Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອົງນັ້ນ ເຊິ່ງເປັນຜູ້ໄກຈາກກິເລດ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ.

Khuddakanikāye

ຂຸດທະກະນິກາຍ

Paṭisambhidāmaggapāḷi

ພຣະບາລີປະຕິສັມພິທາມັກ

1. Mahāvaggo

໑. ມະຫາວັກ

Mātikā

ມາຕິກາແຫ່ງຍານ

1. Sotāvadhāne [Pg.1] paññā sutamaye ñāṇaṃ.

໑. ປັນຍາໃນການງ່ຽງໂສດລົງຟັງ ເປັນສຸຕະມະຍະຍານ.

2. Sutvāna saṃvare paññā sīlamaye ñāṇaṃ.

໒. ປັນຍາໃນການສັງວອນລະວັງຕົວເພາະໄດ້ຟັງແລ້ວ ເປັນສີລະມະຍະຍານ.

3. Saṃvaritvā samādahane paññā samādhibhāvanāmaye ñāṇaṃ.

໓. ປັນຍາໃນการຕັ້ງໝັ້ນຈິດເພາະສັງວອນລະວັງແລ້ວ ເປັນສະມາທິພາວະນາມະຍະຍານ.

4. Paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

໔. ປັນຍາໃນການກຳນົດຖືເອົາປັດໄຈ ເປັນທັມມັດຖິຕິຍານ.

5. Atītānāgatapaccuppannānaṃ dhammānaṃ saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ.

໕. ປັນຍາໃນການຫຍໍ້ເຂົ້າແລ້ວກຳນົດທັມທັງຫຼາຍອັນເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ເປັນສັມມະສະນະຍານ.

6. Paccuppannānaṃ dhammānaṃ vipariṇāmānupassane paññā udayabbayānupassane ñāṇaṃ.

໖. ປັນຍາໃນການຕາມເຫັນຄວາມແປປວນແຫ່ງທັມທັງຫຼາຍໃນປັດຈຸບັນ ເປັນອຸທະຍັບພະຍານຸປັດສະນາຍານ.

7. Ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ.

໗. ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາອາຣົມແລ້ວຕາມເຫັນຄວາມດັບ ເປັນວິປັດສະນາຍານ.

8. Bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ.

໘. ປັນຍາໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ເປັນອາທີນວະຍານ.

9. Muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ.

໙. ປັນຍາໃນການຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍການພິຈາລະນາແລະຄວາມໃຄ່ຈະພົ້ນໄປ ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ.

10. Bahiddhā vuṭṭhānavivaṭṭane paññā gotrabhuñāṇaṃ.

໑໐. ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກນິມິດພາຍນອກ ເປັນ&ໂຄຕຣะພູຍານ.

11. Dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ.

໑໑. ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ.

12. Payogappaṭippassaddhi paññā phale ñāṇaṃ.

໑໒. ປັນຍາອັນເປັນຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງປະໂຍກ ເປັນຜະລະຍານ.

13. Chinnavaṭumānupassane [Pg.2] paññā vimuttiñāṇaṃ.

໑໓. ປັນຍາໃນການຕາມເຫັນທາງອັນຂາດແລ້ວ ເປັນວິມຸດຕິຍານ.

14. Tadā samudāgate dhamme passane paññā paccavekkhaṇe ñāṇaṃ.

໑໔. ປັນຍາໃນການເຫັນທັມທັງຫຼາຍອັນປະຊຸມກັນໃນຂະນະນັ້ນ ເປັນປັດຈະເວກຂະນະຍານ.

15. Ajjhattavavatthāne paññā vatthunānatte ñāṇaṃ.

໑໕. ປັນຍາໃນການກຳນົດທັມພາຍໃນ ເປັນວັດຖຸນານັດຕະຍານ.

16. Bahiddhāvavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṃ.

໑໖. ປັນຍາໃນການກຳນົດທັມພາຍນອກ ເປັນໂຄຈະຣະນານັດຕະຍານ.

17. Cariyāvavatthāne paññā cariyānānatte ñāṇaṃ.

໑໗. ປັນຍາໃນການກຳນົດຈະຣິຍາ ເປັນຈະຣິຍານານັດຕະຍານ.

18. Catudhammavavatthāne paññā bhūminānatte ñāṇaṃ.

໑໘. ປັນຍາໃນການກຳນົດທັມ 4 ປະການ ເປັນພູມິນານັດຕະຍານ.

19. Navadhammavavatthāne paññā dhammanānatte ñāṇaṃ.

໑໙. ປັນຍາໃນການກຳນົດທັມ 9 ປະການ ເປັນທັມມະນານັດຕະຍານ.

20. Abhiññāpaññā ñātaṭṭhe ñāṇaṃ.

໒໐. ປັນຍາອັນຮູ້ຍິ່ງ ເປັນຍານໃນອັດຖະອັນຮູ້ແລ້ວ.

21. Pariññāpaññā tīraṇaṭṭhe ñāṇaṃ.

໒໑. ປັນຍາອັນກຳນົດຮູ້ ເປັນຍານໃນອັດຖະອັນໃຄ່ຄວນ.

22. Pahāne paññā pariccāgaṭṭhe ñāṇaṃ.

໒໒. ປັນຍາໃນການລະ ເປັນຍານໃນອັດຖະອັນສະຫຼະ.

23. Bhāvanāpaññā ekarasaṭṭhe ñāṇaṃ.

໒໓. ປັນຍາໃນການຈະເລີນ ເປັນຍານໃນອັດຖະອັນມີຣົດດຽວ.

24. Sacchikiriyāpaññā phassanaṭṭhe ñāṇaṃ.

໒໔. ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເປັນຍານໃນອັດຖະອັນຖືກຕ້ອງ.

25. Atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ.

໒໕. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດຖะ ເປັນອັດຖະປະຕິສັມພິທາຍານ.

26. Dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ.

໒໖. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທັມ ເປັນທັມມະປະຕິສັມພິທາຍານ.

27. Niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ.

໒໗. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທາຍານ.

28. Paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ.

໒໘. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສັມພິທາຍານ.

29. Vihāranānatte paññā vihāraṭṭhe ñāṇaṃ.

໒໙. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງວິຫານທັມ ເປັນວິຫາຣັດຖະຍານ.

30. Samāpattinānatte paññā samāpattaṭṭhe ñāṇaṃ.

໓໐. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສະມາບັດ ເປັນສະມາປັດຕັດຖະຍານ.

31. Vihārasamāpattinānatte paññā vihārasamāpattaṭṭhe ñāṇaṃ.

໓໑. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງວິຫານທັມແລະສະມາບັດ ເປັນວິຫາຣະສະມາປັດຕັດຖະຍານ.

32. Avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṃ.

໓໒. ປັນຍາໃນການຕັດອາສະວະເພາະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຍານໃນອານันຕະລິກະສະມາທິ.

33. Dassanādhipateyyaṃ santo ca vihārādhigamo paṇītādhimuttatā paññā araṇavihāre ñāṇaṃ.

໓໓. ປັນຍາອັນມີທັດສະນະເປັນໃຫຍ່ ແລະການບັນລຸວິຫານທັມອັນສະຫງົບ ແລະຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນທັມອັນປະນີດ ເປັນອະຣະນະວິຫາຣະຍານ.

34. Dvīhi [Pg.3] balehi samannāgatattā tayo ca saṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā soḷasahi ñāṇacariyāhi navahi samādhicariyāhi vasibhāvatā paññā nirodhasamāpattiyā ñāṇaṃ.

໓໔. ປັນຍາອັນເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານ ເພາະປະກອບດ້ວຍພະລັງ 2 ປະການ ແລະເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງສັງຂານ 3 ປະການ ແລະດ້ວຍຍານຈະຣິຍາ 16 ປະການ ແລະດ້ວຍສະມາທິຈະຣິຍາ 9 ປະການ ເປັນນິໂຣທະສະມາປັດຕິຍານ.

35. Sampajānassa pavattapariyādāne paññā parinibbāne ñāṇaṃ.

໓໕. ປັນຍາໃນການສິ້ນສຸດແຫ່ງຄວາມເປັນໄປຂອງຜູ້ມີສັມປະຊັນຍະ ເປັນປະຣິນິບພານະຍານ.

36. Sabbadhammānaṃ sammā samucchede nirodhe ca anupaṭṭhānatā paññā samasīsaṭṭhe ñāṇaṃ.

໓໖. ປັນຍາອັນບໍ່ປາກົດອີກໃນການຕັດຂາດໂດຍຊອບ ແລະໃນການດັບແຫ່ງທັມທັງປວງ ເປັນສະມະສີສັດຖະຍານ.

37. Puthunānattatejapariyādāne paññā sallekhaṭṭhe ñāṇaṃ.

໓໗. ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ສິ້ນໄປແຫ່ງເດດຄືຄວາມຕ່າງກັນຕ່າງໆ ເປັນສັນເລຂັດຖະຍານ.

38. Asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ.

໓໘. ປັນຍາໃນອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່ ແລະມີຕົນສົ່ງໄປແລ້ວ ເປັນວິຣິຍາຣັມພະຍານ.

39. Nānādhammappakāsanatā paññā atthasandassane ñāṇaṃ.

໓໙. ປັນຍາອັນສະແດງທັມຕ່າງໆ ເປັນອັດຖະສັນທັດສະນະຍານ.

40. Sabbadhammānaṃ ekasaṅgahatānānattekattapaṭivedhe paññā dassanavisuddhiñāṇaṃ.

໔໐. ປັນຍາໃນການແທງຕະຫຼອດຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ ຄວາມຕ່າງກັນ ແລະຄວາມເປັນອັນດຽວກັນໂດຍການສົງເຄາະເປັນອັນດຽວແຫ່ງທັມທັງປວງ ເປັນທັດສະນະວິສຸດທິຍານ.

41. Viditattā paññā khantiñāṇaṃ.

໔໑. ປັນຍາເພາະความເປັນຜູ້ຮູ້ແລ້ວ ເປັນຂັນຕິຍານ.

42. Phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṃ.

໔໒. ປັນຍາເພາະຄວາມເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ເປັນປະຣິໂຍຄາຫະນະຍານ.

43. Samodahane paññā padesavihāre ñāṇaṃ.

໔໓. ປັນຍາໃນການປະມວນມາ ເປັນປະເທສະວິຫາຣະຍານ.

44. Adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ.

໔໔. ປັນຍາເພາະຄວາມເປັນໃຫຍ່ ເປັນສັນຍາວິວັດຕະຍານ.

45. Nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ.

໔໕. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນ ເປັນເຈໂຕວິວັດຕະຍານ.

46. Adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ.

໔໖. ປັນຍາໃນການຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນຈິດຕະວິວັດຕະຍານ.

47. Suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ.

໔໗. ປັນຍາໃນຄວາມວ່າງເປົ່າ ເປັນຍານະວິວັດຕະຍານ.

48. Vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ.

໔໘. ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ເປັນວິໂມກຂະວິວັດຕະຍານ.

49. Tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ.

໔໙. ປັນຍາໃນອັດຖະອັນແທ້ຈິງ ເປັນສັດຈະວິວັດຕະຍານ.

50. Kāyampi cittampi ekavavatthānatā sukhasaññañca lahusaññañca adhiṭṭhānavasena ijjhanaṭṭhe paññā iddhividhe ñāṇaṃ.

໕໐. ປັນຍາໃນອັດຖະອັນສຳເລັດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການກຳນົດກາຍແລະຈິດໃຫ້ເປັນອັນດຽວກັນ ແລະດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການຕັ້ງສັນຍາວ່າເປັນສຸກແລະສັນຍາວ່າເບົາ ເປັນອິດທິວິທະຍານ.

51. Vitakkavipphāravasena nānattekattasaddanimittānaṃ pariyogāhaṇe paññā sotadhātuvisuddhiñāṇaṃ.

໕໑. ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ນິມິດແຫ່ງສຽງອັນຕ່າງກັນແລະເປັນອັນດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການແຜ່ໄປແຫ່ງວິຕົກ ເປັນໂສຕະທາຕຸວິສຸດທິຍານ.

52. Tiṇṇannaṃ [Pg.4] cittānaṃ vipphārattā indriyānaṃ pasādavasena nānattekattaviññāṇacariyā pariyogāhaṇe paññā cetopariyañāṇaṃ.

໕໒. ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິນຍານອັນຕ່າງກັນແລະເປັນອັນດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງອິນຊີ ເພາະຄວາມແຜ່ໄປແຫ່ງຈິດ 3 ປະການ ເປັນເຈໂຕປະຣິຍະຍານ.

53. Paccayappavattānaṃ dhammānaṃ nānattekattakammavipphāravasena pariyogāhaṇe paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṃ.

໕໓. ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ທັມທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປໃນປັດໄຈ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການແຜ່ໄປແຫ່ງກັມອັນຕ່າງກັນແລະເປັນອັນດຽວກັນ ເປັນປຸບເພນິວາສານຸດສະຕິຍານ.

54. Obhāsavasena nānattekattarūpanimittānaṃ dassanaṭṭhe paññā dibbacakkhuñāṇaṃ.

໕໔. ປັນຍາໃນອັດຖະແຫ່ງການເຫັນນິມິດແຫ່ງຮູບອັນຕ່າງກັນແລະເປັນອັນດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ ເປັນທິບພະຈັກຂຸຍານ.

55. Catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṃ indriyānaṃ vasībhāvatā paññā āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ.

໕໕. ປັນຍາອັນເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານແຫ່ງອິນຊີ 3 ປະການ ດ້ວຍອາການ 64 ປະການ ເປັນອາສະວັກຂະຍະຍານ.

56. Pariññaṭṭhe paññā dukkhe ñāṇaṃ.

໕໖. ປັນຍາທີ່ເປັນໄປໃນສະພາວະກຳນົດຮູ້ ຊື່ວ່າ ທຸກຂະຍານ.

57. Pahānaṭṭhe paññā samudaye ñāṇaṃ.

໕໗. ປັນຍາທີ່ເປັນໄປໃນສະພາວະລະເສຍ ຊື່ວ່າ ສະມຸທະຍະຍານ.

58. Sacchikiriyaṭṭhe paññā nirodhe ñāṇaṃ.

໕໘. ປັນຍາທີ່ເປັນໄປໃນສະພາວະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າ ນິໂຣທະຍານ.

59. Bhāvanaṭṭhe paññā magge ñāṇaṃ.

໕໙. ປັນຍາທີ່ເປັນໄປໃນສະພາວະຈະເລີນ ຊື່ວ່າ ມັກຄະຍານ.

60. Dukkhe ñāṇaṃ.

໖໐. ຍານໃນທຸກ.

61. Dukkhasamudaye ñāṇaṃ.

໖໑. ຍານໃນທຸກຂະສະມຸໄທ.

62. Dukkhanirodhe ñāṇaṃ.

໖໒. ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣດ.

63. Dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ.

໖໓. ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣດຄາມິນີປະຕິປະທາ.

64. Atthapaṭisambhide ñāṇaṃ.

໖໔. ຍານໃນອັດຖະປະຕິສຳພີທາ.

65. Dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ.

໖໕. ຍານໃນທຳມະປະຕິສຳພີທາ.

66. Niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ.

໖໖. ຍານໃນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພີທາ.

67. Paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ.

໖໗. ຍານໃນປະຕິພານະປະຕິສຳພີທາ.

68. Indriyaparopariyatte ñāṇaṃ.

໖໘. ຍານໃນອິນທຣິຍະປະໂຣປະຣິຍັດ.

69. Sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ.

໖໙. ຍານໃນອາສະຍານຸໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ.

70. Yamakapāṭihīre ñāṇaṃ.

໗໐. ຍານໃນຍະມົກກະປະຕິຫານ.

71. Mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ.

໗໑. ຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາບັດ.

72. Sabbaññutañāṇaṃ.

໗໒. ສັບພັນຍຸຕະຍານ.

73. Anāvaraṇañāṇaṃ[Pg.5].

໗໓. ອະນາວະຣະນະຍານ.

Imāni tesattati ñāṇāni. Imesaṃ tesattatiyā ñāṇānaṃ sattasaṭṭhi ñāṇāni sāvakasādhāraṇāni; cha ñāṇāni asādhāraṇāni sāvakehi.

ເຫຼົ່ານີ້ຄືຍານ 73 ປະການ. ໃນບັນດາຍານ 73 ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຍານ 67 ປະການ ເປັນຍານທົ່ວໄປແກ່ພະສາວົກ; ຍານ 6 ປະການ ບໍ່ທົ່ວໄປແກ່ພະສາວົກ.

Mātikā niṭṭhitā.

ຈົບມາຕິກາ.

1. Ñāṇakathā

໑. ຍານະກະຖາ

1. Sutamayañāṇaniddeso

໑. ນิເທດແຫ່ງສຸຕະມະຍະຍານ

1. Kathaṃ sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໑. ປັນຍາໃນການເງ່ຍໂສດລົງຟັງ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ ແນວໃດ?

‘‘Ime dhammā abhiññeyyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນຮູ້ຍິ່ງ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā pariññeyyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

GRານເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນກຳນົດຮູ້', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā pahātabbā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນລະເສຍ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā bhāvetabbā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນຈະເລີນ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā sacchikātabbā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā hānabhāgiyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີສ່ວນແຫ່ງຄວາມເສື່ອມ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā ṭhitibhāgiyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີສ່ວນແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā visesabhāgiyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີສ່ວນແຫ່ງຄຸນວິເສດ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Ime dhammā nibbedhabhāgiyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Sabbe [Pg.6] saṅkhārā aniccā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ສັງຂານທັງປວງເປັນທຸກ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Sabbe dhammā anattā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

GRານເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳທັງປວງເປັນອະນັດຕາ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’’nti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະອະລິຍະສັດ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’’nti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’’nti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’’nti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດ', ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ.

2. Kathaṃ ‘‘ime dhammā abhiññeyyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໒. ການເງ່ຍໂສດລົງຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນຮູ້ຍິ່ງ' ເປັນແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ຮູ້ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕະມະຍະຍານ ແນວໃດ?

Eko dhammo abhiññeyyo – sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Dve dhammā abhiññeyyā – dve dhātuyo. Tayo dhammā abhiññeyyā – tisso dhātuyo. Cattāro dhammā abhiññeyyā – cattāri ariyasaccāni. Pañca dhammā abhiññeyyā – pañca vimuttāyatanāni. Cha dhammā abhiññeyyā – cha anuttariyāni. Satta dhammā abhiññeyyā – satta niddasavatthūni. Aṭṭha dhammā abhiññeyyā – aṭṭha abhibhāyatanāni. Nava dhammā abhiññeyyā – nava anupubbavihārā. Dasa dhammā abhiññeyyā – dasa nijjaravatthūni.

ທຳ 1 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງດຳລົງຢູ່ໄດ້ດ້ວຍອາຫານ. ທຳ 2 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ທາດ 2. ທຳ 3 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ທາດ 3. ທຳ 4 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ອະລິຍະສັດ 4. ທຳ 5 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ວິມຸດຕາຍະຕະນະ 5. ທຳ 6 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ອະນຸດຕະຣິຍະ 6. ທຳ 7 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ນິດເທສະວັດຖຸ 7. ທຳ 8 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ອະພິພາຍະຕະນະ 8. ທຳ 9 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ອະນຸປຸບພະວິຫານ 9. ທຳ 10 ປະການທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຄື: ນິດຊະຣະວັດຖຸ 10.

3. ‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, abhiññeyyaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ abhiññeyyaṃ? Cakkhu, bhikkhave, abhiññeyyaṃ; rūpā abhiññeyyā; cakkhuviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ; cakkhusamphasso abhiññeyyo; yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi abhiññeyyaṃ. Sotaṃ abhiññeyyaṃ; saddā [Pg.7] abhiññeyyā…pe… ghānaṃ abhiññeyyaṃ; gandhā abhiññeyyā… jivhā abhiññeyyā; rasā abhiññeyyā… kāyo abhiññeyyo; phoṭṭhabbā abhiññeyyā… mano abhiññeyyo; dhammā abhiññeyyā; manoviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ, manosamphasso abhiññeyyo; yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi abhiññeyyaṃ.’’

໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງທັງປວງຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງທັງປວງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງນັ້ນຄືຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຈັກຂຸວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຈັກຂຸສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເຖິງແມ່ນເວທະນາທີ່ເປັນສຸກ ຫຼື ເປັນທຸກ ຫຼື ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະຈັກຂຸສຳຜັດເປັນປັດໄຈ ກໍຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຫູ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສຽງທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ເປ... ດັງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກິ່ນທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ລີ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ລົດທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ກາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມາຣົມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມະໂນວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມະໂນສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເຖິງແມ່ນເວທະນາທີ່ເປັນສຸກ ຫຼື ເປັນທຸກ ຫຼື ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະມະໂນສຳຜັດເປັນປັດໄຈ ກໍຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Rūpaṃ abhiññeyyaṃ; vedanā abhiññeyyā; saññā abhiññeyyā; saṅkhārā abhiññeyyā; viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ.

ຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວທະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Cakkhu abhiññeyyaṃ; sotaṃ abhiññeyyaṃ; ghānaṃ abhiññeyyaṃ; jivhā abhiññeyyā; kāyo abhiññeyyo; mano abhiññeyyo. Rūpā abhiññeyyā; saddā abhiññeyyā; gandhā abhiññeyyā; rasā abhiññeyyā; phoṭṭhabbā abhiññeyyā; dhammā abhiññeyyā. Cakkhuviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ; sotaviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ; ghānaviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ; jivhāviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ; kāyaviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ; manoviññāṇaṃ abhiññeyyaṃ. Cakkhusamphasso abhiññeyyo; sotasamphasso abhiññeyyo; ghānasamphasso abhiññeyyo; jivhāsamphasso abhiññeyyo; kāyasamphasso abhiññeyyo; manosamphasso abhiññeyyo; cakkhusamphassajā vedanā abhiññeyyā; sotasamphassajā vedanā abhiññeyyā; ghānasamphassajā vedanā abhiññeyyā; jivhāsamphassajā vedanā abhiññeyyā; kāyasamphassajā vedanā abhiññeyyā; manosamphassajā vedanā abhiññeyyā. Rūpasaññā abhiññeyyā; saddasaññā abhiññeyyā; gandhasaññā abhiññeyyā; rasasaññā abhiññeyyā; phoṭṭhabbasaññā abhiññeyyā; dhammasaññā abhiññeyyā. Rūpasañcetanā abhiññeyyā; saddasañcetanā abhiññeyyā; gandhasañcetanā abhiññeyyā; rasasañcetanā abhiññeyyā; phoṭṭhabbasañcetanā abhiññeyyā; dhammasañcetanā abhiññeyyā. Rūpataṇhā abhiññeyyā; saddataṇhā abhiññeyyā; gandhataṇhā abhiññeyyā; rasataṇhā abhiññeyyā; phoṭṭhabbataṇhā abhiññeyyā; dhammataṇhā abhiññeyyā. Rūpavitakko abhiññeyyo; saddavitakko abhiññeyyo; gandhavitakko abhiññeyyo; rasavitakko abhiññeyyo; phoṭṭhabbavitakko abhiññeyyo; dhammavitakko abhiññeyyo. Rūpavicāro abhiññeyyo; saddavicāro abhiññeyyo[Pg.8]; gandhavicāro abhiññeyyo; rasavicāro abhiññeyyo; phoṭṭhabbavicāro abhiññeyyo; dhammavicāro abhiññeyyo.

ຕາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຫູ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ດັງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ລີ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສຽງທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກິ່ນທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ລົດທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມາຣົມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຈັກຂຸວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂສຕະວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄານະວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊິວຫາວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກາຍະວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມະໂນວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຈັກຂຸສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂສຕະສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄານະສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊິວຫາສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກາຍະສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມະໂນສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວທະນາທີ່ເກີດຈາກໂສຕະສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຄານະສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຊິວຫາສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວທະນາທີ່ເກີດຈາກກາຍະສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວທະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທະສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄັນທະສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຣະສະສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມະສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບສັນເຈດຕະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທະສັນເຈດຕະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄັນທະສັນເຈດຕະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຣະສະສັນເຈດຕະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະສັນເຈດຕະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມະສັນເຈດຕະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບຕັນຫາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທະຕັນຫາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄັນທະຕັນຫາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຣະສະຕັນຫາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະຕັນຫາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມະຕັນຫາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບວິຕົກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທະວິຕົກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄັນທະວິຕົກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຣະສະວິຕົກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະວິຕົກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມະວິຕົກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບວິຈານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທະວິຈານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄັນທະວິຈານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຣະສະວິຈານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະວິຈານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມະວິຈານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

4. Pathavīdhātu abhiññeyyā; āpodhātu abhiññeyyā; tejodhātu abhiññeyyā; vāyodhātu abhiññeyyā; ākāsadhātu abhiññeyyā; viññāṇadhātu abhiññeyyā.

໔. ປະຖະວີທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາໂປທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເຕໂຊທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວາໂຍທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາກາສະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິນຍານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Pathavīkasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; āpokasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; tejokasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; vāyokasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; nīlakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; pītakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; lohitakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; odātakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; ākāsakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ; viññāṇakasiṇaṃ abhiññeyyaṃ.

ປະຖະວີກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາໂປະກะສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເຕໂຊກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວາໂຍກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນີລະກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປີຕະກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂລຫິຕະກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂອທາຕະກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາກາສາກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິນຍານະກະສິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Kesā abhiññeyyā; lomā abhiññeyyā; nakhā abhiññeyyā; dantā abhiññeyyā; taco abhiññeyyo, maṃsaṃ abhiññeyyaṃ; nhārū abhiññeyyā; aṭṭhī abhiññeyyā; aṭṭhimiñjā abhiññeyyā ; vakkaṃ abhiññeyyaṃ; hadayaṃ abhiññeyyaṃ; yakanaṃ abhiññeyyaṃ; kilomakaṃ abhiññeyyaṃ; pihakaṃ abhiññeyyaṃ; papphāsaṃ abhiññeyyaṃ; antaṃ abhiññeyyaṃ antaguṇaṃ abhiññeyyaṃ; udariyaṃ abhiññeyyaṃ; karīsaṃ abhiññeyyaṃ; pittaṃ abhiññeyyaṃ; semhaṃ abhiññeyyaṃ; pubbo abhiññeyyo; lohitaṃ abhiññeyyaṃ; sedo abhiññeyyo; medo abhiññeyyo; assu abhiññeyyaṃ; vasā abhiññeyyā; kheḷo abhiññeyyo; siṅghāṇikā abhiññeyyā; lasikā abhiññeyyā; muttaṃ abhiññeyyaṃ; matthaluṅgaṃ abhiññeyyaṃ.

ຜົມທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຂົນທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເລັບທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ແຂ້ວທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໜັງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊີ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເອັນທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກະດູກທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເຍື່ອໃນກະດູກທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໄຕ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຫົວໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຕັບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ພັງຜືດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມ້າມ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປອດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໄສ້ໃຫຍ່ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໄສ້ນ້ອຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາຫານໃໝ່ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາຫານເກົ່າ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳດີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳສະເລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳໜອງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳເລືອດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳເຫື່ອ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳມັນຂຸ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳຕາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳມັນແຫຼວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳລາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳມູກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳໄຂຂໍ້ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນ້ຳຍ່ຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມັນສະໝອງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Cakkhāyatanaṃ abhiññeyyaṃ; rūpāyatanaṃ abhiññeyyaṃ. Sotāyatanaṃ abhiññeyyaṃ; saddāyatanaṃ abhiññeyyaṃ. Ghānāyatanaṃ abhiññeyyaṃ; gandhāyatanaṃ abhiññeyyaṃ. Jivhāyatanaṃ abhiññeyyaṃ; rasāyatanaṃ abhiññeyyaṃ. Kāyāyatanaṃ abhiññeyyaṃ; phoṭṭhabbāyatanaṃ abhiññeyyaṃ. Manāyatanaṃ abhiññeyyaṃ; dhammāyatanaṃ abhiññeyyaṃ.

ຈັກຂາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູປາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ໂໂສຕາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຄານາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄັນທາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຊິວຫາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຣະສາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ກາຍາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ມະນາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Cakkhudhātu abhiññeyyā; rūpadhātu abhiññeyyā; cakkhuviññāṇadhātu abhiññeyyā. Sotadhātu abhiññeyyā; saddadhātu abhiññeyyā; sotaviññāṇadhātu abhiññeyyā. Ghānadhātu abhiññeyyā; gandhadhātu abhiññeyyā; ghānaviññāṇadhātu abhiññeyyā. Jivhādhātu abhiññeyyā; rasadhātu [Pg.9] abhiññeyyā; jivhāviññāṇadhātu abhiññeyyā. Kāyadhātu abhiññeyyā; phoṭṭhabbadhātu abhiññeyyā; kāyaviññāṇadhātu abhiññeyyā. Manodhātu abhiññeyyā; dhammadhātu abhiññeyyā; manoviññāṇadhātu abhiññeyyā.

ຈັກຂຸທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຈັກຂຸວິນຍານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ໂສຕະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂສຕະວິນຍານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຄານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄັນທະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄານະວິນຍານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຊິວຫາທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຣະສະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊິວຫາວິນຍານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ກາຍະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂຜດຖັບພະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກາຍະວິນຍານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ມະໂນທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຳມະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມະໂນວິນຍານະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Cakkhundriyaṃ abhiññeyyaṃ; sotindriyaṃ abhiññeyyaṃ; ghānindriyaṃ abhiññeyyaṃ; jivhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; kāyindriyaṃ abhiññeyyaṃ; manindriyaṃ abhiññeyyaṃ; jīvitindriyaṃ abhiññeyyaṃ; itthindriyaṃ abhiññeyyaṃ; purisindriyaṃ abhiññeyyaṃ; sukhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; dukkhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; somanassindriyaṃ abhiññeyyaṃ; domanassindriyaṃ abhiññeyyaṃ; upekkhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; saddhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; vīriyindriyaṃ abhiññeyyaṃ; satindriyaṃ abhiññeyyaṃ; samādhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; paññindriyaṃ abhiññeyyaṃ; anaññātaññassāmītindriyaṃ abhiññeyyaṃ; aññindriyaṃ abhiññeyyaṃ; aññātāvindriyaṃ abhiññeyyaṃ.

ຈັກຂຸນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂສຕິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຫານິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊິວຫິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກາຍິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມະນິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊີວິຕິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອິດຖິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປຸຣິສິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສຸຂິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂສມະນັດສິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂທມະນັດສິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອຸເປກຂິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣິຍິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະຕິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະມາທິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປັນຍິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັນຍິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັນຍາຕາວິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

5. Kāmadhātu abhiññeyyā; rūpadhātu abhiññeyyā; arūpadhātu abhiññeyyā. Kāmabhavo abhiññeyyo; rūpabhavo abhiññeyyo; arūpabhavo abhiññeyyo. Saññābhavo abhiññeyyo; asaññābhavo abhiññeyyo; nevasaññānāsaññābhavo abhiññeyyo. Ekavokārabhavo abhiññeyyo; catuvokārabhavo abhiññeyyo; pañcavokārabhavo abhiññeyyo.

໕. ກາມະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຮູບະທາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ກາມະພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຮູບະພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ສັນຍາພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະສັນຍາພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນວະສັນຍານາສັນຍາພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເອກະໂວການະພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຈະຕຸໂວການະພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປັນຈະໂວການະພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

6. Paṭhamaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ; dutiyaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ; tatiyaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ; catutthaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ. Mettācetovimutti abhiññeyyā; karuṇācetovimutti abhiññeyyā; muditācetovimutti abhiññeyyā; upekkhācetovimutti abhiññeyyā. Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā; viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā; ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā; nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā.

໖. ປະຖົມມະຊານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ทຸຕິຍະຊານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຕະຕິຍະຊານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຈະຕຸດຖະຊານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ກະລຸນາເຈໂຕວິມຸດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມຸທິຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Avijjā abhiññeyyā; saṅkhārā abhiññeyyā; viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ; nāmarūpaṃ abhiññeyyaṃ; saḷāyatanaṃ abhiññeyyaṃ; phasso abhiññeyyo; vedanā abhiññeyyā; taṇhā abhiññeyyā; upādānaṃ abhiññeyyaṃ; bhavo abhiññeyyo; jāti abhiññeyyā; jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ.

ອະວິຊຊາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນາມຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະລາຍະຕະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຜັດສະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວດທະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຕັນຫາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອຸປາດານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ພົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

7. Dukkhaṃ [Pg.10] abhiññeyyaṃ; dukkhasamudayo abhiññeyyo; dukkhanirodho abhiññeyyo; dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā. Rūpaṃ abhiññeyyaṃ; rūpasamudayo abhiññeyyo; rūpanirodho abhiññeyyo; rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā. Vedanā abhiññeyyā…pe… saññā abhiññeyyā…pe… saṅkhārā abhiññeyyā…pe… viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ. Cakkhu abhiññeyyaṃ…pe… jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ; jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā.

໗. ທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເວດທະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຈັກຂຸ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Dukkhassa pariññaṭṭho abhiññeyyo; dukkhasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo; dukkhanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo; dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo. Rūpassa pariññaṭṭho abhiññeyyo; rūpasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo; rūpanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo; rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa… cakkhussa…pe… jarāmaraṇassa pariññaṭṭho abhiññeyyo; jarāmaraṇasamudayassa pahānaṭṭho abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດຮູ້ຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການລະຂອງທຸກຂະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຂອງທຸກຂະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຈະເລີນຂອງທຸກຂະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດຮູ້ຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການລະຂອງຮູບະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຂອງຮູບະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຈະເລີນຂອງຮູບະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຂອງເວດທະນາ...ລະ... ຂອງສັນຍາ... ຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຂອງວິນຍານ... ຂອງຈັກຂຸ...ລະ... ອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດຮູ້ຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການລະຂອງຊະລາມໍລະນະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຂອງຊະລາມໍລະນະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຈະເລີນຂອງຊະລາມໍລະນະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Dukkhassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; dukkhasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; dukkhanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo. Rūpassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; rūpasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; rūpanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; rūpanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa… cakkhussa…pe… jarāmaraṇassa pariññāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; jarāmaraṇasamudayassa pahānapaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodhassa sacchikiriyāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodhagāminiyā paṭipadāya bhāvanāpaṭivedhaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດด้วยການກຳນົດຮູ້ຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະຂອງທຸກຂະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຂອງທຸກຂະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນຂອງທຸກຂະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະຂອງຮູບະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງการແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຂອງຮູບະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນຂອງຮູບະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຂອງເວດທະນາ...ລະ... ຂອງສັນຍາ... ຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຂອງວິນຍານ... ຂອງຈັກຂຸ...ລະ... ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະຂອງຊະລາມໍລະນະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຂອງຊະລາມໍລະນະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນຂອງຊະລາມໍລະນະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

8. Dukkhaṃ abhiññeyyaṃ; dukkhasamudayo abhiññeyyo; dukkhanirodho abhiññeyyo; dukkhassa samudayanirodho abhiññeyyo; dukkhassa chandarāganirodho abhiññeyyo; dukkhassa assādo abhiññeyyo; dukkhassa ādīnavo [Pg.11] abhiññeyyo; dukkhassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ. Rūpaṃ abhiññeyyaṃ; rūpasamudayo abhiññeyyo; rūpanirodho abhiññeyyo; rūpassa samudayanirodho abhiññeyyo; rūpassa chandarāganirodho abhiññeyyo; rūpassa assādo abhiññeyyo; rūpassa ādīnavo abhiññeyyo; rūpassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ. Vedanā abhiññeyyā…pe… saññā abhiññeyyā… saṅkhārā abhiññeyyā… viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ… cakkhu abhiññeyyaṃ…pe… jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ; jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo; jarāmaraṇassa samudayanirodho abhiññeyyo; jarāmaraṇassa chandarāganirodho abhiññeyyo; jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo; jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo; jarāmaraṇassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ.

໘. ທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມດັບແຫ່ງສະມຸໄທຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະຣາຄະຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດສາທະຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາທີນົບຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິດສະຣະນະຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມດັບແຫ່ງສະມຸໄທຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະຣາຄະຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດສາທະຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາທີນົບຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິດສະຣະນະຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເວດທະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ຈັກຂຸ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມດັບແຫ່ງສະມຸໄທຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະຣາຄະຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດສາທະຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາທີນົບຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; นິດສະຣະນະຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Dukkhaṃ abhiññeyyaṃ; dukkhasamudayo abhiññeyyo; dukkhanirodho abhiññeyyo; dukkhanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā; dukkhassa assādo abhiññeyyo; dukkhassa ādīnavo abhiññeyyo; dukkhassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ. Rūpaṃ abhiññeyyaṃ; rūpasamudayo abhiññeyyo; rūpanirodho abhiññeyyo; rūpanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā; rūpassa assādo abhiññeyyo; rūpassa ādīnavo abhiññeyyo; rūpassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ. Vedanā abhiññeyyā…pe… saññā abhiññeyyā… saṅkhārā abhiññeyyā… viññāṇaṃ abhiññeyyaṃ… cakkhu abhiññeyyaṃ…pe… jarāmaraṇaṃ abhiññeyyaṃ; jarāmaraṇasamudayo abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodho abhiññeyyo; jarāmaraṇanirodhagāminī paṭipadā abhiññeyyā; jarāmaraṇassa assādo abhiññeyyo; jarāmaraṇassa ādīnavo abhiññeyyo; jarāmaraṇassa nissaraṇaṃ abhiññeyyaṃ.

ທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດສາທະຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາທີນົບຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; นິດສະຣະນະຂອງທຸກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຮູບະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດສາທະຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາທີນົບຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິດສະຣະນະຂອງຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເວດທະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ສັນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ວິນຍານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ຈັກຂຸ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ...ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະສະມຸໄທ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາມໍລະນະນິໂລດທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດສາທະຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາທີນົບຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິດສະຣະນະຂອງຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

9. Aniccānupassanā abhiññeyyā; dukkhānupassanā abhiññeyyā; anattānupassanā abhiññeyyā; nibbidānupassanā abhiññeyyā; virāgānupassanā abhiññeyyā; nirodhānupassanā abhiññeyyā; paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā. Rūpe aniccānupassanā abhiññeyyā; rūpe dukkhānupassanā abhiññeyyā; rūpe anattānupassanā abhiññeyyā; rūpe nibbidānupassanā abhiññeyyā; rūpe virāgānupassanā abhiññeyyā; rūpe nirodhānupassanā abhiññeyyā; rūpe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā [Pg.12] abhiññeyyā; jarāmaraṇe dukkhānupassanā abhiññeyyā; jarāmaraṇe anattānupassanā abhiññeyyā; jarāmaraṇe nibbidānupassanā abhiññeyyā; jarāmaraṇe virāgānupassanā abhiññeyyā; jarāmaraṇe nirodhānupassanā abhiññeyyā; jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā.

໙. ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂານຸປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິບພິທານຸປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣາຄານຸປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິໂຣທານຸປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະຕິນິສສັກຄານຸປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອະນິດຈານຸປັດສະນາໃນຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂານຸປັດສະນາໃນຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນັດຕານຸປັດສະນາໃນຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິບພິທານຸປັດສະນາໃນຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣາຄານຸປັດສະນາໃນຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິໂຣທານຸປັດສະນາໃນຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະຕິນິສສັກຄານຸປັດສະນາໃນຮູບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ໃນເວດທະນາ...ລະ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ...ລະ... ອະນິດຈານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນັດຕານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິບພິທານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣາຄານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິໂຣທານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະຕິນິສສັກຄານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

10. Uppādo abhiññeyyo; pavattaṃ abhiññeyyaṃ; nimittaṃ abhiññeyyaṃ; āyūhanā abhiññeyyā; paṭisandhi abhiññeyyā; gati abhiññeyyā; nibbatti abhiññeyyā; upapatti abhiññeyyā; jāti abhiññeyyā; jarā abhiññeyyā; byādhi abhiññeyyo, maraṇaṃ abhiññeyyaṃ; soko abhiññeyyo; paridevo abhiññeyyo; upāyāso abhiññeyyo.

໑໐. ອຸບພາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະວັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິມິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາຍູຫະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະຕິສົນທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄະຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິບພັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອຸປະປັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຊະລາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ພະຍາທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂສກະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະຣິເທວະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອຸປາຍາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Anuppādo abhiññeyyo; appavattaṃ abhiññeyyaṃ; animittaṃ abhiññeyyaṃ; anāyūhanā abhiññeyyā; appaṭisandhi abhiññeyyā; agati abhiññeyyā; anibbatti abhiññeyyā; anupapatti abhiññeyyā; ajāti abhiññeyyā; ajarā abhiññeyyā; abyādhi abhiññeyyo; amataṃ abhiññeyyaṃ; asoko abhiññeyyo; aparidevo abhiññeyyo; anupāyāso abhiññeyyo.

ອະນຸບພາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັບປະວັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນິມິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນາຍູຫະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັບປະຕິສົນທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຄະຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນິບພັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນຸປະປັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຊາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຊະລາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະພະຍາທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະມະຕະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະໂສກະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະປະຣິເທວະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນຸປາຍາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Uppādo abhiññeyyo; anuppādo abhiññeyyo; pavattaṃ abhiññeyyaṃ; appavattaṃ abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ abhiññeyyaṃ; animittaṃ abhiññeyyaṃ. Āyūhanā abhiññeyyā; anāyūhanā abhiññeyyā. Paṭisandhi abhiññeyyā; appaṭisandhi abhiññeyyā. Gati abhiññeyyā; agati abhiññeyyā. Nibbatti abhiññeyyā; anibbatti abhiññeyyā. Upapatti abhiññeyyā; anupapatti abhiññeyyā. Jāti abhiññeyyā; ajāti abhiññeyyā. Jarā abhiññeyyā; ajarā abhiññeyyā. Byādhi abhiññeyyo; abyādhi abhiññeyyo. Maraṇaṃ abhiññeyyaṃ; amataṃ abhiññeyyaṃ. Soko abhiññeyyo; asoko abhiññeyyo. Paridevo abhiññeyyo; aparidevo abhiññeyyo. Upāyāso abhiññeyyo; anupāyāso abhiññeyyo.

ອຸບພາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນຸບພາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະວັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັບປະວັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ນິມິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນິມິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອາຍູຫະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນາຍູຫະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ປະຕິສົນທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັບປະຕິສົນທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຄະຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຄະຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ນິບພັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນິບພັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອຸປະປັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນຸປະປັດຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຊາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຊາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ຊະລາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຊະລາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ພະຍາທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະພະຍາທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ມໍລະນະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະມະຕະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ໂສກະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະໂສກະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ປະຣິເທວະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະປະຣິເທວະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອຸປາຍາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນຸປາຍາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Uppādo dukkhanti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ dukkhanti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ dukkhanti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā dukkhanti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi dukkhanti abhiññeyyaṃ. Gati [Pg.13] dukkhanti abhiññeyyaṃ. Nibbatti dukkhanti abhiññeyyaṃ. Upapatti dukkhanti abhiññeyyaṃ. Jāti dukkhanti abhiññeyyaṃ. Jarā dukkhanti abhiññeyyaṃ. Byādhi dukkhanti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ dukkhanti abhiññeyyaṃ. Soko dukkhanti abhiññeyyaṃ. Paridevo dukkhanti abhiññeyyaṃ. Upāyāso dukkhanti abhiññeyyaṃ.

ຄວາມເກີດຂຶ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມເປັນໄປ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ນິມິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມຂົນຂວາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ປະຕິສົນທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄະຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມບັງເກີດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມອຸບັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຊາດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມແກ່ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມເຈັບໄຂ້ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມຕາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມໂສກເສົ້າ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ. ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງວ່າເປັນທຸກ.

Anuppādo sukhanti abhiññeyyaṃ. Appavattaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ. Animittaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ. Anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṃ. Appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṃ. Agati sukhanti abhiññeyyaṃ. Anibbatti sukhanti abhiññeyyaṃ. Anupapatti sukhanti abhiññeyyaṃ. Ajāti sukhanti abhiññeyyaṃ. Ajarā sukhanti abhiññeyyaṃ. Abyādhi sukhanti abhiññeyyaṃ. Amataṃ sukhanti abhiññeyyaṃ. Asoko sukhanti abhiññeyyaṃ. Aparidevo sukhanti abhiññeyyaṃ. Anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṃ.

...

Uppādo dukkhaṃ, anuppādo sukhanti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ dukkhaṃ, appavattaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ dukkhaṃ, animittaṃ sukhanti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā dukkhaṃ, anāyūhanā sukhanti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi dukkhaṃ, appaṭisandhi sukhanti abhiññeyyaṃ. Gati dukkhaṃ, agati sukhanti abhiññeyyaṃ. Nibbatti dukkhaṃ, anibbatti sukhanti abhiññeyyaṃ. Upapatti dukkhaṃ, anupapatti sukhanti abhiññeyyaṃ. Jāti dukkhaṃ, ajāti sukhanti abhiññeyyaṃ. Jarā dukkhaṃ, ajarā sukhanti abhiññeyyaṃ. Byādhi dukkhaṃ, abyādhi sukhanti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ dukkhaṃ, amataṃ sukhanti abhiññeyyaṃ. Soko dukkhaṃ, asoko sukhanti abhiññeyyaṃ. Paridevo dukkhaṃ, aparidevo sukhanti abhiññeyyaṃ. Upāyāso dukkhaṃ, anupāyāso sukhanti abhiññeyyaṃ.

...

Uppādo bhayanti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ bhayanti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ bhayanti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā bhayanti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi bhayanti abhiññeyyaṃ. Gati bhayanti abhiññeyyaṃ. Nibbatti bhayanti abhiññeyyaṃ. Upapatti bhayanti abhiññeyyaṃ. Jāti bhayanti abhiññeyyaṃ. Jarā bhayanti abhiññeyyaṃ. Byādhi bhayanti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ bhayanti abhiññeyyaṃ. Soko bhayanti abhiññeyyaṃ. Paridevo bhayanti abhiññeyyaṃ. Upāyāso bhayanti abhiññeyyaṃ.

...

Anuppādo khemanti abhiññeyyaṃ. Appavattaṃ khemanti abhiññeyyaṃ. Animittaṃ khemanti abhiññeyyaṃ. Anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṃ. Appaṭisandhi khemanti [Pg.14] abhiññeyyaṃ. Agati khemanti abhiññeyyaṃ. Anibbatti khemanti abhiññeyyaṃ. Anupapatti khemanti abhiññeyyaṃ. Ajāti khemanti abhiññeyyaṃ. Ajarā khemanti abhiññeyyaṃ. Abyādhi khemanti abhiññeyyaṃ. Amataṃ khemanti abhiññeyyaṃ. Asoko khemanti abhiññeyyaṃ. Aparidevo khemanti abhiññeyyaṃ. Anupāyāso khemanti abhiññeyyaṃ.

...

Uppādo bhayaṃ, anuppādo khemanti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ bhayaṃ, appavattaṃ khemanti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ bhayaṃ, animittaṃ khemanti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā bhayaṃ, anāyūhanā khemanti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi bhayaṃ, appaṭisandhi khemanti abhiññeyyaṃ. Gati bhayaṃ, agati khemanti abhiññeyyaṃ. Nibbatti bhayaṃ, anibbatti khemanti abhiññeyyaṃ. Upapatti bhayaṃ, anupapatti khemanti abhiññeyyaṃ. Jāti bhayaṃ, ajāti khemanti abhiññeyyaṃ. Jarā bhayaṃ, ajarā khemanti abhiññeyyaṃ. Byādhi bhayaṃ, abyādhi khemanti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ bhayaṃ, amataṃ khemanti abhiññeyyaṃ. Soko bhayaṃ, asoko khemanti abhiññeyyaṃ. Paridevo bhayaṃ, aparidevo khemanti abhiññeyyaṃ. Upāyāso bhayaṃ, anupāyāso khemanti abhiññeyyaṃ.

...

Uppādo sāmisanti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ sāmisanti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ sāmisanti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā sāmisanti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi sāmisanti abhiññeyyaṃ. Gati sāmisanti abhiññeyyaṃ. Nibbatti sāmisanti abhiññeyyaṃ. Upapatti sāmisanti abhiññeyyaṃ. Jāti sāmisanti abhiññeyyaṃ. Jarā sāmisanti abhiññeyyaṃ. Byādhi sāmisanti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ sāmisanti abhiññeyyaṃ. Soko sāmisanti abhiññeyyaṃ. Paridevo sāmisanti abhiññeyyaṃ. Upāyāso sāmisanti abhiññeyyaṃ.

...

Anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Appavattaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Animittaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Agati nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Ajarā nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Amataṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Asoko nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṃ.

...

Uppādo [Pg.15] sāmisaṃ, anuppādo nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ sāmisaṃ, appavattaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ sāmisaṃ, animittaṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā sāmisaṃ, anāyūhanā nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi sāmisaṃ, appaṭisandhi nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Gati sāmisaṃ, agati nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Nibbatti sāmisaṃ, anibbatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Upapatti sāmisaṃ, anupapatti nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Jāti sāmisaṃ, ajāti nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Jarā sāmisaṃ, ajarā nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Byādhi sāmisaṃ, abyādhi nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ sāmisaṃ, amataṃ nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Soko sāmisaṃ, asoko nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Paridevo sāmisaṃ, aparidevo nirāmisanti abhiññeyyaṃ. Upāyāso sāmisaṃ, anupāyāso nirāmisanti abhiññeyyaṃ.

...

Uppādo saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Gati saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Nibbatti saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Upapatti saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Jāti saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Jarā saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Byādhi saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Soko saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Paridevo saṅkhārāti abhiññeyyaṃ. Upāyāso saṅkhārāti abhiññeyyaṃ.

...

Anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṃ. Appavattaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ. Animittaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ. Anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṃ. Appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṃ. Agati nibbānanti abhiññeyyaṃ. Anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṃ. Anupapatti nibbānanti abhiññeyyaṃ. Ajāti nibbānanti abhiññeyyaṃ. Ajaraṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ. Abyādhi nibbānanti abhiññeyyaṃ. Amataṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ. Asoko nibbānanti abhiññeyyaṃ. Aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṃ. Anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṃ.

...

Uppādo saṅkhārā, anuppādo nibbānanti abhiññeyyaṃ. Pavattaṃ saṅkhārā, appavattaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ. Nimittaṃ saṅkhārā, animittaṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ. Āyūhanā saṅkhārā, anāyūhanā nibbānanti abhiññeyyaṃ. Paṭisandhi saṅkhārā, appaṭisandhi nibbānanti abhiññeyyaṃ. Gati saṅkhārā, agati nibbānanti abhiññeyyaṃ. Nibbatti saṅkhārā, anibbatti nibbānanti abhiññeyyaṃ. Upapatti saṅkhārā, anupapatti nibbānanti abhiññeyyaṃ. Jāti saṅkhārā, ajāti nibbānanti abhiññeyyaṃ. Jarā saṅkhārā, ajarā nibbānanti [Pg.16] abhiññeyyaṃ. Byādhi saṅkhārā, abyādhi nibbāna’’nti abhiññeyyaṃ. Maraṇaṃ saṅkhārā, amataṃ nibbānanti abhiññeyyaṃ. Soko saṅkhārā, asoko nibbānanti abhiññeyyaṃ. Paridevo saṅkhārā, aparidevo nibbānanti abhiññeyyaṃ. Upāyāso saṅkhārā, anupāyāso nibbānanti abhiññeyyaṃ.

...

Paṭhamabhāṇavāro.

...

11. Pariggahaṭṭho abhiññeyyo; parivāraṭṭho abhiññeyyo; paripūraṭṭho abhiññeyyo; ekaggaṭṭho abhiññeyyo; avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; paggahaṭṭho abhiññeyyo; avisāraṭṭho abhiññeyyo; anāvilaṭṭho abhiññeyyo; aniñjanaṭṭho abhiññeyyo; ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitaṭṭho abhiññeyyo; ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo; gocaraṭṭho abhiññeyyo; pahānaṭṭho abhiññeyyo; pariccāgaṭṭho abhiññeyyo; vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; vivaṭṭanaṭṭho abhiññeyyo; santaṭṭho abhiññeyyo; paṇītaṭṭho abhiññeyyo; vimuttaṭṭho abhiññeyyo; anāsavaṭṭho abhiññeyyo; taraṇaṭṭho abhiññeyyo; animittaṭṭho abhiññeyyo; appaṇihitaṭṭho abhiññeyyo; suññataṭṭho abhiññeyyo; ekarasaṭṭho abhiññeyyo; anativattanaṭṭho abhiññeyyo; yuganaddhaṭṭho abhiññeyyo; niyyānaṭṭho abhiññeyyo; hetuṭṭho abhiññeyyo; dassanaṭṭho abhiññeyyo; ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo.

໑໑. ອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດຖື ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງບໍລິວານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍລິບູນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຂອງຈິດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປາກົດໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງອາລົມ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງໂຄຈອນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງการສະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຫຼີກອອກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການໝູນກັບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສະຫງົບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະນີດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີອາສະວະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຂ້າມພົ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີນິມິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມວ່າງເປົ່າ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີລົດດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຂົ້າຄູ່ກັນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການນຳອອກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງເຫດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການเຫັນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

12. Samathassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; vipassanāya anupassanaṭṭho abhiññeyyo; samathavipassanānaṃ ekarasaṭṭho abhiññeyyo; yuganaddhassa anativattanaṭṭho abhiññeyyo; sikkhāya samādānaṭṭho abhiññeyyo; ārammaṇassa gocaraṭṭho abhiññeyyo; līnassa cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo; uddhatassa cittassa niggahaṭṭho abhiññeyyo; ubhovisuddhānaṃ ajjhupekkhanaṭṭho abhiññeyyo; visesādhigamaṭṭho abhiññeyyo; uttari paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; saccābhisamayaṭṭho abhiññeyyo; nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭho abhiññeyyo.

໑໒. ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງສະມະຖะ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການພິຈາລະນາເນືອງໆ ແຫ່ງວິປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີລົດດຽວແຫ່ງສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແຫ່ງທຳມະທີ່ເຂົ້າຄູ່ກັນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການສະມາທານແຫ່ງສິກຂາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງໂຄຈອນແຫ່ງອາລົມ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງຈິດທີ່ຫົດຫູ່ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຂົ່ມຈິດທີ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເພັ່ງເສີຍຕໍ່ຄວາມບໍລິສຸດທັງສອງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການບັນລຸຄຸນວິເສດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດຢ່າງຍິ່ງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ສັດຈະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂລດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Saddhindriyassa [Pg.17] adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo; vīriyindriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo; satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; samādhindriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; paññindriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອແຫ່ງສັດທິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງการປາກົດແຫ່ງສະຕິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງສະມາທິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຫັນແຫ່ງປັນຍິນຊີ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Saddhābalassa assaddhiye akampiyaṭṭho abhiññeyyo; vīriyabalassa kosajje akampiyaṭṭho abhiññeyyo; satibalassa pamāde akampiyaṭṭho abhiññeyyo; samādhibalassa uddhacce akampiyaṭṭho abhiññeyyo; paññābalassa avijjāya akampiyaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ເຊື່ອແຫ່ງສັດທາພະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານແຫ່ງວິຣິຍະພະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດແຫ່ງສະຕິພະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງສະມາທິພະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາແຫ່ງປັນຍາພະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; dhammavicayasambojjhaṅgassa pavicayaṭṭho abhiññeyyo; vīriyasambojjhaṅgassa paggahaṭṭho abhiññeyyo; pītisambojjhaṅgassa pharaṇaṭṭho abhiññeyyo; passaddhisambojjhaṅgassa upasamaṭṭho abhiññeyyo; samādhisambojjhaṅgassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງການປາກົດແຫ່ງສະຕິສຳໂພດຊົງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເລືອກເຟັ້ນແຫ່ງທຳມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ແຫ່ງວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມແຜ່ຊ່ານແຫ່ງປີຕິສຳໂພດຊົງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສະຫງົບແຫ່ງປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງສະມາທິສຳໂພດຊົງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການພິຈາລະນາແຫ່ງອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Sammādiṭṭhiyā dassanaṭṭho abhiññeyyo; sammāsaṅkappassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo; sammāvācāya pariggahaṭṭho abhiññeyyo; sammākammantassa samuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; sammāājīvassa vodānaṭṭho abhiññeyyo; sammāvāyāmassa paggahaṭṭho abhiññeyyo; sammāsatiyā upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; sammāsamādhissa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງການເຫັນແຫ່ງສັມມາທິຖິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາລົມແຫ່ງສັມມາສັງກັບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດຖືແຫ່ງສັມມາວາຈາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງຂຶ້ນພ້ອມແຫ່ງສັມມາກຳມັນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງສັມມາອາຊີບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ແຫ່ງສັມມາວາຍາມ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປາກົດແຫ່ງສັມມາສະຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງສັມມາສະມາທິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

13. Indriyānaṃ ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo; balānaṃ akampiyaṭṭho abhiññeyyo; bojjhaṅgānaṃ niyyānaṭṭho abhiññeyyo; maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo; satipaṭṭhānānaṃ upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; sammappadhānānaṃ padahanaṭṭho abhiññeyyo; iddhipādānaṃ ijjhanaṭṭho abhiññeyyo; saccānaṃ tathaṭṭho abhiññeyyo; payogānaṃ paṭippassaddhaṭṭho abhiññeyyo; phalānaṃ sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo.

໑໓. ອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແຫ່ງພະລະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການນຳອອກແຫ່ງໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງເຫດແຫ່ງມັກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປາກົດແຫ່ງສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເພຍພະຍາຍາມແຫ່ງສັມມັບປະທານທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສຳເລັດແຫ່ງອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມແທ້ຈິງແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງປະໂຍກທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແຫ່ງຜົນທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Vitakkassa abhiniropanaṭṭho abhiññeyyo; vicārassa upavicāraṭṭho abhiññeyyo; pītiyā pharaṇaṭṭho abhiññeyyo; sukhassa abhisandanaṭṭho abhiññeyyo. Cittassa ekaggaṭṭho abhiññeyyo. Āvajjanaṭṭho abhiññeyyo; vijānanaṭṭho abhiññeyyo; pajānanaṭṭho abhiññeyyo; sañjānanaṭṭho abhiññeyyo; ekodaṭṭho abhiññeyyo[Pg.18]. Abhiññāya ñātaṭṭho abhiññeyyo; pariññāya tīraṇaṭṭho abhiññeyyo; pahānassa pariccāgaṭṭho abhiññeyyo; bhāvanāya ekarasaṭṭho abhiññeyyo; sacchikiriyāya phassanaṭṭho abhiññeyyo; khandhānaṃ khandhaṭṭho abhiññeyyo; dhātūnaṃ dhātuṭṭho abhiññeyyo; āyatanānaṃ āyatanaṭṭho abhiññeyyo; saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭho abhiññeyyo; asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງการຍົກຂຶ້ນສູ່ອາລົມແຫ່ງວິຕົກ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງອາລົມແຫ່ງວິຈານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມແຜ່ຊ່ານແຫ່ງປີຕິ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຊາບຊຶມແຫ່ງສຸຂະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຄຳນຶງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຮູ້ແຈ້ງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຮູ້ທົ່ວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຈຳໄດ້ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນທຳເອກຜຸດຂຶ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຮູ້ແລ້ວແຫ່ງອະພິນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດຮູ້ແຫ່ງປະຣິນຍາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການສະລະແຫ່ງການລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີລົດດຽວແຫ່ງພາວະນາ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຖືກຕ້ອງແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງກອງແຫ່ງຂັນທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທາດແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງອາຍະຕະນະແຫ່ງອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງປັດໄຈປຸງແຕ່ງແຫ່ງສັງຂະຕະທຳທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງແຫ່ງອະສັງຂະຕະທຳ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

14. Cittaṭṭho abhiññeyyo; cittānantariyaṭṭho abhiññeyyo; cittassa vuṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; cittassa vivaṭṭanaṭṭho abhiññeyyo; cittassa hetuṭṭho abhiññeyyo; cittassa paccayaṭṭho abhiññeyyo; cittassa vatthuṭṭho abhiññeyyo; cittassa bhūmaṭṭho abhiññeyyo; cittassa ārammaṇaṭṭho abhiññeyyo; cittassa gocaraṭṭho abhiññeyyo; cittassa cariyaṭṭho abhiññeyyo; cittassa gataṭṭho abhiññeyyo; cittassa abhinīhāraṭṭho abhiññeyyo; cittassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo; cittassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo.

໑໔. ອັດຖະແຫ່ງການຮູ້ແຈ້ງອາລົມແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີລະຫວ່າງແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຫຼີກອອກແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການໝູນກັບແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງເຫດແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງປັດໄຈແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງພູມແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງອາລົມແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງໂຄຈອນແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄະຕິແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການນ້ອມໄປແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການນຳອອກແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການສະລັດອອກແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

15. Ekatte āvajjanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte vijānanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte pajānanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte sañjānanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte ekadaṭṭho abhiññeyyo; ekatte upanibandhaṭṭho abhiññeyyo; ekatte pakkhandanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte pasīdanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte santiṭṭhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte vimuccanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte ‘‘etaṃ santa’’nti passanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte yānīkataṭṭho abhiññeyyo; ekatte vatthukataṭṭho abhiññeyyo; ekatte anuṭṭhitaṭṭho abhiññeyyo; ekatte paricitaṭṭho abhiññeyyo; ekatte susamāraddhaṭṭho abhiññeyyo; ekatte pariggahaṭṭho abhiññeyyo; ekatte parivāraṭṭho abhiññeyyo; ekatte paripūraṭṭho abhiññeyyo; ekatte samodhānaṭṭho abhiññeyyo; ekatte adhiṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; ekatte āsevanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte bhāvanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte bahulīkammaṭṭho abhiññeyyo; ekatte susamuggataṭṭho abhiññeyyo; ekatte suvimuttaṭṭho abhiññeyyo[Pg.19]; ekatte bujjhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte anubujjhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte paṭibujjhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte sambujjhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte bodhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte anubodhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte paṭibodhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte sambodhanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte bodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo; ekatte anubodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo; ekatte paṭibodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo; ekatte sambodhipakkhiyaṭṭho abhiññeyyo; ekatte jotanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte ujjotanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte anujotanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte paṭijotanaṭṭho abhiññeyyo; ekatte sañjotanaṭṭho abhiññeyyo.

໑໕. ອັດຖະແຫ່ງການຄຳນຶງໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຮູ້ແຈ້ງໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຮູ້ທົ່ວໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຈຳໄດ້ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຜູກໄວ້ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການແລ່ນໄປໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຜ່ອງໃສໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນສະຫງົບໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຫັນວ່າ 'ທຳນັ້ນສະຫງົບ' ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ເປັນຍານໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງຢູ່ເນືອງໆ ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການສັ່ງສົມໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປາຣົບດີແລ້ວໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດຖືໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງບໍລິວານໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍລິບູນໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຊຸມກັນໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງຈິດໄວ້ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເສບເນືອງໆ ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຈະເລີນໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການກ້າວໄປດ້ວຍດີໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ຕາມໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ສະເພາະໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ດີໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຮູ້ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຮູ້ຕາມໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຮູ້ສະເພາະໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຮູ້ດີໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທຳມະຝ່າຍຕັດສະຮູ້ໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທຳມະຝ່າຍຕັດສະຮູ້ຕາມໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທຳມະຝ່າຍຕັດສະຮູ້ສະເພາະໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທຳມະຝ່າຍຕັດສະຮູ້ດີໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງໂພດໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງຕາມໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງສະເພາະໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງດີໃນອາລົມດຽວ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

16. Patāpanaṭṭho abhiññeyyo; virocanaṭṭho abhiññeyyo; kilesānaṃ santāpanaṭṭho abhiññeyyo; amalaṭṭho abhiññeyyo; vimalaṭṭho abhiññeyyo; nimmalaṭṭho abhiññeyyo; samaṭṭho abhiññeyyo; samayaṭṭho abhiññeyyo; vivekaṭṭho abhiññeyyo; vivekacariyaṭṭho abhiññeyyo; virāgaṭṭho abhiññeyyo; virāgacariyaṭṭho abhiññeyyo; nirodhaṭṭho abhiññeyyo; nirodhacariyaṭṭho abhiññeyyo; vosaggaṭṭho abhiññeyyo; vosaggacariyaṭṭho abhiññeyyo; vimuttaṭṭho abhiññeyyo; vimutticariyaṭṭho abhiññeyyo.

໑໖. ອັດຖະແຫ່ງການເຜົາຜານ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຜົາກິເລດທັງຫຼາຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີມົນທິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປາສະຈາກມົນທິນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປາສະຈາກມົນທິນຢ່າງສິ້ນເຊີງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສະເໝີພາບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມພ້ອມພຽງ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສະຫງັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດສະຫງັດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປາສະຈາກລາຄະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດປາສະຈາກລາຄະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມດັບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດດັບ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການສະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດສະລະ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມປະພຶດຫຼຸດພົ້ນ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Chandaṭṭho abhiññeyyo; chandassa mūlaṭṭho abhiññeyyo; chandassa pādaṭṭho abhiññeyyo; chandassa padhānaṭṭho abhiññeyyo; chandassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo; chandassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo; chandassa paggahaṭṭho abhiññeyyo; chandassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; chandassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; chandassa dassanaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງເຫດເຄົ້າແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນປະທານແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສຳເລັດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປາກົດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຫັນແຫ່ງความພໍໃຈ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Vīriyaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa mūlaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa pādaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa padhānaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa paggahaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; vīriyassa dassanaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງເຫດເຄົ້າແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນປະທານແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສຳເລັດແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປາກົດແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຫັນແຫ່ງຄວາມເພຍ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Cittaṭṭho [Pg.20] abhiññeyyo; cittassa mūlaṭṭho abhiññeyyo; cittassa pādaṭṭho abhiññeyyo; cittassa padhānaṭṭho abhiññeyyo; cittassa ijjhanaṭṭho abhiññeyyo; cittassa adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo; cittassa paggahaṭṭho abhiññeyyo; cittassa upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; cittassa avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; cittassa dassanaṭṭho abhiññeyyo.

ອັດຖະແຫ່ງການຮູ້ແຈ້ງອາລົມແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງເຫດເຄົ້າແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນປະທານແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມສຳເລັດແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການປາກົດແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັດຖະແຫ່ງການເຫັນແຫ່ງຈິດ ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Vīmaṃsaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya mūlaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya pādaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya padhānaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya ijjhanaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya adhimokkhaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya paggahaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya upaṭṭhānaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya avikkhepaṭṭho abhiññeyyo; vīmaṃsāya dassanaṭṭho abhiññeyyo.

ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ (ວິມັງສາ) ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນຮາກເຫງົ້າແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນປະທານແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນຄວາມສໍາເລັດແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນຄວາມປະຄອງໄວ້ແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນການເຫັນແຫ່ງການໄຕ່ຕອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

17. Dukkhaṭṭho abhiññeyyo; dukkhassa pīḷanaṭṭho abhiññeyyo; dukkhassa saṅkhataṭṭho abhiññeyyo; dukkhassa santāpaṭṭho abhiññeyyo; dukkhassa vipariṇāmaṭṭho abhiññeyyo. Samudayaṭṭho abhiññeyyo; samudayassa āyūhanaṭṭho abhiññeyyo; samudayassa nidānaṭṭho abhiññeyyo; samudayassa saññogaṭṭho abhiññeyyo; samudayassa palibodhaṭṭho abhiññeyyo; nirodhaṭṭho abhiññeyyo; nirodhassa nissaraṇaṭṭho abhiññeyyo; nirodhassa vivekaṭṭho abhiññeyyo; nirodhassa asaṅkhataṭṭho abhiññeyyo; nirodhassa amataṭṭho abhiññeyyo. Maggaṭṭho abhiññeyyo; maggassa niyyānaṭṭho abhiññeyyo; maggassa hetuṭṭho abhiññeyyo; maggassa dassanaṭṭho abhiññeyyo; maggassa ādhipateyyaṭṭho abhiññeyyo.

໑໗. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຸກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າບີບຄັ້ນແຫ່ງທຸກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າປຸງແຕ່ງແຫ່ງທຸກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າແຜດເຜົາແຫ່ງທຸກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າແປປວນແຫ່ງທຸກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງສະມຸໄທ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າກໍ່ໃຫ້ເກີດແຫ່ງສະມຸໄທ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນເຫດແຫ່ງສະມຸໄທ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າພົວພັນແຫ່ງສະມຸໄທ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າກັງວົນແຫ່ງສະມຸໄທ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງນິໂລດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າສະຫຼັດອອກແຫ່ງນິໂລດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າສະຫງັດແຫ່ງນິໂລດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ປຸງແຕ່ງແຫ່ງນິໂລດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຕາຍແຫ່ງນິໂລດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່ານໍາອອກແຫ່ງມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນເຫດແຫ່ງມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເຫັນແຫ່ງມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Tathaṭṭho abhiññeyyo; anattaṭṭho abhiññeyyo; saccaṭṭho abhiññeyyo; paṭivedhaṭṭho abhiññeyyo; abhijānanaṭṭho abhiññeyyo; parijānanaṭṭho abhiññeyyo; dhammaṭṭho abhiññeyyo; dhātuṭṭho abhiññeyyo; ñātaṭṭho abhiññeyyo; sacchikiriyaṭṭho abhiññeyyo; phassanaṭṭho abhiññeyyo; abhisamayaṭṭho abhiññeyyo.

ເນື້ອຄວາມວ່າແທ້ຈິງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນອະນັດຕາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າຈິງແທ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າແທງຕະຫຼອດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າຮູ້ຍິ່ງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າກໍານົດຮູ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນທໍາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເປັນທາດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າຮູ້ແລ້ວ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າຖືກຕ້ອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນື້ອຄວາມວ່າບັນລຸ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

18. Nekkhammaṃ abhiññeyyaṃ; abyāpādo abhiññeyyo; ālokasaññā abhiññeyyā; avikkhepo abhiññeyyo; dhammavavatthānaṃ abhiññeyyaṃ; ñāṇaṃ abhiññeyyaṃ; pāmojjaṃ abhiññeyyaṃ.

໑໘. ເນກຂັມມະ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ການກໍານົດທໍາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຍານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຄວາມປາໂມດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Paṭhamaṃ [Pg.21] jhānaṃ abhiññeyyaṃ; dutiyaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ; tatiyaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ; catutthaṃ jhānaṃ abhiññeyyaṃ. Ākāsānañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā; viññāṇañcāyatanasamāpatti abhiññeyyā; ākiñcaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā; nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti abhiññeyyā.

ປະຖົມມະຊານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸຕິຍະຊານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຕະຕິຍະຊານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຈະຕຸດຖະຊານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ. ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Aniccānupassanā abhiññeyyā; dukkhānupassanā abhiññeyyā; anattānupassanā abhiññeyyā; nibbidānupassanā abhiññeyyā; virāgānupassanā abhiññeyyā; nirodhānupassanā abhiññeyyā; paṭinissaggānupassanā abhiññeyyā; khayānupassanā abhiññeyyā; vayānupassanā abhiññeyyā; vipariṇāmānupassanā abhiññeyyā; animittānupassanā abhiññeyyā; appaṇihitānupassanā abhiññeyyā; suññatānupassanā abhiññeyyā; adhipaññādhammavipassanā abhiññeyyā; yathābhūtañāṇadassanaṃ abhiññeyyaṃ; ādīnavānupassanā abhiññeyyā; paṭisaṅkhānupassanā abhiññeyyā; vivaṭṭanānupassanā abhiññeyyā.

ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທຸກຂານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິບພິທານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣາການຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ນິໂລທານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະຕິນິດສັກການຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຂະຍານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວະຍານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິປະຣິມານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະທິປັນຍາທັມມະວິປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອາທີນາວានຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

19. Sotāpattimaggo abhiññeyyo; sotāpattiphalasamāpatti abhiññeyyā; sakadāgāmimaggo abhiññeyyo; sakadāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā; anāgāmimaggo abhiññeyyo; anāgāmiphalasamāpatti abhiññeyyā; arahattamaggo abhiññeyyo; arahattaphalasamāpatti abhiññeyyā.

໑໙. ໂສດາປັດຕິມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂສດາປັດຕິຜົນສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະກະທາຄາມີມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະກະທາຄາມີຜົນສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນາຄາມີມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະນາຄາມີຜົນສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອະຣະຫັດຕະຜົນສະມາບັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ abhiññeyyaṃ; upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ abhiññeyyaṃ; avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ abhiññeyyaṃ; dassanaṭṭhena paññindriyaṃ abhiññeyyaṃ; assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ abhiññeyyaṃ; kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ abhiññeyyaṃ; pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ abhiññeyyaṃ; uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ abhiññeyyaṃ; avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ abhiññeyyaṃ; upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgo abhiññeyyo; pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgo abhiññeyyo; paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgo abhiññeyyo; pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgo abhiññeyyo; upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgo abhiññeyyo; avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgo abhiññeyyo; paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgo abhiññeyyo.

ສັດທິນຊີ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່ານ້ອມใจເຊື່ອ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣິຍິນຊີ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າປະຄອງໄວ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະຕິນຊີ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະມາທິນຊີ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປັນຍິນຊີ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເຫັນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດທາພະລະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ເຊື່ອ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະຕິພະລະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະມາທິພະລະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປັນຍາພະລະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະຕິສັມໂພດຊົງ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທັມມະວິຈະຍະສັມໂພດຊົງ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເລືອກເຟັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຣິຍະສັມໂພດຊົງ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າປະຄອງໄວ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປີຕິສັມໂພດຊົງ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າແຜ່ຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປັດສັດທິສັມໂພດຊົງ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າສະຫງົບ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະມາທິສັມໂພດຊົງ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອຸເປກຂາສັມໂພດຊົງ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າພິຈາລະນາ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Dassanaṭṭhena [Pg.22] sammādiṭṭhi abhiññeyyā; abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo abhiññeyyo; pariggahaṭṭhena sammāvācā abhiññeyyā; samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto abhiññeyyo; vodānaṭṭhena sammāājīvo abhiññeyyo; paggahaṭṭhena sammāvāyāmo abhiññeyyo; upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati abhiññeyyā; avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi abhiññeyyo.

ສັມມາທິຖິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເຫັນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມາສັງກັບປະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່ານ້ອມໄປໃນອາລົມ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມາວາຈາ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າກໍານົດໄວ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມາກັມມັນຕະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຕັ້ງຂຶ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມາອາຊີວະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຜຸດຜ່ອງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມາວາຍາມະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າປະຄອງໄວ້ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມາສະຕິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມາສະມາທິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Ādhipateyyaṭṭhena indriyā abhiññeyyā; akampiyaṭṭhena balā abhiññeyyā; niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā abhiññeyyā; hetuṭṭhena maggo abhiññeyyo; upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā abhiññeyyā; padahanaṭṭhena sammappadhānā abhiññeyyā; ijjhanaṭṭhena iddhipādā abhiññeyyā; tathaṭṭhena saccā abhiññeyyā; avikkhepaṭṭhena samatho abhiññeyyo; anupassanaṭṭhena vipassanā abhiññeyyā; ekarasaṭṭhena samathavipassanā abhiññeyyā; anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ abhiññeyyaṃ.

ອິນຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນໃຫຍ່ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ພະລະທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່ານໍາອອກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມັກ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນເຫດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັມມັບປະທານທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າພະຍາຍາມ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າສໍາເລັດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສັດຈະທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າແທ້ຈິງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະມະຖະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິປັດສະນາ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າພິຈາລະນາເຫັນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າມີລົດດຽວ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທໍາທີ່ເຂົ້າຄູ່ກັນ (ຍຸຄະນັດທະ) ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi abhiññeyyā; avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi abhiññeyyā; dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi abhiññeyyā; muttaṭṭhena vimokkho abhiññeyyo; paṭivedhaṭṭhena vijjā abhiññeyyā; pariccāgaṭṭhena vimutti abhiññeyyā; samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ abhiññeyyaṃ; paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ abhiññeyyaṃ.

ສີລະວິສຸດທິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າສໍາລວມ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຈິດຕະວິສຸດທິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ທິຖິວິສຸດທິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເຫັນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິໂມກ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຫຼຸດພົ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິຊາທັງຫຼາຍ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າແທງຕະຫຼອດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິມຸດຕິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າສະຫຼັດອອກ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຍານໃນຄວາມສິ້ນໄປ (ຂະຍະຍານ) ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຕັດຂາດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຍານໃນຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ (ອະນຸບປาທະຍານ) ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າສະຫງົບລະງັບ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

20. Chando mūlaṭṭhena abhiññeyyo; manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena abhiññeyyo; phasso samodhānaṭṭhena abhiññeyyo; vedanā samosaraṇaṭṭhena abhiññeyyā; samādhi pamukhaṭṭhena abhiññeyyo; sati ādhipateyyaṭṭhena abhiññeyyā; paññā tatuttaraṭṭhena abhiññeyyā; vimutti sāraṭṭhena abhiññeyyā; amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena abhiññeyyaṃ.

໒໐. ສັນທະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນຮາກເຫງົ້າ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ມະນະສິການ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຕັ້ງຂຶ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ຜັດສະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າປະຊຸມກັນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ເວທະນາ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າປະຊຸມລົງ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະມາທິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນປະທານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ສະຕິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນໃຫຍ່ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ປັນຍາ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຍິ່ງກວ່ານັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ວິມຸດຕິ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນແກ່ນສານ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ; ພະນິບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນທີ່ສຸດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ.

Ye ye dhammā abhiññātā honti te te dhammā ñātā honti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ime dhammā abhiññeyyāti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇa’’nti.

ທໍາເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຮູ້ຍິ່ງແລ້ວ, ທໍາເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເປັນທໍາທີ່ຮູ້ແລ້ວ. ຄວາມຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຮູ້ແລ້ວ, ຊື່ວ່າປັນຍາ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ການຕັ້ງໂສຕະ (ຟັງ) ດ້ວຍມຸ່ງໝາຍວ່າ ທໍາເຫຼົ່ານີ້ຄວນຮູ້ຍິ່ງ ນັ້ນເປັນສຸຕະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວທໍານັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ'.

Dutiyabhāṇavāro.

ຈົບ ທຸຕິຍະພາທະວານ (ວາລະແຫ່ງການສູດເທດສະໜາເທື່ອທີສອງ).

21. Kathaṃ [Pg.23] ‘‘ime dhammā pariññeyyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໒໑. ການຕັ້ງໂສຕະ (ຟັງ) ດ້ວຍມຸ່ງໝາຍວ່າ 'ທໍາເຫຼົ່ານີ້ຄວນກໍານົດຮູ້' ນັ້ນເປັນສຸຕະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວທໍານັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ ຢ່າງໃດ?

Eko dhammo pariññeyyo – phasso sāsavo upādāniyo. Dve dhammā pariññeyyā – nāmañca rūpañca. Tayo dhammā pariññeyyā – tisso vedanā. Cattāro dhammā pariññeyyā – cattāro āhārā. Pañca dhammā pariññeyyā – pañcupādānakkhandhā. Cha dhammā pariññeyyā – cha ajjhattikāni āyatanāni. Satta dhammā pariññeyyā – satta viññāṇaṭṭhitiyo. Aṭṭha dhammā pariññeyyā – aṭṭha lokadhammā. Nava dhammā pariññeyyā – nava sattāvāsā. Dasa dhammā pariññeyyā – dasāyatanāni.

ທໍາຢ່າງໜຶ່ງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ຜັດສະທີ່ມີອາສະວະແລະເປັນປັດໄຈແຫ່ງອຸປະທານ. ທໍາສອງຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ນາມແລະຮູບ. ທໍາສາມຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ເວທະນາສາມ. ທໍາສີ່ຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ອາຫານສີ່. ທໍາຫ້າຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ອຸປະທານັກຂັນຫ້າ. ທໍາຫົກຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ອາຍະຕະນະພາຍໃນຫົກ. ທໍາເຈັດຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ວິນຍານະຖິຕິເຈັດ. ທໍາແປດຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ໂລກະທໍາແປດ. ທໍາເກົ້າຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ສັດຕາວາດເກົ້າ. ທໍາສິບຢ່າງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ ຄື ອາຍະຕະນະສິບ.

‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, pariññeyyaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ pariññeyyaṃ? Cakkhu, bhikkhave, pariññeyyaṃ; rūpā pariññeyyā; cakkhuviññāṇaṃ pariññeyyaṃ; cakkhusamphasso pariññeyyo; yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi pariññeyyaṃ. Sotaṃ pariññeyyaṃ; saddā pariññeyyā…pe… ghānaṃ pariññeyyaṃ, gandhā pariññeyyā… jivhā pariññeyyā; rasā pariññeyyā… kāyo pariññeyyo; phoṭṭhabbā pariññeyyā…pe… mano pariññeyyo; dhammā pariññeyyā… manoviññāṇaṃ pariññeyyaṃ; manosamphasso pariññeyyo; yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi pariññeyyaṃ.’’ Rūpaṃ pariññeyyaṃ…pe… vedanā pariññeyyā… saññā pariññeyyā… saṅkhārā pariññeyyā… viññāṇaṃ pariññeyyaṃ… cakkhu pariññeyyaṃ…pe… jarāmaraṇaṃ pariññeyyaṃ… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena pariññeyyaṃ. Yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti, evaṃ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງທັງປວງຄວນກໍານົດຮູ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງທັງປວງທີ່ຄວນກໍານົດຮູ້ນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸ ຄວນກໍານົດຮູ້; ຮູບທັງຫຼາຍຄວນກໍານົດຮູ້; ຈັກຂຸວິນຍານຄວນກໍານົດຮູ້; ຈັກຂຸສັມຜັດຄວນກໍານົດຮູ້; ເຖິງແມ່ນເວທະນາອັນເປັນສຸກ ຫຼື ເປັນທຸກ ຫຼື ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພาະຈັກຂຸສັມຜັດເປັນປັດໄຈນີ້ ກໍຄວນກໍານົດຮູ້. ໂសຕະ ຄວນກໍານົດຮູ້; ສຽງທັງຫຼາຍຄວນກໍານົດຮູ້... ປະ... ຄານະ ຄວນກໍານົດຮູ້; ກິ່ນທັງຫຼາຍຄວນກໍານົດຮູ້... ຊິວຫາ ຄວນກໍານົດຮູ້; ລົດທັງຫຼາຍຄວນກໍານົດຮູ້... ກາຍຄວນກໍານົດຮູ້; ໂຜດຖັບພະ ຄວນກໍານົດຮູ້... ປະ... ມະໂນ ຄວນກໍານົດຮູ້; ທັມມາລົມທັງຫຼາຍຄວນກໍານົດຮູ້; ມະໂນວິນຍານຄວນກໍານົດຮູ້; ມະໂນສັມຜັດຄວນກໍານົດຮູ້; ເຖິງແມ່ນເວທະນາອັນເປັນສຸກ ຫຼື ເປັນທຸກ ຫຼື ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະມະໂນສັມຜັດເປັນປັດໄຈນີ້ ກໍຄວນກໍານົດຮູ້.” ຮູບຄວນກໍານົດຮູ້... ປະ... ເວທະນາຄວນກໍານົດຮູ້... ສັນຍາຄວນກໍານົດຮູ້... ສັງຂານທັງຫຼາຍຄວນກໍານົດຮູ້... ວິນຍານຄວນກໍານົດຮູ້... ຈັກຂຸຄວນກໍານົດຮູ້... ປະ... ຊະລາມໍລະນະຄວນກໍານົດຮູ້... ພະນิບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍເນື້ອຄວາມວ່າເປັນທີ່ສຸດ ກໍຄວນກໍານົດຮູ້. ທໍາເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອຈະໄດ້ ໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ທໍາເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເປັນທໍາທີ່ກໍານົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ ຢ່າງນີ້.

22. Nekkhammaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa nekkhammaṃ paṭiladdhaṃ hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Abyāpādaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa abyāpādo paṭiladdho hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Ālokasaññaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ālokasaññā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Avikkhepaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa avikkhepo paṭiladdho hoti. Evaṃ so dhammo [Pg.24] pariññāto ceva hoti tīrito ca. Dhammavavatthānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa dhammavavatthānaṃ paṭiladdhaṃ hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Ñāṇaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ñāṇaṃ paṭiladdhaṃ hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Pāmojjaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa pāmojjaṃ paṭiladdhaṃ hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.

໒໒. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງເນກຂຳມະ, ເນກຂຳມະກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະພະຍາບາດ, ອະພະຍາບາດກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອາໂລກະສັນຍາ, ອາໂລກະສັນຍາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະວິກເຂປະ, ອະວິກເຂປະກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງທຳມະວະວັດຖານ, ทຳມະວະວັດຖານກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງຍານ, ຍານກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງປາໂມດ, ປາໂມດກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ.

Paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭhamaṃ jhānaṃ paṭiladdhaṃ hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Dutiyaṃ jhānaṃ…pe… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa catutthaṃ jhānaṃ paṭiladdhaṃ hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākāsānañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa viññāṇañcāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ākiñcaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງປະຖົມມະชານ, ປະຖົມມະຊານກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ທຸຕິຍະຊານ... ຯ... ຕະຕິຍະຊານ... ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງຈະຕຸດຖະຊານ, ຈະຕຸດຖະຊານກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ, ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ, ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ.

Aniccānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa aniccānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Dukkhānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa dukkhānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Anattānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa anattānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Nibbidānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa nibbidānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Virāgānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa virāgānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Nirodhānupassanaṃ [Pg.25] paṭilābhatthāya vāyamantassa nirodhānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Paṭinissaggānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭinissaggānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Khayānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa khayānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Vayānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa vayānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Vipariṇāmānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa vipariṇāmānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Animittānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa animittānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Appaṇihitānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa appaṇihitānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Suññatānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa suññatānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະນິດຈານຸປັດສະນາ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງທຸກຂານຸປັດສະນາ, ທຸກຂານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ทຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະນັດຕານຸປັດສະນາ, ອະນັດຕານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງນิບພິທານຸປັດສະນາ, ນິບພິທານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງວິຣາການຸປັດສະນາ, ວິຣາການຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງນິໂຣທານຸປັດສະນາ, ນິໂຣທານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງຂະຍານຸປັດສະນາ, ຂະຍານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງວະຍານຸປັດສະນາ, ວະຍານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງວິປະຣິອານາມານຸປັດສະນາ, ວິປະຣິອານາມານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ, ອະນິມິດຕານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ, ອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ, ສຸນຍະຕານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ.

Adhipaññādhammavipassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa adhipaññādhammavipassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Yathābhūtañāṇadassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa yathābhūtañāṇadassanaṃ paṭiladdhaṃ hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Ādīnavānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa ādīnavānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Paṭisaṅkhānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa paṭisaṅkhānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Vivaṭṭanānupassanaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa vivaṭṭanānupassanā paṭiladdhā hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ, ອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງຍະຖาພູຕະຍານະທັດສະນະ, ຍະຖาພູຕະຍານະທັດສະນະກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອາທີນວານຸປັດສະນາ, ອາທີນວານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ, ປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ, ວິວັດຕະນານຸປັດສະນາກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ.

Sotāpattimaggaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa sotāpattimaggo paṭiladdho hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Sakadāgāmimaggaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa sakadāgāmimaggo paṭiladdho hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Anāgāmimaggaṃ [Pg.26] paṭilābhatthāya vāyamantassa anāgāmimaggo paṭiladdho hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca. Arahattamaggaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa arahattamaggo paṭiladdho hoti. Evaṃ so dhammo pariññāto ceva hoti tīrito ca.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງໂសດາປັດຕິມັກ, ໂសດາປັດຕິມັກກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງສະກະທາກາມີມັກ, ສະກະທາກາມີມັກກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະນາຄາມີມັກ, ອະນາຄາມີມັກກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ອະຣະຫັດຕະມັກກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳນັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ.

Yesaṃ yesaṃ dhammānaṃ paṭilābhatthāya vāyamantassa te te dhammā paṭiladdhā honti. Evaṃ te dhammā pariññātā ceva honti tīritā ca. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ime dhammā pariññeyyāti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇa’’nti.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ພະຍາຍາມເພື່ອໃຫ້ໄດ້ມາເຊິ່ງທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດໆ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນນັ້ນໆກໍເປັນອັນໄດ້ແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ທຳເຫຼົ່ານັ້ນຈຶ່ງເປັນອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ແລະ ພິຈາລະນາແລ້ວ. ຄວາມຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດວ່າ — 'ການຕັ້ງໂសຕະຄອຍຟັງວ່າ ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນກຳນົດຮູ້ ນັ້ນຊື່ວ່າໂສຕາວະທານะ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າສຸຕາມະຍະຍານ'.

23. Kathaṃ ‘‘ime dhammā pahātabbā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໒໓. ການຕັ້ງໂសຕະຄອຍຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນລະເສຍ' ເປັນໂສຕາວະທານະແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວທຳນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານແນວໃດ?

Eko dhammo pahātabbo – asmimāno. Dve dhammā pahātabbā – avijjā ca bhavataṇhā ca. Tayo dhammā pahātabbā – tisso taṇhā. Cattāro dhammā pahātabbā – cattāro oghā. Pañca dhammā pahātabbā – pañca nīvaraṇāni. Cha dhammā pahātabbā – cha taṇhākāyā. Satta dhammā pahātabbā – sattānusayā. Aṭṭha dhammā pahātabbā – aṭṭha micchattā. Nava dhammā pahātabbā – nava taṇhāmūlakā. Dasa dhammā pahātabbā – dasa micchattā.

ທຳຢ່າງໜຶ່ງທີ່ຄວນລະ ຄື ອັດສະມິມານະ. ທຳສອງຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ອະວິຊຊາ ແລະ ພະວະຕັນຫາ. ທຳສາມຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ຕັນຫາສາມ. ທຳສີ່ຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ໂອຄະສີ່. ທຳຫ້າຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ນີວອນຫ້າ. ທຳຫົກຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ຕັນຫາກາຍຫົກ. ທຳເຈັດຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ອະນຸໄສເຈັດ. ທຳແປດຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ມິດສາຕະແປດ. ທຳເກົ້າຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ຕັນຫາມູລະກະເກົ້າ. ທຳສິບຢ່າງທີ່ຄວນລະ ຄື ມິດສາຕະສິບ.

24. Dve pahānāni – samucchedappahānaṃ, paṭippassaddhippahānaṃ. Samucchedappahānañca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato; paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe. Tīṇi pahānāni – kāmānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ nekkhammaṃ; rūpānametaṃ nissaraṇaṃ yadidaṃ āruppaṃ; yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇaṃ. Nekkhammaṃ paṭiladdhassa kāmā pahīnā ceva honti pariccattā ca. Āruppaṃ paṭiladdhassa rūpā pahīnā ceva honti pariccattā ca. Nirodhaṃ paṭiladdhassa saṅkhārā pahīnā ceva honti pariccattā ca. Cattāri pahānāni dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto pajahati; samudayasaccaṃ pahānapaṭivedhaṃ paṭivijjhanto pajahati; nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto pajahati; maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto pajahati. Pañca pahānāni – vikkhambhanappahānaṃ, tadaṅgappahānaṃ, samucchedappahānaṃ, paṭippassaddhippahānaṃ, nissaraṇappahānaṃ. Vikkhambhanappahānañca nīvaraṇānaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ bhāvayato; tadaṅgappahānañca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ [Pg.27] samādhiṃ bhāvayato; samucchedappahānañca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato; paṭippassaddhippahānañca phalakkhaṇe; nissaraṇappahānañca nirodho nibbānaṃ.

໒໔. ການລະມີສອງຢ່າງ ຄື ສະມຸດເສທະປະຫານ ແລະ ປະຕິປັດສັດທິປະຫານ. ສະມຸດເສທະປະຫານ ມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ; ປະຕິປັດສັດທິປະຫານ ມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ. ການລະມີສາມຢ່າງ ຄື ເນກຂຳມະນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມທັງຫຼາຍ; ອະຣູປະນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບທັງຫຼາຍ; ສ່ວນທຳໃດໆກໍຕາມທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ປຸງແຕ່ງແລ້ວ, ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຄວາມດັບແຫ່ງທຳນັ້ນເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກທຳນັ້ນ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ໄດ້ເນກຂຳມະແລ້ວ, ກາມທັງຫຼາຍກໍເປັນອັນລະໄດ້ແລ້ວ ແລະ ສະຫຼັດຖິ້ມແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ໄດ້ອະຣູປະແລ້ວ, ຮູບທັງຫຼາຍກໍເປັນອັນລະໄດ້ແລ້ວ ແລະ ສະຫຼັດຖິ້ມແລ້ວ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ໄດ້ຄວາມດັບແລ້ວ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍເປັນອັນລະໄດ້ແລ້ວ ແລະ ສະຫຼັດຖິ້ມແລ້ວ. ການລະມີສີ່ຢ່າງ ຄື ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ ຍ່ອມລະທຸກຂະສັດຈະ; ເມື່ອແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະ ຍ່ອມລະສະມຸທະຍະສັດຈະ; ເມື່ອແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຍ່ອມລະນິໂຣທະສັດຈະ; ເມື່ອແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນ ຍ່ອມລະມັກຄະສັດຈະ. ການລະມີຫ້າຢ່າງ ຄື ວິກຂັມພະນະປະຫານ, ຕະທັງຄະປະຫານ, ສະມຸດເສທະປະຫານ, ປະຕິປັດສັດທິປະຫານ, ນິສສະຣະນະປະຫານ. ວິກຂັມພະນະປະຫານແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ; ຕະທັງຄະປະຫານແຫ່ງທິດຖິທັງຫຼາຍ ມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ; ສະມຸດເສທະປະຫານ ມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ; ປະຕິປັດສັດທິປະຫານ ມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ; ນິສສະຣະນະປະຫານ ຄື ນິໂຣທະ ນິບພານ.

‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, pahātabbaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ pahātabbaṃ? Cakkhu, bhikkhave, pahātabbaṃ; rūpā pahātabbā; cakkhuviññāṇaṃ pahātabbaṃ; cakkhusamphasso pahātabbo; yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi pahātabbaṃ. Sotaṃ pahātabbaṃ; saddā pahātabbā…pe… ghānaṃ pahātabbaṃ; gandhā pahātabbā… jivhā pahātabbā; rasā pahātabbā… kāyo pahātabbo; phoṭṭhabbā pahātabbā… mano pahātabbo; dhammā pahātabbā… manoviññāṇaṃ pahātabbaṃ;… manosamphasso pahātabbo; yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi pahātabbaṃ.’’ Rūpaṃ passanto pajahati, vedanaṃ passanto pajahati, saññaṃ passanto pajahati, saṅkhāre passanto pajahati, viññāṇaṃ passanto pajahati. Cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena passanto pajahati. Ye ye dhammā pahīnā honti te te dhammā pariccattā honti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ime dhammā pahātabbāti sotāvadhānaṃ, taṃ pajānanā paññā sutamaye ñāṇa’’nti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງທັງປວງຄວນລະເສຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງທັງປວງທີ່ຄວນລະເສຍນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸຄວນລະເສຍ; ຮູບທັງຫຼາຍຄວນລະເສຍ; ຈັກຂຸວິນຍານຄວນລະເສຍ; ຈັກຂຸສຳຜັດຄວນລະເສຍ; ແມ່ນແຕ່ເວທະນາອັນໃດອັນໜຶ່ງ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະຈັກຂຸສຳຜັດເປັນປັດໄຈ ເປັນສຸກກໍດີ ເປັນທຸກກໍດີ ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກກໍດີ, ເວທະນານັ້ນກໍຄວນລະເສຍ. ໂສຕະຄວນລະເສຍ; ສຽງທັງຫຼາຍຄວນລະເສຍ...ເປ... ຄານະຄວນລະເສຍ; ກິ່ນທັງຫຼາຍຄວນລະເສຍ... ຊິວຫາຄວນລະເສຍ; ລົດທັງຫຼາຍຄວນລະເສຍ... ກາຍຄວນລະເສຍ; ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍຄວນລະເສຍ... ມະໂນຄວນລະເສຍ; ທຳທັງຫຼາຍຄວນລະເສຍ... ມະໂນວິນຍານຄວນລະເສຍ... ມະໂນສຳຜັດຄວນລະເສຍ; ແມ່ນແຕ່ເວທະນາອັນໃດອັນໜຶ່ງ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະມະໂນສຳຜັດເປັນປັດໄຈ ເປັນສຸກກໍດີ ເປັນທຸກກໍດີ ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກກໍດີ, ເວທະນານັ້ນກໍຄວນລະເສຍ.” ເມື່ອເຫັນຮູບ ຍ່ອມລະເສຍ, ເມື່ອເຫັນເວທະນາ ຍ່ອມລະເສຍ, ເມື່ອເຫັນສັນຍາ ຍ່ອມລະເສຍ, ເມື່ອ微ເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມລະເສຍ, ເມື່ອເຫັນວິນຍານ ຍ່ອມລະເສຍ. ເມື່ອເຫັນຈັກຂຸ...ເປ... ຊະລາມໍລະນະ...ເປ... ພຣະນິພານອັນເປັນທີ່ຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍຄວາມເປັນທີ່ສຸດ ຍ່ອມລະເສຍ. ທຳເຫຼົ່າໃດທີ່ລະໄດ້ແລ້ວ ທຳເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນອັນສະຫຼະໄດ້ແລ້ວ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ “ຍານ” ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ “ປັນຍາ” ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດວ່າ— “ການໃສ່ໃຈຟັງວ່າ ‘ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນລະເສຍ’ ນີ້ເປັນໂសຕາວະທານະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂសຕາວະທານະນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ”.

Tatiyabhāṇavāro.

ພານະວານທີ ໓ ຈົບແລ້ວ.

25. Kathaṃ ‘‘ime dhammā bhāvetabbā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໒໕. ການໃສ່ໃຈຟັງວ່າ “ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນຈະເລີນ” ເປັນໂសຕາວະທານະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂសຕາວະທານະນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ ຢ່າງໃດ?

Eko dhammo bhāvetabbo – kāyagatāsati sātasahagatā. Dve dhammā bhāvetabbā – samatho ca vipassanā ca. Tayo dhammā bhāvetabbā – tayo samādhī. Cattāro dhammā bhāvetabbā – cattāro satipaṭṭhānā. Pañca dhammā bhāvetabbā – pañcaṅgiko samādhi. Cha dhammā bhāvetabbā – cha anussatiṭṭhānāni. Satta dhammā bhāvetabbā – satta bojjhaṅgā. Aṭṭha dhammā bhāvetabbā – ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Nava dhammā bhāvetabbā – nava pārisuddhipadhāniyaṅgāni. Dasa dhammā bhāvetabbā – dasa kasiṇāyatanāni.

ທຳຢ່າງໜຶ່ງຄວນຈະເລີນ ຄື ກາຍະຄະຕາສະຕິອັນສະຫະຣະຄົດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ. ທຳ ໒ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ສະມະຖະ ແລະ ວິປັດສະນາ. ທຳ ໓ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ສະມາທິ ໓. ທຳ ໔ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ສະຕິປັດຖານ ໔. ທຳ ໕ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ສະມາທິມີອົງ ໕. ທຳ ໖ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ອະນຸດສະຕິຖານ ໖. ທຳ ໗ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ໂພດຊົງ ໗. ທຳ ໘ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ. ທຳ ໙ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ປາຣິສຸດທິປະທານິຍັງຄະ ໙. ທຳ ໑໑ ຢ່າງຄວນຈະເລີນ ຄື ກະສິນາຍະຕະນະ ໑໐.

26. Dve [Pg.28] bhāvanā – lokiyā ca bhāvanā, lokuttarā ca bhāvanā. Tisso bhāvanā – rūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā, arūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā, apariyāpannakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā. Rūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā atthi hīnā, atthi majjhimā, atthi paṇītā. Arūpāvacarakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā atthi hīnā, atthi majjhimā, atthi paṇītā. Apariyāpannakusalānaṃ dhammānaṃ bhāvanā paṇītā.

໒໖. ພາວະນາ ໒ ຢ່າງ ຄື ໂລກິຍະພາວະນາ ແລະ ໂລກຸດຕະຣະພາວະນາ. ພາວະນາ ໓ ຢ່າງ ຄື ການຈະເລີນກຸສົນທຳອັນເປັນຮູປາວະຈະຣະ, ການຈະເລີນກຸສົນທຳອັນເປັນອະຣູປາວະຈະຣະ, ການຈະເລີນກຸສົນທຳອັນເປັນອະປະຣິຍາປັນນະ. ການຈະເລີນກຸສົນທຳອັນເປັນຮູປາວະຈະຣະ ມີຢ່າງຊາມ, ມີຢ່າງກາງ, ມີຢ່າງປະນີດ. ການຈະເລີນກຸສົນທຳອັນເປັນອະຣູປາວະຈະຣະ ມີຢ່າງຊາມ, ມີຢ່າງກາງ, ມີຢ່າງປະນີດ. ການຈະເລີນກຸສົນທຳອັນເປັນອະປະຣິຍາປັນນະ ມີແຕ່ຢ່າງປະນີດ.

27. Catasso bhāvanā – dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti, samudayasaccaṃ pahānappaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti, nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti, maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhanto bhāveti. Imā catasso bhāvanā.

໒໗. ພາວະນາ ໔ ຢ່າງ ຄື ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດທຸກຂະສັດ ດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອແທງຕະຫຼອດສະມຸທະຍະສັດ ດ້ວຍການລະ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອແທງຕະຫຼອດນິໂຣທະສັດ ດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອແທງຕະຫຼອດມັກຄະສັດ ດ້ວຍການຈະເລີນ ຍ່ອມຈະເລີນ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືພາວະນາ ໔ ຢ່າງ.

Aparāpi catasso bhāvanā – esanābhāvanā, paṭilābhābhāvanā, ekarasābhāvanā, āsevanābhāvanā. Katamā esanābhāvanā? Sabbesaṃ samādhiṃ samāpajjantānaṃ tattha jātā dhammā ekarasā hontīti – ayaṃ esanābhāvanā. Katamā paṭilābhābhāvanā? Sabbesaṃ samādhiṃ samāpannānaṃ tattha jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – ayaṃ paṭilābhābhāvanā. Katamā ekarasābhāvanā? Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ bhāvayato saddhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ bhāvayato vīriyindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ bhāvayato satindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ bhāvayato samādhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Dassanaṭṭhena paññindriyaṃ bhāvayato paññindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā.

ຍັງມີພາວະນາອີກ ໔ ຢ່າງ ຄື ເອສະນາພາວະນາ, ປະຕິലാພາພາວະນາ, ເອກະຣະສາພາວະນາ, ອາເສວະນາພາວະນາ. ເອສະນາພາວະນາ ເປັນແນວໃດ? ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະມາທິນັ້ນ ຂອງບຸກຄົນທັງປວງຜູ້ເຂົ້າສະມາທິ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ— ນີ້ຄື ເອສະນາພາວະນາ. ປະຕິലാພາພາວະນາ ເປັນແນວໃດ? ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະມາທິນັ້ນ ຂອງບຸກຄົນທັງປວງຜູ້ເຂົ້າສະມາທິແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ— ນີ້ຄື ປະຕິലാພາພາວະນາ. ເອກະຣະສາພາວະນາ ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສັດທິນຊີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັດສິນ, ອິນຊີ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ— ນີ້ຄືການຈະເລີນອິນຊີທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນວິຣິຍິນຊີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າປະຄອງ, ອິນຊີ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ— ນີ້ຄືການຈະເລີນອິນຊີທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສະຕິນຊີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ອິນຊີ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ— ນີ້ຄືການຈະເລີນອິນシーທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສະມາທິນຊີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ອິນຊີ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ— ນີ້ຄືການຈະເລີນອິນຊີທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນປັນຍິນຊີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ອິນຊີ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ— ນີ້ຄືການຈະເລີນອິນຊີທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ.

Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ bhāvayato saddhābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ bhāvayato vīriyabalassa vasena cattāri [Pg.29] balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ bhāvayato satibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ bhāvayato samādhibalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ bhāvayato paññābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti – balānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā.

ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສັດທາພະລະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ສັດທາ, ພະລະ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທາພະລະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນວິຣິຍະພະລະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ, ພະລະ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍະພະລະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສະຕິພະລະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ, ພະລະ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິພະລະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສະມາທິພະລະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ພະລະ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິພະລະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນປັນຍາພະລະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ, ພະລະ ໔ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍາພະລະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ.

Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṃ bhāvayato satisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgaṃ bhāvayato dhammavicayasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgaṃ bhāvayato vīriyasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṃ bhāvayato pītisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgaṃ bhāvayato passaddhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṃ bhāvayato samādhisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṃ bhāvayato upekkhāsambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti – bojjhaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā.

ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສະຕິສຳໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ໂພດຊົງ ໖ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິສຳໂພດຊົງ— ນີ້ຄືການຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນທຳມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເລືອກເຟັ້ນ, ໂພດຊົງ ໖ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທຳມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ— ນີ້ຄືການຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າປະຄອງ, ໂພດຊົງ ໖ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ— ນີ້ຄືການຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນປີຕິສຳໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າແຜ່ຊ່ານ, ໂພດຊົງ ໖ ທີ່ເrefີຍ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປີຕິສຳໂພດຊົງ— ນີ້ຄືການຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫງົບ, ໂພດຊົງ ໖ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ— ນີ້ຄືການຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສະມາທິສຳໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ໂພດຊົງ ໖ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິສຳໂພດຊົງ— ນີ້ຄືການຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາ, ໂພດຊົງ ໖ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງ— ນີ້ຄືການຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ.

Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṃ bhāvayato sammādiṭṭhiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṃ bhāvayato sammāsaṅkappassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Pariggahaṭṭhena sammāvācaṃ bhāvayato sammāvācāya vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammantaṃ bhāvayato sammākammantassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Vodānaṭṭhena sammāājīvaṃ bhāvayato sammāājīvassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā[Pg.30]. Paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṃ bhāvayato sammāvāyāmassa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṃ bhāvayato sammāsatiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṃ bhāvayato sammāsamādhissa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti – maggaṅgānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Ayaṃ ekarasābhāvanā.

ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາດິດຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງsຳມາດິດຖິ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາສັງກັບປະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າດຳຣິ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຳມາສັງກັບປະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາວາຈາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າກຳນົດ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຳມາວາຈາ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາກຳມັນຕະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັ້ງຂຶ້ນ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຳມາກຳມັນຕະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາອາຊີວະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຜ່ອງແຜ້ວ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຳມາອາຊີວະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາວາຍາມະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າປະຄອງ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຳມາວາຍາມະ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາສະຕິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຳມາສະຕິ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນສຳມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ມັກຄັງຄະ ໗ ທີ່ເຫຼືອ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຳມາສະມາທິ— ນີ້ຄືການຈະເລີນມັກຄັງຄະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນ. ນີ້ຄື ເອກະຣະສາພາວະນາ.

Katamā āsevanābhāvanā? Idha bhikkhu pubbaṇhasamayaṃ āsevati, majjhanhikasamayampi āsevati, sāyanhasamayampi āsevati, purebhattampi āsevati, pacchābhattampi āsevati, purimepi yāme āsevati, majjhimepi yāme āsevati, pacchimepi yāme āsevati, rattimpi āsevati, divāpi āsevati, rattindivāpi āsevati, kāḷepi āsevati, juṇhepi āsevati, vassepi āsevati, hemantepi āsevati, gimhepi āsevati, purimepi vayokhandhe āsevati, majjhimepi vayokhandhe āsevati, pacchimepi vayokhandhe āsevati – ayaṃ āsevanābhāvanā. Imā catasso bhāvanā.

ອາເສວະນາພາວະນາ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນເວລາເຊົ້າ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນເວລາກາງເວັນ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນເວລາແລງ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນເວລາກ່ອນອາຫານ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນເວລາຫຼັງອາຫານ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນຍາມທຳອິດ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນຍາມກາງ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນຍາມສຸດທ້າຍ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນເວລາກາງຄືນ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນເວລາກາງເວັນ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ທັງກາງຄືນແລະກາງເວັນ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນຂ້າງແຮມ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນຂ້າງຂຶ້ນ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນລະດູຝົນ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນລະດູໜາວ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນລະດູຮ້ອນ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນປະຖົມມະໄວ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນມັດຊິມະໄວ, ຍ່ອມເສບເນືອງໆ ໃນປັດຊິມະໄວ— ນີ້ຄື ອາເສວະນາພາວະນາ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືພາວະນາ ໔ ຢ່າງ.

28. Aparāpi catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā. Kathaṃ tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā? Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Byāpādaṃ pajahato abyāpādavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Thinamiddhaṃ pajahato ālokasaññāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Uddhaccaṃ pajahato avikkhepavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Vicikicchaṃ pajahato dhammavavatthānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Avijjaṃ pajahato ñāṇavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā[Pg.31]. Aratiṃ pajahato pāmojjavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Nīvaraṇe pajahato paṭhamajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Vitakkavicāre pajahato dutiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Pītiṃ pajahato tatiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Sukhadukkhe pajahato catutthajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā.

໒໘. ອີກປະການໜຶ່ງ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ ຄື: ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ, ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າມີກິດດຽວກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງກິດດຽວກັນນັ້ນ, ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າການເສບຄົບ. ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະພະຍາບາດ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະຖີນາມິດທະ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອຸດທັດຈະ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການກຳນົດທຳ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະວິຈິກິດສາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຍານ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອະວິຊາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປາໂມດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະຄວາມບໍ່ຍິນດີ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຖົມມະຊານ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທຸຕິຍະຊານ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະວິຕົກແລະວິຈານ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນທຸຕິຍະຊານນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຕະຕິຍະຊານ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະປີຕິ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຕະຕິຍະຊານນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈະຕຸດຖະຊານ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະສຸກແລະທຸກ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຈະຕຸດຖະຊານນັ້ນ.

Rūpasaññaṃ paṭighasaññaṃ nānattasaññaṃ pajahato ākāsānañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Ākāsānañcāyatanasaññaṃ pajahato viññāṇañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Viññāṇañcāyatanasaññaṃ pajahato ākiñcaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Ākiñcaññāyatanasaññaṃ pajahato nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā.

ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະຮູບະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດນັ້ນ.

Niccasaññaṃ pajahato aniccānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Sukhasaññaṃ pajahato dukkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Attasaññaṃ pajahato anattānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Nandiṃ pajahato nibbidānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Rāgaṃ pajahato virāgānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Samudayaṃ pajahato nirodhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā[Pg.32]. Ādānaṃ pajahato paṭinissaggānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Ghanasaññaṃ pajahato khayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Āyūhanaṃ pajahato vayānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Dhuvasaññaṃ pajahato vipariṇāmānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Nimittaṃ pajahato animittānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Paṇidhiṃ pajahato appaṇihitānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Abhinivesaṃ pajahato suññatānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Sārādānābhinivesaṃ pajahato adhipaññā dhammavipassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Sammohābhinivesaṃ pajahato yathābhūtañāṇadassanavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Ālayābhinivesaṃ pajahato ādīnavānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Appaṭisaṅkhaṃ pajahato paṭisaṅkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Saññogābhinivesaṃ pajahato vivaṭṭanānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā.

ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິດຈານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະນິດຈະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອະນິດຈານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທຸກຂານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະສຸຂະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນທຸກຂານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນັດຕານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອັດຕະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອະນັດຕານຸປັດສະນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງນิບພິທານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະນັນທິ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນນິບພິທານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣາການຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະຣາຄະ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນວິຣາການຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງນິໂຣທານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະສະມຸໄທ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນນິໂຣທານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອາດານະ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຂະຍານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະຄະນະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຂະຍານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວະຍານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອາຍູຫະນະ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນວະຍານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປະຣິໜາມານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະທຸວະສັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນວິປະຣິໜາມານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະນິມິດ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອະນິມິດຕານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະປະນິທິ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອະພິນິເວດ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສຸນຍະຕານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະສາຣາດານาພິນິເວດ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະສຳໂມຫາພິນິເວດ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາທີນາວានຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອາລະຍາພິນິເວດ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອາທີນາວានຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະອັບປະຕິສັງຂາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນປະຕິສັງຂານຸປັດສະນານັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະສັນໂຍຄາພິນິເວດ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນວິວັດຕະນານຸປັດສະນານັ້ນ.

Diṭṭhekaṭṭhe kilese pajahato sotāpattimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Oḷārike kilese pajahato sakadāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Anusahagate kilese pajahato anāgāmimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Sabbakilese pajahato arahattamaggavasena jātā dhammā aññamaññaṃ nātivattantīti [Pg.33] – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā. Evaṃ tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā.

ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງໂសດາປັດຕິມັກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບທິດຖິ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນໂសດາປັດຕິມັກນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດອັນຫຍາບ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະກະທາຄາມີມັກນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດອັນລະອຽດທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອະນາຄາມີມັກນັ້ນ. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງເກີນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອະຣະຫັດຕະມັກນັ້ນ. ນີ້ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນພາວະນານັ້ນໆ.

Kathaṃ indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā? Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Byāpādaṃ pajahato abyāpādavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā…pe… sabbakilese pajahato arahattamaggavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti – indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Evaṃ indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā.

ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າມີກິດດຽວກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ອິນຊີ 5 ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກາມະສັນທະ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າມີກິດດຽວກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ. ອິນຊີ 5 ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະພະຍາບາດ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າມີກິດດຽວກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ... ລະ... ອິນຊີ 5 ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າມີກິດດຽວກັນແຫ່ງອິນシーທັງຫຼາຍ. ນີ້ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າມີກິດດຽວກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ.

Kathaṃ tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā? Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena vīriyaṃ vāhetīti – tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā. Byāpādaṃ pajahato abyāpādavasena vīriyaṃ vāhetīti – tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā…pe… sabbakilese pajahato arahattamaggavasena vīriyaṃ vāhetīti – tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā. Evaṃ tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.

ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງກິດດຽວກັນນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກາມະສັນທະ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງກິດດຽວກັນນັ້ນ. ຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະພະຍາບາດ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງກິດດຽວກັນນັ້ນ... ລະ... ຍ່ອມນຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງກິດດຽວກັນນັ້ນ. ນີ້ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງກິດດຽວກັນນັ້ນ.

Kathaṃ āsevanaṭṭhena bhāvanā? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammaṃ āsevatīti – āsevanaṭṭhena bhāvanā. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādaṃ āsevatīti – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggaṃ āsevatīti – āsevanaṭṭhena bhāvanā. Evaṃ āsevanaṭṭhena bhāvanā.

ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າການເສບຄົບ ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມເສບຄົບເຊິ່ງເນກຂຳມະ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າການເສບຄົບ. ບຸກຄົນຜູ້ລະພະຍາບາດ ຍ່ອມເສບຄົບເຊິ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າການເສບຄົບ... ລະ... ບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມເສບຄົບເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າການເສບຄົບ. ນີ້ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖะວ່າການເສບຄົບ.

Imā catasso bhāvanā rūpaṃ passanto bhāveti, vedanaṃ passanto bhāveti, saññaṃ passanto bhāveti, saṅkhāre passanto bhāveti, viññāṇaṃ passanto bhāveti, cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena passanto bhāveti. Ye ye dhammā bhāvitā honti te te dhammā ekarasā honti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ime dhammā bhāvetabbāti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇa’’nti.

ພາວະນາ 4 ປະການນີ້ ບຸກຄົນເມື່ອພิຈາລະນາເຫັນຮູບ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອພິຈາລະນາeຫັນສັນຍາ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຈັກຂຸ... ລະ... ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຊະລາມໍລະນະ... ລະ... ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນພະນິບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນທີ່ສຸດ ຍ່ອມຈະເລີນ. ທຳເຫຼົ່າໃດໆ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ທຳເຫຼົ່ານັ້ນໆ ຍ່ອມມີກິດດຽວກັນ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖะວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖะວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ການຕັ້ງໂសຕະປະສາດສະດັບຟັງວ່າ ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນຈະເລີນ ນັ້ນເປັນໂសຕາວະທານະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວທຳນັ້ນ ເປັນສຸຕະມະຍະຍານ'.

Catutthabhāṇavāro.

ພານະວານທີສີ່ ຈົບແລ້ວ.

29. Kathaṃ [Pg.34] ‘‘ime dhammā sacchikātabbā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໒໙. ການຕັ້ງໂសຕະປະສາດສະດັບຟັງວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ' ນັ້ນເປັນໂສຕາວະທານະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວທຳນັ້ນ ເປັນສຸຕະມະຍະຍານ ເປັນແນວໃດ?

Eko dhammo sacchikātabbo – akuppā cetovimutti. Dve dhammā sacchikātabbā – vijjā ca vimutti ca. Tayo dhammā sacchikātabbā – tisso vijjā. Cattāro dhammā sacchikātabbā – cattāri sāmaññaphalāni. Pañca dhammā sacchikātabbā – pañca dhammakkhandhā. Cha dhammā sacchikātabbā – cha abhiññā. Satta dhammā sacchikātabbā – satta khīṇāsavabalāni. Aṭṭha dhammā sacchikātabbā – aṭṭha vimokkhā. Nava dhammā sacchikātabbā – nava anupubbanirodhā. Dasa dhammā sacchikātabbā – dasa asekkhā dhammā.

ທຳມະໜຶ່ງປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ເຈໂຕວິມຸດຕິອັນບໍ່ກຳເລີບ. ທຳມະສອງປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ວິຊຊາ ແລະ ວິມຸດຕິ. ທຳມະສາມປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ວິຊຊາ 3. ທຳມະສີ່ປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ສາມັນຍະຜົນ 4. ທຳມະຫ້າປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ທຳມັກຂັນ 5. ທຳມະຫົກປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ອະພິນຍາ 6. ທຳມະເຈັດປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ກຳລັງຂອງພຣະຂີນາສົບ 7. ທຳມະແປດປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ວິໂມກ 8. ທຳມະເກົ້າປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ອະນຸປຸບພະນິໂຣດ 9. ທຳມະສິບປະການທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຄື ອະເສຂະທຳ 10.

‘‘Sabbaṃ, bhikkhave, sacchikātabbaṃ. Kiñca, bhikkhave, sabbaṃ sacchikātabbaṃ? Cakkhu, bhikkhave, sacchikātabbaṃ; rūpā sacchikātabbā; cakkhuviññāṇaṃ sacchikātabbaṃ; cakkhusamphasso sacchikātabbo; yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi sacchikātabbaṃ. Sotaṃ sacchikātabbaṃ; saddā sacchikātabbā…pe… ghānaṃ sacchikātabbaṃ; gandhā sacchikātabbā… jivhā sacchikātabbā; rasā sacchikātabbā… kāyo sacchikātabbo; phoṭṭhabbā sacchikātabbā… mano sacchikātabbo; dhammā sacchikātabbā; manoviññāṇaṃ sacchikātabbaṃ; manosamphasso sacchikātabbo; yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi sacchikātabbaṃ’’. Rūpaṃ passanto sacchikaroti, vedanaṃ passanto sacchikaroti, saññaṃ passanto sacchikaroti, saṅkhāre passanto sacchikaroti, viññāṇaṃ passanto sacchikaroti. Cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena passanto sacchikaroti. Ye ye dhammā sacchikatā honti te te dhammā phassitā honti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ime dhammā sacchikātabbāti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇa’’nti.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງທັງປວງຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສິ່ງທັງປວງທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ຮູບທັງຫຼາຍຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ຈັກຂຸວິນຍານຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ຈັກຂຸສຳຜັດຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ເຖິງແມ່ນເວທະນາໃດໆ ທີ່ເປັນສຸກ ຫຼື ເປັນທຸກ ຫຼື ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະຈັກຂຸສຳຜັດເປັນປັດໄຈ, ເວທະນານັ້ນກໍຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ໂສຕະ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ສຽງທັງຫຼາຍຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ...ເປ... ຄານະ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ກິ່ນທັງຫຼາຍຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ... ຊິວຫາ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ລົດທັງຫຼາຍຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ... ກາຍ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ໂຜດຖັບພະ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ... ມະໂນ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ທຳມາຣົມທັງຫຼາຍຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ມະໂນວິນຍານຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ມະໂນສຳຜັດຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ເຖິງແມ່ນເວທະນາໃດໆ ທີ່ເປັນສຸກ ຫຼື ເປັນທຸກ ຫຼື ບໍ່ແມ່ນທຸກບໍ່ແມ່ນສຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະມະໂນສຳຜັດເປັນປັດໄຈ, ເວທະນານັ້ນກໍຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ”. ບຸກຄົນເມື່ອເຫັນຮູບ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເມື່ອເຫັນເວທະນາ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເມື່ອເຫັນສັນຍາ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເມື່ອ微ເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເມື່ອເຫັນວິນຍານ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ເມື່ອເຫັນຈັກຂຸ...ເປ... ຊະລາມໍຣະນະ...ເປ... ພຣະນิພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທີ່ສຸດ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ທຳມະເຫຼົ່າໃດໆ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ທຳມະເຫຼົ່ານັ້ນໆ ຍ່ອມເປັນທຳມະທີ່ຖືກຕ້ອງແລ້ວ. ຄວາມຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ— “ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ດັ່ງນີ້ ຄື ໂສຕາວະທານะ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ຄື ສຸຕາມະຍະຍານ”.

30. Kathaṃ ‘‘ime dhammā hānabhāgiyā, ime dhammā ṭhitibhāgiyā, ime dhammā visesabhāgiyā, ime dhammā nibbedhabhāgiyā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໓໐. ໂສຕາວະທານະ ທີ່ວ່າ “ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍເສື່ອມ, ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ, ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍວິເສດ, ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ” ດັ່ງນີ້, ແລະ ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ ແນວໃດ?

Paṭhamassa [Pg.35] jhānassa lābhiṃ kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo. Avitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo.

ສຳລັບຜູ້ໄດ້ປະຖົມມະຊານ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍກາມເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍເສື່ອມ. ເມື່ອສະຕິອັນຄ້ອຍຕາມຊານນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປາສະຈາກວິຕົກເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍວິເສດ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະສະໜັບສະໜູນດ້ວຍວິຣາຄະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ.

Dutiyassa jhānassa lābhiṃ vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo. Upekkhāsukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo.

ສຳລັບຜູ້ໄດ້ທຸຕິຍະຊານ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍວິຕົກເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍເສື່ອມ. ເມື່ອສະຕິອັນຄ້ອຍຕາມຊານນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາແລະສຸກເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍວິເສດ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະສະໜັບສະໜູນດ້ວຍວິຣາຄະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ.

Tatiyassa jhānassa lābhiṃ pītisukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo. Adukkhamasukhasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo.

ສຳລັບຜູ້ໄດ້ຕະຕິຍະຊານ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍປີຕິແລະສຸກເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍເສື່ອມ. ເມື່ອສະຕິອັນຄ້ອຍຕາມຊານນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອະທຸກຂະມະສຸກ ເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍວິເສດ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະສະໜັບສະໜູນດ້ວຍວິຣາຄະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ.

Catutthassa jhānassa lābhiṃ upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo. Ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo.

ສຳລັບຜູ້ໄດ້ຈະຕຸດຖະຊານ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍເສື່ອມ. ເມື່ອສະຕິອັນຄ້ອຍຕາມຊານນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍວິເສດ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະສະໜັບສະໜູນດ້ວຍວິຣາຄະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ.

Ākāsānañcāyatanassa lābhiṃ rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo. Viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo.

ສຳລັບຜູ້ໄດ້ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຮູບເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍເສື່ອມ. ເມື່ອສະຕິອັນຄ້ອຍຕາມຊານນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍວິເສດ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະສະໜັບສະໜູນດ້ວຍວິຣາຄະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ.

Viññāṇañcāyatanassa lābhiṃ ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo. Ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo.

ສຳລັບຜູ້ໄດ້ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍເສື່ອມ. ເມື່ອສະຕິອັນຄ້ອຍຕາມຊານນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍວິເສດ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະສະໜັບສະໜູນດ້ວຍວິຣາຄະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ.

Ākiñcaññāyatanassa [Pg.36] lābhiṃ viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – hānabhāgiyo dhammo. Tadanudhammatā sati santiṭṭhati – ṭhitibhāgiyo dhammo. Nevasaññānāsaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti – visesabhāgiyo dhammo. Nibbidāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti virāgūpasaṃhitā – nibbedhabhāgiyo dhammo. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ime dhammā hānabhāgiyā, ime dhammā ṭhitibhāgiyā, ime dhammā visesabhāgiyā, ime dhammā nibbedhabhāgiyāti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ’’.

ສຳລັບຜູ້ໄດ້ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍເສື່ອມ. ເມື່ອສະຕິອັນຄ້ອຍຕາມຊານນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍວິເສດ. ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ແລະສະໜັບສະໜູນດ້ວຍວິຣາຄະເກີດຂຶ້ນຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ເປັນທຳມະຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ. ຄວາມຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ— “ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍເສື່ອມ, ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍຕັ້ງໝັ້ນ, ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍວິເສດ, ທຳມະເຫຼົ່ານີ້ເປັນໄປໃນຝ່າຍຊຳແຮກກິເລດ ດັ່ງນີ້ ຄື ໂສຕາວະທານະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ຄື ສຸຕາມະຍະຍານ”.

31. Kathaṃ ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ? ‘‘Rūpaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena, dukkhaṃ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ. ‘‘Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ… cakkhu…pe… jarāmaraṇaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena, dukkhaṃ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘sabbe saṅkhārā aniccā, sabbe saṅkhārā dukkhā, sabbe dhammā anattā’’ti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ.

໓໑. ໂສຕາວະທານະ ທີ່ວ່າ “ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ສັງຂານທັງປວງເປັນທຸກ, ທຳມະທັງປວງເປັນອະນັດຕາ” ດັ່ງນີ້, ແລະ ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ ແນວໃດ? ໂສຕາວະທານະ ທີ່ວ່າ “ຮູບ ບໍ່ທ່ຽງ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າສิ້ນໄປ, ເປັນທຸກ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າເປັນໄພ, ເປັນອະນັດຕາ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ມີແກ່ນສານ” ດັ່ງນີ້, ແລະ ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ. ໂສຕາວະທານະ ທີ່ວ່າ “ເວທະນາ...ເປ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ...ເປ... ຊະລາມໍຣະນະ ບໍ່ທ່ຽງ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າສິ້ນໄປ, ເປັນທຸກ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າເປັນໄພ, ເປັນອະນັດຕາ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ມີແກ່ນສານ” ດັ່ງນີ້, ແລະ ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ. ຄວາມຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ— “ສັງຂານທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ, ສັງຂານທັງປວງເປັນທຸກ, ທຳມະທັງປວງເປັນອະນັດຕາ ດັ່ງນີ້ ຄື ໂສຕາວະທານະ, ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ຄື ສຸຕາມະຍະຍານ”.

32. Kathaṃ ‘‘idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ, idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’’nti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ?

໓໒. ໂສຕາວະທານະ ທີ່ວ່າ “ນີ້ຄືທຸກຂະອະລິຍະສັດ, ນີ້ຄືທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດ, ນີ້ຄືທຸກຂະນิໂຣທະອະລິຍະສັດ, ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດ” ດັ່ງນີ້, ແລະ ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນໂສຕາວະທານະນັ້ນ ເປັນສຸຕາມະຍະຍານ ແນວໃດ?

33. Tattha katamaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ? Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, maraṇampi dukkhaṃ, sokaparidevadukkhadomanassupāyāsāpi dukkhā, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ; saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā.

໓໓. ໃນອະລິຍະສັດເຫຼົ່ານັ້ນ, ທຸກຂະອະລິຍະສັດ ແມ່ນຫຍັງ? ແມ່ນແຕ່ຄວາມເກີດ ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມແກ່ ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມຕາຍ ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມໂສກເສົ້າ ຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ຄວາມທຸກກາຍ ຄວາມເສຍໃຈ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມປະສົບກັບສິ່ງບໍ່ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈ ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມພັດພາກຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈ ກໍເປັນທຸກ, ປາດຖະໜາສິ່ງໃດແລ້ວບໍ່ໄດ້ສິ່ງນັ້ນ ກໍເປັນທຸກ; ໂດຍຫຍໍ້ ອຸປາດານັກຂັນ 5 ປະການ ເປັນທຸກ.

Tattha katamā jāti? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jāti sañjāti okkanti abhinibbatti khandhānaṃ pātubhāvo āyatanānaṃ paṭilābho – ayaṃ vuccati jāti.

ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນ, ຄວາມເກີດ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມເກີດ, ຄວາມເກີດພ້ອມ, ຄວາມຢັ່ງລົງ, ຄວາມບັງເກີດ, ຄວາມປາກົດແຫ່ງຂັນທັງຫຼາຍ, ຄວາມໄດ້ມາເຊິ່ງອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍ ຂອງສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໆ ໃນໝູ່ສັດນັ້ນໆ— ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເກີດ (ຊາດ).

Tattha [Pg.37] katamā jarā yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhi tamhi sattanikāye jarā jīraṇatā khaṇḍiccaṃ pāliccaṃ valittacatā āyuno saṃhāni indriyānaṃ paripāko – ayaṃ vuccati jarā.

ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນ, ຄວາມແກ່ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມແກ່, ຄວາມຊຸດໂຊມ, ຄວາມແຂ້ວຫຼຸ້ຍ, ຄວາມຜົມຫງອກ, ຄວາມໜັງຫ່ຽວ, ຄວາມເສື່ອມຖອຍແຫ່ງອາຍຸ, ຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ ຂອງສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໆ ໃນໝູ່ສັດນັ້ນໆ— ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມແກ່ (ຊະລາ).

Tattha katamaṃ maraṇaṃ? Yā tesaṃ tesaṃ sattānaṃ tamhā tamhā sattanikāyā cuti cavanatā bhedo antaradhānaṃ maccu maraṇaṃ kālakiriyā khandhānaṃ bhedo kaḷevarassa nikkhepo jīvitindriyassupacchedo – idaṃ vuccati maraṇaṃ.

ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນ, ຄວາມຕາຍ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມເຄື່ອນ, ຄວາມເຄື່ອນໄປ, ความແຕກທຳລາຍ, ຄວາມຫາຍໄປ, ຄວາມຕາຍກ່າວຄືມັດຈຸ, ຄວາມຕາຍ, ຄວາມເຮັດກາລະ, ຄວາມແຕກແຫ່ງຂັນທັງຫຼາຍ, ຄວາມທອດຖິ້ມຮ່າງກາຍ, ຄວາມຂາດໄປແຫ່ງຊີວິຕິນຊີ ຂອງສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໆ ຈາກໝູ່ສັດນັ້ນໆ— ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມຕາຍ (ມໍຣະນະ).

Tattha katamo soko? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa soko socanā socitattaṃ antosoko antoparisoko cetaso parijjhāyanā domanassaṃ sokasallaṃ – ayaṃ vuccati soko.

ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນ, ຄວາມໂສກເສົ້າ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມໂສກເສົ້າ, ກິລິຍາທີ່ໂສກເສົ້າ, ຄວາມເປັນຜູ້ໂສກເສົ້າ, ຄວາມໂສກເສົ້າພາຍໃນ, ຄວາມໂສກເສົ້າຮຸ່ມຮ້ອນພາຍໃນ, ຄວາມເຜົາໄໝ້ແຫ່ງຈິດ, ຄວາມເສຍໃຈ, ລູກສອນຄືຄວາມໂສກເສົ້າ ຂອງຜູ້ທີ່ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງຍາດ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງໂພຄະຊັບ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດເພາະໂລກໄພ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງສິນ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງທິດຖິ, ຫຼື ຂອງຜູ້ທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມພິນາດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ, ຫຼື ຂອງຜູ້ທີ່ຖືກກະທົບໂດຍທຳມະອັນເປັນທຸກຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ— ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມໂສກເສົ້າ (ໂສກະ).

Tattha katamo paridevo? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena dukkhadhammena phuṭṭhassa ādevo paridevo ādevanā, paridevanā ādevitattaṃ paridevitattaṃ vācā palāpo vippalāpo lālappo lālappanā lālappitattaṃ – ayaṃ vuccati paridevo.

ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນ, ຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມຮ້ອງໄຫ້, ຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ກິລິຍາທີ່ຮ້ອງໄຫ້, ກິລິຍາທີ່ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ຄວາມເປັນຜູ້ຮ້ອງໄຫ້, ຄວາມເປັນຜູ້ຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ, ຄວາມເວົ້າເພີ້ເຈີ້, ຄວາມເວົ້າເພີ້ເຈີ້ຕ່າງໆ, ຄວາມເວົ້າຈົ່ມ, ກິລິຍາທີ່ເວົ້າຈົ່ມ, ຄວາມເປັນຜູ້ເວົ້າຈົ່ມ ຂອງຜູ້ທີ່ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງຍາດ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງໂພຄະຊັບ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດເພາະໂລກໄພ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງສິນ, ຫຼື ຖືກກະທົບໂດຍຄວາມພິນາດແຫ່ງທິດຖິ, ຫຼື ຂອງຜູ້ທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມພິນາດຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ, ຫຼື ຂອງຜູ້ທີ່ຖືກກະທົບໂດຍທຳມະອັນເປັນທຸກຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ— ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ (ປະຣິເທວະ).

Tattha katamaṃ dukkhaṃ? Yaṃ kāyikaṃ asātaṃ kāyikaṃ dukkhaṃ kāyasamphassajaṃ asātaṃ dukkhaṃ vedayitaṃ, kāyasamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati dukkhaṃ.

ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນ, ຄວາມທຸກກາຍ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມຮູ້ສຶກອັນບໍ່ສະບາຍທາງກາຍ, ຄວາມທຸກທາງກາຍ, ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມອັນບໍ່ສະບາຍເປັນທຸກທີ່ເກີດແຕ່ກາຍສຳຜັດ, ເວທະນາອັນບໍ່ສະບາຍເປັນທຸກທີ່ເກີດແຕ່ກາຍສຳຜັດ— ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມທຸກກາຍ (ທຸກຂະ).

Tattha katamaṃ domanassaṃ? Yaṃ cetasikaṃ asātaṃ cetasikaṃ dukkhaṃ, cetosamphassajaṃ asātaṃ vedayitaṃ, cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā – idaṃ vuccati domanassaṃ.

ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນ, ຄວາມເສຍໃຈ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມຮູ້ສຶກອັນບໍ່ສະບາຍທາງໃຈ, ຄວາມທຸກທາງໃຈ, ຄວາມສະເຫວີຍອາຣົມອັນບໍ່ສະບາຍທີ່ເກີດແຕ່ມະໂນສຳຜັດ, ເວທະນາອັນບໍ່ສະບາຍເປັນທຸກທີ່ເກີດແຕ່ມະໂນສຳຜັດ— ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມເສຍໃຈ (ໂທມະນັດສະ).

Tattha katamo upāyāso? Ñātibyasanena vā phuṭṭhassa, bhogabyasanena vā phuṭṭhassa, rogabyasanena vā phuṭṭhassa, sīlabyasanena vā phuṭṭhassa, diṭṭhibyasanena vā phuṭṭhassa, aññataraññatarena byasanena samannāgatassa, aññataraññatarena [Pg.38] dukkhadhammena phuṭṭhassa āyāso upāyāso āyāsanā upāyāsanā āyāsitattaṃ upāyāsitattaṃ – ayaṃ vuccati upāyāso.

ໃນທຸກຂະສັດຈະນັ້ນ, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ (ອຸປາຍາສະ) ແມ່ນຫຍັງ? ຄວາມຄັບແຄ້ນ, ຄວາມຕຶງຄຽດ, ຄວາມໝອງໄໝ້, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ, ພາວະທີ່ຈິດໃຈຄັບແຄ້ນ, ພາວະທີ່ຈິດໃຈໝອງໄໝ້ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ຖືກກະທົບດ້ວຍຄວາມເສື່ອມແຫ່ງຍາດກໍດີ, ຖືກກະທົບດ້ວຍຄວາມເສື່ອມແຫ່ງໂພຄະຊັບກໍດີ, ຖືກກະທົບດ້ວຍຄວາມເສື່ອມເພາະໂລກໄພກໍດີ, ຖືກກະທົບດ້ວຍຄວາມເສື່ອມແຫ່ງສິນກໍດີ, ຖືກກະທົບດ້ວຍຄວາມເສື່ອມແຫ່ງທິດຖິກໍດີ, ຂອງບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເສື່ອມຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ, ຂອງບຸກຄົນຜູ້ຖືກກະທົບດ້ວຍທຸກຂະທຳຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ — ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ (ອຸປາຍາສະ).

Tattha katamo appiyehi sampayogo dukkho? Idha yassa te honti aniṭṭhā akantā amanāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti anatthakāmā ahitakāmā aphāsukāmā ayogakkhemakāmā, yā tehi saddhiṃ saṅgati samāgamo samodhānaṃ missībhāvo – ayaṃ vuccati appiyehi sampayogo dukkho.

In ທຸກຂະສັດຈະນັ້ນ, ຄວາມປະສົບກັບສິ່ງບໍ່ເປັນທີ່ຮັກເປັນທຸກ ແມ່ນຫຍັງ? ໃນໂລກນີ້, ອາລົມທັງຫຼາຍມີ ຮູບ, ສຽງ, ກິ່ນ, ລົດ, ໂຜດຖັບພະ ອັນບໍ່ເປັນທີ່ປາດຖະໜາ, ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່, ບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈ ຂອງບຸກຄົນໃດມີຢູ່, ຫຼື ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດໆ ຜູ້ບໍ່ປາດຖະໜາປະໂຫຍດ, ບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມເກື້ອກູນ, ບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມສະບາຍ, ບໍ່ປາດຖະໜາຄວາມປອດໄພຈາກໂຍຄະ ຂອງບຸກຄົນນັ້ນມີຢູ່; ການຮ່ວມ, ການພົບປະ, ການຄົບຄ້າສະມາຄົມ, ການຮ່ວມກັນ ກັບດ້ວຍສິ່ງ ຫຼື ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ — ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມປະສົບກັບສິ່ງບໍ່ເປັນທີ່ຮັກເປັນທຸກ.

Tattha katamo piyehi vippayogo dukkho? Idha yassa te honti iṭṭhā kantā manāpā rūpā saddā gandhā rasā phoṭṭhabbā, ye vā panassa te honti atthakāmā hitakāmā phāsukāmā yogakkhemakāmā mātā vā pitā vā bhātā vā bhaginī vā mittā vā amaccā vā ñātī vā sālohitā vā, yā tehi saddhiṃ asaṅgati asamāgamo asamodhānaṃ amissībhāvo – ayaṃ vuccati piyehi vippayogo dukkho.

ໃນທຸກຂະສັດຈະນັ້ນ, ຄວາມພັດພາກຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກເປັນທຸກ ແມ່ນຫຍັງ? ໃນໂລກນີ້, ອາລົມທັງຫຼາຍມີ ຮູບ, ສຽງ, ກິ່ນ, ລົດ, ໂຜດຖັບພະ ອັນເປັນທີ່ປາດຖະໜາ, ເປັນທີ່ຮັກໃຄ່, ເປັນທີ່ພໍໃຈ ຂອງບຸກຄົນໃດມີຢູ່, ຫຼື ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດໆ ຜູ້ປາດຖະໜາປະໂຫຍດ, ປາດຖະໜາຄວາມເກື້ອກູນ, ປາດຖະໜາຄວາມສະບາຍ, ປາດຖະໜາຄວາມປອດໄພຈາກໂຍຄະ ຂອງບຸກຄົນນັ້ນມີຢູ່ ເປັນຕົ້ນວ່າ ມານດາ, ບິດາ, ພີ່ຊາຍນ້ອງຊາຍ, ພີ່ສາວນ້ອງສາວ, ມິດສະຫາຍ, ອຳມາດ, ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ ຫຼື ຜູ້ມີສາຍໂລຫິດດຽວກັນ; ການບໍ່ຮ່ວມ, ການບໍ່ພົບປະ, ການບໍ່ຄົບຄ້າສະມາຄົມ, ການບໍ່ຮ່ວມກັນ ກັບດ້ວຍສິ່ງ ຫຼື ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ — ນີ້ຮຽກວ່າ ຄວາມພັດພາກຈາກສິ່ງເປັນທີ່ຮັກເປັນທຸກ.

Tattha katamaṃ yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ? Jātidhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – ‘‘aho vata mayaṃ na jātidhammā assāma, na ca vata no jāti āgaccheyyā’’ti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ – idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ. Jarādhammānaṃ sattānaṃ…pe… byādhidhammānaṃ sattānaṃ… maraṇadhammānaṃ sattānaṃ… sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammānaṃ sattānaṃ evaṃ icchā uppajjati – ‘‘aho vata mayaṃ na sokaparidevadukkhadomanassupāyāsadhammā assāma, na ca vata no sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā āgaccheyyu’’nti. Na kho panetaṃ icchāya pattabbaṃ – idampi yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ.

ໃນທຸກຂະສັດຈະນັ້ນ, ຄວາມປາດຖະໜາສິ່ງໃດແລ້ວບໍ່ໄດ້ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ ແມ່ນຫຍັງ? ຄວາມປາດຖະໜາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມເກີດເປັນທຳມະດາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໂອໜໍ! ຂໍພວກເຮົາຢ່າໄດ້ມີຄວາມເກີດເປັນທຳມະດາເລີຍ, ແລະ ຂໍຄວາມເກີດຢ່າມາເຖິງພວກເຮົາເລີຍ'. ແຕ່ສິ່ງນັ້ນຈະໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາກໍຫາບໍ່ໄດ້ — ນີ້ກໍຄື ຄວາມປາດຖະໜາສິ່ງໃດແລ້ວບໍ່ໄດ້ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ. ແກ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ... (ລະ)... ຜູ້ມີຄວາມເຈັບເປັນທຳມະດາ... ຜູ້ມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ... ຜູ້ມີຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮລຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຳມະດາ ຍ່ອມມີຄວາມປາດຖະໜາເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໂອໜໍ! ຂໍພວກເຮົາຢ່າໄດ້ມີຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮລຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຳມະດາເລີຍ, ແລະ ຂໍຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮລຳພັນ, ຄວາມທຸກກາຍ, ຄວາມໂທມະນັດ, ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ຢ່າມາເຖິງພວກເຮົາເລີຍ'. ແຕ່ສິ່ງນັ້ນຈະໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາກໍຫາບໍ່ໄດ້ — ນີ້ກໍຄື ຄວາມປາດຖະໜາສິ່ງໃດແລ້ວບໍ່ໄດ້ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ.

Tattha katame saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā? Seyyathidaṃ – rūpupādānakkhandho,, vedanupādānakkhandho saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho – ime vuccanti saṅkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ vuccati dukkhaṃ ariyasaccaṃ.

In ທຸກຂະສັດຈະນັ້ນ, ໂດຍຫຍໍ້ ອຸປະທານັກຂັນທັງຫ້າເປັນທຸກ ແມ່ນຫຍັງ? ໄດ້ແກ່: ຮູປູປະທານັກຂັນ, ເວທະນູປະທານັກຂັນ, ສັນຍູປະທານັກຂັນ, ສັງຂາຣູປະທານັກຂັນ, ວິນຍານູປະທານັກຂັນ — ເຫຼົ່ານີ້ຮຽກວ່າ ໂດຍຫຍໍ້ ອຸປະທານັກຂັນທັງຫ້າເປັນທຸກ. ນີ້ຮຽກວ່າ ທຸກຂະອະລິຍະສັດຈະ.

34. Tattha [Pg.39] katamaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ? Yāyaṃ taṇhā ponobhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā bhavataṇhā vibhavataṇhā, sā kho panesā taṇhā kattha uppajjamānā uppajjati, kattha nivisamānā nivisati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhu loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Sotaṃ loke…pe… ghānaṃ loke… jivhā loke… kāyo loke… mano loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Rūpā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Saddā loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ…pe… dhammā loke… cakkhuviññāṇaṃ loke…pe… manoviññāṇaṃ loke… cakkhusamphasso loke…pe… manosamphasso loke… cakkhusamphassajā vedanā loke…pe… manosamphassajā vedanā loke… rūpasaññā loke…pe… dhammasaññā loke… rūpasañcetanā loke…pe… dhammasañcetanā loke… rūpataṇhā loke…pe… dhammataṇhā loke… rūpavitakko loke…pe… dhammavitakko loke… rūpavicāro loke…pe… dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā uppajjamānā uppajjati, ettha nivisamānā nivisati. Idaṃ vuccati dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ.

໓໔. ໃນອະລິຍະສັດຈະທັງສີ່ນັ້ນ, ທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດຈະ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຕັນຫາອັນເຮັດໃຫ້ເກີດອີກ, ປະກອບດ້ວຍຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມຍິນດີ, ມັກເພີດເພີນຍິນດີຢ່າງຍິ່ງໃນອາລົມນັ້ນໆ, ໄດ້ແກ່: ກາມະຕັນຫາ, ພະວະຕັນຫາ, ວິພະວະຕັນຫາ. ກໍຕັນຫານັ້ນ ເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນທີ່ໃດ? ເມື່ອຈະຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນທີ່ໃດ? ສິ່ງໃດໃນໂລກທີ່ເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານັ້ນເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນສິ່ງນີ້, ເມື່ອຈະຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນສິ່ງນີ້. ກໍສິ່ງໃດໃນໂລກທີ່ເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ? ຕາ (ຈັກຂຸ) ໃນໂລກເປັນສິ່ງທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານີ້ເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນຕານີ້, ເມື່ອຈະຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນຕານີ້. ຫູ (ໂສຕະ) ໃນໂລກ... (ລະ)... ດັງ (ຄານະ) ໃນໂລກ... ລີ້ນ (ຊິວຫາ) ໃນໂລກ... ກາຍ ໃນໂລກ... ໃຈ (ມະໂນ) ໃນໂລກ ເປັນສິ່ງທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານີ້ເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນໃຈນີ້, ເມື່ອຈະຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນໃຈນີ້. ຮູບທັງຫຼາຍໃນໂລກ ເປັນສິ່ງທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານີ້ເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນຮູບນີ້, ເມື່ອຈະຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນຮູບນີ້. ສຽງທັງຫຼາຍໃນໂລກ... (ລະ)... ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍໃນໂລກ... ຈັກຂຸວິນຍານໃນໂລກ... (ລະ)... ມະໂນວິນຍານໃນໂລກ... ຈັກຂຸສຳຜັດໃນໂລກ... (ລະ)... ມະໂນສຳຜັດໃນໂລກ... ເວທະນາເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດໃນໂລກ... (ລະ)... ເວທະນາເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດໃນໂລກ... ຮູບສັນຍາໃນໂລກ... (ລະ)... ທຳມະສັນຍາໃນໂລກ... ຮູບສັນເຈດຕະນາໃນໂລກ... (ລະ)... ທຳມະສັນເຈດຕະນາໃນໂລກ... ຮູບຕັນຫາໃນໂລກ... (ລະ)... ທຳມະຕັນຫາໃນໂລກ... ຮູບວິຕົກໃນໂລກ... (ລະ)... ທຳມະວິຕົກໃນໂລກ... ຮູບວິຈານໃນໂລກ... (ລະ)... ທຳມະວິຈານໃນໂລກ ເປັນສິ່ງທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານີ້ເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນທຳມະວິຈານນີ້, ເມື່ອຈະຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ໃນທຳມະວິຈານນີ້. ນີ້ຮຽກວ່າ ທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດຈະ.

35. Tattha katamaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ? Yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo, sā kho panesā taṇhā kattha pahīyamānā pahīyati, kattha nirujjhamānā nirujjhati? Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Kiñca loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ? Cakkhuloke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati…pe… dhammavicāro loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, etthesā taṇhā pahīyamānā pahīyati, ettha nirujjhamānā nirujjhati. Idaṃ vuccati dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ.

໓໕. ໃນອະລິຍະສັດຈະທັງສີ່ນັ້ນ, ທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດຈະ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມດັບໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍວິຣາຄະ, ຄວາມສະຫຼະ, ຄວາມສະຫຼະຄືນ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຄວາມບໍ່ມີອາໄລ ໃນຕັນຫານັ້ນເອງ. ກໍຕັນຫານັ້ນ ເມື່ອຈະລະ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໃນທີ່ໃດ? ເມື່ອຈະດັບ ຍ່ອມດັບໃນທີ່ໃດ? ສິ່ງໃດໃນໂລກທີ່ເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານັ້ນເມື່ອຈະລະ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໃນສິ່ງນີ້, ເມື່ອຈະດັບ ຍ່ອມດັບໃນສິ່ງນີ້. ກໍສິ່ງໃດໃນໂລກທີ່ເປັນທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ? ຕາ (ຈັກຂຸ) ໃນໂລກເປັນສິ່ງທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານີ້ເມື່ອຈະລະ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໃນຕານີ້, ເມື່ອຈະດັບ ຍ່ອມດັບໃນຕານີ້... (ລະ)... ທຳມະວິຈານໃນໂລກ ເປັນສິ່ງທີ່ຮັກ, ເປັນທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຕັນຫານີ້ເມື່ອຈະລະ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້ໃນທຳມະວິຈານນີ້, ເມື່ອຈະດັບ ຍ່ອມດັບໃນທຳມະວິຈານນີ້. ນີ້ຮຽກວ່າ ທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດຈະ.

36. Tattha [Pg.40] katamaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Tattha katamā sammādiṭṭhi? Dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ – ayaṃ vuccati sammādiṭṭhi.

໓໖. In ອະລິຍະສັດຈະທັງສີ່ນັ້ນ, ທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດຈະ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ (ມັກມີອົງແປດອັນປະເສີດ) ນີ້ເອງ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິດຖິ, ສັມມາສັງກັບປະ, ສັມມາວາຈາ, ສັມມາກຳມັນຕະ, ສັມມາອາຊີວະ, ສັມມາວາຍາມະ, ສັມມາສະຕິ, ສັມມາສະມາທິ. ໃນມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາທິດຖິ ແມ່ນຫຍັງ? ຄວາມຮູ້ໃນທຸກ, ຄວາມຮູ້ໃນເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ, ຄວາມຮູ້ໃນຄວາມດັບທຸກ, ຄວາມຮູ້ໃນທາງປະຕິປະທາໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ — ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາທິດຖິ.

Tattha katamo sammāsaṅkappo? Nekkhammasaṅkappo, abyāpādasaṅkappo, avihiṃsāsaṅkappo – ayaṃ vuccati sammāsaṅkappo.

In ມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາສັງກັບປະ ແມ່ນຫຍັງ? ຄວາມດຳຣິໃນການອອກຈາກກາມ (ເນກຂັມມະສັງກັບປະ), ຄວາມດຳຣິໃນຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ (ອະພະຍາປາທະສັງກັບປະ), ຄວາມດຳຣິໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ (ອະວິຫິງສາສັງກັບປະ) — ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາສັງກັບປະ.

Tattha katamā sammāvācā? Musāvādā veramaṇī, pisuṇāya vācāya veramaṇī, pharusāya vācāya veramaṇī, samphappalāpā veramaṇī – ayaṃ vuccati sammāvācā.

In ມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາວາຈາ ແມ່ນຫຍັງ? ຄວາມງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ຄວາມງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າສອດສຽດ, ຄວາມງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຄຳຫຍາບ, ຄວາມງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າເພີ້ເຈີ້ — ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາວາຈາ.

Tattha katamo sammākammanto? Pāṇātipātā veramaṇī, adinnādānā veramaṇī, kāmesumicchācārā veramaṇī – ayaṃ vuccati sammākammanto.

In ມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາກຳມັນຕະ ແມ່ນຫຍັງ? ຄວາມງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ຄວາມງົດເວັ້ນຈາກການລັກຊັບ, ຄວາມງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ — ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາກຳມັນຕະ.

Tattha katamo sammāājīvo? Idha ariyasāvako micchāājīvaṃ pahāya sammāājīvena jīvikaṃ kappeti – ayaṃ vuccati sammāājīvo.

In ມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາອາຊີວະ ແມ່ນຫຍັງ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້, ອະລິຍະສາວົກລະການລ້ຽງຊີບທີ່ຜິດເສຍແລ້ວ ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍການລ້ຽງຊີບທີ່ຊອບ — ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາອາຊີວະ.

Tattha katamo sammāvāyāmo? Idha bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati, uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya …pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati – ayaṃ vuccati sammāvāyāmo.

In ມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາວາຍາມະ ແມ່ນຫຍັງ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້, ພິກຂຸຍ່ອມສ້າງຄວາມພໍໃຈ, ພະຍາຍາມ, ປາຣົບຄວາມພຽນ, ປະຄອງຈິດ, ຕັ້ງຄວາມພຽນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນເປັນບາບທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ; ເພື່ອການລະອະກຸສົນທຳອັນເປັນບາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... (ລະ)... ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ... ເພື່ອຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ຄວາມຈະເລີນຍິ່ງໆຂຶ້ນ, ຄວາມໄພບູນ, ຄວາມຈະເລີນພາວະນາ, ຄວາມບໍລິບູນ ແຫ່ງກຸສົນທຳທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຍ່ອມສ້າງຄວາມພໍໃຈ, ພະຍາຍາມ, ປາຣົບຄວາມພຽນ, ປະຄອງຈິດ, ຕັ້ງຄວາມພຽນ — ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາວາຍາມະ.

Tattha katamā sammāsati? Idha bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ – ayaṃ vuccati sammāsati.

In ມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາສະຕິ ແມ່ນຫຍັງ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້, ພິກຂຸພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້. ໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ... (ລະ)... ໃນຈິດ... ໃນທຳທັງຫຼາຍ ພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳຢູ່, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້ — ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາສະຕິ.

Tattha katamo sammāsamādhi? Idha bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja [Pg.41] viharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti, yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – ‘‘upekkhako satimā sukhavihārī’’ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati sammāsamādhi. Idaṃ vuccati dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘idaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ, idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ, idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ, idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’’nti sotāvadhānaṃ, taṃpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṃ. Evaṃ sotāvadhāne paññā sutamaye ñāṇaṃ.

In ມັກມີອົງແປດນັ້ນ, ສັມມາສະມາທິ ແມ່ນຫຍັງ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້, ພິກຂຸສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ, ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ, ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ, ມີວິຈານ, ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກ ຢູ່. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ, ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ອັນເປັນຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດພາຍໃນ, ມີພາວະທີ່ຈິດເປັນໜຶ່ງເອກະຄົດຕາ, ບໍ່ມີວິຕົກ, ບໍ່ມີວິຈານ, ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິ ຢູ່. ເພາະຄວາມສຳຮອກປີຕິໄປ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ, ມີສະຕິ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ແລະ ສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມະກາຍ, ອັນພຣະອະລິຍະທັງຫຼາຍຍ່ອມສັນເສີນວ່າ 'ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ, ມີສະຕິ, ຢູ່ເປັນສຸກ', ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານ ຢູ່. ເພາະລະສຸກແລະທຸກເສຍໄດ້, ແລະ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ, ມີຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ຢູ່. ນີ້ຮຽກວ່າ ສັມມາສະມາທິ. ນີ້ຮຽກວ່າ ທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດຈະ. ປັນຍານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະອະລິຍະສັດຈະ, ນີ້ຄືທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດຈະ, ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດຈະ, ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດຈະ' ດັ່ງນີ້ ຄືການໂນ້ມໂສດລົງສົດັບ (ໂສຕາວະທານະ), ປັນຍາທີ່ຮູ້ທົ່ວໃນການໂນ້ມໂສດລົງສົດັບນັ້ນ ຊື່ວ່າ ສຸຕາມະຍະຍານ. ປັນຍາໃນການໂນ້ມໂສດລົງສົດັບຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າ ສຸຕາມະຍະຍານ.

Sutamayañāṇaniddeso paṭhamo.

ນິເທດແຫ່ງສຸຕາມະຍະຍານ ທີໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ.

2. Sīlamayañāṇaniddeso

໒. ນິເທດແຫ່ງສີລາມະຍະຍານ

37. Kathaṃ sutvāna saṃvare paññā sīlamaye ñāṇaṃ? Pañca sīlāni – pariyantapārisuddhisīlaṃ, apariyantapārisuddhisīlaṃ, paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ, aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ, paṭippassaddhipārisuddhisīlanti.

໓໗. ປັນຍາໃນການສັງວອນເພາະໄດ້ຟັງແລ້ວ ເປັນສີລາມະຍະຍານ ຢ່າງໃດ? ສິນທັງຫຼາຍຫ້າປະການ ຄື: ປະຣິຍັນຕະປາຣິສຸດທິສິນ, ອະປະຣິຍັນຕະປາຣິສຸດທິສິນ, ປະຣິປຸນນະປາຣິສຸດທິສິນ, ອະປະຣາມັດຖະປາຣິສຸດທິສິນ, ປະຕິປັດສັດທິປາຣິສຸດທິສິນ.

Tattha katamaṃ pariyantapārisuddhisīlaṃ? Anupasampannānaṃ pariyantasikkhāpadānaṃ – idaṃ pariyantapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ apariyantapārisuddhisīlaṃ? Upasampannānaṃ apariyantasikkhāpadānaṃ – idaṃ apariyantapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ? Puthujjanakalyāṇakānaṃ kusaladhamme yuttānaṃ sekkhapariyante paripūrakārīnaṃ kāye ca jīvite ca anapekkhānaṃ pariccattajīvitānaṃ – idaṃ paripuṇṇapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ? Sattannaṃ sekkhānaṃ – idaṃ aparāmaṭṭhapārisuddhisīlaṃ. Katamaṃ paṭippassaddhipārisuddhisīlaṃ? Tathāgatasāvakānaṃ khīṇāsavānaṃ paccekabuddhānaṃ tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ – idaṃ paṭippassaddhipārisuddhisīlaṃ.

ໃນບັນດາສິນເຫຼົ່ານັ້ນ, ສິນທີ່ບໍລິສຸດມີຂອບເຂດ (ປະຣິຍັນຕະປາຣິສຸດທິສິນ) ແມ່ນຫຍັງ? ສິນຂອງອະນຸປະສຳບັນ (ຄື ຄະລຶຫັດ ແລະ ສາມະເນນ) ຜູ້ມີສິກຂາບົດອັນກຳນົດຂອບເຂດໄວ້, ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍລິສຸດມີຂອບເຂດ. ສິນທີ່ບໍລິສຸດບໍ່ມີຂອບເຂດ (ອະປະຣິຍັນຕະປາຣິສຸດທິສິນ) ແມ່ນຫຍັງ? ສິນຂອງອຸປະສຳບັນ (ຄື ພຣະພິກຂຸ) ຜູ້ມີສິກຂາບົດອັນບໍ່ມີຂອບເຂດ, ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍລິສຸດບໍ່ມີຂອບເຂດ. ສິນທີ່ບໍລິສຸດບໍລິບູນ (ປະຣິປຸນນະປາຣິສຸດທິສິນ) ແມ່ນຫຍັງ? ສິນຂອງກັນລະຍາຊົນປຸຖຸຊົນ ຜູ້ປະກອບໃນກຸສົນທຳ ຜູ້ບຳເພັນໃຫ້ບໍລິບູນໃນຂອບເຂດແຫ່ງພຣະເສຂະ ຜູ້ບໍ່ມີຄວາມອາໄລໃນກາຍແລະຊີວິດ ແລະເປັນຜູ້ສະຫຼະຊີວິດແລ້ວ, ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍລິສຸດບໍລິບູນ. ສິນທີ່ບໍລິສຸດອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ໄດ້ລູບຄຳ (ອະປະຣາມັດຖະປາຣິສຸດທິສິນ) ແມ່ນຫຍັງ? ສິນຂອງພຣະເສຂະບຸກຄົນ ໗ ປະເພດ, ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍລິສຸດອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ໄດ້ລູບຄຳ. ສິນທີ່ບໍລິສຸດເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບ (ປະຕິປັດສັດທິປາຣິສຸດທິສິນ) ແມ່ນຫຍັງ? ສິນຂອງພຣະສາວົກຂອງພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະຂີນາສົບ, ຂອງພຣະປັດເຈກພຸດທະເຈົ້າ, ແລະຂອງພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນຕະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍລິສຸດເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບ.

38. Atthi [Pg.42] sīlaṃ pariyantaṃ, atthi sīlaṃ apariyantaṃ. Tattha katamaṃ taṃ sīlaṃ pariyantaṃ? Atthi sīlaṃ lābhapariyantaṃ, atthi sīlaṃ yasapariyantaṃ, atthi sīlaṃ ñātipariyantaṃ, atthi sīlaṃ aṅgapariyantaṃ, atthi sīlaṃ jīvitapariyantaṃ.

໓໘. ສິນທີ່ມີຂອບເຂດ (ປະຣິຍັນຕະ) ກໍມີ, ສິນທີ່ບໍ່ມີຂອບເຂດ (ອະປະຣິຍັນຕະ) ກໍມີ. ໃນສອງຢ່າງນັ້ນ, ສິນທີ່ມີຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ສິນທີ່ມີລາບເປັນຂອບເຂດ (ລາພະປະຣິຍັນຕະ), ສິນທີ່ມີຍົດເປັນຂອບເຂດ (ຍະສະປະຣິຍັນຕະ), ສິນທີ່ມີຍາດເປັນຂອບເຂດ (ຍາຕິປະຣິຍັນຕະ), ສິນທີ່ມີອະໄວຍະວະເປັນຂອບເຂດ (ອັງຄະປະຣິຍັນຕະ), ສິນທີ່ມີຊີວິດເປັນຂອບເຂດ (ຊີວິຕະປະຣິຍັນຕະ).

Katamaṃ taṃ sīlaṃ lābhapariyantaṃ? Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ lābhapariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ yasapariyantaṃ? Idhekacco yasahetu yasapaccayā yasakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ yasapariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ ñātipariyantaṃ? Idhekacco ñātihetu ñātipaccayā ñātikāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ ñātipariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ aṅgapariyantaṃ? Idhekacco aṅgahetu aṅgapaccayā aṅgakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ aṅgapariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ jīvitapariyantaṃ? Idhekacco jīvitahetu jīvitapaccayā jīvitakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamati – idaṃ taṃ sīlaṃ jīvitapariyantaṃ. Evarūpāni sīlāni khaṇḍāni chiddāni sabalāni kammāsāni na bhujissāni na viññuppasatthāni parāmaṭṭhāni asamādhisaṃvattanikāni na avippaṭisāravatthukāni na pāmojjavatthukāni na pītivatthukāni na passaddhivatthukāni na sukhavatthukāni na samādhivatthukāni na yathābhūtañāṇadassanavatthukāni na ekantanibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṃvattanti – idaṃ taṃ sīlaṃ pariyantaṃ.

ສິນທີ່ມີລາບເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງລາບ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງລາບ ເພາະການແຫ່ງລາບ ຍ່ອມລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້, ນີ້ຄື ສິນທີ່ມີລາບເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ມີຍົດເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງຍົດ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງຍົດ ເພາະການແຫ່ງຍົດ ຍ່ອມລ່ວງລະ微ດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້, ນີ້ຄື ສິນທີ່ມີຍົດເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ມີຍາດເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງຍາດ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງຍາດ ເພາະການແຫ່ງຍາດ ຍ່ອມລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້, ນີ້ຄື ສິນທີ່ມີຍາດເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ມີອະໄວຍະວະເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງອະໄວຍະວະ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງອະໄວຍະວະ ເພາະການແຫ່ງອະໄວຍະວະ ຍ່ອມລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້, ນີ້ຄື ສິນທີ່ມີອະໄວຍະວະເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ມີຊີວິດເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງຊີວິດ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງຊີວິດ ເພາະການແຫ່ງຊີວິດ ຍ່ອມລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້, ນີ້ຄື ສິນທີ່ມີຊີວິດເປັນຂອບເຂດ. ສິນທັງຫຼາຍທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນສິນຂາດ, ສິນທະລຸ, ສິນດ່າງ, ສິນພ້ອຍ, ບໍ່ເປັນໄທ, ວິນຍູຊົນບໍ່ສັນເສີນ, ຖືກຕັນຫາແລະທິດຖິລູບຄຳ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ, ບໍ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ, ບໍ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປາໂມດ, ບໍ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງປີຕິ, ບໍ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສະຫງົບລະງັບ, ບໍ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສຸກ, ບໍ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສະມາທິ, ບໍ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍໂດຍສ່ວນດຽວ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິພານ, ນີ້ຄື ສິນທີ່ມີຂອບເຂດ.

Katamaṃ taṃ sīlaṃ apariyantaṃ? Atthi sīlaṃ na lābhapariyantaṃ, atthi sīlaṃ na yasapariyantaṃ, atthi sīlaṃ na ñātipariyantaṃ, atthi sīlaṃ na aṅgapariyantaṃ, atthi sīlaṃ na jīvitapariyantaṃ.

ສິນທີ່ບໍ່ມີຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ສິນທີ່ບໍ່ມີລາບເປັນຂອບເຂດ, ສິນທີ່ບໍ່ມີຍົດເປັນຂອບເຂດ, ສິນທີ່ບໍ່ມີຍາດເປັນຂອບເຂດ, ສິນທີ່ບໍ່ມີອະໄວຍະວະເປັນຂອບເຂດ, ສິນທີ່ບໍ່ມີຊີວິດເປັນຂອບເຂດ.

Katamaṃ taṃ sīlaṃ na lābhapariyantaṃ? Idhekacco lābhahetu lābhapaccayā lābhakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṃ so vītikkamissati! Idaṃ taṃ sīlaṃ na lābhapariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ na yasapariyantaṃ? Idhekacco yasahetu yasapaccayā yasakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti[Pg.43], kiṃ so vītikkamissati! Idaṃ taṃ sīlaṃ na yasapariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ na ñātipariyantaṃ? Idhekacco ñātihetu ñātipaccayā ñātikāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṃ so vītikkamissati! Idaṃ taṃ sīlaṃ na ñātipariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ na aṅgapariyantaṃ? Idhekacco aṅgahetu aṅgapaccayā aṅgakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṃ so vītikkamissati! Idaṃ taṃ sīlaṃ na aṅgapariyantaṃ. Katamaṃ taṃ sīlaṃ na jīvitapariyantaṃ? Idhekacco jīvitahetu jīvitapaccayā jīvitakāraṇā yathāsamādinnaṃ sikkhāpadaṃ vītikkamāya cittampi na uppādeti, kiṃ so vītikkamissati! Idaṃ taṃ sīlaṃ na jīvitapariyantaṃ. Evarūpāni sīlāni akhaṇḍāni acchiddāni asabalāni akammāsāni bhujissāni viññuppasatthāni aparāmaṭṭhāni samādhisaṃvattanikāni avippaṭisāravatthukāni pāmojjavatthukāni pītivatthukāni passaddhivatthukāni sukhavatthukāni samādhivatthukāni yathābhūtañāṇadassanavatthukāni ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti – idaṃ taṃ sīlaṃ apariyantaṃ.

ສິນທີ່ບໍ່ມີລາບເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງລາບ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງລາບ ເພາະການແຫ່ງລາບ ແມ່ນແຕ່ຈິດທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້ ກໍບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ບຸກຄົນນັ້ນຈະລ່ວງລະເມີດໄດ້ແນວໃດ! ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍ່ມີລາບເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ບໍ່ມີຍົດເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງຍົດ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງຍົດ ເພາະການແຫ່ງຍົດ ແມ່ນແຕ່ຈິດທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້ ກໍບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ບຸກຄົນນັ້ນຈະລ່ວງລະເມີດໄດ້ແນວໃດ! ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍ່ມີຍົດເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ບໍ່ມີຍາດເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງຍາດ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງຍາດ ເພາະການແຫ່ງຍາດ ແມ່ນແຕ່ຈິດທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້ ກໍບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ບຸກຄົນນັ້ນຈະລ່ວງລະເມີດໄດ້ແນວໃດ! ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍ່ມີຍາດເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ບໍ່ມີອະໄວຍະວະເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງອະໄວຍະວະ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງອະໄວຍະວະ ເພາະການແຫ່ງອະໄວຍະວະ ແມ່ນແຕ່ຈິດທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້ ກໍບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ບຸກຄົນນັ້ນຈະລ່ວງລະເມີດໄດ້ແນວໃດ! ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍ່ມີອະໄວຍະວະເປັນຂອບເຂດ. ສິນທີ່ບໍ່ມີຊີວິດເປັນຂອບເຂດນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເພາະເຫດແຫ່ງຊີວິດ ເພາະປັດໄຈແຫ່ງຊີວິດ ເພາະການແຫ່ງຊີວິດ ແມ່ນແຕ່ຈິດທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດຕາມທີ່ໄດ້ສະມາທານໄວ້ ກໍບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ບຸກຄົນນັ້ນຈະລ່ວງລະເມີດໄດ້ແນວໃດ! ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍ່ມີຊີວິດເປັນຂອບເຂດ. ສິນທັງຫຼາຍທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນສິນບໍ່ຂາດ, ບໍ່ທະລຸ, ບໍ່ດ່າງ, ບໍ່ພ້ອຍ, ເປັນໄທ, ວິນຍູຊົນສັນເສີນ, ບໍ່ຖືກຕັນຫາແລະທິດຖິລູບຄຳ, ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປາໂມດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງປີຕິ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສະຫງົບລະງັບ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມສຸກ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສະມາທິ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍໂດຍສ່ວນດຽວ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເປັນໄປເພື່ອພຣະນິພານ, ນີ້ຄື ສິນທີ່ບໍ່ມີຂອບເຂດ.

39. Kiṃ sīlaṃ? Kati sīlāni? Kiṃ samuṭṭhānaṃ sīlaṃ? Kati dhammasamodhānaṃ sīlaṃ?

໓໙. ສິນ ແມ່ນຫຍັງ? ສິນ ມີເທົ່າໃດ? ສິນ ມີຫຍັງເປັນສະມຸດຖານ (ແຫຼ່ງກຳເນີດ)? ສິນ ມີການປະມວນທຳເທົ່າໃດ?

Kiṃ sīlanti cetanā sīlaṃ, cetasikaṃ sīlaṃ, saṃvaro sīlaṃ, avītikkamo sīlaṃ. Kati sīlānīti tīṇi sīlāni – kusalasīlaṃ, akusalasīlaṃ, abyākatasīlaṃ.Kiṃ samuṭṭhānaṃ sīlanti kusalacittasamuṭṭhānaṃ kusalasīlaṃ, akusalacittasamuṭṭhānaṃ akusalasīlaṃ, abyākatacittasamuṭṭhānaṃ abyākatasīlaṃ. Kati dhammasamodhānaṃ sīlanti saṃvarasamodhānaṃ sīlaṃ, avītikkamasamodhānaṃ sīlaṃ, tathābhāve jātacetanāsamodhānaṃ sīlaṃ.

ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ສິນ ແມ່ນຫຍັງ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ເຈດຕະນາເປັນສິນ, ເຈດຕະສິກເປັນສິນ, ຄວາມສັງວອນເປັນສິນ, ຄວາມບໍ່ລ່ວງລະເມີດເປັນສິນ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ສິນ ມີເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ສິນມີ ໓ ປະການ ຄື ກຸສົນສິນ, ອະກຸສົນສິນ, ອັບຍາກະຕະສິນ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ສິນ ມີຫຍັງເປັນສະມຸດຖານ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ກຸສົນສິນ ມີກຸສົນຈິດເປັນສະມຸດຖານ, ອະກຸສົນສິນ ມີອະກຸສົນຈິດເປັນສະມຸດຖານ, ອັບຍາກະຕະສິນ ມີອັບຍາກະຕະຈິດເປັນສະມຸດຖານ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ສິນ ມີການປະມວນທຳເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ສິນມີການປະມວນຄວາມສັງວອນ, ສິນມີການປະມວນຄວາມບໍ່ລ່ວງລະເມີດ, ສິນມີການປະມວນເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນ.

40. Pāṇātipātaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Adinnādānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Kāmesumicchācāraṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Musāvādaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Pisuṇaṃ vācaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Pharusaṃ vācaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Samphappalāpaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ[Pg.44]. Abhijjhaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Byāpādaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Micchādiṭṭhiṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ.

໔໐. ການລະເວັ້ນຈາກປານາຕິບາດ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກອະທິນນາທານ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກກາເມສຸມິດສາຈານ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກມຸສາວາດ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກປິສຸນາວາດ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກຜະຣຸສາວາດ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກສຳຜັບປະລາປະ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກອະພິຊຊາ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກພະຍາບາດ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກມິດສາທິດຖິ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ.

41. Nekkhammena kāmacchandaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ…pe… avikkhepaṭṭhena uddhaccaṃ… dhammavavatthānena vicikicchaṃ… ñāṇena avijjaṃ… pāmojjena aratiṃ….

໔໑. Consistently translate: ການລະເວັ້ນຈາກກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂຳມະ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກພະຍາບາດດ້ວຍຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ. ການລະເວັ້ນຈາກຖີນາມິດທະດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ... ການລະເວັ້ນຈາກອຸດທັດຈະດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ... ການລະເວັ້ນຈາກວິຈິກິດສາດ້ວຍທຳມະວະວັດຖານ... ການລະເວັ້ນຈາກອະວິຊຊາດ້ວຍຍານ... ການລະເວັ້ນຈາກອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ) ດ້ວຍຄວາມປາໂມດ...

Paṭhamena jhānena nīvaraṇe…pe… dutiyena jhānena vitakkavicāre… tatiyena jhānena pītiṃ… catutthena jhānena sukhadukkhaṃ… ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññaṃ paṭighasaññaṃ nānattasaññaṃ… viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññaṃ… ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññaṃ… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññaṃ.

Consistently translate: ການລະເວັ້ນຈາກນີວອນທັງຫຼາຍດ້ວຍປະຖົມມະຊານ... ການລະເວັ້ນຈາກວິຕົກແລະວິຈານດ້ວຍທຸຕິຍະຊານ... ການລະເວັ້ນຈາກປີຕິດ້ວຍຕະຕິຍະຊານ... ການລະເວັ້ນຈາກສຸກແລະທຸກດ້ວຍຈະຕຸດຖະຊານ... ການລະເວັ້ນຈາກຮູບະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ການລະເວັ້ນຈາກອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ການລະເວັ້ນຈາກວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ການລະເວັ້ນຈາກອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາດ້ວຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ.

Aniccānupassanāya niccasaññaṃ…pe… dukkhānupassanāya sukhasaññaṃ… anattā anupassanāya attasaññaṃ… nibbidānupassanāya nandiṃ… virāgānupassanāya rāgaṃ… nirodhā anupassanāya samudayaṃ… paṭinissaggānupassanāya ādānaṃ… khayānupassanāya ghanasaññaṃ… vayānupassanāya āyūhanaṃ.. vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññaṃ… animittānupassanāya nimittaṃ…. appaṇihitānupassanāya paṇidhiṃ… suññatānupassanāya abhinivesaṃ… adhipaññādhammavipassanāya sārādānābhinivesaṃ… yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesaṃ… ādīnavānupassanāya ālayābhinivesaṃ… paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhaṃ… vivaṭṭanānupassanāya saññogābhinivesaṃ….

Consistently translate: ການລະເວັ້ນຈາກນິດຈະສັນຍາດ້ວຍອະນິດຈານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກສຸຂະສັນຍາດ້ວຍທຸກຂານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກອັດຕະສັນຍາດ້ວຍອະນັດຕານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກນັນທິດ້ວຍນິບພິທານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກຣາຄະດ້ວຍວິຣາການຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກສະມຸໄທດ້ວຍນິໂຣທານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກອາດານະດ້ວຍປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກຄະນະສັນຍາດ້ວຍຂະຍານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກອາຍູຫະນະດ້ວຍວະຍານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກທຸວະສັນຍາດ້ວຍວິປະຣິມານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກນິມິດດ້ວຍອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກປະນິທິດ້ວຍອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກອະພິນິເວດດ້ວຍສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກສາຣາທານາພິນິເວດດ້ວຍອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກສຳໂມဟာພິນິເວດດ້ວຍຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ... ການລະເວັ້ນຈາກອາລະຍາພິນິເວດດ້ວຍອາທີນາວານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກອັບປະຕິສັງຂາດ້ວຍປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ... ການລະເວັ້ນຈາກສັນໂຍຄາພິນິເວດດ້ວຍວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ...

Sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhe kilese…pe… sakadāgāmimaggena oḷārike kilese… anāgāmimaggena aṇusahagate kilese… arahattamaggena sabbakilese saṃvaraṭṭhena sīlaṃ, avītikkamaṭṭhena sīlaṃ.

Consistently translate: ການລະເວັ້ນຈາກກິເລດທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບທິດຖິດ້ວຍໂសດາປັດຕິມັກ... ການລະເວັ້ນຈາກກິເລດຢ່າງຫຍາບດ້ວຍສະກະທາຄາມີມັກ... ການລະເວັ້ນຈາກກິເລດຢ່າງລະອຽດດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ... ການລະເວັ້ນຈາກກິເລດທັງປວງດ້ວຍອໍຣະຫັດຕະມັກ ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ເປັນສິນໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງລະເມີດ.

Pañca sīlāni – pāṇātipātassa pahānaṃ sīlaṃ, veramaṇī sīlaṃ, cetanā sīlaṃ, saṃvaro sīlaṃ, avītikkamo sīlaṃ. Evarūpāni sīlāni cittassa avippaṭisārāya saṃvattanti, pāmojjāya saṃvattanti, pītiyā saṃvattanti, passaddhiyā [Pg.45] saṃvattanti, somanassāya saṃvattanti, āsevanāya saṃvattanti, bhāvanāya saṃvattanti, bahulīkammāya saṃvattanti, alaṅkārāya saṃvattanti, parikkhārāya saṃvattanti, parivārāya saṃvattanti, pāripūriyā saṃvattanti, ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti.

ສິນ ໕ ປະການ ຄື: ການລະປານາຕິບາດ ເປັນສິນ, ຄວາມງົດເວັ້ນ ເປັນສິນ, ເຈດຕະນາ ເປັນສິນ, ຄວາມສັງວອນ ເປັນສິນ, ຄວາມບໍ່ລ່ວງລະເມີດ ເປັນສິນ. ສິນທັງຫຼາຍທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນໃຈແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມປາໂມດ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອປີຕິ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບລະງັບ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອໂសມະນັດ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເສບຄົບ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການຈະເລີນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເປັນເຄື່ອງປະດັບ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເປັນເຄື່ອງບໍລິຂານ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເປັນບໍລິວານ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍລິບູນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍໂດຍສ່ວນດຽວ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບ, ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພຣະນິພານ.

Evarūpānaṃ sīlānaṃ saṃvarapārisuddhi adhisīlaṃ, saṃvarapārisuddhiyā ṭhitaṃ cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati, avikkhepapārisuddhi adhicittaṃ saṃvarapārisuddhiṃ sammā passati, avikkhepapārisuddhiṃ sammā passati. Dassanapārisuddhi adhipaññā. Yo tattha saṃvaraṭṭho, ayaṃ adhisīlasikkhā. Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṃ adhicittasikkhā. Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṃ adhipaññāsikkhā.

ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການສັງວອນຂອງສິນທັງຫຼາຍທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ເປັນອະທິສິນ, ຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການสັງວອນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອະທິຈິດ, ຍ່ອມເຫັນຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການສັງວອນໂດຍຊອບ, ຍ່ອມເຫັນຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໂດຍຊອບ. ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນອະທິປັນຍາ. ໃນສິນນັ້ນ, ສະພາວະໃດທີ່ເປັນການສັງວອນ, ນີ້ຄື ອະທິສິນສິກຂາ. ສະພາວະໃດທີ່ເປັນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ນີ້ຄື ອະທິຈິດຕະສິກຂາ. ສະພາວະໃດທີ່ເປັນການເຫັນ, ນີ້ຄື ອະທິປັນຍາສິກຂາ.

Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati, jānanto sikkhati, passanto sikkhati, paccavekkhanto sikkhati, cittaṃ adhiṭṭhahanto sikkhati, saddhāya adhimuccanto sikkhati, vīriyaṃ paggaṇhanto sikkhati, satiṃ upaṭṭhapento sikkhati, cittaṃ samādahanto sikkhati, paññāya pajānanto sikkhati, abhiññeyyaṃ abhijānanto sikkhati, pariññeyyaṃ parijānanto sikkhati, pahātabbaṃ pajahanto sikkhati, sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati, bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati.

ບຸກຄົນເມື່ອຄຳນຶງເຖິງໄຕສິກຂາເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອຮູ້ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອເຫັນ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອພິຈາລະນາ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອຕັ້ງຈິດໝັ້ນ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອປະຄອງຄວາມພຽນ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອຕັ້ງສະຕິໄວ້ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນຄົງ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອຮູ້ທົ່ວດ້ວຍປັນຍາ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳອັນຄວນຮູ້ຍິ່ງ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອກຳນົດຮູ້ທຳອັນຄວນກຳນົດຮູ້ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອລະທຳອັນຄວນລະ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອຈະເລີນທຳອັນຄວນຈະເລີນ ຍ່ອມສຶກສາ.

Pañca sīlāni – adinnādānassa…pe… kāmesumicchācārassa… musāvādassa… pisuṇāya vācāya… pharusāya vācāya… samphappalāpassa… abhijjhāya… byāpādassa… micchādiṭṭhiyā… bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhanti.

ສີລ ໕ ປະການ ຄື: ການງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້...ຯລຯ... ການປະພຶດຜິດໃນກາມ... ການເວົ້າຕົວະ... ການເວົ້າສອດສຽດ... ການເວົ້າຄຳຫຍາບ... ການເວົ້າເພີ້ເຈີ້... ຄວາມໂລບຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ອື່ນ... ຄວາມຄິດປອງຮ້າຍ... ຄວາມເຫັນຜິດ... ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຈະເລີນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ.

Nekkhammena kāmacchandassa…pe… abyāpādena byāpādassa… ālokasaññāya thinamiddhassa… avikkhepena uddhaccassa… … dhammavavatthānena vicikicchāya… ñāṇena avijjāya… pāmojjena aratiyā… bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati.

ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຈະເລີນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ ຄື: ລະກາມະສັນທະ ດ້ວຍເນກຂັມມະ...ຯລຯ... ລະພະຍາບາດ ດ້ວຍຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ... ລະຖີນາມິດທະ ດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ... ລະອຸດທັດຈະ ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ... ລະວິຈິກິດສາ ດ້ວຍການກຳນົດທຳ... ລະອະວິຊຊາ ດ້ວຍຍານ... ລະຄວາມບໍ່ຍິນດີ ດ້ວຍຄວາມປາໂມດ.

Paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ…pe… dutiyena jhānena vitakkavicārānaṃ… tatiyena jhānena pītiyā… catutthena jhānena sukhadukkhānaṃ… ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya… viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya… ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya… bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati.

ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຈະເລີນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ ຄື: ລະນີວອນ ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ...ຯລຯ... ລະວິຕົກວິຈານ ດ້ວຍທຸຕິຍະຊານ... ລະປີຕິ ດ້ວຍຕະຕິຍະຊານ... ລະສຸກແລະທຸກ ດ້ວຍຈະຕຸຖະຊານ... ລະຮູບະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາ ດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ລະອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ລະວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ລະອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ.

Aniccānupassanāya [Pg.46] niccasaññāya…pe… dukkhānupassanāya sukhasaññāya… anattānupassanāya attasaññāya… nibbidānupassanāya nandiyā… virāgānupassanāya rāgassa… nirodhānupassanāya samudayassa… paṭinissaggānupassanāya ādānassa… khayānupassanāya ghanasaññāya… vayānupassanāya āyūhanassa… vipariṇāmānupassanāya dhuvasaññāya… animittānupassanāya nimittassa… appaṇihitānupassanāya paṇidhiyā… suññatānupassanāya abhinivesassa… adhipaññādhammavipassanāya sārāgābhinivesassa… yathābhūtañāṇadassanena sammohābhinivesassa… ādīnavānupassanāya ālayābhinivesassa… paṭisaṅkhānupassanāya appaṭisaṅkhāya… vivaṭṭanānupassanāya saññogābhinivesassa bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati.

ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຈະເລີນສິ່ງທີ່ຄວນຈະເລີນ ຄື: ລະນິດຈະສັນຍາ ດ້ວຍອະນິດຈານຸປັດສະນາ...ຯລຯ... ລະສຸຂະສັນຍາ ດ້ວຍທຸກຂານຸປັດສະນາ... ລະອັດຕະສັນຍາ ດ້ວຍອະນັດຕານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມເພີດເພີນ ດ້ວຍນິບພິທານຸປັດສະນາ... ລະຣາຄະ ດ້ວຍວິຣາຄານຸປັດສະນາ... ລະສະມຸໄທ ດ້ວຍນິໂຣທານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ ດ້ວຍປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ... ລະຄະນະສັນຍາ ດ້ວຍຂະຍານຸປັດສະນາ... ລະການຂົນຂວາຍ ດ້ວຍວະຍານຸປັດສະນາ... ລະທຸວະສັນຍາ ດ້ວຍວິປະຣິຣານາມານຸປັດສະນາ... ລະນິມິດ ດ້ວຍອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມປາດຖະໜາ ດ້ວຍອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ ດ້ວຍສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ ດ້ວຍອະທິປັນຍາທັມມະວິປັດສະນາ... ລະຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມຫຼົງ ດ້ວຍຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ... ລະຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມອາໄລ ດ້ວຍອາທີນວານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາ ດ້ວຍປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍການປະກອບ ດ້ວຍວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ.

Sotāpattimaggena diṭṭhekaṭṭhānaṃ kilesānaṃ…pe… sakadāgāmimaggena oḷārikānaṃ kilesānaṃ… anāgāmimaggena anusahagatānaṃ kilesānaṃ… arahattamaggena sabbakilesānaṃ pahānaṃ sīlaṃ, veramaṇī sīlaṃ, cetanā sīlaṃ, saṃvaro sīlaṃ, avītikkamo sīlaṃ. Evarūpāni sīlāni cittassa avippaṭisārāya saṃvattanti, pāmojjāya saṃvattanti, pītiyā saṃvattanti, passaddhiyā saṃvattanti, somanassāya saṃvattanti, āsevanāya saṃvattanti, bhāvanāya saṃvattanti, bahulīkammāya saṃvattanti, alaṅkārāya saṃvattanti, parikkhārāya saṃvattanti, parivārāya saṃvattanti, pāripūriyā saṃvattanti, ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattanti.

การລະກິເລດທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບມິດສາທິຖິ ດ້ວຍໂសດາປັດຕິມັກ...ຯລຯ... ການລະກິເລດຢ່າງຫຍາບ ດ້ວຍສະກະທາຄາມີມັກ... ການລະກິເລດຢ່າງລະອຽດທີ່ນອນເນື່ອງຢູ່ ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ... ການລະກິເລດທັງປວງ ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ ຊື່ວ່າສີລ, ການງົດເວັ້ນ ຊື່ວ່າສີລ, ເຈດຕະນາ ຊື່ວ່າສີລ, ຄວາມສັງວອນ ຊື່ວ່າສີລ, ຄວາມບໍ່ລ່ວງລະເມີດ ຊື່ວ່າສີລ. ສີລທັງຫຼາຍທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເດືອດຮ້ອນແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມປາໂມດ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມປີຕິ, ຍ່ອມເປັນໄປเพื่อຄວາມປັດສັດທິ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໂສມະນັດ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເສບຄົບ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການຈະເລີນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເປັນເຄື່ອງປະດັບ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເປັນເຄື່ອງບໍລິຂານ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອເປັນບໍລິວານ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍລິບູນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍໂດຍສ່ວນດຽວ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບ, ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພະນິພານ.

42. Evarūpānaṃ sīlānaṃ saṃvarapārisuddhi adhisīlaṃ. Saṃvarapārisuddhiyā ṭhitaṃ cittaṃ avikkhepaṃ gacchati, avikkhepapārisuddhi adhicittaṃ. Saṃvarapārisuddhiṃ sammā passati, avikkhepapārisuddhiṃ sammā passati. Dassanapārisuddhi adhipaññā. Yo tattha saṃvaraṭṭho, ayaṃ adhisīlasikkhā. Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṃ adhicittasikkhā. Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṃ adhipaññāsikkhā. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati, jānanto sikkhati, passanto sikkhati, paccavekkhanto sikkhati, cittaṃ adhiṭṭhahanto sikkhati, saddhāya adhimuccanto sikkhati, vīriyaṃ paggaṇhanto sikkhati, satiṃ upaṭṭhapento sikkhati, cittaṃ samādahanto sikkhati, paññāya pajānanto sikkhati, abhiññeyyaṃ abhijānanto sikkhati, pariññeyyaṃ parijānanto sikkhati pahātabbaṃ pajahanto sikkhati, sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati, bhāvetabbaṃ [Pg.47] bhāvento sikkhati. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘sutvāna saṃvare paññā sīlamaye ñāṇaṃ’’.

໔໒. ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມສັງວອນຂອງສີລທັງຫຼາຍທີ່ມີສະພາບຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າອະທິສີລ. ຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມສັງວອນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຊື່ວ່າອະທິຈິດ. ຍ່ອມເຫັນຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມສັງວອນຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ຍ່ອມເຫັນຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການເຫັນ ຊື່ວ່າອະທິປັນຍາ. ຄວາມສັງວອນໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສີລນັ້ນ, ນີ້ຊື່ວ່າອະທິສີລສິກຂາ. ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສີລນັ້ນ, ນີ້ຊື່ວ່າອະທິຈິດຕະສິກຂາ. ການເຫັນໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສີລນັ້ນ, ນີ້ຊື່ວ່າອະທິປັນຍາສິກຂາ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຄຳນຶງເຖິງສິກຂາ ໓ ປະການນີ້, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຮູ້, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອເຫັນ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອພິຈາລະນາ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຕັ້ງຈິດໄວ້, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອປະຄອງຄວາມພຽນ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຕັ້ງສະຕິໄວ້, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຕັ້ງຈິດໝັ້ນ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອລະທຳທີ່ຄວນລະ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອຈະເລີນທຳທີ່ຄວນຈະເລີນ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ແຈ້ງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມສັງວອນເພາະໄດ້ຟັງມາ ຊື່ວ່າสີລາມະຍະຍານ'.

Sīlamayañāṇaniddeso dutiyo.

ການສະແດງສີລາມະຍະຍານ ທີ ໒ ຈົບ.

3. Samādhibhāvanāmayañāṇaniddeso

໓. ການສະແດງສະມາທິພາວະນາມະຍະຍານ

43. Kathaṃ saṃvaritvā samādahane paññā samādhibhāvanāmaye ñāṇaṃ? Eko samādhi – cittassa ekaggatā. Dve samādhī – lokiyo samādhi, lokuttaro samādhi. Tayo samādhī – savitakkasavicāro samādhi, avitakkavicāramatto samādhi, avitakkaavicāro samādhi. Cattāro samādhī – hānabhāgiyo samādhi, ṭhitibhāgiyo samādhi, visesabhāgiyo samādhi, nibbedhabhāgiyo samādhi. Pañca samādhī – pītipharaṇatā, sukhapharaṇatā, cetopharaṇatā, ālokapharaṇatā, paccavekkhaṇānimittaṃ.

໔໓. ປັນຍາໃນການຕັ້ງຈິດໝັ້ນເພາະສັງວອນແລ້ວ ຊື່ວ່າສະມາທິພາວະນາມະຍະຍານ ແນວໃດ? ສະມາທິ ໑ ຄື: ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ. ສະມາທິ ໒ ຄື: ໂລກິຍະສະມາທິ ແລະ ໂລກຸດຕະຣະສະມາທິ. ສະມາທິ ໓ ຄື: ສະມາທິມີວິຕົກມີວິຈານ, ສະມາທິມີພຽງວິຈານບໍ່ມີວິຕົກ, ສະມາທິບໍ່ມີວິຕົກບໍ່ມີວິຈານ. ສະມາທິ ໔ ຄື: ສະມາທິມີສ່ວນເສື່ອມ, ສະມາທິມີສ່ວນຕັ້ງໝັ້ນ, ສະມາທິມີສ່ວນວິເສດ, ສະມາທິມີສ່ວນຊຳແຮກກິເລດ. ສະມາທິ ໕ ຄື: ສະມາທິແຜ່ຊ່ານດ້ວຍປີຕິ, ສະມາທິແຜ່ຊ່ານດ້ວຍສຸກ, ສະມາທິແຜ່ຊ່ານແຫ່ງຈິດ, ສະມາທິແຜ່ຊ່ານດ້ວຍແສງສະຫວ່າງ, ສະມາທິມີປັດຈະເວກຂະນະນิມິດ.

Cha samādhī – buddhānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, dhammānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, saṅghānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, sīlānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, cāgānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, devatānussativasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Satta samādhī – samādhikusalatā, samādhissa samāpattikusalatā, samādhissa ṭhitikusalatā, samādhissa vuṭṭhānakusalatā, samādhissa kallatākusalatā, samādhissa gocarakusalatā, samādhissa abhinīhārakusalatā. Aṭṭha samādhī – pathavīkasiṇavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, āpokasiṇavasena…pe… tejokasiṇavasena… vāyokasiṇavasena… nīlakasiṇavasena… pītakasiṇavasena… lohitakasiṇavasena… odātakasiṇavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Nava samādhī – rūpāvacaro samādhi atthi hīno, atthi majjhomo, atthi paṇīto; arūpāvacaro samādhi atthi hīno, atthi majjhomo, atthi paṇīto; suññato samādhi, animitto samādhi, appaṇihito samādhi. Dasa samādhī – uddhumātakasaññāvasena cittassa [Pg.48] ekaggatā avikkhepo samādhi, vinīlakasaññāvasena…pe… vipubbakasaññāvasena… vicchiddakasaññāvasena… vikkhāyitakasaññāvasena… vikkhittakasaññāvasena… hatavikkhittakasaññāvasena… lohitakasaññāvasena… puḷavakasaññāvasena … aṭṭhikasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Ime pañcapaññāsa samādhi.

ສະມາທິ ໖ ຄື: ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດພຸດທານຸດສະຕິ, ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດທັມມານຸດສະຕິ, ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດສັງຄານຸດສະຕິ, ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດສີລານຸດສະຕິ, ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດຈາຄານຸດສະຕິ, ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດເທວະຕານຸດສະຕິ. ສະມາທິ ໗ ຄື: ຄວາມສະຫຼາດໃນສະມາທິ, ຄວາມສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາທິ, ຄວາມສະຫຼາດໃນການຕັ້ງສະມາທິ, ຄວາມສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາທິ, ຄວາມສະຫຼາດໃນຄວາມພ້ອມແຫ່ງສະມາທິ, ຄວາມສະຫຼາດໃນອາລົມອັນເປັນໂຄຈອນແຫ່ງສະມາທິ, ຄວາມສະຫຼາດໃນການນ້ອມໄປແຫ່ງສະມາທິ. ສະມາທິ ໘ ຄື: ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດປະຖະວີກະສິນ, ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍອຳນາດອາໂປກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດເຕໂຊກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດວາໂຍກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດນີລະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດປີຕະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດໂລຫິຕະກະສິນ... ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດໂອທາຕະກະສິນ. ສະມາທິ ໙ ຄື: ຮູປາວະຈະຣะສະມາທິ ຢ່າງຊາມ, ຢ່າງກາງ, ຢ່າງປະນີດ; ອະຣູປາວະຈະຣະສະມາທິ ຢ່າງຊາມ, ຢ່າງກາງ, ຢ່າງປະນີດ; ສຸນຍະຕະສະມາທິ, ອະນິມິດຕະສະມາທິ, ອັບປະນິຫິຕະສະມາທິ. ສະມາທິ ໑໐ ຄື: ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດອຸດທຸມາຕະກະສັນຍາ, ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ດ້ວຍອຳນາດວິນີລະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດວິປຸບພະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດວິຈສິດທະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດວິກຂາຍິຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດວິກຂິດຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດຫະຕະວິກຂິດຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດໂລຫິຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດປຸລະວະກະສັນຍາ... ສະມາທິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເຊິ່ງໄດ້ແກ່ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດອັດຖິກະສັນຍາ. ສະມາທິ ໕໕ ເຫຼົ່ານີ້.

44. Api ca, pañcavīsati samādhissa samādhiṭṭhā – pariggahaṭṭhena samādhi, parivāraṭṭhena samādhi, paripūraṭṭhena samādhi, ekaggaṭṭhena samādhi, avikkhepaṭṭhena samādhi, avisāraṭṭhena samādhi, anāvilaṭṭhena samādhi, aniñjanaṭṭhena samādhi, vimuttaṭṭhena samādhi, ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitattā samādhi, samaṃ esatīti samādhi, visamaṃ nesatīti samādhi, samaṃ esitattā samādhi, visamaṃ nesitattā samādhi, samaṃ ādiyatīti samādhi, visamaṃ nādiyatīti samādhi, samaṃ ādinnattā samādhi, visamaṃ anādinnattā samādhi, samaṃ paṭipajjatīti samādhi, visamaṃ nappaṭipajjatīti samādhi, samaṃ paṭipannattā samādhi, visamaṃ nappaṭipannattā samādhi, samaṃ jhāyatīti samādhi, visamaṃ jhāpetīti samādhi, samaṃ jhātattā samādhi, visamaṃ jhāpitattā samādhi, samo ca hito ca sukho cāti samādhi. Ime pañcavīsati samādhissa samādhiṭṭhā. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘saṃvaritvā samādahane paññā samādhibhāvanāmaye ñāṇaṃ’’.

໔໔. ອີກປະການໜຶ່ງ ສະພາວະແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຂອງສະມາທິ ມີ ໒໕ ປະການ ຄື: ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າກຳນົດຖືເອົາ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າແວດລ້ອມ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມມີອາລົມດຽວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ກະຈັດກະຈາຍ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຂຸ່ນມົວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໜຶ່ງ. ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະສະແຫວງຫາທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະບໍ່ສະແຫວງຫາທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ສະແຫວງຫາທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ບໍ່ສະແຫວງຫາທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະຖືເອົາທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະບໍ່ຖືເອົາທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ຖືເອົາທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ບໍ່ຖືເອົາທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະປະຕິບັດທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະບໍ່ປະຕິບັດທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ປະຕິບັດທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ບໍ່ປະຕິບັດທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເພັ່ງທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເຜົາທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ເພັ່ງທຳອັນສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນຜູ້ເຜົາທຳອັນບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີແລ້ວ, ຊື່ວ່າສະມາທິ ເພາະເປັນທຳສະໝໍ່າສະເໝີດ້ວຍ ເປັນປະໂຫຍດດ້ວຍ ເປັນສຸກດ້ວຍ. ສະພາວະແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນຂອງສະມາທິ ໒໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ແຈ້ງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການຕັ້ງຈິດໝັ້ນເພາະສັງວອນແລ້ວ ຊື່ວ່າສະມາທິພາວະນາມະຍະຍານ'.

Samādhibhāvanāmayañāṇaniddeso tatiyo.

ການສະແດງສະມາທິພາວະນາມະຍະຍານ ທີ ໓ ຈົບ.

4. Dhammaṭṭhitiñāṇaniddeso

໔. ການສະແດງທັມມັດຖິຕິຍານ

45. Kathaṃ paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ? Avijjā saṅkhārānaṃ uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti ca paccayaṭṭhiti ca. Imehi navahākārehi avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ avijjā saṅkhārānaṃ uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti [Pg.49] ca paccayaṭṭhiti ca. Imehi navahākārehi avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

໔໕. ປັນຍາໃນການກຳນົດປັດໄຈ ຊື່ວ່າທັມມັດຖິຕິຍານ ແນວໃດ? ອະວິຊຊາ ເປັນປັດໄຈແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ ໂດຍອາການ ໙ ປະການນີ້ ຄື: ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການເກີດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການເປັນໄປ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງນິມິດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການຂົນຂວາຍ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການປະກອບ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກັງວົນ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສະມຸໄທ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງເຫດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງປັດໄຈ. ອະວິຊຊາເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທັມທັງສອງເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດປັດໄຈຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າທັມມັດຖິຕິຍານ. ແມ່ນແຕ່ໃນກາລອະດີດ... ແມ່ນແຕ່ໃນກາລອະນາຄົດ ອະວິຊຊາ ກໍເປັນປັດໄຈແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ ໂດຍອາການ ໙ ປະການນີ້ ຄື: ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການເກີດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການເປັນໄປ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງນິມິດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການຂົນຂວາຍ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການປະກອບ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກັງວົນ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສະມຸໄທ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງເຫດ, ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງປັດໄຈ. ອະວິຊຊາເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທັມທັງສອງເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດປັດໄຈຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າທັມມັດຖິຕິຍານ.

Saṅkhārā viññāṇassa…pe… viññāṇaṃ nāmarūpassa… nāmarūpaṃ saḷāyatanassa… saḷāyatanaṃ phassassa… phasso vedanāya… vedanā taṇhāya… taṇhā upādānassa… upādānaṃ bhavassa… bhavo jātiyā… jāti jarāmaraṇassa uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti ca paccayaṭṭhiti ca. Imehi navahākārehi jāti paccayo, jarāmaraṇaṃ paccayasamuppannaṃ. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ jāti jarāmaraṇassa uppādaṭṭhiti ca pavattaṭṭhiti ca nimittaṭṭhiti ca āyūhanaṭṭhiti ca saññogaṭṭhiti ca palibodhaṭṭhiti ca samudayaṭṭhiti ca hetuṭṭhiti ca paccayaṭṭhiti ca. Imehi navahākārehi jāti paccayo, jarāmaraṇaṃ paccayasamuppannaṃ. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

ສັງຂານທັງຫຼາຍ ເປັນປັດໄຈແກ່ວິນຍານ...ຯລຯ... ວິນຍານ ເປັນປັດໄຈແກ່ນາມຮູບ... ນາມຮູບ ເປັນປັດໄຈແກ່ສະລາຍະຕະນະ... ສະລາຍະຕະນະ ເປັນປັດໄຈແກ່ຜັດສະ... ຜັດສະ ເປັນປັດໄຈແກ່ເວທະນາ... ເວດທະນາ ເປັນປັດໄຈແກ່ຕັນຫາ... ຕັນຫາ ເປັນປັດໄຈແກ່ອຸປາດານ... ອຸປາດານ ເປັນປັດໄຈແກ່ພົບ... ພົບ ເປັນປັດໄຈແກ່ຊາດ... ຊາດ ເປັນປັດໄຈແກ່ຊະລາມໍລະນະ ໂດຍຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ (ອຸບປາທັດຖິຕິ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດຕັດຖິຕິ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງນິມິດ (ນິມິດຕັດຖິຕິ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມຂົນຂວາຍ (ອາຍູຫະນັດຖິຕິ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມປະກອບ (ສັນໂຍຄັດຖິຕິ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມກັງວົນ (ປະລິໂພທັດຖິຕິ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນພ້ອມ (ສະມຸທະຍັດຖິຕິ), ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງເຫດ (ເຫຕຸດຖິຕິ) ແລະຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງປັດໄຈ (ปັດຈະຍັດຖິຕິ). ດ້ວຍອາການ 9 ປະການນີ້ ຊາດຈຶ່ງເປັນປັດໄຈ, ຊະລາມໍລະນະຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ (ຄື ຊາດ ແລະ ຊະລາມໍລະນະ) ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ. ແມ້ໃນກາລອະດີດ... ແມ້ໃນກາລອະນາຄົດ ຊາດກໍເປັນປັດໄຈແກ່ຊະລາມໍລະນະ ໂດຍຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງນິມິດ, ความຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມຂົນຂວາຍ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມປະກອບ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມກັງວົນ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນພ້ອມ, ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງເຫດ ແລະຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງປັດໄຈ. ດ້ວຍອາການ 9 ປະການນີ້ ຊາດຈຶ່ງເປັນປັດໄຈ, ຊະລາມໍລະນະຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ.

46. Avijjā hetu, saṅkhārā hetusamuppannā. Ubhopete dhammā hetusamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ avijjā hetu, saṅkhārā hetusamuppannā. Ubhopete dhammā hetusamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

໔໖. ອະວິຊາເປັນເຫດ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ. ແມ້ໃນກາລອະດີດ... ແມ້ໃນກາລອະນາຄົດ ອະວິຊາກໍເປັນເຫດ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ.

Saṅkhārā hetu, viññāṇaṃ hetusamuppannaṃ…pe… viññāṇaṃ hetu, nāmarūpaṃ hetusamuppannaṃ… nāmarūpaṃ hetu, saḷāyatanaṃ hetusamuppannaṃ… saḷāyatanaṃ hetu, phasso hetusamuppanno… phasso hetu, vedanā hetusamuppannā… vedanā hetu, taṇhā hetusamuppannā… taṇhā hetu, upādānaṃ hetusamuppannaṃ… upādānaṃ hetu, bhavo hetusamuppanno… bhavo hetu, jāti hetusamuppannā… jāti hetu, jarāmaraṇaṃ hetusamuppannaṃ. Ubhopete dhammā hetusamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ jāti hetu, jarāmaraṇaṃ hetusamuppannaṃ. Ubhopete dhammā hetusamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນເຫດ, ວິນຍານເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ...ຯລຯ... ວິນຍານເປັນເຫດ, ນາມຮູບເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ນາມຮູບເປັນເຫດ, ສະລາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ສະລາຍະຕະນະເປັນເຫດ, ຜັດສະເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ຜັດສະເປັນເຫດ, ເວດທະນາເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ເວດທະນາເປັນເຫດ, ຕັນຫາເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ຕັນຫາເປັນເຫດ, ອຸປາດານເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ອຸປາດານເປັນເຫດ, ພົບເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ພົບເປັນເຫດ, ຊາດເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ... ຊາດເປັນເຫດ, ຊະລາມໍລະນະເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ. ແມ້ໃນກາລອະດີດ... ແມ້ໃນກາລອະນາຄົດ ຊາດກໍເປັນເຫດ, ຊະລາມໍລະນະກໍເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກເຫດ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ.

Avijjā paṭiccā, saṅkhārā paṭiccasamuppannā. Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ avijjā [Pg.50] paṭiccā, saṅkhārā paṭiccasamuppannā. Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

ອະວິຊາເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ. ແມ້ໃນກາລອະດີດ... ແມ້ໃນກາລອະນາຄົດ ອະວິຊາກໍເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ.

Saṅkhārā paṭiccā, viññāṇaṃ paṭiccasamuppannaṃ…pe… viññāṇaṃ paṭiccā, nāmarūpaṃ paṭiccasamuppannaṃ… nāmarūpaṃ paṭiccā, saḷāyatanaṃ paṭiccasamuppannaṃ… saḷāyatanaṃ paṭiccā, phasso paṭiccasamuppanno… phasso paṭiccā, vedanā paṭiccasamuppannā… vedanā paṭiccā, taṇhā paṭiccasamuppannā… taṇhā paṭiccā, upādānaṃ paṭiccasamuppannaṃ… upādānaṃ paṭiccā, bhavo paṭiccasamuppanno… bhavo paṭiccā, jāti paṭiccasamuppannā… jāti paṭiccā, jarāmaraṇaṃ paṭiccasamuppannaṃ. Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ jāti paṭiccā, jarāmaraṇaṃ paṭiccasamuppannaṃ. Ubhopete dhammā paṭiccasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ວິນຍານເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ...ຯລຯ... ວິນຍານເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ນາມຮູບເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ນາມຮູບເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ສະລາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ສະລາຍະຕະນະເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ຜັດສະເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ຜັດສະເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ເວດທະນາເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ເວດທະນາເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ຕັນຫາເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ຕັນຫາເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ອຸປາດານເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ອຸປາດານເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ພົບເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ພົບເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ຊາດເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ... ຊາດເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ຊະລາມໍລະນະເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ. ແມ້ໃນກາລອະດີດ... ແມ້ໃນກາລອະນາຄົດ ຊາດກໍເປັນທຳທີ່ອາໄສ, ຊະລາມໍລະນະກໍເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ.

Avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ avijjā paccayo, saṅkhārā paccayasamuppannā. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

ອະວິຊາເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ. ແມ້ໃນກາລອະດີດ... ແມ້ໃນກາລອະນາຄົດ ອະວິຊາກໍເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ.

Saṅkhārā paccayā, viññāṇaṃ paccayasamuppannaṃ…pe… viññāṇaṃ paccayo, nāmarūpaṃ paccayasamuppannaṃ… nāmarūpaṃ paccayo, saḷāyatanaṃ paccayasamuppannaṃ… saḷāyatanaṃ paccayo, phasso paccayasamuppanno… phasso paccayo, vedanā paccayasamuppannā… vedanā paccayo, taṇhā paccayasamuppannā… taṇhā paccayo, upādānaṃ paccayasamuppannaṃ… upādānaṃ paccayo, bhavo paccayasamuppanno… bhavo paccayo, jāti paccayasamuppannā… jāti paccayo, jarāmaraṇaṃ paccayasamuppannaṃ. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ jāti paccayo, jarāmaraṇaṃ paccayasamuppannaṃ. Ubhopete dhammā paccayasamuppannāti – paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ.

ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນປັດໄຈ, ວິນຍານເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ...ຯລຯ... ວິນຍານເປັນປັດໄຈ, ນາມຮູບເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ນາມຮູບເປັນປັດໄຈ, ສະລາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ສະລາຍະຕະນະເປັນປັດໄຈ, ຜັດສະເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ຜັດສະເປັນປັດໄຈ, ເວດທະນາເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ເວດທະນາເປັນປັດໄຈ, ຕັນຫາເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ຕັນຫາເປັນປັດໄຈ, ອຸປາດານເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ອຸປາດານເປັນປັດໄຈ, ພົບເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ພົບເປັນປັດໄຈ, ຊາດເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ... ຊາດເປັນປັດໄຈ, ຊະລາມໍລະນະເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ. ແມ້ໃນກາລອະດີດ... ແມ້ໃນກາລອະນາຄົດ ຊາດກໍເປັນປັດໄຈ, ຊະລາມໍລະນະກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ທຳທັງສອງນີ້ ຕ່າງກໍເກີດຂຶ້ນຈາກປັດໄຈ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈນີ້ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ.

47. Purimakammabhavasmiṃ moho avijjā, āyūhanā saṅkhārā, nikanti taṇhā, upagamanaṃ upādānaṃ, cetanā bhavo. Ime pañca dhammā purimakammabhavasmiṃ idha paṭisandhiyā paccayā. Idha paṭisandhi viññāṇaṃ, okkanti nāmarūpaṃ, pasādo āyatanaṃ, phuṭṭho phasso, vedayitaṃ vedanā. Ime pañca dhammā idhupapattibhavasmiṃ purekatassa kammassa paccayā. Idha paripakkattā āyatanānaṃ moho avijjā, āyūhanā saṅkhārā, nikanti taṇhā upagamanaṃ upādānaṃ, cetanā [Pg.51] bhavo. Ime pañca dhammā idha kammabhavasmiṃ āyatiṃ paṭisandhiyā paccayā. Āyatiṃ paṭisandhi viññāṇaṃ, okkanti nāmarūpaṃ, pasādo āyatanaṃ, phuṭṭho phasso, vedayitaṃ vedanā. Ime pañca dhammā āyatiṃ upapattibhavasmiṃ idha katassa kammassa paccayā. Itime catusaṅkhepe tayo addhe tisandhiṃ vīsatiyā ākārehi paṭiccasamuppādaṃ jānāti passati aññāti paṭivijjhati. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘paccayapariggahe paññā dhammaṭṭhitiñāṇaṃ’’.

໔໗. ໃນກຳມະພົບກ່ອນ ຄວາມຫຼົງ (ໂມຫະ) ຊື່ວ່າ ອະວິຊາ, ຄວາມພະຍາຍາມ (ອາຍູຫະນະ) ຊື່ວ່າ ສັງຂານ, ຄວາມກຳໜັດຍິນດີ (ນິກັນຕິ) ຊື່ວ່າ ຕັນຫາ, ຄວາມເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນ (ອຸປາຄະມະນະ) ຊື່ວ່າ ອຸປາດານ, ຄວາມຈົ່ງໃຈ (ເຈດຕະນາ) ຊື່ວ່າ ພົບ. ທຳ 5 ປະການນີ້ ໃນກຳມະພົບກ່ອນ ເປັນປັດໄຈແກ່ປະຕິສົນທິໃນພົບນີ້. ປະຕິສົນທິໃນພົບນີ້ ຊື່ວ່າ ວິນຍານ, ຄວາມກ້າວລົງ (ໂອກກັນຕິ) ຊື່ວ່າ ນາມຮູບ, ຄວາມຜ່ອງໃສ (ປະສາດ) ຊື່ວ່າ ອາຍະຕະນະ, ຄວາມຖືກຕ້ອງ (ຜຸດຖະ) ຊື່ວ່າ ຜັດສະ, ຄວາມສະເຫວີຍອາລົມ (ເວທະຍິຕະ) ຊື່ວ່າ ເວດທະນາ. ທຳ 5 ປະການນີ້ ໃນອຸບປະປັດຕິພົບນີ້ ເປັນປັດໄຈແກ່ກຳທີ່ເຮັດໄວ້ໃນກ່ອນ. ເພາະອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍແກ່ກ້າແລ້ວໃນພົບນີ້ ຄວາມຫຼົງ (ໂມຫະ) ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະວິຊາ, ຄວາມພະຍາຍາມ (ອາຍູຫະນະ) ຊື່ວ່າ ສັງຂານ, ຄວາມກຳໜັດຍິນດີ (ນິກັນຕິ) ຊື່ວ່າ ຕັນຫາ, ຄວາມເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນ (ອຸປາຄະມະນະ) ຊື່ວ່າ ອຸປາດານ, ຄວາມຈົ່ງໃຈ (ເຈດຕະນາ) ຊື່ວ່າ ພົບ. ທຳ 5 ປະການນີ້ ໃນກຳມະພົບນີ້ ເປັນປັດໄຈແກ່ປະຕິສົນທິໃນອະນາຄົດ. ປະຕິສົນທິໃນອະນາຄົດ ຊື່ວ່າ ວິນຍານ, ຄວາມກ້າວລົງ (ໂອກກັນຕິ) ຊື່ວ່າ ນາມຮູບ, ຄວາມຜ່ອງໃສ (ປະສາດ) ຊື່ວ່າ ອາຍະຕະນະ, ຄວາມຖືກຕ້ອງ (ຜຸດຖະ) ຊື່ວ່າ ຜັດສະ, ຄວາມສະເຫວີຍອາລົມ (ເວທະຍິຕະ) ຊື່ວ່າ ເວດທະນາ. ທຳ 5 ປະການນີ້ ໃນອຸບປະປັດຕິພົບໃນອະນາຄົດ ເປັນປັດໄຈແກ່ກຳທີ່ເຮັດໄວ້ໃນພົບນີ້. ພະໂຍຄາວະຈອນຍ່ອມຮູ້, ຍ່ອມເຫັນ, ຍ່ອມຮູ້ຍິ່ງ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ ເຊິ່ງປະຕິດຈະສະມຸບປາດ ທີ່ມີສັງເຂບ 4, ກາລ 3, ສົນທິ 3 ດ້ວຍອາການ 20 ຢ່າງນີ້ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ປັນຍານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ເພິ່ນຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການກຳນົດຮູ້ປັດໄຈ ຊື່ວ່າ ທຳມັດຖິຕິຍານ'.

Dhammaṭṭhitiñāṇaniddeso catuttho.

ການສະແດງທຳມັດຖິຕິຍານ ປະການທີ 4 ຈົບແລ້ວ.

5. Sammasanañāṇaniddeso

໕. CN_TRANSLATION_NOT_FOUND_OR_BLANK

48. Kathaṃ atītānāgatapaccuppannānaṃ dhammānaṃ saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ?

໔໘. ປັນຍາໃນການກຳນົດໂດຍຫຍໍ້ ເຊິ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ເປັນສຳມະສະນະຍານ ແນວໃດ?

Yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ aniccato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ, dukkhato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ, anattato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ.

ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ພາຍໃນ ຫຼື ພາຍນອກ, ຫຍາບ ຫຼື ລະອຽດ, ຊົ່ວ ຫຼື ປະນີດ, ໄກ ຫຼື ໃກ້ ກໍຕາມ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຮູບທັງປວງນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈັງ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ.

Yā kāci vedanā…pe… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ aniccato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ, dukkhato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ, anattato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ.

ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ...ຯລຯ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ພາຍໃນ ຫຼື ພາຍນອກ, ຫຍາບ ຫຼື ລະອຽດ, ຊົ່ວ ຫຼື ປະນີດ, ໄກ ຫຼື ໃກ້ ກໍຕາມ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ວິນຍານທັງປວງນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈັງ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ.

Cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ, dukkhato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ, anattato vavattheti ekaṃ sammasanaṃ.

ຈັກຂຸ...ຯລຯ... ຊະລາມໍລະນະ ທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈັງ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍความເປັນທຸກ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ, ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ນີ້ເປັນສຳມະສະນະຢ່າງໜຶ່ງ.

Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena, dukkhaṃ bhayaṭṭhena anattā asārakaṭṭhenāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ. Vedanā…pe… saññā…pe… saṅkhārā…pe… viññāṇaṃ…pe… cakkhu…pe… jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena, dukkhaṃ bhayaṭṭhena, anattā asārakaṭṭhenāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ.

ຮູບທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ຊື່ວ່າ ອະນິດຈັງ ເພາະອັດຖະວ່າສິ້ນໄປ, ຊື່ວ່າ ເປັນທຸກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນໄພ, ຊື່ວ່າ ອະນັດຕາ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ມີແກ່ນສານ. ປັນຍາໃນການກຳນົດໂດຍຫຍໍ້ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ. ເວທະນາ...ຯລຯ... ສັນຍາ...ຯລຯ... ສັງຂານ...ຯລຯ... ວິນຍານ...ຯລຯ... ຈັກຂຸ...ຯລຯ... ຊະລາມໍລະນະ ທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ຊື່ວ່າ ອະນິດຈັງ ເພາະອັດຖະວ່າສິ້ນໄປ, ຊື່ວ່າ ເປັນທຸກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນໄພ, ຊື່ວ່າ ອະນັດຕາ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ມີແກ່ນສານ. ປັນຍາໃນການກຳນົດໂດຍຫຍໍ້ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ.

Rūpaṃ [Pg.52] atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ. Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ… cakkhu…pe… jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ.

ຮູບທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ຊື່ວ່າ ອະນິດຈັງ, ເປັນສັງຂະຕະ, ເປັນປະຕິດຈະສະມຸບປັນນະ, ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ. ປັນຍາໃນການກຳນົດໂດຍຫຍໍ້ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ. ເວທະນາ...ຯລຯ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ...ຯລຯ... ຊະລາມໍລະນະ ທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ຊື່ວ່າ ອະນິດຈັງ, ເປັນສັງຂະຕະ, ເປັນປະຕິດຈະສະມຸບປັນນະ, ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ, ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ. ປັນຍາໃນການກຳນົດໂດຍຫຍໍ້ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ.

Jātipaccayā jarāmaraṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ jātipaccayā jarāmaraṇaṃ, asati jātiyā natthi jarāmaraṇanti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ. Bhavapaccayā jāti, asati…pe… upādānapaccayā bhavo, asati…pe… taṇhāpaccayā upādānaṃ, asati…pe… vedanāpaccayā taṇhā, asati…pe… phassapaccayā vedanā, asati…pe… saḷāyatanapaccayā phasso, asati…pe… nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, asati…pe… viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, asati…pe… saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, asati…pe… avijjāpaccayā saṅkhārā, asati avijjāya natthi saṅkhārāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ. Atītampi addhānaṃ… anāgatampi addhānaṃ avijjāpaccayā saṅkhārā, asati avijjāya natthi saṅkhārāti saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘atītānāgatapaccuppannānaṃ dhammānaṃ saṅkhipitvā vavatthāne paññā sammasane ñāṇaṃ’’.

ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍໂດຍຫຍໍ້ວ່າ 'ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີຊະລາມໍລະນະ, ເມື່ອຊາດບໍ່ມີ ຊະລາມໍລະນະຈຶ່ງບໍ່ມີ' ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ. ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍໂດຍຫຍໍ້ວ່າ 'ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີຊະລາມໍລະນະ, ເມື່ອຊາດບໍ່ມີ ຊະລາມໍລະນະຈຶ່ງບໍ່ມີ' ຕະຫຼອດການທັງອະດີດ... ຕະຫຼອດການທັງອະນາຄົດ ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ. ເພາະພົບເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີຊາດ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະອຸປະທານເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີພົບ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະຕັນຫາເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີອຸປະທານ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະເວທະນາເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີຕັນຫາ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີເວທະນາ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະສະລາຍະຕະນະເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີຜັດສະ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະນາມຮູບເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີສະລາຍະຕະນະ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະວິນຍານເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີນາມຮູບ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ເພາະສັງຂານເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີວິນຍານ, ເມື່ອບໍ່ມີ...ຯລຯ... ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍໂດຍຫຍໍ້ວ່າ 'ເພາະອະວິຊາເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີສັງຂານ, ເມື່ອອະວິຊາບໍ່ມີ ສັງຂານຈຶ່ງບໍ່ມີ' ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ. ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍໂດຍຫຍໍ້ວ່າ 'ເພາະອະວິຊາເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີສັງຂານ, ເມື່ອອະວິຊາບໍ່ມີ ສັງຂານຈຶ່ງບໍ່ມີ' ຕະຫຼອດການທັງອະດີດ... ຕະຫຼອດການທັງອະນາຄົດ ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍໂດຍຫຍໍ້ ເຖິງທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ຊື່ວ່າ ສຳມະສະນະຍານ'.

Sammasanañāṇaniddeso pañcamo.

ຄຳອະທિບາຍສຳມະສະນະຍານ ທີ ຫ້າ ຈົບແລ້ວ.

6. Udayabbayañāṇaniddeso

໖. ຄຳອະທિບາຍອຸທະຍັບພະຍະຍານ

49. Kathaṃ paccuppannānaṃ dhammānaṃ vipariṇāmānupassane paññā udayabbayānupassane ñāṇaṃ? Jātaṃ rūpaṃ paccuppannaṃ, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ. Jātā vedanā…pe… jātā saññā… jātā saṅkhārā… jātaṃ viññāṇaṃ… jātaṃ cakkhu…pe… jāto bhavo paccuppanno, tassa nibbattilakkhaṇaṃ udayo, vipariṇāmalakkhaṇaṃ vayo, anupassanā ñāṇaṃ.

໔໙. ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມແປປວນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍໃນປັດຈຸບັນ ຊື່ວ່າ ອຸທະຍັບພະຍານຸປັດສະນາຍານ ແນວໃດ? ຮູບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ປັດຈຸບັນ, ລັກສະນະແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນຂອງຮູບນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອຸທະຍະ, ລັກສະນະແຫ່ງຄວາມແປປວນ ຊື່ວ່າ ວະຍະ, ການພິຈາລະນາເຫັນ ຊື່ວ່າ ຍານ. ເວທະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ສັນຍາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ສັງຂານທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ວິນຍານທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຈັກຂຸທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ພົບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ປັດຈຸບັນ, ລັກສະນະແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນຂອງພົບນັ້ນ ຊື່ວ່າ ອຸທະຍະ, ລັກສະນະແຫ່ງຄວາມແປປວນ ຊື່ວ່າ ວະຍະ, ການພິຈາລະນາເຫັນ ຊື່ວ່າ ຍານ.

50. Pañcannaṃ khandhānaṃ udayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṃ passanto kati lakkhaṇāni [Pg.53] passati? Pañcannaṃ khandhānaṃ udayaṃ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati; udayabbayaṃ passanto paññāsa lakkhaṇāni passati.

໕໐. ເມື່ອພິຈາລະນາeຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຂັນຫ້າ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຂັນຫ້າ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໒໕ ປະການ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໒໕ ປະການ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕0 ປະການ.

Rūpakkhandhassa udayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati? Vedanākkhandhassa…pe… saññākkhandhassa…pe… saṅkhārakkhandhassa…pe… viññāṇakkhandhassa udayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati? Rūpakkhandhassa udayaṃ passanto pañca lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto pañca lakkhaṇāni passati; udayabbayaṃ passanto dasa lakkhaṇāni passati. Vedanākkhandhassa…pe… saññākkhandhassa… saṅkhārakkhandhassa… viññāṇakkhandhassa udayaṃ passanto pañca lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto pañca lakkhaṇāni passati; udayabbayaṃ passanto dasa lakkhaṇāni passati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ...ຯລຯ... ສັນຍາຂັນ... ສັງຂານຂັນ... ວິນຍານຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາeຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໑0 ປະການ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ...ຯລຯ... ສັນຍາຂັນ... ສັງຂານຂັນ... ວິນຍານຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໑0 ປະການ.

Rūpakkhandhassa udayaṃ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati? Avijjāsamudayā rūpasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṃ passati. Taṇhāsamudayā rūpasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṃ passati. Kammasamudayā rūpasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṃ passati. Āhārasamudayā rūpasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena rūpakkhandhassa udayaṃ passati. Nibbattilakkhaṇaṃ passantopi rūpakkhandhassa udayaṃ passati. Rūpakkhandhassa udayaṃ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອະວິຊາເກີດຂຶ້ນ ຮູບຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຕັນຫາເກີດຂຶ້ນ ຮູບຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະກຳເກີດຂຶ້ນ ຮູບຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອາຫານເກີດຂຶ້ນ ຮູບຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ເຖິງແມ່ນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ກໍຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຮູບຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການນີ້.

Vayaṃ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati? Avijjānirodhā rūpanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṃ passati. Taṇhānirodhā rūpanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṃ passati. Kammanirodhā rūpanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṃ passati. Āhāranirodhā rūpanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena rūpakkhandhassa vayaṃ passati. Vipariṇāmalakkhaṇaṃ passantopi rūpakkhandhassa vayaṃ passati. Rūpakkhandhassa vayaṃ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati. Udayabbayaṃ passanto imāni dasa lakkhaṇāni passati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອະວິຊາດັບ ຮູບຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຕັນຫາດັບ ຮູບຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະກຳດັບ ຮູບຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອາຫານດັບ ຮູບຈຶ່ງດັບ'. ເຖິງແມ່ນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມແປປວນ ກໍຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຂັນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການນີ້. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໑0 ປະການນີ້.

Vedanākkhandhassa [Pg.54] udayaṃ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati? Avijjāsamudayā vedanāsamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati. Taṇhāsamudayā vedanāsamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati. Kammasamudayā vedanāsamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati. Phassasamudayā vedanāsamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena vedanākkhandhassa udayaṃ passati. Nibbattilakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa udayaṃ passati. Vedanākkhandhassa udayaṃ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອະວິຊaເກີດຂຶ້ນ ເවທະນາຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຕັນຫາເກີດຂຶ້ນ ເවທະນາຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະກຳເກີດຂຶ້ນ ເවທະນາຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຜັດສະເກີດຂຶ້ນ ເවທະນາຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ເຖິງແມ່ນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ກໍຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວທະນາຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການນີ້.

Vayaṃ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati? Avijjānirodhā vedanānirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati. Taṇhānirodhā vedanānirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati. Kammanirodhā vedanānirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati. Phassanirodhā vedanānirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena vedanākkhandhassa vayaṃ passati. Vipariṇāmalakkhaṇaṃ passantopi vedanākkhandhassa vayaṃ passati. Vedanākkhandhassa vayaṃ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati. Udayabbayaṃ passanto imāni dasa lakkhaṇāni passati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອະວິຊາດັບ ເවທະນາຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຕັນຫາດັບ ເවທະນາຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະກຳດັບ ເවທະນາຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຜັດສະດັບ ເවທະນາຈຶ່ງດັບ'. ເຖິງແມ່ນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມແປປວນ ກໍຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຂັນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການນີ້. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໑0 ປະການນີ້.

Saññākkhandhassa…pe… saṅkhārakkhandhassa…pe… viññāṇakkhandhassa udayaṃ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati? Avijjāsamudayā viññāṇasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṃ passati. Taṇhāsamudayā viññāṇasamudayotipaccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṃ passati. Kammasamudayā viññāṇasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṃ passati. Nāmarūpasamudayā viññāṇasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena viññāṇakkhandhassa udayaṃ passati. Nibbattilakkhaṇaṃ passantopi viññāṇakkhandhassa udayaṃ passati. Viññāṇakkhandhassa udayaṃ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາຂັນ...ຯລຯ... ສັງຂານຂັນ... ວິນຍານຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອະວິຊາເກີດຂຶ້ນ ວິນຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຕັນຫາເກີດຂຶ້ນ ວິນຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະກຳເກີດຂຶ້ນ ວິນຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະນາມຮູບເກີດຂຶ້ນ ວິນຍານຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ'. ເຖິງແມ່ນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ກໍຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານຂັນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິນຍານຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການນີ້.

Vayaṃ passanto katamāni pañca lakkhaṇāni passati? Avijjānirodhā viññāṇanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṃ passati. Taṇhānirodhā viññāṇanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṃ passati. Kammanirodhā viññāṇanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṃ passati. Nāmarūpanirodhā viññāṇanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena viññāṇakkhandhassa vayaṃ passati. Vipariṇāmalakkhaṇaṃ passantopi viññāṇakkhandhassa [Pg.55] vayaṃ passati. Viññāṇakkhandhassa vayaṃ passanto imāni pañca lakkhaṇāni passati. Udayabbayaṃ passanto imāni dasa lakkhaṇāni passati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະອະວິຊາດັບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະຕັນຫາດັບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະກຳດັບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບ'. ຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຂັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈວ່າ 'ເພາະນາມຮູບດັບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບ'. ເຖິງແມ່ນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມແປປວນ ກໍຍ່ອມເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຂັນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານຂັນ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕ ປະການນີ້. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໑0 ປະການນີ້.

Pañcannaṃ khandhānaṃ udayaṃ passanto imāni pañcavīsati lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto imāni pañcavīsati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṃ passanto imāni paññāsa lakkhaṇāni passati. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘paccuppannānaṃ dhammānaṃ vipariṇāmānupassane paññā udayabbayānupassane ñāṇaṃ’’. Rūpakkhandho āhārasamudayo. Vedanā, saññā, saṅkhārā – tayo khandhā phassasamudayā. Viññāṇakkhandho nāmarūpasamudayo.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຂັນຫ້າ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໒໕ ປະການນີ້, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໒໕ ປະການນີ້, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນທັງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ ໕0 ປະການນີ້. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມແປປວນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍໃນປັດຈຸບັນ ຊື່ວ່າ ອຸທະຍັບພະຍານຸປັດສະນາຍານ'. ຮູບຂັນ ມີອາຫານເປັນສະມຸໄທ. ຂັນສາມຄື ເවທະນາຂັນ, ສັນຍາຂັນ, ສັງຂານຂັນ ມີຜັດສະເປັນສະມຸໄທ. ວິນຍານຂັນ ມີນາມຮູບເປັນສະມຸໄທ.

Udayabbayañāṇaniddeso chaṭṭho.

ຄຳອະທິບາຍອຸທະຍັບພະຍະຍານ ທີ ຫົກ ຈົບແລ້ວ.

7. Bhaṅgānupassanāñāṇaniddeso

໗. ຄຳອະທິບາຍພັງຄານຸປັດສະນາຍານ

51. Kathaṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ? Rūpārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati. Taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Anupassatīti, kathaṃ anupassati? Aniccato anupassati, no niccato. Dukkhato anupassati, no sukhato. Anattato anupassati, no attato. Nibbindati, no nandati, virajjati, no rajjati. Nirodheti, no samudeti. Paṭinissajjati, no ādiyati.

໕໑. ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາອາລົມແລ້ວ ເຫັນຄວາມດັບ ຊື່ວ່າ ວິປັດສະນາຍານ ແນວໃດ? ຈິດເກີດຂຶ້ນໂດຍມີຮູບເປັນອາລົມ ແລ້ວດັບໄປ. ຍ່ອມພິຈາລະນາອາລົມນັ້ນ ແລ້ວພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບແຫ່ງຈິດນັ້ນ. ທີ່ວ່າ 'ພິຈາລະນາເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແນວໃດ? ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ຍິນດີ. ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ, ບໍ່ກຳໜັດ. ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ດັບ, ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເກີດ. ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

52. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati. Dukkhato anupassanto sukhasaññaṃ pajahati. Anattato anupassanto attasaññaṃ pajahati. Nibbindanto nandiṃ pajahati. Virajjanto rāgaṃ pajahati. Nirodhento samudayaṃ pajahati. Paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati.

໕໒. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມຍິນດີ. ເມື່ອຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ. ເມື່ອເຮັດໃຫ້ດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ. ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ.

Vedanārammaṇatā…pe… saññārammaṇatā… saṅkhārārammaṇatā… viññāṇārammaṇatā… cakkhu…pe… jarāmaraṇārammaṇatā cittaṃ uppajjitvā bhijjati. Taṃ ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā tassa cittassa bhaṅgaṃ anupassati. Anupassatīti, kathaṃ anupassati? Aniccato anupassati, no niccato. Dukkhato anupassati, no [Pg.56] sukhato. Anattato anupassati, no attato. Nibbindati, no nandati. Virajjati, no rajjati. Nirodheti, no samudeti. Paṭinissajjati, no ādiyati.

ເພາະຄວາມມີເວທະນາເປັນອາລົມ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມມີສັນຍາເປັນອາລົມ... ເພາະຄວາມມີສັງຂານເປັນອາລົມ... ເພາະຄວາມມີວິນຍານເປັນອາລົມ... ຕາ...ຯລຯ... ເພາະความມີຊະລາມໍລະນະເປັນອາລົມ ຈິດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແລ້ວດັບໄປ. ພິຈາລະນາອາລົມນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຕາມເຫັນຄວາມດັບໄປແຫ່ງຈິດນັ້ນ. ທີ່ວ່າ 'ຕາມເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນແນວໃດ? ຍ່ອມຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ແມ່ນຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ. ຍ່ອມຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ບໍ່ແມ່ນຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ. ຍ່ອມຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ບໍ່ແມ່ນຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ ບໍ່ຍິນດີ. ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ກຳໜັດ. ຍ່ອມດັບ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ. ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ.

Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati. Dukkhato anupassanto sukhasaññaṃ pajahati. Anattato anupassanto attasaññaṃ pajahati. Nibbindanto nandiṃ pajahati. Virajjanto rāgaṃ pajahati. Nirodhento samudayaṃ pajahati. Paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati.

ເມື່ອຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ. ເມື່ອຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ. ເມື່ອຕາມເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມຍິນດີ. ເມື່ອຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ. ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ. ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາທານະ.

Vatthusaṅkamanā ceva, paññāya ca vivaṭṭanā;

Āvajjanā balañceva, paṭisaṅkhā vipassanā.

Consisting of the transition of the physical base, the turning away of wisdom, and the power of reflection, this is 'Patisankha Vipassana' (insight through reflection).

Ārammaṇaanvayena , ubho ekavavatthanā ;

Nirodhe adhimuttatā, vayalakkhaṇavipassanā.

ການກຳນົດຄວາມດັບທັງສອງໃຫ້ເປັນອັນດຽວກັນ ໂດຍການຄ້ອຍຕາມອາລົມດ້ວຍ, ຄວາມນ້ອມໄປໃນນິໂລດດ້ວຍ, ນີ້ຄື 'ວະຍະລັກຂະນະວິປັດສະນາ'.

Ārammaṇañca paṭisaṅkhā, bhaṅgañca anupassati;

Suññato ca upaṭṭhānaṃ, adhipaññā vipassanā.

ການພິຈາລະນາອາລົມດ້ວຍ ຕາມເຫັນຄວາມດັບດ້ວຍ, ແລະການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງວ່າງເປົ່າດ້ວຍ, ນີ້ຄື 'ອະທິປັນຍາວิປັດສະນາ'.

Kusalo tīsu anupassanāsu, catasso ca vipassanāsu;

Tayo upaṭṭhāne kusalatā, nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

ຜູ້ສະຫຼາດໃນອະນຸປັດສະນາ ໓ ປະການ, ໃນວິປັດສະນາ ໔ ປະການ, ແລະມີຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດ ໓ ປະການ, ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນທິດຖິທັງຫຼາຍຕ່າງໆ.

Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ārammaṇaṃ paṭisaṅkhā bhaṅgānupassane paññā vipassane ñāṇaṃ’’.

ທຳມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຍານ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ 'ປັນຍາ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາອາລົມແລ້ວຕາມເຫັນຄວາມດັບ ເປັນວິປັດສະນາຍານ'.

Bhaṅgānupassanāñāṇaniddeso sattamo.

ການສະແດງພັງຄານຸປັດສະນາຍານ ທີ ໗ ຈົບແລ້ວ.

8. Ādīnavañāṇaniddeso

໘. ການສະແດງອາທີນວະຍານ

53. Kathaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ? Uppādo bhayanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ. Pavattaṃ bhayanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ. Nimittaṃ bhayanti…pe… āyūhanā bhayanti…pe… paṭisandhi bhayanti… gati bhayanti… nibbatti bhayanti… upapatti bhayanti… jāti bhayanti… jarā bhayanti… byādhi bhayanti … maraṇaṃ bhayanti… soko bhayanti… paridevo bhayanti… upāyāso bhayanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ.

໕໓. ປັນຍາໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ເປັນ 'ອາທີນວະຍານ' ແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນໄພ' ເປັນອາທີນວະຍານ. ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນໄພ' ເປັນອາທີນວະຍານ. ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ນິມິດເປັນໄພ'... ຯລຯ... 'ຄວາມຂົນຂວາຍເປັນໄພ'... 'ປະຕິສົນທິເປັນໄພ'... 'ຄະຕິເປັນໄພ'... 'ຄວາມບັງເກີດເປັນໄພ'... 'ຄວາມອຸບັດເປັນໄພ'... 'ຊາດເປັນໄພ'... 'ຊະລາເປັນໄພ'... 'ພະຍາທິເປັນໄພ'... 'ມໍລະນະເປັນໄພ'... 'ໂສກະເປັນໄພ'... 'ປະລິເທວະເປັນໄພ'... 'ອຸປາຍາສະເປັນໄພ' ເປັນອາທີນວະຍານ.

Anuppādo [Pg.57] khemanti – santipade ñāṇaṃ. Appavattaṃ khemanti – santipade ñāṇaṃ…pe… anupāyāso khemanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນແດນກະເສມ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເປັນໄປເປັນແດນກະເສມ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນແດນກະເສມ'.

Uppādo bhayaṃ, anuppādo khemanti – santipade ñāṇaṃ. Pavattaṃ bhayaṃ, appavattaṃ khemanti – santipade ñāṇaṃ…pe… upāyāso bhayaṃ, anupāyāso khemanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ความເກີດຂຶ້ນເປັນໄພ, ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນແດນກະເສມ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນໄພ, ຄວາມບໍ່ເປັນໄປເປັນແດນກະເສມ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນໄພ, ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນແດນກະເສມ'.

Uppādo dukkhanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ. Pavattaṃ dukkhanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ…pe… upāyāso dukkhanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ.

ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຸກ' ເປັນອາທີນວະຍານ. ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນທຸກ' ເປັນອາທີນວະຍານ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຸກ' ເປັນອາທີນວະຍານ.

Anuppādo sukhanti – santipade ñāṇaṃ. Appavattaṃ sukhanti – santipade ñāṇaṃ…pe… anupāyāso sukhanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນສຸກ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເປັນໄປເປັນສຸກ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສຸກ'.

Uppādo dukkhaṃ, anuppādo sukhanti – santipade ñāṇaṃ. Pavattaṃ dukkhaṃ, appavattaṃ sukhanti – santipade ñāṇaṃ…pe… upāyāso dukkhaṃ, anupāyāso sukhanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຸກ, ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນສຸກ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນທຸກ, ຄວາມບໍ່ເປັນໄປເປັນສຸກ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຸກ, ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສຸກ'.

Uppādo sāmisanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ. Pavattaṃ sāmisanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ…pe… upāyāso sāmisanti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ.

ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນສາມິດ' ເປັນອາທີນວະຍານ. ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນສາມິດ' ເປັນອາທີນວະຍານ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສາມິດ' ເປັນອາທີນວະຍານ.

Anuppādo nirāmisanti – santipade ñāṇaṃ. Appavattaṃ nirāmisanti – santipade ñāṇaṃ…pe… anupāyāso nirāmisanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນນິລາມິດ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເປັນໄປເປັນນິລາມິດ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນນິລາມິດ'.

Uppādo sāmisaṃ, anuppādo nirāmisanti – santipade ñāṇaṃ. Pavattaṃ sāmisaṃ, appavattaṃ nirāmisanti – santipade ñāṇaṃ…pe… upāyāso sāmisaṃ, anupāyāso nirāmisanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນສາມິດ, ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນນິລາມິດ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນສາມິດ, ຄວາມບໍ່ເປັນໄປເປັນນິລາມິດ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສາມິດ, ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນນິລາມິດ'.

Uppādo saṅkhārāti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ. Pavattaṃ saṅkhārāti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ…pe… upāyāso saṅkhārāti – bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ.

ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນສັງຂານ' ເປັນອາທີນວະຍານ. ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນສັງຂານ' ເປັນອາທີນວະຍານ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສັງຂານ' ເປັນອາທີນວະຍານ.

Anuppādo nibbānanti – santipade ñāṇaṃ. Appavattaṃ nibbānanti – santipade ñāṇaṃ…pe… anupāyāso nibbānanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນນິພານ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ເປັນໄປເປັນນິພານ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນນິພານ'.

Uppādo [Pg.58] saṅkhārā, anuppādo nibbānanti – santipade ñāṇaṃ. Pavattaṃ saṅkhārā, appavattaṃ nibbānanti – santipade ñāṇaṃ…pe… upāyāso saṅkhārā, anupāyāso nibbānanti – santipade ñāṇaṃ.

ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນສັງຂານ, ຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເປັນນິພານ'. ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນສັງຂານ, ความບໍ່ເປັນໄປເປັນນິພານ'... ຯລຯ... ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມມີວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສັງຂານ, ຄວາມບໍ່ຄັບແຄ້ນໃຈເປັນນິພານ'.

Uppādañca pavattañca, nimittaṃ dukkhanti passati;

Āyūhanaṃ paṭisandhiṃ, ñāṇaṃ ādīnave idaṃ.

ຍ່ອມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍ ຄວາມເປັນໄປດ້ວຍ ນິມິດດ້ວຍ ວ່າເປັນທຸກ. ຍານໃນການຂົນຂວາຍ ແລະປະຕິສົນທິນີ້ ເປັນອາທີນວະຍານ.

Anuppādaṃ appavattaṃ, animittaṃ sukhanti ca;

Anāyūhanaṃ appaṭisandhiṃ, ñāṇaṃ santipade idaṃ.

ຍ່ອມເຫັນຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍ ຄວາມບໍ່ເປັນໄປດ້ວຍ ຄວາມບໍ່ມີນິມິດດ້ວຍ ວ່າເປັນສຸກ. ຍານໃນການບໍ່ຂົນຂວາຍ ແລະການບໍ່ມີປະຕິສົນທິນີ້ ເປັນຍານໃນສັນຕິບົດ.

Idaṃ ādīnave ñāṇaṃ, pañcaṭhānesu jāyati;

Pañcaṭhāne santipade, dasa ñāṇe pajānāti;

Dvinnaṃ ñāṇānaṃ kusalatā, nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

ອາທີນວະຍານນີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນຖານະ ໕ ປະການ, ຍານໃນສັນຕິບົດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນຖານະ ໕ ປະການ, ຍ່ອມຮູ້ທົ່ວຍານ ໑໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຍານທັງສອງນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນທິດຖິທັງຫຼາຍຕ່າງໆ.

Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘bhayatupaṭṭhāne paññā ādīnave ñāṇaṃ’’.

ທຳມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຍານ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ 'ປັນຍາ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ເປັນອາທີນວະຍານ'.

Ādīnavañāṇaniddeso aṭṭhamo.

ການສະແດງອາທີນວະຍານ ທີ ໘ ຈົບແລ້ວ.

9. Saṅkhārupekkhāñāṇaniddeso

໙. ການສະແດງສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ

54. Kathaṃ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ? Uppādaṃ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ, pavattaṃ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ, nimittaṃ muñcitukamyatā…pe… āyūhanaṃ muñcitukamyatā… paṭisandhiṃ muñcitukamyatā… gatiṃ muñcitukamyatā… nibbattiṃ muñcitukamyatā… upapattiṃ muñcitukamyatā… jātiṃ muñcitukamyatā… jaraṃ muñcitukamyatā… byādhiṃ muñcitukamyatā… maraṇaṃ muñcitukamyatā… sokaṃ muñcitukamyatā… paridevaṃ muñcitukamyatā…pe… upāyāsaṃ muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ.

໕໔. ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນ ເປັນ 'ສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ' ແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນຈາກຄວາມເກີດຂຶ້ນ ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ, ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນຈາກຄວາມເປັນໄປ ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ, ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນຈາກນິມິດ... ຯລຯ... ຈາກຄວາມຂົນຂວາຍ... ຈາກປະຕິສົນທິ... ຈາກຄະຕິ... ຈາກຄວາມບັງເກີດ... ຈາກຄວາມອຸບັດ... ຈາກຊາດ... ຈາກຊະລາ... ຈາກພະຍາທິ... ຈາກມໍລະນະ... ຈາກໂສກະ... ຈາກປະລິເທວະ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນຈາກອຸປາຍາສະ ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ.

Uppādo dukkhanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Pavattaṃ dukkhanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ…pe… upāyāso dukkhanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ.

ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຸກ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ. ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນທຸກ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຸກ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ.

Uppādo [Pg.59] bhayanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Pavattaṃ bhayanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ…pe… upāyāso bhayanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ.

ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນໄພ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ. ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນໄພ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນໄພ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ.

Uppādo sāmisanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Pavattaṃ sāmisanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ…pe… upāyāso sāmisanti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ.

ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນສາມິດ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ. ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນສາມິດ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສາມິດ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ.

Uppādo saṅkhārāti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Pavattaṃ saṅkhārāti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ…pe… upāyāso saṅkhārāti – muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ.

ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນສັງຂານ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ. ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມເປັນໄປເປັນສັງຂານ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ... ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໂດຍການພິຈາລະນາເພື່ອໃຄ່ຈະພົ້ນວ່າ 'ຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນສັງຂານ' ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ.

Uppādo saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti – saṅkhārupekkhā. Ye ca saṅkhārā yā ca upekkhā ubhopete saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti – saṅkhārupekkhā. Pavattaṃ saṅkhārā…pe… nimittaṃ saṅkhārā… āyūhanā saṅkhārā… paṭisandhi saṅkhārā… gati saṅkhārā… nibbatti saṅkhārā… upapatti saṅkhārā… jāti saṅkhārā… jarā saṅkhārā… byādhi saṅkhārā… maraṇaṃ saṅkhārā… soko saṅkhārā… paridevo saṅkhārā…pe… upāyāso saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti – saṅkhārupekkhā. Ye ca saṅkhārā yā ca upekkhā ubhopete saṅkhārā, te saṅkhāre ajjhupekkhatīti – saṅkhārupekkhā.

ความເກີດຂຶ້ນເປັນສັງຂານ, ຍ່ອມວາງເສີຍໃນສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສັງຂາຣຸເປກຂາ'. ສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ ຄວາມວາງເສີຍນັ້ນດ້ວຍ ທັງສອງນີ້ກໍເປັນສັງຂານ, ຍ່ອມວາງເສີຍໃນສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສັງຂາຣຸເປກຂາ'. ຄວາມເປັນໄປເປັນສັງຂານ... ຯລຯ... ນິມິດເປັນສັງຂານ... ຄວາມຂົນຂວາຍເປັນສັງຂານ... ປະຕິສົນທິເປັນສັງຂານ... ຄະຕິເປັນສັງຂານ... ຄວາມບັງເກີດເປັນສັງຂານ... ຄວາມອຸບັດເປັນສັງຂານ... ຊາດເປັນສັງຂານ... ຊະລາເປັນສັງຂານ... ພະຍາທິເປັນສັງຂານ... ມໍລະນະເປັນສັງຂານ... ໂສກະເປັນສັງຂານ... ປະລິເທວະເປັນສັງຂານ... ຯລຯ... ອຸປາຍາສະເປັນສັງຂານ, ຍ່ອມວາງເສີຍໃນສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສັງຂາຣຸເປກຂາ'. ສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນດ້ວຍ ຄວາມວາງເສີຍນັ້ນດ້ວຍ ທັງສອງນີ້ກໍເປັນສັງຂານ, ຍ່ອມວາງເສີຍໃນສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສັງຂາຣຸເປກຂາ'.

55. Katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti? Aṭṭhahākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti. Puthujjanassa katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti? Sekkhassa katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti? Vītarāgassa katihākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti? Puthujjanassa dvīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti. Sekkhassa tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti. Vītarāgassa tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.

໕໕. ການນ້ອມຈິດໄປໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ການນ້ອມຈິດໄປໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໘ ປະການ. ການນ້ອມຈິດໄປໃນສັງຂາຣຸເປກຂາແຫ່ງປຸຖຸຊົນ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ແຫ່ງພະເສຂະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ແຫ່ງຜູ້ປາສະຈາກລາຄະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ການນ້ອມຈິດໄປໃນສັງຂາຣຸເປກຂາແຫ່ງປຸຖຸຊົນ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒ ປະການ. ແຫ່ງພະເສຂະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໓ ປະການ. ແຫ່ງຜູ້ປາສະຈາກລາຄະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໓ ປະການ.

Puthujjanassa [Pg.60] katamehi dvīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti? Puthujjano saṅkhārupekkhaṃ abhinandati vā vipassati vā. Puthujjanassa imehi dvīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti. Sekkhassa katamehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti? Sekkho saṅkhārupekkhaṃ abhinandati vā vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṃ samāpajjati. Sekkhassa imehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti. Vītarāgassa katamehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti? Vītarāgo saṅkhārupekkhaṃ vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṃ samāpajjati, tadajjhupekkhitvā suññatavihārena vā animittavihārena vā appaṇihitavihārena vā viharati. Vītarāgassa imehi tīhākārehi saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro hoti.

ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ ມີດ້ວຍອາການ 2 ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ປຸຖຸຊົນຍ່ອມເພີດເພີນ ຫຼື ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ (ດ້ວຍວິປັດສະນາ) ເຊິ່ງສັງຂາຣຸເປກຂາ. ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ ມີດ້ວຍອາການ 2 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້. ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະເສຂະ ມີດ້ວຍອາການ 3 ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ພະເສຂະຍ່ອມເພີດເພີນ ຫຼື ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ ຫຼື ພິຈາລະນາແລ້ວຍ່ອມເຂົ້າຜົນສະມາບັດ ເຊິ່ງສັງຂາຣຸເປກຂາ. ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະເສຂະ ມີດ້ວຍອາການ 3 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້. ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ (ພະອໍຣະຫັນ) ມີດ້ວຍອາການ 3 ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ພະວີຕະຣາຄະຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ ຫຼື ພິຈາລະນາແລ້ວຍ່ອມເຂົ້າຜົນສະມາບັດ ເຊິ່ງສັງຂາຣຸເປກຂາ, ວາງເສີຍໃນຜົນສະມາບັດນັ້ນ ແລ້ວຢູ່ດ້ວຍສຸညຕະວິຫານ ຫຼື ດ້ວຍອະນິມິດຕະວິຫານ ຫຼື ດ້ວຍອັບປະນິຫິຕະວິຫານ. ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ມີດ້ວຍອາການ 3 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້.

56. Kathaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṃ hoti? Puthujjanassa saṅkhārupekkhaṃ abhinandato cittaṃ kilissati, bhāvanāya paripantho hoti, paṭivedhassa antarāyo hoti, āyatiṃ paṭisandhiyā paccayo hoti. Sekkhassapi saṅkhārupekkhaṃ abhinandato cittaṃ kilissati, bhāvanāya paripantho hoti, uttaripaṭivedhassa antarāyo hoti, āyatiṃ paṭisandhiyā paccayo hoti. Evaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṃ hoti abhinandaṭṭhena.

໕໖. ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ ແລະ ຂອງພະເສຂະ ເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ແນວໃດ? ເມື່ອປຸຖຸຊົນເພີດເພີນກັບສັງຂາຣຸເປກຂາ ຈິດຍ່ອມເສົ້າໝອງ, ເປັນອຸປະສັກແກ່ພາວະນາ, ເປັນອັນຕະລາຍແກ່ການແທງຕະຫຼອດ (ປະຕິເວດ), ເປັນປັດໄຈແກ່ປະຕິສົນທິໃນອະນາຄົດ. ເຖິງແມ່ນພະເສຂະ ເມື່ອເພີດເພີນກັບສັງຂາຣຸເປກຂາ ຈິດກໍຍ່ອມເສົ້າໝອງ, ເປັນອຸປະສັກແກ່ພາວະນາ, ເປັນອັນຕະລາຍແກ່ການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ (ອຸດຕະຣິປະຕິເວດ), ເປັນປັດໄຈແກ່ປະຕິສົນທິໃນອະນາຄົດ. ຢ່າງນີ້ ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ ແລະ ຂອງພະເສຂະ ຈຶ່ງເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ເພີດເພີນ.

Kathaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṃ hoti? Puthujjano saṅkhārupekkhaṃ aniccatopi dukkhatopi anattatopi vipassati. Sekkhopi saṅkhārupekkhaṃ aniccatopi dukkhatopi anattatopi vipassati. Vītarāgopi saṅkhārupekkhaṃ aniccatopi dukkhatopi anattatopi vipassati. Evaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro ekattaṃ hoti anupassanaṭṭhena.

La ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ແນວໃດ? ປຸຖຸຊົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ແລະ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ເຖິງແມ່ນພະເສຂະ ກໍຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ແລະ ໂດຍความເປັນອະນັດຕາ. ເຖິງແມ່ນພະວີຕະຣາຄະ ກໍຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ແລະ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ຢ່າງນີ້ ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ຈຶ່ງເປັນອັນໜຶ່ງອັນດຽວກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ (ອນຸປັດສະນາ).

Kathaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti? Puthujjanassa saṅkhārupekkhā kusalā hoti. Sekkhassapi saṅkhārupekkhā kusalā hoti. Vītarāgassa saṅkhārupekkhā [Pg.61] abyākatā hoti. Evaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti kusalābyākataṭṭhena.

ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແນວໃດ? ສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ ເປັນກຸສົນ. ເຖິງແມ່ນສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະເສຂະ ກໍເປັນກຸສົນ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ເປັນອັບຍາກົດ. ຢ່າງນີ້ ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນກຸສົນ ແລະ ອັບຍາກົດ.

Kathaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti? Puthujjanassa saṅkhārupekkhā kiñcikāle suviditā hoti, kiñcikāle na suviditā hoti. Sekkhassapi saṅkhārupekkhā kiñcikāle suviditā hoti, kiñcikāle na suviditā hoti. Vītarāgassa saṅkhārupekkhā accantaṃ suviditā hoti. Evaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti viditaṭṭhena ca aviditaṭṭhena ca.

ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແນວໃດ? ສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ ບາງຄັ້ງກໍປາກົດແຈ້ງດີ, ບາງຄັ້ງກໍບໍ່ປາກົດແຈ້ງດີ. ເຖິງແມ່ນສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະເສຂະ ບາງຄັ້ງກໍປາກົດແຈ້ງດີ, ບາງຄັ້ງກໍບໍ່ປາກົດແຈ້ງດີ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງດີໂດຍສ່ວນດຽວ. ຢ່າງນີ້ ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າປາກົດແຈ້ງ ແລະ ບໍ່ປາກົດແຈ້ງ.

Kathaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti? Puthujjano saṅkhārupekkhaṃ atittattā vipassati. Sekkhopi saṅkhārupekkhaṃ atittattā vipassati. Vītarāgo saṅkhārupekkhaṃ tittattā vipassati. Evaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti tittaṭṭhena ca atittaṭṭhena ca.

ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແນວໃດ? ປຸຖຸຊົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ເພາະຄວາມທີ່ຍັງບໍ່ສຳເລັດ (ຍັງບໍ່ອີ່ມ). ເຖິງແມ່ນພະເສຂະ ກໍຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ເພາະຄວາມທີ່ຍັງບໍ່ສຳເລັດ. ສ່ວນພະວີຕະຣາຄະຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ເພາະຄວາມທີ່ສຳເລັດແລ້ວ (ອີ່ມແລ້ວ). ຢ່າງນີ້ ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າສຳເລັດແລ້ວ ແລະ ຍັງບໍ່ສຳເລັດ.

Kathaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti? Puthujjano saṅkhārupekkhaṃ tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya sotāpattimaggaṃ paṭilābhatthāya vipassati. Sekkho saṅkhārupekkhaṃ tiṇṇaṃ saññojanānaṃ pahīnattā uttaripaṭilābhatthāya vipassati. Vītarāgo saṅkhārupekkhaṃ sabbakilesānaṃ pahīnattā diṭṭhadhammasukhavihāratthāya vipassati. Evaṃ puthujjanassa ca sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti pahīnaṭṭhena ca appahīnaṭṭhena ca.

ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແນວໃດ? ປຸຖຸຊົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ເພື່ອລະສັງໂຍດ 3 ປະການ ແລະ ເພື່ອບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ. ພະເສຂະຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ເພາະລະສັງໂຍດ 3 ປະການໄດ້ແລ້ວ ເພື່ອບັນລຸມັກເບື້ອງສູງ. ພະວີຕະຣາຄະຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂາຣຸເປກຂາ ເພາະລະກິເລດທັງປວງໄດ້ແລ້ວ ເພື່ອການຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ (ທິດຖະທຳມະສຸຂະວິຫານ). ຢ່າງນີ້ ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງ查ຣຸເປກຂາ ຂອງປຸຖຸຊົນ, ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າລະໄດ້ແລ້ວ ແລະ ຍັງລະບໍ່ໄດ້.

Kathaṃ sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti? Sekkho saṅkhārupekkhaṃ abhinandati vā vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṃ samāpajjati. Vītarāgo saṅkhārupekkhaṃ vipassati vā paṭisaṅkhāya vā phalasamāpattiṃ samāpajjati, tadajjhupekkhitvā suññatavihārena vā animittavihārena vā appaṇihitavihārena vā viharati. Evaṃ sekkhassa ca vītarāgassa ca saṅkhārupekkhāya cittassa abhinīhāro nānattaṃ hoti vihārasamāpattaṭṭhena.

ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແນວໃດ? ພະເສຂະຍ່ອມເພີດເພີນ ຫຼື ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ ຫຼື ພິຈາລະນາແລ້ວຍ່ອມເຂົ້າຜົນສະມາບັດ ເຊິ່ງສັງຂາຣຸເປກຂາ. ພະວີຕະຣາຄະຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ ຫຼື ພິຈາລະນາແລ້ວຍ່ອມເຂົ້າຜົນສະມາບັດ ເຊິ່ງສັງຂາຣຸເປກຂາ, ວາງເສີຍໃນຜົນສະມາບັດນັ້ນ ແລ້ວຢູ່ດ້ວຍສຸညຕະວິຫານ ຫຼື ດ້ວຍອະນິມິດຕະວິຫານ ຫຼື ດ້ວຍອັບປະນິຫິຕະວິຫານ. ຢ່າງນີ້ ການນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາ ຂອງພະເສຂະ ແລະ ຂອງພະວີຕະຣາຄະ ຈຶ່ງມີຄວາມຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນວິຫານສະມາບັດ.

57. Kati [Pg.62] saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti? Kati saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti? Aṭṭha saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti. Dasa saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti.

໕໗. ສັງຂາຣຸເປກຂາ ເທົ່າໃດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ? ສັງຂາຣຸເປກຂາ ເທົ່າໃດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ? ສັງຂາຣຸເປກຂາ 8 ປະການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ 10 ປະການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ.

Katamā aṭṭha saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti? Paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya nīvaraṇe paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Dutiyaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vitakkavicāre paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Tatiyaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya pītiṃ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Catutthaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya sukhadukkhe paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya rūpasaññaṃ paṭighasaññaṃ nānattasaññaṃ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya ākāsānañcāyatanasaññaṃ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya viññāṇañcāyatanasaññaṃ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya ākiñcaññāyatanasaññaṃ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Imā aṭṭha saṅkhārupekkhā samathavasena uppajjanti.

ສັງຂາຣຸເປກຂາ 8 ປະການ ທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ ເປັນແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາລະນີວອນ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸປະຖົມມະຊານ ຊື່ວ່າ ຍານໃນสັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາວິຕົກແລະວິຈານ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາປີຕິ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາສຸກແລະທຸກ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາຮູບສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະ ນານັດຕະສັນຍາ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ.

Katamā dasa saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti? Sotāpattimaggaṃ paṭilābhatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ gatiṃ nibbattiṃ upapattiṃ jātiṃ jaraṃ byādhiṃ maraṇaṃ sokaṃ paridevaṃ upāyāsaṃ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Sotāpattiphalasamāpattatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ…pe… paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Sakadāgāmimaggaṃ paṭilābhatthāya…pe… sakadāgāmiphalasamāpattatthāya…pe… anāgāmimaggaṃ paṭilābhatthāya…pe… anāgāmiphalasamāpattatthāya …pe… arahattamaggaṃ paṭilābhatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ gatiṃ nibbattiṃ upapattiṃ jātiṃ jaraṃ byādhiṃ maraṇaṃ sokaṃ paridevaṃ upāyāsaṃ paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Arahattaphalasamāpattatthāya…pe… suññatavihārasamāpattatthāya…pe… animittavihārasamāpattatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ…pe… paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ. Imā dasa saṅkhārupekkhā vipassanāvasena uppajjanti.

ສັງຂາຣຸເປກຂາ 10 ປະການ ທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ ເປັນແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາຄວາມເກີດ (ອຸບປາດ), ຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດ), ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ (ອາຍູຫະນະ), ປະຕິສົນທິ, ຄະຕິ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ (ນิບພັດຕິ), ອຸບປະບັດ, ຊາດ, ຊະລາ, ພະຍາທິ, ມໍລະນະ, ໂສກະ, ປະຣິເທວະ ແລະ ອຸປາຍາດ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາຄວາມເກີດ, ຄວາມເປັນໄປ, ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ປະຕິສົນທິ... ລະ... ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸໂສດາປັດຕິຜົນສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ເພື່ອບັນລຸສະກະທາຄາມີມັກ... ລະ... ເພື່ອບັນລຸສະກະທາຄາມີຜົນສະມາບັດ... ລະ... ເພື່ອບັນລຸອະນາຄາມີມັກ... ລະ... ເພື່ອບັນລຸອະນາຄາມີຜົນສະມາບັດ... ລະ... ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາຄວາມເກີດ, ຄວາມເປັນໄປ, ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ປະຕິສົນທິ, ຄະຕິ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ອຸບປະບັດ, ຊາດ, ຊະລາ, ພະຍາທິ, ມໍລະນະ, ໂສກະ, ປະຣິເທວະ ແລະ ອຸປາຍາດ ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ເພື່ອບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ເພື່ອບັນລຸອໍຣະຫັດຕະຜົນສະມາບັດ... ລະ... ເພື່ອບັນລຸສຸညຕະວິຫານສະມາບັດ... ລະ... ເພື່ອບັນລຸອະນິມິດຕະວິຫານສະມາບັດ ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາຄວາມເກີດ, ຄວາມເປັນໄປ, ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ປະຕິສົນທິ... ລະ... ແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ 10 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ.

58. Kati [Pg.63] saṅkhārupekkhā kusalā, kati akusalā, kati abyākatā? Pannarasa saṅkhārupekkhā kusalā, tisso saṅkhārupekkhā abyākatā. Natthi saṅkhārupekkhā akusalā.

໕໘. ສັງຂາຣຸເປກຂາ ເທົ່າໃດ ເປັນກຸສົນ? ເທົ່າໃດ ເປັນອະກຸສົນ? ເທົ່າໃດ ເປັນອັບຍາກົດ? ສັງຂາຣຸເປກຂາ 15 ປະການ ເປັນກຸສົນ, ສັງຂາຣຸເປກຂາ 3 ປະການ ເປັນອັບຍາກົດ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ບໍ່ມີເລີຍ.

Paṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā, aṭṭha cittassa gocarā;

Puthujjanassa dve honti, tayo sekkhassa gocarā;

Tayo ca vītarāgassa, yehi cittaṃ vivaṭṭati.

ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ (ເປັນສັງຂາຣຸເປກຂາ), ສັງຂາຣຸເປກຂາ 8 ປະການ ເປັນອາລົມຂອງຈິດ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ 2 ປະການ ເປັນອາລົມຂອງປຸຖຸຊົນ, 3 ປະການ ເປັນອາລົມຂອງພະເສຂະ. ແລະ 3 ປະການ ເປັນອາລົມຂອງພະວີຕະຣາຄະ, ເຊິ່ງຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ (ຫຼີກອອກ) ດ້ວຍສັງຂາຣຸເປກຂາເຫຼົ່ານັ້ນ.

Aṭṭha samādhissa paccayā, dasa ñāṇassa gocarā;

Aṭṭhārasa saṅkhārupekkhā, tiṇṇaṃ vimokkhāna paccayā.

ສັງຂາຣຸເປກຂາ 8 ປະການ ເປັນປັດໄຈແກ່ສະມາທິ, 10 ປະການ ເປັນອາລົມຂອງຍານ. ສັງຂາຣຸເປກຂາ 18 ປະການ ເປັນປັດໄຈແກ່ວິໂມກ 3 ປະການ.

Ime aṭṭhārasākārā, paññā yassa pariccitā;

Kusalo saṅkhārupekkhāsu, nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

ອາການ 18 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ປັນຍາຂອງຜູ້ໃດໄດ້ສັ່ງສົມ (ອົບຮົມ) ດີແລ້ວ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນສັງຂາຣຸເປກຂາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນທິດຖິຕ່າງໆ.

Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘muñcitukamyatāpaṭisaṅkhāsantiṭṭhanā paññā saṅkhārupekkhāsu ñāṇaṃ’’.

ທຳມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ແຈ້ງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາດ້ວຍຄວາມໃຄ່ຈະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຕັ້ງຢູ່ສະຫງົບ ຊື່ວ່າ ຍານໃນສັງຂາຣຸເປກຂາ'.

Saṅkhārupekkhāñāṇaniddeso navamo.

ການສະແດງສັງຂາຣຸເປກຂາຍານ ທີເກົ້າ ຈົບແລ້ວ.

10. Gotrabhuñāṇaniddeso

໑໐. La ການສະແດງໂຄຕຣະພູຍານ

59. Kathaṃ bahiddhā vuṭṭhānavivaṭṭane paññā gotrabhuñāṇaṃ? Uppādaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Pavattaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Nimittaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Āyūhanaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Paṭisandhiṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Gatiṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Nibbattiṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Upapattiṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Jātiṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Jaraṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Byādhiṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Maraṇaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Sokaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Paridevaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Upāyāsaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Bahiddhā saṅkhāranimittaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Anuppādaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Appavattaṃ pakkhandatīti – gotrabhu…pe… nirodhaṃ nibbānaṃ pakkhandatīti – gotrabhu.

໕໙. ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກພາຍນອກ ເປັນໂຄຕຣະພູຍານແນວໃດ? ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມເກີດຂຶ້ນ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມເປັນໄປ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳນິມິດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມພະຍາຍາມ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳການປະຕິສົນທິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄະຕິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມບັງເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳອຸບປະບັດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຊາດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຊະລາ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳພະຍາທິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳມໍຣະນະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳໂສກະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳປະຣິເທວະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳອຸປາຍາສະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເປັນໄປ... ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມດັບ ຄື ພຣະນິບພານ.

Uppādaṃ abhibhuyyitvā anuppādaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Pavattaṃ abhibhuyyitvā appavattaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Nimittaṃ abhibhuyyitvā animittaṃ pakkhandatīti – gotrabhu [Pg.64] …pe… bahiddhā saṅkhāranimittaṃ abhibhuyyitvā nirodhaṃ nibbānaṃ pakkhandatīti – gotrabhu.

ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳความເກີດຂຶ້ນແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມເປັນໄປແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເປັນໄປ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳນິມິດແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີນິມິດ... ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມດັບ ຄື ພຣະນິບພານ.

Uppādā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Pavattā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Nimittā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Āyūhanā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Paṭisandhiyā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Gatiyā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Nibbattiyā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Upapattiyā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Jātiyā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Jarāya vuṭṭhātīti – gotrabhu. Byādhimhā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Maraṇā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Sokā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Paridevā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Upāyāsā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Bahiddhā saṅkhāranimittā vuṭṭhātīti – gotrabhu. Anuppādaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Appavattaṃ pakkhandatīti – gotrabhu…pe… nirodhaṃ nibbānaṃ pakkhandatīti – gotrabhu.

ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມເກີດຂຶ້ນ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມເປັນໄປ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກນິມິດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມພະຍາຍາມ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກການປະຕິສົນທິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະoutຈາກຄະຕິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມບັງເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກອຸບປະບັດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຊາດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຊະລາ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກພະຍາທິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກມໍຣະນະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກໂສກະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກປະຣິເທວະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກອຸປາຍາສະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເປັນໄປ... ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມດັບ ຄື ພຣະນິບພານ.

Uppādā vuṭṭhahitvā anuppādaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Pavattā vuṭṭhahitvā appavattaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Nimittā vuṭṭhahitvā animittaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Āyūhanā vuṭṭhahitvā anāyūhanaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Paṭisandhiyā vuṭṭhahitvā appaṭisandhiṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Gatiyā vuṭṭhahitvā agatiṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Nibbattiyā vuṭṭhahitvā anibbattiṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Upapattiyā vuṭṭhahitvā anupapattiṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Jātiyā vuṭṭhahitvā ajātiṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Jarāya vuṭṭhahitvā ajaraṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Byādhimhā vuṭṭhahitvā abyādhiṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Maraṇā vuṭṭhahitvā amataṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Sokā vuṭṭhahitvā asokaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Paridevā vuṭṭhahitvā aparidevaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Upāyāsā vuṭṭhahitvā anupāyāsaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Bahiddhā saṅkhāranimittā vuṭṭhahitvā nirodhaṃ nibbānaṃ pakkhandatīti – gotrabhu.

ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມເກີດຂຶ້ນແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມເປັນໄປແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເປັນໄປ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກນິມິດແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີນິມິດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມພະຍາຍາມແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີຄວາມພະຍາຍາມ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກການປະຕິສົນທິແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີການປະຕິສົນທິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄະຕິແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີຄະຕິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຄວາມບັງເກີດແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີຄວາມບັງເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກອຸບປະບັດແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີອຸບປະບັດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຊາດແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີຊາດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກຊະລາແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີຊະລາ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກພະຍາທິແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີພະຍາທິ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກມໍຣະນະແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ຕາຍ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກໂສກະແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີໂສກະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກປະຣິເທວະແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີປະຣິເທວະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກອຸປາຍາສະແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ມີອຸປາຍາສະ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະອອກຈາກສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມດັບ ຄື ພຣະນິບພານ.

Uppādā vivaṭṭatīti – gotrabhu. Pavattā vivaṭṭatīti – gotrabhu…pe… bahiddhā saṅkhāranimittā vivaṭṭatīti – gotrabhu. Anuppādaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Appavattaṃ pakkhandatīti – gotrabhu…pe… nirodhaṃ nibbānaṃ pakkhandatīti – gotrabhu.

ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຫຼີກເວັ້ນຈາກຄວາມເກີດຂຶ້ນ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຫຼີກເວັ້ນຈາກຄວາມເປັນໄປ... ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຫຼີກເວັ້ນຈາກສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເປັນໄປ... ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະແລ່ນໄປສູ່ຄວາມດັບ ຄື ພຣະນິບພານ.

Uppādā vivaṭṭitvā anuppādaṃ pakkhandatīti – gotrabhu. Pavattā vivaṭṭitvā appavattaṃ pakkhandatīti – gotrabhu…pe… bahiddhā saṅkhāranimittā vivaṭṭitvā nirodhaṃ nibbānaṃ pakkhandatīti – gotrabhu.

ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຫຼີກເວັ້ນຈາກຄວາມເກີດຂຶ້ນແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເກີດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຫຼີກເວັ້ນຈາກຄວາມເປັນໄປແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍ່ເປັນໄປ... ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຫຼີກເວັ້ນຈາກສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກແລ້ວແລ່ນໄປສູ່ຄວາມດັບ ຄື ພຣະນິບພານ.

60. Kati [Pg.65] gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti? Kati gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti? Aṭṭha gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti. Dasa gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti.

໖໐. ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູເທົ່າໃດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ? ทັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູເທົ່າໃດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ? ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໘ ປະການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ. ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໑໐ ປະການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ.

Katame aṭṭha gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti? Paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya nīvaraṇe abhibhuyyatīti – gotrabhu. Dutiyaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vitakkavicāre abhibhuyyatīti – gotrabhu. Tatiyaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya pītiṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Catutthaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya sukhadukkhe abhibhuyyatīti – gotrabhu. Ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya rūpasaññaṃ paṭighasaññaṃ nānattasaññaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya ākāsānañcāyatanasaññaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya viññāṇañcāyatanasaññaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya ākiñcaññāyatanasaññaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Ime aṭṭha gotrabhū dhammā samathavasena uppajjanti.

ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໘ ປະການ ທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ ເປັນໄນແນວໃດ? ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳນີວໍຣະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ປະຖົມມະຊານ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳວິຕົກແລະວິຈານ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ທຸຕິຍະຊານ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳປີຕິ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ຕະຕິຍະຊານ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳສຸກແລະທຸກ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ຈະຕຸດຖະຊານ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຮູບປະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ. ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມະຖະ.

Katame dasa gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti? Sotāpattimaggaṃ paṭilābhatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ gatiṃ nibbattiṃ upapattiṃ jātiṃ jaraṃ byādhiṃ maraṇaṃ sokaṃ paridevaṃ upāyāsaṃ bahiddhā saṅkhāranimittaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Sotāpattiphalasamāpattatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ…pe… abhibhuyyatīti – gotrabhu. Sakadāgāmimaggaṃ paṭilābhatthāya…pe… sakadāgāmiphalasamāpattatthāya… anāgāmimaggaṃ paṭilābhatthāya… anāgāmiphalasamāpattatthāya… arahattamaggaṃ paṭilābhatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ gatiṃ nibbattiṃ upapattiṃ jātiṃ jaraṃ byādhiṃ maraṇaṃ sokaṃ paridevaṃ upāyāsaṃ bahiddhā saṅkhāranimittaṃ abhibhuyyatīti – gotrabhu. Arahattaphalasamāpattatthāya… suññatavihārasamāpattatthāya… animittavihārasamāpattatthāya uppādaṃ pavattaṃ nimittaṃ āyūhanaṃ paṭisandhiṃ…pe… abhibhuyyatīti – gotrabhu. Ime dasa gotrabhū dhammā vipassanāvasena uppajjanti.

ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໑໐ ປະການ ທີ່ເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ ເປັນໄນແນວໃດ? ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເປັນໄປ, ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ການປະຕິສົນທິ, ຄະຕິ, ຄວາມບັງເກີດ, ອຸບປະບັດ, ຊາດ, ຊະລາ, ພະຍາທິ, ມໍຣະນະ, ໂສກະ, ປະຣິເທວະ, ອຸປາຍາສະ ແລະສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ໂສຕາປັດຕິມັກ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເປັນໄປ, ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ການປະຕິສົນທິ... ຯລຯ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ໂສຕາປັດຕິຜะລະສະມາບັດ. ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ສະກະທາຄາມີມັກ... ຯລຯ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສະກະທາຄາມີຜະລະສະມາບັດ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອນາຄາມີມັກ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອນາຄາມີຜະລະສະມາບັດ... ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເປັນໄປ, ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ການປະຕິສົນທິ, ຄະຕິ, ຄວາມບັງເກີດ, ອຸບປະບັດ, ຊາດ, ຊະລາ, ພະຍາທິ, ມໍຣະນະ, ໂສກະ, ປະຣິເທວະ, ອຸປາຍາສະ ແລະສັງຂາຣະນິມິດພາຍນອກ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອະຣະຫັດຕະມັກ. ຊື່ວ່າ ໂຄຕຣະພູ ເພາະຄອບງຳຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມເປັນໄປ, ນິມິດ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ການປະຕິສົນທິ... ຯລຯ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະຣະຫັດຕະຜະລະສະມາບັດ, ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສຸນຍະຕະວິຫາຣະສະມາບັດ, ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອນິມິດຕະວິຫາຣະສະມາບັດ. ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໑໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ.

Kati gotrabhū dhammā kusalā, kati akusalā, kati abyākatā? Pannarasa gotrabhū dhammā kusalā, tayo gotrabhū dhammā abyākatā. Natthi gotrabhū dhammā akusalāti.

ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູເທົ່າໃດ ເປັນກຸສົນ, ເທົ່າໃດ ເປັນອະກຸສົນ, ເທົ່າໃດ ເປັນອັບຍາກົດ? ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໑໕ ປະການ ເປັນກຸສົນ, ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໓ ປະການ ເປັນອັບຍາກົດ. ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ທີ່ເປັນອະກຸສົນ ບໍ່ມີເລີຍ.

Sāmisañca [Pg.66] nirāmisaṃ, paṇihitañca appaṇihitaṃ;

Saññuttañca visaññuttaṃ, vuṭṭhitañca avuṭṭhitaṃ.

ໂຄຕຣະພູທີ່ເປັນສາມິສະ (ມີອາມິດ) ແລະນິຣາມິສະ (ບໍ່ມີອາມິດ), ທີ່ເປັນປະນິຫິຕະ (ມີຄວາມປາດຖະໜາ) ແລະອັບປະນິຫິຕະ (ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ), ທີ່ເປັນສັນຍຸດຕະ (ປະກອບດ້ວຍຕັນຫາ) ແລະວິສັນຍຸດຕະ (ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຕັນຫາ), ທີ່ເປັນວຸດຖິຕະ (ອອກແລ້ວ) ແລະອະວຸດຖິຕະ (ບໍ່ອອກແລ້ວ).

Aṭṭha samādhissa paccayā, dasa ñāṇassa gocarā;

Aṭṭhārasa gotrabhū dhammā, tiṇṇaṃ vimokkhāna paccayā.

ທັມມະ ໘ ປະການ ເປັນປັດໄຈແຫ່ງສະມາທິ, ທັມມະ ໑໐ ປະການ ເປັນອາຣົມແຫ່ງຍານ, ທັມມະທີ່ເປັນໂຄຕຣະພູ ໑໘ ປະການ ເປັນປັດໄຈແຫ່ງວິໂມກ ໓ ປະການ.

Ime aṭṭhārasākārā, paññā yassa pariccitā;

Kusalo vivaṭṭe vuṭṭhāne, nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

ອາການ ໑໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ປັນຍາຂອງຜູ້ໃດໄດ້ຄຸ້ນເຄີຍແລ້ວ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນ, ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນທິດຖິທັງຫຼາຍ.

Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘bahiddhā vuṭṭhānavivaṭṭane paññā gotrabhuñāṇaṃ’’.

ທັມມະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກພາຍນອກ ເປັນໂຄຕຣະພູຍານ”.

Gotrabhuñāṇaniddeso dasamo.

ຈົບການສະແດງໂຄຕຣະພູຍານ ທີ ໑໐.

11. Maggañāṇaniddeso

໑໑. ການສະແດງມັກຄະຍານ

61. Kathaṃ dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ? Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’. Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

໖໑. ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານແנວໃດ? ໃນຂະນະແຫ່ງໂສຕາປັດຕິມັກ ສັມມາທິດຖິ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາທິດຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບມິດສາທິດຖິນັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ”. ສັມມາສັງກັບປະ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາສັງກັບປະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຍົກຂຶ້ນສູ່ອາຣົມ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບມິດສາສັງກັບປານັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ”.

Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ສັມມາວາຈາ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາວາຈາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າກຳນົດ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບມິດສາວາຈານັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ”.

Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ສັມມາກັມມັນຕະ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາກັມມັນຕະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັ້ງຂຶ້ນເປັນຢ່າງດີ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບມິດສາກັມມັນຕະນັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ”.

Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ສັມມາອາຊີວະ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາອາຊີວະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຜຸດຜ່ອງ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບມິດສາອາຊີວະນັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ”.

Paggahaṭṭhena [Pg.67] sammāvāyāmo micchāvāyāmā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ສັມມາວາຍາມະ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາວາຍາມະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບມິດສາວາຍາມະນັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ”.

Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ສັມມາສະຕິ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາສະຕິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບມິດສາສະຕິນັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກເວັ້ນຈາກທັງສອງສ່ວນ ເປັນມັກຄະຍານ”.

Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາສະມາທິ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາສະມາທິນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນຍານໃນມັກ'.

Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi …pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ...ລະ... ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດ ແລະປະຕິຄະສັງໂຍດອັນຫຍາບ, ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄານຸໄສ ແລະປະຕິຄານຸໄສອັນຫຍາບ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມສັງໂຍດແລະອະນຸໄສນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນຍານໃນມັກ'.

Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ...ລະ... ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດ ແລະປະຕິຄະສັງໂຍດອັນລະອຽດ, ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄານຸໄສ ແລະປະຕິຄານຸໄສອັນລະອຽດ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມສັງໂຍດແລະອະນຸໄສນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນຍານໃນມັກ'.

Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ...ລະ... ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມອອກຈາກຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊຊາ, ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ອະວິຊຊານຸໄສ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມຮູບະຣາຄະເປັນຕົ້ນນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນຍານໃນມັກ'.

62.

໖໒.

Ajātaṃ jhāpeti jātena, jhānaṃ tena pavuccati;

Jhānavimokkhe kusalatā, nānādiṭṭhīsu na kampati.

ຍ່ອມເຜົາກິເລດທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ດ້ວຍຊານທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ຊານ'; ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຊານແລະວິໂມກ, ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນທິຖິທັງຫຼາຍຕ່າງໆ.

Samādahitvā yathā ce vipassati, vipassamāno tathā ce samādahe;

Vipassanā ca samatho tadā ahu, samānabhāgā yuganaddhā vattare.

ຫາກຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍປະການໃດ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໂດຍປະການນັ້ນ; ໃນການນັ້ນ ວິປັດສະນາແລະສະມະຖະ ຍ່ອມມີສ່ວນສະເໝີກັນ ເປັນຄູ່ກັນເປັນໄປ.

Dukkhā [Pg.68] saṅkhārā sukho, nirodho iti dassanaṃ ;

Dubhato vuṭṭhitā paññā, phasseti amataṃ padaṃ.

การເຫັນວ່າ 'ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຸກ, ນິໂຣດເປັນສຸກ' ດັ່ງນີ້; ປັນຍາທີ່ອອກແລ້ວຈາກສ່ວນທັງສອງ ຍ່ອມຖືກຕ້ອງເຊິ່ງອະມະຕະບົດ.

Vimokkhacariyaṃ jānāti, nānattekattakovido;

Dvinnaṃ ñāṇānaṃ kusalatā, nānādiṭṭhīsu na kampatīti.

ຜູ້ສະຫຼາດໃນຄວາມຕ່າງກັນແລະຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ ຍ່ອມຮູ້ຈັກວິໂມກຂະຈະຣິຍາ; ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນຍານທັງສອງ, ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນທິຖິທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ດັ່ງນີ້.

Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘dubhato vuṭṭhānavivaṭṭane paññā magge ñāṇaṃ’’.

ທັມມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນຍານໃນມັກ'.

Maggañāṇaniddeso ekādasamo.

ການສະແດງມັກຄະຍານ ທີສິບເອັດ ຈົບແລ້ວ.

12. Phalañāṇaniddeso

໑໒. ການສະແດງຜະລະຍານ

63. Kathaṃ payogappaṭippassaddhipaññā phale ñāṇaṃ? Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammādiṭṭhi. Maggassetaṃ phalaṃ.

໖໓. ປັນຍາໃນຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມ ເປັນຍານໃນຜົນ ຢ່າງໃດ? ໃນຂະນະແຫ່ງໂສຕາປັດຕิມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາທິຖິ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາທິຖິນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາທິຖິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā vuṭṭhāti tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsaṅkappo. Maggassetaṃ phalaṃ.

ສັມມາສັງກັບປະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາສັງກັບປະ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາສັງກັບປະນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາສັງກັບປະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāvācā. Maggassetaṃ phalaṃ.

ສັມມາວາຈາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການກຳນົດຖື ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາວາຈາ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາວາຈານັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາວາຈາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammākammanto. Maggassetaṃ phalaṃ.

ສັມມາກັມມັນຕະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການຕັ້ງຂຶ້ນດ້ວຍດີ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາກັມມັນຕະ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາກັມມັນຕະນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາກັມມັນຕະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāājīvo. Maggassetaṃ phalaṃ.

ສັມມາອາຊີວະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາອາຊີວະ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາອາຊີວະນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາອາຊີວະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Paggahaṭṭhena [Pg.69] sammāvāyāmo micchāvāyāmā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāvāyāmo. Maggassetaṃ phalaṃ.

ສັມມາວາຍາມະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການປະຄອງໄວ້ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາວາຍາມະ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາວາຍາມະນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາວາຍາມະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsati. Maggassetaṃ phalaṃ.

ສັມມາສະຕິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການປາກົດ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາສະຕິ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາສະຕິນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາສະຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi. Maggassetaṃ phalaṃ.

ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມອອກຈາກມິດສາສະມາທິ, ຍ່ອມອອກຈາກกິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມມິດສາສະມາທິນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງມັກ.

Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi. Maggassetaṃ phalaṃ.

ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ...ລະ... ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດ ແລະປະຕິຄະສັງໂຍດອันຫຍາບ, ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄານຸໄສ ແລະປະຕິຄານຸໄສອັນຫຍາບ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມສັງໂຍດແລະອະນຸໄສນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ.

Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi. Maggassetaṃ phalaṃ.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ...ລະ... ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດ ແລະປະຕິຄະສັງໂຍດອັນລະອຽດ, ຍ່ອມອອກຈາກกາມະຣາຄານຸໄສ ແລະປະຕິຄານຸໄສອັນລະອຽດ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມສັງໂຍດແລະອະນຸໄສນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ.

Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Taṃpayogappaṭippassaddhattā uppajjati sammāsamādhi. Maggassetaṃ phalaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘payogappaṭippassaddhipaññā phale ñāṇaṃ’’.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ...ລະ... ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມອອກຈາກຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊຊາ, ມານານຸໄສ, ພະවະຣາຄານຸໄສ, ອະວິຊຊານຸໄສ, ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມຮູບະຣາຄະເປັນຕົ້ນນັ້ນ ແລະຈາກຂันທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມນັ້ນ ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ເປັນຜົນແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ທັມມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມພະຍາຍາມ ເປັນຍານໃນຜົນ'.

Phalañāṇaniddeso dvādasamo.

ການສະແດງຜະລະຍານ ທີສິບສອງ ຈົບແລ້ວ.

13. Vimuttiñāṇaniddeso

໑໓. ການສະແດງວິມຸດຕິຍານ

64. Kathaṃ [Pg.70] chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṃ? Sotāpattimaggena sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti. Imehi pañcahi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṃ vimuttaṃ hoti suvimuttaṃ. Taṃvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṃ’’.

໖໔. ປັນຍາໃນການພิຈາລະນາເຫັນທາງວັດຕະທີ່ຂາດແລ້ວ ເປັນວິມຸດຕິຍານ ຢ່າງໃດ? ດ້ວຍໂສຕາປັດຕິມັກ ສັກກາຍະທິຖິ, ວິຈິກິດສາ, ສີລັບພະຕະປາຣາມາດ, ທິຖານຸໄສ, ວິຈິກິດສານຸໄສ ອันເປັນອຸປະກິເລດແຫ່ງຈິດຂອງຕົນ ຍ່ອມຖືກຕັດຂາດດ້ວຍດີ. ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍດີ ຈາກອຸປະກິເລດທັງຫ້າປະການນີ້ ພ້ອມທັງປະຣິຍຸດຖານ. ຄວາມຫຼຸດພົ້ນນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນທາງວັດຕະທີ່ຂາດແລ້ວ ເປັນວິມຸດຕິຍານ'.

Sakadāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ, oḷāriko kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti. Imehi catūhi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṃ vimuttaṃ hoti suvimuttaṃ. Taṃvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṃ’’.

ດ້ວຍສະກະທາຄາມີມັກ ກາມະຣາຄະສັງໂຍດອັນຫຍາບ, ປະຕິຄະສັງໂຍດ, ກາມະຣາຄານຸໄສອັນຫຍາບ, ປະຕິຄານຸໄສ ອັນເປັນອຸປະກິເລດແຫ່ງຈິດຂອງຕົນ ຍ່ອມຖືກຕັດຂາດດ້ວຍດີ. ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍດີ ຈາກອຸປະກິເລດທັງສີ່ປະການນີ້ ພ້ອມທັງປະຣິຍຸດຖານ. ຄວາມຫຼຸດພົ້ນນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນທາງວັດຕະທີ່ຂາດແລ້ວ ເປັນວິມຸດຕິຍານ'.

Anāgāmimaggena anusahagataṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ, anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti. Imehi catūhi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṃ vimuttaṃ hoti suvimuttaṃ. Taṃvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṃ’’.

ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ ກາມະຣາຄະສັງໂຍດອັນລະອຽດ, ປະຕິຄະສັງໂຍດ, ກາມະຣາຄານຸໄສອັນລະອຽດ, ປະຕິຄານຸໄສ ອັນເປັນອຸປະກິເລດແຫ່ງຈິດຂອງຕົນ ຍ່ອມຖືກຕັດຂາດດ້ວຍດີ. ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍດີ ຈາກອຸປະກິເລດທັງສີ່ປະການນີ້ ພ້ອມທັງປະຣິຍຸດຖານ. ຄວາມຫຼຸດພົ້ນນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນທາງວັດຕະທີ່ຂາດແລ້ວ ເປັນວິມຸດຕິຍານ'.

Arahattamaggena rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā, mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo – attano cittassa upakkilesā sammā samucchinnā honti. Imehi aṭṭhahi upakkilesehi sapariyuṭṭhānehi cittaṃ vimuttaṃ hoti suvimuttaṃ. Taṃvimutti ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṃ’’. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘chinnavaṭumānupassane paññā vimuttiñāṇaṃ’’.

ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ ຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊຊາ, ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ອະວິຊຊານຸໄສ ອັນເປັນອຸປະກິເລດແຫ່ງຈິດຂອງຕົນ ຍ່ອມຖືກຕັດຂາດດ້ວຍດີ. ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍດີ ຈາກອຸປະກິເລດທັງແປດປະການນີ້ ພ້ອມທັງປະຣິຍຸດຖານ. ຄວາມຫຼຸດພົ້ນນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນທາງວັດຕະທີ່ຂາດແລ້ວ ເປັນວິມຸດຕິຍານ'. ທັມມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນທາງວັດຕະທີ່ຂາດແລ້ວ ເປັນວິມຸດຕິຍານ'.

Vimuttiñāṇaniddeso terasamo.

ການສະແດງວິມຸດຕິຍານ ທີສິບສາມ ຈົບແລ້ວ.

14. Paccavekkhaṇañāṇaniddeso

໑໔. ການສະແດງປັດຈະເວກຂະນະຍານ

65. Kathaṃ tadā samudāgate dhamme passane paññā paccavekkhaṇe ñāṇaṃ? Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā. Abhiniropanaṭṭhena [Pg.71] sammāsaṅkappo tadā samudāgato. Pariggahaṭṭhena sammāvācā tadā samudāgatā. Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto tadā samudāgato. Vodānaṭṭhena sammāājīvo tadā samudāgato. Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo tadā samudāgato. Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati tadā samudāgatā. Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi tadā samudāgato.

໖໕. ປັນຍາໃນການພິຈາລະນາເຫັນທັມທັງຫຼາຍທີ່ປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ ເປັນປັດຈະເວກຂະນະຍານ ຢ່າງໃດ? ໃນຂະນະແຫ່ງໂសຕາປັດຕິມັກ ສັມມາທິຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສັມມາສັງກັບປະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສັມມາວາຈາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການກຳນົດຖື ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສັມມາກັມມັນຕະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການຕັ້ງຂຶ້ນດ້ວຍດີ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສັມມາອາຊີວະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສັມມາວາຍາມະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການປະຄອງໄວ້ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສັມມາສະຕິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການປາກົດ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ.

Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgo tadā samudāgato. Pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgo tadā samudāgato. Paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgo tadā samudāgato. Pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgo tadā samudāgato. Upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgo tadā samudāgato. Avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgo tadā samudāgato. Paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgo tadā samudāgato.

ສະຕິສັມໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການປາກົດ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ທັມມະວິຈະຍະສັມໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການເລືອກເຟັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ວິຣິຍະສັມໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການປະຄອງໄວ້ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ປີຕິສັມໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມແຜ່ຊ່ານ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ປັດສັດທິສັມໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມສະຫງົບ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ສະມາທິສັມໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ. ອຸເປກຂາສັມໂພດຊົງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາ ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວໃນຂະນະນັ້ນ.

Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ tadā samudāgataṃ. Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ tadā samudāgataṃ. Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ tadā samudāgataṃ. Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ tadā samudāgataṃ. Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ tadā samudāgataṃ.

ສັດທາພະລະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ເຊື່ອ. ວິຣິຍະພະລະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ. ສະຕິພະລະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ. ສະມາທິພະລະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ປັນຍາພະລະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ.

Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ tadā samudāgataṃ. Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ tadā samudāgataṃ. Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ tadā samudāgataṃ. Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ tadā samudāgataṃ. Dassanaṭṭhena paññindriyaṃ tadā samudāgataṃ.

ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່ານ້ອມใจເຊື່ອ. ວິຣິຍິນຊີ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້. ສະຕິນຊີ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ. ສະມາທິນຊີ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ.

Ādhipateyyaṭṭhena indriyā tadā samudāgatā. Akampiyaṭṭhena balā tadā samudāgatā. Niyyānaṭṭhena sambojjhaṅgā tadā samudāgatā. Hetuṭṭhena maggo tadā samudāgato. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā tadā samudāgatā. Padahanaṭṭhena sammappadhānā tadā samudāgatā. Ijjhanaṭṭhena iddhipādā tadā samudāgatā. Tathaṭṭhena saccā tadā samudāgatā. Avikkhepaṭṭhena samatho tadā samudāgato. Anupassanaṭṭhena vipassanā tadā samudāgatā. Ekarasaṭṭhena samathavipassanā tadā samudāgatā. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ tadā samudāgataṃ. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi tadā samudāgatā. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi tadā samudāgatā. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi tadā samudāgatā. Vimuttaṭṭhena vimokkho tadā samudāgato. Paṭivedhaṭṭhena vijjā tadā samudāgatā. Pariccāgaṭṭhena vimutti tadā samudāgatā. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ tadā samudāgataṃ.

ອິນຊີທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່. ພະລະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. ໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖะວ່ານຳອອກ. ມັກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຫດ. ສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ. ສັມມັບປະທານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເພຍລະພະຍາຍາມ. ອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າໃຫ້ສຳເລັດ. ສັດຈະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າແທ້ຈິງ. ສະມະຖະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ວິປັດສະນາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພิຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ. ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີລົດດຽວ. ຍຸກັນທະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນ. ສີລະວິສຸດທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສຳລວມ. ຈິດຕະວິສຸດທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ທິດຖິວິສຸດທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ວິໂມກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ. ວິຊຊາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຮູ້ແຈ້ງແທງຕະຫຼອດ. ວິມຸດຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫຼະ. ຂະຍະຍານ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັດຂາດ.

Chando [Pg.72] mūlaṭṭhena tadā samudāgato. Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena tadā samudāgato. Phasso samodhānaṭṭhena tadā samudāgato. Vedanā samosaraṇaṭṭhena tadā samudāgatā. Samādhi pamukhaṭṭhena tadā samudāgato. Sati ādhipateyyaṭṭhena tadā samudāgatā. Paññā taduttaraṭṭhena tadā samudāgatā. Vimutti sāraṭṭhena tadā samudāgatā. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṃ. Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā.

ສັນທະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນຮາກເຫງົ້າ. ມະນະສິການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນແດນເກີດ. ຜັດສະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ປະຊຸມ. ເວທະນາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ປະຊຸມລົງ. ສະມາທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນປະທານ. ສະຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່. ປັນຍາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຍອດຢ້ຽມກວ່າທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ວິມຸດຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນແກ່ນສານ. ນິບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ. ອອກແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ'.

Sotāpattiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā. Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo tadā samudāgato…pe… paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ tadā samudāgataṃ. Chando mūlaṭṭhena tadā samudāgato. Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena tadā samudāgato. Phasso samodhānaṭṭhena tadā samudāgato. Vedanā samosaraṇaṭṭhena tadā samudāgatā. Samādhi pamukhaṭṭhena tadā samudāgato. Sati ādhipateyyaṭṭhena tadā samudāgatā. Paññā taduttaraṭṭhena tadā samudāgatā. Vimutti sāraṭṭhena tadā samudāgatā. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṃ. Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā.

ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ສັມມາທິດຖິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ສັມມາສັງກັບປະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່ານ້ອມໄປໃນອາລົມ... ລະ... ອະນຸບປາທະຍານ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫງົບລະງັບ. ສັນທະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນຮາກເຫງົ້າ. ມະນະສິການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນແດນເກີດ. ຜັດສະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ປະຊຸມ. ເວທະນາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ປະຊຸມລົງ. ສະມາທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນປະທານ. ສະຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່. ປັນຍາ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຍອດຢ້ຽມກວ່າທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ວິມຸດຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນແກ່ນສານ. ນິບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ. ອອກແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ'.

Sakadāgāmimaggakkhaṇe…pe… sakadāgāmiphalakkhaṇe…pe… anāgāmimaggakkhaṇe…pe… anāgāmiphalakkhaṇe…pe… arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā…pe… samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ tadā samudāgataṃ. Chando mūlaṭṭhena tadā samudāgato…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṃ. Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā.

ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີຜົນ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ສັມມາທິດຖິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ຂະຍະຍານ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັດຂາດ. ສັນທະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນຮາກເຫງົ້າ... ລະ... ນິບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ. ອອກແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ'.

Arahattaphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi tadā samudāgatā …pe… paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ tadā samudāgataṃ. Chando mūlaṭṭhena tadā samudāgato …pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena tadā samudāgataṃ. Vuṭṭhahitvā paccavekkhati, ime dhammā tadā samudāgatā. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘tadā samudāgate dhamme passane paññā paccavekkhaṇe ñāṇaṃ’’.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ສັມມາທິດຖິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ອະນຸບປາທະຍານ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫງົບລະງັບ. ສັນທະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນຮາກເຫງົ້າ... ລະ... ນິບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ. ອອກແລ້ວ ຍ່ອມພິຈາລະນາວ່າ 'ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ'. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຍານ' ດ້ວຍອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ 'ປັນຍາ' ດ້ວຍອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການເຫັນທຳທີ່ເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີໃນຂະນະນັ້ນ ເປັນຍານໃນການພິຈາລະນາ'.

Paccavekkhaṇañāṇaniddeso cuddasamo.

ການສະແດງປັດຈະເວກຂະນະຍານ ທີສິບສີ່ ຈົບແລ້ວ.

15. Vatthunānattañāṇaniddeso

໑໕. การສະແດງວັດຖຸນານັດຕະຍານ

66. Kathaṃ [Pg.73] ajjhattavavatthāne paññā vatthunānatte ñāṇaṃ? Kathaṃ ajjhattadhamme vavattheti? Cakkhuṃ ajjhattaṃ vavattheti, sotaṃ ajjhattaṃ vavattheti, ghānaṃ ajjhattaṃ vavattheti, jivhaṃ ajjhattaṃ vavattheti, kāyaṃ ajjhattaṃ vavattheti, manaṃ ajjhattaṃ vavattheti.

໖໖. ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳພາຍໃນ ເປັນວັດຖຸນານັດຕະຍານ ແນວໃດ? ຍ່ອມກຳນົດທຳພາຍໃນ ແນວໃດ? ຍ່ອມກຳນົດຈັກຂຸພາຍໃນ, ຍ່ອມກຳນົດໂສຕະພາຍໃນ, ຍ່ອມກຳນົດຄານະພາຍໃນ, ຍ່ອມກຳນົດຊິວຫາພາຍໃນ, ຍ່ອມກຳນົດກາຍພາຍໃນ, ຍ່ອມກຳນົດມະນະພາຍໃນ.

Kathaṃ cakkhuṃ ajjhattaṃ vavattheti? Cakkhu avijjāsambhūtanti vavattheti, cakkhu taṇhāsambhūtanti vavattheti, cakkhu kammasambhūtanti vavattheti, cakkhu āhārasambhūtanti vavattheti, cakkhu catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyāti vavattheti, cakkhu uppannanti vavattheti, cakkhu samudāgatanti vavattheti. Cakkhu ahutvā sambhūtaṃ, hutvā na bhavissatīti vavattheti. Cakkhuṃ antavantato vavattheti, cakkhu addhuvaṃ asassataṃ vipariṇāmadhammanti vavattheti, cakkhu aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti vavattheti. Cakkhuṃ aniccato vavattheti, no niccato; dukkhato vavattheti, no sukhato; anattato vavattheti, no attato; nibbindati, no nandati; virajjati, no rajjati; nirodheti, no samudeti; paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṃ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṃ pajahati, nibbindanto nandiṃ pajahati, virajjanto rāgaṃ pajahati, nirodhento samudayaṃ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ cakkhuṃ ajjhattaṃ vavattheti.

ຍ່ອມກຳນົດຈັກຂຸພາຍໃນ ແນວໃດ? ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນເພາະກຳ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນເພາະອາຫານ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸອາໄສມະຫາພູດທັງສີ່ເກີດຂຶ້ນ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີແລ້ວ'. ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸບໍ່ເຄີຍມີກໍມີຂຶ້ນ, ມີຂຶ້ນແລ້ວຈັກບໍ່ມີຕໍ່ໄປ'. ຍ່ອມກຳນົດຈັກຂຸໂດຍຄວາມມີທີ່ສຸດ, ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຈັກຂຸບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ຍ່ອມກຳນົດຈັກຂຸໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມທ່ຽງ; ຍ່ອມກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນສຸກ; ຍ່ອມກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ; ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ຍິນດີ; ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ກຳໜັດ; ຍ່ອມດັບ, ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ; ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ, ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ, ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ, ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມຍິນດີ, ເມື່ອຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ, ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ, ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມກຳນົດຈັກຂຸພາຍໃນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ sotaṃ ajjhattaṃ vavattheti? Sotaṃ avijjāsambhūtanti vavattheti…pe… evaṃ sotaṃ ajjhattaṃ vavattheti. Kathaṃ ghānaṃ ajjhattaṃ vavattheti? Ghānaṃ avijjāsambhūtanti vavattheti…pe… evaṃ ghānaṃ ajjhattaṃ vavattheti. Kathaṃ jivhaṃ ajjhattaṃ vavattheti? Jivhā avijjāsambhūtāti vavattheti, jivhā taṇhāsambhūtāti vavattheti, jivhā kammasambhūtāti vavattheti, jivhā āhārasambhūtāti vavattheti, jivhā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyāti vavattheti, jivhā uppannāti vavattheti jivhā samudāgatāti vavattheti. Jivhā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissatīti vavattheti. Jivhaṃ antavantato vavattheti, jivhā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti, jivhā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti. Jivhaṃ aniccato vavattheti, no [Pg.74] niccato…pe… paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati…pe… paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ jivhaṃ ajjhattaṃ vavattheti.

ຍ່ອມກຳນົດໂສຕະພາຍໃນ ແນວໃດ? ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ໂສຕະເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ'... ລະ... ຍ່ອມກຳນົດໂສຕະພາຍໃນ ດ້ວຍປະການສະນີ. ຍ່ອມກຳນົດຄານະພາຍໃນ ແນວໃດ? ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຄານະເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ'... ລະ... ຍ່ອມກຳນົດຄານະພາຍໃນ ດ້ວຍປະ清ສະນີ. ຍ່ອມກຳນົດຊິວຫາພາຍໃນ ແນວໃດ? ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາເກີດຂຶ້ນເພາະກຳ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາເກີດຂຶ້ນເພາະອາຫານ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາອາໄສມະຫາພູດທັງສີ່ເກີດຂຶ້ນ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊิວຫາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີແລ້ວ'. ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາບໍ່ເຄີຍມີກໍມີຂຶ້ນ, ມີຂຶ້ນແລ້ວຈັກບໍ່ມີຕໍ່ໄປ'. ຍ່ອມກຳນົດຊິວຫາໂດຍຄວາມມີທີ່ສຸດ, ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ຊິວຫາບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ຍ່ອມກຳນົດຊິວຫາໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມທ່ຽງ... ລະ... ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ... ລະ... ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມກຳນົດຊິວຫາພາຍໃນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ kāyaṃ ajjhattaṃ vavattheti? Kāyo avijjāsambhūtoti vavattheti, kāyo taṇhāsambhūtoti vavattheti, kāyo kammasambhūtoti vavattheti, kāyo āhārasambhūtoti vavattheti, kāyo catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyāti vavattheti, kāyo uppannoti vavattheti, kāyo samudāgatoti vavattheti. Kāyo ahutvā sambhūto, hutvā na bhavissatīti vavattheti. Kāyaṃ antavantato vavattheti, kāyo addhuvo asassato vipariṇāmadhammoti vavattheti, kāyo anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammoti vavattheti. Kāyaṃ aniccato vavattheti, no niccato; dukkhato vavattheti, no sukhato…pe… paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṃ pajahati…pe… paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ kāyaṃ ajjhattaṃ vavattheti.

ຍ່ອມກຳນົດກາຍພາຍໃນ ແນວໃດ? ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍເກີດຂຶ້ນເພາະກຳ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອາຫານ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍອາໄສມະຫາພູດທັງສີ່ເກີດຂຶ້ນ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍເກີດຂຶ້ນຢ່າງດີແລ້ວ'. ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍບໍ່ເຄີຍມີກໍມີຂຶ້ນ, ມີຂຶ້ນແລ້ວຈັກບໍ່ມີຕໍ່ໄປ'. ຍ່ອມກຳນົດກາຍໂດຍຄວາມມີທີ່ສຸດ, ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ', ຍ່ອມກຳນົດວ່າ 'ກາຍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ຍ່ອມກຳນົດກາຍໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມທ່ຽງ; ຍ່ອມກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນສຸກ... ລະ... ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ, ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ... ລະ... ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມກຳນົດກາຍພາຍໃນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ manaṃ ajjhattaṃ vavattheti? Mano avijjāsambhūtoti vavattheti, mano taṇhāsambhūtoti vavattheti, mano kammasambhūtoti vavattheti, mano āhārasambhūtoti vavattheti, mano uppannoti vavattheti, mano samudāgatoti vavattheti. Mano ahutvā sambhūto, hutvā na bhavissatīti vavattheti. Manaṃ antavantato vavattheti, mano addhuvo asassato vipariṇāmadhammoti vavattheti, mano anicco saṅkhato paṭiccasamuppanno khayadhammo vayadhammo virāgadhammo nirodhadhammoti vavattheti. Manaṃ aniccato vavattheti, no niccato; dukkhato vavattheti, no sukhato; anattato vavattheti, no attato; nibbindati, no nandati; virajjati, no rajjati; nirodheti, no samudeti; paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṃ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṃ pajahati, nibbindanto nandiṃ pajahati, virajjanto rāgaṃ pajahati, nirodhento samudayaṃ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ manaṃ ajjhattaṃ vavattheti. Evaṃ ajjhattadhamme vavattheti. Taṃ ñātaṭṭhena [Pg.75] ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘ajjhattavavatthāne paññā vatthunānatte ñāṇaṃ’’.

ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍໃຈໃນພາຍໃນຢ່າງໃດ? ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈເກີດຂຶ້ນເພາະກຳ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈເກີດຂຶ້ນເພາະອາຫານ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈປະຊຸມເກີດຂຶ້ນແລ້ວ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈເມື່ອກ່ອນບໍ່ມີ ແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ຄັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈັກບໍ່ມີຕໍ່ໄປ'. ກຳນົດໝາຍໃຈໂດຍຄວາມມີທີ່ສຸດ. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໃຈບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍໃຈໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ; ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນສຸກ; ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ; ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເພີດເພີນ; ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ກຳໜັດ; ຍ່ອມດັບ, ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ; ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ; ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ; ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ; ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມເພີດເພີນ; ເມື່ອຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ; ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ; ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ. ບຸກຄົນຍ່ອມກຳນົດໝາຍໃຈໃນພາຍໃນຢ່າງນີ້. ຍ່ອມກຳນົດໝາຍທຳໃນພາຍໃນຢ່າງນີ້. ປັນຍານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳໃນພາຍໃນ ຊື່ວ່າ ວັດຖຸນານັດຕະຍານ'.

Vatthunānattañāṇaniddeso pannarasamo.

ການສະແດງວັດຖຸນານັດຕະຍານ ທີສິບຫ້າ ຈົບແລ້ວ.

16. Gocaranānattañāṇaniddeso

໑໖. ການສະແດງໂຄຈະຣານານັດຕະຍານ

67. Kathaṃ bahiddhā vavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṃ? Kathaṃ bahiddhā dhamme vavattheti? Rūpe bahiddhā vavattheti, sadde bahiddhā vavattheti, gandhe bahiddhā vavattheti, rase bahiddhā vavattheti, phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti, dhamme bahiddhā vavattheti.

໖໗. ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳໃນພາຍນອກ ຊື່ວ່າ ໂຄຈະຣານານັດຕະຍານ ຢ່າງໃດ? ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍທຳໃນພາຍນອກຢ່າງໃດ? ຍ່ອມກຳນົດໝາຍຮູບໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມກຳນົດໝາຍສຽງໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມກຳນົດໝາຍກິ່ນໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມກຳນົດໝາຍລົດໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມກຳນົດໝາຍໂຜດຖັບພະໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມກຳນົດໝາຍທຳມະຣົມໃນພາຍນອກ.

Kathaṃ rūpe bahiddhā vavattheti? Rūpā avijjāsambhūtāti vavattheti rūpā taṇhāsambhūtāti vavattheti, rūpā kammasambhūtāti vavattheti, rūpā āhārasambhūtāti vavattheti, rūpā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyāti vavattheti, rūpā uppannāti vavattheti, rūpā samudāgatāti vavattheti. Rūpā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissantīti vavattheti. Rūpe antavantato vavattheti, rūpā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti. Rūpā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti. Rūpe aniccato vavattheti, no niccato; dukkhato vavattheti, no sukhato; anattato vavattheti, no attato; nibbindati, no nandati; virajjati, no rajjati; nirodheti, no samudeti; paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṃ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṃ pajahati, nibbindanto nandiṃ pajahati, virajjanto rāgaṃ pajahati, nirodhento samudayaṃ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ rūpe bahiddhā vavattheti.

ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍຮູບໃນພາຍນອກຢ່າງໃດ? ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະກຳ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອາຫານ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍອາໄສມະຫາພູດທັງສີ່ເກີດຂຶ້ນ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍປະຊຸມເກີດຂຶ້ນແລ້ວ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍເມື່ອກ່ອນບໍ່ມີ ແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ຄັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈັກບໍ່ມີຕໍ່ໄປ'. ກຳນົດໝາຍຮູບໂດຍຄວາມມີທີ່ສຸດ. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍຮູບໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ; ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນສຸກ; ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ; ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເພີດເພີນ; ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ກຳໜັດ; ຍ່ອມດັບ, ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ; ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ; ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ; ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ; ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມເພີດເພີນ; ເມື່ອຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ; ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ; ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ. ບຸກຄົນຍ່ອມກຳນົດໝາຍຮູບໃນພາຍນອກຢ່າງນີ້.

Kathaṃ sadde bahiddhā vavattheti? Saddā avijjāsambhūtāti vavattheti…pe… saddā catunnaṃ mahābhūtānaṃ upādāyāti vavattheti, saddā uppannāti vavattheti, saddā samudāgatāti vavattheti. Saddā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissantīti vavattheti. Sadde antavantato vavattheti, saddā addhuvā [Pg.76] asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti, saddā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti. Sadde aniccato vavattheti, no niccato…pe… evaṃ sadde bahiddhā vavattheti.

ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍສຽງໃນພາຍນອກຢ່າງໃດ? ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ສຽງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ' ...ລະ... ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ສຽງທັງຫຼາຍອາໄສມະຫາພູດທັງສີ່ເກີດຂຶ້ນ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ສຽງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ສຽງທັງຫຼາຍປະຊຸມເກີດຂຶ້ນແລ້ວ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ສຽງທັງຫຼາຍເມື່ອກ່ອນບໍ່ມີ ແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ຄັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈັກບໍ່ມີຕໍ່ໄປ'. ກຳນົດໝາຍສຽງໂດຍຄວາມມີທີ່ສຸດ. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ສຽງທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ສຽງທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍສຽງໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ ...ລະ... ບຸກຄົນຍ່ອມກຳນົດໝາຍສຽງໃນພາຍນອກຢ່າງນີ້.

Kathaṃ gandhe bahiddhā vavattheti? Gandhā avijjāsambhūtāti vavattheti, gandhā taṇhāsambhūtāti vavattheti…pe… evaṃ gandhe bahiddhā vavattheti. Kathaṃ rase bahiddhā vavattheti? Rasā avijjāsambhūtāti vavattheti, rasā taṇhāsambhūtāti vavattheti…pe… evaṃ rase bahiddhā vavattheti. Kathaṃ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti? Phoṭṭhabbā avijjāsambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā taṇhāsambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā kammasambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā āhārasambhūtāti vavattheti, phoṭṭhabbā uppannāti vavattheti. Phoṭṭhabbā samudāgatāti vavattheti…pe… evaṃ phoṭṭhabbe bahiddhā vavattheti.

ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍກິ່ນໃນພາຍນອກຢ່າງໃດ? ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ກິ່ນທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ກິ່ນທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ' ...ລະ... ບຸກຄົນຍ່ອມກຳນົດໝາຍກິ່ນໃນພາຍນອກຢ່າງນີ້. ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍລົດໃນພາຍນອກຢ່າງໃດ? ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ລົດທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ລົດທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ' ...ລະ... ບຸກຄົນຍ່ອມກຳນົດໝາຍລົດໃນພາຍນອກຢ່າງນີ້. ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍໂຜດຖັບພະໃນພາຍນອກຢ່າງໃດ? ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະກຳ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອາຫານ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍປະຊຸມເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ...ລະ... ບຸກຄົນຍ່ອມກຳນົດໝາຍໂຜດຖັບພະໃນພາຍນອກຢ່າງນີ້.

Kathaṃ dhamme bahiddhā vavattheti? Dhammā avijjāsambhūtāti vavattheti, dhammā taṇhāsambhūtāti vavattheti, dhammā kammasambhūtāti vavattheti, dhammā āhārasambhūtāti vavattheti, dhammā uppannāti vavattheti, dhammā samudāgatāti vavattheti. Dhammā ahutvā sambhūtā, hutvā na bhavissantīti vavattheti. Dhamme antavantato vavattheti, dhammā addhuvā asassatā vipariṇāmadhammāti vavattheti, dhammā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti vavattheti. Dhamme aniccato vavattheti, no niccato; dukkhato vavattheti, no sukhato; anattato vavattheti, no attato; nibbindati, no nandati; virajjati, no rajjati; nirodheti, no samudeti; paṭinissajjati, no ādiyati…pe… aniccato vavatthento niccasaññaṃ pajahati, dukkhato vavatthento sukhasaññaṃ pajahati, anattato vavatthento attasaññaṃ pajahati, nibbindanto nandiṃ pajahati, virajjanto rāgaṃ pajahati, nirodhento samudayaṃ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ dhamme bahiddhā vavattheti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘bahiddhā vavatthāne paññā gocaranānatte ñāṇaṃ’’.

ບຸກຄົນກຳນົດໝາຍທຳມະຣົມໃນພາຍນອກຢ່າງໃດ? ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອະວິຊາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະຕັນຫາ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະກຳ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເພາະອາຫານ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນແລ້ວ', ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍປະຊຸມເກີດຂຶ້ນແລ້ວ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍເມື່ອກ່ອນບໍ່ມີ ແລ້ວເກີດຂຶ້ນ, ຄັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈັກບໍ່ມີຕໍ່ໄປ'. ກຳນົດໝາຍທຳມະຣົມໂດຍຄວາມມີທີ່ສຸດ. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍບໍ່ທ່ຽງ ຖືກປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ'. ກຳນົດໝາຍທຳມະຣົມໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ; ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນສຸກ; ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ບໍ່ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ; ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ເພີດເພີນ; ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ກຳໜັດ; ຍ່ອມດັບ, ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ; ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ ...ລະ... ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ; ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ; ເມື່ອກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ; ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມເພີດເພີນ; ເມື່ອຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ; ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ; ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ. ບຸກຄົນຍ່ອມກຳນົດໝາຍທຳມະຣົມໃນພາຍນອກຢ່າງນີ້. ປັນຍານັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳໃນພາຍນອກ ຊື່ວ່າ ໂຄຈະຣານານັດຕະຍານ'.

Gocaranānattañāṇaniddeso soḷasamo.

ການສະແດງໂຄຈະຣານານັດຕະຍານ ທີສິບຫົກ ຈົບແລ້ວ.

17. Cariyānānattañāṇaniddeso

໑໗. ການສະແດງຈະຣິຍານານັດຕະຍານ

68. Kathaṃ [Pg.77] cariyāvavatthāne paññā cariyānānatte ñāṇaṃ? Cariyāti tisso cariyāyo – viññāṇacariyā, aññāṇacariyā, ñāṇacariyā.

໖໘. ປັນຍາໃນການກຳນົດຈະຣິຍາ ຊື່ວ່າ ຈະຣິຍານານັດຕະຍານ ຢ່າງໃດ? ໃນຄຳວ່າ ຈະຣິຍາ ນີ້ ຈະຣິຍາມີ ໓ ປະການ ຄື: ວິນຍານະຈະຣິຍາ, ອັນຍານະຈະຣິຍາ, ຍານະຈະຣິຍາ.

Katamā viññāṇacariyā? Dassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā rūpesu, dassanaṭṭho cakkhuviññāṇaṃ viññāṇacariyā rūpesu, diṭṭhattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā rūpesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā rūpesu. Savanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā saddesu, savanattho sotaviññāṇaṃ viññāṇacariyā saddesu, sutattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā saddesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā saddesu. Ghāyanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā gandhesu, ghāyanaṭṭho ghānaviññāṇaṃ viññāṇacariyā gandhesu, ghāyitattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā gandhesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā gandhesu. Sāyanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā rasesu, sāyanaṭṭho jivhāviññāṇaṃ viññāṇacariyā rasesu, sāyitattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā rasesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā rasesu. Phusanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu, phusanaṭṭho kāyaviññāṇaṃ viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu, phuṭṭhattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā phoṭṭhabbesu. Vijānanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā dhammesu, vijānanaṭṭho manoviññāṇaṃ viññāṇacariyā dhammesu, viññātattā abhiniropanā vipākamanodhātu viññāṇacariyā dhammesu, abhiniropitattā vipākamanoviññāṇadhātu viññāṇacariyā dhammesu.

ວິນຍານະຈະຣິຍາ ເປັນແນວໃດ? ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອະບຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຫັນ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນຮູບທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸວິນຍານ ທີ່ມີສະພາວະເຫັນ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນຮູບທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນທາດ ທີ່ມີສະພາວະນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ເຫັນແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນຮູບທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນວິນຍານະທາດ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນຮູບທັງຫຼາຍ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອະບຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຟັງ ເປັນວິນຍານะຈະຣິຍາໃນສຽງທັງຫຼາຍ, ໂສຕະວິນຍານ ທີ່ມີສະພາວະຟັງ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນສຽງທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນທາດ ທີ່ມີສະພາວະນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ຟັງແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນສຽງທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນວິນຍານະທາດ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນສຽງທັງຫຼາຍ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອະບຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການດົມ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນກິ່ນທັງຫຼາຍ, ຄານະວິນຍານ ທີ່ມີສະພາວະດົມ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນກິ່ນທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນທາດ ທີ່ມີສະພາວະນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ດົມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນກິ່ນທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນວິນຍານະທາດ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນກິ່ນທັງຫຼາຍ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອະບຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການລິ້ມ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນລົດທັງຫຼາຍ, ຊິວຫາວິນຍານ ທີ່ມີສະພາວະລິ້ມ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນລົດທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນທາດ ທີ່ມີສະພາວະນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ລິ້ມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນລົດທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນວິນຍານะທາດ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນລົດທັງຫຼາຍ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອະບຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຖືກຕ້ອງ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍ, ກາຍະວິນຍານ ທີ່ມີສະພາວະຖືກຕ້ອງ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນທາດ ທີ່ມີສະພາວະນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນວິນຍານະທາດ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອະບຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຮູ້ແຈ້ງ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນທຳມະຣົມທັງຫຼາຍ, ມະໂນວິນຍານ ທີ່ມີສະພາວະຮູ້ແຈ້ງ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນທຳມະຣົມທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນທາດ ທີ່ມີສະພາວະນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນທຳມະຣົມທັງຫຼາຍ, ວິປາກະມະໂນວິນຍານະທາດ ເພາະຄວາມເປັນສິ່ງທີ່ນ້ອມໄປສູ່ອາຣົມແລ້ວ ເປັນວິນຍານະຈະຣິຍາໃນທຳມະຣົມທັງຫຼາຍ.

69. Viññāṇacariyāti kenaṭṭhena viññāṇacariyā? Nīrāgā caratīti – viññāṇacariyā. Niddosā caratīti – viññāṇacariyā. Nimmohā caratīti – viññāṇacariyā. Nimmānā caratīti – viññāṇacariyā. Niddiṭṭhi caratīti – viññāṇacariyā [Pg.78] niuddhaccā caratīti – viññāṇacariyā. Nibbicikicchā caratīti – viññāṇacariyā. Nānusayā caratīti – viññāṇacariyā. Rāgavippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Dosavippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Mohavippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Mānavippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Diṭṭhivippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Uddhaccavippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Vicikicchāvippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Anusayavippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Kusalehi kammehi sampayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Akusalehi kammehi vippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Sāvajjehi kammehi vippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Anavajjehi kammehi sampayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Kaṇhehi kammehi vippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Sukkehi kammehi sampayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Sukhudrayehi kammehi sampayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Dukkhudrayehi kammehi vippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Sukhavipākehi kammehi sampayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Dukkhavipākehi kammehi vippayuttā caratīti – viññāṇacariyā. Viññāte caratīti – viññāṇacariyā. Viññāṇassa evarūpā cariyā hotīti – viññāṇacariyā. Pakatiparisuddhamidaṃ cittaṃ nikkilesaṭṭhenāti – viññāṇacariyā. Ayaṃ viññāṇacariyā.

໖໙. ຄຳວ່າ 'ວິນຍານຈະຣິຍາ' ທີ່ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກລາຄະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກໂທສະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກໂມຫະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກມານະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກທິດຖິ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກອຸດທັດຈະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກວິຈິກິດສາ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກອະນຸໄສ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍລາຄະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍໂທສະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍໂມຫະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍມານະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍທິດຖິ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍອຸດທັດຈະ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍວິຈິກິດສາ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໄສ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຸສົນກຳ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນກຳ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີໂທດ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ບໍ່ມີໂທດ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳດຳ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳຂາວ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີສຸກເປັນຜົນ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີທຸກເປັນຜົນ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີວິບາກເປັນສຸກ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີວິບາກເປັນທຸກ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໃນອາລົມທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະຄວາມປະພຶດມີສະພາບຢ່າງນີ້ແຫ່ງວິນຍານ. ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ ເພາະຈິດນີ້ຜຸດຜ່ອງໂດຍປົກກະຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີກິເລດ. ນີ້ຄື ວິນຍານຈະຣິຍາ.

Katamā aññāṇacariyā? Manāpiyesu rūpesu rāgassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; rāgassa javanā aññāṇacariyā. Amanāpiyesu rūpesu dosassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; dosassa javanā aññāṇacariyā. Tadubhayena asamapekkhanasmiṃ vatthusmiṃ mohassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; mohassa javanā aññāṇacariyā. Vinibandhassa mānassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; mānassa javanā aññāṇacariyā. Parāmaṭṭhāya diṭṭhiyā javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; diṭṭhiyā javanā aññāṇacariyā. Vikkhepagatassa uddhaccassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; uddhaccassa javanā aññāṇacariyā. Aniṭṭhaṅgatāya vicikicchāya javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; vicikicchāya javanā aññāṇacariyā. Thāmagatassa anusayassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; anusayassa javanā aññāṇacariyā.

ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເປັນແນວໃດ? ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງລາຄະ ໃນຮູບທັງຫຼາຍທີ່ໜ້າພໍໃຈ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງລາຄະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂທສະ ໃນຮູບທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂທສະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂມຫະ ໃນວັດຖຸທີ່ບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາໂດຍສະເໝີດ້ວຍທັງສອງຢ່າງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂມຫະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງມານະອັນຜູກມັດ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງມານະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງທິດຖິອັນຍຶດໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງທິດຖິ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອຸດທັດຈະອັນຟຸ້ງຊ່ານ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອຸດທັດຈະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງວິຈິກິດສາອັນບໍ່ຕົກລົງໄດ້ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງວິຈິກິດສາ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອະນຸໄສອັນມີກຳລັງ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອະນຸໄສ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ.

Manāpiyesu [Pg.79] saddesu…pe… manāpiyesu gandhesu…pe… manāpiyesu rasesu…pe… manāpiyesu phoṭṭhabbesu…pe… manāpiyesu dhammesu rāgassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; rāgassa javanā aññāṇacariyā. Amanāpiyesu dhammesu dosassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; dosassa javanā aññāṇacariyā. Tadubhayena asamapekkhanasmiṃ vatthusmiṃ mohassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; mohassa javanā aññāṇacariyā. Vinibandhassa mānassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; mānassa javanā aññāṇacariyā. Parāmaṭṭhāya diṭṭhiyā javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; diṭṭhiyā javanā aññāṇacariyā. Vikkhepagatassa uddhaccassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; uddhaccassa javanā aññāṇacariyā; aniṭṭhaṅgatāya vicikicchāya javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; vicikicchāya javanā aññāṇacariyā. Thāmagatassa anusayassa javanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; anusayassa javanā aññāṇacariyā.

ໃນສຽງທັງຫຼາຍທີ່ໜ້າພໍໃຈ...ເປ... ໃນກິ່ນທັງຫຼາຍທີ່ໜ້າພໍໃຈ...ເປ... ໃນລົດທັງຫຼາຍທີ່ໜ້າພໍໃຈ...ເเป... ໃນໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍທີ່ໜ້າພໍໃຈ...ເປ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ໜ້າພໍໃຈ ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງລາຄະ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງລາຄະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂທສະ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂທສະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂມຫະ ໃນວັດຖຸທີ່ບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາໂດຍສະເໝີດ້ວຍທັງສອງຢ່າງນັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງໂມຫະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງມານະອັນຜູກມັດ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງມານະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງທິດຖິອັນຍຶດໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງທິດຖິ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອຸດທັດຈະອັນຟຸ້ງຊ່ານ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອຸດທັດຈະ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ; ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງວິຈິກິດສາອັນບໍ່ຕົກລົງໄດ້ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງວິຈິກິດສາ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອະນຸໄສອັນມີກຳລັງ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງອະນຸໄສ ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ.

70. Aññāṇacariyāti kenaṭṭhena aññāṇacariyā? Sarāgā caratīti – aññāṇacariyā. Sadosā caratīti – aññāṇacariyā. Samohā caratīti – aññāṇacariyā. Samānā caratīti – aññāṇacariyā. Sadiṭṭhi caratīti – aññāṇacariyā. Sauddhaccā caratīti – aññāṇacariyā. Savicikicchā caratīti – aññāṇacariyā. Sānusayā caratīti – aññāṇacariyā. Rāgasampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Dosasampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Mohasampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Mānasampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Diṭṭhisampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Uddhaccasampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Vicikicchāsampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Anusayasampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Kusalehi kammehi vippayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Akusalehi kammehi sampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Sāvajjehi kammehi sampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Anavajjehi kammehi vippayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Kaṇhehi kammehi sampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Sukkehi kammehi vippayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Sukhudrayehi kammehi vippayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Dukkhudrayehi kammehi [Pg.80] sampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Sukhavipākehi kammehi vippayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Dukkhavipākehi kammehi sampayuttā caratīti – aññāṇacariyā. Aññāte caratīti – aññāṇacariyā. Aññāṇassa evarūpā cariyā hotīti – aññāṇacariyā. Ayaṃ aññāṇacariyā.

໗໐. ຄຳວ່າ 'ອັນຍານະຈະຣິຍາ' ທີ່ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍລາຄະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານะຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍໂທສະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍໂມຫະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍມານະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍທິດຖິ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍອຸດທັດຈະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍວິຈິກິດສາ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໄປພ້ອມດ້ວຍອະນຸໄສ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍລາຄະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍໂທສະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍໂມຫະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍມານະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍທິດຖິ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍອຸດທັດຈະ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍວິຈິກິດສາ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍອະນຸໄສ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຸສົນກຳ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນກຳ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີໂທດ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ບໍ່ມີໂທດ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳດຳ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳຂາວ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີສຸກເປັນຜົນ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີທຸກເປັນຜົນ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີວິບາກເປັນສຸກ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີວິບາກເປັນທຸກ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໃນອາລົມທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ. ຊື່ວ່າ ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເພາະຄວາມປະພຶດມີສະພາບຢ່າງນີ້ແຫ່ງອັນຍານະ. ນີ້ຄື ອັນຍານະຈະຣິຍາ.

71. Katamā ñāṇacariyā? Aniccānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; aniccānupassanā ñāṇacariyā. Dukkhānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; dukkhānupassanā ñāṇacariyā. Anattānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; anattānupassanā ñāṇacariyā. Nibbidānupassanatthāya…pe… virāgānupassanatthāya… nirodhānupassanatthāya… paṭinissaggānupassanatthāya… khayānupassanatthāya… vayānupassanatthāya… vipariṇāmānupassanatthāya… animittānupassanatthāya… appaṇihitānupassanatthāya… suññatānupassanatthāya… adhipaññādhammānupassanatthāya… yathābhūtañāṇadassanatthāya… ādīnavānupassanatthāya… paṭisaṅkhānupassanatthāya āvajjanakiriyābyākatā viññāṇacariyā; paṭisaṅkhānupassanā ñāṇacariyā. Vivaṭṭanānupassanā ñāṇacariyā. Sotāpattimaggo ñāṇacariyā. Sotāpattiphalasamāpatti ñāṇacariyā. Sakadāgāmimaggo ñāṇacariyā. Sakadāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā. Anāgāmimaggo ñāṇacariyā. Anāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā. Arahattamaggo ñāṇacariyā. Arahattaphalasamāpatti ñāṇacariyā.

໗໑. ຍານະຈະຣິຍາ ເປັນແນວໃດ? ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ທຸກຂານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ทຸກຂານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ນິບພິທານຸປັດສະນາ...ເປ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ວິຣາຄານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ນິໂຣທານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຂະຍານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ວະຍານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ວິປະຣິມານານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສຸຍຍະຕານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະທິປັນຍາທຳມານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອາທີນວານຸປັດສະນາ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ ອາວັດຊະນະກິຣິຍາອັບພະຍາກົດ ຊື່ວ່າ ວິນຍານຈະຣິຍາ; ປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ໂសດາປັດຕິມັກ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ໂសດາປັດຕິຜົນສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ສະກະທາຄາມີມັກ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ສະກະທາຄາມີຜົນສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ອະນາຄາມີມັກ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ອະນາຄາມີຜົນສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ອະຣະຫັດຕະມັກ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ. ອະຣະຫັດຕະຜົນສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ.

Ñāṇacariyāti kenaṭṭhena ñāṇacariyā? Nīrāgā caratīti – ñāṇacariyā. Niddosā caratīti – ñāṇacariyā…pe… nānusayā caratīti – ñāṇacariyā. Rāgavippayuttā caratīti – ñāṇacariyā. Dosavippayuttā caratīti – ñāṇacariyā. Mohavippayuttā caratīti – ñāṇacariyā. Mānavippayuttā…pe… diṭṭhivippayuttā… uddhaccavippayuttā… vicikicchāvippayuttā… anusayavippayuttā… kusalehi kammehi sampayuttā… akusalehi kammehi vippayuttā… sāvajjehi kammehi vippayuttā… anavajjehi kammehi sampayuttā… kaṇhehi kammehi vippayuttā… sukkehi kammehi sampayuttā… sukhudrayehi kammehi sampayuttā… dukkhudrayehi kammehi vippayuttā… sukhavipākehi kammehi sampayuttā caratīti – ñāṇacariyā. Dukkhavipākehi kammehi vippayuttā caratīti [Pg.81] – ñāṇacariyā. Ñāte caratīti – ñāṇacariyā. Ñāṇassa evarūpā cariyā hotīti – ñāṇacariyā. Ayaṃ ñāṇacariyā. Aññā viññāṇacariyā, aññā aññāṇacariyā, aññā ñāṇacariyāti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘cariyāvavatthāne paññā cariyānānatte ñāṇaṃ’’.

ຄຳວ່າ 'ຍານະຈະຣິຍາ' ທີ່ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກລາຄະ. ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກໂທສະ...ເປ... ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດປາສະຈາກອະນຸໄສ. ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍລາຄະ. ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍໂທສະ. ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍໂມຫະ. ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍມານະ...ເປ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍທິດຖິ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອຸດທັດຈະ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍວິຈິກິດສາ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໄສ... ປະກອບດ້ວຍກຸສົນກຳ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນກຳ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີໂທດ... ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ບໍ່ມີໂທດ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳດຳ... ປະກອບດ້ວຍກຳຂາວ... ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີສຸກເປັນຜົນ... ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີທຸກເປັນຜົນ... ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີວິບາກເປັນສຸກ... ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳທີ່ມີວິບາກເປັນທຸກ. ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະປະພຶດໃນອາລົມທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ຊື່ວ່າ ຍານະຈະຣິຍາ ເພາະຄວາມປະພຶດມີສະພາບຢ່າງນີ້ແຫ່ງຍານ. ນີ້ຄື ຍານະຈະຣິຍາ. ວິນຍານຈະຣິຍາ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັນຍານະຈະຣິຍາ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານະຈະຣິຍາ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ແຈ້ງ, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ປັນຍາໃນການກຳນົດຄວາມປະພຶດ ຊື່ວ່າ ຈະຣິຍານານັດຕະຍານ'.

Cariyānānattañāṇaniddeso sattarasamo.

ການສະແດງຈະຣິຍານານັດຕະຍານ ທີສິບເຈັດ ຈົບແລ້ວ.

18. Bhūminānattañāṇaniddeso

໑໘. ການສະແດງພູມິນານັດຕະຍານ

72. Kathaṃ catudhammavavatthāne paññā bhūminānatte ñāṇaṃ? Catasso bhūmiyo – kāmāvacarā bhūmi, rūpāvacarā bhūmi, arūpāvacarā bhūmi, apariyāpannā bhūmi. Katamā kāmāvacarā bhūmi? Heṭṭhato avīcinirayaṃ pariyantaṃ karitvā uparito paranimmitavasavattī deve antokaritvā yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā khandhadhātuāyatanā rūpaṃ vedanā saññā saṅkhārā viññāṇaṃ – ayaṃ kāmāvacarā bhūmi.

໗໒. ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳ 4 ປະການ ຊື່ວ່າ ພູມິນານັດຕະຍານ ແນວໃດ? ພູມມີ 4 ປະການ ຄື: ກາມາວະຈະຣະພູມ, ຮູປາວະຈະຣະພູມ, ອະຣູປາວະຈະຣະພູມ, ອະປະຣິຍາປັນນະພູມ. ກາມາວະຈະຣະພູມ ເປັນແນວໃດ? ຂັນ, ທາດ, ອາຍະຕະນະ, ຮູບ, ເວດທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານ ໃດໆ ທີ່ທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນລະຫວ່າງນີ້ ທີ່ນັບເນື່ອງຢູ່ໃນລະຫວ່າງນີ້ ໂດຍເຮັດອະເວຈີມະຫານະລົກເບື້ອງຕ່ຳໃຫ້ເປັນຂອບເຂດ ແລະ ເຮັດເທວະໂລກຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີເບື້ອງເທິງໃຫ້ຢູ່ພາຍໃນ, ນີ້ຄື ກາມາວະຈະຣະພູມ.

Katamā rūpāvacarā bhūmi? Heṭṭhato brahmalokaṃ pariyantaṃ karitvā uparito akaniṭṭhe deve antokaritvā yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ayaṃ rūpāvacarā bhūmi.

ຮູບາວຈອນພູມ ເປັນແນວໃດ? ທຳມະຄືຈິດແລະເຈຕະສິກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ເຂົ້າສະມາບັດກໍດີ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ເກີດແລ້ວກໍດີ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ຢູ່ເປັນສຸກໃນທຳມະປັດຈຸບັນກໍດີ ທີ່ທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນລະຫວ່າງນີ້ ທີ່ນັບເນື່ອງຢູ່ໃນລະຫວ່າງນີ້ ໂດຍກຳນົດເອົາພົມມະໂລກເບື້ອງລຸ່ມເປັນຂອບເຂດ ແລະກຳນົດເອົາອະກະນິດຖະເທບເບື້ອງເທິງໄວ້ພາຍໃນ, ນີ້ຮຽກວ່າ ຮູບາວຈອນພູມ.

Katamā arūpāvacarā bhūmi? Heṭṭhato ākāsānañcāyatanūpage deve pariyantaṃ karitvā uparito nevasaññānāsaññāyatanūpage deve antokaritvā yaṃ etasmiṃ antare etthāvacarā ettha pariyāpannā samāpannassa vā upapannassa vā diṭṭhadhammasukhavihārissa vā cittacetasikā dhammā – ayaṃ arūpāvacarā bhūmi.

ອະຮູບາວຈອນພູມ ເປັນແນວໃດ? ທຳມະຄືຈິດແລະເຈຕະສິກ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ເຂົ້າສະມາບັດກໍດີ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ເກີດແລ້ວກໍດີ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ຢູ່ເປັນສຸກໃນທຳມະປັດຈຸບັນກໍດີ ທີ່ທ່ອງທ່ຽວຢູ່ໃນລະຫວ່າງນີ້ ທີ່ນັບເນື່ອງຢູ່ໃນລະຫວ່າງນີ້ ໂດຍກຳນົດເອົາເທບຜູ້ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະເບື້ອງລຸ່ມເປັນຂອບເຂດ ແລະກຳນົດເອົາເທບຜູ້ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະເບື້ອງເທິງໄວ້ພາຍໃນ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະຮູບາວຈອນພູມ.

Katamā apariyāpannā bhūmi? Apariyāpannā maggā ca maggaphalāni ca asaṅkhatā ca dhātu – ayaṃ apariyāpannā bhūmi. Imā catasso bhūmiyo.

ອະປະລິຍາປັນນະພູມ ເປັນແນວໃດ? ມັກ, ມັກຄະຜົນ ແລະອະສັງຂະຕະທາດ ທີ່ເປັນອະປະລິຍາປັນນະ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະປະລິຍາປັນນະພູມ. ພູມທັງຫຼາຍ 4 ປະການນີ້.

Aparāpi catasso bhūmiyo cattāro satipaṭṭhānā cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, cattāri jhānāni, catasso appamaññāyo, catasso arūpasamāpattiyo, catasso paṭisambhidā, catasso [Pg.82] paṭipadā, cattāri ārammaṇāni, cattāro ariyavaṃsā, cattāri saṅgahavatthūni, cattāri cakkāni, cattāri dhammapadāni – imā catasso bhūmiyo. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘catudhammavavatthāne paññā bhūminānatte ñāṇaṃ’’.

ພູມ 4 ປະການອີກຢ່າງໜຶ່ງ ຄື: ສະຕິປັດຖານ 4, ສັມມັບປະທານ 4, ອິດທິບາດ 4, ຊານ 4, ອັບປະມັນຍາ 4, ອະຮູບະສະມາບັດ 4, ປະຕິສຳພີທາ 4, ປະຕິປະທາ 4, ອາລົມ 4, ອະລິຍະວົງ 4, ສັງຄະຫະວັດຖຸ 4, ຈັກ 4, ທຳມະບົດ 4, ເຫຼົ່ານີ້ຄືພູມ 4 ປະການ. ທຳມະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳ 4 ປະການ ເປັນພູມິນານັດຕະຍານ'.

Bhūminānattañāṇaniddeso aṭṭhārasamo.

การສະແດງພູມິນານັດຕະຍານ ທີ 18 ຈົບແລ້ວ.

19. Dhammanānattañāṇaniddeso

໑໙. ການສະແດງທຳມະນານັດຕະຍານ

73. Kathaṃ navadhammavavatthāne paññā dhammanānatte ñāṇaṃ? Kathaṃ dhamme vavattheti? Kāmāvacare dhamme kusalato vavattheti, akusalato vavattheti, abyākatato vavattheti. Rūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti. Arūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti. Apariyāpanne dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.

໗໓. ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳ 9 ປະການ ເປັນທຳມະນານັດຕະຍານ ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນກຳນົດທຳທັງຫຼາຍແນວໃດ? ຄື ກຳນົດກາມາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ. ກຳນົດຮູບາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ. ກຳນົດອະຮູບາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ. ກຳນົດອະປະລິຍາປັນນະທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ.

Kathaṃ kāmāvacare dhamme kusalato vavattheti, akusalato vavattheti, abyākatato vavattheti? Dasa kusalakammapathe kusalato vavattheti, dasa akusalakammapathe akusalato vavattheti, rūpañca vipākañca kiriyañca abyākatato vavattheti – evaṃ kāmāvacare dhamme kusalato vavattheti, akusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.

ບຸກຄົນກຳນົດກາມາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ແນວໃດ? ຄື ກຳນົດກຸສົນກຳມະບົດ 10 ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດອະກຸສົນກຳມະບົດ 10 ໂດຍຄວາມເປັນອະກຸສົນ, ກຳນົດຮູບ, ວິບາກ ແລະກິລິຍາ ໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ. ບຸກຄົນກຳນົດກາມາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອະກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ rūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti? Idhaṭṭhassa cattāri jhānāni kusalato vavattheti, tatrūpapannassa cattāri jhānāni abyākatato vavattheti – evaṃ rūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.

ບຸກຄົນກຳນົດຮູບາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ແນວໃດ? ຄື ກຳນົດชານ 4 ຂອງຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນພູມນີ້ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດຊານ 4 ຂອງຜູ້ເກີດໃນພູມນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ. ບຸກຄົນກຳນົດຮູບາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ arūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti? Idhaṭṭhassa catasso arūpāvacarasamāpattiyo kusalato vavattheti, tatrūpapannassa catasso arūpāvacarasamāpattiyo abyākatato vavattheti – evaṃ arūpāvacare dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti.

ບຸກຄົນກຳນົດອະຮູບາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ແນວໃດ? ຄື ກຳນົດອະຮູບາວຈອນສະມາບັດ 4 ຂອງຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນພູມນີ້ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດອະຮູບາວຈອນສະມາບັດ 4 ຂອງຜູ້ເກີດໃນພູມນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ. ບຸກຄົນກຳນົດອະຮູບາວຈອນທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ [Pg.83] apariyāpanne dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti? Cattāro ariyamagge kusalato vavattheti, cattāri ca sāmaññaphalāni nibbānañca abyākatato vavattheti – evaṃ apariyāpanne dhamme kusalato vavattheti, abyākatato vavattheti. Evaṃ dhamme vavattheti.

ບຸກຄົນກຳນົດອະປະລິຍາປັນນະທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ແນວໃດ? ຄື ກຳນົດອະລິຍະມັກ 4 ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດສາມັນຍະຜົນ 4 ແລະນິບພານ ໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ. ບຸກຄົນກຳນົດອະປະລິຍາປັນນະທຳ ໂດຍຄວາມເປັນກຸສົນ, ກຳນົດໂດຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດ ຢ່າງນີ້. ບຸກຄົນກຳນົດທຳທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້.

Nava pāmojjamūlakā dhammā. Aniccato manasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte yathābhūtaṃ pajānāti passati. Yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Dukkhato manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… anattato manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… vimuccati.

ທຳມະທີ່ມີປາໂມດເປັນມູນ ມີ 9 ປະການ. ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີປາໂມດແລ້ວ, ປິຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປິຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ຜູ້ມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອຈິດສະມາທິແລ້ວ, ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ; ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ, ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ. ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ.

Rūpaṃ aniccato manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… rūpaṃ dukkhato manasikaroto…pe… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… jarāmaraṇaṃ dukkhato manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… jarāmaraṇaṃ anattato manasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhite citte yathābhūtaṃ pajānāti passati. Yathābhūtaṃ jānaṃ passaṃ nibbindati, nibbindaṃ virajjati, virāgā vimuccati. Ime nava pāmojjamūlakā dhammā.

ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນທຸກ... ລະ... ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນມະນະສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີປາໂມດແລ້ວ, ປິຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປິຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ຜູ້ມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອຈິດສະມາທິແລ້ວ, ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ; ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ, ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ; ເພາະຄາຍຄວາມກຳໜັດ, ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືທຳມະທີ່ມີປາໂມດເປັນມູນ 9 ປະການ.

74. Nava yoniso manasikāramūlakā dhammā. Aniccato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhitena cittena ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Dukkhato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhitena cittena ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ [Pg.84] dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Anattato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe….

໗໔. ທຳມະທີ່ມີໂຍນິໂສມະນະສິການເປັນມູນ ມີ 9 ປະການ. ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີປາໂມດແລ້ວ, ປິຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປິຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ຜູ້ມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂລດະຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີປາໂມດແລ້ວ, ປິຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປິຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ຜູ້ມີຄວາມສຸກ, จິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮູ້ຕາມความເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂລດະຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ...

Rūpaṃ aniccato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… rūpaṃ dukkhato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… rūpaṃ anattato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… jarāmaraṇaṃ dukkhato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati…pe… jarāmaraṇaṃ anattato yoniso manasikaroto pāmojjaṃ jāyati, pamuditassa pīti jāyati, pītimanassa kāyo passambhati, passaddhakāyo sukhaṃ vedeti, sukhino cittaṃ samādhiyati. Samāhitena cittena ‘‘idaṃ dukkha’’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhasamudayo’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodho’’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Ime nava yoniso manasikāramūlakā dhammā.

ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ປາໂມດຍ່ອomເກີດຂຶ້ນ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນໂຍນິໂສມະນະສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເມື່ອມີປາໂມດແລ້ວ, ປິຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອມີໃຈປະກອບດ້ວຍປິຕິ, ກາຍຍ່ອມສະຫງົບ; ຜູ້ມີກາຍສະຫງົບແລ້ວ, ຍ່ອມສະເຫວີຍສຸກ; ຜູ້ມີຄວາມສຸກ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂລດ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກຂະນິໂລດະຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເຫຼົ່ານີ້ຄືທຳມະທີ່ມີໂຍນິໂສມະນະສິການເປັນມູນ 9 ປະການ.

Nava nānattā – dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ, phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattaṃ, vedanānānattaṃ paṭicca uppajjati saññānānattaṃ, saññānānattaṃ paṭicca uppajjati saṅkappanānattaṃ, saṅkappanānattaṃ paṭicca uppajjati chandanānattaṃ, chandanānattaṃ paṭicca uppajjati pariḷāhanānattaṃ, pariḷāhanānattaṃ paṭicca uppajjati pariyesanānānattaṃ, pariyesanānānattaṃ paṭicca uppajjati lābhanānattaṃ – ime nava nānattā. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘navadhammavavatthāne paññā dhammanānatte ñāṇaṃ’’.

ນານັດຕະ ມີ 9 ປະການ ຄື: ເພາະອາໄສທາດຕ່າງກັນ ຜັດສະຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອາໄສຜັດສະຕ່າງກັນ ເວດນາຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອາໄສເວດນາຕ່າງກັນ ສັນຍາຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອາໄສສັນຍາຕ່າງກັນ ສັງກັບປະຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອາໄສສັງກັບປະຕ່າງກັນ ສັນທະຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອາໄສສັນທະຕ່າງກັນ ປະລິລາຫະຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອາໄສປະລິລາຫະຕ່າງກັນ ປະລິເຍສັນນາຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະອາໄສປະລິເຍສັນນາຕ່າງກັນ ລາບຕ່າງກັນຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືນານັດຕະ 9 ປະການ. ທຳມະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການກຳນົດທຳ 9 ປະການ ເປັນທຳມະນານັດຕະຍານ'.

Dhammanānattañāṇaniddeso ekūnavīsatimo.

ການສະແດງທຳມະນານັດຕະຍານ ທີ 19 ຈົບແລ້ວ.

20-24. Ñāṇapañcakaniddeso

໒໐-໒໔. ການສະແດງຍານປັນຈະກະ

75. Kathaṃ abhiññāpaññā ñātaṭṭhe ñāṇaṃ, pariññāpaññā tīraṇaṭṭhe ñāṇaṃ, pahānepaññā pariccāgaṭṭhe ñāṇaṃ, bhāvanā paññā ekarasaṭṭhe ñāṇaṃ, sacchikiriyāpaññā phassanaṭṭhe ñāṇaṃ? Ye ye dhammā abhiññātā honti, te te dhammā ñātā honti. Ye ye dhammā pariññātā honti, te [Pg.85] te dhammā tīritā honti. Ye ye dhammā pahīnā honti, te te dhammā pariccattā honti. Ye ye dhammā bhāvitā honti, te te dhammā ekarasā honti. Ye ye dhammā sacchikatā honti, te te dhammā phassitā honti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘abhiññā paññā ñātaṭṭhe ñāṇaṃ, pariññā paññā tīraṇaṭṭhe ñāṇaṃ, pahāne paññā pariccāgaṭṭhe ñāṇaṃ, bhāvanā paññā ekarasaṭṭhe ñāṇaṃ, sacchikiriyā paññā phusanaṭṭhe ñāṇaṃ’’.

໗໕. ປັນຍາທີ່ຮູ້ຍິ່ງ ຊື່ວ່າ ຍາຕັດຖະຍານ, ປັນຍາທີ່กຳນົດຮູ້ ຊື່ວ່າ ຕີຣະນັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນການລະ ຊື່ວ່າ ປະຣິດຈາຄັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນການຈະເລີນ ຊື່ວ່າ ເອກະຣະສັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າ ຜຸສັນນັດຖະຍານ ເປັນແນວໃດ? ທຳມະເຫຼົ່າໃດໆ ທີ່ຮູ້ຍິ່ງແລ້ວ, ທຳມະເຫຼົ່ານັ້ນໆ ກໍຊື່ວ່າຮູ້ແລ້ວ. ທຳມະເຫຼົ່າໃດໆ ທີ່ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ, ທຳມະເຫຼົ່ານັ້ນໆ ກໍຊື່ວ່າພິຈາລະນາແລ້ວ. ທຳມະເຫຼົ່າໃດໆ ທີ່ລະແລ້ວ, ທຳມະເຫຼົ່ານັ້ນໆ ກໍຊື່ວ່າສະລະແລ້ວ. ທຳມະເຫຼົ່າໃດໆ ທີ່ຈະເລີນແລ້ວ, ທຳມະເຫຼົ່ານັ້ນໆ ກໍຊື່ວ່າມີລົດດຽວ. ທຳມະເຫຼົ່າໃດໆ ທີ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ທຳມະເຫຼົ່ານັ້ນໆ ກໍຊື່ວ່າຖືກຕ້ອງແລ້ວ. ທຳມະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາທີ່ຮູ້ຍິ່ງ ຊື່ວ່າ ຍາຕັດຖະຍານ, ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ ຊື່ວ່າ ຕີຣະນັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນການລະ ຊື່ວ່າ ປະຣິດຈາຄັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນການຈະເລີນ ຊື່ວ່າ ເອກະຣະສັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າ ຜຸສັນນັດຖະຍານ'.

Ñāṇapañcakaniddeso catuvīsatimo.

ການສະແດງຍານປັນຈະກະ ທີ 24 ຈົບແລ້ວ.

25-28. Paṭisambhidāñāṇaniddeso

໒໕-໒໘. ການສະແດງປະຕິສຳພີທາຍານ

76. Kathaṃ atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ? Saddhindriyaṃ dhammo, vīriyindriyaṃ dhammo, satindriyaṃ dhammo, samādhindriyaṃ dhammo, paññindriyaṃ dhammo. Añño saddhindriyaṃ dhammo, añño vīriyindriyaṃ dhammo, añño satindriyaṃ dhammo, añño samādhindriyaṃ dhammo, añño paññindriyaṃ dhammo. Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

໗໖. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຳ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາຍານ ເປັນແນວໃດ? ສັດທິນຊີ ເປັນທຳ, ວິຣິຍິນຊີ ເປັນທຳ, ສະຕິນຊີ ເປັນທຳ, ສະມາທິນຊີ ເປັນທຳ, ປັນຍິນຊີ ເປັນທຳ. ສັດທິນຊີທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວິຣິຍິນຊີທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສະຕິນຊີທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສະມາທິນຊີທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ປັນຍິນຊີທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຳ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Adhimokkhaṭṭho attho, paggahaṭṭho attho, upaṭṭhānaṭṭho attho, avikkhepaṭṭho attho, dassanaṭṭho attho. Añño adhimokkhaṭṭho attho, añño paggahaṭṭho attho, añño upaṭṭhānaṭṭho attho, añño avikkhepaṭṭho attho, añño dassanaṭṭho attho. Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti. Tena vuccati ‘‘atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງการປະຄອງໄວ້ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະກົດ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການເຫັນ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະກົດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນອັດທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Pañca dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo. Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງທຳ ໕ ປະການ, ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງອັດ ໕ ປະການ. ທຳມະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັດຖະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນນິຣຸດຕິທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Pañcasu [Pg.86] dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni. Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni. Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ໑0 ປະການ ມີຢູ່. ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນຍານທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

77. Saddhābalaṃ dhammo, vīriyabalaṃ dhammo, satibalaṃ dhammo, samādhibalaṃ dhammo, paññābalaṃ dhammo. Añño saddhābalaṃ dhammo, añño vīriyabalaṃ dhammo, añño satibalaṃ dhammo, añño samādhibalaṃ dhammo, añño paññābalaṃ dhammo. Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

໗໗. ສັດທາພະລະ ເປັນທຳ, ວິຣິຍະພະລະ ເປັນທຳ, ສະຕິພະລະ ເປັນທຳ, ສະມາທິພະລະ ເປັນທຳ, ປັນຍາພະລະ ເປັນທຳ. ສັດທາພະລະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວິຣິຍະພະລະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສະຕິພະລະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສະມາທິພະລະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ປັນຍາພະລະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຳ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Assaddhiye akampiyaṭṭho attho. Kosajje akampiyaṭṭho attho. Pamāde akampiyaṭṭho attho. Uddhacce akampiyaṭṭho attho. Avijjāya akampiyaṭṭho attho. Añño assaddhiye akampiyaṭṭho attho, añño kosajje akampiyaṭṭho attho, añño pamāde akampiyaṭṭho attho, añño uddhacce akampiyaṭṭho attho, añño avijjāya akampiyaṭṭho attho. Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນອັດທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Pañca dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo. Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງທຳ ໕ ປະການ, ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງອັດ ໕ ປະການ. ທຳມະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັດຖະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນນິຣຸດຕິທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni. Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni. Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ໑0 ປະການ ມີຢູ່. ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນຍານທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນປະຕິພານะປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Satisambojjhaṅgo [Pg.87] dhammo, dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo, vīriyasambojjhaṅgo dhammo, pītisambojjhaṅgo dhammo, passaddhisambojjhaṅgo dhammo, samādhisambojjhaṅgo dhammo, upekkhāsambojjhaṅgo dhammo. Añño satisambojjhaṅgo dhammo, añño dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo, añño vīriyasambojjhaṅgo dhammo, añño pītisambojjhaṅgo dhammo, añño passaddhisambojjhaṅgo dhammo, añño samādhisambojjhaṅgo dhammo, añño upekkhāsambojjhaṅgo dhammo. Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ສະຕິສຳໂພດຊົງ ເປັນທຳ, ທຳມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ ເປັນທຳ, ວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ ເປັນທຳ, ປີຕິສຳໂພດຊົງ ເປັນທຳ, ປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ ເປັນທຳ, ສະມາທິສຳໂພດຊົງ ເປັນທຳ, ອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງ ເປັນທຳ. ສະຕິສຳໂພດຊົງທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ທຳມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວິຣິຍະສຳໂພດຊົງທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ປີຕິສຳໂພດຊົງທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ປັດສັດທິສຳໂພດຊົງທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສະມາທິສຳໂພດຊົງທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຳ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Upaṭṭhānaṭṭho attho, pavicayaṭṭho attho, paggahaṭṭho attho, pharaṇaṭṭho attho, upasamaṭṭho attho, avikkhepaṭṭho attho, paṭisaṅkhānaṭṭho attho. Añño upaṭṭhānaṭṭho attho, añño pavicayaṭṭho attho, añño paggahaṭṭho attho, añño pharaṇaṭṭho attho, añño upasamaṭṭho attho, añño avikkhepaṭṭho attho, añño paṭisaṅkhānaṭṭho attho. Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະກົດ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການສືບຄົ້ນ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການແຜ່ຊ່ານ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການສະຫງົບ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການພິຈາລະນາ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະກົດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການສືບຄົ້ນ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການແຜ່ຊ່ານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການສະຫງົບ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການພິຈາລະນາ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນອັດທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Satta dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, satta atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo. Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງທຳ ໗ ປະການ, ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງອັດ ໗ ປະການ. ທຳມະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັດຖະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນນິຣຸດຕິທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Sattasu dhammesu ñāṇāni, sattasu atthesu ñāṇāni, cuddasasu niruttīsu ñāṇāni. Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni. Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ໗ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ໗ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ໑໔ ປະການ ມີຢູ່. ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນຍານທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Sammādiṭṭhi dhammo, sammāsaṅkappo dhammo, sammāvācā dhammo, sammākammanto dhammo, sammāājīvo dhammo, sammāvāyāmo dhammo, sammāsati dhammo, sammāsamādhi dhammo. Añño sammādiṭṭhi dhammo, añño sammāsaṅkappo [Pg.88] dhammo, añño sammāvācā dhammo, añño sammākammanto dhammo, añño sammāājīvo dhammo, añño sammāvāyāmo dhammo, añño sammāsati dhammo, añño sammāsamādhi dhammo. Yena ñāṇena ime nānā dhammā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā dhammā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ສັມມາທິຖິ ເປັນທຳ, ສັມມາສັງກັບ ເປັນທຳ, ສັມມາວາຈາ ເປັນທຳ, ສັມມາກຳມັນຕະ ເປັນທຳ, ສັມມາອາຊີວະ ເປັນທຳ, ສັມມາວາຍາມະ ເປັນທຳ, ສັມມາສະຕິ ເປັນທຳ, ສັມມາສະມາທິ ເປັນທຳ. ສັມມາທິຖິທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັມມາສັງກັບທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັມມາວາຈາທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັມມາກຳມັນຕະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັມມາອາຊີວະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັມມາວາຍາມະທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັມມາສະຕິທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສັມມາສະມາທິທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ທຳຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຳ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Dassanaṭṭho attho, abhiniropanaṭṭho attho, pariggahaṭṭho attho, samuṭṭhānaṭṭho attho, vodānaṭṭho attho, paggahaṭṭho attho, upaṭṭhānaṭṭho attho, avikkhepaṭṭho attho. Añño dassanaṭṭho attho, añño abhiniropanaṭṭho attho, añño pariggahaṭṭho attho, añño samuṭṭhānaṭṭho attho, añño vodānaṭṭho attho, añño paggahaṭṭho attho, añño upaṭṭhānaṭṭho attho, añño avikkhepaṭṭho attho. Yena ñāṇena ime nānā atthā ñātā teneva ñāṇena ime nānā atthā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການເຫັນ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການກຳນົດກຳໄວ້ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການຕັ້ງຂຶ້ນດ້ວຍດີ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມຜຸດຜ່ອງ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງการປະກົດ ເປັນອັດ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອັດ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການກຳນົດກຳໄວ້ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການຕັ້ງຂຶ້ນດ້ວຍດີ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄວາມຜຸດຜ່ອງ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການປະກົດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເນື້ອຄວາມແຫ່ງການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ອັດຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນອັດທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Aṭṭha dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, aṭṭha atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Aññā dhammaniruttiyo, aññā atthaniruttiyo. Yena ñāṇena imā nānā niruttiyo ñātā, teneva ñāṇena imā nānā niruttiyo paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງທຳ ໘ ປະການ, ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ມີຢູ່ ເພື່ອສະແດງອັດ ໘ ປະການ. ທຳມະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັດຖະນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ນິຣຸດຕິຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນນິຣຸດຕິທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Aṭṭhasu dhammesu ñāṇāni, aṭṭhasu atthesu ñāṇāni soḷasasu niruttīsu ñāṇāni. Aññāni dhammesu ñāṇāni, aññāni atthesu ñāṇāni, aññāni niruttīsu ñāṇāni. Yena ñāṇena ime nānā ñāṇā ñātā, teneva ñāṇena ime nānā ñāṇā paṭividitāti. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ’’. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ. Dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ. Niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ. Paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ໘ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ໘ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ໑໖ ປະການ ມີຢູ່. ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ດ້ວຍຍານໃດ ທີ່ຮູ້ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້, ດ້ວຍຍານນັ້ນນັ້ນເອງ ຍານຕ່າງໆ ເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມເປັນຍານທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາຍານ'. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະມີເນື້ອຄວາມວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະມີເນື້ອຄວາມວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຳ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Paṭisambhidāñāṇaniddeso aṭṭhavīsatimo.

การສະແດງປະຕິສຳພິທາຍານ ທີ ໒໘ ຈົບແລ້ວ.

29-31. Ñāṇattayaniddeso

໒໙-໓໑. ການສະແດງຍານ ໓ ປະການ

78. Kathaṃ [Pg.89] vihāranānatte paññā vihāraṭṭhe ñāṇaṃ, samāpattinānatte paññā samāpattaṭṭhe ñāṇaṃ, vihārasamāpattinānatte paññā vihārasamāpattaṭṭhe ñāṇaṃ? Nimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – animitto vihāro. Paṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – appaṇihito vihāro. Abhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – suññato vihāro.

໗໘. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງວິຫານ ເປັນວິຫາຣັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສະມາບັດ ເປັນສະມາປັດຕັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງວິຫານແລະສະມາບັດ ເປັນວິຫາຣະສະມາປັດຕັດຖະຍານ ເປັນແນວໃດ? ຜູ້ທີ່ເຫັນນິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳທີ່ບໍ່ມີນິມິດ ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິຫານ. ຜູ້ທີ່ເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມເປັນໄພ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິຫານ. ຜູ້ທີ່ເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນໄພ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳທີ່ວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະວິຫານ.

Nimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ animittaṃ āvajjitvā samāpajjati – animittā samāpatti. Paṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ appaṇihitaṃ āvajjitvā samāpajjati – appaṇihitā samāpatti. Abhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ suññataṃ āvajjitvā samāpajjati – suññatā samāpatti.

ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນນິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີນິມິດ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ທີ່ວ່າງເປົ່າ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະສະມາບັດ.

Nimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ animittaṃ āvajjitvā samāpajjati – animittavihārasamāpatti. Paṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ appaṇihitaṃ āvajjitvā samāpajjati – appaṇihitavihārasamāpatti. Abhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ suññataṃ āvajjitvā samāpajjati – suññatavihārasamāpatti.

ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນນິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີນິມິດ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິຫາລະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິຫາລະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ທີ່ວ່າງເປົ່າ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະວິຫາລະສະມາບັດ.

79. Rūpanimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – animitto vihāro. Rūpapaṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – appaṇihito vihāro. Rūpābhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – suññato vihāro.

໗໙. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຮູບະນິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິຫານ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໃນຮູບໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິຫານ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນຮູບໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະວິຫານ.

Rūpanimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ animittaṃ āvajjitvā samāpajjati – animittā samāpatti[Pg.90]. Rūpapaṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ appaṇihitaṃ āvajjitvā samāpajjati – appaṇihitā samāpatti. Rūpābhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ suññataṃ āvajjitvā samāpajjati – suññatā samāpatti.

ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຮູບະນິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີນິມິດ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໃນຮູບໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນຮູບໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ທີ່ວ່າງເປົ່າ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະສະມາບັດ.

Rūpanimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ animittaṃ āvajjitvā samāpajjati – animittavihārasamāpatti. Rūpapaṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ appaṇihitaṃ āvajjitvā samāpajjati – appaṇihitavihārasamāpatti. Rūpābhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ suññataṃ āvajjitvā samāpajjati – suññatavihārasamāpatti.

ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຮູບະນິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີນິມິດ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິຫາລະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໃນຮູບໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິຫາລະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນຮູບໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ທີ່ວ່າງເປົ່າ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະວິຫາລະສະມາບັດ.

Vedanānimittaṃ …pe… saññānimittaṃ… saṅkhāranimittaṃ… viññāṇanimittaṃ… cakkhunimittaṃ…pe… jarāmaraṇanimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – animitto vihāro. Jarāmaraṇapaṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – appaṇihito vihāro. Jarāmaraṇābhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati – suññato vihāro.

ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນເວທະນານິມິດ...ເປ... ສັນຍານິມິດ... ສັງຂານນິມິດ... ວິນຍານນິມິດ... ຈັກຂຸນິມິດ...ເປ... ຊະລາມໍລະນານິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳມະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິຫານ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໃນຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິຫານ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະວິຫານ.

Jarāmaraṇanimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ animittaṃ āvajjitvā samāpajjati – animittā samāpatti. Jarāmaraṇapaṇidhiṃ bhayato sampassamāno appaṇihite adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ appaṇihitaṃ āvajjitvā samāpajjati – appaṇihitā samāpatti. Jarāmaraṇābhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ suññataṃ āvajjitvā samāpajjati – suññatā samāpatti.

ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຊະລາມໍລະນານິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງปວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີນິມິດ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໃນຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ທີ່ວ່າງເປົ່າ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະສະມາບັດ.

Jarāmaraṇanimittaṃ bhayato sampassamāno animitte adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ animittaṃ āvajjitvā samāpajjati – animittavihārasamāpatti. Jarāmaraṇapaṇidhiṃ bhayato [Pg.91] sampassamāno appaṇihite adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ appaṇihitaṃ āvajjitvā samāpajjati – appaṇihitavihārasamāpatti. Jarāmaraṇābhinivesaṃ bhayato sampassamāno suññate adhimuttattā phussa phussa vayaṃ passati, pavattaṃ ajjhupekkhitvā nirodhaṃ nibbānaṃ suññataṃ āvajjitvā samāpajjati – suññatavihārasamāpatti. Añño animitto vihāro, añño appaṇihito vihāro, añño suññato vihāro. Aññā animittasamāpatti, aññā appaṇihitasamāpatti, aññā suññatasamāpatti. Aññā animittā vihārasamāpatti, aññā appaṇihitā vihārasamāpatti, aññā suññatā vihārasamāpatti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘vihāranānatte paññā vihāraṭṭhe ñāṇaṃ, samāpattinānatte paññā samāpattaṭṭhe ñāṇaṃ, vihārasamāpattinānatte paññā vihārasamāpattaṭṭhe ñāṇaṃ’’.

ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຊະລາມໍລະນານິມິດໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີນິມິດ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີນິມິດ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິຫາລະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມປາດຖະໜາໃນຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິຫາລະສະມາບັດ. ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ເລັງເຫັນຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດນ້ອມໄປໃນທຳမະທີ່ວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ຖືກຕ້ອງ ແລ້ວເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ, ວາງເສີຍໃນສັງຂານທັງປວງທີ່ເປັນໄປ, ພິຈາລະນາເຖິງພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບ ທີ່ວ່າງເປົ່າ ແລ້ວເຂົ້າຜົນສະມາບັດ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສຸညະຕະວິຫາລະສະມາບັດ. ອະນິມິດຕະວິຫານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັບປະນິຫິຕະວິຫານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສຸညະຕະວິຫານ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ອະນິມິດຕະສະມາບັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັບປະນິຫິຕະສະມາບັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສຸညະຕະສະມາບັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ອະນິມິດຕະວິຫາລະສະມາບັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັບປະນິຫິຕະວິຫາລະສະມາບັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ສຸညະຕະວິຫາລະສະມາບັດ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທຳມະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງວິຫານ ຊື່ວ່າ ວິຫາຣັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ສະມາປັດຕັດຖະຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງວິຫາລະສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ວິຫາລະສະມາປັດຕັດຖະຍານ'.

Ñāṇattayaniddeso ekatiṃsatimo.

การສະແດງຍານສາມ ໝວດທີ 31 ຈົບແລ້ວ.

32. Ānantarikasamādhiñāṇaniddeso

໓໒. ການສະແດງອານັນຕະລິກະສະມາທິຍານ

80. Kathaṃ avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṃ? Nekkhammavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Tassa samādhissa vasena uppajjati ñāṇaṃ. Tena ñāṇena āsavā khīyanti. Iti paṭhamaṃ samatho, pacchā ñāṇaṃ. Tena ñāṇena āsavānaṃ khayo hoti. Tena vuccati – ‘‘avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṃ’’.

໘໐. ປັນຍາໃນການຕັດອາສະວະ ເພາະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອານັນຕະລິກະສະມາທິຍານ ແນວໃດ? ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ ຊື່ວ່າ ສະມາທິ. ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນັ້ນ. ອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປດ້ວຍຍານນັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະຈຶ່ງມີກ່ອນ, ຍານມີພາຍຫຼັງ. ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການຕັດອາສະວະ ເພາະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອານັນຕະລິກະສະມາທິຍານ'.

Āsavāti katame te āsavā? Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Katthete āsavā khīyanti? Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati, apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho [Pg.92] avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti.

ທີ່ຊື່ວ່າ ອາສະວະ ນັ້ນ ອາສະວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນເປັນແນວໃດ? ຄື ກາມາສະວະ, ພະවາສະວະ, ທິດຖາສະວະ, ອะວິຊຊາສະວະ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນທີ່ໃດ? ດ້ວຍໂສດາປັດຕິມັກ ທິດຖາສະວະທີ່ບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອຍ່ອມສິ້ນໄປ, ກາມາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ, ພະවາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນໂສດາປັດຕິມັກນີ້. ດ້ວຍສະກະທາຄາມີມັກ ກາມາສະວະຢ່າງຫຍາບຍ່ອມສິ້ນໄປ, ພະවາສະວະທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອะວິຊຊາສະວະທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນສະກະທາຄາມີມັກນີ້. ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ ກາມາສະວະທີ່ບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອຍ່ອມສິ້ນໄປ, ພະවາສະວະທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອะວິຊຊາສະວະທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນອະນາຄາມີມັກນີ້. ດ້ວຍອໍຣະຫັດຕະມັກ ພະවາສະວະທີ່ບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະທີ່ບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນອໍຣະຫັດຕະມັກນີ້.

Abyāpādavasena …pe… ālokasaññāvasena… avikkhepavasena… dhammavavatthānavasena… ñāṇavasena… pāmojjavasena… paṭhamajjhānavasena… dutiyajjhānavasena… tatiyajjhānavasena… catutthajjhānavasena… ākāsānañcāyatanasamāpattivasena… viññāṇañcāyatanasamāpattivasena… ākiñcaññāyatanasamāpattivasena… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena… pathavīkasiṇavasena… āpokasiṇavasena … tejokasiṇavasena… vāyokasiṇavasena… nīlakasiṇavasena… pītakasiṇavasena… lohitakasiṇavasena… odātakasiṇavasena… ākāsakasiṇavasena… viññāṇakasiṇavasena… buddhānussativasena… dhammānussativasena… saṅghānussativasena… sīlānussativasena… cāgānussativasena… devatānussativasena… ānāpānassativasena… maraṇassativasena… kāyagatāsativasena… upasamānussativasena… uddhumātakasaññāvasena… vinīlakasaññāvasena… vipubbakasaññāvasena… vicchiddakasaññāvasena… vikkhāyitakasaññāvasena… vikkhittakasaññāvasena… hatavikkhittakasaññāvasena … lohitakasaññāvasena… puḷavakasaññāvasena… aṭṭhikasaññāvasena.

ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ...ເປ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການກຳນົດທຳ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຍານ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປາໂມດ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຖົມມະຊານ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທຸຕິຍະຊານ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຕະຕິຍະຊານ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈະຕຸດຖະຊານ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຖະວີກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂປກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເຕໂຊກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວາໂຍກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງນີລະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປີຕະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງໂລຫິຕະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງໂອທາຕະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາກາສະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິນຍານະກະສິນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງພຸດທານຸສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທຳມານຸສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັງຄານຸສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງsີລານຸສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈາຄານຸສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເທວະຕານຸສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອານาປານະສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງມໍລະນະສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງກາຍະຄະຕາສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອຸປະສະມານຸສະຕິ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອຸດທຸມາຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິນີລະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປຸບພະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຈສິດທະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິກຂາຍິຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິກຂິດຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຫະຕະວິກຂິດຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງໂລຫິຕະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປຸລະວະກະສັນຍາ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັດຖິກະສັນຍາ.

81. Dīghaṃ assāsavasena…pe… dīghaṃ passāsavasena… rassaṃ assāsavasena… rassaṃ passāsavasena… sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsavasena… sabbakāyapaṭisaṃvedī passāsavasena… passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsavasena… passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passāsavasena… pītipaṭisaṃvedī assāsavasena… pītipaṭisaṃvedī passāsavasena… sukhapaṭisaṃvedī assāsavasena… sukhapaṭisaṃvedī passāsavasena… cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsavasena… cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passāsavasena… passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsavasena… passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passāsavasena… cittapaṭisaṃvedī assāsavasena… cittapaṭisaṃvedī passāsavasena… abhippamodayaṃ cittaṃ assāsavasena… abhippamodayaṃ cittaṃ passāsavasena… samādahaṃ cittaṃ…pe… vimocayaṃ cittaṃ… aniccānupassī … virāgānupassī… nirodhānupassī… paṭinissaggānupassī assāsavasena… paṭinissaggānupassī passāsavasena [Pg.93] cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Tassa samādhissa vasena uppajjati ñāṇaṃ, tena ñāṇena āsavā khīyanti. Iti paṭhamaṃ samatho, pacchā ñāṇaṃ. Tena ñāṇena āsavānaṃ khayo hoti. Tena vuccati – ‘‘avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṃ’’.

໘໑. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ... ປ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກສັ້ນ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງກາຍທັງປວງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງກາຍທັງປວງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະງັບກາຍະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ລະງັບກາຍະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງປີຕິ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງປີຕິ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງສຸກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງສຸກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດຕະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດຕະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະງັບຈິດຕະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ລະງັບຈິດຕະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງຍິ່ງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍใจອອກ... ເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງຍິ່ງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເຮັດຈິດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ... ປ... ເຮັດຈິດໃຫ້ຫຼຸດພົ້ນ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມດັບ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິ. ຍ້ອນອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນັ້ນ ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ດ້ວຍຍານນັ້ນ ອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ. ດັ່ງນີ້ ສະມະຖະມີກ່ອນ, ຍານມີພາຍຫຼັງ. ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍຍ່ອມມີ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການຕັດອາສະວະ ເພາະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຍານໃນອານັນຕະລິກະສະມາທິ'.

Āsavāti katame te āsavā? Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Katthete āsavā khīyanti? Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati, apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘avikkhepaparisuddhattā āsavasamucchede paññā ānantarikasamādhimhi ñāṇaṃ’’.

ຄຳວ່າ 'ອາສະວະ' ໄດ້ແກ່ ອາສະວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ແກ່ຫຍັງແດ່? ຄື ກາມາສະວະ, ພະວາສະວະ, ທິດຖາສະວະ, ອະວິຊຊາສະວະ. ອາສະວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນບ່ອນໃດ? ດ້ວຍໂສດາປັດຕິມັກ ທິດຖາສະວະຍ່ອມສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ, ກາມາສະວະອັນນຳໄປສູ່ອະບາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ, ພະວາສະວະອັນນຳໄປສູ່ອະບາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະອັນນຳໄປສູ່ອະບາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນທີ່ນີ້. ດ້ວຍສະກະທາຄາມີມັກ ກາມາສະວະຢ່າງຫຍາບຍ່ອມສິ້ນໄປ, ພະວາສະວະອັນຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະອັນຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນທີ່ນີ້. ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ ກາມາສະວະຍ່ອມສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ, ພະວາສະວະອັນຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະອັນຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນທີ່ນີ້. ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ ພະວາສະວະຍ່ອມສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ, ອະວິຊຊາສະວະຍ່ອມສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ. ອາສະວະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນທີ່ນີ້. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການຕັດອາສະວະ ເພາະຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຍານໃນອານັນຕະລິກະສະມາທິ'.

Ānantarikasamādhiñāṇaniddeso dvattiṃsatimo.

ການສະແດງອານັນຕະລິກະສະມາທິຍານ ທີສາມສິບສອງ ຈົບ.

33. Araṇavihārañāṇaniddeso

໓໓. ການສະແດງອະຣະນະວິຫາຣະຍານ

82. Kathaṃ dassanādhipateyyaṃ santo ca vihārādhigamo paṇītādhimuttatā paññā araṇavihāre ñāṇaṃ? Dassanādhipateyyanti aniccānupassanā dassanādhipateyyaṃ, dukkhānupassanā dassanādhipateyyaṃ, anattānupassanā dassanādhipateyyaṃ, rūpe aniccānupassanā dassanādhipateyyaṃ, rūpe dukkhānupassanā dassanādhipateyyaṃ, rūpe anattānupassanā dassanādhipateyyaṃ; vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā dassanādhipateyyaṃ, jarāmaraṇe dukkhānupassanā dassanādhipateyyaṃ, jarāmaraṇe anattānupassanā dassanādhipateyyaṃ.

໘໒. ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເຫັນເປັນໃຫຍ່ ມີການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ ມີຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນທຳອັນປະນີດ ເປັນຍານໃນອະຣະນະວິຫານ ແນວໃດ? ຄຳວ່າ 'ມີຄວາມເຫັນເປັນໃຫຍ່' (ທັດສະນາທິປະໄຕ) ຄື ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ, การພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກໃນຮູບ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາໃນຮູບ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ; ໃນເວທະນາ... ປ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ປ... ໃນຊະລາມໍລະນະ ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ, ໃນຊະລາມໍລະນະ ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ, ໃນຊະລາມໍລະນະ ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນທັດສະນາທິປະໄຕ.

Santo [Pg.94] ca vihārādhigamoti suññato vihāro santo vihārādhigamo. Animitto vihāro santo vihārādhigamo. Appaṇihito vihāro santo vihārādhigamo.

ຄຳວ່າ 'ມີການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ' ຄື ສຸညະຕະວິຫານ ເປັນການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ, ອະນິມິດຕະວິຫານ ເປັນການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ, ອັບປະນິຫິຕະວິຫານ ເປັນການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ.

Paṇītādhimuttatāti suññate adhimuttatā paṇītādhimuttatā. Animitte adhimuttatā paṇītādhimuttatā. Appaṇihite adhimuttatā paṇītādhimuttatā.

ຄຳວ່າ 'ມີຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນທຳອັນປະນີດ' ຄື ຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນສຸညະຕະ ເປັນຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນທຳອັນປະນີດ, ຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນອະນິມິດຕະ ເປັນຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນທຳອັນປະນີດ, ຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນອັບປະນິຫິຕະ ເປັນຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນທຳອັນປະນີດ.

Araṇavihāroti paṭhamaṃ jhānaṃ araṇavihāro. Dutiyaṃ jhānaṃ araṇavihāro. Tatiyaṃ jhānaṃ araṇavihāro. Catutthaṃ jhānaṃ araṇavihāro. Ākāsānañcāyatanasamāpatti araṇavihāro…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti araṇavihāro.

ຄຳວ່າ 'ອະຣະນະວິຫານ' ຄື ປະຖົມມະຊານ ເປັນອະຣະນະວິຫານ, ທຸຕິຍະຊານ ເປັນອະຣະນະວິຫານ, ຕະຕິຍະຊານ ເປັນອະຣະນະວິຫານ, ຈະຕຸດຖະຊານ ເປັນອະຣະນະວິຫານ, ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ເປັນອະຣະນະວິຫານ... ປ... ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເປັນອະຣະນະວິຫານ.

Araṇavihāroti kenaṭṭhena araṇavihāro? Paṭhamena jhānena nīvaraṇe haratīti – araṇavihāro. Dutiyena jhānena vitakkavicāre haratīti – araṇavihāro. Tatiyena jhānena pītiṃ haratīti – araṇavihāro. Catutthena jhānena sukhadukkhe haratīti – araṇavihāro. Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññaṃ paṭighasaññaṃ nānattasaññaṃ haratīti – araṇavihāro. Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññaṃ haratīti – araṇavihāro. Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññaṃ haratīti – araṇavihāro. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññaṃ haratīti – araṇavihāro. Ayaṃ araṇavihāro. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘dassanādhipateyyaṃ santo ca vihārādhigamo paṇītādhimuttatā paññā araṇavihāre ñāṇaṃ’’.

ຄຳວ່າ 'ອະຣະນະວິຫານ' ນັ້ນ ຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມກຳຈັດນີວອນທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ; ຍ່ອມກຳຈັດວິຕົກແລະວິຈານ ດ້ວຍທຸຕິຍະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ; ຍ່ອມກຳຈັດປີຕິ ດ້ວຍຕະຕິຍະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ; ຍ່ອມກຳຈັດສຸກແລະທຸກ ດ້ວຍຈະຕຸດຖະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ; ຍ່ອມກຳຈັດຮູບະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາ ດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ; ຍ່ອມກຳຈັດອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ; ຍ່ອມກຳຈັດວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ; ຍ່ອມກຳຈັດອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າອະຣະນະວິຫານ. ນີ້ຄືອະຣະນະວິຫານ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເຫັນເປັນໃຫຍ່ ມີການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ ມີຄວາມນ້ອມໃຈໄປໃນທຳອັນປະນີດ ເປັນຍານໃນອະຣະນະວິຫານ'.

Araṇavihārañāṇaniddeso tettiṃsatimo.

ການສະແດງອະຣະນະວິຫາຣະຍານ ທີສາມສິບສາມ ຈົບ.

34. Nirodhasamāpattiñāṇaniddeso

໓໔. ການສະແດງນິໂຣທະສະມາບັດຕິຍານ

83. Kathaṃ dvīhi balehi samannāgatattā tayo ca saṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā soḷasahi ñāṇacariyāhi navahi samādhicariyāhi vasibhāvatā paññā nirodhasamāpattiyā ñāṇaṃ?

໘໓. ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານ ດ້ວຍຄວາມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກຳລັງສອງປະການ ດ້ວຍຄວາມລະງັບແຫ່ງສັງຂານສາມປະການ ດ້ວຍຍານະຈະຣິຍາສິບຫົກປະການ ແລະດ້ວຍສະມາທິຈະຣິຍາເກົ້າປະການ ເປັນຍານໃນນິໂຣທະສະມາບັດ ແນວໃດ?

Dvīhi [Pg.95] balehīti dve balāni – samathabalaṃ, vipassanābalaṃ. Katamaṃ samathabalaṃ? Nekkhammavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṃ. Abyāpādavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṃ. Ālokasaññāvasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṃ. Avikkhepavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṃ…pe… paṭinissaggānupassī assāsavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṃ. Paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassekaggatā avikkhepo samathabalaṃ.

ຄຳວ່າ 'ດ້ວຍກຳລັງສອງປະການ' ຄື ກຳລັງສອງປະການ ໄດ້ແກ່ ສະມະຖະກຳລັງ ແລະວິປັດສະນາກຳລັງ. ສະມະຖະກຳລັງ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ ເປັນສະມະຖະກຳລັງ, ຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ເປັນສະມະຖະກຳລັງ, ຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ ເປັນສະມະຖະກຳລັງ, ຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມະຖະກຳລັງ... ປ... ຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ເປັນສະມະຖະກຳລັງ, ຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ເປັນສະມະຖະກຳລັງ.

Samathabalanti kenaṭṭhena samathabalaṃ? Paṭhamena jhānena nīvaraṇe na kampatīti – samathabalaṃ. Dutiyena jhānena vitakkavicāre na kampatīti – samathabalaṃ. Tatiyena jhānena pītiyā na kampatīti – samathabalaṃ. Catutthena jhānena sukhadukkhe na kampatīti – samathabalaṃ. Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Uddhacce ca uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti – samathabalaṃ. Idaṃ samathabalaṃ.

ຄຳວ່າ 'ສະມະຖະກຳລັງ' ນັ້ນ ຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນນີວອນທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນວິຕົກແລະວິຈານ ດ້ວຍທຸຕິຍະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນປີຕິ ດ້ວຍຕະຕິຍະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສຸກແລະທຸກ ດ້ວຍຈະຕຸດຖະຊານ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຮູບະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາ ດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ບໍ່ສະທ້ານ ໃນອຸດທັດຈະ ໃນກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອຸດທັດຈະ ແລະໃນຂັນທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າສະມະຖະກຳລັງ. ນີ້ຄືສະມະຖະກຳລັງ.

Katamaṃ vipassanābalaṃ? Aniccānupassanā vipassanābalaṃ. Dukkhānupassanā vipassanābalaṃ. Anattānupassanā vipassanābalaṃ. Nibbidānupassanā vipassanābalaṃ. Virāgānupassanā vipassanābalaṃ. Nirodhānupassanā vipassanābalaṃ. Paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṃ. Rūpe aniccānupassanā vipassanābalaṃ …pe… rūpe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṃ. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā vipassanābalaṃ…pe… jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṃ.

ວິປັດສະນາກຳລັງ ເປັນແນວໃດ? ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມດັບ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ, ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ... ປ... ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນໃນຮູບ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ; ໃນເວທະນາ... ປ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ປ... ໃນຊະລາມໍລະນະ ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ... ປ... ໃນຊະລາມໍລະນະ ການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ເປັນວິປັດສະນາກຳລັງ.

Vipassanābalanti kenaṭṭhena vipassanābalaṃ? Aniccānupassanāya niccasaññāya na kampatīti – vipassanābalaṃ. Dukkhānupassanāya sukhasaññāya na kampatīti – vipassanābalaṃ. Anattānupassanāya attasaññāya na kampatīti – vipassanābalaṃ. Nibbidānupassanāya nandiyā na kampatīti – vipassanābalaṃ. Virāgānupassanāya rāge na kampatīti – vipassanābalaṃ. Nirodhānupassanāya samudaye na kampatīti – vipassanābalaṃ. Paṭinissaggānupassanāya ādāne na kampatīti [Pg.96] – vipassanābalaṃ. Avijjāya ca avijjā sahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti – vipassanābalaṃ. Idaṃ vipassanābalaṃ.

ຄຳວ່າ 'ວິປັດສະນາກຳລັງ' ນັ້ນ ຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນນິດຈະສັນຍາ ດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສຸຂະສັນຍາ ດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອັດຕະສັນຍາ ດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນນັນທິ ດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນລາຄະ ດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສະມຸທະຍະ ດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມດັບ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອາທານະ ດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ; ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ບໍ່ສະທ້ານ ໃນອະວິຊຊາ ໃນກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອະວິຊຊາ ແລະໃນຂັນທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າວິປັດສະນາກຳລັງ. ນີ້ຄືວິປັດສະນາກຳລັງ.

Tayo ca saṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyāti katamesaṃ tiṇṇannaṃ saṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā? Dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā vacīsaṅkhārā paṭippassaddhā honti. Catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā kāyasaṅkhārā paṭippassaddhā honti. Saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca cittasaṅkhārā paṭippassaddhā honti. Imesaṃ tiṇṇannaṃ saṅkhārānaṃ paṭippassaddhiyā.

ຄຳວ່າ 'ດ້ວຍຄວາມລະງັບແຫ່ງສັງຂານສາມປະການ' ຄື ດ້ວຍຄວາມລະງັບແຫ່ງສັງຂານສາມປະການເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ແກ່ຫຍັງແດ່? ຄື ວະຈີສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄື ວິຕົກແລະວິຈານ ຂອງຜູ້ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ ຍ່ອມລະງັບໄປ; ກາຍະສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄື ລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ຍ່ອມລະງັບໄປ; ຈິດຕະສັງຂານທັງຫຼາຍ ຄື ສັນຍາແລະເວທະນາ ຂອງຜູ້ເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນิໂຣດ ຍ່ອມລະງັບໄປ. ດ້ວຍຄວາມລະງັບແຫ່ງສັງຂານສາມປະການເຫຼົ່ານີ້.

84. Soḷasahi ñāṇacariyāhīti katamāhi soḷasahi ñāṇacariyāhi? Aniccānupassanā ñāṇacariyā, dukkhānupassanā ñāṇacariyā, anattānupassanā ñāṇacariyā, nibbidānupassanā ñāṇacariyā, virāgānupassanā ñāṇacariyā, nirodhānupassanā ñāṇacariyā, paṭinissaggānupassanā ñāṇacariyā, vivaṭṭanānupassanā ñāṇacariyā, sotāpattimaggo ñāṇacariyā, sotāpattiphalasamāpatti ñāṇacariyā, sakadāgāmimaggo ñāṇacariyā, sakadāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā, anāgāmimaggo ñāṇacariyā, anāgāmiphalasamāpatti ñāṇacariyā, arahattamaggo ñāṇacariyā, arahattaphalasamāpatti ñāṇacariyā – imāhi soḷasahi ñāṇacariyāhi.

໘໔. ຄຳວ່າ 'ດ້ວຍຍານຈະລິຍາ ໑໖ ປະການ' ນັ້ນ ຍານຈະລິຍາ (ຄວາມປະພຶດຂອງຍານ) ໑໖ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ອະນິດຈານຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ທຸກຂານຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນທຸກ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ອະນັດຕານຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນອະນັດຕາ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ນິບພິທານຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເບື່ອໜ່າຍ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ວິລາການຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ນິໂລທານຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ (ການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຫຼີກອອກ) ເປັນຍານຈະລິຍາ, ໂສດາປັດຕິມັກ ເປັນຍານຈະລິຍາ, ໂສດາປັດຕິຜົນສະມາບັດ ເປັນຍານຈະລິຍາ, ສະກະທາຄາມີມັກ ເປັນຍານຈະລິຍາ, ສະກະທາຄາມີຜົນສະມາບັດ ເປັນຍານຈະລິຍາ, ອະນາຄາມີມັກ ເປັນຍານຈະລິຍາ, ອະນາຄາມີຜົນສະມາບັດ ເປັນຍານຈະລິຍາ, ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນຍານຈະລິຍາ, ອະຣະຫັດຕະຜົນສະມາບັດ ເປັນຍານຈະລິຍາ — ເຫຼົ່ານີ້ຄືຍານຈະລິຍາ ໑໖ ປະການ.

85. Navahi samādhicariyāhīti katamāhi navahi samādhicariyāhi? Paṭhamaṃ jhānaṃ samādhicariyā, dutiyaṃ jhānaṃ samādhicariyā, tatiyaṃ jhānaṃ samādhicariyā, catutthaṃ jhānaṃ samādhicariyā, ākāsānañcāyatanasamāpatti…pe… viññāṇañcāyatanasamāpatti… ākiñcaññāyatanasamāpatti… nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti samādhicariyā. Paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca – imāhi navahi samādhicariyāhi.

໘໕. ຄຳວ່າ 'ດ້ວຍສະມາທິຈະລິຍາ ໙ ປະການ' ນັ້ນ ສະມາທິຈະລິຍາ (ຄວາມປະພຶດຂອງສະມາທິ) ໙ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ປະຖົມມະຊານ ເປັນສະມາທິຈະລິຍາ, ທຸຕິຍະຊານ ເປັນສະມາທິຈະລິຍາ, ຕະຕິຍະຊານ ເປັນສະມາທິຈະລິຍາ, ຈະຕຸດຖະຊານ ເປັນສະມາທິຈະລິຍາ, ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ປະ... ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ເປັນສະມາທິຈະລິຍາ. ວິຕົກ, ວິຈານ, ປີຕິ, ສຸກ ແລະ ຈິດຕະເອກັກຄະຕາ ຍ່ອມມີເພື່ອການບັນລຸປະຖົມມະຊານ... ປະ... ວິຕົກ, ວິຈານ, ປີຕິ, ສຸກ ແລະ ຈິດຕະເອກັກຄະຕາ ຍ່ອມມີເພື່ອການບັນລຸເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ — ເຫຼົ່ານີ້ຄືສະມາທິຈະລິຍາ ໙ ປະການ.

Vasīti pañca vasiyo. Āvajjanavasī, samāpajjanavasī, adhiṭṭhānavasī, vuṭṭhānavasī, paccavekkhaṇāvasī. Paṭhamaṃ jhānaṃ yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ āvajjati; āvajjanāya dandhāyitattaṃ natthīti – āvajjanavasī. Paṭhamaṃ jhānaṃ yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjati; samāpajjanāya dandhāyitattaṃ natthīti – samāpajjanavasī. Paṭhamaṃ jhānaṃ yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ adhiṭṭhāti[Pg.97]; adhiṭṭhāne dandhāyitattaṃ natthīti – adhiṭṭhānavasī. Paṭhamaṃ jhānaṃ yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ vuṭṭhāti; vuṭṭhāne dandhāyitattaṃ natthīti – vuṭṭhānavasī. Paṭhamaṃ jhānaṃ yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ paccavekkhati; paccavekkhaṇāya dandhāyitattaṃ natthīti – paccavekkhaṇāvasī.

ຄຳວ່າ 'ວະສີ' (ຄວາມຊຳນານ) ນັ້ນ ມີວະສີ ໕ ປະການ ຄື: ອາວັດຊະນະວະສີ (ຄວາມຊຳນານໃນການນຶກຄຶດ), ສະມາປັດຊະນະວະສີ (ຄວາມຊຳນານໃນການເຂົ້າສະມາບັດ), ອະທິຖານະວະສີ (ຄວາມຊຳນານໃນການຕັ້ງຈິດໄວ້), ວຸດຖານະວະສີ (ຄວາມຊຳນານໃນການອອກ), ປັດຈະເвокຂະນາວະສີ (ຄວາມຊຳນານໃນການພິຈາລະນາ). ພິຈາລະນາປະຖົມມະຊານ ໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງການ ໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການ ຕາມປະລິມານທີ່ຕ້ອງການ; ຄວາມຊັກຊ້າໃນການພິຈາລະນາບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ອາວັດຊະນະວະສີ'. ເຂົ້າປະຖົມມະຊານ ໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງການ ໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການ ຕາມປະລິມານທີ່ຕ້ອງການ; ຄວາມຊັກຊ້າໃນການເຂົ້າບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສະມາປັດຊະນະວະສີ'. ຕັ້ງຈິດໄວ້ໃນປະຖົມມະຊານ ໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງການ ໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການ ຕາມປະລິມານທີ່ຕ້ອງການ; ຄວາມຊັກຊ້າໃນການຕັ້ງຈິດບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ອະທິຖານະວະສີ'. ອອກຈາກປະຖົມມະຊານ ໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງການ ໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການ ຕາມປະລິມານທີ່ຕ້ອງການ; ຄວາມຊັກຊ້າໃນການອອກບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ວຸດຖານະວະສີ'. ພິຈາລະນາທົບທວນປະຖົມມະຊານ ໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງການ ໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການ ຕາມປະລິມານທີ່ຕ້ອງການ; ຄວາມຊັກຊ້າໃນການພິຈາລະນາທົບທວນບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ປັດຈະເວກຂະນາວະສີ'.

Dutiyaṃ jhānaṃ…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ āvajjati; āvajjanāya dandhāyitattaṃ natthīti – āvajjanavasī. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ yatthicchakaṃ yadicchakaṃ yāvaticchakaṃ samāpajjati…pe… adhiṭṭhāti… vuṭṭhāti… paccavekkhati; paccavekkhaṇāya dandhāyitattaṃ natthīti – paccavekkhaṇāvasī. Imā pañca vasiyo. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘dvīhi balehi samannāgatattā tayo ca saṅkhārānaṃ paṭipassaddhiyā soḷasahi ñāṇacariyāhi navahi samādhicariyāhi vasībhāvatā paññā nirodhasamāpattiyā ñāṇaṃ’’.

ທຸຕິຍະຊານ... ປະ... ພິຈາລະນາເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງການ ໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການ ຕາມປະລິມານທີ່ຕ້ອງການ; ຄວາມຊັກຊ້າໃນການພິຈາລະນາບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ອາວັດຊະນະວະສີ'. ເຂົ້າເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ໃນບ່ອນທີ່ຕ້ອງການ ໃນເວລາທີ່ຕ້ອງການ ຕາມປະລິມານທີ່ຕ້ອງການ... ປະ... ຕັ້ງຈິດໄວ້... ອອກ... ພິຈາລະນາທົບທວນ; ຄວາມຊັກຊ້າໃນການພິຈາລະນາທົບທວນບໍ່ມີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ປັດຈະເວກຂະນາວະສີ'. ເຫຼົ່ານີ້ຄືວະສີ ໕ ປະການ. ທຳມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຍານ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ 'ປັນຍາ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີວະສີ (ຄວາມຊຳນານ) ດ້ວຍກຳລັງ ໒ ປະການ ແລະ ດ້ວຍຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງສັງຂານ ໓ ປະການ, ດ້ວຍຍານຈະລິຍາ ໑໖ ປະການ ແລະ ດ້ວຍສະມາທິຈະລິຍາ ໙ ປະການ ເປັນຍານໃນນິໂລທະສະມາບັດ'.

Nirodhasamāpattiñāṇaniddeso catuttiṃsatimo.

ການສະແດງນິໂລທະສະມາບັດຍານ ທີ ໓໔ ຈົບ.

35. Parinibbānañāṇaniddeso

໓໕. Integrity of the text is preserved: ການສະແດງປະຣິນິບພານະຍານ

86. Kathaṃ sampajānassa pavattapariyādāne paññā parinibbāne ñāṇaṃ? Idha sampajāno nekkhammena kāmacchandassa pavattaṃ pariyādiyati, abyāpādena byāpādassa pavattaṃ pariyādiyati, ālokasaññāya thinamiddhassa pavattaṃ pariyādiyati, avikkhepena uddhaccassa pavattaṃ pariyādiyati, dhammavavatthānena vicikicchāya…pe… ñāṇena avijjāya… pāmojjena aratiyā … paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ pavattaṃ pariyādiyati…pe… arahattamaggena sabbakilesānaṃ pavattaṃ pariyādiyati.

໘໖. ປັນຍາໃນການສິ້ນສຸດໄປແຫ່ງຄວາມເປັນໄປຂອງຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ເປັນຍານໃນປະຣິນິບພານ ແນວໃດ? ຄື: ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງກາມະສັນທະສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍເນກຂຳມະ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງພະຍາບາດສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຖີນາມິດທະສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອຸດທັດຈະສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຈິກິດສາສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍທຳມະວະວັດຖານ... ປະ... ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອະວິຊາສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍຍານ... ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອະຣະຕິສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍປາໂມດ... ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງນີວໍຣະນະທັງຫຼາຍສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍປະຖົມມະຊານ... ປະ... ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງກິເລດທັງປວງສິ້ນສຸດໄປດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Atha vā pana sampajānassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa idañceva cakkhupavattaṃ pariyādiyati, aññañca cakkhupavattaṃ na uppajjati. Idañceva sotapavattaṃ…pe… ghānapavattaṃ… jivhāpavattaṃ… kāyapavattaṃ… manopavattaṃ pariyādiyati, aññañca manopavattaṃ na uppajjati. Idaṃ sampajānassa pavattapariyādāne [Pg.98] paññā parinibbāne ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘sampajānassa pavattapariyādāne paññā parinibbāne ñāṇaṃ’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ເມື່ອຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ປະຣິນິບພານດ້ວຍອນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ, ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຈັກຂຸນີ້ຍ່ອມສິ້ນສຸດໄປ ແລະ ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຈັກຂຸອື່ນຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງໂສຕະນີ້... ປະ... ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຄານະ... ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງชິວຫາ... ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງກາຍ... ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງມະໂນນີ້ຍ່ອມສິ້ນສຸດໄປ ແລະ ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງມະໂນອື່ນຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ຄືປັນຍາໃນການສິ້ນສຸດໄປແຫ່ງຄວາມເປັນໄປຂອງຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ເປັນຍານໃນປະຣິນິບພານ. ທຳມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຍານ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ 'ປັນຍາ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການສິ້ນສຸດໄປແຫ່ງຄວາມເປັນໄປຂອງຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ເປັນຍານໃນປະຣິນິບພານ'.

Parinibbānañāṇaniddeso pañcatiṃsatimo.

ການສະແດງປະຣິນິບພານະຍານ ທີ ໓໕ ຈົບ.

36. Samasīsaṭṭhañāṇaniddeso

໓໖. ການສະແດງສະມະສີສັດຖະຍານ

87. Kathaṃ sabbadhammānaṃ sammā samucchede nirodhe ca anupaṭṭhānatā paññā samasīsaṭṭhe ñāṇaṃ? Sabbadhammānanti – pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā, kāmāvacarā dhammā, rūpāvacarā dhammā, arūpāvacarā dhammā, apariyāpannā dhammā. Sammā samucchedeti nekkhammena kāmacchandaṃ sammā samucchindati. Abyāpādena byāpādaṃ sammā samucchindati. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ sammā samucchindati. Avikkhepena uddhaccaṃ sammā samucchindati. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ sammā samucchindati. Ñāṇena avijjaṃ sammā samucchindati. Pāmojjena aratiṃ sammā samucchindati. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe sammā samucchindati…pe… arahattamaggena sabbakilese sammā samucchindati.

໘໗. ປັນຍາໃນຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນ ໃນການຕັດຂາດໂດຍຊອບ ແລະ ໃນການດັບໄປແຫ່ງທຳທັງປວງ ເປັນຍານໃນອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີທຳສະເໝີກັນໂດຍຄວາມເປັນຍອດ (ສະມະສີສັດຖະຍານ) ແນວໃດ? ຄຳວ່າ 'ແຫ່ງທຳທັງປວງ' ໄດ້ແກ່: ຂັນ ໕, ອາຍະຕະນະ ໑໒, ທາດ ໑໘, ກຸສົນທຳ, ອະກຸສົນທຳ, ອັບຍາກະຕະທຳ, ກາມາວະຈະຣະທຳ, ຮູປາວະຈະຣະທຳ, ອະຮູປາວະຈະຣະທຳ, ອະປະຣິຍາປັນນະທຳ (ໂລກຸດຕະຣະທຳ). ຄຳວ່າ 'ໃນການຕັດຂາດໂດຍຊອບ' ຄື: ຍ່ອມຕັດຂາດກາມະສັນທະໂດຍຊອບດ້ວຍເນກຂຳມະ, ຍ່ອມຕັດຂາດພະຍາບາດໂດຍຊອບດ້ວຍຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ, ຍ່ອມຕັດຂາດຖີນາມິດທະໂດຍຊອບດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຍ່ອມຕັດຂາດອຸດທັດຈະໂດຍຊອບດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມຕັດຂາດວິຈິກິດສາໂດຍຊອບດ້ວຍທຳມະວະວັດຖານ, ຍ່ອມຕັດຂາດອະວິຊາໂດຍຊອບດ້ວຍຍານ, ຍ່ອມຕັດຂາດອະຣະຕິໂດຍຊອບດ້ວຍປາໂມດ, ຍ່ອມຕັດຂາດນີວໍຣະນະທັງຫຼາຍໂດຍຊອບດ້ວຍປະຖົມມະຊານ... ປະ... ຍ່ອມຕັດຂາດກິເລດທັງປວງໂດຍຊອບດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Nirodheti nekkhammena kāmacchandaṃ nirodheti. Abyāpādena byāpādaṃ nirodheti. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ nirodheti. Avikkhepena uddhaccaṃ nirodheti. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ nirodheti. Ñāṇena avijjaṃ nirodheti. Pāmojjena aratiṃ nirodheti. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe nirodheti…pe… arahattamaggena sabbakilese nirodheti.

ຄຳວ່າ 'ໃນການດັບ' ຄື: ຍ່ອມດັບກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂຳມະ, ຍ່ອມດັບພະຍາບາດດ້ວຍຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ, ຍ່ອມດັບຖີນາມິດທະດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຍ່ອມດັບອຸດທັດຈະດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມດັບວິຈິກິດສາດ້ວຍທຳມະວະວັດຖານ, ຍ່ອມດັບອະວິຊາດ້ວຍຍານ, ຍ່ອມດັບອະຣະຕິດ້ວຍປາໂມດ, ຍ່ອມດັບນີວໍຣະນະທັງຫຼາຍດ້ວຍປະຖົມມະຊານ... ປະ... ຍ່ອມດັບກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Anupaṭṭhānatāti nekkhammaṃ paṭiladdhassa kāmacchando na upaṭṭhāti. Abyāpādaṃ paṭiladdhassa byāpādo na upaṭṭhāti. Ālokasaññaṃ paṭiladdhassa thinamiddhaṃ na upaṭṭhāti. Avikkhepaṃ paṭiladdhassa uddhaccaṃ na upaṭṭhāti. Dhammavavatthānaṃ paṭiladdhassa vicikicchā na upaṭṭhāti. Ñāṇaṃ paṭiladdhassa avijjā na upaṭṭhāti. Pāmojjaṃ paṭiladdhassa arati na upaṭṭhāti. Paṭhamaṃ jhānaṃ paṭiladdhassa nīvaraṇā na upaṭṭhahanti…pe… arahattamaggaṃ paṭiladdhassa sabbakilesā na upaṭṭhahanti.

ຄຳວ່າ 'ຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນ' ຄື: ກາມະສັນທະ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸເນກຂຳມະ, ພະຍາບາດ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ, ຖີນາມິດທະ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸອາໂລກະສັນຍາ, ອຸດທັດຈະ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ວິຈິກິດສາ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸທຳມະວະວັດຖານ, ອະວິຊາ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸຍານ, ອະຣະຕິ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸປາໂມດ, ນີວໍຣະນະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸປະຖົມມະຊານ... ປະ... ກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸອະຣະຫັດຕະມັກ.

Samanti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṃ samaṃ. Byāpādassa pahīnattā abyāpādo samaṃ. Thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññā samaṃ. Uddhaccassa [Pg.99] pahīnattā avikkhepo samaṃ. Vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthānaṃ samaṃ. Avijjāya pahīnattā ñāṇaṃ samaṃ. Aratiyā pahīnattā pāmojjaṃ samaṃ. Nīvaraṇānaṃ pahīnattā paṭhamaṃ jhānaṃ samaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamaggo samaṃ.

ຄຳວ່າ 'ສະມະ' (ຄວາມສະຫງົບລະງັບ) ຄື: ເນກຂຳມະ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະກາມະສັນທະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະພະຍາບາດໄດ້ແລ້ວ, ອາໂລກະສັນຍາ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະຖີນາມິດທະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະອຸດທັດຈະໄດ້ແລ້ວ, ທຳມະວະວັດຖານ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະວິຈິກິດສາໄດ້ແລ້ວ, ຍານ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະອະວິຊາໄດ້ແລ້ວ, ປາໂມດ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະອະຣະຕິໄດ້ແລ້ວ, ປະຖົມມະຊານ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະນີວໍຣະນະທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ... ປະ... ອະຣະຫັດຕະມັກ ຊື່ວ່າ 'ສະມະ' ເພາະລະກິເລດທັງປວງໄດ້ແລ້ວ.

Sīsanti terasa sīsāni – palibodhasīsañca taṇhā, vinibandhanasīsañca māno, parāmāsasīsañca diṭṭhi, vikkhepasīsañca uddhaccaṃ, saṃkilesasīsañca avijjā, adhimokkhasīsañca saddhā, paggahasīsañca vīriyaṃ, upaṭṭhānasīsañca sati, avikkhepasīsañca samādhi, dassanasīsañca paññā, pavattasīsañca jīvitindriyaṃ, gocarasīsañca vimokkho, saṅkhārasīsañca nirodho. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘sabbadhammānaṃ sammā samucchede nirodhe ca anupaṭṭhānatā paññā samasīsaṭṭhe ñāṇaṃ’’.

ຄຳວ່າ 'ສີສະ' (ຄວາມເປັນຍອດ) ໄດ້ແກ່ ສີສະ ໑໓ ປະການ ຄື: ຕັນຫາ ເປັນປະລິໂພທະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມກັງວົນ), ມານະ ເປັນວິນິພັນທະສີສະ (ຍອດແຫ່ງເຄື່ອງຜူກພັນ), ทິດຖິ ເປັນປະຣາມາສະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມຍຶດໝັ້ນຜິດ), ອຸດທັດຈະ ເປັນວິກເຂປະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ), ອະວິຊາ ເປັນສັງກິເລສະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມເສົ້າໝອງ), ສັດທາ ເປັນອະທິມົກຂະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອ), ວິຣິຍະ ເປັນປັກຄະຫະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມປະຄອງໄວ້), ສະຕິ ເປັນອຸປັດຖານະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ), ສະມາທິ ເປັນອະວິກເຂປະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ), ປັນຍາ ເປັນທັດສະນະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມເຫັນ), ຊີວິຕິນຊີ ເປັນປະວັດຕະສີສະ (ຍອດແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ), ວິໂມກ ເປັນໂຄຈະຣະສີສະ (ຍອດແຫ່ງອາລົມ), ນິໂລທະ ເປັນສັງຂາຣະສີສະ (ຍອດແຫ່ງສັງຂານ). ທຳມະຊາດນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ຍານ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ 'ປັນຍາ' ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນ ໃນການຕັດຂາດໂດຍຊອບ ແລະ ໃນການດັບໄປແຫ່ງທຳທັງປວງ ເປັນຍານໃນອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີທຳສະເໝີກັນໂດຍຄວາມເປັນຍອດ (ສະມະສີສັດຖະຍານ)'.

Samasīsaṭṭhañāṇaniddeso chattiṃsatimo.

ການສະແດງສະມະສີສັດຖະຍານ ທີ ໓໖ ຈົບ.

37. Sallekhaṭṭhañāṇaniddeso

໓໗. ການສະແດງສັນເລຂັດຖະຍານ

88. Kathaṃ puthunānattekattatejapariyādāne paññā sallekhaṭṭhe ñāṇaṃ? Puthūti – rāgo puthu, doso puthu, moho puthu, kodho…pe… upanāho… makkho… paḷāso… issā… macchariyaṃ… māyā… sāṭheyyaṃ… thambho… sārambho… māno… atimāno… mado… pamādo… sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe abhisaṅkhārā… sabbe bhavagāmikammā.

໘໘. ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ເດຊແຫ່ງທຳທີ່ຕ່າງກັນ, ຕ່າງປະເພດກັນ ແລະ ເປັນອັນດຽວກັນສິ້ນສຸດໄປ ເປັນຍານໃນອັດຖະແຫ່ງການຂັດເກົາ (ສັນເລຂັດຖະຍານ) ແນວໃດ? ຄຳວ່າ 'ຕ່າງກັນ' (ພຸທຸ) ຄື: ຣາຄະ ເປັນທຳຕ່າງກັນ, ໂທສະ ເປັນທຳຕ່າງກັນ, ໂມຫະ ເປັນທຳຕ່າງກັນ, ໂກທະ... ປະ... ອຸປະນາຫະ (ຄວາມຜူກໂກດ)... ມັກຂະ (ຄວາມລຶບລ້າງຄຸນຄົນອື່ນ)... ປະລາດສະ (ຄວາມຕີສະເໝີ)... ອິດສາ (ຄວາມຮິດສະຢາ)... ມັດຊະຣິຍະ (ຄວາມຕະໜີ່)... ມາຍາ (ຄວາມສະແຫວງຫາລວງ)... ສາໄຖຍະ (ຄວາມໂອ້ອວດ)... ຖັມພະ (ຄວາມຫົວແຂງ)... ສາຣັມພະ (ຄວາມແແຂ່ງດີ)... ມານະ (ຄວາມຖືຕົວ)... ອະຕິມານະ (ຄວາມດູຖູກ)... ມະທະ (ຄວາມມົວເມົາ)... ປະມາດະ (ຄວາມປະມາດ)... ກິເລດທັງປວງ... ทຸຈະຣິດທັງປວງ... ອະພິສັງຂານທັງປວງ... ກຳທີ່ນຳໄປສູ່ພົບທັງປວງ.

Nānattekattanti kāmacchando nānattaṃ, nekkhammaṃ ekattaṃ. Byāpādo nānattaṃ, abyāpādo ekattaṃ. Thinamiddhaṃ nānattaṃ, ālokasaññā ekattaṃ. Uddhaccaṃ nānattaṃ, avikkhepo ekattaṃ. Vicikicchā nānattaṃ, dhammavavatthānaṃ ekattaṃ. Avijjā nānattaṃ, ñāṇaṃ ekattaṃ. Arati nānattaṃ, pāmojjaṃ ekattaṃ. Nīvaraṇā nānattaṃ, paṭhamaṃ jhānaṃ ekattaṃ…pe… sabbe kilesā nānattaṃ, arahattamaggo ekattaṃ.

ຄຳວ່າ 'ຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ' (ນານັດເຕກັດຕັງ) ຄື: ກາມະສັນທະ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ເນກຂຳມະ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ. ພະຍາບາດ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ. ຖີນາມິດທະ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ. ອຸດທັດຈະ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ. ວິຈິກິດສາ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ทຳມະວະວັດຖານ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ. ອະວິຊາ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ຍານ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ. ອະຣະຕິ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ປາໂມດ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ. ນີວໍຣະນະທັງຫຼາຍ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ປະຖົມມະຊານ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ... ປະ... ກິເລດທັງປວງ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ.

Tejoti pañca tejā – caraṇatejo, guṇatejo, paññātejo, puññatejo, dhammatejo. Caraṇatejena tejitattā dussīlyatejaṃ pariyādiyati. Guṇatejena tejitattā aguṇatejaṃ pariyādiyati. Paññātejena tejitattā duppaññatejaṃ pariyādiyati. Puññatejena tejitattā [Pg.100] apuññatejaṃ pariyādiyati. Dhammatejena tejitattā adhammatejaṃ pariyādiyati.

ຄຳວ່າ 'ເຕຊະ' (ເດຊ) ໄດ້ແກ່ ເດຊ ໕ ປະການ ຄື: ຈະຣະນະເຕຊະ (ເດຊຄືສີລ), ຄຸນນະເຕຊະ (ເດຊຄືຄຸນ), ປັນຍາເຕຊະ (ເດຊຄືປັນຍາ), ປຸນຍະເຕຊະ (ເດຊຄືບຸນ), ທຳມະເຕຊະ (ເດຊຄືທຳ). ເພາະເປັນຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຈະຣະນະເຕຊະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຸສສີລະເຕຊະ (ເດຊແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີສີລ) ສິ້ນສຸດໄປ. ເພາະເປັນຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຄຸນນະເຕຊະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະຄຸນນະເຕຊະ (ເດຊແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີຄຸນ) ສິ້ນສຸດໄປ. ເພາະເປັນຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍປັນຍາເຕຊະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ທຸບປັນຍາເຕຊະ (ເດຊແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີປັນຍາ) ສິ້ນສຸດໄປ. ເພາະເປັນຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍປຸນຍະເຕຊະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະປຸນຍະເຕຊະ (ເດຊແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີບຸນ) ສິ້ນສຸດໄປ. ເພາະເປັນຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍທຳມະເຕຊະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະທຳມະເຕຊະ (ເດຊແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີທຳ) ສິ້ນສຸດໄປ.

Sallekhoti kāmacchando asallekho, nekkhammaṃ sallekho. Byāpādo asallekho, abyāpādo sallekho. Thinamiddhaṃ asallekho, ālokasaññā sallekho. Uddhaccaṃ asallekho, avikkhepo sallekho. Vicikicchā asallekho, dhammavavatthānaṃ sallekho. Avijjā asallekho, ñāṇaṃ sallekho. Arati asallekho, pāmojjaṃ sallekho. Nīvaraṇā asallekho, paṭhamaṃ jhānaṃ sallekho…pe… sabbakilesā asallekho, arahattamaggo sallekho. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘puthunānattatejapariyādāne paññā sallekhaṭṭhe ñāṇaṃ’’.

ໃນຄຳວ່າ "ສັນເລຂະ" (ການຂັດເກົາ) ນັ້ນ, ກາມະສັນທະ ເປັນອະສັນເລຂະ (ທຳທີ່ບໍ່ແມ່ນການຂັດເກົາ), ເນກຂຳມະ ເປັນສັນເລຂະ. ພະຍາບາດ ເປັນອະສັນເລຂະ, ອະພະຍາບາດ ເປັນສັນເລຂະ. ຖີນາມິດທະ ເປັນອະສັນເລຂະ, ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນສັນເລຂະ. ອຸດທັດຈະ ເປັນອະສັນເລຂະ, ອະວິກເຂປະ ເປັນສັນເລຂະ. ວິຈິກິດສາ ເປັນອະສັນເລຂະ, ທຳມະວະວັດຖານະ ເປັນສັນເລຂະ. ອະວິຊຊາ ເປັນອະສັນເລຂະ, ຍານ ເປັນສັນເລຂະ. ອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ) ເປັນອະສັນເລຂະ, ປາໂມດ ເປັນສັນເລຂະ. ນີວອນ ເປັນອະສັນເລຂະ, ປະຖົມມະຊານ ເປັນສັນເລຂະ... ລະ... ກິເລດທັງປວງ ເປັນອະສັນເລຂະ, ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນສັນເລຂະ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ສິ້ນໄປແຫ່ງເດຊະແຫ່ງທຳຕ່າງໆ ແລະ ທຳຫຼາຍຢ່າງ ຊື່ວ່າ ສັນເລຂັດຖະຍານ".

Sallekhaṭṭhañāṇaniddeso sattatiṃsatimo.

ການສະແດງສັນເລຂັດຖະຍານ ທີ 37 ຈົບ.

38. Vīriyārambhañāṇaniddeso

໓໘. ການສະແດງວິຣິຍາຣັມພະຍານ

89. Kathaṃ asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ? Anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ.

໘໙. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ ເປັນແນວໃດ? ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະກຸສົນທຳອັນເປັນບາບທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອການລະອະກຸສົນທຳອັນເປັນບາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຸສົນທຳທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ຄວາມງອກງາມ, ຄວາມໄພບູນ, ຄວາມຈະເລີນ ແລະ ຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງກຸສົນທຳທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ.

Anuppannassa kāmacchandassa anuppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Uppannassa kāmacchandassa pahānāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Anuppannassa nekkhammassa uppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Uppannassa nekkhammassa ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ…pe….

ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກາມະສັນທະທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອການລະກາມະສັນທະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເນກຂຳມະທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ຄວາມງອກງາມ, ຄວາມໄພບູນ, ຄວາມຈະເລີນ ແລະ ຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງເນກຂຳມະທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ... ລະ...

Anuppannānaṃ sabbakilesānaṃ anuppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Uppannānaṃ sabbakilesānaṃ pahānāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe [Pg.101] paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ…pe… anuppannassa arahattamaggassa uppādāya asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Uppannassa arahattamaggassa ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘asallīnattapahitattapaggahaṭṭhe paññā vīriyārambhe ñāṇaṃ’’.

ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກິເລດທັງປວງທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອການລະກິເລດທັງປວງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ... ລະ... ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງຢູ່, ຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ, ຄວາມງອກງາມ, ຄວາມໄພບູນ, ຄວາມຈະເລີນ ແລະ ຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຫົດຫູ່, ຄວາມເປັນຜູ້ມີຈິດສົ່ງໄປ ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ປະຄອງໄວ້ ຊື່ວ່າ ວິຣິຍາຣັມພະຍານ".

Vīriyārambhañāṇaniddeso aṭṭhatiṃsatimo.

La ການສະແດງວິຣິຍາຣັມພະຍານ ທີ 38 ຈົບ.

39. Atthasandassanañāṇaniddeso

໓໙. ການສະແດງອັດຖະສັນທັດສະນະຍານ

90. Kathaṃ nānādhammappakāsanatā paññā atthasandassane ñāṇaṃ? Nānādhammāti pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā, kāmāvacarā dhammā, rūpāvacarā dhammā, arūpāvacarā dhammā, apariyāpannā dhammā.

໙໐. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ສະແດງທຳຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ອັດຖະສັນທັດສະນະຍານ ເປັນແນວໃດ? ຄຳວ່າ "ທຳຕ່າງໆ" ໄດ້ແກ່ ຂັນ 5, ອາຍະຕະນະ 12, ທາດ 18, ກຸສົນທຳ, ອະກຸສົນທຳ, ອັບພະຍາກະຕະທຳ, ກາມາວະຈະຣະທຳ, ຮູບາວະຈະຣະທຳ, ອະຮູບາວະຈະຣະທຳ, ອະປະຣິຍາປັນນະທຳ (ໂລກຸດຕະຣະທຳ).

Pakāsanatāti rūpaṃ aniccato pakāseti, rūpaṃ dukkhato pakāseti, rūpaṃ anattato pakāseti. Vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato pakāseti, jarāmaraṇaṃ dukkhato pakāseti, jarāmaraṇaṃ anattato pakāseti.

ຄຳວ່າ "ຄວາມເປັນຜູ້ສະແດງ" ຄື ຍ່ອມສະແດງຮູບໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມສະແດງຮູບໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຍ່ອມສະແດງຮູບໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ຍ່ອມສະແດງເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ... ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມສະແດງຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຍ່ອມສະແດງຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ.

Atthasandassaneti kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammatthaṃ sandasseti. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādatthaṃ sandasseti. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññatthaṃ sandasseti. Uddhaccaṃ pajahanto avikkhepatthaṃ sandasseti. Vicikicchaṃ pajahanto dhammavavatthānatthaṃ sandasseti. Avijjaṃ pajahanto ñāṇatthaṃ sandasseti. Aratiṃ pajahanto pāmojjatthaṃ sandasseti. Nīvaraṇe pajahanto paṭhamajhānatthaṃ sandasseti …pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggatthaṃ sandasseti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘nānādhammapakāsanatā paññā atthasandassane ñāṇaṃ’’.

ຄຳວ່າ "ໃນການສະແດງປະໂຫຍດ" ຄື ຜູ້ລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງເນກຂຳມະ. ຜູ້ລະພະຍາບາດ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງອະພະຍາບາດ. ຜູ້ລະຖີນາມິດທະ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ. ຜູ້ລະອຸດທັດຈະ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງອະວິກເຂປະ. ຜູ້ລະວິຈິກິດສາ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງທຳມະວະວັດຖານະ. ຜູ້ລະອະວິຊຊາ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງຍານ. ຜູ້ລະອະຣະຕິ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງປາໂມດ. ຜູ້ລະນີວອນ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງປະຖົມມະຊານ... ລະ... ຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມສະແດງປະໂຫຍດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ສະແດງທຳຕ່າງໆ ຊື່ວ່າ ອັດຖະສັນທັດສະນະຍານ".

Atthasandassanañāṇaniddeso navatiṃsatimo.

ການສະແດງອັດຖະສັນທັດສະນະຍານ ທີ 39 ຈົບ.

40. Dassanavisuddhiñāṇaniddeso

໔໐. ການສະແດງທັດສະນະວິສຸດທິຍານ

91. Kathaṃ [Pg.102] sabbadhammānaṃ ekasaṅgahatānānattekattapaṭivedhe paññā dassanavisuddhiñāṇaṃ? Sabbadhammānanti pañcakkhandhā…pe… apariyāpannā dhammā.

໙໑. ປັນຍາໃນການແທງຕະຫຼອດຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ, ຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງທຳທັງປວງ ຊື່ວ່າ ທັດສະນະວິສຸດທິຍານ ເປັນແນວໃດ? ຄຳວ່າ "ແຫ່ງທຳທັງປວງ" ໄດ້ແກ່ ຂັນ 5... ລະ... ອະປະຣິຍາປັນນະທຳ.

Ekasaṅgahatāti dvādasahi ākārehi sabbe dhammā ekasaṅgahitā. Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhijānanaṭṭhena, parijānanaṭṭhena, dhammaṭṭhena, dhātuṭṭhena, ñātaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena, phusanaṭṭhena, abhisamayaṭṭhena – imehi dvādasahi ākārehi sabbe dhammā ekasaṅgahitā.

ຄຳວ່າ "ຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ" ຄື ທຳທັງປວງຖືກສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນໂດຍອາການ 12 ຢ່າງ ຄື: ໂດຍອັດຖະວ່າແທ້ຈິງ, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອະນັດຕາ, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນສັດຈະ, ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍອັດຖະວ່າຮູ້ຍິ່ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າກຳນົດຮູ້, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທຳ, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທາດ, ໂດຍອັດຖະວ່າຮູ້, ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຖືກຕ້ອງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ — ທຳທັງປວງຖືກສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນໂດຍອາການ 12 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້.

Nānattekattanti kāmacchando nānattaṃ, nekkhammaṃ ekattaṃ…pe… sabbakilesā nānattaṃ, arahattamaggo ekattaṃ.

ຄຳວ່າ "ຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະພາບ" ຄື ກາມະສັນທະ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ເນກຂຳມະ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ... ລະ... ກິເລດທັງປວງ ເປັນຄວາມຕ່າງກັນ, ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ.

Paṭivedheti dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Samudayasaccaṃ pahānapaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati.

ຄຳວ່າ "ໃນການແທງຕະຫຼອດ" ຄື ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຸກຂະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້. ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມຸທະຍະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະ. ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດນิໂຣທະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດມັກຄະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນ.

Dassanavisuddhīti sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṃ visujjhati; sotāpattiphalakkhaṇe dassanaṃ visuddhaṃ. Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṃ visujjhati; sakadāgāmiphalakkhaṇe dassanaṃ visuddhaṃ. Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṃ visujjhati; anāgāmiphalakkhaṇe dassanaṃ visuddhaṃ. Arahattamaggakkhaṇe dassanaṃ visujjhati; arahattaphalakkhaṇe dassanaṃ visuddhaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘sabbadhammānaṃ ekasaṅgahatānānattekattapaṭivedhe paññā dassanavisuddhiñāṇaṃ’’.

ຄຳວ່າ "ທັດສະນະວິສຸດທິ" ຄື ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ ຄວາມເຫັນຍ່ອມບໍລິສຸດ; ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ຄວາມເຫັນບໍລິສຸດແລ້ວ. ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ ຄວາມເຫັນຍ່ອມບໍລິສຸດ; ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ ຄວາມເຫັນບໍລິສຸດແລ້ວ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ ຄວາມເຫັນຍ່ອມບໍລິສຸດ; ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີຜົນ ຄວາມເຫັນບໍລິສຸດແລ້ວ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ຄວາມເຫັນຍ່ອມບໍລິສຸດ; ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ຄວາມເຫັນບໍລິສຸດແລ້ວ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ປັນຍາໃນການແທງຕະຫຼອດຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ, ຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງທຳທັງປວງ ຊື່ວ່າ ທັດສະນະວິສຸດທິຍານ".

Dassanavisuddhiñāṇaniddeso cattālīsamo.

ການສະແດງທັດສະນະວິສຸດທິຍານ ທີ 40 ຈົບ.

41. Khantiñāṇaniddeso

໔໑. ການສະແດງຂັນຕິຍານ

92. Kathaṃ viditattā paññā khantiñāṇaṃ? Rūpaṃ aniccato viditaṃ, rūpaṃ dukkhato viditaṃ, rūpaṃ anattato viditaṃ. Yaṃ yaṃ viditaṃ taṃ taṃ khamatīti – viditattā paññā khantiñāṇaṃ. Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ… cakkhu…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato viditaṃ, jarāmaraṇaṃ dukkhato viditaṃ, jarāmaraṇaṃ anattato viditaṃ. Yaṃ yaṃ viditaṃ taṃ taṃ khamatīti – viditattā paññā khantiñāṇaṃ. Taṃ [Pg.103] ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘viditattā paññā khantiñāṇaṃ’’.

໙໒. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຂັນຕິຍານ ເປັນແນວໃດ? ຮູບ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຮູບ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຮູບ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ທຳໃດໆ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນທຳນັ້ນໆ — ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຂັນຕິຍານ. ເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ... ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຊະລາມໍລະນະ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຊະລາມໍລະນະ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ທຳໃດໆ ອັນຜູ້ປະຕິບັດຮູ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນທຳນັ້ນໆ — ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຂັນຕິຍານ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຂັນຕິຍານ".

Khantiñāṇaniddeso ekacattālīsamo.

ການສະແດງຂັນຕິຍານ ທີ 41 ຈົບ.

42. Pariyogāhaṇañāṇaniddeso

໔໒. ການສະແດງປະຣິໂຍຄາຫະນະຍານ

93. Kathaṃ phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṃ? Rūpaṃ aniccato phusati, rūpaṃ dukkhato phusati, rūpaṃ anattato phusati. Yaṃ yaṃ phusati taṃ taṃ pariyogāhatīti – phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṃ. Vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato phusati, dukkhato phusati, anattato phusati. Yaṃ yaṃ phusati taṃ taṃ pariyogāhatīti – phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘phuṭṭhattā paññā pariyogāhaṇe ñāṇaṃ’’.

໙໓. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຊື່ວ່າ ປະຣິໂຍຄາຫະນະຍານ ເປັນແນວໃດ? ຍ່ອມຖືກຕ້ອງຮູບໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງຮູບໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງຮູບໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ຍ່ອມຖືກຕ້ອງທຳໃດໆ ກໍຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ທຳນັ້ນໆ — ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຊື່ວ່າ ປະຣິໂຍຄາຫະນະຍານ. ຍ່ອມຖືກຕ້ອງເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ... ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຍ່ອມຖືກຕ້ອງໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ຍ່ອມຖືກຕ້ອງທຳໃດໆ ກໍຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ທຳນັ້ນໆ — ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຊື່ວ່າ ປະຣິໂຍຄາຫະນະຍານ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ຊື່ວ່າ ປະຣິໂຍຄາຫະນະຍານ".

Pariyogāhaṇañāṇaniddeso dvecattālīsamo.

ການສະແດງປະຣິໂຍຄາຫະນະຍານ ທີ 42 ຈົບ.

43. Padesavihārañāṇaniddeso

໔໓. ການສະແດງປະເທສະວິຫາຣະຍານ

94. Kathaṃ samodahane paññā padesavihāre ñāṇaṃ? Micchādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṃ, micchādiṭṭhivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ. Sammādiṭṭhipaccayāpi vedayitaṃ, sammādiṭṭhivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ. Micchāsaṅkappapaccayāpi vedayitaṃ, micchāsaṅkappavūpasamapaccayāpi vedayitaṃ. Sammāsaṅkappapaccayāpi vedayitaṃ, sammāsaṅkappavūpasamapaccayāpi vedayitaṃ…pe… micchāvimuttipaccayāpi vedayitaṃ, micchāvimuttivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ. Sammāvimuttipaccayāpi vedayitaṃ, sammāvimuttivūpasamapaccayāpi vedayitaṃ. Chandapaccayāpi vedayitaṃ, chandavūpasamapaccayāpi vedayitaṃ. Vitakkapaccayāpi vedayitaṃ, vitakkavūpasamapaccayāpi vedayitaṃ. Saññāpaccayāpi vedayitaṃ, saññāvūpasamapaccayāpi vedayitaṃ.

໙໔. ປັນຍາໃນການປະມວນມາ ຊື່ວ່າ ປະເທສະວິຫາຣະຍານ ເປັນແນວໃດ? ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະມິດສາທິດຖິເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງມິດສາທິດຖິເປັນປັດໄຈແດ່. ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະສຳມາທິດຖິເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະความເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງສຳມາທິດຖິເປັນປັດໄຈແດ່. ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະມິດສາສັງກັບປະເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງມິດສາສັງກັບປະເປັນປັດໄຈແດ່. ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະສຳມາສັງກັບປະເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງສຳມາສັງກັບປະເປັນປັດໄຈແດ່... ລະ... ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະມິດສາວິມຸດຕິເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງມິດສາວິມຸດຕິເປັນປັດໄຈແດ່. ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະສຳມາວິມຸດຕິເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງສຳມາວິມຸດຕິເປັນປັດໄຈແດ່. ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະສັນທະເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງສັນທະເປັນປັດໄຈແດ່. ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະວິດຕົກເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງວິດຕົກເປັນປັດໄຈແດ່. ຍ່ອມສະෙຫວີຍອາລົມເພາະສັນຍາເປັນປັດໄຈແດ່, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງສັນຍາເປັນປັດໄຈແດ່.

Chando ca avūpasanto hoti, vitakko ca avūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ. Chando ca vūpasanto [Pg.104] hoti, vitakko ca avūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ. Chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca avūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ. Chando ca vūpasanto hoti, vitakko ca vūpasanto hoti, saññā ca vūpasantā hoti, tappaccayāpi vedayitaṃ. Appattassa pattiyā atthi āsavaṃ, tasmimpi ṭhāne anuppatte tappaccayāpi vedayitaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘samodahane paññā padesavihāre ñāṇaṃ’’.

ສັນທະກໍຍັງບໍ່ສະຫງົບ, ວິດຕົກກໍຍັງບໍ່ສະຫງົບ, ສັນຍາກໍຍັງບໍ່ສະຫງົບ, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມບໍ່ສະຫງົບນັ້ນເປັນປັດໄຈແດ່. ສັນທະສະຫງົບແລ້ວ, ແຕ່ວິດຕົກຍັງບໍ່ສະຫງົບ, ສັນຍາຍັງບໍ່ສະຫງົບ, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະປັດໄຈນັ້ນແດ່. ສັນທະສະຫງົບແລ້ວ, ວິດຕົກສະຫງົບແລ້ວ, ແຕ່ສັນຍາຍັງບໍ່ສະຫງົບ, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະປັດໄຈນັ້ນແດ່. ສັນທະສະຫງົບແລ້ວ, ວິດຕົກສະຫງົບແລ້ວ, ສັນຍາກໍສະຫງົບແລ້ວ, ຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະຄວາມສະຫງົບນັ້ນເປັນປັດໄຈແດ່. ຄວາມພະຍາຍາມເພື່ອບັນລຸທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸມີຢູ່, ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນບັນລຸເຖິງຖານະນັ້ນ, ກໍຍ່ອມສະເຫວີຍອາລົມເພາະປັດໄຈນັ້ນແດ່. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ "ປັນຍາໃນການປະມວນມາ ຊື່ວ່າ ປະເທສະວິຫາຣະຍານ".

Padesavihārañāṇaniddeso tecattālīsamo.

ການສະແດງປະເທສະວິຫາຣະຍານ ທີ 43 ຈົບ.

44-49. Chavivaṭṭañāṇaniddeso

໔໔-໔໙. ການສະແດງຊະວິວັດຕະຍານ

95. Kathaṃ adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ? Nekkhammādhipatattā paññā kāmacchandato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Abyāpādādhipatattā paññā byāpādato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Ālokasaññādhipatattā paññā thinamiddhato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Avikkhepādhipatattā paññā uddhaccato saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Dhammavavatthānādhipatattā paññā vicikicchāya saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Ñāṇādhipatattā paññā avijjāya saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Pāmojjādhipatattā paññā aratiyā saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Paṭhamajjhānādhipatattā paññā nīvaraṇehi saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ…pe… arahattamaggādhipatattā paññā sabbakilesehi saññāya vivaṭṭatīti – adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘adhipatattā paññā saññāvivaṭṭe ñāṇaṃ’’.

໙໕. ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ເປັນສັນຍາວິວັດຕະຍານ ແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ມີເນກຂຳມະເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກກາມະສັນທະ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ. ປັນຍາທີ່ມີອະພະຍາບາດເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກພະຍາບາດ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ. ປັນຍາທີ່ມີອາໂລກະສັນຍາເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກຖິນະມິດທະ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວิວັດຕະຍານ. ປັນຍາທີ່ມີອະວິກເຂປະເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກອຸດທັດຈະ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ. ປັນຍາທີ່ມີທຳມະວະວັດຖານເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກວິຈິກິດສາ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ. ປັນຍາທີ່ມີຍານເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກອະວິຊາ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ. ປັນຍາທີ່ມີປາໂມດເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກອະຣະຕິ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ. ປັນຍາທີ່ມີປະຖົມມະຊານເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກນີວອນທັງຫຼາຍ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ... ລະ... ປັນຍາທີ່ມີອະຣະຫັດຕະມັກເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກກິເລດທັງປວງ ເພາະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດຕະຍານ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາທີ່ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ ເປັນສັນຍາວິວັດຕະຍານ'.

96. Kathaṃ nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ? Kāmacchando nānattaṃ, nekkhammaṃ ekattaṃ. Nekkhammekattaṃ cetayato kāmacchandato cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte [Pg.105] paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ. Byāpādo nānattaṃ, abyāpādo ekattaṃ. Abyāpādekattaṃ cetayato byāpādato cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ. Thinamiddhaṃ nānattaṃ, ālokasaññā ekattaṃ. Ālokasaññekattaṃ cetayato thinamiddhato cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ…pe… sabbakilesā nānattaṃ, arahattamaggo ekattaṃ. Arahattamaggekattaṃ cetayato sabbakilesehi cittaṃ vivaṭṭatīti – nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘nānatte paññā cetovivaṭṭe ñāṇaṃ’’.

໙໖. ປັນຍາໃນທຳຕ່າງໆ ເປັນເຈໂຕວິວັດຕະຍານ ແນວໃດ? ກາມະສັນທະ ເປັນນານັດຕະ, ເນກຂຳມະ ເປັນເອກັດຕະ. ເມື່ອຄິດຄຳນຶງເຖິງເນກຂຳມະອັນເປັນເອກັດຕະ ຈິດຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກກາມະສັນທະ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນທຳຕ່າງໆ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕວິວັດຕະຍານ. ພະຍາບາດ ເປັນນານັດຕະ, ອະພະຍາບາດ ເປັນເອກັດຕະ. ເມື່ອຄິດຄຳນຶງເຖິງອະພະຍາບາດອັນເປັນເອກັດຕະ ຈິດຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກພະຍາບາດ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນທຳຕ່າງໆ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕວິວັດຕະຍານ. ຖິນະມິດທະ ເປັນນານັດຕະ, ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນເອກັດຕະ. ເມື່ອຄິດຄຳນຶງເຖິງອາໂລກະສັນຍາອັນເປັນເອກັດຕະ ຈິດຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກຖິນະມິດທະ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນທຳຕ່າງໆ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕວິວັດຕະຍານ... ລະ... ກິເລດທັງປວງ ເປັນນານັດຕະ, ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນເອກັດຕະ. ເມື່ອຄິດຄຳນຶງເຖິງອະຣະຫັດຕະມັກອັນເປັນເອກັດຕະ ຈິດຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກກິເລດທັງປວງ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນທຳຕ່າງໆ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕວິວັດຕະຍານ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນທຳຕ່າງໆ ເປັນເຈໂຕວິວັດຕະຍານ'.

97. Kathaṃ adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘adhiṭṭhāne paññā cittavivaṭṭe ñāṇaṃ’’.

໙໗. ປັນຍາໃນການຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນຈິດຕະວິວັດຕະຍານ ແນວໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນເມື່ອລະຖິນະມິດທະ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິວັດຕະຍານ... ລະ... ບຸກຄົນເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການຕັ້ງໝັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິວັດຕະຍານ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນຈິດຕະວິວັດຕະຍານ'.

98. Kathaṃ suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ? ‘‘Cakkhu suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā’’ti yathābhūtaṃ jānato passato cakkhābhinivesato ñāṇaṃ vivaṭṭatīti – suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ. ‘‘Sotaṃ suññaṃ…pe… ghānaṃ suññaṃ… jivhā suññā… kāyo suñño… mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā’’ti yathābhūtaṃ jānato passato manābhinivesato ñāṇaṃ vivaṭṭatīti – suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘suññate paññā ñāṇavivaṭṭe ñāṇaṃ’’.

໙໘. ປັນຍາໃນຄວາມວ່າງ ເປັນຍານະວິວັດຕະຍານ ແນວໃດ? 'ຈັກຂຸວ່າງຈາກຕົນ ຫຼືຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຕົນ ຫຼືຈາກຄວາມທ່ຽງ ຫຼືຈາກຄວາມຢັ້ງຢືນ ຫຼືຈາກຄວາມຍືນຍົງ ຫຼືຈາກທຳທີ່ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດา', ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້, ຍານຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນຈັກຂຸ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນຄວາມວ່າງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິວັດຕະຍານ. 'ໂສຕະວ່າງ... ລະ... ຄານະວ່າງ... ຊິວຫາວ່າງ... ກາຍວ່າງ... ມະໂນວ່າງຈາກຕົນ ຫຼືຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຕົນ ຫຼືຈາກຄວາມທ່ຽງ ຫຼືຈາກຄວາມຢັ້ງຢືນ ຫຼືຈາກຄວາມຍືນຍົງ ຫຼືຈາກທຳທີ່ມີຄວາມບໍ່ຜັນແປເປັນທຳມະດา', ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງຢ່າງນີ້, ຍານຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນມະໂນ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນຄວາມວ່າງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິວັດຕະຍານ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມວ່າງ ເປັນຍານະວິວັດຕະຍານ'.

99. Kathaṃ vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ? Nekkhammena kāmacchandaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ[Pg.106]. Avikkhepena uddhaccaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ…pe… arahattamaggena sabbakilese vosajjatīti – vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘vosagge paññā vimokkhavivaṭṭe ñāṇaṃ’’.

໙໙. ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ເປັນວິມົກkhະວິວັດຕະຍານ ແນວໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມສະຫຼະກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂຳມະ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມົກຂະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສະຫຼະພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມົກkhະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສະຫຼະຖິນະມິດທະດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມົກຂະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສະຫຼະອຸດທັດຈະດ້ວຍອະວິກເຂປະ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມົກຂະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສະຫຼະວິຈິກິດສາດ້ວຍທຳມະວະວັດຖານ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມົກຂະວິວັດຕະຍານ... ລະ... ບຸກຄົນຍ່ອມສະຫຼະກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນການສະຫຼะ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມົກຂະວິວັດຕະຍານ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການສະຫຼະ ເປັນວິມົກຂະວິວັດຕະຍານ'.

100. Kathaṃ tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ? Dukkhassa pīḷanaṭṭhaṃ saṅkhataṭṭhaṃ santāpaṭṭhaṃ vipariṇāmaṭṭhaṃ parijānanto vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ. Samudayassa āyūhanaṭṭhaṃ nidānaṭṭhaṃ saññogaṭṭhaṃ palibodhaṭṭhaṃ pajahanto vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ. Nirodhassa nissaraṇaṭṭhaṃ vivekaṭṭhaṃ asaṅkhataṭṭhaṃ amataṭṭhaṃ sacchikaronto vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ. Maggassa niyyānaṭṭhaṃ hetuṭṭhaṃ dassanaṭṭhaṃ ādhipateyyaṭṭhaṃ bhāvento vivaṭṭatīti – tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ.

໑໐໐. ປັນຍາໃນສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ ເປັນສັດຈະວິວັດຕະຍານ ແນວໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອກຳນົດຮູ້ສະພາວະບີບຄັ້ນ, ສະພາວະປຸງແຕ່ງ, ສະພາວະເຜົາຜານ, ສະພາວະຜັນແປ ແຫ່ງທຸກ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດຈະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນເມື່ອລະສະພາວະຂົນຂວາຍ, ສະພາວະເປັນເຫດ, ສະພາວະພົວພັນ, ສະພາວະກັງວົນ ແຫ່ງສະມຸໄທ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດຈະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນເມື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງສະພາວະສະຫຼັດອອກ, ສະພາວະສະຫງົບ, ສະພາວະບໍ່ປຸງແຕ່ງ, ສະພາວະບໍ່ຕາຍ ແຫ່ງນິໂຣດ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດຈະວິວັດຕະຍານ. ບຸກຄົນເມື່ອຈະເລີນສະພາວະນຳອອກ, ສະພາວະເປັນເຫດ, ສະພາວະເຫັນ, ສະພາວະເປັນໃຫຍ່ ແຫ່ງມັກ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ປັນຍາໃນສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດຈະວິວັດຕະຍານ.

Saññāvivaṭṭo, cetovivaṭṭo, cittavivaṭṭo, ñāṇavivaṭṭo, vimokkhavivaṭṭo, saccavivaṭṭo. Sañjānanto vivaṭṭatīti – saññāvivaṭṭo. Cetayanto vivaṭṭatīti – cetovivaṭṭo. Vijānanto vivaṭṭatīti – cittavivaṭṭo. Ñāṇaṃ karonto vivaṭṭatīti – ñāṇavivaṭṭo. Vosajjanto vivaṭṭatīti – vimokkhavivaṭṭo. Tathaṭṭhe vivaṭṭatīti – saccavivaṭṭo.

ວິວັດມີ 6 ຢ່າງ ຄື: ສັນຍາວິວັດ, ເຈໂຕວິວັດ, ຈິດຕະວິວັດ, ຍານະວິວັດ, ວິມົກຂະວິວັດ, ສັດຈະວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອກຳນົດຮູ້ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອຄິດຄຳນຶງ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອເຮັດຍານໃຫ້ເກີດ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອສະຫຼະ ຍ່ອມຫຼີກອອກ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມົກຂະວິວັດ. ບຸກຄົນຍ່ອມຫຼີກອອກໃນສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດຈະວິວັດ.

Yattha saññāvivaṭṭo, tattha cetovivaṭṭo. Yattha cetovivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo. Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo tattha cittavivaṭṭo. Yattha cittavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo. Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo, tattha ñāṇavivaṭṭo. Yattha ñāṇavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo. Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo, tattha vimokkhavivaṭṭo. Yattha vimokkhavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo. Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo, tattha saccavivaṭṭo. Yattha saccavivaṭṭo, tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘tathaṭṭhe paññā saccavivaṭṭe ñāṇaṃ’’.

ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີເຈໂຕວິວັດ. ໃນທຳໃດມີເຈໂຕວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດແລະເຈໂຕວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີຈິດຕະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີຈິດຕະວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດແລະເຈໂຕວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ, ເຈໂຕວິວັດ ແລະຈິດຕະວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີຍານະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີຍານະວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດ, ເຈໂຕວິວັດ ແລະຈິດຕະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ, ເຈໂຕວິວັດ, ຈິດຕະວິວັດ ແລະຍານະວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີວິມົກຂະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີວິມົກຂະວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວิວັດ, ເຈໂຕວິວັດ, ຈິດຕະວິວັດ ແລະຍານະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ, ເຈໂຕວິວັດ, ຈິດຕະວິວັດ, ຍານະວິວັດ ແລະວິມົກຂະວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີສັດຈະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັດຈະວິວັດ, ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດ, ເຈໂຕວິວັດ, ຈິດຕະວິວັດ, ຍານະວິວັດ ແລະວິມົກຂະວິວັດ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນສະພາວະທີ່ແທ້ຈິງ ເປັນສັດຈະວິວັດຕະຍານ'.

Chavivaṭṭañāṇaniddeso navacattālīsamo.

ການສະແດງວິວັດຕະຍານ 6 ປະການ ທີ 49 ຈົບ.

50. Iddhividhañāṇaniddeso

໕໐. การສະແດງອິດທິວິທະຍານ

101. Kathaṃ [Pg.107] kāyampi cittampi ekavavatthānatā sukhasaññañca lahusaññañca adhiṭṭhānavasena ijjhanaṭṭhe paññā iddhividhe ñāṇaṃ? Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāveti paridameti, muduṃ karoti kammaniyaṃ. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāvetvā paridametvā muduṃ karitvā kammaniyaṃ kāyampi citte samodahati, cittampi kāye samodahati, kāyavasena cittaṃ pariṇāmeti, cittavasena kāyaṃ pariṇāmeti, kāyavasena cittaṃ adhiṭṭhāti, cittavasena kāyaṃ adhiṭṭhāti; kāyavasena cittaṃ pariṇāmetvā cittavasena kāyaṃ pariṇāmetvā kāyavasena cittaṃ adhiṭṭhahitvā cittavasena kāyaṃ adhiṭṭhahitvā sukhasaññañca lahusaññañca kāye okkamitvā viharati. So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena iddhividhañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti.

໑໐໑. ປັນຍາໃນຄວາມສຳເລັດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການກຳນົດກາຍແລະຈິດໃຫ້ເປັນອັນດຽວກັນ ແລະການຕັ້ງໝັ້ນສຸຂະສັນຍາແລະລຫຸສັນຍາ ເປັນອິດທິວິທະຍານ ແນວໃດ? ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍຈິດຕະສະມາທິປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິປະທານະສັງຂານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມອົບຮົມ ຍ່ອມຝຶກຝົນ ຈິດໃນອິດທິບາດ 4 ປະການນີ້ ໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຄັນອົບຮົມ ຝຶກຝົນ ຈິດໃນອິດທິບາດ 4 ປະການນີ້ ໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມກາຍເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ໃນຈິດ, ຍ່ອມນ້ອມຈິດເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ໃນກາຍ, ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງກາຍ, ຍ່ອມນ້ອມກາຍໄປດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງກາຍ, ຍ່ອມຕັ້ງກາຍໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈິດ; ຄັນນ້ອມຈິດໄປດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງກາຍ ນ້ອມກາຍໄປດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈິດ ຕັ້ງຈິດໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງກາຍ ຕັ້ງກາຍໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈິດແລ້ວ ຍ່ອມກ້າວລົງສູ່ສຸຂະສັນຍາແລະລຫຸສັນຍາໃນກາຍ ແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຈິດທີ່ອົບຮົມແລ້ວຢ່າງນັ້ນ ອັນບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມນ້ອມໄປ ຍ່ອມໂນ້ມໄປ ເພື່ອອິດທິວິທະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມປະສົບລິດໄດ້ຫຼາຍປະการ.

102. Ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse; pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake; udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ; ākāsepi pallaṅkena kamati seyyathāpi pakkhī sakuṇo imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati; yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘kāyampi cittampi ekavavatthānatā sukhasaññañca lahusaññañca adhiṭṭhānavasena ijjhanaṭṭhe paññā iddhividhe ñāṇaṃ’’.

໑໐໒. ຄົນດຽວເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວໄປກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ຍ່ອມດຳດິນໂຜ່ຂຶ້ນໃນແຜ່ນດິນ ເໝືອນດຳຜຸດດຳໂຜ່ໃນນ້ຳ; ຍ່ອມເດີນເທິງນ້ຳບໍ່ແຕກແຍກ ເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ; ຍ່ອມເດີນທາງໄປໃນອາກາດດ້ວຍທ່າຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ຍ່ອມລູບຄຳພະຈັນແລະພະອາທິດເຫຼົ່ານີ້ທີ່ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍດ້ວຍຝາມື; ຍ່ອມຍັງອຳນາດໃຫ້ເປັນໄປດ້ວຍກາຍຈົນເຖິງພົມມະໂລກ. ຍານນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນຄວາມສຳເລັດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການກຳນົດກາຍແລະຈິດໃຫ້ເປັນອັນດຽວກັນ ແລະການຕັ້ງໝັ້ນສຸຂະສັນຍາແລະລຫຸສັນຍາ ເປັນອິດທິວິທະຍານ'.

Iddhividhañāṇaniddeso paññāsamo.

ການສະແດງອິດທິວິທະຍານ ທີ 50 ຈົບ.

51. Sotadhātuvisuddhiñāṇaniddeso

໕໑. ການສະແດງໂសຕະທາດວິສຸດທິຍານ

103. Kathaṃ [Pg.108] vitakkavipphāravasena nānattekattasaddanimittānaṃ pariyogāhaṇe paññā sotadhātuvisuddhiñāṇaṃ? Idha bhikkhu chandasamādhi…pe… vīriyasamādhi… cittasamādhi… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāveti paridameti, muduṃ karoti kammaniyaṃ. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāvetvā paridametvā, muduṃ karitvā kammaniyaṃ dūrepi saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, santikepi saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, oḷārikānampi saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, sukhumānampi saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, saṇhasaṇhānampi saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, puratthimāyapi disāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, pacchimāyapi disāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, uttarāyapi disāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, dakkhiṇāyapi disāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, puratthimāyapi anudisāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, pacchimāyapi anudisāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, uttarāyapi anudisāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, dakkhiṇāyapi anudisāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, heṭṭhimāyapi disāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti, uparimāyapi disāya saddānaṃ saddanimittaṃ manasi karoti. So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena sotadhātuvisuddhiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya ubho sadde suṇāti – dibbe ca mānuse ca ye dūre santike ca. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘vitakkavipphāravasena nānattekattasaddanimittānaṃ pariyogāhaṇe paññā sotadhātuvisuddhiñāṇaṃ’’.

໑໐໓. ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ສັດທະນິມິດ ທີ່ຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການແຜ່ໄປຂອງວິຕົກ ເປັນໂສຕະທາຕຸວິສຸດທິຍານ ແນວໃດ? ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ... ວິຣິຍະສະມາທິ... ຈິດຕະສະມາທິ... ວິມັງສາສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມອົບຮົມຈິດ ຝຶກຝົນຈິດ ເຮັດຈິດໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານ ໃນອິດທິບາດທັງສີ່ນີ້. ພິກຂຸນັ້ນ ຄັນອົບຮົມຈິດ ຝຶກຝົນຈິດ ເຮັດຈິດໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານ ໃນອິດທິບາດທັງສີ່ນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທີ່ໄກ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທີ່ໃກ້, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ທີ່ຫຍາບ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ທີ່ລະອຽດ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ທີ່ລະອຽດຢ່າງຍິ່ງ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທິດບູຣະພາ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທິດປະຈິມ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທິດອຸດອນ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທິດທັກສິນ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນອະນຸທິດບູຣະພາ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນອະນຸທິດປະຈິມ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນອະນຸທິດອຸດອນ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນອະນຸທິດທັກສິນ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທິດເບື້ອງຕ່ຳ, ຍ່ອມມົນສິການສັດທະນິມິດແຫ່ງສຽງທັງຫຼາຍ ແມ້ໃນທິດເບື້ອງເທິງ. ພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຈິດທີ່ໄດ້ອົບຮົມແລ້ວຢ່າງນັ້ນ ທີ່ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອໂສຕະທາຕຸວິສຸດທິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງທັງສອງ ຄື ສຽງທິບ ແລະ ສຽງມະນຸດ ແມ້ໃນທີ່ໄກ ແລະ ທີ່ໃກ້ ດ້ວຍໂສຕະທາດອັນເປັນທິບ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນໂສຕະທາດຂອງມະນຸດ. ທຳນັ້ນ ເປັນຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ເປັນປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “vitakkavipphāravasena nānattekattasaddanimittānaṃ pariyogāhaṇe paññā sotadhātuvisuddhiñāṇaṃ” (ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ສັດທະນιມິດ ທີ່ຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການແຜ່ໄປຂອງວິຕົກ ເປັນໂສຕະທາຕຸວິສຸດທິຍານ).

Sotadhātuvisuddhiñāṇaniddeso ekapaññāsamo.

ການຈຳແນກໂສຕະທາຕຸວິສຸດທິຍານ ທີຫ້າສິບເອັດ.

52. Cetopariyañāṇaniddeso

໕໒. ການຈຳແນກເຈໂຕປະຣິຍະຍານ

104. Kathaṃ tiṇṇaṃ cittānaṃ vipphārattā indriyānaṃ pasādavasena nānattekattaviññāṇacariyāpariyogāhaṇe paññā cetopariyañāṇaṃ? Idha bhikkhu [Pg.109] chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāveti paridameti, muduṃ karoti kammaniyaṃ. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāvetvā paridametvā, muduṃ karitvā kammaniyaṃ evaṃ pajānāti – ‘‘idaṃ rūpaṃ somanassindriyasamuṭṭhitaṃ, idaṃ rūpaṃ domanassindriyasamuṭṭhitaṃ, idaṃ rūpaṃ upekkhindriyasamuṭṭhita’’nti. So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena cetopariyañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajānāti – sarāgaṃ vā cittaṃ ‘‘sarāgaṃ citta’’nti pajānāti, vītarāgaṃ vā cittaṃ ‘‘vītarāgaṃ citta’’nti pajānāti, sadosaṃ vā cittaṃ…pe… vītadosaṃ vā cittaṃ… samohaṃ vā cittaṃ… vītamohaṃ vā cittaṃ… saṃkhittaṃ vā cittaṃ… vikkhittaṃ vā cittaṃ… mahaggataṃ vā cittaṃ… amahaggataṃ vā cittaṃ… sauttaraṃ vā cittaṃ… anuttaraṃ vā cittaṃ… samāhitaṃ vā cittaṃ… asamāhitaṃ vā cittaṃ… vimuttaṃ vā cittaṃ… avimuttaṃ vā cittaṃ ‘‘avimuttaṃ cittanti pajānāti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘tiṇṇaṃ cittānaṃ vipphārattā indriyānaṃ pasādavasena nānattekattaviññāṇacariyāpariyogāhaṇe paññā cetopariyañāṇaṃ’’.

໑໐໔. ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິນຍານ ທີ່ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ດ້ວຍຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງອິນຊີ ເພາະຄວາມແຜ່ໄປແຫ່ງຈິດສາມດວງ ເປັນເຈໂຕປະຣິຍະຍານ ແນວໃດ? ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ... ຈິດຕະສະມາທິ... ວິມັງສາສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມອົບຮົມຈິດ ຝຶກຝົນຈິດ ເຮັດຈິດໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານ ໃນອິດທິບາດທັງສີ່ນີ້. ພິກຂຸນັ້ນ ຄັນອົບຮົມຈິດ ຝຶກຝົນຈິດ ເຮັດຈິດໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານ ໃນອິດທິບາດທັງສີ່ນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຊັດຢ່າງນີ້ວ່າ “ຮູບນີ້ມີໂສມະນັດສິນຊີເປັນສະມຸດຖານ, ຮູບນີ້ມີໂທມະນັດສິນຊີເປັນສະມຸດຖານ, ຮູບນີ້ມີອຸເປກຂິນຊີເປັນສະມຸດຖານ”. ພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຈິດທີ່ໄດ້ອົບຮົມແລ້ວຢ່າງນັ້ນ ທີ່ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ຈິດຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍຈິດຂອງຕົນ ຄື ຈິດມີຣາຄະ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ “ຈິດມີຣາຄະ”, ຫຼື ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ “ຈິດປາສະຈາກຣາຄະ”, ຈິດມີໂທສະ... ຫຼື ຈິດປາສະຈາກໂທສະ... ຈິດມີໂມຫະ... ຫຼື ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ... ຈິດຫົດຫູ່... ຫຼື ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ... ຈິດເປັນມະຫັກຄະຕະ... ຫຼື ຈິດບໍ່ເປັນມະຫັກຄະຕະ... ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຫຼື ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ... ຫຼື ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ... ຈິດຫຼຸດພົ້ນ... ຫຼື ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ “ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ”. ທຳນັ້ນ ເປັນຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ເປັນປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “tiṇṇaṃ cittānaṃ vipphārattā indriyānaṃ pasādavasena nānattekattaviññāṇacariyāpariyogāhaṇe paññā cetopariyañāṇaṃ” (ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິນຍານ ທີ່ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ດ້ວຍຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງອິນຊີ ເພາະความແຜ່ໄປແຫ່ງຈິດສາມດວງ ເປັນເຈໂຕປະຣິຍະຍານ).

Cetopariyañāṇaniddeso dvepaññāsamo.

ການຈຳແນກເຈໂຕປະຣິຍະຍານ ທີຫ້າສິບສອງ.

53. Pubbenivāsānussatiñāṇaniddeso

໕໓. ການຈຳແນກປຸບເບນิວາສານຸດສະຕິຍານ

105. Kathaṃ paccayapavattānaṃ dhammānaṃ nānattekattakammavipphāravasena pariyogāhaṇe paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṃ? Idha bhikkhu chandasamādhi…pe… muduṃ karitvā kammaniyaṃ evaṃ pajānāti – ‘‘imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti; evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti’’.

໑໐໕. ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເປັນໄປຕາມປັດໄຈ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການແຜ່ໄປຂອງກຳ ທີ່ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ເປັນປຸບເບນິວາສານຸດສະຕິຍານ ແນວໃດ? ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ... ເຮັດຈິດໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານແລ້ວ ຍ່ອມຮູ້ຊັດຢ່າງນີ້ວ່າ “ເມື່ອສິ່ງນີ້ມີ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງມີ, ເພາະສິ່ງນີ້ເກີດຂຶ້ນ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ, ໄດ້ແກ່ ເພາະອະວິຊຊາເປັນປັດໄຈ ສັງຂານຈຶ່ງມີ, ເພາະສັງຂານເປັນປັດໄຈ ວິນຍານຈຶ່ງມີ, ເພາະວິນຍານເປັນປັດໄຈ ນາມຮູບຈຶ່ງມີ, ເພາະນາມຮູບເປັນປັດໄຈ ສະລາຍະຕະນະຈຶ່ງມີ, ເພາະສະລາຍະຕະນະເປັນປັດໄຈ ຜັດສະຈຶ່ງມີ, ເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ ເວດທະນາຈຶ່ງມີ, ເພາະເວດທະນາເປັນປັດໄຈ ຕັນຫາຈຶ່ງມີ, ເພາະຕັນຫາເປັນປັດໄຈ ອຸປາດານຈຶ່ງມີ, ເພາະອຸປາດານເປັນປັດໄຈ ພົບຈຶ່ງມີ, ເພາະພົບເປັນປັດໄຈ ຊາດຈຶ່ງມີ, ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຊະລາມໍຣະນະ ໂສກະປະຣິເທວະ ທຸກຂະ ໂທມະນັດ ອຸປາຍາດ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງສິ້ນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້”.

So [Pg.110] tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena pubbenivāsānussatiñāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo tissopi jātiyo catassopi jātiyo pañcapi jātiyo dasapi jātiyo vīsampi jātiyo tiṃsampi jātiyo cattālīsampi jātiyo paññāsampi jātiyo, jātisatampi jātisahassampi jātisatasahassampi, anekepi saṃvaṭṭakappe anekepi vivaṭṭakappe anekepi saṃvaṭṭavivaṭṭakappe – ‘‘amutrāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evamāyupariyanto, so tato cuto amutra udapādiṃ; tatrāpāsiṃ evaṃnāmo evaṃgotto evaṃvaṇṇo evamāhāro evaṃsukhadukkhappaṭisaṃvedī evama āyupariyanto, so tato cuto idhūpapanno’’ti. Iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘paccayapavattānaṃ dhammānaṃ nānattekattakammavipphāravasena pariyogāhaṇe paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṃ’’.

ພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຈິດທີ່ໄດ້ອົບຮົມແລ້ວຢ່າງນັ້ນ ທີ່ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອປຸບເບນິວາສານຸດສະຕິຍານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທະສັນດານທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່ ສາມຊາດແດ່ ສີ່ຊາດແດ່ ຫ້າຊາດແດ່ ສິບຊາດແດ່ ຊາວຊາດແດ່ ສາມສິບຊາດແດ່ ສີ່ສິບຊາດແດ່ ຫ້າສິບຊາດແດ່ ຮ້ອຍຊາດແດ່ ພັນຊາດແດ່ ແສນຊາດແດ່ ຕະຫຼອດສັງວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ ວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກແດ່ວ່າ “ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີວັນນະຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປເກີດໃນພົບນັ້ນ; ແມ້ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີວັນນະຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ໄດ້ສະເຫວີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີກຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້, ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນພົບນີ້”. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທະສັນດານທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້. ທຳນັ້ນ ເປັນຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ເປັນປັນຍา ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “paccayapavattānaṃ dhammānaṃ nānattekattakammavipphāravasena pariyogāhaṇe paññā pubbenivāsānussatiñāṇaṃ” (ປັນຍາໃນການຢັ່ງລົງສູ່ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເປັນໄປຕາມປັດໄຈ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການແຜ່ໄປຂອງກຳ ທີ່ມີຄວາມຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ເປັນປຸບເບນິວາສານຸດສະຕິຍານ).

Pubbenivāsānussatiñāṇaniddeso tepaññāsamo.

ການຈຳແນກປຸບເບນິວາສານຸດສະຕິຍານ ທີຫ້າສິບສາມ.

54. Dibbacakkhuñāṇaniddeso

໕໔. ການຈຳແນກທິບພະຍະຈັກຂຸຍານ

106. Kathaṃ obhāsavasena nānattekattarūpanimittānaṃ dassanaṭṭhe paññā dibbacakkhuñāṇaṃ? Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi…pe… cittasamādhi…pe… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāveti paridameti, muduṃ karoti kammaniyaṃ. So imesu catūsu iddhipādesu cittaṃ paribhāvetvā paridametvā, muduṃ karitvā kammaniyaṃ ālokasaññaṃ manasi karoti, divāsaññaṃ adhiṭṭhāti – ‘‘yathā divā tathā rattiṃ, yathā rattiṃ tathā divā’’. Iti vivaṭena cetasā apariyonaddhena sappabhāsaṃ cittaṃ bhāveti. So tathābhāvitena cittena parisuddhena pariyodātena sattānaṃ cutūpapātañāṇāya cittaṃ abhinīharati abhininnāmeti. So dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena, satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe [Pg.111] sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti – ‘‘ime vata bhonto sattā kāyaduccaritena samannāgatā, vacīduccaritena samannāgatā, manoduccaritena samannāgatā, ariyānaṃ upavādakā, micchādiṭṭhikā, micchādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapannā. Ime vā pana bhonto sattā kāyasucaritena samannāgatā, vacīsucaritena samannāgatā, manosucaritena samannāgatā ariyānaṃ anupavādakā, sammādiṭṭhikā sammādiṭṭhikammasamādānā; te kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapannā’’ti. Iti dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne hīne paṇīte suvaṇṇe dubbaṇṇe, sugate duggate yathākammūpage satte pajānāti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘obhāsavasena nānattekattarūpanimittānaṃ dassanaṭṭhe paññā dibbacakkhuñāṇaṃ’’.

໑໐໖. ປັນຍາໃນການເຫັນຮູບນιມິດ ທີ່ຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ ເປັນທິບພະຍະຈັກຂຸຍານ ແນວໃດ? ພິກຂຸໃນພຣະສາສນານີ້ ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ... ຈິດຕະສະມາທິ... ວິມັງສາສະມາທິ ແລະ ປະທານະສັງຂານ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມອົບຮົມຈິດ ຝຶກຝົນຈິດ ເຮັດຈິດໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານ ໃນອິດທິບາດທັງສີ່ນີ້. ພິກຂຸນັ້ນ ຄັນອົບຮົມຈິດ ຝຶກຝົນຈິດ ເຮັດຈິດໃຫ້ອ່ອນໂຍນ ໃຫ້ຄວນແກ່ການງານ ໃນອິດທິບາດທັງສີ່ນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມມົນສິການອາໂລກະສັນຍາ, ຍ່ອມອະທິສຖານທิວາສັນຍາ ວ່າ “ກາງເວັນເປັນແນວໃດ ກາງຄືນກໍເປັນແນວນັ້ນ, ກາງຄືນເປັນແນວໃດ ກາງເວັນກໍເປັນແນວນັ້ນ”. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມຈະເລີນຈິດທີ່ມີແສງສະຫວ່າງ ດ້ວຍຈິດທີ່ເປີດເຜີຍ ບໍ່ມີສິ່ງໃດບົດບັງ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້. ພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍຈິດທີ່ໄດ້ອົບຮົມແລ້ວຢ່າງນັ້ນ ທີ່ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປ ໂນ້ມຈິດໄປ ເພື່ອຈຸຕູປະປາຕະຍານ ຂອງສັດທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ທີ່ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງອຸບັດ ທີ່ເລີວ ທີ່ປະນີດ ມີຜິວພັນດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວ ໄປດີ ໄປຊົ່ວ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ “ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ ຕິຕຽນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິຖິ ສະມາທານມິດສາທິຖິກຳ; ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ຫຼືວ່າ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ເອີຍ! ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະຣິດ ວະຈີສຸຈະຣິດ ມະໂນສຸຈະຣິດ ບໍ່ຕິຕຽນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສັມມາທິຖິ ສະມາທານສັມມາທິຖິກຳ; ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ຕາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ”. ພິກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ທີ່ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງອຸບັດ ທີ່ເລີວ ທີ່ປະນີດ ມີຜິວພັນດີ ມີຜິວພັນຊົ່ວ ໄປດີ ໄປຊົ່ວ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸຂອງມະນຸດ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ ດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້. ທຳນັ້ນ ເປັນຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ເປັນປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “obhāsavasena nānattekattarūpanimittānaṃ dassanaṭṭhe paññā dibbacakkhuñāṇaṃ” (ປັນຍາໃນການເຫັນຮູບນິມິດ ທີ່ຕ່າງກັນ ແລະ ຄືກັນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ ເປັນທິບພະຍະຈັກຂຸຍານ).

Dibbacakkhuñāṇaniddeso catupaññāsamo.

ການຈຳແນກທິບພະຍະຈັກຂຸຍານ ທີຫ້າສິບສີ່ ຈົບແລ້ວ.

55. Āsavakkhayañāṇaniddeso

໕໕. ການຈຳແນກອາສະວັກຂະຍະຍານ

107. Kathaṃ catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṃ indriyānaṃ vasibhāvatā paññā āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ? Katamesaṃ tiṇṇannaṃ indriyānaṃ? Anaññātaññassāmītindriyassa aññindriyassa aññātāvindriyassa.

໑໐໗. ປັນຍາໃນຄວາມເປັນຜູ້ມີອຳນາດເໜືອອິນຊີສາມ ດ້ວຍອາການຫົກສິບສີ່ ເປັນອາສະວັກຂະຍະຍານ ແນວໃດ? ອິນຊີສາມ ຄືອັນໃດແດ່? ຄື ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ, ອັນຍິນຊີ ແລະ ອັນຍາຕາວິນຊີ.

Anaññātaññassāmītindriyaṃ kati ṭhānāni gacchati, aññindriyaṃ kati ṭhānāni gacchati, aññātāvindriyaṃ kati ṭhānāni gacchati? Anaññātaññassāmītindriyaṃ ekaṃ ṭhānaṃ gacchati – sotāpattimaggaṃ. Aññindriyaṃ cha ṭhānāni gacchati – sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmimaggaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmimaggaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattamaggaṃ. Aññātāvindriyaṃ ekaṃ ṭhānaṃ gacchati – arahattaphalaṃ.

ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະເທົ່າໃດ, ອັນຍິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະເທົ່າໃດ, ອັນຍາຕາວິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະເທົ່າໃດ? ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະໜຶ່ງ ຄື ໂសຕາປັດຕິມັກ. ອັນຍິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະຫົກ ຄື ໂសຕາປັດຕິຜົນ, ສະກະທາຄາມີມັກ, ສະກະທາຄາມີຜົນ, ອະນາຄາມີມັກ, ອະນາຄາມີຜົນ, ອະຣະຫັດຕະມັກ. ອັນຍາຕາວິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະໜຶ່ງ ຄື ອະຣະຫັດຕະຜົນ.

Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa saddhindriyaṃ adhimokkhaparivāraṃ hoti, vīriyindriyaṃ paggahaparivāraṃ hoti, satindriyaṃ upaṭṭhānaparivāraṃ hoti, samādhindriyaṃ avikkhepaparivāraṃ hoti, paññindriyaṃ dassanaparivāraṃ hoti, manindriyaṃ vijānanaparivāraṃ hoti, somanassindriyaṃ abhisandanaparivāraṃ [Pg.112] hoti, jīvitindriyaṃ pavattasantatādhipateyyaparivāraṃ hoti. Sotāpattimaggakkhaṇe jātā dhammā ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṃ rūpaṃ sabbeva kusalā honti, sabbeva anāsavā honti, sabbeva niyyānikā honti, sabbeva apacayagāmino honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti. Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti. Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.

ໃນຂະນະແຫ່ງໂសດາປັດຕິມັກ, ສັດທິນຊີ ຂອງອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ມີຄວາມຕົກລົງໃຈ (ອະທິໂມກ) ເປັນບໍລິວານ, ວິຣິຍິນຊີ ມີຄວາມປະຄອງໄວ້ (ປະຄະຫະ) ເປັນບໍລິວານ, ສະຕິນຊີ ມີຄວາມປາກົດ (ອຸປັດຖານ) ເປັນບໍລິວານ, ສະມາທິນຊີ ມີຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ) ເປັນບໍລິວານ, ປັນຍິນຊີ ມີຄວາມເຫັນ (ທັດສະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ມະນິນຊີ ມີຄວາມຮູ້ແຈ້ງ (ວິຊານະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ໂສມະນັດສິນຊີ ມີຄວາມຊາບຊຶມ (ອະພິສັນທະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ຊີວິດິນຊີ ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການສືບຕໍ່ແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດຕະສັນຕະຕາທິປະໄຕ) ເປັນບໍລິວານ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂសດາປັດຕິມັກ, ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຍົກເວັ້ນຮູບທີ່ມີຈິດເປັນສະມຸດຖານ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນກຸສົນ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອາສະວະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນນິຍານິກະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນອະປະຈະຍະຄາມີ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນໂລກຸດຕະຣະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ມີນິພານເປັນອາລົມ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂសດາປັດຕິມັກ, ອິນຊີ 8 ປະການນີ້ ຂອງອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ມີສະຫະຊາດເປັນບໍລິວານ, ມີອັນຍະມັນຍະເປັນບໍລິວານ, ມີນິດໄສເປັນບໍລິວານ, ມີສຳປະຍຸດເປັນບໍລິວານ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທຳເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບພ້ອມກັນ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນນັ້ນແລ ເປັນທັງອາການ ແລະ ເປັນທັງບໍລິວານ ຂອງອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ນັ້ນ.

Sotāpattiphalakkhaṇe aññindriyassa saddhindriyaṃ adhimokkhaparivāraṃ hoti, vīriyindriyaṃ paggahaparivāraṃ hoti, satindriyaṃ upaṭṭhānaparivāraṃ hoti, samādhindriyaṃ avikkhepaparivāraṃ hoti, paññindriyaṃ dassanaparivāraṃ hoti, manindriyaṃ vijānanaparivāraṃ hoti, somanassindriyaṃ abhisandanaparivāraṃ hoti, jīvitindriyaṃ pavattasantatādhipateyyaparivāraṃ hoti. Sotāpattiphalakkhaṇe jātā dhammā sabbeva abyākatā honti, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṃ rūpaṃ sabbeva anāsavā honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti. Sotāpattiphalakkhaṇe aññindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti. Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.

ໃນຂະນະແຫ່ງໂសດາປັດຕິຜົນ, ສັດທິນຊີ ຂອງອັນຍິນຊີ ມີຄວາມຕົກລົງໃຈ (ອະທິໂມກ) ເປັນບໍລິວານ, ວິຣິຍິນຊີ ມີຄວາມປະຄອງໄວ້ (ປະຄະຫະ) ເປັນບໍລິວານ, ສະຕິນຊີ ມີຄວາມປາກົດ (ອຸປັດຖານ) ເປັນບໍລິວານ, ສະມາທິນຊີ ມີຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ) ເປັນບໍລິວານ, ປັນຍິນຊີ ມີຄວາມເຫັນ (ທັດສະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ມະນິນຊີ ມີຄວາມຮູ້ແຈ້ງ (ວິຊານະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ໂສມະນັດສິນຊີ ມີຄວາມຊາບຊຶມ (ອະພິສັນທະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ຊີວິດິນຊີ ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການສືບຕໍ່ແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດຕະສັນຕະຕາທິປະໄຕ) ເປັນບໍລິວານ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂសດາປັດຕິຜົນ, ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນອັບຍາກົດ, ຍົກເວັ້ນຮູບທີ່ມີຈິດເປັນສະມຸດຖານ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອາສະວະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນໂລກຸດຕະຣະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ມີນິພານເປັນອາລົມ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂសດາປັດຕິຜົນ, ອິນຊີ 8 ປະການນີ້ ຂອງອັນຍິນຊີ ມີສະຫະຊາດເປັນບໍລິວານ, ມີອັນຍະມັນຍະເປັນບໍລິວານ, ມີນິດໄສເປັນບໍລິວານ, ມີສຳປະຍຸດເປັນບໍລິວານ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທຳເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບພ້ອມກັນ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນນັ້ນແລ ເປັນທັງອາການ ແລະ ເປັນທັງບໍລິວານ ຂອງອັນຍິນຊີ ນັ້ນ.

Sakadāgāmimaggakkhaṇe …pe… sakadāgāmiphalakkhaṇe…pe… anāgāmimaggakkhaṇe…pe… anāgāmiphalakkhaṇe…pe… arahattamaggakkhaṇe aññindriyassa saddhindriyaṃ adhimokkhaparivāraṃ hoti…pe… jīvitindriyaṃ pavattasantatādhipateyyaparivāraṃ hoti. Arahattamaggakkhaṇe jātā dhammā ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṃ rūpaṃ sabbeva kusalā honti, sabbeva anāsavā honti, sabbeva niyyānikā honti, sabbeva apacayagāmino honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti. Arahattamaggakkhaṇe aññindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā [Pg.113] honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti. Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.

ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາກາມີມັກ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາກາມີຜົນ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີຜົນ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ສັດທິນຊີ ຂອງອັນຍິນຊີ ມີຄວາມຕົກລົງໃຈ (ອະທິໂມກ) ເປັນບໍລິວານ... ລະ... ຊີວິດິນຊີ ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການສືບຕໍ່ແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດຕະສັນຕະຕາທິປະໄຕ) ເປັນບໍລິວານ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ ຍົກເວັ້ນຮູບທີ່ມີຈິດເປັນສະມຸດຖານ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນກຸສົນ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອາສະວະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນນິຍານិកະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນອະປະຈະຍະຄາມີ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນໂລກຸດຕະຣະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ມີນິພານເປັນອາລົມ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ອິນຊີ 8 ປະການນີ້ ຂອງອັນຍິນຊີ ມີສະຫະຊາດເປັນບໍລິວານ, ມີອັນຍະມັນຍະເປັນບໍລິວານ, ມີນິດໄສເປັນບໍລິວານ, ມີສຳປະຍຸດເປັນບໍລິວານ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທຳເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບພ້ອມກັນ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນນັ້ນແລ ເປັນທັງອາການ ແລະ ເປັນທັງບໍລິວານ ຂອງອັນຍິນຊີ ນັ້ນ.

Arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa saddhindriyaṃ adhimokkhaparivāraṃ hoti, vīriyindriyaṃ paggahaparivāraṃ hoti, satindriyaṃ upaṭṭhānaparivāraṃ hoti, samādhindriyaṃ avikkhepaparivāraṃ hoti, paññindriyaṃ dassanaparivāraṃ hoti, manindriyaṃ vijānanaparivāraṃ hoti, somanassindriyaṃ abhisandanaparivāraṃ hoti, jīvitindriyaṃ pavattasantatādhipateyyaparivāraṃ hoti. Arahattaphalakkhaṇe jātā dhammā sabbeva abyākatā honti, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṃ rūpaṃ sabbeva anāsavā honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti. Arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti. Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca. Iti imāni aṭṭhaṭṭhakāni catusaṭṭhi honti.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ສັດທິນຊີ ຂອງອັນຍາຕາວິນຊີ ມີຄວາມຕົກລົງໃຈ (ອະທິໂມກ) ເປັນບໍລິວານ, ວິຣິຍິນຊີ ມີຄວາມປະຄອງໄວ້ (ປະຄະຫະ) ເປັນບໍລິວານ, ສະຕິນຊີ ມີຄວາມປາກົດ (ອຸປັດຖານ) ເປັນບໍລິວານ, ສະມາທິນຊີ ມີຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ) ເປັນບໍລິວານ, ປັນຍິນຊີ ມີຄວາມເຫັນ (ທັດສະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ມະນິນຊີ ມີຄວາມຮູ້ແຈ້ງ (ວິຊານະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ໂສມະນັດສິນຊີ ມີຄວາມຊາບຊຶມ (ອະພິສັນທະນະ) ເປັນບໍລິວານ, ຊີວິດິນຊີ ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການສືບຕໍ່ແຫ່ງຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດຕະສັນຕະຕາທິປະໄຕ) ເປັນບໍລິວານ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນອັບຍາກົດ, ຍົກເວັ້ນຮູບທີ່ມີຈິດເປັນສະມຸດຖານ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອາສະວະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນໂລກຸດຕະຣະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ມີນິພານເປັນອາລົມ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ອິນຊີ 8 ປະການນີ້ ຂອງອັນຍາຕາວິນຊີ ມີສະຫະຊາດເປັນບໍລິວານ, ມີອັນຍະມັນຍະເປັນບໍລິວານ, ມີນິດໄສເປັນບໍລິວານ, ມີສຳປະຍຸດເປັນບໍລິວານ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທຳເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບພ້ອມກັນ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນນັ້ນແລ ເປັນທັງອາການ ແລະ ເປັນທັງບໍລິວານ ຂອງອັນຍາຕາວິນຊີ ນັ້ນ. ໝວດແປດ 8 ໝວດເຫຼົ່ານີ້ ລວມເປັນ 64 ປະການ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Āsavāti katame te āsavā? Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Katthete āsavā khīyanti? Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati, apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṃ indriyānaṃ vasibhāvatā paññā āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ’’.

ທີ່ຊື່ວ່າ ອາສະວະ ນັ້ນ, ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນໄກ? ຄື: ກາມາສະວະ, ພະວາສະວະ, ທິດຖາສະວະ, ອະວິຊຊາສະວະ. ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປໃນທຳໃດ? ທິດຖາສະວະ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ ດ້ວຍໂສດາປັດຕິມັກ, ກາມາສະວະ ທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ, ພະວາສະວະ ທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະ ທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປໃນໂສດາປັດຕິມັກນີ້. ກາມາສະວະ ຢ່າງຫຍາບ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ ດ້ວຍສະກະທາກາມີມັກ, ພະວາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປໃນສະກະທາກາມີມັກນີ້. ກາມາສະວະ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ, ພະວາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປ. ອາສະວะເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປໃນອະນາຄາມີມັກນີ້. ພະວາສະວະ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ອະວິຊຊາສະວະ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປບໍ່ມີເຫຼືອ. ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມດັບສິ້ນໄປໃນອະຣະຫັດຕະມັກນີ້. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນການສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຄືຄວາມເປັນຜູ້ມີອຳນາດແຫ່ງອິນຊີ 3 ປະການ ດ້ວຍອາການ 64 ຄື ອາສະວັກຂະຍະຍານ'.

Āsavakkhayañāṇaniddeso pañcapaññāsamo.

ການສະແດງອາສະວັກຂະຍະຍານ ທີ 55 ຈົບແລ້ວ.

56-63. Saccañāṇacatukkadvayaniddeso

໕໖-໖໓. การສະແດງໝວດສີ່ແຫ່ງສັດຈະຍານ 2 ໝວດ

108. Kathaṃ [Pg.114] pariññaṭṭhe paññā dukkhe ñāṇaṃ, pahānaṭṭhe paññā samudaye ñāṇaṃ, sacchikiriyaṭṭhe paññā nirodhe ñāṇaṃ, bhāvanaṭṭhe paññā magge ñāṇaṃ? Dukkhassa pīḷanaṭṭho saṅkhataṭṭho santāpaṭṭho vipariṇāmaṭṭho pariññātaṭṭho; samudayassa āyūhanaṭṭho nidānaṭṭho saññogaṭṭho palibodhaṭṭho pahānaṭṭho; nirodhassa nissaraṇaṭṭho vivekaṭṭho asaṅkhataṭṭho amataṭṭho sacchikiriyaṭṭho; maggassa niyyānaṭṭho hetuṭṭho dassanaṭṭho ādhipateyyaṭṭho bhāvanaṭṭho. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘pariññaṭṭhe paññā dukkhe ñāṇaṃ, pahānaṭṭhe paññā samudaye ñāṇaṃ, sacchikiriyaṭṭhe paññā nirodhe ñāṇaṃ, bhāvanaṭṭhe paññā magge ñāṇaṃ’’.

໑໐໘. ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າກຳນົດຮູ້ ເປັນທຸກຂະຍານ, ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າລະ ເປັນສະມຸທະຍະຍານ, ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເປັນນິໂຣທະຍານ, ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າຈະເລີນ ເປັນມັກຄະຍານ ຢ່າງໃດ? ທຸກຂະສັດ ມີອັດຖະວ່າບີບຄັ້ນ, ມີອັດຖະວ່າປຸງແຕ່ງ, ມີອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ຮ້ອນຮົນ, ມີອັດຖະວ່າແປປວນ, ມີອັດຖະວ່າກຳນົດຮູ້. ສະມຸທະຍະສັດ ມີອັດຖະວ່າປະມວນມາ, ມີອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ມີອັດຖະວ່າຜູກມັດ, ມີອັດຖະວ່າກັງວົນ, ມີອັດຖະວ່າລະ. ນິໂຣທະສັດ ມີອັດຖະວ່າສະຫຼັດອອກ, ມີອັດຖະວ່າສະຫງັດ, ມີອັດຖະວ່າບໍ່ປຸງແຕ່ງ, ມີອັດຖະວ່າບໍ່ຕາຍ, ມີອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ມັກຄະສັດ ມີອັດຖະວ່ານຳອອກ, ມີອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ມີອັດຖະວ່າເຫັນ, ມີອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່, ມີອັດຖະວ່າຈະເລີນ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າກຳນົດຮູ້ ເປັນທຸກຂະຍານ, ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າລະ ເປັນສະມຸທະຍະຍານ, ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເປັນນິໂຣທະຍານ, ປັນຍາໃນອັດຖະວ່າຈະເລີນ ເປັນມັກຄະຍານ'.

109. Kathaṃ dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ? Maggasamaṅgissa ñāṇaṃ dukkhe petaṃ ñāṇaṃ, dukkhasamudaye petaṃ ñāṇaṃ, dukkhanirodhe petaṃ ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya petaṃ ñāṇaṃ.

໑໐໙. ຍານໃນທຸກ, ຍານໃນທຸກຂະສະມຸທັຍ, ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣດ, ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ຢ່າງໃດ? ຍານຂອງຜູ້ພ້ອມພຽງດ້ວຍມັກ ນັ້ນ ເປັນຍານໃນທຸກ, ເປັນຍານໃນທຸກຂະສະມຸທັຍ, ເປັນຍານໃນທຸກຂະນິໂຣດ, ເປັນຍານໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາ.

Tattha katamaṃ dukkhe ñāṇaṃ? Dukkhaṃ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā vicayo pavicayo dhammavicayo sallakkhaṇā upalakkhaṇā paccupalakkhaṇā paṇḍiccaṃ kosallaṃ nepuññaṃ vebhabyā cintā upaparikkhā bhūri medhā pariṇāyikā vipassanā sampajaññaṃ patodo paññā paññindriyaṃ paññābalaṃ paññāsatthaṃ paññāpāsādo paññāāloko paññāobhāso paññāpajjoto paññāratanaṃ amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati dukkhe ñāṇaṃ. Dukkhasamudayaṃ ārabbha…pe… dukkhanirodhaṃ ārabbha…pe… dukkhanirodhagāminiṃ paṭipadaṃ ārabbha yā uppajjati paññā pajānanā…pe… amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi – idaṃ vuccati dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ. Taṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘dukkhe ñāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ñāṇaṃ’’.

ໃນຍານ 4 ປະການນັ້ນ, ຍານໃນທຸກ ເປັນໄກ? ປັນຍາ ກິຣິຍາຮູ້ແຈ້ງ ຄວາມເລືອກເຟັ້ນ ຄວາມເລືອກເຟັ້ນທົ່ວ ຄວາມເລືອກເຟັ້ນທຳ ຄວາມກຳນົດ ຄວາມເຂົ້າໄປກຳນົດ ຄວາມເຂົ້າໄປກຳນົດສະເພາະ ຄວາມເປັນບັນດິດ ຄວາມສະຫຼາດ ຄວາມລະອຽດອ່ອນ ຄວາມຄິດແຕກສານ ຄວາມໄຕ່ຕອງ ປັນຍາເໝືອນແຜ່ນດິນ ປັນຍາເຄື່ອງເຈາະແທງ ປັນຍານຳທາງ ວິປັດສະນາ ຄວາມຮູ້ສຶກຕົວທົ່ວພ້ອມ ປັນຍາເໝືອນປະຕັກ ປັນຍາ ປັນຍິນຊີ ປັນຍາພະລະ ປັນຍາອາວຸດ ປັນຍາປາສາດ ປັນຍາອາໂລກ (ແສງສະຫວ່າງ) ປັນຍາໂອພາສ (ແສງສະຫວ່າງສະໄຫວ) ປັນຍາປັດໂຊດ (ປະທີບ) ປັນຍາລັດຕະນະ ຄວາມບໍ່ຫຼົງ (ອະໂມຫะ) ຄວາມເລືອກເຟັ້ນທຳ ສັມມາທິດຖິ ໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍປາຣົບທຸກ, ນີ້ກ່າວວ່າ ຍານໃນທຸກ. ປັນຍາ ກິຣິຍາຮູ້ແຈ້ງ... ລະ... ຄວາມບໍ່ຫຼົງ ຄວາມເລືອກເຟັ້ນທຳ ສັມມາທິດຖິ ໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍປາຣົບທຸກຂະສະມຸທັຍ... ລະ... ໂດຍປາຣົບທຸກຂະນິໂຣດ... ລະ... ໂດຍປາຣົບທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາ, ນີ້ກ່າວວ່າ ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາ. ທຳນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນທຸກ, ຍານໃນທຸກຂະສະມຸທັຍ, ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣດ, ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາ'.

Saccañāṇacatukkadvayaniddeso tesaṭṭhimo.

การສະແດງໝວດສີ່ແຫ່ງສັດຈະຍານ 2 ໝວດ ທີ 63 ຈົບແລ້ວ.

64-67. Suddhikapaṭisambhidāñāṇaniddeso

໖໔-໖໗. ການສະແດງສຸທທິກະປະຕິສຳພິທາຍານ

110. Kathaṃ [Pg.115] atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ? Atthesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā, dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā, niruttīsu ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā, paṭibhānesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā. Atthanānatte paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammanānatte paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttinānatte paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānanānatte paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ, atthavavatthāne paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammavavatthāne paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ niruttivavatthāne paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānavavatthāne paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ.

໑໑໐. ຍານໃນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ, ຍານໃນທັມມະປະຕິສຳພິທາ, ຍານໃນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ, ຍານໃນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ຢ່າງໃດ? ຍານໃນອັດຖະທັງຫຼາຍ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ, ຍານໃນທຳທັງຫຼາຍ ເປັນທັມມະປະຕິສຳພິທາ, ຍານໃນນິຣຸດຕິທັງຫຼາຍ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ, ຍານໃນປະຕິພານທັງຫຼາຍ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງອັດຖະ ເປັນຍານໃນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງທຳ ເປັນຍານໃນທັມມະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງນິຣຸດຕິ ເປັນຍານໃນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງປະຕິພານ ເປັນຍານໃນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ປັນຍາໃນການກຳນົດຈຳແນກອັດຖະ ເປັນຍານໃນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການກຳນົດຈຳແນກທຳ ເປັນຍານໃນທັມມະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການກຳນົດຈຳແນກນິຣຸດຕິ ເປັນຍານໃນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການກຳນົດຈຳແນກປະຕິພານ ເປັນຍານໃນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ.

Atthasallakkhaṇe paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammasallakkhaṇe paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttisallakkhaṇe paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānasallakkhaṇe paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ. Atthūpalakkhaṇe paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammūpalakkhaṇe paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttūpalakkhaṇe paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānūpalakkhaṇe paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ.

ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍອັດຖະ ເປັນຍານໃນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍທຳ ເປັນຍານໃນທັມມະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍນິຣຸດຕິ ເປັນຍານໃນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການກຳນົດໝາຍປະຕິພານ ເປັນຍານໃນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ປັນຍາໃນການເຂົ້າໄປກຳນົດໝາຍອັດຖະ ເປັນຍານໃນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການເຂົ້າໄປກຳນົດໝາຍທຳ ເປັນຍານໃນທັມມະປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການເຂົ້າໄປກຳນົດໝາຍນິຣຸດຕິ ເປັນຍານໃນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ, ປັນຍາໃນການເຂົ້າໄປກຳນົດໝາຍປະຕິພານ ເປັນຍານໃນປະຕິພານะປະຕິສຳພິທາ.

Atthappabhede paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammappabhede paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttippabhede paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānappabhede paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ. Atthappabhāvane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammappabhāvane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttippabhāvane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānappabhāvane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ.

ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງແຫ່ງອັດຖະ ຊື່ວ່າອັດຖະປະຕິສັມພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງແຫ່ງທັມມະ ຊື່ວ່າທັມມະປະຕິສັມພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງແຫ່ງນິຣຸດຕິ ຊື່ວ່ານິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທາຍານ, ປັນຍາໃນຄວາມຕ່າງແຫ່ງປະຕິພານ ຊື່ວ່າປະຕິພານປະຕິສັມພິທາຍານ. ປັນຍາໃນການເຮັດອັດຖະໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າອັດຖະປະຕິສັມພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດທັມມະໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າທັມມະປະຕິສັມພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດນິຣຸດຕິໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່ານິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດປະຕິພານໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າປະຕິພານປະຕິສັມພິທາຍານ.

Atthajotane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammajotane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttijotane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānajotane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ. Atthavirocane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammavirocane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttivirocane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānavirocane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ. Atthappakāsane paññā atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammappakāsane paññā dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttippakāsane paññā niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānappakāsane paññā paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ. Taṃ [Pg.116] ñātaṭṭhena ñāṇaṃ, pajānanaṭṭhena paññā. Tena vuccati – ‘‘atthapaṭisambhide ñāṇaṃ, dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ, niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ, paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ’’.

ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ອັດຖະຮຸ່ງເຮືອງ ຊື່ວ່າ ອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ທຳມະຮຸ່ງເຮືອງ ຊື່ວ່າ ທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ນິຣຸດຕິຮຸ່ງເຮືອງ ຊື່ວ່າ ນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ປະຕິພານຮຸ່ງເຮືອງ ຊື່ວ່າ ປະຕິພານປະຕິສຳພິທາຍານ. ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ອັດຖະງົດງາມ ຊື່ວ່າ ອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ທຳມະງົດງາມ ຊື່ວ່າ ທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ນິຣຸດຕິງົດງາມ ຊື່ວ່າ ນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການເຮັດໃຫ້ປະຕິພານງົດງາມ ຊື່ວ່າ ປະຕິພານປະຕິສຳພິທາຍານ. ປັນຍາໃນການສະແດງອັດຖະ ຊື່ວ່າ ອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການສະແດງທຳມະ ຊື່ວ່າ ທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການສະແດງນິຣຸດຕິ ຊື່ວ່າ ນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ, ປັນຍາໃນການສະແດງປະຕິພານ ຊື່ວ່າ ປະຕິພານປະຕິສຳພິທາຍານ. ທຳມະນັ້ນ ຊື່ວ່າ ຍານ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້, ຊື່ວ່າ ປັນຍາ ເພາະອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ອັດຖະປະຕິສຳພິທາຍານ, ທຳມະປະຕິສຳພິທາຍານ, ນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາຍານ, ປະຕິພານປະຕິສຳພິທາຍານ'.

Suddhikapaṭisambhidāñāṇaniddeso sattasaṭṭhimo.

ຄຳອະທິບາຍສຸດທິກະປະຕິສຳພິທາຍານ ທີ 67 ຈົບ.

68. Indriyaparopariyattañāṇaniddeso

໖໘. ຄຳອະທິບາຍອິນທຣິຍະປະໂຣປະຣິຍັດຕະຍານ

111. Katamaṃ tathāgatassa indriyaparopariyatta ñāṇaṃ? Idha tathāgato satte passati apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino appekacce na paralokavajjabhayadassāvino.

໑໑໑. ອິນທຣິຍະປະໂຣປະຣິຍັດຕະຍານ ຂອງພຣະຕຖາຄົດ ເປັນແນວໃດ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມຊົງເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີທຸລີໃນດວງຕາໜ້ອຍ, ຜູ້ມີທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ, ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ, ຜູ້ມີອາການດີ, ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ, ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ, ບາງພວກມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບາງພວກບໍ່ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ.

Apparajakkhe mahārajakkheti saddho puggalo apparajakkho, assaddho puggalo mahārajakkho. Āraddhavīriyo puggalo apparajakkho, kusīto puggalo mahārajakkho. Upaṭṭhitassati puggalo apparajakkho, muṭṭhassati puggalo mahārajakkho. Samāhito puggalo apparajakkho, asamāhito puggalo mahārajakkho. Paññavā puggalo apparajakkho, duppañño puggalo mahārajakkho.

ໃນຄຳວ່າ 'ຜູ້ມີທຸລີໜ້ອຍ ຜູ້ມີທຸລີຫຼາຍ' ນັ້ນ: ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີໜ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາຣົບແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີໜ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ມີສະຕິປາກົດ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີໜ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີໜ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີໜ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີທຸລີຫຼາຍ.

Tikkhindriye mudindriyeti saddho puggalo tikkhindriyo, assaddho puggalo mudindriyo. Āraddhavīriyo puggalo tikkhindriyo, kusīto puggalo mudindriyo. Upaṭṭhitassati puggalo tikkhindriyo, muṭṭhassati puggalo mudindriyo. Samāhito puggalo tikkhindriyo, asamāhito puggalo mudindriyo. Paññavā puggalo tikkhindriyo, duppañño puggalo mudindriyo.

ໃນຄຳວ່າ 'ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ' ນັ້ນ: ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາຣົບແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ. ບຸກຄົນຜູ້ມີສະຕິປາກົດ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ບຸກຄົນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ. ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ.

Svākāre dvākāreti saddho puggalo svākāro, assaddho puggalo dvākāro. Āraddhavīriyo puggalo svākāro, kusīto puggalo dvākāro. Upaṭṭhitassati puggalo svākāro, muṭṭhassati puggalo dvākāro. Samāhito puggalo svākāro, asamāhito puggalo dvākāro. Paññavā puggalo svākāro, duppañño puggalo dvākāro.

ໃນຄຳວ່າ 'ຜູ້ມີອາການດີ ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ' ນັ້ນ: ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການດີ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາอาการຊົ່ວ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາຣົບແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການດີ, ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ. ບຸກຄົນຜູ້ມີສະຕິປາກົດ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການດີ, ບຸກຄົນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາอาการຊົ່ວ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການດີ, ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ. ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການດີ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ.

Suviññāpaye duviññāpayeti saddho puggalo suviññāpayo, assaddho puggalo duviññāpayo. Āraddhavīriyo puggalo suviññāpayo, kusīto puggalo duviññāpayo. Upaṭṭhitassati puggalo suviññāpayo, muṭṭhassati puggalo duviññāpayo. Samāhito puggalo suviññāpayo[Pg.117], asamāhito puggalo duviññāpayo. Paññavā puggalo suviññāpayo, duppañño puggalo duviññāpayo.

ໃນຄຳວ່າ 'ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ' ນັ້ນ: ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາຣົບແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີສະຕິປາກົດ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ບຸກຄົນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ.

Appekacce paralokavajjabhayadassāvino, appekacce na paralokavajjabhayadassāvinoti saddho puggalo paralokavajjabhayadassāvī, assaddho puggalo na paralokavajjabhayadassāvī. Āraddhavīriyo puggalo paralokavajjabhayadassāvī, kusīto puggalo na paralokavajjabhayadassāvī. Upaṭṭhitassati puggalo paralokavajjabhayadassāvī, muṭṭhassati puggalo na paralokavajjabhayadassāvī. Samāhito puggalo paralokavajjabhayadassāvī, asamāhito puggalo na paralokavajjabhayadassāvī. Paññavā puggalo paralokavajjabhayadassāvī, duppañño puggalo na paralokavajjabhayadassāvī.

ໃນຄຳວ່າ 'ບາງພວກມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບາງພວກບໍ່ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ' ນັ້ນ: ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາຣົບແລ້ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີສະຕິປາກົດ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ. ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເހັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ.

112. Lokoti – khandhaloko, dhātuloko, āyatanaloko, vipattibhavaloko, vipattisambhavaloko, sampattibhavaloko, sampattisambhavaloko.

໑໑໒. ໃນຄຳວ່າ 'ໂລກ' ນັ້ນ ໄດ້ແກ່: ຂັນທະໂລກ, ທາຕຸໂລກ, ອາຍະຕະນະໂລກ, ວິປັດຕິພະວະໂລກ, ວິປັດຕິສຳພະວະໂລກ, ສັມປັດຕິພະວະໂລກ, ສັມປັດຕິສຳພະວະໂລກ.

Eko loko – sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Dve lokā – nāmañca, rūpañca. Tayo lokā – tisso vedanā. Cattāro lokā – cattāro āhārā. Pañca lokā – pañcupādānakkhandhā. Cha lokā – cha ajjhattikāni āyatanāni. Satta lokā – satta viññāṇaṭṭhitiyo. Aṭṭha lokā – aṭṭha lokadhammā. Nava lokā – nava sattāvāsā. Dasa lokā – dasāyatanāni. Dvādasalokā – dvādasāyatanāni. Aṭṭhārasa lokā – aṭṭhārasa dhātuyo.

ໂລກໜຶ່ງ ຄື ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງດຳລົງຢູ່ໄດ້ດ້ວຍອາຫານ. ໂລກສອງ ຄື ນາມແລະຮູບ. ໂລກສາມ ຄື ເວທະນາສາມ. ໂລກສີ່ ຄື ອາຫານສີ່. ໂລກຫ້າ ຄື ອຸປາທານັກຂັນຫ້າ. ໂລກຫົກ ຄື ອາຍະຕະນະພາຍໃນຫົກ. ໂລກເຈັດ ຄື ວິນຍານັດຖິຕິເຈັດ. ໂລກແປດ ຄື ໂລກະທຳແປດ. ໂລກເກົ້າ ຄື ສັດຕາວາດເກົ້າ. ໂລກສິບ ຄື ອາຍະຕະນະສິບ. ໂລກສິບສອງ ຄື ອາຍະຕະນະສິບສອງ. ໂລກສິບແປດ ຄື ທາດສິບແປດ.

Vajjanti sabbe kilesā vajjā, sabbe duccaritā vajjā, sabbe abhisaṅkhārā vajjā, sabbe bhavagāmikammā vajjā. Iti imasmiñca loke imasmiñca vajje tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā hoti, seyyathāpi ukkhittāsike vadhake. Imehi paññāsāya ākārehi imāni pañcindriyāni jānāti passati aññāti paṭivijjhati – idaṃ tathāgatassa indriyaparopariyatte ñāṇaṃ.

ໃນຄຳວ່າ 'ໂທດ' ນັ້ນ: ກິເລດທັງປວງເປັນໂທດ, ທຸຈະຣິດທັງປວງເປັນໂທດ, ອະພິສັງຂານທັງປວງເປັນໂທດ, ກຳທີ່ນຳໄປສູ່ພົບທັງປວງເປັນໂທດ. ຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນໄພອັນແຮງກ້າ ຍ່ອມປາກົດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້ ແລະໃນໂທດນີ້ ປຽບເໝືອນເພັດຊະຄາດຜູ້ເງື້ອດາບຂຶ້ນແລ້ວ. ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມຊົງຮູ້, ຊົງເhexນ, ຊົງຮູ້ແຈ້ງ, ຊົງແທງຕະຫຼອດ ເຊິ່ງອິນຊີຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍອາການຫ້າສິບເຫຼົ່ານີ້. ນີ້ຄື ອິນທຣິຍະປະໂຣປະຣິຍັດຕະຍານ ຂອງພຣະຕຖາຄົດ.

Indriyaparopariyattañāṇaniddeso aṭṭhasaṭṭhimo.

ຄຳອະທິບາຍອິນທຣິຍະປະໂຣປະຣິຍັດຕະຍານ ທີ 68 ຈົບ.

69. Āsayānusayañāṇaniddeso

໖໙. ຄຳອະທິບາຍອາສະຍານຸສະຍະຍານ

113. Katamaṃ tathāgatassa sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ? Idha tathāgato sattānaṃ āsayaṃ jānāti, anusayaṃ jānāti, caritaṃ jānāti[Pg.118], adhimuttiṃ jānāti, bhabbābhabbe satte pajānāti. Katamo sattānaṃ āsayo? ‘‘Sassato loko’’ti vā, ‘‘asassato loko’’ti vā, ‘‘antavā loko’’ti vā, ‘‘anantavā loko’’ti vā, ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti vā, ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti vā, ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā, ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti vā. Iti bhavadiṭṭhisannissitā vā sattā honti vibhavadiṭṭhisannissitā vā.

໑໑໓. ອາສະຍານຸສະຍະຍານ ຂອງພຣະຕຖາຄົດ ເປັນແນວໃດ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພຣະຕຖາຄົດຍ່ອມຊົງຮູ້ອັດທະຍາໄສ, ຊົງຮູ້ອະນຸໄສ, ຊົງຮູ້ຈະຣິດ, ຊົງຮູ້ອະທິມຸດຕິ, ຊົງຮູ້ແຈ້ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຄວນບັນລຸແລະບໍ່ຄວນບັນລຸ. ອັດທະຍາໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ຄື ສັດທັງຫຼາຍອາໄສພະວະທິຖິ ຫຼື ວິພະວະທິຖິ ຢູ່ ໂດຍມີຄວາມເຫັນວ່າ: 'ໂລກທ່ຽງ' ບ້າງ, 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ບ້າງ, 'ໂລກມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ບ້າງ, 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ບ້າງ, 'ຊີວະກໍຄືຮ່າງກາຍນັ້ນເອງ' ບ້າງ, 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ' ບ້າງ, 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວຍັງມີຢູ່' ບ້າງ, 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີຢູ່' ບ້າງ, 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ' ບ້າງ, 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ບ້າງ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ສັດທັງຫຼາຍຈຶ່ງເປັນຜູ້ອາໄສພະວະທິຖິບ້າງ ອາໄສວິພະວະທິຖິບ້າງ.

Ete vā pana ubho ante anupagamma idappaccayatāpaṭiccasamuppannesu dhammesu anulomikā khanti paṭiladdhā hoti, yathābhūtaṃ vā ñāṇaṃ. Kāmaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto’’ti. Kāmaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto’’ti. Nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo (nekkhammagaruko nekkhammāsayo nekkhammādhimutto’’ti. Nekkhammaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo kāmagaruko kāmāsayo kāmādhimutto’’ti. Byāpādaṃ sevantaññeva jānāti) – ‘‘ayaṃ puggalo byāpādagaruko byāpādāsayo byāpādādhimutto’’ti. Byāpādaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo (abyāpādagaruko abyāpādāsayo abyāpādādhimutto’’ti. Abyāpādaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo abyāpādagaruko abyāpādāsayo abyāpādādhimutto’’ti. Abyāpādaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo byāpādagaruko byāpādāsayo byāpādādhimutto’’ti. Thinamiddhaṃ sevantaññeva jānāti) – ‘‘ayaṃ puggalo thinamiddhagaruko thinamiddhāsayo thinamiddhādhimutto’’ti. Thinamiddhaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimutto’’ti. Ālokasaññaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo (ālokasaññāgaruko ālokasaññāsayo ālokasaññādhimutto’’ti. Ālokasaññaṃ sevantaññeva jānāti – ‘‘ayaṃ puggalo thinamiddhagaruko thinamiddhāsayo thinamiddhādhimutto’’ti.) Ayaṃ sattānaṃ āsayo.

ຫຼືອີກປະການໜຶ່ງ ສັດເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ເຂົ້າໄປຫາສ່ວນສຸດທັງສອງນັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມພໍໃຈອັນຄ້ອຍຕາມ ຫຼື ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນເພາະປັດໄຈ. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບກາມຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນກາມ, ມີກາມເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນກາມ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບກາມຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນເນກຂຳມະ, ມີເນກຂຳມະເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນເນກຂຳມະ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບເນກຂຳມະຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນເນກຂຳມະ, ມີເນກຂຳມະເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນເນກຂຳມະ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບເນກຂຳມະຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນກາມ, ມີກາມເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນກາມ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບພະຍາບາດຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນພະຍາບາດ, ມີພະຍາບາດເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນພະຍາບາດ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບພະຍາບາດຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນອະພະຍາບາດ, ມີອະພະຍາບາດເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນອະພະຍາບາດ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບອະພະຍາບາດຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນອະພະຍາບາດ, ມີອະພະຍາບາດເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນອະພະຍາບາດ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບອະພະຍາບາດຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນພະຍາບາດ, ມີພະຍາບາດເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໃຈໄປໃນພະຍາບາດ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບຖີນມິດທະຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນຖີນມິດທະ, ມີຖີນມິດທະເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມใจໄປໃນຖີນມິດທະ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບຖີນມິດທະຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນອາໂລກະສັນຍາ, ມີອາໂລກະສັນຍາເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມใจໄປໃນອາໂລກະສັນຍາ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບອາໂລກະສັນຍາຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນອາໂລກະສັນຍາ, ມີອາໂລກະສັນຍາເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມใจໄປໃນອາໂລກະສັນຍາ'. ຍ່ອມຊົງຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ເສບອາໂລກະສັນຍາຢູ່ແທ້ໆວ່າ: 'ບຸກຄົນນີ້ເປັນຜູ້ໜັກໃນຖີນມິດທະ, ມີຖີນມິດທະເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມใจໄປໃນຖີນມິດທະ'. ນີ້ຄື ອັດທະຍາໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ.

114. Katamo [Pg.119] ca sattānaṃ anusayo? Sattānusayā – kāmarāgānusayo, paṭighānusayo, mānānusayo, diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo. Yaṃ loke piyarūpaṃ sātarūpaṃ, ettha sattānaṃ kāmarāgānusayo anuseti. Yaṃ loke appiyarūpaṃ asātarūpaṃ, ettha sattānaṃ paṭighānusayo anuseti. Iti imesu dvīsu dhammesu avijjā anupatitā, tadekaṭṭho māno ca diṭṭhi ca vicikicchā ca daṭṭhabbā. Ayaṃ sattānaṃ anusayo.

໑໑໔. ອະນຸໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ອະນຸໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍມີ 7 ປະການ ຄື: ກາມະຣາຄານຸໄສ, ປະຕິຄານຸໄສ, ມານານຸໄສ, ທິຖິອະນຸໄສ, ວິຈິກິດສາອະນຸໄສ, ພະວະຣາຄະອະນຸໄສ, ອະວິຊຊາອະນຸໄສ. ສິ່ງໃດໃນໂລກທີ່ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເປັນທີ່ຍິນດີ, ກາມະຣາຄານຸໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມນອນເນື່ອງໃນສິ່ງນັ້ນ. ສິ່ງໃດໃນໂລກທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຍິນດີ, ປະຕິຄານຸໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມນອນເນື່ອງໃນສິ່ງນັ້ນ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະວິຊຊາຍ່ອມຕິດຕາມໄປໃນທຳທັງສອງປະການນີ້, ແລະເພິ່ງເຫັນມານະ, ທິຖິ, ແລະວິຈິກິດສາ ວ່າຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບອະວິຊຊານັ້ນ. ນີ້ຄື ອະນຸໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ.

Katamañca sattānaṃ caritaṃ? Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhāro āneñjābhisaṅkhāro parittabhūmako vā mahābhūmako vā. Idaṃ sattānaṃ caritaṃ.

ຈະຣິດຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ຄື ປຸນຍາພິສັງຂານ, ອະປຸນຍາພິສັງຂານ, ອະເນນຊາພິສັງຂານ ອັນມີພູມນ້ອຍ ຫຼື ມີພູມໃຫຍ່. ນີ້ຄື ຈະຣິດຂອງສັດທັງຫຼາຍ.

115. Katamā ca sattānaṃ adhimutti? Santi sattā hīnādhimuttikā, santi sattā paṇītādhimuttikā. Hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti. Paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevanti bhajanti payirupāsanti. Atītampi addhānaṃ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte seviṃsu bhajiṃsu payirupāsiṃsu; paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte seviṃsu bhajiṃsu payirupāsiṃsu. Anāgatampi addhānaṃ hīnādhimuttikā sattā hīnādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti; paṇītādhimuttikā sattā paṇītādhimuttike satte sevissanti bhajissanti payirupāsissanti. Ayaṃ sattānaṃ adhimutti.

໑໑໕. ອັດທິມຸດຕິ (ຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອ) ຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງຊົ່ວ ກໍມີຢູ່, ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງປະນີດ ກໍມີຢູ່. ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງຊົ່ວ ຍ່ອມຄົບຫາ ເສບຄົບ ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງຊົ່ວ. ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງປະນີດ ຍ່ອມຄົບຫາ ເສບຄົບ ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງປະນີດ. ແມ່ນໃນອະດີດຕະການ ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງຊົ່ວ ກໍໄດ້ຄົບຫາ ເສບຄົບ ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງຊົ່ວ; ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງປະນີດ ກໍໄດ້ຄົບຫາ ເສບຄົບ ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງປະນີດ. ແມ່ນໃນອະນາຄົດຕະການ ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງຊົ່ວ ກໍຈັກຄົບຫາ ເສບຄົບ ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງຊົ່ວ; ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງປະນີດ ກໍຈັກຄົບຫາ ເສບຄົບ ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ ເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທິມຸດຕິຢ່າງປະນີດ. ນີ້ຄືອັດທິມຸດຕິຂອງສັດທັງຫຼາຍ.

Katame sattā abhabbā? Ye te sattā kammāvaraṇena samannāgatā, kilesāvaraṇena samannāgatā, vipākāvaraṇena samannāgatā, assaddhā acchandikā duppaññā, abhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime te sattā abhabbā.

ສັດທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ຄວນແກ່ການບັນລຸ ເປັນແນວໃດ? ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍກຳມາວະຣະນະ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືກຳ), ປະກອບດ້ວຍກິເລສາວະຣະນະ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືກິເລດ), ປະກອບດ້ວຍວິປາກາວະຣະນະ (ເຄື່ອງກັ້ນຄືວິບາກ), ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ບໍ່ມີຄວາມພໍໃຈ ມີປັນຍາຊົ່ວ, ບໍ່ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງຄືນິຍາມໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ — ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນແກ່ການບັນລຸ.

Katame sattā bhabbā? Ye te sattā na kammāvaraṇena samannāgatā, na kilesāvaraṇena samannāgatā, na vipākāvaraṇena samannāgatā, saddhā chandikā paññavanto, bhabbā niyāmaṃ okkamituṃ kusalesu dhammesu sammattaṃ – ime te sattā bhabbā. Idaṃ tathāgatassa sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ.

ສັດທັງຫຼາຍທີ່ຄວນແກ່ການບັນລຸ ເປັນແນວໃດ? ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກຳມາວະຣະນະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກິເລສາວະຣະນະ, ບໍ່ປະກອບດ້ວຍວິປາກາວະຣະນະ, ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີຄວາມພໍໃຈ ມີປັນຍາ, ຄວນເພື່ອຈະກ້າວລົງສູ່ຄວາມຖືກຕ້ອງຄືນິຍາມໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ — ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການບັນລຸ. ນີ້ຄືອາສະຍານຸສະຍະຍານ ຂອງສັດທັງຫຼາຍ ຂອງພະຕະຖາຄົດ.

Āsayānusayañāṇaniddeso navasaṭṭhimo.

ການສະແດງອາສະຍານຸສະຍະຍານ ທີ ຫົກສິບເກົ້າ ຈົບແລ້ວ.

70. Yamakapāṭihīrañāṇaniddeso

໗໐. ການສະແດງຍະມະກະປະຕິຫານິຍະຍານ

116. Katamaṃ [Pg.120] tathāgatassa yamakapāṭihīre ñāṇaṃ? Idha tathāgato yamakapāṭihīraṃ karoti asādhāraṇaṃ sāvakehi. Uparimakāyato aggikkhandho pavattati, heṭṭhimakāyato udakadhārā pavattati; heṭṭhimakāyato aggikkhandho pavattati, uparimakāyato udakadhārā pavattati; puratthimakāyato aggikkhandho pavattati, pacchimakāyato udakadhārā pavattati; pacchimakāyato aggikkhandho pavattati, puratthimakāyato udakadhārā pavattati; dakkhiṇaakkhito aggikkhandho pavattati, vāmaakkhito udakadhārā pavattati; vāmaakkhito aggikkhandho pavattati, dakkhiṇaakkhito udakadhārā pavattati; dakkhiṇakaṇṇasotato aggikkhandho pavattati, vāmakaṇṇasotato udakadhārā pavattati; vāmakaṇṇasotato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇakaṇṇasotato udakadhārā pavattati; dakkhiṇanāsikāsotato aggikkhandho pavattati, vāmanāsikāsotato udakadhārā pavattati; vāmanāsikāsotato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇanāsikāsotato udakadhārā pavattati; dakkhiṇaaṃsakūṭato aggikkhandho pavattati, vāmaaṃsakūṭato udakadhārā pavattati; vāmaaṃsakūṭato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇaaṃsakūṭato udakadhārā pavattati; dakkhiṇahatthato aggikkhandho pavattati, vāmahatthato udakadhārā pavattati; vāmahatthato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇahatthato udakadhārā pavattati; dakkhiṇapassato aggikkhandho pavattati, vāmapassato udakadhārā pavattati; vāmapassato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇapassato udakadhārā pavattati; dakkhiṇapādato aggikkhandho pavattati, vāmapādato udakadhārā pavattati; vāmapādato aggikkhandho pavattati, dakkhiṇapādato udakadhārā pavattati; aṅgulaṅgulehi aggikkhandho pavattati, aṅgulantarikāhi udakadhārā pavattati; aṅgulantarikāhi aggikkhandho pavattati, aṅgulaṅgulehi udakadhārā pavattati; ekekalomato aggikkhandho pavattati, ekekalomato udakadhārā pavattati; lomakūpato lomakūpato aggikkhandho pavattati, lomakūpato lomakūpato udakadhārā pavattati.

໑໑໖. ຍະມະກະປະຕິຫານິຍະຍານ ຂອງພະຕະຖາຄົດ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພະຕະຖາຄົດຍ່ອມຊົງກະທຳຍົມມົກກະປະຕິຫານ ອັນບໍ່ທົ່ວໄປແກ່ພະສາວົກທັງຫຼາຍ. ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະກາຍເບື້ອງເທິງ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະກາຍເບື້ອງລຸ່ມ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະກາຍເບື້ອງລຸ່ມ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະgາຍເບື້ອງເທິງ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະgາຍເບື້ອງໜ້າ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະgາຍເບື້ອງຫຼັງ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະgາຍເບື້ອງຫຼັງ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະgາຍເບື້ອງໜ້າ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະເນດເບື້ອງຂວາ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະເນດເບື້ອງຊ້າຍ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະເນດເບື້ອງຊ້າຍ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະເນດເບື້ອງຂວາ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກຊ່ອງພະໂສດເບື້ອງຂວາ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຊ່ອງພະໂສດເບື້ອງຊ້າຍ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກຊ່ອງພະໂສດເບື້ອງຊ້າຍ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຊ່ອງພະໂສດເບື້ອງຂວາ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກຊ່ອງພະນາສິກເບື້ອງຂວາ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຊ່ອງພະນາສິກເບື້ອງຊ້າຍ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກຊ່ອງພະນາສິກເບື້ອງຊ້າຍ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຊ່ອງພະນາສິກເບື້ອງຂວາ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກຈະງອຍພະອັງສາເບື້ອງຂວາ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຈະງອຍພະອັງສາເບື້ອງຊ້າຍ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກຈະງອຍພະອັງສາເບື້ອງຊ້າຍ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຈະງອຍພະອັງສາເບື້ອງຂວາ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະຫັດເບື້ອງຂວາ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະຫັດເບື້ອງຊ້າຍ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະຫັດເບື້ອງຊ້າຍ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະຫັດເບື້ອງຂວາ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະສີຂ້າງເບື້ອງຂວາ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະສີຂ້າງເບື້ອງຊ້າຍ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະສີຂ້າງເບື້ອງຊ້າຍ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະສີຂ້າງເບື້ອງຂວາ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະບາດເບື້ອງຂວາ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະບາດເບື້ອງຊ້າຍ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະບາດເບື້ອງຊ້າຍ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະບາດເບື້ອງຂວາ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະອັງຄຸລີທຸກໆນິ້ວ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກລະຫວ່າງພະອັງຄຸລີ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກລະຫວ່າງພະອັງຄຸລີ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະອັງຄຸລີທຸກໆນິ້ວ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກພະໂລມາແຕ່ລະເສັ້ນ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກພະໂລມາແຕ່ລະເສັ້ນ; ກອງໄຟຍ່ອມພຸ່ງອອກຈາກຂຸມພະໂລມາແຕ່ລະຂຸມ, ທໍ່ນ້ຳຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຂຸມພະໂລມາແຕ່ລະຂຸມ.

Channaṃ [Pg.121] vaṇṇānaṃ – nīlānaṃ, pītakānaṃ, lohitakānaṃ, odātānaṃ, mañjiṭṭhānaṃ, pabhassarānaṃ bhagavā caṅkamati, nimmito tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. Bhagavā tiṭṭhati, nimmito caṅkamati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. Bhagavā nisīdati, nimmito caṅkamati vā tiṭṭhati vā seyyaṃ vā kappeti. Bhagavā seyyaṃ kappeti, nimmito caṅkamati vā tiṭṭhati vā nisīdati vā. Nimmito caṅkamati, bhagavā tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. Nimmito tiṭṭhati, bhagavā caṅkamati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. Nimmito nisīdati, bhagavā caṅkamati vā tiṭṭhati vā seyyaṃ vā kappeti. Nimmito seyyaṃ kappeti, bhagavā caṅkamati vā tiṭṭhati vā nisīdati vā. Idaṃ tathāgatassa yamakapāṭihīre ñāṇaṃ.

ໃນທ່າມກາງພະລັດສະໝີ ໖ ປະການ ຄື: ສີຂຽວເຂັ້ມ, ສີເຫຼືອງ, ສີແດງ, ສີຂາວ, ສີແສດ, ສີປະພັດສອນ, ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງສະເດັດຈົງກົມ, ພະພຸດທະນິມິດ ຍ່ອມຢືນຢູ່ ຫຼື ນັ່ງຢູ່ ຫຼື ສຳເລັດການນອນ. ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງຢືນຢູ່, ພະພຸດທະນິມິດ ຍ່ອມສະເດັດຈົງກົມ ຫຼື ນັ່ງຢູ່ ຫຼື ສຳເລັດການນອນ. ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງນັ່ງຢູ່, ພະພຸດທະນິມິດ ຍ່ອມສະເດັດຈົງກົມ ຫຼື ຢືນຢູ່ ຫຼື ສຳເລັດການນອນ. ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງສຳເລັດການນອນ, ພະພຸດທະນິມິດ ຍ່ອມສະເດັດຈົງກົມ ຫຼື ຢືນຢູ່ ຫຼື ນັ່ງຢູ່. ພະພຸດທະນິມິດ ສະເດັດຈົງກົມ, ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງຢືນຢູ່ ຫຼື ນັ່ງຢູ່ ຫຼື ສຳເລັດການນອນ. ພະພຸດທະນິມິດ ຢືນຢູ່, ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງສະເດັດຈົງກົມ ຫຼື ນັ່ງຢູ່ ຫຼື ສຳເລັດການນອນ. ພະພຸດທະນິມິດ ນັ່ງຢູ່, ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງສະເດັດຈົງກົມ ຫຼື ຢືນຢູ່ ຫຼື ສຳເລັດການນອນ. ພະພຸດທະນິມິດ ສຳເລັດການນອນ, ພະຜູ້ມີພະພາກ ຊົງສະເດັດຈົງກົມ ຫຼື ຢືນຢູ່ ຫຼື ນັ່ງຢູ່. ນີ້ຄືຍະມະກະປະຕິຫານิຍະຍານ ຂອງພະຕະຖາຄົດ.

Yamakapāṭihīrañāṇaniddeso sattatimo.

ການສະແດງຍະມະກະປະຕິຫານິຍະຍານ ທີ ເຈັດສິບ ຈົບແລ້ວ.

71. Mahākaruṇāñāṇaniddeso

໗໑. การສະແດງມະຫາກະລຸນາຍານ

117. Katamaṃ tathāgatassa mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ? Bahukehi ākārehi passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Āditto lokasannivāsoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Uyyutto lokasannivāsoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Payāto lokasannivāsoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Kummaggappaṭipanno lokasannivāsoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Upanīyati loko addhuvoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Atāṇo loko anabhissaroti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Assako loko, sabbaṃ pahāya gamanīyanti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Ūno loko atīto taṇhādāsoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Atāyano lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… aleṇo lokasannivāsoti – passantānaṃ [Pg.122] …pe… asaraṇo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… asaraṇībhūto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe….

໑໑໗. ມະຫາກະລຸນາສະມາປັດຕິຍານ ຂອງພະຕະຖາຄົດ ເປັນແນວໃດ? ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ ຜູ້ຊົງເລັງເຫັນດ້ວຍອາການຫຼາຍປະການ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ແລ້ວ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດມີຄວາມຂົນຂວາຍ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດກ້າວໄປສູ່ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດປະຕິບັດທາງຜິດ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໂລກອັນຄວາມແກ່ນຳໄປ ບໍ່ຍັ່ງຍືນ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີຜູ້ຕ້ານທານ ບໍ່ມີຜູ້ເປັນໃຫຍ່' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີສິ່ງໃດເປັນຂອງຕົນ ຕ້ອງລະຖິ້ມສິ່ງທັງປວງໄປ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໂລກບົກພ່ອງຢູ່ເປັນນິດ ບໍ່ຮູ້ຈັກອີ່ມ ເປັນທາດຂອງຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດບໍ່ມີຜູ້ປົກປ້ອງ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດບໍ່ມີທີ່ຫຼົບໄພ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງແຕ່ກັບສຳຄັນວ່າເປັນທີ່ເພິ່ງ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ...

Uddhato loko avūpasantoti – passantānaṃ…pe… sasallo lokasannivāso, viddho puthusallehi; tassa natthañño koci sallānaṃ uddhatā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… avijjandhakārāvaraṇo lokasannivāso aṇḍabhūto kilesapañjarapakkhitto; tassa natthañño koci ālokaṃ dassetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… avijjāgato lokasannivāso aṇḍabhūto pariyonaddho tantākulakajāto kulāgaṇḍikajāto muñjapabbajabhūto apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ saṃsāraṃ nātivattatīti – passantānaṃ…pe… avijjāvisadosasaṃlitto lokasannivāso kilesakalalībhūtoti – passantānaṃ…pe… rāgadosamohajaṭājaṭito lokasannivāso; tassa natthañño koci jaṭaṃ vijaṭetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe….

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໂລກຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ສະຫງົບລະງັບ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດມີລູກສອນຄືກິເລດສຽບແທງແລ້ວ ຖືກລູກສອນເປັນອັນຫຼາຍປັກຢູ່, ຜູ້ທີ່ຈະຖອນລູກສອນເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ແກ່ໝູ່ສັດນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນ ນອກຈາກເຮົາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກຄວາມມືດຄືອະວິຊາປິດບັງໄວ້ ເປັນເໝືອນເກີດໃນຟອງໄຂ່ ຖືກຂັງໄວ້ໃນກົງຄືກິເລດ, ຜູ້ທີ່ຈະສະແດງແສງສະຫວ່າງໃຫ້ແກ່ໝູ່ສັດນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນ ນອກຈາກເຮົາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຕົກຢູ່ໃນອະວິຊາ ເປັນເໝືອນເກີດໃນຟອງໄຂ່ ຖືກຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້ ເປັນເໝືອນເສັ້ນດ້າຍທີ່ຫຍຸ້ງເຫຍິງ ເປັນເໝືອນຮັງແມງມຸມທີ່ຫຍຸ້ງເຫຍິງ ເປັນເໝືອນຫຍ້າປ້ອງແລະຫຍ້າມຸງກະຕ່າຍ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງພົ້ນອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ສັງສານ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກຊະໂລມດ້ວຍໂທດຄືຢາພິດຄືອະວິຊາ ເປັນເໝືອນຕົກຢູ່ໃນຕົມຄືກິເລດ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຫຍຸ້ງເຫຍິງດ້ວຍຮົກຊັດຄືລາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ, ຜູ້ທີ່ຈະຖາງຮົກຊັດນັ້ນໃຫ້ແກ່ໝູ່ສັດນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນ ນອກຈາກເຮົາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ...

Taṇhāsaṅghāṭapaṭimukko lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… taṇhājālena otthaṭo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… taṇhāsotena vuyhati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… taṇhāsaññojanena saññutto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… taṇhānusayena anusaṭo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… taṇhāsantāpena santappati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… taṇhāpariḷāhena pariḍayhati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe….

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກຄືຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກຄອບງຳໄວ້ດ້ວຍຂ່າຍຄືຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກພັດໄປດ້ວຍກະແສນ້ຳຄືຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກປະກອບໄວ້ດ້ວຍສັງໂຍດຄືຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກນອນເນື່ອງຢູ່ດ້ວຍອະນຸໄສຄືຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດເດືອດຮ້ອນຢູ່ດ້ວຍຄວາມເດືອດຮ້ອນຄືຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດເຜົາໄໝ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມເຜົາໄໝ້ຄືຕັນຫາ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ...

Diṭṭhisaṅghāṭapaṭimukko lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… diṭṭhijālena otthaṭo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… diṭṭhisotena vuyhati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… diṭṭhisaññojanena saññutto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… diṭṭhānusayena anusaṭo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… diṭṭhisantāpena santappati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… diṭṭhipariḷāhena pariḍayhati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe….

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜူກຄືທິດຖິ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກຄອບງຳໄວ້ດ້ວຍຂ່າຍຄືທິດຖິ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກພັດໄປດ້ວຍກະແສນ້ຳຄືທິດຖິ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກປະກອບໄວ້ດ້ວຍສັງໂຍດຄືທິດຖິ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກນອນເນື່ອງຢູ່ດ້ວຍອະນຸໄສຄືທິດຖິ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດເດືອດຮ້ອນຢູ່ດ້ວຍຄວາມເດືອດຮ້ອນຄືທິດຖິ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດເຜົາໄໝ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມເຜົາໄໝ້ຄືທິດຖິ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ...

Jātiyā [Pg.123] anugato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… jarāya anusaṭo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… byādhinā abhibhūto lokasannivāsoti – passantānaṃ …pe… maraṇena abbhāhato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dukkhe patiṭṭhito lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe….

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກຕິດຕາມໄປດ້ວຍຊາດ (ການເກີດ)' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກແຜ່ຊ່ານໄປດ້ວຍຊະລາ (ຄວາມແກ່)' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພะຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກພະຍາດ (ຄວາມເຈັບໄຂ້) ຄອບງຳແລ້ວ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຖືກມໍລະນະ (ຄວາມຕາຍ) ບຽດບຽນແລ້ວ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ... ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດຕັ້ງຢູ່ໃນຄວາມທຸກ' ມະຫາກະລຸນາໃນສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ພະພຸດທະເຈົ້າ ພະຜູ້ມີພະພາກທັງຫຼາຍ... ລະ...

Taṇhāya uḍḍito lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… jarāpākāraparikkhitto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… maccupāsena parikkhitto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… mahābandhanabandho lokasannivāso – rāgabandhanena dosabandhanena mohabandhanena mānabandhanena diṭṭhibandhanena kilesabandhanena duccaritabandhanena; tassa natthañño koci bandhanaṃ mocetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… mahāsambādhappaṭipanno lokasannivāso; tassa natthañño koci okāsaṃ dassetā, aññatra mayāti – passantānaṃ… mahāpalibodhena palibuddho lokasannivāso; tassa natthañño koci palibodhaṃ chetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… mahāpapāte patito lokasannivāso; tassa natthañño koci papātā uddhatā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… mahākantārappaṭipanno lokasannivāso; tassa natthañño koci kantāraṃ tāretā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… mahāsaṃsārappaṭipanno lokasannivāso; tassa natthañño koci saṃsārā mocetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… mahāvidugge samparivattati lokasannivāso; tassa natthañño koci viduggā uddhatā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… mahāpalipe palipanno lokasannivāso; tassa natthañño koci palipā uddhatā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe….

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຕັນຫາຄອບງຳແລ້ວ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກກຳແພງຄືຄວາມແກ່ຫ້ອມລ້ອມໄວ້ແລ້ວ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກບ້ວງແຮ້ວຄືຄວາມຕາຍຫ້ອມລ້ອມໄວ້ແລ້ວ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກມັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຄື ເຄື່ອງຜູກມັດຄືລາຄະ ເຄື່ອງຜູກມັດຄືໂທສະ ເຄື່ອງຜູກມັດຄືໂມຫະ ເຄື່ອງຜੂກມັດຄືມານະ ເຄື່ອງຜੂກມັດຄືທິດຖິ ເຄື່ອງຜູກມັດຄືກິເລດ ເຄື່ອງຜੂກມັດຄືທຸຈະລິດ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະປົດປ່ອຍເຄື່ອງຜູກມັດໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກເດີນທາງໄປສູ່ທາງອັນຄັບແຄບແລະຍາກລຳບາກ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະຊີ້ທາງອອກໃຫ້ໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຂັດຂວາງດ້ວຍເຄື່ອງກັງວົນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະຕັດເຄື່ອງກັງວົນໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຕົກລົງສູ່ເຫວເລິກອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະຊ່ວຍດຶງຂຶ້ນມາຈາກເຫວເລິກໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກເດີນທາງໄປສູ່ທາງກັນດານອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະພາຂ້າມທາງກັນດານໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກເດີນທາງໄປສູ່ສັງສາລະວັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະປົດປ່ອຍໃຫ້ພົ້ນຈາກສັງສາລະວັດໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກວົນວຽນຢູ່ໃນທາງອັນທຸລະກັນດານອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະຊ່ວຍດຶງອອກມາຈາກທາງອັນທຸລະກັນດານໄດ້ นອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຈົມຢູ່ໃນຕົມອັນໃຫຍ່ຫຼວງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະຊ່ວຍດຶງຂຶ້ນມາຈາກຕົມໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ...

Abbhāhato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… āditto lokasannivāso – rāgagginā dosagginā mohagginā jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi; tassa natthañño koci nibbāpetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… unnītako lokasannivāso haññati niccamatāṇo pattadaṇḍo takkaroti – passantānaṃ…pe… vajjabandhanabaddho lokasannivāso āghātanapaccupaṭṭhito; tassa natthañño koci bandhanaṃ mocetā, aññatra [Pg.124] mayāti – passantānaṃ…pe… anātho lokasannivāso paramakāruññappatto; tassa natthañño koci tāyetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… dukkhābhitunno lokasannivāso cirarattaṃ pīḷitoti – passantānaṃ…pe… gadhito lokasannivāso niccaṃ pipāsitoti – passantānaṃ…pe….

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກໄພອັນຕະລາຍບີບຄັ້ນແລ້ວ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກແຜດເຜົາຢູ່ດ້ວຍໄຟຄືລາຄະ ໄຟຄືໂທສະ ໄຟຄືໂມຫະ ດ້ວຍຊາດ ດ້ວຍຊະລາ ດ້ວຍມໍລະນະ ດ້ວຍຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮຮຳພອນ ຄວາມທຸກ ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະດັບໄຟນີ້ໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກນຳໄປ (ສູ່ຄວາມຕາຍ) ບໍ່ມີຜູ້ປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງ ຖືກບີບຄັ້ນຢູ່ສະເໝີ ປຽບເໝືອນໂຈນຜູ້ຕ້ອງໂທດອາຍາທີ່ຕ້ອງຖືກລົງໂທດຕາມນັ້ນ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍເຄື່ອງຜູກມັດຄືໂທດມີລາຄະເປັນຕົ້ນ ປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າຕະແລງແກງ (ບ່ອນປະຫານຊີວິດ); ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະປົດປ່ອຍເຄື່ອງຜູກມັດໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ ເຖິງຄວາມເປັນຕາອີ່ຕົນຢ່າງຍິ່ງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະປົກປ້ອງຄຸ້ມຄອງໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຄວາມທຸກບີບຄັ້ນຢ່າງຍິ່ງ ຖືກບີບທາຣຸນຕະຫຼອດການລະນານ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຕິດຂ້ອງຢູ່ ຫິວກະຫາຍຢູ່ເປັນນິດ'... ຯລຯ...

Andho lokasannivāso acakkhukoti – passantānaṃ…pe… hatanetto lokasannivāso apariṇāyakoti – passantānaṃ…pe… vipathapakkhando lokasannivāso añjasāparaddho; tassa natthañño koci ariyapathaṃ ānetā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe… mahoghapakkhando lokasannivāso; tassa natthañño koci oghā uddhatā, aññatra mayāti – passantānaṃ…pe….

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດໂລກເປັນຜູ້ຕາບອດ ບໍ່ມີດວງຕາຄືປັນຍາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກມີດວງຕາຄືປັນຍາເສຍແລ້ວ ບໍ່ມີຜູ້ນຳທາງ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກແລ່ນໄປສູ່ທາງຜິດຄືມິດສາທິດຖິ ຫຼົງອອກນອກທາງ; ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະນຳໄປສູ່ທາງອັນປະເສີດ (ອະລິຍະມັກ) ໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກແລ່ນເຂົ້າສູ່ຫ້ວງນ້ຳອັນໃຫຍ່ຫຼວງ (ໂອຄະ); ສຳລັບໝູ່ສັດໂລກນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະຊ່ວຍດຶງຂຶ້ນມາຈາກຫ້ວງນ້ຳໄດ້ ນອກຈາກເຮົາ'... ຯລຯ...

118. Dvīhi diṭṭhigatehi pariyuṭṭhito lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… tīhi duccaritehi vippaṭipanno lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… catūhi yogehi yutto lokasannivāso catuyogayojitoti – passantānaṃ…pe… catūhi ganthehi ganthito lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… catūhi upādānehi upādiyati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… pañcagatisamāruḷho lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… pañcahi kāmaguṇehi rajjati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… pañcahi nīvaraṇehi otthaṭo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… chahi vivādamūlehi vivadati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… chahi taṇhākāyehi rajjati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… chahi diṭṭhigatehi pariyuṭṭhito lokasannivāsoti – passantānaṃ …pe… sattahi anusayehi anusaṭo lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… sattahi saññojanehi saññutto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… sattahi mānehi unnato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… aṭṭhahi lokadhammehi samparivattati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… aṭṭhahi micchattehi niyyāto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… aṭṭhahi purisadosehi dussati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… navahi āghātavatthūhi āghātito lokasannivāsoti – passantānaṃ [Pg.125] …pe… navavidhamānehi unnato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… navahi taṇhāmūlakehi dhammehi rajjati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dasahi kilesavatthūhi kilissati lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dasahi āghātavatthūhi āghātito lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dasahi akusalakammapathehi samannāgato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dasahi saññojanehi saññutto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dasahi micchattehi niyyāto lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dasavatthukāya micchādiṭṭhiyā samannāgato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… dasavatthukāya antaggāhikāya diṭṭhiyā samannāgato lokasannivāsoti – passantānaṃ…pe… aṭṭhasatataṇhāpapañcasatehi papañcito lokasannivāsoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Dvāsaṭṭhiyā diṭṭhigatehi pariyuṭṭhito lokasannivāsoti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati.

໑໑໘. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຄອບງຳດ້ວຍທິດຖິ ໒ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະພຶດຜິດດ້ວຍທຸຈະລິດ ໓ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະກອບດ້ວຍໂຍຄະ ໔ ປະການ ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍໂຍຄະ ໔ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍຄັນຖະ ໔ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອຸປາດານ ໔ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຂຶ້ນສູ່ຄະຕິ ໕ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກກຳໜັດຍິນດີໃນກາມະຄຸນ ໕ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກນີວອນ ໕ ປະການປົກຄຸມໄວ້'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກວິວາດກັນດ້ວຍມູນເຫດແຫ່ງການວິວາດ ໖ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກກຳໜັດຍິນດີດ້ວຍຕັນຫາກາຍ ໖ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຄອບງຳດ້ວຍທິດຖິ ໖ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກອະນຸໄສ ໗ ປະການຕາມນອນ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະກອບດ້ວຍສັງໂຍດ ໗ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກເຍີ້ງຍໍ້ດ້ວຍມານະ ໗ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຜັນປ່ຽນໄປຕາມໂລກະທຳ ໘ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກນຳໄປດ້ວຍມິດສັດຕະ ໘ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະທຸສະຮ້າຍດ້ວຍໂທດຂອງບຸກຄົນ ໘ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກກະທົບກະທັ່ງດ້ວຍອາຄາຕະວັດຖຸ ໙ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກເຍີ້ງຍໍ້ດ້ວຍມານະ ໙ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກກຳໜັດຍິນດີໃນທຳອັນມີຕັນຫາເປັນມູນເຫດ ໙ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກເສົ້າໝອງດ້ວຍກິເລດສະວັດຖຸ ໑໑ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກກະທົບກະທັ່ງດ້ວຍອາຄາຕະວັດຖຸ ໑໐ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະກອບດ້ວຍອະກຸສົນກຳມະບົດ ໑໐ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະກອບດ້ວຍສັງໂຍດ ໑໐ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກນຳໄປດ້ວຍມິດສັດຕະ ໑໐ ປະການ'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະກອບດ້ວຍມິດສາທິດຖິອັນມີວັດຖຸ ໑໐'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກປະກອບດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກາທິດຖິອັນມີວັດຖຸ ໑໐'... ຯລຯ... 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກເນີນຊ້າດ້ວຍຕັນຫາປາປັນຈະ ໑໐໘ ປະການ' ດັ່ງນີ້ ພະມະຫາກະລຸນາຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຜູ້ມີພະພາກ ເຍືອງລົງໄປໃນໝູ່ສັດ. ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ໝູ່ສັດໂລກຖືກຄອບງຳດ້ວຍທິດຖິ ໖໒ ປະການ' ດັ່ງນີ້ ພະມະຫາກະລຸນາຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຜູ້ມີພະພາກ ເຍືອງລົງໄປໃນໝູ່ສັດ.

Ahañcamhi tiṇṇo, loko ca atiṇṇo ahaṃ camhi mutto, loko ca amutto; ahañcamhi danto, loko ca adanto; ahaṃ camhi santo, loko ca asanto; ahaṃ camhi assattho, loko ca anassattho; ahaṃ camhi parinibbuto, loko ca aparinibbuto; pahomi khvāhaṃ tiṇṇo tāretuṃ, mutto mocetuṃ, danto dametuṃ, santo sametuṃ, assattho assāsetuṃ, parinibbuto pare ca parinibbāpetunti – passantānaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ sattesu mahākaruṇā okkamati. Idaṃ tathāgatassa mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ.

ເມື່ອຊົງເລັງເຫັນວ່າ 'ເຮົາເອງຂ້າມພົ້ນແລ້ວ ແຕ່ໝູ່ສັດໂລກຍັງບໍ່ທັນຂ້າມພົ້ນ; ເຮົາເອງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ແຕ່ໝູ່ສັດໂລກຍັງບໍ່ທັນຫຼຸດພົ້ນ; ເຮົາເອງຝຶກຝົນແລ້ວ ແຕ່ໝູ່ສັດໂລກຍັງບໍ່ທັນຝຶກຝົນ; ເຮົາເອງສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ແຕ່ໝູ່ສັດໂລກຍັງບໍ່ທັນສະຫງົບລະງັບ; ເຮົາເອງໄດ້ຮັບຄວາມເບົາใจແລ້ວ ແຕ່ໝູ່ສັດໂລກຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຮັບຄວາມເບົາໃຈ; ເຮົາເອງດັບສະໜິດແລ້ວ ແຕ່ໝູ່ສັດໂລກຍັງບໍ່ທັນດັບສະໜິດ; ເຮົາເອງຂ້າມພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດພາຜູ້ອື່ນຂ້າມພົ້ນໄດ້, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດປົດປ່ອຍຜູ້ອື່ນໄດ້, ຝຶກຝົນແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດຝຶກຝົນຜູ້ອື່ນໄດ້, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນສະຫງົບລະງັບໄດ້, ໄດ້ຮັບຄວາມເບົາໃຈແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນເບົາໃຈໄດ້, ດັບສະໜິດແລ້ວ ຍ່ອມສາມາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນດັບສະໜິດໄດ້' ດັ່ງນີ້ ພະມະຫາກະລຸນາຂອງພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຜູ້ມີພະພາກ ເຍືອງລົງໄປໃນໝູ່ສັດ. ນີ້ຄືຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາບັດຂອງພະຕະຖາຄົດ.

Mahākaruṇāñāṇaniddeso ekasattatimo.

ການສະແດງມະຫາກະລຸນາຍານ ທີ ໗໑ ຈົບແລ້ວ.

72-73. Sabbaññutañāṇaniddeso

໗໒-໗໓. การສະແດງສັບພັນຍູຕະຍານ

119. Katamaṃ tathāgatassa sabbaññutaññāṇaṃ? Sabbaṃ saṅkhatamasaṅkhataṃ anavasesaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

໑໑໙. ສັບພັນຍູຕະຍານຂອງພະຕະຖາຄົດເປັນແນວໃດ? ການທີ່ຊົງຮູ້ທຳທັງປວງ ທັງສັງຂະຕະແລະອະສັງຂະຕະ ໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'.

120. Atītaṃ [Pg.126] sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Anāgataṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Paccuppannaṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

໑໒໐. ການທີ່ຊົງຮູ້ທຳທີ່ເປັນອະດີດທັງປວງ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ທຳທີ່ເປັນອະນາຄົດທັງປວງ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ທຳທີ່ເປັນປັດຈຸບັນທັງປວງ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'.

Cakkhu ceva rūpā ca, evaṃ taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Sotañceva saddā ca…pe… ghānañceva gandhā ca… jivhā ceva rasā ca… kāyo ceva phoṭṭhabbā ca… mano ceva dhammā ca, evaṃ taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ການທີ່ຊົງຮູ້ຈັກຂຸແລະຮູບທັງປວງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ໂສຕະແລະສັດທະ... ຯລຯ... ຄານະແລະຄັນທະ... ຊິວຫາແລະຣະສະ... ກາຍະແລະໂຜດທັບພະ... ມະນະແລະທຳມະຣົມທັງປວງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'.

Yāvatā aniccaṭṭhaṃ dukkhaṭṭhaṃ anattaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā rūpassa aniccaṭṭhaṃ dukkhaṭṭhaṃ anattaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā vedanāya…pe… yāvatā saññāya…pe… yāvatā saṅkhārānaṃ…pe… yāvatā viññāṇassa …pe… yāvatā cakkhussa…pe… jarāmaraṇassa aniccaṭṭhaṃ dukkhaṭṭhaṃ anattaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ການທີ່ຊົງຮູ້ສະພາວະທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ສະພາວະທີ່ເປັນທຸກ ສະພາວະທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ທັງປວງທີ່ມີຢູ່ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ສະພາວະທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ສະພາວະທີ່ເປັນທຸກ ສະພາວະທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ແຫ່ງຮູບທັງປວງທີ່ມີຢູ່ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ສະພາວະທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ສະພາວະທີ່ເປັນທຸກ ສະພາວະທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ແຫ່ງເວທະນາ... ຯລຯ... ແຫ່ງສັນຍາ... ຯລຯ... ແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຯລຯ... ແຫ່ງວິນຍານ... ຯລຯ... ແຫ່ງຈັກຂຸ... ຯລຯ... ແຫ່ງຊະລາມໍລະນະທີ່ມີຢູ່ທັງປວງນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'.

Yāvatā abhiññāya abhiññaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā pariññāya pariññaṭṭhaṃ…pe… yāvatā pahānassa pahānaṭṭhaṃ…pe… yāvatā bhāvanāya bhāvanaṭṭhaṃ…pe… yāvatā sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

... ການທີ່ຊົງຮູ້ສະພາວະອັນຄວນຮູ້ຍິ່ງ (ອະພິນຍາ) ທັງປວງທີ່ມີຢູ່ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ສະພາວະອັນຄວນກຳນົດຮູ້ (ປະລິນຍາ)... ຯລຯ... ສະພາວະອັນຄວນລະ (ປະຫານ)... ຯລຯ... ສະພາວະອັນຄວນຈະເລີນ (ພາວະນາ)... ຯລຯ... ສະພາວະອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ (ສັດສິກິລິຍາ) ທັງປວງທີ່ມີຢູ່ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'.

Yāvatā khandhānaṃ khandhaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā dhātūnaṃ dhātuṭṭhaṃ…pe… yāvatā āyatanānaṃ āyatanaṭṭhaṃ…pe… yāvatā saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭhaṃ…pe… yāvatā asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ການທີ່ຊົງຮູ້ສະພາວະແຫ່ງຂັນ (ຄວາມເປັນກອງ) ທັງປວງທີ່ມີຢູ່ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ສະພາວະແຫ່ງທາດ (ຄວາມຊົງໄວ້)... ຯລຯ... ສະພາວະແຫ່ງອາຍະຕະນະ (ຄວາມເປັນຕໍ່)... ຯລຯ... ສະພາວະແຫ່ງສັງຂະຕະ (ความຖືກປຸງແຕ່ງ)... ຯລຯ... ສະພາວະແຫ່ງອະສັງຂະຕະ (ຄວາມບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງ) ທັງປວງທີ່ມີຢູ່ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'.

Yāvatā kusale dhamme, sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā akusale dhamme…pe… yāvatā abyākate dhamme… yāvatā kāmāvacare dhamme… yāvatā rūpāvacare [Pg.127] dhamme… yāvatā arūpāvacare dhamme… yāvatā apariyāpanne dhamme, sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ການທີ່ຊົງຮູ້ທຳທີ່ເປັນກຸສົນທັງປວງທີ່ມີຢູ່ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'. ການທີ່ຊົງຮູ້ທຳທີ່ເປັນອະກຸສົນ... ຯລຯ... ທຳທີ່ເປັນອະພະຍາກະຕະ... ທຳທີ່ເປັນກາມາວະຈອນ... ທຳທີ່ເປັນຮູບາວະຈອນ... ທຳທີ່ເປັນອະຮູບາວະຈອນ... ທຳທີ່ເປັນອະປະລິຍາປັນນະ ທັງປວງທີ່ມີຢູ່ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ສັບພັນຍູຕະຍານ'. ການທີ່ບໍ່ມີເຄື່ອງກີດກັ້ນໃນການຮູ້ນັ້ນ ຊື່ວ່າ 'ອະນາວະລານະຍານ'.

Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā samudayassa samudayaṭṭhaṃ…pe… yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭhaṃ…pe… yāvatā maggassa maggaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ສະພາວະແຫ່ງຄວາມທຸກຂອງທຸກຂະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ, ພຣະອົງຍ່ອມຊົງຮູ້ທົ່ວເຖິງສະພາວະທັງໝົດນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ. ສະພາວະແຫ່ງເຫດໃຫ້ເກີດທຸກຂອງສະມຸທະຍະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງຄວາມດັບທຸກຂອງນิໂຣທະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງທາງດັບທຸກຂອງມັກຄະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ, ພຣະອົງຍ່ອມຊົງຮູ້ທົ່ວເຖິງສະພາວະທັງໝົດນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ.

Yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭhaṃ…pe… yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭhaṃ…pe… yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭhaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ສະພາວະແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ພຣະອົງຍ່ອມຊົງຮູ້ທົ່ວເຖິງສະພາວະທັງໝົດນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ. ສະພາວະແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທາ ມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ ມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ພຣະອົງຍ່ອມຊົງຮູ້ທົ່ວເຖິງສະພາວະທັງໝົດນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ.

Yāvatā indriyaparopariyattañāṇaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ…pe… yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṃ…pe… yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ຍານໃນຄວາມຍິ່ງແລະຢ່ອນແຫ່ງອິນຊີຂອງສັດທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ພຣະອົງຍ່ອມຊົງຮູ້ທົ່ວເຖິງຍານທັງໝົດນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ. ຍານໃນອາສະຍານຸສະຍະຂອງສັດທັງຫຼາຍ ມີຢູ່ພຽງໃດ... ຍານໃນຍົມມົກກະປະຕິຫານ ມີຢູ່ພຽງໃດ... ຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາບັດ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ພຣະອົງຍ່ອມຊົງຮູ້ທົ່ວເຖິງຍານທັງໝົດນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເrefນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ.

Yāvatā sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, taṃ sabbaṃ jānātīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ສິ່ງທີ່ໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາ ແລະມະນຸດ ໄດ້ເຫັນ ໄດ້ຍິນ ໄດ້ຊາບ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງ ໄດ້ບັນລຸ ໄດ້ສະແຫວງຫາ ໄດ້ໄຕ່ຕອງດ້ວຍໃຈ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ພຣະອົງຍ່ອມຊົງຮູ້ທົ່ວເຖິງສິ່ງທັງໝົດນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ.

121.

໑໒໑.

Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci, atho aviññātamajānitabbaṃ.

ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຊົງເຫັນແລ້ວໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີເລີຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສິ່ງທີ່ບໍ່ຊົງຮູ້ແລ້ວ ຫຼືສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນຮູ້ ກໍບໍ່ມີ.

Sabbaṃ abhiññāsi yadatthi neyyaṃ, tathāgato tena samantacakkhūti.

ພຣະຕະຖາຄົດຊົງຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງເນຍະທຳທັງປວງທີ່ມີຢູ່, ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ມີສະມັນຕະຈັກຂຸ.

Samantacakkhūti kenaṭṭhena samantacakkhu? Cuddasa buddhañāṇāni. Dukkhe ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, dukkhanirodhe ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, dukkhanirodhagāminiyā [Pg.128] paṭipadāya ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, atthapaṭisambhide ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, dhammapaṭisambhide ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, niruttipaṭisambhide ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, paṭibhānapaṭisambhide ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, indriyaparopariyatte ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, yamakapāṭihīre ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, sabbaññutaññāṇaṃ buddhañāṇaṃ, anāvaraṇañāṇaṃ buddhañāṇaṃ – imāni cuddasa buddhañāṇāni. Imesaṃ cuddasannaṃ buddhañāṇānaṃ aṭṭha ñāṇāni sāvakasādhāraṇāni; cha ñāṇāni asādhāraṇāni sāvakehi.

ຄຳວ່າ 'ສະມັນຕະຈັກຂຸ' ນັ້ນ ໂດຍອັດຖະແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະມັນຕະຈັກຂຸ? ຄື ພຸດທະຍານ ໑໔ ປະການ. ຍານໃນທຸກ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນທຸກຂະສະມຸທະຍະ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣທະ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນທັມມະປະຕິສຳພິທາ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນອິນທຣິຍະປະໂຣປະຣິຍັດຕະ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນອາສະຍານຸສະຍະຂອງສັດທັງຫຼາຍ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນຍົມມົກກະປະຕິຫານ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາບັດ ເປັນພຸດທະຍານ, ສັບພັນຍຸຕັນຍານ ເປັນພຸດທະຍານ, ອະນາວະຣະນັນຍານ ເປັນພຸດທະຍານ — ເຫຼົ່ານີ້ຄື ພຸດທະຍານ ໑໔ ປະການ. ໃນບັນດາພຸດທະຍານ ໑໔ ປະການນີ້, ຍານ ໘ ປະການ ເປັນສາທາຣະນະແກ່ພຣະສາວົກ; ຍານ ໖ ປະການ ບໍ່ເປັນສາທາຣະນະແກ່ພຣະສາວົກ.

Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho, sabbo ñāto; aññāto dukkhaṭṭho natthīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho, sabbo ñāto, sabbo diṭṭho, sabbo vidito, sabbo sacchikato, sabbo phassito paññāya; aphassito paññāya dukkhaṭṭho natthīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ. Yāvatā samudayassa samudayaṭṭho…pe… yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭho… yāvatā maggassa maggaṭṭho…pe… yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭho… yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭho… yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭho… yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho, sabbo ñāto, sabbo diṭṭho, sabbo vidito, sabbo sacchikato, sabbo phassito paññāya; aphassito paññāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho natthīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ສະພາວະແຫ່ງຄວາມທຸກຂອງທຸກຂະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ, ສະພາວະທັງໝົດນັ້ນພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ; ສະພາວະແຫ່ງຄວາມທຸກທີ່ບໍ່ຊົງຮູ້ ບໍ່ມີເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ. ສະພາວະແຫ່ງความທຸກຂອງທຸກຂະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ, ສະພາວະທັງໝົດນັ້ນພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ, ชົງເຫັນແລ້ວ, ຊົງຊາບແລ້ວ, ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ສະພາວະແຫ່ງຄວາມທຸກທີ່ບໍ່ຊົງຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ. ສະພາວະແຫ່ງເຫດໃຫ້ເກີດທຸກຂອງສະມຸທະຍະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງຄວາມດັບທຸກຂອງນິໂຣທະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງທາງດັບທຸກຂອງມັກຄະສັດຈະມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທາມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາມີຢູ່ພຽງໃດ... ສະພາວະແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາມີຢູ່ພຽງໃດ, ສະພາວະທັງໝົດນັ້ນພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ, ຊົງເຫັນແລ້ວ, ຊົງຊາບແລ້ວ, ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ສະພາວະແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາທີ່ບໍ່ຊົງຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ.

Yāvatā indriyaparopariyattañāṇaṃ…pe… yāvatā sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ… yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṃ… yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ; sabba ñātaṃ, sabbaṃ diṭṭhaṃ, sabbaṃ viditaṃ, sabbaṃ sacchikataṃ, sabbaṃ phassitaṃ paññāya; aphassitaṃ paññāya mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ natthīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ຍານໃນຄວາມຍິ່ງແລະຢ່ອນແຫ່ງອິນຊີຂອງສັດທັງຫຼາຍມີຢູ່ພຽງໃດ... ຍານໃນອາສະຍານຸສະຍະຂອງສັດທັງຫຼາຍມີຢູ່ພຽງໃດ... ຍານໃນຍົມມົກກະປະຕິຫານມີຢູ່ພຽງໃດ... ຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາບັດມີຢູ່ພຽງໃດ; ຍານທັງໝົດນັ້ນພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ, ຊົງເຫັນແລ້ວ, ຊົງຊາບແລ້ວ, ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາບັດທີ່ບໍ່ຊົງຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ.

Yāvatā sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, sabbaṃ ñātaṃ, sabbaṃ diṭṭhaṃ, sabbaṃ viditaṃ, sabbaṃ sacchikataṃ, sabbaṃ phassitaṃ paññāya; aphassitaṃ paññāya natthīti – sabbaññutaññāṇaṃ. Tattha āvaraṇaṃ natthīti – anāvaraṇañāṇaṃ.

ສິ່ງທີ່ໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ມាន ພຣົມ ແລະໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ ເທວະດາ ແລະມະນຸດ ໄດ້ເຫັນ ໄດ້ຍິນ ໄດ້ຊາບ ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງ ໄດ້ບັນລຸ ໄດ້ສະແຫວງຫາ ໄດ້ໄຕ່ຕອງດ້ວຍໃຈ ມີຢູ່ພຽງໃດ, ສິ່ງທັງໝົດນັ້ນພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ, ຊົງເຫັນແລ້ວ, ຊົງຊາບແລ້ວ, ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ສິ່ງທີ່ບໍ່ຊົງຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັບພັນຍຸຕັນຍານ. ໃນການຮູ້ທົ່ວເຖິງນັ້ນ ບໍ່ມີສິ່ງກີດກັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນາວະຣະນັນຍານ.

Na [Pg.129] tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci, atho aviññātamajānitabbaṃ;

Sabbaṃ abhiññāsi yadatthi neyyaṃ, tathāgato tena samantacakkhūti.

ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ບໍ່ໄດ້ຊົງເຫັນແລ້ວດ້ວຍປັນຍາຈັກຂຸໃນໂລກນີ້ ບໍ່ມີເລີຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ສິ່ງທີ່ບໍ່ຊົງຮູ້ແລ້ວ ຫຼືສິ່ງທີ່ບໍ່ຄວນຮູ້ ກໍບໍ່ມີ; ພຣະຕະຖາຄົດຊົງຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງເນຍະທຳທັງປວງທີ່ມີຢູ່, ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ມີສະມັນຕະຈັກຂຸ.

Sabbaññutañāṇaniddeso tesattatimo.

ການສະແດງສັບພັນຍຸຕັນຍານ ທີ ໗໓ ຈົບແລ້ວ.

Ñāṇakathā niṭṭhitā.

ຍານະກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

2. Diṭṭhikathā

໒. ທິດຖິກະຖາ

122. Kā diṭṭhi, kati diṭṭhiṭṭhānāni, kati diṭṭhipariyuṭṭhānāni, kati diṭṭhiyo, kati diṭṭhābhinivesā, katamo diṭṭhiṭṭhānasamugghātoti?

໑໒໒. ທິດຖິ ຄືຫຍັງ? ຖານະແຫ່ງທິດຖິ ມີເທົ່າໃດ? ຄວາມກຸ້ມລຸມແຫ່ງທິດຖິ ມີເທົ່າໃດ? ທິດຖິ ທັງຫຼາຍ ມີເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິ ມີເທົ່າໃດ? ການຖອນຖານະແຫ່ງທິດຖິ ຄືຫຍັງ?

[1] Kā diṭṭhīti abhinivesaparāmāso diṭṭhi. [2] Kati diṭṭhiṭṭhānānīti aṭṭha diṭṭhiṭṭhānāni. [3] Kati diṭṭhipariyuṭṭhānānīti aṭṭhārasa diṭṭhipariyuṭṭhānāni. [4] Kati diṭṭhiyoti soḷasa diṭṭhiyo. [5] Kati diṭṭhābhinivesāti tīṇi sataṃ diṭṭhābhinivesā. [6] Katamo diṭṭhiṭṭhānasamugghātoti sotāpattimaggo diṭṭhiṭṭhānasamugghāto.

[໑] ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ທິດຖິ ຄືຫຍັງ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳ (ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມເຫັນຜິດ) ຄື ທິດຖິ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ຖານະແຫ່ງທິດຖິ ມີເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ຖານະແຫ່ງທິດຖິ ມີ ໘ ປະການ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ຄວາມກຸ້ມລຸມແຫ່ງທິດຖິ ມີເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ຄວາມກຸ້ມລຸມແຫ່ງທິດຖິ ມີ ໑໘ ປະການ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ທິດຖິ ທັງຫຼາຍ ມີເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ທິດຖິ ທັງຫຼາຍ ມີ ໑໖ ປະການ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ความຍຶດໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິ ມີເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິ ມີ ໓໐໐ ປະການ. ໃນຄຳຖາມວ່າ 'ການຖອນຖານະແຫ່ງທິດຖິ ຄືຫຍັງ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ: ໂសຕາປັດຕິມັກ ຄື ການຖອນຖານະແຫ່ງທິດຖິ.

123. Kathaṃ abhinivesaparāmāso diṭṭhi? Rūpaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Vedanaṃ etaṃ mama…pe… saññaṃ etaṃ mama… saṅkhāre etaṃ mama… viññāṇaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Cakkhuṃ etaṃ mama…pe… sotaṃ etaṃ mama… ghānaṃ etaṃ mama… jivhaṃ etaṃ mama… kāyaṃ etaṃ mama… manaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Rūpe etaṃ mama…pe… sadde etaṃ mama… gandhe etaṃ mama… rase etaṃ mama… phoṭṭhabbe etaṃ mama… dhamme etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Cakkhuviññāṇaṃ etaṃ mama…pe… sotaviññāṇaṃ etaṃ mama… ghānaviññāṇaṃ etaṃ mama… jivhāviññāṇaṃ etaṃ mama… kāyaviññāṇaṃ etaṃ mama… manoviññāṇaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Cakkhusamphassaṃ etaṃ mama…pe… sotasamphassaṃ etaṃ mama… ghānasamphassaṃ etaṃ mama… jivhāsamphassaṃ etaṃ mama… kāyasamphassaṃ [Pg.130] etaṃ mama… manosamphassaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Cakkhusamphassajaṃ vedanaṃ…pe… sotasamphassajaṃ vedanaṃ… ghānasamphassajaṃ vedanaṃ… jivhāsamphassajaṃ vedanaṃ… kāyasamphassajaṃ vedanaṃ… manosamphassajaṃ vedanaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

໑໒໓. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຄືທິດຖິ ເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຮູບນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນຮູບນີ້, ຮູບນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ເວທະນານີ້ຂອງເຮົາ... ສັນຍານີ້ຂອງເຮົາ... ສັງຂານນີ້ຂອງເຮົາ... ວິນຍານນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນວິນຍານນີ້, ວິນຍານນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຈັກຂຸນີ້ຂອງເຮົາ... ໂສຕະນີ້ຂອງເຮົາ... ຄານະນີ້ຂອງເຮົາ... ຊິວຫານີ້ຂອງເຮົາ... ກາຍນີ້ຂອງເຮົາ... ມະນານີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນມະນານີ້, ມະນານີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍນີ້ຂອງເຮົາ... ສຽງທັງຫຼາຍນີ້ຂອງເຮົາ... ກິ່ນທັງຫຼາຍນີ້ຂອງເຮົາ... ລົດທັງຫຼາຍນີ້ຂອງເຮົາ... ໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍນີ້ຂອງເຮົາ... ທັມມາຣົມທັງຫຼາຍນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນທັມມາຣົມນີ້, ທັມມາຣົມນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຈັກຂຸວິນຍານນີ້ຂອງເຮົາ... ໂສຕະວິນຍານນີ້ຂອງເຮົາ... ຄານະວິນຍານນີ້ຂອງເຮົາ... ຊິວຫາວິນຍານນີ້ຂອງເຮົາ... ກາຍະວິນຍານນີ້ຂອງເຮົາ... ມະໂນວິນຍານນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນມະໂນວິນຍານນີ້, ມະໂນວິນຍານນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຈັກຂຸສຳຜັດນີ້ຂອງເຮົາ... ໂສຕະສຳຜັດນີ້ຂອງເຮົາ... ຄານະສຳຜັດນີ້ຂອງເຮົາ... ຊິວຫາສຳຜັດນີ້ຂອງເຮົາ... ກາຍະສຳຜັດນີ້ຂອງເຮົາ... ມະໂນສຳຜັດນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນມະໂນສຳຜັດນີ້, ມະໂນສຳຜັດນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ເວທະນາເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ... ເවທະນາເກີດຈາກໂສຕະສຳຜັດ... ເවທະນາເກີດຈາກຄານະສຳຜັດ... ເවທະນາເກີດຈາກຊິວຫາສຳຜັດ... ເවທະນາເກີດຈາກກາຍະສຳຜັດ... ເවທະນາເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນເວທະນາເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດນີ້, ເවທະນາເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ.

Rūpasaññaṃ etaṃ mama…pe… saddasaññaṃ etaṃ mama… gandhasaññaṃ etaṃ mama… rasasaññaṃ etaṃ mama… phoṭṭhabbasaññaṃ etaṃ mama… dhammasaññaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Rūpasañcetanaṃ etaṃ mama…pe… saddasañcetanaṃ etaṃ mama… gandhasañcetanaṃ etaṃ mama… rasasañcetanaṃ etaṃ mama… phoṭṭhabbasañcetanaṃ etaṃ mama… dhammasañcetanaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Rūpataṇhaṃ etaṃ mama…pe… saddataṇhaṃ etaṃ mama… gandhataṇhaṃ etaṃ mama… rasataṇhaṃ etaṃ mama… phoṭṭhabbataṇhaṃ etaṃ mama… dhammataṇhaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Rūpavitakkaṃ etaṃ mama…pe… saddavitakkaṃ etaṃ mama… gandhavitakkaṃ etaṃ mama… rasavitakkaṃ etaṃ mama… phoṭṭhabbavitakkaṃ etaṃ mama… dhammavitakkaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Rūpavicāraṃ etaṃ mama…pe… saddavicāraṃ etaṃ mama… gandhavicāraṃ etaṃ mama… rasavicāraṃ etaṃ mama… phoṭṭhabbavicāraṃ etaṃ mama… dhammavicāraṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຮູບສັນຍານີ້ຂອງເຮົາ... ສັດທະສັນຍານີ້ຂອງເຮົາ... ຄັນທະສັນຍານີ້ຂອງເຮົາ... ຣະສະສັນຍານີ້ຂອງເຮົາ... ໂຜດທັບພະສັນຍານີ້ຂອງເຮົາ... ທັມມະສັນຍານີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນທັມມະສັນຍານີ້, ທັມມະສັນຍານີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຮູບສັນເຈດຕະນານີ້ຂອງເຮົາ... ສັດທະສັນເຈດຕະນານີ້ຂອງເຮົາ... ຄັນທະສັນເຈດຕະນານີ້ຂອງເຮົາ... ຣະສະສັນເຈດຕະນານີ້ຂອງເຮົາ... ໂຜດທັບພະສັນເຈດຕະນານີ້ຂອງເຮົາ... ທັມມະສັນເຈດຕະນານີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນທັມມະສັນເຈດຕະນານີ້, ທັມມະສັນເຈດຕະນານີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຮູບຕັນຫານີ້ຂອງເຮົາ... ສັດທະຕັນຫານີ້ຂອງເຮົາ... ຄັນທະຕັນຫານີ້ຂອງເຮົາ... ຣະສະຕັນຫານີ້ຂອງເຮົາ... ໂຜດທັບພະຕັນຫານີ້ຂອງເຮົາ... ທັມມະຕັນຫານີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນທັມມະຕັນຫານີ້, ທັມມະຕັນຫານີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຮູບວິຕົກນີ້ຂອງເຮົາ... ສັດທະວິຕົກນີ້ຂອງເຮົາ... ຄັນທະວິຕົກນີ້ຂອງເຮົາ... ຣະສະວິຕົກນີ້ຂອງເຮົາ... ໂຜດທັບພະວິຕົກນີ້ຂອງເຮົາ... ທັມມະວິຕົກນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນທັມມະວິຕົກນີ້, ທັມມະວິຕົກນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ຮູບວິຈານນີ້ຂອງເຮົາ... ສັດທະວິຈານນີ້ຂອງເຮົາ... ຄັນທະວິຈານນີ້ຂອງເຮົາ... ຣະສະວິຈານນີ້ຂອງເຮົາ... ໂຜດທັບພະວິຈານນີ້ຂອງເຮົາ... ທັມມະວິຈານນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນທັມມະວິຈານນີ້, ທັມມະວິຈານນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ.

Pathavīdhātuṃ etaṃ mama…pe… āpodhātuṃ etaṃ mama… tejodhātuṃ etaṃ mama… vāyodhātuṃ etaṃ mama… ākāsadhātuṃ etaṃ mama… viññāṇadhātuṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Pathavīkasiṇaṃ etaṃ mama…pe… āpokasiṇaṃ… tejokasiṇaṃ… vāyokasiṇaṃ … nīlakasiṇaṃ… pītakasiṇaṃ… lohitakasiṇaṃ… odātakasiṇaṃ… ākāsakasiṇaṃ… viññāṇakasiṇaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ປະຖະວີທາດນີ້ຂອງເຮົາ... ອາໂປທາດນີ້ຂອງເຮົາ... ເຕໂຊທາດນີ້ຂອງເຮົາ... ວາໂຍທາດນີ້ຂອງເຮົາ... ອາກາສະທາດນີ້ຂອງເຮົາ... ວິນຍານະທາດນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນວິນຍານະທາດນີ້, ວິນຍານະທາດນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດວ່າ 'ປະຖະວີກະສິນນີ້ຂອງເຮົາ... ອາໂປກະສິນ... ເຕໂຊກະສິນ... ວາໂຍກະສິນ... ນີລະກະສິນ... ປີຕະກະສິນ... ໂລຫິຕະກະສິນ... ໂອທາຕະກະສິນ... ອາກາສະກະສິນ... ວິນຍານະກະສິນນີ້ຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນວິນຍານະກະສິນນີ້, ວິນຍານະກະສິນນີ້ເປັນຕົວຕົນຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ເປັນທິດຖິ.

Kesaṃ etaṃ mama…pe… lomaṃ etaṃ mama… nakhaṃ etaṃ mama… dantaṃ etaṃ mama… tacaṃ etaṃ mama… maṃsaṃ etaṃ mama… nhāruṃ etaṃ mama… aṭṭhiṃ etaṃ mama… aṭṭhimiñjaṃ etaṃ mama… vakkaṃ etaṃ mama… hadayaṃ etaṃ mama… yakanaṃ etaṃ mama… kilomakaṃ etaṃ mama… pihakaṃ etaṃ mama… papphāsaṃ etaṃ mama… antaṃ etaṃ mama… antaguṇaṃ etaṃ mama… udariyaṃ etaṃ mama… karīsaṃ etaṃ mama… pittaṃ etaṃ mama… semhaṃ etaṃ mama… pubbaṃ etaṃ mama [Pg.131] … lohitaṃ etaṃ mama… sedaṃ etaṃ mama… medaṃ etaṃ mama… assuṃ etaṃ mama… vasaṃ etaṃ mama … kheḷaṃ etaṃ mama… siṅghāṇikaṃ etaṃ mama… lasikaṃ etaṃ mama… muttaṃ etaṃ mama… matthaluṅgaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ຜົມວ່າ 'ຜົມນີ້ເປັນຂອງເຮົາ'...ລະ... ຂົນວ່າ 'ຂົນນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເລັບວ່າ 'ເລັບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ແຂ້ວວ່າ 'ແຂ້ວນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໜັງວ່າ 'ໜັງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊີ້ນວ່າ 'ຊີ້ນນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເອັນວ່າ 'ເອັນນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ກະດູກວ່າ 'ກະດູກນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເຍື່ອໃນກະດູກວ່າ 'ເຍື່ອໃນກະດູກນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໄຕວ່າ 'ໄຕນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຫົວໃຈວ່າ 'ຫົວໃຈນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຕັບວ່າ 'ຕັບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ພັງຜືດວ່າ 'ພັງຜືດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມ້າມວ່າ 'ມ້າມນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ປອດວ່າ 'ປອດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໄສ້ໃຫຍ່ວ່າ 'ໄສ້ໃຫຍ່ນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໄສ້ນ້ອຍວ່າ 'ໄສ້ນ້ອຍນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອາຫານໃໝ່ວ່າ 'ອາຫານໃໝ່ນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອາຫານເກົ່າວ່າ 'ອາຫານເກົ່ານີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນໍ້າບີວ່າ 'ນໍ້າບີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' นໍ້າສະເຫຼດວ່າ 'ນໍ້າສະເຫຼດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນໍ້າໜອງວ່າ 'ນໍ້າໜອງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເລືອດວ່າ 'ເລືອດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເຫື່ອວ່າ 'ເຫື່ອນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມັນຂົ້ນວ່າ 'ມັນຂົ້ນນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນໍ້າຕາວ່າ 'ນໍ້າຕານີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມັນເຫຼວວ່າ 'ມັນເຫຼວນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນໍ້າລາຍວ່າ 'ນໍ້າລາຍນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນໍ້າມູກວ່າ 'ນໍ້າມູກນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນໍ້າໄຂຂໍ້ວ່າ 'ນໍ້າໄຂຂໍ້ນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນໍ້າຍ່ຽວວ່າ 'ນໍ້າຍ່ຽວນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມັນສະໝອງວ່າ 'ມັນສະໝອງນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ການໃສ່ໃຈດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ການລູບຄຳ ຊື່ວ່າ ທิຖິ.

Cakkhāyatanaṃ etaṃ mama…pe… rūpāyatanaṃ etaṃ mama… sotāyatanaṃ etaṃ mama… saddāyatanaṃ etaṃ mama… ghānāyatanaṃ etaṃ mama… gandhāyatanaṃ etaṃ mama… jivhāyatanaṃ etaṃ mama… rasāyatanaṃ etaṃ mama… kāyāyatanaṃ etaṃ mama… phoṭṭhabbāyatanaṃ etaṃ mama… manāyatanaṃ etaṃ mama… dhammāyatanaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ຈັກຂາຍະຕະນະວ່າ 'ຈັກຂາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ'...ລະ... ຮູບາຍະຕະນະວ່າ 'ຮູບາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໂສຕາຍະຕະນະວ່າ 'ໂສຕາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສັດທາຍະຕະນະວ່າ 'ສັດທາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຄານາຍະຕະນະວ່າ 'ຄານາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຄັນທາຍະຕະນະວ່າ 'ຄັນທາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊິວຫາຍະຕະນະວ່າ 'ຊິວຫາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຣະສາຍະຕະນະວ່າ 'ຣະສາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ກາຍາຍະຕະນະວ່າ 'ກາຍາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໂຜດຖັບພາຍະຕະນະວ່າ 'ໂຜດຖັບພາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມະນາຍະຕະນະວ່າ 'ມະນາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ທັມມາຍະຕະນະວ່າ 'ທັມມາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ການໃສ່ໃຈດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ການລູບຄຳ ຊື່ວ່າ ທິຖິ.

Cakkhudhātuṃ etaṃ mama…pe… rūpadhātuṃ etaṃ mama… cakkhuviññāṇadhātuṃ etaṃ mama… sotadhātuṃ etaṃ mama… saddadhātuṃ etaṃ mama… sotaviññāṇadhātuṃ etaṃ mama… ghānadhātuṃ etaṃ mama… gandhadhātuṃ etaṃ mama… ghānaviññāṇadhātuṃ etaṃ mama… jivhādhātuṃ etaṃ mama… rasadhātuṃ etaṃ mama… jivhāviññāṇadhātuṃ etaṃ mama… kāyadhātuṃ etaṃ mama… phoṭṭhabbadhātuṃ etaṃ mama… kāyaviññāṇadhātuṃ etaṃ mama… manodhātuṃ etaṃ mama… dhammadhātuṃ etaṃ mama… manoviññāṇadhātuṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ຈັກຂຸທາດວ່າ 'ຈັກຂຸທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ'...ລະ... ຮູບະທາດວ່າ 'ຮູບະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຈັກຂຸວິນຍານะທາດວ່າ 'ຈັກຂຸວິນຍານະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໂສຕະທາດວ່າ 'ໂສຕະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສັດທະທາດວ່າ 'ສັດທະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໂສຕະວິນຍານະທາດວ່າ 'ໂສຕະວິນຍານະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຄານະທາດວ່າ 'ຄານະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຄັນທະທາດວ່າ 'ຄັນທະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຄານະວິນຍານະທາດວ່າ 'ຄານະວິນຍານະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊິວຫາທາດວ່າ 'ຊິວຫາທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຣະສະທາດວ່າ 'ຣະສະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊິວຫາວິນຍານະທາດວ່າ 'ຊິວຫາວິນຍານະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ກາຍະທາດວ່າ 'ກາຍະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໂຜດຖັບພະທາດວ່າ 'ໂຜດຖັບພະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ກາຍະວິນຍານະທາດວ່າ 'ກາຍະວິນຍານະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມະໂນທາດວ່າ 'ມະໂນທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ທັມມະທາດວ່າ 'ທັມມະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມະໂນວິນຍານະທາດວ່າ 'ມະໂນວິນຍານະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ການໃສ່ໃຈດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ການລູບຄຳ ຊື່ວ່າ ທິຖິ.

Cakkhundriyaṃ etaṃ mama…pe… sotindriyaṃ etaṃ mama… ghānindriyaṃ etaṃ mama… jivhindriyaṃ etaṃ mama… kāyindriyaṃ etaṃ mama… manindriyaṃ etaṃ mama… jīvitindriyaṃ etaṃ mama… itthindriyaṃ etaṃ mama… purisindriyaṃ etaṃ mama… sukhindriyaṃ etaṃ mama… dukkhindriyaṃ etaṃ mama… somanassindriyaṃ etaṃ mama… domanassindriyaṃ etaṃ mama… upekkhindriyaṃ etaṃ mama… saddhindriyaṃ etaṃ mama… vīriyindriyaṃ etaṃ mama… satindriyaṃ etaṃ mama… samādhindriyaṃ etaṃ mama… paññindriyaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ຈັກຂຸນຊີວ່າ 'ຈັກຂຸນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ'...ລະ... ໂສຕິນຊີວ່າ 'ໂສຕິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຄານິນຊີວ່າ 'ຄານິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊິວຫິນຊີວ່າ 'ຊິວຫິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ກາຍິນຊີວ່າ 'ກາຍິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມະນິນຊີວ່າ 'ມະນິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊີວິຕິນຊີວ່າ 'ຊີວິຕິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອິດຖິນຊີວ່າ 'ອິດຖິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ປຸຣິສິນຊີວ່າ 'ປຸຣິສິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສຸຂິນຊີວ່າ 'ສຸຂິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ທຸກຂິນຊີວ່າ 'ທຸກຂິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໂສມະນັດສິນຊີວ່າ 'ໂສມະນັດສິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ໂທມະນັດສິນຊີວ່າ 'ໂທມະນັດສິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອຸເປກຂິນຊີວ່າ 'ອຸເປກຂິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສັດທິນຊີວ່າ 'ສັດທິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ວິຣິຍິນຊີວ່າ 'ວິຣິຍິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສະຕິນຊີວ່າ 'ສະຕິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສະມາທິນຊີວ່າ 'ສະມາທິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ປັນຍິນຊີວ່າ 'ປັນຍິນຊີນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ການໃສ່ໃຈດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ການລູບຄຳ ຊື່ວ່າ ທິຖິ.

Kāmadhātuṃ etaṃ mama…pe… rūpadhātuṃ etaṃ mama… arūpadhātuṃ etaṃ mama… kāmabhavaṃ etaṃ mama… rūpabhavaṃ etaṃ mama… arūpabhavaṃ etaṃ mama… saññābhavaṃ etaṃ mama… asaññābhavaṃ etaṃ mama… nevasaññānāsaññābhavaṃ etaṃ mama… ekavokārabhavaṃ etaṃ mama… catuvokārabhavaṃ etaṃ mama… pañcavokārabhavaṃ etaṃ mama… paṭhamajjhānaṃ etaṃ mama… dutiyajjhānaṃ etaṃ mama… tatiyajjhānaṃ etaṃ mama… catutthajjhānaṃ etaṃ mama… mettaṃ cetovimuttiṃ etaṃ mama… karuṇaṃ cetovimuttiṃ etaṃ mama… muditaṃ cetovimuttiṃ etaṃ mama… upekkhaṃ cetovimuttiṃ etaṃ mama… ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ etaṃ mama… viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ [Pg.132] etaṃ mama… ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ etaṃ mama… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ກາມະທາດວ່າ 'ກາມະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ'...ລະ... ຮູບະທາດວ່າ 'ຮູບະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອະຮູບະທາດວ່າ 'ອະຮູບະທາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ກາມະພົບວ່າ 'ກາມະພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຮູບະພົບວ່າ 'ຮູບະພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອະຮູບະພົບວ່າ 'ອະຮູບະພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສັນຍາພົບວ່າ 'ສັນຍາພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອະສັນຍາພົບວ່າ 'ອະສັນຍາພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເນວະສັນຍານາສັນຍາພົບວ່າ 'ເນວະສັນຍານາສັນຍາພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເອກະໂວກາຣະພົບວ່າ 'ເອກະໂວກາຣະພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຈະຕຸໂວກາຣະພົບວ່າ 'ຈະຕຸໂວກາຣະພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ປັນຈະໂວກາຣະພົບວ່າ 'ປັນຈະໂвокາຣະພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ປະຖົມມະຊານວ່າ 'ປະຖົມມະຊານນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ทຸຕິຍະຊານວ່າ 'ທຸຕິຍະຊານນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຕະຕິຍະຊານວ່າ 'ຕະຕິຍະຊານນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຈະຕຸດຖະຊານວ່າ 'ຈະຕຸດຖະຊານນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິວ່າ 'ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ກະລຸນາເຈໂຕວິມຸດຕິວ່າ 'ກະລຸນາເຈໂຕວິມຸດຕິນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ມຸທິຕາເຈໂຕວິມຸດຕິວ່າ 'ມຸທິຕາເຈໂຕວິມຸດຕິນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດຕິວ່າ 'ອຸເປກຂາເຈໂຕວິມຸດຕິນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດວ່າ 'ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດວ່າ 'ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດວ່າ 'ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດວ່າ 'ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ການໃສ່ໃຈດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ການລູບຄຳ ຊື່ວ່າ ທິຖິ.

Avijjaṃ etaṃ mama…pe… saṅkhāre etaṃ mama… viññāṇaṃ etaṃ mama… nāmarūpaṃ etaṃ mama… saḷāyatanaṃ etaṃ mama… phassaṃ etaṃ mama… vedanaṃ etaṃ mama… taṇhaṃ etaṃ mama… upādānaṃ etaṃ mama… bhavaṃ etaṃ mama … jātiṃ etaṃ mama… jarāmaraṇaṃ etaṃ mama, esohamasmi, eso me attāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Evaṃ abhinivesaparāmāso diṭṭhi.

ອະວິຊຊາວ່າ 'ອະວິຊຊານີ້ເປັນຂອງເຮົາ'...ລະ... ສັງຂານທັງຫຼາຍວ່າ 'ສັງຂານນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ວິນຍານວ່າ 'ວິນຍານນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ນາມຮູບວ່າ 'ນາມຮູບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ສະລາຍະຕະນະວ່າ 'ສະລາຍະຕະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຜັດສະວ່າ 'ຜັດສະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ເວທະນາວ່າ 'ເວທະນານີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຕັນຫາວ່າ 'ຕັນຫານີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ອຸປາດານວ່າ 'ອຸປາດານນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ພົບວ່າ 'ພົບນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊາດວ່າ 'ຊາດນີ້ເປັນຂອງເຮົາ' ຊະລາມໍລະນະວ່າ 'ຊະລາມໍລະນະນີ້ເປັນຂອງເຮົາ, ເຮົາເປັນສິ່ງນີ້, ສິ່ງນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ' ດັ່ງນີ້ ການໃສ່ໃຈດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ການລູບຄຳ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ການໃສ່ໃຈດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ການລູບຄຳ ຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າ ທິຖິ.

124. Katamāni aṭṭha diṭṭhiṭṭhānāni? Khandhāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ, avijjāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ, phassopi diṭṭhiṭṭhānaṃ, saññāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ, vitakkopi diṭṭhiṭṭhānaṃ, ayoniso manasikāropi diṭṭhiṭṭhānaṃ, pāpamittopi diṭṭhiṭṭhānaṃ, paratoghosopi diṭṭhiṭṭhānaṃ.

໑໒໔. ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງทິຖິ ໘ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ແມ່ນແຕ່ຂັນທັງຫຼາຍ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ, ແມ່ນແຕ່ອະວິຊຊາ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ, ແມ່ນແຕ່ຜັດສະ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ, ແມ່ນແຕ່ສັນຍາ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ, ແມ່ນແຕ່ວິຕົກ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ, ແມ່ນແຕ່ອະໂຍນિໂສມະນະສิການ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ, ແມ່ນແຕ່ປາປາມິດ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ, ແມ່ນແຕ່ປາໂຕໂຄສະ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ.

Khandhā hetu khandhā paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ khandhāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Avijjā hetu avijjā paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ avijjāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Phasso hetu phasso paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ phassopi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Saññā hetu saññā paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ saññāpi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Vitakko hetu vitakko paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya, samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ vitakkopi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Ayoniso manasikāro hetu ayoniso manasikāro paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ ayoniso manasikāropi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Pāpamitto hetu pāpamitto paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya, samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ pāpamittopi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Paratoghoso hetu paratoghoso paccayo diṭṭhiṭṭhānaṃ upādāya samuṭṭhānaṭṭhena – evaṃ paratoghosopi diṭṭhiṭṭhānaṃ. Imāni aṭṭha diṭṭhiṭṭhānāni.

ຂັນທັງຫຼາຍເປັນເຫດ ຂันທັງຫຼາຍເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ຂັນທັງຫຼາຍ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ອະວິຊຊາເປັນເຫດ ອະວິຊຊາເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ອະວິຊຊາ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ຜັດສະເປັນເຫດ ຜັດສະເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ຜັດສະ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ສັນຍາເປັນເຫດ ສັນຍາເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ສັນຍາ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ວິຕົກເປັນເຫດ ວິຕົກເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ວິຕົກ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ອະໂຍນિໂສມະນະສິການເປັນເຫດ ອະໂຍນિໂສມະນະສິການເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ອະໂຍນિໂສມະນະສິການ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ປາປາມິດເປັນເຫດ ປາປາມິດເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ປາປາມິດ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ປາໂຕໂຄສະເປັນເຫດ ປາໂຕໂຄສະເປັນປັດໄຈ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດເພາະອາໄສເກີດຂຶ້ນ — ຢ່າງນີ້ ແມ່ນແຕ່ປາໂຕໂຄສະ ກໍເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິຖິ ໘ ປະການ.

125. Katamāni aṭṭhārasa diṭṭhipariyuṭṭhānāni? Yā diṭṭhi diṭṭhigataṃ, diṭṭhigahanaṃ, diṭṭhikantāraṃ, diṭṭhivisūkaṃ, diṭṭhivipphanditaṃ, diṭṭhisaññojanaṃ, diṭṭhisallaṃ, diṭṭhisambādho, diṭṭhipalibodho, diṭṭhibandhanaṃ, diṭṭhipapāto, diṭṭhānusayo, diṭṭhisantāpo, diṭṭhipariḷāho[Pg.133], diṭṭhigantho, diṭṭhupādānaṃ, diṭṭhābhiniveso, diṭṭhiparāmāso – imāni aṭṭhārasa diṭṭhipariyuṭṭhānāni.

໑໒໕. ທິຖິອันເປັນເຄື່ອງກຸ້ມລຸມ ໑໘ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ທິຖິໃດ ທີ່ເປັນທິຖິຄະຕະ (ຄວາມເຫັນຜິດ), ເປັນທິຖິຄະຫະນະ (ປ່າຮົກຊັຕຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິກັນຕາຣະ (ກັນດານຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິວິສູກະ (ຄວາມເຫັນຂັດແຍ້ງ), ເປັນທິຖິວິບຜັນທິຕະ (ຄວາມດິ້ນຮົນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິສັງໂຍຊະນະ (ເຄື່ອງຜູກມັດຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິສັນລະ (ລູກສອນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິສຳບາດ (ຄວາມຄັບແຄບຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິປະລິໂພທະ (ເຄື່ອງກັງວົນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິພັນທະນະ (ເຄື່ອງຜູກພັນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິປະປາຕະ (ເຫວຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິອະນຸໄສ (ກິເລດນອນເນື່ອງຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິສັນຕາປະ (ຄວາມເຜົາໄໝ້ຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິປະຣິລາຫະ (ຄວາມຮ້ອນຮົນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິຄັນຖະ (ເຄື່ອງຜູກຮ້ອຍຄືທິຖິ), ເປັນທິຖຸປາດານ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖາພິນິເວສະ (ຄວາມໃສ່ໃຈຜິດຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິປະຣາມາດ (ຄວາມລູບຄຳຄືທິຖິ) — ເຫຼົ່ານີ້ຄື ທິຖິອັນເປັນເຄື່ອງກຸ້ມລຸມ ໑໘ ປະການ.

126. Katamā soḷasa diṭṭhiyo? Assādadiṭṭhi, attānudiṭṭhi, micchādiṭṭhi, sakkāyadiṭṭhi, sakkāyavatthukā sassatadiṭṭhi, sakkāyavatthukā ucchedadiṭṭhi, antaggāhikādiṭṭhi, pubbantānudiṭṭhi, aparantānudiṭṭhi, saññojanikā diṭṭhi, ahanti mānavinibandhā diṭṭhi, mamanti mānavinibandhā diṭṭhi, attavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi, lokavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi, bhavadiṭṭhi, vibhavadiṭṭhi – imā soḷasa diṭṭhiyo.

໑໒໖. ທິຖິ ໑໖ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອັສສາດะທິຖິ (ຄວາມເຫັນໃນຄວາມຍິນດີ), ອັດຕານຸທິຖິ (ຄວາມເຫັນຕາມວ່າເປັນອັດຕາ), ມິດສາທິຖິ (ຄວາມເຫັນຜິດ), ສັກກາຍະທິຖິ (ຄວາມເຫັນວ່າເປັນຕົວຕົນ), ສັກກາຍະවັດຖຸກາ ສັສສະຕະທິຖິ (ຄວາມເຫັນວ່າທ່ຽງມີສັກກາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ), ສັກກາຍະවັດຖຸກາ ອຸຈເສທະທິຖິ (ຄວາມເຫັນວ່າຂາດສູນມີສັກกາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ), ອັນຕັກຄາຫິກາທິຖິ (ຄວາມເຫັນແລ່ນໄປໃນສ່ວນສຸດ), ປຸບພັນຕານຸທິຖິ (ຄວາມເຫັນຕາມສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນ), ອະປະຣันຕານຸທິຖິ (ຄວາມເຫັນຕາມສ່ວນເບື້ອງປາຍ), ສັງໂຍຊະນິກາທິຖິ (ຄວາມເຫັນອັນເປັນເຄື່ອງຜູກມັດ), ອະຫັນຕິມານะວິນິພັນທາທິຖິ (ຄວາມເຫັນອັນຜູກພັນດ້ວຍຄວາມຖືຕົວວ່າເຮົາ), ມະມັນຕິມານະວິນິພັນທາທິຖິ (ຄວາມເຫັນອັນຜູກພັນດ້ວຍຄວາມຖືຕົວວ່າຂອງເຮົາ), ອັດຕາວາດະປະຕິສັງຍຸດຕາທິຖິ (ຄວາມເຫັນປະກອບດ້ວຍອັດຕາວາດ), ໂລກະວາດະປະຕິສັງຍຸດຕາທິຖິ (ຄວາມເຫັນປະກອບດ້ວຍໂລກະວາດ), ພະວະທິຖິ (ຄວາມເຫັນໃນພົບ), ວິພະວະທິຖິ (ຄວາມເຫັນໃນຄວາມບໍ່ມີພົບ) — ເຫຼົ່ານີ້ຄື ທິຖິ ໑໖ ປະການ.

127. Katame tīṇi sataṃ diṭṭhābhinivesā? Assādadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Attānudiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Micchādiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Sakkāyadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Pubbantānudiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Aparantānudiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Saññojanikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Ahanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Mamanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Attavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Lokavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Bhavadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? Vibhavadiṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?

໑໒໗. ທິຖາພິນິເວດ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍທິຖິ) ໓໐໐ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັສສາດະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັດຕານຸທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນມິດສາທิຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັກກາຍະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັກກາຍະවັດຖຸກາ ສັສສະຕະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັກກາຍະවັດຖຸກາ ອຸຈເສທະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນປຸບພັນຕານຸທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອະປະຣันຕານຸທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັງໂຍຊະນິກາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອະຫັນຕິມານະວິນິພັນທາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນມະມັນຕິມານະວິນິພັນທາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັດຕາວາດະປະຕິສັງຍຸດຕາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນໂລກະວາດະປະຕິສັງຍຸດຕາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນພະວະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນວິພະວະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?

Assādadiṭṭhiyā pañcatiṃsāya ākārehi abhiniveso hoti. Attānudiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti. Micchādiṭṭhiyā dasahākārehi abhiniveso hoti. Sakkāyadiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti. Sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā pannarasahi ākārehi abhiniveso hoti. Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso hoti. Antaggāhikāya diṭṭhiyā paññāsāya ākārehi abhiniveso hoti[Pg.134]. Pubbantānudiṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti. Aparantānudiṭṭhiyā catucattālīsāya ākārehi abhiniveso hoti. Saññojanikāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti. Ahanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti. Mamanti mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti. Attavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti. Lokavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā aṭṭhahi ākārehi abhiniveso hoti. Bhavadiṭṭhiyā ekena ākārena abhiniveso hoti. Vibhavadiṭṭhiyā ekena ākārena abhiniveso hoti.

ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັສສາດະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໓໕. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັດຕານຸທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໒໐. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນມິດສາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑໐. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັກກາຍະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໒໐. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັກກາຍະවັດຖຸກາ ສັສສະຕະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑໕. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັກກາຍະවັດຖຸກາ ອຸຈເສທະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໕. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໕໐. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນປຸບພັນຕານຸທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑໘. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອະປະຣັນຕານຸທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໔໔. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັງໂຍຊະນິກາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑໘. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອະຫັນຕິມານະວິນິພັນທາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑໘. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນມະມັນຕິມານະວິນິພັນທາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑໘. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັດຕາວາດະປະຕິສັງຍຸດຕາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໒໐. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນໂລກະວາດະປະຕິສັງຍຸດຕາທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໘. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນພະວະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນວິພະວະທິຖິ ມີດ້ວຍອາການ ໑.

1. Assādadiṭṭhiniddeso

໑. ນິເທດແຫ່ງອັສສາດະທິຖິ

128. Assādadiṭṭhiyā katamehi pañcatiṃsāya ākārehi abhiniveso hoti? Yaṃ rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ rūpassa assādoti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na assādo, assādo na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, añño assādo. Yā ca diṭṭhi yo ca assādo – ayaṃ vuccati assādadiṭṭhi.

໑໒໘. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັດສາທະທິຖິ (ຄວາມເຫັນໃນຄວາມໜ້າເພີດເພີນ) ດ້ວຍອາການ 35 ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມສຸກ ຄວາມໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສຮູບ, ນີ້ຄືອັດສາທະ (ຄວາມເພີດເພີນ) ຂອງຮູບ — ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດນີ້ ເອີ້ນວ່າ ທິຖິ. ທິຖິ ບໍ່ແມ່ນອັດສາທະ, ອັດສາທະ ບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັດສາທະ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະອັດສາທະໃດ ທີ່ມີຢູ່ — ນີ້ເອີ້ນວ່າ ອັດສາທະທິຖິ.

Assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti. Tāya diṭṭhivipattiyā samannāgato puggalo diṭṭhivipanno. Diṭṭhivipanno puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā. Yo diṭṭhiyā rāgo, so na diṭṭhi. Diṭṭhi na rāgo. Aññā diṭṭhi, añño rāgo. Yā ca diṭṭhi yo ca rāgo – ayaṃ vuccati diṭṭhirāgo. Tāya ca diṭṭhiyā tena ca rāgena samannāgato puggalo diṭṭhirāgaratto. Diṭṭhirāgaratte puggale dinnaṃ dānaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

ອັດສາທະທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ ເປັນທິຖິວິບັດ (ຄວາມວິບັດແຫ່ງຄວາມເຫັນ). ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທິຖິວິບັດນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ ຜູ້ມີທິຖິວິບັດ (ທິຖິວິປັນນະ). ບຸກຄົນຜູ້ມີທິຖິວິບັດ ບໍ່ຄວນຄົບຫາ ບໍ່ຄວນເຂົ້າໃກ້ ບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ. ລາຄະໃດທີ່ມີຢູ່ໃນທິຖິ, ລາຄະນັ້ນບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນລາຄະ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ລາຄະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະລາຄະໃດ ທີ່ມີຢູ່ — ນີ້ເອີ້ນວ່າ ທິຖິລາຄະ. ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທິຖິນັ້ນ ແລະດ້ວຍລາຄະນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ ຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍທິຖິລາຄະ. ທານທີ່ໃຫ້ໃນບຸກຄົນຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍທິຖິລາຄະ ຍ່ອມບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ ບໍ່ມີອານິສົງຫຼາຍ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ ຄື ອັດສາທະທິຖິ ມິດສາທິຖິ.

Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo – nirayo vā tiracchānayoni vā. Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ, yañca vacīkammaṃ…pe… yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe [Pg.135] te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā. Seyyathāpi nimbabījaṃ vā kosātakībījaṃ vā tittakālābubījaṃ vā allāya pathaviyā nikkhittaṃ yaṃ ceva pathavirasaṃ upādiyati, yañca āporasaṃ upādiyati, sabbaṃ taṃ tittakattāya kaṭukattāya asātattāya saṃvattati. Taṃ kissa hetu? Bījaṃ hissa pāpikaṃ. Evamevaṃ micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ, yañca vacīkammaṃ…pe… yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິ 2 ປະການເທົ່ານັ້ນ ຄື ນະລົກ ຫຼື ກຳເນີດເດຍລະສານ. ກາຍະກຳໃດ ທີ່ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິຖິສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ວາຈີກຳໃດ...ເペ... ມະໂນກຳໃດ ທີ່ສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ເຈດຕະນາໃດ ຄວາມປາດຖະໜາໃດ ຄວາມຕັ້ງໃຈໃດ ແລະສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ, ທຳທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມທຸກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ. ປຽບເໝືອນເມັດສະເດົາ ຫຼື ເມັດບວບຂົມ ຫຼື ເມັດນ້ຳເຕົ້າຂົມ ທີ່ປູກລົງໃນແຜ່ນດິນທີ່ຊຸ່ມຊື່ນ ຍ່ອມດູດເອົາລົດແຫ່ງແຜ່ນດິນ ແລະດູດເອົາລົດແຫ່ງນ້ຳໃດໆ, ລົດທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຂົມ ເພື່ອຄວາມເຜັດຮ້ອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າຊື່ນໃຈ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າເມັດພັນຂອງມັນ ເປັນເມັດພັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ກາຍະກຳໃດ ທີ່ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິຖິສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ວາຈີກຳໃດ...ເປ... ມະໂນກຳໃດ ທີ່ສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ເຈດຕະນາໃດ ຄວາມປາດຖະໜາໃດ ຄວາມຕັ້ງໃຈໃດ ແລະສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ, ທຳທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມທຸກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ ຄື ອັດສາທະທິຖິ ມິດສາທິຖິ.

Micchādiṭṭhi diṭṭhigataṃ, diṭṭhigahanaṃ, diṭṭhikantāraṃ, diṭṭhivisūkaṃ, diṭṭhivipphanditaṃ, diṭṭhisaññojanaṃ, diṭṭhisallaṃ, diṭṭhisambādho, diṭṭhipalibodho, diṭṭhibandhanaṃ, diṭṭhipapāto, diṭṭhānusayo, diṭṭhisantāpo, diṭṭhipariḷāho, diṭṭhigantho, diṭṭhupādānaṃ, diṭṭhābhiniveso, diṭṭhiparāmāso – imehi aṭṭhārasahi ākārehi pariyuṭṭhitacittassa saññogo.

ມິດສາທິຖິ ເປັນທິຖິຄະຕະ (ຄວາມເຫັນຜິດ), ເປັນທິຖິຄະຫະນະ (ປ່າຊຶດທິຖິ), ເປັນທິຖິກັນດາລະ (ກັນດານທິຖິ), ເປັນທິຖິ...ວິສູກະ (ຄວາມເຫັນຜິດທີ່ເປັນຂ້າສຶກ), ເປັນທິຖິ...ວິບຜັນທິຕະ (ຄວາມເຫັນຜິດທີ່ກວັກແກວ່ງ), ເປັນທິຖິສັງໂຍຊະນະ (ເຄື່ອງຜູກຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິສັນລະ (ລູກສອນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິສຳບາດທະ (ຄວາມຄັບແຄບຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິປະລິໂພທະ (ເຄື່ອງກັງວົນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິພັນທະນະ (ເຄື່ອງຈ່ອງຈຳຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິປະປະຕະ (ເຫວຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິອะນຸໄສ (ກິເລດນອນເນື່ອງຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິສັນຕາປະ (ຄວາມເຜົາໄໝ້ຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິປະລິລາຫະ (ຄວາມຮ້ອນຮົນຄືທິຖິ), ເປັນທິຖິຄັນຖະ (ເຄື່ອງຜູກຄືທິຖິ), ເປັນທິຖຸປາດານ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍທິຖິ), ເປັນທິຖາພິນິເວດ (ຄວາມເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍທິຖິ), ເປັນທິຖິປະຣາມາດ (ຄວາມລູບຄຳດ້ວຍທິຖິ) — ຄວາມກ່ຽວຂ້ອງ (ກັບສັງສາລະວັດ) ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຖືກຄອບງຳດ້ວຍອາການ 18 ປະການເຫຼົ່ານີ້.

129. Atthi saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca, atthi saññojanāni na ca diṭṭhiyo. Katamāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca? Sakkāyadiṭṭhi, sīlabbataparāmāso – imāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca. Katamāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo? Kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ, mānasaññojanaṃ, vicikicchāsaññojanaṃ, bhavarāgasaññojanaṃ, issāsaññojanaṃ, macchariyasaññojanaṃ, anunayasaññojanaṃ, avijjāsaññojanaṃ – imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

໑໒໙. ທຳທີ່ເປັນທັງສັງໂຍດແລະທິຖິ ກໍມີຢູ່, ທຳທີ່ເປັນສັງໂຍດແຕ່ບໍ່ແມ່ນທິຖິ ກໍມີຢູ່. ທຳທີ່ເປັນທັງສັງໂຍດແລະທິຖິ ເປັນແນວໃດ? ສັກກາຍະທິຖິ, ສີລັບພະຕະປາຣາມາດ — ທຳເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງສັງໂຍດແລະທິຖິ. ທຳທີ່ເປັນສັງໂຍດແຕ່ບໍ່ແມ່ນທິຖິ ເປັນແນວໃດ? ກາມະຣາຄະສັງໂຍດ, ປະຕິຄະສັງໂຍດ, ມານະສັງໂຍດ, ວິຈິກິດສາສັງໂຍດ, ພະວະຣາຄະສັງໂຍດ, ອິດສາສັງໂຍດ, ມັດຊະຣິຍະສັງໂຍດ, ອะນຸນະຍະສັງໂຍດ, ອະວິຊຊາສັງໂຍດ — ທຳເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສັງໂຍດແຕ່ບໍ່ແມ່ນທິຖິ.

Yaṃ vedanaṃ paṭicca…pe… yaṃ saññaṃ paṭicca…pe… yaṃ saṅkhāre paṭicca…pe… yaṃ viññāṇaṃ paṭicca… yaṃ cakkhuṃ paṭicca… yaṃ sotaṃ paṭicca… yaṃ ghānaṃ paṭicca… yaṃ jivhaṃ paṭicca… yaṃ kāyaṃ paṭicca… yaṃ manaṃ paṭicca… yaṃ rūpe paṭicca… yaṃ sadde paṭicca… yaṃ gandhe paṭicca … yaṃ rase paṭicca… yaṃ phoṭṭhabbe paṭicca… yaṃ dhamme paṭicca… yaṃ cakkhuviññāṇaṃ paṭicca… yaṃ sotaviññāṇaṃ paṭicca… yaṃ ghānaviññāṇaṃ paṭicca… yaṃ jivhāviññāṇaṃ paṭicca… yaṃ kāyaviññāṇaṃ paṭicca… yaṃ manoviññāṇaṃ paṭicca [Pg.136]… yaṃ cakkhusamphassaṃ paṭicca… yaṃ sotasamphassaṃ paṭicca… yaṃ ghānasamphassaṃ paṭicca… yaṃ jivhāsamphassaṃ paṭicca… yaṃ kāyasamphassaṃ paṭicca… yaṃ manosamphassaṃ paṭicca… yaṃ cakkhusamphassajaṃ vedanaṃ paṭicca… yaṃ sotasamphassajaṃ vedanaṃ paṭicca… yaṃ ghānasamphassajaṃ vedanaṃ paṭicca… yaṃ jivhāsamphassajaṃ vedanaṃ paṭicca… yaṃ kāyasamphassajaṃ vedanaṃ paṭicca… yaṃ manosamphassajaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ manosamphassajāya vedanāya assādoti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na assādo, assādo na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, añño assādo. Yā ca diṭṭhi yo ca assādo – ayaṃ vuccati assādadiṭṭhi.

ເພາະອາໄສເວທະນາໃດ...ເປ... ເພາະອາໄສສັນຍາໃດ...ເປ... ເພາະອາໄສສັງຂານເຫຼົ່າໃດ...ເປ... ເພາະອາໄສວິນຍານໃດ... ເພາະອາໄສຈັກຂຸໃດ... ເພາະອາໄສໂສຕະໃດ... ເພາະອາໄສຄານະໃດ... ເພາະອາໄສຊິວຫາໃດ... ເພາະອາໄສກາຍໃດ... ເພາະອາໄສມະນະໃດ... ເພາະອາໄສຮູບທັງຫຼາຍໃດ... ເພາະອາໄສສຽງທັງຫຼາຍໃດ... ເພາະອາໄສກິ່ນທັງຫຼາຍໃດ... ເພາະອາໄສລົດທັງຫຼາຍໃດ... ເພາະອາໄສໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍໃດ... ເພາະອາໄສທຳທັງຫຼາຍໃດ... ເພາະອາໄສຈັກຂຸວິນຍານໃດ... ເພາະອາໄສໂສຕະວິນຍານໃດ... ເພາະອາໄສຄານະວິນຍານໃດ... ເພາະອາໄສຊິວຫາວິນຍານໃດ... ເພາະອາໄສກາຍວິນຍານໃດ... ເພາະອາໄສມະໂນວິນຍານໃດ... ເພາະອາໄສຈັກຂຸສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສໂສຕະສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສຄານະສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສຊິວຫາສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສກາຍສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສມະໂນສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສເວທະນາທີ່ເກີດຈາກໂສຕະສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຄານະສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສເວທະນາທີ່ເກີດຈາກຊິວຫາສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສເວທະນາທີ່ເກີດຈາກກາຍສຳຜັດໃດ... ເພາະອາໄສເວທະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດໃດ ແລ້ວເກີດຄວາມສຸກ ຄວາມໂສມະນັດ, ນີ້ຄືອັດສາທະ (ຄວາມເພີດເພີນ) ຂອງເວທະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ — ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດນີ້ ເອີ້ນວ່າ ທິຖິ. ທິຖິ ບໍ່ແມ່ນອັດສາທະ, ອັດສາທະ ບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອັດສາທະ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະອັດສາທະໃດ ທີ່ມີຢູ່ — ນີ້ເອີ້ນວ່າ ອັດສາທະທິຖິ.

Assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti. Tāya diṭṭhivipattiyā samannāgato puggalo diṭṭhivipanno. Diṭṭhivipanno puggalo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā. Yo diṭṭhiyā rāgo, so na diṭṭhi. Diṭṭhi na rāgo. Aññā diṭṭhi, añño rāgo. Yā ca diṭṭhi yo ca rāgo, ayaṃ vuccati diṭṭhirāgo. Tāya ca diṭṭhiyā tena ca rāgena samannāgato puggalo diṭṭhirāgaratto. Diṭṭhirāgaratte puggale dinnaṃ dānaṃ na mahapphalaṃ hoti na mahānisaṃsaṃ. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

ອັດສາທະທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ ເປັນທິຖິວິບັດ. ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທິຖິວິບັດນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ ຜູ້ມີທິຖິວິບັດ. ບຸກຄົນຜູ້ມີທິຖິວິບັດ ບໍ່ຄວນຄົບຫາ ບໍ່ຄວນເຂົ້າໃກ້ ບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ. ລາຄະໃດທີ່ມີຢູ່ໃນທິຖິ, ລາຄະນັ້ນບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນລາຄະ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ລາຄະເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະລາຄະໃດ ທີ່ມີຢູ່ — ນີ້ເອີ້ນວ່າ ທິຖິລາຄະ. ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທິຖິນັ້ນ ແລະດ້ວຍລາຄະນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ ຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍທິຖິລາຄະ. ທານທີ່ໃຫ້ໃນບຸກຄົນຜູ້ກຳໜັດແລ້ວດ້ວຍທິຖິລາຄະ ຍ່ອມບໍ່ມີຜົນຫຼາຍ ບໍ່ມີອານິສົງຫຼາຍ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ ຄື ອັດສາທະທິຖິ ມິດສາທິຖິ.

Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo – nirayo vā tiracchānayoni vā. Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ, yañca vacīkammaṃ…pe… yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya ahitāya dukkhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā. Seyyathāpi nimbabījaṃ vā kosātakībījaṃ vā tittakālābubījaṃ vā allāya pathaviyā nikkhittaṃ yañceva pathavirasaṃ upādiyati yañca āporasaṃ upādiyati, sabbaṃ taṃ tittakattāya kaṭukattāya asātattāya saṃvattati. Taṃ kissa hetu? Bījaṃ hissa pāpikaṃ. Evamevaṃ micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa yañceva kāyakammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ yañca vacīkammaṃ…pe… yañca manokammaṃ yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnaṃ, yā ca cetanā yā ca patthanā yo ca paṇidhi ye ca saṅkhārā, sabbe te dhammā aniṭṭhāya akantāya amanāpāya [Pg.137] ahitāya dukkhāya saṃvattanti. Taṃ kissa hetu? Diṭṭhi hissa pāpikā assādadiṭṭhi micchādiṭṭhi.

ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິ 2 ປະການເທົ່ານັ້ນ ຄື ນະລົກ ຫຼື ກຳເນີດເດຍລະສານ. ກາຍະກຳໃດ ທີ່ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິຖິສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ວາຈີກຳໃດ...ເປ... ມະໂນກຳໃດ ທີ່ສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ເຈດຕະນາໃດ ຄວາມປາດຖະໜາໃດ ຄວາມຕັ້ງໃຈໃດ ແລະສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ, ທຳທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມທຸກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ. ປຽບເໝືອນເມັດສະເດົາ ຫຼື ເມັດບວບຂົມ ຫຼື ເມັດນ້ຳເຕົ້າຂົມ ທີ່ປູກລົງໃນແຜ່ນດິນທີ່ຊຸ່ມຊື່ນ ຍ່ອມດູດເອົາລົດແຫ່ງແຜ່ນດິນ ແລະດູດເອົາລົດແຫ່ງນ້ຳໃດໆ, ລົດທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຂົມ ເພື່ອຄວາມເຜັດຮ້ອນ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າຊື່ນໃຈ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າເມັດພັນຂອງມັນ ເປັນເມັດພັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ກາຍະກຳໃດ ທີ່ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິຖິສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ວາຈີກຳໃດ...ເປ... ມະໂນກຳໃດ ທີ່ສະມາດານໃຫ້ບໍລິບູນຕາມຄວາມເຫັນ, ເຈດຕະນາໃດ ຄວາມປາດຖະໜາໃດ ຄວາມຕັ້ງໃຈໃດ ແລະສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ, ທຳທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າຮັກໃຄ່ ເພື່ອຄວາມບໍ່ໜ້າພໍໃຈ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມທຸກ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າຄວາມເຫັນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ເປັນຄວາມເຫັນທີ່ຊົ່ວຊ້າ ຄື ອັດສາທະທິຖິ ມິດສາທິຖິ.

Micchādiṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ…pe… diṭṭhābhiniveso diṭṭhiparāmāso – imehi aṭṭhārasahi ākārehi pariyuṭṭhitacittassa saññogo.

ມິດສາທິຖິ ເປັນທິຖິຄະຕະ, ເປັນທິຖິຄະຫະນະ...ເປ... ເປັນທິຖາພິນິເວດ, ເປັນທິຖິປະຣາມາດ — ຄວາມກ່ຽວຂ້ອງ (ກັບສັງສາລະວັດ) ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຖືກຄອບງຳດ້ວຍອາການ 18 ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Atthi saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca, atthi saññojanāni na ca diṭṭhiyo. Katamāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca? Sakkāyadiṭṭhi, sīlabbataparāmāso – imāni saññojanāni ceva diṭṭhiyo ca. Katamāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo? Kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ, mānasaññojanaṃ, vicikicchāsaññojanaṃ, bhavarāgasaññojanaṃ, issāsaññojanaṃ, macchariyasaññojanaṃ, anunayasaññojanaṃ, avijjāsaññojanaṃ – imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Assādadiṭṭhiyā imehi pañcatiṃsāya ākārehi abhiniveso hoti.

ທຳທີ່ເປັນທັງສັງໂຍດແລະທິຖິ ກໍມີຢູ່, ທຳທີ່ເປັນສັງໂຍດແຕ່ບໍ່ແມ່ນທິຖິ ກໍມີຢູ່. ທຳທີ່ເປັນທັງສັງໂຍດແລະທິຖິ ເປັນແນວໃດ? ສັກກາຍະທິຖິ, ສີລັບພະຕະປາຣາມາດ — ທຳເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງສັງໂຍດແລະທິຖິ. ທຳທີ່ເປັນສັງໂຍດແຕ່ບໍ່ແມ່ນທິຖິ ເປັນແນວໃດ? ກາມະຣາຄະສັງໂຍດ, ປະຕິຄະສັງໂຍດ, ມານະສັງໂຍດ, ວິຈິກິດສາສັງໂຍດ, ພະວະຣາຄະສັງໂຍດ, ອິດສາສັງໂຍດ, ມັດຊະຣິຍະສັງໂຍດ, ອະນຸນະຍະສັງໂຍດ, ອະວິຊຊາສັງໂຍດ — ທຳເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສັງໂຍດແຕ່ບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັດສາທະທິຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 35 ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Assādadiṭṭhiniddeso paṭhamo.

ການສະແດງອັດສາທະທິຖິ ທີໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ.

2. Attānudiṭṭhiniddeso

໒. การแสดงอัตตานุทิฐิ

130. Attānudiṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ; vedanaṃ…pe… saññaṃ…pe… saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ attato samanupassati viññāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ.

໑໓໐. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັດຕານຸທິຖິ (ຄວາມເຫັນຕາມວ່າເປັນຕົວຕົນ) ດ້ວຍອາການ 20 ປະການ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສະດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ, ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທຳ ຍ່ອມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີຮູບ, ຫຼື ເຫັນຮູບໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນໃນຮູບ; ຍ່ອມເຫັນເວທະນາ...ເປ... ສັນຍາ...ເປ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ...ເປ... ວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນວ່າມີວິນຍານ, ຫຼື ເຫັນວິນຍານໃນຕົວຕົນ, ຫຼື ເຫັນຕົວຕົນໃນວິນຍານ.

131. Kathaṃ rūpaṃ attato samanupassati? Idhekacco pathavīkasiṇaṃ attato samanupassati – ‘‘yaṃ pathavīkasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ pathavīkasiṇa’’nti. Pathavīkasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco pathavīkasiṇaṃ attato samanupassati – ‘‘yaṃ pathavīkasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ[Pg.138], taṃ pathavīkasiṇa’’nti. Pathavīkasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

໑໓໑. ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນປະຖະວີກະສິນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາວ່າ 'ປະຖະວີກະສິນໃດ ມີຢູ່, ປະຖະວີກະສິນນັ້ນແມ່ນເຮົາ; ເຮົາໃດ ມີຢູ່, ເຮົານັ້ນແມ່ນປະຖະວີກະສິນ'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນປະຖະວີກະສິນ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ. ປຽບເໝືອນແປວໄຟຂອງຕະກຽງນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງໄໝ້ຢູ່ ວ່າ 'ແປວໄຟໃດ ມີຢູ່, ແປວໄຟນັ້ນຄືສີ; ສີໃດ ມີຢູ່, ສີນັ້ນຄືແປວໄຟ' ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແປວໄຟ ແລະ ສີ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນປະຖະວີກະສິນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາວ່າ 'ປະຖະວີກະສິນໃດ ມີຢູ່, ປະຖະວີກະສິນນັ້ນແມ່ນເຮົາ; ເຮົາໃດ ມີຢູ່, ເຮົານັ້ນແມ່ນປະຖະວີກະສິນ'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນປະຖະວີກະສິນ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີຮູບເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໑. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ. ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິດຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິ ໒ ປະການ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Idhekacco āpokasiṇaṃ… tejokasiṇaṃ… vāyokasiṇaṃ… nīlakasiṇaṃ… pītakasiṇaṃ… lohitakasiṇaṃ… odātakasiṇaṃ attato samanupassati – ‘‘yaṃ odātakasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ odātakasiṇa’’nti. Odātakasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci, so vaṇṇo; yo vaṇṇo, sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evameva idhekacco…pe… odātakasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpaṃ attato samanupassati.

ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອາໂປກະສິນ... ເຕໂຊກະສິນ... ວາໂຍກະສິນ... ນີລະກະສິນ... ປີຕະກະສິນ... ໂລຫິຕະກະສິນ... ໂອທາຕະກະສິນ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາວ່າ 'ໂອທາຕະກະສິນໃດ ມີຢູ່, ໂອທາຕະກະສິນນັ້ນແມ່ນເຮົາ; ເຮົາໃດ ມີຢູ່, ເຮົານັ້ນແມ່ນໂອທາຕະກະສິນ'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂອທາຕະກະສິນ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ. ປຽບເໝືອນແປວໄຟຂອງຕະກຽງນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງໄໝ້ຢູ່ ວ່າ 'ແປວໄຟໃດ ມີຢູ່, ແປວໄຟນັ້ນຄືສີ; ສີໃດ ມີຢູ່, ສີນັ້ນຄືແປວໄຟ' ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແປວໄຟ ແລະ ສີ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ບຸກຄົນບາງຄົນ... ລະ... ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂອທາຕະກະສິນ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີຮູບເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໑. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā iminā rūpena rūpavā’’ti. Rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana ayaṃ attā iminā rūpena rūpavā’’ti. Rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີຮູບແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ກໍອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ມີຮູບເພາະຮູບນີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີຮູບ. ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີເງົາສົມບູນ, ບຸລຸດຍ່ອມກ່າວເຖິງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືຕົ້ນໄມ້, ນີ້ຄືເງົາ; ຕົ້ນໄມ້ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເງົາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ກໍຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ມີເງົາເພາະເງົານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີເງົາ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ກໍອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ມີຮູບເພາະຮູບນີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີຮູບ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີຮູບເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໒. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີຮູບ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ [Pg.139] attani rūpaṃ samanupassati? Idhekacco vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani idaṃ rūpa’’nti. Attani rūpaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani idaṃ rūpa’’nti. Attani rūpaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani rūpaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໃນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ແລະ ຮູບນີ້ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໃນອັດຕາ. ປຽບເໝືອນດອກໄມ້ທີ່ມີກິ່ນຫອມສົມບູນ, ບຸລຸດຍ່ອມກ່າວເຖິງດອກໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືດອກໄມ້, ນີ້ຄືກິ່ນ; ດອກໄມ້ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກິ່ນເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ກໍກິ່ນນັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນດອກໄມ້ນີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກິ່ນໃນດອກໄມ້ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ແລະ ຮູບນີ້ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໃນອັດຕາ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ และ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີຮູບເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໓. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໃນອັດຕາ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ rūpe’’ti. Rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ rūpe’’ti. Rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā rūpavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpasmiṃ attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນຮູບແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ກໍອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນຮູບນີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ປຽບເໝືອນແກ້ວມະນີທີ່ໃສ່ໄວ້ໃນອົບ, ບຸລຸດຍ່ອມກ່າວເຖິງແກ້ວມະນີນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືແກ້ວມະນີ, ນີ້ຄືອົບ; แກ້ວມະນີເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ອົບເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ກໍແກ້ວມະນີນັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນອົບນີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແກ້ວມະນີໃນອົບ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ກໍອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນຮູບນີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີຮູບເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໔. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນຮູບ ດ້ວຍປະການສະນີ.

132. Kathaṃ vedanaṃ attato samanupassati? Idhekacco cakkhusamphassajaṃ vedanaṃ sotasamphassajaṃ vedanaṃ ghānasamphassajaṃ vedanaṃ jivhāsamphassajaṃ vedanaṃ kāyasamphassajaṃ vedanaṃ manosamphassajaṃ vedanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā vedanā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā vedanā’’ti – manosamphassajaṃ vedanañca attañca [Pg.140] advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manosamphassajaṃ vedanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā vedanā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā vedanā’’ti – manosamphassajaṃ vedanañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ vedanaṃ attato samanupassati.

໑໓໒. ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຈັກຂຸສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ໂສຕະສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ຄານະສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ຊິວຫາສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ກາຍະສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາວ່າ 'ມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາໃດ ມີຢູ່, ມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນານັ້ນແມ່ນເຮົາ; ເຮົາໃດ ມີຢູ່, ເຮົານັ້ນແມ່ນມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາ'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ. ປຽບເໝືອນແປວໄຟຂອງຕະກຽງນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງໄໝ້ຢູ່ ວ່າ 'ແປວໄຟໃດ ມີຢູ່, ແປວໄຟນັ້ນຄືສີ; ສີໃດ ມີຢູ່, ສີນັ້ນຄືແປວໄຟ' ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແປວໄຟ ແລະ ສີ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາວ່າ 'ມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາໃດ ມີຢູ່, ມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນານັ້ນແມ່ນເຮົາ; ເຮົາໃດ ມີຢູ່, ເຮົານັ້ນແມ່ນມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາ'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນມະໂນສຳຜັດສະຊາເວທະນາ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ເປັນສອງ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີເວທະນາເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໑. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāya vedanāvā’’ti. Vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāya vedanāvā’’ti. Vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ vedanāvantaṃ attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີເວທະນາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ລະ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ກໍອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ມີເວທະນາເພາະເວທະນານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີເວທະນາ. ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີເງົາສົມບູນ, ບຸລຸດຍ່ອມກ່າວເຖິງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືຕົ້ນໄມ້, ນີ້ຄືເງົາ; ຕົ້ນໄມ້ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ເງົາເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ກໍຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ ມີເງົາເພາະເງົານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີເງົາ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ລະ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ກໍອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ມີເວທະນາເພາະເວທະນານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີເວທະນາ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີເວທະນາເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໒. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີເວທະນາ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ attani vedanaṃ samanupassati? Idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ vedanā’’ti. Attani vedanaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ vedanā’’ti. Attani vedanaṃ samanupassati[Pg.141]. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani vedanaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ລະ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ແລະ ເວທະນານີ້ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາ. ປຽບເໝືອນດອກໄມ້ທີ່ມີກິ່ນຫອມສົມບູນ, ບຸລຸດຍ່ອມກ່າວເຖິງດອກໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືດອກໄມ້, ນີ້ຄືກິ່ນ; ດອກໄມ້ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກິ່ນເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ກໍກິ່ນນັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນດອກໄມ້ນີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກິ່ນໃນດອກໄມ້ ສັນໃດ; ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ລະ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ. ແລະ ເວທະນານີ້ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ທິດຖິ ບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິ ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸ ເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດ ທີ່ມີຢູ່, ນີ້ຄື ອັດຕານຸທິດຖິ ທີ່ມີເວທະນາເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໓. ອັດຕານຸທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ລະ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ ຊື່ວ່າ ສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນອັດຕາ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ vedanāya attānaṃ samanupassati? Idhekacco saññaṃ…pe… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāyā’’ti. Vedanāya attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya vedanāyā’’ti. Vedanāya attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā vedanāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ vedanāya attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ຯລຯ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນເວທະນານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນແກ້ວມະນີທີ່ເຂົາໃສ່ໄວ້ໃນອົບ, ບຸລຸດຄົນໜຶ່ງເພິ່ງກ່າວເຖິງແກ້ວມະນີນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືແກ້ວມະນີ, ນີ້ຄືອົບ, ແກ້ວມະນີເປັນຢ່າງອື່ນ, ອົບເປັນຢ່າງອື່ນ, ແຕ່ແກ້ວມະນີນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນອົບນີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແກ້ວມະນີໃນອົບຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນເວທະນານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມລູບຄຳ ເປັນທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດທີ່ມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິດຖິທີ່ມີເວທະນາເປັນວັດຖຸ ປະການທີສີ່. ອັດຕານຸທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນເວທະນາຢ່າງນີ້.

133. Kathaṃ saññaṃ attato samanupassati? Idhekacco cakkhusamphassajaṃ saññaṃ…pe… sotasamphassajaṃ saññaṃ… ghānasamphassajaṃ saññaṃ… jivhāsamphassajaṃ saññaṃ… kāyasamphassajaṃ saññaṃ… manosamphassajaṃ saññaṃ attato samanupassati. Yā manosamphassajā saññā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā saññā’’ti. Manosamphassajaṃ saññañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manosamphassajaṃ saññaṃ attato samanupassati – ‘‘yā manosamphassajā saññā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā saññā’’ti. Manosamphassajaṃ saññañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi [Pg.142] micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saññaṃ attato samanupassati.

໑໓໓. ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ... ຯລຯ... ສັນຍາທີ່ເກີດຈາກໂສຕະສຳຜັດ... ສັນຍາທີ່ເກີດຈາກຄານະສຳຜັດ... ສັນຍາທີ່ເກີດຈາກຊິວຫາສຳຜັດ... ສັນຍາທີ່ເກີດຈາກກາຍະສຳຜັດ... ສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນວ່າ 'ສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດໃດມີຢູ່, ສັນຍານັ້ນຄືເຮົາ; ເຮົາໃດມີຢູ່, ເຮົານັ້ນຄືສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ'. ປຽບເໝືອນເມື່ອຕະກຽງນ້ຳມັນກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່, ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແແປວໄຟ ແລະ ວັນນະ (ສີ) ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນວ່າ 'ແປວໄຟໃດມີຢູ່, ແປວໄຟນັ້ນຄືວັນນະ; ວັນນະໃດມີຢູ່, ວັນນວນັ້ນຄືແປວໄຟ' ຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນວ່າ 'ສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດໃດມີຢູ່, ສັນຍານັ້ນຄືເຮົາ; ເຮົາໃດມີຢູ່, ເຮົານັ້ນຄືສັນຍາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ'. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມລູບຄຳ ເປັນທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດທີ່ມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິດຖິທີ່ມີສັນຍາເປັນວັດຖຸ ປະການທຳອິດ. ອັດຕານຸທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ... ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາຢ່າງນີ້.

Kathaṃ saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāya saññāvā’’ti. Saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāya saññāvā’’ti. Saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saññāvantaṃ attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັນຍາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ຯລຯ... ວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນມີສັນຍາເພາະສັນຍານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັນຍາຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍຮົ່ມ, ບຸລຸດຄົນໜຶ່ງເພິ່ງກ່າວເຖິງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືຕົ້ນໄມ້, ນີ້ຄືຮົ່ມ, ຕົ້ນໄມ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮົ່ມເປັນຢ່າງອື່ນ, ແຕ່ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນມີຮົ່ມເພາະຮົ່ມນີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຮົ່ມຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນມີສັນຍາເພາະສັນຍານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັນຍາຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມລູບຄຳ ເປັນທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດທີ່ມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິດຖິທີ່ມີສັນຍາເປັນວັດຖຸ ປະການທີສອງ. ອັດຕານຸທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ... ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັນຍາຢ່າງນີ້.

Kathaṃ attani saññaṃ samanupassati? Idhekacco saṅkhāre…pe… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ saññā’’ti. Attani saññaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho. Aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ayaṃ saññā’’ti. Attani saññaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani saññaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາໃນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ຯລຯ... ວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະ ສັນຍານີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາໃນອັດຕາຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນດອກໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍກິ່ນ, ບຸລຸດຄົນໜຶ່ງເພິ່ງກ່າວເຖິງດອກໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືດອກໄມ້, ນີ້ຄືກິ່ນ, ດອກໄມ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ກິ່ນເປັນຢ່າງອື່ນ, ແຕ່ກິ່ນນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນດອກໄມ້ນີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກິ່ນໃນດອກໄມ້ຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະ ສັນຍານີ້ຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາໃນອັດຕາຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມລູບຄຳ ເປັນທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດທີ່ມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິດຖິທີ່ມີສັນຍາເປັນວັດຖຸ ປະການທີສາມ. ອັດຕານຸທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ... ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັນຍາໃນອັດຕາຢ່າງນີ້.

Kathaṃ saññāya attānaṃ samanupassati? Idhekacco saṅkhāre …pe… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāyā’’ti. Saññāya [Pg.143] attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evameva idhekacco saṅkhāre… viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imāya saññāyā’’ti. Saññāya attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā saññāvatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saññāya attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນສັນຍາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ຯລຯ... ວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນສັນຍານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນສັນຍາຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນແກ້ວມະນີທີ່ເຂົາໃສ່ໄວ້ໃນອົບ, ບຸລຸດຄົນໜຶ່ງເພິ່ງກ່າວເຖິງແກ້ວມະນີນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືແກ້ວມະນີ, ນີ້ຄືອົບ, ແກ້ວມະນີເປັນຢ່າງອື່ນ, ອົບເປັນຢ່າງອື່ນ, ແຕ່ແກ້ວມະນີນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນອົບນີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແກ້ວມະນີໃນອົບຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານ... ວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນສັນຍານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນສັນຍາຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມລູບຄຳ ເປັນທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດທີ່ມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິດຖິທີ່ມີສັນຍາເປັນວັດຖຸ ປະການທີສີ່. ອັດຕານຸທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ... ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາໃນສັນຍາຢ່າງນີ້.

134. Kathaṃ saṅkhāre attato samanupassati? Idhekacco cakkhusamphassajaṃ cetanaṃ sotasamphassajaṃ cetanaṃ ghānasamphassajaṃ cetanaṃ jivhāsamphassajaṃ cetanaṃ kāyasamphassajaṃ cetanaṃ manosamphassajaṃ cetanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā cetanā, so ahaṃ; yo ahaṃ sā manosamphassajā cetanā’’ti – manosamphassajaṃ cetanañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manosamphassajaṃ cetanaṃ attato samanupassati. ‘‘Yā manosamphassajā cetanā so ahaṃ, yo ahaṃ sā manosamphassajā cetanā’’ti – manosamphassajaṃ cetanañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saṅkhāre attato samanupassati.

໑໓໔. ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກໂສຕະສຳຜັດ ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກຄານະສຳຜັດ ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກຊິວຫາສຳຜັດ ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກກາຍະສຳຜັດ ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນວ່າ 'ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດໃດມີຢູ່, ເຈດຕະນານັ້ນຄືເຮົາ; ເຮົາໃດມີຢູ່, ເຮົານັ້ນຄືເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ'. ປຽບເໝືອນເມື່ອຕະກຽງນ້ຳມັນກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່, ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແປວໄຟ ແລະ ວັນນະ (ສີ) ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນວ່າ 'ແປວໄຟໃດມີຢູ່, ແປວໄຟນັ້ນຄືວັນນະ; ວັນນະໃດມີຢູ່, ວັນນວນັ້ນຄືແປວໄຟ' ຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ແລະ ອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນວ່າ 'ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດໃດມີຢູ່, ເຈດຕະນານັ້ນຄືເຮົາ; ເຮົາໃດມີຢູ່, ເຮົານັ້ນຄືເຈດຕະນາທີ່ເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ'. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມລູບຄຳ ເປັນທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດທີ່ມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິດຖິທີ່ມີສັງຂານເປັນວັດຖຸ ປະການທຳອິດ. ອັດຕານຸທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ... ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາຢ່າງນີ້.

Kathaṃ saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imehi saṅkhārehi saṅkhāravā’’ti. Saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho [Pg.144] imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evameva idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā. Imehi saṅkhārehi saṅkhāravā’’ti. Saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saṅkhāravantaṃ attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັງຂານແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ... ສັນຍາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ '...ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນມີສັງຂານເພາະສັງຂານເຫຼົ່ານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັງຂານຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍຮົ່ມ, ບຸລຸດຄົນໜຶ່ງເພິ່ງກ່າວເຖິງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືຕົ້ນໄມ້, ນີ້ຄືຮົ່ມ, ຕົ້ນໄມ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮົ່ມເປັນຢ່າງອື່ນ, ແຕ່ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນມີຮົ່ມເພາະຮົ່ມນີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຮົ່ມຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ, ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານ... ຮູບ... ເවທະນາ... ສັນຍາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືອັດຕາຂອງເຮົາ, ອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນມີສັງຂານເພາະສັງຂານເຫຼົ່ານີ້'. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັງຂານຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມລູບຄຳ ເປັນທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດທີ່ມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິດຖິທີ່ມີສັງຂານເປັນວັດຖຸ ປະການທີສອງ. ອັດຕານຸທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ... ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ເຂົາຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕາທີ່ມີສັງຂານຢ່າງນີ້.

Kathaṃ attani saṅkhāre samanupassati? Idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ime saṅkhārā’’ti. Attani saṅkhāre samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani ime saṅkhārā’’ti. Attani saṅkhāre samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani saṅkhāre samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໃນອັດຕາແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານ... ຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໃນອັດຕາຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນດອກໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍກິ່ນ, ບຸລຸດພຶງກ່າວເຖິງດອກໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືດອກໄມ້, ນີ້ຄືກິ່ນ; ດອກໄມ້ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກິ່ນເປັນຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ກິ່ນນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນດອກໄມ້ນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນກິ່ນໃນດອກໄມ້ຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານ... ຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນອັດຕານີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໃນອັດຕາຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິຖິທີ່ມີສັງຂານເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີສາມ. ອັດຕານຸທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນສັງຂານທັງຫຼາຍໃນອັດຕາຢ່າງນີ້.

Kathaṃ saṅkhāresu attānaṃ samanupassati? Idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imesu saṅkhāresū’’ti. Saṅkhāresu attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evameva idhekacco viññāṇaṃ… rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imesu saṅkhāresū’’ti. Saṅkhāresu attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu [Pg.145] – ayaṃ catutthā saṅkhāravatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ saṅkhāresu attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານທັງຫຼາຍແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານ... ຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນແກ້ວມະນີທີ່ໃສ່ໄວ້ໃນຜອບ, ບຸລຸດພຶງກ່າວເຖິງແກ້ວມະນີນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືແກ້ວມະນີ, ນີ້ຄືຜອບ; ແກ້ວມະນີເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຜອບເປັນຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ແກ້ວມະນີນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນຜອບນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນແກ້ວມະນີໃນຜອບຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານ... ຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ทິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິຖິທີ່ມີສັງຂານເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີສີ່. ອັດຕານຸທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນສັງຂານທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້.

135. Kathaṃ viññāṇaṃ attato samanupassati? Idhekacco cakkhuviññāṇaṃ… sotaviññāṇaṃ… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ kāyaviññāṇaṃ… manoviññāṇaṃ attato samanupassati. ‘‘Yaṃ manoviññāṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ manoviññāṇa’’nti – manoviññāṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci so vaṇṇo, yo vaṇṇo sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco manoviññāṇaṃ attato samanupassati. ‘‘Yaṃ manoviññāṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ taṃ manoviññāṇa’’nti – manoviññāṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ viññāṇaṃ attato samanupassati.

໑໓໕. ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນຈັກຂຸວິນຍານ... ໂສຕະວິນຍານ... ຄານະວິນຍານ... ຊິວຫາວິນຍານ... ກາຍະວິນຍານ... ມະໂນວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນມະໂນວິນຍານ ແລະອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ມະໂນວິນຍານໃດມີຢູ່, ມະໂນວິນຍານນັ້ນຄືເຮົາ; ເຮົາໃດມີຢູ່, ເຮົານັ້ນຄືມະໂນວິນຍານ'. ປຽບເໝືອນແແປວໄຟຂອງປະທີບນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່, ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນແປວໄຟ ແລະສີ ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແປວໄຟໃດມີຢູ່, ແປວໄຟນັ້ນຄືສີ; ສີໃດມີຢູ່, ສີນັ້ນຄືແປວໄຟ'. ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນມະໂນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນມະໂນວິນຍານ ແລະອັດຕາ ໂດຍຄວາມບໍ່ຕ່າງກັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ມະໂນວິນຍານໃດມີຢູ່, ມະໂນວິນຍານນັ້ນຄືເຮົາ; ເຮົາໃດມີຢູ່, ເຮົານັ້ນຄືມະໂນວິນຍານ'. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິຖິທີ່ມີວິນຍານເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີໜຶ່ງ. ອັດຕານຸທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາຢ່າງນີ້.

Kathaṃ viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā iminā viññāṇena viññāṇavā’’ti. Viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā. Añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā iminā viññāṇena viññāṇavā’’ti. Viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dutiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ viññāṇavantaṃ attānaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາທີ່ມີວິນຍານແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ກໍມີວິນຍານເພາະວິນຍານນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາທີ່ມີວິນຍານຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍຮົ່ມ, ບຸລຸດພຶງກ່າວເຖິງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືຕົ້ນໄມ້, ນີ້ຄືຮົ່ມ; ຕົ້ນໄມ້ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ຮົ່ມເປັນຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ຕົ້ນໄມ້ນັ້ນມີຮົ່ມເພາະຮົ່ມນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນຕົ້ນໄມ້ທີ່ມີຮົ່ມຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ກໍມີວິນຍານເພາະວິນຍານນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາທີ່ມີວິນຍານຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິຖິທີ່ມີວິນຍານເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີສອງ. ອັດຕານຸທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາທີ່ມີວິນຍານຢ່າງນີ້.

Kathaṃ attani viññāṇaṃ samanupassati? Idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā[Pg.146]. Imasmiñca pana attani idaṃ viññāṇa’’nti. Attani viññāṇaṃ samanupassati. Seyyathāpi pupphaṃ gandhasampannaṃ assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘idaṃ pupphaṃ, ayaṃ gandho; aññaṃ pupphaṃ, añño gandho. So kho panāyaṃ gandho imasmiṃ pupphe’’ti. Pupphasmiṃ gandhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. Imasmiñca pana attani idaṃ viññāṇa’’nti. Attani viññāṇaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ tatiyā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ attani viññāṇaṃ samanupassati.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະໃນອັດຕານີ້ ກໍມີວິນຍານນີ້ຕັ້ງຢູ່'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນດອກໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍກິ່ນ, ບຸລຸດພຶງກ່າວເຖິງດອກໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ຄືດອກໄມ້, ນີ້ຄືກິ່ນ; ດອກໄມ້ເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ກິ່ນເປັນຢ່າງໜຶ່ງ; ແຕ່ກິ່ນນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນດອກໄມ້ນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນກິ່ນໃນດອກໄມ້ຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະໃນອັດຕານີ້ ກໍມີວິນຍານນີ້ຕັ້ງຢູ່'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິຖິທີ່ມີວິນຍານເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີສາມ. ອັດຕານຸທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາຢ່າງນີ້.

Kathaṃ viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ viññāṇe’’ti. Viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi maṇi karaṇḍake pakkhitto assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ maṇi, ayaṃ karaṇḍako. Añño maṇi, añño karaṇḍako. So kho panāyaṃ maṇi imasmiṃ karaṇḍake’’ti. Karaṇḍakasmiṃ maṇiṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco rūpaṃ… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ viññāṇe’’ti. Viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ catutthā viññāṇavatthukā attānudiṭṭhi. Attānudiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ viññāṇasmiṃ attānaṃ samanupassati. Attānudiṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບ... ເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ເຂົາຍ່ອມມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນວິນຍານນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນແກ້ວມະນີທີ່ໃສ່ໄວ້ໃນຜອບ, ບຸລຸດພຶງກ່າວເຖິງແກ້ວມະນີນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ '... [Wait, let's check the Pali for 714: "Tassa evaṃ hoti – “ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā imasmiṃ viññāṇe”ti."] ... 'ນີ້ເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ, ແລະອັດຕາຂອງເຮົານັ້ນ ກໍຕັ້ງຢູ່ໃນວິນຍານນີ້'. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັດຕານຸທິຖິທີ່ມີວິນຍານເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີສີ່. ອັດຕານຸທິຖິ ເປັນມິດສາທິຖິ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ເຂົາຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານຢ່າງນີ້. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດໃນອັດຕານຸທິຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 20 ເຫຼົ່ານີ້.

Attānudiṭṭhiniddeso dutiyo.

ການສະແດງອັດຕານຸທິຖິ ຢ່າງທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

3. Micchādiṭṭhiniddeso

໓. การສະແດງມິດສາທິຖິ

136. Micchādiṭṭhiyā katamehi dasahākārehi abhiniveso hoti? ‘‘Natthi dinna’’nti – vatthu. Evaṃvādo micchābhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi [Pg.147] na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā micchāvatthukā micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. ‘‘Natthi yiṭṭha’’nti – vatthu…pe… ‘‘natthi huta’’nti – vatthu… ‘‘natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko’’ti – vatthu… ‘‘natthi ayaṃ loko’’ti – vatthu… ‘‘natthi paro loko’’ti – vatthu… ‘‘natthi mātā’’ti – vatthu… ‘‘natthi pitā’’ti – vatthu… ‘‘natthi sattā opapātikā’’ti – vatthu… ‘‘natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā, ye imañca lokaṃ, parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī’’ti – vatthu. Evaṃvādo micchābhinivesaparāmāso diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ dasamā micchāvatthukā micchādiṭṭhi. Micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa dveva gatiyo…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Micchādiṭṭhiyā imehi dasahākārehi abhiniveso hoti.

໑໓໖. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດໃນມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 10 ຢ່າງໃດແດ່? ຄວາມເຫັນວ່າ 'ທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວ ບໍ່ມີຜົນ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ. ຄວາມກ່າວຢ່າງນີ້ ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນມິດສາທິຖິທີ່ມີມິດສາເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີໜຶ່ງ. ມິດສາທິຖິ ເປັນທິຖິວິບັດ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ຄວາມເຫັນວ່າ 'ການບູຊາບໍ່ມີຜົນ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ...ຯລຯ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ການເຊັ່ນຊວງບໍ່ມີຜົນ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ຜົນວິບາກແຫ່ງກຳທີ່ເຮັດດີເຮັດຊົ່ວ ບໍ່ມີ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ໂລກນີ້ບໍ່ມີ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ໂລກໜ້າບໍ່ມີ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ແມ່ບໍ່ມີ (ຄຸນ)' ນີ້ເປັນວັດຖຸ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ພໍ່ບໍ່ມີ (ຄຸນ)' ນີ້ເປັນວັດຖຸ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ສັດທີ່ເປັນອຸປະປາຕິກະບໍ່ມີ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ... ຄວາມເຫັນວ່າ 'ສະມະນະພຣາມຜູ້ດຳເນີນໄປໂດຍຊອບ ຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ເຊິ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ແລ້ວປະກາດໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ ບໍ່ມີໃນໂລກ' ນີ້ເປັນວັດຖຸ. ຄວາມກ່າວຢ່າງນີ້ ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດ ຊື່ວ່າ ທິຖິ. ທິຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິຖິ. ທິຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ທິຖິໃດ ແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນມິດສາທິຖິທີ່ມີມິດສາເປັນວັດຖຸ ຢ່າງທີສິບ. ມິດສາທິຖິ ເປັນທິຖິວິບັດ...ຯລຯ... ບຸກຄົນຜູ້ມີມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີຄະຕິ 2 ຢ່າງເທົ່ານັ້ນ...ຯລຯ... ທຳເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິຖິທັງຫຼາຍ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດໃນມິດສາທິຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 10 ເຫຼົ່ານີ້.

Micchādiṭṭhiniddeso tatiyo.

ການສະແດງມິດສາທິຖິ ຢ່າງທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

4. Sakkāyadiṭṭhiniddeso

໔. ການສະແດງສັກກາຍະທິຖິ

137. Sakkāyadiṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto, sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati viññāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ.

໑໓໗. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເຫັນຜິດໃນສັກກາຍະທິຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 20 ຢ່າງໃດແດ່? ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບໃນໂລກນີ້ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທຳ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼືຕາມເຫັນອັດຕາວ່າຮູບມີຢູ່ ຫຼືຕາມເຫັນຮູບໃນອັດຕາ ຫຼືຕາມເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ຍ່ອມຕາມເຫັນເວດທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ຫຼືຕາມເຫັນອັດຕາວ່າວິນຍານມີຢູ່ ຫຼືຕາມເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ ຫຼືຕາມເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ.

Kathaṃ rūpaṃ attato samanupassati? Idhekacco pathavīkasiṇaṃ…pe… odātakasiṇaṃ attato samanupassati. ‘‘Yaṃ odātakasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ odātakasiṇa’’nti – odātakasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato…pe… evamevaṃ idhekacco odātakasiṇaṃ attato samanupassati. Abhinivesaparāmāso diṭṭhi…pe… ayaṃ paṭhamā rūpavatthukā sakkāyadiṭṭhi. Sakkāyadiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpaṃ attato samanupassati…pe… sakkāyadiṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນປະຖະວີກະສິນ...ເປ... ໂອທາຕະກະສິນ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຍ່ອມຕາມເຫັນໂອທາຕະກະສິນແລະອັດຕາວ່າບໍ່ເປັນສອງ (ບໍ່ຕ່າງກັນ) ວ່າ 'ໂອທາຕະກະສິນໃດ, ນັ້ນແມ່ນເຮົາ; ເຮົາໃດ, ນັ້ນແມ່ນໂອທາຕະກະສິນ'. ປຽບເໝືອນປະທີບນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່...ເປ... ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນໂອທາຕະກະສິນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳ (ອະພິນິເວສະປາຣາມາດ) ນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ...ເປ... ນີ້ແມ່ນສັກກາຍະທິດຖິຂໍ້ທີໜຶ່ງ ທີ່ມີຮູບເປັນທີ່ຕັ້ງ. ສັກກາຍະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາຢ່າງນີ້...ເປ... ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັກກາຍະທິດຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Sakkāyadiṭṭhiniddeso catuttho.

ການສະແດງສັກກາຍະທິດຖິ ຂໍ້ທີ ໔ ຈົບ.

5. Sassatadiṭṭhiniddeso

໕. ການສະແດງສັສສະຕະທິດຖິ

138. Sakkāyavatthukāya [Pg.148] sassatadiṭṭhiyā katamehi pannarasahi ākārehi abhiniveso hoti? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpavantaṃ vā attānaṃ attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ. Vedanāvantaṃ vā attānaṃ…pe… saññāvantaṃ vā attānaṃ… saṅkhāravantaṃ vā attānaṃ… viññāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ.

໑໓໘. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັສສະຕະທິດຖິ ທີ່ມີສັກກາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໕ ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັບປຸຣິສະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັບປຸຣິສະທຳ ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີຮູບ ຫຼື ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບໃນອັດຕາ ຫຼື ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນຮູບ. ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີເວທະນາ...ເປ... ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີສັນຍາ... ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີສັງຂານ... ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີວິນຍານ ຫຼື ຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໃນອັດຕາ ຫຼື ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາໃນວິນຍານ.

Kathaṃ rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati? Idhekacco vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ayaṃ kho me attā. So kho pana me ayaṃ attā iminā rūpena rūpavā’’ti. Rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati. Seyyathāpi rukkho chāyāsampanno assa. Tamenaṃ puriso evaṃ vadeyya – ‘‘ayaṃ rukkho, ayaṃ chāyā; añño rukkho, aññā chāyā. So kho panāyaṃ rukkho imāya chāyāya chāyāvā’’ti. Chāyāvantaṃ rukkhaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco vedanaṃ…pe… ayaṃ paṭhamā sakkāyavatthukā sassatadiṭṭhi. Sassatadiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpavantaṃ attānaṃ samanupassati…pe… sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā imehi pannarasahi ākārehi abhiniveso hoti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີຮູບແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນນັ້ນວ່າ 'ນີ້ແລແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ. ກໍອັດຕານີ້ຂອງເຮົານັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຮູບດ້ວຍຮູບນີ້'. ຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີຮູບຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ສົມບູນດ້ວຍຮົ່ມ, ບຸລຸດເພິ່ງກ່າວເຖິງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຕົ້ນໄມ້, ນີ້ແມ່ນຮົ່ມ; ຕົ້ນໄມ້ເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮົ່ມເປັນຢ່າງອື່ນ. ແຕ່ຕົ້ນໄມ້ນີ້ຍ່ອມເປັນຕົ້ນໄມ້ມີຮົ່ມດ້ວຍຮົ່ມນີ້'. ຍ່ອມຕາມເຫັນຕົ້ນໄມ້ວ່າເປັນຂອງມີຮົ່ມຢ່າງໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ບຸກຄົນບາງຄົນ in ໂລກນີ້ ຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນາ...ເປ... ນີ້ແມ່ນສັສສະຕະທິດຖິຂໍ້ທີໜຶ່ງ ທີ່ມີສັກກາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ. ສັສສະຕະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນອັດຕາວ່າເປັນຜູ້ມີຮູບຢ່າງນີ້...ເປ... ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສັສສະຕະທິດຖິ ທີ່ມີສັກກາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໕ ເຫຼົ່ານີ້.

Sassatadiṭṭhiniddeso pañcamo.

ການສະແດງສັສສະຕະທິດຖິ ຂໍ້ທີ ໕ ຈົບ.

6. Ucchedadiṭṭhiniddeso

໖. 館ການສະແດງອຸຈເຊທະທິດຖິ

139. Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā katamehi pañcahi ākārehi abhiniveso hoti? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati, vedanaṃ attato samanupassati, saññaṃ attato samanupassati, saṅkhāre attato samanupassati, viññāṇaṃ attato samanupassati.

໑໓໙. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອຸຈເຊທະທິດຖິ ທີ່ມີສັກກາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັບປຸຣິສະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັບປຸຣິສະທຳ ຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຍ່ອມຕາມເຫັນສັນຍາໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຍ່ອມຕາມເຫັນສັງຂານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຍ່ອມຕາມເຫັນວິນຍານໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ.

Kathaṃ rūpaṃ attato samanupassati? Idhekacco pathavīkasiṇaṃ…pe… odātakasiṇaṃ attato samanupassati. ‘‘Yaṃ odātakasiṇaṃ, so ahaṃ[Pg.149]; yo ahaṃ, taṃ odātakasiṇa’’nti – odātakasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato…pe… ayaṃ paṭhamā sakkāyavatthukā ucchedadiṭṭhi. Ucchedadiṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpaṃ attato samanupassati…pe… sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā imehi pañcahi ākārehi abhiniveso hoti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນປະຖະວີກະສິນ...ເປ... ໂອທາຕະກະສິນ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຍ່ອມຕາມເຫັນໂອທາຕະກະສິນແລະອັດຕາວ່າບໍ່ເປັນສອງ (ບໍ່ຕ່າງກັນ) ວ່າ 'ໂອທາຕະກະສິນໃດ, ນັ້ນແມ່ນເຮົາ; ເຮົາໃດ, ນັ້ນແມ່ນໂອທາຕະກະສິນ'. ປຽບເໝືອນປະທີບນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່...ເປ... ນີ້ແມ່ນອຸຈເຊທະທິດຖິຂໍ້ທີໜຶ່ງ ທີ່ມີສັກກາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ. ອຸຈເຊທະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາຢ່າງນີ້...ເປ... ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອຸຈເຊທະທິດຖິ ທີ່ມີສັກກາຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

Ucchedadiṭṭhiniddeso chaṭṭho.

ການສະແດງອຸຈເຊທະທິດຖິ ຂໍ້ທີ ໖ ຈົບ.

7. Antaggāhikādiṭṭhiniddeso

໗. ການສະແດງອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ

140. Antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi paññāsāya ākārehi abhiniveso hoti? ‘‘Sassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? ‘‘Asassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti? ‘‘Antavā loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā… ‘‘anantavā loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā… ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti – antaggāhikāya diṭṭhiyā… ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti – antaggāhikāya diṭṭhiyā… ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti…pe… na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti… ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti… ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katihākārehi abhiniveso hoti?

໑໔໐. CNຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕໐ ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍລະນະຍ່ອມມີຢູ່' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?...ເປ... 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍລະນະຍ່ອມບໍ່ມີຢູ່' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?... 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍລະນະຍ່ອມມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?... 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍລະນະຍ່ອມມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?

‘‘Sassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso hoti…pe… ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕...ເປ... ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງມໍລະນະຍ່ອມມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕.

[Ka] ‘‘sassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ loko ceva sassataṃ cāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘sassato loko’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ກ] ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳວ່າ 'ຮູບເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງທ່ຽງ' ນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່ ນີ້ແມ່ນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຂໍ້ທີໜຶ່ງ. ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā loko ceva sassatā cāti…pe… saññā loko ceva sassatā cāti…pe… saṅkhārā loko ceva sassatā cāti…pe… viññāṇaṃ [Pg.150] loko ceva sassatañcāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ pañcamī sassato lokoti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. ‘‘Sassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳວ່າ 'ເວທະນາເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງທ່ຽງ'...ເປ... 'ສັນຍາເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງທ່ຽງ'...ເປ... 'ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງທ່ຽງ'...ເປ... 'ວິນຍານເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງທ່ຽງ' ນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່ ນີ້ແມ່ນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຂໍ້ທີຫ້າ. ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Kha] ‘‘asassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ loko ceva asassatañcāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… ayaṃ paṭhamā ‘‘asassato loko’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi diṭṭhivipatti…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ຂ] ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳວ່າ 'ຮູບເປັນທັງໂລກและເປັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ' ນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ...ເປ... ນີ້ແມ່ນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ຂໍ້ທີໜຶ່ງ. ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ ເປັນທິດຖິວິບັດ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā loko ceva asassatā cāti…pe… saññā loko ceva asassatā cāti…pe… saṅkhārā loko ceva asassatā cāti…pe… viññāṇaṃ loko ceva asassatañcāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. ‘‘Asassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳວ່າ 'ເວທະນາເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ'...ເປ... 'ສັນຍາເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ'...ເປ... 'ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ'...ເປ... 'ວິນຍານເປັນທັງໂລກແລະເປັນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ' ນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່ ນີ້ແມ່ນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ຂໍ້ທີຫ້າ. ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Ga] ‘‘antavā loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Idhekacco parittaṃ okāsaṃ nīlakato pharati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti. Antasaññī hoti. Yaṃ pharati, taṃ vatthu ceva loko ca. Yena pharati, so attā ceva loko cāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘antavā loko’’ti antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ຄ] ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມແຜ່ກະສິນໄປໃນໂອກາດອັນມີປະມານນ້ອຍ ໂດຍຄວາມເປັນສີຂຽວ (ນີລະ). ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນນັ້ນວ່າ 'ໂລກນີ້ມີທີ່ສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ'. ເປັນຜູ້ມີສັນຍາວ່າໂລກມີທີ່ສຸດ. ກະສິນໃດທີ່ແຜ່ໄປ ກະສິນນັ້ນເປັນທັງວັດຖຸແລະເປັນໂລກ. ຈິດໃດທີ່ແຜ່ໄປ ຈິດນັ້ນເປັນທັງອັດຕາແລະເປັນໂລກ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່ ນີ້ແມ່ນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ' ຂໍ້ທີໜຶ່ງ. ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Idhekacco [Pg.151] parittaṃ okāsaṃ pītakato pharati… lohitakato pharati… odātakato pharati… obhāsakato pharati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘antavā ayaṃ loko parivaṭumo’’ti. Antasaññī hoti. Yaṃ pharati taṃ vatthu ceva loko ca. Yena pharati so attā ceva loko cāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… antavā lokoti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມແຜ່ກະສິນໄປໃນໂອກາດອັນມີປະມານນ້ອຍ ໂດຍຄວາມເປັນສີເຫຼືອງ (ປີຕະ)... ແຜ່ໄປໂດຍຄວາມເປັນສີແດງ (ໂລຫິຕະ)... ແຜ່ໄປໂດຍຄວາມເປັນສີຂາວ (ໂອທາຕະ)... ແຜ່ໄປໂດຍຄວາມເປັນແສງສະຫວ່າງ (ໂອພາສະ). ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນນັ້ນວ່າ 'ໂລກນີ້ມີທີ່ສຸດ ມີຂອບເຂດໂດຍຮອບ'. ເປັນຜູ້ມີສັນຍາວ່າໂລກມີທີ່ສຸດ. ກະສິນໃດທີ່ແຜ່ໄປ ກະສິນນັ້ນເປັນທັງວັດຖຸແລະເປັນໂລກ. ຈິດໃດທີ່ແຜ່ໄປ ຈິດນັ້ນເປັນທັງອັດຕາແລະເປັນໂລກ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ...ເປ... ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Gha] ‘‘anantavā loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Idhekacco vipulaṃ okāsaṃ nīlakato pharati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘anantavā ayaṃ loko apariyanto’’ti. Anantasaññī hoti. Yaṃ pharati taṃ vatthu ceva loko ca; yena pharati so attā ceva loko cāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘anantavā loko’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ງ] ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ຢ່າງ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນຍ່ອມແຜ່ກະສິນໄປໃນໂອກາດອັນກວ້າງຂວາງ ໂດຍຄວາມເປັນສີຂຽວ (ນີລະ). ຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນນັ້ນວ່າ 'ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ'. ເປັນຜູ້ມີສັນຍາວ່າໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ. ກະສິນໃດທີ່ແຜ່ໄປ ກະສິນນັ້ນເປັນທັງວັດຖຸແລະເປັນໂລກ; ຈິດໃດທີ່ແຜ່ໄປ ຈິດນັ້ນເປັນທັງອັດຕາແລະເປັນໂລກ. ຄວາມຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ຊື່ວ່າ ທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່ ນີ້ແມ່ນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ' ຂໍ້ທີໜຶ່ງ. ອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິເປັນມິດສາທິດຖິ...ເປ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Idhekacco vipulaṃ okāsaṃ pītakato pharati… lohitakato pharati… odātakato pharati… obhāsakato pharati. Tassa evaṃ hoti – ‘‘anantavā ayaṃ loko apariyanto’’ti. Anantasaññī hoti. Yaṃ pharati taṃ vatthu ceva loko ca; yena pharati so attā ceva loko cāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… anantavā lokoti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ແຜ່ໄປສູ່ໂອກາດອັນກວ້າງຂວາງ ດ້ວຍສີເຫຼືອງ... ແຜ່ໄປດ້ວຍສີແດງ... ແຜ່ໄປດ້ວຍສີຂາວ... ແຜ່ໄປດ້ວຍແສງສະຫວ່າງ. ເຂົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກນີ້ບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ບໍ່ມີຂອບເຂດ'. ເຂົາເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ. ສິ່ງໃດທີ່ເຂົາແຜ່ໄປ ສິ່ງນັ້ນເປັນທັງວັດຖຸແລະເປັນທັງໂລກ; ຈິດໃດທີ່ເຂົາໃຊ້ແຜ່ໄປ ຈິດນັ້ນເປັນທັງອັດຕາແລະເປັນທັງໂລກ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະการລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ... ລະ... ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Ṅa] ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ jīvañceva sarīrañca; yaṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, yaṃ sarīraṃ taṃ jīvanti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ງ] ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະນັ້ນກໍຄືຮ່າງກາຍນັ້ນ, ຮ່າງກາຍນັ້ນກໍຄືຊີວະນັ້ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ປະການໃດແດ່? ຮູບເປັນທັງຊີວະແລະເປັນທັງຮ່າງກາຍ; ຊີວະໃດ ຊີວະນັ້ນກໍຄືຮ່າງກາຍ, ຮ່າງກາຍໃດ ຮ່າງກາຍນັ້ນກໍຄືຊີວະ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິທີ ໑ ວ່າ 'ຊີວະນັ້ນກໍຄືຮ່າງກາຍນັ້ນ'. ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ... ລະ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā [Pg.152] jīvā ceva sarīraṃ ca… saññā jīvā ceva sarīraṃ ca… saṅkhārā jīvā ceva sarīraṃ ca… viññāṇaṃ jīvañceva sarīrañca; yaṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, yaṃ sarīraṃ taṃ jīvanti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ເວທະນາເປັນທັງຊີວະແລະເປັນທັງຮ່າງກາຍ... ສັນຍາເປັນທັງຊີວະແລະເປັນທັງຮ່າງກາຍ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທັງຊີວະແລະເປັນທັງຮ່າງກາຍ... ວິນຍານເປັນທັງຊີວະແລະເປັນທັງຮ່າງກາຍ; ຊີວະໃດ ຊີວະນັ້ນກໍຄືຮ່າງກາຍ, ຮ່າງກາຍໃດ ຮ່າງກາຍນັ້ນກໍຄືຊີວະ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ... ລະ... ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະນັ້ນກໍຄືຮ່າງກາຍນັ້ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Ca] ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ sarīraṃ, na jīvaṃ; jīvaṃ na sarīraṃ. Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīranti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ຈ] ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ປະການໃດແດ່? ຮູບເປັນຮ່າງກາຍ ບໍ່ແມ່ນຊີວະ; ຊີວະບໍ່ແມ່ນຮ່າງກາຍ. ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິທີ ໑ ວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ'. ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ... ລະ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā sarīraṃ, na jīvaṃ… saññā sarīraṃ, na jīvaṃ… saṅkhārā sarīraṃ, na jīvaṃ… viññāṇaṃ sarīraṃ, na jīvaṃ; jīvaṃ na sarīraṃ. Aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīranti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… aññaṃ jīvaṃ, aññaṃ sarīranti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ເວທະນາເປັນຮ່າງກາຍ ບໍ່ແມ່ນຊີວະ... ສັນຍາເປັນຮ່າງກາຍ ບໍ່ແມ່ນຊີວະ... ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນຮ່າງກາຍ ບໍ່ແມ່ນຊີວະ... ວິນຍານເປັນຮ່າງກາຍ ບໍ່ແມ່ນຊີວະ; ຊີວະບໍ່ແມ່ນຮ່າງກາຍ. ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ... ລະ... ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ, ຮ່າງກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Cha] ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgato kāyassa bhedā hotipi tiṭṭhatipi uppajjatipi nibbattatipīti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ສ] ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວຍັງມີຢູ່' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ປະການໃດແດ່? ຮູບມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດาໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຍ່ອມມີຢູ່ແດ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ແດ່ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ຍ່ອມບັງເກີດແດ່. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິທີ ໑ ວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວຍັງມີຢູ່'. ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ... ລະ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā idheva maraṇadhammā…pe… saññā idheva maraṇadhammā… saṅkhārā idheva maraṇadhammā… viññāṇaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgato kāyassa bhedā hotipi tiṭṭhatipi uppajjatipi nibbattatipīti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… ‘‘hoti tathāgato [Pg.153] paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ເວທະນາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັນຍາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ວິນຍານມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຍ່ອມມີຢູ່ແດ່ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ແດ່ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແດ່ ຍ່ອມບັງເກີດແດ່. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ... ລະ... ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວຍັງມີຢູ່' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Ja] ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgatopi kāyassa bhedā ucchijjati vinassati; na hoti tathāgato paraṃ maraṇāti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ຊ] ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວບໍ່ມີຢູ່' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ປະການໃດແດ່? ຮູບມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ ຍ່ອມພິນາດໄປ; ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວບໍ່ມີຢູ່. การເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິທີ ໑ ວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວບໍ່ມີຢູ່'. ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ... ລະ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā idheva maraṇadhammā…pe… saññā idheva maraṇadhammā… saṅkhārā idheva maraṇadhammā… viññāṇaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgatopi kāyassa bhedā ucchijjati vinassati. ‘‘Na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ເວທະນາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັນຍາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ວິນຍານມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ ຍ່ອມພິນາດໄປ; 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວບໍ່ມີຢູ່'. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ... ລະ... ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວບໍ່ມີຢູ່' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Jha] ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgato kāyassa bhedā hoti ca na ca hotīti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni na ca diṭṭhiyo.

[ຆ] ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຍັງມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ປະການໃດແດ່? ຮູບມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຍ່ອມມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິທີ ໑ ວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຍັງມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ'. ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ... ລະ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā idheva maraṇadhammā…pe… saññā idheva maraṇadhammā… saṅkhārā idheva maraṇadhammā… viññāṇaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgato kāyassa bhedā hoti ca na ca hotīti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi…pe… ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti.

ເວທະນາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັນຍາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ວິນຍານມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຍ່ອມມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ... ລະ... ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຍັງມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

[Ña] ‘‘neva [Pg.154] hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā katamehi pañcahākārehi abhiniveso hoti? Rūpaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgato kāyassa bhedā paraṃ maraṇā neva hoti na na hotīti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi, aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

[ຍ] ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າແມ່ນຍັງມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າແມ່ນບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ປະການໃດແດ່? ຮູບມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຈະວ່າແມ່ນຍັງມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າແມ່ນບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິທີ ໑ ວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າແມ່ນຍັງມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າແມ່ນບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ'. ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ... ລະ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.

Vedanā idheva maraṇadhammā…pe… saññā idheva maraṇadhammā… saṅkhārā idheva maraṇadhammā… viññāṇaṃ idheva maraṇadhammaṃ. Tathāgato kāyassa bhedā paraṃ maraṇā neva hoti na na hotīti – abhinivesaparāmāso diṭṭhi. Tāya diṭṭhiyā so anto gahitoti – antaggāhikā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ pañcamī ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikā diṭṭhi. Antaggāhikā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. ‘‘Neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi pañcahākārehi abhiniveso hoti. Antaggāhikāya diṭṭhiyā imehi paññāsāya ākārehi abhiniveso hoti.

ເວທະນາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັນຍາມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ສັງຂານທັງຫຼາຍມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ... ວິນຍານມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາໃນອັດຕະພາບນີ້ເທົ່ານັ້ນ. ຕະຖາຄົດ ເມື່ອຮ່າງກາຍແຕກທຳລາຍໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຕາຍ ຈະວ່າແມ່ນຍັງມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າແມ່ນບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນແລະການລູບຄຳຢ່າງນີ້ ເປັນທິດຖິ. ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າຍຶດຖືເອົາສ່ວນສຸດດ້ວຍທິດຖິນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸກໍບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງອື່ນ, ວັດຖຸກໍເປັນຢ່າງອື່ນ. ທິດຖິໃດແລະວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ເປັນອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິທີ ໕ ວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າແມ່ນຍັງມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າແມ່ນບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ'. ອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ເປັນມິດສາທິດຖິ... ລະ... ສະພາວະເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດເທົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍແລ້ວ ຈະວ່າແມ່ນຍັງມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າແມ່ນບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໕0 ເຫຼົ່ານີ້.

Antaggāhikādiṭṭhiniddeso sattamo.

ຈົບການສະແດງອັນຕະຄາຫິກະທິດຖິ ທີ ໗.

8. Pubbantānudiṭṭhiniddeso

໘. ການສະແດງປຸບພັນຕານຸທິດຖິ

141. Pubbantānudiṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti? Cattāro sassatavādā, cattāro ekaccasassatikā, cattāro antānantikā, cattāro amarāvikkhepikā, dve adhiccasamuppannikā – pubbantānudiṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

໑໔໑. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍປຸບພັນຕານຸທິດຖິ (ຄວາມເຫັນຄ້ອຍຕາມສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນ) ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘ ປະການໃດແດ່? ຄື: ສັດສະຕະວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າທຸກສິ່ງທ່ຽງແທ້) ໔, ເອກັດຈະສັດສະຕິກະ (ຄວາມເຫັນວ່າບາງສິ່ງທ່ຽງແທ້) ໔, ອັນຕານັນຕິກະ (ຄວາມເຫັນວ່າໂລກມີສ່ວນສຸດແລະບໍ່ມີສ່ວນສຸດ) ໔, ອະມະລາວິກເຂປິກະ (ความເຫັນຫຼົບຫຼີກຄືປາໄຫຼ) ໔, ອະທິດຈະສະມຸບປັນນິກະ (ຄວາມເຫັນວ່າສິ່ງທັງຫຼາຍເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດ) ໒. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍປຸບພັນຕານຸທິດຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘ ເຫຼົ່ານີ້.

Pubbantānudiṭṭhiniddeso aṭṭhamo.

ຈົບການສະແດງປຸບພັນຕານຸທິດຖິ ທີ ໘.

9. Aparantānudiṭṭhiniddeso

໙. ການສະແດງອະປະຣັນຕານຸທິດຖິ

142. Aparantānudiṭṭhiyā katamehi catucattālīsāya ākārehi abhiniveso hoti? Soḷasa saññīvādā, aṭṭha asaññīvādā, aṭṭha nevasaññīnāsaññīvādā[Pg.155], satta ucchedavādā, pañca diṭṭhadhammanibbānavādā – aparantānudiṭṭhiyā imehi catucattālīsāya ākārehi abhiniveso hoti.

໑໔໒. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອະປະຣັນຕານຸທິດຖິ (ความເຫັນຄ້ອຍຕາມສ່ວນເບື້ອງປາຍ) ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໔໔ ປະການໃດແດ່? ຄື: ສັນຍີວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າອັດຕາມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ) ໑໖, ອະສັນຍີວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າອັດຕາບໍ່ມີສັນຍາຫຼັງຈາກຕາຍ) ໘, ເນວະສັນຍີນາສັນຍີວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າອັດຕາມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນຫຼັງຈາກຕາຍ) ໘, ອຸດເສທະວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າຂາດສູນ) ໗, ທິດຖະທັມມະນິບພານະວາດ (ຄວາມເຫັນວ່າພົບພະນິບພານໃນປັດຈຸບັນ) ໕. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍອະປະຣັນຕານຸທິດຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໔໔ ເຫຼົ່ານີ້.

Aparantānudiṭṭhiniddeso navamo.

ຈົບການສະແດງອະປະຣັນຕານຸທິດຖິ ທີ ໙.

10-12. Saññojanikādidiṭṭhiniddeso

໑໐-໑໒. ການສະແດງສັງໂຍຊະ馚ກະທິດຖິ

143. Saññojanikāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti? Yā diṭṭhi diṭṭhigataṃ diṭṭhigahanaṃ…pe… diṭṭhābhiniveso diṭṭhiparāmāso – saññojanikāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

໑໔໓. ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍສັງໂຍຊະນິກະທິດຖິ (ທິດຖິອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງສັງໂຍດ) ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘ ປະການໃດແດ່? ທິດຖິໃດ ທີ່ເຂົ້າໄປສູ່ທິດຖິຄະຕະ (ຄວາມເຫັນຜິດ) ທິດຖິຄະຫະນະ (ປ່າຊົ່ມຄືທິດຖິ)... ລະ... ທິດຖາພິນິເວດ (ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິ) ທິດຖິປະຣາມາດ (ການລູບຄຳດ້ວຍທິດຖິ). ການເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນດ້ວຍສັງໂຍຊະນິກະທິດຖິ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘ ເຫຼົ່ານີ້.

144. ‘‘Aha’’nti – mānavinibandhāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti? Cakkhu ahanti – abhinivesaparāmāso. Ahanti – mānavinibandhā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘aha’’nti – mānavinibandhā diṭṭhi. Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

໑໔໔. “ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ເຮົາ' ດ້ວຍອາການ ໑໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ການຖືໝັ້ນແລະການລູບຄຳວ່າ 'ຕາແມ່ນເຮົາ' ນີ້ເປັນທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ເຮົາ'. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ແມ່ນທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ເຮົາ' ປະການທີ ໑. ທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະ ເປັນມິດສາທິດຖິ...ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.”

Sotaṃ ahanti…pe… ghānaṃ ahanti…pe… jivhā ahanti…pe… kāyo ahanti…pe… mano ahanti…pe… rūpā ahanti…pe… dhammā ahanti… cakkhuviññāṇaṃ ahanti…pe… manoviññāṇaṃ ahanti – abhinivesaparāmāso. Ahanti – mānavinibandhā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ aṭṭhārasamī ‘‘aha’’nti – mānavinibandhā diṭṭhi. Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. ‘‘Aha’’nti – mānavinibandhāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

“ວ່າ 'ຫູແມ່ນເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ດັງແມ່ນເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ລີ້ນແມ່ນເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ກາຍແມ່ນເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ໃຈແມ່ນເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍແມ່ນເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍແມ່ນເຮົາ'... ວ່າ 'ຈັກຂຸວິນຍານແມ່ນເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ມະໂນວິນຍານແມ່ນເຮົາ' ນີ້ເປັນການຖືໝັ້ນແລະການລູບຄຳ. ທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ເຮົາ'. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ແມ່ນທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ເຮົາ' ປະການທີ ໑໘. ທິດຖິອັນຜူກມັດດ້ວຍມານະ ເປັນມິດສາທິດຖິ...ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ເຮົາ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້.”

145. ‘‘Mama’’nti – mānavinibandhāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti? Cakkhu mamanti – abhinivesaparāmāso. Mamanti – mānavinibandhā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā ‘‘mama’’nti – mānavinibandhā diṭṭhi. Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

໑໔໕. “ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ຂອງເຮົາ' ດ້ວຍອາການ ໑໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ການຖືໝັ້ນແລະການລູບຄຳວ່າ 'ຕາແມ່ນຂອງເຮົາ' ນີ້ເປັນທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ຂອງເຮົາ'. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ແມ່ນທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ຂອງເຮົາ' ປະການທີ ໑. ທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະ ເປັນມິດສາທິດຖິ...ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.”

Sotaṃ mamanti…pe… ghānaṃ mamanti…pe… jivhā mamanti…pe… kāyo mamanti…pe… mano mamanti…pe… rūpā mamanti…pe… dhammā mamanti…pe… cakkhuviññāṇaṃ mamanti…pe… manoviññāṇaṃ mamanti abhinivesaparāmāso. Mamanti [Pg.156] mānavinibandhā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ aṭṭhārasamī ‘‘mama’’nti – mānavinibandhā diṭṭhi. Mānavinibandhā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. ‘‘Mama’’nti – mānavinibandhāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso hoti.

“ວ່າ 'ຫູແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ດັງແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ລີ້ນແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ກາຍແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ໃຈແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ຮູບທັງຫຼາຍແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ທຳມະຣົມທັງຫຼາຍແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ຈັກຂຸວິນຍານແມ່ນຂອງເຮົາ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ມະໂນວິນຍານແມ່ນຂອງເຮົາ' ນີ້ເປັນການຖືໝັ້ນແລະການລູບຄຳ. ທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ຂອງເຮົາ'. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ແມ່ນທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ຂອງເຮົາ' ປະການທີ ໑໘. ທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະ ເປັນມິດສາທິດຖິ...ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ຂອງເຮົາ' ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້.”

Saññojanikādidiṭṭhiniddeso dvādasamo.

“ການສະແດງທິດຖິອັນເກີດຮ່ວມກັບສັງໂຍດເປັນຕົ້ນ ທີ ໑໒ ຈົບແລ້ວ.”

13. Attavādapaṭisaṃyuttadiṭṭhiniddeso

໑໓. “การแสดงทิฏฐิอันเกี่ยวเนื่องด้วยอัตตวาท”

146. Attavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā katamehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti? Idha assutavā puthujjano ariyānaṃ adassāvī ariyadhammassa akovido ariyadhamme avinīto sappurisānaṃ adassāvī sappurisadhammassa akovido sappurisadhamme avinīto rūpaṃ attato samanupassati rūpavantaṃ vā attānaṃ attani vā rūpaṃ rūpasmiṃ vā attānaṃ…pe… vedanaṃ… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ attato samanupassati viññāṇavantaṃ vā attānaṃ attani vā viññāṇaṃ viññāṇasmiṃ vā attānaṃ…pe….

໑໔໖. “ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອັດຕະວາດ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ໃນໂລກນີ້ ປຸຖຸຊົນຜູ້ບໍ່ໄດ້ສົດັບ ບໍ່ໄດ້ເຫັນພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນອະລິຍະທຳ ບໍ່ໄດ້ເຫັນສັດບຸລຸດທັງຫຼາຍ ບໍ່ສະຫຼາດໃນສັດບຸລຸດທະທຳ ບໍ່ໄດ້ຮັບການແນະນຳໃນສັດບຸລຸດທະທຳ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕະ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕະວ່າມີຮູບ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໃນອັດຕະ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕະໃນຮູບ...ຯລຯ... ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕະ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕະວ່າມີວິນຍານ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນວິນຍານໃນອັດຕະ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອັດຕະໃນວິນຍານ...ຯລຯ...”

Kathaṃ rūpaṃ attato samanupassati? Idhekacco pathavīkasiṇaṃ…pe… odātakasiṇaṃ attato samanupassati. ‘‘Yaṃ odātakasiṇaṃ, so ahaṃ; yo ahaṃ, taṃ odātakasiṇa’’nti – odātakasiṇañca attañca advayaṃ samanupassati. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato ‘‘yā acci, so vaṇṇo; yo vaṇṇo, sā accī’’ti – acciñca vaṇṇañca advayaṃ samanupassati. Evamevaṃ idhekacco odātakasiṇaṃ attato samanupassati…pe… ayaṃ paṭhamā rūpavatthukā attavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi. Attavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Evaṃ rūpaṃ attato samanupassati…pe… attavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā imehi vīsatiyā ākārehi abhiniveso hoti.

“ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕະແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນປະຖະວີກະສິນ...ຯລຯ... ໂອດາຕະກະສິນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕະ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂອດາຕະກະສິນແລະອັດຕະວ່າບໍ່ຕ່າງກັນ ວ່າ 'ໂອດາຕະກະສິນໃດ ເຮົາແມ່ນສິ່ງນັ້ນ, ເຮົາໃດ ໂອດາຕະກະສິນແມ່ນສິ່ງນັ້ນ'. ປຽບເໝືອນເມື່ອຕະກຽງນ້ຳມັນກຳລັງຮຸ່ງຢູ່ ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນແປວໄຟແລະສີຂອງແປວໄຟວ່າບໍ່ຕ່າງກັນ ວ່າ 'ແປວໄຟໃດ ສີແມ່ນສິ່ງນັ້ນ, ສີໃດ ແປວໄຟແມ່ນສິ່ງນັ້ນ' ສັນໃດ, ເຂົາກໍສັນນັ້ນ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂອດາຕະກະສິນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕະ...ຯລຯ... ນີ້ແມ່ນທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອັດຕະວາດທີ່ມີຮູບເປັນວັດຖຸ ປະການທີ ໑. ທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອັດຕະວາດ ເປັນມິດສາທິດຖິ...ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຮູບໂດຍຄວາມເປັນອັດຕະຢ່າງນີ້...ຯລຯ... ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອັດຕະວາດ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.”

Attavādapaṭisaṃyuttadiṭṭhiniddeso terasamo.

“ການສະແດງທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອັດຕະວາດ ທີ ໑໓ ຈົບແລ້ວ.”

14. Lokavādapaṭisaṃyuttadiṭṭhiniddeso

໑໔. “ການສະແດງທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ”

147. Lokavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā katamehi aṭṭhahi ākārehi abhiniveso hoti? Sassato attā ca loko cāti – abhinivesaparāmāso lokavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā, diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ paṭhamā lokavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi. Lokavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi micchādiṭṭhi…pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo.

໑໔໗. “ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ ດ້ວຍອາການ ໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ການຖືໝັ້ນແລະການລູບຄຳວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກທ່ຽງ' ນີ້ເປັນທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ທິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ແມ່ນທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ ປະການທີ ໑. ທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ ເປັນມິດສາທິດຖິ...ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ.”

Asassato [Pg.157] attā ca loko cāti…pe… sassato ca asassato ca attā ca loko cāti…pe… neva sassato nāsassato attā ca loko cāti… antavā attā ca loko cāti… anantavā attā ca loko cāti… antavā ca anantavā ca attā ca loko cāti… neva antavā na anantavā attā ca loko cāti abhinivesaparāmāso lokavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi. Diṭṭhi na vatthu, vatthu na diṭṭhi. Aññā diṭṭhi, aññaṃ vatthu. Yā ca diṭṭhi yañca vatthu – ayaṃ aṭṭhamī lokavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi. Lokavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhi micchādiṭṭhi …pe… imāni saññojanāni, na ca diṭṭhiyo. Lokavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā imehi aṭṭhahi ākārehi abhiniveso hoti.

“ວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກບໍ່ທ່ຽງ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກທ່ຽງກໍມີ ບໍ່ທ່ຽງກໍມີ'...ຯລຯ... ວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ'... ວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກມີທີ່ສຸດ'... ວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ'... ວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກມີທີ່ສຸດກໍມີ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍມີ'... ວ່າ 'ອັດຕະແລະໂລກມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີທີ່ສຸດກໍບໍ່ແມ່ນ' ນີ້ເປັນການຖືໝັ້ນແລະການລູບຄຳ. ທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ. ທິດຖິບໍ່ແມ່ນວັດຖຸ, ວັດຖຸບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ทິດຖິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ, ວັດຖຸເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ. ທິດຖິໃດ ແລະ ວັດຖຸໃດມີຢູ່, ນີ້ແມ່ນທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ ປະການທີ ໘. ທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ ເປັນມິດສາທິດຖິ...ຯລຯ... ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ເປັນສັງໂຍດ, ບໍ່ແມ່ນທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້.”

Lokavādapaṭisaṃyuttadiṭṭhiniddeso cuddasamo.

“ການສະແດງທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດ ທີ ໑໔ ຈົບແລ້ວ.”

15-16. Bhava-vibhavadiṭṭhiniddeso

໑໕-໑໖. “ການສະແດງພະວະທິດຖິແລະວິພະວະທິດຖິ”

148. Olīyanābhiniveso bhavadiṭṭhi. Atidhāvanābhiniveso vibhavadiṭṭhi. Assādadiṭṭhiyā pañcatiṃsāya ākārehi abhiniveso kati bhavadiṭṭhiyo, kati vibhavadiṭṭhiyo? Attānudiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso kati bhavadiṭṭhiyo kati vibhavadiṭṭhiyo…pe… lokavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā aṭṭhahi ākārehi abhiniveso kati bhavadiṭṭhiyo kati vibhavadiṭṭhiyo?

໑໔໘. “ການຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມຫົດຫູ່ເປັນພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍຄວາມແລ່ນເລີຍໄປເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັດສາທະທິດຖິດ້ວຍອາການ ໓໕ ເປັນພະວະທິດຖິເທົ່າໃດ, ເປັນວິພະວະທິດຖິເທົ່າໃດ? ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັດຕານຸທິດຖິດ້ວຍອາການ ໒໐ ເປັນພະວະທິດຖິເທົ່າໃດ, ເປັນວິພະວະທິດຖິເທົ່າໃດ?...ຯລຯ... ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດດ້ວຍອາການ ໘ ເປັນພະວະທິດຖິເທົ່າໃດ, ເປັນວິພະວະທິດຖິເທົ່າໃດ?”

Assādadiṭṭhiyā pañcatiṃsāya ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo. Attānudiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso pannarasa bhavadiṭṭhiyo, pañca vibhavadiṭṭhiyo. Micchādiṭṭhiyā dasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo. Sakkāyadiṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso pannarasa bhavadiṭṭhiyo, pañca vibhavadiṭṭhiyo. Sakkāyavatthukāya sassatadiṭṭhiyā pannarasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo. Sakkāyavatthukāya ucchedadiṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo.

“ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັດສາທະທິດຖິດ້ວຍອາການ ໓໕ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັດຕານຸທິດຖິດ້ວຍອາການ ໒໐ ເປັນພະວະທິດຖິ ໑໕, ເປັນວິພະວະທິດຖິ ໕. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍມິດສາທິດຖິດ້ວຍອາການ ໑໐ ທັງໝົດນັ້ນເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍສັກກາຍະທິດຖິດ້ວຍອາການ ໒໐ ເປັນພະວະທິດຖິ ໑໕, ເປັນວິພະວະທິດຖິ ໕. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍສັດສະຕະທິດຖິທີ່ມີສັກກາຍະເປັນວັດຖຸດ້ວຍອາການ ໑໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອຸຈເສທະທິດຖິທີ່ມີສັກກາຍະເປັນວັດຖຸດ້ວຍອາການ ໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນວິພະວະທິດຖິ.”

‘‘Sassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo. ‘‘Asassato loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo[Pg.158]. ‘‘Antavā loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo. ‘‘Anantavā loko’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo. ‘‘Taṃ jīvaṃ taṃ sarīra’’nti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo. ‘‘Aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīra’’nti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo. ‘‘Hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo. ‘‘Na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo. ‘‘Hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā’’ti – antaggāhikāya diṭṭhiyā pañcahākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.

“ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ' ດ້ວຍອາການ ໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ' ດ້ວຍອາການ ໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ' ດ້ວຍອາການ ໕ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ' ດ້ວຍອາການ ໕ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະກໍອັນນັ້ນ ຮ່າງກາຍກໍອັນນັ້ນ' ດ້ວຍອາການ ໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ຮ່າງກາຍເປັນອີກຢ່າງໜຶ່ງ' ດ້ວຍອາການ ໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວຍັງມີຢູ່' ດ້ວຍອາການ ໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີຢູ່' ດ້ວຍອາການ ໕ ທັງໝົດນັ້ນເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ' ດ້ວຍອາການ ໕ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິວ່າ 'ຕະຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ' ດ້ວຍອາການ ໕ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ.”

Pubbantānudiṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo. Aparantānudiṭṭhiyā catucattārīsāya ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo. Saññojanikāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo. Ahanti – mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā vibhavadiṭṭhiyo. Mamanti – mānavinibandhāya diṭṭhiyā aṭṭhārasahi ākārehi abhiniveso sabbāva tā bhavadiṭṭhiyo. Attavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā vīsatiyā ākārehi abhiniveso pannarasa bhavadiṭṭhiyo, pañca vibhavadiṭṭhiyo. Lokavādapaṭisaṃyuttāya diṭṭhiyā aṭṭhahi ākārehi abhiniveso siyā bhavadiṭṭhiyo, siyā vibhavadiṭṭhiyo.

“ການຖືໝັ້ນດ້ວຍປຸບພັນຕານຸທິດຖິດ້ວຍອາການ ໑໘ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍອະປະຣັນຕານຸທິດຖິດ້ວຍອາການ ໔໔ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍສັງໂຍຊະນິກະທິດຖິດ້ວຍອາການ ໑໘ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍทິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ເຮົາ' ດ້ວຍອາການ ໑໘ ທັງໝົດນັ້ນເປັນວິພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນຜູກມັດດ້ວຍມານະວ່າ 'ຂອງເຮົາ' ດ້ວຍອາການ ໑໘ ທັງໝົດນັ້ນເປັນພະວະທິດຖິ. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອັດຕະວາດດ້ວຍອາການ ໒໐ ເປັນພະວະທິດຖິ ໑໕, ເປັນວິພະວະທິດຖິ ໕. ການຖືໝັ້ນດ້ວຍທິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍໂລກະວາດດ້ວຍອາການ ໘ ບາງຢ່າງເປັນພະວະທິດຖິ, ບາງຢ່າງເປັນວິພະວະທິດຖິ.”

Sabbāva tā diṭṭhiyo assādadiṭṭhiyo. Sabbāva tā diṭṭhiyo attānudiṭṭhiyo. Sabbāva tā diṭṭhiyo micchādiṭṭhiyo. Sabbāva tā diṭṭhiyo sakkāyadiṭṭhiyo. Sabbāva tā diṭṭhiyo antaggāhikā diṭṭhiyo. Sabbāva tā diṭṭhiyo saññojanikā diṭṭhiyo. Sabbāva tā diṭṭhiyo attavādapaṭisaṃyuttā diṭṭhiyo.

“ທິດຖິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນອັດສາທະທິດຖິ. ທິດຖິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນອັດຕານຸທິດຖິ. ທິດຖິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນມິດສາທິດຖິ. ທິດຖິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນສັກກາຍະທິດຖິ. ທິດຖິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນອັນຕັກຄາຫິກະທິດຖິ. ທິດຖິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນສັງໂຍຊະນິກະທິດຖິ. ທິດຖິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ເປັນทິດຖິອັນກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອັດຕະວາດ.”

Bhavañca [Pg.159] diṭṭhiṃ vibhavañca diṭṭhiṃ, etaṃ dvayaṃ takkikā nissitāse;

Tesaṃ nirodhamhi na hatthi ñāṇaṃ, yatthāyaṃ loko viparītasaññīti.

ພວກນັກຕັກກະ (ຜູ້ຄິດຄາດຄະເນ) ອາໄສແລ້ວເຊິ່ງທິດຖິ ໒ ປະການນີ້ ຄື ພະວະທິດຖິ ແລະ ວິພະວະທິດຖິ; ພວກເຂົາບໍ່ມີຍານ (ຄວາມຮູ້) ໃນຄວາມດັບ (ແຫ່ງພົບ) ເຊິ່ງເປັນບ່ອນທີ່ສັດໂລກນີ້ມີຄວາມໝາຍໝັ້ນອັນວິປະລິດ (ຜິດພ້ຽນ).

149. ‘‘Dvīhi, bhikkhave, diṭṭhigatehi pariyuṭṭhitā devamanussā olīyanti eke, atidhāvanti eke; cakkhumanto ca passanti. Kathañca, bhikkhave, olīyanti eke? Bhavārāmā, bhikkhave, devamanussā bhavaratā bhavasammuditā. Tesaṃ bhavanirodhāya dhamme desiyamāne cittaṃ na pakkhandati na pasīdati na santiṭṭhati nādhimuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, olīyanti eke.

໑໔໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຖືກທິດຖິ ໒ ປະການກຸ້ມລຸມແລ້ວ ບາງພວກກໍທໍ້ຖອຍ (ຫົດຫູ່), ບາງພວກກໍແລ່ນເລີຍໄປ; ສ່ວນຜູ້ມີຈັກຂຸ (ປັນຍາ) ຍ່ອມເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບາງພວກທໍ້ຖອຍແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນພົບ, ອະພິລົມໃນພົບ, ເພີດເພີນໃນພົບ. ເມື່ອພະທຳທີ່ພະອົງສະແດງເພື່ອຄວາມດັບພົບ, ຈິດຂອງພວກເຂົາກໍບໍ່ແລ່ນໄປ, ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ບໍ່ນ້ອມໃຈເຊື່ອ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ບາງພວກຈຶ່ງທໍ້ຖອຍ.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, atidhāvanti eke? Bhaveneva kho paneke aṭṭīyamānā harāyamānā jigucchamānā vibhavaṃ abhinandanti – ‘‘yato kira, bho, ayaṃ attā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā ucchijjati vinassati na hoti paraṃ maraṇā, etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ etaṃ yāthāvanti. Evaṃ kho, bhikkhave, atidhāvanti eke.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບາງພວກແລ່ນເລີຍໄປແນວໃດ? ບາງພວກອຶດອັດ, ລະອາຍ, ກຽດຊັງໃນພົບນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມເພີດເພີນໃນວິພົບ (ຄວາມບໍ່ມີພົບ) ວ່າ ‘ທ່ານເອີຍ, ເມື່ອໃດທີ່ອັດຕານີ້ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍໄປ ຫຼັງຈາກຕາຍແລ້ວ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດໄປ ບໍ່ເກີດອີກຫຼັງຈາກຕາຍ, ນີ້ແລເປັນສະພາບທີ່ສະຫງົບ, ນີ້ແລເປັນສະພາບທີ່ປະນີດ, ນີ້ແລເປັນສະພາບທີ່ແທ້ຈິງ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ບາງພວກຈຶ່ງແລ່ນເລີຍໄປ.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, cakkhumanto ca passanti? Idha, bhikkhave, bhikkhu bhūtaṃ bhūtato passati. Bhūtaṃ bhūtato disvā bhūtassa nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti. Evaṃ kho, bhikkhave, cakkhumanto ca passanti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ມີຈັກຂຸ (ປັນຍາ) ຍ່ອມເຫັນແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເຫັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ (ຂັນຫ້າ/ທຸກ) ຕາມຄວາມເປັນຈິງ. ຄັນເຫັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບໄປແຫ່ງສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ຜູ້ມີຈັກຂຸຈຶ່ງຍ່ອມເຫັນ.”

‘‘Yo bhūtaṃ bhūtato disvā, bhūtassa ca atikkamaṃ;

Yathābhūtedhimuccati, bhavataṇhā parikkhayā.

“ພິກຂຸໃດ ເຫັນສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວຕາມຄວາມເປັນຈິງ ແລະເຫັນການກ້າວລ່ວງສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວນັ້ນ ຍ່ອມນ້ອມໃຈໄປໃນພະນິພານຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງພະວະຕັນຫາ.”

‘‘Sa ve bhūtapariññāto, vītataṇho bhavābhave;

Bhūtassa vibhavā bhikkhu, nāgacchati punabbhava’’nti.

“ພິກຂຸນັ້ນກຳນົດຮູ້ສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ປາສະຈາກຕັນຫາໃນພົບນ້ອຍແລະພົບໃຫຍ່ ເພາະຄວາມບໍ່ມີອີກແຫ່ງສິ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງພົບໃໝ່ອີກ.”

150. Tayo puggalā vipannadiṭṭhī, tayo puggalā sampannadiṭṭhī. Katame tayo puggalā vipannadiṭṭhī? Titthiyo ca, titthiyasāvako ca, yo ca micchādiṭṭhiko – ime tayo puggalā vipannadiṭṭhī.

໑໕໐. ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິວິບັດ (ຄວາມເຫັນຜິດພ້ຽນ), ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິສົມບັດ (ຄວາມເຫັນຖືກຕ້ອງ). ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດ ທີ່ມີທິດຖິວິບັດນັ້ນ ແມ່ນໃຜແດ່? ຄື ເດຍລະຖີ ໑, ສາວົກຂອງເດຍລະຖີ ໑, ແລະບຸກຄົນຜູ້ເປັນມິດສາທິດຖີ ໑ — ເຫຼົ່ານີ້ຄື ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດ ທີ່ມີທິດຖິວິບັດ.

Katame tayo puggalā sampannadiṭṭhī? Tathāgato ca, tathāgatasāvako ca, yo ca sammādiṭṭhiko – ime tayo puggalā sampannadiṭṭhī.

ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດ ທີ່ມີທິດຖິສົມບັດນັ້ນ ແມ່ນໃຜແດ່? ຄື ພະຕຖາຄົດ ໑, ສາວົກຂອງພະຕຖາຄົດ ໑, ແລະບຸກຄົນຜູ້ເປັນສຳມາທິດຖີ ໑ — ເຫຼົ່ານີ້ຄື ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດ ທີ່ມີທິດຖິສົມບັດ.

‘‘Kodhano [Pg.160] upanāhī ca, pāpamakkhī ca yo naro;

Vipannadiṭṭhi māyāvī, taṃ jaññā vasalo iti’’.

“ນະລົກ (ຄົນ) ໃດ ເປັນຄົນມັກໂກດ, ຜູກໂກດ, ລຶບລ້າງຄຸນທ່ານຢ່າງຊົ່ວຊ້າ, ມີທິດຖິວິບັດ, ແລະມີມາຍາ; ພຶງຮູ້ວ່າຜູ້ນັ້ນເປັນຄົນຖອຍ (ຄົນຕ່ຳຊ້າ).”

Akkodhano anupanāhī, visuddho suddhataṃ gato;

Sampannadiṭṭhi medhāvī, taṃ jaññā ariyo itīti.

ສ່ວນຜູ້ໃດ ບໍ່ມັກໂກດ, ບໍ່ຜູກໂກດ, ເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ, ເຖິງຄວາມບໍລິສຸດແລ້ວ, ມີທິດຖິສົມບັດ, ແລະມີປັນຍາ; ພຶງຮູ້ວ່າຜູ້ນັ້ນເປັນພະອະລິຍະເຈົ້າ.

Tisso vipannadiṭṭhiyo, tisso sampannadiṭṭhiyo. Katamā tisso vipannadiṭṭhiyo? Etaṃ mamāti – vipannadiṭṭhi. Esohamasmīti – vipannadiṭṭhi. Eso me attāti – vipannadiṭṭhi. Imā tisso vipannadiṭṭhiyo.

ທິດຖິວິບັດມີ ໓ ປະການ, ທິດຖິສົມບັດມີ ໓ ປະການ. ທິດຖິວິບັດ ໓ ປະການນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເຫັນຜິດພ້ຽນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນຂອງເຮົາ’ ໑, ຄວາມເຫັນຜິດພ້ຽນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນເຮົາ’ ໑, ຄວາມເຫັນຜິດພ້ຽນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນອັດຕາ (ຕົວຕົນ) ຂອງເຮົາ’ ໑. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ທິດຖິວິບັດ ໓ ປະການ.

Katamā tisso sampannadiṭṭhiyo? Netaṃ mamāti – sampannadiṭṭhi. Nesohamasmīti – sampannadiṭṭhi. Na meso attāti – sampannadiṭṭhi. Imā tisso sampannadiṭṭhiyo.

ທິດຖິສົມບັດ ໓ ປະການນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເຫັນຖືກຕ້ອງວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນຂອງເຮົາ’ ໑, ຄວາມເຫັນຖືກຕ້ອງວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນເຮົາ’ ໑, ຄວາມເຫັນຖືກຕ້ອງວ່າ ‘ນັ້ນບໍ່ແມ່ນອັດຕາຂອງເຮົາ’ ໑. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ທິດຖິສົມບັດ ໓ ປະການ.

Etaṃ mamāti – kā diṭṭhi, kati diṭṭhiyo, katamantānuggahitā tā diṭṭhiyo? Esohamasmīti – kā diṭṭhi, kati diṭṭhiyo, katamantānuggahitā tā diṭṭhiyo? Eso me attāti – kā diṭṭhi, kati diṭṭhiyo, katamantānuggahitā tā diṭṭhiyo?

ຄວາມເຫັນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນຂອງເຮົາ’ ນີ້ ເປັນທິດຖິຫຍັງ? ມີທິດຖິເທົ່າໃດ? ທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ ອະນຸເຄາະ (ເນື່ອງດ້ວຍ) ທີ່ສຸດສ່ວນໃດ? ຄວາມເຫັນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນເຮົາ’ ນີ້ ເປັນທິດຖິຫຍັງ? ມີທິດຖິເທົ່າໃດ? ທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ ອະນຸເຄາະທີ່ສຸດສ່ວນໃດ? ຄວາມເຫັນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ’ ນີ້ ເປັນທິດຖິຫຍັງ? ມີທິດຖິເທົ່າໃດ? ທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ ອະນຸເຄາະທີ່ສຸດສ່ວນໃດ?

Etaṃ mamāti – pubbantānudiṭṭhi. Aṭṭhārasa diṭṭhiyo. Pubbantānuggahitā tā diṭṭhiyo. Esohamasmīti – aparantānudiṭṭhi. Catucattārīsaṃ diṭṭhiyo. Aparantānuggahitā tā diṭṭhiyo. Eso me attāti – vīsativatthukā attānudiṭṭhi. Vīsativatthukā sakkāyadiṭṭhi. Sakkāyadiṭṭhippamukhāni dvāsaṭṭhi diṭṭhigatāni. Pubbantāparantānuggahitā tā diṭṭhiyo.

ຄວາມເຫັນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນຂອງເຮົາ’ ນີ້ ເປັນປຸບພັນຕານຸທິດຖິ (ຄວາມເຫັນເນື່ອງດ້ວຍສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນ). ມີທິດຖິ ໑໘ ປະການ. ທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນທິດຖິທີ່ອະນຸເຄາະສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນ. ຄວາມເຫັນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນເຮົາ’ ນີ້ ເປັນອະປະຣັນຕານຸທິດຖິ (ຄວາມເຫັນເນື່ອງດ້ວຍສ່ວນເບື້ອງປາຍ). ມີທິດຖິ ໔໔ ປະການ. ທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນທິດຖິທີ່ອະນຸເຄາະສ່ວນເບື້ອງປາຍ. ຄວາມເຫັນວ່າ ‘ນັ້ນເປັນອັດຕາຂອງເຮົາ’ ນີ້ ເປັນອັດຕານຸທິດຖິ ມີວັດຖຸ ໒໐. ເປັນສັກກາຍະທິດຖິ ມີວັດຖຸ ໒໐. ເປັນທິດຖິ ໖໒ ປະການ ທີ່ມີສັກກາຍະທິດຖິເປັນປະທານ. ທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນທິດຖິທີ່ອະນຸເຄາະທັງສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນແລະສ່ວນເບື້ອງປາຍ.

151. ‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā, sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā.

໑໕໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃດໆ ກໍຕາມ ທີ່ເຖິງຄວາມຕົກລົງ (ຕັດສິນໃຈເຊື່ອໝັ້ນ) ໃນຕະຖາຄົດ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິ. ໃນບັນດາຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດ ຍ່ອມມີຄວາມສຳເລັດ (ປໍຣິນິບພານ) ໃນກາມະພົບນີ້, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດ ຍ່ອມລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດ (ປໍຣິນິບພານ) ໃນພົມມະໂລກ. ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດໃດແດ່ ທີ່ສຳເລັດໃນກາມະພົບນີ້? ຄື ພະໂສດາບັນຜູ້ມີພົບຢ່າງຍິ່ງ ໗ ເທື່ອ (ສັດຕັກຂັດຕຸປະຣະມະ) ໑, ພະໂສດາບັນຜູ້ທ່ອງທ່ຽວໄປສູ່ຕະກູນສູ່ຕະກູນ (ໂກລັງໂກລະ) ໑, ພະໂສດາບັນຜູ້ມີພືດຄືກຳເນີດພຽງເທື່ອດຽວ (ເອກະພີຊີ) ໑, ພະສະກິທາຄາມີ ໑, ແລະບຸກຄົນຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໃນອັດຕະພາບປັດຈຸບັນນີ້ ໑ — ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີຄວາມສຳເລັດໃນກາມະພົບນີ້.”

‘‘Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa, akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā.

“ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດໃດແດ່ ທີ່ລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດ (ປໍຣິນິບພານ) ໃນພົມມະໂລກ? ຄື ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານໃນລະຫວ່າງອາຍຸ (ອັນຕະຣາປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານຕໍ່ເມື່ອອາຍຸພົ້ນເຄິ່ງໄປແລ້ວ (ອຸປະຫັດຈະປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານໂດຍບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມຫຼາຍ (ອະສັງຂາຣະປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານໂດຍຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມ (ສະສັງຂາຣະປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ແລະພະອະນາຄາມີຜູ້ມີກະແສເບື້ອງເທິງໄປສູ່ອະກະນິດຖະພົບ (ອຸດທັງໂສຕະອະກະນິດຖະຄາມີ) ໑ — ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດໃນພົມມະໂລກ.”

‘‘Ye [Pg.161] keci, bhikkhave, mayi niṭṭhaṃ gatā, sabbe te diṭṭhisampannā. Tesaṃ diṭṭhisampannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃດໆ ກໍຕາມ ທີ່ເຖິງຄວາມຕົກລົງໃນຕະຖາຄົດ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິ. ໃນບັນດາຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີຄວາມສຳເລັດໃນກາມະພົບນີ້, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດໃນພົມມະໂລກ.”

‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā, pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā. Katamesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā? Sattakkhattuparamassa, kolaṃkolassa, ekabījissa, sakadāgāmissa, yo ca diṭṭheva dhamme arahā – imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃດໆ ກໍຕາມ ທີ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຕະຖາຄົດ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ເປັນພະໂສດາບັນ. ໃນບັນດາພະໂສດາບັນເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດ ຍ່ອມມີຄວາມສຳເລັດໃນກາມະພົບນີ້, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດ ຍ່ອມລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດໃນພົມມະໂລກ. ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດໃດແດ່ ທີ່ສຳເລັດໃນກາມະພົບນີ້? ຄື ພະໂສດາບັນຜູ້ມີພົບຢ່າງຍິ່ງ ໗ ເທື່ອ (ສັດຕັກຂັດຕຸປະຣະມະ) ໑, ພະໂສດາບັນຜູ້ທ່ອງທ່ຽວໄປສູ່ຕະກູນສູ່ຕະກູນ (ໂກລັງໂກລະ) ໑, ພະໂສດາບັນຜູ້ມີພືດຄືກຳເນີດພຽງເທື່ອດຽວ (ເອກະພີຊີ) ໑, ພະສະກິທາຄາມີ ໑, ແລະບຸກຄົນຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໃນອັດຕະພາບປັດຈຸບັນນີ້ ໑ — ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີຄວາມສຳເລັດໃນກາມະພົບນີ້.”

‘‘Katamesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā? Antarāparinibbāyissa, upahaccaparinibbāyissa, asaṅkhāraparinibbāyissa, sasaṅkhāraparinibbāyissa, uddhaṃsotassa, akaniṭṭhagāmino – imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhā.

“ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດໃດແດ່ ທີ່ລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດ (ປໍຣິນິບພານ) ໃນພົມມະໂລກ? ຄື ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານໃນລະຫວ່າງອາຍຸ (ອັນຕະຣາປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານຕໍ່ເມື່ອອາຍຸພົ້ນເຄິ່ງໄປແລ້ວ (ອຸປະຫັດຈະປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານໂດຍບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມຫຼາຍ (ອະສັງຂາຣะປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ພະອະນາຄາມີຜູ້ປໍຣິນິບພານໂດຍຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມ (ສະສັງຂາຣະປໍຣິນິບພາຍີ) ໑, ແລະພະອະນາຄາມີຜູ້ມີກະແສເບື້ອງເທິງໄປສູ່ອະກະນິດຖະພົບ (ອຸດທັງໂສຕະອະກະນິດຖະຄາມີ) ໑ — ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດໃນພົມມະໂລກ.”

‘‘Ye keci, bhikkhave, mayi aveccappasannā, sabbe te sotāpannā. Tesaṃ sotāpannānaṃ imesaṃ pañcannaṃ idha niṭṭhā. Imesaṃ pañcannaṃ idha vihāya niṭṭhāti’’.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃດໆ ກໍຕາມ ທີ່ມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຢ່າງບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຕະຖາຄົດ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ເປັນພະໂສດາບັນ. ໃນບັນດາພະໂສດາບັນເຫຼົ່ານັ້ນ, ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີຄວາມສຳເລັດໃນກາມະພົບນີ້. ບຸກຄົນ ໕ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມລະກາມະພົບນີ້ແລ້ວ ໄປສຳເລັດໃນພົມມະໂລກ.”

Bhavavibhavadiṭṭhiniddeso soḷasamo.

ການສະແດງເລື່ອງພະວະທິດຖິແລະວິພະວະທິດຖິ ທີ ໑໖ ຈົບແລ້ວ.

Diṭṭhikathā niṭṭhitā.

ທິດຖິກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

3. Ānāpānassatikathā

໓. ອານາປານະສະຕິກະຖາ

1. Gaṇanavāra

໑. ຄະນານະວານ (ວາລະແຫ່ງການນັບ)

152. Soḷasavatthukaṃ ānāpānassatisamādhiṃ bhāvayato samādhikāni dve ñāṇasatāni uppajjanti – aṭṭha paripanthe ñāṇāni, aṭṭha ca upakāre ñāṇāni, aṭṭhārasa upakkilese ñāṇāni, terasa vodāne ñāṇāni, bāttiṃsa satokārissa ñāṇāni, catuvīsati samādhivasena ñāṇāni, dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni, aṭṭha nibbidāñāṇāni, aṭṭha nibbidānulomañāṇāni, aṭṭha nibbidāpaṭippassaddhiñāṇāni, ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni.

໑໕໒. ເມື່ອບຸກຄົນຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິ ອັນມີວັດຖຸ ໑໖ ປະການ ຍານສອງຮ້ອຍກວ່າ (໒໐໐ ກວ່າ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຄື: ຍານ ໘ ປະການໃນທຳມະດາທີ່ເປັນອຸປະສັກ (ຂັດຂວາງ), ຍານ ໘ ປະການໃນທຳມະດາທີ່ເປັນອຸປະການະ (ເກື້ອກູນ), ຍານ ໑໘ ປະການໃນອຸປະກິເລດ (ຄວາມເສົ້າໝອງ), ຍານ ໑໓ ປະການໃນໂວທານະ (ຄວາມຜຸດຜ່ອງ), ຍານ ໓໒ ປະການໃນສະຕິການິຍະ (ການຕັ້ງສະຕິ), ຍານ ໒໔ ປະການດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິ, ຍານ ໗໒ ປະການດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປັດສະນາ, ນິບພິທາຍານ ໘ ປະການ, ນິບພິທານຸໂລມະຍານ ໘ ປະການ, ນິບພິທາປະຕິປັດສັດທິຍານ ໘ ປະການ, ແລະຍານ ໒໑ ປະການໃນວິມຸດຕິສຸກ.

Katamāni aṭṭha paripanthe ñāṇāni, aṭṭha ca upakāre ñāṇāni? Kāmacchando samādhissa paripantho, nekkhammaṃ samādhissa upakāraṃ. Byāpādo samādhissa [Pg.162] paripantho, abyāpādo samādhissa upakāraṃ. Thinamiddhaṃ samādhissa paripantho, ālokasaññā samādhissa upakāraṃ. Uddhaccaṃ samādhissa paripantho, avikkhepo samādhissa upakāraṃ. Vicikicchā samādhissa paripantho, dhammavavatthānaṃ samādhissa upakāraṃ. Avijjā samādhissa paripantho, ñāṇaṃ samādhissa upakāraṃ. Arati samādhissa paripantho, pāmojjaṃ samādhissa upakāraṃ. Sabbepi akusalā dhammā samādhissa paripanthā, sabbepi kusalā dhammā samādhissa upakārā. Imāni aṭṭha paripanthe ñāṇāni, aṭṭha ca upakāre ñāṇāni.

ຍານ ໘ ປະການໃນທຳມະດາທີ່ເປັນອຸປະສັກ ແລະຍານ ໘ ປະການໃນທຳມະດາທີ່ເປັນອຸປະການະນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະສັນທະ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ເນກຂຳມະ ເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ພະຍາບາດ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ອะພະຍາບາດ (ເມດຕາ) ເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ຖີນາມິດທະ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ອຸດທັດຈະ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ວິຈິກິດສາ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ທຳມະວະວັດຖານ (ການກຳນົດທຳ) ເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ອະວິຊາ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ຍານ ເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ) ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ປາໂມດ ເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ແມ່ນແຕ່ອະກຸສົນລະທຳທັງປວງ ກໍເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ, ແມ່ນແຕ່ກຸສົນລະທຳທັງປວງ ກໍເປັນອຸປະການະແກ່ສະມາທິ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ຍານ ໘ ປະການໃນທຳມະດາທີ່ເປັນອຸປະສັກ ແລະຍານ ໘ ປະການໃນທຳມະດາທີ່ເປັນອຸປະການະ.

Gaṇanavāro paṭhamo.

ຄະນານະວານ (ວາລະແຫ່ງການນັບ) ທີ ໑ ຈົບແລ້ວ.

2. Soḷasañāṇaniddeso

໒. ການສະແດງຍານ ໑໖ ປະການ

153. Imehi soḷasahi ākārehi uducittaṃ cittaṃ samuducitaṃ cittaṃ ekatte santiṭṭhati, nīvaraṇehi visujjhati. Katame te ekattā? Nekkhammaṃ ekattaṃ, abyāpādo ekattaṃ, ālokasaññā ekattaṃ, avikkhepo ekattaṃ, dhammavavatthānaṃ ekattaṃ, ñāṇaṃ ekattaṃ, pāmojjaṃ ekattaṃ, sabbepi kusalā dhammā ekattā.

໑໕໓. ຈິດທີ່ອົບຮົມແລ້ວ ແລະຈິດທີ່ອົບຮົມດີແລ້ວ ດ້ວຍອາການ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນຄວາມເປັນໜຶ່ງ (ເອກັດຕະ), ຍ່ອມບໍລິສຸດພົ້ນຈາກນີວໍຣະທຳທັງຫຼາຍ. ຄວາມເປັນໜຶ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ເນກຂຳມະ ເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ, ອະພະຍາບາດ ເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ, ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ, ອະວິກເຂປະ ເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ, ທຳມະວະວັດຖານ ເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ, ຍານ ເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ, ປາໂມດ ເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ, ແມ່ນແຕ່ກຸສົນລະທຳທັງປວງ ກໍເປັນຄວາມເປັນໜຶ່ງ.

Nīvaraṇāti, katame te nīvaraṇā? Kāmacchando nīvaraṇaṃ, byāpādo nīvaraṇaṃ, thinamiddhaṃ nīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccaṃ nīvaraṇaṃ, vicikicchā nīvaraṇaṃ, avijjā nīvaraṇaṃ, arati nīvaraṇaṃ, sabbepi akusalā dhammā nīvaraṇā.

ໃນຄຳວ່າ ນີວໍຣະທຳ, ນີວໍຣະທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະສັນທະ ເປັນນີວໍຣະທຳ, ພະຍາບາດ ເປັນນີວໍຣະທຳ, ຖີນາມິດທະ ເປັນນີວໍຣະທຳ, ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ ເປັນນີວໍຣະທຳ, ວິຈິກິດສາ ເປັນນີວໍຣະທຳ, ອະວິຊາ ເປັນນີວໍຣະທຳ, ອະຣະຕິ ເປັນນີວໍຣະທຳ, ແມ່ນແຕ່ອະກຸສົນລະທຳທັງປວງ ກໍເປັນນີວໍຣະທຳ.

Nīvaraṇāti, kenaṭṭhena nīvaraṇā? Niyyānāvaraṇaṭṭhena nīvaraṇā. Katame te niyyānā? Nekkhammaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ. Tena ca nekkhammena ariyā niyyanti. Kāmacchando niyyānāvaraṇaṃ. Tena ca kāmacchandena nivutattā nekkhammaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – kāmacchando niyyānāvaraṇaṃ. Abyāpādo ariyānaṃ niyyānaṃ. Tena ca abyāpādena ariyā niyyanti. Byāpādo niyyānāvaraṇaṃ. Tena ca byāpādena nivutattā abyāpādaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – byāpādo niyyānāvaraṇaṃ. Ālokasaññā ariyānaṃ niyyānaṃ. Tāya ca ālokasaññāya ariyā niyyanti. Thinamiddhaṃ niyyānāvaraṇaṃ. Tena ca thinamiddhena nivutattā ālokasaññaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – thinamiddhaṃ niyyānāvaraṇaṃ. Avikkhepo ariyānaṃ niyyānaṃ. Tena ca avikkhepena ariyā niyyanti. Uddhaccaṃ niyyānāvaraṇaṃ[Pg.163]. Tena ca uddhaccena nivutattā avikkhepaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – uddhaccaṃ niyyānāvaraṇaṃ. Dhammavavatthānaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ. Tena ca dhammavavatthānena ariyā niyyanti. Vicikicchā niyyānāvaraṇaṃ. Tāya ca vicikicchāya nivutattā dhammavavatthānaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – vicikicchā niyyānāvaraṇaṃ. Ñāṇaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ. Tena ca ñāṇena ariyā niyyanti. Avijjā niyyānāvaraṇaṃ. Tāya ca avijjāya nivutattā ñāṇaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – avijjā niyyānāvaraṇaṃ. Pāmojjaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ. Tena ca pāmojjena ariyā niyyanti. Arati niyyānāvaraṇaṃ. Tāya ca aratiyā nivutattā pāmojjaṃ ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – arati niyyānāvaraṇaṃ. Sabbepi kusalā dhammā ariyānaṃ niyyānaṃ. Tehi ca kusalehi dhammehi ariyā niyyanti. Sabbepi akusalā dhammā niyyānāvaraṇā. Tehi ca akusalehi dhammehi nivutattā kusale dhamme ariyānaṃ niyyānaṃ nappajānātīti – sabbepi akusalā dhammā niyyānāvaraṇā. Imehi ca pana nīvaraṇehi visuddhacittassa soḷasavatthukaṃ ānāpānassatisamādhiṃ bhāvayato khaṇikasamodhānā.

ຄຳວ່າ ນີວໍລະນະ ນັ້ນ ດ້ວຍອັດຖະຢ່າງໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ນີວໍລະນະ? ຊື່ວ່າ ນີວໍລະນະ ເພາະອັດຖະວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ການອອກໄປເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ເນກຂຳມະ ເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍເນກຂຳມະນັ້ນ. ກາມະສັນທະ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກກາມະສັນທະນັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງເນກຂຳມະ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ກາມະສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ອະພະຍາບາດ ເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍອະພະຍາບາດນັ້ນ. ພະຍາບາດ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກພະຍາບາດນັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງອະພະຍາບາດ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ພະຍາບາດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍອາໂລກະສັນຍານັ້ນ. ຖີນາມິດທະ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກຖີນາມິດທະນັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງອາໂລກະສັນຍາ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ຖີນາມ戤ທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ອະວິກເຂປະ ເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍອະວິກເຂປະນັ້ນ. ອຸດທັດຈະ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກອຸດທັດຈະນັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງອະວິກເຂປະ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ອຸດທັດຈະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ທຳມະວະວັດຖານ ເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍທຳມະວະວັດຖານນັ້ນ. ວິຈິກິດສາ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກວິຈິກິດສານັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງທຳມະວະວັດຖານ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ວິຈິກິດສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ຍານ ເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍຍານນັ້ນ. ອະວິຊາ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກອະວິຊານັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຍານ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ອະວິຊາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ປາໂມດ ເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍປາໂມດນັ້ນ. ອະຣະຕິ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກອະຣະຕິນັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງປາໂມດ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ອະຣະຕິ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ແມ່ນແຕ່ກຸສົນລະທຳທັງປວງ ກໍເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ. ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມອອກໄປດ້ວຍກຸສົນລະທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ແມ່ນແຕ່ອະກຸສົນລະທຳທັງປວງ ກໍເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ເພາະຖືກອະກຸສົນລະທຳເຫຼົ່ານັ້ນກີດກັ້ນໄວ້ ຈຶ່ງບໍ່ຮູ້ແຈ້ງກຸສົນລະທຳ ອັນເປັນທາງອອກໄປຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ—ດັ່ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ອະກຸສົນລະທຳທັງປວງ ກໍຊື່ວ່າ ເປັນເຄື່ອງກີດກັ້ນການອອກໄປ. ກໍແລ້ວ, ສໍາລັບຜູ້ມີຈິດບໍລິສຸດຈາກນີວໍລະນະເຫຼົ່ານີ້ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິ ອັນມີວັດຖຸ ໑໖ ຍ່ອມມີການປະຊຸມພ້ອມກັນໃນຊົ່ວຂະນະ.

Soḷasañāṇaniddeso dutiyo.

ການສະແດງຍານ ໑໖ ທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

3. Upakkilesañāṇaniddeso

໓. การສະແດງອຸປະກິເລດສະຍານ

Paṭhamacchakkaṃ

ໝວດຫົກທີໜຶ່ງ

154. Imehi ca pana nīvaraṇehi visuddhacittassa soḷasavatthukaṃ ānāpānassatisamādhiṃ bhāvayato khaṇikasamodhānā katame aṭṭhārasa upakkilesā uppajjanti? Assāsādimajjhapariyosānaṃ satiyā anugacchato ajjhattavikkhepagataṃ cittaṃ samādhissa paripantho. Passāsādimajjhapariyosānaṃ satiyā anugacchato bahiddhāvikkhepagataṃ cittaṃ samādhissa paripantho. Assāsapaṭikaṅkhanā nikanti taṇhācariyā samādhissa paripantho. Passāsapaṭikaṅkhanā nikanti taṇhācariyā samādhissa paripantho. Assāsenābhitunnassa passāsapaṭilābhe mucchanā samādhissa paripantho. Passāsenābhitunnassa assāsapaṭilābhe mucchanā samādhissa paripantho.

໑໕໔. ກໍແລ້ວ, ສໍາລັບຜູ້ມີຈິດບໍລິສຸດຈາກນີວໍລະນະເຫຼົ່ານີ້ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິ ອັນມີວັດຖຸ ໑໖ ຍ່ອມມີການປະຊຸມພ້ອມກັນໃນຊົ່ວຂະນະ, ອຸປະກິເລດ ໑໘ ປະການ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອຸປະກິເລດ ໑໘ ປະການນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຈິດທີ່ຟຸ້ງຊ່ານໄປໃນພາຍໃນ ຂອງຜູ້ຕິດຕາມເບິ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ທ່າມກາງ ແລະທີ່ສຸດ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ດ້ວຍສະຕິ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຈິດທີ່ຟຸ້ງຊ່ານໄປໃນພາຍນອກ ຂອງຜູ້ຕິດຕາມເບິ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ທ່າມກາງ ແລະທີ່ສຸດ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ດ້ວຍສະຕິ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຄວາມປາຖະໜາ ຄວາມເພີດເພີນ ແລະຄວາມປະພຶດດ້ວຍຕັນຫາ ໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຄວາມປາຖະໜາ ຄວາມເພີດເພີນ ແລະຄວາມປະພຶດດ້ວຍຕັນຫາ ໃນລົມຫາຍໃຈອອກ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຄວາມສະຫຍົບໃນການໄດ້ລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຖືກລົມຫາຍໃຈເຂົ້າບີບຄັ້ນ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຄວາມສະຫຍົບໃນການໄດ້ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ຖືກລົມຫາຍໃຈອອກບີບຄັ້ນ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ.

Anugacchanā [Pg.164] ca assāsaṃ, passāsaṃ anugacchanā;

Sati ajjhattavikkhepā, kaṅkhanā bahiddhāvikkhepapatthanā.

ການຕິດຕາມລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ການຕິດຕາມລົມຫາຍໃຈອອກ, ສະຕິໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານໄປໃນພາຍໃນ, ຄວາມປາຖະໜາໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານໄປໃນພາຍນອກ,

Assāsenābhitunnassa, passāsapaṭilābhe mucchanā;

Passāsenābhitunnassa, assāsapaṭilābhe mucchanā.

... ຄວາມສະຫຍົບໃນການໄດ້ລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຖືກລົມຫາຍໃຈເຂົ້າບີບຄັ້ນ, ຄວາມສະຫຍົບໃນການໄດ້ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ຖືກລົມຫາຍໃຈອອກບີບຄັ້ນ.

Cha ete upakkilesā, ānāpānassatisamādhissa;

Yehi vikkhippamānassa, no ca cittaṃ vimuccati;

Vimokkhaṃ appajānantā, te honti parapattiyāti.

ອຸປະກິເລດ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແຫ່ງອານາປານະສະຕິສະມາທິ, ເມື່ອຈິດຟຸ້ງຊ່ານໄປດ້ວຍອຸປະກິເລດເຫຼົ່ານີ້ ຈິດຍ່ອມບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ, ຜູ້ທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ ຍ່ອມຕ້ອງເຊື່ອຖືຜູ້ນຶ່ນ.

Dutiyacchakkaṃ

ໝວດຫົກທີສອງ

155. Nimittaṃ āvajjato assāse cittaṃ vikampati – samādhissa paripantho. Assāsaṃ āvajjato nimitte cittaṃ vikampati – samādhissa paripantho. Nimittaṃ āvajjato passāse cittaṃ vikampati – samādhissa paripantho. Passāsaṃ āvajjato nimitte cittaṃ vikampati – samādhissa paripantho. Assāsaṃ āvajjato passāse cittaṃ vikampati – samādhissa paripantho. Passāsaṃ āvajjato assāse cittaṃ vikampati – samādhissa paripantho.

໑໕໕. ເມື່ອມົນສິການນິມິດ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນນິມິດ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ເມື່ອມົນສິການນິມິດ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈອອກ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈອອກ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນນິມິດ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈອອກ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈອອກ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ.

Nimittaṃ āvajjamānassa, assāse vikkhipate mano;

Assāsaṃ āvajjamānassa, nimitte cittaṃ vikampati.

ເມື່ອມົນສິການນິມິດ ໃຈຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນນິມິດ.

Nimittaṃ āvajjamānassa, passāse vikkhipate mano;

Passāsaṃ āvajjamānassa, nimitte cittaṃ vikampati.

ເມື່ອມົນສິການນິມິດ ໃຈຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານໃນລົມຫາຍໃຈອອກ, ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈອອກ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນນິມິດ.

Assāsaṃ āvajjamānassa, passāse vikkhipate mano;

Passāsaṃ āvajjamānassa, assāse cittaṃ vikampati.

ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ໃຈຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານໃນລົມຫາຍໃຈອອກ, ເມື່ອມົນສິການລົມຫາຍໃຈອອກ ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ.

Cha ete upakkilesā, ānāpānassatisamādhissa;

Yehi vikkhippamānassa, no ca cittaṃ vimuccati;

Vimokkhaṃ appajānantā, te honti parapattiyāti.

ອຸປະກິເລດ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແຫ່ງອານາປານະສະຕິສະມາທິ, ເມື່ອຈິດຟຸ້ງຊ່ານໄປດ້ວຍອຸປະກິເລດເຫຼົ່ານີ້ ຈິດຍ່ອມບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ, ຜູ້ທີ່ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ ຍ່ອມຕ້ອງເຊື່ອຖືຜູ້ນຶ່ນ.

Tatiyacchakkaṃ

ໝວດຫົກທີສາມ

156. Atītānudhāvanaṃ cittaṃ vikkhepānupatitaṃ – samādhissa paripantho. Anāgatapaṭikaṅkhanaṃ cittaṃ vikampitaṃ – samādhissa paripantho. Līnaṃ cittaṃ kosajjānupatitaṃ [Pg.165] – samādhissa paripantho. Atipaggahitaṃ cittaṃ uddhaccānupatitaṃ – samādhissa paripantho. Abhinataṃ cittaṃ rāgānupatitaṃ – samādhissa paripantho. Apanataṃ cittaṃ byāpādānupatitaṃ – samādhissa paripantho.

໑໕໖. ຈິດທີ່ແລ່ນໄປຕາມອະດີດ ຍ່ອມຕົກໄປໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຈິດທີ່ຫວັງອະນາຄົດ ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຈິດທີ່ຫົດຫູ່ ຍ່ອມຕົກໄປໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ເກີນໄປ ຍ່ອມຕົກໄປໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຈິດທີ່ນ້ອມໄປເກີນໄປ ຍ່ອມຕົກໄປໃນລາຄະ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ. ຈິດທີ່ຖອຍອອກ ຍ່ອມຕົກໄປໃນພະຍາບາດ ເປັນອຸປະສັກແກ່ສະມາທິ.

Atītānudhāvanaṃ cittaṃ, anāgatapaṭikaṅkhanaṃ līnaṃ;

Atipaggahitaṃ abhinataṃ, apanataṃ cittaṃ na samādhiyati.

ຈິດທີ່ແລ່ນໄປຕາມອະດີດ, ຈິດທີ່ຫວັງອະນາຄົດ, ຈິດທີ່ຫົດຫູ່, จິດທີ່ປະຄອງໄວ້ເກີນໄປ, ຈິດທີ່ນ້ອມໄປເກີນໄປ, ແລະຈິດທີ່ຖອຍອອກ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ.

Cha ete upakkilesā, ānāpānassatisamādhissa;

Yehi upakkiliṭṭhasaṅkappo, adhicittaṃ nappajānātīti.

ອຸປະກິເລດ ໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແຫ່ງອານາປານະສະຕິສະມາທິ, ເຊິ່ງເມື່ອບຸກຄົນມີຄວາມດຳລິເປິເປື້ອນດ້ວຍອຸປະກິເລດເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ແຈ້ງອະທິຈິດ.

157. Assāsādimajjhapariyosānaṃ satiyā anugacchato ajjhattaṃ vikkhepagatena cittena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Passāsādimajjhapariyosānaṃ satiyā anugacchato bahiddhāvikkhepagatena cittena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Assāsapaṭikaṅkhanāya nikantiyā taṇhācariyāya kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Passāsapaṭikaṅkhanāya nikantiyā taṇhācariyāya kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Assāsenābhitunnassa passāsapaṭilābhe mucchitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Passāsenābhitunnassa assāsapaṭilābhe mucchitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Nimittaṃ āvajjato assāse cittaṃ vikampitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Assāsaṃ āvajjato nimitte cittaṃ vikampitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Nimittaṃ āvajjato passāse cittaṃ vikampitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Passāsaṃ āvajjato nimitte cittaṃ vikampitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Assāsaṃ āvajjato passāse cittaṃ vikampitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Passāsaṃ āvajjato assāse cittaṃ vikampitattā kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Atītānudhāvanena cittena vikkhepānupatitena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Anāgatapaṭikaṅkhanena cittena vikampitena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Līnena cittena [Pg.166] kosajjānupatitena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Atipaggahitena cittena uddhaccānupatitena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Abhinatena cittena rāgānupatitena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca. Apanatena cittena byāpādānupatitena kāyopi cittampi sāraddhā ca honti iñjitā ca phanditā ca.

໑໕໗. ຂອງຜູ້ຕິດຕາມເບິ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ທ່າມກາງ ແລະທີ່ສຸດ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ດ້ວຍສະຕິ, ດ້ວຍຈິດທີ່ຟຸ້ງຊ່ານໄປໃນພາຍໃນ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ຕິດຕາມເບິ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ທ່າມກາງ ແລະທີ່ສຸດ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ດ້ວຍສະຕິ, ດ້ວຍຈິດທີ່ຟຸ້ງຊ່ານໄປໃນພາຍນອກ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຄວາມປະພຶດດ້ວຍຕັນຫາ ຄືຄວາມປາຖະໜາແລະຄວາມເພີດເພີນ ໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຄວາມປະພຶດດ້ວຍຕັນຫາ ຄືຄວາມປາຖະໜາແລະຄວາມເພີດເພີນ ໃນລົມຫາຍໃຈອອກ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ຖືກລົມຫາຍໃຈເຂົ້າບີບຄັ້ນ, ເພາະຄວາມສະຫຍົບໃນການໄດ້ລົມຫາຍໃຈອອກ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ຖືກລົມຫາຍໃຈອອກບີບຄັ້ນ, ເພາະຄວາມສະຫຍົບໃນການໄດ້ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ມົນສິການນິມິດ, ເພາະຈິດຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ມົນສິການລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ເພາະຈິດຫວັ່ນໄຫວໃນນິມິດ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ມົນສິການນິມິດ, ເພາະຈິດຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈອອກ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ມົນສິການລົມຫາຍໃຈອອກ, ເພາະຈິດຫວັ່ນໄຫວໃນນິມິດ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ມົນສິການລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ເພາະຈິດຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈອອກ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ຂອງຜູ້ມົນສິການລົມຫາຍໃຈອອກ, ເພາະຈິດຫວັ່ນໄຫວໃນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ແລ່ນໄປຕາມອະດີດ ອັນຕົກໄປໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ຫວັງອະນາຄົດ ອັນຫວັ່ນໄຫວ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ຫົດຫູ່ ອັນຕົກໄປໃນຄວາມກຽດຄ້ານ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ເກີນໄປ ອັນຕົກໄປໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ນ້ອມໄປເກີນໄປ ອັນຕົກໄປໃນລາຄະ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ. ດ້ວຍຈິດທີ່ຖອຍອອກ ອັນຕົກໄປໃນພະຍາບາດ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມກະວົນກະວາຍ, ຫວັ່ນໄຫວ ແລະສັ່ນສະເທືອນ.

Ānāpānassati yassa, paripuṇṇā abhāvitā;

Kāyopi iñjito hoti, cittampi hoti iñjitaṃ;

Kāyopi phandito hoti, cittampi hoti phanditaṃ.

ອານາປານະສະຕິ ຂອງຜູ້ໃດ ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນ ບໍ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ກໍຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ, ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ກໍຍ່ອມສັ່ນສະເທືອນ, ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມສັ່ນສະເທືອນ.

Ānāpānassati yassa, paripuṇṇā subhāvitā;

Kāyopi aniñjito hoti, cittampi hoti aniñjitaṃ;

Kāyopi aphandito hoti, cittampi hoti aphanditanti.

ອານາປານະສະຕິ ຂອງຜູ້ໃດ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນ ຈະເລີນດີແລ້ວ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ກໍຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ແມ່ນແຕ່ກາຍ ກໍຍ່ອມບໍ່ສັ່ນສະເທືອນ, ແມ່ນແຕ່ຈິດ ກໍຍ່ອມບໍ່ສັ່ນສະເທືອນ.

Imehi ca pana nīvaraṇehi visuddhacittassa soḷasavatthukaṃ ānāpānassatisamādhiṃ bhāvayato khaṇikasamodhānā ime aṭṭhārasa upakkilesā uppajjanti.

ກໍແລ້ວ, ສໍາລັບຜູ້ມີຈິດບໍລິສຸດຈາກນີວໍລະນະເຫຼົ່ານີ້ ເມື່ອຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິ ອັນມີວັດຖຸ ໑໖ ຍ່ອມມີການປະຊຸມພ້ອມກັນໃນຊົ່ວຂະນະ, ອຸປະກິເລດ ໑໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ.

Upakkilesañāṇaniddeso tatiyo.

ການສະແດງອຸປະກິເລດສະຍານ ທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

4. Vodānañāṇaniddeso

໔. ການສະແດງໂວທານະຍານ

158. Katamāni terasa vodāne ñāṇāni? Atītānudhāvanaṃ cittaṃ vikkhepānupatitaṃ; taṃ vivajjayitvā ekaṭṭhāne samādahati – evampi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati. Anāgatapaṭikaṅkhanaṃ cittaṃ vikampitaṃ; taṃ vivajjayitvā tattheva adhimoceti – evampi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati. Līnaṃ cittaṃ kosajjānupatitaṃ; taṃ paggaṇhitvā kosajjaṃ pajahati – evampi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati. Atipaggahitaṃ cittaṃ uddhaccānupatitaṃ; taṃ viniggaṇhitvā uddhaccaṃ pajahati – evampi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati. Abhinataṃ cittaṃ rāgānupatitaṃ; taṃ sampajāno hutvā rāgaṃ pajahati – evampi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati. Apanataṃ cittaṃ byāpādānupatitaṃ; taṃ sampajāno hutvā byāpādaṃ pajahati – evampi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati. Imehi chahi ṭhānehi parisuddhaṃ cittaṃ pariyodātaṃ ekattagataṃ hoti.

໑໕໘. ຍານ ໑໓ ປະການໃນຄວາມບໍລິສຸດ (ໂວທານະ) ເປັນແນວໃດ? ຈິດທີ່ແລ່ນໄປຕາມອະດີດ ຍ່ອມຕົກໄປໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ບຸກຄົນລະເວັ້ນຈິດນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໃຫ້ໝັ້ນໃນອາລົມອັນດຽວ — ແມ່ນຢ່າງນີ້ ຈິດກໍບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ຈິດທີ່ຫວັງສະເພาະອະນາຄົດ ຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວ, ບຸກຄົນລະເວັ້ນຈິດນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປໃນອາລົມນັ້ນເອງ — ແມ່ນຢ່າງນີ້ ຈິດກໍບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ຈິດທີ່ຫົດຫູ່ ຍ່ອມຕົກໄປໃນຄວາມກຽດຄ້ານ, ບຸກຄົນປະຄອງຈິດນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະຄວາມກຽດຄ້ານ — ແມ່ນຢ່າງນີ້ ຈິດກໍບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ຈິດທີ່ປະຄອງເກີນໄປ ຍ່ອມຕົກໄປໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ (ອຸດທັດຈະ), ບຸກຄົນຂົ່ມຈິດນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມລະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ — ແມ່ນຢ່າງນີ້ ຈິດກໍບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ຈິດທີ່ນ້ອມໄປ ຍ່ອມຕົກໄປໃນລາຄະ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະແລ້ວ ຍ່ອມລະລາຄະ — ແມ່ນຢ່າງນີ້ ຈິດກໍບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ຈິດທີ່ຫຼີກໄປ ຍ່ອມຕົກໄປໃນພະຍາບາດ, ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະແລ້ວ ຍ່ອມລະພະຍາບາດ — ແມ່ນຢ່າງນີ້ ຈິດກໍບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ຈິດທີ່ບໍລິສຸດ ຜຸດຜ່ອງ ຍ່ອມເຖິງຄວາມມີອາລົມດຽວ ດ້ວຍເຫດ ໖ ປະການນີ້.

Katame [Pg.167] te ekattā? Dānavosaggupaṭṭhānekattaṃ, samathanimittupaṭṭhānekattaṃ, vayalakkhaṇupaṭṭhānekattaṃ, nirodhupaṭṭhānekattaṃ. Dānavosaggupaṭṭhānekattaṃ cāgādhimuttānaṃ, samathanimittupaṭṭhānekattañca adhicittamanuyuttānaṃ, vayalakkhaṇupaṭṭhānekattañca vipassakānaṃ, nirodhupaṭṭhānekattañca ariyapuggalānaṃ – imehi catūhi ṭhānehi ekattagataṃ cittaṃ paṭipadāvisuddhipakkhandañceva hoti, upekkhānubrūhitañca, ñāṇena ca sampahaṃsitaṃ.

ຄວາມມີອາລົມດຽວ (ເອກັດຕະ) ເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງການໃຫ້ແລະການບໍລິຈາກ (ທານະໂວສັກຄະ), ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງສະມະຖະນιມິດ, ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງວະຍະລັກສະນະ (ຄວາມເສື່ອມ), ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມດັບ (ນิໂຣດ). ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງການໃຫ້ແລະການບໍລິຈາກ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີອັດທະຍາໄສໃນການບໍລິຈາກ (ຈາຄະ), ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງສະມະຖະນιມິດ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຂະຫຍັນໃນອະທິຈິດ, ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງວະຍະລັກສະນະ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນວິປັດສະນາ, ຄວາມມີອາລົມດຽວໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມດັບ ຍ່ອມມີແກ່ພະອະລິຍະບຸກຄົນທັງຫຼາຍ — ຈິດທີ່ເຖິງຄວາມມີອາລົມດຽວດ້ວຍເຫດ ໔ ປະການນີ້ ຍ່ອມແລ່ນໄປສູ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ (ປະຕິປະທາວິສຸດທິ) ດ້ວຍ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບການເພີ່ມພູນດ້ວຍອຸເບກຂາດ້ວຍ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມປິຕິຍິນດີດ້ວຍຍານດ້ວຍ.

Paṭhamassa jhānassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Paṭhamassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādi, upekkhānubrūhanā majjhe, sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Paṭhamassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādi. Ādissa kati lakkhaṇāni? Ādissa tīṇi lakkhaṇāni. Yo tassa paripantho tato cittaṃ visujjhati, visuddhattā cittaṃ majjhimaṃ samathanimittaṃ paṭipajjati, paṭipannattā tattha cittaṃ pakkhandati. Yañca paripanthato cittaṃ visujjhati, yañca visuddhattā cittaṃ majjhimaṃ samathanimittaṃ paṭipajjati, yañca paṭipannattā tattha cittaṃ pakkhandati. Paṭhamassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādi. Ādissa imāni tīṇi lakkhaṇāni. Tena vuccati – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ ādikalyāṇañceva hoti lakkhaṇasampannañca’’.

ອັນໃດເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ອັນໃດເປັນທ່າມກາງ, ອັນໃດເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງປະຖົມມະຊານ? ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ຄວາມເພີ່ມພູນດ້ວຍອຸເບກຂາ ເປັນທ່າມກາງ, ຄວາມປິຕິຍິນດີ ເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງປະຖົມມະຊານ. ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທา ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງປະຖົມມະຊານ. ລັກສະນະແຫ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ມີ ໓ ປະການ. ຄື ຈິດຫຼຸດພົ້ນ (ບໍລິສຸດ) ຈາກອຸປະສັກໃດ, ເພາະຄວາມບໍລິສຸດ ຈິດຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະນιມິດອັນເປັນທ່າມກາງ, ເພາະຢັ່ງລົງແລ້ວ ຈິດຍ່ອມແລ່ນໄປໃນສະມະຖະນິມິດນັ້ນ. ຈິດບໍລິສຸດຈາກອຸປະສັກໃດ, ເພາະຄວາມບໍລິສຸດ ຈິດຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະນິມິດອັນເປັນທ່າມກາງໃດ, ເພາະຢັ່ງລົງແລ້ວ ຈິດຍ່ອມແລ່ນໄປໃນສະມະຖະນິມິດນັ້ນໃດ. ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງປະຖົມມະຊານ. ລັກສະນະ ໓ ປະການນີ້ ເປັນຂອງເບື້ອງຕົ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປະຖົມມະຊານ ເປັນທຳງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ”.

Paṭhamassa jhānassa upekkhānubrūhanā majjhe. Majjhassa kati lakkhaṇāni? Majjhassa tīṇi lakkhaṇāni. Visuddhaṃ cittaṃ ajjhupekkhati, samathapaṭipannaṃ ajjhupekkhati, ekattupaṭṭhānaṃ ajjhupekkhati. Yañca visuddhaṃ cittaṃ ajjhupekkhati, yañca samathapaṭipannaṃ ajjhupekkhati, yañca ekattupaṭṭhānaṃ ajjhupekkhati – paṭhamassa jhānassa upekkhānubrūhanā majjhe. Majjhassa imāni tīṇi lakkhaṇāni. Tena vuccati – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ majjhekalyāṇañceva hoti lakkhaṇasampannañca’’.

ຄວາມເພີ່ມພູນດ້ວຍອຸເບກຂາ ເປັນທ່າມກາງແຫ່ງປະຖົມມະຊານ. ລັກສະນະແຫ່ງທ່າມກາງ ມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງທ່າມກາງ ມີ ໓ ປະການ. ຄື ຍ່ອມເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ບໍລິສຸດແລ້ວ, ຍ່ອມເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະ, ຍ່ອມເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ປາກົດໃນຄວາມມີອາລົມດຽວ. ການເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ບໍລິສຸດແລ້ວໃດ, ການເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະໃດ, การເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ປາກົດໃນຄວາມມີອາລົມດຽວໃດ — ຄວາມເພີ່ມພູນດ້ວຍອຸເບກຂາ ເປັນທ່າມກາງແຫ່ງປະຖົມມະຊານ. ລັກສະນະ ໓ ປະການນີ້ ເປັນຂອງທ່າມກາງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປະຖົມມະຊານ ເປັນທຳງາມໃນທ່າມກາງ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ”.

Paṭhamassa jhānassa sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Pariyosānassa kati lakkhaṇāni? Pariyosānassa cattāri lakkhaṇāni. Tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena sampahaṃsanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena sampahaṃsanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena sampahaṃsanā, āsevanaṭṭhena sampahaṃsanā. Paṭhamassa jhānassa sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Pariyosānassa imāni cattāri lakkhaṇāni. Tena vuccati – ‘‘paṭhamaṃ jhānaṃ pariyosānakalyāṇañceva hoti lakkhaṇasampannañca’’. Evaṃ tivattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ vitakkasampannañceva hoti vicārasampannañca pītisampannañca sukhasampannañca cittassa adhiṭṭhānasampannañca saddhāsampannañca vīriyasampannañca satisampannañca samādhisampannañca paññāsampannañca.

ຄວາມປິຕິຍິນດີ ເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງປະຖົມມະຊານ. ລັກສະນະແຫ່ງທີ່ສຸດ ມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງທີ່ສຸດ ມີ ໔ ປະການ. ຄື ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດໃນຊານນັ້ນ, ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນຕົວນຳໄປເຊິ່ງຄວາມພຽນທີ່ເຂົ້າເຖິງທັງສອງນັ້ນ, ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການເສບຊ້ຳ. ຄວາມປິຕິຍິນດີ ເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງປະຖົມມະຊານ. ລັກສະນະ ໔ ປະການນີ້ ເປັນຂອງທີ່ສຸດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປະຖົມມະຊານ ເປັນທຳງາມໃນທີ່ສຸດ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ”. ຈິດທີ່ດຳເນີນໄປໃນການໝູນວຽນ ໓ ຮອບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຈິດງາມ ໓ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ ໑໐ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຕົກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຈານ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປິຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຣິຍະ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

Dutiyassa [Pg.168] jhānassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Dutiyassa jhānassa paṭipadāvisuddhi ādi, upekkhānubrūhanā majjhe, sampahaṃsanā pariyosānaṃ…pe… evaṃ tivattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ pītisampannañceva hoti sukhasampannañca cittassa adhiṭṭhānasampannañca saddhāsampannañca vīriyasampannañca satisampannañca samādhisampannañca paññāsampannañca.

ອັນໃດເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, อັນໃດເປັນທ່າມກາງ, ອັນໃດເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງທຸຕິຍະຊານ? ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ຄວາມເພີ່ມພູນດ້ວຍອຸເບກຂາ ເປັນທ່າມກາງ, ຄວາມປິຕິຍິນດີ ເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງທຸຕິຍະຊານ... ລະ... ຈິດທີ່ດຳເນີນໄປໃນການໝູນວຽນ ໓ ຮອບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຈິດງາມ ໓ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ ໑໐ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປິຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຣິຍະ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

Tatiyassa jhānassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ…pe… evaṃ tivattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ sukhasampannañceva hoti cittassa adhiṭṭhānasampannañca saddhāsampannañca vīriyasampannañca satisampannañca samādhisampannañca paññāsampannañca.

ອັນໃດເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ອັນໃດເປັນທ່າມກາງ, ອັນໃດເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງຕະຕິຍະຊານ... ລະ... ຈິດທີ່ດຳເນີນໄປໃນການໝູນວຽນ ໓ ຮອບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຈິດງາມ ໓ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ ໑໐ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຣິຍະ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

Catutthassa jhānassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ…pe… evaṃ tivattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannañca upekkhāsampannañceva hoti cittassa adhiṭṭhānasampannañca saddhāsampannañca vīriyasampannañca satisampannañca samādhisampannañca paññāsampannañca.

ອັນໃດເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ອັນໃດເປັນທ່າມກາງ, ອັນໃດເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງຈະຕຸດຖະຊານ... ລະ... ຈິດທີ່ດຳເນີນໄປໃນການໝູນວຽນ ໓ ຮອບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຈິດງາມ ໓ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ ໑໐ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອຸເບກຂາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຣິຍະ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā…pe… viññāṇañcāyatanasamāpattiyā… ākiñcaññāyatanasamāpattiyā… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ…pe… evaṃ tivattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ upekkhāsampannañceva hoti cittassa adhiṭṭhānasampannaṃ ca…pe… paññāsampannañca.

ອັນໃດເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ອັນໃດເປັນທ່າມກາງ, ອັນໃດເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ລະ... ແຫ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ແຫ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ແຫ່ງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ລະ... ຈິດທີ່ດຳເນີນໄປໃນການໝູນວຽນ ໓ ຮອບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຈິດງາມ ໓ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ ໑໐ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອຸເບກຂາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ... ລະ... ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

Aniccānupassanāya ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ…pe… evaṃ tivattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ vitakkasampannañceva hoti vicārasampannañca pītisampannañca sukhasampannañca cittassa adhiṭṭhānasampannañca saddhāsampannañca vīriyasampannañca satisampannañca samādhisampannañca paññāsampannañca. Dukkhānupassanāya…pe… anattānupassanāya… nibbidānupassanāya… virāgānupassanāya… nirodhānupassanāya… paṭinissaggānupassanāya… khayānupassanāya… vayānupassanāya… vipariṇāmānupassanāya… animittānupassanāya… appaṇihitānupassanāya… suññatānupassanāya… adhipaññādhammavipassanāya… yathābhūtañāṇadassanāya… ādīnavānupassanāya… paṭisaṅkhānupassanāya… vivaṭṭanānupassanāya… paññāsampannañca.

ອັນໃດເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ອັນໃດເປັນທ່າມກາງ, ອັນໃດເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງອະນິດຈານຸປັດສະນາ... ລະ... ຈິດທີ່ດຳເນີນໄປໃນການໝູນວຽນ ໓ ຮອບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຈິດງາມ ໓ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ ໑໐ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຕົກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຈານ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປິຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຣິຍະ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ. ແຫ່ງທຸກຂານຸປັດສະນາ... ລະ... ແຫ່ງອະນັດຕານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງນິບພິທານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງວິຣາການຸປັດສະນາ... ແຫ່ງນິໂຣທານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງຂະຍານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງວະຍານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງວິປະຣິມານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ... ແຫ່ງຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ... ແຫ່ງອາທີນວານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ... ແຫ່ງວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ... ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

Sotāpattimaggassa…pe… sakadāgāmimaggassa… anāgāmimaggassa… arahattamaggassa ko ādi, kiṃ majjhe, kiṃ pariyosānaṃ? Arahattamaggassa paṭipadāvisuddhi [Pg.169] ādi upekkhānubrūhanā majjhe, sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Arahattamaggassa paṭipadāvisuddhi ādi. Ādissa kati lakkhaṇāni? Ādissa tīṇi lakkhaṇāni. Yo tassa paripantho tato cittaṃ visujjhati, visuddhattā cittaṃ majjhimaṃ samathanimittaṃ paṭipajjati, paṭipannattā tattha cittaṃ pakkhandati. Yañca paripanthato cittaṃ visujjhati, yañca visuddhattā cittaṃ majjhimaṃ samathanimittaṃ paṭipajjati, yañca paṭipannattā tattha cittaṃ pakkhandati – arahattamaggassa paṭipadāvisuddhi ādi. Ādissa imāni tīṇi lakkhaṇāni. Tena vuccati – ‘‘arahattamaggo ādikalyāṇo ceva hoti lakkhaṇasampanno ca’’.

ອັນໃດເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ອັນໃດເປັນທ່າມກາງ, ອັນໃດເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງໂសດາປັດຕິມັກ... ລະ... ແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ... ແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ... ແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ? ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ຄວາມເພີ່ມພູນດ້ວຍອຸເບກຂາ ເປັນທ່າມກາງ, ຄວາມປິຕິຍິນດີ ເປັນທີ່ສຸດ ແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ລັກສະນະແຫ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງເບື້ອງຕົ້ນ ມີ ໓ ປະການ. ຄື ຈິດຫຼຸດພົ້ນ (ບໍລິສຸດ) ຈາກອຸປະສັກໃດ, ເພາະຄວາມບໍລິສຸດ ຈິດຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະນิມິດອັນເປັນທ່າມກາງ, ເພາະຢັ່ງລົງແລ້ວ ຈິດຍ່ອມແລ່ນໄປໃນສະມະຖະນິມິດນັ້ນ. ຈິດບໍລິສຸດຈາກອຸປະສັກໃດ, ເພາະຄວາມບໍລິສຸດ ຈິດຍ່ອມຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະນິມິດອັນເປັນທ່າມກາງໃດ, ເພາະຢັ່ງລົງແລ້ວ ຈິດຍ່ອມແລ່ນໄປໃນສະມະຖະນິມິດນັ້ນໃດ — ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງປະຕິປະທາ ເປັນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ລັກສະນະ ໓ ປະການນີ້ ເປັນຂອງເບື້ອງຕົ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນທຳງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ”.

Arahattamaggassa upekkhānubrūhanā majjhe. Majjhassa kati lakkhaṇāni? Majjhassa tīṇi lakkhaṇāni. Visuddhaṃ cittaṃ ajjhupekkhati, samathapaṭipannaṃ ajjhupekkhati, ekattupaṭṭhānaṃ ajjhupekkhati. Yañca visuddhaṃ cittaṃ ajjhupekkhati, yañca samathapaṭipannaṃ ajjhupekkhati, yañca ekattupaṭṭhānaṃ ajjhupekkhati. Tena vuccati – ‘‘arahattamaggo majjhekalyāṇo ceva hoti lakkhaṇasampanno ca’’.

ຄວາມເພີ່ມພູນດ້ວຍອຸເບກຂາ ເປັນທ່າມກາງແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ລັກສະນະແຫ່ງທ່າມກາງ ມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງທ່າມກາງ ມີ ໓ ປະການ. ຄື ຍ່ອມເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ບໍລິສຸດແລ້ວ, ຍ່ອມເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະ, ຍ່ອມເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ປາກົດໃນຄວາມມີອາລົມດຽວ. ການເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ບໍລິສຸດແລ້ວໃດ, ການເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ຢັ່ງລົງສູ່ສະມະຖະໃດ, ການເພັ່ງເສີຍເຊິ່ງຈິດທີ່ປາກົດໃນຄວາມມີອາລົມດຽວໃດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນທຳງາມໃນທ່າມກາງ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ”.

Arahattamaggassa sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Pariyosānassa kati lakkhaṇāni? Pariyosānassa cattāri lakkhaṇāni. Tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena sampahaṃsanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena sampahaṃsanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena sampahaṃsanā, āsevanaṭṭhena sampahaṃsanā. Arahattamaggassa sampahaṃsanā pariyosānaṃ. Pariyosānassa imāni cattāri lakkhaṇāni. Tena vuccati – ‘‘arahattamaggo pariyosānakalyāṇo ceva hoti lakkhaṇasampanno ca’’. Evaṃ tivattagataṃ cittaṃ tividhakalyāṇakaṃ dasalakkhaṇasampannaṃ vitakkasampannañceva hoti vicārasampannañca pītisampannañca sukhasampannañca cittassa adhiṭṭhānasampannañca saddhāsampannañca vīriyasampannañca satisampannañca samādhisampannañca paññāsampannañca.

... ຄວາມປິຕິຍິນດີ ເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ລັກສະນະແຫ່ງທີ່ສຸດ ມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງທີ່ສຸດ ມີ ໔ ປະການ. ຄື ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດໃນມັກນັ້ນ, ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນຕົວນຳໄປເຊິ່ງຄວາມພຽນທີ່ເຂົ້າເຖິງທັງສອງນັ້ນ, ຄວາມປິຕິຍິນດີໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການເສບຊ້ຳ. ຄວາມປິຕິຍິນດີ ເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ລັກສະນະ ໔ ປະການນີ້ ເປັນຂອງທີ່ສຸດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນທຳງາມໃນທີ່ສຸດ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ”. ຈິດທີ່ດຳເນີນໄປໃນການໝູນວຽນ ໓ ຮອບຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເປັນຈິດງາມ ໓ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍລັກສະນະ ໑໐ ປະການ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຕົກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຈານ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປິຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສຸກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຣິຍະ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະຕິ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສະມາທິ ແລະເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ.

159.

໑໕໙.

Nimittaṃ assāsapassāsā, anārammaṇamekacittassa;

Ajānato ca tayo dhamme, bhāvanā nupalabbhati.

ນິມິດກໍດີ, ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກກໍດີ ບໍ່ແມ່ນອາລົມແຫ່ງຈິດດຽວກັນ; ເມື່ອບຸກຄົນບໍ່ຮູ້ທຳ ໓ ປະການນີ້ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການຈະເລີນພາວະນາ.

Nimittaṃ assāsapassāsā, anārammaṇamekacittassa;

Jānato ca tayo dhamme, bhāvanā upalabbhatīti.

ນິມິດກໍດີ, ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກກໍດີ ບໍ່ແມ່ນອາລົມແຫ່ງຈິດດຽວກັນ; ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ທຳ ໓ ປະການນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການຈະເລີນພາວະນາ ດັ່ງນີ້.

Kathaṃ ime tayo dhammā ekacittassa ārammaṇā na honti, na cime tayo dhammā aviditā honti, na ca cittaṃ vikkhepaṃ gacchati, padhānañca paññāyati, payogañca sādheti, visesamadhigacchati? Seyyathāpi rukkho [Pg.170] same bhūmibhāge nikkhitto. Tamenaṃ puriso kakacena chindeyya. Rukkhe phuṭṭhakakacadantānaṃ vasena purisassa sati upaṭṭhitā hoti; na āgate vā gate vā kakacadante manasi karoti. Na āgatā vā gatā vā kakacadantā aviditā honti, padhānañca paññāyati, payogañca sādheti. Yathā rukkho same bhūmibhāge nikkhitto. Evaṃ upanibandhanā nimittaṃ. Yathā kakacadantā, evaṃ assāsapassāsā. Yathā rukkhe phuṭṭhakakacadantānaṃ vasena purisassa sati upaṭṭhitā hoti, na āgate vā gate vā kakacadante manasi karoti, na āgatā vā gatā vā kakacadantā aviditā honti, padhānañca paññāyati, payogañca sādheti. Evamevaṃ bhikkhu nāsikagge vā mukhanimitte vā satiṃ upaṭṭhapetvā nisinno hoti, na āgate vā gate vā assāsapassāse manasi karoti, na āgatā vā gatā vā assāsapassāsā aviditā honti, padhānañca paññāyati, payogañca sādheti. Visesamadhigacchati padhānañca.

ທຳ ໓ ປະການນີ້ ບໍ່ເປັນອາລົມແຫ່ງຈິດດວງດຽວແນວໃດ? ທຳ ໓ ປະການນີ້ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ປາກົດແນວໃດ? ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແນວໃດ? ຄວາມພຽນ (ປະທານະ) ຍ່ອມປາກົດແນວໃດ? ຄວາມປະກອບ (ປະໂຍຄະ) ຍ່ອມສຳເລັດແນວໃດ? ຄຸນວິເສດຍ່ອມບັນລຸແນວໃດ? ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງພື້ນດິນອันລຽບງາມ ບຸລຸດພຶງຕັດຕົ້ນໄມ້ນັ້ນດ້ວຍເລື່ອຍ. ສະຕິຂອງບຸລຸດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງແຂ້ວເລື່ອຍທີ່ຖືກຕ້ອງຕົ້ນໄມ້; ບຸລຸດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ໃສ່ໃຈເຖິງແຂ້ວເລື່ອຍທີ່ມາ ຫຼື ທີ່ໄປ. ແຂ້ວເລື່ອຍທີ່ມາ ຫຼື ທີ່ໄປ ກໍບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ປາກົດແກ່ລາວ, ຄວາມພຽນຍ່ອມປາກົດ ແລະຄວາມປະກອບຍ່ອມສຳເລັດ. ຕົ້ນໄມ້ທີ່ຕັ້ງຢູ່ເທິງພື້ນດິນອັນລຽບງາມນັ້ນ ມີອຸປະມາຢ່າງໃດ, ນິມິດເຄື່ອງຜူກພັນ ກໍມີອຸປະໄມຢ່າງນັ້ນ. ແຂ້ວເລື່ອຍມີອຸປະມາຢ່າງໃດ, ລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ກໍມີອຸປະໄມຢ່າງນັ້ນ. ສະຕິຂອງບຸລຸດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງແຂ້ວເລື່ອຍທີ່ຖືກຕ້ອງຕົ້ນໄມ້, ບໍ່ໃສ່ໃຈເຖິງແຂ້ວເລື່ອຍທີ່ມາ ຫຼື ທີ່ໄປ, ແຂ້ວເລື່ອຍທີ່ມາ ຫຼື ທີ່ໄປ ກໍບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ປາກົດແກ່ລາວ, ຄວາມພຽນຍ່ອມປາກົດ ແລະຄວາມປະກອບຍ່ອມສຳເລັດຢ່າງໃດ; ພິກຂຸກໍຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຕັ້ງສະຕິໄວ້ທີ່ປາຍດັງ ຫຼື ທີ່ນິມິດຮີມສົບແລ້ວນັ່ງຢູ່, ບໍ່ໃສ່ໃຈເຖິງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍใจເຂົ້າທີ່ມາ ຫຼື ທີ່ໄປ, ລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າທີ່ມາ ຫຼື ທີ່ໄປ ກໍບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ປາກົດແກ່ລາວ, ຄວາມພຽນຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມປະກອບຍ່ອມສຳເລັດ, ຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດ ແລະຄວາມພຽນ.

Katamaṃ padhānaṃ? Āraddhavīriyassa kāyopi cittampi kammaniyaṃ hoti – idaṃ padhānaṃ. Katamo payogo? Āraddhavīriyassa upakkilesā pahīyanti, vitakkā vūpasamanti – ayaṃ payogo. Katamo viseso? Āraddhavīriyassa saññojanā pahīyanti, anusayā byantīhonti. Ayaṃ viseso. Evaṃ ime tayo dhammā ekacittassa ārammaṇā na honti, na cime tayo dhammā aviditā honti, na ca cittaṃ vikkhepaṃ gacchati, padhānañca paññāyati, payogañca sādheti, visesamadhigacchati.

ຄວາມພຽນ (ປະທານະ) ເປັນແນວໃດ? ກາຍກໍດີ ຈິດກໍດີ ຂອງຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນແລ້ວ ຍ່ອມຄວນແກ່ການງານ — ນີ້ຄືຄວາມພຽນ. ຄວາມປະກອບ (ປະໂຍຄະ) ເປັນແນວໃດ? ອຸປະກິເລດທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້, ຄວາມຕຶກຕອງ (ວິຕົກ) ທັງຫຼາຍຍ່ອມສະຫງົບລະງັບ — ນີ້ຄືຄວາມປະກອບ. ຄຸນວິເສດ (ວິເສສະ) ເປັນແນວໃດ? ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ — ນີ້ຄືຄຸນວິເສດ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ທຳ ໓ ປະການນີ້ ບໍ່ເປັນອາລົມແຫ່ງຈິດດວງດຽວ, ທຳ ໓ ປະການນີ້ ບໍ່ແມ່ນວ່າບໍ່ປາກົດ, ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມພຽນຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມປະກອບຍ່ອມສຳເລັດ, ຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດ.

160.

໑໖໐.

Ānāpānassati yassa, paripuṇṇā subhāvitā;

Anupubbaṃ paricitā, yathā buddhena desitā;

So imaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimāti.

ອານาປານະສະຕິ ຂອງຜູ້ໃດ ບໍລິບູນ ດີແລ້ວ, ອົບຮົມດີແລ້ວ, ສັ່ງສົມໄວ້ໂດຍລຳດັບ ຕາມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້, ຜู້ນັ້ນຍ່ອມເຮັດໂລກນີ້ໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ ປຽບເໝືອນດວງຈັນທີ່ພົ້ນຈາກກີບເມກ ສະນັ້ນ.

Ānanti assāso, no passāso. Apānanti passāso, no assāso. Assāsavasena upaṭṭhānaṃ sati, passāsavasena upaṭṭhānaṃ sati.

ຄຳວ່າ 'ອານະ' ຄື ລົມຫາຍໃຈອອກ ບໍ່ແມ່ນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ. ຄຳວ່າ 'ອະປານะ' ຄື ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ບໍ່ແມ່ນລົມຫາຍໃຈອອກ. ສະຕິປາກົດດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈອອກ, ສະຕິປາກົດດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ.

Yo assasati tassupaṭṭhāti, yo passasati tassupaṭṭhāti. Paripuṇṇāti pariggahaṭṭhena paripuṇṇā, parivāraṭṭhena paripuṇṇā, paripūraṭṭhena paripuṇṇā. Subhāvitāti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena [Pg.171] bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā. Tassime cattāro bhāvanaṭṭhā yānīkatā honti vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā.

ສະຕິຍ່ອມປາກົດແກ່ຜູ້ຫາຍໃຈອອກ, ສະຕິຍ່ອມປາກົດແກ່ຜູ້ຫາຍໃຈເຂົ້າ. ຄຳວ່າ 'ບໍລິບູນ' (ປະຣິປຸນນາ) ຄື ບໍລິບູນໂດຍອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດ, ບໍລິບູນໂດຍອັດຖະແຫ່ງບໍລິວານ, ບໍລິບູນໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເຕັມປ່ຽມ. ຄຳວ່າ 'ອົບຮົມດີແລ້ວ' (ສຸພາວີຕາ) ຄື ການຈະເລີນ ໔ ປະການ — ໃນອານາປານະສະຕິນັ້ນ ການຈະເລີນໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ລ່ວງເກີນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ການຈະເລີນໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີລົດດຽວແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ການຈະເລີນໂດຍອັດຖະແຫ່ງການນຳມາຊຶ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງທຳນັ້ນ, ການຈະເລີນໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເສບຄົບ. ພູມິແຫ່ງການຈະເລີນ ໔ ປະການນີ້ ຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຕົນເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາລົບດີແລ້ວ.

Yānīkatāti yattha yattha ākaṅkhati tattha tattha vasippatto hoti balappatto vesārajjappatto. Tassa me te dhammā āvajjanapaṭibaddhā honti ākaṅkhapaṭibaddhā manasikārapaṭibaddhā cittuppādapaṭibaddhā. Tena vuccati – ‘‘yānīkatā’’ti. Vatthukatāti yasmiṃ yasmiṃ vatthusmiṃ cittaṃ svādhiṭṭhitaṃ hoti, tasmiṃ tasmiṃ vatthusmiṃ sati supaṭṭhitā hoti. Yasmiṃ yasmiṃ vā pana vatthusmiṃ sati sūpaṭṭhitā hoti, tasmiṃ tasmiṃ vatthusmiṃ cittaṃ svādhiṭṭhitaṃ hoti. Tena vuccati – ‘‘vatthukatā’’ti. Anuṭṭhitāti vatthusmiṃ yena yena cittaṃ abhinīharati tena tena sati anuparivattati. Yena yena vā pana sati anuparivattati tena tena cittaṃ abhinīharati. Tena vuccati – ‘‘anuṭṭhitā’’ti. Paricitāti pariggahaṭṭhena paricitā, parivāraṭṭhena paricitā, paripūraṭṭhena paricitā. Satiyā pariggaṇhanto jināti pāpake akusale dhamme. Tena vuccati – ‘‘paricitā’’ti. Susamāraddhāti cattāro susamāraddhā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena susamāraddhā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena susamāraddhā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena susamāraddhā, tappaccanīkānaṃ kilesānaṃ susamūhatattā susamāraddhā.

ຄຳວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ' (ຍານີກະຕາ) ຄື ປາຖະໜາໃນທຳໃດໆ ກໍຍ່ອມເປັນຜູ້ເຖິງຄວາມຊຳນານ, ເຖິງກຳລັງ, ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານ ໃນທຳນັ້ນໆ. ທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຂອງຜູ້ນັ້ນ ຍ່ອມເນື່ອງດ້ວຍການນຶກ (ອາວັດຊະນະ), ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມປາຖະໜາ, ເນື່ອງດ້ວຍການໃສ່ໃຈ (ມະນະສิການ), ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຈິດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ'. ຄຳວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ' (ວັດຖຸກິຕາ) ຄື ຈິດຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນວັດຖຸໃດໆ, ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນດີໃນວັດຖຸນັ້ນໆ. ຫຼືວ່າ ສະຕິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນວັດຖຸໃດໆ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນດີໃນວັດຖຸນັ້ນໆ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ'. ຄຳວ່າ 'ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ' (ອະນຸດຖິຕາ) ຄື ໃນວັດຖຸ, ຈິດນ້ອມໄປດ້ວຍທຳໃດໆ, ສະຕິຍ່ອມໝູນໄປຕາມດ້ວຍທຳນັ້ນໆ. ຫຼືວ່າ ສະຕິໝູນໄປຕາມດ້ວຍທຳໃດໆ, ຈິດຍ່ອມນ້ອມໄປດ້ວຍທຳນັ້ນໆ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ'. ຄຳວ່າ 'ສັ່ງສົມແລ້ວ' (ປະຣິຈິຕາ) ຄື ສັ່ງສົມໂດຍອັດຖະແຫ່ງການກຳນົດ, ສັ່ງສົມໂດຍອັດຖະແຫ່ງບໍລິວານ, ສັ່ງສົມໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເຕັມປ່ຽມ. ຜູ້ກຳນົດຢູ່ດ້ວຍສະຕິ ຍ່ອມຊະນະອະກຸສົນທຳອັນຊົ່ວຊ້າ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ສັ່ງສົມແລ້ວ'. ຄຳວ່າ 'ປາລົບດີແລ້ວ' (ສຸສະມາຣັດທາ) ຄື ການປາລົບດີ ໔ ປະການ — ໃນອານາປານະສະຕິນັ້ນ ການປາລົບດີໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ລ່ວງເກີນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ການປາລົບດີໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມມີລົດດຽວແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ການປາລົບດີໂດຍອັດຖະແຫ່ງການນຳມາຊຶ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງທຳນັ້ນ, ການປາລົບດີເພາະຄວາມຖອນຂຶ້ນດ້ວຍດີແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ເປັນປະຕิປັກ.

161. Susamanti atthi samaṃ, atthi susamaṃ. Katamaṃ samaṃ? Ye tattha jātā anavajjā kusalā bodhipakkhiyā – idaṃ samaṃ. Katamaṃ susamaṃ? Yaṃ tesaṃ tesaṃ dhammānaṃ ārammaṇaṃ nirodho nibbānaṃ – idaṃ susamaṃ. Iti idañca samaṃ idañca susamaṃ ñātaṃ hoti diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya. Āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ, upaṭṭhitā sati asammūḷā, passaddho kāyo asāraddho, samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ. Tena vuccati – ‘‘susamāraddhā’’ti.

໑໖໑. ໃນຄຳວ່າ 'ສຸສະມັງ' ນັ້ນ ມີຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີ (ສະມັງ) ກໍມີ, ມີຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີຢ່າງຍິ່ງ (ສຸສະມັງ) ກໍມີ. ຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີ ເປັນແນວໃດ? ໂພທິປັກຂິຍະທຳທັງຫຼາຍອັນເປັນກຸສົນ ບໍ່ມີໂທດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນອານາປານະສະຕິນັ້ນ — ນີ້ຄືຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີ. ຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີຢ່າງຍິ່ງ ເປັນແນວໃດ? ພຣະນິພພານອັນເປັນທີ່ດັບ ເປັນອາລົມແຫ່ງທຳນັ້ນໆ — ນີ້ຄືຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີຢ່າງຍິ່ງ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີນີ້ກໍດີ ຄວາມສະໝ່ຳສະເໝີຢ່າງຍິ່ງນີ້ກໍດີ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຕົນຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຊາບແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ຄວາມພຽນອັນຕົນປາລົບແລ້ວ ບໍ່ຫຍໍ້ທໍ້, ສະຕິຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ ບໍ່ຫຼົງລືມ, ກາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ບໍ່ກະວົນກະວາຍ, ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ມີອາລົມດຽວ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ປາລົບດີແລ້ວ'.

Anupubbaṃ paricitāti dīghaṃ assāsavasena purimā purimā paricitā, pacchimā pacchimā anuparicitā. Dīghaṃ passāsavasena purimā purimā paricitā, pacchimā pacchimā anuparicitā. Rassaṃ assāsavasena purimā purimā paricitā[Pg.172], pacchimā pacchimā anuparicitā. Rassaṃ passāsavasena purimā purimā paricitā, pacchimā pacchimā anuparicitā…pe… paṭinissaggānupassī assāsavasena purimā purimā paricitā, pacchimā pacchimā anuparicitā. Paṭinissaggānupassī passāsavasena purimā purimā paricitā, pacchimā pacchimā anuparicitā. Sabbāpi soḷasavatthukā ānāpānassatiyo aññamaññaṃ paricitā ceva honti anuparicitā ca. Tena vuccati – ‘‘anupubbaparicitā’’ti.

ຄຳວ່າ 'ສັ່ງສົມໄວ້ໂດຍລຳດັບ' (ອະນຸປຸບພັງ ປະຣິຈິຕາ) ຄື ດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ສະຕິໃນກ່ອນໆ ຕົນສັ່ງສົມແລ້ວ, ສະຕິໃນພາຍຫຼັງໆ ຕົນສັ່ງສົມຕາມແລ້ວ. ດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ສະຕິໃນກ່ອນໆ ຕົນສັ່ງສົມແລ້ວ, ສະຕິໃນພາຍຫຼັງໆ ຕົນສັ່ງສົມຕາມແລ້ວ. ດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ສະຕິໃນກ່ອນໆ ຕົນສັ່ງສົມແລ້ວ, ສະຕິໃນພາຍຫຼັງໆ ຕົນສັ່ງສົມຕາມແລ້ວ. ດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ ສະຕິໃນກ່ອນໆ ຕົນສັ່ງສົມແລ້ວ, ສະຕິໃນພາຍຫຼັງໆ ຕົນສັ່ງສົມຕາມແລ້ວ... ລະ... ດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈອອກຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ສະຕິໃນກ່ອນໆ ຕົນສັ່ງສົມແລ້ວ, ສະຕິໃນພາຍຫຼັງໆ ຕົນສັ່ງສົມຕາມແລ້ວ. ດ້ວຍອຳນາດລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ສະຕິໃນກ່ອນໆ ຕົນສັ່ງສົມແລ້ວ, ສະຕິໃນພາຍຫຼັງໆ ຕົນສັ່ງສົມຕາມແລ້ວ. ອານາປານະສະຕິທັງໝົດມີວັດຖຸ ໑໖ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຕົນສັ່ງສົມແລ້ວ ແລະສັ່ງສົມຕາມແລ້ວເຊິ່ງກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ສັ່ງສົມໄວ້ໂດຍລຳດັບ'.

Yathāti dasa yathatthā – attadamathattho yathattho, attasamathattho yathattho, attaparinibbāpanattho yathattho, abhiññattho yathattho, pariññattho yathattho, pahānattho yathattho, bhāvanattho yathattho, sacchikiriyattho yathattho, saccābhisamayattho yathattho, nirodhe patiṭṭhāpakattho yathattho.

ຄຳວ່າ 'ຕາມທີ່' (ຍະຖາ) ຄື ອັດຖะອັນແທ້ຈິງ (ຍະຖັດຖະ) ໑໐ ປະການ — ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການທໍລະມານຕົນ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການສະຫງົບຕົນ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການดັບສະໜິດແຫ່ງຕົນ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ອັດຖະອันແທ້ຈິງຄືການກຳນົດຮູ້, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການລະ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການຈະເລີນ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການຕັດສະຮູ້ສັດຈະ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ.

Buddhoti yo so bhagavā sayambhū anācariyako pubbe ananussutesu dhammesu sāmaṃ saccāni abhisambujjhi, tattha ca sabbaññutaṃ pāpuṇi, balesu ca vasībhāvaṃ.

ຄຳວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າ' (ພຸດໂທ) ຄື ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ຊົງເປັນສະຍຳພູ ບໍ່ມີຄູອາຈານ ຊົງຕັດສະຮູ້ສັດຈະທັງຫຼາຍດ້ວຍພຣະອົງເອງ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ, ແລະຊົງບັນລຸຄວາມເປັນພຣະສັບພັນຍູໃນສັດຈະທັງຫຼາຍນັ້ນ, ແລະຊົງບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ມີອຳນາດໃນພະລັງທັງຫຼາຍ.

162. Buddhoti kenaṭṭhena buddho? Bujjhitā saccānīti – buddho. Bodhetā pajāyāti – buddho. Sabbaññutāya buddho. Sabbadassāvitāya buddho. Anaññaneyyatāya buddho. Visavitāya buddho. Khīṇāsavasaṅkhātena buddho. Nirupalepasaṅkhātena buddho. Ekantavītarāgoti – buddho. Ekantavītadosoti – buddho. Ekantavītamohoti – buddho. Ekantanikkilesoti – buddho. Ekāyanamaggaṃ gatoti – buddho. Eko anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti – buddho. Abuddhivihatattā buddhipaṭilābhā – buddho. Buddhoti netaṃ nāmaṃ mātarā kataṃ, na pitarā kataṃ, na bhātarā kataṃ, na bhaginiyā kataṃ, na mittāmaccehi kataṃ, na ñātisālohitehi kataṃ, na samaṇabrāhmaṇehi kataṃ, na devatāhi kataṃ. Vimokkhantikametaṃ buddhānaṃ bhagavantānaṃ bodhiyā mūle saha sabbaññutañāṇassa paṭilābhā sacchikā paññatti yadidaṃ – buddhoti. Desitāti attadamathattho yathattho yathā buddhena desito, attasamathattho yathattho yathā buddhena desito, attaparinibbāpanattho yathattho yathā buddhena desito…pe… nirodhe patiṭṭhāpakattho yathattho yathā buddhena desito.

໑໖໒. ຄຳວ່າ 'ພຣະພຸດທະເຈົ້າ' (ພຸດໂທ) ທີ່ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະອັດຖະແנວໃດ? ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຊົງຮູ້ສັດຈະທັງຫຼາຍ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຊົງປຸກປະຊາຊົນໃຫ້ຕື່ນ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຄວາມເປັນພຣະສັບພັນຍູ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ຊົງເຫັນທຸກສິ່ງ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຕ້ອງໃຫ້ຜູ້ອື່ນແນະນຳ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ເບີກບານແລ້ວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະความເປັນຜູ້ມີອາສະວະສิ້ນແລ້ວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ມີກິເລດເຄື່ອງທາທາ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະເປັນຜູ້ປາສະຈາກລາຄະໂດຍສ່ວນດຽວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂທສະໂດຍສ່ວນດຽວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະເປັນຜູ້ປາສະຈາກໂມຫະໂດຍສ່ວນດຽວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະເປັນຜູ້ບໍ່ມີກິເລດໂດຍສ່ວນດຽວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະເປັນຜູ້ສະເດັດໄປສູ່ທາງສາຍເອກແລ້ວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ພຣະອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານແຕ່ພຣະອົງດຽວ. ຊື່ວ່າ ພຸດທະ ເພາະຄວາມທີ່ຄວາມບໍ່ຮູ້ຖືກກຳຈັດແລ້ວ ແລະເພາະການໄດ້ສະເພາະຊຶ່ງປັນຍາ. ຄຳວ່າ 'ພຸດທະ' ນີ້ ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ມານດາຕັ້ງໃຫ້, ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ບິດາຕັ້ງໃຫ້, ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ພີ່ຊາຍນ້ອງຊາຍຕັ້ງໃຫ້, ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ພີ່ສາວນ້ອງສາວຕັ້ງໃຫ້, ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ມິດອຳມາດຕັ້ງໃຫ້, ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ຍາດສາໂລຫິດຕັ້ງໃຫ້, ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ສະມະນະພຣາມຕັ້ງໃຫ້, ບໍ່ແມ່ນຊື່ທີ່ເທວະດາຕັ້ງໃຫ້. ຄຳວ່າ 'ພຸດທະ' ນີ້ ເປັນບັນຍັດທີ່ເກີດຂຶ້ນຈິງ ພ້ອມກັບການໄດ້ສະເພາະຊຶ່ງພຣະສັບພັນຍຸຕະຍານ ທີ່ໂຄນຕົ້ນພຣະສີມະຫາໂພ ແຫ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ອັນເປັນຍອດແຫ່ງວິໂມກ. ຄຳວ່າ 'ຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ' (ເທສິຕາ) ຄື ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການທໍລະມານຕົນ ຕາມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການສະຫงົບຕົນ ຕາມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ, ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການດັບສະໜິດແຫ່ງຕົນ ຕາມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ... ລະ... ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ ຕາມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ.

Soti [Pg.173] gahaṭṭho vā hoti pabbajito vā. Lokoti. Khandhaloko dhātuloko āyatanaloko vipattibhavaloko vipattisambhavaloko sampattibhavaloko sampattisambhavaloko. Eko loko – sabbe sattā āhāraṭṭhitikā…pe… aṭṭhārasa lokā – aṭṭhārasa dhātuyo. Pabhāsetīti attadamathatthaṃ yathatthaṃ abhisambuddhattā. So imaṃ lokaṃ obhāseti bhāseti pabhāseti. Attasamathatthaṃ yathatthaṃ abhisambuddhattā. So imaṃ lokaṃ obhāseti bhāseti pabhāseti. Attaparinibbāpanatthaṃ yathatthaṃ abhisambuddhattā. So imaṃ lokaṃ obhāseti bhāseti pabhāseti…pe… nirodhe patiṭṭhāpakatthaṃ yathatthaṃ abhisambuddhattā. So imaṃ lokaṃ obhāseti bhāseti pabhāseti.

ຄຳວ່າ 'ຜູ້ນັ້ນ' (ໂສ) ຈະເປັນຄະລຶຫັດ ຫຼື ບັນພະຊິດກໍຕາມ. ຄຳວ່າ 'ໂລກ' (ໂລໂກ) ໄດ້ແກ່ ຂັນທະໂລກ, ທາຕຸໂລກ, ອາຍະຕະນະໂລກ, ວິປັດຕິພະວະໂລກ, ວິປັດຕິສຳພະວະໂລກ, ສັມປັດຕິພະວະໂລກ, ສັມປັດຕິສຳພະວະໂລກ. ໂລກໜຶ່ງ ຄື ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງດຳລົງຢູ່ໄດ້ດ້ວຍອາຫານ... ລະ... ໂລກ ໑໘ ຄື ທາດ ໑໘. ຄຳວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ' (ປະພາເສຕິ) ຄື ເພາະຕົນຕັດສະຮູ້ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການທໍລະມານຕົນ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຮັດໂລກນີ້ໃຫ້ສະຫວ່າງ, ໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ. ເພາະຕົນຕັດສະຮູ້ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການສະຫງົບຕົນ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຮັດໂລກນີ້ໃຫ້ສະຫວ່າງ, ໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ. ເພາະຕົນຕັດສະຮູ້ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການດັບສະໜິດແຫ່ງຕົນ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຮັດໂລກນີ້ໃຫ້ສະຫວ່າງ, ໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ... ລະ... ເພາະຕົນຕັດສະຮູ້ອັດຖະອັນແທ້ຈິງຄືການຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເຮັດໂລກນີ້ໃຫ້ສະຫວ່າງ, ໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ໃຫ້ສະຫວ່າງສະໄຫວ.

Abbhā muttova candimāti yathā abbhā, evaṃ kilesā. Yathā cando, evaṃ ariyañāṇaṃ. Yathā candimā devaputto, evaṃ bhikkhu. Yathā cando abbhā mutto mahikā mutto dhūmarajā mutto rāhugahaṇā vippamutto bhāsate ca tapate ca virocate ca, evamevaṃ bhikkhu sabbakilesehi vippamutto bhāsate ca tapate ca virocate ca. Tena vuccati – abbhā muttova candimāti. Imāni terasa vodāne ñāṇāni.

ຄຳວ່າ 'ປຽບເໝືອນດວງຈັນທີ່ພົ້ນຈາກກີບເມກ' (ອັບພາ ມຸດໂຕວະ ຈັນທິມາ) ຄື ກີບເມກມີອຸປະມາຢ່າງໃດ, ກິເລດທັງຫຼາຍກໍມີອຸປະໄມຢ່າງນັ້ນ. ດວງຈັນມີອຸປະມາຢ່າງໃດ, ອະລິຍະຍານ ກໍມີອຸປະໄມຢ່າງນັ້ນ. ພຣະຈັນທະເທວະບຸດມີອຸປະມາຢ່າງໃດ, ພິກຂຸກໍມີອຸປະໄມຢ່າງນັ້ນ. ປຽບເໝືອນດວງຈັນທີ່ພົ້ນຈາກກີບເມກ, ພົ້ນຈາກໝອກ, ພົ້ນຈາກຄວັນແລະທຸລີ, ພົ້ນຈາກການຈັບຂອງອະສຸຣິນທະຣາຫູແລ້ວ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ ແລະງົດງາມຢ່າງໃດ; ພິກຂຸກໍຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນ ພົ້ນວິເສດແລ້ວຈາກກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ ແລະງົດງາມຢ່າງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ປຽບເໝືອນດວງຈັນທີ່ພົ້ນຈາກກີບເມກ'. ຍານໃນຄວາມຜຸດຜ່ອງ (ໂວທານະ) ໑໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Vodānañāṇaniddeso catuttho.

ການສະແດງຍານໃນຄວາມຜຸດຜ່ອງ ທີ ໔ ຈົບ.

Bhāṇavāro.

ພານະວານ ຈົບ.

5. Satokāriñāṇaniddeso

໕. การສະແດງສະໂຕກາຣິຍານ

163. Katamāni bāttiṃsa satokārissa ñāṇāni? Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. So satova assasati sato passasati. Dīghaṃ vā assasanto ‘‘dīghaṃ assasāmī’’ti pajānāti. Dīghaṃ vā passasanto ‘‘dīghaṃ passasāmī’’ti pajānāti. Rassaṃ vā assasanto ‘‘rassaṃ assasāmī’’ti pajānāti. Rassaṃ vā passasanto ‘‘rassaṃ passasāmī’’ti pajānāti. ‘‘Sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī’’ti sikkhati. ‘‘Sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī’’ti sikkhati. ‘‘Passambhayaṃ [Pg.174] kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’’ti sikkhati. ‘‘Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’’ti sikkhati. Pītipaṭisaṃvedī…pe… sukhapaṭisaṃvedī… cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī … passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ… cittapaṭisaṃvedī… abhippamodayaṃ cittaṃ… samādahaṃ cittaṃ… vimocayaṃ cittaṃ… aniccānupassī… virāgānupassī… nirodhānupassī… ‘‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’’ti sikkhati. ‘‘Paṭinissaggānupassī passasissāmī’’ti sikkhati.

໑໖໓. ຍານ ໓໒ ປະການ ຂອງຜູ້ມີສະຕິ ເປັນແນວໃດ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸ ໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ນັ່ງຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ຊື່ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ. ພິກຂຸນັ້ນ ມີສະຕິຢູ່ແທ້ ຫາຍໃຈເຂົ້າ, ມີສະຕິຢູ່ແທ້ ຫາຍໃຈອອກ. ເມື່ອຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ'; ເມື່ອຫາຍໃຈອອກຢາວ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈອອກຢາວ'. ເມື່ອຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ'; ເມື່ອຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈອອກສັ້ນ'. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ຫາຍໃຈເຂົ້າ'; ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ຫາຍໃຈອອກ'. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍສັງຂານ ຫາຍໃຈເຂົ້າ'; ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍສັງຂານ ຫາຍໃຈອອກ'. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ປີຕິ...' (ລະ) '...ເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ສຸຂະ... ເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ຈິດຕະສັງຂານ... ລະງັບຈິດຕະສັງຂານ... ເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ຈິດ... ເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງ... ຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ... ປ່ອຍຈິດ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ... ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມດັບ... ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ຫາຍໃຈເຂົ້າ'; ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ຫາຍໃຈອອກ'.

164. Idhāti imissā diṭṭhiyā, imissā khantiyā, imissā ruciyā, imasmiṃ ādāye, imasmiṃ dhamme, imasmiṃ vinaye, imasmiṃ dhammavinaye, imasmiṃ pāvacane, imasmiṃ brahmacariye, imasmiṃ satthusāsane. Tena vuccati – ‘‘idhā’’ti. Bhikkhūti puthujjanakalyāṇako vā hoti bhikkhu sekkho vā arahā vā akuppadhammo. Araññanti nikkhamitvā bahi indakhīlā sabbametaṃ araññaṃ. Rukkhamūlanti yattha bhikkhuno āsanaṃ paññattaṃ hoti mañco vā pīṭhaṃ vā bhisi vā taṭṭikā vā cammakhaṇḍo vā tiṇasantharo vā paṇṇasantharo vā palālasantharo vā, tattha bhikkhu caṅkamati vā tiṭṭhati vā nisīdati vā seyyaṃ vā kappeti. Suññanti kenaci anākiṇṇaṃ hoti gahaṭṭhehi vā pabbajitehi vā. Agāranti vihāro aḍḍhayogo pāsādo hammiyaṃ guhā. Nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvāti nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā. Ujuṃ kāyaṃ paṇidhāyāti ujuko hoti kāyo ṭhito supaṇihito. Parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvāti. Parīti pariggahaṭṭho. Mukhanti niyyānaṭṭho. Satīti upaṭṭhānaṭṭho. Tena vuccati – ‘‘parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā’’ti.

໑໖໔. ຄຳວ່າ 'ອิທະ' (ໃນພຣະສາສະໜານີ້) ໄດ້ແກ່ ໃນທິດຖິນີ້, ໃນຄວາມພໍໃຈນີ້, ໃນຄວາມຊອບໃຈນີ້, ໃນຄວາມຍຶດຖືນີ້, ໃນທັມມະນີ້, ໃນວິນັຍນີ້, ໃນທັມມະວິນັຍນີ້, ໃນພຣະປາພົດ (ພຣະພຸດທະພົດ) ນີ້, ໃນພຣົມມະຈັນນີ້, ໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາສະດານີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ອິທະ'. ຄຳວ່າ 'ພິກຂຸ' ໄດ້ແກ່ ກັນລະຍາປະຖຸຊົນກໍດີ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະກໍດີ, ພຣະອໍຣະຫັນຜູ້ມີທັມມະອັນບໍ່ກຳເລີບກໍດີ. ຄຳວ່າ 'ອະຣັນຍະ' (ປ່າ) ໄດ້ແກ່ ເມື່ອອອກໄປພາຍນອກເສົາອິນທະຂີລ (ຫຼື ທໍຣະນີປະຕູ) ທັງໝົດນັ້ນຊື່ວ່າ ປ່າ. ຄຳວ່າ 'ຣຸກຂະມູລະ' (ໂຄນໄມ້) ໄດ້ແກ່ ທີ່ໃດທີ່ໜຶ່ງເຊິ່ງເປັນບ່ອນປູລາດອາສະນະຂອງພິກຂຸ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຕຽງກໍດີ, ຕັ່ງກໍດີ, ຟູກgໍດີ, ສາດກໍດີ, ແຜ່ນໜັງກໍດີ, ເຄື່ອງປູລາດດ້ວຍຫຍ້າກໍດີ, ເຄື່ອງປູລາດດ້ວຍໃບໄມ້ກໍດີ, ເຄື່ອງປູລາດດ້ວຍເຟືອງກໍດີ, ໃນທີ່ນັ້ນ ພິກຂຸຍ່ອມຈົງກົມກໍດີ, ຢືນກໍດີ, ນັ່ງກໍດີ, ນອນກໍດີ. ຄຳວ່າ 'ສຸນຍະ' (ວ່າງ) ໄດ້ແກ່ ບ່ອນທີ່ບໍ່ປົນເປດ້ວຍຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຄະລຶຫັດgໍດີ, ບັນພະຊິດກໍດີ. ຄຳວ່າ 'ອະຄາຣະ' (ເຮືອນ) ໄດ້ແກ່ ວິຫານ, ອັດທະໂຍກ (ເຮືອນມຸງແຖບດຽວ), ປາສາດ, ຫໍມົນ (ເຮືອນຍອດ), ຖ້ຳ. ຄຳວ່າ 'ນັ່ງຄູ້ບັນລັງ' ໄດ້ແກ່ ເປັນຜູ້ນັ່ງຄູ້ບັນລັງ. ຄຳວ່າ 'ຕັ້ງກາຍໃຫ້ຊື່' ໄດ້ແກ່ ກາຍຕັ້ງຊື່ ດຳລົງຢູ່ເປັນຢ່າງດີ. ຄຳວ່າ 'ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ' ນັ້ນ: ຄຳວ່າ 'ປະຣິ' ມີອັດຖະວ່າ ກຳນົດ. ຄຳວ່າ 'ມຸຂະ' ມີອັດຖະວ່າ ນຳອອກ. ຄຳວ່າ 'ສະຕິ' ມີອັດຖະວ່າ ຕັ້ງໝັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ'.

165. Satova assasati, sato passasatīti bāttiṃsāya ākārehi sato kārī hoti. Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sato kārī hoti. Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sato kārī hoti. Rassaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sato kārī hoti. Rassaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ [Pg.175] avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sato kārī hoti…pe… paṭinissaggānupassī assāsavasena paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sato kārī hoti.

໑໖໕. ຄຳວ່າ 'ມີສະຕິຢູ່ແທ້ ຫາຍໃຈເຂົ້າ, ມີສະຕິຢູ່ແທ້ ຫາຍໃຈອອກ' ໄດ້ແກ່ ເປັນຜູ້ເຮັດສະຕິດ້ວຍອາການ ໓໒ ປະການ. ເມື່ອຮູ້ຊັດຄວາມມີຈິດເປັນໜຶ່ງດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດສະຕິ. ເມື່ອຮູ້ຊັດຄວາມມີຈິດເປັນໜຶ່ງດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຢາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດສະຕິ. ເມື່ອຮູ້ຊັດຄວາມມີຈິດເປັນໜຶ່ງດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດສະຕິ. ເມື່ອຮູ້ຊັດຄວາມມີຈິດເປັນໜຶ່ງດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດສະຕິ... (ລະ)... ເມື່ອຮູ້ຊັດຄວາມມີຈິດເປັນໜຶ່ງດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດສະຕິ.

Paṭhamacatukkaniddeso

ປະຖົມມະຈະຕຸກກະນິເທດ

166. Kathaṃ dīghaṃ assasanto ‘‘dīghaṃ assasāmī’’ti pajānāti, dīghaṃ passasanto ‘‘dīghaṃ passasāmī’’ti pajānāti? Dīghaṃ assāsaṃ addhānasaṅkhāte assasati, dīghaṃ passāsaṃ addhānasaṅkhāte passasati, dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatipi passasatipi. Dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatopi passasatopi chando uppajjati. Chandavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsaṃ addhānasaṅkhāte assasati, chandavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ passāsaṃ addhānasaṅkhāte passasati, chandavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatipi passasatipi. Chandavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatopi passasatopi pāmojjaṃ uppajjati. Pāmojjavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsaṃ addhānasaṅkhāte assasati, pāmojjavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ passāsaṃ addhānasaṅkhāte passasati, pāmojjavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatipi passasatipi. Pāmojjavasena tato sukhumataraṃ dīghaṃ assāsapassāsaṃ addhānasaṅkhāte assasatopi passasatopi dīghaṃ assāsapassāsāpi cittaṃ vivattati, upekkhā saṇṭhāti. Imehi navahākārehi dīghaṃ assāsapassāsā kāyo. Upaṭṭhānaṃ sati. Anupassanā ñāṇaṃ. Kāyo upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

໑໖໖. ເມື່ອຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ', ເມື່ອຫາຍໃຈອອກຢາວ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈອອກຢາວ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ, ຍ່ອມຫາຍໃຈອອກຢາວ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ, ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວແລະຫາຍໃຈອອກຢາວ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ. ເມື່ອພິກຂຸຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວແລະຫາຍໃຈອອກຢາວ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວນັ້ນ ຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມຫາຍໃຈອອກຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວແລະຫາຍໃຈອອກຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ. ເມື່ອພິກຂຸຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວແລະຫາຍໃຈອອກຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ ຄວາມປາໂມດ (ຄວາມອີ່ມໃຈ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມຫາຍໃຈອອກຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວແລະຫາຍໃຈອອກຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ. ເມື່ອພິກຂຸຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວແລະຫາຍໃຈອອກຢາວອັນລະອຽດກວ່ານັ້ນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ໃນກາລະອັນນັບວ່າເປັນໄລຍະເວລາຢາວ ຈິດຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກຢາວນັ້ນ, ອຸເປກຂາຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍອາການ ໙ ປະການນີ້ ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກຢາວ ຊື່ວ່າ ກາຍ. ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ສະຕິ. ຄວາມພິຈາລະນາເຫັນ ຊື່ວ່າ ຍານ. ກາຍ ຊື່ວ່າ ອຸປັດຖານ, ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິ ຊື່ວ່າ ອຸປັດຖານດ້ວຍ ຊື່ວ່າ ສະຕິດ້ວຍ. ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານພາວະນາ ໃນກາຍ'.

167. Anupassatīti kathaṃ taṃ kāyaṃ anupassati? Aniccato anupassati, no niccato. Dukkhato anupassati, no sukhato. Anattato anupassati, no attato. Nibbindati, no nandati. Virajjati, no rajjati. Nirodheti, no samudeti. Paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato [Pg.176] anupassanto niccasaññaṃ pajahati. Dukkhato anupassanto sukhasaññaṃ pajahati. Anattato anupassanto attasaññaṃ pajahati. Nibbindanto nandiṃ pajahati. Virajjanto rāgaṃ pajahati. Nirodhento samudayaṃ pajahati. Paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ taṃ kāyaṃ anupassati.

໑໖໗. ຄຳວ່າ 'ພິຈາລະນາເຫັນ' ນັ້ນ ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນແນວໃດ? ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ, ບໍ່ຍິນດີ. ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດ, ບໍ່ກຳໜັດ. ຍ່ອມດັບ, ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ. ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ, ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ. ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມຍິນດີ. ເມື່ອຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ. ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ. ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Bhāvanāti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā. Dīghaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti. Viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ ໔ ປະການ ຄື: ພາວະນາດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວກ່າຍທັມມະທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊານນັ້ນ, ພາວະນາດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນລົດດຽວແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ພາວະນາດ້ວຍອັດຖະວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງຊານນັ້ນ, ພາວະນາດ້ວຍອັດຖະວ່າການເສບເນືອງໆ. ເມື່ອພິກຂຸຮູ້ຊັດຄວາມມີຈິດເປັນໜຶ່ງດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກຢາວ ເວດທະນາທັງຫຼາຍອັນປາກົດແຈ້ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມຕັ້ງຢູ່, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມດັບໄປ. ສັນຍາທັງຫຼາຍອັນປາກົດແຈ້ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມຕັ້ງຢູ່, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມດັບໄປ. ວິດຕົກທັງຫຼາຍອັນປາກົດແຈ້ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມຕັ້ງຢູ່, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມດັບໄປ.

Kathaṃ viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti? Kathaṃ vedanāya uppādo vidito hoti? Avijjāsamudayā vedanāsamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena vedanāya uppādo vidito hoti. Taṇhāsamudayā vedanāsamudayoti… kammasamudayā vedanāsamudayoti… phassasamudayā vedanāsamudayoti paccayasamudayaṭṭhena vedanāya uppādo vidito hoti. Nibbattilakkhaṇaṃ passatopi vedanāya uppādo vidito hoti. Evaṃ vedanāya uppādo vidito hoti.

ເວດທະນາທັງຫຼາຍອັນປາກົດແຈ້ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແນວໃດ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ແນວໃດ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມດັບໄປແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາອັນປາກົດແຈ້ງແລ້ວ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະວິຊາ — ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈ ດ້ວຍປະການສະນີ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຕັນຫາ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ... ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຜັດສະ — ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ກໍຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti? Aniccato manasikaroto khayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Dukkhato manasikaroto bhayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Anattato manasikaroto suññatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Evaṃ vedanāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti.

ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງເວດທະນາອັນປາກົດແຈ້ງແລ້ວ ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອມະນະສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມສິ້ນໄປ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ເມື່ອມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ເມື່ອມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti? Avijjānirodhā vedanānirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena vedanāya atthaṅgamo vidito hoti. Taṇhānirodhā vedanānirodhoti …pe… kammanirodhā vedanānirodhoti…pe… phassanirodhā vedanānirodhoti paccayanirodhaṭṭhena vedanāya atthaṅgamo vidito hoti. Vipariṇāmalakkhaṇaṃ passatopi vedanāya atthaṅgamo vidito hoti. Evaṃ vedanāya atthaṅgamo vidito hoti. Evaṃ viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti.

...ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວດທະນາອັນປາກົດແຈ້ງແລ້ວ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມດັບແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງອະວິຊາ — ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈ ດ້ວຍປະການສະນີ. ຄວາມດັບແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງຕັນຫາ... (ລະ)... ຄວາມດັບແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງກຳ... (ລະ)... ຄວາມດັບແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະ — ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມແປປວນ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວດທະນາ ກໍຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ຄວາມດັບໄປແຫ່ງເວດທະນາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເວດທະນາທັງຫຼາຍອັນປາກົດແຈ້ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມຕັ້ງຢູ່, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມດັບໄປ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ [Pg.177] viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti? Kathaṃ saññāya uppādo vidito hoti? Avijjāsamudayā saññāsamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena saññāya uppādo vidito hoti. Taṇhāsamudayā saññāsamudayoti…pe… kammasamudayā saññāsamudayoti…pe… phassasamudayā saññāsamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena saññāya uppādo vidito hoti. Nibbattilakkhaṇaṃ passatopi saññāya uppādo vidito hoti. Evaṃ saññāya uppādo vidito hoti.

ສັນຍາທັງຫຼາຍອັນປາກົດແຈ້ງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແນວໃດ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ແນວໃດ, ປາກົດແຈ້ງຍ່ອມດັບໄປແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາອັນປາກົດແຈ້ງແລ້ວ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະວິຊາ — ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈ ດ້ວຍປະການສະນີ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຕັນຫາ... (ລະ)... ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຳ... (ລະ)... ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ຍ່ອມມີ ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຜັດສະ — ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງสັນຍາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັດໄຈ ດ້ວຍປະການສະນີ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນ ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ກໍຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນຍາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ saññāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti? Aniccato manasikaroto khayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Dukkhato manasikaroto bhayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Anattato manasikaroto suññatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Evaṃ saññāya upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti.

ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງສັນຍາອັນປາກົດແຈ້ງແລ້ວ ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອມະນະສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມສິ້ນໄປ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ເມື່ອມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ເມື່ອມະນະສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງສັນຍາ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Kathaṃ saññāya atthaṅgamo vidito hoti? Avijjānirodhā saññānirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena saññāya atthaṅgamo vidito hoti. Taṇhānirodhā saññānirodhoti…pe… kammanirodhā saññānirodhoti…pe… phassanirodhā saññānirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena saññāya atthaṅgamo vidito hoti. Vipariṇāmalakkhaṇaṃ passatopi saññāya atthaṅgamo vidito hoti. Evaṃ saññāya atthaṅgamo vidito hoti. Evaṃ viditā saññā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti.

ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວແນວໃດ? ຄື: 'ເພາະອະວິຊຊາດັບ ສັນຍາຈຶ່ງດັບ' ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈຢ່າງນີ້. 'ເພາະຕັນຫາດັບ ສັນຍາຈຶ່ງດັບ'...ຯລຯ... 'ເພາະກຳດັບ ສັນຍາຈຶ່ງດັບ'...ຯລຯ... 'ເພາະຜັດສະດັບ ສັນຍາຈຶ່ງດັບ' ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈຢ່າງນີ້. ເຖິງແມ່ນເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມຜັນແປ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ ກໍເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ຄວາມດັບໄປແຫ່ງສັນຍາ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຢ່າງນີ້. ສັນຍາທັງຫຼາຍ ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຍ່ອມປາກົດ, ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງຄວາມດັບໄປ.

Kathaṃ viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti? Kathaṃ vitakkānaṃ uppādo vidito hoti? Avijjāsamudayā vitakkasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena vitakkānaṃ uppādo vidito hoti. Taṇhāsamudayā vitakkasamudayoti…pe… kammasamudayā vitakkasamudayoti…pe… saññāsamudayā vitakkasamudayoti – paccayasamudayaṭṭhena vitakkānaṃ uppādo vidito hoti. Nibbattilakkhaṇaṃ passatopi vitakkānaṃ uppādo vidito hoti. Evaṃ vitakkānaṃ uppādo vidito hoti.

ວິຕົກທັງຫຼາຍ ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແນວໃດ, ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຍ່ອມປາກົດແນວໃດ, ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງຄວາມດັບໄປແນວໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວແນວໃດ? ຄື: 'ເພາະອະວິຊຊາເກີດ ວິຕົກຈຶ່ງເກີດ' ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມເກີດແຫ່ງປັດໄຈຢ່າງນີ້. 'ເພາະຕັນຫາເກີດ ວິຕົກຈຶ່ງເກີດ'...ຯລຯ... 'ເພາະກຳເກີດ ວິຕົກຈຶ່ງເກີດ'...ຯລຯ... 'ເພາະສັນຍາເກີດ ວິຕົກຈຶ່ງເກີດ' ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມເກີດແຫ່ງປັດໄຈຢ່າງນີ້. ເຖິງແມ່ນເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມເກີດ ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ກໍເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຢ່າງນີ້.

Kathaṃ vitakkānaṃ upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti? Aniccato manasikaroto khayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Dukkhato manasikaroto bhayatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Anattato manasikaroto suññatupaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti. Evaṃ vitakkānaṃ upaṭṭhānaṃ viditaṃ hoti.

ຄວາມປາກົດແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມສິ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ຄວາມປາກົດແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຢ່າງນີ້.

Kathaṃ [Pg.178] vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti? Avijjānirodhā vitakkanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti. Taṇhānirodhā vitakkanirodhoti…pe… kammanirodhā vitakkanirodhoti…pe… saññānirodhā vitakkanirodhoti – paccayanirodhaṭṭhena vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti. Vipariṇāmalakkhaṇaṃ passatopi vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti. Evaṃ vitakkānaṃ atthaṅgamo vidito hoti. Evaṃ viditā vitakkā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti.

ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວແນວໃດ? ຄື: 'ເພາະອະວິຊຊາດັບ ວິຕົກຈຶ່ງດັບ' ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈຢ່າງນີ້. 'ເພາະຕັນຫາດັບ ວິຕົກຈຶ່ງດັບ'...ຯລຯ... 'ເພາະກຳດັບ ວິຕົກຈຶ່ງດັບ'...ຯລຯ... 'ເພາະສັນຍາດັບ ວິຕົກຈຶ່ງດັບ' ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈຢ່າງນີ້. ເຖິງແມ່ນເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນລັກສະນະແຫ່ງຄວາມຜັນແປ ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ກໍເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ. ຄວາມດັບໄປແຫ່ງວິຕົກທັງຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຢ່າງນີ້. ວິຕົກທັງຫຼາຍ ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຍ່ອມປາກົດ, ທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຍ່ອມເຖິງຄວາມດັບໄປ.

168. Dīghaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānanto indriyāni samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati…pe… maggaṃ samodhāneti, dhamme samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati.

໑໖໘. ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອອກຍາວ ຍ່ອມປະຊຸມອິນシーທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ ແລະ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ...ຯລຯ... ຍ່ອມປະຊຸມມັກ, ຍ່ອມປະຊຸມທຳທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ ແລະ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ.

Indriyāni samodhānetīti kathaṃ indriyāni samodhāneti? Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ samodhāneti, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ samodhāneti, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ samodhāneti, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ samodhāneti, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ samodhāneti. Ayaṃ puggalo imāni indriyāni imasmiṃ ārammaṇe samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘indriyāni samodhānetī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍ' ນັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ຄື: ຍ່ອມປະຊຸມສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະຄືການນ້ອມใจເຊື່ອ (ອະທິໂມກຂະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະຄືການປະຄອງໄວ້ (ປັກຄະຫະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ (ອຸປັດຖານະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຍ່ອມປະຊຸມປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະຄືການເຫັນ (ທັດສະນະ). ບຸກຄົນນີ້ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ໃນອາລົມນີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍ'.

Gocarañca pajānātīti yaṃ tassa ārammaṇaṃ, taṃ tassa gocaraṃ. Yaṃ tassa gocaraṃ, taṃ tassa ārammaṇaṃ. Pajānātīti puggalo. Pajānanā paññā.

ຄຳວ່າ 'ແລະຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ' ນັ້ນ ອາລົມໃດຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ອາລົມນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ໂຄຈອນໃດຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ໂຄຈອນນັ້ນກໍເປັນອາລົມຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ' ໄດ້ແກ່ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ. ຄວາມຮູ້ແຈ້ງ ຄື ປັນຍາ.

Samanti ārammaṇassa upaṭṭhānaṃ samaṃ, cittassa avikkhepo samaṃ, cittassa adhiṭṭhānaṃ samaṃ, cittassa vodānaṃ samaṃ. Atthoti anavajjaṭṭho nikkilesaṭṭho vodānaṭṭho paramaṭṭho. Paṭivijjhatīti ārammaṇassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati, cittassa avikkhepaṭṭhaṃ paṭivijjhati, cittassa adhiṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati, cittassa vodānaṭṭhaṃ paṭivijjhati. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ສະມະ' ນັ້ນ ຄວາມປາກົດແຫ່ງອາລົມ ຊື່ວ່າ ສະມະ, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ຊື່ວ່າ ສະມະ, ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ ຊື່ວ່າ ສະມະ, ຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ ຊື່ວ່າ ສະມະ. ຄຳວ່າ 'ອັດຖະ' ນັ້ນ ຄື ອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ (ອະນາວັດຊະ), ອັດຖະຄືຄວາມປາສະຈາກກິເລດ (ນິກກິເລສະ), ອັດຖະຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງ (ໂວທານະ), ອັດຖະຄືປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ (ປະຣະມັດຖະ). ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ' ນັ້ນ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມປາກົດແຫ່ງອາລົມ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ'.

Balāni samodhānetīti kathaṃ balāni samodhāneti? Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ samodhāneti, kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ samodhāneti, pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ samodhāneti, uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ samodhāneti, avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ samodhāneti. Ayaṃ puggalo imāni balāni imasmiṃ ārammaṇe samodhāneti[Pg.179]. Tena vuccati – balāni samodhānetīti. Gocarañca pajānātīti…pe… tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມພະລະທັງຫຼາຍ' ນັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມພະລະທັງຫຼາຍແນວໃດ? ຄື: ຍ່ອມປະຊຸມສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ເຊື່ອ (ອັດສັດທິຍະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ (ໂກສັດຊະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະຕິພະລະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ (ປະມາທະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະມາທິພະລະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ (ອຸດທັດຈະ), ຍ່ອມປະຊຸມປັນຍາພະລະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊຊາ. ບຸກຄົນນີ້ຍ່ອມປະຊຸມພະລະທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ໃນອາລົມນີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມພະລະທັງຫຼາຍ'. ຄຳວ່າ 'ແລະຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ'...ຯລຯ... ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ'.

Bojjhaṅge samodhānetīti kathaṃ bojjhaṅge samodhāneti? Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṃ samodhāneti, pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgaṃ samodhāneti, paggahaṭṭhena vīriyasambojjhaṅgaṃ samodhāneti, pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṃ samodhāneti, upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgaṃ samodhāneti, avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṃ samodhāneti, paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṃ samodhāneti. Ayaṃ puggalo ime bojjhaṅge imasmiṃ ārammaṇe samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘bojjhaṅge samodhānetī’’ti. Gocarañca pajānātīti…pe… tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມໂພດຊົງທັງຫຼາຍ' ນັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມໂພດຊົງທັງຫຼາຍແນວໃດ? ຄື: ຍ່ອມປະຊຸມສະຕິສັມໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ (ອຸປັດຖານະ), ຍ່ອມປະຊຸມທັມມະວິຈະຍະສັມໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະຄືການເລືອກເຟັ້ນ (ປະວິຈະຍະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິຣິຍະສັມໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະຄືການປະຄອງໄວ້ (ปັກຄະຫະ), ຍ່ອມປະຊຸມປີຕິສັມໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະຄືການແຜ່ຊ່ານ (ຜະຣະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມປັດສັດທິສັມໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມສະຫງົບ (ອຸປະສະມະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະມາທິສັມໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຍ່ອມປະຊຸມອຸເປກຂາສັມໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະຄືການພິຈາລະນາ (ປະຕິສັງຂານະ). ບຸກຄົນນີ້ຍ່ອມປະຊຸມໂພດຊົງທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ໃນອາລົມນີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມໂພດຊົງທັງຫຼາຍ'. ຄຳວ່າ 'ແລະຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ'...ຯລຯ... ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ'.

Maggaṃ samodhānetīti kathaṃ maggaṃ samodhāneti? Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṃ samodhāneti, abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṃ samodhāneti, pariggahaṭṭhena sammāvācaṃ samodhāneti, samuṭṭhānaṭṭhena sammākammantaṃ samodhāneti, vodānaṭṭhena sammāājīvaṃ samodhāneti, paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṃ samodhāneti, upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṃ samodhāneti, avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṃ samodhāneti. Ayaṃ puggalo imaṃ maggaṃ imasmiṃ ārammaṇe samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘maggaṃ samodhānetī’’ti. Gocarañca pajānātīti…pe… tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມມັກ' ນັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມມັກແນວໃດ? ຄື: ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາທິຕຖິ ໂດຍອັດຖະຄືການເຫັນ (ທັດສະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາສັງກັບປະ ໂດຍອັດຖະຄືການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ (ອະພິນιໂຣປະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາວາຈາ ໂດຍອັດຖະຄືການກຳນົດໄວ້ (ປະຣິກຄະຫະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາກັມມັນຕະ ໂດຍອັດຖະຄືການຕັ້ງຂຶ້ນ (ສະມຸດຖານະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາອາຊີວະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງ (ໂວທານະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາວາຍາມະ ໂດຍອັດຖະຄືການປະຄອງໄວ້ (ປັກຄະຫະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາສະຕິ ໂດຍອັດຖະຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ (ອຸປັດຖານະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມາສະມາທິ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ). ບຸກຄົນນີ້ຍ່ອມປະຊຸມມັກນີ້ ໃນອາລົມນີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມມັກ'. ຄຳວ່າ 'ແລະຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ'...ຯລຯ... ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ'.

Dhamme samodhānetīti kathaṃ dhamme samodhāneti? Ādhipateyyaṭṭhena indriyāni samodhāneti, akampiyaṭṭhena balāni samodhāneti, niyyānaṭṭhena bojjhaṅge samodhāneti, hetuṭṭhena maggaṃ samodhāneti, upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānaṃ samodhāneti, padahanaṭṭhena sammappadhānaṃ samodhāneti, ijjhanaṭṭhena iddhipādaṃ samodhāneti tathaṭṭhena saccaṃ samodhāneti, avikkhepaṭṭhena samathaṃ samodhāneti, anupassanaṭṭhena vipassanaṃ samodhāneti, ekarasaṭṭhena samathavipassanaṃ samodhāneti, anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ samodhāneti, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhiṃ samodhāneti, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhiṃ samodhāneti, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhiṃ samodhāneti, vimuttaṭṭhena vimokkhaṃ samodhāneti, paṭivedhaṭṭhena vijjaṃ samodhāneti, pariccāgaṭṭhena vimuttiṃ samodhāneti, samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ samodhāneti, paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ samodhāneti, chandaṃ [Pg.180] mūlaṭṭhena samodhāneti, manasikāraṃ samuṭṭhānaṭṭhena samodhāneti, phassaṃ samodhānaṭṭhena samodhāneti, vedanaṃ samosaraṇaṭṭhena samodhāneti, samādhiṃ pamukhaṭṭhena samodhāneti, satiṃ ādhipateyyaṭṭhena samodhāneti, paññaṃ tatuttaraṭṭhena samodhāneti, vimuttiṃ sāraṭṭhena samodhāneti, amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena samodhāneti. Ayaṃ puggalo ime dhamme imasmiṃ ārammaṇe samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘dhamme samodhānetī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມທຳທັງຫຼາຍ' ນັ້ນ ຍ່ອມປະຊຸມທຳທັງຫຼາຍແນວໃດ? ຄື: ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່ (ອາທິປະເຕຍຍະ), ຍ່ອມປະຊຸມພະລະທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ (ອະກຳປິຍະ), ຍ່ອມປະຊຸມໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະຄືການນຳອອກຈາກທຸກ (ນິຍຍານະ), ຍ່ອມປະຊຸມມັກ ໂດຍອັດຖະຄືເຫດ (ເຫຕຸ), ຍ່ອມປະຊຸມສະຕິປັດຖານ ໂດຍອັດຖະຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ (ອຸປັດຖານະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັມມັບປະທານ ໂດຍອັດຖະຄືການຕັ້ງໜ້າບຳເພັນພຽນ (ປະທະຫະ), ຍ່ອມປະຊຸມອິດທິບາດ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມສຳເລັດ (ອິດຊະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມສັດຈະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມຈິງແທ້ (ຕະຖະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະມະຖະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິປັດສະນາ ໂດຍອັດຖະຄືການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ (ອະນຸປັດສະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ໂດຍອັດຖະຄືການມີກິດດຽວກັນ (ເອກະຣະສະ), ຍ່ອມປະຊຸມຍຸຄະນັດທະ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ລ່ວງເກີນກັນ (ອະນັຕຕິວັດຕະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມສີລະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະຄືການສັງວອນ (ສັງວະຣະ), ຍ່ອມປະຊຸມຈິດຕະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຍ່ອມປະຊຸມທິດຖິວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະຄືການເຫັນ (ທັດສະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິໂມກ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (ວິມຸດຕະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິຊຊາ ໂດຍອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດ (ປະຕິເວທະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະຄືການສະຫຼະ (ປະຣິດຈາຄະ), ຍ່ອມປະຊຸມຂະຍະຍານ ໂດຍອັດຖະຄືການຕັດຂາດ (ສະມຸດເສທະ), ຍ່ອມປະຊຸມອະນຸບປາດະຍານ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມສະຫງົບລະງັບ (ປະຕິປັດສັດທິ), ຍ່ອມປະຊຸມສັນທະ ໂດຍອັດຖະຄືເປັນມູນ (ມູລະ), ຍ່ອມປະຊຸມມະນະສິການ ໂດຍອັດຖະຄືເປັນແຫຼ່ງຕັ້ງຂຶ້ນ (ສະມຸດຖານະ), ຍ່ອມປະຊຸມຜັດສະ ໂດຍອັດຖະຄືການປະຊຸມກັນ (ສະໂມທານະ), ຍ່ອມປະຊຸມເວທະນາ ໂດຍອັດຖະຄືການປະຊຸມພ້ອມ (ສະໂມສະຣະນະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະມາທິ ໂດຍອັດຖະຄືເປັນປະທານ (ປະມຸກຂະ), ຍ່ອມປະຊຸມສະຕິ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່ (ອາທິປະເຕຍຍະ), ຍ່ອມປະຊຸມປັນຍາ ໂດຍອັດຖະຄືຄວາມຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ (ຕະຕຸດຕະຣະ), ຍ່ອມປະຊຸມວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະຄືເປັນສາລະ (ສາຣະ), ຍ່ອມປະຊຸມນິບພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍອັດຖະຄືເປັນທີ່ສຸດ (ປະຣິໂຍສານະ). ບຸກຄົນນີ້ຍ່ອມປະຊຸມທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ໃນອາລົມນີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມປະຊຸມທຳທັງຫຼາຍ'.

Gocarañca pajānātīti yaṃ tassa ārammaṇaṃ, taṃ tassa gocaraṃ. Yaṃ tassa gocaraṃ, taṃ tassa ārammaṇaṃ pajānātīti puggalo. Pajānanā paññā. Samanti ārammaṇassa upaṭṭhānaṃ samaṃ, cittassa avikkhepo samaṃ, cittassa adhiṭṭhānaṃ samaṃ, cittassa vodānaṃ samaṃ. Atthoti anavajjaṭṭho nikkilesaṭṭho vodānaṭṭho paramaṭṭho. Paṭivijjhatīti ārammaṇassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati, cittassa avikkhepaṭṭhaṃ paṭivijjhati, cittassa adhiṭṭhānaṭṭhaṃ paṭivijjhati, cittassa vodānaṭṭhaṃ paṭivijjhati. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ແລະຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ' นັ້ນ ອາລົມໃດຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ອາລົມນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ໂຄຈອນໃດຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ໂຄຈອນນັ້ນກໍເປັນອາລົມຂອງບຸກຄົນນັ້ນ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ' ໄດ້ແກ່ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ. ຄວາມຮູ້ແຈ້ງ ຄື ປັນຍາ. ຄຳວ່າ 'ສະມະ' ນັ້ນ ຄວາມປາກົດແຫ່ງອາລົມ ຊື່ວ່າ ສະມະ, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ຊື່ວ່າ ສະມະ, ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ ຊື່ວ່າ ສະມະ, ຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ ຊື່ວ່າ ສະມະ. ຄຳວ່າ 'ອັດຖະ' ນັ້ນ ຄື ອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ (ອະນາວັດຊະ), ອັດຖະຄືຄວາມປາສະຈາກກິເລດ (ນິກກິເລສະ), ອັດຖະຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງ (ໂວທານະ), ອັດຖະຄືປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ (ປະຣະມັດຖະ). ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ' ນັ້ນ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມປາກົດແຫ່ງອາລົມ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດອັດຖະຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ'.

169. Kathaṃ rassaṃ assasanto ‘‘rassaṃ assasāmī’’ti pajānāti, rassaṃ passasanto ‘‘rassaṃ passasāmī’’ti pajānāti? Rassaṃ assāsaṃ ittarasaṅkhāte assasati, rassaṃ passāsaṃ ittarasaṅkhāte passasati, rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatipi passasatipi. Rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatopi passasatopi chando uppajjati. Chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsaṃ ittarasaṅkhāte assasati. Chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ passāsaṃ ittarasaṅkhāte passasati. Chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatipi passasatipi. Chandavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatopi passasatopi pāmojjaṃ uppajjati. Pāmojjavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsaṃ ittarasaṅkhāte assasati, pāmojjavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ passāsaṃ ittarasaṅkhāte passasati, pāmojjavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatipi passasatipi. Pāmojjavasena tato sukhumataraṃ rassaṃ assāsapassāsaṃ ittarasaṅkhāte assasatopi passasatopi rassā assāsapassāsā cittaṃ vivattati, upekkhā saṇṭhāti. Imehi navahākārehi rassā assāsapassāsā [Pg.181] kāyo upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Kāyo upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

໑໖໙. ເມື່ອຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ', ເມື່ອຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຮົາຫາຍໃຈອອກສັ້ນ' ໄດ້ແນວໃດ? ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ, ຍ່ອມຫາຍໃຈອອກສັ້ນໃນກາລະອันສັ້ນ, ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ. ຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນນັ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມຫາຍໃຈອອກສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ຄວາມປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ຫາຍໃຈເຂົ້າและຫາຍໃຈອອກສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມຫາຍໃຈອອກສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ຈິດຍ່ອມຫຼີກອອກຈາກລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນທີ່ລະອຽດກວ່ານັ້ນໃນກາລະອັນສັ້ນ, ອຸເບກຂາຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍອາການ 9 ປະການນີ້ ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ຈັດເປັນກາຍ, ຄວາມປາກົດ ຈັດເປັນສະຕິ, ການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຈັດເປັນຍານ. ກາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານພາວະນາໃນກາຍ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ kāyaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ kāyaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Rassaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato viditā vedanā uppajjanti…pe… rassaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānanto indriyāni samodhāneti…pe… tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ' (ອະນຸປັດສະຕິ) ນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນແນວໃດ? ...ເປ... ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນຢ່າງນີ້. ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' (ພາວະນາ) ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ ...ເປ... ພາວະນາໂດຍຄວາມໝາຍວ່າການເສບຄົບ. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ເວທະນາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນປາກົດແຈ້ງ ...ເປ... ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ຍ່ອມປະສານອິນຊີທັງຫຼາຍ ...ເປ... ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສິ່ງທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

170. Kathaṃ ‘‘sabbakāyapaṭisaṃvedī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘sabbakāyapaṭisaṃvedī passasissāmī’’ti sikkhati? Kāyoti dve kāyā – nāmakāyo ca rūpakāyo ca. Katamo nāmakāyo? Vedanā, saññā, cetanā, phasso, manasikāro, nāmañca nāmakāyo ca, ye ca vuccanti cittasaṅkhārā – ayaṃ nāmakāyo. Katamo rūpakāyo? Cattāro ca mahābhūtā, catunnañca mahābhūtānaṃ upādāyarūpaṃ, assāso ca passāso ca, nimittañca upanibandhanā, ye ca vuccanti kāyasaṅkhārā – ayaṃ rūpakāyo.

໑໗໐. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ຈັກຫາຍໃຈອອກ' ໄດ້ແນວໃດ? ຄຳວ່າ 'ກາຍ' ນັ້ນ ມີ 2 ກາຍ ຄື: ນາມະກາຍ ແລະ ຮູບະກາຍ. ນາມະກາຍ ເປັນແນວໃດ? ເວທະນາ, ສັນຍາ, ເຈດຕະນາ, ຜັດສະ, ມະນະສິການ, ນາມ ແລະ ນາມະກາຍ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ຈິດຕະສັງຂານ ນີ້ຄື ນາມະກາຍ. ຮູບະກາຍ ເປັນແນວໃດ? ມະຫາພູດທັງ 4, ອຸປາດາຍະຮູບທີ່ອາໄສມະຫາພູດທັງ 4, ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ລົມຫາຍໃຈອອກ, นິມິດ ແລະ ສິ່ງທີ່ເນື່ອງດ້ວຍລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກນັ້ນ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ກາຍະສັງຂານ ນີ້ຄື ຮູບະກາຍ.

Kathaṃ te kāyā paṭividitā honti? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te kāyā paṭividitā honti. Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te kāyā paṭividitā honti. Rassaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te kāyā paṭividitā honti. Rassaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te kāyā paṭividitā honti.

ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງໄດ້ແນວໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຢາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ.

Āvajjato te kāyā paṭividitā honti, pajānato te kāyā paṭividitā honti, passato te kāyā paṭividitā honti, paccavekkhato [Pg.182] te kāyā paṭividitā honti, cittaṃ adhiṭṭhahato te kāyā paṭividitā honti, saddhāya adhimuccato te kāyā paṭividitā honti, vīriyaṃ paggaṇhato te kāyā paṭividitā honti, satiṃ upaṭṭhāpayato te kāyā paṭividitā honti, cittaṃ samādahato te kāyā paṭividitā honti, paññāya pajānato te kāyā paṭividitā honti, abhiññeyyaṃ abhijānato te kāyā paṭividitā honti, pariññeyyaṃ parijānato te kāyā paṭividitā honti, pahātabbaṃ pajahato te kāyā paṭividitā honti, bhāvetabbaṃ bhāvayato te kāyā paṭividitā honti, sacchikātabbaṃ sacchikaroto te kāyā paṭividitā honti. Evaṃ te kāyā paṭividitā honti. Sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsapassāsā kāyo upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Kāyo upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ຄຳນຶງເຖິງ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ຮູ້ຊັດ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ເຫັນ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ພິຈາລະນາທົບທວນ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ອະທິຖານຈິດ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ມັກນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ປະຄອງວິຣິຍະ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ຕັ້ງສະຕິໄວ້, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ເຮັດຈິດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ລະທຳທີ່ຄວນລະ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ຈະເລີນທຳທີ່ຄວນຈະເລີນ, ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ກາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປາກົດແຈ້ງຢ່າງນີ້. ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກຂອງຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ຈັດເປັນກາຍ, ຄວາມປາກົດ ຈັດເປັນສະຕິ, ການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຈັດເປັນຍານ. ກາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ບຸກຄົນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານພາວະນາໃນກາຍ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ kāyaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ kāyaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ' (ອະນຸປັດສະຕິ) ນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນແນວໃດ? ...ເປ... ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນຢ່າງນີ້. ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' (ພາວະນາ) ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ ...ເປ... ພາວະນາໂດຍຄວາມໝາຍວ່າການເສບຄົບ.

Sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi. Yo tattha saṃvaraṭṭho, ayaṃ adhisīlasikkhā. Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṃ adhicittasikkhā. Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṃ adhipaññāsikkhā. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati, jānanto sikkhati, passanto sikkhati, paccavekkhanto sikkhati, cittaṃ adhiṭṭhahanto sikkhati, saddhāya adhimuccanto sikkhati, vīriyaṃ paggaṇhanto sikkhati, satiṃ upaṭṭhapento sikkhati, cittaṃ samādahanto sikkhati, paññāya pajānanto sikkhati, abhiññeyyaṃ abhijānanto sikkhati, pariññeyyaṃ parijānanto sikkhati, pahātabbaṃ pajahanto sikkhati, bhāvetabbaṃ bhāvento sikkhati, sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati.

ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ (ສີລະວິສຸດທິ) ຂອງຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ດ້ວຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການສຳລວມລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈິດ (ຈິດຕະວິສຸດທິ) ດ້ວຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມເຫັນ (ທິດຖິວິສຸດທິ) ດ້ວຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການເຫັນ. ໃນການສຳລວມນັ້ນ ຄວາມໝາຍວ່າເປັນການສຳລວມໃດມີຢູ່ ນີ້ຄື ອະທິສີລະສິກຂາ. ໃນການສຳລວມນັ້ນ ຄວາມໝາຍວ່າເປັນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດມີຢູ່ ນີ້ຄື ອະທິຈິດຕະສິກຂາ. ໃນການສຳລວມນັ້ນ ຄວາມໝາຍວ່າເປັນການເຫັນໃດມີຢູ່ ນີ້ຄື ອະທິປັນຍາສິກຂາ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາເມື່ອຄຳນຶງເຖິງສິກຂາ 3 ປະການນີ້, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອຮູ້ຊັດ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອເຫັນ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອພິຈາລະນາທົບທວນ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອອະທິຖານຈິດ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອປະຄອງວິຣິຍະ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອຕັ້ງສະຕິໄວ້, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອເຮັດຈິດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອລະທຳທີ່ຄວນລະ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອຈະເລີນທຳທີ່ຄວນຈະເລີນ, ຍ່ອມສຶກສາເມື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

Sabbakāyapaṭisaṃvedī [Pg.183] assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato viditā vedanā uppajjanti…pe… sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānanto indriyāni samodhāneti…pe… tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ເມື່ອບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກ ເວທະນາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນປາກົດແຈ້ງ ...ເเป... ບຸກຄົນຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ເມື່ອຮູ້ຊັດຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກ ຍ່ອມປະສານອິນຊີທັງຫຼາຍ ...ເປ... ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສິ່ງທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

171. Kathaṃ ‘‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’’ti sikkhati? Katamo kāyasaṅkhāro? Dīghaṃ assāsā kāyikā. Ete dhammā kāyapaṭibaddhā kāyasaṅkhārā. Te kāyasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati. Dīghaṃ passāsā kāyikā. Ete dhammā kāyapaṭibaddhā kāyasaṅkhārā. Te kāyasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati. Rassaṃ assāsā rassaṃ passāsā. Sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsā sabbakāyapaṭisaṃvedī passāsā kāyikā. Ete dhammā kāyapaṭibaddhā kāyasaṅkhārā. Te kāyasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati.

໑໗໑. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈອອກ' ໄດ້ແນວໃດ? ກາຍະສັງຂານ ເປັນແນວໃດ? ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຢາວ ເປັນໄປໃນກາຍ. ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍກາຍ ຈັດເປັນກາຍະສັງຂານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອເຮັດກາຍະສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ລະງັບ ໃຫ້ດັບ ໃຫ້ສະຫງົບ. ລົມຫາຍໃຈອອກຢາວ ເປັນໄປໃນກາຍ. ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍກາຍ ຈັດເປັນກາຍະສັງຂານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອເຮັດກາຍະສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ລະງັບ ໃຫ້ດັບ ໃຫ້ສະຫງົບ. ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ, ລົມຫາຍໃຈອອກສັ້ນ, ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຂອງຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ, ລົມຫາຍໃຈອອກຂອງຜູ້ກຳນົດຮູ້ກາຍທັງປວງ ເປັນໄປໃນກາຍ. ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍກາຍ ຈັດເປັນກາຍະສັງຂານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາ ເມື່ອເຮັດກາຍະສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ລະງັບ ໃຫ້ດັບ ໃຫ້ສະຫງົບ.

Yathārūpehi kāyasaṅkhārehi yā kāyassa ānamanā vinamanā sannamanā paṇamanā iñjanā phandanā calanā pakampanā – passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati. Yathārūpehi kāyasaṅkhārehi yā kāyassa na ānamanā na vinamanā na sannamanā na paṇamanā aniñjanā aphandanā acalanā akampanā santaṃ sukhumaṃ passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmīti sikkhati, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmīti sikkhati.

ກາຍະສັງຂານມີລັກສະນະໃດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ກາຍມີການນ້ອມໄປຂ້າງຫຼັງ, ການນ້ອມໄປທາງຂ້າງ, ການນ້ອມໄປຢ່າງດີ, ການນ້ອມໄປຂ້າງໜ້າ, ການເໜັງຕີງ, ການຫວັ່ນໄຫວ, ການສັ່ນສະເທືອນ, ການສັ່ນສະທ້ານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ (ທີ່ມີລັກສະນະຢ່າງນັ້ນ) ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈອອກ'. ກາຍະສັງຂານມີລັກສະນະໃດ ທີ່ເຮັດໃຫ້ກາຍບໍ່ມີການນ້ອມໄປຂ้างຫຼັງ, ບໍ່ມີການນ້ອມໄປທາງຂ້າງ, ບໍ່ມີການນ້ອມໄປຢ່າງດີ, ບໍ່ມີການນ້ອມໄປຂ้างໜ້າ, ບໍ່ມີການເໜັງຕີງ, ບໍ່ມີການຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ມີການສັ່ນສະເທືອນ, ບໍ່ມີການສັ່ນສະທ້ານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານອັນສະຫງົບອັນລະອຽດນັ້ນ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈອອກ'.

Iti kira ‘‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’’ti sikkhati. Evaṃ sante vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā na hoti, assāsapassāsānañca pabhāvanā na hoti, ānāpānassatiyā ca pabhāvanā na hoti, ānāpānassatisamādhissa ca pabhāvanā na hoti; na ca naṃ taṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi vuṭṭhahantipi.

ໄດ້ຍິນວ່າ ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈເຂົ້າ' ຢ່າງນີ້, ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈອອກ' ຢ່າງນີ້. ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ການຈະເລີນ (ພາວະນາ) ດ້ວຍການໄດ້ຮັບລົມກໍບໍ່ມີ, ການຈະເລີນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະຫາຍໃຈອອກກໍບໍ່ມີ, ການຈະເລີນອານາປານະສະຕິກໍບໍ່ມີ, ການຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິກໍບໍ່ມີ; ແລະທ່ານຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າ ແລະບໍ່ອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ.

Iti kira ‘‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passasissāmī’’ti sikkhati. Evaṃ sante vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā hoti, assāsapassāsānañca pabhāvanā hoti, ānāpānassatiyā ca pabhāvanā hoti. Ānāpānassatisamādhissa [Pg.184] ca pabhāvanā hoti; tañca naṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi vuṭṭhahantipi. Yathā kathaṃ viya? Seyyathāpi kaṃse ākoṭite paṭhamaṃ oḷārikā saddā pavattanti. Oḷārikānaṃ saddānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi oḷārike sadde, atha pacchā sukhumakā saddā pavattanti. Sukhumakānaṃ saddānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi sukhumake sadde, atha pacchā sukhumasaddanimittārammaṇatāpi cittaṃ pavattati. Evamevaṃ paṭhamaṃ oḷārikā assāsapassāsā pavattanti; oḷārikānaṃ assāsapassāsānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi oḷārike assāsapassāse, atha pacchā sukhumakā assāsapassāsā pavattanti. Sukhumakānaṃ assāsapassāsānaṃ nimittaṃ suggahitattā sumanasikatattā sūpadhāritattā niruddhepi sukhumake assāsapassāse, atha pacchā sukhumakaassāsapassāsānaṃ nimittārammaṇatāpi cittaṃ na vikkhepaṃ gacchati.

ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ໄດ້ຍິນວ່າ ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈອອກ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກລະງັບກາຍະສັງຂານ ຫາຍໃຈເຂົ້າ'. ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ການຈະເລີນດ້ວຍການໄດ້ຮັບລົມກໍມີ, ການຈະເລີນລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າກໍມີ, ການຈະເລີນອານາປານະສະຕິກໍມີ, ການຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິກໍມີ; ແລະບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຂົ້າແລະອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ. ອຸປະມານັ້ນເປັນຢ່າງໃດ? ປຽບເໝືອນເມື່ອເຄາະຂັນທອງສຳລິດ ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ສຽງອັນຫຍາບຍ່ອມປາກົດຂຶ້ນ. ເພາະການກຳນົດໝາຍ, ການມົນສິການ ແລະການຊົງຈຳນິມິດແຫ່ງສຽງອັນຫຍາບນັ້ນໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ເມື່ອສຽງອັນຫຍາບດັບໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງສຽງອັນລະອຽດຍ່ອມປາກົດຂຶ້ນ. ເພາະການກຳນົດໝາຍ, ການມົນສິການ ແລະການຊົງຈຳນິມິດແຫ່ງສຽງອັນລະອຽດນັ້ນໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ເມື່ອສຽງອັນລະອຽດດັບໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຈິດທີ່ມີນິມິດແຫ່ງສຽງອັນລະອຽດນັ້ນເປັນອາລົມກໍຍ່ອມດຳເນີນໄປ. ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນແລ ໃນເບື້ອງຕົ້ນ ລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອັນຫຍາບຍ່ອມດຳເນີນໄປ; ເພາະການກຳນົດໝາຍ, การມົນສິການ ແລະການຊົງຈຳນິມິດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອັນຫຍາບນັ້ນໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ເມື່ອລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອັນຫຍາບດັບໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອັນລະອຽດຍ່ອມດຳເນີນໄປ. ເພາະການກຳນົດໝາຍ, ການມົນສິການ ແລະການຊົງຈຳນິມິດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອັນລະອຽດນັ້ນໄວ້ເປັນຢ່າງດີ ເມື່ອລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອັນລະອຽດດັບໄປແລ້ວ ພາຍຫຼັງຈິດທີ່ມີນິມິດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອັນລະອຽດນັ້ນເປັນອາລົມ ກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ.

Evaṃ sante vātūpaladdhiyā ca pabhāvanā hoti, assāsapassāsānañca pabhāvanā hoti, ānāpānassatiyā ca pabhāvanā hoti, ānāpānassatisamādhissa ca pabhāvanā hoti; tañca naṃ samāpattiṃ paṇḍitā samāpajjantipi vuṭṭhahantipi. Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsapassāsā kāyo upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Kāyo upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ການຈະເລີນດ້ວຍການໄດ້ຮັບລົມກໍມີ, ການຈະເລີນລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າກໍມີ, ການຈະເລີນອານາປານະສະຕິກໍມີ, ການຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິກໍມີ; ແລະບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຂົ້າແລະອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ. ເມື່ອລະງັບກາຍະສັງຂານ ລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຊື່ວ່າ ກາຍ, ຄວາມປາກົດ ຊື່ວ່າ ສະຕິ, ການຕາມເຫັນ ຊື່ວ່າ ຍານ. ກາຍເປັນອຸປັດຖານ, ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ໂຍຄີບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນກາຍນັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ ໃນກາຍ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ kāyaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ kāyaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ, assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi. Yo tattha saṃvaraṭṭho, ayaṃ adhisīlasikkhā; yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṃ adhicittasikkhā; yo tattha dassanaṭṭho ayaṃ adhipaññāsikkhā. Imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato viditā vedanā uppajjanti…pe… passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānanto [Pg.185] indriyāni samodhāneti…pe… tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນກາຍນັ້ນຢ່າງໃດ? ...ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນກາຍນັ້ນຢ່າງນີ້. ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ ...ລະ... ຊື່ວ່າ ພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າ ເສບເນືອງໆ. ເມື່ອລະງັບກາຍະສັງຂານ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສັງວອນລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງທິດຖິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ອັດຖະວ່າສັງວອນໃດມີຢູ່ໃນສັງວອນນັ້ນ, ນີ້ຄື ອະທິສີລະສິກຂา; ອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດມີຢູ່ໃນສັງວອນນັ້ນ, ນີ້ຄື ອະທິຈິດຕະສິກຂາ; ອັດຖະວ່າເຫັນໃດມີຢູ່ໃນສັງວອນນັ້ນ, ນີ້ຄື ອະທິປັນຍາສິກຂາ. ໂຍຄີບຸກຄົນເມື່ອພິຈາລະນາສິກຂາ 3 ປະການນີ້ ຍ່ອມສຶກສາ ...ລະ... ເມື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຍ່ອມສຶກສາ, ເມື່ອລະງັບກາຍະສັງຂານ, ເມື່ອຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເວທະນາທັງຫຼາຍອັນໂຍຄີບຸກຄົນນັ້ນກຳນົດຮູ້ແລ້ວຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ...ລະ... ເມື່ອລະງັບກາຍະສັງຂານ, ເມື່ອຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຍ່ອມປະສານອິນຊີທັງຫຼາຍ ...ລະ... ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

Aṭṭha anupassanāñāṇāni, aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo, cattāri suttantikavatthūni kāye kāyānupassanāya.

ອະນຸປັດສະນາຍານ 8 ປະການ, ອຸປັດຖານານຸດສະຕິ 8 ປະການ ແລະສູດຕັນຕິກະວັດຖຸ 4 ປະການ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີໃນກາຍານຸປັດສະນາ ໃນກາຍ.

Bhāṇavāro.

ຈົບ ພານະວານ.

Dutiyacatukkaniddeso

ການສະແດງຈະຕຸກກະທີສອງ

172. Kathaṃ ‘‘pītipaṭisaṃvedī assasissāmī’’ti sikkhati ‘‘pītipaṭisaṃvedī passasissāmī’’ti sikkhati? Katamā pīti? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati pīti pāmojjaṃ. Yā pīti pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā. Cittassa dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati pīti pāmojjaṃ…pe… rassaṃ assāsavasena, rassaṃ passāsavasena, sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsavasena, sabbakāyapaṭisaṃvedī passāsavasena, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsavasena, passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati pīti pāmojjaṃ. Yā pīti pāmojjaṃ āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa – ayaṃ pīti.

໑໗໒. ໂຍຄີບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມປີຕິ ຈັກຫາຍໃຈອອກ', ສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມປີຕິ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ' ຢ່າງໃດ? ປີຕິ ເປັນຢ່າງໃດ? ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ປີຕິແລະປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມອີ່ມໃຈ, ຄວາມປາໂມດ, ຄວາມບັນເທີງ, ຄວາມປິຕິຍິນດີ, ຄວາມຮ່າເຣີງ, ຄວາມປິຕິປາໂມດ, ຄວາມປິ້ມປິ່ມ, ຄວາມຟູໃຈ, ຄວາມພໍໃຈແຫ່ງຈິດໃດມີຢູ່. ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ປີຕິແລະປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ...ລະ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກສັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ, ເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມກາຍທັງປວງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ, ເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມກາຍທັງປວງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ເມື່ອລະງັບກາຍະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ, ເມື່ອລະງັບກາຍະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ, ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ປີຕິແລະປາໂມດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມອີ່ມໃຈ, ຄວາມປາໂມດ, ຄວາມບັນເທີງ, ຄວາມປິຕິຍິນດີ, ຄວາມຮ່າເຣີງ, ຄວາມປິຕິປາໂມດ, ຄວາມປິ້ມປິ່ມ, ຄວາມຟູໃຈ, ຄວາມພໍໃຈແຫ່ງຈິດໃດມີຢູ່, ນີ້ຊື່ວ່າ ປີຕິ.

Kathaṃ sā pīti paṭividitā hoti? Dīghaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sā pīti paṭividitā hoti. Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sā pīti paṭividitā hoti. Rassaṃ assāsavasena…pe… rassaṃ passāsavasena… sabbakāyapaṭisaṃvedī assāsavasena… sabbakāyapaṭisaṃvedī passāsavasena… passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ assāsavasena… passambhayaṃ kāyasaṅkhāraṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena sā pīti paṭividitā hoti. Āvajjato sā pīti paṭividitā hoti, jānato…pe… passato… paccavekkhato… cittaṃ adhiṭṭhahato… saddhāya [Pg.186] adhimuccato… vīriyaṃ paggaṇhato… satiṃ upaṭṭhāpayato… cittaṃ samādahato… paññāya pajānato… abhiññeyyaṃ abhijānato… pariññeyyaṃ parijānato… pahātabbaṃ pajahato… bhāvetabbaṃ bhāvayato… sacchikātabbaṃ sacchikaroto sā pīti paṭividitā hoti. Evaṃ sā pīti paṭividitā hoti.

ປີຕິນັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງຢ່າງໃດ? ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ປີຕິນັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ປີຕິນັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກສັ້ນ ...ລະ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າສັ້ນ... ເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມກາຍທັງປວງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມກາຍທັງປວງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເມື່ອລະງັບກາຍະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈออก... ເມື່ອລະງັບกາຍະສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ປີຕິນັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ປີຕິນັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ພິຈາລະນາ, ແກ່ຜູ້ຮູ້ ...ລະ... ແກ່ຜູ້ເຫັນ... ແກ່ຜູ້ພິຈາລະນາທົບທວນ... ແກ່ຜູ້ຕັ້ງຈິດໝັ້ນ... ແກ່ຜູ້ປັກໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ... ແກ່ຜູ້ປະຄອງຄວາມພຽນ... ແກ່ຜູ້ຕັ້ງສະຕິໄວ້... ແກ່ຜູ້ຕັ້ງຈິດໄວ້ເປັນຢ່າງດີ... ແກ່ຜູ້ຮູ້ທົ່ວດ້ວຍປັນຍາ... ແກ່ຜູ້ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງທຳອັນຄວນຮູ້ຍິ່ງ... ແກ່ຜູ້ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງທຳອັນຄວນກຳນົດຮູ້... ແກ່ຜູ້ລະເຊິ່ງທຳອັນຄວນລະ... ແກ່ຜູ້ຈະເລີນເຊິ່ງທຳອັນຄວນຈະເລີນ... ແກ່ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທຳອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ປີຕິນັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງ. ປີຕິນັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງຢ່າງນີ້.

Pītipaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Vedanā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມປີຕິ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເวທະນາຊື່ວ່າ ເວທະນາ, ຄວາມປາກົດ ຊື່ວ່າ ສະຕິ, ການຕາມເຫັນ ຊື່ວ່າ ຍານ. ເວທະນາເປັນອຸປັດຖານ, ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ໂຍຄີບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນານັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ ໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati? Aniccato anupassati…pe… evaṃ taṃ vedanaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Pītipaṭisaṃvedī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… pītipaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນານັ້ນຢ່າງໃດ? ຍ່ອມຕາມເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ...ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນານັ້ນຢ່າງນີ້. ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ ...ລະ... ຊື່ວ່າ ພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າ ເສບເນືອງໆ. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມປີຕິ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສັງວອນລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ...ລະ... ແກ່ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມປີຕິ ...ລະ... ຜູ້ຮູ້ຍ່ອມປະສານອິນຊີທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

173. Kathaṃ ‘‘sukhapaṭisaṃvedī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘sukhapaṭisaṃvedī passasissāmī’’ti sikkhati? Sukhanti dve sukhāni – kāyikañca sukhaṃ, cetasikañca sukhaṃ. Katamaṃ kāyikaṃ sukhaṃ? Yaṃ kāyikaṃ sātaṃ kāyikaṃ sukhaṃ, kāyasamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ, kāyasamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ kāyikaṃ sukhaṃ. Katamaṃ cetasikaṃ sukhaṃ? Yaṃ cetasikaṃ sātaṃ cetasikaṃ sukhaṃ, cetosamphassajaṃ sātaṃ sukhaṃ vedayitaṃ, cetosamphassajā sātā sukhā vedanā – idaṃ cetasikaṃ sukhaṃ.

໑໗໓. ໂຍຄີບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມສຸກ ຈັກຫາຍໃຈອອກ', ສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມສຸກ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ' ຢ່າງໃດ? ຄຳວ່າ 'ສຸກ' ນັ້ນ ສຸກມີ 2 ປະການ ຄື ກາຍິກະສຸກ (ສຸກທາງກາຍ) ແລະ ເຈຕະສິກະສຸກ (ສຸກທາງໃຈ). ກາຍິກະສຸກ ເປັນຢ່າງໃດ? ຄວາມສຳລານທາງກາຍ ຄວາມສຸກທາງກາຍໃດ, ຄວາມສະເຫວີຍອາລົມອັນເປັນສຸກອັນເກີດແຕ່ກາຍສຳຜັດໃດ, ເວທະນາອັນເປັນສຸກອັນເກີດແຕ່ກາຍສຳຜັດໃດມີຢູ່, ນີ້ຊື່ວ່າ ກາຍິກະສຸກ. ເຈຕະສິກະສຸກ ເປັນຢ່າງໃດ? ຄວາມສຳລານທາງໃຈ ຄວາມສຸກທາງໃຈໃດ, ຄວາມສະເຫວີຍອາລົມອັນເປັນສຸກອັນເກີດແຕ່ມະໂນສຳຜັດໃດ, ເວທະນາອັນເປັນສຸກອັນເກີດແຕ່ມະໂນສຳຜັດໃດມີຢູ່, ນີ້ຊື່ວ່າ ເຈຕະສິກະສຸກ.

Kathaṃ te sukhā paṭividitā honti? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te sukhā paṭividitā honti. Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te sukhā paṭividitā honti…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaroto te sukhā paṭividitā honti. Evaṃ te sukhā paṭividitā honti. Sukhapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Vedanā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati [Pg.187] ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ສຸກເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງຢ່າງໃດ? ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ສຸກເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເມື່ອໂຍຄີບຸກຄົນຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະความບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ສຸກເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ...ລະ... ສຸກເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງແກ່ຜູ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທຳອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ສຸກເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປາກົດແຈ້ງຢ່າງນີ້. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມສຸກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເວທະນາຊື່ວ່າ ເວທະນາ, ຄວາມປາກົດ ຊື່ວ່າ ສະຕິ, ການຕາມເຫັນ ຊື່ວ່າ ຍານ. ເວທະນາເປັນອຸປັດຖານ, ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ໂຍຄີບຸກຄົນຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນານັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ ໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati. Aniccato anupassati…pe… evaṃ taṃ vedanaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Sukhapaṭisaṃvedī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… sukhapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນານັ້ນຢ່າງໃດ? ຍ່ອມຕາມເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ...ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນເວທະນານັ້ນຢ່າງນີ້. ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ ...ລະ... ຊື່ວ່າ ພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າ ເສບເນືອງໆ. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມສຸກ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສັງວອນລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ...ລະ... ແກ່ໂຍຄີບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແລະຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມສຸກ ...ລະ... ຜູ້ຮູ້ຍ່ອມປະສານອິນຊີທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳອັນຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

174. Kathaṃ ‘‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passasissāmī’’ti sikkhati? Katamo cittasaṅkhāro? Dīghaṃ assāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā – ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā. Dīghaṃ passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā – ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā…pe… sukhapaṭisaṃvedī assāsavasena… sukhapaṭisaṃvedī passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā – ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā – ayaṃ cittasaṅkhāro.

໑໗໔. ໂຍຄີບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມຈິດຕະສັງຂານ ຈັກຫາຍໃຈອອກ', ສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມຈິດຕະສັງຂານ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ' ຢ່າງໃດ? ຈິດຕະສັງຂານ ເປັນຢ່າງໃດ? ສັນຍາແລະເວທະນາອັນເປັນເຈຕະສິກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍຈິດ ຊື່ວ່າ ຈິດຕະສັງຂານ. ສັນຍາແລະເວທະນາອັນເປັນເຈຕະສິກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍຈິດ ຊື່ວ່າ ຈິດຕະສັງຂານ ...ລະ... ສັນຍາແລະເວທະນາອັນເປັນເຈຕະສິກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມສຸກ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ຮູ້ສຶກຊາບຊຶມສຸກ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍຈິດ ຊື່ວ່າ ຈິດຕະສັງຂານ, ນີ້ຊື່ວ່າ ຈິດຕະສັງຂານ.

Kathaṃ te cittasaṅkhārā paṭividitā honti? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te cittasaṅkhārā paṭividitā honti. Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena te cittasaṅkhārā paṭividitā honti…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaroto te cittasaṅkhārā paṭividitā honti. Evaṃ te cittasaṅkhārā paṭividitā honti. Cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ vedanā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā te ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ຈິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງແນວໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຈິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງ. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ จິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຈິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງ. ຈິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງຢ່າງນີ້. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເවທະນາຊື່ວ່າການຕັ້ງໝັ້ນ (ອຸປັດຖານ), ສະຕິຊື່ວ່າການຕາມເຫັນ (ອະນຸປັດສະນາ), ປັນຍາຊື່ວ່າຍານ. ເວທະນາເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງເວທະນານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ເວທະນາສຸ ເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati? Aniccato anupassati…pe… evaṃ taṃ vedanaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa [Pg.188] ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ໃນຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' (ອະນຸປັດສະຕິ) ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງເວທະນານັ້ນແນວໃດ? ຍ່ອມຕາມເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ... ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງເວທະນານັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ... ລະ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊ້ຳ. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດສັງຂານ ຊື່ວ່າສີລວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າການສຳລວມເຊິ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດສັງຂານ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສິ່ງທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

175. Kathaṃ ‘‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passasissāmī’’ti sikkhati? Katamo cittasaṅkhāro? Dīghaṃ assāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā – ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā. Te cittasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati. Dīghaṃ passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā – ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā. Te cittasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati. Cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī assāsavasena… cittasaṅkhārapaṭisaṃvedī passāsavasena saññā ca vedanā ca cetasikā – ete dhammā cittapaṭibaddhā cittasaṅkhārā. Te cittasaṅkhāre passambhento nirodhento vūpasamento sikkhati. Passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsapassāsavasena vedanā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Vedanā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

໑໗໕. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈອອກ ລະງັບຈິດສັງຂານ' ແນວໃດ? ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ ລະງັບຈິດສັງຂານ' ແນວໃດ? จິດສັງຂານ ເປັນແນວໃດ? ສັນຍາແລະເວທະນາ ເປັນເຈດຕະສິກ—ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍຈິດ ຊື່ວ່າຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາ ດ້ວຍການເຮັດຈິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ລະງັບ ໃຫ້ດັບ ໃຫ້ສະຫງົບ. ສັນຍາແລະເວທະນາ ເປັນເຈດຕະສິກ—ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍຈິດ ຊື່ວ່າຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາ ດ້ວຍການເຮັດຈິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ລະງັບ ໃຫ້ດັບ ໃຫ້ສະຫງົບ. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈออก... ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ສັນຍາແລະເວທະນາ ເປັນເຈດຕະສິກ—ທຳເຫຼົ່ານີ້ເນື່ອງດ້ວຍຈິດ ຊື່ວ່າຈິດສັງຂານ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາ ດ້ວຍການເຮັດຈິດສັງຂານເຫຼົ່ານັ້ນໃຫ້ລະງັບ ໃຫ້ດັບ ໃຫ້ສະຫງົບ. ເມື່ອລະງັບຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເວທະນາຊື່ວ່າການຕັ້ງໝັ້ນ (ອຸປັດຖານ), ສະຕິຊື່ວ່າການຕາມເຫັນ (ອະນຸປັດສະນາ), ປັນຍາຊື່ວ່າຍານ. ເວທະນາເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງເວທະນານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ເວທະນາສຸ ເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ vedanaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ vedanaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ໃນຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' (ອະນຸປັດສະຕິ) ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງເວທະນານັ້ນແນວໃດ?... ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງເວທະນານັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ... ລະ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊ້ຳ. ເມື່ອລະງັບຈິດສັງຂານ ຊື່ວ່າສີລວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າການສຳລວມເຊິ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ເມື່ອລະງັບຈິດສັງຂານ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສິ່ງທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

Aṭṭha anupassanāñāṇāni aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni vedanāsu vedanānupassanāya.

ໃນເວທະນານຸປັດສະນາ (ການຕາມເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ) ນັ້ນ ຍ່ອມມີອະນຸປັດສະນາຍານ 8 ປະການ, ອຸປັດຖານານຸສະຕິ 8 ປະການ ແລະວັດຖຸໃນພຣະສູດ 4 ປະການ.

Tatiyacatukkaniddeso

ນິເທດແຫ່ງໝວດສີ່ທີ່ສາມ

176. Kathaṃ ‘‘cittapaṭisaṃvedī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘cittapaṭisaṃvedī passasissāmī’’ti sikkhati? Katamaṃ taṃ cittaṃ? Dīghaṃ assāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ. Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano manāyatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu. Dīghaṃ passāsavasena …pe… passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ assāsavasena… passambhayaṃ cittasaṅkhāraṃ passāsavasena [Pg.189] viññāṇaṃ cittaṃ. Yaṃ cittaṃ mano mānasaṃ hadayaṃ paṇḍaraṃ mano mānayatanaṃ manindriyaṃ viññāṇaṃ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu – idaṃ cittaṃ.

໑໗໖. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈອອກ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ' ແນວໃດ? ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ ເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ' ແນວໃດ? ຈິດນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ວິນຍານຊື່ວ່າຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ. ຈິດໃດ ມະໂນໃດ ມານັດໃດ ຫະໄທໃດ ປັນທະຣະໃດ ມະໂນໃດ ມະນາຍະຕະນະໃດ ມະນິນຊີໃດ ວິນຍານໃດ ວິນຍານັກຂັນໃດ ມະໂນວິນຍານະທາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍສົມຄວນແກ່ຜັດສະເປັນຕົ້ນນັ້ນໃດ ມີຢູ່. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ... ລະ... ເມື່ອລະງັບຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເມື່ອລະງັບຈິດສັງຂານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ວິນຍານຊື່ວ່າຈິດ. ຈິດໃດ ມະໂນໃດ ມານັດໃດ ຫະໄທໃດ ປັນທະຣະໃດ ມະໂນໃດ ມະນາຍະຕະນະໃດ ມະນິນຊີໃດ ວິນຍານໃດ ວິນຍານັກຂັນໃດ ມະໂນວິນຍານະທາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍສົມຄວນແກ່ຜັດສະເປັນຕົ້ນນັ້ນໃດ ມີຢູ່—ນີ້ຊື່ວ່າຈິດ.

Kathaṃ taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti. Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato sati upaṭṭhitā hoti. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaroto taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti. Evaṃ taṃ cittaṃ paṭividitaṃ hoti. Cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Cittaṃ upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ຈິດນັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງແນວໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຈິດນັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງ. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ສະຕິຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຈິດນັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງ... ລະ... ເມື່ອບຸກຄົນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຈິດນັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງ. ຈິດນັ້ນ ຍ່ອມປະກົດແຈ້ງຢ່າງນີ້. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ວິນຍານຊື່ວ່າຈິດ ເປັນການຕັ້ງໝັ້ນ (ອຸປັດຖານ), ສະຕິຊື່ວ່າການຕາມເຫັນ (ອະນຸປັດສະນາ), ປັນຍາຊື່ວ່າຍານ. ຈິດເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຈິດຕະ ຈິດຕານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ cittaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… cittapaṭisaṃvedī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ໃນຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' (ອະນຸປັດສະຕິ) ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນແນວໃດ?... ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ... ລະ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊ້ຳ. ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ ຊື່ວ່າສີລວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າການສຳລວມເຊິ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມປະມວນອິນシーທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສິ່ງທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

177. Kathaṃ ‘‘abhippamodayaṃ cittaṃ assasissāmī’’ti, ‘‘abhippamodayaṃ cittaṃ passasissāmī’’ti sikkhati? Katamo cittassa abhippamodo? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo. Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā. Cittassa dīghaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo. Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa…pe… cittapaṭisaṃvedī assāsavasena… cittapaṭisaṃvedī passāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato uppajjati cittassa abhippamodo. Yā cittassa āmodanā pamodanā hāso pahāso vitti odagyaṃ attamanatā cittassa – ayaṃ cittassa abhippamodo. Abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ sati [Pg.190] anupassanā ñāṇaṃ. Cittaṃ upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

໑໗໗. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈອອກ ເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງຍິ່ງ' ແນວໃດ? ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ ເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງຍິ່ງ' ແນວໃດ? ຄວາມບັນເທີງຍິ່ງແຫ່ງຈິດ ເປັນແນວໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ຄວາມບັນເທີງຍິ່ງແຫ່ງຈິດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມປີຕິຍິນດີໃດ ຄວາມປີຕິປາໂມດໃດ ຄວາມຮ່າເຣີງໃດ ຄວາມເບີກບານໃດ ຄວາມອີ່ມໃຈໃດ ຄວາມຟູໃຈໃດ ຄວາມພໍໃຈແຫ່ງຈິດໃດ ມີຢູ່. ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ຄວາມບັນເທີງຍິ່ງແຫ່ງຈິດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມປີຕິຍິນດີໃດ ຄວາມປີຕິປາໂມດໃດ ຄວາມຮ່າເຣີງໃດ ຄວາມເບີກບານໃດ ຄວາມອີ່ມໃຈໃດ ຄວາມຟູໃຈໃດ ຄວາມພໍໃຈແຫ່ງຈິດໃດ ມີຢູ່... ລະ... ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ເມື່ອເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ຄວາມບັນເທີງຍິ່ງແຫ່ງຈິດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມປີຕິຍິນດີໃດ ຄວາມປີຕິປາໂມດໃດ ຄວາມຮ่าເຣີງໃດ ຄວາມເບີກບານໃດ ຄວາມອີ່ມໃຈໃດ ຄວາມຟູໃຈໃດ ຄວາມພໍໃຈແຫ່ງຈິດໃດ ມີຢູ່—ນີ້ຊື່ວ່າຄວາມບັນເທີງຍິ່ງແຫ່ງຈິດ. ເມື່ອເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງຍິ່ງ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ວິນຍານຊື່ວ່າຈິດ ເປັນການຕັ້ງໝັ້ນ (ອຸປັດຖານ), ສະຕິຊື່ວ່າການຕາມເຫັນ (ອະນຸປັດສະນາ), ປັນຍາຊື່ວ່າຍານ. จິດເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຈິດຕະ ຈິດຕານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ cittaṃ anupassatīti. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… abhippamodayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ໃນຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' (ອະນຸປັດສະຕິ) ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນແນວໃດ?... ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ... ລະ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊ້ຳ. ເມື່ອເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງຍິ່ງ ຊື່ວ່າສີລວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າການສຳລວມເຊິ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ເມື່ອເຮັດຈິດໃຫ້ບັນເທີງຍິ່ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສິ່ງທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

178. Kathaṃ ‘‘samādahaṃ cittaṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘samādahaṃ cittaṃ passasissāmī’’ti sikkhati? Katamo samādhi ? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi. Dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi…pe… samādahaṃ cittaṃ assāsavasena…pe… samādahaṃ cittaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Yā cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṃ samādhibalaṃ sammāsamādhi – ayaṃ samādhi. Samādahaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Cittaṃ upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘citte cittānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

໑໗໘. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈອອກ ຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ' ແນວໃດ? ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ ຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ' ແນວໃດ? ສະມາທິ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຍາວ ຊື່ວ່າສະມາທິ. ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຈິດໃດ ຄວາມຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໃດ ຄວາມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີໃດ ຄວາມບໍ່ຊັດສ່າຍໃດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດ ຄວາມມີຈິດບໍ່ຊັດສ່າຍໃດ ຄວາມສະຫງົບໃດ ສະມາທິນຊີໃດ ສະມາທິພະລະໃດ ສັມມາສະມາທິໃດ ມີຢູ່. ຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຍາວ ຊື່ວ່າສະມາທິ... ລະ... ເມື່ອຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ... ລະ... ເມື່ອຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ຊື່ວ່າສະມາທິ. ຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງຈິດໃດ ຄວາມຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍດີໃດ ຄວາມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີໃດ ຄວາມບໍ່ຊັດສ່າຍໃດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດ ຄວາມມີຈິດບໍ່ຊັດສ່າຍໃດ ຄວາມສະຫງົບໃດ ສະມາທິນຊີໃດ ສະມາທິພະລະໃດ ສັມມາສະມາທິໃດ ມີຢູ່—ນີ້ຊື່ວ່າສະມາທິ. ເມື່ອຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ວິນຍານຊື່ວ່າຈິດ ເປັນການຕັ້ງໝັ້ນ (ອຸປັດධාන), ສະຕິຊື່ວ່າການຕາມເຫັນ (ອະນຸປັດສະນາ), ປັນຍາຊື່ວ່າຍານ. ຈິດເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຈິດຕະ ຈິດຕານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ'.

Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ cittaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Samādahaṃ cittaṃ assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… samādahaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ໃນຄຳວ່າ 'ຕາມເຫັນ' (ອະນຸປັດສະຕິ) ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນແນວໃດ?... ລະ... ຍ່ອມຕາມເຫັນເຊິ່ງຈິດນັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ... ລະ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊ້ຳ. ເມື່ອຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ ຊື່ວ່າສີລວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າການສຳລວມເຊິ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ເມື່ອຕັ້ງຈິດໃຫ້ໝັ້ນ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກແລະລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ... ລະ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດຮຽກວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສິ່ງທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ'.

179. Kathaṃ [Pg.191] ‘‘vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’’ti sikkhati? ‘‘Rāgato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘rāgato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’’ti sikkhati. ‘‘Dosato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘dosato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’’ti sikkhati. ‘‘Mohato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’’ti sikkhati…pe… mānato vimocayaṃ cittaṃ… diṭṭhiyā vimocayaṃ cittaṃ… vicikicchāya vimocayaṃ cittaṃ… thinato vimocayaṃ cittaṃ… uddhaccato vimocayaṃ cittaṃ… ahirikato vimocayaṃ cittaṃ… ‘‘anottappato vimocayaṃ cittaṃ assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘anottappato vimocayaṃ cittaṃ passasissāmī’’ti sikkhati. Vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena viññāṇaṃ cittaṃ upaṭṭhānaṃ sati…pe….

໑໗໙. ເຮັດແນວໃດ ຈຶ່ງສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດ ຫາຍໃຈອອກ'? ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດຈາກລາຄະ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດຈາກລາຄະ ຫາຍໃຈອອກ'. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດຈາກໂທສະ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດຈາກໂທສະ ຫາຍໃຈອອກ'. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດຈາກໂມຫະ ຫາຍໃຈເຂົ້າ'...ຯລຯ... ປົດປ່ອຍຈິດຈາກມານະ... ປົດປ່ອຍຈິດຈາກທິດຖິ... ປົດປ່ອຍຈິດຈາກວິຈິກິດສາ... ປົດປ່ອຍຈິດຈາກຖີນະ... ປົດປ່ອຍຈິດຈາກອຸດທັດຈະ... ປົດປ່ອຍຈິດຈາກອະຫິຣິກະ... ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດຈາກອະໂနດຕັບປະ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາຈັກປົດປ່ອຍຈິດຈາກອະໂနດຕັບປະ ຫາຍໃຈອອກ'. ເມື່ອປົດປ່ອຍຈິດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ວິນຍານຄືຈິດ ຍ່ອມປາກົດ, ສະຕິຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ...ຯລຯ...

Anupassatīti kathaṃ taṃ cittaṃ anupassati…pe… evaṃ taṃ cittaṃ anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… vimocayaṃ cittaṃ assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato …pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ໃນຄຳວ່າ 'ຍ່ອມຕາມເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນຈິດນັ້ນແນວໃດ...ຯລຯ... ຍ່ອມຕາມເຫັນຈິດນັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ. ຊື່ວ່າສີລະວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າສັງວອນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ດ້ວຍການປົດປ່ອຍຈິດ...ຯລຯ... ແກ່ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ດ້ວຍການປົດປ່ອຍຈິດ...ຯລຯ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳມະທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ' (ສະມັດຖະ).

Aṭṭha anupassanāñāṇāni aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni citte cittānupassanāya.

ອະນຸປັດສະນາຍານ 8 ປະການ, ອຸປັດຖານານຸດສະຕິ 8 ປະການ ແລະສູດຕັນຕິກະວັດຖຸ 4 ປະການ ເຫຼົ່ານີ້ ມີຢູ່ໃນຈິດຕານຸປັດສະນາໃນຈິດ.

Catutthacatukkaniddeso

ນິເທດແຫ່ງຈະຕຸດຖະຈະຕຸກກະ (ໝວດສີ່ທີສີ່)

180. Kathaṃ ‘‘aniccānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘aniccānupassī passasissāmī’’ti sikkhati? Aniccanti kiṃ aniccaṃ? Pañcakkhandhā aniccā. Kenaṭṭhena aniccā? Uppādavayaṭṭhena aniccā. Pañcannaṃ khandhānaṃ udayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati, udayabbayaṃ passanto kati lakkhaṇāni passati? Pañcannaṃ khandhānaṃ udayaṃ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati, vayaṃ passanto pañcavīsati lakkhaṇāni passati. Pañcannaṃ khandhānaṃ udayabbayaṃ passanto imāni paññāsa lakkhaṇāni passati.

໑໘໐. ເຮັດແນວໃດ ຈຶ່ງສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຫາຍໃຈອອກ'? ໃນຄຳວ່າ 'ບໍ່ທ່ຽງ' ນັ້ນ ສິ່ງໃດບໍ່ທ່ຽງ? ຂັນ 5 ບໍ່ທ່ຽງ. ບໍ່ທ່ຽງເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ບໍ່ທ່ຽງເພາະອັດຖະວ່າເກີດຂຶ້ນແລະເສື່ອມໄປ. ຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຂັນ 5 ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ, ຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ, ຜູ້ຕາມເຫັນທັງຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະເທົ່າໃດ? ຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຂັນ 5 ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ 25 ປະການ, ຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປ ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ 25 ປະການ. ຜູ້ຕາມເຫັນທັງຄວາມເກີດຂຶ້ນແລະຄວາມເສື່ອມໄປແຫ່ງຂັນ 5 ຍ່ອມເຫັນລັກສະນະ 50 ປະການເຫຼົ່ານີ້.

‘‘Rūpe aniccānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘rūpe aniccānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. ‘‘Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘jarāmaraṇe [Pg.192] aniccānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. Aniccānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Dhammā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati. Tena vuccati – ‘‘dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບ ຫາຍໃຈອອກ'. ໃນເວທະນາ...ຯລຯ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ...ຯລຯ... ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຊະລາມໍລະນະ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຊະລາມໍລະນະ ຫາຍໃຈອອກ'. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ປາກົດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ເປັນອຸປັດຖານ, ສະຕິເປັນອະນຸປັດສະນາຍານ. ທຳທັງຫຼາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ, ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມຕາມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ທຳມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານພາວະນາໃນທຳທັງຫຼາຍ'.

Anupassatīti kathaṃ te dhamme anupassati…pe… evaṃ te dhamme anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Aniccānupassī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… aniccānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ໃນຄຳວ່າ 'ຍ່ອມຕາມເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແນວໃດ...ຯລຯ... ຍ່ອມຕາມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ. ຊື່ວ່າສີລະວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າສັງວອນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ...ຯລຯ... ແກ່ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ...ຯລຯ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳມະທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ' (ສະມັດຖະ).

Kathaṃ ‘‘virāgānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘virāgānupassī passasissāmī’’ti sikkhati? Rūpe ādīnavaṃ disvā rūpavirāge chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. ‘‘Rūpe virāgānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘rūpe virāgānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe ādīnavaṃ disvā jarāmaraṇavirāge chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. ‘‘Jarāmaraṇe virāgānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘jarāmaraṇe virāgānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. Virāgānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Dhammā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati. Tena vuccati – ‘‘dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ເຮັດແນວໃດ ຈຶ່ງສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຫາຍໃຈອອກ'? ບຸກຄົນເຫັນໂທດໃນຮູບແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມພໍໃຈເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມຄາຍກຳໜັດໃນຮູບ ເປັນຜູ້ມີສັດທານ້ອມໄປ ແລະຈິດຂອງເຂົາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດໃນຮູບ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດໃນຮູບ ຫາຍໃຈອອກ'. ໃນເວທະນາ...ຯລຯ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ...ຯລຯ... ເຫັນໂທດໃນຊະລາມໍລະນະແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມພໍໃຈເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມຄາຍກຳໜັດໃນຊະລາມໍລະນະ ເປັນຜູ້ມີສັດທານ້ອມໄປ ແລະຈິດຂອງເຂົາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດໃນຊະລາມໍລະນະ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດໃນຊະລາມໍລະນະ ຫາຍໃຈອອກ'. ທຳທັງຫຼາຍທີ່ປາກົດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເປັນອຸປັດຖານ, ສະຕິເປັນອະນຸປັດສະນາຍານ. ທຳທັງຫຼາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ, ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມຕາມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງก່າວວ່າ 'ທຳມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານພາວະນາໃນທຳທັງຫຼາຍ'.

Anupassatīti kathaṃ te dhamme anupassati…pe… evaṃ te dhamme anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Virāgānupassī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… virāgānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

In ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມຕາມເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມຕາມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນແນວໃດ...ຯລຯ... ຍ່ອມຕາມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້. ໃນຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ. ຊື່ວ່າສີລະວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າສັງວອນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ...ຯລຯ... ແກ່ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງຄວາມມີຈິດມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ...ຯລຯ... ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມປະຊຸມອິນຊີທັງຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຳມະທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດ' (ສະມັດຖະ).

Kathaṃ [Pg.193] ‘‘nirodhānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘nirodhānupassī passasissāmī’’ti sikkhati? Rūpe ādīnavaṃ disvā rūpanirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. ‘‘Rūpe nirodhānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘rūpe nirodhānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe ādīnavaṃ disvā jarāmaraṇanirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. ‘‘Jarāmaraṇe nirodhānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘jarāmaraṇe nirodhānupassī passasissāmī’’ti sikkhati.

ເຮັດແນວໃດ ຈຶ່ງສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບ ຫາຍໃຈອອກ'? ບຸກຄົນເຫັນໂທດໃນຮູບແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມພໍໃຈເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມດັບແຫ່ງຮູບ ເປັນຜູ້ມີສັດທານ້ອມໄປ ແລະຈິດຂອງເຂົາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບໃນຮູບ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບໃນຮູບ ຫາຍໃຈອອກ'. ໃນເວທະນາ...ຯລຯ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ...ຯລຯ... ເຫັນໂທດໃນຊະລາມໍລະນະແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມພໍໃຈເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມດັບແຫ່ງຊະລາມໍລະນະ ເປັນຜູ້ມີສັດທານ້ອມໄປ ແລະຈິດຂອງເຂົາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບໃນຊະລາມໍລະນະ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບໃນຊະລາມໍລະນະ ຫາຍໃຈອອກ'.

181. Katihākārehi avijjāya ādīnavo hoti? Katihākārehi avijjā nirujjhati? Pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti. Aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati.

໑໘໑. ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 5 ປະການ. ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການ 8 ປະການ.

Katamehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti? Aniccaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, anattaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, santāpaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti, vipariṇāmaṭṭhena avijjāya ādīnavo hoti – imehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavo hoti.

ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 5 ປະການໃດແດ່? ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ທ່ຽງ, ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າເປັນທຸກ, ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າເປັນອະນັດຕາ, ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າແຜດເຜົາ, ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າແປປວນ - ໂທດໃນອະວິຊາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 5 ປະການນີ້.

Katamehi aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati? Nidānanirodhena avijjā nirujjhati, samudayanirodhena avijjā nirujjhati, jātinirodhena avijjā nirujjhati, pabhavanirodhena avijjā nirujjhati, hetunirodhena avijjā nirujjhati, paccayanirodhena avijjā nirujjhati, ñāṇuppādena avijjā nirujjhati, nirodhupaṭṭhānena avijjā nirujjhati – imehi aṭṭhahākārehi avijjā nirujjhati. Imehi pañcahākārehi avijjāya ādīnavaṃ disvā – imehi aṭṭhahākārehi avijjānirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. ‘‘Avijjāya nirodhānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘avijjāya nirodhānupassī passasissāmī’’ti sikkhati.

ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການ 8 ປະການໃດແດ່? ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະຄວາມດັບແຫ່ງເຫດ (ນິທານ), ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະຄວາມດັບແຫ່ງສະມຸໄທ, ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະຄວາມດັບແຫ່ງຊາດ, ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະຄວາມດັບແຫ່ງປະພົບ, ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະຄວາມດັບແຫ່ງເຫດ (ເຫຕຸ), ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈ, ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຍານ, ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບເພາະความປາກົດແຫ່ງຄວາມດັບ - ອະວິຊາ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການ 8 ປະການນີ້. ບຸກຄົນເຫັນໂທດໃນອະວິຊາດ້ວຍອາການ 5 ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມມີຄວາມພໍໃຈເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມດັບແຫ່ງອະວິຊາດ້ວຍອາການ 8 ປະການນີ້ ເປັນຜູ້ມີສັດທານ້ອມໄປ ແລະຈິດຂອງເຂົາກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບໃນອະວິຊາ ຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ຕາມເຫັນຄວາມດັບໃນອະວິຊາ ຫາຍໃຈອອກ'.

Katihākārehi saṅkhāresu ādīnavo hoti, katihākārehi saṅkhārā nirujjhanti…pe… katihākārehi viññāṇe ādīnavo hoti, katihākārehi viññāṇaṃ nirujjhati… katihākārehi nāmarūpe ādīnavo [Pg.194] hoti, katihākārehi nāmarūpaṃ nirujjhati… katihākārehi saḷāyatane ādīnavo hoti, katihākārehi saḷāyatanaṃ nirujjhati… katihākārehi phasse ādīnavo hoti, katihākārehi phasso nirujjhati… katihākārehi vedanāya ādīnavo hoti, katihākārehi vedanā nirujjhati… katihākārehi taṇhāya ādīnavo hoti, katihākārehi taṇhā nirujjhati… katihākārehi upādāne ādīnavo hoti, katihākārehi upādānaṃ nirujjhati… katihākārehi bhave ādīnavo hoti, katihākārehi bhavo nirujjhati… katihākārehi jātiyā ādīnavo hoti, katihākārehi jāti nirujjhati… katihākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti, katihākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati? Pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti, aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati.

ໂທດໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ໂທດໃນວິນຍານ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ວິນຍານ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນນາມຮູບ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ນາມຮູບ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນສະລາຍະຕະນະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ສະລາຍະຕະນະ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນຜັດສະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ຜັດສະ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນເວທະນາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ເວທະນາ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນຕັນຫາ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ຕັນຫາ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນອຸປາດານ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ອຸປາດານ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນພົບ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ພົບ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນຊາດ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ຊາດ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ... ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ชະລາມໍລະນະ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 5 ປະການ, ຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມດັບດ້ວຍອາການ 8 ປະການ.

Katamehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti? Aniccaṭṭhena jarāmaraṇe ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena…pe… anattaṭṭhena…pe… santāpaṭṭhena…pe… vipariṇāmaṭṭhena jarāmaraṇe ādīnavo hoti – imehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavo hoti.

ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 5 ປະການໃດແດ່? ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ທ່ຽງ, ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າເປັນທຸກ...ຯລຯ... ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າເປັນອະນັດຕາ...ຯລຯ... ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າແຜດເຜົາ...ຯລຯ... ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີເພາະອັດຖະວ່າແປປວນ - ໂທດໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 5 ປະການນີ້.

Katamehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati? Nidānanirodhena jarāmaraṇaṃ nirujjhati, samudayanirodhena…pe… jātinirodhena…pe… pabhavanirodhena … hetunirodhena… paccayanirodhena… ñāṇuppādena…pe… nirodhupaṭṭhānena jarāmaraṇaṃ nirujjhati – imehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇaṃ nirujjhati. Imehi pañcahākārehi jarāmaraṇe ādīnavaṃ disvā imehi aṭṭhahākārehi jarāmaraṇanirodhe chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. ‘‘Jarāmaraṇe nirodhānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘jarāmaraṇe nirodhānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. Nirodhānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Dhammā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati. Tena vuccati – ‘‘dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

ດ້ວຍອາການ 8 ປະການ ເຫຼົ່າໃດ ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ຈຶ່ງດັບ? ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ດັບ ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງເຫດເຄົ້າ, ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງເຫດເກີດ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງຊາດ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງປະພົບ... ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງເຫດ... ເພາະຄວາມດັບແຫ່ງປັດໄຈ... ເພາະຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຍານ...ຯລຯ... ເພາະຄວາມປາກົດແຫ່ງຄວາມດັບ ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ຈຶ່ງດັບ — ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ດັບດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ເມື່ອເຫັນໂທດໃນຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ດ້ວຍອາການ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຄວາມພໍໃຈເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອໃນຄວາມດັບແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນກໍຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບໃນຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບໃນຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ຈັກຫາຍໃຈອອກ'. ສໍາລັບຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ທໍາທັງຫຼາຍເປັນອຸປັດຖານ, ສະຕິເປັນອະນຸປັດສະນາຍານ. ທໍາທັງຫຼາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທໍາເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ທັມເມສຸ ທັມມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານະພາວະນາ'.

Anupassatīti [Pg.195] kathaṃ te dhamme anupassati…pe… evaṃ te dhamme anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Nirodhānupassī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… nirodhānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato…pe… pajānanto indriyāni samodhāneti. Tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄໍາວ່າ 'ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທໍາເຫຼົ່ານັ້ນແນວໃດ?...ຯລຯ... ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທໍາເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້. ຄໍາວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ. ສໍາລັບຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຊື່ວ່າສີລະວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າສໍາລວມລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ...ຯລຯ... ສໍາລັບຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມຮູ້ທົ່ວເຖິງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ...ຯລຯ... ເມື່ອຮູ້ທົ່ວເຖິງຢູ່ ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດຄວາມສະຫງົບດ້ວຍ'.

182. Kathaṃ ‘‘paṭinissaggānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘paṭinissaggānupassī passasissāmī’’ti sikkhati? Paṭinissaggāti dve paṭinissaggā – pariccāgapaṭinissaggo ca pakkhandanapaṭinissaggo ca. Rūpaṃ pariccajatīti – pariccāgapaṭinissaggo. Rūpanirodhe nibbāne cittaṃ pakkhandatīti – pakkhandanapaṭinissaggo. ‘‘Rūpe paṭinissaggānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘rūpe paṭinissaggānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. Vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ pariccajatīti – pariccāgapaṭinissaggo. Jarāmaraṇanirodhe nibbāne cittaṃ pakkhandatīti – pakkhandanapaṭinissaggo. ‘‘Jarāmaraṇe paṭinissaggānupassī assasissāmī’’ti sikkhati, ‘‘jarāmaraṇe paṭinissaggānupassī passasissāmī’’ti sikkhati. Paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena dhammā upaṭṭhānaṃ sati anupassanā ñāṇaṃ. Dhammā upaṭṭhānaṃ, no sati; sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena te dhamme anupassati. Tena vuccati – ‘‘dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānabhāvanā’’ti.

໑໘໒. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ' ແນວໃດ? ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ຈັກຫາຍໃຈອອກ' ແນວໃດ? ຄໍາວ່າ 'ຄວາມສະຫຼັດຄືນ' ນັ້ນ ຄວາມສະຫຼັດຄືນມີ 2 ປະການ ຄື: ປະຣິດຈາຄະປະຕິນິສສັກຄະ ແລະ ປັກຂັນທະນະປະຕິນິສສັກຄະ. ຊື່ວ່າ ປະຣິດຈາຄະປະຕິນິສສັກຄະ ເພາະສະຫຼະຮູບ. ຊື່ວ່າ ປັກຂັນທະນະປະຕິນິສສັກຄະ ເພາະຈິດແລ່ນໄປໃນພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບແຫ່ງຮູບ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນໃນຮູບ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນໃນຮູບ ຈັກຫາຍໃຈອອກ'. ຍ່ອມສະຫຼະເວທະນາ...ຯລຯ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ...ຯລຯ... ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຣິດຈາຄະປະຕິນິສສັກຄະ. ຊື່ວ່າ ປັກຂັນທະນະປະຕິນິສສັກຄະ ເພາະຈິດແລ່ນໄປໃນພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ. ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນໃນຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ຈັກຫາຍໃຈເຂົ້າ', ຍ່ອມສຶກສາວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນໃນຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ຈັກຫາຍໃຈອອກ'. ສໍາລັບຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ທໍາທັງຫຼາຍເປັນອຸປັດຖານ, ສະຕິເປັນອະນຸປັດສະນາຍານ. ທໍາທັງຫຼາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ; ສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທໍາເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ທັມເມສຸ ທັມມານຸປັດສະນາສະຕິ印ຖານະພາວະນາ'.

Anupassatīti kathaṃ te dhamme anupassati? Aniccato anupassati, no niccato…pe… paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati…pe… paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Evaṃ te dhamme anupassati. Bhāvanāti catasso bhāvanā. Tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Paṭinissaggānupassī assāsapassāsānaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi. Yo tattha saṃvaraṭṭho, ayaṃ adhisīlasikkhā; yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṃ adhicittasikkhā; yo tattha dassanaṭṭho, ayaṃ adhipaññāsikkhā – imā tisso sikkhāyo āvajjanto sikkhati jānanto sikkhati…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto sikkhati.

ຄໍາວ່າ 'ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທໍາເຫຼົ່ານັ້ນແນວໃດ? ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ...ຯລຯ... ຍ່ອມສະຫຼັດຄືນ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະຄວາມສໍາຄັນໝາຍວ່າທ່ຽງ...ຯລຯ... ເມື່ອສະຫຼັດຄືນ ຍ່ອມລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທໍາເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້. ຄໍາວ່າ 'ພາວະນາ' ນັ້ນ ພາວະນາມີ 4 ປະການ. ໃນພາວະນາເຫຼົ່ານັ້ນ ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວລ່ວງທໍາທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຊານນັ້ນ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ. ສໍາລັບຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ຊື່ວ່າສີລະວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າສໍາລວມລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ, ຊື່ວ່າຈິດຕະວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຊື່ວ່າທິດຖິວິສຸດທິ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ. ຄວາມສໍາລວມໃດທີ່ມີຢູ່ໃນການສໍາລວມນັ້ນ ນີ້ຄືອະທິສີລະສິກຂາ; ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດທີ່ມີຢູ່ໃນການສໍາລວມນັ້ນ ນີ້ຄືອະທິຈິດຕະສິກຂາ; ຄວາມເຫັນໃດທີ່ມີຢູ່ໃນການສໍາລວມນັ້ນ ນີ້ຄືອະທິປັນຍາສິກຂາ — ຍ່ອມສຶກສາດ້ວຍການພິຈາລະນາສິກຂາ 3 ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສຶກສາດ້ວຍຄວາມຮູ້...ຯລຯ... ຍ່ອມສຶກສາດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທໍາອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ.

Paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānato viditā vedanā uppajjanti, viditā upaṭṭhahanti, viditā abbhatthaṃ gacchanti [Pg.196] …pe… paṭinissaggānupassī assāsapassāsavasena cittassa ekaggataṃ avikkhepaṃ pajānanto indriyāni samodhāneti gocarañca pajānāti samatthañca paṭivijjhati; balāni samodhāneti… bojjhaṅge samodhāneti… maggaṃ samodhāneti… dhamme samodhāneti gocarañca pajānāti samatthañca paṭivijjhati.

ສໍາລັບຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ຜູ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ເວທະນາທັງຫຼາຍທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຍ່ອມປາກົດ, ທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວຍ່ອມເຖິງຄວາມດັບໄປ...ຯລຯ... ຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ຜູ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກ ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດຄວາມສະຫງົບ; ຍ່ອມປະມວນພົນທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ... ຍ່ອມປະມວນໂພດຊົງທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ... ຍ່ອມປະມວນມັກເຂົ້າກັນ... ຍ່ອມປະມວນທໍາທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ ແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດຄວາມສະຫງົບ.

Indriyāni samodhānetīti kathaṃ indriyāni samodhāneti? Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ samodhāneti…pe… tena vuccati – ‘‘samatthañca paṭivijjhatī’’ti.

ຄໍາວ່າ 'ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນ' ນັ້ນ ຍ່ອມປະມວນອິນຊີທັງຫຼາຍເຂົ້າກັນແນວໃດ? ຍ່ອມປະມວນສັດທິນຊີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັດສິນໃຈ...ຯລຯ... ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງก່າວວ່າ 'ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດຄວາມສະຫງົບດ້ວຍ'.

Aṭṭha anupassane ñāṇāni aṭṭha ca upaṭṭhānānussatiyo cattāri suttantikavatthūni dhammesu dhammānupassanāya. Imāni bāttiṃsa satokārissa ñāṇāni.

ອະນຸປັດສະນາຍານ 8 ປະການ, ອຸປັດຖານານຸສະຕິ 8 ປະການ, ແລະວັດຖຸອັນສະແດງໄວ້ໃນສູດ 4 ປະການ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີໃນທັມມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ. ຍານ 32 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຍານຂອງຜູ້ມີສະຕິເຮັດການງານ.

Satokāriñāṇaniddeso pañcamo.

ການສະແດງຍານຂອງຜູ້ມີສະຕິເຮັດການງານ ທີ 5 ຈົບແລ້ວ.

6. Ñāṇarāsichakkaniddeso

໖. การສະແດງໝວດ 6 ແຫ່ງກອງຍານ

183. Katamāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni? Dīghaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, dīghaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi…pe… vimocayaṃ cittaṃ assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi, vimocayaṃ cittaṃ passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Imāni catuvīsati samādhivasena ñāṇāni.

໑໘໓. ຍານ 24 ປະການ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິ ເປັນແນວໃດ? ຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າທີ່ຍາວ ຊື່ວ່າສະມາທິ, ຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກທີ່ຍາວ ຊື່ວ່າສະມາທິ...ຯລຯ... ຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ປົດປ່ອຍຈິດ ຊື່ວ່າສະມາທິ, ຄວາມມີອາລົມດຽວ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງຈິດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ປົດປ່ອຍຈິດ ຊື່ວ່າສະມາທິ. ຍານ 24 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິ.

Katamāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni? Dīghaṃ assāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā, dīghaṃ passāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā…pe… vimocayaṃ cittaṃ assāsaṃ, vimocayaṃ cittaṃ passāsaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Imāni dvesattati vipassanāvasena ñāṇāni.

ຍານ 72 ປະການ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງວິປັດສະນາ ເປັນແນວໃດ? ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າທີ່ຍາວ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ; ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນລົມຫາຍໃຈອອກທີ່ຍາວ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຂອງຜູ້ປົດປ່ອຍຈິດ, ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນລົມຫາຍໃຈອອກ ຂອງຜູ້ປົດປ່ອຍຈິດ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຊື່ວ່າວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ຍານ 72 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງວິປັດສະນາ.

Katamāni [Pg.197] aṭṭha nibbidāñāṇāni? Aniccānupassī assāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti – nibbidāñāṇaṃ, aniccānupassī passāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti – nibbidāñāṇaṃ…pe… paṭinissaggānupassī assāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti – nibbidāñāṇaṃ, paṭinissaggānupassī passāsaṃ yathābhūtaṃ jānāti passatīti – nibbidāñāṇaṃ. Imāni aṭṭha nibbidāñāṇāni.

ນິບພິທາຍານ 8 ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່ານິບພິທາຍານ; ຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນລົມຫາຍໃຈອອກຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່ານິບພິທາຍານ...ຯລຯ... ຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່ານິບພິທາຍານ; ຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນລົມຫາຍໃຈອອກຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່ານິບພິທາຍານ. ຍານແຫ່ງຄວາມເບື່ອໜ່າຍ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Katamāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni? Aniccānupassī assāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ, aniccānupassī passāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ…pe… paṭinissaggānupassī assāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ, paṭinissaggānupassī passāsaṃ bhayatupaṭṭhāne paññā nibbidānulome ñāṇaṃ – imāni aṭṭha nibbidānulome ñāṇāni.

ນິບພິທານຸໂລມຍານ 8 ປະການ ເປັນແນວໃດ? ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຊື່ວ່ານິບພິທານຸໂລມຍານ; ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ຊື່ວ່ານິບພິທານຸໂລມຍານ...ຯລຯ... ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຊື່ວ່ານິບພິທານຸໂລມຍານ; ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ຊື່ວ່ານິບພິທານຸໂລມຍານ — ຍານອັນຄ້ອຍຕາມຄວາມເບື່ອໜ່າຍ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Katamāni aṭṭha nibbidāpaṭippassaddhiñāṇāni? Aniccānupassī assāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṃ, aniccānupassī passāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṃ…pe… paṭinissaggānupassī assāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṃ, paṭinissaggānupassī passāsaṃ paṭisaṅkhā santiṭṭhanā paññā nibbidāpaṭippassaddhiñāṇaṃ – imāni aṭṭha nibbidāpaṭippassaddhiñāṇāni.

ນິບພິທາປະຕິປັດສັດທິຍານ 8 ປະການ ເປັນແນວໃດ? ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ທີ່ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວດ້ວຍການພິຈາລະນາ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຊື່ວ່ານິບພິທາປະຕິປັດສັດທິຍານ; ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ທີ່ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວດ້ວຍການພິຈາລະນາ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ຊື່ວ່ານິບພິທາປະຕິປັດສັດທິຍານ...ຯລຯ... ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ທີ່ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວດ້ວຍການພິຈາລະນາ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ຊື່ວ່ານິບພິທາປະຕິປັດສັດທິຍານ; ປັນຍາຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼັດຄືນ ທີ່ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວດ້ວຍການພິຈາລະນາ ແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ຊື່ວ່ານິບພິທາປະຕິປັດສັດທິຍານ — ຍານອັນເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງຄວາມເບື່ອໜ່າຍ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Katamāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni? Sotāpattimaggena sakkāyadiṭṭhiyā pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ, vicikicchāya pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ, sīlabbataparāmāsassa…pe… diṭṭhānusayassa, vicikicchānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ, sakadāgāmimaggena oḷārikassa, kāmarāgasaññojanassa…pe… paṭighasaññojanassa, oḷārikassa kāmarāgānusayassa, paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ, anāgāmimaggena anusahagatassa kāmarāgasaññojanassa…pe… paṭighasaññojanassa, anusahagatassa kāmarāgānusayassa, paṭighānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe ñāṇaṃ, arahattamaggena, rūparāgassa…pe… arūparāgassa, mānassa, uddhaccassa, avijjāya, mānānusayassa, bhavarāgānusayassa, avijjānusayassa pahīnattā samucchinnattā uppajjati vimuttisukhe [Pg.198] ñāṇaṃ. Imāni ekavīsati vimuttisukhe ñāṇāni. Soḷasavatthukaṃ ānāpānassatisamādhiṃ bhāvayato samadhikāni imāni dve ñāṇasatāni uppajjanti.

ຍານ 21 ປະການ ໃນວິມຸດຕິສຸກ ເປັນແນວໃດ? ຍານໃນວິມຸດຕິສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະລະໄດ້ ເພາະຕັດຂາດໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊິ່ງສັກກາຍະທິດຖິ ດ້ວຍໂສດາປັດຕິມັກ; ຍານໃນວິມຸດຕິສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະລະໄດ້ ເພາະຕັດຂາດໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊິ່ງວິຈິກິດສາ; ຍານໃນວິມຸດຕິສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະລະໄດ້ ເພາະຕັດຂາດໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊິ່ງສີລັບພະຕະປາຣາມາດ...ຯລຯ... ທິດຖານຸໄສ, ວິຈິກິດສານຸໄສ. ຍານໃນວິມຸດຕິສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະລະໄດ້ ເພາະຕັດຂາດໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊິ່ງກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ ດ້ວຍສະກະທາຄາມີມັກ...ຯລຯ... ປະຕິຄະສັງໂຍດ, ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ, ປະຕິຄານຸໄສ. ຍານໃນວິມຸດຕິສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະລະໄດ້ ເພາະຕັດຂາດໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊິ່ງກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງລະອຽດ ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ...ຯລຯ... ປະຕິຄະສັງໂຍດ, ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງລະອຽດ, ປະຕິຄານຸໄສ. ຍານໃນວິມຸດຕິສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ເພາະລະໄດ້ ເພາະຕັດຂາດໄດ້ຢ່າງສິ້ນເຊີງ ເຊິ່ງຮູບະຣາຄະ ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ...ຯລຯ... ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊາ, ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ອະວິຊານຸໄສ. ຍານ 21 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ໃນວິມຸດຕິສຸກ. ສໍາລັບຜູ້ຈະເລີນອານາປານະສະຕິສະມາທິ ອັນມີວັດຖຸ 16 ປະການ ຍານສອງຮ້ອຍກວ່າເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ.

Ñāṇarāsichakkaniddeso chaṭṭho.

ການສະແດງໝວດ 6 ແຫ່ງກອງຍານ ທີ 6 ຈົບແລ້ວ.

Ānāpānassatikathā niṭṭhitā.

ອານາປານະສະຕິກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

4. Indriyakathā

໔. ອິນຊີກະຖາ

1. Paṭhamasuttantaniddeso

໑. ການສະແດງພະສູດທີ 1

184. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

໑໘໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະເຊຕະວັນ ອາຮາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ 'ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະດໍາລັດນີ້ວ່າ:

‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອິນຊີ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 5 ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ສັດທິນຊີ, ວິຣິຍິນຊີ, ສະຕິນຊີ, ສະມາທິນຊີ, ປັນຍິນຊີ — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ ອິນຊີ 5 ປະການ”.

185. Imāni pañcindriyāni katihākārehi visujjhanti? Imāni pañcindriyāni pannarasahi ākārehi visujjhanti. Assaddhe puggale parivajjayato, saddhe puggale sevato bhajato payirupāsato, pasādanīye suttante paccavekkhato – imehi tīhākārehi saddhindriyaṃ visujjhati. Kusīte puggale parivajjayato, āraddhavīriye puggale sevato bhajato payirupāsato, sammappadhāne paccavekkhato – imehi tīhākārehi vīriyindriyaṃ visujjhati. Muṭṭhassatī puggale parivajjayato, upaṭṭhitassatī puggale sevato bhajato payirupāsato, satipaṭṭhāne paccavekkhato – imehi tīhākārehi satindriyaṃ visujjhati. Asamāhite puggale parivajjayato, samāhite puggale sevato bhajato payirupāsato, jhānavimokkhe paccavekkhato – imehi tīhākārehi samādhindriyaṃ visujjhati. Duppaññe puggale parivajjayato, paññavante puggale sevato bhajato payirupāsato, gambhīrañāṇacariyaṃ paccavekkhato – imehi tīhākārehi paññindriyaṃ visujjhati. Iti ime pañca puggale parivajjayato, pañca puggale [Pg.199] sevato bhajato payirupāsato, pañca suttantakkhandhe paccavekkhato – imehi pannarasahi ākārehi imāni pañcindriyāni visujjhanti.

໑໘໕. ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການ ໑໕ ປະການ. ສັດທິນຊີ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ເພາະການຫຼີກເວັ້ນບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ, ເພາະການເສບຄົບ, ການເຂົ້າໄປຫາ, ການນັ່ງໃກ້ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ, ແລະ ເພາະການພິຈາລະນາພະສູດທີ່ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສ. ວິຣິຍິນຊີ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ເພາະການຫຼີກເວັ້ນບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ, ເພາະການເສບຄົບ, ການເຂົ້າໄປຫາ, ການນັ່ງໃກ້ບຸກຄົນຜູ້ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ, ແລະ ເພາະການພິຈາລະນາສຳມັບປະທານ. ສະຕິນຊີ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ເພາະການຫຼີກເວັ້ນບຸກຄົນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ, ເພາະການເສບຄົບ, ການເຂົ້າໄປຫາ, ການນັ່ງໃກ້ບຸກຄົນຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ, ແລະ ເພາະການພິຈາລະນາສະຕິປັດຖານ. ສະມາທິນຊີ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ເພາະການຫຼີກເວັ້ນບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ເພາະການເສບຄົບ, ການເຂົ້າໄປຫາ, ການນັ່ງໃກ້ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດໝັ້ນຄົງ, ແລະ ເພາະການພິຈາລະນາຊານ ແລະ ວິໂມກ. ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ເພາະການຫຼີກເວັ້ນບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍ, ເພາະການເສບຄົບ, ການເຂົ້າໄປຫາ, ການນັ່ງໃກ້ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ, ແລະ ເພາະການພິຈາລະນາຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຍານອັນເລິກເຊິ່ງ. ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້, ເພາະການຫຼີກເວັ້ນບຸກຄົນ ໕ ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້, ເພາະການເສບຄົບ, ການເຂົ້າໄປຫາ, ການນັ່ງໃກ້ບຸກຄົນ ໕ ຈຳພວກ, ແລະ ເພາະການພິຈາລະນາໝວດພະສູດ ໕ ປະການ, ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອາການ ໑໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Katihākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ bhāvanā hoti? Dasahākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, dasahākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ bhāvanā hoti. Assaddhiyaṃ pajahanto saddhindriyaṃ bhāveti, saddhindriyaṃ bhāvento assaddhiyaṃ pajahati; kosajjaṃ pajahanto vīriyindriyaṃ bhāveti, vīriyindriyaṃ bhāvento kosajjaṃ pajahati; pamādaṃ pajahanto satindriyaṃ bhāveti, satindriyaṃ bhāvento pamādaṃ pajahati; uddhaccaṃ pajahanto samādhindriyaṃ bhāveti, samādhindriyaṃ bhāvento uddhaccaṃ pajahati; avijjaṃ pajahanto paññindriyaṃ bhāveti, paññindriyaṃ bhāvento avijjaṃ pajahati. Imehi dasahākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, imehi dasahākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ bhāvanā hoti.

ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ການຈະເລີນອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອາການ ໑ົ ປະການ, ການຈະເລີນອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑ົ ປະການ. ບຸກຄົນເມື່ອລະຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ຍ່ອມຈະເລີນສັດທິນຊີ, ເມື່ອຈະເລີນສັດທິນຊີ ຍ່ອມລະຄວາມບໍ່ມີສັດທາ; ເມື່ອລະຄວາມກຽດຄ້ານ ຍ່ອມຈະເລີນວິຣິຍິນຊີ, ເມື່ອຈະເລີນວິຣິຍິນຊີ ຍ່ອມລະຄວາມກຽດຄ້ານ; ເມື່ອລະຄວາມປະມາດ ຍ່ອມຈະເລີນສະຕິນຊີ, ເມື່ອຈະເລີນສະຕິນຊີ ຍ່ອມລະຄວາມປະມາດ; ເມື່ອລະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມຈະເລີນສະມາທິນຊີ, ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິນຊີ ຍ່ອມລະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ; ເມື່ອລະອະວິຊາ ຍ່ອມຈະເລີນປັນຍິນຊີ, ເມື່ອຈະເລີນປັນຍິນຊີ ຍ່ອມລະອະວິຊາ. ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອາການ ໑ົ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ການຈະເລີນອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑ົ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Katihākārehi pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni? Dasahākārehi pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Assaddhiyassa pahīnattā suppahīnattā saddhindriyaṃ bhāvitaṃ hoti subhāvitaṃ; saddhindriyassa bhāvitattā subhāvitattā assaddhiyaṃ pahīnaṃ hoti suppahīnaṃ. Kosajjassa pahīnattā suppahīnattā vīriyindriyaṃ bhāvitaṃ hoti subhāvitaṃ; vīriyindriyassa bhāvitattā subhāvitattā kosajjaṃ pahīnaṃ hoti suppahīnaṃ. Pamādassa pahīnattā suppahīnattā satindriyaṃ bhāvitaṃ hoti subhāvitaṃ; satindriyassa bhāvitattā subhāvitattā pamādo pahīno hoti suppahīno. Uddhaccassa pahīnattā suppahīnattā samādhindriyaṃ bhāvitaṃ hoti subhāvitaṃ; samādhindriyassa bhāvitattā subhāvitattā uddhaccaṃ pahīnaṃ hoti suppahīnaṃ. Avijjāya pahīnattā paññindriyaṃ bhāvitaṃ hoti subhāvitaṃ; paññindriyassa bhāvitattā subhāvitattā avijjā pahīnā hoti suppahīnā. Imehi dasahākārehi pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni.

ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອາການ ໑ົ ປະການ. ເພາະລະຄວາມບໍ່ມີສັດທາໄດ້ແລ້ວ, ເພາະລະໄດ້ດີແລ້ວ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ; ເພາະສັດທິນຊີຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ຍ່ອມເປັນທຳອັນລະໄດ້ແລ້ວ, ລະໄດ້ດີແລ້ວ. ເພາະລະຄວາມກຽດຄ້ານໄດ້ແລ້ວ, ເພາະລະໄດ້ດີແລ້ວ, ວິຣິຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ; ເພາະວິຣິຍິນຊີຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ຄວາມກຽດຄ້ານ ຍ່ອມເປັນທຳອັນລະໄດ້ແລ້ວ, ລະໄດ້ດີແລ້ວ. ເພາະລະຄວາມປະມາດໄດ້ແລ້ວ, ເພາະລະໄດ້ດີແລ້ວ, ສະຕິນຊີ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ; ເພາະສະຕິນຊີຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ຄວາມປະມາດ ຍ່ອມເປັນທຳອັນລະໄດ້ແລ້ວ, ລະໄດ້ດີແລ້ວ. ເພາະລະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານໄດ້ແລ້ວ, ເພາະລະໄດ້ດີແລ້ວ, ສະມາທິນຊີ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ; ເພາະສະມາທິນຊີຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມເປັນທຳອັນລະໄດ້ແລ້ວ, ລະໄດ້ດີແລ້ວ. ເພາະລະອະວິຊາໄດ້ແລ້ວ, ເພາະລະໄດ້ດີແລ້ວ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ; ເພາະປັນຍິນຊີຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ອະວິຊາ ຍ່ອມເປັນທຳອັນລະໄດ້ແລ້ວ, ລະໄດ້ດີແລ້ວ. ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອາການ ໑ົ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

186. Katihākārehi pañcindriyāni bhāviyanti, katihākārehi pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca? Catūhākārehi pañcindriyāni bhāviyanti catūhākārehi pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca. Sotāpattimaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti; sotāpattiphalakkhaṇe [Pg.200] pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca. Sakadāgāmimaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti; sakadāgāmiphalakkhaṇe pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca. Anāgāmimaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti; anāgāmiphalakkhaṇe pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca. Arahattamaggakkhaṇe pañcindriyāni bhāviyanti; arahattaphalakkhaṇe pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca. Iti catasso maggavisuddhiyo, catasso phalavisuddhiyo, catasso samucchedavisuddhiyo, catasso paṭippassaddhivisuddhiyo. Imehi catūhākārehi pañcindriyāni bhāviyanti; imehi catūhākārehi pañcindriyāni bhāvitāni ceva honti subhāvitāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.

໑໘໖. ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ສະຫງົບລະງັບດີແລ້ວ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອາການ ໔ ປະການ, ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ສະຫງົບລະງັບດີແລ້ວ ດ້ວຍອາການ ໔ ປະການ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນ; ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ສະຫງົບລະງັບດີແລ້ວ. ໃນຂະນະແຫ່ງສະກິທາຄາມີມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນ; ໃນຂະນະແຫ່ງສະກິທາຄາມີຜົນ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ສະຫງົບລະງັບດີແລ້ວ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນ; ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີຜົນ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ສະຫງົບລະງັບດີແລ້ວ. ໃນຂະນະແຫ່ງອໍຣະຫັດຕະມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນ; ໃນຂະນະແຫ່ງອໍຣະຫັດຕະຜົນ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ສະຫງົບລະງັບດີແລ້ວ. ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງມັກ ໔ ປະການ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຜົນ ໔ ປະການ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການຕັດຂາດ (ສະມຸດເສດ) ໔ ປະການ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງຄວາມສະຫງົບລະງັບ (ປະຕິປັດສັດທິ) ໔ ປະການ (ຍ່ອມມີ). ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອາການ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້; ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເປັນທຳອັນຈະເລີນແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ສະຫງົບລະງັບດີແລ້ວ ດ້ວຍອາການ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Katinaṃ puggalānaṃ indriyabhāvanā; kati puggalā bhāvitindriyā? Aṭṭhannaṃ puggalānaṃ indriyabhāvanā; tayo puggalā bhāvitindriyā. Katamesaṃ aṭṭhannaṃ puggalānaṃ indriyabhāvanā? Sattannañca sekkhānaṃ, puthujjanakalyāṇakassa ca – imesaṃ aṭṭhannaṃ puggalānaṃ indriyabhāvanā. Katame tayo puggalā bhāvitindriyā? Savanena buddho tathāgatassa sāvako khīṇāsavo bhāvitindriyo, sayaṃ bhūtaṭṭhena paccekasambuddho bhāvitindriyo, appameyyaṭṭhena tathāgato arahaṃ sammāsambuddho bhāvitindriyo – ime tayo puggalā bhāvitindriyā. Iti imesaṃ aṭṭhannaṃ puggalānaṃ indriyabhāvanā; ime tayo puggalā bhāvitindriyā.

การຈະເລີນອິນຊີ ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ ມີເທົ່າໃດ? ການຈະເລີນອິນຊີ ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນ ໘ ຈຳພວກ; ບຸກຄົນຜູ້ມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ ມີ ໓ ຈຳພວກ. ການຈະເລີນອິນຊີ ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນ ໘ ຈຳພວກ ເຫຼົ່າໃດ? ການຈະເລີນອິນຊີ ຍ່ອມມີແກ່ພະເສຂະບຸກຄົນ ໗ ຈຳພວກ ແລະ ກັນລະຍານະປຸຖຸຊົນ ໑ ຈຳພວກ, ນີ້ຄືການຈະເລີນອິນຊີແກ່ບຸກຄົນ ໘ ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້. ບຸກຄົນ ໓ ຈຳພວກ ຜູ້ມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ ເປັນໄຜແດ່? ພະຂີນາສົບຜູ້ເປັນສາວົກຂອງພະຕາຖາຄົດ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງທຳດ້ວຍການສະດັບ ຍ່ອມມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ, ພະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ເອງໂດຍສະພາວະ ຍ່ອມມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ, ພະຕາຖາຄົດອໍຣະຫັນສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ໂດຍສະພາວະອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ຍ່ອມມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ, ບຸກຄົນ ໓ ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ. ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້, ການຈະເລີນອິນຊີ ຍ່ອມມີແກ່ບຸກຄົນ ໘ ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້; ບຸກຄົນ ໓ ຈຳພວກເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ມີອິນຊີອັນຈະເລີນແລ້ວ.

Suttantaniddeso paṭhamo.

ການສະແດງພະສູດທຳອິດ ຈົບແລ້ວ.

2. Dutiyasuttantaniddeso

໒. ການສະແດງພະສູດທີສອງ

187. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Ye hi keci, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti, na me te, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā, brāhmaṇesu [Pg.201] vā brāhmaṇasammatā; na ca panete āyasmantā sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti. Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā imesaṃ pañcannaṃ indriyānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti, te kho me, bhikkhave, samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā, brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā; te ca panāyasmantā sāmaññatthañca brahmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī’’ti.

໑໘໗. ສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ອິນຊີ ໕ ປະການ ເປັນໄຜແດ່? ຄື: ສັດທິນຊີ, ວິຣິຍິນຊີ, ສະຕິນຊີ, ສະມາທິນຊີ, ປັນຍິນຊີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼື ພາມ ເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ, ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼື ພາມ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະ ໃນໝູ່ສະມະນະທັງຫຼາຍ, ຫຼື ບໍ່ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນພາມ ໃນໝູ່ພາມທັງຫຼາຍ; ແລະ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງຄຸນປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ຫຼື ຄຸນປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນສະມະນະ ຫຼື ພາມ ເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບໄປ, ຄຸນ, ໂທດ, ແລະ ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະມະນະ ຫຼື ພາມ ເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະ ໃນໝູ່ສະມະນະທັງຫຼາຍ, ແລະ ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນພາມ ໃນໝູ່ພາມທັງຫຼາຍ; ແລະ ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງຄຸນປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະ ຄຸນປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່' ດັ່ງນີ້.

188. Katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayo hoti; katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayaṃ pajānāti? Katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamo hoti; katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamaṃ pajānāti? Katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādo hoti, katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādaṃ pajānāti? Katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavo hoti; katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavaṃ pajānāti? Katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ hoti; katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ pajānāti?

໑໘໘. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄວາມດັບໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຄຸນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄຸນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໂທດແຫ່ງອິນシー ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂທດແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງອິນシー ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?

Cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayo hoti; cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayaṃ pajānāti. Cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamo hoti; cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamaṃ pajānāti. Pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādo hoti; pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādaṃ pajānāti. Pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavo hoti; pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavaṃ pajānāti. Asītisataṃ ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ hoti; asītisataṃ ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ pajānāti.

ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໔ົ ປະການ; ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໔ົ ປະການ. ຄວາມດັບໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໔ົ ປະການ; ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໔ົ ປະການ. ຄຸນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໕ ປະການ; ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄຸນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໕ ປະການ. ໂທດແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໕ ປະການ; ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂທດແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໕ ປະການ. ອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘ົ ປະການ; ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງອຸບາຍເຄື່ອງສະຫຼັດອອກແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໑໘ົ ປະການ.

Katamehi [Pg.202] cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayo hoti; katamehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayaṃ pajānāti? Adhimokkhatthāya āvajjanāya samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, adhimokkhavasena chandassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, adhimokkhavasena manasikārassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, saddhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ saddhindriyassa samudayo hoti; paggahatthāya āvajjanāya samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, paggahavasena chandassa samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, paggahavasena manasikārassa samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, vīriyindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa samudayo hoti; upaṭṭhānatthāya āvajjanāya samudayo satindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānavasena chandassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, satindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ satindriyassa samudayo hoti; avikkhepatthāya āvajjanāya samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena chandassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena manasikārassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, samādhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ samādhindriyassa samudayo hoti; dassanatthāya āvajjanāya samudayo paññindriyassa samudayo hoti, dassanavasena chandassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti, dassanavasena manasikārassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti, paññindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ paññindriyassa samudayo hoti. Adhimokkhatthāya āvajjanāya samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, paggahatthāya āvajjanāya samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānatthāya āvajjanāya samudayo satindriyassa samudayo hoti, avikkhepatthāya āvajjanāya samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, dassanatthāya āvajjanāya samudayo paññindriyassa samudayo hoti. Adhimokkhavasena chandassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, paggahavasena chandassa samudayo vīriyindriyassa samudayo [Pg.203] hoti, upaṭṭhānavasena chandassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena chandassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, dassanavasena chandassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti. Adhimokkhavasena manasikārassa samudayo saddhindriyassa samudayo hoti, paggahavasena manasikārassa samudayo vīriyindriyassa samudayo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa samudayo satindriyassa samudayo hoti, avikkhepavasena manasikārassa samudayo samādhindriyassa samudayo hoti, dassanavasena manasikārassa samudayo paññindriyassa samudayo hoti. Saddhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ saddhindriyassa samudayo hoti vīriyindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa samudayo hoti, satindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ satindriyassa samudayo hoti, samādhindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ samādhindriyassa samudayo hoti, paññindriyassa vasena ekattupaṭṭhānaṃ paññindriyassa samudayo hoti.

ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໔໐ ປະການ ເຫຼົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໔໐ ປະການ ເຫຼົ່າໃດ? ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະທິໂມກ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງsັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຫັນ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ความເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະທິໂມກ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຫັນ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງการປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ເປັນຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayo hoti, imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ samudayaṃ pajānāti.

ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໔໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້, ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໔໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້.

Katamehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamo hoti; katamehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamaṃ pajānāti? Adhimokkhatthāya āvajjanāya atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, adhimokkhavasena chandassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, adhimokkhavasena manasikārassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, saddhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ saddhindriyassa vasena atthaṅgamo hoti; paggahatthāya āvajjanāya atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena chandassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena manasikārassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, vīriyindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti; upaṭṭhānatthāya āvajjanāya atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena chandassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, satindriyassa vasena [Pg.204] ekattaanupaṭṭhānaṃ satindriyassa atthaṅgamo hoti; avikkhepatthāya āvajjanāya atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena chandassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena manasikārassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, samādhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ samādhindriyassa atthaṅgamo hoti; dassanatthāya āvajjanāya atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena chandassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena manasikārassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti, paññindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ paññindriyassa atthaṅgamo hoti.

ຄວາມດັບແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໔໐ ປະການ ເຫຼົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໔໐ ປະການ ເຫຼົ່າໃດ? ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະທິໂມກ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ; ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ; ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ; ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ; ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຫັນ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Adhimokkhatthāya āvajjanāya atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahatthāya āvajjanāya atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānatthāya āvajjanāya atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepatthāya āvajjanāya atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanatthāya āvajjanāya atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti. Adhimokkhavasena chandassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena chandassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena chandassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena chandassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena chandassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti. Adhimokkhavasena manasikārassa atthaṅgamo saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, paggahavasena manasikārassa atthaṅgamo vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, upaṭṭhānavasena manasikārassa atthaṅgamo satindriyassa atthaṅgamo hoti, avikkhepavasena manasikārassa atthaṅgamo samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, dassanavasena manasikārassa atthaṅgamo paññindriyassa atthaṅgamo hoti. Saddhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ saddhindriyassa atthaṅgamo hoti, vīriyindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa atthaṅgamo hoti, satindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ satindriyassa atthaṅgamo hoti, samādhindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ samādhindriyassa atthaṅgamo hoti, paññindriyassa vasena ekattaanupaṭṭhānaṃ paññindriyassa atthaṅgamo hoti.

ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ອະທິໂມກ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງອາວັດຊະນະ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການເຫັນ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງສັນທະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງการເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມດັບແຫ່ງມະນະສິການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງການເຫັນ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສັດທິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະຕິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຳມະຊາດອັນດຽວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ເປັນຄວາມດັບແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Imehi [Pg.205] cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamo hoti; imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamaṃ pajānāti.

Imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamo hoti; imehi cattārīsāya ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ atthaṅgamaṃ pajānāti.

Ka. assādaniddeso

ກ. ອັດສາທະນິເທດ

189. Katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādo hoti; katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādaṃ pajānāti? Assaddhiyassa anupaṭṭhānaṃ saddhindriyassa assādo hoti, assaddhiyapariḷāhassa anupaṭṭhānaṃ saddhindriyassa assādo hoti, adhimokkhacariyāya vesārajjaṃ saddhindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo saddhindriyassa assādo hoti, yaṃ saddhindriyaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ saddhindriyassa assādo.

໑໘໙. ຄວາມຍິນດີ (ອັດສາທະ) ແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໕ ປະການ ເຫຼົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງຄວາມຍິນດີແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໕ ປະການ ເຫຼົ່າໃດ? ການບໍ່ປາກົດແຫ່ງຄວາມບໍ່ເຊື່ອ (ອັດສັດທິຍະ) ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສັດທິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມບໍ່ເຊື່ອ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມແກ້ວຫານເພື່ອຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອະທິໂມກ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສັດທິນຊີ, ການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສັດທິນຊີ, ສຸກ ແລະ ໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສສັດທິນຊີ, ນີ້ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສັດທິນຊີ.

Kosajjassa anupaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa assādo hoti, kosajjapariḷāhassa anupaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa assādo hoti, paggahacariyāya vesārajjaṃ vīriyindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo vīriyindriyassa assādo hoti, yaṃ vīriyindriyaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ vīriyindriyassa assādo.

ການບໍ່ປາກົດແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານ (ໂກສັດຊະ) ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ການບໍ່ປາກົດແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ຄວາມແກ້ວຫານເພື່ອຄວາມເປັນໄປແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ, ສຸກ ແລະ ໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສວີຣິຍິນຊີ, ນີ້ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງວີຣິຍິນຊີ.

Pamādassa anupaṭṭhānaṃ satindriyassa assādo hoti, pamādapariḷāhassa anupaṭṭhānaṃ satindriyassa assādo hoti, upaṭṭhānacariyāya vesārajjaṃ satindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo satindriyassa assādo hoti, yaṃ satindriyaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ satindriyassa assādo.

ຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເປັນຄວາມຍິນດີ (ອັດສາທະ) ແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມປະມາດ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມແກ້ວຫານໃນການປະພຶດຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະຕິນຊີ, ການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມສຸກແລະຄວາມໂສມະນັດໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສສະຕິນຊີ ນີ້ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະຕິນຊີ.

Uddhaccassa anupaṭṭhānaṃ samādhindriyassa assādo hoti, uddhaccapariḷāhassa anupaṭṭhānaṃ samādhindriyassa assādo hoti, avikkhepacariyāya vesārajjaṃ samādhindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo samādhindriyassa assādo hoti, yaṃ samādhindriyaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ samādhindriyassa assādo.

Diminishing of distraction is the gratification of the faculty of concentration... ຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງອຸດທັດຈະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ) ເປັນຄວາມຍິນດີ (ອັດສາທະ) ແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະອຸດທັດຈະ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມແກ້ວຫານໃນການປະພຶດອັນບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມສຸກແລະຄວາມໂສມະນັດໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສສະມາທິນຊີ ນີ້ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງສະມາທິນຊີ.

Avijjāya anupaṭṭhānaṃ paññindriyassa assādo hoti, avijjāpariḷāhassa anupaṭṭhānaṃ paññindriyassa assādo hoti, dassanacariyāya vesārajjaṃ paññindriyassa assādo hoti, santo ca vihārādhigamo paññindriyassa [Pg.206] assādo hoti, yaṃ paññindriyaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ ayaṃ paññindriyassa assādo.

ຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງອະວິຊາ ເປັນຄວາມຍິນດີ (ອັດສາທະ) ແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ຄວາມບໍ່ປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະອະວິຊາ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ຄວາມແກ້ວຫານໃນການປະພຶດເພື່ອການເຫັນ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ການບັນລຸວິຫານທຳອັນສະຫງົບ ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ຄວາມສຸກແລະຄວາມໂສມະນັດໃດໆ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສປັນຍິນຊີ ນີ້ເປັນຄວາມຍິນດີແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Imehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādo hoti; imehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ assādaṃ pajānāti.

ຄວາມຍິນດີ (ອັດສາທະ) ແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໕ ເຫຼົ່ານີ້; ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມຍິນດີແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໕ ເຫຼົ່ານີ້.

Kha. ādīnavaniddeso

ຂ. ການສະແດງໂທດ (ອາທີນວະ)

190. Katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavo hoti; katamehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavaṃ pajānāti? Assaddhiyassa upaṭṭhānaṃ saddhindriyassa ādīnavo hoti, assaddhiyapariḷāhassa upaṭṭhānaṃ saddhindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena saddhindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena saddhindriyassa ādīnavo hoti, anattaṭṭhena saddhindriyassa ādīnavo hoti.

໑໙໐. ໂທດ (ອາທີນວະ) ແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໕ ຢ່າງໃດ? ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງໂທດແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໕ ຢ່າງໃດ? ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ເປັນໂທດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ເປັນໂທດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນໂທດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ເປັນໂທດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນໂທດແຫ່ງສັດທິນຊີ.

Kosajjassa upaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa ādīnavo hoti, kosajjapariḷāhassa upaṭṭhānaṃ vīriyindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena vīriyindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena…pe… anattaṭṭhena vīriyindriyassa ādīnavo hoti.

ความປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນໂທດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ, ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນໂທດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນໂທດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ... ລະ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນໂທດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ.

Pamādassa upaṭṭhānaṃ satindriyassa ādīnavo hoti, pamādapariḷāhassa upaṭṭhānaṃ satindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena satindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena…pe… anattaṭṭhena satindriyassa ādīnavo hoti.

ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມປະມາດ ເປັນໂທດແຫ່ງສະຕິນຊີ, ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມປະມາດ ເປັນໂທດແຫ່ງສະຕິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນໂທດແຫ່ງສະຕິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ... ລະ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນໂທດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ.

Uddhaccassa upaṭṭhānaṃ samādhindriyassa ādīnavo hoti, uddhaccapariḷāhassa upaṭṭhānaṃ samādhindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena samādhindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena…pe… anattaṭṭhena samādhindriyassa ādīnavo hoti.

ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງອຸດທັດຈະ ເປັນໂທດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະອຸດທັດຈະ ເປັນໂທດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນໂທດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ... ລະ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນໂທດແຫ່ງສະມາທິນຊີ.

Avijjāya upaṭṭhānaṃ paññindriyassa ādīnavo hoti, avijjāpariḷāhassa upaṭṭhānaṃ paññindriyassa ādīnavo hoti, aniccaṭṭhena paññindriyassa ādīnavo hoti, dukkhaṭṭhena paññindriyassa ādīnavo hoti, anattaṭṭhena paññindriyassa ādīnavo hoti.

ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງອະວິຊາ ເປັນໂທດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ຄວາມປະກົດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະອະວິຊາ ເປັນໂທດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນໂທດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ເປັນໂທດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ເປັນໂທດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Imehi [Pg.207] pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavo hoti; imehi pañcavīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ ādīnavaṃ pajānāti.

ໂທດ (ອາທີນວະ) ແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໒໕ ເຫຼົ່ານີ້; ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງໂທດແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໕ ເຫຼົ່ານີ້.

Ga. nissaraṇaniddeso

ຄ. ການສະແດງການສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ)

191. Katamehi asītisataṃ ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ hoti; katamehi asītisataṃ ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ pajānāti? Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ assaddhiyā nissaṭaṃ hoti, assaddhiyapariḷāhā nissaṭaṃ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṃ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṃ hoti, tato paṇītatarasaddhindriyassa paṭilābhā purimatarasaddhindriyā nissaṭaṃ hoti; paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ kosajjā nissaṭaṃ hoti, kosajjapariḷāhā nissaṭaṃ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṃ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṃ hoti, tato paṇītataravīriyindriyassa paṭilābhā purimataravīriyindriyā nissaṭaṃ hoti; upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ pamādā nissaṭaṃ hoti, pamādapariḷāhā nissaṭaṃ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṃ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṃ hoti, tato paṇītatarasatindriyassa paṭilābhā purimatarasatindriyā nissaṭaṃ hoti; avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ uddhaccā nissaṭaṃ hoti, uddhaccapariḷāhā nissaṭaṃ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṃ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṃ hoti, tato paṇītatarasamādhindriyassa paṭilābhā purimatarasamādhindriyā nissaṭaṃ hoti; dassanaṭṭhena paññindriyaṃ avijjāya nissaṭaṃ hoti, avijjāpariḷāhā nissaṭaṃ hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca nissaṭaṃ hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi nissaṭaṃ hoti, tato paṇītatarapaññindriyassa paṭilābhā purimatarapaññindriyā nissaṭaṃ hoti.

໑໙໑. ການສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ) ແຫ່ງອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘໐ ຢ່າງໃດ? ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງການສະຫຼັດອອກແຫ່ງອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໑໘໐ ຢ່າງໃດ? ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການນ້ອມໃຈເຊື່ອ (ອະທິໂມກຂະ), ສັດທິນຊີ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດແລະຂັນທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມຄວາມບໍ່ມີສັດທານັ້ນ, ແລະຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ເພາະການໄດ້ສະຫຼັດອອກຈາກສັດທິນຊີກ່ອນໆ ດ້ວຍການໄດ້ຮັບສັດທິນຊີອັນປະນີດກວ່າແຕ່ລະດັບນັ້ນ; ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການປະຄອງໄວ້ (ปັກຄະຫະ), ວິຣິຍິນຊີ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມກຽດຄ້ານ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມກຽດຄ້ານ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດແລະຂັນທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມຄວາມກຽດຄ້ານນັ້ນ, ແລະຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ເພາະການໄດ້ສະຫຼັດອອກຈາກວິຣິຍິນຊີກ່ອນໆ ດ້ວຍການໄດ້ຮັບວິຣິຍິນຊີອັນປະນີດກວ່າແຕ່ລະດັບນັ້ນ; ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການຕັ້ງໝັ້ນ (ອຸປັດຖານະ), ສະຕິນຊີ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມປະມາດ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມປະມາດ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດແລະຂັນທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມຄວາມປະມາດນັ້ນ, ແລະຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ເພາະການໄດ້ສະຫຼັດອອກຈາກສະຕິນຊີກ່ອນໆ ດ້ວຍການໄດ້ຮັບສະຕິນຊີອັນປະນີດກວ່າແຕ່ລະດັບນັ້ນ; ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ສະມາທິນຊີ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອຸດທັດຈະ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະອຸດທັດຈະ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດແລະຂันທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມອຸດທັດຈະນັ້ນ, ແລະຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ເພາະການໄດ້ສະຫຼັດອອກຈາກສະມາທິນຊີກ່ອນໆ ດ້ວຍການໄດ້ຮັບສະມາທິນຊີອັນປະນີດກວ່າແຕ່ລະດັບນັ້ນ; ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການເຫັນ (ທັດສະນະ), ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອະວິຊາ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນເພာະອະວິຊາ, ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດແລະຂັນທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຄ້ອຍຕາມອະວິຊານັ້ນ, ແລະຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ເພາະການໄດ້ສະຫຼັດອອກຈາກປັນຍິນຊີກ່ອນໆ ດ້ວຍການໄດ້ຮັບປັນຍິນຊີອັນປະນີດກວ່າແຕ່ລະດັບນັ້ນ.

192. Pubbabhāge pañcahi indriyehi paṭhamajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, paṭhame jhāne pañcahindriyehi dutiyajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, dutiye jhāne pañcahindriyehi tatiyajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, tatiye jhāne pañcahindriyehi catutthajjhānavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, catutthe jhāne pañcahindriyehi ākāsānañcāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti[Pg.208], ākāsānañcāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi viññāṇañcāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi ākiñcaññāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā pañcahindriyehi aniccānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti.

໑໙໒. ໃນບຸບພະພາກ (ສ່ວນເບື້ອງຕົ້ນ) ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຖົມມະຊານ, ໃນປະຖົມມະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທຸຕິຍະຊານ, ໃນທຸຕິຍະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຕະຕິຍະຊານ, ໃນຕະຕິຍະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຈະຕຸດຖະຊານ, ໃນຈະຕຸດຖະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ, ໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ, ໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນシー ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິດຈານຸປັດສະນາ.

Aniccānupassanā pañcahindriyehi dukkhānupassanāvase pañcindriyāni nissaṭāni honti, dukkhānupassanā pañcahindriyehi anattānupassanāvase pañcindriyāni nissaṭāni honti, anattānupassanā pañcahindriyehi nibbidānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, nibbidānupassanāya pañcahindriyehi virāgānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, virāgānupassanāya pañcahindriyehi nirodhānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, nirodhānupassanāya pañcahindriyehi paṭinissaggānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, paṭinissaggānupassanāya pañcahindriyehi khayānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, khayānupassanāya pañcahindriyehi vayānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, vayānupassanāya pañcahindriyehi vipariṇāmānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, vipariṇāmānupassanāya pañcahindriyehi animittānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, animittānupassanāya pañcahindriyehi appaṇihitānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, appaṇihitānupassanāya pañcahindriyehi suññatānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti suññatānupassanāya pañcahindriyehi adhipaññādhammavipassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti. Adhipaññādhammavipassanāya pañcahindriyehi yathābhūtañāṇadassanavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, yathābhūtañāṇadassane pañcahindriyehi ādīnavānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, ādīnavānupassanāya pañcahindriyehi paṭisaṅkhānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, paṭisaṅkhānupassanāya pañcahindriyehi vivaṭṭanānupassanāvasena pañcindriyāni nissaṭāni honti. Vivaṭṭanānupassanāya pañcahindriyehi sotāpattimaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti.

ໃນອະນິດຈານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງທຸກຂານຸປັດສະນາ, ໃນທຸກຂານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນັດຕານຸປັດສະນາ, ໃນອະນັດຕານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງນິບພິທານຸປັດສະນາ, ໃນນິບພິທານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣາການຸປັດສະນາ, ໃນວິຣາການຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງນິໂຣທານຸປັດສະນາ, ໃນນິໂຣທານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ, ໃນປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຂະຍານຸປັດສະນາ, ໃນຂະຍານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວະຍານຸປັດສະນາ, ໃນວະຍານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິປະຣິມານຸປັດສະນາ, ໃນວິປະຣິມານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ, ໃນອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ, ໃນອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ, ໃນສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ ອິນシー ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ, ໃນອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ, ໃນຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາທີນວານຸປັດສະນາ, ໃນອາທີນວານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ, ໃນປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ, ໃນວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງໂសຕາປັດຕິມັກ.

Sotāpattimagge [Pg.209] pañcahindriyehi sotāpattiphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, sotāpattiphalasamāpattiyā pañcahindriyehi sakadāgāmimaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, sakadāgāmimagge pañcahindriyehi sakadāgāmiphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, sakadāgāmiphalasamāpattiyā pañcahindriyehi anāgāmimaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, anāgāmimagge pañcahindriyehi anāgāmiphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, anāgāmiphalasamāpattiyā pañcahindriyehi arahattamaggavasena pañcindriyāni nissaṭāni honti, arahattamagge pañcahindriyehi arahattaphalasamāpattivasena pañcindriyāni nissaṭāni honti.

ໃນໂសຕາປັດຕິມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງໂសຕາປັດຕິຜະລາສະມາບັດ, ໃນໂສຕາປັດຕິຜະລາສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະກະທາກາມິມັກ, ໃນສະກະທາກາມິມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະກະທາກາມິຜະລາສະມາບັດ, ໃນສະກະທາກາມິຜະລາສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນາຄາມິມັກ, ໃນອະນາຄາມິມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນາຄາມິຜະລາສະມາບັດ, ໃນອະນາຄາມິຜະລາສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ໃນອະຣະຫັດຕະມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜະລາສະມາບັດ.

Nekkhamme pañcindriyāni kāmacchandato nissaṭāni honti, abyāpāde pañcindriyāni byāpādato nissaṭāni honti, ālokasaññāya pañcindriyāni thinamiddhato nissaṭāni honti, avikkhepe pañcindriyāni uddhaccato nissaṭāni honti, dhammavavatthāne pañcindriyāni vicikicchāya nissaṭāni honti, ñāṇe pañcindriyāni avijjāya nissaṭāni honti, pāmojje pañcindriyāni aratiyā nissaṭāni honti.

ໃນເນກຂັມມະ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກາມະສັນທະ, ໃນອະພະຍາບາດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກພະຍາບາດ, ໃນອາໂລກະສັນຍາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຖີນະມິດທະ, ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອຸດທັດຈະ, ໃນການກຳນົດທຳ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກວິຈິກິດສາ, ໃນຍານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອະວິຊາ, ໃນປາໂມດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ).

193. Paṭhame jhāne pañcindriyāni nīvaraṇehi nissaṭāni honti, dutiye jhāne pañcindriyāni vitakkavicārehi nissaṭāni honti, tatiye jhāne pañcindriyāni pītiyā nissaṭāni honti, catutthe jhāne pañcindriyāni sukhadukkhehi nissaṭāni honti, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya nissaṭāni honti, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni ākāsānañcāyatanasaññāya nissaṭāni honti, ākiñcaññāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni viññāṇañcāyatanasaññāya nissaṭāni honti, nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā pañcindriyāni ākiñcaññāyatanasaññāya nissaṭāni honti.

໑໙໓. ໃນປະຖົມມະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນີວອນທັງຫຼາຍ, ໃນທຸຕິຍະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກວິຕົກແລະວິຈານ, ໃນຕະຕິຍະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກປີຕິ, ໃນຈະຕຸຕະຖະຊານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກສຸກແລະທຸກ, ໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຮູບະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາ, ໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ, ໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ, ໃນເນວະສັນຍານาສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ.

Aniccānupassanā pañcindriyāni niccasaññāya nissaṭāni honti, dukkhānupassanā pañcindriyāni sukhasaññāya nissaṭāni honti, anattānupassanā pañcindriyāni attasaññāya nissaṭāni honti, nibbidānupassanāya pañcindriyāni nandiyā nissaṭāni honti, virāgānupassanāya pañcindriyāni rāgato nissaṭāni honti, nirodhānupassanāya pañcindriyāni samudayato nissaṭāni [Pg.210] honti, paṭinissaggānupassanāya pañcindriyāni ādānato nissaṭāni honti, khayānupassanāya pañcindriyāni ghanasaññāya nissaṭāni honti, vayānupassanāya pañcindriyāni āyūhanato nissaṭāni honti, vipariṇāmānupassanāya pañcindriyāni dhuvasaññāya nissaṭāni honti, animittānupassanāya pañcindriyāni nimittato nissaṭāni honti, appaṇihitānupassanāya pañcindriyāni paṇidhiyā nissaṭāni honti, suññatānupassanāya pañcindriyāni abhinivesato nissaṭāni honti. Adhipaññādhammavipassanāya pañcindriyāni sārādānābhinivesato nissaṭāni honti, yathābhūtañāṇadassane pañcindriyāni sammohābhinivesato nissaṭāni honti, ādīnavānupassanāya pañcindriyāni ālayābhinivesato nissaṭāni honti, paṭisaṅkhānupassanāya pañcindriyāni appaṭisaṅkhāya nissaṭāni honti, vivaṭṭanānupassanāya pañcindriyāni saññogābhinivesato nissaṭāni honti.

ໃນອະນິດຈານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນິດຈະສັນຍາ, ໃນທຸກຂານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກສຸຂະສັນຍາ, ໃນອະນັດຕານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອັດຕະສັນຍາ, ໃນນິບພິທານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນັນທິ (ຄວາມເພີດເພີນ), ໃນວິຣາການຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຣາຄະ, ໃນນິໂຣທານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກສະມຸໄທ, ໃນປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອາດານະ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນ), ໃນຂະຍານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກຄະນະສັນຍາ (ຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າເປັນກ້ອນເປັນແທ່ງ), ໃນວະຍານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອາຍູຫະນະ (ຄວາມຂະຫຍາຍຕົວ/ຄວາມພະຍາຍາມ), ໃນວິປະຣິຍາມານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກທຸວະສັນຍາ (ຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າທ່ຽງ), ໃນອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກນິມິດ, ໃນອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກປະນິທິ (ຄວາມປາດຖະໜາ), ໃນສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອະພິນິເວດ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ). ໃນອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກສາຣາດານาພິນິເວດ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນວ່າເປັນສາລະແກ່ນສານ), ໃນຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກສຳໂມຫາພິນິເວດ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມຫຼົງງົມງວາຍ), ໃນອາທີນາວານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອາໄລຍາພິນິເວດ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມອາໄລຫ່ວງໃຍ), ໃນປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກອັບປະຕິສັງຂາ (ຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາ), ໃນວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກສັນໂຍຄาພິນິເວດ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍສັງໂຍດ).

Sotāpattimagge pañcindriyāni diṭṭhekaṭṭhehi kilesehi nissaṭāni honti, sakadāgāmimagge pañcindriyāni oḷārikehi kilesehi nissaṭāni honti, anāgāmimagge pañcindriyāni anusahagatehi kilesehi nissaṭāni honti, arahattamagge pañcindriyāni sabbakilesehi nissaṭāni honti, sabbesaññeva khīṇāsavānaṃ tattha tattha pañcindriyāni nissaṭāni ceva honti sunissaṭāni ca paṭippassaddhāni ca suppaṭippassaddhāni ca.

ໃນໂສດາປັດຕິມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບທິດຖິ, ໃນສະກະທາຄາມິມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນຫຍາບ, ໃນອະນາຄາມິມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກกິເລດທັງຫຼາຍອັນລະອຽດ, ໃນອະຣະຫັດຕະມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກຈາກກິເລດທັງປວງ, ສໍາລັບພະຂີນາສົບທັງຫຼາຍທັງປວງ ໃນທຳນັ້ນໆ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມສະຫຼັດອອກແລ້ວດ້ວຍ, ສະຫຼັດອອກໄດ້ເປັນຢ່າງດີແລ້ວດ້ວຍ, ສະຫງົບລະງັບແລ້ວດ້ວຍ, ສະຫງົບລະງັບໄດ້ເປັນຢ່າງດີແລ້ວດ້ວຍ.

Imehi asītisataṃ ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ hoti; imehi asītisataṃ ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ nissaraṇaṃ pajānāti.

ການສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ ໑໘໐ ເຫຼົ່ານີ້; ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງການສະຫຼັດອອກຈາກອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໑໘໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Suttantaniddeso dutiyo.

ທຸຕິຍະສູດຕັນຕະນິດເທດ.

Paṭhamabhāṇavāro.

ປະຖົມມະພານະວານ.

3. Tatiyasuttantaniddeso

໓. ຕະຕິຍະສູດຕັນຕະນິດເທດ.

194. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ. Kattha ca, bhikkhave, saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu sotāpattiyaṅgesu – ettha saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca, bhikkhave, vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu sammappadhānesu – ettha vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca[Pg.211], bhikkhave, satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu satipaṭṭhānesu – ettha satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca, bhikkhave, samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu jhānesu – ettha samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kattha ca, bhikkhave, paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ? Catūsu ariyasaccesu – ettha paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ’’.

໑໙໔. ສາວັດຖີນິທານ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທິນຊີ, ວິຣິຍິນຊີ, ສະຕິນຊີ, ສະມາທິນຊີ, ປັນຍິນຊີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັດທິນຊີຈະພຶງເຫັນໄດ້ໃນທີ່ໃດ? ພຶງເຫັນໄດ້ໃນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ—ໃນທີ່ນີ້ພຶງເຫັນສັດທິນຊີໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍວິຣິຍິນຊີຈະພຶງເຫັນໄດ້ໃນທີ່ໃດ? ພຶງເຫັນໄດ້ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ—ໃນທີ່ນີ້ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສະຕິນຊີຈະພຶງເຫັນໄດ້ໃນທີ່ໃດ? ພຶງເຫັນໄດ້ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ—ໃນທີ່ນີ້ພຶງເຫັນສະຕິນຊີໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສະມາທິນຊີຈະພຶງເຫັນໄດ້ໃນທີ່ໃດ? ພຶງເຫັນໄດ້ໃນຊານ ໔ ປະການ—ໃນທີ່ນີ້ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍປັນຍິນຊີຈະພຶງເຫັນໄດ້ໃນທີ່ໃດ? ພຶງເຫັນໄດ້ໃນອະລิຍະສັດ ໔ ປະການ—ໃນທີ່ນີ້ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີໄດ້”.

Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katihākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni?

ໃນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໃນຊານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?

Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni. Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni. Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni. Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni. Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

ໃນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐. ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐. ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐. ໃນຊານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐. ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐.

Ka. pabhedagaṇananiddeso

ກ. ປະເພດທະຄະນະນານິດເທດ.

195. Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Sappurisasaṃseve sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ; saddhammasavane sotāpattiyaṅge… yonisomanasikāre sotāpattiyaṅge… dhammānudhammapaṭipattiyā sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

໑໙໕. ໃນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ປະການໃດແດ່? ໃນສັດປຸຣິສູປັດສັງເສວະອັນເປັນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການນ້ອມໃຈເຊື່ອ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ; ໃນສັດທຳມັດສະວະນະອັນເປັນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ... ໃນໂຍນິໂສມະນະສິການອັນເປັນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ... ໃນທຳມານຸທຳມະປະຕິປັດຕິອັນເປັນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການນ້ອມໃຈເຊື່ອ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ໃນໂສດາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu [Pg.212] sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya sammappadhāne…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya sammappadhāne…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ປະການໃດແດ່? ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງບາບອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ໃນສຳມັບປະທານ ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການປະຄອງໄວ້, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າການນ້ອມใจເຊື່ອ; ເພື່ອການລະບາບອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນສຳມັບປະທານ... ລະ... ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຸສົນທຳທັງຫຼາຍທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ໃນສຳມັບປະທານ... ລະ... ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ ຄວາມຈະເລີນຍິ່ງໆຂຶ້ນ ຄວາມໄພບູນ ຄວາມຈະເລີນພາວະນາ ແລະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງກຸສົນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນສຳມັບປະທານ ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການປະຄອງໄວ້, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າການນ້ອມใจເຊື່ອ. ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhāne…pe… citte cittānupassanāsatipaṭṭhāne… dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ປະການໃດແດ່? ໃນກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າການນ້ອມใจເຊື່ອ, ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້; ໃນເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ... ລະ... ໃນຈິດຕານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ... ໃນທຳມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການເຂົ້າໄປຕັ້ງໝັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າການນ້ອມใจເຊື່ອ, ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້. ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Paṭhame jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Dutiye jhāne…pe… tatiye jhāne… catutthe jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ [Pg.213] daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

ໃນຊານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ຢ່າງໃດແດ່? ໃນປະຖົມມະຊານ ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງใจ, ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ. ໃນທຸຕິຍະຊານ...ເປ... ໃນຕະຕິຍະຊານ... ໃນຈະຕຸດຖະຊານ ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງใจ, ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ. ໃນຊານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni? Dukkhe ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Dukkhasamudaye ariyasacce…pe… dukkhanirodhe ariyasacce… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcindriyāni daṭṭhabbāni.

ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ຢ່າງໃດແດ່? ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດ ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການເຫັນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງใจ, ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ໃນທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດ...ເປ... ໃນທຸກຂະນิໂຣທະອະລິຍະສັດ... ໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດ ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການເຫັນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງใจ, ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Kha. cariyavāro

ຂ. ຈະຣິຍະວານ

196. Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā?

໑໙໖. ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?

Catūsu sammappadhānesu…pe… catūsu satipaṭṭhānesu… catūsu jhānesu… catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katihākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā? Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā. Catūsu sammappadhānesu…pe… catūsu satipaṭṭhānesu… catūsu jhānesu… catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā.

ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ...ເປ... ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ... ໃນຊານ ໔ ປະການ... ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐. ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ...ເປ... ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ... ໃນຊານ ໔ ປະການ... ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາอาการ ໒໐.

Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā? Sappurisasaṃseve sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā. Saddhammasavane sotāpattiyaṅge…pe… yoniso manasikāre sotāpattiyaṅge… dhammānudhammapaṭipattiyā sotāpattiyaṅge adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā [Pg.214] daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā. Catūsu sotāpattiyaṅgesu saddhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā.

ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ຢ່າງໃດແດ່? ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະຄືການຄົບຫາສັດບຸລຸດ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການຕົກລົງໃຈ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະຄືການຟັງພຣະສັດທຳ...ເປ... ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະຄືການໂຍນິໂສມະນະສິການ... ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະຄືການປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການຕົກລົງໃຈ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ໃນໂສຕາປັດຕິຍັງຄະ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā? Anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā. Uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya sammappadhāne…pe… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya sammappadhāne…pe… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā sammappadhāne paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā…pe… catūsu sammappadhānesu vīriyindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā.

In ສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ຢ່າງໃດແດ່? ໃນສຳມັບປະທານເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະກຸສົນລະທຳອันລາມົກທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການປະຄອງໄວ້, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນความເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງໃຈ. ໃນສຳມັບປະທານເພື່ອການລະອະກຸສົນລະທຳອັນລາມົກທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ເປ... ໃນສຳມັບປະທານເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຸສົນລະທຳທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ...ເປ... ໃນສຳມັບປະທານເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມບໍ່ຫຼົງລືມ ຄວາມງອກງາມຍິ່ງໆຂຶ້ນ ຄວາມໄພບູນ ຄວາມຈະເລີນ ແລະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງກຸສົນລະທຳທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການປະຄອງໄວ້...ເປ... ໃນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā? Kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā. Vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhāne…pe… citte cittānupassanāsatipaṭṭhāne…pe… dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhāne upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā…pe… catūsu satipaṭṭhānesu satindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā.

ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ຢ່າງໃດແດ່? ໃນກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການຕັ້ງໝັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງໃຈ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້. ໃນເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ...ເປ... ໃນຈິດຕານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ...ເປ... ໃນທັມມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການຕັ້ງໝັ້ນ...ເປ... ໃນສະຕິປັດຖານ ໔ ປະປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā? Paṭhame jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa [Pg.215] cariyā daṭṭhabbā. Dutiye jhāne…pe… tatiye jhāne…pe… catutthe jhāne avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā…pe… catūsu jhānesu samādhindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā.

ໃນຊານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ຢ່າງໃດແດ່? ໃນປະຖົມມະຊານ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງໃຈ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ. ໃນທຸຕິຍະຊານ...ເປ... ໃນຕະຕິຍະຊານ...ເປ... ໃນຈະຕຸດຖະຊານ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ເປ... ໃນຊານ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena katamehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā? Dukkhe ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā. Dukkhasamudaye ariyasacce…pe… dukkhanirodhe ariyasacce… dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyassa cariyā daṭṭhabbā, paggahaṭṭhena vīriyindriyassa cariyā daṭṭhabbā, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyassa cariyā daṭṭhabbā, avikkhepaṭṭhena samādhindriyassa cariyā daṭṭhabbā. Catūsu ariyasaccesu paññindriyassa vasena imehi vīsatiyā ākārehi pañcannaṃ indriyānaṃ cariyā daṭṭhabbā.

ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ຢ່າງໃດແດ່? ໃນທຸກຂະອະລິຍະສັດ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການເຫັນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງໃຈ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ໃນທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດ...ເປ... ໃນທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດ... ໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການເຫັນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕົກລົງໃຈ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ດ້ວຍອາການ ໒໐ ເຫຼົ່ານີ້.

Ga. cāravihāraniddeso

ຄ. ຈາຣະວິຫານນິເທດ

197. Cāro ca vihāro ca anubuddho hoti paṭividdho, yathācarantaṃ yathāviharantaṃ viññū sabrahmacārī gambhīresu ṭhānesu okappeyyuṃ – ‘‘addhā, ayamāyasmā patto vā pāpuṇissati vā’’.

໑໙໗. ຄວາມປະພຶດແລະວິຫານທຳ ເປັນທຳທີ່ຮູ້ຕາມແລ້ວ ແທງຕະຫຼອດແລ້ວ, ເພື່ອນສະພົມມະຈາລີຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ ພຶງຢັ່ງລົງໃນຖານະອັນເລິກເຊິ່ງ ໃນບຸກຄົນຜູ້ປະພຶດຢູ່ຢ່າງໃດ ຢູ່ຢູ່ຢ່າງໃດວ່າ 'ແນ່ນອນແທ້, ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນີ້ ບັນລຸແລ້ວ ຫຼືຈັກບັນລຸ'.

Cariyāti aṭṭha cariyāyo – iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyāti. Iriyāpathacariyāti catūsu iriyāpathesu. Āyatanacariyāti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu. Saticariyāti catūsu satipaṭṭhānesu. Samādhicariyāti catūsu jhānesu. Ñāṇacariyāti catūsu ariyasaccesu. Maggacariyāti catūsu ariyamaggesu. Patticariyāti catūsu sāmaññaphalesu. Lokatthacariyāti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu, padese paccekabuddhesu, padese sāvakesu. Iriyāpathacariyā ca paṇidhisampannānaṃ, āyatanacariyā ca indriyesu [Pg.216] guttadvārānaṃ, saticariyā ca appamādavihārīnaṃ, samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṃ, ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṃ, maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṃ, patticariyā ca adhigataphalānaṃ, lokatthacariyā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ, padese paccekabuddhānaṃ, padese sāvakānaṃ. Imā aṭṭha cariyāyo.

ຄຳວ່າ ຈະລິຍາ ໄດ້ແກ່ ຈະລິຍາ ໘ ປະການ ຄື: ອິຣິຍາປະຖະຈະລິຍາ, ອາຍະຕະນະຈະລິຍາ, ສະຕິຈະລິຍາ, ສະມາທິຈະລິຍາ, ຍານະຈະລິຍາ, ມັກຄະຈະລິຍາ, ປັດຕິຈະລິຍາ, ໂລກັດຖະຈະລິຍາ. ອິຣິຍາປະຖະຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອິຣິຍາບົດ ໔. ອາຍະຕະນະຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອາຍະຕະນະພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ ໖. ສະຕິຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນສະຕິປັດຖານ ໔. ສະມາທິຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນຊານ ໔. ຍານະຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອະລິຍະສັດ ໔. ມັກຄະຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອະລິຍະມັກ ໔. ປັດຕິຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນສາມັນຍະຜົນ ໔. ໂລກັດຖະຈະລິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນພຣະຕະຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ຄວາມປະພຶດໂດຍສ່ວນໜຶ່ງໃນພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ຄວາມປະພຶດໂດຍສ່ວນໜຶ່ງໃນພຣະສາວົກທັງຫຼາຍ. ແລະ ອິຣິຍາປະຖະຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງໃຈໝັ້ນ, ອາຍະຕະນະຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ສະຕິຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະໝາດ, ສະມາທິຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນໃນອະທິຈິດ, ຍານະຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ, ມັກຄະຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ປະຕິບັດຊອບ, ປັດຕິຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ບັນລຸຜົນແລ້ວ, ໂລກັດຖະຈະລິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ພຣະຕະຖາຄົດອໍຣະຫັນສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມມີໂດຍສ່ວນໜຶ່ງແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມມີໂດຍສ່ວນໜຶ່ງແກ່ພຣະສາວົກທັງຫຼາຍ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືຈະລິຍາ ໘ ປະການ.

Aparāpi aṭṭha cariyāyo. Adhimuccanto saddhāya carati, paggaṇhanto vīriyena carati, upaṭṭhāpento satiyā carati, avikkhepaṃ karonto samādhinā carati, pajānanto paññāya carati, vijānanto viññāṇacariyāya carati, evaṃ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti āyatanacariyāya carati, evaṃ paṭipanno visesamadhigacchatīti visesacariyāya carati – imā aṭṭha cariyāyo.

ຈະລິຍາ ໘ ປະการອື່ນອີກ ຄື: ຜູ້ປັກໃຈເຊື່ອ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍສັດທາ, ຜູ້ປະຄອງໄວ້ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍວິຣິຍະ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍສະຕິ, ຜູ້ເຮັດຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍສະມາທິ, ຜູ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍປັນຍາ, ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍວິນຍານະຈະລິຍາ, ເມື່ອປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ກຸສົນທັມທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງປະພຶດດ້ວຍອາຍະຕະນະຈະລິຍາ, ເມື່ອປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດ ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງປະພຶດດ້ວຍວິເສສະຈະລິຍາ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືຈະລິຍາ ໘ ປະການ.

Aparāpi aṭṭha cariyāyo. Dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā, abhiniropanacariyā ca sammāsaṅkappassa, pariggahacariyā ca sammāvācāya, samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa, vodānacariyā ca sammāājīvassa, paggahacariyā ca sammāvāyāmassa, upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā, avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa – imā aṭṭha cariyāyo.

ຈະລິຍາ ໘ ປະການອື່ນອີກ ຄື: ທັດສະນະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາທິຖິ, ອະພິນິໂຣປະນະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາສັງກັບປະ, ປະຣິກຄະຫະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາວາຈາ, ສະມຸດຖານະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາກັມມັນຕະ, ໂວດານະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາອາຊີວະ, ປັກຄະຫະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາວາຍາມະ, ອຸປັດຖານະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາສະຕິ, ອະວິກເຂປະຈະລິຍາ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືຈະລິຍາ ໘ ປະການ.

Vihāroti adhimuccanto saddhāya viharati, paggaṇhanto vīriyena viharati, upaṭṭhāpento satiyā viharati, avikkhepaṃ karonto samādhinā viharati, pajānanto paññāya viharati.

ຄຳວ່າ ວິຫານ ຄື: ຜູ້ປັກໃຈເຊື່ອ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍສັດທາ, ຜູ້ປະຄອງໄວ້ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍວິຣິຍະ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍສະຕິ, ຜູ້ເຮັດຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍສະມາທິ, ຜູ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງ ຍ່ອມຢູ່ດ້ວຍປັນຍາ.

Anubuddhoti saddhindriyassa adhimokkhaṭṭho anubuddho hoti, vīriyindriyassa paggahaṭṭho anubuddho hoti, satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho anubuddho hoti, samādhindriyassa avikkhepaṭṭho anubuddho hoti, paññindriyassa dassanaṭṭho anubuddho hoti.

ຄຳວ່າ ອະນຸພຸດທະ ຄື: ຍ່ອມຮູ້ຕາມສະພາວະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອຂອງສັດທິນຊີ, ຍ່ອມຮູ້ຕາມສະພາວະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ຂອງວິຣິຍິນຊີ, ຍ່ອມຮູ້ຕາມສະພາວະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນຂອງສະຕິນຊີ, ຍ່ອມຮູ້ຕາມສະພາວະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຂອງສະມາທິນຊີ, ຍ່ອມຮູ້ຕາມສະພາວະແຫ່ງການເຫັນຂອງປັນຍິນຊີ.

Paṭividdhoti saddhindriyassa adhimokkhaṭṭho paṭividdho hoti, vīriyindriyassa paggahaṭṭho paṭividdho hoti, satindriyassa upaṭṭhānaṭṭho paṭividdho hoti, samādhindriyassa avikkhepaṭṭho paṭividdho hoti, paññindriyassa dassanaṭṭho paṭividdho hoti. Yathācarantanti evaṃ saddhāya carantaṃ, evaṃ vīriyena carantaṃ, evaṃ satiyā carantaṃ, evaṃ samādhinā carantaṃ, evaṃ paññāya carantaṃ. Yathāviharantanti evaṃ saddhāya viharantaṃ, evaṃ vīriyena viharantaṃ, evaṃ satiyā viharantaṃ, evaṃ samādhinā viharantaṃ, evaṃ paññāya viharantaṃ. Viññūti viññū [Pg.217] vibhāvī medhāvī paṇḍitā buddhisampannā. Sabrahmacārīti ekakammaṃ ekuddeso samasikkhatā. Gambhīresu ṭhānesūti gambhīrāni ṭhānāni vuccanti jhānā ca vimokkhā ca samādhī ca samāpattiyo ca maggā ca phalāni ca abhiññāyo ca paṭisambhidā ca. Okappeyyunti saddaheyyuṃ adhimucceyyuṃ. Addhāti ekaṃsavacanametaṃ nissaṃsayavacanametaṃ nikkaṅkhavacanametaṃ advejjhavacanametaṃ adveḷhakavacanametaṃ niyogavacanametaṃ apaṇṇakavacanametaṃ avatthāpanavacanametaṃ – addhāti. Āyasmāti piyavacanametaṃ garuvacanametaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ – āyasmāti. Patto vāti adhigato vā. Pāpuṇissati vāti adhigamissati vā.

ຄຳວ່າ ປະຕິວິດທະ ຄື: ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະພາວະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອຂອງສັດທິນຊີ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະພາວະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ຂອງວິຣິຍິນຊີ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະພາວະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນຂອງສະຕິນຊີ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະພາວະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຂອງສະມາທິນຊີ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະພາວະແຫ່ງການເຫັນຂອງປັນຍິນຊີ. ຄຳວ່າ ຍະຖາຈະຣັນຕັງ ຄື: ຜູ້ປະພຶດດ້ວຍສັດທາຢ່າງນີ້, ຜູ້ປະພຶດດ້ວຍວິຣິຍະຢ່າງນີ້, ຜູ້ປະພຶດດ້ວຍສະຕິຢ່າງນີ້, ຜູ້ປະພຶດດ້ວຍສະມາທິຢ່າງນີ້, ຜູ້ປະພຶດດ້ວຍປັນຍາຢ່າງນີ້. ຄຳວ່າ ຍະຖາວິຫາຣັນຕັງ ຄື: ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍສັດທາຢ່າງນີ້, ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍວິຣິຍະຢ່າງນີ້, ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍສະຕິຢ່າງນີ້, ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍສະມາທິຢ່າງນີ້, ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍປັນຍາຢ່າງນີ້. ຄຳວ່າ ວິນຍູ ຄື: ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ, ຜູ້ສະຫຼາດ, ຜູ້ມີປັນຍາຫຼັກແຫຼມ, ຜູ້ເປັນປາດ, ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ. ຄຳວ່າ ສະພຣົມມະຈາຣີ ຄື: ຜູ້ມີກັມດຽວກັນ, ຜູ້ມີอຸເທດດຽວກັນ, ຜູ້ມີສິກຂາສະເໝີກັນ. ຄຳວ່າ ໃນຖານະອັນເລິກເຊິ່ງ ຄື: ຊານ, ວິໂມກ, ສະມາທິ, ສະມາບັດ, ມັກ, ຜົນ, ອະພິນຍາ ແລະ ປະຕิສັມພິທາ ທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ເອີ້ນວ່າ 'ຖານະອັນເລິກເຊິ່ງ'. ຄຳວ່າ ໂອກັບເປຍຍຸງ ຄື: ຍ່ອມເຊື່ອຖື, ຍ່ອມປັກໃຈເຊື່ອ. ຄຳວ່າ ອັດທາ ນີ້ ເປັນຄຳສະແດງຄວາມແນ່ນອນ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມປາສະຈາກຄວາມສົງໄສ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມໝົດຄວາມແຄງໃຈ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມບໍ່ເປັນສອງ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມບໍ່ລັງເລ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມກຳນົດແນ່ນອນ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມບໍ່ຜິດພາດ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມຕັດສິນເດັດຂາດ. ຄຳວ່າ ອາຍັສມາ ນີ້ ເປັນຄຳສະແດງຄວາມຮັກ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມເຄົາລົບ, ເປັນຄຳສະແດງຄວາມເຄົາລົບແລະຢຳເກງ. ຄຳວ່າ ປັດໂຕ ວາ ຄື: ບັນລຸແລ້ວ. ຄຳວ່າ ປາປຸນິສສະຕິ ວາ ຄື: ຈັກບັນລຸ.

Suttantaniddeso tatiyo.

ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງສູດທີ ໓ ຈົບແລ້ວ.

4. Catutthasuttantaniddeso

໔. ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງສູດທີ ໔

198. Purimanidānaṃ. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, indriyāni. Katamāni pañca? Saddhindriyaṃ, vīriyindriyaṃ, satindriyaṃ, samādhindriyaṃ, paññindriyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañcindriyāni. Imāni pañcindriyāni katihākārehi kenaṭṭhena daṭṭhabbāni? Imāni pañcindriyāni chahākārehi tenaṭṭhena daṭṭhabbāni – ādhipateyyaṭṭhena ādivisodhanaṭṭhena adhimattaṭṭhena, adhiṭṭhānaṭṭhena, pariyādānaṭṭhena, patiṭṭhāpakaṭṭhena’’.

໑໙໘. ນິທານເໝືອນກັບທີ່ກ່າວມາແລ້ວ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໕ ປະການ ຄືຫຍັງແດ່? ຄື: ສັດທິນຊີ, ວິຣິຍິນຊີ, ສະຕິນຊີ, ສະມາທິນຊີ, ປັນຍິນຊີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວຄືອິນຊີ ໕ ປະການ. ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄວນεຫັນໂດຍອາການເທົ່າໃດ ແລະ ໂດຍອັດຖະໃດ? ອິນຊີ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄວນເຫັນໂດຍອາການ ໖ ແລະ ໂດຍອັດຖະນັ້ນ ຄື: ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່, ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຊຳຮະລ້າງໃນເບື້ອງຕົ້ນ, ໂດຍອັດຖະແຫ່ງປະມານອັນຍິ່ງ, ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ, ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສິ້ນໄປ, ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນ'.

Ka. ādhipateyyaṭṭhaniddeso

ກ. ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່

199. Kathaṃ ādhipateyyaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni? Assaddhiyaṃ pajahato adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kosajjaṃ pajahato paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Pamādaṃ pajahato upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ [Pg.218] daṭṭhabbaṃ. Uddhaccaṃ pajahato avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Avijjaṃ pajahato dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ.

໑໙໙. ຄວນເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ແນວໃດ? ແກ່ຜູ້ລະຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການປັກໃຈເຊື່ອ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ. ແກ່ຜູ້ລະຄວາມກຽດຄ້ານ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການປະຄອງໄວ້, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ, ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອ. ແກ່ຜູ້ລະຄວາມປະໝາດ, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການຕັ້ງໝັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ, ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້. ແກ່ຜູ້ລະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ, ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ. ແກ່ຜູ້ລະຄວາມບໍ່ຮູ້, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການເຫັນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ.

Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena paggahādhipateyyaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, vīriyindriyassa vasena upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena upaṭṭhānādhipateyyaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, satindriyassa vasena avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena avikkhepādhipateyyaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, samādhindriyassa vasena dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Kāmacchandaṃ pajahato nekkhammavasena dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ.

ແກ່ຜູ້ລະກາມະສັນທະ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂັມມະ, ຄວນεຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການປັກໃຈເຊື່ອ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ. ແກ່ຜູ້ລະກາມະສັນທະ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂັມມະ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການປະຄອງໄວ້, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ, ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອ. ແກ່ຜູ້ລະກາມະສັນທະ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂັມມະ, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການຕັ້ງໝັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະຕິນຊີ ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ, ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງการປັກໃຈເຊື່ອ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້. ແກ່ຜູ້ລະກາມະສັນທະ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂັມມະ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການເຫັນ, ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ. ແກ່ຜູ້ລະກາມະສັນທະ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂັມມະ, ຄວນເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການເຫັນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ຄວນເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປັກໃຈເຊື່ອ, ຄວນເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການປະຄອງໄວ້, ຄວນເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນ, ຄວນເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖະແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ.

Byāpādaṃ pajahato abyāpādavasena…pe… thinamiddhaṃ pajahato ālokasaññāvasena…pe… sabbakilese pajahato arahattamaggavasena adhimokkhādhipateyyaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, saddhindriyassa vasena paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ…pe… sabbakilese pajahato arahattamaggavasena dassanādhipateyyaṭṭhena paññindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena [Pg.219] satindriyaṃ daṭṭhabbaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ daṭṭhabbaṃ. Evaṃ ādhipateyyaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ລະພະຍາບາດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ...ລະ... ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ລະຖີນມິດທະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ...ລະ... ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການນ້ອມໃຈເຊື່ອ, ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການເຫັນ...ລະ... ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ພຶງເຫັນປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນໃຫຍ່ໃນການເຫັນ, ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ ພຶງເຫັນສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການນ້ອມໃຈເຊື່ອ, ພຶງເຫັນວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການປະຄອງໄວ້, ພຶງເຫັນສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້, ພຶງເຫັນສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ພຶງເຫັນອິນシーທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນໃຫຍ່ ຢ່າງນີ້.

Kha. ādivisodhanaṭṭhaniddeso

ຂ. ການສະແດງອັດຖະວ່າເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນ

200. Kathaṃ ādivisodhanaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni? Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ, assaddhiyasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – saddhindriyassa ādivisodhanā. Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ, kosajjasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – vīriyindriyassa ādivisodhanā. Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ, pamādasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – satindriyassa ādivisodhanā. Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ, uddhaccasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – samādhindriyassa ādivisodhanā. Dassanaṭṭhena paññindriyaṃ, avijjāsaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – paññindriyassa ādivisodhanā. Nekkhamme pañcindriyāni, kāmacchandasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – pañcannaṃ indriyānaṃ ādivisodhanā. Abyāpāde pañcindriyāni, byāpādasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – pañcannaṃ indriyānaṃ ādivisodhanā…pe… arahattamagge pañcindriyāni, sabbakilesasaṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi – pañcannaṃ indriyānaṃ ādivisodhanā. Evaṃ ādivisodhanaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

໒໐໐. ພຶງເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນ ຢ່າງໃດ? ສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການນ້ອມໃຈເຊື່ອ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນຄວາມບໍ່ເຊື່ອ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງສັດທິນຊີ. ວິຣິຍິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການປະຄອງໄວ້, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ. ສະຕິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນຄວາມປະມາດ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງສະຕິນຊີ. ສະມາທິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງສະມາທິນຊີ. ປັນຍິນຊີ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການເຫັນ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນອະວິຊາ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ອິນຊີ ໕ ໃນເນກຂຳ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນກາມະສັນທະ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕. ອິນຊີ ໕ ໃນອະພະຍາບາດ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນພະຍາບາດ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕...ລະ... ອິນຊີ ໕ ໃນອະຣະຫັດຕະມັກ, ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສີລ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການສັງວອນກິເລດທັງປວງ ເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນແຫ່ງອິນຊີ ໕. ພຶງເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການຊໍາລະໃນເບື້ອງຕົ້ນ ຢ່າງນີ້.

Ga. adhimattaṭṭhaniddeso

ຄ. ການສະແດງອັດຖะວ່າເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ

201. Kathaṃ adhimattaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni? Saddhindriyassa bhāvanāya chando uppajjati – chandavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Chandavasena pāmojjaṃ uppajjati – pāmojjavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Pāmojjavasena pīti uppajjati – pītivasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Pītivasena passaddhi uppajjati – passaddhivasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Passaddhivasena sukhaṃ uppajjati – sukhavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Sukhavasena obhāso uppajjati – obhāsavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Obhāsavasena saṃvego uppajjati – saṃvegavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Saṃvejetvā cittaṃ samādahati – samādhivasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Tathā samāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ paggaṇhāti – paggahavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Tathāpaggahitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhati – upekkhāvasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Upekkhāvasena nānattakilesehi [Pg.220] cittaṃ vimuccati – vimokkhavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Vimuttattā te dhammā ekarasā honti – ekarasaṭṭhena bhāvanāvasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Bhāvitattā tato paṇītatare vivaṭṭanti – vivaṭṭanāvasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Vivaṭṭitattā tato vosajjati – vosaggavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Vosajjitattā tato nirujjhanti – nirodhavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Nirodhavasena dve vosaggā – pariccāgavosaggo ca, pakkhandanavosaggo ca. Kilese ca khandhe ca pariccajatīti – pariccāgavosaggo. Nirodhanibbānadhātuyā cittaṃ pakkhandatīti – pakkhandanavosaggo. Nirodhavasena ime dve vosaggā.

໒໐໑. ພຶງເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ຢ່າງໃດ? ຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ປີຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປີຕິ และດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ປັດສັດທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປີຕິ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັດສັດທິ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັດສັດທິ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມສຸກ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ແສງສະຫວ່າງ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມສຸກ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ຄວາມສັງເວດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມສັງເວດ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ຄັນສັງເວດແລ້ວ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ຍ່ອມປະຄອງຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວຢ່າງນັ້ນໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການປະຄອງ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ຍ່ອມວາງເສີຍໃນຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວຢ່າງນັ້ນເປັນຢ່າງດີ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອຸເບກຂາ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກິເລດຕ່າງໆ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອຸເບກຂา, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງວິໂມກ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ເພາະເປັນຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີລົດດຽວ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນລົດດຽວ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງພາວະນາ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ເພາະເປັນທຳທີ່ຈະເລີນແລ້ວ ຍ່ອມຫຼີກອອກໄປສູ່ສະພາວະອັນປະນີດກວ່າ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການຫຼີກອອກ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ເພາະເປັນທຳທີ່ຫຼີກອອກແລ້ວ ຍ່ອມສະຫຼະ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການສະຫຼະ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ເພາະເປັນທຳທີ່ສະຫຼະແລ້ວ ຍ່ອມດັບໄປ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການດັບ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການດັບ ໂວສສັກຄະ ມີ ໒ ປະການ ຄື: ປະຣິດຈາຄະໂວສສັກຄະ ແລະ ປັກຂันທະນະໂວສສັກຄະ. ທີ່ຊື່ວ່າ ປະຣິດຈາຄະໂວສສັກຄະ ເພາະສະຫຼະກິເລດ ແລະຂັນທັງຫຼາຍ. ທີ່ຊື່ວ່າ ປັກຂันທະນະໂວສສັກຄະ ເພາະຈິດແລ່ນໄປສູ່ນິໂຣດທາດຄືນິພານ. ໂວສສັກຄະ ໒ ປະການນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການດັບ.

Assaddhiyassa pahānāya chando uppajjati…pe… assaddhiyapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati… diṭṭhekaṭṭhānaṃ kilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… oḷārikānaṃ kilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… anusahagatānaṃ kilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… sabbakilesānaṃ pahānāya chando uppajjati – chandavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti…pe… vīriyindriyassa bhāvanāya chando uppajjati…pe… kosajjassa pahānāya chando uppajjati… kosajjapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati… diṭṭhekaṭṭhānaṃ kilesānaṃ pahānāya chando uppajjati…pe… sabbakilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… satindriyassa bhāvanāya chando uppajjati…pe… pamādassa pahānāya chando uppajjati… pamādapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati…pe… sabbakilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… samādhindriyassa bhāvanāya chando uppajjati…pe… uddhaccassa pahānāya chando uppajjati uddhaccapariḷāhassa pahānāya chando uppajjati…pe… sabbakilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… paññindriyassa bhāvanāya chando uppajjati…pe… avijjāya pahānāya chando uppajjati… avijjāpariḷāhassa pahānāya chando uppajjati… diṭṭhekaṭṭhānaṃ kilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… oḷārikānaṃ kilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… anusahagatānaṃ kilesānaṃ pahānāya chando uppajjati… sabbakilesānaṃ pahānāya chando uppajjati – chandavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Chandavasena pāmojjaṃ uppajjati – pāmojjavasena paññāvasena [Pg.221] paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Pāmojjavasena pīti uppajjati – pītivasena paññā vasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Pītivasena passaddhi uppajjati – passaddhivasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Passaddhivasena sukhaṃ uppajjati – sukhavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Sukhavasena obhāso uppajjati – obhāsavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Obhāsavasena saṃvego uppajjati – saṃvegavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Saṃvejetvā cittaṃ samādahati – samādhivasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Tathāsamāhitaṃ cittaṃ sādhukaṃ paggaṇhāti – paggahavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Tathāpaggahitaṃ cittaṃ sādhukaṃ ajjhupekkhati – upekkhāvasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Upekkhāvasena nānattakilesehi cittaṃ vimuccati – vimokkhavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Vimuttattā te dhammā ekarasā honti – bhāvanāvasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Bhāvitattā tato paṇītatare vivaṭṭanti – vivaṭṭanāvasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Vivaṭṭitattā tato vosajjati – vosaggavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Vosajjitattā tato nirujjhanti – nirodhavasena paññāvasena paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Nirodhavasena dve vosaggā – pariccāgavosaggo ca, pakkhandanavosaggo ca. Kilese ca khandhe ca pariccajatīti – pariccāgavosaggo. Nirodhanibbānadhātuyā cittaṃ pakkhandatīti – pakkhandanavosaggo. Nirodhavasena ime dve vosaggā. Evaṃ adhimattaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

ຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມບໍ່ເຊື່ອ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມບໍ່ເຊື່ອ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທີ່ມີສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບມິດສາທິຖິ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດຢ່າງຫຍາບ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດຢ່າງລະອຽດ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທັງປວງ, ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມກຽດຄ້ານ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມກຽດຄ້ານ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທີ່ມີສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບມິດສາທິຖິ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທັງປວງ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງສະຕິນຊີ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມປະມາດ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມປະມາດ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທັງປວງ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງສະມາທິນຊີ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທັງປວງ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງປັນຍິນຊີ...ລະ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະອະວິຊາ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະອະວິຊາ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທີ່ມີສະຖານທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັບມິດສາທິຖິ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດຢ່າງຫຍາບ... ความພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດຢ່າງລະອຽດ... ຄວາມພໍໃຈ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອລະກິເລດທັງປວງ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ປີຕິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປີຕິ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ປັດສັດທິ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປີຕິ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັດສັດທິ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ສຸກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັດສັດທິ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມສຸກ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ແສງສະຫວ່າງ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມສຸກ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ຄວາມສັງເວດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມສັງເວດ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ຄັນສັງເວດແລ້ວ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ຍ່ອມປະຄອງຈິດທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວຢ່າງນັ້ນໄວ້ເປັນຢ່າງດີ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການປະຄອງ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ຍ່ອມວາງເສີຍໃນຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວຢ່າງນັ້ນເປັນຢ່າງດີ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອຸເບກຂາ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ຈິດຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກິເລດຕ່າງໆ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງອຸເບກຂາ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງວິໂມກ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ເພາະເປັນຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມມີລົດດຽວ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງພາວະນາ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ເພາະເປັນທຳທີ່ຈະເລີນແລ້ວ ຍ່ອມຫຼີກອອກໄປສູ່ສະພາວະອັນປະນີດກວ່າ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການຫຼີກອອກ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ເພາະເປັນທຳທີ່ຫຼີກອອກແລ້ວ ຍ່ອມສະຫຼະ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການສະຫຼະ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ເພາະເປັນທຳທີ່ສະຫຼະແລ້ວ ຍ່ອມດັບໄປ, ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການດັບ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍາ. ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການດັບ ໂວສສັກຄະ ມີ ໒ ປະການ ຄື: ປະຣິດຈາຄະໂວສສັກຄະ ແລະ ປັກຂันທະນະໂວສສັກຄະ. ທີ່ຊື່ວ່າ ປະຣິດຈາຄະໂວສສັກຄະ ເພາະສະຫຼະກິເລດ ແລະຂັນທັງຫຼາຍ. ທີ່ຊື່ວ່າ ປັກຂันທະນະໂວສສັກຄະ ເພາະຈິດແລ່ນໄປສູ່ນິໂຣດທາດຄືນິພານ. ໂວສສັກຄະ ໒ ປະການນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງການດັບ. ພຶງເຫັນອިންຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນສະພາວະອັນຍິ່ງ ຢ່າງນີ້.

Dutiyabhāṇavāro.

ຈົບພານະວານທີສອງ.

Gha. adhiṭṭhānaṭṭhaniddeso

ງ. ການສະແດງອັດຖະວ່າເປັນການຕັ້ງໝັ້ນ

202. Kathaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni? Saddhindriyassa bhāvanāya chando uppajjati – chandavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhiṭṭhāti. Chandavasena pāmojjaṃ uppajjati – pāmojjavasena saddhāvasena saddhindriyaṃ adhiṭṭhāti…pe… evaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

໒໐໒. ພຶງເຫັນອިންຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການຕັ້ງໝັ້ນ ຢ່າງໃດ? ຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງສັດທິນຊີ, ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນສັດທິນຊີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ. ຄວາມປາໂມດ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມພໍໃຈ, ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນສັດທິນຊີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມປາໂມດ ແລະດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງຄວາມເຊື່ອ...ລະ... ພຶງເຫັນອިންຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖะວ່າເປັນການຕັ້ງໝັ້ນ ຢ່າງນີ້.

Ṅa. pariyādānaṭṭhaniddeso

ຈ. ການສະແດງອັດຖະວ່າເປັນການສິ້ນໄປ

Kathaṃ [Pg.222] pariyādānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni? Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ assaddhiyaṃ pariyādiyati, assaddhiyapariḷāhaṃ pariyādiyati. Paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ kosajjaṃ pariyādiyati, kosajjapariḷāhaṃ pariyādiyati. Upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ pamādaṃ pariyādiyati, pamādapariḷāhaṃ pariyādiyati. Avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ uddhaccaṃ pariyādiyati, uddhaccapariḷāhaṃ pariyādiyati. Dassanaṭṭhena paññindriyaṃ avijjaṃ pariyādiyati, avijjāpariḷāhaṃ pariyādiyati. Nekkhamme pañcindriyāni kāmacchandaṃ pariyādiyanti. Abyāpāde pañcindriyāni byāpādaṃ pariyādiyanti. Ālokasaññāya pañcindriyāni thinamiddhaṃ pariyādiyanti. Avikkhepe pañcindriyāni uddhaccaṃ pariyādiyanti…pe… arahattamagge pañcindriyāni sabbakilese pariyādiyanti. Evaṃ pariyādānaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ຈະພຶງເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສິນ ສັດທິນຊີ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມບໍ່ເຊື່ອໝົດສິ້ນໄປ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ความຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມບໍ່ເຊື່ອໝົດສິ້ນໄປ. ໂດຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້ ວິຣິຍິນຊີ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມກຽດຄ້ານໝົດສິ້ນໄປ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມກຽດຄ້ານໝົດສິ້ນໄປ. ໂດຍອັດຖະວ່າປາກົດ ສະຕິນຊີ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມປະໝາດໝົດສິ້ນໄປ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມປະໝາດໝົດສິ້ນໄປ. ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ສະມາທິນຊີ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານໝົດສິ້ນໄປ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະຄວາມຟຸ້ງຊ່ານໝົດສິ້ນໄປ. ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ ປັນຍິນຊີ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະວິຊາໝົດສິ້ນໄປ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມຮ້ອນຮົນເພາະອະວິຊາໝົດສິ້ນໄປ. ໃນເນກຂຳມະ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ກາມະສັນທະໝົດສິ້ນໄປ. ໃນອະພະຍາບາດ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ພະຍາບາດໝົດສິ້ນໄປ. ໃນອາໂລກະສັນຍາ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຖີນມິດທະໝົດສິ້ນໄປ. ໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານໝົດສິ້ນໄປ...ຯລຯ... ໃນອະຣະຫັດຕະມັກ ອິນຊີ ໕ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ກິເລດທັງປວງໝົດສິ້ນໄປ. ຈະພຶງເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Ca. patiṭṭhāpakaṭṭhaniddeso

໖. ຄຳສະແດງໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ

203. Kathaṃ patiṭṭhāpakaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni? Saddho saddhindriyaṃ adhimokkhe patiṭṭhāpeti, saddhassa saddhindriyaṃ adhimokkhe patiṭṭhāpeti. Vīriyavā vīriyindriyaṃ paggahe patiṭṭhāpeti, vīriyavato vīriyindriyaṃ paggahe patiṭṭhāpeti. Satimā satindriyaṃ upaṭṭhāne patiṭṭhāpeti, satimato satindriyaṃ upaṭṭhāne patiṭṭhāpeti. Samāhito samādhindriyaṃ avikkhepe patiṭṭhāpeti, samāhitassa samādhindriyaṃ avikkhepe patiṭṭhāpeti. Paññavā paññindriyaṃ dassane patiṭṭhāpeti, paññavato paññindriyaṃ dassane patiṭṭhāpeti. Yogāvacaro pañcindriyāni nekkhamme patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni nekkhamme patiṭṭhāpenti. Yogāvacaro pañcindriyāni abyāpāde patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni abyāpāde patiṭṭhāpenti. Yogāvacaro pañcindriyāni ālokasaññāya patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni ālokasaññāya patiṭṭhāpenti. Yogāvacaro pañcindriyāni avikkhepe patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni avikkhepe patiṭṭhāpenti…pe… yogāvacaro pañcindriyāni arahattamagge patiṭṭhāpeti, yogāvacarassa pañcindriyāni arahattamagge patiṭṭhāpenti. Evaṃ patiṭṭhāpakaṭṭhena indriyāni daṭṭhabbāni.

໒໐໓. ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຈະພຶງເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ຜູ້ມີສັດທາ ຍ່ອມໃຫ້ສັດທິນຊີຕັ້ງໝັ້ນໃນການຕັດສິນ, ສັດທິນຊີຂອງຜູ້ມີສັດທາ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໃນການຕັດສິນ. ຜູ້ມີຄວາມພຽນ ຍ່ອມໃຫ້ວິຣິຍິນຊີຕັ້ງໝັ້ນໃນການປະຄອງໄວ້, ວິຣິຍິນຊີຂອງຜູ້ມີຄວາມພຽນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໃນການປະຄອງໄວ້. ຜູ້ມີສະຕິ ຍ່ອມໃຫ້ສະຕິນຊີຕັ້ງໝັ້ນໃນການປາກົດ, ສະຕິນຊີຂອງຜູ້ມີສະຕິ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໃນການປາກົດ. ຜູ້ມີໃຈຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມໃຫ້ສະມາທິນຊີຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ສະມາທິນຊີຂອງຜູ້ມີໃຈຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ຜູ້ມີປັນຍາ ຍ່ອມໃຫ້ປັນຍິນຊີຕັ້ງໝັ້ນໃນການເຫັນ, ປັນຍິນຊີຂອງຜູ້ມີປັນຍາ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໃນການເຫັນ. ໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ອິນຊີ ໕ ຕັ້ງໝັ້ນໃນເນກຂຳມະ, ອິນຊີ ໕ ຂອງໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ [ໂຍຄາວະຈອນນັ້ນ] ຕັ້ງໝັ້ນໃນເນກຂຳມະ. ໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ອິນຊີ ໕ ຕັ້ງໝັ້ນໃນອະພະຍາບາດ, ອິນຊີ ໕ ຂອງໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ [ໂຍຄາວະຈອນນັ້ນ] ຕັ້ງໝັ້ນໃນອະພະຍາບາດ. ໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ອິນຊີ ໕ ຕັ້ງໝັ້ນໃນອາໂລກະສັນຍາ, ອິນຊີ ໕ ຂອງໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ [ໂຍຄາວະຈອນນັ້ນ] ຕັ້ງໝັ້ນໃນອາໂລກະສັນຍາ. ໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ອິນຊີ ໕ ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ອິນຊີ ໕ ຂອງໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ [ໂຍຄາວະຈອນນັ້ນ] ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ...ຯລຯ... ໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ອິນຊີ ໕ ຕັ້ງໝັ້ນໃນອະຣະຫັດຕະມັກ, ອິນຊີ ໕ ຂອງໂຍຄາວະຈອນ ຍ່ອມໃຫ້ [ໂຍຄາວະຈອນນັ້ນ] ຕັ້ງໝັ້ນໃນອະຣະຫັດຕະມັກ. ຈະພຶງເຫັນອິນຊີທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Suttantaniddeso catuttho.

ຈົບການສະແດງສູດ ທີ ໔.

5. Indriyasamodhānaṃ

໕. ການລວມອິນຊີ

204. Puthujjano [Pg.223] samādhiṃ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti? Sekkho samādhiṃ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti? Vītarāgo samādhiṃ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti? Puthujjano samādhiṃ bhāvento sattahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti. Sekkho samādhiṃ bhāvento aṭṭhahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti. Vītarāgo samādhiṃ bhāvento dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

໒໐໔. ปຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໗ ປະການ. ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໘ ປະການ. ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໑ ປະການ.

Puthujjano samādhiṃ bhāvento katamehi sattahākārehi upaṭṭhānakusalo hoti? Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalo hoti, samathanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, paggahanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, avikkhepūpaṭṭhānakusalo hoti, obhāsūpaṭṭhānakusalo hoti, sampahaṃsanūpaṭṭhānakusalo hoti, upekkhūpaṭṭhānakusalo hoti – puthujjano samādhiṃ bhāvento imehi sattahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໗ ປະການໃດແດ່? ເພາະການພິຈາລະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງອາຣົມ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງສະມະຖະນິມິດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງປັກຄະຫະນິມິດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມຮື່ນເລີງ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງອຸເປກຂา. ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໗ ປະການນີ້.

Sekkho samādhiṃ bhāvento katamehi aṭṭhahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti? Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalo hoti, samathanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, paggahanimittūpaṭṭhānakusalo hoti, avikkhepūpaṭṭhānakusalo hoti, obhāsūpaṭṭhānakusalo hoti, sampahaṃsanūpaṭṭhānakusalo hoti, upekkhūpaṭṭhānakusalo hoti, ekattūpaṭṭhānakusalo hoti – sekkho samādhiṃ bhāvento imehi aṭṭhahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໘ ປະການໃດແດ່? ເພາະການພິຈາລະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງອາຣົມ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງສະມະຖະນິມິດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງປັກຄະຫະນິມິດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມຮື່ນເລີງ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງອຸເປກຂາ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມເປັນເອກະພາບ. ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໘ ປະການນີ້.

Vītarāgo samādhiṃ bhāvento katamehi dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti? Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalo hoti…pe… ekattūpaṭṭhānakusalo hoti, ñāṇūpaṭṭhānakusalo hoti, vimuttūpaṭṭhānakusalo hoti – vītarāgo samādhiṃ bhāvento imehi dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti.

ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການໃດແດ່? ເພາະການພິຈາລະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງອາຣົມ...ຯລຯ... ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມເປັນເອກະພາບ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຍານ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງວິມຸດ. ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນສະມາທິ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການນີ້.

205. Puthujjano vipassanaṃ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katihākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti? Sekkho vipassanaṃ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti[Pg.224], katihākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti? Vītarāgo vipassanaṃ bhāvento katihākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katihākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti?

໒໐໕. ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ?

Puthujjano vipassanaṃ bhāvento navahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, navahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti. Sekkho vipassanaṃ bhāvento dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, dasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti. Vītarāgo vipassanaṃ bhāvento dvādasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, dvādasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໙ ປະການ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໙ ປະການ. ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການ. ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໒ ປະການ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໒ ປະການ.

Puthujjano vipassanaṃ bhāvento katamehi navahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katamehi navahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti? Aniccato upaṭṭhānakusalo hoti, niccato anupaṭṭhānakusalo hoti. Dukkhato upaṭṭhānakusalo hoti, sukhato anupaṭṭhānakusalo hoti. Anattato upaṭṭhānakusalo hoti, attato anupaṭṭhānakusalo hoti. Khayato upaṭṭhānakusalo hoti, ghanato anupaṭṭhānakusalo hoti. Vayato upaṭṭhānakusalo hoti, āyūhanānupaṭṭhānakusalo hoti. Vipariṇāmūpaṭṭhānakusalo hoti, dhuvato anupaṭṭhānakusalo hoti. Animittūpaṭṭhānakusalo hoti, nimittānupaṭṭhānakusalo hoti. Appaṇihitūpaṭṭhānakusalo hoti, paṇidhianupaṭṭhānakusalo hoti. Suññatūpaṭṭhānakusalo hoti, abhinivesānupaṭṭhānakusalo hoti – puthujjano vipassanaṃ bhāvento imehi navahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, imehi navahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໙ ປະການໃດແດ່, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໙ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນສຸກ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມສິ້ນໄປ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນກ້ອນ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເສື່ອມໄປ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມຂົນຂວາຍ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມແປປວນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມຍັ່ງຢືນ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມບໍ່ມີນິມິດ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມມີນິມິດ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມມີຄວາມປາດຖະໜາ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ. ປຸຖຸຊົນ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໙ ປະການນີ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໙ ປະການນີ້.

206. Sekkho vipassanaṃ bhāvento katamehi dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katamehi dasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti? Aniccato upaṭṭhānakusalo hoti, niccato anupaṭṭhānakusalo hoti…pe… suññatūpaṭṭhānakusalo hoti, abhinivesānūpaṭṭhānakusalo hoti. Ñāṇūpaṭṭhānakusalo hoti, añāṇaanupaṭṭhānakusalo hoti – sekkho vipassanaṃ bhāvento imehi [Pg.225] dasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, imehi dasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

໒໐໖. ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການໃດແດ່, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ...ຯລຯ... ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຍານ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມບໍ່ຮູ້. ພະເສຂະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການນີ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໐ ປະການນີ້.

Vītarāgo vipassanaṃ bhāvento katamehi dvādasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, katamehi dvādasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti? Aniccato upaṭṭhānakusalo hoti, niccato anupaṭṭhānakusalo hoti…pe… ñāṇūpaṭṭhānakusalo hoti, añāṇānupaṭṭhānakusalo hoti. Visaññogūpaṭṭhānakusalo hoti, saññogānupaṭṭhānakusalo hoti. Nirodhūpaṭṭhānakusalo hoti, saṅkhārānupaṭṭhānakusalo hoti – vītarāgo vipassanaṃ bhāvento imehi dvādasahi ākārehi upaṭṭhānakusalo hoti, imehi dvādasahi ākārehi anupaṭṭhānakusalo hoti.

ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໒ ປະການໃດແດ່, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໒ ປະການໃດແດ່? ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ...ຯລຯ... ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຍານ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມບໍ່ຮູ້. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມບໍ່ປະກອບ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມປະກອບ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມດັບ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍສັງຂານ. ພະວີຕະຣາຄະ ເມື່ອຈະເລີນວິປັດສະນາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໒ ປະການນີ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດ ດ້ວຍອາການ ໑໒ ປະການນີ້.

Āvajjitattā ārammaṇūpaṭṭhānakusalavasena indriyāni samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati…pe… dhamme samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati. Indriyāni samodhānetīti kathaṃ indriyāni samodhāneti? Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ samodhāneti…pe… samathanimittūpaṭṭhānakusalavasena, paggahanimittūpaṭṭhānakusalavasena, avikkhepūpaṭṭhānakusalavasena, obhāsūpaṭṭhānakusalavasena, sampahaṃsanūpaṭṭhānakusalavasena, upekkhūpaṭṭhānakusalavasena, ekattūpaṭṭhānakusalavasena, ñāṇūpaṭṭhānakusalavasena, vimuttūpaṭṭhānakusalavasena.

ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງອາຣົມ ເພາະການພິຈາລະນາ ຍ່ອມລວມອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ, ແລະ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ...ຯລຯ... ຍ່ອມລວມທຳທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງໂຄຈອນ, ແລະ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມັດຖະ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມລວມອິນຊີທັງຫຼາຍ' ນັ້ນ ຍ່ອມລວມອິນຊີທັງຫຼາຍແນວໃດ? ຍ່ອມລວມສັດທິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສິນ...ຯລຯ... ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງສະມະຖະນิມິດ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງປັກຄະຫະນິມິດ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງແສງສະຫວ່າງ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມຮື່ນເລີງ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງອຸເປກຂາ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຄວາມເປັນເອກະພາບ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງຍານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດແຫ່ງວິມຸດ.

Aniccato upaṭṭhānakusalavasena, niccato anupaṭṭhānakusalavasena, dukkhato upaṭṭhānakusalavasena, sukhato anupaṭṭhānakusalavasena, anattato upaṭṭhānakusalavasena, attato anupaṭṭhānakusalavasena, khayato upaṭṭhānakusalavasena, ghanato anupaṭṭhānakusalavasena, vayato upaṭṭhānakusalavasena, āyūhanānupaṭṭhānakusalavasena, vipariṇāmūpaṭṭhānakusalavasena, dhuvato anupaṭṭhānakusalavasena, animittūpaṭṭhānakusalavasena, nimittānupaṭṭhānakusalavasena, appaṇihitūpaṭṭhānakusalavasena, paṇidhianupaṭṭhānakusalavasena, suññatūpaṭṭhānakusalavasena, abhinivesānupaṭṭhānakusalavasena, ñāṇūpaṭṭhānakusalavasena, añāṇānupaṭṭhānakusalavasena, visaññogūpaṭṭhānakusalavasena, saññogānupaṭṭhānakusalavasena[Pg.226], nirodhūpaṭṭhānakusalavasena, saṅkhārānupaṭṭhānakusalavasena indriyāni samodhāneti, gocarañca pajānāti, samatthañca paṭivijjhati.

ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນນິດຈະ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍความເປັນສຸກ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມສິ້ນໄປ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມເປັນກ້ອນໜາ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເສື່ອມໄປ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດແຫ່ງການຂะຫຍາຍ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມແປປວນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດໂດຍຄວາມຍັ່ງຍືນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມບໍ່ມີນິມິດ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດແຫ່ງນິມິດ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດແຫ່ງຄວາມປາດຖະໜາ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດແຫ່ງຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຍານ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດແຫ່ງຄວາມບໍ່ຮູ້, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມພາກປາສະຈາກກິເລດ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດແຫ່ງກິເລດເຄື່ອງປະກອບ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການປາກົດໂດຍຄວາມດັບ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມສະຫຼາດໃນການບໍ່ປາກົດແຫ່ງສັງຂານ ຍ່ອມປະມວນມາເຊິ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂຄຈອນ, ແລະຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງຄວາມສະເໝີພາບ.

207. Catusaṭṭhiyā ākārehi tiṇṇannaṃ indriyānaṃ vasībhāvatāpaññā āsavānaṃ khaye ñāṇaṃ. Katamesaṃ tiṇṇannaṃ indriyānaṃ? Anaññātaññassāmītindriyassa, aññindriyassa, aññātāvindriyassa.

໒໐໗. ປັນຍາອັນມີຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນອິນຊີ 3 ປະການ ໂດຍອາການ 64 ຄື ຍານໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ອິນຊີ 3 ປະການນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ, ອັນຍິນຊີ, ແລະ ອັນຍາຕາວິນຊີ.

Anaññātaññassāmītindriyaṃ kati ṭhānāni gacchati? Aññindriyaṃ kati ṭhānāni gacchati? Aññātāvindriyaṃ kati ṭhānāni gacchati? Anaññātaññassāmītindriyaṃ ekaṃ ṭhānaṃ gacchati – sotāpattimaggaṃ. Aññindriyaṃ cha ṭhānāni gacchati – sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmimaggaṃ, sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmimaggaṃ, anāgāmiphalaṃ, arahattamaggaṃ. Aññātāvindriyaṃ ekaṃ ṭhānaṃ gacchati – arahattaphalaṃ.

ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະເທົ່າໃດ? ອັນຍິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະເທົ່າໃດ? ອັນຍາຕາວິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະເທົ່າໃດ? ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະໜຶ່ງ ຄື ໂສດາປັດຕິມັກ. ອັນຍິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະ 6 ຄື ໂສດາປັດຕິຜົນ, ສະກິທາຄາມີມັກ, ສະກິທາຄາມີຜົນ, ອະນາຄາມີມັກ, ອະນາຄາມີຜົນ, ແລະ ອະຣະຫັດຕະມັກ. ອັນຍາຕາວິນຊີ ຍ່ອມເຖິງຖານະໜຶ່ງ ຄື ອະຣະຫັດຕະຜົນ.

Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa saddhindriyaṃ adhimokkhaparivāraṃ hoti, vīriyindriyaṃ paggahaparivāraṃ hoti, satindriyaṃ upaṭṭhānaparivāraṃ hoti, samādhindriyaṃ avikkhepaparivāraṃ hoti, paññindriyaṃ dassanaparivāraṃ hoti, manindriyaṃ vijānanaparivāraṃ hoti, somanassindriyaṃ abhisandanaparivāraṃ hoti, jīvitindriyaṃ pavattasantatādhipateyyaparivāraṃ hoti. Sotāpattimaggakkhaṇe jātā dhammā, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṃ rūpaṃ, sabbeva kusalā honti, sabbeva anāsavā honti, sabbeva niyyānikā honti, sabbeva apacayagāmino honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti. Sotāpattimaggakkhaṇe anaññātaññassāmītindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti, aññamaññaparivārā honti, nissayaparivārā honti, sampayuttaparivārā honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti. Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca.

ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ, ສັດທິນຊີຂອງອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ມີອະທິໂມກເປັນບໍລິວານ, ວິຣິຍິນຊີ ມີປະຄະຫະເປັນບໍລິວານ, ສະຕິນຊີ ມີອຸປັດຖານເປັນບໍລິວານ, ສະມາທິນຊີ ມີອະວິກເຂປະເປັນບໍລິວານ, ປັນຍິນຊີ ມີທັດສະນະເປັນບໍລິວານ, ມະນິນຊີ ມີວິຊານະນະເປັນບໍລິວານ, ໂສມະນັດສິນຊີ ມີອະພິສັນທະເປັນບໍລິວານ, ຊີວິດິນຊີ ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການເປັນໄປແຫ່ງສັນຕະຕິເປັນບໍລິວານ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ, ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຍົກເວັ້ນຮູບທີ່ມີຈິດເປັນສະມຸດຖານ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນກຸສົນ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອາສະວະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນນิຍານິກະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນອະປະຈະຍະຄາມີ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນໂລກຸດຕະຣະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ມີນິພານເປັນອາລົມ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ, ອິນຊີ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ຍ່ອມເປັນບໍລິວານເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນບໍລິວານແກ່ກັນແລະກັນ, ເປັນບໍລິວານໂດຍເປັນທີ່ອາໄສ, ເປັນບໍລິວານໂດຍຄວາມປະກອບພ້ອມ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນສະຫະຊາດ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບພ້ອມກັນ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປັນທັງອາການ ແລະ ເປັນທັງບໍລິວານຂອງອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ ນັ້ນ.

Sotāpattiphalakkhaṇe…pe… arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa saddhindriyaṃ adhimokkhaparivāraṃ hoti…pe… jīvitindriyaṃ pavattasantatādhipateyyaparivāraṃ hoti. Arahattaphalakkhaṇe jātā dhammā sabbeva abyākatā honti, ṭhapetvā cittasamuṭṭhānaṃ rūpaṃ sabbeva anāsavā honti, sabbeva lokuttarā honti, sabbeva nibbānārammaṇā honti. Arahattaphalakkhaṇe aññātāvindriyassa imāni aṭṭhindriyāni sahajātaparivārā honti[Pg.227]. Teva tassa ākārā ceva honti parivārā ca. Iti imāni aṭṭha aṭṭhakāni catusaṭṭhi honti.

ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ສັດທິນຊີຂອງອັນຍາຕາວິນຊີ ມີອະທິໂມກເປັນບໍລິວານ... ລະ... ຊີວິດິນຊີ ມີຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນການເປັນໄປແຫ່ງສັນຕະຕິເປັນບໍລິວານ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນອັບຍາກົດ, ຍົກເວັ້ນຮູບທີ່ມີຈິດເປັນສະມຸດຖານ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ບໍ່ມີອາສະວະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ເປັນໂລກຸດຕະຣະ, ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ມີນິພານເປັນອາລົມ. ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ອິນຊີ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງອັນຍາຕາວິນຊີ ຍ່ອມເປັນບໍລິວານເກີດຮ່ວມກັນ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປັນທັງອາການ ແລະ ເປັນທັງບໍລິວານຂອງອັນຍາຕາວິນຊີ ນັ້ນ. ໝວດ 8 ແຫ່ງອິນຊີ 8 ໝວດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນ 64 ປະການ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Āsavāti katame te āsavā? Kāmāsavo, bhavāsavo, diṭṭhāsavo, avijjāsavo. Katthete āsavā khīyanti ? Sotāpattimaggena anavaseso diṭṭhāsavo khīyati. Apāyagamanīyo kāmāsavo khīyati, apāyagamanīyo bhavāsavo khīyati, apāyagamanīyo avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Sakadāgāmimaggena oḷāriko kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Anāgāmimaggena anavaseso kāmāsavo khīyati, tadekaṭṭho bhavāsavo khīyati, tadekaṭṭho avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti. Arahattamaggena anavaseso bhavāsavo khīyati, anavaseso avijjāsavo khīyati. Etthete āsavā khīyanti.

ທີ່ຊື່ວ່າ ອາສະວະ ນັ້ນ, ອາສະວະເຫຼົ່ານັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມາສະວະ, ພະວາສະວະ, ທິດຖາສະວະ, ແລະ ອະວິຊຊາສະວະ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນທີ່ໃດ? ດ້ວຍໂສດາປັດຕິມັກ, ທິດຖາສະວະ ຍ່ອມສິ້ນໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ. ກາມາສະວະ ທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ ຍ່ອມສິ້ນໄປ, ພະວາສະວະ ທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ ຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະ ທີ່ນຳໄປສູ່ອະບາຍ ຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນໂສດາປັດຕິມັກນີ້. ດ້ວຍສະກິທາຄາມີມັກ, ກາມາສະວະຢ່າງຫຍາບ ຍ່ອມສິ້ນໄປ, ພະວາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນສະກິທາຄາມີມັກນີ້. ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ, ກາມາສະວະ ຍ່ອມສິ້ນໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ, ພະວາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມສິ້ນໄປ, ອະວິຊຊາສະວະ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ຮ່ວມກັນກັບກາມາສະວະນັ້ນ ຍ່ອມສິ້ນໄປ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນອະນາຄາມີມັກນີ້. ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ພະວາສະວະ ຍ່ອມສິ້ນໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ, ອະວິຊຊາສະວະ ຍ່ອມສິ້ນໄປໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ. ອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມສິ້ນໄປໃນອະຣະຫັດຕະມັກນີ້.

208.

໒໐໘.

Na tassa addiṭṭhamidhatthi kiñci, atho aviññātamajānitabbaṃ;

Sabbaṃ abhiññāsi yadatthi neyyaṃ, tathāgato tena samantacakkhūti.

ທຳອັນໃດໜຶ່ງທີ່ພຣະອົງບໍ່ເຄີຍເຫັນແລ້ວໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ທຳທີ່ບໍ່ເຄີຍຮູ້ ຫຼື ບໍ່ຄວນຮູ້ ກໍບໍ່ມີເລີຍ; ພຣະຕະຖາຄົດໄດ້ຊົງຮູ້ຍິ່ງແລ້ວເຊິ່ງເນຍະທຳທັງປວງທີ່ມີຢູ່, ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຕະຖາຄົດ ຈຶ່ງຊົງພຣະນາມວ່າ 'ສະມັນຕະຈັກຂຸ'.

Samantacakkhūti kenaṭṭhena samantacakkhu? Cuddasa buddhañāṇāni – dukkhe ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ, dukkhasamudaye ñāṇaṃ buddhañāṇaṃ…pe… sabbaññutañāṇaṃ buddhañāṇaṃ, anāvaraṇañāṇaṃ buddhañāṇaṃ. Imāni cuddasa buddhañāṇāni. Imesaṃ cuddasannaṃ buddhañāṇānaṃ aṭṭha ñāṇāni sāvakasādhāraṇāni, cha ñāṇāni asādhāraṇāni sāvakehi.

ຄຳວ່າ 'ສະມັນຕະຈັກຂຸ' ນັ້ນ, ດ້ວຍອັດຖະຢ່າງໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະມັນຕະຈັກຂຸ? ພຸດທະຍານ 14 ປະການ ຊື່ວ່າ ສະມັນຕະຈັກຂຸ, ຄື: ຍານໃນທຸກ ເປັນພຸດທະຍານ, ຍານໃນທຸກສະມຸໄທ ເປັນພຸດທະຍານ... ລະ... ສັບພັນຍຸຕາຍານ ເປັນພຸດທະຍານ, ອະນາວະຣະນະຍານ ເປັນພຸດທະຍານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ພຸດທະຍານ 14 ປະການ. ໃນບັນດາພຸດທະຍານ 14 ປະການເຫຼົ່ານີ້, ຍານ 8 ປະການ ເປັນທົ່ວໄປແກ່ພຣະສາວົກ, ຍານ 6 ປະການ ບໍ່ທົ່ວໄປແກ່ພຣະສາວົກ.

Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho ñāto, aññāto dukkhaṭṭho natthīti – samantacakkhu. Yaṃ samantacakkhu taṃ paññindriyaṃ. Paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ. Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya; aphassito paññāya dukkhaṭṭho natthīti – samantacakkhu. Yaṃ samantacakkhu taṃ paññindriyaṃ. Paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ. Yāvatā [Pg.228] samudayassa samudayaṭṭho…pe… yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭho… yāvatā maggassa maggaṭṭho… yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭho… yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭho… yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭho… yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho… yāvatā indriyaparopariyatte ñāṇaṃ… yāvatā sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ… yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṃ… yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ… yāvatā sadevakassa lokassa samārakassa sabrahmakassa sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya diṭṭhaṃ sutaṃ mutaṃ viññātaṃ pattaṃ pariyesitaṃ anuvicaritaṃ manasā, taṃ ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya. Aphassitaṃ paññāya natthīti – samantacakkhu. Yaṃ samantacakkhu taṃ paññindriyaṃ. Paññindriyassa vasena adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ.

ພຽງໃດທີ່ສະພາວະແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ, ສະພາວະແຫ່ງທຸກທີ່ບໍ່ຊົງຮູ້ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະມັນຕະຈັກຂຸ. ທຳໃດທີ່ເປັນສະມັນຕະຈັກຂຸ ທຳນັ້ນຄື ປັນຍິນຊີ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ສັດທິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອ, ວິຣິຍິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມປະຄອງ, ສະຕິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ສະມາທິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ພຽງໃດທີ່ສະພາວະແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ພຣະອົງຊົງເຫັນແລ້ວ, ຊົງຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ສະພາວະແຫ່ງທຸກທີ່ບໍ່ຊົງຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະມັນຕະຈັກຂຸ. ທຳໃດທີ່ເປັນສະມັນຕະຈັກຂຸ ທຳນັ້ນຄື ປັນຍິນຊີ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ສັດທິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມນ້ອມใจເຊື່ອ, ວິຣິຍິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມປະຄອງ, ສະຕິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ສະມາທິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ພຽງໃດທີ່ສະພາວະແຫ່ງສະມຸດໄທຂອງສະມຸດໄທ... ລະ... ພຽງໃດທີ່ສະພາວະແຫ່ງນิໂຣດຂອງນິໂຣດ... ພຽງໃດທີ່ສະພາວະແຫ່ງມັກຂອງມັກ... ພຽງໃດທີ່ອັດຖະແຫ່ງອັດຖະປະຕิສຳພິທາ... ພຽງໃດທີ່ອັດຖະແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທາ... ພຽງໃດທີ່ອັດຖະແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ... ພຽງໃດທີ່ອັດຖະແຫ່ງປະຕິພານປະຕິສຳພິທາ... ພຽງໃດທີ່ຍານໃນຄວາມຍິ່ງແລະຍ່ອນແຫ່ງອິນຊີຂອງສັດທັງຫຼາຍ... ພຽງໃດທີ່ຍານໃນອາສະຍານຸໄສຂອງສັດທັງຫຼາຍ... ພຽງໃດທີ່ຍານໃນຍະມົກກະປະຕິຫານ... ພຽງໃດທີ່ຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາບັດ... ພຽງໃດທີ່ສິ່ງທີ່ຊົງເຫັນ, ຊົງໄດ້ຍິນ, ຊົງຖືກຕ້ອງ, ຊົງຮູ້ແຈ້ງ, ຊົງບັນລຸ, ຊົງສະແຫວງຫາ, ຊົງທ່ອງທ່ຽວໄປຕາມດ້ວຍໃຈ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ, ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ, ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນ ພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ, ຊົງເຫັນແລ້ວ, ຊົງຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຊົງຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ສິ່ງທີ່ບໍ່ຊົງຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ມີ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະມັນຕະຈັກຂຸ. ທຳໃດທີ່ເປັນສະມັນຕະຈັກຂຸ ທຳນັ້ນຄື ປັນຍິນຊີ. ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ສັດທິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມນ້ອມใจເຊື່ອ, ວິຣິຍິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມປະຄອງ, ສະຕິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ສະມາທິນຊີ ຊື່ວ່າ ມີໃນອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ.

Saddahanto paggaṇhāti, paggaṇhanto saddahati. Saddahanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento saddahati. Saddahanto samādahati, samādahanto saddahati. Saddahanto pajānāti, pajānanto saddahati. Paggaṇhanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento paggaṇhāti. Paggaṇhanto samādahati, samādahanto paggaṇhāti. Paggaṇhanto pajānāti, pajānanto paggaṇhāti. Paggaṇhanto saddahati, saddahanto paggaṇhāti. Upaṭṭhāpento samādahati, samādahanto upaṭṭhāpeti. Upaṭṭhāpento pajānāti, pajānanto upaṭṭhāpeti. Upaṭṭhāpento saddahati, saddahanto upaṭṭhāpeti. Upaṭṭhāpento paggaṇhāti, paggaṇhanto upaṭṭhāpeti. Samādahanto pajānāti, pajānanto samādahati. Samādahanto saddahati, saddahanto samādahati. Samādahanto paggaṇhāti, paggaṇhanto samādahati. Samādahanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento samādahati. Pajānanto saddahati, saddahanto pajānāti. Pajānanto paggaṇhāti, paggaṇhanto pajānāti. Pajānanto upaṭṭhāpeti, upaṭṭhāpento pajānāti. Pajānanto samādahati, samādahanto pajānāti.

ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມປະຄອງ, ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມເຊື່ອ. ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ, ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມເຊື່ອ. ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ, ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມເຊື່ອ. ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມເຊື່ອ. ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ, ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມປະຄອງ. ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ, ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມປະຄອງ. ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມປະຄອງ. ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມເຊື່ອ, ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມປະຄອງ. ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ, ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມເຊື່ອ, ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມປະຄອງ, ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ, ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ. ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມເຊື່ອ, ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ. ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມປະຄອງ, ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ. ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ, ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ. ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມເຊື່ອ, ເມື່ອເຊື່ອ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ. ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມປະຄອງ, ເມື່ອປະຄອງ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ. ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ, ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ. ເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ, ເມື່ອຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດ້ວຍດີ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງ.

Saddahitattā paggahitaṃ, paggahitattā saddahitaṃ. Saddahitattā upaṭṭhāpitaṃ, upaṭṭhāpitattā saddahitaṃ. Saddahitattā samādahitaṃ, samādahitattā saddahitaṃ. Saddahitattā pajānitaṃ, pajānitattā saddahitaṃ. Paggahitattā upaṭṭhāpitaṃ[Pg.229], upaṭṭhāpitattā paggahitaṃ. Paggahitattā samādahitaṃ, samādahitattā paggahitaṃ. Paggahitattā pajānitaṃ pajānitattā paggahitaṃ. Paggahitattā saddahitaṃ, saddahitattā paggahitaṃ. Upaṭṭhāpitattā samādahitaṃ, samādahitattā upaṭṭhāpitaṃ. Upaṭṭhāpitattā pajānitaṃ, pajānitattā upaṭṭhāpitaṃ. Upaṭṭhāpitattā saddahitaṃ, saddahitattā upaṭṭhāpitaṃ. Upaṭṭhāpitattā paggahitaṃ, paggahitattā upaṭṭhāpitaṃ. Samādahitattā pajānitaṃ, pajānitattā samādahitaṃ. Samādahitattā saddahitaṃ, saddahitattā samādahitaṃ. Samādahitattā paggahitaṃ, paggahitattā samādahitaṃ. Samādahitattā upaṭṭhāpitaṃ, upaṭṭhāpitattā samādahitaṃ. Pajānitattā saddahitaṃ, saddahitattā pajānitaṃ. Pajānitattā paggahitaṃ, paggahitattā pajānitaṃ. Pajānitattā upaṭṭhāpitaṃ, upaṭṭhāpitattā pajānitaṃ. Pajānitattā samādahitaṃ, samādahitattā pajānitaṃ.

ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງເຊື່ອ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ເຊື່ອແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງປະຄອງໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ປະຄອງໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໝັ້ນໄວ້, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ. ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ ຈຶ່ງຕັ້ງໃຈໝັ້ນ, ເພາະຄວາມເປັນທຳທີ່ຕັ້ງໃຈໝັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຮູ້ແຈ້ງ.

Yaṃ buddhacakkhu taṃ buddhañāṇaṃ, yaṃ buddhañāṇaṃ taṃ buddhacakkhu, yena cakkhunā tathāgato satte passati apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye appekacce paralokavajjabhayadassāvino, appekacce naparalokavajjabhayadassāvino.

ສິ່ງໃດເປັນພຸດທະຈັກຂຸ ສິ່ງນັ້ນເປັນພຸດທະຍານ, ສິ່ງໃດເປັນພຸດທະຍານ ສິ່ງນັ້ນເປັນພຸດທະຈັກຂຸ. ພຣະຕະຖາຄົດຊົງເຫັນສັດທັງຫຼາຍດ້ວຍຈັກຂຸໃດ ຄື: ສັດທີ່ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ສັດທີ່ມີกິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ, ສັດທີ່ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ສັດທີ່ມີອິນຊີອ່ອນ, ສັດທີ່ມີອາການດີ, ສັດທີ່ມີອາການຊົ່ວ, ສັດທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ງ່າຍ, ສັດທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ຍາກ, ສັດບາງພວກມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ສັດບາງພວກບໍ່ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ.

Apparajakkhe mahārajakkheti saddho puggalo apparajakkho, assaddho puggalo mahārajakkho. Āraddhavīriyo puggalo apparajakkho, kusīto puggalo mahārajakkho. Upaṭṭhitassati puggalo apparajakkho, muṭṭhassati puggalo mahārajakkho. Samāhito puggalo apparajakkho, asamāhito puggalo mahārajakkho. Paññavā puggalo apparajakkho, duppañño puggalo mahārajakkho.

ໃນຄຳວ່າ 'ສັດທີ່ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ສັດທີ່ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ' ນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດສະມາທິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດບໍ່ສະມາທິ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ. ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີกິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີກິເລດດຸຈທຸລີໃນດວງຕາຫຼາຍ.

Tikkhindriye mudindriyeti saddho puggalo tikkhindriyo, assaddho puggalo mudindriyo…pe… paññavā puggalo tikkhindriyo, duppañño puggalo mudindriyo. Svākāre dvākāreti saddho puggalo svākāro, assaddho puggalo dvākāro…pe… paññavā puggalo svākāro, duppañño puggalo dvākāro. Suviññāpaye duviññāpayeti saddho puggalo suviññāpayo, assaddho puggalo duviññāpayo…pe… paññavā puggalo suviññāpayo, duppañño puggalo duviññāpayo.

ໃນຄຳວ່າ 'ສັດທີ່ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ສັດທີ່ມີອິນຊີອ່ອນ' ນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ ຯ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ. ໃນຄຳວ່າ 'ສັດທີ່ມີອາການດີ, ສັດທີ່ມີອາການຊົ່ວ' ນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການດີ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ ຯ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການດີ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ. ໃນຄຳວ່າ 'ສັດທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ງ່າຍ, ສັດທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ຍາກ' ນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ງ່າຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ຍາກ ຯ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ງ່າຍ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ທີ່ຈະໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງໄດ້ຍາກ.

Appekacce [Pg.230] paralokavajjabhayadassāvino, appekacce naparalokavajjabhayadassāvinoti saddho puggalo paralokavajjabhayadassāvī, assaddho puggalo naparalokavajjabhayadassāvī. Āraddhavīriyo puggalo paralokavajjabhayadassāvī, kusīto puggalo naparalokavajjabhayadassāvī…pe… paññavā puggalo paralokavajjabhayadassāvī, duppañño puggalo naparalokavajjabhayadassāvī.

ໃນຄຳວ່າ 'ສັດບາງພວກມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ສັດບາງພວກບໍ່ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ' ນັ້ນ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັດທາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ. ບຸກຄົນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ ຯ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຊື່ວ່າ ຜູ້ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ຊື່ວ່າ ຜູ້ບໍ່ມັກເຫັນໂທດແລະໄພໃນປໍລະໂລກ.

Lokoti khandhaloko dhātuloko āyatanaloko vipattibhavaloko vipattisambhavaloko sampattibhavaloko sampattisambhavaloko.

ທີ່ຊື່ວ່າ ໂລກ ໄດ້ແກ່ ຂັນທະໂລກ, ທາຕຸໂລກ, ອາຍະຕະນະໂລກ, ວິປັດຕິພະວະໂລກ, ວິປັດຕິສຳພະວະໂລກ, ສັມປັດຕິພະວະໂລກ, ສັມປັດຕິສຳພະວະໂລກ.

Eko loko – sabbe sattā āhāraṭṭhitikā. Dve lokā – nāmañca rūpañca. Tayo lokā – tisso vedanā. Cattāro lokā – cattāro āhārā. Pañca lokā – pañcupādānakkhandhā. Cha lokā – cha ajjhattikāni āyatanāni. Satta lokā – satta viññāṇaṭṭhitiyo. Aṭṭha lokā – aṭṭha lokadhammā. Nava lokā – nava sattāvāsā. Dasa lokā – dasāyatanāni. Dvādasa lokā – dvādasāyatanāni. Aṭṭhārasa lokā – aṭṭhārasa dhātuyo.

ໂລກໜຶ່ງ ຄື ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງດຳລົງຢູ່ໄດ້ດ້ວຍອາຫານ. ໂລກສອງ ຄື ນາມແລະຮູບ. ໂລກສາມ ຄື ເວທະນາສາມ. ໂລກສີ່ ຄື ອາຫານສີ່. ໂລກຫ້າ ຄື ອຸປາດານັກຂັນຫ້າ. ໂລກຫົກ ຄື ອາຍະຕະນະພາຍໃນຫົກ. ໂລກເຈັດ ຄື ວິນຍານະຖິຕິເຈັດ. ໂລກແປດ ຄື ໂລກະທຳແປດ. ໂລກເກົ້າ ຄື ສັດຕາວາດເກົ້າ. ໂລກສິບ ຄື ອາຍະຕະນະສິບ. ໂລກສິບສອງ ຄື ອາຍະຕະນະສິບສອງ. ໂລກສິບແປດ ຄື ທາດສິບແປດ.

Vajjanti sabbe kilesā vajjā, sabbe duccaritā vajjā, sabbe abhisaṅkhārā vajjā, sabbe bhavagāmikammā vajjā. Iti imasmiñca loke imasmiñca vajje tibbā bhayasaññā paccupaṭṭhitā honti, seyyathāpi ukkhittāsike vadhake. Imehi paññāsāya ākārehi imāni pañcindriyāni jānāti passati aññāti paṭivijjhatīti.

ທີ່ຊື່ວ່າ ໂທດ ໄດ້ແກ່ ກິເລດທັງປວງເປັນໂທດ, ທຸຈະລິດທັງປວງເປັນໂທດ, ອະພິສັງຂານທັງປວງເປັນໂທດ, ກຳທີ່ນຳໄປສູ່ພົບທັງປວງເປັນໂທດ. ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນໄພອันແຮງກ້າໃນໂລກນີ້ແລະໃນໂທດນີ້ ຍ່ອມປາກົດຂຶ້ນ ປຽບເໝືອນເພັດຊະຄາດຜູ້ເງື້ອດາບຂຶ້ນແລ້ວ. ຍ່ອມຮູ້, ຍ່ອມເຫັນ, ຍ່ອມຮູ້ທົ່ວ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ ເຊິ່ງອິນຊີຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍອາການຫ້າສິບເຫຼົ່ານີ້ ດ້ວຍປະການສະນີ້.

Indriyasamodhāno pañcamo.

ໝວດປະມວນອິນຊີ ທີ ໕.

Tatiyabhāṇavāro.

ພານະວານ ທີ ໓.

Indriyakathā niṭṭhitā.

ຈົບອິນຊີກະຖາ.

5. Vimokkhakathā

໕. ວິໂມກຂະກະຖາ

1. Uddeso

໑. ອຸເທດ

209. Purimanidānaṃ. ‘‘Tayome, bhikkhave, vimokkhā. Katame tayo? Suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho – ime kho, bhikkhave, tayo vimokkhā.

໒໐໙. ນິທານເໝືອນກ່ອນ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິໂມກ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ສຸညະຕະວິໂມກ, ອະນິມິດຕະວິໂມກ, ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ - ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ວິໂມກ ໓ ປະການ.'

‘‘Api [Pg.231] ca, aṭṭhasaṭṭhi vimokkhā – suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho; ajjhattavuṭṭhāno vimokkho, bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho, dubhato vuṭṭhāno vimokkho; ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā; ajjhattavuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā; ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā, dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā; rūpī rūpāni passatīti vimokkho, ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti vimokkho, subhaṃ teva adhimutto hotīti vimokkho; ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho, viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho, ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho; nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho, saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho; samayavimokkho, asamayavimokkho; sāmayiko vimokkho, asāmayiko vimokkho; kuppo vimokkho, akuppo vimokkho; lokiyo vimokkho, lokuttaro vimokkho; sāsavo vimokkho, anāsavo vimokkho; sāmiso vimokkho, nirāmiso vimokkho; nirāmisānirāmisataro vimokkho, paṇihito vimokkho, appaṇihito vimokkho, paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho; saññutto vimokkho, visaññutto vimokkho; ekattavimokkho, nānattavimokkho, saññāvimokkho, ñāṇavimokkho; sītisiyāvimokkho, jhānavimokkho, anupādācittassa vimokkho’’.

ອີກປະການໜຶ່ງ, ວິໂມກ ໖໘ ປະການ ຄື: ສຸညະຕະວິໂມກ, ອະນິມິດຕະວິໂມກ, ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ; ອັດຊັດຕະວຸດຖານະວິໂມກ, ພະຫິດທາວຸດຖານະວິໂມກ, ທຸພະໂຕວຸດຖານະວິໂມກ; ອັດຊັດຕະວຸດຖານະວິໂມກ ໔, ພະຫິດທາວຸດຖານະວິໂມກ ໔, ທຸພະໂຕວຸດຖານະວິໂມກ ໔; ອະນຸໂລມວິໂມກແກ່ຜູ້ອອກຈາກພາຍໃນ ໔, ອະນຸໂລມວິໂມກແກ່ຜູ້ອອກຈາກພາຍນອກ ໔, ອະນຸໂລມວິໂມກແກ່ຜູ້ອອກຈາກທັງສອງສ່ວນ ໔; ປະຕິປັດສັດທິວິໂມກແກ່ຜູ້ອອກຈາກພາຍໃນ ໔, ປະຕິປັດສັດທິວິໂມກແກ່ຜູ້ອອກຈາກພາຍນອກ ໔, ປະຕິປັດສັດທິວິໂມກແກ່ຜູ້ອອກຈາກທັງສອງສ່ວນ ໔; ວິໂມກວ່າ 'ຜູ້ມີຮູບ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ', ວິໂມກວ່າ 'ຜູ້ມີຄວາມສັນຍາໃນອະຮູບໃນພາຍໃນ ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ', ວິໂມກວ່າ 'ຜູ້ມີຄວາມນ້ອມໃຈໄປວ່າງາມ'; ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດຕິວິໂມກ, ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດຕິວິໂມກ, ອາກິນຈันຍາຍະຕະນະສະມາບັດຕິວິໂມກ; ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດຕິວິໂມກ, ສັນຍາເວທະຢິຕະນິໂຣທະສະມາບັດຕິວິໂມກ; ສະມະຍະວິໂມກ, ອະສະມະຍະວິໂມກ; ສາມະຍິກະວິໂມກ, ອະສາມະຍິກະວິໂມກ; ກຸບປະວິໂມກ, ອະກຸບປະວິໂມກ; ໂລກິຍະວິໂມກ, ໂລກຸດຕະຣະວິໂມກ; ສາສະວະວິໂມກ, ອະນາສະວະວິໂມກ; ສາມິສະວິໂມກ, ນິຣາມິສະວິໂມກ; ນิຣາມິສານິຣາມິສະຕະຣະວິໂມກ, ປະນິຫິຕະວິໂມກ, ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ປະນິຫິຕະປະຕິປັດສັດທິວິໂມກ; ສັນຍຸດຕະວິໂມກ, ວິສັນຍຸດຕະວິໂມກ; ເອກັດຕະວິໂມກ, นານັດຕະວິໂມກ, ສັນຍາວິໂມກ, ຍານະວິໂມກ; ສີຕິສິຍາວິໂມກ, ຊານະວິໂມກ, ວິໂມກແຫ່ງຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ.

2. Niddeso

໒. ນິເທດ

210. Katamo suññato vimokkho? Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘‘suññamidaṃ attena vā attaniyena vā’’ti. So tattha abhinivesaṃ na karotīti – suññato vimokkho. Ayaṃ suññato vimokkho.

໒໑໐. ສຸညະຕະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ສິ່ງນີ້ວ່າງເປົ່າຈາກຕົວຕົນ ຫຼືຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຕົນ'. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ເຮັດຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນໃນສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸညະຕະວິໂມກ. ນີ້ຄື ສຸညະຕະວິໂມກ.

Katamo [Pg.232] animitto vimokkho? Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘‘suññamidaṃ attena vā attaniyena vā’’ti. So tattha nimittaṃ na karotīti – animitto vimokkho. Ayaṃ animitto vimokkho.

ອະນิມິດຕະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ສິ່ງນີ້ວ່າງເປົ່າຈາກຕົວຕົນ ຫຼືຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຕົນ'. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ເຮັດນິມິດໃນສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ນີ້ຄື ອະນິມິດຕະວິໂມກ.

Katamo appaṇihito vimokkho? Idha bhikkhu araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā iti paṭisañcikkhati – ‘‘suññamidaṃ attena vā attaniyena vā’’ti. So tattha paṇidhiṃ na karotīti – appaṇihito vimokkho. Ayaṃ appaṇihito vimokkho.

ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ສິ່ງນີ້ວ່າງເປົ່າຈາກຕົວຕົນ ຫຼືຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງຕົນ'. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ເຮັດຄວາມປາດຖະໜາໃນສິ່ງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ນີ້ຄື ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ.

Katamo ajjhattavuṭṭhāno vimokkho? Cattāri jhānāni – ayaṃ ajjhattavuṭṭhāno vimokkho. Katamo bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho? Catasso arūpasamāpattiyo – ayaṃ bahiddhāvuṭṭhāno vimokkho. Katamo dubhato vuṭṭhāno vimokkho? Cattāro ariyamaggā – ayaṃ dubhato vuṭṭhāno vimokkho.

ອັດຊັດຕະວຸດຖານະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ຄື ຊານ ໔ - ນີ້ຄື ອັດຊັດຕະວຸດຖານະວິໂມກ. ພະຫິດທາວຸດຖານະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ຄື ອະຮູບະສະມາບັດ ໔ - ນີ້ຄື ພະຫິດທາວຸດຖານະວິໂມກ. ທຸພະໂຕວຸດຖານະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ຄື ອະລິຍະມັກ ໔ - ນີ້ຄື ທຸພະໂຕວຸດຖານະວິໂມກ.

Katame ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā? Paṭhamaṃ jhānaṃ nīvaraṇehi vuṭṭhāti. Dutiyaṃ jhānaṃ vitakkavicārehi vuṭṭhāti. Tatiyaṃ jhānaṃ pītiyā vuṭṭhāti. Catutthaṃ jhānaṃ sukhadukkhehi vuṭṭhāti. Ime ajjhattavuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

ອັດຊັດຕະວຸດຖານະວິໂມກ ໔ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ປະຖົມມະຊານ ອອກຈາກນີວອນທັງຫຼາຍ. ທຸຕິຍະຊານ ອອກຈາກວິຕົກແລະວິຈານ. ຕະຕິຍະຊານ ອອກຈາກປີຕິ. ຈະຕຸດຖະຊານ ອອກຈາກສຸກແລະທຸກ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ອັດຊັດຕະວຸດຖານະວິໂມກ ໔ ປະການ.

Katame bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā? Ākāsānañcāyatanasamāpatti rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya vuṭṭhāti. Viññāṇañcāyatanasamāpatti ākāsānañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti. Ākiñcaññāyatanasamāpatti viññāṇañcāyatanasaññāya vuṭṭhāti. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti ākiñcaññāyatanasaññāya vuṭṭhāti. Ime bahiddhāvuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

ພະຫິດທາວຸດຖານະວິໂມກ ໔ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ອອກຈາກຮູບະສັນຍາ, ປະຕິຄະສັນຍາ, ແລະນານັດຕະສັນຍາ. ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ອອກຈາກອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ. ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ອອກຈາກວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ. ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ອອກຈາກອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ພະຫິດທາວຸດຖານະວິໂມກ ໔ ປະການ.

Katame dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā? Sotāpattimaggo sakkāyadiṭṭhivicikicchāsīlabbataparāmāsā diṭṭhānusayā vicikicchānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Sakadāgāmimaggo oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti[Pg.233]. Anāgāmimaggo anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Arahattamaggo rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vuṭṭhāti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhāti, bahiddhā ca sabbanimittehi vuṭṭhāti. Ime dubhato vuṭṭhānā cattāro vimokkhā.

ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ອອກຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນແນວໃດ? ໂសດາປັດຕິມັກ ຍ່ອມອອກຈາກສັກກາຍະທິຖິ, ວິຈິກິດສາ, ສີລັບພະຕະປາຣາມາດ, ທິຖານຸໄສ, ແລະວິຈິກິດສານຸໄສ; ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ປະພຶດຕາມສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ; ແລະໃນພາຍນອກ ຍ່ອມອອກຈາກນิມິດທັງປວງ. ສະກະທາຄາມີມັກ ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ, ປະຕິຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ, ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ, ແລະປະຕິຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ; ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ປະພຶດຕາມສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ; ແລະໃນພາຍນອກ ຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງ. ອະນາຄາມີມັກ ຍ່ອມອອກຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງລະອຽດ, ປະຕິຄະສັງໂຍດຢ່າງລະອຽດ, ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງລະອຽດ, ແລະປະຕິຄານຸໄສຢ່າງລະອຽດ; ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ປະພຶດຕາມສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ; ແລະໃນພາຍນອກ ຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງ. ອໍຣະຫັດຕະມັກ ຍ່ອມອອກຈາກຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊາ, ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ແລະອະວິຊານຸໄສ; ຍ່ອມອອກຈາກກິເລດທີ່ປະພຶດຕາມສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນ ແລະອອກຈາກຂັນທັງຫຼາຍ; ແລະໃນພາຍນອກ ຍ່ອມອອກຈາກນິມິດທັງປວງ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ອອກຈາກສ່ວນທັງສອງ.

211. Katame ajjhattavuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā? Paṭhamaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, dutiyaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya…pe… tatiyaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya…pe… catutthaṃ jhānaṃ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca – ime ajjhattavuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā.

໒໑໑. ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ຄ້ອຍຕາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍໃນ ເປັນແນວໃດ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ປະຖົມມະຊານ ຍ່ອມມີວິຕົກ, ວິຈານ, ປີຕິ, ສຸກ, ແລະຈິດຕະເອກັກຄະຕາ; ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ທຸຕິຍະຊານ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ຕະຕິຍະຊານ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ຈະຕຸດຖະຊານ ຍ່ອມມີວິຕົກ, ວິຈານ, ປີຕິ, ສຸກ, ແລະຈິດຕະເອກັກຄະຕາ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ຄ້ອຍຕາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍໃນ.

Katame bahiddhāvuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā? Ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca, viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ…pe… ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ …pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ paṭilābhatthāya vitakko ca vicāro ca pīti ca sukhañca cittekaggatā ca – ime bahiddhāvuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā.

ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ຄ້ອຍຕາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍນອກ ເປັນແນວໃດ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ຍ່ອມມີວິຕົກ, ວິຈານ, ປີຕິ, ສຸກ, ແລະຈິດຕະເອກັກຄະຕາ; ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຍ່ອມມີວິຕົກ, ວິຈານ, ປີຕິ, ສຸກ, ແລະຈິດຕະເອກັກຄະຕາ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ຄ້ອຍຕາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍນອກ.

Katame dubhato vuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā? Sotāpattimaggaṃ paṭilābhatthāya aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā. Sakadāgāmimaggaṃ paṭilābhatthāya…pe… anāgāmimaggaṃ paṭilābhatthāya…pe… arahattamaggaṃ paṭilābhatthāya aniccānupassanā, dukkhānupassanā, anattānupassanā – ime dubhato vuṭṭhānānaṃ anulomā cattāro vimokkhā.

ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ຄ້ອຍຕາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນແນວໃດ? ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ໂສດາປັດຕິມັກ ຍ່ອມມີອະນິດຈານຸປັດສະນາ, ທຸກຂານຸປັດສະນາ, ແລະອະນັດຕານຸປັດສະນາ; ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ສະກະທາຄາມີມັກ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອະນາຄາມີມັກ... ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການໄດ້ອໍຣະຫັດຕະມັກ ຍ່ອມມີອະນິດຈານຸປັດສະນາ, ທຸກຂານຸປັດສະນາ, ແລະອະນັດຕານຸປັດສະນາ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິໂມກ 4 ປະການ ທີ່ຄ້ອຍຕາມແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກສ່ວນທັງສອງ.

Katame ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā? Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, dutiyassa jhānassa…pe… tatiyassa jhānassa…pe… catutthassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā – ime ajjhattavuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

ວິໂມກ 4 ປະການ ອັນເປັນຄວາມສະຫງົບລະງັບແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍໃນ ເປັນແນວໃດ? ການໄດ້ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງປະຖົມມະຊານ; ການໄດ້ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງທຸຕິຍະຊານ... ແຫ່ງຕະຕິຍະຊານ... ການໄດ້ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງຈະຕຸດຖະຊານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິໂມກ 4 ປະການ ອັນເປັນຄວາມສະຫງົບລະງັບແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍໃນ.

Katame [Pg.234] bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā? Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā…pe… ākiñcaññāyatanasamāpattiyā…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā – ime bahiddhāvuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

ວິໂມກ 4 ປະການ ອັນເປັນຄວາມສະຫງົບລະງັບແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍນອກ ເປັນແນວໃດ? ການໄດ້ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ; ການໄດ້ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ແຫ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ການໄດ້ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິໂມກ 4 ປະການ ອັນເປັນຄວາມສະຫງົບລະງັບແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກພາຍນອກ.

Katame dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā? Sotāpattimaggassa sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmimaggassa sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmimaggassa anāgāmiphalaṃ, arahattamaggassa arahattaphalaṃ – ime dubhato vuṭṭhānapaṭippassaddhī cattāro vimokkhā.

ວິໂມກ 4 ປະການ ອັນເປັນຄວາມສະຫງົບລະງັບແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກສ່ວນທັງສອງ ເປັນແນວໃດ? ໂສດາປັດຕິຜົນ ແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ, ສະກະທາຄາມີຜົນ ແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ, ອະນາຄາມີຜົນ ແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ, ແລະອໍຣະຫັດຕະຜົນ ແຫ່ງອໍຣະຫັດຕະມັກ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິໂມກ 4 ປະການ ອັນເປັນຄວາມສະຫງົບລະງັບແກ່ບຸກຄົນຜູ້ອອກຈາກສ່ວນທັງສອງ.

212. Kathaṃ rūpī rūpāni passatīti – vimokkho? Idhekacco ajjhattaṃ paccattaṃ nīlanimittaṃ manasikaroti, nīlasaññaṃ paṭilabhati. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti, sūpadhāritaṃ upadhāreti, svāvatthitaṃ avatthāpeti. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā sūpadhāritaṃ upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā bahiddhā nīlanimitte cittaṃ upasaṃharati, nīlasaññaṃ paṭilabhati. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti, sūpadhāritaṃ upadhāreti, svāvatthitaṃ avatthāpeti. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṃ rūpa’’nti, rūpasaññī hoti. Idhekacco ajjhattaṃ paccattaṃ pītanimittaṃ…pe… lohitanimittaṃ…pe… odātanimittaṃ manasikaroti, odātasaññaṃ paṭilabhati. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti, sūpadhāritaṃ upadhāreti, svāvatthitaṃ avatthāpeti. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā sūpadhāritaṃ upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā bahiddhā odātanimitte cittaṃ upasaṃharati, odātasaññaṃ paṭilabhati. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti, sūpadhāritaṃ upadhāreti, svāvatthitaṃ avatthāpeti. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā sūpadhāritaṃ upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ajjhattañca bahiddhā ca ubhayamidaṃ rūpa’’nti, rūpasaññī hoti. Evaṃ rūpī rūpāni passatīti – vimokkho.

໒໑໒. ບຸກຄົນຜູ້ມີຮູບ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ ດ້ວຍວິທີໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິໂມກ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ຍ່ອມມົນສິການນີລານິມິດ ສະເພາະຕົນໃນພາຍໃນ, ຍ່ອມໄດ້ນີລະສັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາໄວ້ດີ, ຍ່ອມໃສ່ໃຈໄວ້ດີ, ຍ່ອມກຳນົດໄວ້ດີ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຖືເອົາໄວ້ດີແລ້ວ, ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ, ກຳນົດໄວ້ດີແລ້ວ, ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປໃນນີລານິມິດໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມໄດ້ນີລະສັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາໄວ້ດີ, ຍ່ອມໃສ່ໃຈໄວ້ດີ, ຍ່ອມກຳນົດໄວ້ດີ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຖືເອົາໄວ້ດີແລ້ວ, ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ, ກຳນົດໄວ້ດີແລ້ວ, ຍ່ອມເສບ, ຍ່ອມຈະເລີນ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທັງໃນພາຍໃນ ແລະໃນພາຍນອກ ສິ່ງທັງສອງນີ້ຄືຮູບ' ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຮູບະສັນຍາ. ໃນພະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ຍ່ອມມົນສິການປີຕານິມິດ... ໂລຫິຕານິມິດ... ໂອທາຕານິມິດ ສະເພາະຕົນໃນພາຍໃນ, ຍ່ອມໄດ້ໂອທາຕະສັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາໄວ້ດີ, ຍ່ອມໃສ່ໃຈໄວ້ດີ, ຍ່ອມກຳນົດໄວ້ດີ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຖືເອົາໄວ້ດີແລ້ວ, ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ, ກຳນົດໄວ້ດີແລ້ວ, ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປໃນໂອທາຕານິມິດໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມໄດ້ໂອທາຕະສັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາໄວ້ດີ, ຍ່ອມໃສ່ໃຈໄວ້ດີ, ຍ່ອມກຳນົດໄວ້ດີ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຖືເອົາໄວ້ດີແລ້ວ, ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ, ກຳນົດໄວ້ດີແລ້ວ, ຍ່ອມເສບ, ຍ່ອມຈະເລີນ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທັງໃນພາຍໃນ ແລະໃນພາຍນອກ ສິ່ງທັງສອງນີ້ຄືຮູບ' ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຮູບະສັນຍາ. ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ບຸກຄົນຜູ້ມີຮູບ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິໂມກ.

Kathaṃ [Pg.235] ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti – vimokkho? Idhekacco ajjhattaṃ paccattaṃ nīlanimittaṃ na manasikaroti, nīlasaññaṃ na paṭilabhati; bahiddhā nīlanimitte cittaṃ upasaṃharati, nīlasaññaṃ paṭilabhati. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti, sūpadhāritaṃ upadhāreti, svāvatthitaṃ avatthāpeti. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā sūpadhāritaṃ upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ajjhattaṃ arūpaṃ, bahiddhā rūpamida’’nti, rūpasaññī hoti. Idhekacco ajjhattaṃ paccattaṃ pītanimittaṃ…pe… lohitanimittaṃ…pe… odātanimittaṃ na manasikaroti, odātasaññaṃ na paṭilabhati; bahiddhā odātanimitte cittaṃ upasaṃharati, odātasaññaṃ paṭilabhati. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ karoti, sūpadhāritaṃ upadhāreti, svāvatthitaṃ avatthāpeti. So taṃ nimittaṃ suggahitaṃ katvā sūpadhāritaṃ upadhāretvā svāvatthitaṃ avatthāpetvā āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa evaṃ hoti – ‘‘ajjhattaṃ arūpaṃ bahiddhā rūpamida’’nti, rūpasaññī hoti. Evaṃ ajjhattaṃ arūpasaññī bahiddhā rūpāni passatīti – vimokkho.

ບຸກຄົນຜູ້ມີອະຮູບະສັນຍາໃນພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ ດ້ວຍວິທີໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິໂມກ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ຍ່ອມບໍ່ມົນສິການນີລານິມິດ ສະເພາະຕົນໃນພາຍໃນ, ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ນີລະສັນຍາ; ແຕ່ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປໃນນີລານິມິດໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມໄດ້ນີລະສັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາໄວ້ດີ, ຍ່ອມໃສ່ໃຈໄວ້ດີ, ຍ່ອມກຳນົດໄວ້ດີ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຖືເອົາໄວ້ດີແລ້ວ, ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ, ກຳນົດໄວ້ດີແລ້ວ, ຍ່ອມເສບ, ຍ່ອມຈະເລີນ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໃນພາຍໃນບໍ່ມີຮູບ, ໃນພາຍນອກນີ້ຄືຮູບ' ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຮູບະສັນຍາ. ໃນພະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ຍ່ອມບໍ່ມົນສິການປີຕານິມິດ... ໂລຫິຕານິມິດ... ໂອທາຕານິມິດ ສະເພາະຕົນໃນພາຍໃນ, ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ໂອທາຕະສັນຍາ; ແຕ່ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປໃນໂອທາຕານິມິດໃນພາຍນອກ, ຍ່ອມໄດ້ໂອທາຕະສັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມຖືເອົາໄວ້ດີ, ຍ່ອມໃສ່ໃຈໄວ້ດີ, ຍ່ອມກຳນົດໄວ້ດີ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຖືເອົາໄວ້ດີແລ້ວ, ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ, ກຳນົດໄວ້ດີແລ້ວ, ຍ່ອມເສບ, ຍ່ອມຈະເລີນ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໃນພາຍໃນບໍ່ມີຮູບ, ໃນພາຍນອກນີ້ຄືຮູບ' ດັ່ງນີ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີຮູບະສັນຍາ. ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ບຸກຄົນຜູ້ມີອະຮູບະສັນຍາໃນພາຍໃນ ຍ່ອມເຫັນຮູບທັງຫຼາຍໃນພາຍນອກ ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິໂມກ.

Kathaṃ ‘‘subha’’nteva adhimutto hotīti – vimokkho? Idha bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ, tathā tatiyaṃ, tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Mettāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti. Karuṇāsahagatena cetasā…pe… karuṇāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti. Muditāsahagatena cetasā…pe… muditāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati…pe… upekkhāya bhāvitattā sattā appaṭikūlā honti. Evaṃ ‘‘subhaṃ’’ teva adhimutto hotīti – vimokkho.

ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນວ່າ 'ງາມ' ເທົ່ານັ້ນ ດ້ວຍວິທີໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິໂມກ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມແຜ່ໄປສູ່ທິດໜຶ່ງດ້ວຍຈິດອັນປະກອບດ້ວຍເມດຕາແລ້ວຢູ່, ໃນທິດທີສອງກໍຄືກັນ, ໃນທິດທີສາມກໍຄືກັນ, ໃນທິດທີສີ່ກໍຄືກັນ. ຍ່ອມແຜ່ໄປສູ່ໂລກທັງປວງ ທັງເບື້ອງເທິງ, ເບື້ອງລຸ່ມ, ເບື້ອງຂວາງ, ໃນທຸກຫົນທຸກແຫ່ງ, ແກ່ສັດທັງປວງສະເໝີກັນ ດ້ວຍຈິດອັນປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ອັນໄພບູນ, ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່, ຫາປະມານບໍ່ໄດ້, ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນແລ້ວຢູ່. ເພາະຄວາມທີ່ເມດຕາອັນຕົນຈະເລີນແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ. ດ້ວຍຈິດອັນປະກອບດ້ວຍກະລຸນາ... ເພາະຄວາມທີ່ກະລຸນາອັນຕົນຈະເລີນແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ. ດ້ວຍຈິດອັນປະກອບດ້ວຍມຸທິຕາ... ເພາະຄວາມທີ່ມຸທິຕາອັນຕົນຈະເລີນແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ. ຍ່ອມແຜ່ໄປສູ່ທິດໜຶ່ງດ້ວຍຈິດອັນປະກອບດ້ວຍອຸເບກຂາແລ້ວຢູ່... ເພາະຄວາມທີ່ອຸເບກຂາອັນຕົນຈະເລີນແລ້ວ ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ເປັນໜ້າກຽດຊັງ. ຢ່າງນີ້ແລ້ວ ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມຸ່ງໝັ້ນວ່າ 'ງາມ' ເທົ່ານັ້ນ ດັ່ງນີ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິໂມກ.

213. Katamo ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho? Idha bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ [Pg.236] amanasikārā ‘‘ananto ākāso’’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati – ayaṃ ākāsānañcāyatanasamāpatti vimokkho.

໒໑໓. ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງຮູບະສັນຍາທັງປວງ, ດ້ວຍການດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ, ດ້ວຍການບໍ່ມົນສິການນານັດຕະສັນຍາ ໂດຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້' ດັ່ງນີ້. ນີ້ຄື ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ.

Katamo viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho? Idha bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘anantaṃ viññāṇa’’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati – ayaṃ viññāṇañcāyatanasamāpatti vimokkho.

ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານທັງປວງ ໂດຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້' ດັ່ງນີ້. ນີ້ຄື ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ.

Katamo ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho? Idha bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘natthi kiñcī’’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati – ayaṃ ākiñcaññāyatanasamāpatti vimokkho.

ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານທັງປວງ ໂດຍມົນສິການວ່າ 'ສິ່ງໃດໜ້ອຍໜຶ່ງກໍບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້. ນີ້ຄື ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ.

Katamo nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho? Idha bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati – ayaṃ nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti vimokkho.

ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານທັງປວງ. ນີ້ຄື ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດວິໂມກ.

Katamo saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho? Idha bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati – ayaṃ saññāvedayitanirodhasamāpatti vimokkho.

ສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣທະສະມາບັດວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ແລ້ວຢູ່ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານທັງປວງ. ນີ້ຄື ສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣທະສະມາບັດວິໂມກ.

Katamo samayavimokkho? Cattāri ca jhānāni catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ samayavimokkho.

ສະມະຍະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ຊານ 4 ແລະອະຮູບະສະມາບັດ 4. ນີ້ຄື ສະມະຍະວິໂມກ.

Katamo asamayavimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ asamayavimokkho.

ອະສະມະຍະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ອະລິຍະມັກ 4, ສາມັນຍະຜົນ 4, ແລະພະນິພານ. ນີ້ຄື ອະສະມະຍະວິໂມກ.

Katamo sāmayiko vimokkho? Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ sāmayiko vimokkho.

ສາມະຍິກະວິໂມກ ເປັນແນວໃດ? ຊານ 4 ແລະອະຮູບະສະມາບັດ 4. ນີ້ຄື ສາມະຍິກະວິໂມກ.

Katamo asāmayiko vimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ asāmayiko vimokkho.

ອສາໄມຍິກວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນิບພານ ນີ້ຄື ອສາໄມຍິກວິໂມກ.

Katamo kuppo vimokkho? Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ kuppo vimokkho.

ກຸບປະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ຊານ 4 ປະການ ແລະ ອະຣູປະສະມາບັດ 4 ປະການ ນີ້ຄື ກຸບປະວິໂມກ.

Katamo [Pg.237] akuppo vimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ akuppo vimokkho.

ອະກຸບປະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນິບພານ ນີ້ຄື ອະກຸບປະວິໂມກ.

Katamo lokiyo vimokkho? Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ lokiyo vimokkho.

ໂລກິຍະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ຊານ 4 ປະການ ແລະ ອະຣູປະສະມາບັດ 4 ປະການ ນີ້ຄື ໂລກິຍະວິໂມກ.

Katamo lokuttaro vimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ lokuttaro vimokkho.

ໂລກຸດຕະຣະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນິບພານ ນີ້ຄື ໂລກຸດຕະຣະວິໂມກ.

Katamo sāsavo vimokkho? Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ sāsavo vimokkho.

ສາສະວະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ຊານ 4 ປະການ ແລະ ອະຣູປະສະມາບັດ 4 ປະການ ນີ້ຄື ສາສະວະວິໂມກ.

Katamo anāsavo vimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ anāsavo vimokkho.

ອະນາສະວະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນິບພານ ນີ້ຄື ອະນາສະວະວິໂມກ.

Katamo sāmiso vimokkho? Rūpappaṭisaññutto vimokkho – ayaṃ sāmiso vimokkho.

ສາມິສະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ວິໂມກທີ່ກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍຮູບ ນີ້ຄື ສາມິສະວິໂມກ.

Katamo nirāmiso vimokkho? Arūpappaṭisaññutto vimokkho – ayaṃ nirāmiso vimokkho.

ນິຣາມິສະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ວິໂມກທີ່ກ່ຽວເນື່ອງດ້ວຍອະຣູບ ນີ້ຄື นິຣາມິສະວິໂມກ.

Katamo nirāmisā nirāmisataro vimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ nirāmisānirāmisataro vimokkho.

ນິຣາມິສານິຣາມິສະຕະຣະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນິບພານ ນີ້ຄື ນິຣາມິສານິຣາມິສະຕະຣະວິໂມກ.

Katamo paṇihito vimokkho? Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ paṇihito vimokkho. Katamo appaṇihito vimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ appaṇihito vimokkho.

ປະນິຫິຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ຊານ 4 ປະການ ແລະ ອະຣູປະສະມາບັດ 4 ປະການ ນີ້ຄື ປະນິຫິຕະວິໂມກ. ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນິບພານ ນີ້ຄື ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ.

Katamo paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho? Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā …pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko vā – ayaṃ paṇihitappaṭippassaddhi vimokkho.

ປະນິຫິຕະປະຕິປັດສັດທິວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ການໄດ້ມາ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງປະຖົມມະຊານ ...ຯລຯ... ການໄດ້ມາ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ນີ້ຄື ປະນິຫິຕະປະຕິປັດສັດທິວິໂມກ.

Katamo saññutto vimokkho? Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ saññutto vimokkho.

ສັນຍຸດຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ຊານ 4 ປະການ ແລະ ອະຣູປະສະມາບັດ 4 ປະການ ນີ້ຄື ສັນຍຸດຕະວິໂມກ.

Katamo visaññutto vimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ visaññutto vimokkho.

ວິສັນຍຸດຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນິບພານ ນີ້ຄື ວິສັນຍຸດຕະວິໂມກ.

Katamo [Pg.238] ekattavimokkho? Cattāro ca ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ayaṃ ekattavimokkho.

ເອກັດຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ອະລິຍະມັກ 4 ປະການ, ສາມັນຍະຜົນ 4 ປະການ ແລະ ພະນິບພານ ນີ້ຄື ເອກັດຕະວິໂມກ.

Katamo nānattavimokkho? Cattāri ca jhānāni, catasso ca arūpasamāpattiyo – ayaṃ nānattavimokkho.

ນານັດຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ຊານ 4 ປະການ ແລະ ອະຣູປະສະມາບັດ 4 ປະການ ນີ້ຄື ນານັດຕະວິໂມກ.

214. Katamo saññāvimokkho? Siyā eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti, vatthuvasena pariyāyena. Kathañca siyā? Aniccānupassanāñāṃ niccato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Dukkhānupassanāñāṃ sukhato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Anattānupassanāñāṇaṃ attato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Nibbidānupassanāñāṇaṃ nandiyā saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Virāgānupassanāñāṇaṃ rāgato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Nirodhānupassanāñāṇaṃ samudayato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ ādānato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Animittānupassanāñāṇaṃ nimittato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Evaṃ siyā eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

໒໑໔. ສັນຍາວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ສັນຍາວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ສັນຍາວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ. ແລະ ຈະມີໄດ້ແນວໃດ? ອະນິດຈານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາວ່າທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ທຸກຂານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາວ່າເປັນສຸກ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວิໂມກ. ອະນັດຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາວ່າເປັນອັດຕາ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ນິບພິທານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍຄວາມເພີດເພີນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ວິຣາການຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາด้วยຄວາມກຳໜັດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ນິໂຣທານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍຄວາມເກີດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ອະນິມິດຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍນິມິດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ສຸນຍະຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ສັນຍາວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ສັນຍາວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ.

Rūpe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato saññāya muccatīti – saññāvimokkho…pe… rūpe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato saññāya muccatīti – saññāvimokkho. Evaṃ siyā eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

ໃນຮູບ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາວ່າທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ ...ຯລຯ... ໃນຮູບ, ສຸນຍະຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ສັນຍາວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ສັນຍາວิໂມກ 10 ປະການ ເປັນສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ.

Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato saññāya muccatīti – saññāvimokkho…pe… jarāmaraṇe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato saññāya muccatīti – saññāvimokkho[Pg.239]. Evaṃ siyā, eko saññāvimokkho dasa saññāvimokkhā honti, dasa saññāvimokkhā eko saññāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena – ayaṃ saññāvimokkho.

ໃນເວທະນາ ...ຯລຯ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ ...ຯລຯ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາວ່າທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ ...ຯລຯ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ສຸນຍະຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກສັນຍາດ້ວຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ສັນຍາວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ສັນຍາວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນສັນຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ - ນີ້ຄື ສັນຍາວິໂມກ.

215. Katamo ñāṇavimokkho? Siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena siyāti. Kathañca siyā? Aniccānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ niccato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Dukkhānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ sukhato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Anattānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ attato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Nibbidānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ nandiyā sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Virāgānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ rāgato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Nirodhānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ samudayato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Paṭinissaggānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ ādānato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Animittānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ nimittato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Appaṇihitānupassanā thābhūtaṃ ñāṇaṃ paṇidhiyā sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Suññatānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ abhinivesato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Evaṃ siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

໒໑໕. ຍານະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ. ແລະ ຈະມີໄດ້ແנວໃດ? ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເພີດເພີນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມກຳໜັດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເກີດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍນິມິດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມປາດຖະໜາ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ.

Rūpe aniccānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ niccato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho…pe… rūpe suññatānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ abhinivesato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Evaṃ siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

ໃນຮູບ, ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ ...ຯລຯ... ໃນຮູບ, ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ.

Vedanāya [Pg.240] …pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ niccato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho…pe… jarāmaraṇe suññatānupassanā yathābhūtaṃ ñāṇaṃ abhinivesato sammohā aññāṇā muccatīti – ñāṇavimokkho. Evaṃ siyā eko ñāṇavimokkho dasa ñāṇavimokkhā honti, dasa ñāṇavimokkhā eko ñāṇavimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena – ayaṃ ñāṇavimokkho.

ໃນເວທະນາ ...ຯລຯ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ ...ຯລຯ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ ...ຯລຯ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ຍານຮູ້ເຫັນຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຫຼົງ ແລະ ຄວາມບໍ່ຮູ້ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານະວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ຍານະວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນຍານະວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ - ນີ້ຄື ຍານະວິໂມກ.

216. Katamo sītisiyāvimokkho? Siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena siyāti. Kathañca siyā? Aniccānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ niccato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Dukkhānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ sukhato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Anattānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ attato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Nibbidānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ nandiyā santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Virāgānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ rāgato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Nirodhānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ samudayato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Paṭinissaggānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ ādānato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Animittānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ nimittato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Appaṇihitānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ paṇidhiyā santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Suññatānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ abhinivesato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Evaṃ siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

໒໑໖. ສີຕິສິຍາວิໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ສີຕິສິຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ສີຕິສິຍາວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ສີຕິສິຍາວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນສີຕິສິຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ. ແລະ ຈະມີໄດ້ແנວໃດ? ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາεຫັນຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເພີດເພີນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມກຳໜັດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເກີດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍນິມິດ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມປາດຖະໜາ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ສີຕິສິຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ສີຕິສິຍາວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ສີຕິສິຍາວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນສີຕິສິຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ.

Rūpe [Pg.241] aniccānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ niccato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho…pe… rūpe suññatānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ abhinivesato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Evaṃ siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

ໃນຮູບ, ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມທ່ຽງ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ ...ຯລຯ... ໃນຮູບ, ຍານອັນມີສະພາວະເຢັນອັນຍອດຢ້ຽມດ້ວຍການພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມເຜົາໄໝ້, ຄວາມຮ້ອນຮົນ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ທີ່ເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ດັ່ງນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ. ຢ່າງນີ້ ສີຕິສິຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ສີຕິສິຍາວິໂມກ 10 ປະການ ກໍມີ; ສີຕິສິຍາວິໂມກ 10 ປະການ ເປັນສີຕິສິຍາວິໂມກ 1 ປະການ ກໍມີ, ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະຣິຍາຍ.

Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ niccato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho…pe… jarāmaraṇe suññatānupassanā anuttaraṃ sītibhāvaṃ ñāṇaṃ abhinivesato santāpapariḷāhadarathā muccatīti – sītisiyāvimokkho. Evaṃ siyā eko sītisiyāvimokkho dasa sītisiyāvimokkhā honti, dasa sītisiyāvimokkhā eko sītisiyāvimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena – ayaṃ sītisiyāvimokkho.

ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ (ອະນິດຈານຸປັດສະນາ) ອັນເປັນສີຕິພາວະຊານອັນຍອດຢ້ຽມ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ຄວາມເຜົາໄໝ້ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເຫັນວ່າທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວິໂມກ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ (ສຸညຕານຸປັດສະນາ) ອັນເປັນສີຕິພາວະຊານອັນຍອດຢ້ຽມ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ຄວາມເຜົາໄໝ້ ແລະ ຄວາມກະວົນກະວາຍ ອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສີຕິສິຍາວิໂມກ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ສີຕິສິຍາວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງກໍມີ, ສີຕິສິຍາວິໂມກສິບຢ່າງກໍມີ; ສີຕິສິຍາວິໂມກສິບຢ່າງ ຍ່ອມເປັນສີຕິສິຍາວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍ. ນີ້ຄື ສີຕິສິຍາວິໂມກ.

217. Katamo jhānavimokkho? Nekkhammaṃ jhāyatīti jhānaṃ. Kāmacchandaṃ jhāpetīti – jhānaṃ. Jhāyanto muccatīti – jhānavimokkho. Jhāpento muccatīti – jhānavimokkho. Jhāyantīti – dhammā. Jhāpetīti – kilese. Jhāte ca jhāpe ca jānātīti – jhānavimokkho. Abyāpādo jhāyatīti – jhānaṃ. Byāpādaṃ jhāpetīti – jhānaṃ. Jhāyanto muccatīti – jhānavimokkho. Jhāpento muccatīti – jhānavimokkho. Jhāyantīti – dhammā. Jhāpetīti – kilese. Jhāte ca jhāpe ca jānātīti – jhānavimokkho. Ālokasaññā jhāyatīti – jhānaṃ. Thinamiddhaṃ jhāpetīti – jhānaṃ…pe… avikkhepo jhāyatīti – jhānaṃ. Uddhaccaṃ jhāpetīti – jhānaṃ. Dhammavavatthānaṃ jhāyatīti – jhānaṃ. Vicikicchaṃ jhāpetīti – jhānaṃ. Ñāṇaṃ jhāyatīti – jhānaṃ. Avijjaṃ jhāpetīti – jhānaṃ. Pāmojjaṃ jhāyatīti – jhānaṃ. Aratiṃ jhāpetīti – jhānaṃ. Paṭhamaṃ jhānaṃ jhāyatīti – jhānaṃ. Nīvaraṇe jhāpetīti – jhānaṃ…pe… arahattamaggo jhāyatīti – jhānaṃ. Sabbakilese jhāpetīti – jhānaṃ. Jhāyanto muccatīti – jhānavimokkho. Jhāpento muccatīti – jhānavimokkho. Jhāyantīti – dhammā. Jhāpetīti – kilese. Jhāte ca jhāpe ca jānātīti – jhānavimokkho – ayaṃ jhānavimokkho.

໒໑໗. ຊານະວິໂມກ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍຊານ) ເປັນແນວໃດ? ເນກຂຳມະ (ການອອກຈາກກາມ) ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ເນກຂຳມະຍ່ອມເຜົາກາມະສັນທະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຜູ້ເພ່ງພິນິດຢູ່ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ຜູ້ເຜົາກິເລດຢູ່ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເພ່ງພິນິດ ໂດຍອັດຖະນີ້ດ້ວຍ, ຍ່ອມເຜົາກິເລດທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະນີ້ດ້ວຍ, ແລະ ຍ່ອມຮູ້ທຳອັນເພ່ງພິນິດ ແລະ ກິເລດອັນຖືກເຜົາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ອະພະຍາບາດ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ອະພະຍາບາດຍ່ອມເຜົາພະຍາບາດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຜູ້ເພ່ງພິນິດຢູ່ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ຜູ້ເຜົາກິເລດຢູ່ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເພ່ງພິນິດ ໂດຍອັດຖະນີ້ດ້ວຍ, ຍ່ອມເຜົາกິເລດທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະນີ້ດ້ວຍ, ແລະ ຍ່ອມຮູ້ທຳອັນເພ່ງພິນິດ ແລະ ກິເລດອັນຖືກເຜົາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ອາໂລກະສັນຍາ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ອາໂລກະສັນຍາຍ່ອມເຜົາຖີນາມິດທະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ... ອະວິກເຂປະ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ອະວິກເຂປະຍ່ອມເຜົາອຸດທັດຈະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ທຳມະວະວັດຖານ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ທຳມະວະວັດຖານຍ່ອມເຜົາວິຈິກິດສາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຍານ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຍານຍ່ອມເຜົາອະວິຊາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ປາໂມດ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ປາໂມດຍ່ອມເຜົາອະຣະຕິ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ປະຖົມມະຊານ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ປະຖົມມະຊານຍ່ອມເຜົານີວອນທັງຫຼາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ... ອະຣະຫັດຕະມັກ ຍ່ອມເພ່ງພິນິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ອະຣະຫັດຕະມັກຍ່ອມເຜົາກິເລດທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຜູ້ເພ່ງພິນິດຢູ່ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ຜູ້ເຜົາກິເລດຢູ່ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເພ່ງພິນິດ ໂດຍອັດຖະນີ້ດ້ວຍ, ຍ່ອມເຜົາກິເລດທັງຫຼາຍ ໂດຍອັດຖະນີ້ດ້ວຍ, ແລະ ຍ່ອມຮູ້ທຳອັນເພ່ງພິນິດ ແລະ ກິເລດອັນຖືກເຜົາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ນີ້ຄື ຊານະວິໂມກ.

218. Katamo [Pg.242] anupādā cittassa vimokkho? Siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti, dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena siyāti. Kathañca siyā? Aniccānupassanāñāṇaṃ niccato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Dukkhānupassanāñāṇaṃ sukhato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Anattānupassanāñāṇaṃ attato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Nibbidānupassanāñāṇaṃ nandiyā upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Virāgānupassanāñāṇaṃ rāgato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Nirodhānupassanāñāṇaṃ samudayato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ ādānato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Animittānupassanāñāṇaṃ nimittato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Evaṃ siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti, dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

໒໑໘. ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນແຫ່ງຈິດທີ່ບໍ່ມີອຸປະທານ) ເປັນແນວໃດ? ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງກໍມີ, ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງກໍມີ; ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງ ຍ່ອມເປັນອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍ. ຄຳວ່າ 'ມີ' ນັ້ນ ມີໄດ້ແນວໃດ? ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ (ອະນິດຈານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເຫັນວ່າທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນທຸກ (ທຸກຂານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເຫັນວ່າເປັນສຸກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນອະນັດຕາ (ອະນັດຕານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເຫັນວ່າເປັນອັດຕາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ (ນິບພິທານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເພີດເພີນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ (ວິຣາການຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມກຳໜັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ (ນິໂຣທານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ (ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດຖື, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ (ອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມມີນິມິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ (ອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມປາດຖະໜາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ (ສຸညຕານຸປັດສະນາ) ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງກໍມີ, ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງກໍມີ; ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງ ຍ່ອມເປັນອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍ.

Rūpe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho…pe… rūpe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Evaṃ siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti, dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

ໃນຮູບ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເຫັນວ່າທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ... ໃນຮູບ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງກໍມີ, ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງກໍມີ; ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງ ຍ່ອມເປັນອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍ.

Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho…pe… jarāmaraṇe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato upādānā muccatīti – anupādācittassa vimokkho. Evaṃ siyā eko anupādācittassa vimokkho dasa anupādācittassa vimokkhā honti[Pg.243], dasa anupādācittassa vimokkhā eko anupādācittassa vimokkho hoti vatthuvasena pariyāyena.

ໃນເວທະນາ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມເຫັນວ່າທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງກໍມີ, ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງກໍມີ; ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກສິບຢ່າງ ຍ່ອມເປັນອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກຢ່າງໜຶ່ງ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍ.

Aniccānupassanāñāṇaṃ katihupādānehi muccati? Dukkhānupassanāñāṇaṃ katihupādānehi muccati? Anattānupassanāñāṇaṃ katihupādānehi muccati? Nibbidānupassanāñāṇaṃ…pe… virāgānupassanāñāṇaṃ… nirodhānupassanāñāṇaṃ… paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ… animittānupassanāñāṇaṃ… appaṇihitānupassanāñāṇaṃ… suññatānupassanāñāṇaṃ katihupādānehi muccatīti?

ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານເທົ່າໃດ? ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານເທົ່າໃດ? ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນอະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານເທົ່າໃດ? ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ... ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ... ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ... ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ... ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ... ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ... ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານເທົ່າໃດ?

Aniccānupassanāñāṇaṃ tīhupādānehi muccati. Dukkhānupassanāñāṇaṃ ekupādānā muccati. Anattānupassanāñāṇaṃ tīhupādānehi muccati. Nibbidānupassanāñāṇaṃ ekupādānā muccati. Virāgānupassanāñāṇaṃ ekupādānā muccati. Nirodhānupassanāñāṇaṃ catūhupādānehi muccati. Paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ catūhupādānehi muccati. Animittānupassanāñāṇaṃ tīhupādānehi muccati. Appaṇihitānupassanāñāṇaṃ ekupādānā muccati. Suññatānupassanāñāṇaṃ tīhupādānehi muccati.

ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 4 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 4 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການ.

Aniccānupassanāñāṇaṃ katamehi tīhupādānehi muccati? Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā – aniccānupassanāñāṇaṃ imehi tīhupādānehi muccati. Dukkhānupassanāñāṇaṃ katamā ekupādānā muccati? Kāmupādānā – dukkhānupassanāñāṇaṃ idaṃ ekupādānā muccati. Anattānupassanāñāṇaṃ katamehi tīhupādānehi muccati? Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā – anattānupassanāñāṇaṃ imehi tīhupādānehi muccati. Nibbidānupassanāñāṇaṃ katamā ekupādānā muccati? Kāmupādānā – nibbidānupassanāñāṇaṃ idaṃ ekupādānā muccati. Virāgānupassanāñāṇaṃ katamā ekupādānā muccati? Kāmupādānā – virāgānupassanāñāṇaṃ idaṃ ekupādānā muccati. Nirodhānupassanāñāṇaṃ katamehi catūhupādānehi muccati? Kāmupādānā, diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā – nirodhānupassanāñāṇaṃ imehi catūhupādānehi muccati. Paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ katamehi catūhupādānehi muccati? Kāmupādānā, diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā – paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ imehi catūhupādānehi muccati. Animittānupassanāñāṇaṃ katamehi tīhupādānehi muccati? Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā [Pg.244] – animittānupassanāñāṇaṃ imehi tīhupādānehi muccati. Appaṇihitānupassanāñāṇaṃ katamā ekupādānā muccati? Kāmupādānā – appaṇihitānupassanāñāṇaṃ idaṃ ekupādānā muccati. Suññatānupassanāñāṇaṃ katamehi tīhupādānehi muccati? Diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā – suññatānupassanāñāṇaṃ imehi tīhupādānehi muccati.

ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ກາມຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະក្រານນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ກາມຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນດ້ວຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ກາມຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 4 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ກາມຸປະທານ, ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 4 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 4 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ກາມຸປະທານ, ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 4 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ກາມຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການນີ້. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການໃດແດ່? ຄື ຫຼຸດພົ້ນຈາກ ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການນີ້.

Yañca aniccānupassanāñāṇaṃ, yañca anattānupassanāñāṇaṃ, yañca animittānupassanāñāṇaṃ, yañca suññatānupassanāñāṇaṃ – imāni cattāri ñāṇāni tīhupādānehi muccanti – diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā. Yañca dukkhānupassanāñāṇaṃ, yaṃ ca nibbidānupassanāñāṇaṃ, yañca virāgānupassanāñāṇaṃ, yañca appaṇihitānupassanāñāṇaṃ – imāni cattāri ñāṇāni ekupādānā muccanti – kāmupādānā. Yañca nirodhānupassanāñāṇaṃ, yañca paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ – imāni dve ñāṇāni catūhupādānehi muccanti – kāmupādānā, diṭṭhupādānā, sīlabbatupādānā, attavādupādānā – ayaṃ anupādācittassa vimokkho.

ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າບໍ່ທ່ຽງ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນອະນັດຕາ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີນິມິດ, ແລະ ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມວ່າງເປົ່າ—ຍານທັງ 4 ປະການນີ້ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 3 ປະການ ຄື ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນວ່າເປັນທຸກ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນດ້ວຍຄວາມເbື່ອໜ່າຍ, ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ແລະ ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜา—ຍານທັງ 4 ປະການນີ້ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 1 ປະການ ຄື ກາມຸປະທານ. ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມດັບ, ແລະ ປັນຍາເປັນເຄື່ອງພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ—ຍານທັງ 2 ປະການນີ້ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອຸປະທານ 4 ປະການ ຄື ກາມຸປະທານ, ທິດຖຸປະທານ, ສີລັບພະຕຸປະທານ, ແລະ ອັດຕະວາທຸປະທານ. ນີ້ຄື ອນຸປາດາຈິດຕັດສະວິໂມກ.

Vimokkhakathāya paṭhamabhāṇavāro.

ຈົບ ປະຖົມມະພາລະວານ ແຫ່ງວິໂມກຂະກະຖາ.

219. Tīṇi kho panimāni vimokkhamukhāni lokaniyyānāya saṃvattanti. Sabbasaṅkhāre paricchedaparivaṭumato samanupassanatāya animittāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya, sabbasaṅkhāresu manosamuttejanatāya appaṇihitāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya, sabbadhamme parato samanupassanatāya suññatāya ca dhātuyā cittasampakkhandanatāya – imāni tīṇi vimokkhamukhāni lokaniyyānāya saṃvattanti.

໒໑໙. ວິໂມກຂະມຸກ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການອອກໄປຈາກໂລກ. ຄື ການພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານທັງປວງໂດຍການກຳນົດຂອບເຂດ ແລະ ການທີ່ຈິດແລ່ນເຂົ້າສູ່ອະນິມິດຕະທາດ, ການເຮັດໃຫ້ຈິດເກີດຄວາມສັງເວດໃນສັງຂານທັງປວງ ແລະ ການທີ່ຈິດແລ່ນເຂົ້າສູ່ອັບປະນິຫິຕະທາດ, ການພິຈາລະນາເຫັນທຳທັງປວງໂດຍຄວາມເປັນສິ່ງອື່ນ ແລະ ການທີ່ຈິດແລ່ນເຂົ້າສູ່ສຸညຕະທາດ—ວິໂມກຂະມຸກ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການອອກໄປຈາກໂລກ.

Aniccato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti? Dukkhato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti? Anattato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti? Aniccato manasikaroto khayato saṅkhārā upaṭṭhanti, dukkhato manasikaroto bhayato saṅkhārā upaṭṭhanti, anattato manasikaroto suññato saṅkhārā upaṭṭhanti.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຍ່ອມປະກົດແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຍ່ອມປະກົດແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຍ່ອມປະກົດແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຍ່ອມປະກົດໂດຍຄວາມສິ້ນໄປ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍความເປັນທຸກ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຍ່ອມປະກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ສັງຂານທັງຫຼາຍຍ່ອມປະກົດໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ.

Aniccato [Pg.245] manasikaroto kiṃ bahulaṃ cittaṃ hoti? Dukkhato manasikaroto kiṃ bahulaṃ cittaṃ hoti? Anattato manasikaroto kiṃ bahulaṃ cittaṃ hoti? Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulaṃ cittaṃ hoti. Dukkhato manasikaroto passaddhibahulaṃ cittaṃ hoti. Anattato manasikaroto vedabahulaṃ cittaṃ hoti.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ (ອະນິດຈະ) ຈິດໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ (ທຸກຂະ) จິດໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ (ອະນັດຕະ) ຈິດໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຈິດທີ່ຫຼາຍດ້ວຍອະທິໂມກ (ຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຈິດທີ່ຫຼາຍດ້ວຍປັດສັດທິ (ຄວາມສະຫງົບ) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ຈິດທີ່ຫຼາຍດ້ວຍເວທະ (ຍານຄວາມຮູ້) ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ.

Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo katamindriyaṃ paṭilabhati? Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo katamindriyaṃ paṭilabhati? Anattato manasikaronto vedabahulo katamindriyaṃ paṭilabhati? Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo saddhindriyaṃ paṭilabhati. Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo samādhindriyaṃ paṭilabhati. Anattato manasikaronto vedabahulo paññindriyaṃ paṭilabhati.

ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍອະທິໂມກ ຍ່ອມໄດ້ຮັບອິນຊີໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍປັດສັດທິ ຍ່ອມໄດ້ຮັບອິນຊີໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍເວທະ ຍ່ອມໄດ້ຮັບອິນຊີໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍອະທິໂມກ ຍ່ອມໄດ້ຮັບສັດທິນຊີ. ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍປັດສັດທິ ຍ່ອມໄດ້ຮັບສະມາທິນຊີ. ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍความບໍ່ມີຕົວຕົນ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍເວທະ ຍ່ອມໄດ້ຮັບປັນຍິນຊີ.

Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti, bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti? Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti, bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti? Anattato manasikaroto vedabahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti, bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti? Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa saddhindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Yo sammāpaṭipanno so bhāveti; natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā. Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa samādhindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti[Pg.246], sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Yo sammāpaṭipanno so bhāveti; natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā. Anattato manasikaroto vedabahulassa paññindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Yo sammāpaṭipanno so bhāveti; natthi micchāpaṭipannassa indriyabhāvanā.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍອະທິໂມກ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ໃຜຍ່ອມຈະເລີນ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍປັດສັດທິ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ໃຜຍ່ອມຈະເລີນ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍເວທະ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ໃຜຍ່ອມຈະເລີນ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍອະທິໂມກ ສັດທິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ. ບຸກຄົນໃດປະຕິບັດຊອບ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຈະເລີນ; ການຈະເລີນອິນຊີຂອງບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຜິດ ຍ່ອມບໍ່ມີ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍປັດສັດທິ ສະມາທິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ. ບຸກຄົນໃດປະຕິບັດຊອບ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຈະເລີນ; ການຈະເລີນອິນຊີຂອງບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຜິດ ຍ່ອມບໍ່ມີ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍເວທະ ປັນຍິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ้อยຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ. ບຸກຄົນໃດປະຕິບັດຊອບ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຈະເລີນ; ການຈະເລີນອິນຊີຂອງບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຜິດ ຍ່ອມບໍ່ມີ.

220. Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti? Bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti? Paṭivedhakāle katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti? Paṭivedhāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti? Kenaṭṭhena bhāvanā? Kenaṭṭhena paṭivedho? Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti? Bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti? Paṭivedhakāle katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti? Paṭivedhāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti? Kenaṭṭhena bhāvanā? Kenaṭṭhena paṭivedho? Anattato manasikaroto vedabahulassa katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti? Bhāvanāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti? Paṭivedhakāle katamindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti? Paṭivedhāya katindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti? Kenaṭṭhena bhāvanā? Kenaṭṭhena paṭivedho?

໒໒໐. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍອະທິໂມກ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ? ໃນການແທງຕະຫຼອດ (ປະຕິເວດ) ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ້ອຍຕາມ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍປັດສັດທິ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ้อยຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ? ໃນການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ้อยຕາມ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍເວທະ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ้อยຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ? ໃນການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີເທົ່າໃດຍ່ອມຄ้อยຕາມ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ດ້ວຍອັດຖະວ່າແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດ?

Aniccato [Pg.247] manasikaroto adhimokkhabahulassa saddhindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭivedhakāle paññindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Paṭivedhāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Dassanaṭṭhena paṭivedho. Evaṃ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati. Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa samādhindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭivedhakāle paññindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Paṭivedhāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Dassanaṭṭhena paṭivedho. Evaṃ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati. Anattato manasikaroto vedabahulassa paññindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Bhāvanāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭivedhakālepi paññindriyaṃ ādhipateyyaṃ hoti. Paṭivedhāya cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Dassanaṭṭhena paṭivedho. Evaṃ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍອະທິໂມກ ສັດທິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ้อยຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນການແທງຕະຫຼອດ ປັນຍິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ้อยຕາມ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນແຈ້ງ. ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອຈະເລີນ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍປັດສັດທິ ສະມາທິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ้อยຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນການແທງຕະຫຼອດ ປັນຍິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ้อยຕາມ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນແຈ້ງ. ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອຈະເລີນ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ຜູ້ຫຼາຍດ້ວຍເວທະ ປັນຍິນຊີຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ้อยຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ເຖິງໃນການແທງຕະຫຼອດ ປັນຍິນຊີກໍຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດ ອິນຊີ 4 ຍ່ອມຄ้อยຕາມ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ. ຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນແຈ້ງ. ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເມື່ອຈະເລີນ ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ.

221. Aniccato manasikaroto katamindriyaṃ adhimattaṃ hoti? Katamindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti? Dukkhato manasikaroto katamindriyaṃ adhimattaṃ hoti? Katamindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti? Anattato manasikaroto katamindriyaṃ adhimattaṃ hoti? Katamindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti?

໒໒໑. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ອິນຊີໃດຍ່ອມແຮງກ້າ? ເພາະອິນຊີໃດແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ອິນຊີໃດຍ່ອມແຮງກ້າ? ເພາະອິນຊີໃດແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນກາຍສັກຂີ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ອິນຊີໃດຍ່ອມແຮງກ້າ? ເພາະອິນຊີໃດແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນທິດຖິບປັດຕະ?

Aniccato [Pg.248] manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti. Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti. Anattato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ສັດທິນຊີຍ່ອມແຮງກ້າ. ເພາະສັດທິນຊີແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນສັດທາວิມຸດ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສະມາທິນຊີຍ່ອມແຮງກ້າ. ເພາະສະມາທິນຊີແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນກາຍສັກຂີ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ປັນຍິນຊີຍ່ອມແຮງກ້າ. ເພາະປັນຍິນຊີແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນທິດຖິບປັດຕະ.

Saddahanto vimuttoti – saddhāvimutto. Phuṭṭhattā sacchikatoti – kāyasakkhī. Diṭṭhattā pattoti – diṭṭhippatto. Saddahanto vimuccatīti – saddhāvimutto. Jhānaphassaṃ paṭhamaṃ phusati, pacchā nirodhaṃ nibbānaṃ sacchikarotīti – kāyasakkhī. ‘‘Dukkhā saṅkhārā, sukho nirodho’’ti ñātaṃ hoti diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāyāti – diṭṭhippatto. Yo cāyaṃ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, siyā ime tayo puggalā saddhāvimuttāpi kāyasakkhīpi diṭṭhippattāpi vatthuvasena pariyāyena siyāti. Kathañca siyā? Aniccato manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti. Dukkhato manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti. Anattato manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti. Evaṃ ime tayo puggalā saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā.

ບຸກຄົນຜູ້ເຊື່ອແລ້ວຫຼຸດພົ້ນ ຊື່ວ່າ ສັດທາວິມຸດ. ບຸກຄົນຜູ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຊື່ວ່າ ກາຍສັກຂີ. ບຸກຄົນຜູ້ເຫັນແລ້ວບັນລຸ ຊື່ວ່າ ທິດຖິບປັດຕະ. ບຸກຄົນຜູ້ເຊື່ອແລ້ວຫຼຸດພົ້ນ ຊື່ວ່າ ສັດທາວິມຸດ. ບຸກຄົນຜູ້ຖືກຕ້ອງຊານຜັດສະກ່ອນ ພາຍຫຼັງຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິໂລດຄືນิພານ ຊື່ວ່າ ກາຍສັກຂີ. ຄວາມຮູ້ວ່າ 'ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຸກ, ນິໂລດເປັນສຸກ' ເປັນສິ່ງທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຊາບແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ ຊື່ວ່າ ທິດຖິບປັດຕະ. ບຸກຄົນໃດເປັນສັດທາວິມຸດ, ບຸກຄົນໃດເປັນກາຍສັກຂີ, ແລະບຸກຄົນໃດເປັນທິດຖິບປັດຕະ, ບຸກຄົນທັງສາມນີ້ ພຶງເປັນທັງສັດທາວິມຸດ, ກາຍສັກຂີ, ແລະທິດຖິບປັດຕະ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະໂດຍອ້ອມ (ປະລິຍາຍ) ໄດ້. ແລະຈະພຶງເປັນໄດ້ແນວໃດ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ສັດທິນຊີຍ່ອມແຮງກ້າ. ເພາະສັດທິນຊີແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສັດທິນຊີຍ່ອມແຮງກ້າ. ເພາະສັດທິນຊີແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມບໍ່ມີຕົວຕົນ ສັດທິນຊີຍ່ອມແຮງກ້າ. ເພາະສັດທິນຊີແຮງກ້າ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ. ຢ່າງນີ້ ບຸກຄົນທັງສາມນີ້ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ.

Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti. Anattato manasikaroto samādhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti. Aniccato manasikaroto samādhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti. Evaṃ ime tayo puggalā samādhindriyassa vasena kāyasakkhī.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສະມາທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສະມາທິນຊີຍິ່ງຍວດ ຍ່ອມເປັນກາຍະສັກຂີ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ສະມາທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສະມາທິນຊີຍິ່ງຍວດ ຍ່ອມເປັນກາຍະສັກຂີ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈັງ ສະມາທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສະມາທິນຊີຍິ່ງຍວດ ຍ່ອມເປັນກາຍະສັກຂີ. ບຸກຄົນ ໓ ຈຳພວກນີ້ ຍ່ອມເປັນກາຍະສັກຂີ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ ຢ່າງນີ້.

Anattato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti. Aniccato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti. Dukkhato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto [Pg.249] hoti. Evaṃ ime tayo puggalā paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ປັນຍິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະປັນຍິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸທິດຖິ (ທິດຖິປັດຕະ). ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ປັນຍິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະປັນຍິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸທິດຖິ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ປັນຍິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະປັນຍິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸທິດຖິ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ບຸກຄົນທັງສາມນີ້ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸທິດຖິ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Yo cāyaṃ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, evaṃ siyā ime tayo puggalā saddhāvimuttāpi kāyasakkhīpi diṭṭhippattāpi vatthuvasena pariyāyena. Yo cāyaṃ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, siyā ime tayo puggalā…pe… aññoyeva saddhāvimutto, añño kāyasakkhī, añño diṭṭhippatto siyāti. Kathañca siyā? Aniccato manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Saddhindriyassa adhimattattā saddhāvimutto hoti. Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Samādhindriyassa adhimattattā kāyasakkhī hoti. Anattato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti. Paññindriyassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti. Yo cāyaṃ puggalo saddhāvimutto, yo ca kāyasakkhī, yo ca diṭṭhippatto, evaṃ siyā ime tayo puggalā saddhāvimuttāpi kāyasakkhīpi diṭṭhippattāpi vatthuvasena pariyāyena. Aññoyeva saddhāvimutto, añño kāyasakkhī, añño diṭṭhippatto.

ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍສັດທາ (ສັດທາວิມຸດ), ບຸກຄົນໃດເປັນກາຍສັກຂີ, ແລະ ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ບັນລຸທິດຖິ (ທິດຖິປັດຕະ), ບຸກຄົນທັງສາມນີ້ ຍັງອາດເປັນທັງສັດທາວິມຸດ, ເປັນທັງກາຍສັກຂີ, ແລະ ເປັນທັງທິດຖິປັດຕະ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍຢ່າງນີ້ໄດ້. ບຸກຄົນໃດເປັນສັດທາວິມຸດ, ບຸກຄົນໃດເປັນກາຍສັກຂີ, ແລະ ບຸກຄົນໃດເປັນທິດຖິປັດຕະ, ບຸກຄົນທັງສາມນີ້... ລະ... ຈະເປັນວ່າ ສັດທາວິມຸດກໍເປັນຄົນລະຄົນ, ກາຍສັກຂີກໍເປັນຄົນລະຄົນ, ທິດຖິປັດຕະກໍເປັນຄົນລະຄົນ ໄດ້ຫຼືບໍ່? ໃນຄຳວ່າ 'ຈະເປັນໄປໄດ້' ນັ້ນ ຈະເປັນໄປໄດ້ແນວໃດ? ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ສັດທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສັດທິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເປັນສັດທາວິມຸດ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສະມາທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສະມາທິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເປັນກາຍສັກຂີ. ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ປັນຍິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະປັນຍິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເປັນທິດຖິປັດຕະ. ບຸກຄົນໃດເປັນສັດທາວິມຸດ, ບຸກຄົນໃດເປັນກາຍສັກຂີ, ແລະ ບຸກຄົນໃດເປັນທິດຖິປັດຕະ, ບຸກຄົນທັງສາມນີ້ ຍັງອາດເປັນທັງສັດທາວິມຸດ, ເປັນທັງກາຍສັກຂີ, ແລະ ເປັນທັງທິດຖິປັດຕະ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍຢ່າງນີ້ໄດ້. ແຕ່ສັດທາວິມຸດກໍເປັນຄົນລະຄົນ, ກາຍສັກຂີກໍເປັນຄົນລະຄົນ, ທິດຖິປັດຕະກໍເປັນຄົນລະຄົນ.

Aniccato manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, saddhindriyassa adhimattattā sotāpattimaggaṃ paṭilabhati; tena vuccati – ‘‘saddhānusārī’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Saddhindriyassa vasena catunnaṃ indriyānaṃ bhāvanā hoti. Ye hi keci saddhindriyassa vasena sotāpattimaggaṃ paṭilabhanti, sabbe te saddhānusārino.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ສັດທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສັດທິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສັດທານຸສາຣີ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມສັດທານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ການຈະເລີນອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມມີໄດ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນສັດທານຸສາຣີ.

Aniccato manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, saddhindriyassa adhimattattā sotāpattiphalaṃ sacchikataṃ hoti; tena vuccati – ‘‘saddhāvimutto’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Saddhindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni[Pg.250]. Yehi keci saddhindriyassa vasena sotāpattiphalaṃ sacchikatā, sabbe te saddhāvimuttā.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ສັດທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສັດທິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສັດທາວິມຸດ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມສັດທານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທັງອັນທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ແລະ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນສັດທາວິມຸດ.

Aniccato manasikaroto saddhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, saddhindriyassa adhimattattā sakadāgāmimaggaṃ paṭilabhati…pe… sakadāgāmiphalaṃ sacchikataṃ hoti…pe… anāgāmimaggaṃ paṭilabhati… anāgāmiphalaṃ sacchikataṃ hoti…pe… arahattamaggaṃ paṭilabhati… arahattaṃ sacchikataṃ hoti; tena vuccati – ‘‘saddhāvimutto’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti…pe… sampayuttapaccayā honti. Saddhindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Yehi keci saddhindriyassa vasena arahattaṃ sacchikatā, sabbe te saddhāvimuttā.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ສັດທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສັດທິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸສະກິທາຄາມີມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມີຜົນ... ລະ... ໄດ້ບັນລຸອະນາຄາມີມັກ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ... ລະ... ໄດ້ບັນລຸອະຣະຫັດຕະມັກ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ສັດທາວິມຸດ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມສັດທານັ້ນ... ລະ... ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທັງອັນທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ແລະ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນສັດທາວິມຸດ.

Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, samādhindriyassa adhimattattā sotāpattimaggaṃ paṭilabhati; tena vuccati – ‘‘kāyasakkhī’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Samādhindriyassa vasena catunnaṃ indriyānaṃ bhāvanā hoti. Ye hi keci samādhindriyassa vasena sotāpattimaggaṃ paṭilabhanti, sabbe te kāyasakkhī.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສະມາທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສະມາທິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ກາຍສັກຂີ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມສະມາທິນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ການຈະເລີນອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມມີໄດ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນກາຍສັກຂີ.

Dukkhato manasikaroto samādhindriyaṃ adhimattaṃ hoti, samādhindriyassa adhimattattā sotāpattiphalaṃ sacchikataṃ hoti…pe… sakadāgāmimaggaṃ paṭilabhati…pe… sakadāgāmiphalaṃ sacchikataṃ hoti…pe… anāgāmimaggaṃ paṭilabhati…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikataṃ hoti…pe… arahattamaggaṃ paṭilabhati…pe… arahattaṃ sacchikataṃ hoti; tena vuccati – ‘‘kāyasakkhī’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Samādhindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Yehi keci samādhindriyassa vasena arahattaṃ sacchikatā, sabbe te kāyasakkhī.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສະມາທິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະສະມາທິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ... ລະ... ໄດ້ບັນລຸສະກິທາຄາມີມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມີຜົນ... ລະ... ໄດ້ບັນລຸອະນາຄາມີມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ... ລະ... ໄດ້ບັນລຸອະຣະຫັດຕະມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ກາຍສັກຂີ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມສະມາທິນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍะປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທັງອັນທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ແລະ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນກາຍສັກຂີ.

Anattato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti, paññindriyassa adhimattattā sotāpattimaggaṃ paṭilabhati; tena vuccati – ‘‘dhammānusārī’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti…pe… sampayuttapaccayā honti. Paññindriyassa vasena [Pg.251] catunnaṃ indriyānaṃ bhāvanā hoti. Ye hi keci paññindriyassa vasena sotāpattimaggaṃ paṭilabhanti, sabbe te dhammānusārino.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ປັນຍິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະປັນຍິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ທັມມານຸສາຣີ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມປັນຍານັ້ນ... ລະ... ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ການຈະເລີນອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມມີໄດ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ບັນລຸໂສດາປັດຕິມັກ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນທັມມານຸສາຣີ.

Anattato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti, paññindriyassa adhimattattā sotāpattiphalaṃ sacchikataṃ hoti; tena vuccati – ‘‘diṭṭhippatto’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti…pe… sampayuttapaccayā honti. Paññindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Yehi keci paññindriyassa vasena sotāpattiphalaṃ sacchikatā, sabbe te diṭṭhippattā.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ປັນຍິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະປັນຍິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ທິດຖິປັດຕະ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມປັນຍານັ້ນ... ລະ... ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທັງອັນທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ແລະ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນທິດຖິປັດຕະ.

Anattato manasikaroto paññindriyaṃ adhimattaṃ hoti, paññindriyassa adhimattattā sakadāgāmimaggaṃ paṭilabhati…pe… sakadāgāmiphalaṃ sacchikataṃ hoti…pe… anāgāmimaggaṃ paṭilabhati…pe… anāgāmiphalaṃ sacchikataṃ hoti…pe… arahattamaggaṃ paṭilabhati…pe… arahattaṃ sacchikataṃ hoti; tena vuccati – ‘‘diṭṭhippatto’’. Cattārindriyāni tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paññindriyassa vasena cattārindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni. Yehi keci paññindriyassa vasena arahattaṃ sacchikatā, sabbe te diṭṭhippattā.

ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ປັນຍິນຊີຍ່ອມຍິ່ງຍວດ, ເພາະປັນຍິນຊີຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ບັນລຸສະກິທາຄາມີມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມີຜົນ... ລະ... ໄດ້ບັນລຸອະນາຄາມີມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມີຜົນ... ລະ... ໄດ້ບັນລຸອະຣະຫັດຕະມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບຸກຄົນນັ້ນຈຶ່ງຊື່ວ່າ 'ທິດຖິປັດຕະ'. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມປັນຍານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ອິນຊີ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທັງອັນທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ແລະ ຈະເລີນດີແລ້ວ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ, ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນທິດຖິປັດຕະ.

222. Ye hi keci nekkhammaṃ bhāvitā vā bhāventi vā bhāvissanti vā, adhigatā vā adhigacchanti vā adhigamissanti vā, pattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, paṭiladdhā vā paṭilabhanti vā paṭilabhissanti vā, paṭividdhā vā paṭivijjhanti vā paṭivijjhissanti vā, sacchikatā vā sacchikaronti vā sacchikarissanti vā, phassitā vā phassanti vā phassissanti vā, vasippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, pāramippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, vesārajjappattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

໒໒໒. ບຸກຄົນທັງໝົດເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ພວມຈະເລີນ, ຫຼື ຈະຈະເລີນເຊິ່ງເນກຂັມມະ (ຊານ); ທີ່ໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ພວມບັນລຸ, ຫຼື ຈະບັນລຸ; ທີ່ໄດ້ເຖິງແລ້ວ, ພວມເຖິງ, ຫຼື ຈະເຖິງ; ທີ່ໄດ້ຮັບແລ້ວ, ພວມໄດ້ຮັບ, ຫຼື ຈະໄດ້ຮັບ; ທີ່ໄດ້ແທງຕະຫຼອດແລ້ວ, ພວມແທງຕະຫຼອດ, ຫຼື ຈະແທງຕະຫຼອດ; ທີ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ພວມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຫຼື ຈະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ; ທີ່ໄດ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ, ພວມຖືກຕ້ອງ, ຫຼື ຈະຖືກຕ້ອງ; ທີ່ໄດ້ເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານແລ້ວ, ພວມເຖິງ, ຫຼື ຈະເຖິງ; ທີ່ໄດ້ເຖິງບາລະມີແລ້ວ, ພວມເຖິງ, ຫຼື ຈະເຖິງ; ທີ່ໄດ້ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານແລ້ວ, ພວມເຖິງ, ຫຼື ຈະເຖິງ; ບຸກຄົນທັງໝົດນັ້ນ ລ້ວນແຕ່ເປັນສັດທາວິມຸດ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ແລະ ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Ye hi keci abyāpādaṃ…pe… ālokasaññaṃ… avikkhepaṃ… dhammavavatthānaṃ… ñāṇaṃ… pāmojjaṃ… paṭhamaṃ jhānaṃ… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ… ākāsānañcāyatanasamāpattiṃ… viññāṇañcāyatanasamāpattiṃ … ākiñcaññāyatanasamāpattiṃ… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiṃ… aniccānupassanaṃ… dukkhānupassanaṃ… anattānupassanaṃ… nibbidānupassanaṃ… virāgānupassanaṃ [Pg.252]… nirodhānupassanaṃ… paṭinissaggānupassanaṃ… khayānupassanaṃ… vayānupassanaṃ… vipariṇāmānupassanaṃ… animittānupassanaṃ… appaṇihitānupassanaṃ… suññatānupassanaṃ… adhipaññādhammavipassanaṃ… yathābhūtañāṇadassanaṃ… ādīnavānupassanaṃ… paṭisaṅkhānupassanaṃ… vivaṭṭanānupassanaṃ… sotāpattimaggaṃ… sakadāgāmimaggaṃ… anāgāmimaggaṃ… arahattamaggaṃ….

ບຸກຄົນທັງໝົດເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ທີ່ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ... ເຊິ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ... ລະ... ອາໂລກະສັນຍາ... ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ... ຄວາມກຳນົດໝາຍທັມ... ຍານ... ປາໂມດ... ປະຖົມມະຊານ... ທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ... ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ອະນິດຈານຸປັດສະນາ... ທຸກຂານຸປັດສະນາ... ອະນັດຕານຸປັດສະນາ... ນິບພິທານຸປັດສະນາ... ວິຣາການຸປັດສະນາ... นິໂຣທານຸປັດສະນາ... ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ... ຂະຍານຸປັດສະນາ... ວະຍານຸປັດສະນາ... ວິປະຣິມານຸປັດສະນາ... ອະນິມິດຕານຸປັດສະນາ... ອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາ... ສຸນຍະຕານຸປັດສະນາ... ອະທິປັນຍາທັມມະວິປັດສະນາ... ຍະຖາພູຕະຍານະທັດສະນະ... ອາທີນاوານຸປັດສະນາ... ປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາ... ວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ... ໂສດາປັດຕິມັກ... ສະກິທາຄາມີມັກ... ອະນາຄາມີມັກ... ອະຣະຫັດຕະມັກ...

Ye hi keci cattāro satipaṭṭhāne… cattāro sammappadhāne… cattāro iddhipāde… pañcindriyāni… pañca balāni… satta bojjhaṅge… ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ… ye hi keci aṭṭha vimokkhe bhāvitā vā bhāventi vā bhāvissanti vā, adhigatā vā adhigacchanti vā adhigamissanti vā, pattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, paṭiladdhā vā paṭilabhanti vā paṭilabhissanti vā, paṭividdhā vā paṭivijjhanti vā paṭivijjhissanti vā, sacchikatā vā sacchikaronti vā sacchikarissanti vā, phassitā vā phassanti vā phassissanti vā, vasippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā pāramippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, vesārajjappattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ກໍາລັງຈະເລີນ ຫຼືຈັກຈະເລີນ ເຊິ່ງສະຕິປັດຖານ 4... ສັມມັບປະທານ 4... ອິດທິບາດ 4... ອິນຊີ 5... ພະລະ 5... ໂພຊຊົງ 7... ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ... ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ ກໍາລັງຈະເລີນ ຫຼືຈັກຈະເລີນ ເຊິ່ງວິໂມກ 8, ໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ກໍາລັງບັນລຸ ຫຼືຈັກບັນລຸ, ໄດ້ເຖິງແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ, ໄດ້ຮັບສະເພາະແລ້ວ ກໍາລັງໄດ້ຮັບສະເພາະ ຫຼືຈັກໄດ້ຮັບສະເພາະ, ໄດ້ແທງຕະຫຼອດແລ້ວ ກໍາລັງແທງຕະຫຼອດ ຫຼືຈັກແທງຕະຫຼອດ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ກໍາລັງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຫຼືຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໄດ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ກໍາລັງຖືກຕ້ອງ ຫຼືຈັກຖືກຕ້ອງ, ໄດ້ເຖິງຄວາມຊໍານານແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ, ໄດ້ເຖິງບາລະມີແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ, ໄດ້ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ; ບຸກຄົນທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Ye hi keci catasso paṭisambhidā pattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā…pe… sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ເຖິງແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ ເຊິ່ງປະຕິສັມພິທາ 4...ຯລຯ... ບຸກຄົນທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Ye hi keci tisso vijjā paṭividdhā vā paṭivijjhanti vā paṭivijjhissanti vā…pe… sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ແທງຕະຫຼອດແລ້ວ ກໍາລັງແທງຕະຫຼອດ ຫຼືຈັກແທງຕະຫຼອດ ເຊິ່ງວິຊາ 3...ຯລຯ... ບຸກຄົນທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສັດທາວิມຸດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Ye hi keci tisso sikkhā sikkhitā vā sikkhanti vā sikkhissanti vā, sacchikatā vā sacchikaronti vā sacchikarissanti vā, phassitā vā phassanti vā phassissanti vā, vasippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, pāramippattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, vesārajjappattā vā pāpuṇanti vā pāpuṇissanti vā, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໄດ້ສຶກສາແລ້ວ ກໍາລັງສຶກສາ ຫຼືຈັກສຶກສາ ເຊິ່ງສິກຂາ 3, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ກໍາລັງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຫຼືຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໄດ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວ ກໍາລັງຖືກຕ້ອງ ຫຼືຈັກຖືກຕ້ອງ, ໄດ້ເຖິງຄວາມຊໍານານແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ, ໄດ້ເຖິງບາລະມີແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ, ໄດ້ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານແລ້ວ ກໍາລັງເຖິງ ຫຼືຈັກເຖິງ; ບຸກຄົນທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Ye [Pg.253] hi keci dukkhaṃ parijānanti samudayaṃ pajahanti nirodhaṃ sacchikaronti maggaṃ bhāventi, sabbe te saddhindriyassa vasena saddhāvimuttā, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippattā.

ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ທຸກ ລະສະມຸໄທ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງນິໂລດ ຈະເລີນມັກ; ບຸກຄົນທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Katihākārehi saccappaṭivedho hoti? Katihākārehi saccāni paṭivijjhati? Catūhākārehi saccappaṭivedho hoti. Catūhākārehi saccāni paṭivijjhati. Dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati, samudayasaccaṃ pahānappaṭivedhaṃ paṭivijjhati, nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati, maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Imehi catūhākārehi saccappaṭivedho hoti. Imehi catūhākārehi saccāni paṭivijjhanto saddhindriyassa vasena saddhāvimutto, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippatto.

ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? การແທງຕະຫຼອດສັດຈະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 4. ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອາການ 4. ຄື ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຸກຂະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມຸທະຍະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດນິໂລທະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດມັກຄະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນ. ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 4 ເຫຼົ່ານີ້. ບຸກຄົນຜູ້ແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອາການ 4 ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Katihākārehi saccappaṭivedho hoti? Katihākārehi saccāni paṭivijjhati? Navahākārehi saccappaṭivedho hoti, navahākārehi saccāni paṭivijjhati. Dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati, samudayasaccaṃ pahānappaṭivedhaṃ paṭivijjhati, nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati, maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Abhiññāpaṭivedho ca sabbadhammānaṃ, pariññāpaṭivedho ca sabbasaṅkhārānaṃ, pahānappaṭivedho ca sabbākusalānaṃ, bhāvanāpaṭivedho ca catunnaṃ maggānaṃ, sacchikiriyāpaṭivedho ca nirodhassa. Imehi navahākārehi saccappaṭivedho hoti. Imehi navahākārehi saccāni paṭivijjhanto saddhindriyassa vasena saddhāvimutto, samādhindriyassa vasena kāyasakkhī, paññindriyassa vasena diṭṭhippatto.

การແທງຕະຫຼອດສັດຈະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 9. ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອາການ 9. ຄື ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຸກຂະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມຸທະຍະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດນິໂລທະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດມັກຄະສັດຈະ ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນ. ແລະການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງແຫ່ງທຳທັງປວງ, ການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ, ການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການລະແຫ່ງອະກຸສົນທັງປວງ, ການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການຈະເລີນແຫ່ງມັກ 4, ແລະການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແຫ່ງນິໂລດ. ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະ ຍ່ອມມີດ້ວຍອາການ 9 ເຫຼົ່ານີ້. ບຸກຄົນຜູ້ແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍອາການ 9 ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສັດທາວິມຸດ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສັດທິນຊີ, ເປັນກາຍສັກຂີ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງສະມາທິນຊີ, ເປັນທິດຖິປັດຕະ ດ້ວຍອໍານາດແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Dutiyabhāṇavāro.

ທຸຕິຍະພາລະວານ ຈົບແລ້ວ.

223. Aniccato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti? Dukkhato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti? Anattato manasikaroto kathaṃ saṅkhārā upaṭṭhanti? Aniccato manasikaroto khayato saṅkhārā upaṭṭhanti. Dukkhato manasikaroto bhayato saṅkhārā upaṭṭhanti. Anattato manasikaroto suññato saṅkhārā upaṭṭhanti.

໒໒໓. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປະກົດແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປະກົດແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປະກົດແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປະກົດໂດຍຄວາມສິ້ນໄປ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປະກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປະກົດໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ.

Aniccato manasikaroto kiṃ bahulaṃ cittaṃ hoti? Dukkhato manasikaroto kiṃ bahulaṃ cittaṃ hoti? Anattato manasikaroto kiṃ [Pg.254] bahulaṃ cittaṃ hoti? Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulaṃ cittaṃ hoti. Dukkhato manasikaroto passaddhibahulaṃ cittaṃ hoti. Anattato manasikaroto vedabahulaṃ cittaṃ hoti.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຈິດໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຈິດໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈິດໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຫຼາຍ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຈິດອັນມີອະທິໂມກຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຈິດອັນມີປັດສັດທິຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈິດອັນມີເວທະຫຼາຍ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ.

Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo katamaṃ vimokkhaṃ paṭilabhati? Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo katamaṃ vimokkhaṃ paṭilabhati? Anattato manasikaronto vedabahulo katamaṃ vimokkhaṃ paṭilabhati? Aniccato manasikaronto adhimokkhabahulo animittaṃ vimokkhaṃ paṭilabhati. Dukkhato manasikaronto passaddhibahulo appaṇihitaṃ vimokkhaṃ paṭilabhati. Anattato manasikaronto vedabahulo suññataṃ vimokkhaṃ paṭilabhati.

ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ມີອະທິໂມກຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ຮັບວິໂມກໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ມີປັດສັດທິຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ຮັບວິໂມກໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ມີເວທະຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ຮັບວິໂມກໃດ? ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ມີອະທິໂມກຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ຮັບອະນິມິດຕະວິໂມກ. ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ມີປັດສັດທິຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ຮັບອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ບຸກຄົນຜູ້ມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ມີເວທະຫຼາຍ ຍ່ອມໄດ້ຮັບສຸນຍະຕະວິໂມກ.

224. Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti? Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti? Anattato manasikaroto vedabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, ko bhāveti?

໒໒໔. ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ມີອະທິໂມກຫຼາຍ ວິໂມກໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ວິໂມກເທົ່າໃດຍ່ອມເປັນໄປຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສັມປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ໃຜຍ່ອມຈະເລີນ? ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ມີປັດສັດທິຫຼາຍ ວິໂມກໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ວິໂມກເທົ່າໃດຍ່ອມເປັນໄປຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສັມປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ໃຜຍ່ອມຈະເລີນ? ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ມີເວທະຫຼາຍ ວິໂມກໃດຍ່ອມເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ວິໂມກເທົ່າໃດຍ່ອມເປັນໄປຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສັມປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນ? ດ້ວຍອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າພາວະນາ? ໃຜຍ່ອມຈະເລີນ?

Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa animitto vimokkho ādhipateyyo hoti. Bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Yo sammāpaṭipanno so bhāveti; natthi micchāpaṭipannassa vimokkhabhāvanā. Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti. Bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā [Pg.255] honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Yo sammāpaṭipanno so bhāveti; natthi micchāpaṭipannassa vimokkhabhāvanā. Anattato manasikaroto vedabahulassa suññato vimokkho ādhipateyyo hoti. Bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti. Ekarasaṭṭhena bhāvanā. Yo sammāpaṭipanno so bhāveti; natthi micchāpaṭipannassa vimokkhabhāvanā.

ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ມີອະທິໂມກຫຼາຍ ອະນິມິດຕະວິໂມກຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ວິໂມກ 2 ຍ່ອມເປັນໄປຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສັມປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າ ມີລົດດຽວກັນ. ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ຍ່ອມຈະເລີນ; ການຈະເລີນວິໂມກ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຜິດ. ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ມີປັດສັດທິຫຼາຍ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ວິໂມກ 2 ຍ່ອມເປັນໄປຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສັມປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າ ມີລົດດຽວກັນ. ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ຍ່ອມຈະເລີນ; ການຈະເລີນວິໂມກ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຜິດ. ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ມີເວທະຫຼາຍ ສຸນຍະຕະວິໂມກຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ໃນພາວະນາ ວິໂມກ 2 ຍ່ອມເປັນໄປຕາມພາວະນານັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສັມປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນ. ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າ ມີລົດດຽວກັນ. ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ຍ່ອມຈະເລີນ; ການຈະເລີນວິໂມກ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ບຸກຄົນຜູ້ປະຕິບັດຜິດ.

Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakāle katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, kenaṭṭhena paṭivedho? Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakāle katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, kenaṭṭhena paṭivedho? Anattato manasikaroto vedabahulassa katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya kati vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakāle katamo vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya kativimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti[Pg.256], nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, kenaṭṭhena bhāvanā, kenaṭṭhena paṭivedho?

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີອະທິໂມກຫຼາຍ ວິໂມກໃດເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ວິໂມກເທົ່າໃດຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ? ໃນເວລາແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກໃດເປັນໃຫຍ່? ໃນການແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກເທົ່າໃດຄ້ອຍຕາມການແທງຕະຫຼອດນັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ? ພາວະນາຊື່ວ່າພາວະນາດ້ວຍອັດຖະໃດ? ການແທງຕະຫຼອດຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍອັດຖະໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີປັດສັດທິຫຼາຍ ວິໂມກໃດເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ວິໂມກເທົ່າໃດຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ? ໃນເວລາແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກໃດເປັນໃຫຍ່? ໃນການແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກເທົ່າໃດຄ້ອຍຕາມການແທງຕະຫຼອດນັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ? ພາວະນາຊື່ວ່າພາວະນາດ້ວຍອັດຖະໃດ? ການແທງຕະຫຼອດຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍອັດຖະໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີເວທະຫຼາຍ ວິໂມກໃດເປັນໃຫຍ່? ໃນພາວະນາ ວິໂມກເທົ່າໃດຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ? ໃນເວລາແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກໃດເປັນໃຫຍ່? ໃນການແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກເທົ່າໃດຄ້ອຍຕາມການແທງຕະຫຼອດນັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ? ພາວະນາຊື່ວ່າພາວະນາດ້ວຍອັດຖະໃດ? ການແທງຕະຫຼອດຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍອັດຖະໃດ?

225. Aniccato manasikaroto adhimokkhabahulassa animitto vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakālepi animitto vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, ekarasaṭṭhena bhāvanā, dassanaṭṭhena paṭivedho, evaṃ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati. Dukkhato manasikaroto passaddhibahulassa appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakālepi appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, ekarasaṭṭhena bhāvanā, dassanaṭṭhena paṭivedho, evaṃ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati. Anattato manasikaroto vedabahulassa suññato vimokkho ādhipateyyo hoti, bhāvanāya dve vimokkhā tadanvayā honti sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, paṭivedhakālepi suññato vimokkho ādhipateyyo hoti, paṭivedhāya dve vimokkhā tadanvayā honti, sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti, ekarasā honti, ekarasaṭṭhena bhāvanā, dassanaṭṭhena paṭivedho, evaṃ paṭivijjhantopi bhāveti, bhāventopi paṭivijjhati.

໒໒໕. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີອະທິໂມກຫຼາຍ ອະນິມິດຕະວິໂມກເປັນໃຫຍ່, ໃນພາວະນາ ວິໂມກສອງປະການຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ, ເຖິງໃນເວລາແທງຕະຫຼອດ ອະນິມິດຕະວິໂມກກໍເປັນໃຫຍ່, ໃນການແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກສອງປະການຄ້ອຍຕາມການແທງຕະຫຼອດນັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດะປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ, ພາວະນາຊື່ວ່າພາວະນາດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ, ການແທງຕະຫຼອດຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ກໍຊື່ວ່າພາວະນາ, ເມື່ອພາວະນາກໍຊື່ວ່າແທງຕະຫຼອດ。 ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີປັດສັດທິຫຼາຍ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກເປັນໃຫຍ່, ໃນພາວະນາ ວິໂມກສອງປະການຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ, ເຖິງໃນເວລາແທງຕະຫຼອດ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກກໍເປັນໃຫຍ່, ໃນການແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກສອງປະການຄ້ອຍຕາມການແທງຕະຫຼອດນັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ, ພາວະນາຊື່ວ່າພາວະນາດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ, ການແທງຕະຫຼອດຊື່ວ່າการແທງຕະຫຼອດດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ກໍຊື່ວ່າພາວະນາ, ເມື່ອພາວະນາກໍຊື່ວ່າແທງຕະຫຼອດ。 ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ມີເວທະຫຼາຍ ສຸຍຍະຕະວິໂມກເປັນໃຫຍ່, ໃນພາວະນາ ວິໂມກສອງປະການຄ້ອຍຕາມພາວະນານັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ, ເຖິງໃນເວລາແທງຕະຫຼອດ ສຸຍຍະຕະວິໂມກກໍເປັນໃຫຍ່, ໃນການແທງຕະຫຼອດ ວິໂມກສອງປະການຄ້ອຍຕາມການແທງຕະຫຼອດນັ້ນ, ເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ, ມີກິດຈະການດຽວກັນ, ພາວະນາຊື່ວ່າພາວະນາດ້ວຍອັດຖະວ່າມີກິດຈະການດຽວກັນ, ການແທງຕະຫຼອດຊື່ວ່າການແທງຕະຫຼອດດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ກໍຊື່ວ່າພາວະນາ, ເມື່ອພາວະນາກໍຊື່ວ່າແທງຕະຫຼອດ。

226. Aniccato manasikaroto katamo vimokkho adhimatto hoti? Katamavimokkhassa adhimattattā saddhāvimutto hoti? Dukkhato [Pg.257] manasikaroto katamo vimokkho adhimatto hoti? Katamavimokkhassa adhimattattā kāyasakkhī hoti? Anattato manasikaroto katamo vimokkho adhimatto hoti? Katamavimokkhassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti?

໒໒໖. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ວິໂມກໃດຍິ່ງຍວດ? ເພາະວິໂມກໃດຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນຈຶ່ງເປັນສັດທາວິມຸດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ວິໂມກໃດຍິ່ງຍວດ? ເພາະວິໂມກໃດຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນຈຶ່ງເປັນກາຍະສັກຂີ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ວິໂມກໃດຍິ່ງຍວດ? ເພາະວິໂມກໃດຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນຈຶ່ງເປັນທິດຖິປັດຕະ?

Aniccato manasikaroto animitto vimokkho adhimatto hoti. Animittavimokkhassa adhimattattā saddhāvimutto hoti. Dukkhato manasikaroto appaṇihito vimokkho adhimatto hoti. Appaṇihitavimokkhassa adhimattattā kāyasakkhī hoti. Anattato manasikaroto suññato vimokkho adhimatto hoti. Suññatavimokkhassa adhimattattā diṭṭhippatto hoti.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ອະນິມິດຕະວິໂມກຍິ່ງຍວດ, ເພາະອະນິມິດຕະວິໂມກຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນຈຶ່ງເປັນສັດທາວິມຸດ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກຍິ່ງຍວດ, ເພາະອັບປະນິຫິຕະວິໂມກຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນຈຶ່ງເປັນກາຍະສັກຂີ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ສຸຍຍະຕະວິໂມກຍິ່ງຍວດ, ເພາະສຸຍຍະຕະວິໂມກຍິ່ງຍວດ ບຸກຄົນຈຶ່ງເປັນທິດຖິປັດຕະ.

Saddahanto vimuttoti – saddhāvimutto. Phuṭṭhattā sacchikatoti – kāyasakkhī. Diṭṭhattā pattoti – diṭṭhippatto. Saddahanto vimuccatīti – saddhāvimutto. Jhānaphassaṃ paṭhamaṃ phusati, pacchā nirodhaṃ nibbānaṃ sacchikarotīti – kāyasakkhī. ‘‘Dukkhā saṅkhārā, sukho nirodho’’ti viññātaṃ hoti diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāyāti – diṭṭhippatto…pe… ye hi keci nekkhammaṃ bhāvitā vā bhāventi vā bhāvissanti vā…pe… sabbe te animittavimokkhassa vasena saddhāvimuttā, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippattā.

ຊື່ວ່າສັດທາວິມຸດ ເພາະຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍຄວາມເຊື່ອ. ຊື່ວ່າກາຍະສັກຂີ ເພາະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍການຖືກຕ້ອງ. ຊື່ວ່າທິດຖິປັດຕະ ເພາະບັນລຸດ້ວຍການເຫັນ. ຊື່ວ່າສັດທາວິມຸດ ເພາະຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍຄວາມເຊື່ອ. ຊື່ວ່າກາຍະສັກຂີ ເພາະຖືກຕ້ອງຊານຜັດສະກ່ອນ ພາຍຫຼັງຈຶ່ງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິໂຣດຄືນິພານ. ຊື່ວ່າທິດຖິປັດຕະ ເພາະຮູ້ແຈ້ງ, ເຫັນ, ປາກົດ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ສັງຂານທັງຫຼາຍເປັນທຸກ, ນິໂຣດເປັນສຸກ'...ຯລຯ... ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຜູ້ເຄີຍຈະເລີນ, ພວມຈະເລີນ ຫຼືຈັກຈະເລີນເຊິ່ງເນກຂຳມະ...ຯລຯ... ທັງໝົດນັ້ນ ເປັນສັດທາວິມຸດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕະວິໂມກ, ເປັນກາຍະສັກຂີດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ເປັນທິດຖິປັດຕະດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຸຍຍະຕະວິໂມກ.

Ye hi keci abyāpādaṃ… ālokasaññaṃ… avikkhepaṃ… ye hi keci dukkhaṃ parijānanti, samudayaṃ pajahanti, nirodhaṃ sacchikaronti, maggaṃ bhāventi, sabbe te animittavimokkhassa vasena saddhāvimuttā, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippattā.

ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ບໍ່ວ່າຈະເປັນຜູ້ຈະເລີນອະພະຍາບາດ... ອາໂລກະສັນຍາ... ອະວິກເຂປະ... ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຜູ້ກຳນົດຮູ້ທຸກ, ລະສະມຸໄທ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງນິໂຣດ, ຈະເລີນມັກ, ທັງໝົດນັ້ນ ເປັນສັດທາວິມຸດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕະວິໂມກ, ເປັນກາຍະສັກຂີດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ເປັນທິດຖິປັດຕະດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຸຍຍະຕະວິໂມກ.

Katihākārehi saccappaṭivedho hoti? Katihākārehi saccāni paṭivijjhati? Catūhākārehi saccappaṭivedho hoti. Catūhākārehi saccāni paṭivijjhati. Dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati, samudayasaccaṃ pahānapaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Nirodhasaccaṃ sacchikiriyāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Maggasaccaṃ bhāvanāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati. Imehi catūhākārehi saccappaṭivedho hoti. Imehi catūhākārehi saccāni paṭivijjhanto animittavimokkhassa vasena saddhāvimutto, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippatto.

ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະມີໄດ້ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະມີໄດ້ດ້ວຍອາການສີ່ປະການ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍດ້ວຍອາການສີ່ປະການ. ຄື ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຸກຂະສັດຈະດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຄືການກຳນົດຮູ້, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສະມຸທະຍະສັດຈະດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຄືການລະ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດນິໂຣທະສັດຈະດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຄືການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດມັກຄະສັດຈະດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຄືການຈະເລີນ. ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະມີໄດ້ດ້ວຍອາການສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້. ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍດ້ວຍອາການສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສັດທາວິມຸດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕະວິໂມກ, ເປັນກາຍະສັກຂີດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ເປັນທິດຖິປັດຕະດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຸຍຍະຕະວິໂມກ.

Katihākārehi [Pg.258] saccappaṭivedho hoti? Katihākārehi saccāni paṭivijjhati? Navahākārehi saccappaṭivedho hoti. Navahākārehi saccāni paṭivijjhati. Dukkhasaccaṃ pariññāpaṭivedhaṃ paṭivijjhati…pe… sacchikiriyāpaṭivedho ca nirodhassa. Imehi navahākārehi saccappaṭivedho hoti. Imehi navahākārehi saccāni paṭivijjhanto animittavimokkhassa vasena saddhāvimutto, appaṇihitavimokkhassa vasena kāyasakkhī, suññatavimokkhassa vasena diṭṭhippatto.

การແທງຕະຫຼອດສັດຈະມີໄດ້ດ້ວຍອາการເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະມີໄດ້ດ້ວຍອາການເກົ້າປະການ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍດ້ວຍອາການເກົ້າປະການ. ຄື ຍ່ອມແທງຕະຫຼອດທຸກຂະສັດຈະດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຄືການກຳນົດຮູ້...ຯລຯ... ແລະການແທງຕະຫຼອດຄືການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິໂຣດ. ການແທງຕະຫຼອດສັດຈະມີໄດ້ດ້ວຍອາການເກົ້າປະການເຫຼົ່ານີ້. ບຸກຄົນເມື່ອແທງຕະຫຼອດສັດຈະທັງຫຼາຍດ້ວຍອາການເກົ້າປະการເຫຼົ່ານີ້ ເປັນສັດທາວິມຸດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕະວິໂມກ, ເປັນກາຍະສັກຂີດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ເປັນທິດຖິປັດຕະດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສຸຍຍະຕະວິໂມກ.

227. Aniccato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṃ jānāti passati? Kathaṃ sammādassanaṃ hoti? Kathaṃ tadanvayena sabbe saṅkhārā aniccato sudiṭṭhā honti? Kattha kaṅkhā pahīyati? Dukkhato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṃ jānāti passati? Kathaṃ sammādassanaṃ hoti? Kathaṃ tadanvayena sabbe saṅkhārā dukkhato sudiṭṭhā honti? Kattha kaṅkhā pahīyati? Anattato manasikaronto katame dhamme yathābhūtaṃ jānāti passati? Kathaṃ sammādassanaṃ hoti? Kathaṃ tadanvayena sabbe dhammā anattato sudiṭṭhā honti? Kattha kaṅkhā pahīyati?

໒໒໗. ບຸກຄົນເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ສຳມາທັດສະນະມີໄດ້ແນວໃດ? ສັງຂານທັງປວງຊື່ວ່າເຫັນດີແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະດ້ວຍການຄ້ອຍຕາມສຳມາທັດສະນະນັ້ນແນວໃດ? ຄວາມສົງໄສຍ່ອມຖືກລະເສຍໃນບ່ອນໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ສຳມາທັດສະນະມີໄດ້ແນວໃດ? ສັງຂານທັງປວງຊື່ວ່າເຫັນດີແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນທຸກດ້ວຍການຄ້ອຍຕາມສຳມາທັດສະນະນັ້ນແນວໃດ? ຄວາມສົງໄສຍ່ອມຖືກລະເສຍໃນບ່ອນໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນທຳທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດຕາມຄວາມເປັນຈິງ? ສຳມາທັດສະນະມີໄດ້ແນວໃດ? ທຳທັງປວງຊື່ວ່າເຫັນດີແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາດ້ວຍການຄ້ອຍຕາມສຳມາທັດສະນະນັ້ນແນວໃດ? ຄວາມສົງໄສຍ່ອມຖືກລະເສຍໃນບ່ອນໃດ?

Aniccato manasikaronto nimittaṃ yathābhūtaṃ jānāti passati; tena vuccati – sammādassanaṃ. Evaṃ tadanvayena sabbe saṅkhārā aniccato sudiṭṭhā honti. Ettha kaṅkhā pahīyati. Dukkhato manasikaronto pavattaṃ yathābhūtaṃ jānāti passati; tena vuccati – sammādassanaṃ. Evaṃ tadanvayena sabbe saṅkhārā dukkhato sudiṭṭhā honti. Ettha kaṅkhā pahīyati. Anattato manasikaronto nimittañca pavattañca yathābhūtaṃ jānāti passati; tena vuccati – sammādassanaṃ. Evaṃ tadanvayena sabbe dhammā anattato sudiṭṭhā honti. Ettha kaṅkhā pahīyati.

ບຸກຄົນເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນນິມິດຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ສຳມາທັດສະນະ. ດ້ວຍການຄ້ອຍຕາມສຳມາທັດສະນະນັ້ນ ສັງຂານທັງປວງຊື່ວ່າເຫັນດີແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະຢ່າງນີ້. ຄວາມສົງໄສຍ່ອມຖືກລະເສຍໃນສຳມາທັດສະນະນີ້. ບຸກຄົນເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນຄວາມເປັນໄປຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ສຳມາທັດສະນະ. ດ້ວຍການຄ້ອຍຕາມສຳມາທັດສະນະນັ້ນ ສັງຂານທັງປວງຊື່ວ່າເຫັນດີແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນທຸກຢ່າງນີ້. ຄວາມສົງໄສຍ່ອມຖືກລະເສຍໃນສຳມາທັດສະນະນີ້. ບຸກຄົນເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຮູ້ ຍ່ອມເຫັນທັງນິມິດແລະຄວາມເປັນໄປຕາມຄວາມເປັນຈິງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ ສຳມາທັດສະນະ. ດ້ວຍການຄ້ອຍຕາມສຳມາທັດສະນະນັ້ນ ທຳທັງປວງຊື່ວ່າເຫັນດີແລ້ວໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາຢ່າງນີ້. ຄວາມສົງໄສຍ່ອມຖືກລະເສຍໃນສຳມາທັດສະນະນີ້.

Yañca yathābhūtaṃ ñāṇaṃ yañca sammādassanaṃ yā ca kaṅkhāvitaraṇā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti? Yañca yathābhūtaṃ ñāṇaṃ yañca sammādassanaṃ yā ca kaṅkhāvitaraṇā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṃ.

ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງໃດ, ສຳມາທັດສະນະໃດ, ແລະການຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະຕ່າງກັນແລະມີພະຍັນຊະນະຕ່າງກັນ ຫຼືວ່າມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ? ຍານຕາມຄວາມເປັນຈິງໃດ, ສຳມາທັດສະນະໃດ, ແລະການຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ.

Aniccato manasikaroto kiṃ bhayato upaṭṭhāti? Dukkhato manasikaroto kiṃ bhayato upaṭṭhāti? Anattato manasikaroto kiṃ bhayato upaṭṭhāti? Aniccato manasikaroto nimittaṃ bhayato upaṭṭhāti[Pg.259]. Dukkhato manasikaroto pavattaṃ bhayato upaṭṭhāti. Anattato manasikaroto nimittañca pavattañca bhayato upaṭṭhāti.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ອັນໃດປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ອັນໃດປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ອັນໃດປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ນິມິດປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຄວາມເປັນໄປປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ທັງນິມິດແລະຄວາມເປັນໄປປາກົດໂດຍຄວາມເປັນໄພ.

Yā ca bhayatupaṭṭhāne paññā yañca ādīnave ñāṇaṃ yā ca nibbidā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti? Yā ca bhayatupaṭṭhāne paññā yañca ādīnave ñāṇaṃ yā ca nibbidā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṃ.

ປັນຍາໃດໃນການປາກົດໂດຍເປັນໄພ, ຍານໃດໃນໂທດ ແລະຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະຕ່າງກັນ ແລະມີພະຍັນຊະນະຕ່າງກັນ ຫຼືວ່າ ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ? ປັນຍາໃດໃນການປາກົດໂດຍເປັນໄພ, ຍານໃດໃນໂທດ ແລະຄວາມເບື່ອໜ່າຍໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ.

Yā ca anattānupassanā yā ca suññatānupassanā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti? Yā ca anattānupassanā yā ca suññatānupassanā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṃ.

ອະນັດຕານຸປັດສະນາໃດ ແລະສູນຍະຕານຸປັດສະນາໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະຕ່າງກັນ ແລະມີພະຍັນຊະນະຕ່າງກັນ ຫຼືວ່າ ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ? ອະນັດຕານຸປັດສະນາໃດ ແລະສູນຍະຕານຸປັດສະນາໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ.

Aniccato manasikaroto kiṃ paṭisaṅkhā ñāṇaṃ uppajjati? Dukkhato manasikaroto kiṃ paṭisaṅkhā ñāṇaṃ uppajjati? Anattato manasikaroto kiṃ paṭisaṅkhā ñāṇaṃ uppajjati? Aniccato manasikaroto nimittaṃ paṭisaṅkhā ñāṇaṃ uppajjati. Dukkhato manasikaroto pavattaṃ paṭisaṅkhā ñāṇaṃ uppajjati. Anattato manasikaroto nimittañca pavattañca paṭisaṅkhā ñāṇaṃ uppajjati.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ປະຕິສັງຂາຍານໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ປະຕິສັງຂາຍານໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ປະຕິສັງຂາຍານໃດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ປະຕິສັງຂາຍານອັນພິຈາລະນານິມິດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ປະຕິສັງຂາຍານອັນພິຈາລະນາຄວາມເປັນໄປຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ປະຕິສັງຂາຍານອັນພິຈາລະນາທັງນິມິດແລະຄວາມເປັນໄປຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ.

Yā ca muccitukamyatā yā ca paṭisaṅkhānupassanā yā ca saṅkhārupekkhā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti? Yā ca muccitukamyatā yā ca paṭisaṅkhānupassanā yā ca saṅkhārupekkhā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṃ.

ມຸດຈິຕຸກັມຍະຕາໃດ, ປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາໃດ ແລະສັງຂາຣຸເປກຂາໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະຕ່າງກັນ ແລະມີພະຍັນຊະນະຕ່າງກັນ ຫຼືວ່າ ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ? ມຸດຈິຕຸກັມຍະຕາໃດ, ປະຕິສັງຂານຸປັດສະນາໃດ ແລະສັງຂາຣຸເປກຂາໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ.

Aniccato manasikaroto kuto cittaṃ vuṭṭhāti, kattha cittaṃ pakkhandati? Dukkhato manasikaroto kuto cittaṃ vuṭṭhāti, kattha cittaṃ pakkhandati? Anattato manasikaroto kuto cittaṃ vuṭṭhāti, kattha cittaṃ pakkhandati? Aniccato manasikaroto nimittā cittaṃ vuṭṭhāti, animitte cittaṃ pakkhandati. Dukkhato manasikaroto pavattā cittaṃ vuṭṭhāti, appavatte cittaṃ pakkhandati. Anattato manasikaroto nimittā ca pavattā ca cittaṃ vuṭṭhāti, animitte appavatte nirodhe nibbānadhātuyā cittaṃ pakkhandati.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຈິດຍ່ອມອອກຈາກຫຍັງ, ຍ່ອມແລ່ນໄປໃນຫຍັງ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ จິດຍ່ອມອອກຈາກຫຍັງ, ຍ່ອມແລ່ນໄປໃນຫຍັງ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈິດຍ່ອມອອກຈາກຫຍັງ, ຍ່ອມແລ່ນໄປໃນຫຍັງ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຈິດຍ່ອມອອກຈາກນິມິດ, ຍ່ອມແລ່ນໄປໃນອະນິມິດ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຈິດຍ່ອມອອກຈາກຄວາມເປັນໄປ, ຍ່ອມແລ່ນໄປໃນຄວາມບໍ່ເປັນໄປ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈິດຍ່ອມອອກຈາກນິມິດແລະຄວາມເປັນໄປ, ຍ່ອມແລ່ນໄປໃນນິບພານທາດ ອັນເປັນອະນິມິດ ອະປະວັດ ແລະເປັນຄວາມດັບ.

Yā ca bahiddhāvuṭṭhānavivaṭṭane paññā ye ca gotrabhū dhammā, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti? Yā ca bahiddhāvuṭṭhānavivaṭṭane [Pg.260] paññā ye ca gotrabhū dhammā, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṃ.

ປັນຍາໃດໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກພາຍນອກ ແລະທຳອັນເປັນໂຄຕຣະພູເຫຼົ່າໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະຕ່າງກັນ ແລະມີພະຍັນຊະນະຕ່າງກັນ ຫຼືວ່າ ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ? ປັນຍາໃດໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກພາຍນອກ ແລະທຳອັນເປັນໂຄຕຣະພູເຫຼົ່າໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ.

Aniccato manasikaronto katamena vimokkhena vimuccati? Dukkhato manasikaronto katamena vimokkhena vimuccati? Anattato manasikaronto katamena vimokkhena vimuccati? Aniccato manasikaronto animittavimokkhena vimuccati. Dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhena vimuccati. Anattato manasikaronto suññatavimokkhena vimuccati. Yā ca dubhatovuṭṭhānavivaṭṭane paññā yañca magge ñāṇaṃ, ime dhammā nānatthā ceva nānābyañjanā ca, udāhu ekatthā, byañjanameva nānanti? Yā ca dubhatovuṭṭhānavivaṭṭane paññā yañca magge ñāṇaṃ, ime dhammā ekatthā, byañjanameva nānaṃ.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍວິໂມກໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍความເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍວິໂມກໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍວິໂມກໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍອະນິມິດຕະວິໂມກ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍອັບປະນิຫິຕະວິໂມກ. ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍສູນຍະຕະວິໂມກ. ປັນຍາໃດໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກທັງສອງສ່ວນ ແລະມັກຄະຍານໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະຕ່າງກັນ ແລະມີພະຍັນຊະນະຕ່າງກັນ ຫຼືວ່າ ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ? ປັນຍາໃດໃນການອອກແລະຫຼີກໄປຈາກທັງສອງສ່ວນ ແລະມັກຄະຍານໃດ, ທຳເຫຼົ່ານີ້ມີອັດຖະດຽວກັນ ຕ່າງກັນແຕ່ພະຍັນຊະນະເທົ່ານັ້ນ.

228. Katihākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti? Katihākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti? Catūhākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti. Sattahākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

໒໒໘. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ດ້ວຍອາການ 4. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ດ້ວຍອາການ 7.

Katamehi catūhākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti? Ādhipateyyaṭṭhena, adhiṭṭhānaṭṭhena, abhinīhāraṭṭhena, niyyānaṭṭhena. Kathaṃ ādhipateyyaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti? Aniccato manasikaroto animitto vimokkho ādhipateyyo hoti, dukkhato manasikaroto appaṇihito vimokkho ādhipateyyo hoti, anattato manasikaroto suññato vimokkho ādhipateyyo hoti. Evaṃ ādhipateyyaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ດ້ວຍອາການ 4 ໃດແດ່? ຄື ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການນຳອອກ, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງອອກ. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ອະນິມິດຕະວິໂມກຍ່ອມເປັນໃຫຍ່, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກຍ່ອມເປັນໃຫຍ່, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ສູນຍະຕະວິໂມກຍ່ອມເປັນໃຫຍ່. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti? Aniccato manasikaronto animittavimokkhassa vasena cittaṃ adhiṭṭhāti, dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhassa vasena cittaṃ adhiṭṭhāti, anattato manasikaronto suññatavimokkhassa vasena cittaṃ adhiṭṭhāti. Evaṃ adhiṭṭhānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕະວິໂມກ, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສູນຍະຕະວິໂມກ. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງ ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ [Pg.261] abhinīhāraṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti? Aniccato manasikaronto animittavimokkhassa vasena cittaṃ abhinīharati, dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhassa vasena cittaṃ abhinīharati, anattato manasikaronto suññatavimokkhassa vasena cittaṃ abhinīharati. Evaṃ abhinīhāraṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການນຳອອກແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມນຳຈິດອອກໄປດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕະວິໂມກ, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມນຳຈິດອອກໄປດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມນຳຈິດອອກໄປດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສູນຍະຕະວິໂມກ. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນການນຳອອກ ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ niyyānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti? Aniccato manasikaronto animittavimokkhassa vasena nirodhaṃ nibbānaṃ niyyāti, dukkhato manasikaronto appaṇihitavimokkhassa vasena nirodhaṃ nibbānaṃ niyyāti, anattato manasikaronto suññatavimokkhassa vasena nirodhaṃ nibbānaṃ niyyāti. Evaṃ niyyānaṭṭhena tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti. Imehi catūhākārehi tayo vimokkhā nānākkhaṇe honti.

ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງອອກແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມອອກໄປສູ່ນິໂຣດຄືນิບພານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະນິມິດຕະວິໂມກ, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມອອກໄປສູ່ນິໂຣດຄືນິບພານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ, ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມອອກໄປສູ່ນິໂຣດຄືນິບພານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສູນຍະຕະວິໂມກ. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງອອກ ຢ່າງນີ້. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະຕ່າງກັນ ດ້ວຍອາການ 4 ເຫຼົ່ານີ້.

Katamehi sattahākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti? Samodhānaṭṭhena, adhigamanaṭṭhena, paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena, phassanaṭṭhena, abhisamayaṭṭhena. Kathaṃ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti? Aniccato manasikaronto nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Yato muccati, tattha na paṇidahatīti – appaṇihito vimokkho. Yattha na paṇidahati, tena suññoti – suññato vimokkho. Yena suñño, tena nimittena animittoti – animitto vimokkho. Evaṃ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ດ້ວຍອາການ 7 ໃດແດ່? ຄື ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ໂດຍອັດຖະວ່າບັນລຸ, ໂດຍອັດຖະວ່າໄດ້, ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຖືກຕ້ອງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ໂດຍອັດຖະວ່າບັນລຸ, ໂດຍອັດຖະວ່າໄດ້, ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຖືກຕ້ອງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ ແນວໃດ? ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນິມິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນິມິດໃດ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນນິມິດນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ບໍ່ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນນິມິດໃດ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກນິມິດນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ວ່າງເປົ່າຈາກນິມິດໃດ ເພາະນິມິດນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີນິມິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ໂດຍອັດຖະວ່າບັນລຸ, ໂດຍອັດຖະວ່າໄດ້, ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຖືກຕ້ອງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ ຢ່າງນີ້.

Dukkhato manasikaronto paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Yattha na paṇidahati, tena suññoti – suññato vimokkho. Yena suñño, tena nimittena animittoti – animitto vimokkho. Yena nimittena animitto, tattha na paṇidahatīti – appaṇihito vimokkho. Evaṃ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມປາດຖະໜາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ບໍ່ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນສິ່ງໃດ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກສິ່ງນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ວ່າງເປົ່າຈາກນິມິດໃດ ເພາະນິມິດນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີນິມິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ບໍ່ມີນິມິດເພາະນິມິດໃດ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນນິມິດນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ໂດຍອັດຖະວ່າບັນລຸ, ໂດຍອັດຖະວ່າໄດ້, ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຖືກຕ້ອງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ ຢ່າງນີ້.

Anattato [Pg.262] manasikaronto abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Yena suñño, tena nimittena animittoti – animitto vimokkho. Yena nimittena animitto, tattha na paṇidahatīti – appaṇihito vimokkho. Yattha na paṇidahati, tena suññoti – suññato vimokkho. Evaṃ samodhānaṭṭhena adhigamanaṭṭhena paṭilābhaṭṭhena paṭivedhaṭṭhena sacchikiriyaṭṭhena phassanaṭṭhena abhisamayaṭṭhena tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti. Imehi sattahākārehi tayo vimokkhā ekakkhaṇe honti.

ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ວ່າງເປົ່າຈາກນິມິດໃດ ເພາະນິມິດນັ້ນຈຶ່ງບໍ່ມີນິມິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ບໍ່ມີນິມິດເພາະນິມິດໃດ ຍ່ອມບໍ່ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນນິມິດນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ບໍ່ຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນນິມິດໃດ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກນິມິດນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ໂດຍອັດຖະວ່າບັນລຸ, ໂດຍອັດຖະວ່າໄດ້, ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຖືກຕ້ອງ, ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ ຢ່າງນີ້. ວິໂມກ 3 ຍ່ອມມີໃນຂະນະດຽວກັນ ດ້ວຍອາການ 7 ເຫຼົ່ານີ້.

229. Atthi vimokkho, atthi mukhaṃ, atthi vimokkhamukhaṃ, atthi vimokkhapaccanīkaṃ, atthi vimokkhānulomaṃ, atthi vimokkhavivaṭṭo, atthi vimokkhabhāvanā, atthi vimokkhappaṭippassaddhi.

໒໒໙. ວິໂມກມີຢູ່, ທາງມີຢູ່, ທາງແຫ່ງວິໂມກມີຢູ່, ທຳອັນເປັນປະຕິປັກແກ່ວິໂມກມີຢູ່, ທຳອັນຄ້ອຍຕາມວິໂມກມີຢູ່, ຄວາມຫຼີກອອກແຫ່ງວິໂມກມີຢູ່, ການຈະເລີນວິໂມກມີຢູ່, ຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງວິໂມກມີຢູ່.

Katamo vimokkho? Suññato vimokkho, animitto vimokkho, appaṇihito vimokkho. Katamo suññato vimokkho? Aniccānupassanāñāṇaṃ niccato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Dukkhānupassanāñāṇaṃ sukhato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Anattānupassanāñāṇaṃ attato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Nibbidānupassanāñāṇaṃ nandiyā abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Virāgānupassanāñāṇaṃ rāgato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Nirodhānupassanāñāṇaṃ samudayato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ ādānato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Animittānupassanāñāṇaṃ nimittato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho. Suññatānupassanāñāṇaṃ sabbābhinivesehi muccatīti – suññato vimokkho.

ວິໂມກແມ່ນຫຍັງ? ຄື ສູນຍະຕະວິໂມກ, ອະນິມິດຕະວິໂມກ, ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ສູນຍະຕະວິໂມກແມ່ນຫຍັງ? ອະນິດຈານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ທຸກຂານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ອະນັດຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ນິບພິທານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມເພີດເພີນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ວິຣາຄານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມກຳໜັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ນິໂຣທານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນເຫດເກີດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ປະຕິນິສສັກຄານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມຖືໝັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ອະນິມິດຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນນິມິດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ອັບປະນິຫິຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ສູນຍະຕານຸປັດສະນາຍານ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ.

Rūpe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho…pe… rūpe suññatānupassanāñāṇaṃ sabbābhinivesehi muccatīti – suññato vimokkho. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato abhinivesā muccatīti – suññato vimokkho…pe… jarāmaraṇe suññatānupassanāñāṇaṃ sabbābhinivesehi [Pg.263] muccatīti – suññato vimokkho. Ayaṃ suññato vimokkho.

ອະນິດຈານຸປັດສະນາຍານໃນຮູບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ... ລະ... ສູນຍະຕານຸປັດສະນາຍານໃນຮູບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ໃນເວທະນາ... ລະ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ລະ... ອະນິດຈານຸປັດສະນາຍານໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນໂດຍຄວາມເປັນຂອງທ່ຽງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ... ລະ... ສູນຍະຕານຸປັດສະນາຍານໃນຊະລາມໍລະນະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສູນຍະຕະວິໂມກ. ນີ້ຄື ສູນຍະຕະວິໂມກ.

Katamo animitto vimokkho? Aniccānupassanāñāṇaṃ niccato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Dukkhānupassanāñāṇaṃ sukhato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Anattānupassanāñāṇaṃ attato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Nibbidānupassanāñāṇaṃ nandiyā nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Virāgānupassanāñāṇaṃ rāgato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Nirodhānupassanāñāṇaṃ samudayato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ ādānato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Animittānupassanāñāṇaṃ sabbanimittehi muccatīti – animitto vimokkho. Appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato nimittā muccatīti – animitto vimokkho.

ອະນິມິດຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມສຸກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມເພີດເພີນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມກຳໜັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມດັບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີນິມິດ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມປາດຖະໜາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ.

Rūpe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato nimittā muccatīti – animitto vimokkho …pe… rūpe animittānupassanāñāṇaṃ sabbanimittehi muccatīti – animitto vimokkho. Rūpe appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Rūpe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato nimittā muccatīti – animitto vimokkho…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ sabbanimittehi muccatīti – animitto vimokkho. Jarāmaraṇe appaṇihitānupassanāñāṇaṃ paṇidhiyā nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Jarāmaraṇe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato nimittā muccatīti – animitto vimokkho. Ayaṃ animitto vimokkho.

ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ ...ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີນິມິດໃນຮູບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຮູບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມປາດຖະໜາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າໃນຮູບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ໃນເວທະນາ ...ຯລຯ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ ...ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຊະລາມໍລະນະ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ ...ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຊະລາມໍລະນະ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຊະລາມໍລະນະ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມປາດຖະໜາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າໃນຊະລາມໍລະນະ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກນິມິດໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອະນິມິດຕະວິໂມກ. ນີ້ຄື ອະນິມິດຕະວິໂມກ.

Katamo appaṇihito vimokkho? Aniccānupassanāñāṇaṃ niccato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Dukkhānupassanāñāṇaṃ sukhato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Anattānupassanāñāṇaṃ attato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Nibbidānupassanāñāṇaṃ nandiyā paṇidhiyā muccatīti [Pg.264] – appaṇihito vimokkho. Virāgānupassanāñāṇaṃ rāgato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Nirodhānupassanāñāṇaṃ samudayato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Paṭinissaggānupassanāñāṇaṃ ādānato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Animittānupassanāñāṇaṃ nimittato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Appaṇihitānupassanāñāṇaṃ sabbapaṇidhīhi muccatīti – appaṇihito vimokkho. Suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho.

ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ ແມ່ນຫຍັງ? ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມສຸກ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເບື່ອໜ່າຍ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມເພີດເພີນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມກຳໜັດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມດັບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມເກີດຂຶ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມສະຫຼະຄືນ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເhetນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີນິມິດ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມມີນິມິດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ.

Rūpe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho…pe… rūpe appaṇihitānupassanāñāṇaṃ sabbapaṇidhīhi muccatīti – appaṇihito vimokkho. Rūpe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanāñāṇaṃ niccato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho…pe… jarāmaraṇe appaṇihitānupassanāñāṇaṃ sabbapaṇidhīhi muccatīti – appaṇihito vimokkho. Jarāmaraṇe suññatānupassanāñāṇaṃ abhinivesato paṇidhiyā muccatīti – appaṇihito vimokkho. Ayaṃ appaṇihito vimokkho. Ayaṃ vimokkho.

ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຮູບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ ...ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຮູບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າໃນຮູບ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ໃນເວທະນາ ...ຯລຯ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ ...ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນຊະລາມໍລະນະ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ ...ຯລຯ... ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາໃນຊະລາມໍລະນະ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ປັນຍາທີ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າໃນຊະລາມໍລະນະ ຫຼຸດພົ້ນອອກຈາກຄວາມປາດຖະໜາໂດຍຄວາມຍຶດໝັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ນີ້ຄື ອັບປະນິຫິຕະວິໂມກ. ນີ້ຄື ວິໂມກ.

230. Katamaṃ mukhaṃ? Ye tattha jātā anavajjā kusalā bodhipakkhiyādhammā, idaṃ mukhaṃ.

໒໓໐. ທາງ (ມຸກຂະ) ແມ່ນຫຍັງ? ໂພທິປັກຂິຍະທຳທັງຫຼາຍໃດ ທີ່ບໍ່ມີໂທດ ເປັນກຸສົນ ເກີດຂຶ້ນໃນວິໂມກນັ້ນ, ນີ້ຄື ທາງ.

Katamaṃ vimokkhamukhaṃ? Yaṃ tesaṃ dhammānaṃ ārammaṇaṃ nirodho nibbānaṃ, idaṃ vimokkhamukhaṃ. Vimokkhañca mukhañca vimokkhamukhaṃ, idaṃ vimokkhamukhaṃ.

ທາງແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (ວິໂມກຂະມຸກຂະ) ແມ່ນຫຍັງ? ພະນິພານອັນເປັນຄວາມດັບ ເປັນອາລົມແຫ່ງທຳເຫຼົ່ານັ້ນໃດ, ນີ້ຄື ທາງແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ. ທຳອັນເປັນຄວາມຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍ ເປັນທາງດ້ວຍ ຊື່ວ່າ ທາງແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ນີ້ຄື ທາງແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.

Katamaṃ vimokkhapaccanīkaṃ? Tīṇi akusalamūlāni vimokkhapaccanīkāni, tīṇi duccaritāni vimokkhapaccanīkāni, sabbepi akusalā dhammā vimokkhapaccanīkā, idaṃ vimokkhapaccanīkaṃ.

ທຳອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (ວິໂມກຂະປັດຈະນີກະ) ແມ່ນຫຍັງ? ອະກຸສົນມູນ 3 ປະການ ເປັນທຳອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ທຸຈະລິດ 3 ປະການ ເປັນທຳອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ເຖິງແມ່ນອະກຸສົນທຳທັງປວງ ກໍເປັນທຳອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ความຫຼຸດພົ້ນ, ນີ້ຄື ທຳອັນເປັນຂ້າສຶກແກ່ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.

Katamaṃ vimokkhānulomaṃ? Tīṇi kusalamūlāni vimokkhānulomāni, tīṇi sucaritāni vimokkhānulomāni, sabbepi kusalā dhammā vimokkhānulomā, idaṃ vimokkhānulomaṃ.

ທຳອັນຄ້ອຍຕາມຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (ວິໂມກຂານຸໂລມ) ແມ່ນຫຍັງ? ກຸສົນມູນ 3 ປະການ ເປັນທຳອັນຄ້ອຍຕາມຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ສຸຈະລິດ 3 ປະການ ເປັນທຳອັນຄ້ອຍຕາມຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ເຖິງແມ່ນກຸສົນທຳທັງປວງ ກໍເປັນທຳອັນຄ້ອຍຕາມຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ນີ້ຄື ທຳອັນຄ້ອຍຕາມຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.

Katamo [Pg.265] vimokkhavivaṭṭo? Saññāvivaṭṭo, cetovivaṭṭo, cittavivaṭṭo, ñāṇavivaṭṭo, vimokkhavivaṭṭo, saccavivaṭṭo. Sañjānanto vivaṭṭatīti – saññāvivaṭṭo. Cetayanto vivaṭṭatīti – cetovivaṭṭo. Vijānanto vivaṭṭatīti – cittavivaṭṭo. Ñāṇaṃ karonto vivaṭṭatīti – ñāṇavivaṭṭo. Vosajjanto vivaṭṭatīti – vimokkhavivaṭṭo. Tathaṭṭhena vivaṭṭatīti – saccavivaṭṭo.

ວິໂມກຂະວິວັດ (ຄວາມຫຼີກອອກດ້ວຍຄວາມຫຼຸດພົ້ນ) ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ສັນຍາວິວັດ, ເຈໂຕວິວັດ, ຈິດຕະວິວັດ, ຢານະວິວັດ, ວິໂມກຂະວິວັດ, ສັດຈະວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອກຳນົດຮູ້ ຍ່ອມຫຼີກອອກ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັນຍາວิວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອຄິດປຸງແຕ່ງ ຍ່ອມຫຼີກອອກ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມຫຼີກອອກ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອເຮັດໃຫ້ເກີດປັນຍາ ຍ່ອມຫຼີກອອກ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຢານະວິວັດ. ບຸກຄົນເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມຫຼີກອອກ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິໂມກຂະວິວັດ. ບຸກຄົນຍ່ອມຫຼີກອອກໂດຍຄວາມເປັນຈິງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດຈະວິວັດ.

Yattha saññāvivaṭṭo tattha cetovivaṭṭo, yattha cetovivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo, yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo tattha cittavivaṭṭo, yattha cittavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo. Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo tattha ñāṇavivaṭṭo, yattha ñāṇavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo. Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo tattha vimokkhavivaṭṭo, yattha vimokkhavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo. Yattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo tattha saccavivaṭṭo, yattha saccavivaṭṭo tattha saññāvivaṭṭo cetovivaṭṭo cittavivaṭṭo ñāṇavivaṭṭo vimokkhavivaṭṭo. Ayaṃ vimokkhavivaṭṭo.

ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີເຈໂຕວິວັດ, ໃນທຳໃດມີເຈໂຕວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດ, ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດແລະເຈໂຕວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີຈິດຕະວິວັດ, ໃນທຳໃດມີຈິດຕະວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດແລະເຈໂຕວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ ເຈໂຕວິວັດ ແລະຈິດຕະວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີຢານະວິວັດ, ໃນທຳໃດມີຢານະວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດ ເຈໂຕວິວັດ ແລະຈິດຕະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ ເຈໂຕວິວັດ ຈິດຕະວິວັດ ແລະຢານະວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີວິໂມກຂະວິວັດ, ໃນທຳໃດມີວິໂມກຂະວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດ ເຈໂຕວິວັດ ຈິດຕະວິວັດ ແລະຢານະວິວັດ. ໃນທຳໃດມີສັນຍາວິວັດ ເຈໂຕວິວັດ ຈິດຕະວິວັດ ຢານະວິວັດ ແລະວິໂມກຂະວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີສັດຈະວິວັດ, ໃນທຳໃດມີສັດຈະວິວັດ ໃນທຳນັ້ນມີສັນຍາວິວັດ ເຈໂຕວິວັດ ຈິດຕະວິວັດ ຢານະວິວັດ ແລະວິໂມກຂະວິວັດ. ນີ້ຄື ວິໂມກຂະວິວັດ.

Katamā vimokkhabhāvanā? Paṭhamassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, dutiyassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, tatiyassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, catutthassa jhānassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, ākāsānañcāyatanasamāpattiyā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, viññāṇañcāyatanasamāpattiyā…pe… ākiñcaññāyatanasamāpattiyā… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, sotāpattimaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, sakadāgāmimaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, anāgāmimaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, arahattamaggassa āsevanā bhāvanā bahulīkammaṃ, ayaṃ vimokkhabhāvanā.

ການຈະເລີນວິໂມກ (ວິໂມກຂະພາວະນາ) ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງປະຖົມມະຊານ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງທຸຕິຍະຊານ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງຕະຕິຍະຊານ, การເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງຈະຕຸດຖະຊານ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ ...ຯລຯ... ເຊິ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ເຊິ່ງເນວະສັນຍានາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງໂສດາປັດຕິມັກ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງສະກະທາຄາມີມັກ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງອະນາຄາມີມັກ, ການເສບຄົບ ການຈະເລີນ ການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ນີ້ຄື ການຈະເລີນວິໂມກ.

Katamā vimokkhappaṭippassaddhi? Paṭhamassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, dutiyassa jhānassa paṭilābho vā vipāko vā, tatiyassa jhānassa…pe… catutthassa jhānassa… ākāsānañcāyatanasamāpattiyā… viññāṇañcāyatanasamāpattiyā… ākiñcaññāyatanasamāpattiyā… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā paṭilābho vā vipāko [Pg.266] vā, sotāpattimaggassa sotāpattiphalaṃ, sakadāgāmimaggassa sakadāgāmiphalaṃ, anāgāmimaggassa anāgāmiphalaṃ, arahattamaggassa arahattaphalaṃ, ayaṃ vimokkhappaṭippassaddhīti.

ຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງວິໂມກ (ວິໂມກຂະປະຕິປັດສັດທິ) ແມ່ນຫຍັງ? ຄື ການໄດ້ມາ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງປະຖົມມະຊານ, ການໄດ້ມາ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງທຸຕິຍະຊານ, ແຫ່ງຕະຕິຍະຊານ ...ຯລຯ... ແຫ່ງຈະຕຸດຖະຊານ... ແຫ່ງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ແຫ່ງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ແຫ່ງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ການໄດ້ມາ ຫຼື ວິບາກ ແຫ່ງເນວະສັນຍានາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ໂສດາປັດຕິຜົນ ແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ, ສະກະທາຄາມີຜົນ ແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ, ອະນາຄາມີຜົນ ແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ, ອະຣະຫັດຕະຜົນ ແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ. ນີ້ຄື ຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງວິໂມກ.

Tatiyabhāṇavāro.

ຕະຕິຍະພານະວານ ຈົບແລ້ວ.

Vimokkhakathā niṭṭhitā.

ວິໂມກຂະກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

6. Gatikathā

໖. ຄະຕິກະຖາ

231. Gatisampattiyā ñāṇasampayutte katinaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇasampayutte katinaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Rūpāvacarānaṃ devānaṃ katinaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Arūpāvacarānaṃ devānaṃ katinaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti?

໒໓໑. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິທີ່ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ໃນຄະຕິສົມບັດ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດເທົ່າໃດ? ໃນຂະນະປະຕິສົນທິທີ່ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ຂອງພວກກະສັດມະຫາສານ, ພວກພາມມະຫາສານ, ພວກຄະຫະບໍດີມະຫາສານ ແລະພວກເທວະດາຜູ້ເປັນກາມາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດເທົ່າໃດ? ຂອງພວກເທວະດາຜູ້ເປັນຮູບາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດເທົ່າໃດ? ຂອງພວກເທວະດາຜູ້ເປັນອະຮູບາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດເທົ່າໃດ?

Gatisampattiyā ñāṇasampayutte aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti. Khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇasampayutte aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti. Rūpāvacarānaṃ devānaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti. Arūpāvacarānaṃ devānaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti.

In ຂະນະປະຕິສົນທິທີ່ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ໃນຄະຕິສົມບັດ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ 8 ປະການ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິທີ່ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ຂອງພວກກະສັດມະຫາສານ, ພວກພາມມະຫາສານ, ພວກຄະຫະບໍດີມະຫາສານ ແລະພວກເທວະດາຜູ້ເປັນກາມາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອomມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ 8 ປະການ. ຂອງພວກເທວະດາຜູ້ເປັນຮູບາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ 8 ປະການ. ຂອງພວກເທວະດາຜູ້ເປັນອະຮູບາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ 8 ປະການ.

232. Gatisampattiyā ñāṇasampayutte katamesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Kusalakammassa javanakkhaṇe tayo hetū kusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – kusalamūlapaccayāpi saṅkhārā. Nikantikkhaṇe dve hetū akusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – akusalamūlapaccayāpi saṅkhārā. Paṭisandhikkhaṇe tayo hetū abyākatā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi nāmarūpaṃ’’.

໒໓໒. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິທີ່ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ໃນຄະຕິສົມບັດ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ 8 ປະການໃດແດ່? ໃນຂະນະແຫ່ງຊວນຈິດຂອງກຸສົນກຳ, ເຫດ 3 ປະການ ເປັນກຸສົນ; ເຫດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຂະນະນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືກຸສົນມູນ'. ໃນຂະນະແຫ່ງນິຍັນຕິ (ຄວາມຍິນດີພໍໃຈ), ເຫດ 2 ປະການ ເປັນອະກຸສົນ; ເຫດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຂະນະນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ສັງຂານທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືອະກຸສົນມູນ'. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ, ເຫດ 3 ປະການ ເປັນອັບພະຍາກິດ; ເຫດເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນຂະນະນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ວິນຍານ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືນາມຮູບ, ນາມຮູບ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືວິນຍານ'.

Paṭisandhikkhaṇe pañcakkhandhā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāro [Pg.267] mahābhūtā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe tayo jīvitasaṅkhārā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe nāmañca rūpañca sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime cuddasa dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāro khandhā arūpino sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe pañcindriyāni sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe tayo hetū sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe nāmañca viññāṇañca sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime cuddasa dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime aṭṭhavīsati dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Gatisampattiyā ñāṇasampayutte imesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti.

ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ຂັນຫ້າ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ມະຫາພູດສີ່ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ຊີວິດສັງຂານສາມ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມແລະຮູບ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ທຳສິບສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມຂັນສີ່ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ອິນຊີຫ້າ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ເຫດສາມ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມແລະວິນຍານ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ທຳສິບສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ທຳຊາວແປດປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຄະຕິສົມບັດ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດແປດປະການເຫຼົ່ານີ້.

Khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇasampayutte katamesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Kusalakammassa javanakkhaṇe tayo hetū kusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘kusalamūlapaccayāpi saṅkhārā’’. Nikantikkhaṇe dve hetū akusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘akusalamūlapaccayāpi saṅkhārā’’. Paṭisandhikkhaṇe tayo hetū abyākatā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi nāmarūpaṃ’’.

ແກ່ກະສັດມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ພາມມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ຄະຫະບໍດີມະຫາສານທັງຫຼາຍ ແລະເທວະດາຜູ້ເປັນກາມາວະຈອນທັງຫຼາຍ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດແປດປະການໃດແດ່? ໃນຊະວະນະຂະນະແຫ່ງກຸສົນກຳ, ເຫດສາມ ເປັນກຸສົນ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະກຸສົນມູນເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມມີ'. ໃນຂະນະແຫ່ງນິກັນຕິ, ເຫດສອງ ເປັນອະກຸສົນ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະອະກຸສົນມູນເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມມີ'. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ເຫດສາມ ເປັນອັບຍາກົດ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະນາມຮູບເປັນປັດໄຈ, ວິນຍານກໍຍ່ອມມີ; ແມ່ນເພາະວິນຍານເປັນປັດໄຈ, ນາມຮູບກໍຍ່ອມມີ'.

Paṭisandhikkhaṇe [Pg.268] pañcakkhandhā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāro mahābhūtā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe tayo jīvitasaṅkhārā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe nāmañca rūpañca sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime cuddasa dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāro khandhā arūpino sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe pañcindriyāni sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe tayo hetū sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe nāmañca viññāṇañca sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime cuddasa dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime aṭṭhavīsati dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇasampayutte imesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti.

In ປະຕິສົນທິຂະນະ, ຂັນຫ້າ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ມະຫາພູດສີ່ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍะປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ຊີວິດສັງຂານສາມ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມແລະຮູບ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ທຳສິບສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມຂັນສີ່ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ອິນຊີຫ້າ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ເຫດສາມ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມແລະວິນຍານ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ທຳສິບສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ທຳຊາວແປດປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິບປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ແກ່ກະສັດມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ພາມມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ຄະຫະບໍດີມະຫາສານທັງຫຼາຍ ແລະເທວະດາຜູ້ເປັນກາມາວະຈອນທັງຫຼາຍ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດແປດປະການເຫຼົ່ານີ້.

Rūpāvacarānaṃ devānaṃ katamesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Kusalakammassa javanakkhaṇe tayo hetū kusalā…pe… rūpāvacarānaṃ devānaṃ imesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti.

ແກ່ເທວະດາຜູ້ເປັນຮູບາວະຈອນທັງຫຼາຍ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດແປດປະການໃດແດ່? ໃນຊະວະນະຂະນະແຫ່ງກຸສົນກຳ, ເຫດສາມ ເປັນກຸສົນ... ລະ... ແກ່ເທວະດາຜູ້ເປັນຮູບາວະຈອນທັງຫຼາຍ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດແປດປະການເຫຼົ່ານີ້.

Arūpāvacarānaṃ devānaṃ katamesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Kusalakammassa javanakkhaṇe tayo hetū kusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘kusalamūlapaccayāpi saṅkhārā’’. Nikantikkhaṇe dve hetū akusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya [Pg.269] sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘akusalamūlapaccayāpi saṅkhārā’’. Paṭisandhikkhaṇe tayo hetū abyākatā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘nāmapaccayāpi viññāṇaṃ viññāṇapaccayāpi nāmaṃ’’.

ແກ່ເທວະດາຜູ້ເປັນອະຮູບາວະຈອນທັງຫຼາຍ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດແປດປະການໃດແດ່? ໃນຊະວະນະຂະນະແຫ່ງກຸສົນກຳ, ເຫດສາມ ເປັນກຸສົນ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະກຸສົນມູນເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມມີ'. ໃນຂະນະແຫ່ງນິກັນຕິ, ເຫດສອງ ເປັນອະກຸສົນ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະອະກຸສົນມູນເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມມີ'. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ເຫດສາມ ເປັນອັບຍາກົດ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະນາມເປັນປັດໄຈ, ວິນຍານກໍຍ່ອມມີ; ແມ່ນເພາະວິນຍານເປັນປັດໄຈ, ນາມກໍຍ່ອມມີ'.

Paṭisandhikkhaṇe cattāro khandhā arūpino sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe pañcindriyāni sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe tayo hetū sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe nāmañca viññāṇañca sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime cuddasa dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Arūpāvacarānaṃ devānaṃ imesaṃ aṭṭhannaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti.

In ປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມຂັນສີ່ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ອິນຊີຫ້າ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ເຫດສາມ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ນາມແລະວິນຍານ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ທຳສິບສີ່ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິສສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ແກ່ເທວະດາຜູ້ເປັນອະຮູບາວະຈອນທັງຫຼາຍ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດແປດປະການເຫຼົ່ານີ້.

233. Gatisampattiyā ñāṇavippayutte katinaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇavippayutte katinaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti?

໒໓໓. ໃນຄະຕິສົມບັດ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດເທົ່າໃດປະການ? ແກ່ກະສັດມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ພາມມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ຄະຫະບໍດີມະຫາສານທັງຫຼາຍ ແລະເທວະດາຜູ້ເປັນກາມາວະຈອນທັງຫຼາຍ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດເທົ່າໃດປະການ?

Gatisampattiyā ñāṇavippayutte channaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti. Khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇavippayutte channaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti.

In ຄະຕິສົມບັດ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດຫົກປະການ. ແກ່ກະສັດມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ພາມມະຫາສານທັງຫຼາຍ, ຄະຫະບໍດີມະຫາສານທັງຫຼາຍ ແລະເທວະດາຜູ້ເປັນກາມາວະຈອນທັງຫຼາຍ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດຫົກປະການ.

Gatisampattiyā ñāṇavippayutte katamesaṃ channaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Kusalakammassa javanakkhaṇe dve hetū kusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – kusalamūlapaccayāpi saṅkhārā. Nikantikkhaṇe dve hetū akusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – akusalamūlapaccayāpi saṅkhārā. Paṭisandhikkhaṇe dve hetū abyākatā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya [Pg.270] sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘nāmarūpapaccayāpi viññāṇaṃ, viññāṇapaccayāpi nāmarūpaṃ’’.

In ຄະຕິສົມບັດ ໃນປະຕິສົນທິຂະນະທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍຍານ, ການເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດຫົກປະການໃດແດ່? ໃນຊະວະນະຂະນະແຫ່ງກຸສົນກຳ, ເຫດສອງ ເປັນກຸສົນ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະກຸສົນມູນເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມມີ'. ໃນຂະນະແຫ່ງນິກັນຕິ, ເຫດສອງ ເປັນອະກຸສົນ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະອະກຸສົນມູນເປັນປັດໄຈ, ສັງຂານທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມມີ'. ໃນປະຕິສົນທິຂະນະ, ເຫດສອງ ເປັນອັບຍາກົດ; ໃນຂະນະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດຕະປັດໄຈ ແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ — 'ແມ່ນເພາະນາມຮູບເປັນປັດໄຈ, ວິນຍານກໍຍ່ອມມີ; ແມ່ນເພາະວິນຍານເປັນປັດໄຈ, ນາມຮູບກໍຍ່ອມມີ'.

Paṭisandhikkhaṇe pañcakkhandhā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāro mahābhūtā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe tayo jīvitasaṅkhārā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe nāmañca rūpañca sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime cuddasa dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāro khandhā arūpino sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe cattāri indriyāni sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe dve hetū sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe nāmañca viññāṇañca sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime dvādasa dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, sampayuttapaccayā honti. Paṭisandhikkhaṇe ime chabbīsati dhammā sahajātapaccayā honti, aññamaññapaccayā honti, nissayapaccayā honti, vippayuttapaccayā honti. Gatisampattiyā ñāṇavippayutte imesaṃ channaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti.

ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ຂັນ ໕ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ມະຫາພູດ ໔ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ຊີວິດສັງຂານ ໓ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ນາມແລະຮູບ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ທຳ ໑໔ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນនិតສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ນາມຂັນ ໔ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ອິນຊີ ໔ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ເຫດ ໒ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ນາມແລະວິນຍານ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ທຳ ໑໒ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນສຳປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຂະນະປະຕິສົນທິ ທຳ ໒໖ ເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນອັນຍະມັນຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນນິດສະຍະປັດໄຈ, ຍ່ອມເປັນວິປະຍຸດຕະປັດໄຈ. ໃນຄະຕິສຳບັດ, ເມື່ອຍານະວິປະຍຸດປະຕິສົນທິ, ການເກີດຂຶ້ນຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ ໖ ເຫຼົ່ານີ້.

Khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇavippayutte katamesaṃ channaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hoti? Kusalakammassa javanakkhaṇe dve hetū kusalā; tasmiṃ khaṇe jātacetanāya sahajātapaccayā honti. Tena vuccati – ‘‘kusalamūlapaccayāpi saṅkhārā…pe… khattiyamahāsālānaṃ brāhmaṇamahāsālānaṃ gahapatimahāsālānaṃ [Pg.271] kāmāvacarānaṃ devānaṃ ñāṇavippayutte imesaṃ channaṃ hetūnaṃ paccayā upapatti hotī’’ti.

ໃນຂະນະປະຕິສົນທິອັນເປັນຍານະວິປະຍຸດ ຂອງພວກຂັດຕິຍະມະຫາສານ, ພຣາມມະຫາສານ, ຄະຫະປະຕິມະຫາສານ ແລະເທວະດາຊັ້ນກາມາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ ໖ ເຫຼົ່າໃດ? ໃນຂະນະຊະວະນະແຫ່ງກຸສົນກຳ ເຫດ ໒ ຍ່ອມເປັນກຸສົນ; ໃນຂະນະນັ້ນ ເຫດ ໒ ນັ້ນ ຍ່ອມເປັນສະຫະຊາດະປັດໄຈແກ່ເຈດຕະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດວ່າ — 'ເພາະກຸສົນມູນເປັນປັດໄຈ ຈຶ່ງມີສັງຂານ... ເປ... ໃນຂະນະປະຕິສົນທິອັນເປັນຍານະວິປະຍຸດ ຂອງພວກຂັດຕິຍະມະຫາສານ, ພຣາມມະຫາສານ, ຄະຫະປະຕິມະຫາສານ ແລະເທວະດາຊັ້ນກາມາວະຈອນ, ການເກີດຂຶ້ນຍ່ອມມີ ເພາະປັດໄຈຄືເຫດ ໖ ເຫຼົ່ານີ້' ດັ່ງນີ້.

Gatikathā niṭṭhitā.

ຄະຕິກะຖາ ຈົບແລ້ວ.

7. Kammakathā

໗. ກຳມະກະຖາ

234. Ahosi kammaṃ, ahosi kammavipāko. Ahosi kammaṃ, nāhosi kammavipāko. Ahosi kammaṃ, atthi kammavipāko. Ahosi kammaṃ, natthi kammavipāko. Ahosi kammaṃ, bhavissati kammavipāko. Ahosi kammaṃ, na bhavissati kammavipāko. [Atītakammaṃ]

໒໓໔. ກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳໄດ້ມີແລ້ວ. ກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳຍັງບໍ່ທັນມີ. ກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີຢູ່. ກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳບໍ່ມີ. ກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳຈັກມີ. ກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳຈັກບໍ່ມີ. [ອະດີດຕະກຳ]

Atthi kammaṃ, atthi kammavipāko. Atthi kammaṃ, natthi kammavipāko. Atthi kammaṃ, bhavissati kammavipāko. Atthi kammaṃ, na bhavissati kammavipāko. [Paccuppannakammaṃ]

ກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳມີຢູ່. ກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳບໍ່ມີ. ກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳຈັກມີ. ກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳຈັກບໍ່ມີ. [ປັດຈຸບັນນະກຳ]

Bhavissati kammaṃ, bhavissati kammavipāko. Bhavissati kammaṃ, na bhavissati kammavipāko. [Anāgatakammaṃ]

ກຳຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງກຳຈັກມີ. ກຳຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງກຳຈັກບໍ່ມີ. [ອະນາຄົດຕະກຳ]

235. Ahosi kusalaṃ kammaṃ, ahosi kusalassa kammassa vipāko. Ahosi kusalaṃ kammaṃ, nāhosi kusalassa kammassa vipāko. Ahosi kusalaṃ kammaṃ, atthi kusalassa kammassa vipāko. Ahosi kusalaṃ kammaṃ, natthi kusalassa kammassa vipāko. Ahosi kusalaṃ kammaṃ, bhavissati kusalassa kammassa vipāko. Ahosi kusalaṃ kammaṃ, na bhavissati kusalassa kammassa vipāko.

໒໓໕. ກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ. ກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳຍັງບໍ່ທັນມີ. ກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳມີຢູ່. ກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳບໍ່ມີ. ກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງกຸສົນກຳຈັກມີ. ກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳຈັກບໍ່ມີ.

Atthi kusalaṃ kammaṃ, atthi kusalassa kammassa vipāko. Atthi kusalaṃ kammaṃ, natthi kusalassa kammassa vipāko. Atthi kusalaṃ kammaṃ, bhavissati kusalassa kammassa vipāko. Atthi kusalaṃ kammaṃ, na bhavissati kusalassa kammassa vipāko.

ກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳມີຢູ່. ກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳບໍ່ມີ. ກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳຈັກມີ. ກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳຈັກບໍ່ມີ.

Bhavissati kusalaṃ kammaṃ, bhavissati kusalassa kammassa vipāko. Bhavissati kusalaṃ kammaṃ, na bhavissati kusalassa kammassa vipāko.

ກຸສົນກຳຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳຈັກມີ. ກຸສົນກຳຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງກຸສົນກຳຈັກບໍ່ມີ.

Ahosi akusalaṃ kammaṃ, ahosi akusalassa kammassa vipāko. Ahosi akusalaṃ kammaṃ, nāhosi akusalassa kammassa vipāko. Ahosi [Pg.272] akusalaṃ kammaṃ, atthi akusalassa kammassa vipāko. Ahosi akusalaṃ kammaṃ, natthi akusalassa kammassa vipāko. Ahosi akusalaṃ kammaṃ, bhavissati akusalassa kammassa vipāko. Ahosi akusalaṃ kammaṃ, na bhavissati akusalassa kammassa vipāko.

ອະກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ. ອະກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳຍັງບໍ່ທັນມີ. ອະກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳມີຢູ່. ອະກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳບໍ່ມີ. ອະກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳຈັກມີ. ອະກຸສົນກຳໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳຈັກບໍ່ມີ.

Atthi akusalaṃ kammaṃ, atthi akusalassa kammassa vipāko. Atthi akusalaṃ kammaṃ, natthi akusalassa kammassa vipāko. Atthi akusalaṃ kammaṃ, bhavissati akusalassa kammassa vipāko. Atthi akusalaṃ kammaṃ, na bhavissati akusalassa kammassa vipāko.

ອະກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳມີຢູ່. ອະກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳບໍ່ມີ. ອະກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳຈັກມີ. ອະກຸສົນກຳມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳຈັກບໍ່ມີ.

Bhavissati akusalaṃ kammaṃ, bhavissati akusalassa kammassa vipāko. Bhavissati akusalaṃ kammaṃ, na bhavissati akusalassa kammassa vipāko.

ອະກຸສົນກຳຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳຈັກມີ. ອະກຸສົນກຳຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງອະກຸສົນກຳຈັກບໍ່ມີ.

Ahosi sāvajjaṃ kammaṃ…pe… ahosi anavajjaṃ kammaṃ…pe… ahosi kaṇhaṃ kammaṃ…pe… ahosi sukkaṃ kammaṃ…pe… ahosi sukhudrayaṃ kammaṃ…pe… ahosi dukkhudrayaṃ kammaṃ…pe… ahosi sukhavipākaṃ kammaṃ…pe… ahosi dukkhavipākaṃ kammaṃ, ahosi dukkhavipākassa kammassa vipāko. Ahosi dukkhavipākaṃ kammaṃ, nāhosi dukkhavipākassa kammassa vipāko. Ahosi dukkhavipākaṃ kammaṃ, atthi dukkhavipākassa kammassa vipāko. Ahosi dukkhavipākaṃ kammaṃ, natthi dukkhavipākassa kammassa vipāko. Ahosi dukkhavipākaṃ kammaṃ, bhavissati dukkhavipākassa kammassa vipāko. Ahosi dukkhavipākaṃ kammaṃ, na bhavissati dukkhavipākassa kammassa vipāko.

ກຳມີໂທດໄດ້ມີແລ້ວ... ເປ... ກຳບໍ່ມີໂທດໄດ້ມີແລ້ວ... ເປ... ກຳດຳໄດ້ມີແລ້ວ... ເປ... ກຳຂາວໄດ້ມີແລ້ວ... ເປ... ກຳມີສຸກເປັນກຳໄລໄດ້ມີແລ້ວ... ເປ... ກຳມີທຸກເປັນກຳໄລໄດ້ມີແລ້ວ... ເປ... ກຳມີວິບາກເປັນສຸກໄດ້ມີແລ້ວ... ເປ... ກຳມີວິບາກເປັນທຸກໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກໄດ້ມີແລ້ວ. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກຍັງບໍ່ທັນມີ. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກມີຢູ່. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກບໍ່ມີ. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກມີ. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກໄດ້ມີແລ້ວ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກບໍ່ມີ.

Atthi dukkhavipākaṃ kammaṃ, atthi dukkhavipākassa kammassa vipāko. Atthi dukkhavipākaṃ kammaṃ, natthi dukkhavipākassa kammassa vipāko. Atthi dukkhavipākaṃ kammaṃ, bhavissati dukkhavipākassa kammassa vipāko. Atthi dukkhavipākaṃ kammaṃ, na bhavissati dukkhavipākassa kammassa vipāko.

ກຳມີວິບາກເປັນທຸກມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກມີຢູ່. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກບໍ່ມີ. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກມີ. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກມີຢູ່, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກບໍ່ມີ.

Bhavissati dukkhavipākaṃ kammaṃ, bhavissati dukkhavipākassa kammassa vipāko. Bhavissati dukkhavipākaṃ kammaṃ, na bhavissati dukkhavipākassa kammassa vipākoti.

ກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກມີ. ກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກມີ, ວິບາກແຫ່ງກຳມີວິບາກເປັນທຸກຈັກບໍ່ມີ.

Kammakathā niṭṭhitā.

ກຳມະກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

8. Vipallāsakathā

໘. ວິປັດລາສະກະຖາ

236. Purimanidānaṃ[Pg.273]. ‘‘Cattārome, bhikkhave, saññāvipallāsā cittavipallāsā diṭṭhivipallāsā. Katame cattāro? Anicce, bhikkhave, niccanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso. Dukkhe, bhikkhave, sukhanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso. Anattani, bhikkhave, attāti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso. Asubhe, bhikkhave, subhanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso. Ime kho, bhikkhave, cattāro saññāvipallāsā cittavipallāsā diṭṭhivipallāsā.

໒໓໖. ນິທານເໝືອນກ່ອນ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິປັດລາສຄືສັນຍາວິປັດລາສ, ຈິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ວ່າທ່ຽງ ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, ຈິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ ວ່າເປັນສຸກ ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, ຈິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ວ່າເປັນຕົວຕົນ ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, จິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄ່າງາມ ວ່າງາມ ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, ຈິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ວິປັດລາສຄືສັນຍາວິປັດລາສ, ຈິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ ໔ ປະການ.'

‘‘Cattārome, bhikkhave, nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā nadiṭṭhivipallāsā. Katame cattāro? Anicce, bhikkhave, aniccanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso. Dukkhe, bhikkhave, dukkhanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso. Anattani, bhikkhave, anattāti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso. Asubhe, bhikkhave, asubhanti nasaññāvipallāso nacittavipallāso nadiṭṭhivipallāso. Ime kho, bhikkhave, cattāro nasaññāvipallāsā nacittavipallāsā nadiṭṭhivipallāsā’’ti.

'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມບໍ່ວິປັດລາສຄືສັນຍາບໍ່ວິປັດລາສ, ຈິດບໍ່ວິປັດລາສ, ທິດຖິບໍ່ວິປັດລາສ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ວ່າບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນຈິດຕະວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ ວ່າເປັນທຸກ ບໍ່ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນຈິດຕະວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ວ່າບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ບໍ່ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນຈິດຕະວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄ່າງາມ ວ່າບໍ່ຄ່າງາມ ບໍ່ເປັນສັນຍາວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນຈິດຕະວິປັດລາສ, ບໍ່ເປັນທິດຖິວິປັດລາສ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄວາມບໍ່ວິປັດລາສຄືສັນຍາບໍ່ວິປັດລາສ, ຈິດບໍ່ວິປັດລາສ, ທິດຖິບໍ່ວິປັດລາສ ໔ ປະການ' ດັ່ງນີ້.

‘‘Anicce niccasaññino, dukkhe ca sukhasaññino;

Anattani ca attāti, asubhe subhasaññino;

Micchādiṭṭhihatā sattā, khittacittā visaññino.

ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າທ່ຽງ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ, ມີຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າເປັນສຸກ ໃນສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ, ມີຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າເປັນຕົວຕົນ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ, ແລະມີຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າງາມ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄ່າງາມ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຖືກທຳລາຍດ້ວຍມິດສາທິດຖິ, ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານ, ມີສັນຍາວິປັດລາສ.

‘‘Te yogayuttā mārassa, ayogakkhemino janā;

Sattā gacchanti saṃsāraṃ, jātimaraṇagāmino.

ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມປະກອບດ້ວຍໂຍຄະຂອງມານ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມກະເສມຈາກໂຍຄະ, ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປໃນສັງສານວັດ, ເປັນຜູ້ເຖິງການເກີດແລະການຕາຍ.

‘‘Yadā ca buddhā lokasmiṃ, uppajjanti pabhaṅkarā;

Te imaṃ dhammaṃ pakāsenti, dukkhūpasamagāminaṃ.

ໃນກາລະໃດ ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຜູ້ເຮັດແສງສະຫວ່າງໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ ຍ່ອມສະເດັດອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ, ພຣະພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະແດງທຳນີ້ ອັນນຳໄປສູ່ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງທຸກ.

‘‘Tesaṃ sutvāna sappaññā, sacittaṃ paccaladdhu te;

Aniccaṃ aniccato dakkhuṃ, dukkhamaddakkhu dukkhato.

ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີປັນຍາ ໄດ້ຟັງທຳຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຈິດຂອງຕົນຄືນມາ, ຍ່ອມເຫັນສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມເຫັນສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ.

‘‘Anattani [Pg.274] anattāti, asubhaṃ asubhataddasuṃ;

Sammādiṭṭhisamādānā, sabbaṃ dukkhaṃ upaccagu’’nti.

ຍ່ອມເຫັນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ວ່າບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ, ຍ່ອມເຫັນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄ່າງາມ ວ່າບໍ່ຄ່າງາມ, ເພາະການສະມາທານສຳມາທິດຖິ ຍ່ອມກ້າວລ່ວງພົ້ນທຸກທັງປວງ' ດັ່ງນີ້.

Ime cattāro vipallāsā diṭṭhisampannassa puggalassa pahīnā, appahīnāti. Keci pahīnā, keci appahīnā? Anicce niccanti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso pahīno. Dukkhe sukhanti saññā uppajjati, cittaṃ uppajjati, diṭṭhivipallāso pahīno. Anattani attāti saññāvipallāso cittavipallāso diṭṭhivipallāso pahīno. Asubhe subhanti saññā uppajjati, cittaṃ uppajjati, diṭṭhivipallāso pahīno. Dvīsu vatthūsu cha vipallāsā pahīnā. Dvīsu vatthūsu dve vipallāsā pahīnā, cattāro vipallāsā appahīnā. Catūsu vatthūsu aṭṭha vipallāsā pahīnā, cattāro vipallāsā appahīnāti.

ວິປັດລາສ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງບຸກຄົນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທິດຖິ ລະໄດ້ແລ້ວ ຫຼືຍັງລະບໍ່ໄດ້? ບາງປະການລະໄດ້ແລ້ວ, ບາງປະການຍັງລະບໍ່ໄດ້. ຄື ວິປັດລາສວ່າທ່ຽງ ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ທ່ຽງ ຄືສັນຍາວິປັດລາສ, ຈິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ ລະໄດ້ແລ້ວ. ໃນສິ່ງທີ່ເປັນທຸກ ຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າມີສຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ຈິດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ແຕ່ທິດຖິວິປັດລາສລະໄດ້ແລ້ວ. ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນຕົວຕົນ ວ່າເປັນຕົວຕົນ ຄືສັນຍາວິປັດລາສ, ຈິດຕະວິປັດລາສ, ທິດຖິວິປັດລາສ ລະໄດ້ແລ້ວ. ໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ຄ່າງາມ ຄວາມສຳຄັນໝາຍວ່າງາມຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ຈິດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ແຕ່ທິດຖິວິປັດລາສລະໄດ້ແລ້ວ. ໃນວັດຖຸ ໒ ປະການ ວິປັດລາສ ໖ ລະໄດ້ແລ້ວ. ໃນວັດຖຸ ໒ ປະການ ວິປັດລາສ ໒ ລະໄດ້ແລ້ວ, ວິປັດລາສ ໔ ຍັງລະບໍ່ໄດ້. ໃນວັດຖຸ ໔ ປະການ ວິປັດລາສ ໘ ລະໄດ້ແລ້ວ, ວິປັດລາສ ໔ ຍັງລະບໍ່ໄດ້ ດັ່ງນີ້.

Vipallāsakathā niṭṭhitā.

ວິປັລລາສກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

9. Maggakathā

໙. ມັກຄະກະຖາ

237. Maggoti kenaṭṭhena maggo? Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā pahānāya maggo ceva hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca, paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

໒໓໗. ທີ່ຊື່ວ່າ ມັກ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ ສັມມາທິຕຖິ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະມິດສາທິຕຖິ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappassa pahānāya maggo ceva hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca, paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari [Pg.275] paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

ສັມມາສັງກັປປະ ເພາະອັດຖະວ່າການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາຣົມ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະມິດສາສັງກັປປະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງeຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya pahānāya maggo ceva hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca, paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

ສັມມາວາຈາ ເພາະອັດຖະວ່າການກຳນົດຖື ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງeຫດ ເພື່ອການລະມິດສາວາຈາ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantassa pahānāya maggo ceva hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

ສັມມາກັມມັນຕະ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນສະມຸດຖານ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະມິດສາກັມມັນຕະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvassa pahānāya maggo ceva hetu ca…pe… paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmassa pahānāya maggo ceva hetu ca…pe… upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā pahānāya maggo ceva hetu ca…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhissa pahānāya maggo ceva hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca, paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

ສັມມາອາຊີວະ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມຜຸດຜ່ອງ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະມິດສາອາຊີວະ... ລະ... ສັມມາວາຍາມະ ເພາະອັດຖະວ່າການປະຄອງໄວ້ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະມິດສາວາຍາມະ... ລະ... ສັມມາສະຕິ ເພາະອັດຖະວ່າການປາກົດ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະມິດສາສະຕິ... ລະ... ສັມມາສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະມິດສາສະມາທິ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikassa kāmarāgasaññojanassa paṭighasaññojanassa oḷārikassa kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa pahānāya maggo ceva [Pg.276] hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca, paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ ສັມມາທິຕຖິ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ສັມມາສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າความບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະກາມະຣາຄະສັງໂຍດອັນຫຍາບ, ປະຕິຄະສັງໂຍດອັນຫຍາບ, ກາມະຣາຄານຸໄສອັນຫຍາບ, ປະຕິຄານຸໄສອັນຫຍາບ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatassa kāmarāgasaññojanassa paṭighasaññojanassa, anusahagatassa kāmarāgānusayassa paṭighānusayassa pahānāya maggo ceva hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca, paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ ສັມມາທິຕຖິ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ສັມມາສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະກາມະຣາຄະສັງໂຍດອັນລະອຽດ, ປະຕິຄະສັງໂຍດອັນລະອຽດ, ກາມະຣາຄານຸໄສອັນລະອຽດ, ປະຕິຄານຸໄສອັນລະອຽດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgassa arūparāgassa mānassa uddhaccassa avijjāya, mānānusayassa bhavarāgānusayassa avijjānusayassa pahānāya maggo ceva hetu ca, sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanāya maggo ceva hetu ca, kilesānaṃ pariyādānāya maggo ceva hetu ca, paṭivedhādivisodhanāya maggo ceva hetu ca, cittassa adhiṭṭhānāya maggo ceva hetu ca, cittassa, vodānāya maggo ceva hetu ca, visesādhigamāya maggo ceva hetu ca, uttari paṭivedhāya maggo ceva hetu ca, saccābhisamayāya maggo ceva, hetu ca, nirodhe patiṭṭhāpanāya maggo ceva hetu ca.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ສັມມາທິຕຖິ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ສັມມາສະມາທິ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການລະຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊຊາ, ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ແລະອະວິຊຊານຸໄສ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການອຸປະຖັມທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມສະອາດບໍລິສຸດແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອຄວາມຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການແທງຕະຫຼອດອັນຍິ່ງ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອການຕຣັສຮູ້ສັດຈະ, ເປັນທັງມັກແລະເປັນທັງເຫດ ເພື່ອໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນນິໂຣດ.

Dassanamaggo sammādiṭṭhi, abhiniropanamaggo sammāsaṅkappo, pariggahamaggo sammāvācā, samuṭṭhānamaggo sammākammanto, vodānamaggo sammāājīvo, paggahamaggo sammāvāyāmo, upaṭṭhānamaggo sammāsati, avikkhepamaggo sammāsamādhi. Upaṭṭhānamaggo satisambojjhaṅgo, pavicayamaggo dhammavicayasambojjhaṅgo, paggahamaggo vīriyasambojjhaṅgo, pharaṇamaggo pītisambojjhaṅgo, upasamamaggo [Pg.277] passaddhisambojjhaṅgo, avikkhepamaggo samādhisambojjhaṅgo, paṭisaṅkhānamaggo upekkhāsambojjhaṅgo.

ສັມມາທິຕຖິ ເປັນມັກຄືການເຫັນ, ສັມມາສັງກັປປະ ເປັນມັກຄືການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາຣົມ, ສັມມາວາຈາ ເປັນມັກຄືການກຳນົດຖື, ສັມມາກັມມັນຕະ ເປັນມັກຄືການຕັ້ງຂຶ້ນດ້ວຍດີ, ສັມມາອາຊີວະ ເປັນມັກຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງ, ສັມມາວາຍາມະ ເປັນມັກຄືການປະຄອງໄວ້, ສັມມາສະຕິ ເປັນມັກຄືການປາກົດ, ສັມມາສະມາທິ ເປັນມັກຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ສະຕິສັມໂພດຊົງ ເປັນມັກຄືການປາກົດ, ທັມມະວິຈະຍະສັມໂພດຊົງ ເປັນມັກຄືການເລືອກເຟັ້ນ, ວິຣິຍະສັມໂພດຊົງ ເປັນມັກຄືການປະຄອງໄວ້, ປີຕິສັມໂພດຊົງ ເປັນມັກຄືຄວາມແຜ່ຊ່ານ, ປັດສັດທິສັມໂພດຊົງ ເປັນມັກຄືຄວາມສະຫງົບ, ສະມາທິສັມໂພດຊົງ ເປັນມັກຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ອຸເປກຂາສັມໂພດຊົງ ເປັນມັກຄືການພິຈາລະນາ.

Assaddhiye akampiyamaggo saddhābalaṃ, kosajje akampiyamaggo vīriyabalaṃ, pamāde akampiyamaggo satibalaṃ, uddhacce akampiyamaggo samādhibalaṃ, avijjāya akampiyamaggo paññābalaṃ. Adhimokkhamaggo saddhindriyaṃ, paggahamaggo vīriyindriyaṃ, upaṭṭhānamaggo satindriyaṃ, avikkhepamaggo samādhindriyaṃ, dassanamaggo paññindriyaṃ.

ສັດທາພະລະ ເປັນມັກທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ເຊື່ອ, ວິຣິຍະພະລະ ເປັນມັກທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ, ສະຕິພະລະ ເປັນມັກທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະໝາດ, ສະມາທິພະລະ ເປັນມັກທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, ປັນຍາພະລະ ເປັນມັກທີ່ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊຊາ. ສັດທິນທຣີ ເປັນມັກຄືການນ້ອມໃຈເຊື່ອ, ວິຣິຍິນທຣີ ເປັນມັກຄືການປະຄອງໄວ້, ສະຕິນທຣີ ເປັນມັກຄືການປາກົດ, ສະມາທິນທຣີ ເປັນມັກຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ປັນຍິນທຣີ ເປັນມັກຄືການເຫັນ.

Ādhipateyyaṭṭhena indriyā maggo, akampiyaṭṭhena balā maggo, niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā maggo, hetuṭṭhena maggaṅgā maggo, upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā maggo, padahanaṭṭhena sammappadhānā maggo, ijjhanaṭṭhena iddhipādā maggo, tathaṭṭhena saccāni maggo, avikkhepaṭṭhena samatho maggo, anupassanaṭṭhena vipassanā maggo, ekarasaṭṭhena samathavipassanā maggo, anativattanaṭṭhena yuganaddhā maggo, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi maggo, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi maggo, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi maggo, muttaṭṭhena vimokkho maggo, paṭivedhaṭṭhena vijjā maggo, pariccāgaṭṭhena vimutti maggo, samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ maggo, chando mūlaṭṭhena maggo, manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena maggo, phasso samodhānaṭṭhena maggo, vedanā samosaraṇaṭṭhena maggo, samādhi pamukhaṭṭhena maggo, sati ādhipateyyaṭṭhena maggo, paññā tatuttaraṭṭhena maggo, vimutti sāraṭṭhena maggo, amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena maggoti.

ອິນທຣີທັງຫຼາຍ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖะວ່າເປັນໃຫຍ່, ພະລະທັງຫຼາຍ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງນຳອອກ, ອົງມັກ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການປາກົດ, ສັມມັບປະທານທັງຫຼາຍ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການເພຍພະຍາຍາມ, ອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມສຳເລັດ, ສັດຈະທັງຫຼາຍ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມແທ້ຈິງ, ສະມະຖະ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ວິປັດສະນາ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເນືອງໆ, ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການມີກິດເປັນອັນດຽວກັນ, ຍຸຄະນັດທະທັມ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການບໍ່ລ່ວງເກີນກັນ, ສີລະວິສຸດທິ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການສຳລວມ, ຈິດຕະວິສຸດທິ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ทິຕຖິວິສຸດທິ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການເຫັນ, ວິໂມກ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ວິຊຊາ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການແທງຕະຫຼອດ, ວິມຸດຕິ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການສະຫຼະລະຖິ້ມ, ຂະຍະຍານ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການຕັດຂາດໂດຍບໍ່ເຫຼືອ, ສັນທະ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນມູນຮາກ, ມະນະສິການ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນສະມຸດຖານ, ຜັດສະ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການປະຊຸມກັນ, ເວດທະນາ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າການປະຊຸມກັນ, ສະມາທິ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະທານ, ສະຕິ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່, ປັນຍາ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຍອດຍິ່ງກວ່າທັມນັ້ນໆ, ວິມຸດຕິ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນແກ່ນສານ, ພຣະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ເປັນມັກ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ ດັ່ງນີ້.

Maggakathā niṭṭhitā.

ມັກຄະກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

10. Maṇḍapeyyakathā

໑໐. ມັນທະເປຍຍະກະຖາ

238. ‘‘Maṇḍapeyyamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ. Satthā sammukhībhūto tidhattamaṇḍo. Satthari sammukhībhūte desanāmaṇḍo, paṭiggahamaṇḍo, brahmacariyamaṇḍo’’.

໒໓໘. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣົມມະຈັນນີ້ ເປັນນ້ຳໃສອັນຄວນດື່ມ. ພຣະສາດສະດາຊົງປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າ. ເມື່ອພຣະສາດສະດາຊົງປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າ ນ້ຳໃສ (ມັນທະ) ຍ່ອມມີ ໓ ປະການ ຄື: ເທສະນານ້ຳໃສ (ເທສະນາມັນທະ), ປະຕິຄະຫະນ້ຳໃສ (ປະຕິຄະຫະມັນທະ), ພຣົມມະຈັນນ້ຳໃສ (ພຣົມມະຈະຣິຍະມັນທະ).

Katamo desanāmaṇḍo? Catunnaṃ ariyasaccānaṃ ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ, catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ…pe… catunnaṃ sammappadhānānaṃ… catunnaṃ iddhipādānaṃ… pañcannaṃ indriyānaṃ… pañcannaṃ [Pg.278] balānaṃ… sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ… ariyassa aṭṭhaṅgikassa maggassa ācikkhanā desanā paññāpanā paṭṭhapanā vivaraṇā vibhajanā uttānīkammaṃ – ayaṃ desanāmaṇḍo.

ເທສະນານ້ຳໃສ ເປັນແນວໃດ? ຄື ການບອກ, ການສະແດງ, ການບັນຍັດ, ການແຕ່ງຕັ້ງ, ການເປີດເຜີຍ, ການຈຳແນກ, ການເຮັດໃຫ້ປາກົດແຈ້ງ ຊຶ່ງອະລິຍະສັດ ໔, ສະຕິປັດຖານ ໔... ລະ... ສັມມັບປະທານ ໔, ອິດທິບາດ ໔, ອິນທຣີ ໕, ພະລະ ໕, ໂພດຊົງ ໗, ອະລິຍະມັກມີອົງ ໘; ການບອກ, ການສະແດງ, ການບັນຍັດ, ການແຕ່ງຕັ້ງ, ການເປີດເຜີຍ, ການຈຳແນກ, ການເຮັດໃຫ້ປາກົດແຈ້ງ ຊຶ່ງອະລິຍະມັກມີອົງ ໘ ນີ້ແຫຼະ ເອີ້ນວ່າ ເທສະນານ້ຳໃສ.

Katamo paṭiggahamaṇḍo? Bhikkhū bhikkhuniyo upāsakā upāsikāyo devā manussā ye vā panaññepi keci viññātāro – ayaṃ paṭiggahamaṇḍo.

ປະຕິຄະຫະນ້ຳໃສ ເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີທັງຫຼາຍ, ອຸປາສົກທັງຫຼາຍ, ອຸປາສິກາທັງຫຼາຍ, ເທວະດາທັງຫຼາຍ, ມະນຸດທັງຫຼາຍ ຫຼື ຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍອື່ນໃດກໍຕາມ ນີ້ແຫຼະ ເອີ້ນວ່າ ປະຕິຄະຫະນ້ຳໃສ.

Katamo brahmacariyamaṇḍo? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi, sammāsaṅkappo, sammāvācā, sammākammanto, sammāājīvo, sammāvāyāmo, sammāsati, sammāsamādhi – ayaṃ brahmacariyamaṇḍo.

ພຣົມມະຈັນນ້ຳໃສ ເປັນແນວໃດ? ຄື ອະລິຍະມັກມີອົງ ໘ ນີ້ເອງ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຕຖິ, ສັມມາສັງກັປປະ, ສັມມາວາຈາ, ສັມມາກັມມັນຕະ, ສັມມາອາຊີວະ, ສັມມາວາຍາມະ, ສັມມາສະຕິ, ສັມມາສະມາທິ ນີ້ແຫຼະ ເອີ້ນວ່າ ພຣົມມະຈັນນ້ຳໃສ.

239. Adhimokkhamaṇḍo saddhindriyaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; assaddhiyaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā saddhindriyassa adhimokkhamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriyindriyaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; kosajjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā vīriyindriyassa paggahamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṃ, pamādo kasaṭo; pamādaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā satindriyassa upaṭṭhānamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; uddhaccaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā samādhindriyassa avikkhepamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Dassanamaṇḍo paññindriyaṃ, avijjaṃ kasaṭo; avijjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā paññindriyassa dassanamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ.

໒໓໙. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະທິໂມກ (ການນ້ອມໃຈເຊື່ອ) ຄືສັດທິນຊີ, ຄວາມບໍ່ມີສັດທາຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມບໍ່ມີສັດທາອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອະທິໂມກແຫ່ງສັດທິນຊີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເเปຍຍະ (ເຄື່ອງດື່ມອັນໃສສະອາດ). ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືວິຣິຍິນຊີ, ຄວາມກຽດຄ້ານຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມກຽດຄ້ານອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສະຕິນຊີ, ຄວາມປະມາດຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມປະມາດອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານແຫ່ງສະຕິນຊີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິນຊີ, อຸດທັດຈະຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມອຸດທັດຈະອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະແຫ່ງສະມາທິນຊີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະ (ການເຫັນ) ຄືປັນຍິນຊີ, ອະວິຊາຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມອະວິຊາອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະແຫ່ງປັນຍິນຊີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ.

Assaddhiye akampiyamaṇḍo saddhābalaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; assaddhiyaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā saddhābalassa assaddhiye akampiyamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Kosajje akampiyamaṇḍo vīriyabalaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; kosajjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā vīriyabalassa kosajje akampiyamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Pamāde akampiyamaṇḍo satibalaṃ, pamādo kasaṭo; pamādaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā satibalassa pamāde akampiyamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; uddhaccaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā samādhibalassa uddhacce akampiyamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṃ, avijjā kasaṭo; avijjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā paññābalassa avijjāya akampiyamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ຄືສັດທາພະລະ, ຄວາມບໍ່ມີສັດທາຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມບໍ່ມີສັດທາອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາແຫ່ງສັດທາພະລະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ຄືວິຣິຍະພະລະ, ຄວາມກຽດຄ້ານຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມກຽດຄ້ານອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານແຫ່ງວິຣິຍະພະລະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ ຄືສະຕິພະລະ, ຄວາມປະມາດຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມປະມາດອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດແຫ່ງສະຕິພະລະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເเปຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອຸດທັດຈະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິພະລະ, อຸດທັດຈະຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມອຸດທັດຈະອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອຸດທັດຈະແຫ່ງສະມາທິພະລະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊา ຄືປັນຍາພະລະ, ອະວິຊາຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມອະວິຊາອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາແຫ່ງປັນຍາພະລະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ.

Upaṭṭhānamaṇḍo [Pg.279] satisambojjhaṅgā, pamādo kasaṭo; pamādaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Pavicayamaṇḍo dhammavicayasambojjhaṅgo, avijjā kasaṭo; avijjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā dhammavicayasambojjhaṅgassa pavicayamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriyasambojjhaṅgo, kosajjaṃ kasaṭo; kosajjaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā vīriyasambojjhaṅgassa paggahamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Pharaṇamaṇḍo pītisambojjhaṅgo, pariḷāho kasaṭo; pariḷāhaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā pītisambojjhaṅgassa pharaṇamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Upasamamaṇḍo passaddhisambojjhaṅgo, duṭṭhullaṃ kasaṭo; duṭṭhullaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā passaddhisambojjhaṅgassa upasamamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samādhisambojjhaṅgo, uddhaccaṃ kasaṭo; uddhaccaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā samādhisambojjhaṅgassa avikkhepamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Paṭisaṅkhānamaṇḍo upekkhāsambojjhaṅgo, appaṭisaṅkhā kasaṭo; appaṭisaṅkhaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສະຕິສຳໂພດຊົງ, ຄວາມປະມາດຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມປະມາດອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານແຫ່ງສະຕິສຳໂພດຊົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະວິຈະຍະ (ຄວາມເລືອກເຟັ້ນ) ຄືທັມມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ, ອະວິຊາຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມອະວິຊາອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືປະວິຈະຍະແຫ່ງທັມມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ, ຄວາມກຽດຄ້ານຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມກຽດຄ້ານອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະແຫ່ງວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຜະຣະນະ (ຄວາມແຜ່ຊ່ານ) ຄືປີຕິສຳໂພດຊົງ, ຄວາມຮ້ອນຮົນຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມຮ້ອນຮົນອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືຜະຣະນະແຫ່ງປີຕິສຳໂພດຊົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປະສະມະ (ຄວາມສະຫງົບ) ຄືປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ, ຄວາມຫຍາບຊ້າຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມຫຍາບຊ້າອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປະສະມະແຫ່ງປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິສຳໂພດຊົງ, อຸດທັດຈະຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມອຸດທັດຈະອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະແຫ່ງສະມາທິສຳໂພດຊົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເเปຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຕິສັງຂານ (ຄວາມພິຈາລະນາ) ຄືອຸເπεກຂາສຳໂພດຊົງ, ຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຕິສັງຂານແຫ່ງອຸເπεກຂາສຳໂພດຊົງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ.

Dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi, micchādiṭṭhi kasaṭo; micchādiṭṭhiṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammādiṭṭhiyā dassanamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Abhiniropanamaṇḍo sammāsaṅkappo, micchāsaṅkappo kasaṭo; micchāsaṅkappaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāsaṅkappassa abhiniropanamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Pariggahamaṇḍo sammāvācā, micchāvācā kasaṭo; micchāvācaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāvācāya pariggahamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Samuṭṭhānamaṇḍo sammākammanto, micchākammanto kasaṭo; micchākammantaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammākammantassa samuṭṭhānamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Vodānamaṇḍo sammāājīvo, micchāājīvo kasaṭo; micchāājīvaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāājīvassa vodānamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Paggahamaṇḍo sammāvāyāmo, micchāvāyāmo kasaṭo; micchāvāyāmaṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāvāyāmassa paggahamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati, micchāsati kasaṭo; micchāsatiṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāsatiyā upaṭṭhānamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi, micchāsamādhi kasaṭo; micchāsamādhiṃ kasaṭaṃ chaḍḍetvā sammāsamādhissa avikkhepamaṇḍaṃ pivatīti – maṇḍapeyyaṃ.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະ (ການເຫັນ) ຄືສຳມາທິຖິ, ມິດສາທິຖິຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາທິຖິອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະແຫ່ງສຳມາທິຖິ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະພິນιໂຣປະນະ (ການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ) ຄືສຳມາສັງກັບປະ, ມິດສາສັງກັບປະຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາສັງກັບປະອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອະພິນιໂຣປະນະແຫ່ງສຳມາສັງກັບປະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຣິກຄະຫະ (ຄວາມກຳນົດຖື) ຄືsຳມາວາຈາ, ມິດສາວາຈາຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາວາຈາອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຣິກຄະຫະແຫ່ງສຳມາວາຈາ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືສະມຸດຖານ (ຄວາມຕັ້ງຂຶ້ນ) ຄືສຳມາກຳມັນຕະ, ມິດສາກຳມັນຕະຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາກຳມັນຕະອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືສະມຸດຖານແຫ່ງສຳມາກຳມັນຕະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືໂວດານະ (ຄວາມຜຸດຜ່ອງ) ຄືສຳມາອາຊີວະ, ມິດສາອາຊີວະຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາອາຊີວະອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືໂວດານະແຫ່ງສຳມາອາຊີວະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືສຳມາວາຍາມະ, ມິດສາວາຍາມະຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາວາຍາມະອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະແຫ່ງສຳມາວາຍາມະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສຳມາສະຕິ, ມິດສາສະຕິຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາສະຕິອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານແຫ່ງສຳມາສະຕິ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສຳມາສະມາທິ, ມິດສາສະມາທິຄືຕະກອນ; ບຸກຄົນລະຖິ້ມມິດສາສະມາທິອັນເປັນຕະກອນນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມດື່ມສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະແຫ່ງສຳມາສະມາທິ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັນທະເປຍຍະ.

240. Atthi maṇḍo, atthi peyyaṃ, atthi kasaṭo. Adhimokkhamaṇḍo saddhindriyaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso [Pg.280] – idaṃ peyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriyindriyaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṃ, pamādo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Dassanamaṇḍo paññindriyaṃ, avijjā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ.

໒໔໐. ສ່ວນໃສສະອາດມີຢູ່, ເຄື່ອງດື່ມມີຢູ່, ຕະກອນມີຢູ່. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະທິໂມກ (ການນ້ອມໃຈເຊື່ອ) ຄືສັດທິນຊີ, ຄວາມບໍ່ມີສັດທາຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອະທິໂມກນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືວິຣິຍິນຊີ, ຄວາມກຽດຄ້ານຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສະຕິນຊີ, ຄວາມປະມາດຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິນຊີ, ອຸດທັດຈະຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະ (ການເຫັນ) ຄືປັນຍິນຊີ, ອະວິຊາຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ.

Assaddhiye akampiyamaṇḍo saddhābalaṃ, assaddhiyaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Kosajje akampiyamaṇḍo vīriyabalaṃ, kosajjaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Pamāde akampiyamaṇḍo satibalaṃ, pamādo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṃ, uddhaccaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṃ, avijjā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ຄືສັດທາພະລະ, ຄວາມບໍ່ມີສັດທາຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທານັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ຄືວິຣິຍະພະລະ, ຄວາມກຽດຄ້ານຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ ຄືສະຕິພະລະ, ຄວາມປະມາດຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອຸດທັດຈະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິພະລະ, ອຸດທັດຈະຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອຸດທັດຈະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊา ຄືປັນຍາພະລະ, ອະວິຊาຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊານັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ.

Upaṭṭhānamaṇḍo satisambojjhaṅgo, pamādo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Pavicayamaṇḍo dhammavicayasambojjhaṅgo, avijjā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Paggahamaṇḍo vīriyasambojjhaṅgo, kosajjaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Pharaṇamaṇḍo pītisambojjhaṅgo, pariḷāho kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Upasamamaṇḍo passaddhisambojjhaṅgo, duṭṭhullaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo samādhisambojjhaṅgo, uddhaccaṃ kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Paṭisaṅkhānamaṇḍo upekkhāsambojjhaṅgo, apaṭisaṅkhā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສະຕິສຳໂພດຊົງ, ຄວາມປະມາດຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະວິຈະຍະ (ຄວາມເລືອກເຟັ້ນ) ຄືທັມມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ, ອະວິຊາຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືປະວິຈະຍະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ, ຄວາມກຽດຄ້ານຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືຜະຣະນະ (ຄວາມແຜ່ຊ່ານ) ຄືປີຕິສຳໂພດຊົງ, ຄວາມຮ້ອນຮົນຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືຜະຣະນະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປະສະມະ (ຄວາມສະຫງົບ) ຄືປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ, ຄວາມຫຍາບຊ້າຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປະສະມະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິສຳໂພດຊົງ, ອຸດທັດຈະຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຕິສັງຂານ (ຄວາມພິຈາລະນາ) ຄືອຸເπεກຂາສຳໂພດຊົງ, ຄວາມບໍ່ພິຈາລະນາຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຕິສັງຂານນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ.

Dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi, micchādiṭṭhi kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Abhiniropanamaṇḍo sammāsaṅkappo, micchāsaṅkappo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ [Pg.281] peyyaṃ. Pariggahamaṇḍo sammāvācā, micchāvācā kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Samuṭṭhānamaṇḍo sammākammanto, micchākammanto kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Vodānamaṇḍo sammāājīvo, micchāājīvo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Paggahamaṇḍo sammāvāyāmo, micchāvāyāmo kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati, micchāsati kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ. Avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi, micchāsamādhi kasaṭo; yo tattha attharaso dhammaraso vimuttiraso – idaṃ peyyaṃ.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະ (ການເຫັນ) ຄືສຳມາທິຖິ, ມິດສາທິຖິຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະພິນιໂຣປະນະ (ການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ) ຄືສຳມາສັງກັບປະ, ມິດສາສັງກັບປະຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອະພິນιໂຣປະນະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຣິກຄະຫະ (ຄວາມກຳນົດຖື) ຄືສຳມາວາຈາ, ມິດສາວາຈາຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຣິກຄະຫະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືສະມຸດຖານ (ຄວາມຕັ້ງຂຶ້ນ) ຄືສຳມາກຳມັນຕະ, ມິດສາກຳມັນຕະຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືສະມຸດຖານນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືໂວດານະ (ຄວາມຜຸດຜ່ອງ) ຄືsຳມາອາຊີວະ, ມິດສາອາຊີວະຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືໂວດານະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືສຳມາວາຍາມະ, ມິດສາວາຍາມະຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສຳມາສະຕິ, ມິດສາສະຕິຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ. ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສຳມາສະມາທິ, ມິດສາສະມາທິຄືຕະກອນ; ອັດຖະຣົດ, ທັມມະຣົດ, ວິມຸດຕິຣົດ ໃດທີ່ມີຢູ່ໃນສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະນັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງດື່ມ.

Dassanamaṇḍo sammādiṭṭhi… abhiniropanamaṇḍo sammāsaṅkappo… pariggahamaṇḍo sammāvācā… samuṭṭhānamaṇḍo sammākammanto… vodānamaṇḍo sammāājīvo… paggahamaṇḍo sammāvāyāmo… upaṭṭhānamaṇḍo sammāsati… avikkhepamaṇḍo sammāsamādhi.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະ (การເຫັນ) ຄືສຳມາທິຖິ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະພິນιໂຣປະນະ (ການຍົກຈິດຂຶ້ນສູ່ອາລົມ) ຄືສຳມາສັງກັບປະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຣິກຄະຫະ (ຄວາມກຳນົດຖື) ຄືສຳມາວາຈາ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືສະມຸດຖານ (ຄວາມຕັ້ງຂຶ້ນ) ຄືsຳມາກຳມັນຕະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືໂວດານະ (ຄວາມຜຸດຜ່ອງ) ຄືສຳມາອາຊີວະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືສຳມາວາຍາມະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສຳມາສະຕິ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສຳມາສະມາທິ.

Upaṭṭhānamaṇḍo satisambojjhaṅgo… pavicayamaṇḍo dhammavicayasambojjhaṅgo… paggahamaṇḍo vīriyasambojjhaṅgo… pharaṇamaṇḍo pītisambojjhaṅgo… upasamamaṇḍo passaddhisambojjhaṅgo… avikkhepamaṇḍo samādhisambojjhaṅgo… paṭisaṅkhānamaṇḍo upekkhāsambojjhaṅgo.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສະຕິສຳໂພດຊົງ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະວິຈະຍະ (ຄວາມເລືອກເຟັ້ນ) ຄືທັມມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືຜະຣະນະ (ຄວາມແຜ່ຊ່ານ) ຄືປີຕິສຳໂພດຊົງ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປະສະມະ (ຄວາມສະຫງົບ) ຄືປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິສຳໂພດຊົງ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືປະຕິສັງຂານ (ຄວາມພິຈາລະນາ) ຄືອຸເπεກຂາສຳໂພດຊົງ.

Assaddhiye akampiyamaṇḍo saddhābalaṃ… kosajje akampiyamaṇḍo vīriyabalaṃ… pamāde akampiyamaṇḍo satibalaṃ… uddhacce akampiyamaṇḍo samādhibalaṃ… avijjāya akampiyamaṇḍo paññābalaṃ.

Part 1: ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ຄືສັດທາພະລະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ຄືວິຣິຍະພະລະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ ຄືສະຕິພະລະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອຸດທັດຈະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິພະລະ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ ຄືປັນຍາພະລະ.

Adhimokkhamaṇḍo saddhindriyaṃ… paggahamaṇḍo vīriyindriyaṃ… upaṭṭhānamaṇḍo satindriyaṃ… avikkhepamaṇḍo samādhindriyaṃ… dassanamaṇḍo paññindriyaṃ.

ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະທິໂມກ (ການນ້ອມໃຈເຊື່ອ) ຄືສັດທິນຊີ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືປັກຄະຫະ (ຄວາມປະຄອງໄວ້) ຄືວິຣິຍິນຊີ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືອຸປັດຖານ (ຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ) ຄືສະຕິນຊີ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືອະວິກເຂປະ (ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ) ຄືສະມາທິນຊີ... ສ່ວນໃສສະອາດຄືທັດສະນະ (ການເຫັນ) ຄືປັນຍິນຊີ.

Ādhipateyyaṭṭhena indriyā maṇḍo, akampiyaṭṭhena balā maṇḍo, niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā maṇḍo, hetuṭṭhena maggo maṇḍo, upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā maṇḍo, padahanaṭṭhena sammappadhānā maṇḍo, ijjhanaṭṭhena iddhipādā maṇḍo, tathaṭṭhena saccā maṇḍo, avikkhepaṭṭhena samatho maṇḍo, anupassanaṭṭhena vipassanā maṇḍo, ekarasaṭṭhena samathavipassanā maṇḍo, anativattanaṭṭhena yuganaddhā maṇḍo, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi maṇḍo, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi maṇḍo, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi maṇḍo, muttaṭṭhena vimokkho [Pg.282] maṇḍo, paṭivedhaṭṭhena vijjā maṇḍo, pariccāgaṭṭhena vimutti maṇḍo, samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ maṇḍo, paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ maṇḍo, chando mūlaṭṭhena maṇḍo, manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena maṇḍo, phasso samodhānaṭṭhena maṇḍo, vedanā samosaraṇaṭṭhena maṇḍo, samādhi pamukhaṭṭhena maṇḍo, sati ādhipateyyaṭṭhena maṇḍo, paññā tatuttaraṭṭhena maṇḍo, vimutti sāraṭṭhena maṇḍo, amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena maṇḍoti.

ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ ອິນຊີທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ພົນທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງນຳອອກ ໂພດຊົງທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຫດ ມັກ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງປາກົດ ສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງພະຍາຍາມ ສຳມັບປະທານທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າໃຫ້ສຳເລັດ ອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າແທ້ຈິງ ສັດຈະທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ສະມະຖະ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ວິປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີລົດດຽວ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນ ຍຸຄະນັດທະ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າສຳລວມ ສີລະວິສຸດທິ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຈິດຕະວິສຸດທິ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ ທິດຖິວິສຸດທິ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ ວິໂມກ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ ວິຊາ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫຼະ ວິມຸດຕິ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັດຂາດ ຂະຍະຍານ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫງົບລະງັບ ອະນຸບປาທະຍານ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ສັນທະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນມູນຮາກ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ມະນະສິການ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງຕັ້ງຂຶ້ນ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ຜັດສະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນບ່ອນປະຊຸມ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ເວທະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນບ່ອນລວມລົງ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນປະທານ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ສະຕິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ປັນຍາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນຍອດຍິ່ງ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ວິມຸດຕິ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນແກ່ນສານ ຊື່ວ່າ ມັນດະ, ພະນິພານ ອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ ຊື່ວ່າ ມັນດະ.

Catutthabhāṇavāro.

ພາລະວານທີສີ່ ຈົບແລ້ວ.

Maṇḍapeyyakathā niṭṭhitā.

ມັນດະເປຍຍະກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

Mahāvaggo paṭhamo.

ມະຫາວັກ ທີໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ.

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ສັງເຂບ (ອຸທານ) ຂອງມະຫາວັກນັ້ນ ມີດັ່ງນີ້:

Ñāṇadiṭṭhī ca assāsā, indriyaṃ vimokkhapañcamā;

Gatikammavipallāsā, maggo maṇḍena te dasāti.

ຍານະກະຖາ, ທິດຖິກະຖາ, ອານາປານັດສະຕິກະຖາ (ອັດສາສະ), ອິນທຣິຍະກະຖາ, ວິໂມກຂະກະຖາ ເປັນທີຫ້າ, ຄະຕິກະຖາ, ກັມມະກະຖາ, ວິປັລລາສະກະຖາ, ມັກຄະກະຖາ, ແລະມັນດະກະຖາ ລວມເປັນສິບກະຖາເຫຼົ່ານີ້.

Esa nikāyadharehi ṭhapito, asamo paṭhamo pavaro

ມະຫາວັກນີ້ ອັນພະສັງຄີຕິກາຈານ (ຜູ້ຊົງຈຳນິກາຍ) ໄດ້ຕັ້ງໄວ້ແລ້ວ ເປັນວັກທຳອິດ ອັນປະເສີດ ບໍ່ມີໃຜສະເໝີເໝືອນ

Varavaggoti.

ຊື່ວ່າ ວັກອັນປະເສີດ.

2. Yuganaddhavaggo

໒. ຍຸຄະນັດທະວັກ

1. Yuganaddhakathā

໑. ຍຸຄະນັດທະກະຖາ

1. Evaṃ [Pg.283] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Āyasmā ānando etadavoca –

໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ ອາໄສຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ. ໃນທີ່ນັ້ນ ພະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ”. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບຄຳຂອງພະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: “ອາວຸໂສ”. ພະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattapattaṃ byākaroti, sabbaso catūhi maggehi etesaṃ vā aññatarena. Katamehi catūhi?

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ກໍຕາມ ທີ່ພະຍາກອນການບັນລຸອະຣະຫັດຕະຜົນໃນສຳນັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ຍ່ອມພະຍາກອນດ້ວຍມັກ 4 ປະການທັງໝົດ ຫຼື ດ້ວຍມັກໃດມັກໜຶ່ງໃນມັກ 4 ປະການນີ້. ມັກ 4 ປະການນັ້ນ ຄືຫຍັງແດ່?

‘‘Idhāvuso, bhikkhu samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti. Tassa samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນວິປັດສະນາທີ່ມີສະມະຖະເປັນຫົວໜ້າ. ເມື່ອລາວຈະເລີນວິປັດສະນາທີ່ມີສະມະຖະເປັນຫົວໜ້າຢູ່, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນຢູ່, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti. Tassa vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະທີ່ມີວິປັດສະນາເປັນຫົວໜ້າ. ເມື່ອລາວຈະເລີນສະມະຖະທີ່ມີວິປັດສະນາເປັນຫົວໜ້າຢູ່, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນຢູ່, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Tassa samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvayato maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ. ເມື່ອລາວຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປຢູ່, ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນຢູ່, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່orມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhuno dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti. So, āvuso, samayo yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi [Pg.284] hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyati. So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti. Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸມີໃຈອັນອຸດທັດຈະໃນທຳຄອບງຳແລ້ວ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ມີສະໄໝທີ່ຈິດນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ພາຍໃນ, ສະຫງົບລົງ, ເປັນເອກະພາບ, ຕັ້ງໝັ້ນເປັນສະມາທິ. ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ເມື່ອລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນຢູ່, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

‘‘Yo hi koci, āvuso, bhikkhu vā bhikkhunī vā mama santike arahattapattaṃ byākaroti, sabbaso imehi catūhi maggehi, etesaṃ vā aññatarenā’’ti.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ຫຼື ພິກຂຸນີ ຮູບໃດຮູບໜຶ່ງ ກໍຕາມ ທີ່ພະຍາກອນການບັນລຸອະຣະຫັດຕະຜົນໃນສຳນັກຂອງຂ້າພະເຈົ້າ, ຍ່ອມພະຍາກອນດ້ວຍມັກ 4 ປະການນີ້ທັງໝົດ ຫຼື ດ້ວຍມັກໃດມັກໜຶ່ງໃນມັກ 4 ປະການນີ້”.

1. Suttantaniddeso

໑. ສູດຕັນຕະນິດເທດ

2. Kathaṃ samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti? Nekkhammavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Tattha jāte dhamme aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Iti paṭhamaṃ samatho, pacchā vipassanā. Tena vuccati – ‘‘samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā.

໒. ພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນວິປັດສະນາທີ່ມີສະມະຖະເປັນຫົວໜ້າແນວໃດ? ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂັມມະ ຊື່ວ່າ ສະມາທິ. ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະມາທິນັ້ນ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ດັ່ງນີ້ ສະມະຖະເກີດກ່ອນ, ວິປັດສະນາເກີດພາຍຫຼັງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: “ຈະເລີນວິປັດສະນາທີ່ມີສະມະຖະເປັນຫົວໜ້າ”. ຄຳວ່າ “ຈະເລີນ” ຄື ພາວະນາ 4 ປະການ ຄື: ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະມາທິນັ້ນ, ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີລົດດຽວແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງນຳໄປເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນສົມຄວນແກ່ທຳນັ້ນ, ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ.

Maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati? Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi maggo sañjāyati, abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo maggo sañjāyati, pariggahaṭṭhena sammāvācā maggo sañjāyati, samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto maggo sañjāyati, vodānaṭṭhena sammāājīvo maggo sañjāyati, paggahaṭṭhena sammāvāyāmo maggo sañjāyati, upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati maggo sañjāyati, avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi maggo sañjāyati – evaṃ maggo sañjāyati.

ຄຳວ່າ “ມັກເກີດຂຶ້ນ” ນັ້ນ ມັກເກີດຂຶ້ນແນວໃດ? ສຳມາທິດຖິ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ສຳມາສັງກັບປະ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຈົດຈໍ່, ສຳມາວາຈາ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າກຳນົດ, ສຳມາກັມມັນຕະ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຕັ້ງຂຶ້ນດ້ວຍດີ, ສຳມາອາຊີວະ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຜຸດຜ່ອງ, ສຳມາວາຍາມະ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າປະຄອງໄວ້, ສຳມາສະຕິ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າປາກົດ, ສຳມາສະມາທິ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ — ມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້.

So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti āsevatīti kathaṃ āsevati? Āvajjanto āsevati, jānanto āsevati, passanto āsevati, paccavekkhanto āsevati, cittaṃ adhiṭṭhahanto āsevati, saddhāya adhimuccanto āsevati, vīriyaṃ paggaṇhanto āsevati, satiṃ upaṭṭhāpento āsevati, cittaṃ samādahanto āsevati, paññāya pajānanto āsevati, abhiññeyyaṃ abhijānanto āsevati, pariññeyyaṃ parijānanto āsevati, pahātabbaṃ pajahanto āsevati[Pg.285], bhāvetabbaṃ bhāvento āsevati, sacchikātabbaṃ sacchikaronto āsevati – evaṃ āsevati.

ຄຳວ່າ “ລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ” ໃນຄຳວ່າ “ເສບ” ນັ້ນ ເສບແນວໃດ? ພິຈາລະນາຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ຮູ້ຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ເຫັນຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ພິຈາລະນາຄືນຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ອະທິຖານຈິດຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ປະຄອງຄວາມພຽນຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ຕັ້ງສະຕິໄວ້ຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ຕັ້ງຈິດໝັ້ນຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ອຍູ່ ຍ່ອມເສບ, ລະທຳທີ່ຄວນລະຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ຈະເລີນທຳທີ່ຄວນຈະເລີນຢູ່ ຍ່ອມເສບ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມເສບ — ເສບຢ່າງນີ້.

Bhāvetīti kathaṃ bhāveti? Āvajjanto bhāveti, jānanto bhāveti, passanto bhāveti, paccavekkhanto bhāveti, cittaṃ adhiṭṭhahanto bhāveti, saddhāya adhimuccanto bhāveti, vīriyaṃ paggaṇhanto bhāveti, satiṃ upaṭṭhāpento bhāveti, cittaṃ samādahanto bhāveti, paññāya pajānanto bhāveti, abhiññeyyaṃ abhijānanto bhāveti, pariññeyyaṃ parijānanto bhāveti, pahātabbaṃ pajahanto bhāveti, bhāvetabbaṃ bhāvento bhāveti, sacchikātabbaṃ sacchikaronto bhāveti – evaṃ bhāveti.

ຄຳວ່າ “ຈະເລີນ” ນັ້ນ ຈະເລີນແນວໃດ? ພິຈາລະນາຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ຮູ້ຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເຫັນຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ພິຈາລະນາຄືນຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ອະທິຖານຈິດຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ປະຄອງຄວາມພຽນຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ຕັ້ງສະຕິໄວ້ຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ຕັ້ງຈິດໝັ້ນຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ອຍູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ລະທຳທີ່ຄວນລະຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ຈະເລີນທຳທີ່ຄວນຈະເລີນຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມຈະເລີນ — ຈະເລີນຢ່າງນີ້.

Bahulīkarotīti kathaṃ bahulīkaroti? Āvajjanto bahulīkaroti, jānanto bahulīkaroti, passanto bahulīkaroti, paccavekkhanto bahulīkaroti, cittaṃ adhiṭṭhahanto bahulīkaroti, saddhāya adhimuccanto bahulīkaroti, vīriyaṃ paggaṇhanto bahulīkaroti, satiṃ upaṭṭhāpento bahulīkaroti, cittaṃ samādahanto bahulīkaroti, paññāya pajānanto bahulīkaroti, abhiññeyyaṃ abhijānanto bahulīkaroti, pariññeyyaṃ parijānanto bahulīkaroti, pahātabbaṃ pajahanto bahulīkaroti, bhāvetabbaṃ bhāvento bahulīkaroti, sacchikātabbaṃ sacchikaronto bahulīkaroti – evaṃ bahulīkaroti.

ຄຳວ່າ “ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ” ນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແນວໃດ? ພິຈາລະນາຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຮູ້ຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ເຫັນຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ພິຈາລະນາຄືນຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ອະທິຖານຈິດຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ປະຄອງຄວາມພຽນຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຕັ້ງສະຕິໄວ້ຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຕັ້ງຈິດໝັ້ນຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຮູ້ຍິ່ງທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ກຳນົດຮູ້ທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ອຍູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ລະທຳທີ່ຄວນລະຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ຈະເລີນທຳທີ່ຄວນຈະເລີນຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຢູ່ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ — ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້.

Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti anusayā byantīhontīti kathaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti? Sotāpattimaggena, sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso – imāni tīṇi saññojanāni pahīyanti; diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Sakadāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; oḷāriko kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Anāgāmimaggena anusahagataṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Arahattamaggena rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni pañca saññojanāni pahīyanti; mānānusayo, bhavarāgānusayo[Pg.286], avijjānusayo – ime tayo anusayā byantīhonti. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

ຄຳວ່າ “ເມື່ອລາວເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນຢູ່, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ” ນັ້ນ ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍແນວໃດ? ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປແນວໃດ? ດ້ວຍໂສດາປັດຕິມັກ, ສັງໂຍດ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສັກກາຍະທິດຖິ, ວິຈິກິດສາ, ສີລັບພະຕະປາຣາມາດ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 2 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ທິດຖານຸໄສ, ວິຈິກິດສານຸໄສ ຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ດ້ວຍສະກະທາຄາມີມັກ, ສັງໂຍດ 2 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ, ປະຕິຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 2 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ, ປະຕິຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ ຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ, ສັງໂຍດ 2 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງລະອຽດ, ປະຕິຄະສັງໂຍດຢ່າງລະອຽດ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 2 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງລະອຽດ, ປະຕິຄານຸໄສຢ່າງລະອຽດ ຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ສັງໂຍດ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊາ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ອະວິຊານຸໄສ ຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປຢ່າງນີ້.

3. Abyāpādavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi…pe… ālokasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi…pe… paṭinissaggānupassī assāsavasena paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Tattha jāte dhamme aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Iti paṭhamaṃ samatho, pacchā vipassanā. Tena vuccati – ‘‘samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā.

໓. ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ຊື່ວ່າ ສະມາທິ... ລະ... ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ ຊື່ວ່າ ສະມາທິ... ລະ... ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າຂອງຜູ້ພิຈາລະນາເຫັນການສະຫຼະຄືນ, ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນການສະຫຼະຄືນ ຊື່ວ່າ ສະມາທິ. ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະມາທິນັ້ນ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ດ້ວຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ດັ່ງນີ້ ສະມະຖະເກີດກ່ອນ, ວິປັດສະນາເກີດພາຍຫຼັງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ: “ຈະເລີນວິປັດສະນາທີ່ມີສະມະຖະເປັນຫົວໜ້າ”. ຄຳວ່າ “ຈະເລີນ” ຄື ພາວະນາ 4 ປະການ ຄື: ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະມາທິນັ້ນ, ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າມີລົດດຽວແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງນຳໄປເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນສົມຄວນແກ່ທຳນັ້ນ, ພາວະນາ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ.

Maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati? Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi maggo sañjāyati, abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo maggo sañjāyati…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi maggo sañjāyati. Evaṃ maggo sañjāyati.

ຄຳວ່າ “ມັກເກີດຂຶ້ນ” ນັ້ນ ມັກເກີດຂຶ້ນແນວໃດ? ສຳມາທິດຖິ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ສຳມາສັງກັບປະ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຈົດຈໍ່... ລະ... ສຳມາສະມາທິ ຊື່ວ່າ ມັກ ເກີດຂຶ້ນ ດ້ວຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ — ມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້.

So taṃ maggaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti āsevatīti kathaṃ āsevati? Āvajjanto āsevati…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto āsevati, evaṃ āsevati. Bhāvetīti kathaṃ bhāveti? Āvajjanto bhāveti, jānanto bhāveti…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto bhāveti, evaṃ bhāveti. Bahulīkarotīti kathaṃ bahulīkaroti? Āvajjanto bahulīkaroti, jānanto bahulīkaroti…pe… sacchikātabbaṃ sacchikaronto bahulīkaroti, evaṃ bahulīkaroti.

ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ, ຍ່ອມຈະເລີນ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ. ທີ່ຊື່ວ່າ 'ເສບ' ນັ້ນ ເຮັດແນວໃດ? ຍ່ອມເສບດ້ວຍການພິຈາລະນາ... ລະ... ຍ່ອມເສບດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຍ່ອມເສບຢ່າງນີ້. ທີ່ຊື່ວ່າ 'ຈະເລີນ' ນັ້ນ ຈະເລີນແນວໃດ? ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍການພິຈາລະນາ, ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍການຮູ້... ລະ... ຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຍ່ອມຈະເລີນຢ່າງນີ້. ທີ່ຊື່ວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ' ນັ້ນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແນວໃດ? ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍການພິຈາລະນາ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍການຮູ້... ລະ... ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງທັມອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້.

Tassa taṃ maggaṃ āsevato bhāvayato bahulīkaroto saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhontīti kathaṃ saññojanā pahīyanti, anusayā byantīhonti? Sotāpattimaggena sakkāyadiṭṭhi vicikicchā sīlabbataparāmāso – imāni tīṇi saññojanāni pahīyanti; diṭṭhānusayo, vicikicchānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Sakadāgāmimaggena oḷārikaṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; oḷāriko kāmarāgānusayo paṭighānusayo [Pg.287] – ime dve anusayā byantīhonti. Anāgāmimaggena anusahagataṃ kāmarāgasaññojanaṃ, paṭighasaññojanaṃ – imāni dve saññojanāni pahīyanti; anusahagato kāmarāgānusayo, paṭighānusayo – ime dve anusayā byantīhonti. Arahattamaggena rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni pañca saññojanāni pahīyanti; mānānusayo, bhavarāgānusayo, avijjānusayo – ime tayo anusayā byantīhonti. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ samathapubbaṅgamaṃ vipassanaṃ bhāveti.

ເມື່ອພິກຂຸນັ້ນເສບ, ຈະເລີນ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງມັກນັ້ນ, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ. ທີ່ວ່າ 'ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ' ນັ້ນ ເປັນແນວໃດ? ດ້ວຍໂສດາປັດຕິມັກ, ສັງໂຍດ 3 ປະການນີ້ ຄື ສັກກາຍະທິດຖິ, ວິຈິກິດສາ, ແລະ ສີລັບພະຕະປະລາມາດ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 2 ປະການນີ້ ຄື ທິດຖານຸໄສ ແລະ ວິຈິກິດສານຸໄສ ຍ່ອມສິ້ນໄປ. ດ້ວຍສະກິທາຄາມີມັກ, ສັງໂຍດ 2 ປະການນີ້ ຄື ກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ ແລະ ປະຕິຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 2 ປະການນີ້ ຄື ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ ແລະ ປະຕິຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ ຍ່ອມສິ້ນໄປ. ດ້ວຍອະນາຄາມີມັກ, ສັງໂຍດ 2 ປະການນີ້ ຄື ກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງລະອຽດ ແລະ ປະຕິຄະສັງໂຍດຢ່າງລະອຽດ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 2 ປະການນີ້ ຄື ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງລະອຽດ ແລະ ປະຕິຄານຸໄສຢ່າງລະອຽດ ຍ່ອມສິ້ນໄປ. ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ສັງໂຍດ 5 ປະການນີ້ ຄື ຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ແລະ ອະວິຊາ ຍ່ອມຖືກລະເສຍ; ອະນຸໄສ 3 ປະການນີ້ ຄື ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ແລະ ອະວິຊານຸໄສ ຍ່ອມສິ້ນໄປ. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ ແລະ ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມສິ້ນໄປ ຢ່າງນີ້ແລ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຈະເລີນວິປັດສະນາ ມີສະມະຖະເປັນເບື້ອງຕົ້ນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

4. Kathaṃ vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti? Aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Tattha jātānaṃ dhammānañca vosaggārammaṇatā cittassa ekaggatā avikkhepo. Samādhi iti paṭhamaṃ vipassanā, pacchā samatho. Tena vuccati – ‘‘vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

໔. ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະມີວິປັດສະນາເປັນທຳນຳໜ້າຢ່າງໃດ? ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າการພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ໃນວິປັດສະນານັ້ນ ຄວາມມີການສະຫຼະເປັນອາລົມ ແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ວິປັດສະນາຈຶ່ງເກີດກ່ອນ, ສະມະຖະເກີດພາຍຫຼັງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະມີວິປັດສະນາເປັນທຳນຳໜ້າ”. ໃນຄຳວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນ” ນີ້ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າການເສບຄົບ...ຯລຯ... ໃນຄຳວ່າ “ມັກເກີດຂຶ້ນ” ມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍຢ່າງນີ້, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

Rūpaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, rūpaṃ dukkhato anupassanaṭṭhena vipassanā, rūpaṃ anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Tattha jātānaṃ dhammānañca vosaggārammaṇatā cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Iti paṭhamaṃ vipassanā, pacchā samatho. Tena vuccati – ‘‘vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນຮູບເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນຮູບເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນຮູບເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ໃນວິປັດສະນານັ້ນ ຄວາມມີການສະຫຼະເປັນອາລົມ ແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ວິປັດສະນາຈຶ່ງເກີດກ່ອນ, ສະມະຖະເກີດພາຍຫຼັງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະມີວິປັດສະນາເປັນທຳນຳໜ້າ”. ໃນຄຳວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນ” ນີ້ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າການເສບຄົບ...ຯລຯ... ໃນຄຳວ່າ “ມັກເກີດຂຶ້ນ” ມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍຢ່າງນີ້, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

Vedanaṃ…pe… saññaṃ … saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato anupassanaṭṭhena vipassanā, jarāmaraṇaṃ dukkhato…pe… anattato anupassanaṭṭhena vipassanā. Tattha jātānaṃ dhammānañca vosaggārammaṇatā cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi. Iti paṭhamaṃ vipassanā, pacchā samatho. Tena vuccati – ‘‘vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ [Pg.288] maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ vipassanāpubbaṅgamaṃ samathaṃ bhāveti.

ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາ...ຯລຯ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ...ຯລຯ... ຊະລາມໍລະນະເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນອະນິດຈະ, ວິປັດສະນາຍ່ອມມີ ໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນຊະລາມໍລະນະເນືອງໆ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ...ຯລຯ... ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ໃນວິປັດສະນານັ້ນ ຄວາມມີການສະຫຼະເປັນອາລົມ ແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ວິປັດສະນາຈຶ່ງເກີດກ່ອນ, ສະມະຖະເກີດພາຍຫຼັງ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະມີວິປັດສະນາເປັນທຳນຳໜ້າ”. ໃນຄຳວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນ” ນີ້ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າການເສບຄົບ...ຯລຯ... ໃນຄຳວ່າ “ມັກເກີດຂຶ້ນ” ມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍຢ່າງນີ້, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະມີວິປັດສະນາເປັນທຳນຳໜ້າຢ່າງນີ້.

5. Kathaṃ samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Soḷasahi ākārehi samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Ārammaṇaṭṭhena gocaraṭṭhena pahānaṭṭhena pariccāgaṭṭhena vuṭṭhānaṭṭhena vivaṭṭanaṭṭhena santaṭṭhena paṇītaṭṭhena vimuttaṭṭhena anāsavaṭṭhena taraṇaṭṭhena animittaṭṭhena appaṇihitaṭṭhena suññataṭṭhena ekarasaṭṭhena anativattanaṭṭhena yuganaddhaṭṭhena.

໕. ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນຢ່າງໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນ ໂດຍອາການ 16 ປະການ ຄື: ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອາລົມ, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໂຄຈອນ, ໂດຍອັດຖະວ່າການລະ, ໂດຍອັດຖະວ່າການສະຫຼະ, ໂດຍອັດຖະວ່າการອອກໄປ, ໂດຍອັດຖະວ່າການຫຼີກອອກ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມສະຫງົບ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມປະນີດ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ມີອາສະວະ, ໂດຍອັດຖະວ່າການຂ້າມພົ້ນ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ມີນິມິດ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມວ່າງເປົ່າ, ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມມີລົດດຽວ, ໂດຍອັດຖະວ່າການບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນ, ໂດຍອັດຖະວ່າການເຂົ້າຄູ່ກັນ.

Kathaṃ ārammaṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhārammaṇo, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhārammaṇā. Iti ārammaṇaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘ārammaṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ ārammaṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອາລົມຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ລະອຸດທັດຈະ ມີນິໂຣດເປັນອາລົມ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ລະອະວິຊາ ມີນິໂຣດເປັນອາລົມ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອາລົມ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອາລົມ”. ໃນຄຳວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນ” ນີ້ ພາວະນາທັງຫຼາຍມີ 4 ປະການ ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າການເສບຄົບ...ຯລຯ... ໃນຄຳວ່າ “ມັກເກີດຂຶ້ນ” ມັກເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍຢ່າງນີ້, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອາລົມຢ່າງນີ້.

Kathaṃ gocaraṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti gocaraṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘gocaraṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະandວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໂຄຈອນຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ລະອຸດທັດຈະ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ລະອະວິຊາ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໂຄຈອນ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ก້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໂຄຈອນ”.

Kathaṃ pahānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilese ca khandhe ca pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti pahānaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘pahānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການລະຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ລະກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອຸດທັດຈະແລະລະຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ລະກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອະວິຊາແລະລະຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າການລະ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການລະ”.

Kathaṃ pariccāgaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca pariccajato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilese ca khandhe ca pariccajato anupassanaṭṭhena [Pg.289] vipassanā nirodhagocarā. Iti pariccāgaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘pariccāgaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການສະຫຼະຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ສະຫຼະກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອຸດທັດຈະແລະສະຫຼະຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ສະຫຼະກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອະວິຊາແລະສະຫຼະຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າການສະຫຼະ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະandວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການສະຫຼະ”.

Kathaṃ vuṭṭhānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilesehi ca khandhehi ca vuṭṭhahato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti vuṭṭhānaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘vuṭṭhānaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການອອກໄປຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ອອກໄປຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອຸດທັດຈະແລະອອກໄປຈາກຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ອອກໄປຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອະວິຊາແລະອອກໄປຈາກຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າການອອກໄປ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການອອກໄປ”.

Kathaṃ vivaṭṭanaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilesehi ca khandhehi ca vivaṭṭato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilesehi ca khandhehi ca vivaṭṭato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti vivaṭṭanaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘vivaṭṭanaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການຫຼີກອອກຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ປາສະຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອຸດທັດຈະແລະປາສະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ປາສະຈາກກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອະວິຊາແລະປາສະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າການຫຼີກອອກ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າການຫຼີກອອກ”.

Kathaṃ santaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi santo honti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā santā hoti nirodhagocarā. Iti santaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘santaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມສະຫງົບຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ລະອຸດທັດຈະ ຍ່ອມສະຫງົບ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ລະອະວິຊາ ຍ່ອມສະຫງົບ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມສະຫງົບ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມສະຫງົບ”.

Kathaṃ paṇītaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi paṇīto hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā paṇītā hoti nirodhagocarā. Iti paṇītaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘paṇītaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມປະນີດຢ່າງໃດ? ສະມາທິຄືຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ລະອຸດທັດຈະ ຍ່ອມປະນີດ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ, ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຂອງຜູ້ລະອະວິຊາ ຍ່ອມປະນີດ ມີນິໂຣດເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຍ່ອມມີລົດດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າความປະນີດ, ຍ່ອມເຂົ້າຄູ່ກັນ, ຍ່ອມບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມປະນີດ”.

Kathaṃ vimuttaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi kāmāsavā vimutto hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā avijjāsavā vimuttā [Pg.290] hoti nirodhagocarā. Iti rāgavirāgā cetovimutti avijjāvirāgā paññā vimuttaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘vimuttaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຈະຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ ຢ່າງໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນລະອຸດທັດຈະ ຄວາມມີອາລົມດຽວຂອງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄືສະມາທິ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມາສະວະ ມີນิບພານເປັນໂຄຈອນ, ເມື່ອລະອະວິຊາ ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກອະວິຊາສະວະ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ເພາະປາສະຈາກລາຄະ ຈຶ່ງເປັນເຈໂຕວິມຸດ, ເພາະປາສະຈາກອະວິຊາ ຈຶ່ງເປັນປັນຍາວิມຸດ, ໂດຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຈຶ່ງມີລົດດຽວກັນ, ເປັນຄູ່ກັນ, ບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ'.

Kathaṃ anāsavaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi kāmāsavena anāsavo hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā avijjāsavena anāsavā hoti nirodhagocarā. Iti anāsavaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘anāsavaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຈະຈະເລີນສະມະຖະandວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີອາສະວະ ຢ່າງໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນລະອຸດທັດຈະ ຄວາມມີອາລົມດຽວຂອງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄືສະມາທິ ຍ່ອມບໍ່ມີອາສະວະເພາະກາມາສະວະ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ, ເມື່ອລະອະວິຊາ ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຍ່ອມບໍ່ມີອາສະວະເພາະອະວິຊາສະວະ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີອາສະວະ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຈຶ່ງມີລົດດຽວກັນ, ເປັນຄູ່ກັນ, ບໍ່ລ່ວງເກີນgັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີອາສະວະ'.

Kathaṃ taraṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca tarato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi nirodhagocaro, avijjāsahagatakilese ca khandhe ca tarato anupassanaṭṭhena vipassanā nirodhagocarā. Iti taraṇaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘taraṇaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຈະຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າການຂ້າມພົ້ນ ຢ່າງໃດ? ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ຂ້າມພົ້ນກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອຸດທັດຈະແລະຂ້າມພົ້ນຂັນທັງຫຼາຍ ຄວາມມີອາລົມດຽວຂອງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄືສະມາທິ ຍ່ອມມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ, ສໍາລັບບຸກຄົນຜູ້ຂ້າມພົ້ນກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອະວິຊາແລະຂ້າມພົ້ນຂັນທັງຫຼາຍ ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຍ່ອມມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໂດຍອັດຖະວ່າການຂ້າມພົ້ນ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຈຶ່ງມີລົດດຽວກັນ, ເປັນຄູ່ກັນ, ບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າການຂ້າມພົ້ນ'.

Kathaṃ animittaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi sabbanimittehi animitto hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā sabbanimittehi animittā hoti nirodhagocarā. Iti animittaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘animittaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຈະຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີນິມິດ ຢ່າງໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນລະອຸດທັດຈະ ຄວາມມີອາລົມດຽວຂອງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄືສະມາທິ ຍ່ອມບໍ່ມີນິມິດດ້ວຍນິມິດທັງປວງ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ, ເມື່ອລະອະວິຊາ ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຍ່ອມບໍ່ມີນິມິດດ້ວຍນິມິດທັງປວງ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີນິມິດ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຈຶ່ງມີລົດດຽວກັນ, ເປັນຄູ່ກັນ, ບໍ່ລ່ວງເກີນກັນandກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີນິມິດ'.

Kathaṃ appaṇihitaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi sabbapaṇidhīhi appaṇihito hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā sabbapaṇidhīhi appaṇihitā hoti nirodhagocarā. Iti appaṇihitaṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘appaṇihitaṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti.

ບຸກຄົນຈະຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ຢ່າງໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນລະອຸດທັດຈະ ຄວາມມີອາລົມດຽວຂອງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄືສະມາທິ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ, ເມື່ອລະອະວິຊາ ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາດ້ວຍຄວາມປາດຖະໜາທັງປວງ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຈຶ່ງມີລົດດຽວກັນ, ເປັນຄູ່ກັນ, ບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ'.

Kathaṃ [Pg.291] suññataṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti? Uddhaccaṃ pajahato cittassa ekaggatā avikkhepo samādhi sabbābhinivesehi suñño hoti nirodhagocaro, avijjaṃ pajahato anupassanaṭṭhena vipassanā sabbābhinivesehi suññā hoti nirodhagocarā. Iti suññataṭṭhena samathavipassanā ekarasā honti, yuganaddhā honti, aññamaññaṃ nātivattantīti. Tena vuccati – ‘‘suññataṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāvetī’’ti. Bhāvetīti catasso bhāvanā – āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… maggo sañjāyatīti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ suññataṭṭhena samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti. Imehi soḷasahi ākārehi samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti, evaṃ samathavipassanaṃ yuganaddhaṃ bhāveti.

ບຸກຄົນຈະຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າວ່າງເປົ່າ ຢ່າງໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນລະອຸດທັດຈະ ຄວາມມີອາລົມດຽວຂອງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຄືສະມາທິ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນທັງປວງ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ, ເມື່ອລະອະວິຊາ ວິປັດສະນາໂດຍອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກຄວາມຍຶດໝັ້ນທັງປວງ ມີນິບພານເປັນໂຄຈອນ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ໂດຍອັດຖະວ່າວ່າງເປົ່າ ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ຈຶ່ງມີລົດດຽວກັນ, ເປັນຄູ່ກັນ, ບໍ່ລ່ວງເກີນກັນແລະກັນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າວ່າງເປົ່າ'. ຄໍາວ່າ 'ຈະເລີນ' ຄື ພາວະນາ 4 ປະການ ຄື ພາວະນາໂດຍອັດຖະວ່າການເສບຄົບ...ຯລຯ... ຄໍາວ່າ 'ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ' ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ໂດຍອັດຖະວ່າວ່າງເປົ່າຢ່າງນີ້. ບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປ ດ້ວຍອາການ 16 ປະການນີ້, ຍ່ອມຈະເລີນສະມະຖະແລະວິປັດສະນາຄູ່ກັນໄປຢ່າງນີ້.

Suttantaniddeso.

ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງສູດ ຈົບແລ້ວ.

2. Dhammuddhaccavāraniddeso

໒. ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງທັມມຸດທັດຈະວານ

6. Kathaṃ dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti? Aniccato manasikaroto obhāso uppajjati, obhāso dhammoti obhāsaṃ āvajjati, tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti so samayo, yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyatī’’ti kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati, evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

໖. ຈິດທີ່ມີຄວາມຟຸ້ງຊ່ານໃນທັມ (ທັມມຸດທັດຈະ) ຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຢ່າງໃດ? ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ແສງສະຫວ່າງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເຂົາຍ່ອມຄຳນຶງເຖິງແສງສະຫວ່າງນັ້ນວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງນີ້ເປັນທັມ', ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພາະການມົນສິການນັ້ນ. ບຸກຄົນທີ່ມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະນັ້ນຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ສະໄໝນັ້ນ ຈິດມີທັມມຸດທັດຈະຄອບງຳແລ້ວ. ສ່ວນຈິດໃດ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ພາຍໃນເທົ່ານັ້ນ, ສະຫງົບຢູ່, ເປັນທຳມະຊາດເອກະພາບ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່. ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ' ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

Aniccato manasikaroto ñāṇaṃ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṃ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṃ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, ‘nikanti dhammo’ti nikantiṃ āvajjati. Tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso [Pg.292] hoti so samayo, yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyatī’’ti. Kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati, evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti.

ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປັດສັດທິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ສຸຂະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອະທິໂມກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປັກຄະຫະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອຸປັດຖານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອຸເປກຂາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ນິກັນຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເຂົາຍ່ອມຄຳນຶງເຖິງນິກັນຕິນັ້ນວ່າ 'ນິກັນຕິນີ້ເປັນທັມ', ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພາະການມົນສິການນັ້ນ. ບຸກຄົນທີ່ມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະນັ້ນຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ສະໄໝນັ້ນ ຈິດມີທັມມຸດທັດຈະຄອບງຳແລ້ວ. ສ່ວນຈິດໃດ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ພາຍໃນເທົ່ານັ້ນ, ສະຫງົບຢູ່, ເປັນທຳມະຊາດເອກະພາບ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່. ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ' ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ.

Dukkhato manasikaroto…pe… anattato manasikaroto obhāso uppajjati…pe… ñāṇaṃ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṃ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṃ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, ‘nikanti dhammo’ti nikantiṃ āvajjati. Tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso anattato upaṭṭhānaṃ, aniccato upaṭṭhānaṃ, dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso…pe… evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti’’.

ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນທຸກ...ຯລຯ... ເມື່ອມົນສິການໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ແສງສະຫວ່າງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ...ຯລຯ... ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປັດສັດທິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ສຸຂະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອະທິໂມກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປັກຄະຫະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອຸປັດຖານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອຸເປກຂາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ນິກັນຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເຂົາຍ່ອມຄຳນຶງເຖິງນິກັນຕິນັ້ນວ່າ 'ນິກັນຕິນີ້ເປັນທັມ', ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພາະການມົນສິການນັ້ນ. ບຸກຄົນທີ່ມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະນັ້ນຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເຖິງຄວາມປາກົດໂດຍຄວາມເປັນທຸກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈິດມີທັມມຸດທັດຈະຄອບງຳແລ້ວ...ຯລຯ... ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ'.

Rūpaṃ aniccato manasikaroto…pe… rūpaṃ dukkhato manasikaroto… rūpaṃ anattato manasikaroto… vedanaṃ…pe… saññaṃ… saṅkhāre… viññāṇaṃ… cakkhuṃ…pe… jarāmaraṇaṃ aniccato manasikaroto…pe… jarāmaraṇaṃ dukkhato manasikaroto, jarāmaraṇaṃ anattato manasikaroto obhāso uppajjati…pe… ñāṇaṃ uppajjati, pīti uppajjati, passaddhi uppajjati, sukhaṃ uppajjati, adhimokkho uppajjati, paggaho uppajjati, upaṭṭhānaṃ uppajjati, upekkhā uppajjati, nikanti uppajjati, ‘nikanti dhammo’ti nikantiṃ āvajjati. Tato vikkhepo uddhaccaṃ. Tena uddhaccena viggahitamānaso. Jarāmaraṇaṃ anattato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Jarāmaraṇaṃ aniccato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti, jarāmaraṇaṃ dukkhato upaṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ nappajānāti. Tena vuccati – ‘‘dhammuddhaccaviggahitamānaso hoti. So samayo, yaṃ taṃ cittaṃ ajjhattameva santiṭṭhati sannisīdati ekodi hoti samādhiyati. Tassa maggo sañjāyatī’’ti. Kathaṃ maggo sañjāyati…pe… evaṃ maggo sañjāyati. Evaṃ saññojanāni pahīyanti, anusayā byantīhonti. Evaṃ dhammuddhaccaviggahitaṃ mānasaṃ hoti.

ເມື່ອບຸກຄົນມົນສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ...ຯລຯ... ເມື່ອມົນສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນທຸກ... ເມື່ອມົນສິການຮູບໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ... ເວທະນາ...ຯລຯ... ສັນຍາ... ສັງຂານທັງຫຼາຍ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ...ຯລຯ... ເມື່ອມົນສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ...ຯລຯ... ເມື່ອມົນສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ເມື່ອມົນສິການຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ແສງສະຫວ່າງຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ...ຯລຯ... ຍານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປັດສັດທິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ສຸຂະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອະທິໂມກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ປັກຄະຫະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອຸປັດຖານย່ອມເກີດຂຶ້ນ, ອຸເປກຂາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ນິກັນຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ, ເຂົາຍ່ອມຄຳນຶງເຖິງນິກັນຕິນັ້ນວ່າ 'ນິກັນຕິນີ້ເປັນທັມ', ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພາະການມົນສິການນັ້ນ. ບຸກຄົນທີ່ມີຈິດຖືກອຸດທັດຈະນັ້ນຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດແຫ່ງຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດແຫ່ງຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຖິງຄວາມປາກົດແຫ່ງຊະລາມໍລະນະໂດຍຄວາມເປັນທຸກ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຈິດມີທັມມຸດທັດຈະຄອບງຳແລ້ວ. ສະໄໝນັ້ນ ຈິດໃດ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ພາຍໃນເທົ່ານັ້ນ, ສະຫງົບຢູ່, ເປັນທຳມະຊາດເອກະພາບ, ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່. ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນັ້ນ' ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງໃດ...ຯລຯ... ມັກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້. ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ອະນຸໄສທັງຫຼາຍຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ. ຈິດທີ່ມີທັມມຸດທັດຈະຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້.

7.

໗.

Obhāse ceva ñāṇe ca, pītiyā ca vikampati;

Passaddhiyā sukhe ceva, yehi cittaṃ pavedhati.

ຈິດຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນແສງສະຫວ່າງ, ໃນຍານ, ແລະໃນປີຕິ; ແລະຍ່ອມສັ່ນສະເທືອນໃນປັດສັດທິ ແລະໃນສຸຂະ ດ້ວຍກິເລດທັງຫຼາຍໃດ.

Adhimokkhe [Pg.293] ca paggāhe, upaṭṭhāne ca kampati;

Upekkhāvajjanāya ceva, upekkhāya ca nikantiyā.

ແລະຍ່ອມຫວັ່ນໄຫວໃນອະທິໂມກ, ໃນປັກຄະຫະ, ໃນອຸປັດຖານ, ໃນອຸເປກຂາວັດຊະນະ, ໃນອຸເປກຂາ ແລະໃນນິກັນຕິ.

Imāni dasa ṭhānāni, paññā yassa pariccitā;

Dhammuddhaccakusalo hoti, na ca sammoha gacchati.

ບຸກຄົນໃດໄດ້ອົບຮົມປັນຍາໃນຖານະ 10 ປະການນີ້ແລ້ວ, ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນທັມມຸດທັດຈະ ແລະບໍ່ເຖິງຄວາມຫຼົງງົມງາຍ.

Vikkhipati ceva kilissati ca, cavati cittabhāvanā;

Vikkhipati na kilissati, bhāvanā parihāyati.

(ສໍາລັບຜູ້ມີປັນຍາອ່ອນ) ຈິດຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານແລະເສົ້າໝອງ, ຍ່ອມເຄື່ອນຈາກຈິດພາວະນາ; (ສໍາລັບຜູ້ມີປັນຍາປານກາງ) ຈິດຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານແຕ່ບໍ່ເສົ້າໝອງ, ພາວະນາຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ.

Vikkhipati na kilissati, bhāvanā na parihāyati;

Na ca vikkhipate cittaṃ na kilissati, na cavati cittabhāvanā.

(ສໍາລັບຜູ້ມີປັນຍາແກ່ກ້າ) ຈິດຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານແຕ່ບໍ່ເສົ້າໝອງ, ພາວະນາບໍ່ເສື່ອມຖອຍ; (ສໍາລັບຜູ້ມີປັນຍາແກ່ກ້າຢ່າງຍິ່ງ) ຈິດຍ່ອມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ເສົ້າໝອງ, ແລະບໍ່ເຄື່ອນຈາກຈິດພາວະນາ.

Imehi catūhi ṭhānehi cittassa saṅkhepavikkhepaviggahitaṃ dasa ṭhāne sampajānātīti.

ດ້ວຍເຫດ 4 ປະການນີ້ ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ທົ່ວເຖິງຄວາມຫົດຫູ່, ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ແລະຄວາມຖືກຄອບງຳແຫ່ງຈິດ ໃນຖານະ 10 ປະການ.

Yuganaddhakathā niṭṭhitā.

ຍຸຄະນັດທະກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

2. Saccakathā

໒. ສັດຈະກະຖາ

8. Purimanidānaṃ. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, tathāni avitathāni anaññathāni. Katamāni cattāri? ‘Idaṃ dukkha’nti, bhikkhave, tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ; ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti tathametaṃ avitathametaṃ anaññathametaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri tathāni avitathāni anaññathāni’’.

໘. ນิທານເໝືອນກ່ອນ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມ 4 ປະການນີ້ ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. 4 ປະການແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄຳວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ' ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳນີ້ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ; ຄຳວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ' ຄຳນີ້ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ; ຄຳວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດ' ຄຳນີ້ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ; ຄຳວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂລດຄາມິນີປະຕິປະທາ' ຄຳນີ້ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມ 4 ປະການນີ້ແລ ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ'.

1. Paṭhamasuttantaniddeso

໑. La ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະຖົມມະສູດ

Kathaṃ dukkhaṃ tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro dukkhassa dukkhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho – ime cattāro dukkhassa dukkhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ dukkhaṃ tathaṭṭhena saccaṃ.

ທຸກຍ່ອມເປັນສັດຈະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຈິງ ຢ່າງໃດ? ອັດຖະແຫ່ງທຸກ 4 ປະການຂອງທຸກ ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ຄື ອັດຖະວ່າບີບຄັ້ນ, ອັດຖະວ່າປຸງແຕ່ງ, ອັດຖະວ່າແຜດເຜົາ, ອັດຖະວ່າແປປວນ — ອັດຖະແຫ່ງທຸກ 4 ປະການນີ້ຂອງທຸກ ເປັນຈິງ, ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ທຸກຍ່ອມເປັນສັດຈະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຈິງຢ່າງນີ້.

Kathaṃ samudayo tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro samudayassa samudayaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṃyogaṭṭho [Pg.294] palibodhaṭṭho – ime cattāro samudayassa samudayaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ samudayo tathaṭṭhena saccaṃ.

ສະມຸໄທເປັນສັດຈະໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ຢ່າງໃດ? ອັດຖະແຫ່ງສະມຸໄທ 4 ປະການຂອງສະມຸໄທ ເປັນຂອງແທ້ ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ອັດຖະວ່າການຂົນຂວາຍ, ອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ອັດຖະວ່າການປະກອບໄວ້, ອັດຖະວ່າການກັງວົນ — ອັດຖະແຫ່ງສະມຸໄທ 4 ປະການນີ້ຂອງສະມຸໄທ ເປັນຂອງແທ້ ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ສະມຸໄທເປັນສັດຈະໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ nirodho tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro nirodhassa nirodhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Nirodhassa nissaraṇaṭṭho, vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho – ime cattāro nirodhassa nirodhaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ nirodho tathaṭṭhena saccaṃ.

ນິໂຣດເປັນສັດຈະໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ຢ່າງໃດ? ອັດຖະແຫ່ງນິໂຣດ 4 ປະການຂອງນິໂຣດ ເປັນຂອງແທ້ ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ອັດຖະວ່າການສະຫຼັດອອກ, ອັດຖະວ່າຄວາມສົງັດ, ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງ, ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຕາຍ — ອັດຖະແຫ່ງນິໂຣດ 4 ປະການນີ້ຂອງນິໂຣດ ເປັນຂອງແທ້ ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ນິໂຣດເປັນສັດຈະໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ maggo tathaṭṭhena saccaṃ? Cattāro maggassa maggaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho – ime cattāro maggassa maggaṭṭhā tathā avitathā anaññathā. Evaṃ maggo tathaṭṭhena saccaṃ.

ມັກເປັນສັດຈະໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ຢ່າງໃດ? ອັດຖະແຫ່ງມັກ 4 ປະການຂອງມັກ ເປັນຂອງແທ້ ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ອັດຖະວ່າການນຳອອກໄປ, ອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ອັດຖະວ່າການເຫັນ, ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນໃຫຍ່ — ອັດຖະແຫ່ງມັກ 4 ປະການນີ້ຂອງມັກ ເປັນຂອງແທ້ ບໍ່ຄາດເຄື່ອນ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ມັກເປັນສັດຈະໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ຢ່າງນີ້.

9. Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena – imehi catūhākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

໙. ສັດຈະ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ ໂດຍອາການເທົ່າໃດ? ສັດຈະ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ ໂດຍອາການ 4 ປະການ. ຄື: ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອະນັດຕາ, ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນສັດຈະ, ໂດຍອັດຖະວ່າການແທງຕະຫຼອດ — ສັດຈະ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະເປັນອັນດຽວກັນໂດຍອາການ 4 ປະການນີ້. ສະພາວະໃດທີ່ຖືກສົງເຄາະເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານດຽວ — ດ້ວຍເຫດນີ້ ສັດຈະ 4 ປະການ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ.

Kathaṃ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho tathaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho tathaṭṭho, maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho – imehi catūhākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ສັດຈະ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ຢ່າງໃດ? ສັດຈະ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ ໂດຍອາການ 4 ປະການ. ຄື: ອັດຖະແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ເປັນຂອງແທ້, ອັດຖະແຫ່ງສະມຸໄທຂອງສະມຸໄທ ເປັນຂອງແທ້, ອັດຖະແຫ່ງນິໂຣດຂອງນິໂຣດ ເປັນຂອງແທ້, ອັດຖະແຫ່ງມັກຂອງມັກ ເປັນຂອງແທ້ — ສັດຈະ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະເປັນອັນດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຂອງແທ້ ໂດຍອາການ 4 ປະການນີ້. ສະພາວະໃດທີ່ຖືກສົງເຄາະເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານດຽວ — ດ້ວຍເຫດນີ້ ສັດຈະ 4 ປະການ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ.

Kathaṃ anattaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi anattaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho anattaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho anattaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho anattaṭṭho, maggassa maggaṭṭho anattaṭṭho – imehi catūhākārehi anattaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ສັດຈະ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອະນັດຕາຢ່າງໃດ? ສັດຈະ 4 ປະການ ຍ່ອມເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອະນັດຕາ ໂດຍອາການ 4 ປະການ. ຄື: ອັດຖະແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ເປັນອະນັດຕາ, ອັດຖະແຫ່ງສະມຸໄທຂອງສະມຸໄທ ເປັນອະນັດຕາ, ອັດຖະແຫ່ງນິໂຣດຂອງນິໂຣດ ເປັນອະນັດຕາ, ອັດຖະແຫ່ງມັກຂອງມັກ ເປັນອະນັດຕາ — ສັດຈະ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະເປັນອັນດຽວກັນໂດຍອັດຖະວ່າເປັນອະນັດຕາ ໂດຍອາການ 4 ປະການນີ້. ສະພາວະໃດທີ່ຖືກສົງເຄາະເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານດຽວ — ດ້ວຍເຫດນີ້ ສັດຈະ 4 ປະການ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ແທງຕະຫຼອດໄດ້ດ້ວຍຍານດຽວ.

Kathaṃ saccaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi saccaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho saccaṭṭho, samudayassa [Pg.295] samudayaṭṭho saccaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho saccaṭṭho, maggassa maggaṭṭho saccaṭṭho – imehi catūhākārehi saccaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຈະແນວໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຈະ ດ້ວຍອາການ 4 ຢ່າງ. ຄື: ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຈະ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງສະມຸໄທຂອງສະມຸໄທ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຈະ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງນິໂຣດຂອງນິໂຣດ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຈະ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງມັກຂອງມັກ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຈະ — ດ້ວຍອາການ 4 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດຈະ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ (ຄວາມເປັນອັນດຽວກັນ). ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

Kathaṃ paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Catūhākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, maggassa maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho – imehi catūhākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດແນວໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ ດ້ວຍອາການ 4 ຢ່າງ. ຄື: ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງສະມຸໄທຂອງສະມຸໄທ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງນິໂຣດຂອງນິໂຣດ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງມັກຂອງມັກ ເປັນຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ — ດ້ວຍອາການ 4 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

10. Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Yaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ, yaṃ dukkhaṃ taṃ aniccaṃ, yaṃ aniccañca dukkhañca taṃ anattā. Yaṃ aniccañca dukkhañca anattā ca taṃ tathaṃ. Yaṃ aniccaṃ ca dukkhañca anattā ca tathañca taṃ saccaṃ. Yaṃ aniccañca dukkhañca anattā ca tathañca saccañca taṃ ekasaṅgahitaṃ. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

໑໐. ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ສະພາວະທຳໃດບໍ່ທ່ຽງ ສະພາວະທຳນັ້ນເປັນທຸກ, ສະພາວະທຳໃດເປັນທຸກ ສະພາວະທຳນັ້ນບໍ່ທ່ຽງ, ສະພາວະທຳໃດບໍ່ທ່ຽງແລະເປັນທຸກ ສະພາວະທຳນັ້ນເປັນອະນັດຕາ. ສະພາວະທຳໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ແລະເປັນອະນັດຕາ ສະພາວະທຳນັ້ນເປັນແທ້ (ຕະຖະ). ສະພາວະທຳໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ເປັນອະນັດຕາ ແລະເປັນແທ້ ສະພາວະທຳນັ້ນເປັນສັດຈະ. ສະພາວະທຳໃດບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ເປັນອະນັດຕາ ເປັນແທ້ ແລະເປັນສັດຈະ ສະພາວະທຳນັ້ນສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Navahākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhiññaṭṭhena, pariññaṭṭhena, pahānaṭṭhena, bhāvanaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena – imehi navahākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ດ້ວຍອາການ 9 ຢ່າງ. ຄື: ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ (ຕະຖະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນອະນັດຕາ, ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນສັດຈະ, ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທຳທີ່ຄວນຮູ້ຍິ່ງ (ອະພິນຍາ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທຳທີ່ຄວນກຳນົດຮູ້ (ປະຣິນຍາ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທຳທີ່ຄວນລະ (ປະຫານະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທຳທີ່ຄວນຈະເລີນ (ພາວະນາ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທຳທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ (ສັດສິກິຣິຍາ) — ດ້ວຍອາການ 9 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

Kathaṃ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Navahākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho tathaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho tathaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho tathaṭṭho, maggassa maggaṭṭho tathaṭṭho, abhiññāya abhiññaṭṭho tathaṭṭho, pariññāya pariññaṭṭho tathaṭṭho, pahānassa pahānaṭṭho tathaṭṭho, bhāvanāya bhāvanaṭṭho tathaṭṭho, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho tathaṭṭho – imehi navahākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ແນວໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ ດ້ວຍອາການ 9 ຢ່າງ. ຄື: ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ຄວາມໝາຍແຫ່ງສະມຸໄທຂອງສະມຸໄທ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ຄວາມໝາຍແຫ່ງນິໂຣດຂອງນິໂຣດ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ຄວາມໝາຍແຫ່ງມັກຂອງມັກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ຄວາມໝາຍແຫ່ງອະພິນຍາຂອງອະພິນຍາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ຄວາມໝາຍແຫ່ງປະຣິນຍາຂອງປະຣິນຍາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ความໝາຍແຫ່ງປະຫານະຂອງປະຫານະ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ຄວາມໝາຍແຫ່ງພາວະນາຂອງພາວະນາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາຂອງສັດສິກິຣິຍາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ — ດ້ວຍອາການ 9 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

Kathaṃ [Pg.296] anattaṭṭhena… saccaṭṭhena… paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Navahākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa dukkhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, samudayassa samudayaṭṭho paṭivedhaṭṭho, nirodhassa nirodhaṭṭho paṭivedhaṭṭho, maggassa maggaṭṭho paṭivedhaṭṭho, abhiññāya abhiññaṭṭho paṭivedhaṭṭho, pariññāya pariññaṭṭho paṭivedhaṭṭho, pahānassa pahānaṭṭho paṭivedhaṭṭho, bhāvanāya bhāvanaṭṭho paṭivedhaṭṭho, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho paṭivedhaṭṭho – imehi navahākārehi paṭivedhaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນອະນັດຕາ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນສັດຈະ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດແນວໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ ດ້ວຍອາການ 9 ຢ່າງ. ຄື: ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຸກຂອງທຸກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງສະມຸໄທຂອງສະມຸໄທ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງນິໂຣດຂອງນິໂຣດ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງມັກຂອງມັກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງອະພິນຍາຂອງອະພິນຍາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງປະຣິນຍາຂອງປະຣິນຍາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງປະຫານະຂອງປະຫານະ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງພາວະນາຂອງພາວະນາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ຄວາມໝາຍແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາຂອງສັດສິກິຣິຍາ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ — ດ້ວຍອາການ 9 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

11. Katihākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Dvādasahi ākārehi cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Tathaṭṭhena, anattaṭṭhena, saccaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena, abhijānanaṭṭhena, parijānanaṭṭhena, dhammaṭṭhena, tathaṭṭhena, ñātaṭṭhena, sacchikiriyaṭṭhena, phassanaṭṭhena, abhisamayaṭṭhena – imehi dvādasahi ākārehi cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

໑໑. ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ດ້ວຍອາການ 12 ຢ່າງ. ຄື: ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້, ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນອະນັດຕາ, ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນສັດຈະ, ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ, ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຮູ້ຍິ່ງ (ອະພິຊານະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການກຳນົດຮູ້ (ປະຣິຊານະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທຳ (ທັມມະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ (ຕະຖະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນສິ່ງທີ່ຮູ້ແລ້ວ (ຍາຕະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ (ສັດສິກິຣິຍາ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຖືກຕ້ອງ (ຜັດສະນະ), ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້ (ອະພິສະມະຍะ) — ດ້ວຍອາການ 12 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

Kathaṃ tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Soḷasahi ākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho, tathaṭṭho; samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṃyogaṭṭho, palibodhaṭṭho tathaṭṭho; nirodhassa nissaraṇaṭṭho, vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho tathaṭṭho; maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho tathaṭṭho – imehi soḷasahi ākārehi tathaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ແນວໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ ດ້ວຍອາການ 16 ຢ່າງ. ຄື: ຄວາມໝາຍວ່າບີບຄັ້ນ, ຄວາມໝາຍວ່າຖືກປຸງແຕ່ງ, ຄວາມໝາຍວ່າແຜດເຜົາ, ຄວາມໝາຍວ່າແປປວນ ແຫ່ງທຸກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້; ຄວາມໝາຍວ່າຂົນຂວາຍ, ຄວາມໝາຍວ່າເປັນເຫດ, ຄວາມໝາຍວ່າພົວພັນ, ຄວາມໝາຍວ່າກັງວົນ ແຫ່ງສະມຸໄທ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້; ຄວາມໝາຍວ່າສະຫຼັດອອກ, ຄວາມໝາຍວ່າສະຫງັດ, ຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງ, ຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ຕາຍ ແຫ່ງນິໂຣດ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້; ຄວາມໝາຍວ່ານຳອອກ, ຄວາມໝາຍວ່າເປັນເຫດ, ຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ, ຄວາມໝາຍວ່າເປັນໃຫຍ່ ແຫ່ງມັກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ — ດ້ວຍອາການ 16 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດด้วยຍານອັນດຽວ.

Kathaṃ anattaṭṭhena…pe… saccaṭṭhena… paṭivedhaṭṭhena… abhijānanaṭṭhena… parijānanaṭṭhena… dhammaṭṭhena… tathaṭṭhena… ñātaṭṭhena… sacchikiriyaṭṭhena… phassanaṭṭhena… abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni? Soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekappaṭivedhāni. Dukkhassa pīḷanaṭṭho, saṅkhataṭṭho, santāpaṭṭho, vipariṇāmaṭṭho, abhisamayaṭṭho; samudayassa āyūhanaṭṭho, nidānaṭṭho, saṃyogaṭṭho, palibodhaṭṭho, abhisamayaṭṭho; nirodhassa nissaraṇaṭṭho[Pg.297], vivekaṭṭho, asaṅkhataṭṭho, amataṭṭho, abhisamayaṭṭho; maggassa niyyānaṭṭho, hetuṭṭho, dassanaṭṭho, ādhipateyyaṭṭho, abhisamayaṭṭho – imehi soḷasahi ākārehi abhisamayaṭṭhena cattāri saccāni ekasaṅgahitāni. Yaṃ ekasaṅgahitaṃ taṃ ekattaṃ. Ekattaṃ ekena ñāṇena paṭivijjhatīti – cattāri saccāni ekappaṭivedhāni.

ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນອະນັດຕາ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນສັດຈະ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການແທງຕະຫຼອດ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຮູ້ຍິ່ງ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການກຳນົດຮູ້... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທຳ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນແທ້... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນສິ່ງທີ່ຮູ້ແລ້ວ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຖືກຕ້ອງ... ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້ (ອະພິສະມະຍະ) ແນວໃດ? ອະລິຍະສັດ 4 ເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້ ດ້ວຍອາການ 16 ຢ່າງ. ຄື: ຄວາມໝາຍວ່າບີບຄັ້ນ, ຄວາມໝາຍວ່າຖືກປຸງແຕ່ງ, ຄວາມໝາຍວ່າແຜດເຜົາ, ຄວາມໝາຍວ່າແປປວນ ແຫ່ງທຸກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້; ຄວາມໝາຍວ່າຂົນຂວາຍ, ຄວາມໝາຍວ່າເປັນເຫດ, ຄວາມໝາຍວ່າພົວພັນ, ຄວາມໝາຍວ່າກັງວົນ ແຫ່ງສະມຸໄທ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້; ຄວາມໝາຍວ່າສະຫຼັດອອກ, ຄວາມໝາຍວ່າສະຫງັດ, ຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງ, ຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ຕາຍ ແຫ່ງນິໂຣດ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້; ຄວາມໝາຍວ່ານຳອອກ, ຄວາມໝາຍວ່າເປັນເຫດ, ຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ, ຄວາມໝາຍວ່າເປັນໃຫຍ່ ແຫ່ງມັກ ເປັນຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້ — ດ້ວຍອາການ 16 ຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນການຕັດສະຮູ້ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ. ສະພາວະທຳໃດທີ່ສົງເຄາະເຂົ້າເປັນອັນດຽວກັນ ສະພາວະທຳນັ້ນຊື່ວ່າ ເອກັດຕະ. ບຸກຄົນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດເຊິ່ງເອກັດຕະນັ້ນດ້ວຍຍານອັນດຽວ — ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ອະລິຍະສັດ 4 ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ຄວນແທງຕະຫຼອດດ້ວຍຍານອັນດຽວ.

12. Saccānaṃ kati lakkhaṇāni? Saccānaṃ dve lakkhaṇāni. Saṅkhatalakkhaṇañca, asaṅkhatalakkhaṇañca – saccānaṃ imāni dve lakkhaṇāni.

໑໒. ລັກສະນະແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍມີ 2 ຢ່າງ. ຄື: ສັງຂະຕະຣັກສະນະ (ລັກສະນະແຫ່ງສິ່ງທີ່ຖືກປຸງແຕ່ງ) ແລະ ອະສັງຂະຕະຣັກສະນະ (ລັກສະນະແຫ່ງສິ່ງທີ່ບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງ) — ເຫຼົ່ານີ້ຄືລັກສະນະ 2 ຢ່າງແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍ.

Saccānaṃ kati lakkhaṇāni? Saccānaṃ cha lakkhaṇāni. Saṅkhatānaṃ saccānaṃ uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitānaṃ aññathattaṃ paññāyati asaṅkhatassa saccassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati – saccānaṃ imāni cha lakkhaṇāni.

ລັກສະນະແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍມີ 6 ຢ່າງ. ຄື: ຄວາມເກີດຂຶ້ນ (ອຸບປາດ) ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍ (ວະຍະ) ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໃນເມື່ອຍັງຕັ້ງຢູ່ (ຖິຕານັງ ອັນຍະຖັດຕະ) ຍ່ອມປາກົດ ແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍທີ່ເປັນສັງຂະຕະ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ຄວາມເສື່ອມສະຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ຄວາມແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນໃນເມື່ອຍັງຕັ້ງຢູ່ຍ່ອມບໍ່ປາກົດ ແຫ່ງສັດຈະທີ່ເປັນອະສັງຂະຕະ — ເຫຼົ່ານີ້ຄືລັກສະນະ 6 ຢ່າງແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍ.

Saccānaṃ kati lakkhaṇāni? Saccānaṃ dvādasa lakkhaṇāni. Dukkhasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; samudayasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; maggasaccassa uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati; nirodhasaccassa na uppādo paññāyati, na vayo paññāyati, na ṭhitassa aññathattaṃ paññāyati – saccānaṃ imāni dvādasa lakkhaṇāni.

ລັກສະນະຂອງສັດຈະທັງຫຼາຍ ມີເທົ່າໃດ? ລັກສະນະຂອງສັດຈະທັງຫຼາຍ ມີສິບສອງປະການ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນ (ອຸບາດ) ຂອງທຸກຂະສັດຈະ ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມດັບໄປ (ພັງຄະ) ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນຂອງທຸກຂະສັດຈະທີ່ຕັ້ງຢູ່ (ຖີຕິ) ຍ່ອມປາກົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນຂອງສະມຸທະຍະສັດຈະ ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມດັບໄປ ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນຂອງສະມຸທະຍະສັດຈະທີ່ຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມປາກົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນຂອງມັກຄະສັດຈະ ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມດັບໄປ ຍ່ອມປາກົດ, ຄວາມແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນຂອງມັກຄະສັດຈະທີ່ຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມປາກົດ; ຄວາມເກີດຂຶ້ນຂອງນິໂລທະສັດຈະ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ຄວາມດັບໄປ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດ, ຄວາມແປປວນເປັນຢ່າງອື່ນຂອງນິໂລທະສັດຈະທີ່ຕັ້ງຢູ່ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດ — ເຫຼົ່ານີ້ຄືລັກສະນະສິບສອງປະການຂອງສັດຈະທັງຫຼາຍ.

Catunnaṃ saccānaṃ kati kusalā, kati akusalā, kati abyākatā? Samudayasaccaṃ akusalaṃ, maggasaccaṃ kusalaṃ, nirodhasaccaṃ abyākataṃ. Dukkhasaccaṃ siyā kusalaṃ, siyā akusalaṃ, siyā abyākataṃ.

ໃນບັນດາສັດຈະທັງສີ່ນັ້ນ ສັດຈະເທົ່າໃດເປັນກຸສົນ, ເທົ່າໃດເປັນອະກຸສົນ, ເທົ່າໃດເປັນອັບຍາກົດ? ສະມຸທະຍະສັດຈະ ເປັນອະກຸສົນ, ມັກຄະສັດຈະ ເປັນກຸສົນ, ນิໂລທະສັດຈະ ເປັນອັບຍາກົດ. ທຸກຂະສັດຈະ ບາງເທື່ອກໍເປັນກຸສົນ, ບາງເທື່ອກໍເປັນອະກຸສົນ, ບາງເທື່ອກໍເປັນອັບຍາກົດ.

Siyā tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ tīhi saccehi saṅgahitaṃ? Vatthuvasena pariyāyena siyāti. Kathañca siyā? Yaṃ dukkhasaccaṃ akusalaṃ, samudayasaccaṃ akusalaṃ – evaṃ akusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ dvīhi saccehi saṅgahitaṃ. Yaṃ dukkhasaccaṃ kusalaṃ, maggasaccaṃ kusalaṃ – evaṃ kusalaṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ dvīhi saccehi saṅgahitaṃ. Yaṃ dukkhasaccaṃ abyākataṃ, nirodhasaccaṃ abyākataṃ – evaṃ abyākataṭṭhena dve saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ dvīhi saccehi saṅgahitaṃ. Evaṃ siyā tīṇi saccāni ekasaccena saṅgahitāni, ekasaccaṃ tīhi saccehi saṅgahitaṃ vatthuvasena pariyāyenāti.

ບາງເທື່ອ ສັດຈະສາມປະການ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະ (ນັບລວມ) ດ້ວຍສັດຈະປະການດຽວ, ສັດຈະປະການດຽວ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະສາມປະການ ໄດ້ບໍ? ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍ ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້. ກໍຈະເປັນໄປໄດ້ແນວໃດ? ທຸກຂະສັດຈະໃດທີ່ເປັນອະກຸສົນ, ສະມຸທະຍະສັດຈະກໍເປັນອະກຸສົນ — ດ້ວຍຄວາມເປັນອະກຸສົນນັ້ນ ສັດຈະສອງປະການ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະປະການດຽວ, ສັດຈະປະການດຽວ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະສອງປະການ. ທຸກຂະສັດຈະໃດທີ່ເປັນກຸສົນ, ມັກຄະສັດຈະກໍເປັນກຸສົນ — ດ້ວຍຄວາມເປັນກຸສົນນັ້ນ ສັດຈະສອງປະການ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະປະການດຽວ, ສັດຈະປະການດຽວ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະສອງປະການ. ທຸກຂະສັດຈະໃດທີ່ເປັນອັບຍາກົດ, ນິໂລທະສັດຈະກໍເປັນອັບຍາກົດ — ດ້ວຍຄວາມເປັນອັບຍາກົດນັ້ນ ສັດຈະສອງປະການ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະປະການດຽວ, ສັດຈະປະການດຽວ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະສອງປະການ. ຢ່າງນີ້ແລ ບາງເທື່ອ ສັດຈະສາມປະການ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະປະການດຽວ, ສັດຈະປະການດຽວ ຍ່ອມຖືກສົງເຄາະດ້ວຍສັດຈະສາມປະການ ໂດຍອຳນາດແຫ່ງວັດຖຸ ແລະ ໂດຍປະລິຍາຍ.

2. Dutiyasuttantapāḷi

໒. ພະບາລີທຸຕິຍະສູດ

13. ‘‘Pubbe [Pg.298] me, bhikkhave, sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘ko nu kho rūpassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko vedanāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko saññāya assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko saṅkhārānaṃ assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇaṃ; ko viññāṇassa assādo, ko ādīnavo, kiṃ nissaraṇa’nti? Tassa mayhaṃ, bhikkhave, etadahosi – ‘yaṃ kho rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ rūpassa assādo. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ, taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ – ayaṃ rūpassa ādīnavo. Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ rūpassa nissaraṇaṃ. Yaṃ vedanaṃ paṭicca…pe… yaṃ saññaṃ paṭicca… yaṃ saṅkhāre paṭicca… yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ – ayaṃ viññāṇassa assādo. Yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ – ayaṃ viññāṇassa ādīnavo. Yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ – idaṃ viññāṇassa nissaraṇaṃ’’.

໑໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອກ່ອນແຕ່ການຕັດສະຮູ້ ຂອງຕະຖາຄົດ ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕັດສະຮູ້ ຍັງເປັນພະໂພທິສັດຢູ່, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຕະຖາຄົດວ່າ — ‘ອັນໃດໜໍເປັນຄຸນ (ອັດສາທະ) ຂອງຮູບ, ອັນໃດເປັນໂທດ (ອາທີນວະ), ອັນໃດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ (ນິດສະຣະນະ); ອັນໃດເປັນຄຸນຂອງເວທະນາ, ອັນໃດເປັນໂທດ, ອັນໃດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ; ອັນໃດເປັນຄຸນຂອງສັນຍາ, ອັນໃດເປັນໂທດ, ອັນໃດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ; ອັນໃດເປັນຄຸນຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ອັນໃດເປັນໂທດ, ອັນໃດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ; ອັນໃດເປັນຄຸນຂອງວິນຍານ, ອັນໃດເປັນໂທດ, ອັນໃດເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ’? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຕະຖາຄົດນັ້ນວ່າ — ‘ສຸກ ແລະ ໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສຮູບ — ນີ້ເປັນຄຸນຂອງຮູບ. ຮູບໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ — ນີ້ເປັນໂທດຂອງຮູບ. ການກຳຈັດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍອຳນາດຄວາມພໍໃຈ (ສັນທະຣາຄະ) ການລະສັນທະຣາຄະໃນຮູບໃດ — ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບ. ສຸກ ແລະ ໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສເວທະນາ... ລະ... ເພາະອາໄສສັນຍາ... ເພາະອາໄສສັງຂານ... ເພາະອາໄສວິນຍານ — ນີ້ເປັນຄຸນຂອງວິນຍານ. ວິນຍານໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ — ນີ້ເປັນໂທດຂອງວິນຍານ. ການກຳຈັດສັນທະຣາຄະ ການລະສັນທະຣາຄະໃນວິນຍານໃດ — ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານ”.

‘‘Yāvakīvañcāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ yato ca khvāhaṃ, bhikkhave, imesaṃ pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ evaṃ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ, athāhaṃ, bhikkhave, ‘sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti. Ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຫຼອດເວລາທີ່ຕະຖາຄົດ ຍັງບໍ່ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນໂດຍຄວາມເປັນຄຸນ, ໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ ແລະ ເຄື່ອງສະຫຼັດອອກໂດຍຄວາມເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ຢ່າງນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດກໍຍັງບໍ່ປະຕິຍານຕົນວ່າ ‘ໄດ້ຕັດສະຮູ້ອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານ’ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພົມ, ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ. ແຕ່ເມື່ອໃດ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດໄດ້ຮູ້ຍິ່ງຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄຸນໂດຍຄວາມເປັນຄຸນ, ໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ ແລະ ເຄື່ອງສະຫຼັດອອກໂດຍຄວາມເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ແຫ່ງອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ເມື່ອນັ້ນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດຈຶ່ງໄດ້ປະຕິຍານຕົນວ່າ ‘ໄດ້ຕັດສະຮູ້ອະນຸດຕະຣະສຳມາສຳໂພທິຍານ’ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ, ມານ, ພົມ, ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ. ກໍແລ ຍານທັດສະນະໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຕະຖາຄົດວ່າ — ‘ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ (ວິມຸດຕິ) ຂອງເຮົາບໍ່ກຳເລີບແລ້ວ. ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍ, ບັດນີ້ ພົບໃໝ່ບໍ່ມີອີກ’”.

3. Dutiyasuttantaniddeso

໓. ນິເທດແຫ່ງທຸຕິຍະສູດ

14. Yaṃ [Pg.299] rūpaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ rūpassa assādoti – pahānappaṭivedho samudayasaccaṃ. Yaṃ rūpaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ rūpassa ādīnavoti – pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṃ. Yo rūpasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ rūpassa nissaraṇanti – sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṃ. Yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi saṅkappo vācā kammanto ājīvo vāyāmo sati samādhi – bhāvanāpaṭivedho maggasaccaṃ.

໑໔. ການຮູ້ວ່າ ‘ສຸກ ແລະ ໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສຮູບ — ນີ້ເປັນຄຸນຂອງຮູບ’ ແລ້ວລະເສຍ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການລະ (ປະຫານະປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ສະມຸທະຍະສັດຈະ. ການຮູ້ວ່າ ‘ຮູບໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ — ນີ້ເປັນໂທດຂອງຮູບ’ ແລ້ວກຳນົດຮູ້ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ (ປະຣິນຍາປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ທຸກຂະສັດຈະ. ການຮູ້ວ່າ ‘ການກຳຈັດສັນທະຣາຄະ ການລະສັນທະຣາຄະໃນຮູບໃດ — ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບ’ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ (ສັດສິກິຣິຍາປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ນິໂລທະສັດຈະ. ຄວາມເຫັນ (ທິດຖິ), ຄວາມດຳຣິ (ສັງກັບປະ), ວາຈາ, ການງານ (ກຳມັນຕະ), ການລ້ຽງຊີບ (ອາຊີວະ), ຄວາມພະຍາຍາມ (ວາຍາມະ), ສະຕິ, ສະມາທິ ໃດ ໃນຖານະທັງສາມເຫຼົ່ານີ້ — ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການຈະເລີນ (ພາວະນາປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ມັກຄະສັດຈະ.

Yaṃ vedanaṃ paṭicca…pe… yaṃ saññaṃ paṭicca… yaṃ saṅkhāre paṭicca… yaṃ viññāṇaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, ayaṃ viññāṇassa assādoti – pahānappaṭivedho samudayasaccaṃ. Yaṃ viññāṇaṃ aniccaṃ taṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, ayaṃ viññāṇassa ādīnavoti – pariññāpaṭivedho dukkhasaccaṃ. Yo viññāṇasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ, idaṃ viññāṇassa nissaraṇanti – sacchikiriyāpaṭivedho nirodhasaccaṃ. Yā imesu tīsu ṭhānesu diṭṭhi saṅkappo vācā kammanto ājīvo vāyāmo sati samādhi – bhāvanāpaṭivedho maggasaccaṃ.

ການຮູ້ວ່າ ‘ສຸກ ແລະ ໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສເວທະນາ... ລະ... ເພາະອາໄສສັນຍາ... ເພາະອາໄສສັງຂານ... ເພາະອາໄສວິນຍານ — ນີ້ເປັນຄຸນຂອງວິນຍານ’ ແລ້ວລະເສຍ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການລະ (ປະຫານະປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ສະມຸທະຍະສັດຈະ. ການຮູ້ວ່າ ‘ວິນຍານໃດບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ — ນີ້ເປັນໂທດຂອງວິນຍານ’ ແລ້ວກຳນົດຮູ້ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການກຳນົດຮູ້ (ປະຣິນຍາປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ທຸກຂະສັດຈະ. ການຮູ້ວ່າ ‘ການກຳຈັດສັນທະຣາຄະ ການລະສັນທະຣາຄະໃນວິນຍານໃດ — ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກວິນຍານ’ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຊິ່ງເອີ້ນວ່າ ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ (ສັດສິກິຣິຍາປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ນິໂລທະສັດຈະ. ຄວາມເຫັນ, ຄວາມດຳຣິ, ວາຈາ, ການງານ, ການລ້ຽງຊີບ, ຄວາມພະຍາຍາມ, ສະຕິ, ສະມາທິ ໃດ ໃນຖານະທັງສາມເຫຼົ່ານີ້ — ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການຈະເລີນ (ພາວະນາປະຕິເວດ) ນີ້ຄື ມັກຄະສັດຈະ.

15. Saccanti katihākārehi saccaṃ? Esanaṭṭhena, pariggahaṭṭhena, paṭivedhaṭṭhena. Kathaṃ esanaṭṭhena saccaṃ? Jarāmaraṇaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Jarāmaraṇaṃ jātinidānaṃ, jātisamudayaṃ, jātijātikaṃ, jātippabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Jarāmaraṇañca pajānāti, jarāmaraṇasamudayañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhañca pajānāti, jarāmaraṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

໑໕. ຄຳວ່າ ‘ສັດຈະ’ ນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອາກາດເທົ່າໃດ? ດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ (ເອສະນັດຖະ), ດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື (ປະຣິກຄະຫັດຖະ), ດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້ (ປະຕິເວທັດຖະ). ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາແນວໃດ? ຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ (ຊະລາມໍຣະນະ) ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ຊະລາມໍຣະນະ ມີຊາດເປັນເຫດ, ມີຊາດເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຊາດເປັນຊາດ, ມີຊາດເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດຊະລາມໍຣະນະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງຊະລາມໍຣະນະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງຊະລາມໍຣະນະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຊະລາມໍຣະນະ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Jāti kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Jāti bhavanidānā, bhavasamudayā, bhavajātikā, bhavappabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Jātiñca pajānāti, jātisamudayañca pajānāti, jātinirodhañca pajānāti, jātinirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ຊາດ ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ຊາດ ມີພົບເປັນເຫດ, ມີພົບເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີພົບເປັນຊາດ, ມີພົບເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດຊາດ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງຊາດ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງຊາດ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຊາດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Bhavo kiṃnidāno, kiṃsamudayo, kiṃjātiko, kiṃpabhavoti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Bhavo upādānanidāno, upādānasamudayo, upādānajātiko, upādānappabhavoti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Bhavaṃ ca pajānāti, bhavasamudayañca [Pg.300] pajānāti, bhavanirodhañca pajānāti, bhavanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ພົບ ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ພົບ ມີອຸປາດານເປັນເຫດ, ມີອຸປາດານເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີອຸປາດານເປັນຊາດ, ມີອຸປາດານເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດພົບ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງພົບ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງພົບ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງພົບ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Upādānaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Upādānaṃ taṇhānidānaṃ, taṇhāsamudayaṃ, taṇhājātikaṃ, taṇhāpabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Upādānañca pajānāti, upādānasamudayañca pajānāti, upādānanirodhañca pajānāti upādānanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ອຸປາດານ ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ອຸປາດານ ມີຕັນຫາເປັນເຫດ, ມີຕັນຫາເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຕັນຫາເປັນຊາດ, ມີຕັນຫາເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດອຸປາດານ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງອຸປາດານ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງອຸປາດານ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງອຸປາດານ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Taṇhā kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Taṇhā vedanānidānā, vedanāsamudayā, vedanājātikā, vedanāpabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Taṇhañca pajānāti, taṇhāsamudayañca pajānāti, taṇhānirodhañca pajānāti, taṇhānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ຕັນຫາ ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ຕັນຫາ ມີເວທະນາເປັນເຫດ, ມີເວທະນາເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີເວທະນາເປັນຊາດ, ມີເວທະນາເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດຕັນຫາ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງຕັນຫາ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງຕັນຫາ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຕັນຫາ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Vedanā kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Vedanā phassanidānā, phassasamudayā, phassajātikā, phassappabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Vedanañca pajānāti, vedanāsamudayañca pajānāti, vedanānirodhañca pajānāti, vedanānirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ເວທະນາ ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ເວທະນາ ມີຜັດສະເປັນເຫດ, ມີຜັດສະເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຜັດສະເປັນຊາດ, ມີຜັດສະເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເວທະນາ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງເວທະນາ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງເວທະນາ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Phasso kiṃnidāno, kiṃsamudayo, kiṃjātiko, kiṃpabhavoti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Phasso saḷāyatananidāno, saḷāyatanasamudayo, saḷāyatanajātiko, saḷāyatanappabhavoti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Phassañca pajānāti, phassasamudayañca pajānāti, phassanirodhañca pajānāti, phassanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ຜັດສະ ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງกຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ຜັດສະ ມີສະລາຍະຕະນະເປັນເຫດ, ມີສະລາຍະຕະນະເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີສະລາຍະຕະນະເປັນຊາດ, ມີສະລາຍະຕະນະເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດຜັດສະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງຜັດສະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງຜັດສະ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Saḷāyatanaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Saḷāyatanaṃ nāmarūpanidānaṃ, nāmarūpasamudayaṃ, nāmarūpajātikaṃ, nāmarūpappabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Saḷāyatanañca pajānāti, saḷāyatanasamudayañca pajānāti, saḷāyatananirodhañca pajānāti, saḷāyatananirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ສະລາຍະຕະນະ ມີຫຍັງເປັນເຫດ, ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີຫຍັງເປັນຊາດ, ມີຫຍັງເປັນແດນເກີດ? — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການສະແຫວງຫາ. ສະລາຍະຕະນະ ມີນາມຮູບເປັນເຫດ, ມີນາມຮູບເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ມີນາມຮູບເປັນຊາດ, ມີນາມຮູບເປັນແດນເກີດ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຖື. ແລະ ຍ່ອມຮູ້ຊັດສະລາຍະຕະນະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຫດເກີດແຫ່ງສະລາຍະຕະນະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດຄວາມດັບແຫ່ງສະລາຍະຕະນະ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສະລາຍະຕະນະ — ຢ່າງນີ້ ເປັນສັດຈະດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັດສະຮູ້.

Nāmarūpaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Nāmarūpaṃ viññāṇanidānaṃ, viññāṇasamudayaṃ, viññāṇajātikaṃ, viññāṇappabhavanti [Pg.301] – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Nāmarūpañca pajānāti, nāmarūpasamudayañca pajānāti, nāmarūpanirodhañca pajānāti, nāmarūpanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ນາມຮູບ ມີຫຍັງເປັນເຫດ? ມີຫຍັງເປັນເຫດເກີດ? ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ? ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ? ດ້ວຍການສະແຫວງຫາຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ. ນາມຮູບ ມີວິນຍານເປັນເຫດ, ມີວິນຍານເປັນເຫດເກີດ, ມີວິນຍານເປັນກຳເນີດ, ມີວິນຍານເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ດ້ວຍການກຳນົດຖືຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ. ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງນາມຮູບ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງນາມຮູບ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງນາມຮູບ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງນາມຮູບ, ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ.

Viññāṇaṃ kiṃnidānaṃ, kiṃsamudayaṃ, kiṃjātikaṃ, kiṃpabhavanti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Viññāṇaṃ saṅkhāranidānaṃ, saṅkhārasamudayaṃ, saṅkhārajātikaṃ, saṅkhārappabhavanti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Viññāṇañca pajānāti, viññāṇasamudayañca pajānāti, viññāṇanirodhañca pajānāti, viññāṇanirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ວິນຍານ ມີຫຍັງເປັນເຫດ? ມີຫຍັງເປັນເຫດເກີດ? ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ? ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ? ດ້ວຍການສະແຫວງຫາຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ. ວິນຍານ ມີສັງຂານເປັນເຫດ, ມີສັງຂານເປັນເຫດເກີດ, ມີສັງຂານເປັນກຳເນີດ, ມີສັງຂານເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ດ້ວຍການກຳນົດຖືຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ. ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງວິນຍານ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງວິນຍານ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງວິນຍານ, ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ.

Saṅkhārā kiṃnidānā, kiṃsamudayā, kiṃjātikā, kiṃpabhavāti – evaṃ esanaṭṭhena saccaṃ. Saṅkhārā avijjānidānā, avijjāsamudayā, avijjājātikā, avijjāpabhavāti – evaṃ pariggahaṭṭhena saccaṃ. Saṅkhāre ca pajānāti, saṅkhārasamudayañca pajānāti, saṅkhāranirodhañca pajānāti, saṅkhāranirodhagāminiṃ paṭipadañca pajānāti – evaṃ paṭivedhaṭṭhena saccaṃ.

ສັງຂານທັງຫຼາຍ ມີຫຍັງເປັນເຫດ? ມີຫຍັງເປັນເຫດເກີດ? ມີຫຍັງເປັນກຳເນີດ? ມີຫຍັງເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ? ດ້ວຍການສະແຫວງຫາຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ. ສັງຂານທັງຫຼາຍ ມີອะວິຊາເປັນເຫດ, ມີອະວິຊາເປັນເຫດເກີດ, ມີອະວິຊາເປັນກຳເນີດ, ມີອະວິຊາເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດ, ດ້ວຍການກຳນົດຖືຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ. ແລະຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງເຫດເກີດແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງສັງຂານທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍການແທງຕະຫຼອດຢ່າງນີ້ ຊື່ວ່າສັດຈະ.

16. Jarāmaraṇaṃ dukkhasaccaṃ, jāti samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Jāti dukkhasaccaṃ, bhavo samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Bhavo dukkhasaccaṃ, upādānaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Upādānaṃ dukkhasaccaṃ, taṇhā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Taṇhā dukkhasaccaṃ, vedanā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Vedanā dukkhasaccaṃ, phasso samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Phasso dukkhasaccaṃ, saḷāyatanaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Saḷāyatanaṃ dukkhasaccaṃ, nāmarūpaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Nāmarūpaṃ dukkhasaccaṃ, viññāṇaṃ samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Viññāṇaṃ dukkhasaccaṃ, saṅkhārā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Saṅkhārā dukkhasaccaṃ, avijjā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ.

໑໖. ຊະລາມໍລະນະ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ຊາດ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ຊາດ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ພົບ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ພົບ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ອຸປາດານ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ອຸປາດານ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ຕັນຫາ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ຕັນຫາ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ເວທະນາ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ເວທະນາ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ຜັດສະ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ຜັດສະ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ສະລາຍະຕະນະ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄะສັດຈະ. ສະລາຍະຕະນະ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ນາມຮູບ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ນາມຮູບ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ວິນຍານ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ວິນຍານ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ສັງຂານ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ສັງຂານ ເປັນທຸກຂະສັດຈະ, ອະວິຊາ ເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ.

Jarāmaraṇaṃ [Pg.302] siyā dukkhasaccaṃ, siyā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccaṃ. Jāti siyā dukkhasaccaṃ, siyā samudayasaccaṃ…pe… bhavo siyā dukkhasaccaṃ, siyā samudayasaccaṃ, ubhinnampi nissaraṇaṃ nirodhasaccaṃ, nirodhappajānanā maggasaccanti.

ຊະລາມໍລະນະ ພຶງເປັນທຸກຂະສັດຈະໃນບາງຄັ້ງ, ພຶງເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະໃນບາງຄັ້ງ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ. ຊາດ ພຶງເປັນທຸກຂະສັດຈະໃນບາງຄັ້ງ, ພຶງເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະໃນບາງຄັ້ງ... ຯລຯ... ພົບ ພຶງເປັນທຸກຂະສັດຈະໃນບາງຄັ້ງ, ພຶງເປັນສະມຸທະຍະສັດຈະໃນບາງຄັ້ງ, ຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກທຳທັງສອງນັ້ນ ເປັນນິໂຣທະສັດຈະ, ການຮູ້ຊັດເຊິ່ງນິໂຣດ ເປັນມັກຄະສັດຈະ.

Bhāṇavāro.

ພານະວານ.

Saccakathā niṭṭhitā.

ຈົບສັດຈະກະຖາ.

3. Bojjhaṅgakathā

໓. ໂພດຊົງຄະກະຖາ

17. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Sattime, bhikkhave, bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo, vīriyasambojjhaṅgo, pītisambojjhaṅgo, passaddhisambojjhaṅgo, samādhisambojjhaṅgo, upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, bhikkhave, satta bojjhaṅgā’’.

໑໗. ຕົ້ນເຫດທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂພດຊົງເຫຼົ່ານີ້ມີ 7 ປະການ. 7 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສະຕິສຳໂພດຊົງ, ທຳມະວິຈະຍະສຳໂພດຊົງ, ວິຣິຍະສຳໂພດຊົງ, ປີຕິສຳໂພດຊົງ, ປັດສັດທິສຳໂພດຊົງ, ສະມາທິສຳໂພດຊົງ, ອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືໂພດຊົງ 7 ປະການ”.

Bojjhaṅgāti kenaṭṭhena bojjhaṅgā? Bodhāya saṃvattantīti – bojjhaṅgā. Bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anubujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭibujjhantīti – bojjhaṅgā. Sambujjhantīti – bojjhaṅgā.

ທີ່ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າແנວໃດ? ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ຕາມ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ສະເພາະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Bujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā, anubujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā, paṭibujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā, sambujjhanaṭṭhena bojjhaṅgā.

ชື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ຕາມ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ສະເພາະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າຕັດສະຮູ້ດີ.

Bodhentīti – bojjhaṅgā. Anubodhentīti – bojjhaṅgā. Paṭibodhentīti – bojjhaṅgā. Sambodhentīti – bojjhaṅgā.

ຍ່ອມໃຫ້ຕັດສະຮູ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຍ່ອມໃຫ້ຕັດສະຮູ້ຕາມ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຍ່ອມໃຫ້ຕັດສະຮູ້ສະເພາະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຍ່ອມໃຫ້ຕັດສະຮູ້ດີ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Bodhanaṭṭhena bojjhaṅgā, anubodhanaṭṭhena bojjhaṅgā, paṭibodhanaṭṭhena bojjhaṅgā, sambodhanaṭṭhena bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າໃຫ້ຕັດສະຮູ້, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖะວ່າໃຫ້ຕັດສະຮູ້ຕາມ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າໃຫ້ຕັດສະຮູ້ສະເພາະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າໃຫ້ຕັດສະຮູ້ດີ.

Bodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā, anubodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā, paṭibodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā, sambodhipakkhiyaṭṭhena bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເກີດໃນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕັດສະຮູ້, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເກີດໃນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕັດສະຮູ້ຕາມ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເກີດໃນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕັດສະຮູ້ສະເພາະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເກີດໃນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕັດສະຮູ້ດີ.

Buddhilabhanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhipaṭilabhanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhiropanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhiabhiropanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhipāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, buddhisampāpanaṭṭhena bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າໄດ້ຮັບປັນຍา, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າໄດ້ຮັບປັນຍาສະເພາະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າຕັ້ງປັນຍາໄວ້, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າຕັ້ງປັນຍາໄວ້ຢ່າງຍິ່ງ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າໃຫ້ເຖິງປັນຍา, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າໃຫ້ເຖິງປັນຍาຢ່າງດີ.

Mūlamūlakādidasakaṃ

ໝວດສິບມີມູນເປັນຕົ້ນ

18. Mūlaṭṭhena [Pg.303] bojjhaṅgā, mūlacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, mūlaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, mūlapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

໑໘. ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕิສຳພິທາອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນມູນ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນມູນ.

Hetuṭṭhena bojjhaṅgā, hetucariyaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, hetuparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, hetuparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, hetuparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, hetupaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເຫດ.

Paccayaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, paccayaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, paccayapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນປັດໄຈ.

Visuddhaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhicariyaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhiparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhiparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhiparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, visuddhipaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ.

Anavajjaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, anavajjapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນຄວາມບໍ່ມີໂທດ.

Nekkhammaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammaparipākaṭṭhena [Pg.304] bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, nekkhammapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນເນກຂຳມະ (ການອອກຈາກກາມ), ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນເນກຂຳມະ.

Vimuttaṭṭhena bojjhaṅgā, vimutticariyaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttiparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttiparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttiparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, vimuttipaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນວິມຸດ (ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ), ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນວິມຸດ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນວິມຸດ.

Anāsavaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, anāsavapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນອະນາສະວະ (ຄວາມບໍ່ມີອາສະວະ), ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການເຮັດໃຫ້ແກ່ກ້າອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງປະຕິສຳພິທາອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເພາະອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ ເຖິງແກ່ທຳທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນປະຕິສຳພິທາອັນເປັນອະນາສະວະ.

Vivekaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, vivekaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, vivekapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມສະຫງັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າການປະພຶດວິເວກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າການກຳນົດຖືວິເວກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າບໍລິວານແຫ່ງວິເວກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງວິເວກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງວິເວກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າວິເວກປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າການໃຫ້ເຖິງວິເວກປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນວິເວກປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເຖິງແມ່ນຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນວິເວກປະຕິສຳພິທາ ກໍຊື່ວ່າໂພດຊົງ.

Vosaggaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggacariyaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapariggahaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggaparivāraṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggaparipūraṇaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggaparipākaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidāpāpanaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhena bojjhaṅgā, vosaggapaṭisambhidāya vasībhāvappattānampi bojjhaṅgā.

ເພາະອັດຖະວ່າການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າການປະພຶດໂວສັກຄະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າການກຳນົດຖືໂວສັກຄະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າບໍລິວານແຫ່ງໂວສັກຄະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງໂວສັກຄະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງໂວສັກຄະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າໂວສັກຄະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າການໃຫ້ເຖິງໂວສັກຄະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເພາະອັດຖະວ່າຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນໂວສັກຄະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າໂພດຊົງ, ເຖິງແມ່ນຂອງຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນໂວສັກຄະປະຕິສຳພິທາ ກໍຊື່ວ່າໂພດຊົງ.

19. Mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paccayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Visuddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anavajjaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nekkhammaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāsavaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vosaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

໑໙. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນມູນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນວິເвок, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນໂວສັກຄະ.

Mūlacariyaṭṭhaṃ [Pg.305] bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetucariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paccayacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Visuddhicariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anavajjacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nekkhammacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimutticariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāsavacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vosaggacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອันເປັນມູນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນປັດໄຈ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນຄວາມບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນບໍ່ມີໂທດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນເນກຂຳມະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນວິເວກ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດອັນເປັນໂວສັກຄະ.

Mūlapariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlaparivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggaparivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlaparipūraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggaparipūraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlaparipākaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggaparipākaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlapaṭisambhidaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapaṭisambhidaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlapaṭisambhidāpāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapaṭisambhidāpāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Mūlapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vosaggapaṭisambhidāya vasībhāvaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe….

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖືມູນ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນการກຳນົດຖືໂວສັກຄະ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານແຫ່ງມູນ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານແຫ່ງໂວສັກຄະ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງມູນ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງໂວສັກຄະ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງມູນ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງໂວສັກຄະ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນມູນປະຕິສຳພິທາ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນໂວສັກຄະປະຕິສຳພິທາ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງມູນປະຕິສຳພິທາ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການໃຫ້ເຖິງໂວສັກຄະປະຕິສຳພິທາ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນມູນປະຕິສຳພິທາ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນໂວສັກຄະປະຕິສຳພິທາ... ລະ...

Pariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Parivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paripūraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avisāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāvilaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Aniñjanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekattupaṭṭhānavasena cittassa ṭhitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ārammaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pahānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pariccāgaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vuṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivaṭṭanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Santaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṇītaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anāsavaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Taraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Animittaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Appaṇihitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Suññataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anativattanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Yuganaddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ādhipateyyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຖື, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນບໍລິວານ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມບໍລິບູນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມມີອາລົມດຽວ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະຄອງໄວ້, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ແຜ່ຊ່ານໄປ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ຂຸ່ນມົວ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດດ້ວຍອຳນາດການປາກົດແຫ່ງອາລົມດຽວ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນອາລົມ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນໂຄຈອນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການລະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການສະຫຼະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການອອກໄປ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນการຫຼີກອອກ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມສະຫງົບ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນທຳອันປະນີດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນອະນາສະວະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການຂ້າມພົ້ນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ມີນິມິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ມີຄວາມປາດຖະໜາ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມວ່າງເປົ່າ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນລົດດຽວ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວລ່ວງກັນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການຜູກຄູ່ກັນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການອອກໄປຈາກທຸກ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການເຫັນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄວາມເປັນໃຫຍ່.

Samathassa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vipassanāya anupassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samathavipassanānaṃ ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Yuganaddhassa anativattanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sikkhāya samādānaṭṭhaṃ bujjhantīti [Pg.306] – bojjhaṅgā. Ārammaṇassa gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Līnassa cittassa paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Uddhatassa cittassa niggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ubhovisuddhānaṃ ajjhupekkhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Visesādhigamaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Uttari paṭivedhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saccābhisamayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງສະມະຖະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ແຫ່ງວິປັດສະນາ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມມີລົດດຽວແຫ່ງສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ກ້າວລ່ວງກັນແຫ່ງທຳອັນຜູກຄູ່ກັນ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການສະມາທານແຫ່ງສິກຂາ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນໂຄຈອນແຫ່ງອາລົມ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການປະຄອງຈິດທີ່ຫົດຫູ່, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການຂົ່ມຈິດທີ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການວາງເສີຍຕໍ່ຈິດທີ່ບໍລິສຸດທັງສອງ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການບັນລຸຄຸນວິເສດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການແທງຕະຫຼອດຢ່າງຍິ່ງ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການຕັດສະຮູ້ສັດຈະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການດຳລົງໄວ້ໃນນິໂຣດ.

Saddhindriyassa adhimokkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… paññindriyassa dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saddhābalassa assaddhiye akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… paññābalassa avijjāya akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Satisambojjhaṅgassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… upekkhāsambojjhaṅgassa paṭisaṅkhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sammādiṭṭhiyā dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… sammāsamādhissa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການນ້ອມໃຈເຊື່ອແຫ່ງສັດທິນຊີ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການເຫັນແຫ່ງປັນຍິນຊີ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ເຊື່ອແຫ່ງສັດທາພະລະ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊຊາແຫ່ງປັນຍາພະລະ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປາກົດແຫ່ງສະຕິສຳໂພດຊົງ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການພິຈາລະນາແຫ່ງອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງ. ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການເຫັນແຫ່ງສຳມາທິຖິ... ລະ... ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານແຫ່ງສຳມາສະມາທິ.

Indriyānaṃ ādhipateyyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Balānaṃ akampiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Maggassa hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Satipaṭṭhānānaṃ upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sammappadhānānaṃ padahanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Iddhipādānaṃ ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saccānaṃ tathaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Payogānaṃ paṭippassaddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Phalānaṃ sacchikiriyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວແຫ່ງພະລະທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການອອກໄປຈາກທຸກ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນເຫດແຫ່ງມັກ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການປາກົດແຫ່ງສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການພະຍາຍາມແຫ່ງສຳມັບປະທານທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມສຳເລັດແຫ່ງອິດທິບາດທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມແທ້ຈິງແຫ່ງສັດຈະທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມສະຫງົບລະງັບແຫ່ງການປະກອບທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແຫ່ງຜົນທັງຫຼາຍ.

Vitakkassa abhiniropanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vicārassa upavicāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pītiyā pharaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sukhassa abhisandanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa ekaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າการຍົກຂຶ້ນສູ່ອາລົມແຫ່ງວິຕົກ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການເຄົ້າຄຶງອາລົມແຫ່ງວິຈານ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມແຜ່ຊ່ານແຫ່ງປີຕິ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມຊາບຊຶມແຫ່ງສຸກ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ.

Āvajjanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pajānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sañjānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekodaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abhiññāya ñātaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pariññāya tīraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pahānassa pariccāgaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Bhāvanāya ekarasaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sacchikiriyāya phassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Khandhānaṃ khandhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhātūnaṃ dhātuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Āyatanānaṃ āyatanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການຄຳນຶງ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການຮູ້ແຈ້ງ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການຮູ້ທົ່ວ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການຈຳໝາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນເອກໂກທິ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການຮູ້ແຫ່ງອະພິຍາ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການກຳນົດຮູ້ແຫ່ງປະຣິຍາ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການສະຫຼະແຫ່ງການລະ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມມີກິດດຽວແຫ່ງພາວະນາ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການຖືກຕ້ອງແຫ່ງการເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນກອງແຫ່ງຂັນທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນທາດແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນບໍ່ເກີດແຫ່ງອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນສັງຂະຕະແຫ່ງສັງຂະຕະທຳທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມເປັນອະສັງຂະຕະແຫ່ງອະສັງຂະຕະທຳ.

Cittaṭṭhaṃ [Pg.307] bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittānantariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa vuṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa vivaṭṭanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa hetuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa paccayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa vatthuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa bhūmaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa ārammaṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa gocaraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa cariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa gataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa abhinīhāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Cittassa nissaraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ມີລະຫວ່າງຄັ່ນແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການອອກໄປແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການຫຼີກອອກແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນເຫດແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນປັດໄຈແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນວັດຖຸແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນພູມແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນອາລົມແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນໂຄຈອນແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການປະພຶດແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນຄະຕິແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າເປັນການນ້ອມໄປແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການອອກໄປຈາກທຸກແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າໂພດຊົງ ເພາະຕັດສະຮູ້ອັດຖະວ່າການສະຫຼັດອອກແຫ່ງຈິດ.

Ekatte āvajjanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte vijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte pajānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sañjānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte ekodaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. ( ). Ekatte pakkhandanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte pasīdanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte santiṭṭhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte vimuccanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte etaṃ santanti passanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte yānīkataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte vatthukataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anuṭṭhitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paricitaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte susamāraddhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte pariggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte parivāraṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paripūraṇaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte samodhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte adhiṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte āsevanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bhāvanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bahulīkammaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte susamuggataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte suvimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anubujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭibujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sambujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bodhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anubodhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭibodhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sambujjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte bodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anubodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭibodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sambodhipakkhiyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte jotanaṭṭhaṃ [Pg.308] bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte ujjotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte anujotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte paṭijotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ekatte sañjotanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຄຳນຶງໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຮູ້ແຈ້ງໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງการຮູ້ທົ່ວໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຈຳໄດ້ໝາຍຮູ້ໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມມີອາລົມດຽວໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຢັ່ງລົງໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມຜ່ອງໃສໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດ້ວຍດີໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຫັນວ່າ 'ນີ້ສະຫງົບ' ໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງการເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕັ້ງຢູ່ເນືອງໆໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການສັ່ງສົມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປາລົບດີແລ້ວໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການກຳນົດຖືໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເປັນບໍລິວານໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍລິບູນໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະຊຸມກັນໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕັ້ງຈິດໝັ້ນໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເສບຄົບໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຈະເລີນໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເກີດຂຶ້ນດ້ວຍດີໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍດີໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕື່ນໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕື່ນຕາມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕື່ນສະເພາະໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕື່ນພ້ອມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຕື່ນໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຮູ້ຕາມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ຮູ້ສະເພາະໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕື່ນພ້ອມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຳອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຳອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງການຕື່ນຕາມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຳອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງການຕື່ນສະເພາະໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຳອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ດີໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງຍິ່ງໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງຕາມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງສະເພາະໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງພ້ອມໃນອາລົມອັນດຽວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Patāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Virocanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Kilesānaṃ santāpanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Amalaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimalaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nimmalaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vivekacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Virāgaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Virāgacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vosaggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vosaggacariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimutticariyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການແຜດເຜົາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການແຜດເຜົາກິເລດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ມີມົນທິນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມປາສະຈາກມົນທິນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມປາສະຈາກມົນທິນຢ່າງຍິ່ງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມສະເໝີກັນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການລະເສຍ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມສະຫງັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະພຶດສະຫງັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມຄາຍກຳໜັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະພຶດຄາຍກຳໜັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມດັບ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະພຶດດັບ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະພຶດສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະພຶດຫຼຸດພົ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Chandaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa pādaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa padhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa adhimokkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Chandassa dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງມູນເຫດຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງບາດຖານຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕັ້ງໝັ້ນຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມສຳເລັດຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຫັນຂອງສັນທະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Vīriyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… cittaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… vīmaṃsaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya mūlaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya pādaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya padhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya ijjhanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya adhimokkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya paggahaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya upaṭṭhānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya avikkhepaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vīmaṃsāya dassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງວິຣິຍະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຯລຯ ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຈິດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຯລຯ ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງມູນເຫດຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງບາດຖານຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງการຕັ້ງໝັ້ນຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມສຳເລັດຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະຄອງໄວ້ຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຫັນຂອງວິມັງສາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Dukkhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa pīḷanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa saṅkhataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa santāpaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dukkhassa vipariṇāmaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samudayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samudayassa āyūhanaṭṭhaṃ nidānaṭṭhaṃ saññogaṭṭhaṃ palibodhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Nirodhassa nissaraṇaṭṭhaṃ vivekaṭṭhaṃ asaṅkhataṭṭhaṃ amataṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Maggaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Maggassa niyyānaṭṭhaṃ hetuṭṭhaṃ dassanaṭṭhaṃ ādhipateyyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການບີບຄັ້ນຂອງທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປຸງແຕ່ງຂອງທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມແຜດເຜົາຂອງທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມແປປວນຂອງທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງສະມຸໄທ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຂົນຂວາຍ ຄວາມໝາຍແຫ່ງເຫດເຄົ້າ ຄວາມໝາຍແຫ່ງການປະກອບໄວ້ ແລະຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມกັງວົນຂອງສະມຸໄທ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງນິໂລດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການສະຫຼັດອອກ ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມສະຫງັດ ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຳອັນປັດໄຈບໍ່ປຸງແຕ່ງ ແລະຄວາມໝາຍແຫ່ງທຳອັນບໍ່ຕາຍຂອງນິໂລດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງມັກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການນຳອອກ ຄວາມໝາຍແຫ່ງເຫດ ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຫັນ ແລະຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ຂອງມັກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Tathaṭṭhaṃ [Pg.309] bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anattaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saccaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭivedhaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abhijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Parijānanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhammaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhātuṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ñātaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Sacchikiriyaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Phassanaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abhisamayaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມແທ້ຈິງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມຈິງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຮູ້ຍິ່ງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການກຳນົດຮູ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງທຳ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງທາດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງສິ່ງທີ່ຮູ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຖືກຕ້ອງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕັດສະຮູ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Nekkhammaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Abyāpādaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ālokasaññaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dhammavavatthānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ñāṇaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pāmojjaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭhamaṃ jhānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… arahattamaggaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Arahattaphalasamāpattiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ເນກຂຳມະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ອະພະຍາບາດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ອາໂລກະສັນຍາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ການກຳນົດທຳ จຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຍານ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ປາໂມດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ປະຖົມມະຊານ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຯລຯ ເພາະຮູ້ອະຣະຫັດຕະມັກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ອະຣະຫັດຕະຜົນສະມາບັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… dassanaṭṭhena paññindriyaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ສັດທິນຊີ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການນ້ອມໃຈເຊື່ອ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຯລຯ ເພາະຮູ້ປັນຍິນຊີ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຫັນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ສັດທາພະລະ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ເຊື່ອ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຯລຯ ເພາະຮູ້ປັນຍາພະລະ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ສະຕິສຳໂພດຊົງ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຯລຯ ເພາະຮູ້ອຸເປກຂາສຳໂພດຊົງ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການພິຈາລະນາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ādhipateyyaṭṭhena indriyaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Akampiyaṭṭhena balaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Niyyānaṭṭhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Hetuṭṭhena maggaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Padahanaṭṭhena sammappadhānaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Ijjhanaṭṭhena iddhipādaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Tathaṭṭhena saccaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṭṭhena samathaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anupassanaṭṭhe vipassanaṃ …pe… ekarasaṭṭhena samathavipassanaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Muttaṭṭhena vimokkhaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭivedhaṭṭhena vijjaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Pariccāgaṭṭhena vimuttiṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ສຳມາທິຖິ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຫັນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ຯລຯ ເພາະຮູ້ສຳມາສະມາທິ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ອິນຊີ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ພະລະ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຄວາມໝາຍແຫ່ງການນຳອອກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ມັກ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງເຫດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ສະຕິປັດຖານ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ສຳມັບປະທານ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການພຽນພະຍາຍາມ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ອິດທິບາດ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມສຳເລັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ສັດຈະ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມແທ້ຈິງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ສະມະຖະ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ວິປັດສະນາ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕາມເຫັນ ຯລຯ ເພາະຮູ້ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການມີກິດດຽວກັນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຍຸຄະນັດທະ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການບໍ່ລ່ວງເກີນກັນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ສີລະວິສຸດທິ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການສຳລວມ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຈິດຕະວິສຸດທິ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ທິຖິວິສຸດທິ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການເຫັນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ວິໂມກ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການຫຼຸດພົ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ວິຊາ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການແທງຕະຫຼອດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ວິມຸດຕິ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການສະຫຼະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ຂະຍະຍານ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການຕັດຂາດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ. ເພາະຮູ້ອະນຸປາດະຍານ ໂດຍຄວາມໝາຍແຫ່ງການສະຫງົບລະງັບ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພດຊົງ.

Chandaṃ mūlaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Manasikāraṃ samuṭṭhānaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Phassaṃ samodhānaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vedanaṃ samosaraṇaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Samādhiṃ pamukhaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Satiṃ ādhipateyyaṭṭhena [Pg.310] bujjhantīti – bojjhaṅgā. Paññaṃ tatuttaraṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Vimuttiṃ sāraṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena bujjhantīti – bojjhaṅgā.

ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືສັນທະ ໂດຍຄວາມເປັນເຄົ້າ (ມູນ) ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືມະນະສິການ ໂດຍຄວາມເປັນແດນເກີດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືຜັດສະ ໂດຍຄວາມເປັນທີ່ປະຊຸມ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືເວທະນາ ໂດຍຄວາມເປັນທີ່ປະມວນມາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືສະມາທິ ໂດຍຄວາມເປັນຫົວໜ້າ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືສະຕິ ໂດຍຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືປັນຍາ ໂດຍຄວາມເປັນຍອດຍິ່ງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືວິມຸດຕິ ໂດຍຄວາມເປັນແກ່ນສານ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ. ເພາະຮູ້ທຳຊາດຄືພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍຄວາມເປັນທີ່ສຸດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂພຊຊົງ.

20. Sāvatthinidānaṃ. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhavo’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato sāriputtassa paccassosuṃ. Āyasmā sāriputto etadavoca –

໒໐. ສະຖານທີ່ຕັ້ງເລື່ອງຢູ່ທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ 'ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບຄຳຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດວ່າ 'ອາວຸໂສ'. ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ:

‘‘Sattime, āvuso, bojjhaṅgā. Katame satta? Satisambojjhaṅgo, dhammavicayasambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo – ime kho, āvuso, satta bojjhaṅgā. Imesaṃ khvāhaṃ, āvuso, sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi. Yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, ‘āvuso, hoti, appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi. Dhammavicayasambojjhaṅgo…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. 7 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ສະຕິສັມໂພຊຊົງ, ທັມມະວິຈະຍະສັມໂພຊຊົງ... ຯລຯ... ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືໂພຊຊົງ 7 ປະການ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາໂພຊຊົງ 7 ປະການນີ້, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງໃດໆ ໃນເວລາເຊົ້າ, ກໍຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງນັ້ນໆ ໃນເວລາເຊົ້າ. ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງໃດໆ ໃນເວລາທ່ຽງ... ຯລຯ... ໃນເວລາແລງ, ກໍຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງນັ້ນໆ ໃນເວລາແລງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຖ້າຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືສະຕິສັມໂພຊຊົງ', ຄວາມຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ຄວາມຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ปາຣົບດີແລ້ວ'. ເມື່ອສະຕິສັມໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ຕັ້ງຢູ່'. ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ'. ຖ້າຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືທັມມະວິຈະຍະສັມໂພຊຊົງ... ຯລຯ... ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ', ຄວາມຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ຄວາມຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ປາຣົບດີແລ້ວ'. ເມື່ອໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ຕັ້ງຢູ່'. ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ'.”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, rañño vā rājamahāmattassa vā nānārattānaṃ dussānaṃ dussakaraṇḍako pūro assa. So yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya pubbaṇhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ pubbaṇhasamayaṃ pārupeyya. Yaññadeva dussayugaṃ ākaṅkheyya majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ pārupituṃ, taṃ tadeva dussayugaṃ sāyanhasamayaṃ pārupeyya. Evameva khvāhaṃ, āvuso, imesaṃ sattannaṃ bojjhaṅgānaṃ yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi pubbaṇhasamayaṃ viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena pubbaṇhasamayaṃ viharāmi. Yena yena bojjhaṅgena ākaṅkhāmi majjhanhikasamayaṃ…pe… sāyanhasamayaṃ [Pg.311] viharituṃ, tena tena bojjhaṅgena sāyanhasamayaṃ viharāmi. Satisambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi…pe… upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me, āvuso, hoti, ‘appamāṇo’ti me hoti, ‘susamāraddho’ti me hoti. Tiṭṭhantañca naṃ ‘tiṭṭhatī’ti pajānāmi. Sacepi me cavati, ‘idappaccayā me cavatī’ti pajānāmi’’.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຫີບຜ້າຂອງພຣະລາຊາ ຫຼື ຂອງມະຫາອຳມາດຂອງພຣະລາຊາ ທີ່ເຕັມໄປດ້ວຍຜ້າສີຕ່າງໆ. ພຣະລາຊາ ຫຼື ມະຫາອຳມາດນັ້ນ ປາຖະໜາຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຄູ່ໃດໃນເວລາເຊົ້າ, ກໍນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຄູ່ນັ້ນໆ ໃນເວລາເຊົ້າ. ປາຖະໜາຈະນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຄູ່ໃດໃນເວລາທ່ຽງ... ຯລຯ... ໃນເວລາແລງ, ກໍນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຄູ່ນັ້ນໆ ໃນເວລາແລງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ໃນບັນດາໂພຊຊົງ 7 ປະການນີ້, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງໃດໆ ໃນເວລາເຊົ້າ, ກໍຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງນັ້ນໆ ໃນເວລາເຊົ້າ. ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າປາຖະໜາຈະຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງໃດໆ ໃນເວລາທ່ຽງ... ຯລຯ... ໃນເວລາແລງ, ກໍຢູ່ດ້ວຍໂພຊຊົງນັ້ນໆ ໃນເວລາແລງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ຖ້າຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືສະຕິສັມໂພຊຊົງ', ຄວາມຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ຄວາມຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ປາຣົບດີແລ້ວ'. ເມື່ອສະຕິສັມໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ຕັ້ງຢູ່'. ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ'... ຯລຯ... ຖ້າຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ', ຄວາມຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ความຄິດກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ປາຣົບດີແລ້ວ'. ເມື່ອອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ຕັ້ງຢູ່'. ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ'.”

Suttantaniddeso

ການສະແດງເນື້ອຄວາມແຫ່ງສູດ

21. Kathaṃ satisambojjhaṅgo iti ce me hotīti bojjhaṅgo? Yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā satisambojjhaṅgo. Iti ce me hotīti bojjhaṅgo. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato yāvatā acci tāvatā vaṇṇo, yāvatā vaṇṇo tāvatā acci. Evameva yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā satisambojjhaṅgo. Iti ce me hotīti bojjhaṅgo.

໒໑. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືສະຕິສັມໂພຊຊົງ', ໂພຊຊົງນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ? ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ສະຕິສັມໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືສະຕິສັມໂພຊຊົງ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນຕະກຽງນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງຮຸ່ງຢູ່, ແປວໄຟມີຢູ່ພຽງໃດ, ແສງສະຫວ່າງກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ; ແສງສະຫວ່າງມີຢູ່ພຽງໃດ, ແປວໄຟກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ສະຕິສັມໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືສະຕິສັມໂພຊຊົງ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ appamāṇo iti ce me hotīti bojjhaṅgo? Pamāṇabaddhā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā appamāṇo nirodho acalaṭṭhena asaṅkhataṭṭhena. Yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā appamāṇo. Iti ce me hotīti bojjhaṅgo.

ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ໂພຊຊົງນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ? ກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ຜູກມັດໄວ້ໃນປະມານ, ປະຣິຍຸດຖານະທັງປວງ, ແລະ ສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ນຳໄປສູ່ພົບໃໝ່ (ລ້ວນແຕ່ມີປະມານ). ສ່ວນນິໂຣດນັ້ນ ບໍ່ມີປະມານ ໂດຍຄວາມເປັນສະພາວະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ໂດຍຄວາມເປັນອະສັງຂະຕະ. ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ຄວາມບໍ່ມີປະມານກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ susamāraddho iti ce me hotīti – bojjhaṅgo? Visamā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā, samadhammo nirodho santaṭṭhena paṇītaṭṭhena. Yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā susamāraddho iti ce me hotīti bojjhaṅgo.

ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ປາຣົບດີແລ້ວ', ໂພຊຊົງນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ? ກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ, ປະຣິຍຸດຖານະທັງປວງ, ແລະ ສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ນຳໄປສູ່ພົບໃໝ່ (ລ້ວນແຕ່ບໍ່ສະຫງົບ). ສ່ວນນິໂຣດນັ້ນ ເປັນທັມອັນສະໝ່ຳສະເໝີ ໂດຍຄວາມເປັນສະພາວະສະຫງົບ ແລະ ໂດຍຄວາມເປັນສະພາວະອັນປະນີດ. ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ຄວາມເປັນທັມອັນປາຣົບດີແລ້ວກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ປາຣົບດີແລ້ວ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ ‘‘tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī’’ti pajānāmi; sacepi cavati ‘‘idappaccayā cavatī’’ti pajānāmi? Katihākārehi satisambojjhaṅgo tiṭṭhati? Katihākārehi satisambojjhaṅgo cavati? Aṭṭhahākārehi satisambojjhaṅgo tiṭṭhati. Aṭṭhahākārehi satisambojjhaṅgo cavati.

ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຊັດວ່າ 'ເມື່ອສະຕິສັມໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່ ກໍຕັ້ງຢູ່' ແລະ ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້' ໄດ້ແນວໃດ? ສະຕິສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການຈັກປະການ? ສະຕິສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການຈັກປະການ? ສະຕິສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການ 8 ປະການ. ສະຕິສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການ 8 ປະການ.

Katamehi [Pg.312] aṭṭhahākārehi satisambojjhaṅgo tiṭṭhati? Anuppādaṃ āvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati, uppādaṃ anāvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati, appavattaṃ āvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati, pavattaṃ anāvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati, animittaṃ āvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati, nimittaṃ anāvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati, nirodhaṃ āvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati, saṅkhāre anāvajjitattā satisambojjhaṅgo tiṭṭhati – imehi aṭṭhahākārehi satisambojjhaṅgo tiṭṭhati.

ສະຕິສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການ 8 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ (ອະນຸບປາດ) ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນ (ອຸບປາດ) ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເປັນໄປ (ອັບປະວັດຕະ) ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດຕະ) ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ມີນິມິດ (ອະນິມິດຕະ) ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງນິມິດ (ນິມິດຕະ) ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມດັບ (ນິໂຣດ) ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງສັງຂານທັງຫຼາຍ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່. ສະຕິສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.

Katamehi aṭṭhahākārehi satisambojjhaṅgo cavati? Uppādaṃ āvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati, anuppādaṃ anāvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati, pavattaṃ āvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati, appavattaṃ anāvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati, nimittaṃ āvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati, animittaṃ anāvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati, saṅkhāre āvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati, nirodhaṃ anāvajjitattā satisambojjhaṅgo cavati – imehi aṭṭhahākārehi satisambojjhaṅgo cavati. Evaṃ ‘‘tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī’’ti pajānāmi. Sacepi cavati, ‘‘idappaccayā me cavatī’’ti pajānāmi…pe….

ສະຕິສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການ 8 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເປັນໄປ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເປັນໄປ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງນິມິດ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ມີນິມິດ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງສັງຂານທັງຫຼາຍ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມດັບ ສະຕິສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ. ສະຕິສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ. ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຊັດວ່າ 'ເມື່ອສະຕິສັມໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່ ກໍຕັ້ງຢູ່' ຢ່າງນີ້. ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ'... ຯລຯ...

Kathaṃ upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me hotīti bojjhaṅgo? Yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā upekkhāsambojjhaṅgo iti ce me hotīti bojjhaṅgo. Seyyathāpi telappadīpassa jhāyato yāvatā acci tāvatā vaṇṇo, yāvatā vaṇṇo tāvatā acci. Evameva yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā upekkhāsambojjhaṅgo iti ce hotīti bojjhaṅgo.

ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ', ໂພຊຊົງນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ? ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້. ປຽບເໝືອນຕະກຽງນ້ຳມັນທີ່ກຳລັງຮຸ່ງຢູ່, ແແປວໄຟມີຢູ່ພຽງໃດ, ແສງສະຫວ່າງກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ; ແສງສະຫວ່າງມີຢູ່ພຽງໃດ, ແປວໄຟກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ນີ້ຄືອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ appamāṇo iti ce hotīti bojjhaṅgo? Pamāṇabaddhā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā appamāṇo nirodho acalaṭṭhena asaṅkhataṭṭhena. Yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā appamāṇo iti ce hotīti bojjhaṅgo.

ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ໂພຊຊົງນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ? ກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ຜູກມັດໄວ້ໃນປະມານ, ປະຣิຍຸດຖານະທັງປວງ, ແລະ ສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ນຳໄປສູ່ພົບໃໝ່ (ລ້ວນແຕ່ມີປະມານ). ສ່ວນນິໂຣດນັ້ນ ບໍ່ມີປະມານ ໂດຍຄວາມເປັນສະພາວະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ໂດຍຄວາມເປັນອະສັງຂະຕະ. ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ຄວາມບໍ່ມີປະມານກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ບໍ່ມີປະມານ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ susamāraddho iti ce hotīti bojjhaṅgo? Visamā kilesā, sabbe ca pariyuṭṭhānā, ye ca saṅkhārā ponobhavikā samadhammo nirodho [Pg.313] santaṭṭhena paṇītaṭṭhena. Yāvatā nirodhūpaṭṭhāti tāvatā susamāraddho iti ce hotīti bojjhaṅgo.

ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ປາຣົບດີແລ້ວ', ໂພຊຊົງນັ້ນຈະເປັນແນວໃດ? ກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີ, ປະຣິຍຸດຖານະທັງປວງ, ແລະ ສັງຂານທັງຫຼາຍທີ່ນຳໄປສູ່ພົບໃໝ່ (ລ້ວນແຕ່ບໍ່ສະຫງົບ). ສ່ວນນິໂຣດນັ້ນ ເປັນທັມອັນສະໝ່ຳສະເໝີ ໂດຍຄວາມເປັນສະພາວະສະຫງົບ ແລະ ໂດຍຄວາມເປັນສະພາວະອັນປະນີດ. ນິໂຣດປາກົດຢູ່ພຽງໃດ, ຄວາມເປັນທັມອັນປາຣົບດີແລ້ວກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ເມື່ອຄວາມຄິດເກີດຂຶ້ນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າວ່າ 'ປາຣົບດີແລ້ວ', ໂພຊຊົງກໍມີຢູ່ຢ່າງນີ້.

Kathaṃ ‘‘tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī’’ti pajānāmi; sacepi cavati ‘‘idappaccayā me cavatī’’ti pajānāmi? Katihākārehi upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati? Katihākārehi upekkhāsambojjhaṅgo cavati? Aṭṭhahākārehi upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati. Aṭṭhahākārehi upekkhāsambojjhaṅgo cavati.

ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຊັດວ່າ 'ເມື່ອອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່ ກໍຕັ້ງຢູ່' ແລະ ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ' ໄດ້ແນວໃດ? ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການຈັກປະການ? ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການຈັກປະການ? ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການ 8 ປະການ. ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການ 8 ປະການ.

Katamehi aṭṭhahākārehi upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati? Anuppādaṃ āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati, uppādaṃ anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati, appavattaṃ āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati, pavattaṃ anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati, animittaṃ āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati, nimittaṃ anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati, nirodhaṃ āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati, saṅkhāre anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati – imehi aṭṭhahākārehi upekkhāsambojjhaṅgo tiṭṭhati.

ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການ 8 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເປັນໄປ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເປັນໄປ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ມີນິມິດ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງນິມິດ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມດັບ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງສັງຂານທັງຫຼາຍ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງຕັ້ງຢູ່. ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຕັ້ງຢູ່ດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.

Katamehi aṭṭhahākārehi upekkhāsambojjhaṅgo cavati? Uppādaṃ āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati, anuppādaṃ anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati, pavattaṃ āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati, appavattaṃ anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati, nimittaṃ āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati, animittaṃ anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati, saṅkhāre āvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati, nirodhaṃ anāvajjitattā upekkhāsambojjhaṅgo cavati – imehi aṭṭhahākārehi upekkhāsambojjhaṅgo cavati. Evaṃ ‘‘tiṭṭhantañca naṃ tiṭṭhatī’’ti pajānāmi; sacepi cavati, ‘‘idappaccayā me cavatī’’ti pajānāmi.

ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການ 8 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື: ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເກີດຂຶ້ນ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງຄວາມເປັນໄປ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ເປັນໄປ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງນິມິດ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມບໍ່ມີນິມິດ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະພິຈາລະນາເຖິງສັງຂານທັງຫຼາຍ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ, ເພາະບໍ່ພິຈາລະນາເຖິງຄວາມດັບ ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງຈຶ່ງເຄື່ອນໄປ. ອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງເຄື່ອນໄປດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ. ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ຊັດວ່າ 'ເມື່ອອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງນັ້ນຕັ້ງຢູ່ ກໍຕັ້ງຢູ່' ຢ່າງນີ້. ຖ້າຫາກເຄື່ອນໄປ ກໍຮູ້ຊັດວ່າ 'ເຄື່ອນໄປເພາະປັດໄຈນີ້ແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ'.

Bojjhaṅgakathā niṭṭhitā.

ຈົບໂພຊຊົງຄະກະຖາ.

4. Mettākathā

໔. ເມດຕາຄະຖາ

22. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya [Pg.314] paricitāya susamāraddhāya ekādasānisaṃsā pāṭikaṅkhā. Katame ekādasa? Sukhaṃ supati, sukhaṃ paṭibujjhati, na pāpakaṃ supinaṃ passati, manussānaṃ piyo hoti, amanussānaṃ piyo hoti, devatā rakkhanti, nāssa aggi vā visaṃ vā satthaṃ vā kamati, tuvaṭaṃ cittaṃ samādhiyati, mukhavaṇṇo vippasīdati, asammūḷho kālaṅkaroti, uttari appaṭivijjhanto brahmalokūpago hoti. Mettāya, bhikkhave, cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya – ime ekādasānisaṃsā pāṭikaṅkhā’’.

໒໒. ສະຖານທີ່ເລີ່ມຕົ້ນຢູ່ເມືອງສາວັດຖີ. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນເສບແລ້ວ, ຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາລົບດີແລ້ວ, ອານິສົງ ໑໑ ປະການ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້. ອານິສົງ ໑໑ ປະການນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຍ່ອມຫຼັບເປັນສຸກ, ຍ່ອມຕື່ນເປັນສຸກ, ບໍ່ຝັນຮ້າຍ, ເປັນທີ່ຮັກຂອງມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນທີ່ຮັກຂອງອະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສາ, ໄຟ ພິດ ຫຼືສັດຕຣາ ບໍ່ຍ່ອມກ້ຳກາຍຜູ້ນັ້ນ, ຈິດຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄດ້ໄວ, ສີໜ້າຍ່ອມຜ່ອງໃສ, ບໍ່ຫຼົງໄຫຼເມື່ອຕາຍ, ເມື່ອຍັງບໍ່ບັນລຸຄຸນວິເສດອັນຍິ່ງຂຶ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງພົມມະໂລກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນເສບແລ້ວ, ຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາລົບດີແລ້ວ — ອານິສົງ ໑໑ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້”.

Atthi anodhiso pharaṇā mettācetovimutti, atthi odhiso pharaṇā mettācetovimutti, atthi disāpharaṇā mettācetovimutti. Katihākārehi anodhiso pharaṇā mettācetovimutti, katihākārehi odhiso pharaṇā mettācetovimutti, katihākārehi disāpharaṇā mettācetovimutti? Pañcahākārehi anodhiso pharaṇā mettācetovimutti, sattahākārehi odhiso pharaṇā mettācetovimutti, dasahākārehi disāpharaṇā mettācetovimutti.

ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດ ມີຢູ່, ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍມີຂອບເຂດ ມີຢູ່, ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປສູ່ທິດ ມີຢູ່. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປສູ່ທິດ ມີດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການ ໕, ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການ ௭, ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປສູ່ທິດ ມີດ້ວຍອາການ ໑ຫົ.

Katamehi pañcahākārehi anodhiso pharaṇā mettācetovimutti? Sabbe sattā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantu. Sabbe pāṇā…pe… sabbe bhūtā…pe… sabbe puggalā…pe… sabbe attabhāvapariyāpannā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantūti. Imehi pañcahākārehi anodhiso pharaṇā mettācetovimutti.

ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການ ໕ ຢ່າງໃດ? ຄື: ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ຂໍປານະທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍພູດທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍບຸກຄົນທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍຜູ້ມີອັດຕະພາບທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍບໍ່ມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການ ໕ ເຫຼົ່ານີ້.

Katamehi sattahākārehi odhiso pharaṇā mettācetovimutti? Sabbā itthiyo averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantu. Sabbe purisā…pe… sabbe ariyā…pe… sabbe anariyā…pe… sabbe devā…pe… sabbe manussā…pe… sabbe vinipātikā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantūti. Imehi sattahākārehi odhiso pharaṇā mettācetovimutti.

ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການ ௭ ຢ່າງໃດ? ຄື: ຂໍສະຕີທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ຂໍບຸລຸດທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍພະອະລિຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍອະນາລິຍະທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍເທວະດາທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍມະນຸດທັງຫຼາຍທັງປວງ... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປໂດຍມີຂອບເຂດ ມີດ້ວຍອາການ ௭ ເຫຼົ່ານີ້.

Katamehi dasahākārehi disāpharaṇā mettācetovimutti? Sabbe puratthimāya disāya sattā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantu[Pg.315]. Sabbe pacchimāya disāya sattā…pe… sabbe uttarāya disāya sattā…pe… sabbe dakkhiṇāya disāya sattā…pe… sabbe puratthimāya anudisāya sattā…pe… sabbe pacchimāya anudisāya sattā…pe… sabbe uttarāya anudisāya sattā…pe… sabbe dakkhiṇāya anudisāya sattā…pe… sabbe heṭṭhimāya disāya sattā…pe… sabbe uparimāya disāya sattā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantu. Sabbe puratthimāya disāya pāṇā…pe… bhūtā… puggalā… attabhāvapariyāpannā… sabbā itthiyo… sabbe purisā… sabbe ariyā… sabbe anariyā… sabbe devā… sabbe manussā… sabbe vinipātikā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantu. Sabbe pacchimāya disāya vinipātikā…pe… sabbe uttarāya disāya vinipātikā… sabbe dakkhiṇāya disāya vinipātikā… sabbe puratthimāya anudisāya vinipātikā… sabbe pacchimāya anudisāya vinipātikā… sabbe uttarāya anudisāya vinipātikā… sabbe dakkhiṇāya anudisāya vinipātikā… sabbe heṭṭhimāya disāya vinipātikā… sabbe uparimāya disāya vinipātikā averā abyāpajjā anīghā sukhī attānaṃ pariharantūti. Imehi dasahākārehi disāpharaṇā mettācetovimutti.

ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປສູ່ທິດ ມີດ້ວຍອາການ ໑ຫົ ຢ່າງໃດ? ຄື: ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກ... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເໜືອ... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດໃຕ້... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເບື້ອງລຸ່ມ... ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ຂໍປານະ... ພູດ... ບຸກຄົນ... ຜູ້ມີອັດຕະພາບ... ສະຕີທັງຫຼາຍທັງປວງ... ບຸລຸດທັງຫຼາຍທັງປວງ... ພະອະລિຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍທັງປວງ... ອະນາລິຍະທັງຫຼາຍທັງປວງ... ເທວະດາທັງຫຼາຍທັງປວງ... ມະນຸດທັງຫຼາຍທັງປວງ... ວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກ... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເໜືອ... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດໃຕ້... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກສຽງເໜືອ... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກສຽງໃຕ້... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກສຽງເໜືອ... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກສຽງໃຕ້... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເບື້ອງລຸ່ມ... ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ, ບໍ່ມີທຸກ, ມີສຸກ ຮັກສາຕົນເອງເຖີດ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ແຜ່ໄປສູ່ທິດ ມີດ້ວຍອາການ ໑ຫົ ເຫຼົ່ານີ້.

1. Indriyavāro

໑. ວາລະວ່າດ້ວຍອິນຊີ

23. Sabbesaṃ sattānaṃ pīḷanaṃ vajjetvā apīḷanāya, upaghātaṃ vajjetvā anupaghātena, santāpaṃ vajjetvā asantāpena, pariyādānaṃ vajjetvā apariyādānena, vihesaṃ vajjetvā avihesāya, sabbe sattā averino hontu mā verino, sukhino hontu mā dukkhino, sukhitattā hontu mā dukkhitattāti – imehi aṭṭhahākārehi sabbe satte mettāyatīti – mettā. Taṃ dhammaṃ cetayatīti – ceto. Sabbabyāpādapariyuṭṭhānehi vimuccatīti – vimutti. Mettā ca ceto ca vimutti cāti – mettācetovimutti.

໒໓. ໂດຍການເວັ້ນການບຽດບຽນ ເປັນຜູ້ບໍ່ບຽດບຽນສັດທັງປວງ, ໂດຍການເວັ້ນການຂ້າຟັນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຂ້າຟັນ, ໂດຍການເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ ເປັນຜູ້ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ, ໂດຍການເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ຊີວິດສິ້ນໄປ ເປັນຜູ້ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຊີວິດສິ້ນໄປ, ໂດຍການເວັ້ນການບັງບຽດ ເປັນຜູ້ບໍ່ບັງບຽດ, ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຢ່າໄດ້ມີເວນເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສຸກ ຢ่าໄດ້ມີທຸກເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຕົນເອງເປັນສຸກ ຢ່າໄດ້ມີຕົນເອງເປັນທຸກເລີຍ — ຍ່ອມຮັກສັດທັງປວງດ້ວຍອາການ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາ. ຍ່ອມຄິດປາຖະໜາທຳນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕ. ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມພະຍາບາດແລະຄວາມກຸ້ມລຸມທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິ. ເປັນທັງເມດຕາ, ເປັນທັງເຈໂຕ ແລະເປັນທັງວິມຸດຕິ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – saddhāya adhimuccati. Saddhindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນສັດທິນຊີອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe [Pg.316] sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – vīriyaṃ paggaṇhāti. Vīriyindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມປະຄອງຄວາມພຽນໄວ້. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນວິຣິຍິນຊີອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – satiṃ upaṭṭhāpeti. Satindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມຕັ້ງສະຕິໄວ້. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນສະຕິນຊີອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – cittaṃ samādahati. Samādhindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໝັ້ນໄວ້. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນສະມາທິນຊີອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – paññāya pajānāti. Paññindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມຮູ້ທົ່ວເຖິງດ້ວຍປັນຍາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນປັນຍິນຊີອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi pañcahi indriyehi mettācetovimutti āsevīyati. Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā bhāvanā honti. Imehi pañcahi indriyehi mettācetovimutti bhāvīyati. Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā bahulīkatā honti. Imehi pañcahi indriyehi mettācetovimutti bahulīkarīyati. Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā alaṅkārā honti. Imehi pañcahi indriyehi mettācetovimutti svālaṅkatā hoti. Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā parikkhārā honti. Imehi pañcahi indriyehi mettācetovimutti suparikkhatā hoti. Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā parivārā honti. Imehi pañcahi indriyehi mettācetovimutti suparivutā hoti. Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti, bhāvanā honti, bahulīkatā honti, alaṅkārā honti, parikkhārā honti, parivārā honti, pāripūrī honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti, pakkhandanā honti, pasīdanā honti, santiṭṭhanā honti, vimuccanā honti, ‘‘etaṃ santa’’nti phassanā honti, yānīkatā honti, vatthukatā honti, anuṭṭhitā [Pg.317] honti, paricitā honti, susamāraddhā honti, subhāvitā honti, svādhiṭṭhitā honti, susamuggatā honti, suvimuttā honti, nibbattenti jotenti patāpenti.

ອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງເສບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມເສບດ້ວຍອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງຈະເລີນເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງປະດັບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມປະດັບດີແລ້ວດ້ວຍອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນບໍລິຂານເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິမຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມອຸປະຖຳດີແລ້ວດ້ວຍອິນシー ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນບໍລິວານເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມແວດລ້ອມດີແລ້ວດ້ວຍອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ອິນຊີ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງເສບ, ເປັນເຄື່ອງຈະເລີນ, ເປັນເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ເປັນເຄື່ອງປະດັບ, ເປັນບໍລິຂານ, ເປັນບໍລິວານ, ເປັນເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທຳເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບກັນ, ເປັນທຳແລ່ນເຂົ້າໄປ, ເປັນທຳຜ່ອງໃສ, ເປັນທຳຕັ້ງໝັ້ນ, ເປັນທຳຫຼຸດພົ້ນ, ເປັນເຄື່ອງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ທຳນີ້ສະຫງົບ', ເປັນທຳອັນບຸກຄົນເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາລົບດີແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ, ຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ຍ່ອມຍັງເມດຕາໃຫ້ເກີດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ມີອານຸພາບ.

2. Balavāro

໒. ວາລະວ່າດ້ວຍພະລະ

24. Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – assaddhiye na kampati. Saddhābalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

໒໔. “ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນສັດທາພະລະອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – kosajje na kampati. Vīriyabalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນວິຣິຍະພະລະອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – pamāde na kampati. Satibalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນສະຕິພະລະອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – uddhacce na kampati. Samādhibalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນສະມາທິພະລະອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – avijjāya na kampati. Paññābalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

“ຂໍສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ເປັນຜູ້ປອດໄພ, ເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ” — ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນປັນຍາພະລະອົບຮົມແລ້ວ ຍ່ອມມີ.

Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi pañcahi balehi mettācetovimutti āsevīyati. Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā bhāvanā honti. Imehi pañcahi balehi mettācetovimutti bhāvīyati. Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā bahulīkatā honti. Imehi pañcahi balehi mettācetovimutti bahulīkarīyati. Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā alaṅkārā honti. Imehi pañcahi balehi mettācetovimutti svālaṅkatā hoti. Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā parikkhārā honti. Imehi pañcahi balehi mettācetovimutti suparikkhatā hoti. Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā parivārā [Pg.318] honti. Imehi pañcahi balehi mettācetovimutti suparivutā hoti. Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti, bhāvanā honti, bahulīkatā honti, alaṅkārā honti, parikkhārā honti, parivārā honti, pāripūrī honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti, pakkhandanā honti, pasīdanā honti, santiṭṭhanā honti, vimuccanā honti, ‘‘etaṃ santa’’nti phassanā honti, yānīkatā honti, vatthukatā honti, anuṭṭhitā honti, paricitā honti, susamāraddhā honti, subhāvitā honti, svādhiṭṭhitā honti, susamuggatā honti, suvimuttā honti nibbattenti jotenti patāpenti.

ພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງເສບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມເສບດ້ວຍພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງຈະເລີນເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງປະດັບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມປະດັບດີແລ້ວດ້ວຍພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນບໍລິຂານເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມອຸປະຖຳດີແລ້ວດ້ວຍພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນບໍລິວານເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມແວດລ້ອມດີແລ້ວດ້ວຍພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້. ພະລະ ໕ ເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງເສບ, ເປັນເຄື່ອງຈະເລີນ, ເປັນເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ເປັນເຄື່ອງປະດັບ, ເປັນບໍລິຂານ, ເປັນບໍລິວານ, ເປັນເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທຳເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບກັນ, ເປັນທຳແລ່ນເຂົ້າໄປ, ເປັນທຳຜ່ອງໃສ, ເປັນທຳຕັ້ງໝັ້ນ, ເປັນທຳຫຼຸດພົ້ນ, ເປັນເຄື່ອງຖືກຕ້ອງວ່າ 'ທຳນີ້ສະຫງົບ', ເປັນທຳອັນບຸກຄົນເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາລົບດີແລ້ວ, ຈະເລີນດີແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ, ຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ຍ່ອມຍັງເມດຕາໃຫ້ເກີດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ມີອານຸພາບ.

3. Bojjhaṅgavāro

໓. ວາລະວ່າດ້ວຍໂພຊຊົງ

25. Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – satiṃ upaṭṭhāpeti. Satisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

໒໕. "ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຕັ້ງສະຕິໄວ້. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະຕິສັມໂພຊຊົງ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – paññāya pavicināti. Dhammavicayasambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມເລືອກເຟັ້ນດ້ວຍປັນຍາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍທັມມະວິຈະຍະສັມໂພຊຊົງ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – vīriyaṃ paggaṇhāti. Vīriyasambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມປະຄອງຄວາມພຽນໄວ້. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍວິຣິຍະສັມໂພຊຊົງ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – pariḷāhaṃ paṭippassambheti. Pītisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມລະງັບຄວາມຮ້ອນຮົນ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍປີຕິສັມໂພຊຊົງ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – duṭṭhullaṃ paṭippassambheti. Passaddhisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມລະງັບຄວາມຫຍາບຊ້າ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍປັດສັດທິສັມໂພຊຊົງ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – cittaṃ samādahati. Samādhisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະມາທິສັມໂພຊຊົງ ຍ່ອມມີ.

Sabbe [Pg.319] sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – ñāṇena kilese paṭisaṅkhāti. Upekkhāsambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມພิຈາລະນາລະງັບກິເລດດ້ວຍຍານ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ ຍ່ອມມີ.

Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi sattahi bojjhaṅgehi mettācetovimutti āsevīyati. Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā bhāvanā honti. Imehi sattahi bojjhaṅgehi mettācetovimutti bhāvīyati. Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā bahulīkatā honti. Imehi sattahi bojjhaṅgehi mettācetovimutti bahulīkarīyati. Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā alaṅkārā honti. Imehi sattahi bojjhaṅgehi mettācetovimutti svālaṅkatā hoti. Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā parikkhārā honti. Imehi sattahi bojjhaṅgehi mettācetovimutti suparikkhatā hoti. Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā parivārā honti. Imehi sattahi bojjhaṅgehi mettācetovimutti suparivutā hoti. Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti, bhāvanā honti, bahulīkatā honti, alaṅkārā honti, parikkhārā honti, parivārā honti, pāripūrī honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti, pakkhandanā honti, pasīdanā honti, santiṭṭhanā honti, vimuccanā honti, ‘‘etaṃ santa’’nti phassanā honti, yānīkatā honti, vatthukatā honti, anuṭṭhitā honti, paricitā honti, susamāraddhā honti, subhāvitā honti, svādhiṭṭhitā honti, susamuggatā honti, suvimuttā honti, nibbattenti jotenti patāpenti.

ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງເສບຄົບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມເສບຄົບດ້ວຍໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງຈະເລີນແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງກະທຳໃຫ້ຫຼາຍແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມກະທຳໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ເປັນທັມທີ່ບຸກຄົນປະດັບດີແລ້ວດ້ວຍໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງບໍລິວານແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ເປັນທັມທີ່ບຸກຄົນແວດລ້ອມດີແລ້ວດ້ວຍໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນບໍລິວານແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ເປັນທັມທີ່ບຸກຄົນແວດລ້ອມດີແລ້ວດ້ວຍໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ໂພຊຊົງ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງເສບຄົບ, ເປັນທັມເຄື່ອງຈະເລີນ, ເປັນທັມເຄື່ອງກະທຳໃຫ້ຫຼາຍ, ເປັນເຄື່ອງປະດັບ, ເປັນເຄື່ອງບໍລິວານ, ເປັນບໍລິວານ, ເປັນທັມເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນ, ເປັນທັມເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັມເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທັມລະຄົນກັນ, ເປັນທັມປະກອບພ້ອມກັນ, ເປັນທັມແລ່ນໄປ, ເປັນທັມຜ່ອງໃສ, ເປັນທັມຕັ້ງໝັ້ນດີ, ເປັນທັມຫຼຸດພົ້ນ, ເປັນທັມຖືກຕ້ອງວ່າ 'ທັມນີ້ສະຫງົບ', ເປັນທັມເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານ, ເປັນທັມເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ, ເປັນທັມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີ, ເປັນທັມສັ່ງສົມແລ້ວ, ເປັນທັມປາຣົບດີແລ້ວ, ເປັນທັມຈະເລີນດີແລ້ວ, ເປັນທັມຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ, ເປັນທັມຂຶ້ນສູ່ຄວາມພົ້ນດີແລ້ວ, ເປັນທັມຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ຍ່ອມຍັງເມດຕາໃຫ້ເກີດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງໄສ.

4. Maggaṅgavāro

໔. ມັກຄັງຄະວາຣະ

26. Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā passati. Sammādiṭṭhiparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

໒໖. "ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມເຫັນໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາທິດຖິ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā abhiniropeti. Sammāsaṅkappaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມດຳຣິໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາສັງກັປປະ ຍ່ອມມີ.

Sabbe [Pg.320] sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā pariggaṇhāti. Sammāvācāparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມກຳນົດໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາວາຈາ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā samuṭṭhāpeti. Sammākammantaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຕັ້ງຂຶ້ນໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາກັມມັນຕະ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā vodāpeti. Sammāājīvaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຊຳຮະໃຫ້ຜ່ອງໃສໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາອາຊີວະ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā paggaṇhāti. Sammāvāyāmaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມປະຄອງໄວ້ໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາວາຍາມະ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā upaṭṭhāpeti. Sammāsatiparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຕັ້ງໄວ້ໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາສະຕິ ຍ່ອມມີ.

Sabbe sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā samādahati. Sammāsamādhiparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

"ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມມີ.

Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti āsevīyati. Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā bhāvanā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti bhāvīyati. Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā bahulīkatā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti bahulīkarīyati. Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā alaṅkārā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti svālaṅkatā honti. Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā parikkhārā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti suparikkhatā hoti. Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā parivārā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti suparivutā hoti. Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā āsevanā [Pg.321] honti, bhāvanā honti, bahulīkatā honti, alaṅkārā honti, parikkhārā honti, parivārā honti, pāripūrī honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti, pakkhandanā honti, pasīdanā honti, santiṭṭhanā honti, vimuccanā honti, ‘‘etaṃ santa’’nti phassanā honti, yānīkatā honti, vatthukatā honti, anuṭṭhitā honti, paricitā honti, susamāraddhā honti, subhāvitā honti, svādhiṭṭhitā honti, susamuggatā honti, suvimuttā honti nibbattenti jotenti patāpenti.

ອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງເສບຄົບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມເສບຄົບດ້ວຍອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງຈະເລີນແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງກະທຳໃຫ້ຫຼາຍແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ອັນບຸກຄົນຍ່ອມກະທຳໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງປະດັບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ເປັນທັມທີ່ບຸກຄົນປະດັບດີແລ້ວດ້ວຍອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນເຄື່ອງບໍລິວານແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ເປັນທັມທີ່ບຸກຄົນແວດລ້ອມດີແລ້ວດ້ວຍອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນບໍລິວານແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ເປັນທັມທີ່ບຸກຄົນແວດລ້ອມດີແລ້ວດ້ວຍອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ອົງມັກ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັມເຄື່ອງເສບຄົບ, ເປັນທັມເຄື່ອງຈະເລີນ, ເປັນທັມເຄື່ອງກະທຳໃຫ້ຫຼາຍ, ເປັນເຄື່ອງປະດັບ, ເປັນເຄື່ອງບໍລິວານ, ເປັນບໍລິວານ, ເປັນທັມເຄື່ອງເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນ, ເປັນທັມເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທັມເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທັມລະຄົນກັນ, ເປັນທັມປະກອບພ້ອມກັນ, ເປັນທັມແລ່ນໄປ, ເປັນທັມຜ່ອງໃສ, ເປັນທັມຕັ້ງໝັ້ນດີ, ເປັນທັມຫຼຸດພົ້ນ, ເປັນທັມຖືກຕ້ອງວ່າ 'ທັມນີ້ສະຫງົບ', ເປັນທັມເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານ, ເປັນທັມເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ, ເປັນທັມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີ, ເປັນທັມສັ່ງສົມແລ້ວ, ເປັນທັມປາຣົບດີແລ້ວ, ເປັນທັມຈະເລີນດີແລ້ວ, ເປັນທັມຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ, ເປັນທັມຂຶ້ນສູ່ຄວາມພົ້ນດີແລ້ວ, ເປັນທັມຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ, ຍ່ອມຍັງເມດຕາໃຫ້ເກີດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງໄສ.

27. Sabbesaṃ pāṇānaṃ…pe… sabbesaṃ bhūtānaṃ… sabbesaṃ puggalānaṃ… sabbesaṃ attabhāvapariyāpannānaṃ… sabbāsaṃ itthīnaṃ… sabbesaṃ purisānaṃ… sabbesaṃ ariyānaṃ… sabbesaṃ anariyānaṃ… sabbesaṃ devānaṃ… sabbesaṃ manussānaṃ… sabbesaṃ vinipātikānaṃ pīḷanaṃ vajjetvā apīḷanāya, upaghātaṃ vajjetvā anupaghātena, santāpaṃ vajjetvā asantāpena, pariyādānaṃ vajjetvā apariyādānena, vihesaṃ vajjetvā avihesāya, sabbe vinipātikā averino hontu mā verino, sukhino hontu mā dukkhino, sukhitattā hontu mā dukkhitattāti – imehi aṭṭhahākārehi sabbe vinipātike mettāyatīti – mettā. Taṃ dhammaṃ cetayatīti – ceto. Sabbabyāpādapariyuṭṭhānehi vimuccatīti – vimutti. Mettā ca ceto ca vimutti cāti – mettācetovimutti.

໒໗. ແກ່ສັດທີ່ມີລົມຫາຍໃຈທັງປວງ... ລະ... ແກ່ສັດທີ່ມີຊີວິດທັງປວງ... ແກ່ບຸກຄົນທັງປວງ... ແກ່ສັດທີ່ມີອັດຕະພາບທັງປວງ... ແກ່ສະຕີທັງປວງ... ແກ່ບຸລຸດທັງປວງ... ແກ່ພຣະອະລິຍະທັງປວງ... ແກ່ອະນາຣິຍະທັງປວງ... ແກ່ເທວະດາທັງປວງ... ແກ່ມະນຸດທັງປວງ... ແກ່ວິນິປາຕິກະອະສູນທັງປວງ ໂດຍເວັ້ນການບີບຄັ້ນ ດ້ວຍການບໍ່ບີບຄັ້ນ, ໂດຍເວັ້ນການທຳຮ້າຍ ດ້ວຍການບໍ່ທຳຮ້າຍ, ໂດຍເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ ດ້ວຍການບໍ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ, ໂດຍເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ສິ້ນຊີວິດ ດ້ວຍການບໍ່ເຮັດໃຫ້ສິ້ນຊີວິດ, ໂດຍເວັ້ນການບຽດບຽນ ດ້ວຍການບໍ່ບຽດບຽນ, ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຢ່າໄດ້ມີເວນເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກ ຢ່າໄດ້ມີຄວາມທຸກເລີຍ, ຈົ່ງມີຕົນເປັນສຸກ ຢ່າໄດ້ມີຕົນເປັນທຸກເລີຍ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມແຜ່ເມດຕາໄປຍັງວິນິປາຕິກະອະສູນທັງປວງ ດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາ. ຍ່ອມຄິດເຖິງທັມນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕ. ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະຍາບາດແລະປະຣິຍຸດຖານທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິ. ເປັນທັງເມດຕາ ເປັນທັງເຈໂຕ ແລະເປັນທັງວິມຸດຕິ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ.

Sabbe vinipātikā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – saddhāya adhimuccati. Saddhindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti…pe… nibbattenti jotenti patāpenti.

"ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູນທັງປວງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັດທິນຊີ ຍ່ອມມີ... ລະ... ຍ່ອມຍັງເມດຕາໃຫ້ເກີດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງໄສ.

Sabbesaṃ puratthimāya disāya sattānaṃ…pe… sabbesaṃ pacchimāya disāya sattānaṃ… sabbesaṃ uttarāya disāya sattānaṃ… sabbesaṃ dakkhiṇāya disāya sattānaṃ… sabbesaṃ puratthimāya anudisāya sattānaṃ… sabbesaṃ pacchimāya anudisāya sattānaṃ… sabbesaṃ uttarāya anudisāya sattānaṃ… sabbesaṃ dakkhiṇāya anudisāya sattānaṃ… sabbesaṃ heṭṭhimāya disāya sattānaṃ… sabbesaṃ uparimāya disāya sattānaṃ pīḷanaṃ vajjetvā apīḷanāya, upaghātaṃ vajjetvā anupaghātena, santāpaṃ vajjetvā asantāpena, pariyādānaṃ vajjetvā apariyādānena, vihesaṃ vajjetvā avihesāya, sabbe uparimāya disāya sattā averino hontu mā verino, sukhino hontu [Pg.322] mā dukkhino, sukhitattā hontu mā dukkhitattāti – imehi aṭṭhahākārehi sabbe uparimāya disāya satte mettāyatīti – mettā. Taṃ dhammaṃ cetayatīti – ceto. Sabbabyāpādapariyuṭṭhānehi vimuccatīti – vimutti. Mettā ca ceto ca vimutti cāti – mettācetovimutti.

ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກ... ລະ... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກ... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດເໜືອ... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດໃຕ້... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອ... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງໃຕ້... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດຕາເວັນຕົກສ່ຽງເໜືອ... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດຕາເວັນອອກສ່ຽງໃຕ້... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດເບື້ອງຕ່ຳ... ແກ່ສັດທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ໂດຍເວັ້ນການບີບຄັ້ນ ດ້ວຍການບໍ່ບີບຄັ້ນ, ໂດຍເວັ້ນການທຳຮ້າຍ ດ້ວຍການບໍ່ທຳຮ້າຍ, ໂດຍເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ ດ້ວຍການບໍ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ, ໂດຍເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ສິ້ນຊີວິດ ດ້ວຍການບໍ່ເຮັດໃຫ້ສິ້ນຊີວິດ, ໂດຍເວັ້ນການບຽດບຽນ ດ້ວຍການບໍ່ບຽດບຽນ, ຂໍສັດທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຢ່າໄດ້ມີເວນເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກ ຢ່າໄດ້ມີຄວາມທຸກເລີຍ, ຈົ່ງມີຕົນເປັນສຸກ ຢ່າໄດ້ມີຕົນເປັນທຸກເລີຍ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມແຜ່ເມດຕາໄປຍັງສັດທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ດ້ວຍອາການ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາ. ຍ່ອມຄິດເຖິງທັມນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕ. ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກພະຍາບາດແລະປະຣິຍຸດຖານທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິ. ເປັນທັງເມດຕາ ເປັນທັງເຈໂຕ ແລະເປັນທັງວິມຸດຕິ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ.

Sabbe uparimāya disāya sattā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – saddhāya adhimuccati. Saddhindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti…pe… nibbattenti jotenti patāpenti.

"ຂໍສັດທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຈົ່ງເປັນຜູ້ປອດໄພ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກເຖີດ" ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັດທິນຊີ ຍ່ອມມີ... ລະ... ຍ່ອມຍັງເມດຕາໃຫ້ເກີດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ສະຫວ່າງໄສ.

Sabbesaṃ puratthimāya disāya pāṇānaṃ…pe… bhūtānaṃ… puggalānaṃ attabhāvapariyāpannānaṃ… sabbāsaṃ itthīnaṃ… sabbesaṃ purisānaṃ… sabbesaṃ ariyānaṃ… sabbesaṃ anariyānaṃ… sabbesaṃ devānaṃ… sabbesaṃ manussānaṃ… sabbesaṃ vinipātikānaṃ… sabbesaṃ pacchimāya disāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ uttarāya disāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ dakkhiṇāya disāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ puratthimāya anudisāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ pacchimāya anudisāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ uttarāya anudisāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ dakkhiṇāya anudisāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ heṭṭhimāya disāya vinipātikānaṃ… sabbesaṃ uparimāya disāya vinipātikānaṃ pīḷanaṃ vajjetvā apīḷanāya, upaghātaṃ vajjetvā anupaghātena, santāpaṃ vajjetvā asantāpena, pariyādānaṃ vajjetvā apariyādānena, vihesaṃ vajjetvā avihesāya, sabbe uparimāya disāya vinipātikā averino hontu mā verino, sukhino hontu mā dukkhino, sukhitattā hontu mā dukkhitattāti – imehi aṭṭhahākārehi sabbe uparimāya disāya vinipātike mettāyatīti – mettā. Taṃ dhammaṃ cetayatīti – ceto. Sabbabyāpādapariyuṭṭhānehi vimuccatīti – vimutti. Mettā ca ceto ca vimutti cāti – mettācetovimutti.

ແກ່ສັດທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດບູຮພາ ຜູ້ມີລົມຫາຍໃຈເຂົ້າອອກ...ຯລຯ... ແກ່ພູດທັງຫຼາຍ... ແກ່ບຸກຄົນທັງຫຼາຍ... ແກ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີອັດຕະພາບ... ແກ່ສະຕີທັງຫຼາຍທັງປວງ... ແກ່ບຸລຸດທັງຫຼາຍທັງປວງ... ແກ່ພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍທັງປວງ... ແກ່ອະນາລິຍະຊົນທັງຫຼາຍທັງປວງ... ແກ່ເທວະດາທັງຫຼາຍທັງປວງ... ແກ່ມະນຸດທັງຫຼາຍທັງປວງ... ແກ່ວິນິປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດປັດຈິມ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດອຸດອນ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດທັກສິນ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດອະນຸດິດບູຮພາ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດອະນຸດິດปັດຈິມ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດອະນຸດິດອຸດອນ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດອະນຸດິດທັກສິນ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເບື້ອງຕ່ຳ... ແກ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງຫຼາຍທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ໂດຍເວັ້ນການບີດຄັ້ນ ດ້ວຍການບໍ່ບີດຄັ້ນ, ໂດຍເວັ້ນການຂ້າທຳລາຍ ດ້ວຍການບໍ່ຂ້າທຳລາຍ, ໂດຍເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ ດ້ວຍການບໍ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ, ໂດຍເວັ້ນການເຮັດໃຫ້ສິ້ນຊີວິດ ດ້ວຍການບໍ່ເຮັດໃຫ້ສິ້ນຊີວິດ, ໂດຍເວັ້ນການບຽດບຽນ ດ້ວຍການບໍ່ບຽດບຽນ, ຂໍວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ ຢ່າມີເວນເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສຸກ ຢ່າມີທຸກເລີຍ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຕົນເຖິງຄວາມສຸກ ຢ່າມີຕົນເຖິງຄວາມທຸກເລີຍ. ດ້ວຍອາການ ໘ ປະການນີ້ ຍ່ອມແຜ່ເມດຕາໄປສູ່ວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາ. ຍ່ອມຄິດຄຳນຶງເຖິງທຳນັ້ນ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເຈໂຕ. ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມພະຍາບາດແລະຄວາມກຸ້ມລຸມທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິ. ເປັນທັງເມດຕາ ເປັນທັງເຈໂຕ ແລະເປັນທັງວິມຸດຕິ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ.

Sabbe uparimāya disāya vinipātikā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – saddhāya adhimuccati. Saddhindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູຣະທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະເສມ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັດທິນຊີ ຍ່ອມມີ.

Sabbe uparimāya disāya vinipātikā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – vīriyaṃ paggaṇhāti. Vīriyindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູຣະທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະເສມ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມປະຄອງໄວ້ເຊິ່ງຄວາມພຽນ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍວິຣິຍິນຊີ ຍ່ອມມີ.

Satiṃ [Pg.323] upaṭṭhāpeti. Satindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Cittaṃ samādahati. Samādhindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Paññāya pajānāti. Paññindriyaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

ຍ່ອມຕັ້ງສະຕິໄວ້. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະຕິນຊີ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະມາທິນຊີ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມຮູ້ທົ່ວດ້ວຍປັນຍາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍປັນຍິນຊີ ຍ່ອມມີ.

Imāni pañcindriyāni mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi pañcahi indriyehi mettācetovimutti āsevīyati…pe… nibbattenti jotenti patāpenti.

ອິນຊີ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຝ່າຍຊ່ອງເສບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ບຸກຄົນຍ່ອມຊ່ອງເສບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິດ້ວຍອິນຊີ ໕ ປະການນີ້...ຯລຯ... ຍ່ອມໃຫ້ບັງເກີດ, ຍ່ອມໃຫ້ສະຫວ່າງ, ຍ່ອມໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ.

Sabbe uparimāya disāya vinipātikā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – assaddhiye na kampati. Saddhābalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Kosajje na kampati. Vīriyabalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Pamāde na kampati. Satibalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Uddhacce na kampati. Samādhibalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Avijjāya na kampati. Paññābalaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູຣະທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະເສມ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັດທາພະລະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍວິຣິຍະພະລະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະຕິພະລະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະມາທິພະລະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍປັນຍາພະລະ ຍ່ອມມີ.

Imāni pañca balāni mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi pañcahi balehi mettācetovimutti āsevīyati…pe… nibbattenti jotenti patāpenti.

ພະລະ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຝ່າຍຊ່ອງເສບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ບຸກຄົນຍ່ອມຊ່ອງເສບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິດ້ວຍພະລະ ໕ ປະການນີ້...ຯລຯ... ຍ່ອມໃຫ້ບັງເກີດ, ຍ່ອມໃຫ້ສະຫວ່າງ, ຍ່ອມໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ.

Sabbe uparimāya disāya vinipātikā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – satiṃ upaṭṭhāpeti. Satisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

ຂໍວິນິປາຕິກະອະສູຣະທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະເສມ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຕັ້ງສະຕິໄວ້. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະຕິສັມໂພດຊົງ ຍ່ອມມີ.

Paññāya pavicināti. Dhammavicayasambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Vīriyaṃ paggaṇhāti. Vīriyasambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Pariḷāhaṃ paṭippassambheti. Pītisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Duṭṭhullaṃ paṭippassambheti. Passaddhisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Cittaṃ samādahati. Samādhisambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Ñāṇena kilese paṭisaṅkhāti. Upekkhāsambojjhaṅgaparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

ຍ່ອມເລືອກເຟັ້ນດ້ວຍປັນຍາ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍທັມມະວິຈະຍະສັມໂພດຊົງ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມປະຄອງໄວ້ເຊິ່ງຄວາມພຽນ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍວິຣິຍະສັມໂພດຊົງ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມລະງັບຄວາມຮ້ອນຮົນ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍປີຕິສັມໂພດຊົງ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມລະງັບຄວາມຫຍາບຊ້າ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍປັດສັດທິສັມໂພດຊົງ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສະມາທິສັມໂພດຊົງ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມພິຈາລະນາກິເລດທັງຫຼາຍດ້ວຍຍານ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍອຸເປກຂາສັມໂພດຊົງ ຍ່ອມມີ.

Ime satta bojjhaṅgā mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi sattahi bojjhaṅgehi mettācetovimutti āsevīyati…pe… nibbattenti jotenti patāpenti.

ໂພດຊົງ ໗ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຝ່າຍຊ່ອງເສບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ບຸກຄົນຍ່ອມຊ່ອງເສບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິດ້ວຍໂພດຊົງ ໗ ປະການນີ້...ຯລຯ... ຍ່ອມໃຫ້ບັງເກີດ, ຍ່ອມໃຫ້ສະຫວ່າງ, ຍ່ອມໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ.

Sabbe [Pg.324] uparimāya disāya vinipātikā averino hontu, khemino hontu, sukhino hontūti – sammā passati. Sammādiṭṭhi paribhāvitā hoti mettācetovimutti. Sammā abhiniropeti. Sammāsaṅkappaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Sammā pariggaṇhāti. Sammāvācāparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Sammā samuṭṭhāpeti. Sammākammantaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Sammā vodāpeti. Sammā ājīvaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Sammā paggaṇhāti. Sammāvāyāmaparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Sammā upaṭṭhāti. Sammāsatiparibhāvitā hoti mettācetovimutti. Sammā samādahati. Sammāsamādhiparibhāvitā hoti mettācetovimutti.

ຂໍວິນιປາຕິກະອະສູຣະທັງປວງໃນທິດເບື້ອງເທິງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ບໍ່ມີເວນ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມກະເສມ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສຸກເຖີດ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມເຫັນໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາທິດຖິ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມດຳຣິໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາສັງກັບປະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາວາຈາ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມຕັ້ງຕົ້ນໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາກັມມັນຕະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຜຸດຜ່ອງໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາອາຊີວະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມປະຄອງໄວ້ໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາວາຍາມະ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາສະຕິ ຍ່ອມມີ. ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໂດຍຊອບ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມມີ.

Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti āsevīyati…pe… ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā paribhāvitā honti. Imehi aṭṭhahi maggaṅgehi mettācetovimutti suparivutā hoti. Ime aṭṭha maggaṅgā mettāya cetovimuttiyā āsevanā honti, bhāvanā honti, bahulīkatā honti, alaṅkārā honti, parikkhārā honti, parivārā honti, pāripūrī honti, sahagatā honti, sahajātā honti, saṃsaṭṭhā honti, sampayuttā honti, pakkhandanā honti, pasīdanā honti, santiṭṭhanā honti, vimuccanā honti, ‘‘etaṃ santa’’nti phassanā honti, yānīkatā honti, vatthukatā honti, anuṭṭhitā honti, paricitā honti, susamāraddhā honti, subhāvitā honti, svādhiṭṭhitā honti, susamuggatā honti, suvimuttā honti nibbattenti jotenti patāpentīti.

ອົງມັກ ໘ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຝ່າຍຊ່ອງເສບແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ບຸກຄົນຍ່ອມຊ່ອງເສບເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິດ້ວຍອົງມັກ ໘ ປະການນີ້...ຯລຯ... ອົງມັກ ໘ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນທຳອັນອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ຍ່ອມເປັນທຳອັນອົງມັກ ໘ ປະການນີ້ແວດລ້ອມດີແລ້ວ. ອົງມັກ ໘ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນຝ່າຍຊ່ອງເສບ, ເປັນຝ່າຍຈະເລີນ, ເປັນຝ່າຍເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ, ເປັນເຄື່ອງປະດັບ, ເປັນເຄື່ອງບໍລິວານ, ເປັນບໍລິວານ, ເປັນຄວາມບໍລິບູນ, ເປັນທຳເກີດຮ່ວມກັນ, ເປັນທຳເກີດພ້ອມກັນ, ເປັນທຳລະຄົນກັນ, ເປັນທຳປະກອບກັນ, ເປັນທຳແລ່ນເຂົ້າໄປ, ເປັນທຳຜ່ອງໃສ, ເປັນທຳຕັ້ງໝັ້ນດີ, ເປັນທຳຫຼຸດພົ້ນ, ເປັນທຳຖືກຕ້ອງວ່າ 'ທຳນີ້ສະຫງົບ', ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານ, ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງ, ເປັນທຳຕັ້ງໄວ້ເນືອງໆ, ເປັນທຳສັ່ງສົມແລ້ວ, ເປັນທຳປາຣົບດີແລ້ວ, ເປັນທຳອົບຮົມດີແລ້ວ, ເປັນທຳອະທິຖານດີແລ້ວ, ເປັນທຳຕັ້ງຂຶ້ນດີແລ້ວ, ເປັນທຳຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ຍ່ອມໃຫ້ບັງເກີດ, ຍ່ອມໃຫ້ສະຫວ່າງ, ຍ່ອມໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງ.

Mettākathā niṭṭhitā.

ຈົບເມດຕາກະຖາ.

5. Virāgakathā

໕. ວິຣາຄະກະຖາ

28. Virāgo maggo, vimutti phalaṃ. Kathaṃ virāgo maggo? Sotāpattimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo [Pg.325] virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.

໒໘. ວິຣາຄະຄືມັກ, ວິມຸດຕິຄືຜົນ. ວິຣາຄະເປັນມັກແນວໃດ? ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ ສັມມາທິດຖິຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາທິດຖິ ດ້ວຍອັດຖະຄືການເຫັນ, ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປຕາມມິດສາທິດຖິນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ວິຣາຄະ ຍ່ອມມີວິຣາຄະເປັນອາຣົມ, ມີວິຣາຄະເປັນໂຄຈອນ, ຕັ້ງຂຶ້ນພ້ອມດີແລ້ວໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນວິຣາຄະ.

Virāgoti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo. Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo. Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.

ຄຳວ່າ ວິຣາຄະ ນັ້ນ ວິຣາຄະມີ ໒ ປະການ ຄື ພະນິພານກໍຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ, ແລະທຳທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພະນິພານເປັນອາຣົມ ກໍຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ ເພາະຄາຍກຳໜັດ. ອົງມັກ ໗ ປະການອັນເກີດຮ່ວມກັນ ຍ່ອມເຖິງເຊິ່ງວິຣາຄະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຣາຄະຄືມັກ. ພະພຸດທະເຈົ້າແລະພະສາວົກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະເດັດແລະໄປສູ່ພະນິພານອັນເປັນທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ ດ້ວຍມັກນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັດຖັງຄິກະມັກ. ບັນດາມັກທັງຫຼາຍຂອງສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີວາດະອື່ນ ມີປະມານເທົ່າໃດ, ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນເລີດ, ປະເສີດ, ເປັນປະທານ, ສູງສຸດ ແລະດີເລີດ ເພາະເຫດນັ້ນ ບັນດາມັກທັງຫຼາຍ ອັດຖັງຄິກະມັກຈຶ່ງປະເສີດສຸດ.

Abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā virajjati. Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya virajjati. Samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā virajjati. Vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā virajjati. Paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmā virajjati. Upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā virajjati. Avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito virajjati. Tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati. Bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.

ສັມມາສັງກັບປະ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາສັງກັບປະ ດ້ວຍອັດຖະຄືການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາຣົມ. ສັມມາວາຈາ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາວາຈາ ດ້ວຍອັດຖະຄືການກຳນົດຮັກສາ. ສັມມາກັມມັນຕະ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາກັມມັນຕະ ດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັ້ງຕົ້ນດີ. ສັມມາອາຊີວະ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາອາຊີວະ ດ້ວຍອັດຖະຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງ. ສັມມາວາຍາມະ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາວາຍາມະ ດ້ວຍອັດຖະຄືການປະຄອງໄວ້. ສັມມາສະຕິ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາສະຕິ ດ້ວຍອັດຖະຄືການຕັ້ງໝັ້ນ. ສັມມາສະມາທິ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກມິດສາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປຕາມນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ວິຣາຄະ ຍ່ອມມີວິຣາຄະເປັນອາຣົມ, ມີວິຣາຄະເປັນໂຄຈອນ, ຕັ້ງຂຶ້ນພ້ອມດີແລ້ວໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນວິຣາຄະ.

Virāgoti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo. Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo. Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā, ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.

ຄຳວ່າ ວິຣາຄະ ນັ້ນ ວິຣາຄະມີ ໒ ປະການ ຄື ພະນິພານກໍຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ, ແລະທຳທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພະນິພານເປັນອາຣົມ ກໍຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ ເພາະຄາຍກຳໜັດ. ອົງມັກ ໗ ປະການອັນເກີດຮ່ວມກັນ ຍ່ອມເຖິງເຊິ່ງວິຣາຄະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຣາຄະຄືມັກ. ພະພຸດທະເຈົ້າແລະພະສາວົກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະເດັດແລະໄປສູ່ພະນິພານອັນເປັນທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ ດ້ວຍມັກນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັດຖັງຄິກະມັກ. ບັນດາມັກທັງຫຼາຍຂອງສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີວາດະອື່ນ ມີປະມານເທົ່າໃດ, ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນເລີດ, ປະເສີດ, ເປັນປະທານ, ສູງສຸດ ແລະດີເລີດ ເພາະເຫດນັ້ນ ບັນດາມັກທັງຫຼາຍ ອັດຖັງຄິກະມັກຈຶ່ງປະເສີດສຸດ.

Sakadāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi [Pg.326] ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.

ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ ສັມມາທິດຖິ ດ້ວຍອັດຖະຄືການເຫັນ...ຯລຯ... ສັມມາສະມາທິ ດ້ວຍອັດຖະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ, ປະຕິຄະສັງໂຍດ, ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ ແລະປະຕິຄານຸໄສ, ຍ່ອມຄາຍກຳໜັດຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນເປັນໄປຕາມນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຍ່ອມຄາຍກໜັດຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ວິຣາຄະ ຍ່ອມມີວິຣາຄະເປັນອາຣົມ, ມີວິຣາຄະເປັນໂຄຈອນ, ຕັ້ງຂຶ້ນພ້ອມດີແລ້ວໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວໃນວິຣາຄະ.

Virāgoti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo. Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo. Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.

ຄຳວ່າ ວິຣາຄະ ນັ້ນ ວິຣາຄະມີ ໒ ປະການ ຄື ພະນິພານກໍຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ, ແລະທຳທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພະນິພານເປັນອາຣົມ ກໍຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ ເພາະຄາຍກຳໜັດ. ອົງມັກ ໗ ປະການອັນເກີດຮ່ວມກັນ ຍ່ອມເຖິງເຊິ່ງວິຣາຄະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຣາຄະຄືມັກ. ພະພຸດທະເຈົ້າແລະພະສາວົກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະເດັດແລະໄປສູ່ພະນິພານອັນເປັນທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ ດ້ວຍມັກນີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອັດຖັງຄິກະມັກ. ບັນດາມັກທັງຫຼາຍຂອງສະມະນະແລະພຣາມທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີວາດະອື່ນ ມີປະມານເທົ່າໃດ, ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້ເທົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເປັນເລີດ, ປະເສີດ, ເປັນປະທານ, ສູງສຸດ ແລະດີເລີດ ເພາະເຫດນັ້ນ ບັນດາມັກທັງຫຼາຍ ອັດຖັງຄິກະມັກຈຶ່ງປະເສີດສຸດ.

Anāgāmimaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati. Virāgo virāgārammaṇo…pe… maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມິມັກ ສັມມາທິຖິ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ... ສັມມາສະມາທິ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດ ແລະ ປະຕິຄະສັງໂຍດ ອັນນອນເນື່ອງຢູ່, ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດຈາກກາມະຣາຄານຸໄສ ແລະ ປະຕິຄານຸໄສ ອັນນອນເນື່ອງຢູ່, ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຕາມກິເລດນັ້ນ ແລະ ຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ວິຣາຄະ (ຄວາມຄາຍກຳໜັດ) ມີວິຣາຄະເປັນອາຣົມ... ໃນບັນດາມັກທັງຫຼາຍ ມັກມີອົງ 8 ປະເສີດສຸດ.

Arahattamaggakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā virajjati, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca virajjati, bahiddhā ca sabbanimittehi virajjati virāgo virāgārammaṇo virāgagocaro virāge samudāgato virāge ṭhito virāge patiṭṭhito.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ສັມມາທິຖິ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ... ສັມມາສະມາທິ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດຈາກຮູບະຣາຄະ, ອະຮູບະຣາຄະ, ມານະ, ອຸດທັດຈະ, ອະວິຊາ, ມານານຸໄສ, ພະວະຣາຄານຸໄສ, ອະວິຊານຸໄສ, ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດຈາກກິເລດທັງຫຼາຍທີ່ປະພຶດຕາມກິເລດນັ້ນ ແລະ ຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະ ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ. ວິຣາຄະ ມີວິຣາຄະເປັນອາຣົມ, ມີວິຣາຄະເປັນໂຄຈອນ, ຢັ່ງລົງສູ່ໂຄຈອນໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງຢູ່ໃນວິຣາຄະ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນວິຣາຄະ.

Virāgoti dve virāgā – nibbānañca virāgo, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe virāgā hontīti – virāgā. Sahajātāni sattaṅgāni virāgaṃ gacchantīti – virāgo maggo. Etena maggena buddhā ca sāvakā ca agataṃ disaṃ nibbānaṃ gacchantīti – aṭṭhaṅgiko maggo. Yāvatā puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ parappavādānaṃ maggā. Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo aggo ca seṭṭho ca pāmokkho ca uttamo ca pavaro cāti – maggānaṃ aṭṭhaṅgiko seṭṭho.

ຄຳວ່າ ວິຣາຄະ ໄດ້ແກ່ ວິຣາຄະ 2 ຢ່າງ ຄື: ພະນິພານເປັນວິຣາຄະ ແລະ ທຳທັງຫຼາຍທັງປວງທີ່ມີພະນິພານເປັນອາຣົມ ກໍເປັນວິຣາຄະ — ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ. ອົງມັກ 7 ຢ່າງທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ ຍ່ອມເຖິງວິຣາຄະ — ເພາະເຫດນັ້ນ ມັກຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຣາຄະ. ພະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ແລະ ພະສາວົກທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະເດັດໄປສູ່ພະນິພານອັນເປັນທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ ດ້ວຍມັກນີ້ — ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ມັກມີອົງ 8. ມັກຂອງສະມະນະພຣາມ ແລະ ຂອງລັດທິອື່ນໆ ມີປະມານເທົົາໃດ, ມັກມີອົງ 8 ອັນປະເສີດນີ້ເທົ່ານັ້ນ ເປັນຍອດ, ປະເສີດສຸດ, ເປັນປະທານ, ສູງສຸດ ແລະ ເລີດເລີ — ເພາະເຫດນັ້ນ ໃນບັນດາມັກທັງຫຼາຍ ມັກມີອົງ 8 ຈຶ່ງປະເສີດສຸດ.

Dassanavirāgo sammādiṭṭhi. Abhiniropanavirāgo sammāsaṅkappo. Pariggahavirāgo sammāvācā. Samuṭṭhānavirāgo sammākammanto. Vodānavirāgo sammāājīvo[Pg.327]. Paggahavirāgo sammāvāyāmo. Upaṭṭhānavirāgo sammāsati. Avikkhepavirāgo sammāsamādhi. Upaṭṭhānavirāgo satisambojjhaṅgo. Pavicayavirāgo dhammavicayasambojjhaṅgo. Paggahavirāgo vīriyasambojjhaṅgo. Pharaṇavirāgo pītisambojjhaṅgo. Upasamavirāgo passaddhisambojjhaṅgo. Avikkhepavirāgo samādhisambojjhaṅgo. Paṭisaṅkhānavirāgo upekkhāsambojjhaṅgo. Assaddhiye akampiyavirāgo saddhābalaṃ. Kosajje akampiyavirāgo vīriyabalaṃ. Pamāde akampiyavirāgo satibalaṃ. Uddhacce akampiyavirāgo samādhibalaṃ. Avijjāya akampiyavirāgo paññābalaṃ. Adhimokkhavirāgo saddhindriyaṃ. Paggahavirāgo vīriyindriyaṃ. Upaṭṭhānavirāgo satindriyaṃ. Avikkhepavirāgo samādhindriyaṃ. Dassanavirāgo paññindriyaṃ. Ādhipateyyaṭṭhena indriyāni virāgo. Akampiyaṭṭhena balaṃ virāgo. Niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā virāgo. Hetuṭṭhena maggo virāgo. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā virāgo. Padahanaṭṭhena sammappadhānā virāgo. Ijjhanaṭṭhena iddhipādā virāgo. Tathaṭṭhena saccā virāgo. Avikkhepaṭṭhena samatho virāgo. Anupassanaṭṭhena vipassanā virāgo. Ekarasaṭṭhena samathavipassanā virāgo. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ virāgo. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi virāgo. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi virāgo. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi virāgo. Vimuttaṭṭhena vimokkho virāgo. Paṭivedhaṭṭhena vijjā virāgo. Pariccāgaṭṭhena vimutti virāgo. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ virāgo. Chando mūlaṭṭhena virāgo. Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena virāgo. Phasso samodhānaṭṭhena virāgo. Vedanā samosaraṇaṭṭhena virāgo. Samādhi pamukhaṭṭhena virāgo. Sati ādhipateyyaṭṭhena virāgo. Paññā tatuttaraṭṭhena virāgo. Vimutti sāraṭṭhena virāgo. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena maggo.

ວິຣາຄະຄືການເຫັນ ເປັນສັມມາທິຕຖິ. ວິຣາຄະຄືການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາຣົມ ເປັນສັມມາສັງກັປປະ. ວິຣາຄະຄືການກຳນົດຖື ເປັນສັມມາວາຈາ. ວິຣາຄະຄືການເຮັດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນດີ ເປັນສັມມາກັມມັນຕະ. ວິຣາຄະຄືຄວາມຜຸດຜ່ອງ ເປັນສັມມາອາຊີວະ. ວິຣາຄະຄືການປະຄອງໄວ້ ເປັນສັມມາວາຍາມະ. ວິຣາຄະຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນສັມມາສະຕິ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສັມມາສະມາທິ. ວິຣາຄະຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນສະຕິສັມໂພຊຊົງ. ວິຣາຄະຄືການເລືອກເຟັ້ນ ເປັນທັມມະວິຈະຍະສັມໂພຊຊົງ. ວິຣາຄະຄືການປະຄອງໄວ້ ເປັນວິຣິຍະສັມໂພຊຊົງ. ວິຣາຄະຄືຄວາມແຜ່ຊ່ານ ເປັນປີຕິສັມໂພຊຊົງ. ວິຣາຄະຄືຄວາມສະຫງົບ ເປັນປັດសັທທິສັມໂພຊຊົງ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິສັມໂພຊຊົງ. ວິຣາຄະຄືການພິຈາຣະນາ ເປັນອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ເປັນສັດທາພະລະ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ ເປັນວິຣິຍະພະລະ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະໝາດ ເປັນສະຕິພະລະ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິພະລະ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊຊາ ເປັນປັນຍາພະລະ. ວິຣາຄະຄືຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອ ເປັນສັດທິນທຣี. ວິຣາຄະຄືການປະຄອງໄວ້ ເປັນວິຣິຍິນທຣີ. ວິຣາຄະຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນສະຕິນທຣີ. ວິຣາຄະຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິນທຣີ. ວິຣາຄະຄືການເຫັນ ເປັນປັນຍິນທຣີ. ອິນທຣີທັງຫຼາຍ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່. ພະລະ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ. ໂພຊຊົງທັງຫຼາຍ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງນຳອອກ. ມັກ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຫດ. ສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້. ສັມມັບປະທານທັງຫຼາຍ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ. ອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າໃຫ້ສຳເລັດ. ສັດຈະທັງຫຼາຍ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າແທ້ຈິງ. ສະມະຖະ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ວິປັດສະນາ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າພິຈາຣະນາເຫັນ. ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າມີຣົດດຽວ. ຍຸຄະນັດທະ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນ. ສີລະວິສຸດທິ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ. จິດຕະວິສຸດທິ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ. ທິຕຖິວິສຸດທິ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ວິໂມກ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ. ວິຊຊາ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ. ວິມຸດຕິ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫຼະ. ຂະຍະຍານ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດຂາດ. ສັນທະ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນມູນເຄົ້າ. ມະນະສิການ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນດີ. ຜັດສະ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ. ເວທະນາ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ. ສະມາທິ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນປະທານ. ສະຕິ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່. ປັນຍາ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ. ວິມຸດຕິ ເປັນວິຣາຄະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນສາຣະ. ພຣະນິພພານອັນມີອະມະຕະເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ເປັນມັກ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ.

Dassanamaggo sammādiṭṭhi, abhiniropanamaggo sammāsaṅkappo…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena maggo. Evaṃ virāgo maggo.

ມັກຄືການເຫັນ ເປັນສັມມາທິຕຖິ, ມັກຄືການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາຣົມ ເປັນສັມມາສັງກັປປະ... ລະ... ພຣະນິພພານອັນມີອະມະຕະເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ເປັນມັກ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ. ວິຣາຄະ ເປັນມັກ ດ້ວຍປະການສະນີ.

29. Kathaṃ vimutti phalaṃ? Sotāpattiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi micchādiṭṭhiyā vimuttā hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimuttā hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimuttā hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve muttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe ca vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.

໒໙. ວິມຸດຕິ ເປັນຜົນ ຢ່າງໃດ? ໃນຂະນະແຫ່ງໂសຕາປັດຕິຜົນ ສັມມາທິຕຖິ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາທິຕຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນຄ້ອຍຕາມມິດສາທິຕຖິນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ວິມຸດຕິ ມີວິມຸດຕິເປັນອາຣົມ ມີວິມຸດຕິເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນວິມຸດຕິ. ຄຳວ່າ ວິມຸດຕິ ນີ້ ໄດ້ແກ່ ວິມຸດຕິ ໒ ປະການ ຄື ພຣະນິພພານກໍເປັນວິມຸດຕິ, ແລະທັມທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພຣະນິພພານເປັນອາຣົມ ກໍເປັນອັນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນ ວິມຸດຕິ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜົນ.

Abhiniropanaṭṭhena [Pg.328] sammāsaṅkappo micchāsaṅkappā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.

ສັມມາສັງກັປປະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາສັງກັປປະ ໂດຍອັດຖະວ່າການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາຣົມ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນຄ້ອຍຕາມມິດສາສັງກັປປະນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ວິມຸດຕິ ມີວິມຸດຕິເປັນອາຣົມ ມີວິມຸດຕິເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນວິມຸດຕິ. ຄຳວ່າ ວິມຸດຕິ ນີ້ ໄດ້ແກ່ ວິມຸດຕິ ໒ ປະການ ຄື ພຣະນິພພານກໍເປັນວິມຸດຕິ, ແລະທັມທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພຣະນິພພານເປັນອາຣົມ ກໍເປັນອັນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນ ວິມຸດຕິ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜົນ.

Pariggahaṭṭhena sammāvācā micchāvācāya vimuttā hoti, samuṭṭhānaṭṭhena sammākammanto micchākammantā vimutto hoti, vodānaṭṭhena sammāājīvo micchāājīvā vimutto hoti, paggahaṭṭhena sammāvāyāmo micchāvāyāmā vimutto hoti, upaṭṭhānaṭṭhena sammāsati micchāsatiyā vimuttā hoti, avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi micchāsamādhito vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti. Dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.

ສັມມາວາຈາ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາວາຈາ ໂດຍອັດຖະວ່າການກຳນົດຖື, ສັມມາກັມມັນຕະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາກັມມັນຕະ ໂດຍອັດຖະວ່າการເຮັດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນດີ, ສັມມາອາຊີວະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາອາຊີວະ ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມຜຸດຜ່ອງ, ສັມມາວາຍາມະ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາວາຍາມະ ໂດຍອັດຖະວ່າການປະຄອງໄວ້, ສັມມາສະຕິ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາສະຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້, ສັມມາສະມາທິ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກມິດສາສະມາທິ ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນຄ້ອຍຕາມມິດສາສະມາທິນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ວິມຸດຕິ ມີວິມຸດຕິເປັນອາຣົມ ມີວິມຸດຕິເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນວິມຸດຕິ. ຄຳວ່າ ວິມຸດຕິ ນີ້ ໄດ້ແກ່ ວິມຸດຕິ ໒ ປະການ ຄື ພຣະນິພພານກໍເປັນວິມຸດຕິ, ແລະທັມທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພຣະນິພພານເປັນອາຣົມ ກໍເປັນອັນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນ ວິມຸດຕິ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜົນ.

Sakadāgāmiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi oḷārikā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā oḷārikā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatājātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.

ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ ສັມມາທິຕຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ສັມມາສະມາທິ ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ ປະຕິຄະສັງໂຍດຢ່າງຫຍາບ ກາມະຣາຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ ປະຕິຄານຸໄສຢ່າງຫຍາບ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນຄ້ອຍຕາມນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ວິມຸດຕິ ມີວິມຸດຕິເປັນອາຣົມ ມີວິມຸດຕິເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນວິມຸດຕິ. ຄຳວ່າ ວິມຸດຕິ ນີ້ ໄດ້ແກ່ ວິມຸດຕິ ໒ ປະການ ຄື ພຣະນິພພານກໍເປັນວິມຸດຕິ, ແລະທັມທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພຣະນິພພານເປັນອາຣົມ ກໍເປັນອັນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນ ວິມຸດຕິ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜົນ.

Anāgāmiphalakkhaṇe dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi anusahagatā kāmarāgasaññojanā paṭighasaññojanā anusahagatā kāmarāgānusayā paṭighānusayā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā…pe….

ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີຜົນ ສັມມາທิຕຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ສັມມາສະມາທິ ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກາມະຣາຄະສັງໂຍດອັນລະອຽດ ປະຕິຄະສັງໂຍດອັນລະອຽດ ກາມະຣາຄານຸໄສອັນລະອຽດ ປະຕິຄານຸໄສອັນລະອຽດ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນຄ້ອຍຕາມນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ວິມຸດຕິ ມີວິມຸດຕິເປັນອາຣົມ ມີວິມຸດຕິເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນວິມຸດຕິ... ລະ...

Arahattaphalakkhaṇe [Pg.329] dassanaṭṭhena sammādiṭṭhi…pe… avikkhepaṭṭhena sammāsamādhi rūparāgā arūparāgā mānā uddhaccā avijjāya mānānusayā bhavarāgānusayā avijjānusayā vimutto hoti, tadanuvattakakilesehi ca khandhehi ca vimutto hoti, bahiddhā ca sabbanimittehi vimutto hoti, vimutti vimuttārammaṇā vimuttigocarā vimuttiyā samudāgatā vimuttiyā ṭhitā vimuttiyā patiṭṭhitā. Vimuttīti dve vimuttiyo – nibbānañca vimutti, ye ca nibbānārammaṇatā jātā dhammā sabbe vimuttā hontīti – vimutti phalaṃ.

ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ ສັມມາທິຕຖິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ສັມມາສະມາທິ ໂດຍອັດຖະວ່າຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກຣູປະຣາຄະ ອະຣູປະຣາຄະ ມານະ ອຸດທັດຈະ ອະວິຊຊາ ມານານຸໄສ ພະວະຣາຄານຸໄສ ອະວິຊຊານຸໄສ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກິເລດທັງຫຼາຍອັນຄ້ອຍຕາມນັ້ນ ແລະຈາກຂັນທັງຫຼາຍ, ແລະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກນິມິດທັງປວງໃນພາຍນອກ, ວິມຸດຕິ ມີວິມຸດຕິເປັນອາຣົມ ມີວິມຸດຕິເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ເກີດຂຶ້ນພ້ອມແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງຢູ່ແລ້ວໃນວິມຸດຕິ ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວໃນວິມຸດຕິ. ຄຳວ່າ ວິມຸດຕິ ນີ້ ໄດ້ແກ່ ວິມຸດຕິ ໒ ປະການ ຄື ພຣະນິພພານກໍເປັນວິມຸດຕິ, ແລະທັມທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນໂດຍມີພຣະນິພພານເປັນອາຣົມ ກໍເປັນອັນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ດັ່ງນັ້ນ ວິມຸດຕິ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜົນ.

Dassanavimutti sammādiṭṭhi…pe… avikkhepavimutti sammāsamādhi, upaṭṭhānavimutti satisambojjhaṅgo, paṭisaṅkhānavimutti upekkhāsambojjhaṅgo. Assaddhiye akampiyavimutti saddhābalaṃ…pe… avijjāya akampiyavimutti paññābalaṃ. Adhimokkhavimutti saddhindriyaṃ…pe… dassanavimutti paññindriyaṃ.

ວິມຸດຕິຄືການເຫັນ ເປັນສັມມາທິຕຖິ... ລະ... ວິມຸດຕິຄືຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສັມມາສະມາທິ, ວິມຸດຕິຄືການເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້ ເປັນສະຕິສັມໂພຊຊົງ, ວິມຸດຕິຄືການພິຈາຣະນາ ເປັນອຸເປກຂາສັມໂພຊຊົງ. ວິມຸດຕິຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ ເປັນສັດທາພະລະ... ລະ... ວິມຸດຕິຄືຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊຊາ ເປັນປັນຍາພະລະ. ວິມຸດຕິຄືຄວາມນ້ອມໃຈເຊື່ອ ເປັນສັດທິນທຣີ... ລະ... ວິມຸດຕິຄືການເຫັນ ເປັນປັນຍິນທຣີ.

Ādhipateyyaṭṭhena indriyā vimutti. Akampiyaṭṭhena balā vimutti, niyyānaṭṭhena bojjhaṅgā vimutti, hetuṭṭhena maggo vimutti, upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā vimutti, padahanaṭṭhena sammappadhānā vimutti, ijjhanaṭṭhena iddhipādā vimutti, tathaṭṭhena saccā vimutti, avikkhepaṭṭhena samatho vimutti, anupassanaṭṭhena vipassanā vimutti, ekarasaṭṭhena samathavipassanā vimutti, anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ vimutti, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi vimutti, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi vimutti, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi vimutti, vimuttaṭṭhena vimokkho vimutti, paṭivedhaṭṭhena vijjā vimutti, pariccāgaṭṭhena vimutti vimutti, paṭippassaddhiyaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ vimutti, chando mūlaṭṭhena vimutti, manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena vimutti, phasso samodhānaṭṭhena vimutti, vedanā samosaraṇaṭṭhena vimutti, samādhi pamukhaṭṭhena vimutti, sati ādhipateyyaṭṭhena vimutti, paññā tatuttaraṭṭhena vimutti, vimutti sāraṭṭhena vimutti, amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena vimutti. Evaṃ vimutti phalaṃ. Evaṃ virāgo maggo, vimutti phalanti.

ອິນທຣີທັງຫຼາຍ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່. ພະລະທັງຫຼາຍ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ໂພຊຊົງທັງຫຼາຍ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຄື່ອງນຳອອກ, ມັກ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຂົ້າໄປຕັ້ງໄວ້, ສັມມັບປະທານທັງຫຼາຍ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ, ອິດທິບາດທັງຫຼາຍ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າໃຫ້ສຳເລັດ, ສັດຈະທັງຫຼາຍ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າແທ້ຈິງ, ສະມະຖະ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ວິປັດສະນາ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າພິຈາຣະນາເຫັນ, ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າມີຣົດດຽວ, ຍຸຄະນັດທະ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວກ່າຍກັນ, ສີລະວິສຸດທິ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ຈິດຕະວິສຸດທິ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ທິຕຖິວິສຸດທິ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ວິໂມກ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ, ວິຊຊາ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ວິມຸດຕິ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫຼະ, ອະນຸບປາທະຍານ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າສະງົບຣະງັບອີກ, ສັນທະ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນມູນເຄົ້າ, ມະນະສິການ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຮັດໃຫ້ເກີດຂຶ້ນດີ, ຜັດສະ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ເວທະນາ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ສະມາທິ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນປະທານ, ສະຕິ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່, ປັນຍາ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າຍິ່ງໄປກວ່ານັ້ນ, ວິມຸດຕິ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນສາຣະ, ພຣະນິພພານອັນມີອະມະຕະເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ ເປັນວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ. ວິມຸດຕິ ເປັນຜົນ ດ້ວຍປະການສະນີ. ວິຣາຄະ ເປັນມັກ, ວິມຸດຕິ ເປັນຜົນ ດ້ວຍປະການສະນີ.

Virāgakathā niṭṭhitā.

ວິຣາຄະກະຖາ (ການສະແດງທຳວ່າດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ) ຈົບແລ້ວ.

6. Paṭisambhidākathā

໖. ປະຕິສຳພິທາກະຖາ

1. Dhammacakkapavattanavāro

໑. ທຳມະຈັກກະປະວັດຕະນະວານ

30. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati isipatane migadāye. Tatra kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi –

໓໐. ຂ້າພະເຈົ້າ (ຄືພະອານົນ) ໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸປັນຈະວັກຄີ ທັງຫຼາຍມາແລ້ວວ່າ:

‘‘Dveme[Pg.330], bhikkhave, antā pabbajitena na sevitabbā. Katame dve? Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito; yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito. Ete kho, bhikkhave, ubho ante anupagamma majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທີ່ສຸດສອງຢ່າງເຫຼົ່ານີ້ ອັນບັນພະຊິດບໍ່ຄວນເສບ. ສອງຢ່າງຄືຫຍັງແດ່? ຄື ການປະກອບຕົນໃຫ້ພົວພັນຢູ່ດ້ວຍຄວາມໃຄ່ໃນກາມທັງຫຼາຍ (ກາມະສຸຂັລລິການຸໂຍກ) ເຊິ່ງເປັນທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເປັນຂອງຊາວບ້ານ ເປັນຂອງປຸຖຸຊົນ ບໍ່ແມ່ນຂອງພະອະລິຍະ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ; ແລະ ການປະກອບຄວາມລຳບາກໃຫ້ແກ່ຕົນເອງ (ອັດຕະກິລະມະຖານຸໂຍກ) ເຊິ່ງເປັນທຸກ ບໍ່ແມ່ນຂອງພະອະລິຍະ ບໍ່ປະກອບດ້ວຍປະໂຫຍດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ເຊິ່ງທາງສາຍກາງ (ມັດຊິມາປະຕິປະທາ) ໂດຍບໍ່ເຂົ້າໄປໃກ້ທີ່ສຸດທັງສອງຢ່າງເຫຼົ່ານີ້, ເປັນທາງເຮັດໃຫ້ເກີດຈັກຂຸ ເຮັດໃຫ້ເກີດຍານ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພະນິບພານ.”

‘‘Katamā ca sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati? Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍທາງສາຍກາງນັ້ນ ທີ່ຕຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ເປັນທາງເຮັດໃຫ້ເກີດຈັກຂຸ ເຮັດໃຫ້ເກີດຍານ ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພະນິບພານ ນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄື ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ (ມັກມີອົງແປດອັນປະເສີດ) ນີ້ເອງ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຖິ (ຄວາມເຫັນຊອບ)...ຯລຯ... ສັມມາສະມາທິ (ຄວາມຕັ້ງໃຈໝັ້ນຊອບ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ແລຄືທາງສາຍກາງນັ້ນ ທີ່ຕຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ເປັນທາງເຮັດໃຫ້ເກີດຈັກຂຸ ເຮັດໃຫ້ເກີດຍານ ເປັນໄປเพื่อຄວາມສະຫງົບ, ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ, ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້, ເພື່ອພະນິບພານ.”

‘‘Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhaṃ ariyasaccaṃ. Jātipi dukkhā, jarāpi dukkhā, byādhipi dukkho, maraṇampi dukkhaṃ, appiyehi sampayogo dukkho, piyehi vippayogo dukkho, yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ; saṃkhittena pañcupādānakkhandhā dukkhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ – yāyaṃ taṇhā ponobhavikā nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī, seyyathidaṃ – kāmataṇhā, bhavataṇhā, vibhavataṇhā. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ – yo tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodho cāgo paṭinissaggo mutti anālayo. Idaṃ kho pana, bhikkhave, dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi…pe… sammāsamādhi.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍນີ້ແລ ເປັນອະລິຍະສັດຄືທຸກ (ທຸກຂະອະລິຍະສັດ): ແມ່ນແຕ່ຄວາມເກີດກໍເປັນທຸກ, ຄວາມແກ່ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມເຈັບໄຂ້ກໍເປັນທຸກ, ຄວາມຕາຍກໍເປັນທຸກ, ຄວາມປະສົບກັບສິ່ງອັນບໍ່ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈກໍເປັນທຸກ, ຄວາມພັດພາກຈາກສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈກໍເປັນທຸກ, ປາດຖະໜາສິ່ງໃດແລ້ວບໍ່ໄດ້ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນທຸກ; ໂດຍຫຍໍ້ແລ້ວ ອຸປາດານັກຂັນທັງຫ້າເປັນທຸກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍນີ້ແລ ເປັນອະລິຍະສັດຄືເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ (ທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດ): ຄື ຕັນຫາອັນເຮັດໃຫ້ມີການເກີດອີກ ປະກອບດ້ວຍຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມເພີດເພີນ ເພີດເພີນຢ່າງຍິ່ງໃນອາລົມນັ້ນໆ, ໄດ້ແກ່: ກາມະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກໃນກາມ), ພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກມີຢາກເປັນ), ວິພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກບໍ່ມີບໍ່ເປັນ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍນີ້ແລ ເປັນອະລິຍະສັດຄືຄວາມດັບທຸກ (ທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດ): ຄື ຄວາມດັບໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມສະຫຼະ, ຄວາມປ່ອຍວາງ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຄວາມບໍ່ມີອາໄລໃນຕັນຫານັ້ນເອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍນີ້ແລ ເປັນອະລິຍະສັດຄືທາງດຳເນີນໄປສູ່ຄວາມດັບທຸກ (ທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດ): ຄື ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ນີ້ເອງ, ໄດ້ແກ່: ສັມມາທິຖິ...ຯລຯ... ສັມມາສະມາທິ.”

‘‘‘Idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti me, bhikkhave…pe… pariññātanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ນີ້ເປັນທຸກຂະອະລິຍະສັດ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ກໍທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນຄວນກຳນົດຮູ້’... ຯລຯ ... ‘ກໍທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນເຮົາໄດ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ’ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

‘‘‘Idaṃ [Pg.331] dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti me, bhikkhave…pe… pahīnanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ນີ້ເປັນທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ກໍທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດນັ້ນຄວນລະເສຍ’... ຯລຯ ... ‘ກໍທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດນັ້ນເຮົາໄດ້ລະເສຍແລ້ວ’ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti me, bhikkhave…pe… sacchikatanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ນີ້ເປັນທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ກໍທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດນັ້ນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ’... ຯລຯ ... ‘ກໍທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດນັ້ນເຮົາໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ’ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

‘‘‘Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti me, bhikkhave…pe… bhāvitanti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ນີ້ເປັນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທาອະລິຍະສັດ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນວ່າ ‘ກໍທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດນັ້ນຄວນຈະເລີນໃຫ້ຫຼາຍ’... ຯລຯ ... ‘ກໍທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດນັ້ນເຮົາໄດ້ຈະເລີນໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ’ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

‘‘Yāvakīvañca me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi, neva tāvāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca kho me, bhikkhave, imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi, athāhaṃ, bhikkhave, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me vimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາບໃດທີ່ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງ ມີຮອບສາມ ມີອາການສິບສອງ ຢ່າງນີ້ ໃນອະລິຍະສັດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ຍັງບໍ່ບໍລິສຸດໝົດຈົດດີແກ່ເຮົາ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕາບນັ້ນເຮົາກໍຍັງບໍ່ປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ ພຣາມ ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອໃດແລ ທີ່ຍານທັດສະນະຕາມຄວາມເປັນຈິງ ມີຮອບສາມ ມີອາການສິບສອງ ຢ່າງນີ້ ໃນອະລິຍະສັດທັງສີ່ເຫຼົ່ານີ້ ບໍລິສຸດໝົດຈົດດີແກ່ເຮົາແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອນັ້ນເຮົາຈຶ່ງປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ ພຣາມ ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດ. ກໍຍານທັດສະນະໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາແລ້ວວ່າ ‘ຄວາມຫຼຸດພົ້ນຂອງເຮົາບໍ່ກັບກຳເລີບອີກ, ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍ, ບັດນີ້ບໍ່ມີການເກີດໃໝ່ອີກແລ້ວ’.”

Idamavoca bhagavā. Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti.

ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ. ພິກຂຸປັນຈະວັກຄີທັງຫຼາຍ ກໍມີໃຈຍິນດີ ຊື່ນຊົມພະພາສິດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າແລ.

Imasmiñca [Pg.332] pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ, sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.

ກໍເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກຳລັງຕັດໄວຍາກອນພາສິດນີ້ຢູ່, ທຳມະຈັກຂຸ (ດວງຕາເຫັນທຳ) ອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ທ່ານພະໂກນທັນຍະວ່າ: “ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດา, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນລ້ວນແຕ່ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ”.

Pavattite ca pana bhagavatā dhammacakke bhummā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti. Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṃ…pe… cātumahārājikānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tāvatiṃsā devā…pe… yāmā devā…pe… tusitā devā…pe… nimmānaratī devā…pe… paranimmitavasavattī devā…pe… brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṃ – ‘‘etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmi’’nti.

ກໍເມື່ອພະທຳມະຈັກ ອັນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວ (ໝູນໄປແລ້ວ), ເຫຼົ່າພູມມະເທວະດາ ກໍໄດ້ເປັ່ງສຽງປະກາດວ່າ: “ພະທຳມະຈັກອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວ ນະ ປ່າອิສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ, ອັນສະມະນະ ພຣາມ ເທວະດາ ມານ ພົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້”. ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຂອງພູມມະເທວະດາແລ້ວ, ເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາ ກໍໄດ້ເປັ່ງສຽງປະກາດ...ຯລຯ... ເມື່ອໄດ້ຍິນສຽງຂອງເທວະດາຊັ້ນຈາຕຸມະຫາຣາຊິກາແລ້ວ, ເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ...ຯລຯ... ເທວະດາຊັ້ນຍາມາ...ຯລຯ... ເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ...ຯລຯ... ເທວະດາຊັ້ນນິມມານະຣະດີ...ຯລຯ... ເທວະດາຊັ້ນປະຣະນິມມິຕະວະສະວັດຕີ...ຯລຯ... ເຫຼົ່າພົມມະກາຍິກາເທວະດາ ກໍໄດ້ເປັ່ງສຽງປະກາດວ່າ: “ພະທຳມະຈັກອັນຍອດຢ້ຽມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວ ນະ ປ່າອິສິປະຕະນະມິຄະທາຍະວັນ ໃກ້ເມືອງພາຣານະສີ, ອັນສະມະນະ ພຣາມ ເທວະດາ ມານ ພົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຄັດຄ້ານໄດ້”.

Itiha tena khaṇena tena layena tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi. Ayañca dasasahassī lokadhātu saṃkampi sampakampi sampavedhi, appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi atikkamma devānaṃ devānubhāvanti.

ໂດຍທຳນອງນີ້, ພຽງຊົ່ວຂະນະນັ້ນ ພຽງຊົ່ວຄູ່ນັ້ນ ພຽງຊົ່ວພິບຕານັ້ນ ສຽງເລື່ອງລືກໍດັງສະໜັ່ນຂຶ້ນໄປຈົນເຖິງພົມມະໂລກ. ແລະ ໝື່ນໂລກະທາດນີ້ ກໍຫວັ່ນໄຫວ ສະເທືອນ ສະທ້ານ, ທັງແສງສະຫວ່າງອັນໃຫຍ່ຫຼວງຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ກໍປາກົດຂຶ້ນໃນໂລກ ລ່ວງພົ້ນເທວານຸພາບຂອງເຫຼົ່າເທວະດາທັງຫຼາຍ.

Atha kho bhagavā imaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aññāsi vata, bho, koṇḍañño; aññāsi vata, bho, koṇḍañño’’ti. Iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa aññāsikoṇḍañño tveva nāmaṃ ahosi.

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ວ່າ: “ໂກນທັນຍະໄດ້ຮູ້ແລ້ວໜໍ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ! ໂກນທັນຍະໄດ້ຮູ້ແລ້ວໜໍ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ!”. ເພາະເຫດນັ້ນ, ນາມວ່າ “ອັນຍາໂກນທັນຍະ” ນີ້ເອງ ຈຶ່ງໄດ້ມີແກ່ທ່ານພະໂກນທັນຍະ ດ້ວຍປະການສະນີແລ.

[Ka] ‘idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’.

[ກ] ‘ນີ້ເປັນທຸກຂະອະລິຍະສັດ’ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ ‘ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະ (ຄວາມໝາຍ) ໃດ? ຄຳວ່າ ‘ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະຄືການເຫັນ. ຄຳວ່າ ‘ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະຄືການຮູ້. ຄຳວ່າ ‘ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະຄືການຮູ້ທົ່ວ. ຄຳວ່າ ‘ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດ. ຄຳວ່າ ‘ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະຄືການສະຫວ່າງສະໄຫວ.

Cakkhuṃ [Pg.333] dhammo, ñāṇaṃ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo. Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā’’.

ຈັກຂຸເປັນທຳ, ຍານເປັນທຳ, ປັນຍາເປັນທຳ, ວິຊາເປັນທຳ, ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ. ທຳທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທາ. ສິ່ງໃດເປັນອາລົມແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນຂອງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ສິ່ງໃດເປັນໂຄຈອນແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນອາລົມຂອງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: “ຍານໃນທຳທັງຫຼາຍ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາ”.

Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘atthesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā’’.

ອັດຖະຄືການເຫັນເປັນອັດ, อັດຖະຄືການຮູ້ເປັນອັດ, ອັດຖະຄືການຮູ້ທົ່ວເປັນອັດ, ອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດເປັນອັດ, ອັດຖະຄືການສະຫວ່າງສະໄຫວເປັນອັດ. ອັດທັງຫ້າເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ. ສິ່ງໃດເປັນອາລົມແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນຂອງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ສິ່ງໃດເປັນໂຄຈອນແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນອາລົມຂອງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: “ຍານໃນອັດທັງຫຼາຍ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ”.

Pañca dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Imā dasa niruttiyā niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘niruttīsu ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā’’.

ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະ ອະພິລາບ (ການກ່າວ) ເພື່ອສະແດງທຳຫ້າປະການ, ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະ ອະພິລາບ ເພື່ອສະແດງອັດຫ້າປະການ. ນິຣຸດຕິສິບປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ. ສິ່ງໃດເປັນອາລົມແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນຂອງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ສິ່ງໃດເປັນໂຄຈອນແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນອາລົມຂອງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: “ຍານໃນນິຣຸດຕິທັງຫຼາຍ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ”.

Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni. Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳຫ້າປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດຫ້າປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິສິບປະການ. ຍານຊາວປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ສິ່ງໃດເປັນອາລົມແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນຂອງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ສິ່ງໃດເປັນໂຄຈອນແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ສິ່ງນັ້ນກໍເປັນອາລົມຂອງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ: “ຍານໃນປະຕິພານທັງຫຼາຍ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ”.

‘‘‘Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’nti…pe… pariññātanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’.

“‘ກໍທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນຄວນກຳນົດຮູ້’...ຯລຯ... ‘ເຮົາໄດ້ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ’ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ເຮົາບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ດ້ວຍອັດຖະແנວໃດ? ຄຳວ່າ 'ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ດ້ວຍອັດຖະແနວໃດ? ຄຳວ່າ 'ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ດ້ວຍອັດຖະແנວໃດ? ຄຳວ່າ 'ວິຊຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ດ້ວຍອັດຖະແနວໃດ? ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ດ້ວຍອັດຖະແနວໃດ? ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ຄຳວ່າ 'ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ໂດຍອັດຖະວ່າຮູ້. ຄຳວ່າ 'ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ໂດຍອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ຄຳວ່າ 'ວິຊຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ. ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫວ່າງສະໄຫວ.

Cakkhuṃ dhammo, ñāṇaṃ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo. Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca[Pg.334]. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā’’.

ຈັກຂຸ ເປັນທັມ, ຍານ ເປັນທັມ, ປັນຍາ ເປັນທັມ, ວິຊຊາ ເປັນທັມ, ແສງສະຫວ່າງ ເປັນທັມ. ທັມ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາຣົມແລະເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງທັມມະປະຕิສັມພິທາ. ອາຣົມທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງທັມມະປະຕິສັມພิທານັ້ນມີຢູ່ ອາຣົມເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງທັມມະປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ທີ່ທ່ຽວໄປທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງທັມມະປະຕິສັມພິທານັ້ນມີຢູ່ ທີ່ທ່ຽວໄປເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນອາຣົມແຫ່ງທັມມະປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນທັມທັງຫຼາຍ ເປັນທັມມະປະຕິສັມພິທາ'.

Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘atthesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā’’.

ອັດຖະຄືການເຫັນ ເປັນອັດຖະ, ອັດຖະຄືການຮູ້ ເປັນອັດຖະ, ອັດຖະຄືການຮູ້ທົ່ວ ເປັນອັດຖະ, ອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດ ເປັນອັດຖະ, ອັດຖະຄືຄວາມສະຫວ່າງສະໄຫວ ເປັນອັດຖະ. ອັດຖະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາຣົມແລະເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງອັດຖະປະຕິສັມພິທາ. ອາຣົມທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງອັດຖະປະຕິສັມພິທານັ້ນມີຢູ່ ອາຣົມເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງອັດຖະປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ທີ່ທ່ຽວໄປທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງອັດຖະປະຕິສັມພິທານັ້ນມີຢູ່ ທີ່ທ່ຽວໄປເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນອາຣົມແຫ່ງອັດຖະປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນອັດຖະທັງຫຼາຍ ເປັນອັດຖະປະຕິສັມພิທາ'.

Pañca dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Imā dasa niruttiyo niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘niruttīsu ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā’’.

ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ເພື່ອສະແດງທັມ ໕ ປະການໃຫ້ປາກົດດີ, ພະຍັນຊະນະ ນິຣຸດຕິ ແລະອະພິລາບ ເພື່ອສະແດງອັດຖະ ໕ ປະການໃຫ້ປາກົດດີ. ນິຣຸດຕິ ໑໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາຣົມແລະເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທາ. ອາຣົມທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທານັ້ນມີຢູ່ ອາຣົມເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ທີ່ທ່ຽວໄປທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທານັ້ນມີຢູ່ ທີ່ທ່ຽວໄປເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນອາຣົມແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນນິຣຸດຕິທັງຫຼາຍ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສັມພິທາ'.

Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni. Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທັມ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດຖະ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ໑໐ ປະການ. ຍານ ໒໐ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ເປັນທັງອາຣົມແລະເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສັມພິທາ. ອາຣົມທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສັມພິທານັ້ນມີຢູ່ ອາຣົມເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນທີ່ທ່ຽວໄປແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ທີ່ທ່ຽວໄປທັງຫຼາຍໃດແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສັມພິທານັ້ນມີຢູ່ ທີ່ທ່ຽວໄປເຫຼົ່ານັ້ນກໍເປັນອາຣົມແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສັມພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນປະຕິພານທັງຫຼາຍ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສັມພິທາ'.

Dukkhe ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

ໃນທຸກຂะອະຣິຍະສັດຈະ ມີທັມ ໑໕ ປະການ, ອັດຖະ ໑໕ ປະການ, ນິຣຸດຕິ ໓໐ ປະການ, ຍານ ໖໐ ປະການ.

[Kha] ‘‘‘idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’nti…pe… pahīnanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe. … āloko udapādi…pe…’’.

(ຂ) “ນີ້ຄື ທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດຈະ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. “ກໍທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດຈະນັ້ນແລ ຄວນລະເສຍ” ດັ່ງນີ້...ລະ... “ລະໄດ້ແລ້ວ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ...ລະ...

Dukkhasamudaye ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

ໃນທຸກຂະສະມຸທະຍະອະລິຍະສັດຈະ ມີທຳ ໑໕ ປະການ, ມີອັດຖະ ໑໕ ປະການ, ມີນິຣຸດຕິ ໓໐ ປະການ, ມີຍານ ໖໐ ປະການ.

[Ga] ‘‘‘idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasacca’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabba’nti…pe… sacchikatanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe…’’.

(ຄ) “ນີ້ຄື ທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດຈະ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. “ກໍທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດຈະນັ້ນແລ ຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ” ດັ່ງນີ້...ລະ... “ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ...ລະ...

Dukkhanirodhe [Pg.335] ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

Inທຸກຂະນິໂຣທະອະລິຍະສັດຈະ ມີທຳ ໑໕ ປະການ, ມີອັດຖະ ໑໕ ປະການ, ມີນິຣຸດຕິ ໓໐ ປະການ, ມີຍານ ໖໐ ປະການ.

[Gha] ‘‘‘idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasacca’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabba’nti…pe… bhāvitanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe…’’.

(ງ) “ນີ້ຄື ທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດຈະ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. “ກໍທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດຈະນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ” ດັ່ງນີ້...ລະ... “ຈະເລີນແລ້ວ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ...ລະ...

Dukkhanirodhagāminiyā paṭipadāya ariyasacce pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

ໃນທຸກຂະນິໂຣທະຄາມິນີປະຕິປະທາອະລິຍະສັດຈະ ມີທຳ ໑໕ ປະການ, ມີອັດຖະ ໑໕ ປະການ, ມີນິຣຸດຕິ ໓໐ ປະການ, ມີຍານ ໖໐ ປະການ.

Catūsu ariyasaccesu saṭṭhi dhammā, saṭṭhi atthā, vīsatisataniruttiyo, cattālīsañca dve ca ñāṇasatāni.

ໃນອະລິຍະສັດຈະທັງ ໔ ມີທຳ ໖໐ ປະການ, ມີອັດຖະ ໖໐ ປະການ, ມີນິຣຸດຕິ ໑໒໐ ປະການ, ແລະມີຍານ ໒໔໐ ປະການ.

2. Satipaṭṭhānavāro

໒. ວານວ່າດ້ວຍສະຕິປັດຖານ

31. ‘‘‘Ayaṃ kāye kāyānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave,…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.

໓໑. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ນີ້ຄືກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ກໍກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ’ ດັ່ງນີ້...ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ຈະເລີນແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

‘‘Ayaṃ vedanāsu…pe… ayaṃ citte…pe… ayaṃ dhammesu dhammānupassanāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbā ti…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.

“‘ນີ້ຄືເວທະນານຸປັດສະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ’...ລະ... ‘ນີ້ຄືຈິດຕານຸປັດສະນາໃນຈິດ’...ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ນີ້ຄືທັມມານຸປັດສະນາໃນທຳທັງຫຼາຍ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ‘ກໍທັມມານຸປັດສະນາໃນທຳທັງຫຼາຍນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ’ ດັ່ງນີ້...ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ຈະເລີນແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

[Ka] ‘‘‘ayaṃ kāye kāyānupassanā’ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti…pe… bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’.

(ກ) “‘ນີ້ຄືກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ...ລະ... ‘ກໍກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ’ ດັ່ງນີ້...ລະ... ‘ຈະເລີນແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā [Pg.336] udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ “ດວງຕາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ດວງຕາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການເຫັນ. ຄຳວ່າ “ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການຮູ້. ຄຳວ່າ “ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການຮູ້ທົ່ວ. ຄຳວ່າ “ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດ. ຄຳວ່າ “ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືຄວາມສະຫວ່າງສະໄຫວ.

Cakkhuṃ dhammo, ñāṇaṃ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo. Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā’’.

ດວງຕາເປັນທຳ, ຍານເປັນທຳ, ປັນຍາເປັນທຳ, ວິຊາເປັນທຳ, ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ. ທຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມແລະເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມໃດແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ອາລົມນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນໃດແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ໂຄຈອນນັ້ນກໍເປັນອາລົມແຫ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາຮູ້ໃນທຳທັງຫຼາຍ ເປັນທັມມະປະຕິສຳພິທາ”.

Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘atthesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā’’.

ອັດຖະຄືການເຫັນເປັນອັດ, อັດຖະຄືການຮູ້ເປັນອັດ, ອັດຖະຄືການຮູ້ທົ່ວເປັນອັດ, ອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດເປັນອັດ, ອັດຖະຄືຄວາມສະຫວ່າງສະໄຫວເປັນອັດ. ອັດ ໕ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມແລະເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມໃດແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ອາລົມນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນໃດແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ໂຄຈອນນັ້ນກໍເປັນອາລົມແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາຮູ້ໃນອັດທັງຫຼາຍ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ”.

Pañca dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Imā dasa niruttiyo niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘niruttīsu ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā’’.

ການກ່າວອອກສຽງພະຍັນຊະນະແລະນິຣຸດຕິເພື່ອສະແດງທຳ ໕ ປະການ, ການກ່າວອອກສຽງພະຍັນຊະນະແລະນິຣຸດຕິເພື່ອສະແດງອັດ ໕ ປະການ ມີຢູ່. ນິຣຸດຕິ ໑໐ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມແລະເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມໃດແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ອາລົມນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນໃດແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ໂຄຈອນນັ້ນກໍເປັນອາລົມແຫ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາຮູ້ໃນນິຣຸດຕິທັງຫຼາຍ ເປັນນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ”.

Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni. Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິຣຸດຕິ ໑໐ ປະການ. ຍານ ໒໐ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມແລະເປັນທັງໂຄຈອນແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມໃດແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ອາລົມນັ້ນກໍເປັນໂຄຈອນແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນໃດແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນມີຢູ່ ໂຄຈອນນັ້ນກໍເປັນອາລົມແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ “ປັນຍາຮູ້ໃນປະຕິພານທັງຫຼາຍ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ”.

Kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhāne pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

ໃນກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນກາຍ ມີທຳ ໑໕ ປະການ, ມີອັດຖະ ໑໕ ປະການ, ມີນິຣຸດຕິ ໓໐ ປະການ, ມີຍານ ໖໐ ປະການ.

[Kha-gha] ‘‘ayaṃ vedanāsu…pe… ayaṃ citte…pe… ayaṃ dhammesu dhammānupassanāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… sā kho panāyaṃ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbā ti…pe… bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe…’’.

(ຂ-ງ) “ນີ້ຄືເວທະນານຸປັດສະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ”...ລະ... “ນີ້ຄືຈິດຕານຸປັດສະນາໃນຈິດ”...ລະ... “ນີ້ຄືທັມມານຸປັດສະນາໃນທຳທັງຫຼາຍ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ...ລະ... “ກໍທັມມານຸປັດສະນາໃນທຳທັງຫຼາຍນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ” ດັ່ງນີ້...ລະ... “ຈະເລີນແລ້ວ” ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ...ລະ...

Dhammesu [Pg.337] dhammānupassanā satipaṭṭhāne pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

ໃນທັມມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນທຳທັງຫຼາຍ ມີທຳ ໑໕ ປະການ, ມີອັດຖະ ໑໕ ປະການ, ມີນິຣຸດຕິ ໓໐ ປະການ, ມີຍານ ໖໐ ປະການ.

Catūsu satipaṭṭhānesu saṭṭhi dhammā, saṭṭhi atthā, vīsatisataniruttiyo, cattālīsañca dve ca ñāṇasatāni.

ໃນສະຕິປັດຖານທັງ ໔ ມີທຳ ໖໐ ປະການ, ມີອັດຖະ ໖໐ ປະການ, ມີນິຣຸດຕິ ໑໒໐ ປະການ, ແລະມີຍານ ໒໔໐ ປະການ.

3. Iddhipādavāro

໓. ວານວ່າດ້ວຍອິດທິບາດ

32. ‘‘Ayaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. So kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave…pe… bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.

໓໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ນີ້ຄືອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ກໍອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ’ ດັ່ງນີ້...ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ຈະເລີນແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

‘‘Ayaṃ vīriyasamādhi…pe… ayaṃ cittasamādhi…pe… ayaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. So kho panāyaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.

“‘ນີ້ຄືອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ’...ລະ... ‘ນີ້ຄືອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍຈິດຕະສະມາທິ’...ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ນີ້ຄືອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍວີມັງສາສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ‘ກໍອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍວີມັງສາສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

[Ka] ‘‘‘ayaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’.

(ກ) “‘ນີ້ຄືອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ...ລະ... ‘ກໍອິດທິບາດທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ’ ດັ່ງນີ້...ລະ... ‘ຈະເລີນແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ “ດວງຕາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ “ດວງຕາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການເຫັນ. ຄຳວ່າ “ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການຮູ້. ຄຳວ່າ “ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການຮູ້ທົ່ວ. ຄຳວ່າ “ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດ. ຄຳວ່າ “ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ” ດ້ວຍອັດຖະຄືຄວາມສະຫວ່າງສະໄຫວ.

Cakkhuṃ dhammo, ñāṇaṃ dhammo, paññā dhammo, vijjā dhammo, āloko dhammo. Ime pañca dhammā dhammapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye [Pg.338] tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘dhammesu ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā’’.

ດວງຕາ (ຄືປັນຍາ) ເປັນທຳ, ຍານ ເປັນທຳ, ປັນຍາ ເປັນທຳ, ວິຊາ ເປັນທຳ, ແສງສະຫວ່າງ ເປັນທຳ. ທຳ ໕ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນ ແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນໂຄຈອນ ແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນອາລົມ ແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນທຳທັງຫຼາຍ ເປັນທຳມະປະຕິສຳພິທາ'.

Dassanaṭṭho attho, ñātaṭṭho attho, pajānanaṭṭho attho, paṭivedhaṭṭho attho, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca atthā atthapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘atthesu ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā’’.

ເນື້ອຄວາມໂດຍອັດຖะຄືການເຫັນ ເປັນອັດຖะ, ເນື້ອຄວາມໂດຍອັດຖະຄືການຮູ້ ເປັນອັດຖະ, ເນື້ອຄວາມໂດຍອັດຖະຄືການຮູ້ທົ່ວ ເປັນອັດຖະ, ເນື້ອຄວາມໂດຍອັດຖະຄືການແທງຕະຫຼອດ ເປັນອັດຖະ, ເນື້ອຄວາມໂດຍອັດຖະຄືຄວາມສະຫວ່າງ ເປັນອັດຖະ. ອັດຖະ ໕ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນ ແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນໂຄຈອນ ແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນອາລົມ ແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນອັດຖະທັງຫຼາຍ ເປັນອັດຖະປະຕິສຳພິທາ'.

Pañca dhamme sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā, pañca atthe sandassetuṃ byañjananiruttābhilāpā. Imā dasa niruttiyo niruttipaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘niruttīsu ñāṇaṃ niruttipaṭisambhidā’’.

ການກ່າວອອກສຽງພະຍັນຊະນະ ແລະ ນิລຸດຕິ ເພື່ອສະແດງທຳ ໕ ປະການ, ການກ່າວອອກສຽງພະຍັນຊະນະ ແລະ นິລຸດຕິ ເພື່ອສະແດງອັດຖະ ໕ ປະການ. ນິລຸດຕິ ໑໐ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນ ແຫ່ງນິລຸດຕິປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງນິລຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນໂຄຈອນ ແຫ່ງນິລຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງນິລຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນອາລົມ ແຫ່ງນິລຸດຕິປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນນິລຸດຕິທັງຫຼາຍ ເປັນນິລຸດຕິປະຕິສຳພິທາ'.

Pañcasu dhammesu ñāṇāni, pañcasu atthesu ñāṇāni, dasasu niruttīsu ñāṇāni. Imāni vīsati ñāṇāni paṭibhānapaṭisambhidāya ārammaṇā ceva honti gocarā ca. Ye tassā ārammaṇā te tassā gocarā. Ye tassā gocarā te tassā ārammaṇā. Tena vuccati – ‘‘paṭibhānesu ñāṇaṃ paṭibhānapaṭisambhidā’’.

ຍານທັງຫຼາຍໃນທຳ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນອັດຖະ ໕ ປະການ, ຍານທັງຫຼາຍໃນນິລຸດຕິ ໑໐ ປະການ. ຍານ ໒໐ ປະການນີ້ ເປັນທັງອາລົມ ແລະ ເປັນທັງໂຄຈອນ ແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ອາລົມເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນໂຄຈອນ ແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ ມີຢູ່, ໂຄຈອນເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນອາລົມ ແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງກ່າວວ່າ 'ຍານໃນປະຕິພານທັງຫຼາຍ ເປັນປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ'.

Chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgate iddhipāde pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

ໃນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິປະທານະສັງຂານ ມີທຳ ໑໕ ປະການ, ອັດຖະ ໑໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໓໐ ປະການ, ຍານ ໖໐ ປະການ.

[Kha-gha] ‘‘ayaṃ vīriyasamādhi…pe… ayaṃ cittasamādhi…pe… ayaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe…’’.

[ຂ-ຄ] 'ນີ້ຄື ວິຣິຍະສະມາທິ...ຯລຯ... ນີ້ຄື ຈິດຕະສະມາທິ...ຯລຯ... ນີ້ຄື ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິປະທານະສັງຂານ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ. 'ກໍອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິປະທານະສັງຂານນັ້ນແລ ຄວນຈະເລີນ'...ຯລຯ... 'ຈະເລີນແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ.

Vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgate iddhipāde pannarasa dhammā, pannarasa atthā, tiṃsa niruttiyo, saṭṭhi ñāṇāni.

In the iddhipada endowed with vimamsasamadhipadhanasankhara, there are 15 dhammas, 15 atthas, 30 niruttis, 60 nyanas.

Catūsu iddhipādesu saṭṭhi dhammā, saṭṭhi atthā, vīsatisataniruttiyo, cattālīsañca dve ca ñāṇasatāni.

ໃນອິດທິບາດ ໔ ປະການ ມີທຳ ໖໐ ປະການ, ອັດຖະ ໖໐ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໑໒໐ ປະການ, ແລະ ຍານ ໒໔໐ ປະການ.

4. Sattabodhisattavāro

໔. ວາລະວ່າດ້ວຍພະໂພທິສັດ ໗ ພະອົງ

33. ‘‘‘Samudayo [Pg.339] samudayo’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, vipassissa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Vipassissa bodhisattassa veyyākaraṇe dasa dhammā, dasa atthā, vīsati niruttiyo, cattālīsaṃ ñāṇāni.

໓໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ 'ສະມຸໄທ ສະມຸໄທ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ວິປັດສີໂພທິສັດ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ 'ນິໂຣດ ນິໂຣດ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ວິປັດສີໂພທິສັດ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ. ໃນໄວຍາກອນ (ສູດ) ແຫ່ງວິປັດສີໂພທິສັດ ມີທຳ ໑໐ ປະການ, ອັດຖະ ໑໐ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໒໐ ປະການ, ຍານ ໔໐ ປະການ.

‘‘‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, sikhissa bodhisattassa…pe… vessabhussa bodhisattassa…pe… kakusandhassa bodhisattassa…pe… koṇāgamanassa bodhisattassa…pe… kassapassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, kassapassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Kassapassa bodhisattassa veyyākaraṇe dasa dhammā, dasa atthā, vīsati niruttiyo, cattālīsa ñāṇāni.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ 'ສະມຸໄທ ສະມຸໄທ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ສິຂີໂພທິສັດ...ຯລຯ... ແກ່ເວດສະພູໂພທິສັດ...ຯລຯ... ແກ່ກົກກຸສັນທະໂພທິສັດ...ຯລຯ... ແກ່ໂກນາຄະມະນະໂພທິສັດ...ຯລຯ... ແກ່ກັດສະປະໂພທິສັດ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ 'ນິໂຣດ ນິໂຣດ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ກັດສະປະໂພທິສັດ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ. ໃນໄວຍາກອນ (ສູດ) ແຫ່ງກັດສະປະໂພທິສັດ ມີທຳ ໑໐ ປະການ, ອັດຖະ ໑໐ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໒໐ ປະການ, ຍານ ໔໐ ປະການ.

‘‘‘Samudayo samudayo’ti kho, bhikkhave, gotamassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘Nirodho nirodho’ti kho, bhikkhave, gotamassa bodhisattassa pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Gotamassa bodhisattassa veyyākaraṇe dasa dhammā, dasa atthā, vīsati niruttiyo, cattālīsa ñāṇāni.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ 'ສະມຸໄທ ສະມຸໄທ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ໂຄຕະມະໂພທິສັດ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ 'ນິໂຣດ ນິໂຣດ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ໂຄຕະມະໂພທິສັດ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນໃນກ່ອນ. ໃນໄວຍາກອນ (ສູດ) ແຫ່ງໂຄຕະມະໂພທິສັດ ມີທຳ ໑໐ ປະການ, ອັດຖະ ໑໐ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໒໐ ປະການ, ຍານ ໔໐ ປະການ.

Sattannaṃ bodhisattānaṃ sattasu veyyākaraṇesu sattati dhammā, sattati atthā, cattālīsasataṃ niruttiyo, asīti ca dve ca ñāṇasatāni.

ໃນໄວຍາກອນ (ສູດ) ໗ ແຫ່ງພະໂພທິສັດ ໗ ພະອົງ ມີທຳ ໗໐ ປະການ, ອັດຖະ ໗໐ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໑໔໐ ປະການ, ແລະ ຍານ ໒໘໐ ປະການ.

5. Abhiññādivāro

໕. ວາລະວ່າດ້ວຍອະພິນຍາເປັນຕົ້ນ

34. ‘‘‘Yāvatā abhiññāya abhiññaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya abhiññaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Abhiññāya abhiññaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

໓໔. 'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະພິນຍາ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະພິນຍາ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະພິນຍາ ແຫ່ງອະພິນຍາ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, นິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະການ.

‘‘‘Yāvatā [Pg.340] pariññāya pariññaṭṭho…pe… yāvatā pahānassa pahānaṭṭho…pe… yāvatā bhāvanāya bhāvanaṭṭho…pe… yāvatā sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya sacchikiriyaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະລິນຍາ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະຫານະ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາວະນາ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາ (ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ) ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາ ແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະປະການ.

Abhiññāya abhiññaṭṭhe, pariññāya pariññaṭṭhe, pahānāya pahānaṭṭhe, bhāvanāya bhāvanaṭṭhe, sacchikiriyāya sacchikiriyaṭṭhe pañcavīsasataṃ dhammā, pañcavīsasataṃ atthā, aḍḍhateyyāni niruttisatāni, pañca ñāṇasatāni.

ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະພິນຍາ ແຫ່ງອະພິນຍາ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະລິນຍາ ແຫ່ງປະລິນຍາ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະຫານະ ແຫ່ງປະຫານະ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງພາວະນາ ແຫ່ງພາວະນາ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາ ແຫ່ງສັດສິກິຣິຍາ ມີທຳ ໑໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໑໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໒໕໐ ປະການ, ຍານ ໕໐໐ ປະການ.

6. Khandhādivāro

໖. ວາລະວ່າດ້ວຍຂັນເປັນຕົ້ນ

35. ‘‘‘Yāvatā khandhānaṃ khandhaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya khandhaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Khandhānaṃ khandhaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

໓໕. 'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຂັນທັງຫຼາຍ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງຂັນ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງຂັນ ແຫ່ງຂັນທັງຫຼາຍ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະການ.

‘‘‘Yāvatā dhātūnaṃ dhātuṭṭho…pe… yāvatā āyatanānaṃ āyatanaṭṭho…pe… yāvatā saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭho…pe… yāvatā asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya asaṅkhataṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງສັງຂະຕະທັງຫຼາຍ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະສັງຂະຕະ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະສັງຂະຕະ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະສັງຂະຕະ ແຫ່ງອະສັງຂະຕະ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະການ.

Khandhānaṃ khandhaṭṭhe, dhātūnaṃ dhātuṭṭhe, āyatanānaṃ āyatanaṭṭhe saṅkhatānaṃ saṅkhataṭṭhe, asaṅkhatassa asaṅkhataṭṭhe pañcavīsatisataṃ dhammā, pañcavīsatisataṃ atthā, aḍḍhateyyāni niruttisatāni, pañca ñāṇasatāni.

ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງຂັນ ແຫ່ງຂັນທັງຫຼາຍ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງທາດ ແຫ່ງທາດທັງຫຼາຍ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງອາຍະຕະນະ ແຫ່ງອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງສັງຂະຕະ ແຫ່ງສັງຂະຕະທັງຫຼາຍ, ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງອະສັງຂະຕະ ແຫ່ງອະສັງຂະຕະ ມີທຳ ໑໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໑໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໒໕໐ ປະການ, ຍານ ໕໐໐ ປະການ.

7. Saccavāro

໗. ວາລະວ່າດ້ວຍສັດຈະ

36. ‘‘‘Yāvatā dukkhassa dukkhaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya dukkhaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Dukkhassa dukkhaṭṭhe [Pg.341] pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

໓໖. 'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຸກ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຸກ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຸກ ແຫ່ງທຸກ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະການ.

‘‘‘Yāvatā samudayassa samudayaṭṭho…pe… yāvatā nirodhassa nirodhaṭṭho…pe… yāvatā maggassa maggaṭṭho ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya maggaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Maggassa maggaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງສະມຸໄທ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງນິໂຣດ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງມັກ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງມັກ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງມັກ ແຫ່ງມັກ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະປະການ.

Catūsu ariyasaccesu sataṃ dhammā, sataṃ atthā, dve niruttisatāni, cattāri ñāṇasatāni.

ໃນອະລິຍະສັດ ໔ ປະການ ມີທຳ ໑໐໐ ປະການ, ອັດຖະ ໑໐໐ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໒໐໐ ປະການ, ຍານ ໔໐໐ ປະການ.

8. Paṭisambhidāvāro

໘. ວາລະວ່າດ້ວຍປະຕิສຳພິທາ

37. ‘‘‘Yāvatā atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya atthapaṭisambhidaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Atthapaṭisambhidāya atthapaṭisambhidaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

໓໗. 'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ແຫ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະການ.

‘‘‘Yāvatā dhammapaṭisambhidāya dhammapaṭisambhidaṭṭho…pe… yāvatā niruttipaṭisambhidāya niruttipaṭisambhidaṭṭho…pe… yāvatā paṭibhānapaṭisambhidāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho, ñāto diṭṭho vidito sacchikato phassito paññāya. Aphassito paññāya paṭibhānapaṭisambhidaṭṭho natthī’ti – cakkhuṃ udapādi …pe… āloko udapādi’’. Paṭibhānapaṭisambhidaṭṭhe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

'ເນື້ອຄວາມແຫ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທາ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງນິລຸດຕິປະຕິສຳພິທາ ມີປະມານເທົ່າໃດ...ຯລຯ... ເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນເນື້ອຄວາມແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະການ.

Catūsu paṭisambhidāsu sataṃ dhammā, sataṃ atthā, dve niruttisatāni, cattāri ñāṇasatāni.

ໃນປະຕິສຳພິທາ ໔ ປະການ ມີທຳ ໑໐໐ ປະການ, ອັດຖະ ໑໐໐ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໒໐໐ ປະການ, ຍານ ໔໐໐ ປະການ.

9. Chabuddhadhammavāro

໙. ວາລະວ່າດ້ວຍພຸດທະທຳ ໖ ປະການ

38. ‘‘‘Yāvatā indriyaparopariyatte ñāṇaṃ, ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya. Aphassitaṃ paññāya indriyaparopariyatte ñāṇaṃ natthī’ti – cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’. Indriyaparopariyatte ñāṇe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

໓໘. 'ຍານໃນຄວາມຍິ່ງແລະຍ່ອນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ ມີປະມານເທົ່າໃດ ທີ່ຮູ້ແລ້ວ, ເຫັນແລ້ວ, ຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ, ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ຍານໃນຄວາມຍິ່ງແລະຍ່ອນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ ທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີ' ດັ່ງນີ້ ດວງຕາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ...ຯລຯ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນຍານໃນຄວາມຍິ່ງແລະຍ່ອນແຫ່ງອິນຊີທັງຫຼາຍ ມີທຳ ໒໕ ປະການ, ອັດຖະ ໒໕ ປະການ, ນິລຸດຕິ ໕໐ ປະການ, ຍານ ໑໐໐ ປະການ.

‘‘‘Yāvatā [Pg.342] sattānaṃ āsayānusaye ñāṇaṃ…pe… yāvatā yamakapāṭihīre ñāṇaṃ …pe… yāvatā mahākaruṇāsamāpattiyā ñāṇaṃ…pe… yāvatā sabbaññutaññāṇaṃ…pe… yāvatā anāvaraṇaṃ ñāṇaṃ, ñātaṃ diṭṭhaṃ viditaṃ sacchikataṃ phassitaṃ paññāya. Aphassitaṃ paññāya anāvaraṇaṃ ñāṇaṃ natthī’ti – cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi’’. Anāvaraṇe ñāṇe pañcavīsati dhammā, pañcavīsati atthā, paññāsa niruttiyo, sataṃ ñāṇāni.

“‘ຍານໃນອາສະຍານຸສະຍະຂອງສັດທັງຫຼາຍມີປະມານເທົ່າໃດ... ຍານໃນຍະມະກະປາຕິຫານມີປະມານເທົ່າໃດ... ຍານໃນມະຫາກະລຸນາສະມາປັດຕິຍານມີປະມານເທົ່າໃດ... ສັບພັນຍຸຕະຍານມີປະມານເທົ່າໃດ... ອະນາວະຣະນະຍານມີປະມານເທົ່າໃດ, ອັນພຣະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ ຊົງເຫັນແລ້ວ ຊົງຊາບແລ້ວ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຊົງຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ອະນາວະຣະນະຍານທີ່ບໍ່ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ບໍ່ມີເລີຍ’ ດັ່ງນີ້ — ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ໃນອະນາວະຣະນະຍານນັ້ນ ມີທຳ 25, ມີອັດຖະ 25, ມີນิຣຸດຕິ 50, ມີຍານ 100.”

Chasu buddhadhammesu diyaḍḍhasataṃ dhammā, diyaḍḍhasataṃ atthā, tīṇi niruttisatāni, cha ñāṇasatāni.

“ໃນພຸດທະທຳ 6 ປະການ ມີທຳ 150, ມີອັດຖະ 150, ມີນິຣຸດຕິ 300, ມີຍານ 600.”

Paṭisambhidādhikaraṇe aḍḍhanavadhammasatāni, aḍḍhanavaatthasatāni, niruttisahassañca satta ca niruttisatāni, tīṇi ca ñāṇasahassāni, cattāri ca ñāṇasatānīti.

“ໃນອະທິການແຫ່ງປະຕິສຳພິທາ ມີທຳ 850, ມີອັດຖະ 850, ມີນິຣຸດຕິ 1,700, ມີຍານ 3,400.”

Paṭisambhidākathā niṭṭhitā.

“ຈົບ ປະຕິສຳພິທາກະຖາ.”

7. Dhammacakkakathā

໗. “ທຳມະຈັກກະກະຖາ”

1. Saccavāro

໑. “ສັດຈະວາລະ”

39. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bārāṇasiyaṃ viharati…pe… iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘‘aññāsikoṇḍañño’’ tveva nāmaṃ ahosi.

໓໙. “ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ທີ່ເມືອງພາຣານະສີ... ເພາະເຫດນັ້ນ ນາມວ່າ ‘ອັນຍາໂກນທັນຍະ’ ນັ້ນແລ ໄດ້ມີແກ່ພຣະອາຍັສມາໂກນທັນຍະ.”

[Ka] ‘‘idaṃ dukkhaṃ ariyasacca’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

“[ກ] ‘ນີ້ແມ່ນທຸກຂະອະລິຍະສັດ’ ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

“ຄຳວ່າ ‘ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ວິຊຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ຄຳວ່າ ‘ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຮູ້. ຄຳວ່າ ‘ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະວ່າຮູ້ທົ່ວ. ຄຳວ່າ ‘ວິຊຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ. ຄຳວ່າ ‘ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫວ່າງ.”

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā [Pg.343] saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.

“ຈັກຂຸເປັນທຳ, ອັດຖະແມ່ນຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ. ຍານເປັນທຳ, ອັດຖະແມ່ນຄວາມໝາຍວ່າຮູ້. ປັນຍາເປັນທຳ, ອັດຖະແມ່ນความໝາຍວ່າຮູ້ທົ່ວ. ວິຊຊາເປັນທຳ, ອັດຖະແມ່ນຄວາມໝາຍວ່າແທງຕະຫຼອດ. ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ, ອັດຖະແມ່ນຄວາມໝາຍວ່າສະຫວ່າງ. ທຳ 5 ປະການ ແລະອັດຖະ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີທຸກເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສັດຈະເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສັດຈະເປັນອາລົມ ມີສັດຈະເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ມີສັດຈະສົງເຄາະ ມີສັດຈະນັບເນື່ອງ ປະຊຸມກັນໃນສັດຈະ ຕັ້ງຢູ່ໃນສັດຈະ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສັດຈະ.”

40. Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vesārajjappatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vesārajjaṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ sakkaronto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ garuṃ karonto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ mānento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ pūjento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammādhipateyyo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti – dhammacakkaṃ.

໔໐. “ຄຳວ່າ ‘ທຳມະຈັກ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ? ຊົງຍັງທຳ ແລະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຍັງຈັກ ແລະທຳໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອການປະພຶດທຳ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງດຳລົງຢູ່ໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຍັງສັດໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຍັງສັດໃຫ້ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງເຖິງບາຣະມີໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຍັງສັດໃຫ້ເຖິງບາຣະມີໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງເຖິງຄວາມແກ້ວຫານໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງຍັງສັດໃຫ້ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານໃນທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງສັກກາລະທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງເຄົາລົບທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງນັບຖືທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງບູຊາທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງອ່ອນນ້ອມຕໍ່ທຳແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງມີທຳເປັນທຸງແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງມີທຳເປັນຍອດແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຊົງມີທຳເປັນໃຫຍ່ແລ້ວ ຍັງທຳມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ກໍທຳມະຈັກນັ້ນ ອັນສະມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດໃຫ້ໝູນກັບໄດ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.”

Saddhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Saddhābalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyabalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satibalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhibalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññābalaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Satisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammavicayasambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vīriyasambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Pītisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Passaddhisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhisambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Upekkhāsambojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti [Pg.344] – dhammacakkaṃ. Sammādiṭṭhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsaṅkappo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāvācā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammākammanto dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāājīvo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāvāyāmo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsati dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sammāsamādhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.

“ສັດທິນຊີເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິຣິຍິນຊີເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະຕິນຊີເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະມາທິນຊີເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ປັນຍິນຊີເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັດທາພະລະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິຣິຍະພະລະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະຕິພະລະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະມາທິພະລະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ປັນຍາພະລະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະຕິສັມໂພດຊົງເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ທຳມະວິຈະຍະສັມໂພດຊົງເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິຣິຍະສັມໂພດຊົງເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ປີຕິສັມໂພດຊົງເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ປັດສັດທິສັມໂພດຊົງເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະມາທິສັມໂພດຊົງເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ອຸເປກຂາສັມໂພດຊົງເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາທິຕຖິເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາສັງກັບປະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາວາຈາເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາກຳມັນຕະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາອາຊີວະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາວາຍາມະເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາສະຕິເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມາສະມາທິເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.”

Ādhipateyyaṭṭhena indriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Akampiyaṭṭhena balaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Niyyānikaṭṭhena bojjhaṅgo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Hetuṭṭhena maggo dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Padahanaṭṭhena sammappadhānā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Ijjhanaṭṭhena iddhipādā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Tathaṭṭhena saccā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Avikkhepaṭṭhena samatho dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Anupassanaṭṭhena vipassanā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Ekarasaṭṭhena samathavipassanā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Anativattanaṭṭhena yuganaddhaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Muttaṭṭhena vimokkho dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paṭivedhaṭṭhena vijjā dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Pariccāgaṭṭhena vimutti dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Chando mūlaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Phasso samodhānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vedanā samosaraṇaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Samādhi pamukhaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Sati ādhipateyyaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Paññā tatuttaraṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Vimutti sāraṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ. Amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.

“ອິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະວ່ານຳອອກ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ມັກ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຫດ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະຕິປັດຖານ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງໝັ້ນ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັມມັບປະທານ ໂດຍອັດຖະວ່າພຽນພະຍາຍາມ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ອິດທິບາດ ໂດຍອັດຖະວ່າໃຫ້ສຳເລັດ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັດຈະ ໂດຍອັດຖະວ່າແທ້ຈິງ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະມະຖະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິປັດສະນາ ໂດຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ໂດຍອັດຖະວ່າມີລົດດຽວ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຍຸຄະນັດທະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສີລະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າສຳລວມ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຈິດຕະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ທິຕຖິວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິໂມກ ໂດຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິຊຊາ ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫຼະ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຂະຍະຍານ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດຂາດ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ອະນຸບປາທະຍານ ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫງົບລະງັບ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສັນທະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນຮາກເຫງົ້າ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ມະນະສິການ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແດນເກີດ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ຜັດສະ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເවທະນາ ໂດຍອັດຖະວ່າສະໂມສອນ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະມາທິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນປະທານ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ສະຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ປັນຍາ ໂດຍອັດຖະວ່າຍິ່ງກວ່ານັ້ນ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແກ່ນສານ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ພຣະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ ເປັນທຳ. ຍັງທຳນັ້ນໃຫ້ເປັນໄປ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.”

‘‘Taṃ [Pg.345] kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyya’’nti…pe… pariññātanti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.

“‘ກໍທຸກຂະອະລິຍະສັດນັ້ນແລ ຄວນກຳນົດຮູ້’... ‘ກຳນົດຮູ້ແລ້ວ’ ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.”

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena. Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā dukkhavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.

“ຄຳວ່າ ‘ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ... ຄຳວ່າ ‘ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະໃດ? ຄຳວ່າ ‘ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະວ່າເຫັນ... ຄຳວ່າ ‘ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ’ ດ້ວຍອັດຖະວ່າສະຫວ່າງ. ຈັກຂຸເປັນທຳ, ອັດຖະແມ່ນຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ... ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ, ອັດຖະແມ່ນຄວາມໝາຍວ່າສະຫວ່າງ. ທຳ 5 ປະການ ແລະອັດຖະ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີທຸກເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສັດຈະເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສັດຈະເປັນອາລົມ ມີສັດຈະເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ ມີສັດຈະສົງເຄາະ ມີສັດຈະນັບເນື່ອງ ປະຊຸມກັນໃນສັດຈະ ຕັ້ງຢູ່ໃນສັດຈະ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສັດຈະ.”

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammapariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.

ຄຳວ່າ 'ທຳມະຈັກ' ທີ່ຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ເພາະໃຫ້ທຳເປັນໄປ ແລະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ ແລະໃຫ້ທຳເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳມະປະຣິຍາຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ... ລະ... ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ຄວາມບໍ່ຕາຍ ເປັນທຳໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທີ່ສິ້ນສຸດ, ເພາະໃຫ້ທຳນັ້ນເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.

[Kha-gha] ‘‘idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasacca’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… ‘‘taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabba’’nti…pe… ‘‘pahīna’’nti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.

(ຂ-ງ) 'ນີ້ຄື ທຸກຂະສະມຸໄທ ອະລິຍະສັດ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ... ລະ... 'ກໍແລ້ວ ທຸກຂະສະມຸໄທ ອະລິຍະສັດ ນັ້ນຄວນລະເສຍ' ດັ່ງນີ້... ລະ... 'ລະໄດ້ແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ?... ລະ... ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ... ລະ... ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງ.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā samudayavatthukā saccavatthukā…pe… nirodhavatthukā saccavatthukā…pe… maggavatthukā saccavatthukā saccārammaṇā saccagocarā saccasaṅgahitā saccapariyāpannā sacce samudāgatā sacce ṭhitā sacce patiṭṭhitā.

ຈັກຂຸເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າເຫັນເປັນອັດຖະ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງເປັນອັດຖະ. ທຳ ໕ ປະການ ແລະອັດຖະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີສະມຸໄທເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສັດຈະເປັນທີ່ຕັ້ງ... ລະ... ມີນິໂຣດເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສັດຈະເປັນທີ່ຕັ້ງ... ລະ... ມີມັກເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສັດຈະເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີສັດຈະເປັນອາລົມ, ມີສັດຈະເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ, ສົງເຄາະເຂົ້າໃນສັດຈະ, ນັບເນື່ອງໃນສັດຈະ, ຢັ່ງລົງພ້ອມໃນສັດຈະ, ຕັ້ງຢູ່ໃນສັດຈະ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນສັດຈະ.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.

ຄຳວ່າ 'ທຳມະຈັກ' ທີ່ຊື່ວ່າ ทຳມະຈັກ ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ເພາະໃຫ້ທຳເປັນໄປ ແລະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ ແລະໃຫ້ທຳເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອການປະຕິບັດທຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ... ລະ... ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ຄວາມບໍ່ຕາຍ ເປັນທຳໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທີ່ສິ້ນສຸດ, ເພາະໃຫ້ທຳນັ້ນເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.

2. Satipaṭṭhānavāro

໒. ໝວດສະຕິປັດຖານ

41. ‘‘‘Ayaṃ [Pg.346] kāye kāyānupassanā’ti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave,…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.

໔໑. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! 'ນີ້ຄື ກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍແລ້ວ ກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍນັ້ນ ຄວນຈະຈະເລີນ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ... ລະ... ຈະເລີນແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

‘‘Ayaṃ vedanāsu…pe… ayaṃ citte… ayaṃ dhammesu dhammānupassanāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. Sā kho panāyaṃ dhammesu dhammānupassanā bhāvetabbāti me, bhikkhave…pe… bhāvitāti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.

ນີ້ຄື ໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ... ລະ... ນີ້ຄື ໃນຈິດ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! 'ນີ້ຄື ທັມມານຸປັດສະນາໃນທຳທັງຫຼາຍ' ດັ່ງນີ້ จັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍແລ້ວ ທັມມານຸປັດສະນາໃນທຳທັງຫຼາຍນັ້ນ ຄວນຈະຈະເລີນ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ... ລະ... ຈະເລີນແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

Ayaṃ kāye kāyānupassanāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… sā kho panāyaṃ kāye kāyānupassanā bhāvetabbāti…pe… bhāvitāti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.

'ນີ້ຄື ກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ... ລະ... ກໍແລ້ວ ກາຍານຸປັດສະນາໃນກາຍນັ້ນ ຄວນຈະຈະເລີນ ດັ່ງນີ້... ລະ... ຈະເລີນແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ?... ລະ... ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ... ລະ... ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງ.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā kāyavatthukā satipaṭṭhānavatthukā…pe… vedanāvatthukā satipaṭṭhānavatthukā… cittavatthukā satipaṭṭhānavatthukā… dhammavatthukā satipaṭṭhānavatthukā satipaṭṭhānārammaṇā satipaṭṭhānagocarā satipaṭṭhānasaṅgahitā satipaṭṭhānapariyāpannā satipaṭṭhāne samudāgatā satipaṭṭhāne ṭhitā satipaṭṭhāne patiṭṭhitā.

ຈັກຂຸເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າເຫັນເປັນອັດຖະ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງເປັນອັດຖະ. ທຳ ໕ ປະການ ແລະອັດຖະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີກາຍເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສະຕິປັດຖານເປັນທີ່ຕັ້ງ... ລະ... ມີເວທະນາເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສະຕິປັດຖານເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີຈິດເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສະຕິປັດຖານເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີທຳເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີສະຕິປັດຖານເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີສະຕິປັດຖານເປັນອາລົມ, ມີສະຕິປັດຖານເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ, ສົງເຄາະເຂົ້າໃນສະຕິປັດຖານ, ນັບເນື່ອງໃນສະຕິປັດຖານ, ຢັ່ງລົງພ້ອມໃນສະຕິປັດຖານ, ຕັ້ງຢູ່ໃນສະຕິປັດຖານ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນສະຕິປັດຖານ.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ …pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.

ຄຳວ່າ 'ທຳມະຈັກ' ທີ່ຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ເພາະໃຫ້ທຳເປັນໄປ ແລະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ ແລະໃຫ້ທຳເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອການປະຕິບັດທຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ... ລະ... ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ຄວາມບໍ່ຕາຍ ເປັນທຳໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທີ່ສິ້ນສຸດ, ເພາະໃຫ້ທຳນັ້ນເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.

3. Iddhipādavāro

໓. ໝວດອິດທິບາດ

42. ‘‘‘Ayaṃ [Pg.347] chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo’ti me, bhikkhave pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. ‘So kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabbo’ti me, bhikkhave…pe… bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.

໔໒. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! 'ນີ້ຄື ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍແລ້ວ ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານນັ້ນ ຄວນຈະຈະເລີນ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ... ລະ... ຈະເລີນແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

‘‘Ayaṃ vīriyasamādhi…pe… ayaṃ cittasamādhi…pe… ayaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi. So kho panāyaṃ vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti me, bhikkhave…pe… bhāvitoti me, bhikkhave, pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi’’.

ນີ້ຄື ວິຣິຍະສະມາທິ... ລະ... ນີ້ຄື ຈິດຕະສະມາທິ... ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! 'ນີ້ຄື ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວແກ່ເຮົາ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍແລ້ວ ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານນັ້ນ ຄວນຈະຈະເລີນ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ... ລະ... ຈະເລີນແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ແກ່ເຮົາ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

Ayaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi, ñāṇaṃ udapādi, paññā udapādi, vijjā udapādi, āloko udapādi.

'ນີ້ຄື ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ... ລະ... ກໍແລ້ວ ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານນັ້ນ ຄວນຈະຈະເລີນ ດັ່ງນີ້... ລະ... ຈະເລີນແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຍານໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ວິຊາໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Ñāṇaṃ udapādīti – kenaṭṭhena? Paññā udapādīti – kenaṭṭhena? Vijjā udapādīti – kenaṭṭhena? Āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena. Ñāṇaṃ udapādīti – ñātaṭṭhena. Paññā udapādīti – pajānanaṭṭhena. Vijjā udapādīti – paṭivedhaṭṭhena. Āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ. ຄຳວ່າ 'ຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້. ຄຳວ່າ 'ປັນຍາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮູ້ທົ່ວ. ຄຳວ່າ 'ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າແທງຕະຫຼອດ. ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງ.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho. Ñāṇaṃ dhammo, ñātaṭṭho attho. Paññā dhammo, pajānanaṭṭho attho. Vijjā dhammo, paṭivedhaṭṭho attho. Āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā chandavatthukā iddhipādavatthukā iddhipādārammaṇā iddhipādagocarā iddhipādasaṅgahitā iddhipādapariyāpannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā.

ຈັກຂຸເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າເຫັນເປັນອັດຖະ. ຍານເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າຮູ້ເປັນອັດຖະ. ປັນຍາເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າຮູ້ທົ່ວເປັນອັດຖະ. ວິຊາເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າແທງຕະຫຼອດເປັນອັດຖະ. ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງເປັນອັດຖະ. ທຳ ໕ ປະການ ແລະອັດຖະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີສັນທະເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີອິດທິບາດເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີອິດທິບາດເປັນອາລົມ, ມີອິດທິບາດເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ, ສົງເຄາະເຂົ້າໃນອິດທິບາດ, นັບເນື່ອງໃນອິດທິບາດ, ຢັ່ງລົງພ້ອມໃນອິດທິບາດ, ຕັ້ງຢູ່ໃນອິດທິບາດ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນອິດທິບາດ.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti [Pg.348] – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme vasiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramippatto pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme pāramiṃ pāpento pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… dhammaṃ apacāyamāno pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaddhajo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammaketu pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammādhipateyyo pavattetīti – dhammacakkaṃ. Taṃ kho pana dhammacakkaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasminti – dhammacakkaṃ.

ຄຳວ່າ 'ທຳມະຈັກ' ທີ່ຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ເພາະໃຫ້ທຳເປັນໄປ ແລະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ຈັກເປັນໄປ ແລະໃຫ້ທຳເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປໂດຍທຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເປັນໄປເພື່ອການປະຕິບັດທຳ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະເຖິງຄວາມຊຳນານ (ວະສີ) ໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເຖິງຄວາມຊຳນານໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະເຖິງບາລະມີໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະໃຫ້ເຖິງບາລະມີໃນທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ... ລະ... ເພາະເຄົາລົບຢຳເກງທຳແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະມີທຳເປັນທຸງແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະມີທຳເປັນຍອດແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ເພາະມີທຳເປັນໃຫຍ່ແລ້ວໃຫ້ເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ. ກໍແລ້ວ ທຳມະຈັກນັ້ນ ອັນສະມະນະ, ພາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພົມ ຫຼືໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດໃຫ້ໝູນກັບໄດ້, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.

Saddhindriyaṃ dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkaṃ.

ສັດທິນຊີເປັນທຳ, ເພາະໃຫ້ທຳນັ້ນເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ... ລະ... ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ຄວາມບໍ່ຕາຍ ເປັນທຳໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນທີ່ສິ້ນສຸດ, ເພາະໃຫ້ທຳນັ້ນເປັນໄປ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທຳມະຈັກ.

Ayaṃ vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi…pe… so kho panāyaṃ vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgato iddhipādo bhāvetabboti…pe… bhāvitoti pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi…pe… āloko udapādi.

'ນີ້ຄື ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານ' ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ... ລະ... ກໍແລ້ວ ອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ ແລະປະທານະສັງຂານນັ້ນ ຄວນຈະຈະເລີນ ດັ່ງນີ້... ລະ... ຈະເລີນແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຈັກຂຸໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງໄດ້ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ໃນທຳທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາກ່ອນ.

Cakkhuṃ udapādīti – kenaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – kenaṭṭhena? Cakkhuṃ udapādīti – dassanaṭṭhena…pe… āloko udapādīti – obhāsaṭṭhena.

ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ?... ລະ... ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍໃດ? ຄຳວ່າ 'ຈັກຂຸເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າເຫັນ... ລະ... ຄຳວ່າ 'ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ' ເພາະຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງ.

Cakkhuṃ dhammo, dassanaṭṭho attho…pe… āloko dhammo, obhāsaṭṭho attho. Ime pañca dhammā pañca atthā vīriyavatthukā iddhipādavatthukā…pe… cittavatthukā iddhipādavatthukā… vīmaṃsāvatthukā iddhipādavatthukā iddhipādārammaṇā iddhipādagocarā iddhipādasaṅgahitā iddhipādapariyāpannā iddhipāde samudāgatā iddhipāde ṭhitā iddhipāde patiṭṭhitā.

ຈັກຂຸເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າເຫັນເປັນອັດຖະ... ລະ... ແສງສະຫວ່າງເປັນທຳ, ຄວາມໝາຍວ່າຮຸ່ງເຮືອງເປັນອັດຖະ. ທຳ ໕ ປະການ ແລະອັດຖະ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ມີວິຣິຍະເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີອິດທິບາດເປັນທີ່ຕັ້ງ... ລະ... ມີຈິດເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີອິດທິບາດເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີວິມັງສາເປັນທີ່ຕັ້ງ ມີອິດທິບາດເປັນທີ່ຕັ້ງ, ມີອິດທິບາດເປັນອາລົມ, ມີອິດທິບາດເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ, ສົງເຄາະເຂົ້າໃນອິດທິບາດ, ນັບເນື່ອງໃນອິດທິບາດ, ຢັ່ງລົງພ້ອມໃນອິດທິບາດ, ຕັ້ງຢູ່ໃນອິດທິບາດ, ຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນອິດທິບາດ.

Dhammacakkanti kenaṭṭhena dhammacakkaṃ? Dhammañca pavatteti cakkañcāti – dhammacakkaṃ. Cakkañca pavatteti dhammañcāti – dhammacakkaṃ. Dhammena pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhammacariyāya pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme ṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ. Dhamme patiṭṭhito pavattetīti – dhammacakkaṃ…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena dhammo. Taṃ dhammaṃ pavattetīti – dhammacakkanti.

ຄຳວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ (ທັມມະຈັກ) ໂດຍອັດຖະແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ? ເພາະໝູນໄປເຊິ່ງທັມ ແລະໝູນໄປເຊິ່ງຈັກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ. ເພາະໝູນໄປເຊິ່ງຈັກ ແລະໝູນໄປເຊິ່ງທັມ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ. ເພາະໝູນໄປໂດຍທັມ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ. ເພາະໝູນໄປເພື່ອການປະພຶດທັມ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໃນທັມແລ້ວໝູນໄປ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ. ເພາະຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນໃນທັມແລ້ວໝູນໄປ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ...ຯລຯ... ພຣະນິພພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ຊື່ວ່າ ທັມ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ. ເພາະໝູນໄປເຊິ່ງທັມນັ້ນ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພຣະທັມມະຈັກ.

Dhammacakkakathā niṭṭhitā.

ການອະທິບາຍເລື່ອງພຣະທັມມະຈັກ ຈົບລົງແລ້ວ.

8. Lokuttarakathā

໘. ການອະທິບາຍເລື່ອງໂລກຸດຕະຣະ

43. Katame [Pg.349] dhammā lokuttarā? Cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo, cattāro ariyamaggā, cattāri ca sāmaññaphalāni, nibbānañca – ime dhammā lokuttarā.

໔໓. ທັມເຫຼົ່າໃດເປັນໂລກຸດຕະຣະ? ຄື ສະຕິປັດຖານ 4, ສັມມັບປະທານ 4, ອິດທິບາດ 4, ອິນຊີ 5, ພະລະ 5, ໂພດຊົງ 7, ອະລิຍະອັດຖັງຄິກະມັກ (ມັກມີອົງ 8 ອັນປະເສີດ), ອະລິຍະມັກ 4, ສາມັນຍະຜົນ 4 ແລະພຣະນິພພານ — ທັມເຫຼົ່ານີ້ຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ.

Lokuttarāti kenaṭṭhena lokuttarā? Lokaṃ tarantīti – lokuttarā. Lokā uttarantīti – lokuttarā. Lokato uttarantīti – lokuttarā. Lokamhā uttarantīti – lokuttarā. Lokaṃ atikkamantīti – lokuttarā. Lokaṃ samatikkamantīti – lokuttarā. Lokaṃ samatikkantāti – lokuttarā. Lokena atirekāti – lokuttarā. Lokantaṃ tarantīti – lokuttarā. Lokā nissarantīti – lokuttarā. Lokato nissarantīti – lokuttarā. Lokamhā nissarantīti – lokuttarā. Lokā nissaṭāti – lokuttarā. Lokena nissaṭāti – lokuttarā. Lokamhā nissaṭāti – lokuttarā. Loke na tiṭṭhantīti – lokuttarā. Lokasmiṃ na tiṭṭhantīti – lokuttarā. Loke na limpantīti – lokuttarā. Lokena na limpantīti – lokuttarā. Loke asaṃlittāti – lokuttarā. Lokena asaṃlittāti – lokuttarā. Loke anupalittāti – lokuttarā. Lokena anupalittāti – lokuttarā. Loke vippamuttāti – lokuttarā. Lokena vippamuttāti – lokuttarā. Lokā vippamuttāti – lokuttarā. Lokato vippamuttāti – lokuttarā. Lokamhā vippamuttāti – lokuttarā. Loke visaññuttāti – lokuttarā. Lokena visaññuttāti – lokuttarā. Lokā visaññuttāti – lokuttarā. Lokasmiṃ visaññuttāti – lokuttarā. Lokato visaññuttāti – lokuttarā. Lokamhā visaññuttāti – lokuttarā. Lokā sujjhantīti – lokuttarā. Lokato sujjhantīti – lokuttarā. Lokamhā sujjhantīti – lokuttarā. Lokā visujjhantīti – lokuttarā. Lokato visujjhantīti – lokuttarā. Lokamhā visujjhantīti – lokuttarā. Lokā vuṭṭhahantīti – lokuttarā. Lokato vuṭṭhahantīti – lokuttarā. Lokamhā vuṭṭhahantīti – lokuttarā. Lokā vivaṭṭantīti – lokuttarā[Pg.350]. Lokato vivaṭṭantīti – lokuttarā. Lokamhā vivaṭṭantīti – lokuttarā. Loke na sajjantīti – lokuttarā. Loke na gayhantīti – lokuttarā. Loke na bajjhantīti – lokuttarā. Lokaṃ samucchindantīti – lokuttarā. Lokaṃ samucchinnattāti – lokuttarā. Lokaṃ paṭippassambhentīti – lokuttarā. Lokaṃ paṭippassambhitattāti – lokuttarā. Lokassa apathāti – lokuttarā. Lokassa agatīti – lokuttarā. Lokassa avisayāti – lokuttarā. Lokassa asādhāraṇāti – lokuttarā. Lokaṃ vamantīti – lokuttarā. Lokaṃ na paccāvamantīti – lokuttarā. Lokaṃ pajahantīti – lokuttarā. Lokaṃ na upādiyantīti – lokuttarā. Lokaṃ visinentīti – lokuttarā. Lokaṃ na ussinentīti – lokuttarā. Lokaṃ vidhūpentīti – lokuttarā. Lokaṃ na saṃdhūpentīti – lokuttarā. Lokaṃ samatikkamma abhibhuyya tiṭṭhantīti – lokuttarā.

ຄຳວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ ໂດຍອັດຖະແນວໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ? ເພາະຂ້າມພົ້ນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະອອກໄປຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະອອກໄປຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະອອກໄປຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະກ້າວລ່ວງໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະກ້າວລ່ວງໂລກໄປດ້ວຍດີ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະກ້າວລ່ວງໂລກໄປດ້ວຍດີແລ້ວ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະວິເສດຍິ່ງກວ່າໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຂ້າມພົ້ນທີ່ສຸດແຫ່ງໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະສະຫຼັດອອກຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະສະຫຼັດອອກຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະສະຫຼັດອອກຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະປາສະຈາກໂລກແລ້ວ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະປາສະຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ) ແລ້ວ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະປາສະຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ) ແລ້ວ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນໂລກ (ຢ່າງໝັ້ນຄົງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຕິດຢູ່ໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຕິດຢູ່ໃນໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ເປື້ອນເປິໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ເປື້ອນເປິດ້ວຍໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຕິດແປດໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຕິດແປດດ້ວຍໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນວິເສດໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນວິເສດດ້ວຍໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນວິເສດຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນວິເສດຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼຸດພົ້ນວິເສດຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ປະກອບໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ປະກອບດ້ວຍໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ປະກອບຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ປະກອບໃນໂລກ (ຢ່າງໝັ້ນຄົງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ປະກອບຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ປະກອບຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍລິສຸດຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍລິສຸດຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍລິສຸດຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣะ. ເພາະບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍລິສຸດຢ່າງຍິ່ງຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະອອກໄປຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະອອກໄປຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະອອກໄປຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼີກອອກຈາກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼີກອອກຈາກໂລກ (ໂດຍປະການຕ່າງໆ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຫຼີກອອກຈາກໂລກ (ຢ່າງສິ້ນເຊີງ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຂ້ອງຢູ່ໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຜູກພັນໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະຕັດໂລກໄດ້ຂາດດ້ວຍດີ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະເປັນທັມທີ່ຕັດໂລກໄດ້ຂາດດ້ວຍດີແລ້ວ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະເຮັດໂລກໃຫ້ສະຫງົບລະງັບ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະເປັນທັມທີ່ເຮັດໂລກໃຫ້ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ແມ່ນທາງແຫ່ງໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ແມ່ນຄະຕິແຫ່ງໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ທົ່ວໄປແກ່ໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະສຳຮອກໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ກືນກິນໂລກກັບຄືນມາອີກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະລະໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຮັກໃຄ່ໃນໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ຮັກໃຄ່ໃນໂລກຢ່າງຍິ່ງ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະກຳຈັດໂລກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະບໍ່ກຳຈັດໂລກຮ່ວມກັນ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ. ເພາະກ້າວລ່ວງໂລກ ຄອບງຳໂລກແລ້ວຕັ້ງຢູ່, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂລກຸດຕະຣະ.

Lokuttarakathā niṭṭhitā.

ການອະທິບາຍເລື່ອງໂລກຸດຕະຣະ ຈົບລົງແລ້ວ.

9. Balakathā

໙. ການອະທິບາຍເລື່ອງພະລະ

44. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni pañca? Saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca balāni.

໔໔. ສະຖານທີ່ເລີ່ມຕົ້ນຄືເມືອງສາວັດຖີ. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະລະ (ກຳລັງ) 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. 5 ປະການຄືແນວໃດ? ຄື ສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ — ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືພະລະ 5 ປະການ.

‘‘Api ca, aṭṭhasaṭṭhi balāni – saddhābalaṃ, vīriyabalaṃ, satibalaṃ, samādhibalaṃ, paññābalaṃ, hiribalaṃ, ottappabalaṃ, paṭisaṅkhānabalaṃ, bhāvanābalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgahabalaṃ, khantibalaṃ, paññattibalaṃ, nijjhattibalaṃ, issariyabalaṃ, adhiṭṭhānabalaṃ, samathabalaṃ, vipassanābalaṃ, dasa sekhabalāni, dasa asekhabalāni, dasa khīṇāsavabalāni, dasa iddhibalāni, dasa tathāgatabalāni’’.

“ອີກປະການໜຶ່ງ, ພະລະມີ 68 ປະການ ຄື: ສັດທາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ສະຕິພະລະ, ສະມາທິພະລະ, ປັນຍາພະລະ, ຫິຣິພະລະ, ໂອຕຕັບປະພະລະ, ປະຕິສັງຂານະພະລະ (ກຳລັງການພິຈາລະນາ), ພາວະນາພະລະ, ອະນະວັດຊະພະລະ (ກຳລັງຄວາມບໍ່ມີໂທດ), ສັງຄະຫະພະລະ (ກຳລັງການສົງເຄາະ), ຂັນຕິພະລະ, ປັນຍັດຕິພະລະ (ກຳລັງການບັນຍັດ), ນິດຊັດຕິພະລະ (ກຳລັງການເພ່ງພິຈາລະນາ), ອິດສະຣິຍະພະລະ (ກຳລັງຄວາມເປັນໃຫຍ່), ອະທິຖານະພະລະ, ສະມະຖະພະລະ, ວິປັດສະນາພະລະ, ເສຂະພະລະ 10, ອະເສຂະພະລະ 10, ຂີນາສະວະພະລະ 10, ອິດທິພະລະ 10, ຕະຖາຄົດຕະພະລະ 10.”

Katamaṃ saddhābalaṃ? Assaddhiye na kampatīti – saddhābalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena saddhābalaṃ, kilesānaṃ pariyādānaṭṭhena saddhābalaṃ, paṭivedhādivisodhanaṭṭhena saddhābalaṃ, cittassa adhiṭṭhānaṭṭhena saddhābalaṃ, cittassa vodānaṭṭhena saddhābalaṃ, visesādhigamaṭṭhena saddhābalaṃ, uttari paṭivedhaṭṭhena [Pg.351] saddhābalaṃ, saccābhisamayaṭṭhena saddhābalaṃ, nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena saddhābalaṃ. Idaṃ saddhābalaṃ.

ສັດທາພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ. ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສະໜັບສະໜູນ (ຄ້ຳຊູ) ທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງກิເລດທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຊຳຮະການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນໃຫ້ບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ບັນລຸຄຸນວິເສດ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ແທງຕະຫຼອດຢ່າງຍິ່ງ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັດສະຮູ້ສັດຈະທັມ, ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ (ພຣະນິພພານ). ນີ້ຄື ສັດທາພະລະ.

Katamaṃ vīriyabalaṃ? Kosajje na kampatīti – vīriyabalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena vīriyabalaṃ, kilesānaṃ pariyādānaṭṭhena vīriyabalaṃ, paṭivedhādivisodhanaṭṭhena vīriyabalaṃ, cittassa adhiṭṭhānaṭṭhena vīriyabalaṃ, cittassa vodānaṭṭhena vīriyabalaṃ, visesādhigamaṭṭhena vīriyabalaṃ, uttari paṭivedhaṭṭhena vīriyabalaṃ, saccābhisamayaṭṭhena vīriyabalaṃ, nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena vīriyabalaṃ. Idaṃ vīriyabalaṃ.

ວິຣິຍະພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ. ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສະໜັບສະໜູນ (ຄ້ຳຊູ) ທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່sິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຊຳຮະການແທງຕະຫຼອດເປັນຕົ້ນໃຫ້ບໍລິສຸດ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຜຸດຜ່ອງແຫ່ງຈິດ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ບັນລຸຄຸນວິເສດ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ແທງຕະຫຼອດຢ່າງຍິ່ງ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັດສະຮູ້ສັດຈະທັມ, ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ (ພຣະນິພພານ). ນີ້ຄື ວິຣິຍະພະລະ.

Katamaṃ satibalaṃ? Pamāde na kampatīti – satibalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena satibalaṃ…pe… nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena satibalaṃ. Idaṃ satibalaṃ.

ສະຕິພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະຕິພະລະ. ຊື່ວ່າ ສະຕິພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສະໜັບສະໜູນ (ຄ້ຳຊູ) ທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ສະຕິພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ (ພຣະນິພພານ). ນີ້ຄື ສະຕິພະລະ.

Katamaṃ samādhibalaṃ? Uddhacce na kampatīti – samādhibalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena samādhibalaṃ…pe… nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena samādhibalaṃ. Idaṃ samādhibalaṃ.

ສະມາທິພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ (ອຸດທັດຈະ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະມາທິພະລະ. ຊື່ວ່າ ສະມາທິພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສະໜັບສະໜູນ (ຄ້ຳຊູ) ທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ສະມາທິພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ (ພຣະນິພພານ). ນີ້ຄື ສະມາທິພະລະ.

Katamaṃ paññābalaṃ? Avijjāya na kampatīti – paññābalaṃ. Sahajātānaṃ dhammānaṃ upatthambhanaṭṭhena paññābalaṃ…pe… nirodhe patiṭṭhāpakaṭṭhena paññābalaṃ. Idaṃ paññābalaṃ.

ປັນຍາພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊຊາ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາພະລະ. ຊື່ວ່າ ປັນຍາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສະໜັບສະໜູນ (ຄ້ຳຊູ) ທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຮ່ວມກັນ...ຯລຯ... ຊື່ວ່າ ປັນຍາພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ຕັ້ງໝັ້ນໃນຄວາມດັບ (ພຣະນິພພານ). ນີ້ຄື ປັນຍາພະລະ.

Katamaṃ hiribalaṃ? Nekkhammena kāmacchandaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Ñāṇena avijjaṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Pāmojjena aratiṃ hirīyatīti – hiribalaṃ. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe hirīyatīti – hiribalaṃ…pe… arahattamaggena sabbakilese hirīyatīti – hiribalaṃ. Idaṃ hiribalaṃ.

ຫິຣິພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະລະອາຍຕໍ່ກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ເພາະລະອາຍຕໍ່ພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ເພາະລະອາຍຕໍ່ຖີນາມິດທະດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ເພາະລະອາຍຕໍ່ອຸດທັດຈະດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ເພາະລະອາຍຕໍ່ວິຈິກິດສາດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ເພາະລະອາຍຕໍ່ອະວິຊຊາດ້ວຍຍານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ເພາະລະອາຍຕໍ່ອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ) ດ້ວຍປາໂມດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ເພາະລະອາຍຕໍ່ນີວອນທັງຫຼາຍດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ...ຯລຯ... ເພາະລະອາຍຕໍ່ກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ. ນີ້ຄື ຫິຣິພະລະ.

Katamaṃ ottappabalaṃ? Nekkhammena kāmacchandaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Ñāṇena avijjaṃ ottappatīti – ottappabalaṃ[Pg.352]. Pāmojjena aratiṃ ottappatīti – ottappabalaṃ. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe ottappatīti – ottappabalaṃ…pe… arahattamaggena sabbakilese ottappatīti – ottappabalaṃ. Idaṃ ottappabalaṃ.

ໂອຕຕັບປະພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ຖີນາມິດທະດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ອຸດທັດຈະດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ວິຈິກິດສາດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ອະວິຊຊາດ້ວຍຍານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ) ດ້ວຍປາໂມດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ນີວອນທັງຫຼາຍດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ...ຯລຯ... ເພາະສະດຸ້ງກົວຕໍ່ກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ. ນີ້ຄື ໂອຕຕັບປະພະລະ.

Katamaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ? Nekkhammena kāmacchandaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Abyāpādena byāpādaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Ñāṇena avijjaṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Pāmojjena aratiṃ paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Paṭhamena jhānena nīvaraṇe paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ…pe… arahattamaggena sabbakilese paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Idaṃ paṭisaṅkhānabalaṃ.

ປະຕິສັງຂານະພະລະ (ກຳລັງການພິຈາລະນາ) ເປັນແນວໃດ? ເພາະພິຈາລະນາກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ເພາະພິຈາລະນາພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ເພາະພິຈາລະນາຖີນາມິດທະດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ເພາະພິຈາລະນາອຸດທັດຈະດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ເພາະພິຈາລະນາວິຈິກິດສາດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ເພາະພິຈາລະນາອະວິຊຊາດ້ວຍຍານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ເພາະພິຈາລະນາອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ) ດ້ວຍປາໂມດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ເພາະພິຈາລະນານີວອນທັງຫຼາຍດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ...ຯລຯ... ເພາະພິຈາລະນາກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ. ນີ້ຄື ປະຕິສັງຂານະພະລະ.

Katamaṃ bhāvanābalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Uddhaccaṃ pajahanto avikkhepaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Vicikicchaṃ pajahanto dhammavavatthānaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Avijjaṃ pajahanto ñāṇaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Aratiṃ pajahanto pāmojjaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Nīvaraṇe pajahanto paṭhamaṃ jhānaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggaṃ bhāvetīti – bhāvanābalaṃ. Idaṃ bhāvanābalaṃ.

ພາວະນາພະລະ ເປັນແນວໃດ? ເພາະລະກາມະສັນທະແລ້ວຈະເລີນເນກຂັມມະ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ເພາະລະພະຍາບາດແລ້ວຈະເລີນອະພະຍາບາດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ເພາະລະຖີນາມິດທະແລ້ວຈະເລີນອາໂລກະສັນຍາ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ເພາະລະອຸດທັດຈະແລ້ວຈະເລີນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ), ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ເພາະລະວິຈິກິດສາແລ້ວຈະເລີນທັມມະວະວັດຖານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ເພາະລະອະວິຊຊາແລ້ວຈະເລີນຍານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ເພາະລະອະຣະຕິ (ຄວາມບໍ່ຍິນດີ) ແລ້ວຈະເລີນປາໂມດ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ເພາະລະນີວອນທັງຫຼາຍແລ້ວຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ...ຯລຯ... ເພາະລະກິເລດທັງປວງແລ້ວຈະເລີນອະຣະຫັດຕະມັກ, ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ. ນີ້ຄື ພາວະນາພະລະ.

Katamaṃ anavajjabalaṃ? Kāmacchandassa pahīnattā nekkhamme natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Byāpādassa pahīnattā abyāpāde natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññāya natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Uddhaccassa pahīnattā avikkhepe natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthāne natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Avijjāya pahīnattā ñāṇe natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Aratiyā pahīnattā pāmojje natthi kiñci vajjanti anavajjabalaṃ. Nīvaraṇānaṃ pahīnattā paṭhamajjhāne natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamagge natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Idaṃ anavajjabalaṃ.

ກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ (ອະນວັດຊະພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ເພາະລະກາມະສັນທະໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນເນກຂຳມະຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ເພາະລະພະຍາບາດໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນອະພະຍາບາດຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ເພາະລະຖີນມິດທະໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນອາໂລກະສັນຍາຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ເພາະລະອຸດທັດຈະໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນອະວິກເຂປະຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ເພາະລະວິຈິກິດສາໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນທຳມະວະວັດຖານຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ເພາະລະອະວິຊາໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນຍານຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ເພາະລະຄວາມບໍ່ຍິນດີໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນປາໂມດຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ເພາະລະນີວອນທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນປະຖົມມະຊານຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ... ລະ... ເພາະລະກິເລດທັງປວງໄດ້ແລ້ວ ໂທດໃດໆ ໃນອະຣະຫັດຕະມັກຈຶ່ງບໍ່ມີ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ.

Katamaṃ [Pg.353] saṅgahabalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Idaṃ saṅgahabalaṃ.

ກຳລັງຄືການສົງເຄາະ (ສັງຄະຫະພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມສົງເຄາະຈິດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການສົງເຄາະ. ເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມສົງເຄາະຈິດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການສົງເຄາະ. ເມື່ອລະຖີນມິດທະ ຍ່ອມສົງເຄາະຈິດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການສົງເຄາະ... ລະ... ເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມສົງເຄາະຈິດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການສົງເຄາະ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືການສົງເຄາະ.

Katamaṃ khantibalaṃ? Kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Byāpādassa pahīnattā abyāpādo khamatīti – khantibalaṃ. Thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññā khamatīti – khantibalaṃ. Uddhaccassa pahīnattā avikkhepo khamatīti – khantibalaṃ. Vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthānaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Avijjāya pahīnattā ñāṇaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Aratiyā pahīnattā pāmojjaṃ khamatīti – khantibalaṃ. Nīvaraṇānaṃ pahīnattā paṭhamaṃ jhānaṃ khamatīti – khantibalaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamaggo khamatīti – khantibalaṃ. Idaṃ khantibalaṃ.

ກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ (ຂັນຕິພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ເພາະລະກາມະສັນທະໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນເນກຂຳມະ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ເພາະລະພະຍາບາດໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນອະພະຍາບາດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ເພາະລະຖີນມິດທະໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນອາໂລກະສັນຍາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ເພາະລະອຸດທັດຈະໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນອະວິກເຂປະ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ເພາະລະວິຈິກິດສາໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນທຳມະວະວັດຖານ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ເພາະລະອະວິຊາໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນຍານ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ເພາະລະຄວາມບໍ່ຍິນດີໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນປາໂມດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ເພາະລະນີວອນທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນປະຖົມມະຊານ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ... ລະ... ເພາະລະກິເລດທັງປວງໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມພໍໃຈໃນອະຣະຫັດຕະມັກ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມອົດທົນ.

Katamaṃ paññattibalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Idaṃ paññattibalaṃ.

ກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ປາກົດຈະແຈ້ງ (ປັນຍັດຕິພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດປາກົດຈະແຈ້ງດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ປາກົດຈະແຈ້ງ. ເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດປາກົດຈະແຈ້ງດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ປາກົດຈະແຈ້ງ. ເມື່ອລະຖີນມິດທະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດປາກົດຈະແຈ້ງດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ປາກົດຈະແຈ້ງ... ລະ... ເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດປາກົດຈະແຈ້ງດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ປາກົດຈະແຈ້ງ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ປາກົດຈະແຈ້ງ.

Katamaṃ nijjhattibalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Idaṃ nijjhattibalaṃ.

ກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ເພັ່ງພິຈາລະນາ (ນິດຊັດຕິພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດເພັ່ງພິຈາລະນາດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ເພັ່ງພິຈາລະນາ. ເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດເພັ່ງພິຈາລະນາດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ເພັ່ງພິຈາລະນາ. ເມື່ອລະຖີນມິດທະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດເພັ່ງພິຈາລະນາດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ເພັ່ງພິຈາລະນາ... ລະ... ເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດເພັ່ງພິຈາລະນາດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ເພັ່ງພິຈາລະນາ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືການເຮັດໃຫ້ເພັ່ງພິຈາລະນາ.

Katamaṃ issariyabalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Idaṃ issariyabalaṃ.

ກຳລັງຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່ (ອິດສະຣິຍະພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມຍັງຈິດໃຫ້ເປັນໄປໃນອຳນາດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່. ເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມຍັງຈິດໃຫ້ເປັນໄປໃນອຳນາດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່. ເມື່ອລະຖີນມິດທະ ຍ່ອມຍັງຈິດໃຫ້ເປັນໄປໃນອຳນາດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່... ລະ... ເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມຍັງຈິດໃຫ້ເປັນໄປໃນອຳນາດດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່. ນີ້ຄືກຳລັງຄືຄວາມເປັນໃຫຍ່.

Katamaṃ adhiṭṭhānabalaṃ? Kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti [Pg.354] – adhiṭṭhānabalaṃ. Thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññāvasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ. Idaṃ adhiṭṭhānabalaṃ.

ກຳລັງຄືການຕັ້ງໝັ້ນ (ອະທິຖານະພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການຕັ້ງໝັ້ນ. ເມື່ອລະຖີນມິດທະ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການຕັ້ງໝັ້ນ... ລະ... ເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືການຕັ້ງໝັ້ນ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືການຕັ້ງໝັ້ນ.

Katamaṃ samathabalaṃ? Nekkhammavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ, abyāpādavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ, ālokasaññāvasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ…pe… paṭinissaggānupassī assāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ, paṭinissaggānupassī passāsavasena cittassa ekaggatā avikkhepo samathabalaṃ.

ກຳລັງຄືສະມະຖະ (ສະມະຖະພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂຳມະ ເປັນກຳລັງຄືສະມະຖະ. ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະພະຍາບາດ ເປັນກຳລັງຄືສະມະຖະ. ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ ເປັນກຳລັງຄືສະມະຖະ... ລະ... ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈອອກ ເປັນກຳລັງຄືສະມະຖະ. ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຂອງຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມສະຫຼະຄືນ ດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງລົມຫາຍໃຈເຂົ້າ ເປັນກຳລັງຄືສະມະຖະ.

Samathabalanti kenaṭṭhena samathabalaṃ? Paṭhamena jhānena nīvaraṇe na kampatīti – samathabalaṃ. Dutiyena jhānena vitakkavicāre na kampatīti – samathabalaṃ. Tatiyena jhānena pītiyā na kampatīti – samathabalaṃ. Catutthena jhānena sukhadukkhe na kampatīti – samathabalaṃ. Ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya na kampatīti – samathabalaṃ. Uddhacce ca uddhaccasahagatakilese ca khandhe ca na kampatī na calati na vedhatīti – samathabalaṃ. Idaṃ samathabalaṃ.

ທີ່ຊື່ວ່າ ກຳລັງຄືສະມະຖະ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນນີວອນດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນວິດຕົກແລະວິຈານດ້ວຍທຸຕິຍະຊານ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນປີຕິດ້ວຍຕະຕິຍະຊານ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສຸກແລະທຸກດ້ວຍຈະຕຸດຖະຊານ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຮູບະສັນຍາ ໃນປະຕິຄະສັນຍາ ແລະໃນນານັດຕະສັນຍາດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາດ້ວຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ບໍ່ຄອນແຄນ ບໍ່ສັ່ນສະເທືອນໃນອຸດທັດຈະ ໃນກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອຸດທັດຈະ ແລະໃນຂันທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືສະມະຖະ.

Katamaṃ vipassanābalaṃ? Aniccānupassanā vipassanābalaṃ, dukkhānupassanā vipassanābalaṃ…pe… paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṃ, rūpe aniccānupassanā vipassanābalaṃ, rūpe dukkhānupassanā vipassanābalaṃ…pe… rūpe paṭinassaggānupassanā vipassanābalaṃ, vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā vipassanābalaṃ, jarāmaraṇe dukkhānupassanā vipassanābalaṃ…pe… jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā vipassanābalaṃ. Vipassanābalanti kenaṭṭhena vipassanābalaṃ? Aniccānupassanāya niccasaññāya na kampatīti – vipassanābalaṃ. Dukkhānupassanāya sukhasaññāya na kampatīti – vipassanābalaṃ. Anattānupassanāya attasaññāya kampatīti – vipassanābalaṃ. Nibbidānupassanāya nandiyā na kampatīti – vipassanābalaṃ. Virāgānupassanāya rāge na kampatīti – vipassanābalaṃ. Nirodhānupassanā [Pg.355] samudaye na kampatīti – vipassanābalaṃ. Paṭinissaggānupassanāya ādāne na kampatīti – vipassanābalaṃ. Avijjāya avijjāsahagatakilese ca khandhe ca na kampati na calati na vedhatīti – vipassanābalaṃ. Idaṃ vipassanābalaṃ.

ກຳລັງຄືວິປັດສະນາ (ວິປັດສະນາພະລະ) ເປັນແນວໃດ? ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ, ທຸກຂານຸປັດສະນາ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ... ລະ... ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ອະນິດຈານຸປັດສະນາໃນຮູບ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ, ທຸກຂານຸປັດສະນາໃນຮູບ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ... ລະ... ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາໃນຮູບ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ, ໃນເວທະນາ... ລະ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ລະ... ອະນິດຈານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ, ທຸກຂານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ... ລະ... ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາໃນຊະລາມໍລະນະ ເປັນກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ທີ່ຊື່ວ່າ ກຳລັງຄືວິປັດສະນາ ເພາະອັດຖະວ່າແນວໃດ? ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນນິດຈະສັນຍາດ້ວຍອະນິດຈານຸປັດສະນາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສຸຂະສັນຍາດ້ວຍທຸກຂານຸປັດສະນາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອັດຕະສັນຍາດ້ວຍອະນັດຕານຸປັດສະນາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມເພີດເພີນດ້ວຍນິບພິທານຸປັດສະນາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຣາຄະດ້ວຍວິຣາຄານຸປັດສະນາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສະມຸໄທດ້ວຍນິໂຣທານຸປັດສະນາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຍຶດໝັ້ນດ້ວຍປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ເພາະຈິດບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ບໍ່ຄອນແຄນ ບໍ່ສັ່ນສະເທືອນໃນອະວິຊາ ໃນກິເລດທີ່ເກີດຮ່ວມກັບອະວິຊາ ແລະໃນຂັນທັງຫຼາຍ, ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ. ນີ້ຄືກຳລັງຄືວິປັດສະນາ.

Katamāni dasa sekhabalāni, dasa asekhabalāni? Sammādiṭṭhiṃ sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā asekhabalaṃ. Sammāsaṅkappaṃ sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā – asekhabalaṃ. Sammāvācaṃ…pe… sammākammantaṃ… sammāājīvaṃ… sammāvāyāmaṃ… sammāsatiṃ… sammāsamādhiṃ… sammāñāṇaṃ…pe… sammāvimuttiṃ sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā – asekhabalaṃ. Imāni dasa sekhabalāni, dasa asekhabalāni.

ກຳລັງຂອງພະເສຂະ ໑໐ ປະການ ແລະກຳລັງຂອງພະອະເສຂະ ໑໐ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາສຳມາທິດຖິ, ນີ້ຄືກຳລັງຂອງພະເສຂະ. ເພາະເປັນຜູ້ສຶກສາແລ້ວໃນສຳມາທິດຖິນັ້ນ, ນີ້ຄືກຳລັງຂອງພະອະເສຂະ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາສຳມາສັງກັບປະ, ນີ້ຄືກຳລັງຂອງພະເສຂະ. ເພາະເປັນຜູ້ສຶກສາແລ້ວໃນສຳມາສັງກັບປະນັ້ນ, ນີ້ຄືກຳລັງຂອງພະອະເສຂະ. ບຸກຄົນຍ່ອມສຶກສາສຳມາວາຈາ... ລະ... ສຳມາກຳມັນຕະ... ສຳມາອາຊີວະ... ສຳມາວາຍາມະ... ສຳມາສະຕິ... ສຳມາສະມາທິ... ສຳມາຍານ... ລະ... ສຳມາວິມຸດຕິ, ນີ້ຄືກຳລັງຂອງພະເສຂະ. ເພາະເປັນຜູ້ສຶກສາແລ້ວໃນສຳມາວິມຸດຕິນັ້ນ, ນີ້ຄືກຳລັງຂອງພະອະເສຂະ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືກຳລັງຂອງພະເສຂະ ໑໐ ປະການ ແລະກຳລັງຂອງພະອະເສຂະ ໑໐ ປະການ.

Katamāni dasa khīṇāsavabalāni? Idha khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno aniccato sabbe saṅkhārā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.

ກຳລັງຂອງພະຂີນາສົບ (ขີນາສະວະພະລະ) ໑໐ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ສັງຂານທັງປວງ ພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມເຫັນແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ. ການທີ່ສັງຂານທັງປວງ ພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມເຫັນແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ແມ້ນີ້ ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຂີນາສົບພິກຂຸ, ເຊິ່ງພະຂີນາສົບພິກຂຸອາໄສກຳລັງນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ 'ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ'.

Puna caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno aṅgārakāsūpamā kāmā yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhā honti, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.

ອີກປະການໜຶ່ງ ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຂຸມຖ່ານໄຟຮ້ອນ ພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມເຫັນແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ. ການທີ່ກາມທັງຫຼາຍປຽບເໝືອນຂຸມຖ່ານໄຟຮ້ອນ ພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມເຫັນແຈ້ງຕາມຄວາມເປັນຈິງດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ ແມ້ນີ້ ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຂີນາສົບພິກຂຸ, ເຊິ່ງພະຂີນາສົບພິກຂຸອາໄສກຳລັງນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ 'ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ'.

Puna caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantībhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno vivekaninnaṃ cittaṃ hoti vivekapoṇaṃ vivekapabbhāraṃ vivekaṭṭhaṃ nekkhammābhirataṃ byantibhūtaṃ sabbaso āsavaṭṭhāniyehi dhammehi, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.

ອີກປະການໜຶ່ງ ຈິດຂອງພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມນ້ອມໄປໃນວິເວກ ໂນ້ມໄປໃນວິເວກ ໂອນໄປໃນວິເວກ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິເວກ ຍິນດີຍິ່ງໃນເນກຂຳມະ ປາສະຈາກທຳອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍໂດຍປະການທັງປວງ. ການທີ່ຈິດຂອງພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມນ້ອມໄປໃນວິເວກ ໂນ້ມໄປໃນວິເວກ ໂອນໄປໃນວິເວກ ຕັ້ງຢູ່ໃນວິເວກ ຍິນດີຍິ່ງໃນເນກຂຳມະ ປາສະຈາກທຳອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍໂດຍປະການທັງປວງ ແມ້ນີ້ ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຂີນາສົບພິກຂຸ, ເຊິ່ງພະຂີນາສົບພິກຂຸອາໄສກຳລັງນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ 'ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ'.

Puna [Pg.356] caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro satipaṭṭhānā bhāvitā honti subhāvitā, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti.

ອີກປະການໜຶ່ງ ສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ ພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ. ການທີ່ສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ ພະຂີນາສົບພິກຂຸຍ່ອມຈະເລີນແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ ແມ້ນີ້ ກໍເປັນກຳລັງຂອງພະຂີນາສົບພິກຂຸ, ເຊິ່ງພະຂີນາສົບພິກຂຸອາໄສກຳລັງນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ 'ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ'.

Puna caparaṃ khīṇāsavassa bhikkhuno cattāro sammappadhānā bhāvitā honti subhāvitā…pe… cattāro iddhipādā bhāvitā honti subhāvitā… pañcindriyāni bhāvitāni honti subhāvitāni… pañca balāni bhāvitāni honti subhāvitāni… satta bojjhaṅgā bhāvitā honti subhāvitā…pe… ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito. Yampi khīṇāsavassa bhikkhuno aṭṭhaṅgiko maggo bhāvito hoti subhāvito, idampi khīṇāsavassa bhikkhuno balaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma khīṇāsavo bhikkhu āsavānaṃ khayaṃ paṭijānāti – ‘‘khīṇā me āsavā’’ti. Imāni dasa khīṇāsavabalāni.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ ຈະເລີນສຳມັບປະທານ ໔ ປະການແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ...ລະ... ຈະເລີນອິດທິບາດ ໔ ປະການແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ... ຈະເລີນອິນຊີ ໕ ປະການແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ... ຈະເລີນພະລະ ໕ ປະການແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ... ຈະເລີນໂພດຊົງ ໗ ປະການແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ...ລະ... ຈະເລີນອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວ. ການທີ່ພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ ຈະເລີນອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກແລ້ວ ຈະເລີນດີແລ້ວນີ້ ກໍເປັນພະລະຂອງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບ ເຊິ່ງພິກຂຸຜູ້ຂີນາສົບອາໄສພະລະນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍວ່າ “ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາສິ້ນແລ້ວ”. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ຂີນາສົບພະລະ ໑໐ ປະການ.

Katamāni dasa iddhibalāni? Adhiṭṭhānā iddhi, vikubbanā iddhi, manomayā iddhi, ñāṇavipphārā iddhi, samādhivipphārā iddhi, ariyā iddhi, kammavipākajā iddhi, puññavato iddhi, vijjāmayā iddhi, tattha tattha sammā payogappaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi – imāni dasa iddhibalāni.

ອິດທິພະລະ ໑໐ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ຄື ອະທິຖານອິດທິ, ວິກຸບພະນາອິດທິ, ມະໂນມະຍາອິດທິ, ຍານະວິບພາຣາອິດທິ, ສະມາທິວິບພາຣາອິດທິ, ອະລິຍາອິດທິ, ກຳມະວິປາກະຊາອິດທິ, ປຸນຍະວະໂຕອິດທິ, ວິຊາມະຍາອິດທິ, ແລະອິດທິທີ່ສຳເລັດດ້ວຍຄວາມພະຍາຍາມອັນຊອບໃນທີ່ນັ້ນໆ ໂດຍອັດຖະວ່າສຳເລັດຜົນ — ເຫຼົ່ານີ້ຄື ອິດທິພະລະ ໑໐ ປະການ.

Katamāni dasa tathāgatabalāni? Idha tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato ṭhānañca ṭhānato aṭṭhānañca aṭṭhānato yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

ຕະຖາຄົດພະລະ ໑໐ ປະການ ເປັນໄນໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ພະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຖານະໂດຍເປັນຖານະ ແລະອະຖານະໂດຍເປັນອະຖານະ. ການທີ່ພະຕະຖາຄົດຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຖານະໂດຍເປັນຖານະ ແລະອະຖານະໂດຍເປັນອະຖານະນີ້ ກໍເປັນຕະຖາຄົດພະລະຂອງພະຕະຖາຄົດ ເຊິ່ງພະຕະຖາຄົດອາໄສພະລະນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.

Puna caparaṃ tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato atītānāgatapaccuppannānaṃ kammasamādānānaṃ ṭhānaso hetuso vipākaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ, nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຜົນແຫ່ງກຳສະມາທານທັງຫຼາຍ ທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ, ແລະປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະແລະໂດຍເຫດ. ການທີ່ພະຕະຖາຄົດຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຜົນແຫ່ງກຳສະມາທານທັງຫຼາຍ ທີ່ເປັນອະດີດ, ອະນາຄົດ, ແລະປັດຈຸບັນ ໂດຍຖານະແລະໂດຍເຫດນີ້ ກໍເປັນຕະຖາຄົດພະລະຂອງພະຕະຖາຄົດ ເຊິ່ງພະຕະຖາຄົດອາໄສພະລະນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.

Puna [Pg.357] caparaṃ tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato sabbatthagāminiṃ paṭipadaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງທາງປະຕິບັດທີ່ໃຫ້ເຖິງພູມທັງປວງ. ການທີ່ພະຕະຖາຄົດຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງທາງປະຕິບັດທີ່ໃຫ້ເຖິງພູມທັງປວງນີ້ ກໍເປັນຕະຖາຄົດພະລະຂອງພະຕະຖາຄົດ ເຊິ່ງພະຕະຖາຄົດອາໄສພະລະນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ, ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ, ແລະຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ.

Puna caparaṃ tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato anekadhātunānādhātulokaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….

ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີທາດຫຼາຍປະການ ມີທາດຕ່າງໆ ກັນ. ການທີ່ພະຕະຖາຄົດຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງໂລກທີ່ມີທາດຫຼາຍປະການ ມີທາດຕ່າງໆ ກັນນີ້ ກໍເປັນຕະຖາຄົດພະລະຂອງພະຕະຖາຄົດ...ລະ...

Puna caparaṃ tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato sattānaṃ nānādhimuttikataṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….

ອີກປະການໜຶ່ງ ພະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມທີ່ສັດທັງຫຼາຍມີອະທິມຸດຕິຕ່າງໆ ກັນ. ການທີ່ພະຕະຖາຄົດຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມທີ່ສັດທັງຫຼາຍມີອະທິມຸດຕິຕ່າງໆ ກັນນີ້ ກໍເປັນຕະຖາຄົດພະລະຂອງພະຕະຖາຄົດ...ລະ...

Puna caparaṃ tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato parasattānaṃ parapuggalānaṃ indriyaparopariyattaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….

ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມຍິ່ງແລະຄວາມຫຍ່ອນແຫ່ງອິນຊີຂອງສັດອື່ນ ຂອງບຸກຄົນອື່ນ. ການທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມຍິ່ງແລະຄວາມຫຍ່ອນແຫ່ງອິນຊີຂອງສັດອື່ນ ຂອງບຸກຄົນອື່ນນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນ [ພຣະກຳລັງ] ຂອງພຣະຕະຖາຄົດ... ຯລຯ...

Puna caparaṃ tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti. Yampi tathāgato jhānavimokkhasamādhisamāpattīnaṃ saṃkilesaṃ vodānaṃ vuṭṭhānaṃ yathābhūtaṃ pajānāti, idampi tathāgatassa…pe….

ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເສົ້າໝອງ ຄວາມຜ່ອງແຜ້ວ ແລະການອອກແຫ່ງຊານ ວິໂມກ ສະມາທິ ແລະສະມາບັດທັງຫຼາຍ. ການທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງ ເຊິ່ງຄວາມເສົ້າໝອງ ຄວາມຜ່ອງແຜ້ວ ແລະການອອກແຫ່ງຊານ ວິໂມກ ສະມາທິ ແລະສະມາບັດທັງຫຼາຍນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນ [ພຣະກຳລັງ] ຂອງພຣະຕະຖາຄົດ... ຯລຯ...

Puna caparaṃ tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Yampi tathāgato anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussarati. Seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… idampi tathāgatassa…pe….

ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ຯລຯ... ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ການທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມລະນຶກເຖິງຂັນທ໌ທີ່ເຄີຍອາໄສຢູ່ໃນກ່ອນໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື ລະນຶກໄດ້ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ຯລຯ... ແມ່ນແຕ່ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນ [ພຣະກຳລັງ] ຂອງພຣະຕະຖາຄົດ... ຯລຯ...

Puna caparaṃ tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne…pe… yampi tathāgato dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena satte passati cavamāne upapajjamāne…pe… idampi tathāgatassa…pe….

ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມເຫັນໝູ່ສັດຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງອຸບັດ... ຯລຯ... ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ. ການທີ່ພຣະຕະຖາຄົດຍ່ອມເຫັນໝູ່ສັດຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງອຸບັດ... ຯລຯ... ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນ [ພຣະກຳລັງ] ຂອງພຣະຕະຖາຄົດ... ຯລຯ...

Puna [Pg.358] caparaṃ tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati. Yampi tathāgato āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati, idampi tathāgatassa tathāgatabalaṃ hoti, yaṃ balaṃ āgamma tathāgato āsabhaṃ ṭhānaṃ paṭijānāti, parisāsu sīhanādaṃ nadati, brahmacakkaṃ pavatteti. Imāni dasa tathāgatabalāni.

ອີກປະການໜຶ່ງ ພຣະຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ. ການທີ່ພຣະຕະຖາຄົດເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຂໍ້ນີ້ກໍເປັນພຣະຕະຖາຄົດພະລະ ທີ່ພຣະຕະຖາຄົດອາໄສແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິຍານຖານະອັນປະເສີດ ບັນລືສີຫະນາດໃນບໍລິສັດທັງຫຼາຍ ແລະຍັງພຣົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ພຣະຕະຖາຄົດພະລະ ໑໐ ປະການ.

45. Kenaṭṭhena saddhābalaṃ? Kenaṭṭhena vīriyabalaṃ? Kenaṭṭhena satibalaṃ? Kenaṭṭhena samādhibalaṃ? Kenaṭṭhena paññābalaṃ? Kenaṭṭhena hiribalaṃ? Kenaṭṭhena ottappabalaṃ? Kenaṭṭhena paṭisaṅkhānabalaṃ…pe… kenaṭṭhena tathāgatabalaṃ?

໔໕. ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ? ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ? ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະຕິພະລະ? ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ສະມາທິພະລະ? ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາພະລະ? ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ? ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ? ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ... ຯລຯ... ເພາະອັດຖະໃດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຕະຖາຄົດພະລະ?

Assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṃ. Kosajje akampiyaṭṭhena vīriyabalaṃ. Pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṃ. Uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṃ. Avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṃ. Hirīyati pāpake akusale dhammeti – hiribalaṃ. Ottappati pāpake akusale dhammeti – ottappabalaṃ. Ñāṇena kilese paṭisaṅkhātīti – paṭisaṅkhānabalaṃ. Tattha jātā dhammā ekarasā hontīti – bhāvanābalaṃ. Tattha natthi kiñci vajjanti – anavajjabalaṃ. Tena cittaṃ saṅgaṇhātīti – saṅgahabalaṃ. Taṃ tassa khamatīti – khantibalaṃ. Tena cittaṃ paññapetīti – paññattibalaṃ. Tena cittaṃ nijjhāpetīti – nijjhattibalaṃ. Tena cittaṃ vasaṃ vattetīti – issariyabalaṃ. Tena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānabalaṃ. Tena cittaṃ ekagganti – samathabalaṃ. Tattha jāte dhamme anupassatīti – vipassanābalaṃ. Tattha sikkhatīti – sekhabalaṃ. Tattha sikkhitattā – asekhabalaṃ. Tena āsavā khīṇāti – khīṇāsavabalaṃ. Tassa ijjhatīti – iddhibalaṃ. Appameyyaṭṭhena tathāgatabalanti.

ຊື່ວ່າ ສັດທາພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນความບໍ່ມີສັດທາ. ຊື່ວ່າ ວິຣິຍະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມກຽດຄ້ານ. ຊື່ວ່າ ສະຕິພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມປະມາດ. ຊື່ວ່າ ສະມາທິພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ. ຊື່ວ່າ ປັນຍາພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນອະວິຊຊາ. ຊື່ວ່າ ຫິຣິພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມລະອາຍຕໍ່ບາບອະກຸສົນທຳ. ຊື່ວ່າ ໂອຕຕັບປະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບອະກຸສົນທຳ. ຊື່ວ່າ ປະຕິສັງຂານະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມພິຈາລະນາຄິດຄົ້ນກິເລດດ້ວຍຍານ. ຊື່ວ່າ ພາວະນາພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດໃນພາວນານັ້ນມີລົດດຽວ. ຊື່ວ່າ ອະນວັດຊະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ໃນທຳນັ້ນບໍ່ມີໂທດແຕ່ຢ່າງໃດ. ຊື່ວ່າ ສັງຄະຫະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມສົງເຄາະຈິດດ້ວຍທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ຂັນຕິພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມອົດທົນຕໍ່ທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ປັນຍັດຕິພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ນິດຊັດຕິພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດເພ່ງພິຈາລະນາດ້ວຍທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ອິດສະຣິຍະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດເປັນໄປໃນອຳນາດດ້ວຍທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ອະທິຖານະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນດ້ວຍທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ສະມະຖະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດມີອາລົມດຽວດ້ວຍທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ວິປັດສະນາພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມຕາມເຫັນທຳທີ່ເກີດຂຶ້ນໃນສະມາທິນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ເສຂະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຍ່ອມສຶກສາໃນທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ອະເສຂະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ເພາະຄວາມເປັນຜູ້ສຶກສາສຳເລັດແລ້ວໃນທຳນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ຂີນາສະວະພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ອາສະວະທັງຫຼາຍສິ້ນໄປດ້ວຍຍານນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ອິດທິພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຄວາມສຳເລັດຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ນັ້ນ. ຊື່ວ່າ ຕະຖາຄົດພະລະ ເພາະອັດຖະວ່າ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້.

Balakathā niṭṭhitā.

ຈົບພະລະກະຖາ.

10. Suññakathā

໑໐. ສູນຍະກະຖາ

46. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā [Pg.359] tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

໔໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ທ່ານພຣະອານົນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘‘Suñño loko, suñño loko’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti? ‘‘Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā, tasmā ‘suñño loko’ti vuccati. Kiñcānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā? Cakkhu kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā. Rūpā suññā attena vā attaniyena vā. Cakkhuviññāṇaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā. Cakkhusamphasso suñño attena vā attaniyena vā. Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā.

“‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ໂລກວ່າງເປົ່າ, ໂລກວ່າງເປົ່າ’ ດັ່ງນີ້, ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ໂລກວ່າງເປົ່າ’ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?”. “ດູກ່ອນອານົນ, ເພາະວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ໂລກວ່າງເປົ່າ’. ດູກ່ອນອານົນ, ກໍສິ່ງໃດເລົ່າທີ່ວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ? ດູກ່ອນອານົນ, ຈັກຂຸແລ ວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ຮູບທັງຫຼາຍວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ຈັກຂຸວິນຍານວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. จັກຂຸສຳຜັດວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ເຖິງແມ່ນສຸຂະເວທະນາ ທຸກຂະເວທະນາ ຫຼືອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະຈັກຂຸສຳຜັດເປັນປັດໄຈນີ້ ກໍວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ.”

‘‘Sotaṃ suññaṃ…pe… saddā suññā… ghānaṃ suññaṃ… gandhā suññā… jivhā suññā… rasā suññā… kāyo suñño… phoṭṭhabbā suññā… mano suñño attena vā attaniyena vā. Dhammā suññā attena vā attaniyena vā. Manoviññāṇaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā. Manosamphasso suñño attena vā attaniyena vā. Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā, tampi suññaṃ attena vā attaniyena vā. Yasmā kho, ānanda, suññaṃ attena vā attaniyena vā tasmā ‘suñño loko’ti vuccatī’’ti.

“ໂສຕະວ່າງເປົ່າ... ຯລຯ... ສຽງທັງຫຼາຍວ່າງເປົ່າ... ຄານະວ່າງເປົ່າ... ກິ່ນທັງຫຼາຍວ່າງເປົ່າ... ຊິວຫາວ່າງເປົ່າ... ລົດທັງຫຼາຍວ່າງເປົ່າ... ກາຍວ່າງເປົ່າ... ໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍວ່າງເປົ່າ... ມະໂນວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ທຳທັງຫຼາຍວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ມະໂນວິນຍານວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ມະໂນສຳຜັດວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ເຖິງແມ່ນສຸຂະເວທະນາ ທຸກຂະເວທະນາ ຫຼືອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະມະໂນສຳຜັດເປັນປັດໄຈນີ້ ກໍວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ. ດູກ່ອນອານົນ, ເພາະວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ ສະນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ໂລກວ່າງເປົ່າ’ ດັ່ງນີ້”.

1. Mātikā

໑. ມາຕິກາ

47. Suññasuññaṃ, saṅkhārasuññaṃ, vipariṇāmasuññaṃ, aggasuññaṃ, lakkhaṇasuññaṃ, vikkhambhanasuññaṃ, tadaṅgasuññaṃ, samucchedasuññaṃ, paṭippassaddhisuññaṃ, nissaraṇasuññaṃ, ajjhattasuññaṃ, bahiddhāsuññaṃ, dubhatosuññaṃ, sabhāgasuññaṃ, visabhāgasuññaṃ, esanāsuññaṃ, pariggahasuññaṃ, paṭilābhasuññaṃ, paṭivedhasuññaṃ, ekattasuññaṃ, nānattasuññaṃ, khantisuññaṃ, adhiṭṭhānasuññaṃ, pariyogāhaṇasuññaṃ, sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññaṃ.

໔໗. ສູນຍະສູນ, ສັງຂານສູນ, ວິປະຣິມານະສູນ, ອັກຄະສູນ, ລັກຂະນະສູນ, ວິກຂັມພະນະສູນ, ຕະທັງຄະສູນ, ສະມຸດເຊທະສູນ, ປະຕິປັດສັດທິສູນ, นິດສະຣະນະສູນ, ອັດຊັດຕະສູນ, ພະຫິດທາສູນ, ທຸພະໂຕສູນ, ສະພາຄະສູນ, ວິສະphaຄະສູນ, ເອສະນາສູນ, ປະຣິກຄະຫະສູນ, ປະຕິລາພະສູນ, ປະຕິເວທະສູນ, ເອກັດຕະສູນ, ນານັດຕະສູນ, ຂັນຕິສູນ, ອະທິຖານະສູນ, ປະຣິໂຍຄາຫະນະສູນ, ຄວາມສິ້ນສຸດແຫ່ງຄວາມເປັນໄປຂອງຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ເຊິ່ງເປັນປຣະມັດຖະສູນແຫ່ງຄວາມວ່າງເປົ່າທັງປວງ.

2. Niddeso

໒. ນິດເທດ

48. Katamaṃ [Pg.360] suññasuññaṃ? Cakkhu suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Sotaṃ suññaṃ…pe… ghānaṃ suññaṃ… jivhā suññā… kāyo suñño… mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ suññasuññaṃ.

໔໘. ສູນຍະສູນ ເປັນແນວໃດ? ຈັກຂຸວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ ຫຼືຈາກຄວາມທ່ຽງ ຫຼືຈາກຄວາມຍັ່ງຍືນ ຫຼືຈາກຄວາມຍືນຍົງ ຫຼືຈາກທຳອັນບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ. ໂສຕະວ່າງເປົ່າ... ຯລຯ... ຄານະວ່າງເປົ່າ... ຊິວຫາວ່າງເປົ່າ... ກາຍວ່າງເປົ່າ... ມະໂນວ່າງເປົ່າຈາກຕົນ ຫຼືຈາກຂອງຂອງຕົນ ຫຼືຈາກຄວາມທ່ຽງ ຫຼືຈາກຄວາມຍັ່ງຍືນ ຫຼືຈາກຄວາມຍືນຍົງ ຫຼືຈາກທຳອັນບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ. ນີ້ຮຽກວ່າ ສູນຍະສູນ.

Katamaṃ saṅkhārasuññaṃ? Tayo saṅkhārā – puññābhisaṅkhāro, apuññābhisaṅkhāro, āneñjābhisaṅkhāro. Puññābhisaṅkhāro apuññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Apuññābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca āneñjābhisaṅkhārena ca suñño. Āneñjābhisaṅkhāro puññābhisaṅkhārena ca apuññābhisaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.

ສັງຂານສູນ ເປັນແນວໃດ? ສັງຂານ ໓ ປະການ ຄື ປຸນຍາພິສັງຂານ, ອະປຸນຍາພິສັງຂານ, ອານັນຊາພິສັງຂານ. ປຸນຍາພິສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກອະປຸນຍາພິສັງຂານແລະອານັນຊາພິສັງຂານ. ອະປຸນຍາພິສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກປຸນຍາພິສັງຂານແລະອານັນຊາພິສັງຂານ. ອານັນຊາພິສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກປຸນຍາພິສັງຂານແລະອະປຸນຍາພິສັງຂານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ສັງຂານ ໓ ປະການ.

Aparepi tayo saṅkhārā – kāyasaṅkhāro, vacīsaṅkhāro, cittasaṅkhāro. Kāyasaṅkhāro vacīsaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Vacīsaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca cittasaṅkhārena ca suñño. Cittasaṅkhāro kāyasaṅkhārena ca vacīsaṅkhārena ca suñño. Ime tayo saṅkhārā.

ສັງຂານອີກ ໓ ປະການ ຄື ກາຍະສັງຂານ, ວະຈີສັງຂານ, ຈິດຕະສັງຂານ. ກາຍະສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກວະຈີສັງຂານແລະຈິດຕະສັງຂານ. ວະຈີສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກກາຍະສັງຂານແລະຈິດຕະສັງຂານ. ຈິດຕະສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກກາຍະສັງຂານແລະວະຈີສັງຂານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ສັງຂານ ໓ ປະການ.

Aparepi tayo saṅkhārā – atītā saṅkhārā, anāgatā saṅkhārā, paccuppannā saṅkhārā. Atītā saṅkhārā anāgatehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā. Anāgatā saṅkhārā atītehi ca paccuppannehi ca saṅkhārehi suññā paccuppannā saṅkhārā atītehi ca anāgatehi ca saṅkhārehi suññā. Ime tayo saṅkhārā; idaṃ saṅkhārasuññaṃ.

ສັງຂານອີກ ໓ ປະການ ຄື ອະດີດສັງຂານ, ອະນາຄົດສັງຂານ, ປັດຈຸບັນສັງຂານ. ອະດີດສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກອະນາຄົດສັງຂານແລະປັດຈຸບັນສັງຂານ. ອະນາຄົດສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກອະດີດສັງຂານແລະປັດຈຸບັນສັງຂານ. ປັດຈຸບັນສັງຂານວ່າງເປົ່າຈາກອະດີດສັງຂານແລະອະນາຄົດສັງຂານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ສັງຂານ ໓ ປະການ; ນີ້ຄື ສັງຂານສູນ.

Katamaṃ vipariṇāmasuññaṃ? Jātaṃ rūpaṃ sabhāvena suññaṃ. Vigataṃ rūpaṃ vipariṇatañceva suññañca. Jātā vedanā sabhāvena suññā. Vigatā vedanā vipariṇatā ceva suññā ca …pe… jātā saññā… jātā saṅkhārā… jātaṃ viññāṇaṃ… jātaṃ cakkhu…pe… jāto bhavo sabhāvena suñño. Vigato bhavo vipariṇato ceva suñño ca. Idaṃ vipariṇāmasuññaṃ.

ວິປະຣິມານະສູນ ເປັນແນວໃດ? ຮູບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ວ່າງເປົ່າໂດຍສະພາວະ. ຮູບທີ່ດັບໄປແລ້ວ ທັງແປປວນໄປ ທັງວ່າງເປົ່າໄປ. ເວທະນາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ວ່າງເປົ່າໂດຍສະພາວະ. ເວທະນາທີ່ດັບໄປແລ້ວ ທັງແປປວນໄປ ທັງວ່າງເປົ່າໄປ... ຯລຯ... ສັນຍາທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ສັງຂານທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ວິນຍານທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຈັກຂຸທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ຯລຯ... ພົບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ວ່າງເປົ່າໂດຍສະພາວະ. ພົບທີ່ດັບໄປແລ້ວ ທັງແປປວນໄປ ທັງວ່າງເປົ່າໄປ. ນີ້ຄື ວິປະຣິມານະສູນ.

Katamaṃ aggasuññaṃ? Aggametaṃ padaṃ seṭṭhametaṃ padaṃ visiṭṭhametaṃ padaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhakkhayo virāgo nirodho nibbānaṃ. Idaṃ aggasuññaṃ.

ອັກຄະສູນ ເປັນແນວໃດ? ບົດນີ້ເປັນບົດອັນເລີດ ບົດນີ້ເປັນບົດອັນປະເສີດ ບົດນີ້ເປັນບົດອັນວິເສດ ຄື ທຳເປັນທີ່ສະຫງົບສັງຂານທັງປວງ ເປັນທີ່ສະລັດສະຫຼະອຸປະທິທັງປວງ ເປັນທີ່ສິ້ນຕັນຫາ ເປັນທີ່ສຳຮອກກິເລດ ເປັນທີ່ດັບກິເລດ ເປັນທີ່ດັບທຸກ ຄື ພຣະນິບພານ. ນີ້ຄື ອັກຄະສູນ.

Katamaṃ [Pg.361] lakkhaṇasuññaṃ? Dve lakkhaṇāni – bālalakkhaṇañca paṇḍitalakkhaṇañca. Bālalakkhaṇaṃ paṇḍitalakkhaṇena suññaṃ. Paṇḍitalakkhaṇaṃ bālalakkhaṇena suññaṃ. Tīṇi lakkhaṇāni – uppādalakkhaṇaṃ, vayalakkhaṇaṃ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ. Uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ, ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ.

ລັກຂະນະສູນ ເປັນແນວໃດ? ລັກສະນະມີ ໖ ປະການ ຄື ພານລັກສະນະແລະບັນດິດລັກສະນະ. ພານລັກສະນະວ່າງເປົ່າຈາກບັນດິດລັກສະນະ. ບັນດິດລັກສະນະວ່າງເປົ່າຈາກພານລັກສະນະ. ລັກສະນະມີ ໓ ປະການ ຄື ອຸບປາທະລັກສະນະ, ວະຍະລັກສະນະ, ຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະ. ອຸບປາທະລັກສະນະວ່າງເປົ່າຈາກວະຍະລັກສະນະແລະຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະ. ວະຍະລັກສະນະວ່າງເປົ່າຈາກອຸບປາທະລັກສະນະແລະຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະ. ຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະວ່າງເປົ່າຈາກອຸບປາທະລັກສະນະແລະວະຍະລັກສະນະ.

Rūpassa uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Rūpassa vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Rūpassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ. Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhārānaṃ… viññāṇassa… cakkhussa… jarāmaraṇassa uppādalakkhaṇaṃ vayalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Jarāmaraṇassa vayalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca ṭhitaññathattalakkhaṇena ca suññaṃ. Jarāmaraṇassa ṭhitaññathattalakkhaṇaṃ uppādalakkhaṇena ca vayalakkhaṇena ca suññaṃ. Idaṃ lakkhaṇasuññaṃ.

ອຸບປາທະລັກສະນະຂອງຮູບ ວ່າງເປົ່າຈາກວະຍະລັກສະນະແລະຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະ. ວະຍະລັກສະນະຂອງຮູບ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸບປາທະລັກສະນະແລະຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະ. ຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະຂອງຮູບ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸບປາທະລັກສະນະແລະວະຍະລັກສະນະ. ຂອງເວທະນາ... ຯລຯ... ຂອງສັນຍາ... ຂອງສັງຂານທັງຫຼາຍ... ຂອງວິນຍານ... ຂອງຈັກຂຸ... ຂອງຊະລາມໍລະນະ, ອຸບປາທະລັກສະນະວ່າງເປົ່າຈາກວະຍະລັກສະນະແລະຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະ. ວະຍະລັກສະນະຂອງຊະລາມໍລະນະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸບປາທະລັກສະນະແລະຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະ. ຖິຕັນຍະຖັດຕະລັກສະນະຂອງຊະລາມໍລະນະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸບປາທະລັກສະນະແລະວະຍະລັກສະນະ. ນີ້ຄື ລັກຂະນະສູນ.

Katamaṃ vikkhambhanasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando vikkhambhito ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo vikkhambhito ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ vikkhambhitañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ vikkhambhitañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā vikkhambhitā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā vikkhambhitā ceva suññā ca. Pāmojjena arati vikkhambhitā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā vikkhambhitā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā vikkhambhitā ceva suññā ca. Idaṃ vikkhambhanasuññaṃ.

ວິກຂັມພະນະສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ດ້ວຍເນກຂັມມະ, ກາມະສັນທະ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ພະຍາບາດ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຖິນະມິດທະ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະວິກເຂປະ, ອຸດທັດຈະ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານະ, ວິຈິກິດສາ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍຍານ, ອະວິຊາ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປາໂມດ, ອະຣະຕິ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ນີວອນທັງຫຼາຍ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ... ລະ... ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ກິເລດທັງປວງ ກໍຖືກຂົ່ມໄວ້ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ນີ້ຄື ວິກຂັມພະນະສຸຍຍະ.

Katamaṃ tadaṅgasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando tadaṅgasuñño. Abyāpādena byāpādo tadaṅgasuñño. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ tadaṅgasuññaṃ. Avikkhepena uddhaccaṃ tadaṅgasuññaṃ. Dhammavavatthānena vicikicchā tadaṅgasuññā. Ñāṇena avijjā tadaṅgasuññā. Pāmojjena arati tadaṅgasuññā. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā tadaṅgasuññā…pe… vivaṭṭanānupassanāya saññogābhiniveso tadaṅgasuñño. Idaṃ tadaṅgasuññaṃ.

ຕະທັງຄະສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ດ້ວຍເນກຂັມມະ, ກາມະສັນທະ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ພະຍາບາດ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຖິນະມິດທະ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ດ້ວຍອະວິກເຂປະ, ອຸດທັດຈະ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານະ, ວິຈິກິດສາ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ດ້ວຍຍານ, ອະວິຊາ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ດ້ວຍປາໂມດ, ອະຣະຕິ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ນີວອນທັງຫຼາຍ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ... ລະ... ດ້ວຍວິວັດຕະນານຸປັດສະນາ, ຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນສັງໂຍດ ກໍວ່າງດ້ວຍຕະທັງຄະ. ນີ້ຄື ຕະທັງຄະສຸຍຍະ.

Katamaṃ samucchedasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando samucchinno ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo samucchinno ceva suñño ca. Ālokasaññāya [Pg.362] thinamiddhaṃ samucchinnañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ samucchinnañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā samucchinnā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā samucchinnā ceva suññā ca. Pāmojjena arati samucchinnā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā samucchinnā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā samucchinnā ceva suññā ca. Idaṃ samucchedasuññaṃ.

ສະມຸດເສທະສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ດ້ວຍເນກຂັມມະ, ກາມະສັນທະ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ພະຍາບາດ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຖິນະມິດທະ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະວິກເຂປະ, ອຸດທັດຈະ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານະ, ວິຈິກິດສາ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍຍານ, ອະວິຊາ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປາໂມດ, ອະຣະຕິ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ນີວອນທັງຫຼາຍ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ... ລະ... ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ກິເລດທັງປວງ ກໍຖືກຕັດຂາດ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ນີ້ຄື ສະມຸດເສທະສຸຍຍະ.

Katamaṃ paṭippassaddhisuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando paṭippassaddho ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo paṭippassaddho ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ paṭippassaddhañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ paṭippassaddhañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Pāmojjena arati paṭippassaddhā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā paṭippassaddhā ceva suññā ca…pe… arahattamaggena sabbakilesā paṭippassaddhā ceva suññā ca. Idaṃ paṭippassaddhisuññaṃ.

ປະຕິປັດສັດthິສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ດ້ວຍເນກຂັມມະ, ກາມະສັນທະ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ພະຍາບາດ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຖິນະມິດທະ ກໍສະຫງົບລະງັບ และ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະວິກເຂປະ, ອຸດທັດຈະ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານະ, ວິຈິກິດສາ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍຍານ, ອະວິຊາ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປາໂມດ, ອະຣະຕິ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ນີວອນທັງຫຼາຍ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ... ລະ... ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ກິເລດທັງປວງ ກໍສະຫງົບລະງັບ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ນີ້ຄື ປະຕິປັດສັດທິສຸຍຍະ.

Katamaṃ nissaraṇasuññaṃ? Nekkhammena kāmacchando nissaṭo ceva suñño ca. Abyāpādena byāpādo nissaṭo ceva suñño ca. Ālokasaññāya thinamiddhaṃ nissaṭañceva suññañca. Avikkhepena uddhaccaṃ nissaṭañceva suññañca. Dhammavavatthānena vicikicchā nissaṭā ceva suññā ca. Ñāṇena avijjā nissaṭā ceva suññā ca. Pāmojjena arati nissaṭā ceva suññā ca. Paṭhamena jhānena nīvaraṇā nissaṭā ceva suññā ca …pe… arahattamaggena sabbakilesā nissaṭā ceva suññā ca. Idaṃ nissaraṇasuññaṃ.

ນິດສະຣະນະສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ດ້ວຍເນກຂັມມະ, ກາມະສັນທະ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ພະຍາບາດ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຖິນະມິດທະ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍອະວິກເຂປະ, ອຸດທັດຈະ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານະ, ວິຈິກິດສາ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍຍານ, ອະວິຊາ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປາໂມດ, ອະຣະຕິ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ດ້ວຍປະຖົມມະຊານ, ນີວອນທັງຫຼາຍ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ... ລະ... ດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ, ກິເລດທັງປວງ ກໍສະລັດອອກ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ນີ້ຄື ນິດສະຣະນະສຸຍຍະ.

Katamaṃ ajjhattasuññaṃ? Ajjhattaṃ cakkhuṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Ajjhattaṃ sotaṃ suññaṃ… ajjhattaṃ ghānaṃ suññaṃ… ajjhattaṃ jivhā suññā… ajjhattaṃ kāyo suñño… ajjhattaṃ mano suñño attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ ajjhattasuññaṃ.

ອັດຊັດຕະສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ຈັກຂຸພາຍໃນ ວ່າງເປົ່າຈາກອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກຄວາມທ່ຽງ ກໍດີ, ຈາກความຢັ້ງຢືນ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຍືນຍົງ ກໍດີ, ຈາກສະພາວະທີ່ບໍ່ຜັນແປ ກໍດີ. ໂສຕະພາຍໃນ ກໍວ່າງເປົ່າ... ຄານະພາຍໃນ ກໍວ່າງເປົ່າ... ຊິວຫາພາຍໃນ ກໍວ່າງເປົ່າ... ກາຍພາຍໃນ ກໍວ່າງເປົ່າ... ມະນະພາຍໃນ ວ່າງເປົ່າຈາກອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກຄວາມທ່ຽງ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຢັ້ງຢືນ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຍືນຍົງ ກໍດີ, ຈາກສະພາວະທີ່ບໍ່ຜັນແປ ກໍດີ. ນີ້ຄື ອັດຊັດຕະສຸຍຍະ.

Katamaṃ bahiddhāsuññaṃ? Bahiddhā rūpā suññā…pe… bahiddhā dhammā suññā attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ bahiddhāsuññaṃ.

ພະຫິດທາສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ຮູບພາຍນອກທັງຫຼາຍ ກໍວ່າງເປົ່າ... ລະ... ທຳພາຍນອກທັງຫຼາຍ ວ່າງເປົ່າຈາກອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກຄວາມທ່ຽງ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຢັ້ງຢືນ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຍືນຍົງ ກໍດີ, ຈາກສະພາວະທີ່ບໍ່ຜັນແປ ກໍດີ. ນີ້ຄື ພະຫິດທາສຸຍຍະ.

Katamaṃ [Pg.363] dubhatosuññaṃ? Yañca ajjhattaṃ cakkhu ye ca bahiddhā rūpā ubhayametaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Yañca ajjhattaṃ sotaṃ ye ca bahiddhā saddā…pe… yañca ajjhattaṃ ghānaṃ ye ca bahiddhā gandhā… yā ca ajjhattaṃ jivhā ye ca bahiddhā rasā… yo ca ajjhattaṃ kāyo ye ca bahiddhā phoṭṭhabbā… yo ca ajjhattaṃ mano ye ca bahiddhā dhammā ubhayametaṃ suññaṃ attena vā attaniyena vā niccena vā dhuvena vā sassatena vā avipariṇāmadhammena vā. Idaṃ dubhatosuññaṃ.

ທຸພະໂຕສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ຈັກຂຸພາຍໃນໃດ ແລະ ຮູບພາຍນອກເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ມີຢູ່, ທັງສອງປະການນີ້ ກໍວ່າງເປົ່າຈາກອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກຄວາມທ່ຽງ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຢັ້ງຢືນ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຍືນຍົງ ກໍດີ, ຈາກສະພາວະທີ່ບໍ່ຜັນແປ ກໍດີ. ໂສຕະພາຍໃນໃດ ແລະ ສຽງພາຍນອກເຫຼົ່ານັ້ນໃດ... ລະ... ຄານະພາຍໃນໃດ ແລະ ກິ່ນພາຍນອກເຫຼົ່ານັ້ນໃດ... ຊິວຫາພາຍໃນໃດ ແລະ ລົດພາຍນອກເຫຼົ່ານັ້ນໃດ... ກາຍພາຍໃນໃດ ແລະ ໂຜດທັບພະພາຍນອກເຫຼົ່ານັ້ນໃດ... ມະນະພາຍໃນໃດ ແລະ ທຳພາຍນອກເຫຼົ່ານັ້ນໃດ ມີຢູ່, ທັງສອງປະການນີ້ ກໍວ່າງເປົ່າຈາກອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກສິ່ງທີ່ເປັນຂອງອັດຕາ ກໍດີ, ຈາກຄວາມທ່ຽງ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຢັ້ງຢືນ ກໍດີ, ຈາກຄວາມຍືນຍົງ ກໍດີ, ຈາກສະພາວະທີ່ບໍ່ຜັນແປ ກໍດີ. ນີ້ຄື ທຸພະໂຕສຸຍຍະ.

Katamaṃ sabhāgasuññaṃ? Cha ajjhattikāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni sabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Cha cetanākāyā sabhāgā ceva suññā ca. Idaṃ sabhāgasuññaṃ.

ສະພາຄະສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ອາຍະຕະນະພາຍໃນ 6 ປະການ ກໍມີສ່ວນສະເໝີກັນ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ອາຍະຕະນະພາຍນອກ 6 ປະການ ກໍມີສ່ວນສະເໝີກັນ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ວິນຍານະກາຍ 6 ປະການ ກໍມີສ່ວນສະເໝີກັນ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ຜັດສະກາຍ 6 ປະການ ກໍມີສ່ວນສະເໝີກັນ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ເວດະນາກາຍ 6 ປະການ ກໍມີສ່ວນສະເໝີກັນ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ສັນຍາກາຍ 6 ປະການ ກໍມີສ່ວນສະເໝີກັນ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ເຈຕະນາກາຍ 6 ປະການ ກໍມີສ່ວນສະເໝີກັນ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ນີ້ຄື ສະພາຄະສຸຍຍະ.

Katamaṃ visabhāgasuññaṃ? Cha ajjhattikāni āyatanāni chahi bāhirehi āyatanehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha bāhirāni āyatanāni chahi viññāṇakāyehi visabhāgāni ceva suññāni ca. Cha viññāṇakāyā chahi phassakāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha phassakāyā chahi vedanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha vedanākāyā chahi saññākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Cha saññākāyā chahi cetanākāyehi visabhāgā ceva suññā ca. Idaṃ visabhāgasuññaṃ.

ວິສະພາຄະສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ອາຍະຕະນະພາຍໃນ 6 ປະການ ກໍຕ່າງກັນກັບອາຍະຕະນະພາຍນອກ 6 ປະການ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ອາຍະຕະນະພາຍນອກ 6 ປະການ ກໍຕ່າງກັນກັບວິນຍານະກາຍ 6 ປະການ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ວິນຍານະກາຍ 6 ປະການ ກໍຕ່າງກັນກັບຜັດສະກາຍ 6 ປະການ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ຜັດສະກາຍ 6 ປະການ ກໍຕ່າງກັນກັບເວດະນາກາຍ 6 ປະການ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ເວດະນາກາຍ 6 ປະການ ກໍຕ່າງກັນກັບສັນຍາກາຍ 6 ປະການ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ສັນຍາກາຍ 6 ປະການ ກໍຕ່າງກັນກັບເຈຕະນາກາຍ 6 ປະການ ແລະ ວ່າງເປົ່າດ້ວຍ. ນີ້ຄື ວິສະພາຄະສຸຍຍະ.

Katamaṃ esanāsuññaṃ? Nekkhammesanā kāmacchandena suññā. Abyāpādesanā byāpādena suññā. Ālokasaññesanā thinamiddhena suññā. Avikkhepesanā uddhaccena suññā. Dhammavavatthānesanā vicikicchāya suññā. Ñāṇesanā avijjāya suññā. Pāmojjesanā aratiyā suññā. Paṭhamajjhānesanā nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggesanā sabbakilesehi suññā. Idaṃ esanāsuññaṃ.

ເອສະນາສຸຍຍະ ເປັນແນວໃດ? ການສະແຫວງຫາເນກຂັມມະ ວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ການສະແຫວງຫາອະພະຍາບາດ ວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ການສະແຫວງຫາອາໂລກະສັນຍາ ວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ການສະແຫວງຫາອະວິກເຂປະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ການສະແຫວງຫາທັມມະວະວັດຖານະ ວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. ການສະແຫວງຫາຢານ ວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊາ. ການສະແຫວງຫາປາໂມດ ວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ການສະແຫວງຫາປະຖົມມະຊານ ວ່າງເປົ່າຈາກນີວອນທັງຫຼາຍ... ລະ... ການສະແຫວງຫາອະຣະຫັດຕະມັກ ວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ເອສະນາສຸຍຍະ.

Katamaṃ pariggahasuññaṃ? Nekkhammapariggaho kāmacchandena suñño. Abyāpādapariggaho byāpādena suñño. Ālokasaññāpariggaho thinamiddhena [Pg.364] suñño. Avikkhepapariggaho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānapariggaho vicikicchāya suñño. Ñāṇapariggaho avijjāya suñño. Pāmojjapariggaho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapariggaho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapariggaho sabbakilesehi suñño. Idaṃ pariggahasuññaṃ.

ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການກຳນົດຖື (ປະຣິກຄະຫະສູນຍະ) ເປັນແນວໃດ? ການກຳນົດຖືເນກຂຳມະ ວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ການກຳນົດຖືອະພະຍາບາດ ວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ການກຳນົດຖືອາໂລກະສັນຍາ ວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ການກຳນົດຖືອະວິກເຂປະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ການກຳນົດຖືທຳມະວະວັດຖານະ ວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. ການກຳນົດຖືຍານ ວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊຊາ. ການກຳນົດຖືປາໂມດ ວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ການກຳນົດຖືປະຖົມມະຊານ ວ່າງເປົ່າຈາກນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ການກຳນົດຖືອະຣະຫັດຕະມັກ ວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການກຳນົດຖື.

Katamaṃ paṭilābhasuññaṃ? Nekkhammapaṭilābho kāmacchandena suñño. Abyāpādapaṭilābho byāpādena suñño. Ālokasaññāpaṭilābho thinamiddhena suñño. Avikkhepapaṭilābho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānapaṭilābho vicikicchāya suñño. Ñāṇapaṭilābho avijjāya suñño. Pāmojjapaṭilābho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānapaṭilābho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggapaṭilābho sabbakilesehi suñño. Idaṃ paṭilābhasuññaṃ.

...ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການໄດ້ຮັບ (ປະຕິລາພະສູນຍະ) ເປັນແນວໃດ? ການໄດ້ຮັບເນກຂຳມະ ວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ການໄດ້ຮັບອະພະຍາບາດ ວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ການໄດ້ຮັບອາໂລກະສັນຍາ ວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ການໄດ້ຮັບອະວິກເຂປະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ການໄດ້ຮັບທຳມະວະວັດຖານະ ວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. การໄດ້ຮັບຍານ ວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊຊາ. ການໄດ້ຮັບປາໂມດ ວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ການໄດ້ຮັບປະຖົມມະຊານ ວ່າງເປົ່າຈາກນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ການໄດ້ຮັບອະຣະຫັດຕະມັກ ວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການໄດ້ຮັບ.

Katamaṃ paṭivedhasuññaṃ? Nekkhammappaṭivedho kāmacchandena suñño. Abyāpādappaṭivedho byāpādena suñño. Ālokasaññāppaṭivedho thinamiddhena suñño. Avikkhepappaṭivedho uddhaccena suñño. Dhammavavatthānappaṭivedho vicikicchāya suñño. Ñāṇappaṭivedho avijjāya suñño. Pāmojjappaṭivedho aratiyā suñño. Paṭhamajjhānappaṭivedho nīvaraṇehi suñño…pe… arahattamaggappaṭivedho sabbakilesehi suñño. Idaṃ paṭivedhasuññaṃ.

ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການແທງຕະຫຼອດ (ປະຕິເວທະສູນຍະ) ເປັນແນວໃດ? ການແທງຕະຫຼອດເນກຂຳມະ ວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ການແທງຕະຫຼອດອະພະຍາບາດ ວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ການແທງຕະຫຼອດອາໂລກະສັນຍາ ວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ການແທງຕະຫຼອດອະວິກເຂປະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ການແທງຕະຫຼອດທຳມະວະວັດຖານະ ວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. ການແທງຕະຫຼອດຍານ ວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊຊາ. ການແທງຕະຫຼອດປາໂມດ ວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ການແທງຕະຫຼອດປະຖົມມະຊານ ວ່າງເປົ່າຈາກນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ການແທງຕະຫຼອດອະຣະຫັດຕະມັກ ວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການແທງຕະຫຼອດ.

Katamaṃ ekattasuññaṃ, nānattasuññaṃ? Kāmacchando nānattaṃ, nekkhammaṃ ekattaṃ. Nekkhammekattaṃ cetayato kāmacchandena suññaṃ. Byāpādo nānattaṃ, abyāpādo ekattaṃ. Abyāpādekattaṃ cetayato byāpādena suññaṃ. Thinamiddhaṃ nānattaṃ, ālokasaññā ekattaṃ. Ālokasaññekattaṃ cetayato thinamiddhena suññaṃ. Uddhaccaṃ nānattaṃ, avikkhepo ekattaṃ. Avikkhepekattaṃ cetayato uddhaccena suññaṃ. Vicikicchā nānattaṃ, dhammavavatthānaṃ ekattaṃ. Dhammavavatthānekattaṃ cetayato vicikicchāya suññaṃ. Avijjā nānattaṃ, ñāṇaṃ ekattaṃ. Ñāṇekattaṃ cetayato avijjāya suññaṃ. Arati nānattaṃ, pāmojjaṃ ekattaṃ. Pāmojjekattaṃ cetayato aratiyā suññaṃ. Nīvaraṇā nānattaṃ, paṭhamajjhānaṃ ekattaṃ. Paṭhamajjhānekattaṃ cetayato nīvaraṇehi suññaṃ…pe… sabbakilesā nānattaṃ, arahattamaggo ekattaṃ. Arahattamaggekattaṃ [Pg.365] cetayato sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ ekattasuññaṃ nānattasuññaṃ.

ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍຄວາມເປັນເອກະພາບ (ເອກັດຕະສູນຍະ) ແລະ ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍຄວາມເປັນຕ່າງໆ (ນານັດຕະສູນຍະ) ເປັນແນວໃດ? ກາມະສັນທະ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ເນກຂຳມະ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງເນກຂຳມະ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ພະຍາບາດ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ອະພະຍາບາດ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງອະພະຍາບາດ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ຖິນະມິດທະ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງອາໂລກະສັນຍາ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ອຸດທັດຈະ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ອະວິກເຂປະ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງອະວິກເຂປະ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ວິຈິກິດສາ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ทຳມະວະວັດຖານະ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງທຳມະວະວັດຖານະ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. ອະວິຊຊາ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ຍານ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຍານ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊຊາ. ອະຣະຕິ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ປາໂມດ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງປາໂມດ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ປະຖົມມະຊານ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງປະຖົມມະຊານ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ກິເລດທັງປວງ ເປັນຄວາມເປັນຕ່າງໆ, ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນຄວາມເປັນເອກະພາບ. ເມື່ອໃສ່ໃຈໃນຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ຍ່ອມວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍຄວາມເປັນເອກະພາບ ແລະ ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍຄວາມເປັນຕ່າງໆ.

Katamaṃ khantisuññaṃ? Nekkhammakhanti kāmacchandena suññā. Abyāpādakhanti byāpādena suññā. Ālokasaññākhanti thinamiddhena suññā. Avikkhepakhanti uddhaccena suññā. Dhammavavatthānakhanti vicikicchāya suññā. Ñāṇakhanti avijjāya suññā. Pāmojjakhanti aratiyā suññā. Paṭhamajjhānakhanti nīvaraṇehi suññā…pe… arahattamaggakhanti sabbakilesehi suññā. Idaṃ khantisuññaṃ.

ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍຄວາມພໍໃຈ (ຂັນຕິສູນຍະ) ເປັນແນວໃດ? ຄວາມພໍໃຈໃນເນກຂຳມະ ວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ຄວາມພໍໃຈໃນອະພະຍາບາດ ວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ຄວາມພໍໃຈໃນອາໂລກະສັນຍາ ວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ຄວາມພໍໃຈໃນອະວິກເຂປະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ຄວາມພໍໃຈໃນທຳມະວະວັດຖານະ ວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. ຄວາມພໍໃຈໃນຍານ ວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊຊາ. ຄວາມພໍໃຈໃນປາໂມດ ວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ຄວາມພໍໃຈໃນປະຖົມມະຊານ ວ່າງເປົ່າຈາກນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ຄວາມພໍໃຈໃນອະຣະຫັດຕະມັກ ວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍຄວາມພໍໃຈ.

Katamaṃ adhiṭṭhānasuññaṃ? Nekkhammādhiṭṭhānaṃ kāmacchandena suññaṃ. Abyāpādādhiṭṭhānaṃ byāpādena suññaṃ. Ālokasaññādhiṭṭhānaṃ thinamiddhena suññaṃ. Avikkhepādhiṭṭhānaṃ uddhaccena suññaṃ. Dhammavavatthānādhiṭṭhānaṃ vicikicchāya suññaṃ. Ñāṇādhiṭṭhānaṃ avijjāya suññaṃ. Pāmojjādhiṭṭhānaṃ aratiyā suññaṃ. Paṭhamajjhānādhiṭṭhānaṃ nīvaraṇehi suññaṃ…pe… arahattamaggādhiṭṭhānaṃ sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ adhiṭṭhānasuññaṃ.

ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການຕັ້ງໝັ້ນ (ອະທິຖານະສູນຍະ) ເປັນແນວໃດ? ການຕັ້ງໝັ້ນໃນເນກຂຳມະ ວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ການຕັ້ງໝັ້ນໃນອະພະຍາບາດ ວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ການຕັ້ງໝັ້ນໃນອາໂລກະສັນຍາ ວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ການຕັ້ງໝັ້ນໃນອະວິກເຂປະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ການຕັ້ງໝັ້ນໃນທຳມະວະວັດຖານະ ວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. ການຕັ້ງໝັ້ນໃນຍານ ວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊຊາ. ການຕັ້ງໝັ້ນໃນປາໂມດ ວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ການຕັ້ງໝັ້ນໃນປະຖົມມະຊານ ວ່າງເປົ່າຈາກນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ການຕັ້ງໝັ້ນໃນອະຣະຫັດຕະມັກ ວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການຕັ້ງໝັ້ນ.

Katamaṃ pariyogāhaṇasuññaṃ? Nekkhammapariyogāhaṇaṃ kāmacchandena suññaṃ. Abyāpādapariyogāhaṇaṃ byāpādena suññaṃ. Ālokasaññāpariyogāhaṇaṃ thinamiddhena suññaṃ. Avikkhepapariyogāhaṇaṃ uddhaccena suññaṃ. Dhammavavatthānapariyogāhaṇaṃ vicikicchāya suññaṃ. Ñāṇapariyogāhaṇaṃ avijjāya suññaṃ. Pāmojjapariyogāhaṇaṃ aratiyā suññaṃ. Paṭhamajjhānapariyogāhaṇaṃ nīvaraṇehi suññaṃ…pe… arahattamaggapariyogāhaṇaṃ sabbakilesehi suññaṃ. Idaṃ pariyogāhaṇasuññaṃ.

...ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການຢັ່ງລົງ (ປະຣິໂຍຄາຫະນະສູນຍະ) ເປັນແນວໃດ? ການຢັ່ງລົງໃນເນກຂຳມະ ວ່າງເປົ່າຈາກກາມະສັນທະ. ການຢັ່ງລົງໃນອະພະຍາບາດ ວ່າງເປົ່າຈາກພະຍາບາດ. ການຢັ່ງລົງໃນອາໂລກະສັນຍາ ວ່າງເປົ່າຈາກຖິນະມິດທະ. ການຢັ່ງລົງໃນອະວິກເຂປະ ວ່າງເປົ່າຈາກອຸດທັດຈະ. ການຢັ່ງລົງໃນທຳມະວະວັດຖານະ ວ່າງເປົ່າຈາກວິຈິກິດສາ. ການຢັ່ງລົງໃນຍານ ວ່າງເປົ່າຈາກອະວິຊຊາ. ການຢັ່ງລົງໃນປາໂມດ ວ່າງເປົ່າຈາກອະຣະຕິ. ການຢັ່ງລົງໃນປະຖົມມະຊານ ວ່າງເປົ່າຈາກນີວໍລະນະທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ການຢັ່ງລົງໃນອະຣະຫັດຕະມັກ ວ່າງເປົ່າຈາກກິເລດທັງປວງ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າໂດຍການຢັ່ງລົງ.

Katamaṃ sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññaṃ? Idha sampajāno nekkhammena kāmacchandassa pavattaṃ pariyādiyati, abyāpādena byāpādassa pavattaṃ pariyādiyati, ālokasaññāya thinamiddhassa pavattaṃ pariyādiyati, avikkhepena uddhaccassa pavattaṃ pariyādiyati, dhammavavatthānena vicikicchāya pavattaṃ pariyādiyati, ñāṇena avijjāya pavattaṃ pariyādiyati, pāmojjena aratiyā pavattaṃ pariyādiyati, paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ pavattaṃ pariyādiyati…pe… arahattamaggena sabbakilesānaṃ pavattaṃ pariyādiyati. Atha vā pana sampajānassa anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyantassa idaṃ ceva cakkhupavattaṃ pariyādiyati, aññañca cakkhupavattaṃ na [Pg.366] uppajjati. Idañceva sotapavattaṃ…pe… ghānapavattaṃ… jivhāpavattaṃ… kāyapavattaṃ… manopavattaṃ pariyādiyati, aññañca manopavattaṃ na uppajjati. Idaṃ sampajānassa pavattapariyādānaṃ sabbasuññatānaṃ paramatthasuññanti.

ຄວາມວ່າງເປົ່າອັນເປັນປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ (ປະຣະມັດຖະສູນຍະ) ແຫ່ງຄວາມວ່າງເປົ່າທັງປວງ ຄືການສິ້ນສຸດແຫ່ງຄວາມເປັນໄປຂອງຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ (ສຳປະຊານັດສະ ປະວັດຕະປະຣິຍາທານະ) ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງກາມະສັນທະໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍເນກຂຳມະ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງພະຍາບາດໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຖິນະມິດທະໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອຸດທັດຈະໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍອະວິກເຂປະ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງວິຈິກິດສາໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍທຳມະວະວັດຖານະ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອະວິຊຊາໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍຍານ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງອະຣະຕິໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍປາໂມດ, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງນີວໍລະນະທັງຫຼາຍໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍປະຖົມມະຊານ...ຯລຯ... ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງກິເລດທັງປວງໝົດສິ້ນໄປດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ. ອີກປະການໜຶ່ງ ສຳລັບຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ ຜູ້ດັບຂັນທະປະຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານະທາດ ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຈັກຂຸນີ້ຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ ແລະ ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຈັກຂຸອື່ນຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງໂສຕະນີ້...ຯລຯ... ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຄານະ... ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງຊິວຫາ... ความເປັນໄປແຫ່ງກາຍະ... ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງມະໂນຍ່ອມໝົດສິ້ນໄປ ແລະ ຄວາມເປັນໄປແຫ່ງມະໂນອື່ນຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ. ນີ້ຄື ຄວາມວ່າງເປົ່າອັນເປັນປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ ແຫ່ງຄວາມວ່າງເປົ່າທັງປວງ ຄືການສິ້ນສຸດແຫ່ງຄວາມເປັນໄປຂອງຜູ້ມີສຳປະຊັນຍະ.

Suññakathā niṭṭhitā.

ສູນຍະກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

Yuganaddhavaggo dutiyo.

ຍຸຄະນັດທະວັກ ທີສອງ ຈົບແລ້ວ.

Tassuddānaṃ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ມີດັ່ງນີ້:

Yuganaddhā saccabojjhaṅgā, mettā virāgapañcamā;

Paṭisambhidā dhammacakkaṃ, lokuttarabalasuññāti.

ຍຸຄະນັດທະກະຖາ, ສັດຈະກະຖາ, ໂພດຊົງຄະກະຖາ, ເມດຕາກະຖາ, ວິຣາຄະກະຖາ ເປັນທີຫ້າ, ປະຕິສຳພິທາກະຖາ, ທຳມະຈັກກະຖາ, ໂລກຸດຕະຣະກະຖາ, ພະລະກະຖາ ແລະ ສູນຍະກະຖາ.

Esa nikāyadharehi ṭhapito, asamo dutiyo pavaro

ວັກນີ້ ອັນພະອາຈານຜູ້ຊົງຈຳນິກາຍໄດ້ກຳນົດໄວ້ແລ້ວ ເປັນວັກທີສອງ ທີ່ບໍ່ມີໃຜສະເໝີເໝືອນ ປະເສີດສຸດ

Varavaggoti.

ເປັນວັກອັນປະເສີດ.

3. Paññāvaggo

໓. ປັນຍາວັກ

1. Mahāpaññākathā

໑. ມະຫາປັນຍາກະຖາ

1. Aniccānupassanā [Pg.367] bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Dukkhānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Anattānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti…pe… paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti?

໑. ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ທຸກຂານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ?...ຯລຯ... ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ?

Aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Dukkhānupassanā bhāvitā bahulīkatā nibbedhikapaññaṃ paripūreti. Anattānupassanā bhāvitā bahulīkatā mahāpaññaṃ paripūreti. Nibbidānupassanā bhāvitā bahulīkatā tikkhapaññaṃ paripūreti. Virāgānupassanā bhāvitā bahulīkatā vipulapaññaṃ paripūreti. Nirodhānupassanā bhāvitā bahulīkatā gambhīrapaññaṃ paripūreti. Paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā asāmantapaññaṃ paripūreti. Imā satta paññā bhāvitā bahulīkatā paṇḍiccaṃ paripūrenti. Imā aṭṭha paññā bhāvitā bahulīkatā puthupaññaṃ paripūrenti. Imā nava paññā bhāvitā bahulīkatā hāsapaññaṃ paripūrenti.

ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ທຸກຂານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ນິບເພທິກະປັນຍາບໍລິບູນ. ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ມະຫາປັນຍາບໍລິບູນ. ນິບພິທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕິກຂະປັນຍາບໍລິບູນ. ວິຣາຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ວິປຸລະປັນຍາບໍລິບູນ. ນິໂຣທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄຳພີຣະປັນຍາບໍລິບູນ. ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະສາມັນຕະປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 7 ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນບັນດິດບໍລິບູນ. ປັນຍາ 8 ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປຸຖຸປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 9 ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫາສະປັນຍາບໍລິບູນ.

Hāsapaññā paṭibhānapaṭisambhidā. Tassā atthavavatthānato atthapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Dhammavavatthānato dhammapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Niruttivavatthānato niruttipaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Paṭibhānavavatthānato paṭibhānapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Tassimā catasso paṭisambhidāyo adhigatā honti sacchikatā phassitā paññāya.

ຫາສະປັນຍາ ຄື ປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດອັດຖະ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດທຳ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດນິຣຸດຕິ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດປະຕິພານ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ປະຕິສຳພິທາ 4 ປະການນີ້ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ.

Rūpe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti…pe… rūpe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Rūpe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti…pe… rūpe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā asāmantapaññaṃ paripūreti. Imā satta paññā bhāvitā bahulīkatā paṇḍiccaṃ paripūrenti. Imā aṭṭha paññā [Pg.368] bhāvitā bahulīkatā puthupaññaṃ paripūrenti. Imā nava paññā bhāvitā bahulīkatā hāsapaññaṃ paripūrenti.

ອະນິດຈານຸປັດສະນາໃນຮູບ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ?...ຯລຯ... ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາໃນຮູບ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ອະນິດຈານຸປັດສະນາໃນຮູບ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ...ຯລຯ... ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາໃນຮູບ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະສາມັນຕະປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 7 ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນບັນດິດບໍລິບູນ. ປັນຍາ 8 ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປຸຖຸປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 9 ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫາສະປັນຍາບໍລິບູນ.

Hāsapaññā paṭibhānapaṭisambhidā. Tassā atthavavatthānato atthapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Dhammavavatthānato dhammapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Niruttivavatthānato niruttipaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Paṭibhānavavatthānato paṭibhānapaṭisambhidā adhigatā hoti, sacchikatā phassitā paññāya. Tassimā catasso paṭisambhidāyo adhigatā honti sacchikatā phassitā paññāya.

ຫາສະປັນຍາ ຄື ປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດອັດຖະ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດທຳ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງທຳມະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດນິຣຸດຕິ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດປະຕິພານ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ປະຕິສຳພິທາ 4 ປະການນີ້ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ສຳຜັດດ້ວຍປັນຍາ.

Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti…pe… jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Jarāmaraṇe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti…pe… jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā asāmantapaññaṃ paripūreti. Imā satta paññā bhāvitā bahulīkatā paṇḍiccaṃ paripūrenti. Imā aṭṭha paññā bhāvitā bahulīkatā puthupaññaṃ paripūrenti. Imā nava paññā bhāvitā bahulīkatā hāsapaññaṃ paripūrenti.

ໃນເວທະນາ... ປະ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ປະ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ... ປະ ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຊະລາມໍລະນະ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ ... ປະ ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະສາມັນຕະປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນບັນດິດບໍລິບູນ. ປັນຍາ 8 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປຸຖຸປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 9 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫາສະປັນຍາບໍລິບູນ.

Hāsapaññā paṭibhānapaṭisambhidā. Tassā atthavavatthānato atthapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Dhammavavatthānato dhammapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Niruttivavatthānato niruttipaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Paṭibhānavavatthānato paṭibhānapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Tassimā catasso paṭisambhidāyo adhigatā honti sacchikatā phassitā paññāya.

ຫາສະປັນຍາ ຄື ປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດອັດຖະແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເພາະการກຳນົດທຳ, ທຳມະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເພາະການກຳນົດນິຣຸດຕິ, ນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເພາະການກຳນົດປະຕິພານ, ປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ປະຕິສຳພິທາ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງພະອະລິຍະບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ.

2. Rūpe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne rūpe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Rūpe dukkhānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne rūpe dukkhānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Rūpe anattānupassanā [Pg.369] bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne rūpe anattānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Rūpe nibbidānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne rūpe nibbidānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Rūpe virāgānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne rūpe virāgānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Rūpe nirodhānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne rūpe nirodhānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Rūpe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne rūpe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti?

໒. ໃນຮູບ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ, ທຸກຂານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ทຸກຂານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ, ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ, ນິບພິທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ນິບພິທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ, ວິຣາຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ວິຣາຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ, ນິໂຣທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ນິໂຣທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ?

Rūpe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne rūpe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Rūpe dukkhānupassanā bhāvitā bahulīkatā nibbedhikapaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne rūpe dukkhānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Rūpe anattānupassanā bhāvitā bahulīkatā mahāpaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne rūpe anattānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Rūpe nibbidānupassanā bhāvitā bahulīkatā tikkhapaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne rūpe nibbidānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Rūpe virāgānupassanā bhāvitā bahulīkatā vipulapaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne rūpe virāgānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Rūpe nirodhānupassanā bhāvitā bahulīkatā gambhīrapaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne rūpe nirodhānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Rūpe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā asāmantapaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne rūpe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Imā satta paññā bhāvitā bahulīkatā paṇḍiccaṃ paripūrenti. Imā aṭṭha paññā bhāvitā bahulīkatā puthupaññaṃ paripūrenti. Imā nava paññā bhāvitā bahulīkatā hāsapaññaṃ paripūrenti.

Inຮູບ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ, ທຸກຂານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ນິບເພທິກະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ທຸກຂານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ, ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ມະຫາປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ອະນັດຕານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ, ນິບພິທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຕິກຂະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ນິບພິທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ, ວິຣາຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ວິປຸລະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ວິຣາຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ, ນິໂຣທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄຳພີຣະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ນິໂຣທານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ອະສາມັນຕະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຮູບ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 7 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຄວາມເປັນບັນດິດບໍລິບູນ. ປັນຍາ 8 ປະក្រານເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປຸຖຸປັນຍາບໍລິບູນ. ປັນຍາ 9 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫາສະປັນຍາບໍລິບູນ.

Hāsapaññā [Pg.370] paṭibhānapaṭisambhidā. Tassā atthavavatthānato atthapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Dhammavavatthānato dhammapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Niruttivavatthānato niruttipaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Paṭibhānavavatthānato paṭibhānapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya. Tassimā catasso paṭisambhidāyo adhigatā honti sacchikatā phassitā paññāya.

ຫາສະປັນຍາ ຄື ປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ. ເພາະການກຳນົດອັດຖະແຫ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທານັ້ນ, ອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເພາະການກຳນົດທຳ, ທຳມະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເພາະການກຳນົດນິຣຸດຕິ, ນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ເພາະການກຳນົດປະຕິພານ, ປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ປະຕິສຳພິທາ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງພະອະລິຍະບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ.

Vedanāya…pe… saññāya… saṅkhāresu… viññāṇe… cakkhusmiṃ…pe… jarāmaraṇe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne jarāmaraṇe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti…pe… jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Atītānāgatapaccuppanne jarāmaraṇe paṭinissaggānupassanā bhāvitā bahulīkatā katamaṃ paññaṃ paripūreti? Jarāmaraṇe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti. Atītānāgatapaccuppanne jarāmaraṇe aniccānupassanā bhāvitā bahulīkatā javanapaññaṃ paripūreti…pe… tassimā catasso paṭisambhidāyo adhigatā honti sacchikatā phassitā paññāya.

ໃນເວທະນາ... ປະ... ໃນສັນຍາ... ໃນສັງຂານທັງຫຼາຍ... ໃນວິນຍານ... ໃນຈັກຂຸ... ປະ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຊະລາມໍລະນະ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ... ປະ ... ໃນຊະລາມໍລະນະ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຊະລາມໍລະນະ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປັນຍາໃດບໍລິບູນ? ໃນຊະລາມໍລະນະ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ. ໃນຊະລາມໍລະນະ ທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ, ອະນິດຈານຸປັດສະນາ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຊະວະນະປັນຍາບໍລິບູນ ... ປະ ... ປະຕິສຳພິທາ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຂອງພະອະລິຍະບຸກຄົນນັ້ນ ຈຶ່ງເປັນທຳທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ.

3. ‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā sotāpattiphalasacchikiriyāya saṃvattanti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammapaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā sotāpattiphalasacchikiriyāya saṃvattanti.

໓. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ. ທຳ 4 ປະການ ຄືຫຍັງແດ່? ຄື ການຄົບຫາສັດບຸລຸດ 1, ການຟັງພະສັດທຳ 1, ການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ 1, ການປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ.

‘‘Cattārome, bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā sakadāgāmiphalasacchikiriyāya saṃvattanti…pe… anāgāmiphalasacchikiriyāya saṃvattanti…pe… arahattaphalasacchikiriyāya saṃvattanti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammapaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā arahattamaggaphalasacchikiriyāya saṃvattanti.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກະທາກາມິຜົນ ... ປະ ... ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາກາມິຜົນ ... ປະ ... ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ. ທຳ 4 ປະການ ຄືຫຍັງແດ່? ຄື ການຄົບຫາສັດບຸລຸດ 1, ການຟັງພະສັດທຳ 1, ການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ 1, ການປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະມັກແລະອະຣະຫັດຕະຜົນ.

‘‘Cattārome[Pg.371], bhikkhave, dhammā bhāvitā bahulīkatā paññāpaṭilābhāya saṃvattanti…pe… paññābuddhiyā saṃvattanti, paññāvepullāya saṃvattanti, mahāpaññatāya saṃvattanti, puthupaññatāya saṃvattanti, vipulapaññatāya saṃvattanti, gambhīrapaññatāya saṃvattanti, asāmantapaññatāya saṃvattanti, bhūripaññatāya saṃvattanti, paññābāhullāya saṃvattanti, sīghapaññatāya saṃvattanti, lahupaññatāya saṃvattanti, hāsapaññatāya saṃvattanti, javanapaññatāya saṃvattanti, tikkhapaññatāya saṃvattanti, nibbedhikapaññatāya saṃvattanti. Katame cattāro? Sappurisasaṃsevo, saddhammassavanaṃ, yonisomanasikāro, dhammānudhammapaṭipatti – ime kho, bhikkhave, cattāro dhammā bhāvitā bahulīkatā paññāpaṭilābhāya saṃvattanti, paññābuddhiyā saṃvattanti…pe… nibbedhikapaññatāya saṃvattanti’’.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການໄດ້ປັນຍາ ... ປະ ... ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງປັນຍາ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ (ມະຫາປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາໜາ (ປຸຖຸປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາກວ້າງຂວາງ (ວິປຸລະປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາເລິກເຊິ່ງ (ຄຳພີຣະປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ (ອະສາມັນຕະປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາສະເໝີດ້ວຍແຜ່ນດິນ (ພູຣິປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ (ປັນຍາພາຫຸລະ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາໄວ (ສີຄະປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາbeao (ລະຫຸປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຮ່າເຣີງ (ຫາສະປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາແລ່ນໄວ (ຊະວະນະປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາແຫຼມຄົມ (ຕິກຂະປັນຍາ), ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາທຳລາຍກິເລດ (ນິບເພທິກະປັນຍາ). ທຳ 4 ປະການ ຄືຫຍັງແດ່? ຄື ການຄົບຫາສັດບຸລຸດ 1, การຟັງພະສັດທຳ 1, ການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ 1, ການປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳ 4 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການໄດ້ປັນຍາ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງປັນຍາ ... ປະ ... ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາທຳລາຍກິເລດ.

1. Soḷasapaññāniddeso

໑. ຄຳອະທິບາຍປັນຍາ 16 ປະການ

4. Paññāpaṭilābhāya saṃvattantīti katamo paññāpaṭilābho? Catunnaṃ maggañāṇānaṃ, catunnaṃ phalañāṇānaṃ, catunnaṃ paṭisambhidāñāṇānaṃ, channaṃ abhiññāñāṇānaṃ, tesattatīnaṃ ñāṇānaṃ, sattasattatīnaṃ ñāṇānaṃ lābho paṭilābho patti sampatti phassanā sacchikiriyā upasampadā. Paññāpaṭilābhāya saṃvattantīti – ayaṃ paññā paṭilābho.

໔. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການໄດ້ປັນຍາ' ນັ້ນ, ການໄດ້ປັນຍາ ຄືຫຍັງ? ຄື ການໄດ້, ການໄດ້ສະເພาະ, ການເຖິງ, ການເຖິງພ້ອມ, ການຖືກຕ້ອງ, ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ການເຂົ້າເຖິງ ເຊິ່ງມັກຄະຍານ 4, ຜົນລະຍານ 4, ປະຕິສຳພິທາຍານ 4, ອະພິນຍາຍານ 6, ຍານ 73 ປະການ, ຍານ 77 ປະການ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອການໄດ້ປັນຍາ' ນີ້ຄື ການໄດ້ປັນຍາ. (1)

Paññābuddhiyā saṃvattantīti katamā paññābuddhi? Sattannañca sekkhānaṃ puthujjanakalyāṇakassa ca paññā vaḍḍhati, arahato paññā vaḍḍhati. Vaḍḍhitavaḍḍhanā paññābuddhiyā saṃvattantīti – ayaṃ paññābuddhi.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງປັນຍາ' ນັ້ນ, ຄວາມຈະເລີນແຫ່ງປັນຍາ ຄືຫຍັງ? ຄື ປັນຍາຂອງພະເສຂະບຸກຄົນ 7 ຈຳພວກ ແລະຂອງກັນລະຍາປະທຸຊົນ ຍ່ອມຈະເລີນ, ປັນຍາຂອງພະອໍຣະຫັນ ຍ່ອມຈະເລີນ. ຄວາມຈະເລີນຍິ່ງໆ ຂຶ້ນໄປແຫ່ງປັນຍາທີ່ຈະເລີນແລ້ວ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມຈະເລີນແຫ່ງປັນຍາ' ນີ້ຄື ຄວາມຈະເລີນແຫ່ງປັນຍາ. (2)

Paññāvepullāya saṃvattantīti katamaṃ paññāvepullaṃ? Sattannaṃ sekkhānaṃ puthujjanakalyāṇakassa ca paññāvepullaṃ gacchati. Arahato paññā vepullagatā paññāvepullāya saṃvattantīti – idaṃ paññāvepullaṃ.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ' ນັ້ນ, ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ ຄືຫຍັງ? ຄື ປັນຍາຂອງພະເສຂະບຸກຄົນ 7 ຈຳພວກ ແລະຂອງກັນລະຍາປະທຸຊົນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມໄພບູນ. ປັນຍາຂອງພະອໍຣະຫັນ ເຖິງຄວາມໄພບູນແລ້ວ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ' ນີ້ຄື ຄວາມໄພບູນແຫ່ງປັນຍາ. (3)

Mahāpaññatāya saṃvattantīti katamā mahāpaññā? Mahante atthe pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante dhamme pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantā niruttiyo pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantāni paṭibhānāni pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante sīlakkhandhe pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante samādhikkhandhe pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante paññākkhandhe pariggaṇhātīti [Pg.372] – mahāpaññā. Mahante vimuttikkhandhe pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante vimuttiñāṇadassanakkhandhe pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantāni ṭhānāṭṭhānāni pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantā vihārasamāpattiyo pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantāni ariyasaccāni pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante satipaṭṭhāne pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante sammappadhāne pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante iddhipāde pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantāni indriyāni pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantāni balāni pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahante bojjhaṅge pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantaṃ ariyamaggaṃ pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantāni sāmaññaphalāni pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantā abhiññāyo pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahantaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ pariggaṇhātīti – mahāpaññā. Mahāpaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ mahāpaññā.

ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາໃຫຍ່ (ມະຫາປັນຍາ) ປັນຍາໃຫຍ່ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອັດຖະອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງທຳອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງນິຣຸດຕິອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງປະຕິພານອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສີລັກຂັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສະມາທິກຂັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງປັນຍັກຂັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງວິມຸດຕິກຂັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງວິມຸດຕິຍານະທັດສະນັກຂັນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງຖານະແລະອະຖານະອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງວິຫານສະມາບັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອະລິຍະສັດຈະອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສະຕິປັດຖານອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສຳມັບປະທານອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອິດທິບາດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອິນຊີອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງພະລະອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງໂພດຊົງອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອະລິຍະມັກອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສາມັນຍະຜົນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອະພິນຍາອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງພະນິພານອັນເປັນປະຣະມັດອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໃຫຍ່. ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອความມີປັນຍາໃຫຍ່' ນີ້ຄື ປັນຍາໃຫຍ່.

Puthupaññatāya saṃvattantīti katamā puthupaññā? Puthunānākhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānādhātūsu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāāyatanesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāpaṭiccasamuppādesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāsuññatamanupalabbhesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāatthesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānādhammesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāniruttīsu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāpaṭibhānesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāsīlakkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāsamādhikkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāpaññākkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāvimuttikkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāvimuttiñāṇadassanakkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāṭhānāṭṭhānesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāvihārasamāpattīsu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāariyasaccesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāsatipaṭṭhānesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāsammappadhānesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāiddhipādesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāindriyesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānābalesu ñāṇaṃ pavattatīti [Pg.373] – puthupaññā. Puthunānābojjhaṅgesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāariyamaggesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāsāmaññaphalesu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthunānāabhiññāsu ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthujjanasādhāraṇe dhamme atikkamma paramatthe nibbāne ñāṇaṃ pavattatīti – puthupaññā. Puthupaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ puthupaññā.

ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາໜາ (ປຸຖຸປັນຍາ) ປັນຍາໜານັ້ນເປັນແນວໃດ? ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນຂັນທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນທາດທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນປະຕິດຈະສະມຸບບາດທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສຸຍຍະຕະທຳທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ທີ່ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອັດຖະທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນທຳທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນນິຣຸດຕິທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນປະຕິພານທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສີລັກຂັນທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສະມາທິກຂັນທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນປັນຍັກຂັນທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນວິມຸດຕິກຂັນທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນວິມຸດຕິຍານະທັດສະນັກຂັນທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນຖານະແລະອະຖານະທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນວິຫານສະມາບັດທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອະລິຍະສັດຈະທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສຳມັບປະທານທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອິດທິບາດທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອິນຊີທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນພະລະທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນໂພດຊົງທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອະລິຍະມັກທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສາມັນຍະຜົນທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອະພິນຍາທັງຫຼາຍຕ່າງໆ ອັນຫຼາກຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນພະນິພານອັນເປັນປະຣະມັດ ກ້າວລ່ວງທຳອັນທົ່ວໄປແກ່ປຸຖຸຊົນທັງຫຼາຍ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໜາ. ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີປັນຍາໜາ' ນີ້ຄື ປັນຍາໜາ.

Vipulapaññatāya saṃvattantīti katamā vipulapaññā? Vipule atthe pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule dhamme pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulā niruttiyo pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulāni paṭibhānāni pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule sīlakkhandhe pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule samādhikkhandhe pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule paññākkhandhe pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule vimuttikkhandhe pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule vimuttiñāṇadassanakkhandhe pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulāni ṭhānāṭṭhānāni pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulā vihārasamāpattiyo pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulāni ariyasaccāni pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule satipaṭṭhāne pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule sammappadhāne pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule iddhipāde pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulāni indriyāni pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulāni balāni pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule bojjhaṅge pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipule ariyamagge pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulāni sāmaññaphalāni pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulā abhiññāyo pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ pariggaṇhātīti – vipulapaññā. Vipulapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ vipulapaññā.

ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາໄພບູນ (ວິປຸລະປັນຍາ) ປັນຍາໄພບູນນັ້ນເປັນແນວໃດ? ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອັດຖະອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງທຳອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງນິຣຸດຕິອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງປະຕິພານອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສີລັກຂັນອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສະມາທິກຂັນອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງປັນຍັກຂັນອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງວິມຸດຕິກຂັນອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງວິມຸດຕິຍານະທັດສະນັກຂັນອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງຖານະແລະອະຖານະອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງວິຫານສະມາບັດອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອະລິຍະສັດຈະອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສະຕິປັດຖານອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສຳມັບປະທານອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອິດທິບາດອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອິນຊີອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງພະລະອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງໂພດຊົງອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອະລິຍະມັກອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງສາມັນຍະຜົນອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງອະພິນຍາອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ປັນຍາທີ່ກຳນົດຮູ້ເຊິ່ງພະນິພານອັນເປັນປະຣະມັດອັນໄພບູນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາໄພບູນ. ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີປັນຍາໄພບູນ' ນີ້ຄື ປັນຍາໄພບູນ.

Gambhīrapaññatāya saṃvattantīti katamā gambhīrapaññā? Gambhīresu khandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīrāsu dhātūsu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu āyatanesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu paṭiccasamuppādesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu suññatamanupalabbhesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu atthesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu dhammesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīrāsu niruttīsu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu paṭibhānesu ñāṇaṃ pavattatīti [Pg.374] – gambhīrapaññā. Gambhīresu sīlakkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu samādhikkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu paññākkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu vimuttikkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu vimuttiñāṇadassanakkhandhesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu ṭhānāṭṭhānesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīrāsu vihārasamāpattīsu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu ariyasaccesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu satipaṭṭhānesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu sammappadhānesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu iddhipādesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu indriyesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu balesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu bojjhaṅgesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu ariyamaggesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīresu sāmaññaphalesu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīrāsu abhiññāsu ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīre paramatthe nibbāne ñāṇaṃ pavattatīti – gambhīrapaññā. Gambhīrapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ gambhīrapaññā.

ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາເລິກເຊິ່ງ (ຄຳພີຣະປັນຍາ) ປັນຍາເລິກເຊິ່ງນັ້ນເປັນແນວໃດ? ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນຂັນທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນທາດທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອາຍະຕະນະທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນປະຕິດຈະສະມຸບບາດທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສຸຍຍະຕະທຳທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ທີ່ບໍ່ອາດເຂົ້າເຖິງໄດ້ໂດຍຄວາມເປັນຕົວຕົນ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອັດຖະທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນທຳທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນນິຣຸດຕິທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນປະຕິພານທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສີລັກຂັນທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສະມາທິກຂັນທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນປັນຍັກຂັນທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍáມເປັນໄປໃນວິມຸດຕິກຂັນທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນວິມຸດຕິຍານະທັດສະນັກຂັນທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນຖານະແລະອະຖານະທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນວິຫານສະມາບັດທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອະລິຍະສັດຈະທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສຳມັບປະທານທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອິດທິບາດທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອິນຊີທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນພະລະທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນໂພດຊົງທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອະລິຍະມັກທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນສາມັນຍະຜົນທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນອະພິນຍາທັງຫຼາຍອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ຍານຍ່ອມເປັນໄປໃນພະນິພານອັນເປັນປະຣະມັດອັນເລິກເຊິ່ງ ຊື່ວ່າ ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ. ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມມີປັນຍາເລິກເຊິ່ງ' ນີ້ຄື ປັນຍາເລິກເຊິ່ງ.

Asāmantapaññatāya saṃvattantīti katamā asāmantapaññā? Yassa puggalassa atthavavatthānato atthapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya, dhammavavatthānato dhammapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya, niruttivavatthānato niruttipaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya, paṭibhānavavatthānato paṭibhānapaṭisambhidā adhigatā hoti sacchikatā phassitā paññāya, tassa atthe ca dhamme ca niruttiyā ca paṭibhāne ca na añño koci sakkoti abhisambhavituṃ. Anabhisambhavanīyo ca so aññehīti – asāmantapañño.

ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາອັນບໍ່ມີໃຜທຽບໄດ້ (ອະສາມັນຕະປັນຍາ) ປັນຍາອັນບໍ່ມີໃຜທຽບໄດ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນໃດ ໄດ້ບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ແລະ ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງອັດຖະປະຕິສຳພິທາ ໂດຍການກຳນົດອັດຖະ; ໄດ້ບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ແລະ ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງທັມມະປະຕິສຳພິທາ ໂດຍການກຳນົດທຳ; ໄດ້ບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ແລະ ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງນິຣຸດຕິປະຕິສຳພິທາ ໂດຍການກຳນົດນິຣຸດຕິ; ໄດ້ບັນລຸ, ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ແລະ ຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ເຊິ່ງປະຕິພານະປະຕິສຳພິທາ ໂດຍການກຳນົດປະຕິພານ; ໃນອັດຖະ, ໃນທຳ, ໃນນິຣຸດຕິ, ແລະ ໃນປະຕິພານ ຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜອື່ນສາມາດຄອບງຳໄດ້. ແລະ ບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ອື່ນບໍ່ສາມາດຄອບງຳໄດ້, ນີ້ຊື່ວ່າ ປັນຍາອັນບໍ່ມີໃຜທຽບໄດ້.

Puthujjanakalyāṇakassa paññā aṭṭhamakassa paññāya dūre vidūre suvidūre na santike na sāmantā. Puthujjanakalyāṇakaṃ upādāya aṭṭhamako asāmantapañño. Aṭṭhamakassa paññā sotāpannassa paññāya dūre vidūre suvidūre na santike na sāmantā. Aṭṭhamakaṃ upādāya sotāpanno asāmantapañño. Sotāpannassa paññā sakadāgāmissa paññāya dūre vidūre suvidūre na santike na sāmantā. Sotāpannaṃ upādāya sakadāgāmi asāmantapañño. Sakadāgāmissa paññā anāgāmissa paññāya dūre [Pg.375] vidūre suvidūre na santike na sāmantā. Sakadāgāmiṃ upādāya anāgāmī asāmantapañño. Anāgāmissa paññā arahato paññāya dūre vidūre suvidūre na santike na sāmantā. Anāgāmiṃ upādāya arahā asāmantapañño. Arahato paññā paccekasambuddhassa paññāya dūre vidūre suvidūre na santike na sāmantā. Arahantaṃ upādāya paccekabuddho asāmantapañño. Paccekabuddhañca sadevakañca lokaṃ upādāya tathāgato arahaṃ sammāsambuddho aggo asāmantapañño.

ປັນຍາຂອງກັນລະຍາປະຖຸຊົນ ຍ່ອມຫ່າງໄກ ຫ່າງໄກແທ້ໆ ຫ່າງໄກຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ໃກ້ ບໍ່ແມ່ນໃນທີ່ໃກ້ ຈາກປັນຍາຂອງພະໂສດາປັດຕິມັກຄັດຖະບຸກຄົນ (ຜູ້ຕັ້ງຢູ່ໃນມັກທີແປດ). ເມື່ອທຽບກັບກັນລະຍາປະຖຸຊົນ, ພະໂສດາປັດຕິມັກຄັດຖະບຸກຄົນ ຍ່ອມມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ປັນຍາຂອງພະໂສດາປັດຕິມັກຄັດຖະບຸກຄົນ ຍ່ອມຫ່າງໄກ ຫ່າງໄກແທ້ໆ ຫ່າງໄກຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ໃກ້ ບໍ່ແມ່ນໃນທີ່ໃກ້ ຈາກປັນຍາຂອງພະໂສດາບັນ. ເມື່ອທຽບກັບພະໂສດາປັດຕິມັກຄັດຖະບຸກຄົນ, ພະໂສດາບັນ ຍ່ອມມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ປັນຍາຂອງພະໂສດາບັນ ຍ່ອມຫ່າງໄກ ຫ່າງໄກແທ້ໆ ຫ່າງໄກຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ໃກ້ ບໍ່ແມ່ນໃນທີ່ໃກ້ ຈາກປັນຍາຂອງພະສະກິທາຄາມີ. ເມື່ອທຽບກັບພະໂສດາບັນ, ພະສະກິທາຄາມີ ຍ່ອມມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ປັນຍາຂອງພະສະກິທາຄາມີ ຍ່ອມຫ່າງໄກ ຫ່າງໄກແທ້ໆ ຫ່າງໄກຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ໃກ້ ບໍ່ແມ່ນໃນທີ່ໃກ້ ຈາກປັນຍາຂອງພະອະນາຄາມີ. ເມື່ອທຽບກັບພະສະກິທາຄາມີ, ພະອະນາຄາມີ ຍ່ອມມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ປັນຍາຂອງພະອະນາຄາມີ ຍ່ອມຫ່າງໄກ ຫ່າງໄກແທ້ໆ ຫ່າງໄກຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ໃກ້ ບໍ່ແມ່ນໃນທີ່ໃກ້ ຈາກປັນຍາຂອງພະອໍລະຫັນ. ເມື່ອທຽບກັບພະອະນາຄາມີ, ພະອໍລະຫັນ ຍ່ອມມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ປັນຍາຂອງພະອໍລະຫັນ ຍ່ອມຫ່າງໄກ ຫ່າງໄກແທ້ໆ ຫ່າງໄກຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ໃກ້ ບໍ່ແມ່ນໃນທີ່ໃກ້ ຈາກປັນຍາຂອງພະປັດເຈກກະພຸດທະເຈົ້າ. ເມື່ອທຽບກັບພະອໍລະຫັນ, ພະປັດເຈກກະພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ. ເມື່ອທຽບກັບພະປັດເຈກກະພຸດທະເຈົ້າ ແລະໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ, ພະຕຖາຄົດອໍລະຫັນສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດ ມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ.

5. Paññāpabhedakusalo pabhinnañāṇo adhigatappaṭisambhido catuvesārajjappatto dasabaladhārī purisāsabho purisasīho purisanāgo purisājañño purisadhorayho anantañāṇo anantatejo anantayaso aḍḍho mahaddhano dhanavā netā vinetā anunetā paññāpetā nijjhāpetā pekkhetā pasādetā. So hi bhagavā anuppannassa maggassa uppādetā, asañjātassa maggassa sañjanetā, anakkhātassa maggassa akkhātā, maggaññū maggavidū maggakovido maggānugāmī ca panassa etarahi sāvakā viharanti pacchā samannāgatā.

໕. ພະອົງເປັນຜູ້ສະຫຼາດໃນການຈຳແນກປັນຍາ ມີຍານອັນແຕກສານ ບັນລຸປະຕິສຳພິທາແລ້ວ ເຖິງແລ້ວເຊິ່ງເວສາລັດຊະຍານ 4 ຊົງໄວ້ເຊິ່ງທົດສະພົນລະຍານ ເປັນບຸລຸດຜູ້ປະເສີດ ເປັນບຸລຸດຜູ້ອົງອາດດັ່ງລາຊະສີ ເປັນບຸລຸດຜູ້ປະເສີດດັ່ງຊ້າງສານ ເປັນບຸລຸດອາຊາໄນ ເປັນບຸລຸດຜູ້ຊົງໄວ້ເຊິ່ງແອກ ມີຍານອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ມີເດດອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ມີຍົດອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ເປັນຜູ້ຮັ່ງມີ ມີຊັບຄືປັນຍາອັນມາກ ມີຊັບຄືປັນຍາ ເປັນຜູ້ຊັກນຳ ເປັນຜູ້ແນະນຳສັ່ງສອນ ເປັນຜູ້ໂນ້ມນ້າວ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຮູ້ແຈ້ງ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ເພັ່ງພິນິດ ເປັນຜູ້ເບິ່ງເຫັນ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ເຫຼື້ອມໃສ. ດ້ວຍວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຊົງເຮັດໃຫ້ມັກທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ຊົງເຮັດໃຫ້ມັກທີ່ຍັງບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເວໄນຍະສັດ, ຊົງບອກມັກທີ່ຍັງບໍ່ມີໃຜບອກ, ຊົງຮູ້ມັກ, ຊົງຮູ້ແຈ້ງມັກ, ຊົງສະຫຼາດໃນມັກ, ແລະໃນບັດນີ້ ພະສາວົກທັງຫຼາຍຂອງພະອົງ ຍ່ອມດຳເນີນຕາມມັກ ດຳລົງຢູ່ດ້ວຍຄວາມພ້ອມພູນດ້ວຍຄຸນມີສີລະທຳເປັນຕົ້ນໃນພາຍຫຼັງ.

So hi bhagavā jānaṃ jānāti, passaṃ passati, cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā amatassa dātā dhammassāmī tathāgato. Natthi tassa bhagavato aññātaṃ adiṭṭhaṃ aviditaṃ asacchikataṃ aphassitaṃ paññāya. Atītaṃ anāgataṃ paccuppannaṃ upādāya sabbe dhammā sabbākārena buddhassa bhagavato ñāṇamukhe āpāthaṃ āgacchanti. Yaṃ kiñci neyyaṃ nāma atthi taṃ sabbaṃ jānitabbaṃ. Attattho vā parattho vā ubhayattho vā diṭṭhadhammiko vā attho samparāyiko vā attho uttāno vā attho gambhīro vā attho gūḷho vā attho paṭicchanno vā attho neyyo vā attho nīto vā attho anavajjo vā attho nikkileso vā attho vodāno vā attho paramattho vā attho, sabbaṃ taṃ antobuddhañāṇe parivattati.

ດ້ວຍວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ເມື່ອຊົງຮູ້ ຍ່ອມຮູ້, ເມື່ອຊົງເຫັນ ຍ່ອມເຫັນ, ເປັນຜູ້ປຽບດັ່ງດວງຕາ ເປັນຜູ້ປຽບດັ່ງຍານ ເປັນຜູ້ປຽບດັ່ງທຳ ເປັນຜູ້ປຽບດັ່ງພົມ ເປັນຜູ້ກ່າວ ເປັນຜູ້ປະກາດ ເປັນຜູ້ຊີ້ແຈງອັດຖະ ເປັນຜູ້ປະທານອະມະຕະທຳ ເປັນເຈົ້າແຫ່ງທຳ ເປັນພະຕຖາຄົດ. ສິ່ງທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ບໍ່ຊົງຮູ້ ບໍ່ຊົງເຫັນ ບໍ່ຊົງຊາບ ບໍ່ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ບໍ່ຊົງຖືກຕ້ອງດ້ວຍປັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ມີ. ທຳທັງປວງ ທັງສ່ວນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ຍ່ອມປາກົດແກ່ຄອງແຫ່ງພະຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໂດຍປະການທັງປວງ. ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງທີ່ຄວນຮູ້ມີຢູ່ ສິ່ງທັງປວງນັ້ນ ພະອົງຊົງຮູ້ແລ້ວ. ບໍ່ວ່າຈະເປັນປະໂຫຍດຕົນ ປະໂຫຍດຜູ້ນຶ່ນ ປະໂຫຍດທັງສອງຝ່າຍ ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ ປະໂຫຍດອັນຕື້ນ ປະໂຫຍດອັນເລິກເຊິ່ງ ປະໂຫຍດອັນລີ້ລັບ ປະໂຫຍດອັນປິດບັງ ປະໂຫຍດທີ່ຄວນແນະນຳໃຫ້ຮູ້ ປະໂຫຍດທີ່ຮູ້ໄດ້ໂດຍກົງ ປະໂຫຍດອັນບໍ່ມີໂທດ ປະໂຫຍດອັນປາສະຈາກກິເລດ ປະໂຫຍດອັນຜຸດຜ່ອງ ຫຼືປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ (ປໍລະມັດຖະປະໂຫຍດ), ປະໂຫຍດທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມໝູນວຽນຢູ່ພາຍໃນພະຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ.

Sabbaṃ [Pg.376] kāyakammaṃ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti. Sabbaṃ vacīkammaṃ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti. Sabbaṃ manokammaṃ buddhassa bhagavato ñāṇānuparivatti. Atīte buddhassa bhagavato appaṭihataṃ ñāṇaṃ. Anāgate buddhassa bhagavato appaṭihataṃ ñāṇaṃ. Paccuppanne buddhassa bhagavato appaṭihataṃ ñāṇaṃ. Yāvatakaṃ neyyaṃ tāvatakaṃ ñāṇaṃ, yāvatakaṃ ñāṇaṃ tāvatakaṃ neyyaṃ. Neyyapariyantikaṃ ñāṇaṃ, ñāṇapariyantikaṃ neyyaṃ. Neyyaṃ atikkamitvā ñāṇaṃ nappavattati. Ñāṇaṃ atikkamitvā neyyapatho natthi. Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā. Yathā dvinnaṃ samuggapaṭalānaṃ sammā phusitānaṃ heṭṭhimaṃ samuggapaṭalaṃ uparimaṃ nātivattati, uparimaṃ samuggapaṭalaṃ heṭṭhimaṃ nātivattati, aññamaññapariyantaṭṭhāyino; evameva buddhassa bhagavato neyyañca ñāṇañca aññamaññapariyantaṭṭhāyino. Yāvatakaṃ neyyaṃ tāvatakaṃ ñāṇaṃ, yāvatakaṃ ñāṇaṃ tāvatakaṃ neyyaṃ. Neyyapariyantikaṃ ñāṇaṃ, ñāṇapariyantikaṃ neyyaṃ. Neyyaṃ atikkamitvā ñāṇaṃ nappavattati. Ñāṇaṃ atikkamitvā neyyapatho natthi. Aññamaññapariyantaṭṭhāyino te dhammā. Sabbadhammesu buddhassa bhagavato ñāṇaṃ pavattati.

ກາຍະກຳທັງປວງ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ວະຈີກຳທັງປວງ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ມະໂນກຳທັງປວງ ຍ່ອມເປັນໄປຕາມຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ໃນອະດີດ ຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມບໍ່ມີອຸປະສັກ. ໃນອະນາຄົດ ຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມບໍ່ມີອຸປະສັກ. ໃນປັດຈຸບັນ ຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມບໍ່ມີອຸປະສັກ. ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ມີພຽງໃດ ຍານກໍມີພຽງນັ້ນ, ຍານມີພຽງໃດ ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ກໍມີພຽງນັ້ນ. ຍານມີສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ເປັນທີ່ສຸດ, ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ມີຍານເປັນທີ່ສຸດ. ຍານຍ່ອມບໍ່ເປັນໄປກ້າວລ່ວງສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້. ທາງແຫ່ງສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ ກ້າວລ່ວງຍານໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີກັນໂດຍເປັນທີ່ສຸດຂອງກັນແລະກັນ. ປຽບເໝືອນຝາອົບສອງອັນທີ່ປະກົບກັນສະໜິດດີ ຝາອົບເບື້ອງລຸ່ມຍ່ອມບໍ່ກ້າວລ່ວງຝາອົບເບື້ອງເທິງ, ຝາອົບເບື້ອງເທິງຍ່ອມບໍ່ກ້າວລ່ວງຝາອົບເບື້ອງລຸ່ມ, ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີກັນໂດຍເປັນທີ່ສຸດຂອງກັນແລະກັນ ສັນໃດ; ສັນນັ້ນແລ້ວ ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ ແລະຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີກັນໂດຍເປັນທີ່ສຸດຂອງກັນແລະກັນ. ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ມີພຽງໃດ ຍານກໍມີພຽງນັ້ນ, ຍານມີພຽງໃດ ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ກໍມີພຽງນັ້ນ. ຍານມີສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ເປັນທີ່ສຸດ, ສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ມີຍານເປັນທີ່ສຸດ. ຍານຍ່ອມບໍ່ເປັນໄປກ້າວລ່ວງສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້. ທາງແຫ່ງສິ່ງທີ່ຄວນຮູ້ ກ້າວລ່ວງຍານໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີ. ທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຕັ້ງຢູ່ສະເໝີກັນໂດຍເປັນທີ່ສຸດຂອງກັນແລະກັນ. ຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມເປັນໄປໃນທຳທັງປວງ.

Sabbe dhammā buddhassa bhagavato āvajjanappaṭibaddhā ākaṅkhappaṭibaddhā manasikārappaṭibaddhā cittuppādappaṭibaddhā. Sabbasattesu buddhassa bhagavato ñāṇaṃ pavattati. Sabbesaṃ sattānaṃ buddho āsayaṃ jānāti, anusayaṃ jānāti, caritaṃ jānāti, adhimuttiṃ jānāti. Apparajakkhe mahārajakkhe tikkhindriye mudindriye svākāre dvākāre suviññāpaye duviññāpaye bhabbābhabbe satte pajānāti. Sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati.

ທຳທັງປວງ ຍ່ອມເນື່ອງດ້ວຍການຄຳນຶງ, ເນື່ອງດ້ວຍຄວາມຫວັງ, ເນື່ອງດ້ວຍການມະນະສິການ, ເນື່ອງດ້ວຍການເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຈິດ ຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມເປັນໄປໃນສັດທັງປວງ. ພະພຸດທະເຈົ້າຊົງຮູ້ອັດທະຍາໄສ, ຊົງຮູ້ອະນຸໄສ, ຊົງຮູ້ຈະຣິດ, ຊົງຮູ້ອະທິມຸດ ຂອງສັດທັງປວງ. ພະອົງຊົງຮູ້ຈັກສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີກິເລດດັ່ງທຸລີໃນດວງຕານ້ອຍ, ຜູ້ມີກິເລດດັ່ງທຸລີໃນດວງຕາມາກ, ຜູ້ມີອິນຊີແກ່ກ້າ, ຜູ້ມີອິນຊີອ່ອນ, ຜູ້ມີອາການດີ, ຜູ້ມີອາການຊົ່ວ, ຜູ້ທີ່ຈະສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ງ່າຍ, ຜູ້ທີ່ຈະສອນໃຫ້ຮູ້ໄດ້ຍາກ, ຜູ້ຄວນບັນລຸທຳ ແລະຜູ້ບໍ່ຄວນບັນລຸທຳ. ໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ, ໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ ຍ່ອມໝູນວຽນຢູ່ພາຍໃນຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ.

Yathā ye keci macchakacchapā, antamaso timitimiṅgalaṃ upādāya, antomahāsamudde parivattanti, evamevaṃ sadevako loko samārako sabrahmako sassamaṇabrāhmaṇī pajā sadevamanussā antobuddhañāṇe parivattati. Yathā ye keci pakkhino, antamaso garuḷaṃ venateyyaṃ upādāya, ākāsassa padese parivattanti; evameva yepi te sāriputtasamā paññāya tepi buddhañāṇassa padese parivattanti. Buddhañāṇaṃ devamanussānaṃ [Pg.377] paññaṃ pharitvā atighaṃsitvā tiṭṭhati. Yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te pañhaṃ abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni ca, kathitā visajjitā ca te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā. Upakkhittakā ca te bhagavato sampajjanti. Atha kho bhagavā tattha atirocati yadidaṃ paññāyāti. Aggo asāmantapañño, asāmantapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ asāmantapaññā.

ปຽບເໝືອນຝູງປາແລະເຕົ່າທັງຫຼາຍ ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ປາຕິມິຕິມິງຄະລະ ຍ່ອມໝູນວຽນຢູ່ພາຍໃນມະຫາສະໝຸດ ສັນໃດ; ສັນນັ້ນແລ້ວ ໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ, ໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ ຍ່ອມໝູນວຽນຢູ່ພາຍໃນຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ. ປຽບເໝືອນຝູງນົກທັງຫຼາຍ ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ພະຍາຄຸດເວໄນໄຕ ຍ່ອມບິນໝູນວຽນຢູ່ໃນສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງທ້ອງຟ້າ ສັນໃດ; ສັນນັ້ນແລ້ວ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍຜູ້ມີປັນຍາສະເໝີດ້ວຍພະສາລີບຸດ ຍ່ອມໝູນວຽນຢູ່ໃນສ່ວນໜຶ່ງແຫ່ງຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ. ຍານຂອງພະພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມແຜ່ໄປຄອບງຳ ແລະກ້າວລ່ວງປັນຍາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຕັ້ງຢູ່. ບັນດິດທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນກະສັດບັນດິດ ພາມບັນດິດ ຄະຫະບໍດີບັນດິດ ຫຼືສະມະນະບັນດິດ ຜູ້ມີປັນຍາອັນລະອຽດອ່ອນ ຜູ້ໄດ້ກຽມວາດະເພື່ອໂຕ້ຕອບກັບຜູ້ນຶ່ນ ຜູ້ປຽບດັ່ງນາຍທະນູຍິງຂົນຊາຍ ຜູ້ທຳລາຍທິດຖິຂອງຜູ້ນຶ່ນດ້ວຍປັນຍາຂອງຕົນ ທ່ຽວໄປຢູ່; ເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນແຕ່ງປັນຫາແລ້ວແຕ່ງປັນຫາອີກ ເຂົ້າໄປຫາພະຕຖາຄົດ ແລ້ວທູນຖາມປັນຫາອັນເລິກເຊິ່ງແລະປິດບັງ; ປັນຫາເຫຼົ່ານັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງແລ້ວ ຊົງແກ້ແລ້ວ ແລະຊົງຊີ້ແຈງເຫດຜົນແລ້ວ; ເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນສາວົກ ໝອບກາບຢູ່ແທບພະບາດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຍ່ອມຊົງຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງຍິ່ງໃນທີ່ນັ້ນດ້ວຍປັນຍານີ້. ພະອົງເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດ ມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ, ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາບໍ່ໃກ້ຄຽງກັນ, ນີ້ຄື 'ອະສາມັນຕະປັນຍາ'.

6. Bhūripaññatāya saṃvattantīti katamā bhūripaññā? Rāgaṃ abhibhuyyatīti – bhūripaññā. Abhibhavitāti – bhūripaññā. Dosaṃ abhibhuyyatīti – bhūripaññā. Abhibhavitāti – bhūripaññā. Mohaṃ abhibhuyyatīti – bhūripaññā. Abhibhavitāti – bhūripaññā. Kodhaṃ…pe… upanāhaṃ … makkhaṃ… paḷāsaṃ… issaṃ… macchariyaṃ… māyaṃ… sāṭheyyaṃ… thambhaṃ… sārambhaṃ… mānaṃ… atimānaṃ… madaṃ… pamādaṃ… sabbe kilese… sabbe duccarite… sabbe abhisaṅkhāre…pe… sabbe bhavagāmikamme abhibhuyyatīti – bhūripaññā. Abhibhavitāti – bhūripaññā. Rāgo ari. Taṃ ariṃ maddanipaññāti – bhūripaññā. Doso ari. Taṃ ariṃ maddanipaññāti – bhūripaññā. Moho ari. Taṃ ariṃ maddanipaññāti – bhūripaññā. Kodho…pe… upanāho… makkho… paḷāso… issā… macchariyaṃ… māyā… sāṭheyyaṃ… thambho… sārambho… māno… atimāno… mado… pamādo… sabbe kilesā… sabbe duccaritā… sabbe abhisaṅkhārā…pe… sabbe bhavagāmikammā ari. Taṃ ariṃ maddanipaññāti – bhūripaññā. Bhūri vuccati pathavī. Tāya pathavisamāya vitthatāya vipulāya paññāya samannāgatoti – bhūripaññā. Api ca, paññāya metaṃ adhivacanaṃ. Bhūri medhā pariṇāyikāti – bhūripaññā. Bhūripaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ bhūripaññā.

໖. ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີພູຣິປັນຍາ' ນັ້ນ, ພູຣິປັນຍາ ເປັນແນວໃດ? ເພາະຄອບງຳລາຄະ ໄດ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ, ເພາະເປັນຜູ້ຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ເພາະຄອບງຳໂທສະ ໄດ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ, ເພາະເປັນຜູ້ຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ເພາະຄອບງຳໂມຫະ ໄດ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ, ເພາະເປັນຜູ້ຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ເພາະຄອບງຳຄວາມໂກດ...ລະ... ຄວາມຜູກໂກດ... ຄວາມລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານ... ຄວາມຕີສະເໝີ... ความອິດສາ... ຄວາມຕະໜີ່... ມາຍາ... ຄວາມໂອ້ອວດ... ຄວາມຫົວແຂງ... ຄວາມແຂ່ງດີ... ຄວາມຖືຕົວ... ຄວາມດູຖູກ... ຄວາມມົວເມົາ... ຄວາມປະມາດ... ກິເລດທັງປວງ... ທຸຈະລິດຕັງປວງ... ອະພິສັງຂານທັງປວງ...ລະ... ກຳອັນເປັນໄປເພື່ອເຂົ້າເຖິງພົບທັງປວງ ໄດ້ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ, ເພາະເປັນຜູ້ຄອບງຳແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ລາຄະ ເປັນສັດຕູ, ປັນຍາທີ່ຢຽບຍ່ຳສັດຕູນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ໂທສະ ເປັນສັດຕູ, ປັນຍາທີ່ຢຽບຍ່ຳສັດຕູນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ໂມຫະ ເປັນສັດຕູ, ປັນຍາທີ່ຢຽບຍ່ຳສັດຕູນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ຄວາມໂກດ...ລະ... ຄວາມຜູກໂກດ... ຄວາມລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານ... ຄວາມຕີສະເໝີ... ຄວາມອິດສາ... ຄວາມຕະໜີ່... ມາຍາ... ຄວາມໂອ້ອວດ... ຄວາມຫົວແຂງ... ຄວາມແຂ່ງດີ... ຄວາມຖືຕົວ... ຄວາມດູຖູກ... ຄວາມມົວເມົາ... ຄວາມປະມາດ... ກິເລດທັງປວງ... ທຸຈະລິດຕັງປວງ... ອະພິສັງຂານທັງປວງ...ລະ... ກຳອັນເປັນໄປເພື່ອເຂົ້າເຖິງພົບທັງປວງ ເປັນສັດຕູ, ປັນຍາທີ່ຢຽບຍ່ຳສັດຕູນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ແຜ່ນດິນ ເພິ່ນຮຽກວ່າ 'ພູຣິ', ພະອົງເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນກວ້າງຂວາງ ໄພບູນ ສະເໝີດ້ວຍແຜ່ນດິນນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ອີກປະການໜຶ່ງ, ຄຳວ່າ 'ພູຣິ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງປັນຍາ, ປັນຍາອັນເປັນເຄື່ອງຊີ້ແຈງ ເປັນເຄື່ອງນຳທາງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ພູຣິປັນຍາ. ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີພູຣິປັນຍາ' ນີ້ຄື 'ພູຣິປັນຍາ'.

Paññābāhullāya saṃvattantīti katamaṃ paññābāhullaṃ? Idhekacco paññāgaruko hoti paññācarito paññāsayo paññādhimutto paññādhajo paññāketu paññādhipateyyo vicayabahulo pavicayabahulo okkhāyanabahulo samokkhāyanabahulo sampekkhāyanadhammo vibhūtavihārī taccarito taggaruko tabbahulo tanninno tappoṇo [Pg.378] tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo. Yathā gaṇagaruko vuccati ‘‘gaṇabāhuliko’’ti, cīvaragaruko vuccati ‘‘cīvarabāhuliko’’ti, pattagaruko vuccati ‘‘pattabāhuliko’’ti, senāsanagaruko vuccati ‘‘senāsanabāhuliko’’ti; evamevaṃ idhekacco paññā garuko hoti paññācarito paññāsayo paññādhimutto paññādhajo paññāketu paññādhipateyyo vicayabahulo pavicayabahulo okkhāyanabahulo samokkhāyanabahulo sampekkhāyanadhammo vibhūtavihārī taccarito taggaruko tabbahulo tanninno tappoṇo tappabbhāro tadadhimutto tadadhipateyyo. Paññābāhullāya saṃvattantīti – idaṃ paññābāhullaṃ.

ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ' ນັ້ນ, ຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ ເປັນແນວໃດ? ໃນພະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ເປັນຜູ້ໜັກໃນປັນຍາ, ມີປັນຍາເປັນຈະຣິດ, ມີປັນຍາເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໄປໃນປັນຍາ, ມີປັນຍາເປັນທຸງ, ມີປັນຍາເປັນຍອດ, ມີປັນຍາເປັນໃຫຍ່, ມີການພິຈາລະນາຫຼາຍ, ມີການພິຈາລະນາຢ່າງຍິ່ງຫຼາຍ, ມີການຢັ່ງຮູ້ຫຼາຍ, ມີການຢັ່ງຮູ້ຢ່າງຍິ່ງຫຼາຍ, ມີການເພັ່ງພິນິດເປັນທຳມະດາ, ຢູ່ດ້ວຍປັນຍາອັນແຈ່ມແຈ້ງ, ມີຈະຣິດໃນປັນຍານັ້ນ, ໜັກໃນປັນຍານັ້ນ, ມີປັນຍານັ້ນຫຼາຍ, ນ້ອມໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ໂນ້ມໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ໂນ້ມອຽງໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ນ້ອມໃຈໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ມີປັນຍານັ້ນເປັນໃຫຍ່. ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຜູ້ໜັກໃນຄະນະ ເພິ່ນຮຽກວ່າ 'ຄະນະພາຫຸລິກະ' (ຜູ້ມີຄະນະຫຼາຍ), ບຸກຄົນຜູ້ໜັກໃນຈີວອນ ເພິ່ນຮຽກວ່າ 'ຈີວໍຣະພາຫຸລິກະ' (ຜູ້ມີຈີວອນຫຼາຍ), ບຸກຄົນຜູ້ໜັກໃນບາດ ເພິ່ນຮຽກວ່າ 'ປັດຕະພາຫຸລິກະ' (ຜູ້ມີບາດຫຼາຍ), ບຸກຄົນຜູ້ໜັກໃນເສນາສະນະ ເພິ່ນຮຽກວ່າ 'ເສນາສະນະພາຫຸລິກະ' (ຜູ້ມີເສນາສະນະຫຼາຍ) ສັນໃດ; ສັນນັ້ນແລ້ວ ໃນພະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ເປັນຜູ້ໜັກໃນປັນຍາ, ມີປັນຍາເປັນຈະຣິດ, ມີປັນຍາເປັນທີ່ອາໄສ, ນ້ອມໄປໃນປັນຍາ, ມີປັນຍາເປັນທຸງ, ມີປັນຍາເປັນຍອດ, ມີປັນຍາເປັນໃຫຍ່, ມີການພິຈາລະນາຫຼາຍ, ມີການພິຈາລະນາຢ່າງຍິ່ງຫຼາຍ, ມີການຢັ່ງຮູ້ຫຼາຍ, ມີການຢັ່ງຮູ້ຢ່າງຍິ່ງຫຼາຍ, ມີການເພັ່ງພິນິດເປັນທຳມະດາ, ຢູ່ດ້ວຍປັນຍາອັນແຈ່ມແຈ້ງ, ມີຈະຣິດໃນປັນຍານັ້ນ, ໜັກໃນປັນຍານັ້ນ, ມີປັນຍານັ້ນຫຼາຍ, ນ້ອມໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ໂນ້ມໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ໂນ້ມອຽງໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ນ້ອມໃຈໄປໃນປັນຍານັ້ນ, ມີປັນຍານັ້ນເປັນໃຫຍ່. ທີ່ວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ' ນີ້ຄື 'ຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຫຼາຍ'.

Sīghapaññatāya saṃvattantīti katamā sīghapaññā? Sīghaṃ sīghaṃ sīlāni paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ indriyasaṃvaraṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ bhojane mattaññutaṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ jāgariyānuyogaṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ sīlakkhandhaṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ samādhikkhandhaṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ paññākkhandhaṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ vimuttikkhandhaṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ ṭhānāṭṭhānāni paṭivijjhatīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ vihārasamāpattiyo paripūretīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ ariyasaccāni paṭivijjhatīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ satipaṭṭhāne bhāvetīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ sammappadhāne bhāvetīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ iddhipāde bhāvetīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ indriyāni bhāvetīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ balāni bhāvetīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ bojjhaṅge bhāvetīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ ariyamaggaṃ bhāvetīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ sāmaññaphalāni sacchikarotīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ abhiññāyo paṭivijjhatīti – sīghapaññā. Sīghaṃ sīghaṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikarotīti – sīghapaññā. Sīghapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ sīghapaññā.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາໄວ' ນັ້ນ ປັນຍາໄວ ເປັນແນວໃດ? ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງສິນທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງອິນຊີສັງວອນຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນໂພຊະນະຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງການປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງສິນລະຂັນຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງສະມາທິຂັນຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງປັນຍາຂັນຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງວິມຸດຕິຂັນຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະແທງຕະຫຼອດຖານະແລະອະຖານະຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງວິຫານສະມາບັດທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະແທງຕະຫຼອດອະລິຍະສັດທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະຈະເລີນສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະຈະເລີນສຳມັບປະທານທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະຈະເລີນອິດທິບາດທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະຈະເລີນອິນຊີທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະຈະເລີນອະລິຍະມັກຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສາມັນຍະຜົນທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະແທງຕະຫຼອດອະພິນຍາທັງຫຼາຍຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ເພາະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພະນິພານອັນເປັນປະຣະມັດຢ່າງໄວວາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາໄວ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອความເປັນຜູ້ມີປັນຍາໄວ' ນີ້ຄື ປັນຍາໄວ.

Lahupaññatāya saṃvattantīti katamā lahupaññā? Lahuṃ lahuṃ sīlāni paripūretīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ indriyasaṃvaraṃ paripūretīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ bhojane mattaññutaṃ paripūretīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ jāgariyānuyogaṃ paripūretīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ sīlakkhandhaṃ …pe… samādhikkhandhaṃ [Pg.379]… paññākkhandhaṃ… vimuttikkhandhaṃ… vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ paripūretīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ ṭhānāṭṭhānāni paṭivijjhatīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ vihārasamāpattiyo paripūretīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ ariyasaccāni paṭivijjhatīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ satipaṭṭhāne bhāvetīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ sammappadhāne bhāvetīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ iddhipāde bhāvetīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ indriyāni bhāvetīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ balāni bhāvetīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ bojjhaṅge bhāvetīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ ariyamaggaṃ bhāvetīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ sāmaññaphalāni sacchikarotīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ abhiññāyo paṭivijjhatīti – lahupaññā. Lahuṃ lahuṃ paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikarotīti – lahupaññā. Lahupaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ lahupaññā.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາເບົາ' ນັ້ນ ປັນຍາເບົາ ເປັນແນວໃດ? ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງສິນທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງອິນຊີສັງວອນຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນໂພຊະນະຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງການປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງສິນລະຂັນ... ລະ... ສະມາທິຂັນ... ປັນຍາຂັນ... ວິມຸດຕິຂັນ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະແທງຕະຫຼອດຖານະແລະອະຖານະຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງວິຫານສະມາບັດທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະແທງຕະຫຼອດອະລິຍະສັດທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະຈະເລີນສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະຈະເລີນສຳມັບປະທານທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະຈະເລີນອິດທິບາດທັງຫຼາຍอย่างຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະຈະເລີນອິນຊີທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະຈະເລີນອະລິຍະມັກຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສາມັນຍະຜົນທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະແທງຕະຫຼອດອະພິນຍາທັງຫຼາຍຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ເພາະເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພະນິພານອັນເປັນປະຣະມັດຢ່າງຄ່ອງແຄ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເບົາ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາເບົາ' ນີ້ຄື ປັນຍາເບົາ.

Hāsapaññatāya saṃvattantīti katamā hāsapaññā? Idhekacco hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo sīlāni paripūretīti – hāsapaññā. Hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo indriyasaṃvaraṃ paripūretīti – hāsapaññā. Hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo bhojane mattaññutaṃ paripūretīti – hāsapaññā. Hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo jāgariyānuyogaṃ paripūretīti – hāsapaññā. Hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo sīlakkhandhaṃ…pe… samādhikkhandhaṃ… paññākkhandhaṃ… vimuttikkhandhaṃ… vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ paripūretīti…pe… ṭhānāṭṭhānāni paṭivijjhatīti… vihārasamāpattiyo paripūretīti … ariyasaccāni paṭivijjhatīti… satipaṭṭhāne bhāvetīti… sammappadhāne bhāvetīti… iddhipāde bhāvetīti… indriyāni bhāvetīti… balāni bhāvetīti… bojjhaṅge bhāvetīti … ariyamaggaṃ bhāvetīti…pe… sāmaññaphalāni sacchikarotīti – hāsapaññā. Hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo abhiññāyo paṭivijjhatīti – hāsapaññā. Hāsabahulo vedabahulo tuṭṭhibahulo pāmojjabahulo paramatthaṃ nibbānaṃ sacchikarotīti – hāsapaññā. Hāsapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ hāsapaññā.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຮ່າເຣີງ' ນັ້ນ ປັນຍາຮ່າເຣີງ ເປັນແນວໃດ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນເປັນຜູ້ມີຄວາມຮ່າເຣີງຫຼາຍ ມີຄວາມປິຕິຫຼາຍ ມີຄວາມອີ່ມໃຈຫຼາຍ ມີຄວາມປາໂມດຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງສິນທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາຮ່າເຣີງ. ເປັນຜູ້ມີຄວາມຮ່າເຣີງຫຼາຍ ມີຄວາມປິຕິຫຼາຍ ມີຄວາມອີ່ມໃຈຫຼາຍ ມີຄວາມປາໂມດຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງອິນຊີສັງວອນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາຮ່າເຣີງ. ເປັນຜູ້ມີຄວາມຮ່າເຣີງຫຼາຍ ມີຄວາມປິຕິຫຼາຍ ມີຄວາມອີ່ມໃຈຫຼາຍ ມີຄວາມປາໂມດຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນໂພຊະນະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາຮ່າເຣີງ. ເປັນຜູ້ມີຄວາມຮ່າເຣີງຫຼາຍ ມີຄວາມປິຕິຫຼາຍ ມີຄວາມອີ່ມໃຈຫຼາຍ ມີຄວາມປາໂມດຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງການປະກອບຄວາມພຽນເປັນເຄື່ອງຕື່ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາຮ່າເຣີງ. ເປັນຜູ້ມີຄວາມຮ່າເຣີງຫຼາຍ ມີຄວາມປິຕິຫຼາຍ ມີຄວາມອີ່ມໃຈຫຼາຍ ມີຄວາມປາໂມດຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງສິນລະຂັນ... ລະ... ສະມາທິຂັນ... ປັນຍາຂັນ... ວິມຸດຕິຂັນ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນ... ລະ... ແທງຕະຫຼອດຖານະແລະອະຖານະ... ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນເຊິ່ງວິຫານສະມາບັດທັງຫຼາຍ... ແທງຕະຫຼອດອະລິຍະສັດທັງຫຼາຍ... ຈະເລີນສະຕິປັດຖານທັງຫຼາຍ... ຈະເລີນສຳມັບປະທານທັງຫຼາຍ... ຈະເລີນອິດທິບາດທັງຫຼາຍ... ຈະເລີນອິນຊີທັງຫຼາຍ... ຈະເລີນພະລະທັງຫຼາຍ... ຈະເລີນໂພດຊົງທັງຫຼາຍ... ຈະເລີນອະລິຍະມັກ... ລະ... ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສາມັນຍະຜົນທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາຮ່າເຣີງ. ເປັນຜູ້ມີຄວາມຮ່າເຣີງຫຼາຍ ມີຄວາມປິຕິຫຼາຍ ມີຄວາມອີ່ມໃຈຫຼາຍ ມີຄວາມປາໂມດຫຼາຍ ແທງຕະຫຼອດອະພິນຍາທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາຮ່າເຣີງ. ເປັນຜູ້ມີຄວາມຮ່າເຣີງຫຼາຍ ມີຄວາມປິຕິຫຼາຍ ມີຄວາມອີ່ມໃຈຫຼາຍ ມີຄວາມປາໂມດຫຼາຍ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງພະນິພານອັນເປັນປະຣະມັດ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາຮ່າເຣີງ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາຮ່າເຣີງ' ນີ້ຄື ປັນຍາຮ່າເຣີງ.

7. Javanapaññatāya saṃvattantīti katamā javanapaññā? Yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ [Pg.380] vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ rūpaṃ aniccato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Dukkhato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Anattato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Yā kāci vedanā…pe… yā kāci saññā… ye keci saṅkhārā… yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā, sabbaṃ viññāṇaṃ aniccato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Dukkhato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Anattato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Cakkhu…pe… jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Dukkhato khippaṃ javatīti – javanapaññā. Anattato khippaṃ javatīti – javanapaññā.

໗. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາແລ່ນໄວ' ນັ້ນ ປັນຍາແລ່ນໄວ ເປັນແນວໃດ? ຮູບຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ເວທະນາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ລະ... ສັນຍາຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ... ສັງຂານເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ... ວິນຍານຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ພາຍໃນຫຼືພາຍນອກ ຫຍາບຫຼືລະອຽດ ເລວຫຼືປະນີດ ໄກຫຼືໃກ້ກໍຕາມ, ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຈັກຂຸ... ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ.

Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena dukkhaṃ bhayaṭṭhena anattā asārakaṭṭhenāti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā rūpanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti – javanapaññā. Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ… cakkhu…pe… jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ khayaṭṭhena dukkhaṃ bhayaṭṭhena anattā asārakaṭṭhenāti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā jarāmaraṇanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti – javanapaññā.

ເພາະພິຈາລະນາ ຕັດສິນ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຮັດໃຫ້ປະກົດວ່າ 'ຮູບທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າສິ້ນໄປ, ເປັນທຸກ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນໄພ, ເປັນອະນັດຕາ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ມີແກ່ນສານ' ແລ້ວ ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໃນພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບຮູບ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ເພາະພິຈາລະນາ ຕັດສິນ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຮັດໃຫ້ປະກົດວ່າ 'ເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ... ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າສິ້ນໄປ, ເປັນທຸກ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າເປັນໄພ, ເປັນອະນັດຕາ ໂດຍຄວາມໝາຍວ່າບໍ່ມີແກ່ນສານ' ແລ້ວ ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໃນພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບຊະລາມໍລະນະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ.

Rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā rūpanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti – javanapaññā. Vedanā…pe… saññā… saṅkhārā… viññāṇaṃ… cakkhu…pe… jarāmaraṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhammanti tulayitvā tīrayitvā vibhāvayitvā vibhūtaṃ katvā jarāmaraṇanirodhe nibbāne khippaṃ javatīti – javanapaññā. Javanapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ javanapaññā.

ເພາະພິຈາລະນາ ຕັດສິນ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຮັດໃຫ້ປະກົດວ່າ 'ຮູບທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນສິ່ງທີ່ປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ' ແລ້ວ ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໃນພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບຮູບ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ເພາະພິຈາລະນາ ຕັດສິນ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ ເຮັດໃຫ້ປະກົດວ່າ 'ເວທະນາ... ລະ... ສັນຍາ... ສັງຂານ... ວິນຍານ... ຈັກຂຸ... ລະ... ຊະລາມໍລະນະ ທັງທີ່ເປັນອະດີດ ອະນາຄົດ ແລະປັດຈຸບັນ ເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນສິ່ງທີ່ປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ມີຄວາມສິ້ນໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມເສື່ອມໄປເປັນທຳມະດາ ມີຄວາມຄາຍກຳໜັດເປັນທຳມະດา ມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ' ແລ້ວ ຍ່ອມແລ່ນໄປຢ່າງວ່ອງໄວໃນພະນິພານອັນເປັນທີ່ດັບຊະລາມໍລະນະ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແລ່ນໄວ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາແລ່ນໄວ' ນີ້ຄື ປັນຍາແລ່ນໄວ.

Tikkhapaññatāya saṃvattantīti katamā tikkhapaññā? Khippaṃ kilese chindatīti – tikkhapaññā. Uppannaṃ kāmavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gametīti – tikkhapaññā. Uppannaṃ byāpādavitakkaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gametīti – tikkhapaññā. Uppannaṃ vihiṃsāvitakkaṃ nādhivāseti…pe… uppannuppanne pāpake akusale dhamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ [Pg.381] gametīti – tikkhapaññā. Uppannaṃ rāgaṃ nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gametīti – tikkhapaññā. Uppannaṃ dosaṃ…pe… uppannaṃ mohaṃ … uppannaṃ kodhaṃ… uppannaṃ upanāhaṃ… makkhaṃ… paḷāsaṃ… issaṃ… macchariyaṃ… māyaṃ… sāṭheyyaṃ… thambhaṃ… sārambhaṃ… mānaṃ… atimānaṃ… madaṃ… pamādaṃ… sabbe kilese… sabbe duccarite… sabbe abhisaṅkhāre…pe… sabbe bhavagāmikamme nādhivāseti pajahati vinodeti byantīkaroti anabhāvaṃ gametīti – tikkhapaññā. Ekasmiṃ āsane cattāro ca ariyamaggā cattāri ca sāmaññaphalāni catasso paṭisambhidāyo cha abhiññāyo adhigatā honti sacchikatā phassitā paññāyāti – tikkhapaññā. Tikkhapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ tikkhapaññā.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາແຫຼມຄົມ' ນັ້ນ ປັນຍາແຫຼມຄົມ ເປັນແນວໃດ? ເພາະຕັດກິເລດທັງຫຼາຍໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແຫຼມຄົມ. ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບ ຍ່ອມລະ ບັນເທົາ ເຮັດໃຫ້ສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ ເຊິ່ງກາມະວິຕົກອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແຫຼມຄົມ. ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບ ຍ່ອມລະ ບັນເທົາ ເຮັດໃຫ້ສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ ເຊິ່ງພະຍາບາດທະວິຕົກອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແຫຼມຄົມ. ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບ... ລະ... ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບ ຍ່ອມລະ ບັນເທົາ ເຮັດໃຫ້ສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ ເຊິ່ງອະກຸສົນທຳອັນເປັນບາບອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວໆ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແຫຼມຄົມ. ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບ ຍ່ອມລະ ບັນເທົາ ເຮັດໃຫ້ສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ ເຊິ່ງລາຄະອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແຫຼມຄົມ. ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບ... ລະ... ໂທສະອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ໂມຫະອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ໂກທະ... ອຸປະນາຫະ... ມັກຂະ... ປະລາດສະ... ອິດສາ... ມັດສະຣິຍະ... ມາຍາ... ສາໄຖຍະ... ຖຳພະ... ສາຣຳພະ... ມານະ... ອະຕິມານະ... ມະທະ... ປະມາດະ... ກິເລດທັງປວງ... ทຸຈະຣິດທັງປວງ... ອະພິສັງຂານທັງປວງ... ລະ... ກຳອັນນຳໄປສູ່ພົບທັງປວງອັນເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຍອມຮັບ ຍ່ອມລະ ບັນເທົາ ເຮັດໃຫ້ສิ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແຫຼມຄົມ. ເພາະໃນອາສະນະດຽວ ອະລິຍະມັກ 4, ສາມັນຍະຜົນ 4, ປະຕິສຳພິທາ 4, ແລະອະພິນຍາ 6 ຍ່ອມເປັນສິ່ງທີ່ບັນລຸແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາແຫຼມຄົມ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາແຫຼມຄົມ' ນີ້ຄື ປັນຍາແຫຼມຄົມ.

Nibbedhikapaññatāya saṃvattantīti katamā nibbedhikapaññā? Idhekacco sabbasaṅkhāresu ubbegabahulo hoti uttāsabahulo ukkaṇṭhanabahulo aratibahulo anabhiratibahulo. Bahimukho na ramati sabbasaṅkhāresu. Anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ lobhakkhandhaṃ nibbijjhati padāletīti – nibbedhikapaññā. Anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ dosakkhandhaṃ nibbijjhati padāletīti – nibbedhikapaññā. Anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ mohakkhandhaṃ nibbijjhati padāletīti – nibbedhikapaññā. Anibbiddhapubbaṃ appadālitapubbaṃ kodhaṃ…pe… upanāhaṃ… makkhaṃ… paḷāsaṃ… issaṃ… macchariyaṃ… māyaṃ… sāṭheyyaṃ… thambhaṃ… sārambhaṃ… mānaṃ… atimānaṃ… madaṃ… pamādaṃ… sabbe kilese… sabbe duccarite… sabbe abhisaṅkhāre…pe… sabbe bhavagāmikamme nibbijjhati padāletīti – nibbedhikapaññā. Nibbedhikapaññatāya saṃvattantīti – ayaṃ nibbedhikapaññā.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດ' ນັ້ນ ປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດເປັນແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ມີຄວາມສະດຸ້ງຫຼາຍ ມີຄວາມຢ້ານກົວຫຼາຍ ມີຄວາມເບື່ອໜ່າຍຫຼາຍ ມີຄວາມບໍ່ຍິນດີຫຼາຍ ມີຄວາມບໍ່ອະພິລົມຫຼາຍ ໃນສັງຂານທັງປວງ. ເປັນຜູ້ມີໜ້າໃນພາຍນອກ ບໍ່ຍິນດີໃນສັງຂານທັງປວງ. ຍ່ອມຊຳແລກ ຍ່ອມທຳລາຍກອງໂລພະ ທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຊຳແລກ ທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍທຳລາຍມາກ່ອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດ. ຍ່ອມຊຳແລກ ຍ່ອມທຳລາຍກອງໂທສະ ທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຊຳແລກ ທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍທຳລາຍມາກ່ອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດ. ຍ່ອມຊຳແລກ ຍ່ອມທຳລາຍກອງໂມຫະ ທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍຊຳແລກ ທີ່ຍັງບໍ່ເຄີຍທຳລາຍມາກ່ອນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດ. ຍ່ອມຊຳແລກ ຍ່ອມທຳລາຍຄວາມໂກດ...ເປ... ຄວາມຜູກໂກດ... ຄວາມລຶບລ້າງຄຸນທ່ານ... ຄວາມຕີສະເໝີ... ຄວາມອິດສາ... ຄວາມຕະໜີ່... ຄວາມມາຍາ... ຄວາມໂອ້ອວດ... ຄວາມຫົວແຂງ... ຄວາມແຂ່ງດີ... ຄວາມຖືຕົວ... ຄວາມດູໝິ່ນທ່ານ... ຄວາມມົວເມົາ... ຄວາມປະໝາດ... ກິເລດທັງປວງ... ທຸຈະລິດທັງປວງ... ອະພິສັງຂານທັງປວງ...ເປ... ກຳອັນເປັນໄປໃນພົບທັງປວງ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ມີປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດ' ນີ້ຄື ປັນຍາເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດ.

Imā soḷasa paññāyo. Imāhi soḷasahi paññāhi samannāgato puggalo paṭisambhidappatto.

ປັນຍາ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາ.

2. Puggalavisesaniddeso

໒. ນິເທດສະແດງຄວາມຕ່າງກັນແຫ່ງບຸກຄົນ

8. Dve puggalā paṭisambhidappattā – eko pubbayogasampanno, eko na pubbayogasampanno. Yo pubbayogasampanno so tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

໘. ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ບຸກຄົນໜຶ່ງບໍ່ສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ. ບຸກຄົນໃດສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā – eko bahussuto, eko na bahussuto. Yo bahussuto, so tena atireko [Pg.382] hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນພະຫູສູດ, ບຸກຄົນໜຶ່ງບໍ່ເປັນພະຫູສູດ. ບຸກຄົນໃດເປັນພະຫູສູດ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā, dvepi bahussutā – eko desanābahulo, eko na desanābahulo. Yo desanābahulo, so tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ທັງສອງເປັນພະຫູສູດ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງມີການສະແດງທຳຫຼາຍ, ບຸກຄົນໜຶ່ງບໍ່ມີການສະແດງທຳຫຼາຍ. ບຸກຄົນໃດມີການສະແດງທຳຫຼາຍ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā, dvepi bahussutā, dvepi desanābahulā – eko garūpanissito, eko na garūpanissito. Yo garūpanissito, so tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ທັງສອງເປັນພະຫູສູດ, ທັງສອງມີການສະແດງທຳຫຼາຍ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງອາໄສຄູອາຈານ, ບຸກຄົນໜຶ່ງບໍ່ອາໄສຄູອາຈານ. ບຸກຄົນໃດອາໄສຄູອາຈານ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā, dvepi bahussutā, dvepi desanābahulā, dvepi garūpanissitā – eko vihārabahulo, eko na vihārabahulo. Yo vihārabahulo, so tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ທັງສອງເປັນພະຫູສູດ, ທັງສອງມີການສະແດງທຳຫຼາຍ, ທັງສອງອາໄສຄູອາຈານ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງມີການຢູ່ຫຼາຍ, ບຸກຄົນໜຶ່ງບໍ່ມີການຢູ່ຫຼາຍ. ບຸກຄົນໃດມີການຢູ່ຫຼາຍ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā, dvepi bahussutā, dvepi desanābahulā, dvepi garūpanissitā, dvepi vihārabahulā – eko paccavekkhaṇābahulo, eko na paccavekkhaṇābahulo. Yo paccavekkhaṇābahulo, so tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳpiທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ທັງສອງເປັນພະຫູສູດ, ທັງສອງມີການສະແດງທຳຫຼາຍ, ທັງສອງອາໄສຄູອາຈານ, ທັງສອງມີການຢູ່ຫຼາຍ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງມີການພິຈາລະນາຫຼາຍ, ບຸກຄົນໜຶ່ງບໍ່ມີການພິຈາລະນາຫຼາຍ. ບຸກຄົນໃດມີການພິຈາລະນາຫຼາຍ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā, dvepi bahussutā, dvepi desanābahulā, dvepi garūpanissitā, dvepi vihārabahulā, dvepi paccavekkhaṇābahulā – eko sekhapaṭisambhidappatto, eko asekhapaṭisambhidappatto. Yo asekhapaṭisambhidappatto, so tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ທັງສອງເປັນພະຫູສູດ, ທັງສອງມີການສະແດງທຳຫຼາຍ, ທັງສອງອາໄສຄູອາຈານ, ທັງສອງມີການຢູ່ຫຼາຍ, ທັງສອງมีການພິຈາລະນາຫຼາຍ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາແຫ່ງພະເສຂະ, ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາແຫ່ງພະອະເສຂະ. ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາແຫ່ງພະອະເສຂະ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā, dvepi bahussutā, dvepi desanābahulā, dvepi garūpanissitā, dvepi vihārabahulā, dvepi paccavekkhaṇābahulā, dvepi asekhapaṭisambhidappattā – eko sāvakapāramippatto, eko na sāvakapāramippatto. Yo sāvakapāramippatto, so [Pg.383] tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ທັງສອງເປັນພະຫູສູດ, ທັງສອງມີການສະແດງທຳຫຼາຍ, ທັງສອງອາໄສຄູອາຈານ, ທັງສອງມີການຢູ່ຫຼາຍ, ທັງສອງມີການພິຈາລະນາຫຼາຍ, ທັງສອງເປັນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາແຫ່ງພະອະເສຂະ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸສາວົກບາລະມີ, ບຸກຄົນໜຶ່ງບໍ່ເປັນຜູ້ບັນລຸສາວົກບາລະມີ. ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ບັນລຸສາວົກບາລະມີ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Dve puggalā paṭisambhidappattā, dvepi pubbayogasampannā, dvepi bahussutā, dvepi desanābahulā, dvepi garūpanissitā, dvepi vihārabahulā, dvepi paccavekkhaṇābahulā, dvepi asekhapaṭisambhidappattā – eko sāvakapāramippatto, eko paccekasambuddho. Yo paccekasambuddho, so tena atireko hoti, adhiko hoti, viseso hoti. Tassa ñāṇaṃ pabhijjati.

ບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາມີ ໒ ປະເພດ, ບຸກຄົນທັງສອງນັ້ນສົມບູນດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນໃນກ່ອນ, ທັງສອງເປັນພະຫູສູດ, ທັງສອງມີການສະແດງທຳຫຼາຍ, ທັງສອງອາໄສຄູອາຈານ, ທັງສອງມີການຢູ່ຫຼາຍ, ທັງສອງມີການພິຈາລະນາຫຼາຍ, ທັງສອງເປັນຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາແຫ່ງພະອະເສຂະ ຄື ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນຜູ້ບັນລຸສາວົກບາລະມີ, ບຸກຄົນໜຶ່ງເປັນພະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ. ບຸກຄົນໃດເປັນພະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມຍິ່ງກວ່າ, ຍ່ອມເໜືອກວ່າ, ຍ່ອມວິເສດກວ່າບຸກຄົນນັ້ນ. ຍານຂອງພະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້ານັ້ນຍ່ອມແຕກສານ.

Paccekabuddhañca sadevakañca lokaṃ upādāya tathāgato arahaṃ sammāsambuddho aggo paṭisambhidappatto paññāpabhedakusalo pabhinnañāṇo adhigatapaṭisambhido catuvesārajjappatto dasabaladhārī purisāsabho purisasīho…pe… yepi te khattiyapaṇḍitā brāhmaṇapaṇḍitā gahapatipaṇḍitā samaṇapaṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā vobhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni, te pañhaṃ abhisaṅkharitvā abhisaṅkharitvā tathāgataṃ upasaṅkamitvā pucchanti gūḷhāni ca paṭicchannāni ca. Kathitā visajjitā ca te pañhā bhagavatā honti niddiṭṭhakāraṇā, upakkhittakā ca te bhagavato sampajjanti. Atha kho bhagavā tattha atirocati, yadidaṃ paññāyāti aggo paṭisambhidappattoti.

ເມື່ອທຽບໃສ່ພະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ແລະ ໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ພະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາ ຜູ້ສະຫຼາດໃນການຈຳແນກປັນຍາ ມີຍານອັນແຕກສານ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາແລ້ວ ຜູ້ບັນລຸເວສາຣັດຊະຍານ ໔ ຜູ້ຊົງທົດສະພົນລະຍານ ເປັນບຸລຸດຜູ້ນຳ ເປັນບຸລຸດອົງອາດດັ່ງລາຊະສີ...ເเป... ເຖິງແມ່ນວ່າບັນດາກະສັດຜູ້ເປັນບັນດິດ ພຣາມຜູ້ເປັນບັນດິດ ຄະຫະບໍດີຜູ້ເປັນບັນດິດ ສະມະນະຜູ້ເປັນບັນດິດ ຜູ້ມີປັນຍາລະອຽດອ່ອນ ຜູ້ມີວາດະອັນໄດ້ກຽມໄວ້ເພື່ອໂຕ້ແຍ້ງກັບຜູ້ນອກລີດ ຜູ້ເປັນປະດຸດນາຍຂະໝັງທະນູຜູ້ຍິງຜົມ ຜູ້ທຳລາຍມິດສາທິຖິດ້ວຍປັນຍາ ຍ່ອມທ່ຽວໄປຢູ່. ບັນດິດເຫຼົ່ານັ້ນແຕ່ງບັນຫາແລ້ວໆ ເຂົ້າໄປຫາພະຕຖາຄົດ ແລ້ວທູນຖາມບັນຫາອັນເລິກເຊິ່ງ ແລະ ປິດບັງ. ບັນຫາເຫຼົ່ານັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງສະແດງແລ້ວ ຊົງແກ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນບັນຫາທີ່ມີເຫດຜົນອັນຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ແລະ ບັນດິດເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມນ້ອມເຂົ້າມາສູ່ພະຜູ້ມີພະພາກ (ເປັນສາວົກ). ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຢ່າງຍິ່ງໃນທີ່ນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍານີ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ເປັນຜູ້ເລີດ ຜູ້ບັນລຸປະຕິສຳພິທາ.

Mahāpaññākathā niṭṭhitā.

ມະຫາປັນຍາກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

2. Iddhikathā

໒. ອິດທິກະຖາ

9. Kā iddhi? Kati iddhiyo? Iddhiyā kati bhūmiyo, kati pādā, kati padāni, kati mūlāni? Kā iddhīti? Ijjhanaṭṭhena iddhi. Kati iddhiyoti? Dasa iddhiyo. Iddhiyā kati bhūmiyoti? Iddhiyā catasso bhūmiyo, cattāro pādā, aṭṭha padāni, soḷasa mūlāni.

໙. ລິດ ຄືແນວໃດ? ລິດມີເທົ່າໃດ? ພູມແຫ່ງລິດມີເທົ່າໃດ, ບາດແຫ່ງລິດມີເທົ່າໃດ, ບົດແຫ່ງລິດມີເທົ່າໃດ, ມູນແຫ່ງລິດມີເທົ່າໃດ? ທີ່ຖາມວ່າ 'ລິດ ຄືແນວໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ ຄວາມສຳເລັດ ເປັນລິດ. ທີ່ຖາມວ່າ 'ລິດມີເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ ລິດມີ ໑໐ ປະການ. ທີ່ຖາມວ່າ 'ພູມແຫ່ງລິດມີເທົ່າໃດ?' ນັ້ນ ຕອບວ່າ ພູມແຫ່ງລິດມີ ໔ ປະການ, ບາດແຫ່ງລິດມີ ໔ ປະການ, ບົດແຫ່ງລິດມີ ໘ ປະການ, ມູນແຫ່ງລິດມີ ໑໖ ປະການ.

10. Katamā dasa iddhiyo? Adhiṭṭhānā iddhi, vikubbanā iddhi, manomayā iddhi, ñāṇavipphārā iddhi, samādhivipphārā iddhi, ariyā iddhi, kammavipākajā iddhi, puññavato [Pg.384] iddhi, vijjāmayā iddhi, tattha tattha sammā payogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi.

໑໐. ລິດ ໑໐ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ອະທິຖານາລິດ, ວິກຸບພະນາລິດ, ມະໂນມະຍາລິດ, ຍານະວິບພາຣາລິດ, ສະມາທິວິບພາຣາລິດ, ອະລິຍາລິດ, ກຳມະວິປາກະຊາລິດ, ປຸນຍະວະໂຕລິດ, ວິຊຊາມະຍາລິດ, ແລະ ລິດທີ່ສຳເລັດດ້ວຍປັດໄຈຄືການປະກອບຄວາມພຽນໂດຍຊອບໃນທີ່ນັ້ນໆ ເພາະອັດຖະວ່າສຳເລັດ.

Iddhiyā katamā catasso bhūmiyo? Vivekajābhūmi paṭhamaṃ jhānaṃ, pītisukhabhūmi dutiyaṃ jhānaṃ, upekkhāsukhabhūmi tatiyaṃ jhānaṃ, adukkhamasukhābhūmi catutthaṃ jhānaṃ. Iddhiyā imā catasso bhūmiyo iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya iddhivikubbanatāya iddhivisavitāya iddhivasībhāvāya iddhivesārajjāya saṃvattantīti.

ພູມແຫ່ງລິດ ໔ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື ວິເວກະຊາພູມ ຄື ປະຖົມມະຊານ, ປີຕິສຸຂະພູມ ຄື ທຸຕິຍະຊານ, ອຸເປກຂາສຸຂະພູມ ຄື ຕະຕິຍະຊານ, ອະທຸກຂະມະສຸຂະພູມ ຄື ຈະຕຸດຖະຊານ. ພູມແຫ່ງລິດ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດ, ເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດອີກ, ເພື່ອຄວາມສະແດງລິດໄດ້ຕ່າງໆ, ເພື່ອຄວາມແຜ່ລິດໄປ, ເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນລິດ, ເພື່ອຄວາມແກ້ວຫານໃນລິດ.

Iddhiyā katame cattāro pādā? Idha bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Iddhiyā ime cattāro pādā iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya iddhivikubbanatāya iddhivisavitāya iddhivasībhāvāya iddhivesārajjāya saṃvattantīti.

ບາດແຫ່ງລິດ ໔ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍຈິດຕະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດ ທີ່ປະກອບດ້ວຍວິມັງສາສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ. ບາດແຫ່ງລິດ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດ, ເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດອີກ, ເພື່ອຄວາມສະແດງລິດໄດ້ຕ່າງໆ, ເພື່ອຄວາມແຜ່ລິດໄປ, ເພือຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນລິດ, ເພື່ອຄວາມແກ້ວຫານໃນລິດ.

Iddhiyā katamāni aṭṭha padāni? Chandaṃ ce bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ. Chando na samādhi, samādhi na chando. Añño chando, añño samādhi. Vīriyaṃ ce bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ. Vīriyaṃ na samādhi, samādhi na vīriyaṃ. Aññaṃ vīriyaṃ, añño samādhi. Cittaṃ ce bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ. Cittaṃ na samādhi, samādhi na cittaṃ. Aññaṃ cittaṃ, añño samādhi. Vīmaṃsaṃ ce bhikkhu nissāya labhati samādhiṃ, labhati cittassa ekaggataṃ. Vīmaṃsā na samādhi, samādhi na vīmaṃsā. Aññā vīmaṃsā, añño samādhi. Iddhiyā imāni aṭṭha padāni iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya iddhivikubbanatāya iddhivisavitāya iddhivasībhāvāya iddhivesārajjāya saṃvattantīti.

ບົດແຫ່ງລິດ ໘ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຖ້າພິກຂຸອາໄສສັນທະແລ້ວ ໄດ້ສະມາທິ ໄດ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ, ສັນທະບໍ່ແມ່ນສະມາທິ ສະມາທິບໍ່ແມ່ນສັນທະ, ສັນທະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສະມາທິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ຖ້າພິກຂຸອາໄສວິຣິຍະແລ້ວ ໄດ້ສະມາທິ ໄດ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ, ວິຣິຍະບໍ່ແມ່ນສະມາທິ ສະມາທິບໍ່ແມ່ນວິຣິຍະ, ວິຣິຍະເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສະມາທິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ຖ້າພິກຂຸອາໄສຈິດແລ້ວ ໄດ້ສະມາທິ ໄດ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ, ຈິດບໍ່ແມ່ນສະມາທິ ສະມາທິບໍ່ແມ່ນຈິດ, จິດເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສະມາທິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ຖ້າພິກຂຸອາໄສວິມັງສາແລ້ວ ໄດ້ສະມາທິ ໄດ້ຄວາມມີອາລົມດຽວແຫ່ງຈິດ, ວິມັງສາບໍ່ແມ່ນສະມາທິ ສະມາທິບໍ່ແມ່ນວິມັງສາ, ວິມັງສາເປັນຢ່າງໜຶ່ງ ສະມາທິເປັນຢ່າງໜຶ່ງ. ບົດແຫ່ງລິດ ໘ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດ, ເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດອີກ, ເພື່ອຄວາມສະແດງລິດໄດ້ຕ່າງໆ, ເພື່ອຄວາມແຜ່ລິດໄປ, ເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນລິດ, ເພື່ອຄວາມແກ້ວຫານໃນລິດ.

Iddhiyā katamāni soḷasa mūlāni? Anonataṃ cittaṃ kosajje na iñjatīti – āneñjaṃ. Anunnataṃ cittaṃ uddhacce na iñjatīti – āneñjaṃ. Anabhinataṃ cittaṃ rāge na iñjatīti – āneñjaṃ. Anapanataṃ cittaṃ byāpāde na iñjatīti – āneñjaṃ. Anissitaṃ cittaṃ diṭṭhiyā na iñjatīti – āneñjaṃ. Appaṭibaddhaṃ cittaṃ chandarāge na iñjatīti – āneñjaṃ. Vippamuttaṃ cittaṃ kāmarāge na iñjatīti – āneñjaṃ. Visaññuttaṃ cittaṃ kilese na iñjatīti – āneñjaṃ. Vimariyādikataṃ cittaṃ kilesamariyāde [Pg.385] na iñjatīti – āneñjaṃ. Ekattagataṃ cittaṃ nānattakilesehi na iñjatīti – āneñjaṃ. Saddhāya pariggahitaṃ cittaṃ assaddhiye na iñjatīti – āneñjaṃ. Vīriyena pariggahitaṃ cittaṃ kosajje na iñjatīti – āneñjaṃ. Satiyā pariggahitaṃ cittaṃ pamāde na iñjatīti – āneñjaṃ. Samādhinā pariggahitaṃ cittaṃ uddhacce na iñjatīti – āneñjaṃ. Paññāya pariggahitaṃ cittaṃ avijjāya na iñjatīti – āneñjaṃ. Obhāsagataṃ cittaṃ avijjandhakāre na iñjatīti – āneñjaṃ. Iddhiyā imāni soḷasa mūlāni iddhilābhāya iddhipaṭilābhāya iddhivikubbanatāya iddhivisavitāya iddhivasībhāvāya iddhivesārajjāya saṃvattantīti.

ມູນແຫ່ງລິດ ໑໖ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຈິດທີ່ບໍ່ຫົດຫູ່ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະຄວາມກຽດຄ້ານ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະອຸດທັດຈະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ບໍ່ຕິດຂ້ອງ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະຣາຄະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ບໍ່ຂັດເຄືອງ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະພະຍາບາດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. จິດທີ່ບໍ່ອາໄສ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະທິດຖິ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ບໍ່ຜູກພັນ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະສັນທະຣາຄະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະກາມະຣາຄະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ບໍ່ປະກອບດ້ວຍກິເລດ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະກິເລດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ເຮັດໃຫ້ປາສະຈາກຂອບເຂດແຫ່ງກິເລດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະຂອບເຂດແຫ່ງກິເລດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ມີອາລົມດຽວ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະກິເລດຕ່າງໆ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ດ້ວຍສັດທາ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ດ້ວຍວິຣິຍະ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະຄວາມກຽດຄ້ານ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ດ້ວຍສະຕິ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະຄວາມປະໝາດ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ດ້ວຍສະມາທິ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະອຸດທັດຈະ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ປະຄອງໄວ້ດ້ວຍປັນຍາ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະອະວິຊາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ຈິດທີ່ເຖິງຄວາມສະຫວ່າງແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວເພາະຄວາມມືດຄືອະວິຊາ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອາເນນຊະ. ມູນແຫ່ງລິດ ໑໖ ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດ, ເພື່ອຄວາມໄດ້ລິດອີກ, ເພື່ອຄວາມສະແດງລິດໄດ້ຕ່າງໆ, ເພື່ອຄວາມແຜ່ລິດໄປ, ເພື່ອຄວາມເປັນຜູ້ຊຳນານໃນລິດ, ເພື່ອຄວາມແກ້ວຫານໃນລິດ.

Dasaiddhiniddeso

ນิເທດສະແດງລິດ ໑໐ ປະການ

10. Katamā adhiṭṭhānā iddhi? Idha bhikkhu anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ; tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse. Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake. Udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ. Ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇo. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjati. Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetīti.

໑໐. ອະທິຖານາອິດທິ (ລິດທີ່ສະແດງດ້ວຍການອະທິຖານ) ເປັນແນວໃດ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດຕົວ (ສະແດງຕົວ) ກໍໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວ (ກຳບັງຕົວ) ກໍໄດ້; ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ; ຍ່ອມດຳດິນແລະຜຸດຂຶ້ນໃນແຜ່ນດິນ ເໝືອນດຳຜຸດໃນນ້ຳ; ຍ່ອມεດີນໄປເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກ ເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ; ຍ່ອມເດີນທາງໄປໃນອາກາດດ້ວຍທ່າຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ; ຍ່ອມລູບຄຳແລະຈັບຕ້ອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດເຫຼົ່ານີ້ ເເຊິ່ງມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍດ້ວຍມື; ຍ່ອມໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພຣົມມະໂລກ.

Idhāti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā ruciyā imasmiṃ ādāye imasmiṃ dhamme imasmiṃ vinaye imasmiṃ dhammavinaye imasmiṃ pāvacane imasmiṃ brahmacariye imasmiṃ satthusāsane. Tena vuccati – ‘‘idhā’’ti. Bhikkhūti puthujjanakalyāṇako vā hoti bhikkhu sekho vā arahā vā akuppadhammo. Anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhotīti nānappakāraṃ iddhividhaṃ paccanubhoti. Ekopi hutvā bahudhā hotīti pakatiyā eko bahukaṃ āvajjati, sataṃ vā sahassaṃ vā satasahassaṃ vā āvajjati. Āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti – ‘‘bahulo homī’’ti. Bahulo hoti. Yathāyasmā cūḷapanthako ekopi hutvā bahudhā hoti, evamevaṃ so [Pg.386] iddhimā cetovasippatto ekopi hutvā bahudhā hoti. Bahudhāpi hutvā eko hotīti pakatiyā bahuko ekaṃ āvajjati; āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti – ‘‘eko homī’’ti. Eko hoti. Yathāyasmā cūḷapanthako bahudhāpi hutvā eko hoti, evamevaṃ so iddhimā cetovasippatto bahudhāpi hutvā eko hoti.

ຄຳວ່າ 'ໃນພຣະສາສະໜານີ້' (ອິທະ) ໝາຍເຖິງ ໃນຄວາມເຫັນນີ້, ໃນຄວາມພໍໃຈນີ້, ໃນຄວາມຊອບໃຈນີ້, ໃນຄວາມຍຶດຖືນີ້, ໃນທຳນີ້, ໃນວິນັຍນີ້, ໃນທຳແລະວິນັຍນີ້, ໃນພຣະພຸດທະພົດນີ້, ໃນພຣົມມະຈັນນີ້, ໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດານີ້. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ໃນພຣະສາສະໜານີ້'. ຄຳວ່າ 'ພິກຂຸ' ໝາຍເຖິງ ພິກຂຸຜູ້ເປັນກັນລະຍາປະຖຸຊົນກໍດີ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະບຸກຄົນກໍດີ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຜູ້ມີທຳອັນບໍ່ກຳເລີບ (ອະກຸບປະທຳ) ກໍດີ. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ' ໝາຍເຖິງ ຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາກຫຼາຍຮູບແບບ. ຄຳວ່າ 'ຄົນດຽວເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້' ໝາຍເຖິງ ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວມີພຽງຄົນດຽວ ແຕ່ມານຶກເຖິງຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍ, ນຶກເຖິງເປັນຮ້ອຍ, ເປັນພັນ ຫຼືເປັນແສນ. ເມື່ອນຶກແລ້ວ ກໍອະທິຖານດ້ວຍຍານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເຮົາເປັນຫຼາຍຄົນເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນຫຼາຍຄົນ. ເໝືອນດັ່ງພຣະຈູລະປັນຖົກ ຜູ້ເປັນຄົນດຽວແລ້ວກາຍເປັນຫຼາຍຄົນ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ເປັນຄົນດຽວແລ້ວກໍກາຍເປັນຫຼາຍຄົນໄດ້. ຄຳວ່າ 'ຫຼາຍຄົນເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້' ໝາຍເຖິງ ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວມີຫຼາຍຄົນ ແຕ່ມານຶກເຖິງຄົນດຽວ; ເມື່ອນຶກແລ້ວ ກໍອະທິຖານດ້ວຍຍານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເຮົາເປັນຄົນດຽວເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນຄົນດຽວ. ເໝືອນດັ່ງພຣະຈູລະປັນຖົກ ຜູ້ເປັນຫຼາຍຄົນແລ້ວກາຍເປັນຄົນດຽວ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ຫຼາຍຄົນແລ້ວກໍກາຍເປັນຄົນດຽວໄດ້.

11. Āvibhāvanti kenaci anāvaṭaṃ hoti appaṭicchannaṃ vivaṭaṃ pākaṭaṃ. Tirobhāvanti kenaci āvaṭaṃ hoti paṭicchannaṃ pihitaṃ paṭikujjitaṃ. Tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāseti pakatiyā ākāsakasiṇasamāpattiyā lābhī hoti. Tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ āvajjati. Āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti – ‘‘ākāso hotū’’ti. Ākāso hoti. Tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati. Yathā manussā pakatiyā aniddhimanto kenaci anāvaṭe aparikkhitte asajjamānā gacchanti, evamevaṃ so iddhimā cetovasippatto tirokuṭṭaṃ tiropākāraṃ tiropabbataṃ asajjamāno gacchati, seyyathāpi ākāse.

໑໑. ຄຳວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ປາກົດຕົວ' (ອາວີພາວັງ) ໝາຍເຖິງ ການທີ່ບໍ່ມີສິ່ງໃດປິດບັງ ບໍ່ມີສິ່ງໃດກຳບັງ ເປີດເຜີຍ ປາກົດແຈ້ງ. ຄຳວ່າ 'ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວ' (ຕິໂຣພາວັງ) ໝາຍເຖິງ ການທີ່ມີສິ່ງປິດບັງ ມີສິ່ງກຳບັງ ປິດໄວ້ ຄວ້ຳໄວ້. ຄຳວ່າ 'ທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດ' ໝາຍເຖິງ ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ສະມາບັດໃນອາກາສກສິນ. ຍ່ອມນຶກເຖິງຝາ, ກຳແພງ, ພູເຂົາ. ເມື່ອນຶກແລ້ວ ກໍອະທິຖານດ້ວຍຍານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນອາກາດເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນອາກາດ. ຍ່ອມເດີນທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ. ປຽບເໝືອນມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ມີລິດໂດຍປົກກະຕິ ຍ່ອມເດີນໄປໃນທີ່ທີ່ບໍ່ມີສິ່ງປິດບັງ ບໍ່ມີສິ່ງກີດຂວາງ ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດໄດ້ສັນໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ຍ່ອມເດີນທະລຸຝາ, ທະລຸກຳແພງ, ທະລຸພູເຂົາໄປໄດ້ໂດຍບໍ່ຕິດຂັດ ເໝືອນໄປໃນອາກາດສັນນັ້ນ.

Pathaviyāpi ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udaketi pakatiyā āpokasiṇasamāpattiyā lābhī hoti. Pathaviṃ āvajjati. Āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti – ‘‘udakaṃ hotū’’ti. Udakaṃ hoti. So pathaviyā ummujjanimujjaṃ karoti. Yathā manussā pakatiyā aniddhimanto udake ummujjanimujjaṃ karonti, evamevaṃ so iddhimā cetovasippatto pathaviyā ummujjanimujjaṃ karoti, seyyathāpi udake.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມດຳດິນແລະຜຸດຂຶ້ນໃນແຜ່ນດິນ ເໝືອນດຳຜຸດໃນນ້ຳ' ໝາຍເຖິງ ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ສະມາບັດໃນອາໂປກສິນ. ຍ່ອມນຶກເຖິງແຜ່ນດິນ. ເມື່ອນຶກແລ້ວ ກໍອະທິຖານດ້ວຍຍານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນນ້ຳເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນນ້ຳ. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມດຳແລະຜຸດຂຶ້ນໃນແຜ່ນດິນ. ປຽບເໝືອນມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ມີລິດໂດຍປົກກະຕິ ຍ່ອມດຳແລະຜຸດຂຶ້ນໃນນ້ຳສັນໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ຍ່ອມດຳແລະຜຸດຂຶ້ນໃນແຜ່ນດິນ ເໝືອນດຳຜຸດໃນນ້ຳສັນນັ້ນ.

Udakepi abhijjamāne gacchati, seyyathāpi pathaviyanti pakatiyā pathavīkasiṇasamāpattiyā lābhī hoti. Udakaṃ āvajjati. Āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti – ‘‘pathavī hotū’’ti. Pathavī hoti. So abhijjamāne udake gacchati. Yathā manussā pakatiyā aniddhimanto abhijjamānāya pathaviyā gacchanti, evamevaṃ so iddhimā cetovasippatto abhijjamāne udake gacchati, seyyathāpi pathaviyaṃ.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເດີນໄປເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກ ເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນ' ໝາຍເຖິງ ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ສະມາບັດໃນປະຖະວີກສິນ. ຍ່ອມນຶກເຖິງນ້ຳ. ເມື່ອນຶກແລ້ວ ກໍອະທິຖານດ້ວຍຍານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນແຜ່ນດິນເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນແຜ່ນດິນ. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເດີນໄປເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກ. ປຽບເໝືອນມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ມີລິດໂດຍປົກກະຕິ ຍ່ອມເດີນໄປເທິງແຜ່ນດິນອັນບໍ່ແຕກແຍກສັນໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ຍ່ອມເດີນໄປເທິງນ້ຳໂດຍບໍ່ແຕກແຍກ ເໝືອນເດີນເທິງແຜ່ນດິນສັນນັ້ນ.

Ākāsepi pallaṅkena kamati, seyyathāpi pakkhī sakuṇoti pakatiyā pathavīkasiṇasamāpattiyā lābhī hoti. Ākāsaṃ āvajjati[Pg.387]. Āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti – ‘‘pathavī hotū’’ti. Pathavī hoti. So ākāse antalikkhe caṅkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti. Yathā manussā pakatiyā aniddhimanto pathaviyā caṅkamantipi tiṭṭhantipi nisīdantipi seyyampi kappenti, evamevaṃ so iddhimā cetovasippatto ākāse antalikkhe caṅkamatipi tiṭṭhatipi nisīdatipi seyyampi kappeti, seyyathāpi pakkhī sakuṇo.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມເດີນທາງໄປໃນອາກາດດ້ວຍທ່າຂັດສະໝາດ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກ' ໝາຍເຖິງ ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ສະມາບັດໃນປະຖະວີກສິນ. ຍ່ອມນຶກເຖິງອາກາດ. ເມື່ອນຶກແລ້ວ ກໍອະທິຖານດ້ວຍຍານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນແຜ່ນດິນເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນແຜ່ນດິນ. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຈົງກົມກໍໄດ້, ຢືນກໍໄດ້, ນັ່ງກໍໄດ້, ນອນກໍໄດ້ ໃນອາກາດອັນວ່າງເປົ່າ. ປຽບເໝືອນມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ມີລິດໂດຍປົກກະຕິ ຍ່ອມຈົງກົມກໍດີ, ຢືນກໍດີ, ນັ່ງກໍດີ, ນອນກໍດີ ເທິງແຜ່ນດິນສັນໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ຍ່ອມຈົງກົມກໍໄດ້, ຢືນກໍໄດ້, ນັ່ງກໍໄດ້, ນອນກໍໄດ້ ໃນອາກາດອັນວ່າງເປົ່າ ເໝືອນນົກທີ່ມີປີກສັນນັ້ນ.

12. Imepi candimasūriye evaṃmahiddhike evaṃmahānubhāve pāṇinā parāmasati parimajjatīti idha so iddhimā cetovasippatto nisinnako vā nipannako vā candimasūriye āvajjati. Āvajjitvā ñāṇena adhiṭṭhāti – ‘‘hatthapāse hotū’’ti. Hatthapāse hoti. So nisinnako vā nipannako vā candimasūriye pāṇinā āmasati parāmasati parimajjati. Yathā manussā pakatiyā aniddhimanto kiñcideva rūpagataṃ hatthapāse āmasanti parāmasanti parimajjanti, evamevaṃ so iddhimā cetovasippatto nisinnako vā nipannako vā candimasūriye pāṇinā āmasati parāmasati parimajjati.

໑໒. ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມລູບຄຳແລະຈັບຕ້ອງດວງຈັນແລະດວງອາທິດເຫຼົ່ານີ້ ເຊິ່ງມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍດ້ວຍມື' ໝາຍເຖິງ ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະນັ່ງຢູ່ກໍດີ ຫຼືນອນຢູ່ກໍດີ ຍ່ອມນຶກເຖິງດວງຈັນແລະດວງອາທິດ. ເມື່ອນຶກແລ້ວ ກໍອະທິຖານດ້ວຍຍານວ່າ 'ຂໍໃຫ້ມາຢູ່ໃນຊົ່ວຫັດຖະບາດເຖີດ' ກໍຍ່ອມມາຢູ່ໃນຊົ່ວຫັດຖະບາດ. ຜູ້ນັ້ນບໍ່ວ່າຈະນັ່ງຢູ່ກໍດີ ຫຼືນອນຢູ່ກໍດີ ຍ່ອມຈັບຕ້ອງ, ລູບຄຳ, ແລະລູບຄຳໂດຍຮອບ ເຊິ່ງດວງຈັນແລະດວງອາທິດດ້ວຍມື. ປຽບເໝືອນມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ມີລິດໂດຍປົກກະຕິ ຍ່ອມຈັບຕ້ອງ, ລູບຄຳ, ແລະລູບຄຳໂດຍຮອບ ເຊິ່ງຮູບໃດໜຶ່ງທີ່ຢູ່ໃນຊົ່ວຫັດຖະບາດສັນໃດ, ໃນທຳນອງດຽວກັນນັ້ນ ຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະນັ່ງຢູ່ກໍດີ ຫຼືນອນຢູ່ກໍດີ ຍ່ອມຈັບຕ້ອງ, ລູບຄຳ, ແລະລູບຄຳໂດຍຮອບ ເຊິ່ງດວງຈັນແລະດວງອາທິດດ້ວຍມືສັນນັ້ນ.

Yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vattetīti sace so iddhimā cetovasippatto brahmalokaṃ gantukāmo hoti, dūrepi santike adhiṭṭhāti – ‘‘santike hotū’’ti. Santike hoti. Santikepi dūre adhiṭṭhāti – ‘‘dūre hotū’’ti. Dūre hoti. Bahukampi thokaṃ adhiṭṭhāti – ‘‘thokaṃ hotū’’ti. Thokaṃ hoti. Thokampi bahukaṃ adhiṭṭhāti – ‘‘bahukaṃ hotū’’ti. Bahukaṃ hoti. Dibbena cakkhunā tassa brahmuno rūpaṃ passati. Dibbāya sotadhātuyā tassa brahmuno saddaṃ suṇāti. Cetopariyañāṇena tassa brahmuno cittaṃ pajānāti. Sace so iddhimā cetovasippatto dissamānena kāyena brahmalokaṃ gantukāmo hoti, kāyavasena cittaṃ pariṇāmeti, kāyavasena cittaṃ adhiṭṭhāti. Kāyavasena cittaṃ pariṇāmetvā, kāyavasena cittaṃ adhiṭṭhahitvā, sukhasaññañca lahusaññañca okkamitvā dissamānena kāyena brahmalokaṃ gacchati. Sace so iddhimā cetovasippatto adissamānena kāyena brahmalokaṃ gantukāmo hoti, cittavasena kāyaṃ pariṇāmeti, cittavasena kāyaṃ adhiṭṭhāti. Cittavasena kāyaṃ pariṇāmetvā, cittavasena kāyaṃ adhiṭṭhahitvā sukhasaññañca lahusaññañca okkamitvā [Pg.388] adissamānena kāyena brahmalokaṃ gacchati. So tassa brahmuno purato rūpiṃ abhinimmināti manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ. Sace so iddhimā caṅkamati, nimmitopi tattha caṅkamati. Sace so iddhimā tiṭṭhati, nimmitopi tattha tiṭṭhati. Sace so iddhimā nisīdati, nimmitopi tattha nisīdati. Sace so iddhimā seyyaṃ kappeti, nimmitopi tattha seyyaṃ kappeti. Sace so iddhimā dhūmāyati, nimmitopi tattha dhūmāyati. Sace so iddhimā pajjalati, nimmitopi tattha pajjalati. Sace so iddhimā dhammaṃ bhāsati, nimmitopi tattha dhammaṃ bhāsati. Sace so iddhimā pañhaṃ pucchati, nimmitopi tattha pañhaṃ pucchati. Sace so iddhimā pañhaṃ puṭṭho visajjeti, nimmitopi tattha pañhaṃ puṭṭho visajjeti. Sace so iddhimā tena brahmunā saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati, nimmitopi tattha tena brahmunā saddhiṃ santiṭṭhati sallapati sākacchaṃ samāpajjati. Yaññadeva so iddhimā karoti, taṃ tadeva hi so nimmito karotīti – ayaṃ adhiṭṭhānā iddhi.

ຄຳວ່າ 'ຍ່ອມໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຈົນເຖິງພຣົມມະໂລກ' ໝາຍເຖິງ ຫາກຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ປາຖະໜາຈະໄປສູ່ພຣົມມະໂລກ, ແມ້ໃນທີ່ໄກ ກໍອະທິຖານໃຫ້ເປັນທີ່ໃກ້ວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນທີ່ໃກ້ເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນທີ່ໃກ້. ແມ້ໃນທີ່ໃກ້ ກໍອະທິຖານໃຫ້ເປັນທີ່ໄກວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນທີ່ໄກເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນທີ່ໄກ. ແມ້ສິ່ງທີ່ຫຼາຍ ກໍອະທິຖານໃຫ້ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້ອຍວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນສິ່ງທີ່ໜ້ອຍເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນສິ່ງທີ່ໜ້ອຍ. ແມ້ສິ່ງທີ່ໜ້ອຍ ກໍອະທິຖານໃຫ້ເປັນສິ່ງທີ່ຫຼາຍວ່າ 'ຂໍໃຫ້ເປັນສິ່ງທີ່ຫຼາຍເຖີດ' ກໍຍ່ອມເປັນສິ່ງທີ່ຫຼາຍ. ຍ່ອມເຫັນຮູບຂອງພຣົມນັ້ນດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ. ຍ່ອມໄດ້ຍິນສຽງຂອງພຣົມນັ້ນດ້ວຍທິບພະຍະໂສຕະທາດ. ຍ່ອມຮູ້ຈິດຂອງພຣົມນັ້ນດ້ວຍເຈໂຕປະຣິຍະຍານ. ຫາກຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ປາຖະໜາຈະໄປສູ່ພຣົມມະໂລກດ້ວຍກາຍທີ່ປາກົດ, ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປຕາມກາຍ, ອະທິຖານຈິດໄປຕາມກາຍ. ເມື່ອນ້ອມຈິດໄປຕາມກາຍແລ້ວ, ອະທິຖານຈິດໄປຕາມກາຍແລ້ວ, ຍ່ອມກ້າວລົງສູ່ສຸຂະສັນຍາແລະລະຫຸສັນຍາ ແລ້ວໄປສູ່ພຣົມມະໂລກດ້ວຍກາຍທີ່ປາກົດ. ຫາກຜູ້ມີລິດຜູ້ບັນລຸຄວາມເປັນໃຫຍ່ແຫ່ງຈິດນັ້ນ ປາຖະໜາຈະໄປສູ່ພຣົມມະໂລກດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ປາກົດ, ຍ່ອມນ້ອມກາຍໄປຕາມຈິດ, ອະທິຖານກາຍໄປຕາມຈິດ. ເມື່ອນ້ອມກາຍໄປຕາມຈິດແລ້ວ, ອະທິຖານກາຍໄປຕາມຈິດແລ້ວ, ຍ່ອມກ້າວລົງສູ່ສຸຂະສັນຍາແລະລະຫຸສັນຍາ ແລ້ວໄປສູ່ພຣົມມະໂລກດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ປາກົດ. ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມເນລະມິດຮູບອັນສຳເລັດດ້ວຍຈິດ ມີອະໄວຍະວະຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ ຕໍ່ໜ້າພຣົມນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນຈົງກົມ, ຮູບເນລະມິດກໍຈົງກົມໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນຢືນ, ຮູບເນລະມິດກໍຢືນໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນນັ່ງ, ຮູບເນລະມິດກໍນັ່ງໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນນອນ, ຮູບເນລະມິດກໍນອນໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນບັງເກີດຄວັນ, ຮູບເນລະມິດກໍບັງເກີດຄວັນໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນບັງເກີດແປວໄຟ, ຮູບເນລະມິດກໍບັງເກີດແປວໄຟໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນສະແດງທຳ, ຮູບເນລະມິດກໍສະແດງທຳໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນຖາມບັນຫາ, ຮູບເນລະມິດກໍຖາມບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນຖືກຖາມບັນຫາແລ້ວແກ້ບັນຫາ, ຮູບເນລະມິດກໍແກ້ບັນຫາໃນທີ່ນັ້ນ. ຫາກຜູ້ມີລິດນັ້ນຢືນຢູ່, ສົນທະນາ, ຫຼືປາໄສຮ່ວມກັບພຣົມນັ້ນ, ຮູບເນລະມິດກໍຢືນຢູ່, ສົນທະນາ, ຫຼືປາໄສຮ່ວມກັບພຣົມນັ້ນໃນທີ່ນັ້ນ. ຜູ້ມີລິດນັ້ນເຮັດການໃດໆ, ຮູບເນລະມິດນັ້ນກໍເຮັດການນັ້ນໆ ເຊັ່ນດຽວກັນ. ນີ້ຄື ອະທິຖານາອິດທິ.

13. Katamā vikubbanā iddhi? Sikhissa bhagavato arahato sammāsambuddhassa abhibhū nāma sāvako brahmaloke ṭhito sahassilokadhātuṃ sarena viññāpesi. So dissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi; adissamānenapi kāyena dhammaṃ desesi; dissamānenapi heṭṭhimena upaḍḍhakāyena adissamānenapi uparimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi. Dissamānenapi uparimena upaḍḍhakāyena, adissamānenapi heṭṭhimena upaḍḍhakāyena dhammaṃ desesi. So pakativaṇṇaṃ vijahitvā kumārakavaṇṇaṃ vā dasseti, nāgavaṇṇaṃ vā dasseti, supaṇṇavaṇṇaṃ vā dasseti, yakkhavaṇṇaṃ vā dasseti, indavaṇṇaṃ vā dasseti, devavaṇṇaṃ vā dasseti, brahmavaṇṇaṃ vā dasseti, samuddavaṇṇaṃ vā dasseti, pabbatavaṇṇaṃ vā dasseti, vanavaṇṇaṃ vā dasseti, sīhavaṇṇaṃ vā dasseti, byagghavaṇṇaṃ vā dasseti, dīpivaṇṇaṃ vā dasseti, hatthimpi dasseti, assampi dasseti, rathampi dasseti, pattimpi dasseti, vividhampi senābyūhaṃ dassetīti – ayaṃ vikubbanā iddhi.

໑໓. ວິກຸບພະນາອິດທິ (ລິດທີ່ສະແດງດ້ວຍການແປງກາຍ) ເປັນແນວໃດ? ພຣະສາວົກຊື່ວ່າ ອະພິພູ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສິຂີ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຢືນຢູ່ເທິງພຣົມມະໂລກ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ພັນໂລກທາດໄດ້ຍິນສຽງ. ພຣະສາວົກນັ້ນຍ່ອມສະແດງທຳດ້ວຍກາຍທີ່ປາກົດກໍມີ; ສະແດງທຳด้วยກາຍທີ່ບໍ່ປາກົດກໍມີ; ສະແດງທຳດ້ວຍກາຍເຄິ່ງລຸ່ມທີ່ປາກົດ ແຕ່ກາຍເຄິ່ງເທິງບໍ່ປາກົດກໍມີ; ສະແດງທຳດ້ວຍກາຍເຄິ່ງເທິງທີ່ປາກົດ ແຕ່ກາຍເຄິ່ງລຸ່ມບໍ່ປາກົດກໍມີ. ພຣະສາວົກນັ້ນລະຖິ້ມຮູບຮ່າງປົກກະຕິແລ້ວ ສະແດງເປັນຮູບເດັກນ້ອຍກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບພະຍານາກກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບພະຍາຄຸດກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບຍັກກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບພຣະອິນກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບເທວະດາກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບພຣົມກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບມະຫາສະໝຸດກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບພູເຂົາກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບປ່າໄມ້ກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບສິງກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບເສືອກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບເສືອດາວກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບຊ້າງກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບມ້າກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບລົດກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບທະຫານຮາບກໍມີ, ສະແດງເປັນຮູບກອງທັບຫຼາກຫຼາຍຮູບແບບກໍມີ. ນີ້ຄື ວິກຸບພະນາອິດທິ.

14. Katamā [Pg.389] manomayā iddhi? Idha bhikkhu imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ. Seyyathāpi puriso muñjamhā īsikaṃ pavāheyya. Tassa evamassa – ‘‘ayaṃ muñjo, ayaṃ īsikā. Añño muñjo, aññā īsikā. Muñjamhā tveva īsikā pavāḷhā’’ti. Seyyathā vā pana puriso asiṃ kosiyā pavāheyya. Tassa evamassa – ‘‘ayaṃ asi, ayaṃ kosi. Añño asi, aññā kosi. Kosiyā tveva asi pavāḷho’’ti. Seyyathā vā pana puriso ahiṃ karaṇḍā uddhareyya. Tassa evamassa – ‘‘ayaṃ ahi, ayaṃ karaṇḍo. Añño ahi, añño karaṇḍo. Karaṇḍā tveva ahi ubbhato’’ti. Evamevaṃ bhikkhu imamhā kāyā aññaṃ kāyaṃ abhinimmināti rūpiṃ manomayaṃ sabbaṅgapaccaṅgiṃ ahīnindriyaṃ. Ayaṃ manomayā iddhi.

໑໔. ລິດທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ (ມະໂນມະຍິດທິ) ເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ນິລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ປຽບເໝືອນບຸລຸດຖອນໄສ້ຫຍ້າປ້ອງອອກຈາກຫຍ້າປ້ອງ. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ແມ່ນຫຍ້າປ້ອງ, ນີ້ແມ່ນໄສ້ຫຍ້າປ້ອງ. ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ, ໄສ້ຫຍ້າປ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ. ແຕ່ໄສ້ຫຍ້າປ້ອງຖືກຖອນອອກຈາກຫຍ້າປ້ອງນັ້ນເອງ'. ອີກປະການໜຶ່ງ ປຽບເໝືອນບຸລຸດຊັກດາບອອກຈາກຝັກ. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ແມ່ນດາບ, ນີ້ແມ່ນຝັກ. ດາບຢ່າງໜຶ່ງ, ຝັກຢ່າງໜຶ່ງ. ແຕ່ດາບຖືກຊັກອອກຈາກຝັກນັ້ນເອງ'. ອີກປະການໜຶ່ງ ປຽບເໝືອນບຸລຸດຈັບງູອອກຈາກຂ້ອງ. ເຂົາຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ນີ້ແມ່ນງູ, ນີ້ແມ່ນຂ້ອງ. ງູຢ່າງໜຶ່ງ, ຂ້ອງຢ່າງໜຶ່ງ. ແຕ່ງູຖືກຈັບອອກຈາກຂ້ອງນັ້ນເອງ'. ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ ພິກຂຸນິລະມິດກາຍອື່ນຈາກກາຍນີ້ ມີຮູບ ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ ມີອະໄວຍະວະໃຫຍ່ນ້ອຍຄົບຖ້ວນ ມີອິນຊີບໍ່ບົກພ່ອງ. ນີ້ຮຽກວ່າ ລິດທີ່ສຳເລັດດ້ວຍໃຈ.

15. Katamā ñāṇavipphārā iddhi? Aniccānupassanā niccasaññāya pahānaṭṭho ijjhatīti – ñāṇavipphārā iddhi. Dukkhānupassanā sukhasaññāya… anattānupassanā attasaññāya… nibbidānupassanāya nandiyā… virāgānupassanāya rāgassa… nirodhānupassanāya samudayassa… paṭinissaggānupassanāya ādānassa pahānaṭṭho ijjhatīti – ñāṇavipphārā iddhi. Āyasmato bākulassa ñāṇavipphārā iddhi, āyasmato saṃkiccassa ñāṇavipphārā iddhi, āyasmato bhūtapālassa ñāṇavipphārā iddhi. Ayaṃ ñāṇavipphārā iddhi.

໑໕. ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍຍານ (ຍານະວິບຟາຣາ ອິດທິ) ເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າທ່ຽງ (ນິດຈະສັນຍາ) ດ້ວຍອະນິດຈານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍຍານ. ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນສຸກ (ສຸຂະສັນຍາ) ດ້ວຍທຸກຂານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າເປັນຕົວຕົນ (ອັດຕະສັນຍາ) ດ້ວຍອະນັດຕານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມເພີດເພີນ (ນັນທິ) ດ້ວຍນິບພິທານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມກຳນັດ (ຣາຄະ) ດ້ວຍວິຣາການຸປັດສະນາ... ລະຄວາມເກີດ (ສະມຸໄທ) ດ້ວຍນິໂຣທານຸປັດສະນາ... ລະຄວາມຍຶດໝັ້ນ (ອາດານະ) ດ້ວຍປະຕິນິດສັກຄານຸປັດສະນາ ຊື່ວ່າ ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍຍານ. ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍຍານມີແກ່ພະອາຍັສມາພາກຸລະ, ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍຍານມີແກ່ພະອາຍັສມາສັງກິດຈະ, ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍຍານມີແກ່ພະອາຍັສມາພູຕະປາລະ. ນີ້ຮຽກວ່າ ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍຍານ.

16. Katamā samādhivipphārā iddhi? Paṭhamena jhānena nīvaraṇānaṃ pahānaṭṭho ijjhatīti – samādhivipphārā iddhi. Dutiyena jhānena vitakkavicārānaṃ pahānaṭṭho ijjhatīti – samādhivipphārā iddhi. Tatiyena jhānena pītiyā pahānaṭṭho ijjhatīti…pe… catutthena jhānena sukhadukkhānaṃ pahānaṭṭho ijjhatīti…pe… ākāsānañcāyatanasamāpattiyā rūpasaññāya paṭighasaññāya nānattasaññāya pahānaṭṭho ijjhatīti…pe… viññāṇañcāyatanasamāpattiyā ākāsānañcāyatanasaññāya pahānaṭṭho ijjhatīti…pe… ākiñcaññāyatanasamāpattiyā viññāṇañcāyatanasaññāya pahānaṭṭho ijjhatīti…pe… nevasaññānāsaññāyatanasamāpattiyā ākiñcaññāyatanasaññāya pahānaṭṭho ijjhatīti – samādhivipphārā iddhi. Āyasmato sāriputtassa samādhivipphārā iddhi, āyasmato sañjīvassa samādhivipphārā iddhi[Pg.390], āyasmato khāṇukoṇḍaññassa samādhivipphārā iddhi, uttarāya upāsikāya samādhivipphārā iddhi, sāmāvatiyā upāsikāya samādhivipphārā iddhi. Ayaṃ samādhivipphārā iddhi.

໑໖. ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິ (ສະມາທິວິບຟາຣາ ອິດທິ) ເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະນີວອນດ້ວຍປະຖົມມະຊານ ຊື່ວ່າ ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິ. ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະວິຕົກແລະວິຈານດ້ວຍທຸຕິຍະຊານ ຊື່ວ່າ ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິ. ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະປີຕິດ້ວຍຕະຕິຍະຊານ... ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະສຸກແລະທຸກດ້ວຍຈະຕຸດຖະຊານ... ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະຮູບະສັນຍາ ປະຕິຄະສັນຍາ ແລະນານັດຕະສັນຍາ ດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສະມາບັດ... ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ... ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດ້ວຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ຊື່ວ່າ ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິ. ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິມີແກ່ພະອາຍັສມາສາຣີບຸດ, ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິມີແກ່ພະອາຍັສມາສັນຊີວະ, ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິມີແກ່ພະອາຍັສມາຂານຸໂກນທັນຍະ, ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິມີແກ່ອຸດຕະຣາອຸປາສິກາ, ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິມີແກ່ສາໝາວະດີອຸປາສິກາ. ນີ້ຮຽກວ່າ ລິດທີ່ແຜ່ໄປດ້ວຍສະມາທິ.

17. Katamā ariyā iddhi? Idha bhikkhu sace ākaṅkhati – ‘‘paṭikūle appaṭikūlasaññī vihareyya’’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘‘appaṭikūle paṭikūlasaññī vihareyya’’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘‘paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī vihareyya’’nti, appaṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘‘appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī vihareyya’’nti, paṭikūlasaññī tattha viharati. Sace ākaṅkhati – ‘‘paṭikūle ca appaṭikūle ca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako vihareyyaṃ sato sampajāno’’ti, upekkhako tattha viharati sato sampajāno.

໑໗. ລິດຂອງພະອະລິຍະ (ອະລິຍະອິດທິ) ເປັນແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ຫາກຫວັງວ່າ 'ເຮົາພຶງເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງຢູ່' ກໍເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງໃນສິ່ງນັ້ນຢູ່. ຫາກຫວັງວ່າ 'ເຮົາພຶງເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າໜ້າກຽດຊັງຢູ່' ກໍເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໜ້າກຽດຊັງໃນສິ່ງນັ້ນຢູ່. ຫາກຫວັງວ່າ 'ເຮົາພຶງເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງແລະບໍ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງຢູ່' ກໍເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງໃນສິ່ງນັ້ນຢູ່. ຫາກຫວັງວ່າ 'ເຮົາພຶງເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງແລະໜ້າກຽດຊັງວ່າໜ້າກຽດຊັງຢູ່' ກໍເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍວ່າໜ້າກຽດຊັງໃນສິ່ງນັ້ນຢູ່. ຫາກຫວັງວ່າ 'ເຮົາພຶງເວັ້ນສິ່ງທັງສອງນັ້ນ ຄື ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງແລະບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລ້ວວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່' ກໍເປັນຜູ້ວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະໃນສິ່ງນັ້ນຢູ່.

Kathaṃ paṭikūle appaṭikūlasaññī viharati? Aniṭṭhasmiṃ vatthusmiṃ mettāya vā pharati, dhātuto vā upasaṃharati. Evaṃ paṭikūle appaṭikūlasaññī viharati.

ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມແຜ່ເມດຕາໄປໃນອາລົມທີ່ບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ (ອະນິດຖາຣົມ) ຫຼື ມົນສิການໂດຍຄວາມເປັນທາດ. ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງຢູ່ຢ່າງນີ້ແລ.

Kathaṃ appaṭikūle paṭikūlasaññī viharati? Iṭṭhasmiṃ vatthusmiṃ asubhāya vā pharati, aniccato vā upasaṃharati. Evaṃ appaṭikūle paṭikūlasaññī viharati.

ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າໜ້າກຽດຊັງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມແຜ່ອະສຸພະສັນຍາໄປໃນອາລົມທີ່ໜ້າປາດຖະໜາ (ອິດຖາຣົມ) ຫຼື ມົນສิການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ. ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າໜ້າກຽດຊັງຢູ່ຢ່າງນີ້ແລ.

Kathaṃ paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī viharati? Aniṭṭhasmiñca iṭṭhasmiñca vatthusmiṃ mettāya vā pharati, dhātuto vā upasaṃharati. Evaṃ paṭikūle ca appaṭikūle ca appaṭikūlasaññī viharati.

ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງແລະບໍ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມແຜ່ເມດຕາໄປໃນອາລົມທີ່ບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາແລະໜ້າປາດຖະໜາ ຫຼື ມົນສิການໂດຍຄວາມເປັນທາດ. ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງແລະບໍ່ໜ້າກຽດຊັງວ່າບໍ່ໜ້າກຽດຊັງຢູ່ຢ່າງນີ້ແລ.

Kathaṃ appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī viharati? Iṭṭhasmiñca aniṭṭhasmiñca vatthusmiṃ asubhāya vā pharati, aniccato vā upasaṃharati. Evaṃ appaṭikūle ca paṭikūle ca paṭikūlasaññī viharati.

ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງແລະໜ້າກຽດຊັງວ່າໜ້າກຽດຊັງຢູ່ແນວໃດ? ຄື ຍ່ອມແຜ່ອະສຸພະສັນຍາໄປໃນອາລົມທີ່ໜ້າປາດຖະໜາແລະບໍ່ໜ້າປາດຖະໜາ ຫຼື ມົນສิການໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ. ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີຄວາມກຳນົດໝາຍໃນສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າກຽດຊັງແລະໜ້າກຽດຊັງວ່າໜ້າກຽດຊັງຢູ່ຢ່າງນີ້ແລ.

Kathaṃ paṭikūle ca appaṭikūle ca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako viharati sato sampajāno? Idha bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Sotena saddaṃ sutvā…pe… ghānena gandhaṃ ghāyitvā… jivhāya rasaṃ sāyitvā… kāyena [Pg.391] phoṭṭhabbaṃ phusitvā… manasā dhammaṃ viññāya neva sumano hoti na dummano, upekkhako viharati sato sampajāno. Evaṃ paṭikūle ca appaṭikūle ca tadubhayaṃ abhinivajjetvā upekkhako viharati sato sampajāno. Ayaṃ ariyā iddhi.

ພິກຂຸເວັ້ນສິ່ງທັງສອງນັ້ນ ຄື ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງແລະບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລ້ວວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່ແນວໃດ? ຄື ພິກຂຸໃນພະสาສະໜານີ້ ເຫັນຮູບດ້ວຍຕາແລ້ວ ບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ, ວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່. ໄດ້ຍິນສຽງດ້ວຍຫູ... ດົມກິ່ນດ້ວຍດັງ... ລິ້ມລົດດ້ວຍລີ້ນ... ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະດ້ວຍກາຍ... ຮູ້ແຈ້ງທຳມະຣົມດ້ວຍໃຈແລ້ວ ບໍ່ດີໃຈ ບໍ່ເສຍໃຈ, ວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່. ພິກຂຸເວັ້ນສິ່ງທັງສອງນັ້ນ ຄື ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງແລະບໍ່ໜ້າກຽດຊັງ ແລ້ວວາງເສີຍ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະຢູ່ຢ່າງນີ້ແລ. ນີ້ຮຽກວ່າ ລິດຂອງພະອະລິຍະ.

18. Katamā kammavipākajā iddhi? Sabbesaṃ pakkhīnaṃ, sabbesaṃ devānaṃ, ekaccānaṃ manussānaṃ, ekaccānaṃ vinipātikānaṃ. Ayaṃ kammavipākajā iddhi.

໑໘. ລິດທີ່ເກີດຈາກຜົນຂອງກຳ (ກຳມະວິປາກະຊາ ອິດທິ) ເປັນແນວໃດ? ຄື ລິດຂອງນົກທັງປວງ, ຂອງເທວະດາທັງປວງ, ຂອງມະນຸດບາງພວກ, ຂອງວິນິປາຕິກະອະສູນບາງພວກ. ນີ້ຮຽກວ່າ ລິດທີ່ເກີດຈາກຜົນຂອງກຳ.

Katamā puññavato iddhi? Rājā cakkavattī vehāsaṃ gacchati saddhiṃ caturaṅginiyā senāya, antamaso assabandhagopurise upādāya. Jotikassa gahapatissa puññavato iddhi, jaṭilassa gahapatissa puññavato iddhi, meṇḍakassa gahapatissa puññavato iddhi, ghositassa gahapatissa puññavato iddhi, pañcannaṃ mahāpuññānaṃ puññavato iddhi. Ayaṃ puññavato iddhi.

ລິດຂອງຜູ້ມີບຸນ (ປຸນຍະວະໂຕ ອິດທິ) ເປັນແນວໃດ? ຄື ພະຍາຈັກກະພັດສະເດັດໄປໃນອາກາດພ້ອມດ້ວຍກອງທັບມີອົງ 4 ໂດຍທີ່ສຸດແມ່ນແຕ່ຄົນລ້ຽງມ້າແລະຄົນລ້ຽງງົວ. ລິດຂອງໂຊຕິກະຄະຫະບໍດີ ເປັນລິດຂອງຜູ້ມີບຸນ, ລິດຂອງຊະຕິລະຄະຫະບໍດີ ເປັນລິດຂອງຜູ້ມີບຸນ, ລິດຂອງເມນທະກະຄະຫະບໍດີ ເປັນລິດຂອງຜູ້ມີບຸນ, ລິດຂອງໂຄສິຕະຄະຫະບໍດີ ເປັນລິດຂອງຜູ້ມີບຸນ, ລິດຂອງບຸກຄົນຜູ້ມີບຸນຫຼາຍທັງ 5 ທ່ານ ເປັນລິດຂອງຜູ້ມີບຸນ. ນີ້ຮຽກວ່າ ລິດຂອງຜູ້ມີບຸນ.

Katamā vijjāmayā iddhi? Vijjādharā vijjaṃ parijappetvā vehāsaṃ gacchanti, ākāse antalikkhe hatthimpi dassenti, assampi dassenti, rathampi dassenti, pattimpi dassenti, vividhampi senābyūhaṃ dassenti. Ayaṃ vijjāmayā iddhi.

ລິດທີ່ສຳເລັດດ້ວຍວິຊາ (ວິຊາມະຍາ ອິດທິ) ເປັນແນວໃດ? ຄື ພວກວິຊາທອນຮ່າຍມົນແລ້ວເຫາະໄປໃນອາກາດ, ສະແດງຮູບຊ້າງ, ສະແດງຮູບມ້າ, ສະແດງຮູບລົດ, ສະແດງຮູບພົນທະຫານຮາບ, ສະແດງກອງທັບຮູບແບບຕ່າງໆ ໃນອາກາດກາງຫາວ. ນີ້ຮຽກວ່າ ລິດທີ່ສຳເລັດດ້ວຍວິຊາ.

Kathaṃ tattha tattha sammā payogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi? Nekkhammena kāmacchandassa pahānaṭṭho ijjhatīti – tattha tattha sammā payogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi. Abyāpādena byāpādassa pahānaṭṭho ijjhatīti – tattha tattha sammā payogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi…pe… arahattamaggena sabbakilesānaṃ pahānaṭṭho ijjhatīti – tattha tattha sammā payogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi. Evaṃ tattha tattha sammā payogapaccayā ijjhanaṭṭhena iddhi. Imā dasa iddhiyo.

ລິດເພາະຄວາມສຳເລັດດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ເປັນແນວໃດ? ຄື ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂຳມະ ຊື່ວ່າ ລິດເພາະຄວາມສຳເລັດດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນເລື່ອງນັ້ນໆ. ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະພະຍາບາດດ້ວຍຄວາມບໍ່ພະຍາບາດ ຊື່ວ່າ ລິດເພາະຄວາມສຳເລັດດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນເລື່ອງນັ້ນໆ... ຄວາມສຳເລັດແຫ່ງປະໂຫຍດໃນການລະກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ ຊື່ວ່າ ລິດເພາະຄວາມສຳເລັດດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນເລື່ອງນັ້ນໆ. ລິດເພາະຄວາມສຳເລັດດ້ວຍການປະກອບຄວາມພຽນຢ່າງຖືກຕ້ອງໃນເລື່ອງນັ້ນໆ ເປັນຢ່າງນີ້ແລ. ນີ້ຄືລິດ 10 ປະການ.

Iddhikathā niṭṭhitā.

ຈົບເລື່ອງລິດ (ອິດທິກະຖາ).

3. Abhisamayakathā

໓. ເລື່ອງການຕັດສະຮູ້ (ອະພິສະມະຍະກະຖາ)

19. Abhisamayoti. Kena abhisameti? Cittena abhisameti.

໑໙. ທີ່ຮຽກວ່າ ການຕັດສະຮູ້ (ອະພິສະມະຍະ) ນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຫຍັງ? ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍໃຈ.

Hañci cittena abhisameti, tena hi aññāṇī abhisameti? Na aññāṇī abhisameti. Ñāṇena abhisameti.

ຫາກຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍໃຈ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຜູ້ບໍ່ມີຍານຍ່ອມຕັດສະຮູ້ຫຼື? ຜູ້ບໍ່ມີຍານບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້. ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຍານ.

Hañci [Pg.392] ñāṇena abhisameti, tena hi acittena ca ñāṇena ca acittako abhisameti? Na acittako abhisameti. Cittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຫາກຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຍານ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຜູ້ບໍ່ມີໃຈຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຍານທີ່ບໍ່ມີໃຈຫຼື? ຜູ້ບໍ່ມີໃຈບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້. ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍໃຈແລະຍານ.

Hañci cittena ca ñāṇena ca abhisameti, tena hi kāmāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na kāmāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຫາກຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍໃຈແລະຍານ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍກາມາວະຈະຣະຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍກາມາວະຈະຣະຈິດແລະຍານ.

Tena hi rūpāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na rūpāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຮູປາວະຈະຣະຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຮູປາວະຈະຣະຈິດແລະຍານ.

Tena hi arūpāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na arūpāvacaracittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍອະຣູປາວະຈະຣະຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍອະຣູປາວະຈະຣະຈິດແລະຍານ.

Tena hi kammassakatacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na kammassakatacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍກຳມັດສະກະຕາຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍກຳມັດສະກະຕາຈິດແລະຍານ.

Tena hi saccānulomikacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na saccānulomikacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍສັດຈານຸໂລມິກະຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍສັດຈານຸໂລມິກະຈິດແລະຍານ.

Tena hi atītacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na atītacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍອະດີດຕະຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍອະດີດຕະຈິດແລະຍານ.

Tena hi anāgatacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na anāgatacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍອະນາຄົດຕະຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍອະນາຄົດຕະຈິດແລະຍານ.

Tena hi paccuppannalokiyacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Na paccuppannalokiyacittena ca ñāṇena ca abhisameti. Lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍປັດຈຸບັນລະໂລກີຈິດແລະຍານຫຼື? ບໍ່ໄດ້ຕັດສະຮູ້ດ້ວຍປັດຈຸບັນລະໂລກີຈິດແລະຍານ. ແຕ່ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍປັດຈຸບັນລະຈິດແລະຍານໃນຂະນະແຫ່ງໂລກຸດຕະຣະມັກ.

Kathaṃ lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena ca ñāṇena ca abhisameti? Lokuttaramaggakkhaṇe uppādādhipateyyaṃ cittaṃ ñāṇassa hetu paccayo ca. Taṃsampayuttaṃ nirodhagocaraṃ dassanādhipateyyaṃ ñāṇaṃ cittassa hetu paccayo ca. Taṃsampayuttaṃ ñāṇaṃ nirodhagocaraṃ. Evaṃ lokuttaramaggakkhaṇe paccuppannacittena ca ñāṇena ca abhisameti.

ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍປັດຈຸບັນລະຈິດແລະຍານໃນຂະນະແຫ່ງໂລກຸດຕະຣະມັກແນວໃດ? ຄື ໃນຂະນະແຫ່ງໂລກຸດຕະຣະມັກ ຈິດທີ່ມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມເປັນເຫດແລະປັດໄຈແກ່ຍານ. ຈິດນັ້ນສຳປະຍຸດດ້ວຍຍານນັ້ນ ມີນິບພານເປັນອາລົມ. ຍານທີ່ມີການເຫັນເປັນໃຫຍ່ ຍ່ອມເປັນເຫດແລະປັດໄຈແກ່ຈິດ. ຍານນັ້ນສຳປະຍຸດດ້ວຍຈິດນັ້ນ ມີນິບພານເປັນອາລົມ. ຍ່ອມຕັດສະຮູ້ດ້ວຍປັດຈຸບັນລະຈິດແລະຍານໃນຂະນະແຫ່ງໂລກຸດຕະຣະມັກຢ່າງນີ້ແລ.

20. Kiṃ [Pg.393] nu ettakoyeva abhisamayoti? Na hi. Lokuttaramaggakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiṭṭhi, abhiniropanābhisamayo sammāsaṅkappo, pariggahābhisamayo sammāvācā, samuṭṭhānābhisamayo sammākammanto, vodānābhisamayo sammāājīvo, paggahābhisamayo sammāvāyāmo, upaṭṭhānābhisamayo sammāsati, avikkhepābhisamayo sammāsamādhi; upaṭṭhānābhisamayo satisambojjhaṅgo, pavicayābhisamayo dhammavicayasambojjhaṅgo, paggahābhisamayo vīriyasambojjhaṅgo, pharaṇābhisamayo pītisambojjhaṅgo, upasamābhisamayo passaddhisambojjhaṅgo, avikkhepābhisamayo samādhisambojjhaṅgo, paṭisaṅkhānābhisamayo upekkhāsambojjhaṅgo; assaddhiye akampiyābhisamayo saddhābalaṃ, kosajje akampiyābhisamayo vīriyabalaṃ, pamāde akampiyābhisamayo satibalaṃ, uddhacce akampiyābhisamayo samādhibalaṃ, avijjāya akampiyābhisamayo paññābalaṃ; adhimokkhābhisamayo saddhindriyaṃ, paggahābhisamayo vīriyindriyaṃ, upaṭṭhānābhisamayo satindriyaṃ, avikkhepābhisamayo samādhindriyaṃ, dassanābhisamayo paññindriyaṃ. Ādhipateyyaṭṭhena indriyābhisamayo, akampiyaṭṭhena balābhisamayo, niyyānaṭṭhena bojjhaṅgābhisamayo, hetuṭṭhena maggābhisamayo, upaṭṭhānaṭṭhena satipaṭṭhānābhisamayo, padahaṭṭhena sammappadhānābhisamayo, ijjhanaṭṭhena iddhipādābhisamayo, tathaṭṭhena saccābhisamayo, avikkhepaṭṭhena samathābhisamayo, anupassanaṭṭhena vipassanābhisamayo, ekarasaṭṭhena samathavipassanābhisamayo, anativattanaṭṭhena yuganaddhābhisamayo, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhiabhisamayo, avikkhepaṭṭhena visuddhiabhisamayo, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhiabhisamayo, muttaṭṭhena vimokkhābhisamayo, paṭivedhaṭṭhena vijjābhisamayo, pariccāgaṭṭhena vimuttiabhisamayo, samucchedaṭṭhena khaye ñāṇaṃ abhisamayo. Chando mūlaṭṭhena abhisamayo, manasikāro samuṭṭhānaṭṭhena abhisamayo, phasso samodhānaṭṭhena abhisamayo, vedanā samosaraṇaṭṭhena abhisamayo, samādhi pamukhaṭṭhena abhisamayo, sati ādhipateyyaṭṭhena abhisamayo, paññā tatuttaraṭṭhena abhisamayo, vimutti sāraṭṭhena abhisamayo, amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena abhisamayo.

໒໐. ການຕັດສະຮູ້ (ອະພິສະໄໝ) ມີພຽງເທົ່ານີ້ບໍ? ບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂລກຸດຕະຣະມັກ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເຫັນ (ທັດສະນະ) ເປັນສຳມາທິຖິ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາລົມ (ອະພິນິໂຣປະນະ) ເປັນສຳມາສັງກັບປະ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການກຳນົດຖື (ປະຣິກຄະຫະ) ເປັນສຳມາວາຈາ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການຕັ້ງຂຶ້ນ (ສະມຸດຖານະ) ເປັນສຳມາກຳມັນຕະ, การຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການຜ່ອງແຜ້ວ (ໂວທານະ) ເປັນສຳມາອາຊີວະ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການປະຄອງໄວ້ (ປັກຄະຫະ) ເປັນສຳມາວາຍາມະ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການປາກົດ (ອຸປັດຖານະ) ເປັນສຳມາສະຕິ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ (ອະວິກເຂປະ) ເປັນສຳມາສະມາທິ; ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການປາກົດ ເປັນສະຕິສັມໂພດຊົງ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເລືອກເຟັ້ນ ເປັນທັມມະວິຈະຍະສັມໂພດຊົງ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການປະຄອງໄວ້ ເປັນວິຣິຍະສັມໂພດຊົງ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການແຜ່ຊ່ານ ເປັນປີຕິສັມໂພດຊົງ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການສະຫງົບ ເປັນປັດສັດທິສັມໂພດຊົງ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິສັມໂພດຊົງ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການພິຈາລະນາ ເປັນອຸເປກຂາສັມໂພດຊົງ; ໃນຄວາມບໍ່ມີສັດທາ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເປັນສັດທາພະລະ; ໃນຄວາມກຽດຄ້ານ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເປັນວິຣິຍະພະລະ; ໃນຄວາມປະໝາດ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເປັນສະຕິພະລະ; ໃນຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ, การຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເປັນສະມາທິພະລະ; ໃນອະວິຊາ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ເປັນປັນຍາພະລະ; ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການນ້ອມໃຈເຊື່ອ ເປັນສັດທິນຊີ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການປະຄອງໄວ້ ເປັນວິຣິຍິນຊີ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການປາກົດ ເປັນສະຕິນຊີ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນສະມາທິນຊີ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເຫັນ ເປັນປັນຍິນຊີ. ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງອິນຊີ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ่, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງພະລະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງໂພດຊົງ ໂດຍອັດຖະວ່ານຳອອກຈາກທຸກ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງມັກ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນເຫດ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງສະຕິປັດຖານ ໂດຍອັດຖະວ່າປາກົດ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງສັມມັບປະທານ ໂດຍອັດຖະວ່າພຽນ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງອິດທິບາດ ໂດຍອັດຖະວ່າໃຫ້ສຳເລັດ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງສັດຈະ ໂດຍອັດຖະວ່າແທ້ຈິງ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງສະມະຖະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງວິປັດສະນາ ໂດຍອັດຖະວ່າພິຈາລະນາເຫັນ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ ໂດຍອັດຖະວ່ານີລົດດຽວ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງຍຸຄະນັດທະ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ລ່ວງເກີນກັນ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງສີລະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າສຳລວມ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງຈິດຕະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງທິຖິວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງວິໂມກ ໂດຍອັດຖະວ່າຫຼຸດພົ້ນ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງວິຊາ ໂດຍອັດຖະວ່າແທງຕະຫຼອດ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງວິມຸດຕິ ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫຼະ, ການຕັດສະຮູ້ແຫ່ງຂະຍະຍານ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັດຂາດ. ສັນທະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນມູນເຄົ້າ, ມະນະສິການ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າຕັ້ງຂຶ້ນ, ຜັດສະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມກັນ, ເວດທະນາ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າປະຊຸມພ້ອມ, ສະມາທິ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນປະທານ, ສະຕິ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນໃຫຍ່, ປັນຍາ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າຍິ່ງກວ່ານັ້ນ, ວິມຸດຕິ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນແກ່ນສານ, ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ.

21. Kiṃ [Pg.394] nu ettakoyeva abhisamayoti? Na hi. Sotāpattimaggakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiṭṭhi…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena abhisamayo.

໒໑. ການຕັດສະຮູ້ ມີພຽງເທົ່ານີ້ບໍ? ບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິມັກ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເຫັນ ເປັນສຳມາທິຖິ... ລະ... ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ.

Kiṃ nu ettakoyeva abhisamayoti? Na hi. Sotāpattiphalakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiṭṭhi…pe… paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ abhisamayo. Chando mūlaṭṭhena abhisamayo…pe… amatogadhaṃ 5 nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena abhisamayo.

An ການຕັດສະຮູ້ ມີພຽງເທົ່ານີ້ບໍ? ບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ. ໃນຂະນະແຫ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເຫັນ ເປັນສຳມາທິຖິ... ລະ... ຍານໃນຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫງົບລະງັບ. ສັນທະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນມູນເຄົ້າ... ລະ... ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ.

Kiṃ nu ettakoyeva abhisamayoti?

ການຕັດສະຮູ້ ມີພຽງເທົ່ານີ້ບໍ?

Na hi. Sakadāgāmimaggakkhaṇe…pe… sakadāgāmiphalakkhaṇe… anāgāmimaggakkhaṇe… anāgāmiphalakkhaṇe… arahattamaggakkhaṇe…pe… arahattaphalakkhaṇe dassanābhisamayo sammādiṭṭhi, abhiniropanābhisamayo sammāsaṅkappo…pe… paṭippassaddhaṭṭhena anuppāde ñāṇaṃ abhisamayo. Chando mūlaṭṭhena abhisamayo…pe… amatogadhaṃ nibbānaṃ pariyosānaṭṭhena abhisamayo.

ບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ. ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີມັກ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງສະກະທາຄາມີຜົນ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີມັກ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະນາຄາມີຜົນ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ... ລະ... ໃນຂະນະແຫ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການເຫັນ ເປັນສຳມາທິຖິ, ການຕັດສະຮູ້ດ້ວຍການຍົກຂຶ້ນສູ່ອາລົມ ເປັນສຳມາສັງກັບປະ... ລະ... ຍານໃນຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າສະຫງົບລະງັບ. ສັນທະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນມູນເຄົ້າ... ລະ... ພະນິພານອັນຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ເປັນການຕັດສະຮູ້ ໂດຍອັດຖະວ່າເປັນທີ່ສຸດ.

Yvāyaṃ kilese pajahati, atīte kilese pajahati…pe… anāgate kilese pajahati, paccuppanne kilese pajahati, atīte kilese pajahatīti. Hañci atīte kilese pajahati, tena hi khīṇaṃ khepeti, niruddhaṃ nirodheti, vigataṃ vigameti, atthaṅgataṃ atthaṅgameti, atītaṃ yaṃ na atthi taṃ pajahatīti? Na atīte kilese pajahatīti. Anāgate kilese pajahatīti. Hañci anāgate kilese pajahati, tena hi ajātaṃ pajahati, anibbattaṃ pajahati, anuppannaṃ pajahati, apātubhūtaṃ pajahati, anāgataṃ yaṃ na atthi taṃ pajahatīti? Na anāgate kilese pajahatīti. Paccuppanne kilese pajahatīti. Hañci paccuppanne kilese pajahati, tena hi ratto rāgaṃ pajahati, duṭṭho dosaṃ pajahati, mūḷho mohaṃ pajahati, vinibaddho mānaṃ pajahati, parāmaṭṭho diṭṭhiṃ pajahati,

ບຸກຄົນໃດລະກິເລດທັງຫຼາຍ, ລະກິເລດທີ່ເປັນອະດີດ... ລະ... ລະກິເລດທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ລະກິເລດທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ. ຖ້າວ່າ ລະກິເລດທີ່ເປັນອະດີດ, ຖ້າເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະອະລິຍະບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າເຮັດກິເລດທີ່ສິ້ນໄປແລ້ວໃຫ້ສິ້ນໄປອີກ, ເຮັດກິເລດທີ່ດັບໄປແລ້ວໃຫ້ດັບໄປອີກ, ເຮັດກິເລດທີ່ປາສະຈາກໄປແລ້ວໃຫ້ປາສະຈາກໄປອີກ, ເຮັດກิເລດທີ່ດັບລັບໄປແລ້ວໃຫ້ດັບລັບໄປອີກ, ຊື່ວ່າລະສິ່ງທີ່ເປັນອະດີດອັນບໍ່ມີຢູ່ບໍ? ບໍ່ແມ່ນລະກິເລດທີ່ເປັນອະດີດ. ລະກິເລດທີ່ເປັນອະນາຄົດ. ຖ້າວ່າ ລະກິເລດທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ຖ້າເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພຣະອະລິຍະບຸກຄົນນັ້ນ ຊື່ວ່າລະກິເລດທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ, ລະກິເລດທີ່ຍັງບໍ່ບັງເກີດ, ລະກິເລດທີ່ຍັງບໍ່ອຸບັດ, ລະກິເລດທີ່ຍັງບໍ່ປາກົດ, ຊື່ວ່າລະສິ່ງທີ່ເປັນອະນາຄົດອັນບໍ່ມີຢູ່ບໍ? ບໍ່ແມ່ນລະກິເລດທີ່ເປັນອະນາຄົດ. ລະກິເລດທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ. ຖ້າວ່າ ລະກິເລດທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ, ຖ້າເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຜູ້ທີ່ກຳໜັດແລ້ວ ຊື່ວ່າລະລາຄະ, ຜູ້ທີ່ປະທຸສະຮ້າຍແລ້ວ ຊື່ວ່າລະໂທສະ, ຜູ້ທີ່ຫຼົງແລ້ວ ຊື່ວ່າລະໂມຫະ, ຜູ້ທີ່ຜູກພັນແລ້ວ ຊື່ວ່າລະມານะ, ຜູ້ທີ່ລູບຄຳແລ້ວ ຊື່ວ່າລະທິຖິ,

Vikkhepagato uddhaccaṃ pajahati, aniṭṭhaṅgato vicikicchaṃ pajahati, thāmagato anusayaṃ pajahati, kaṇhasukkadhammā yuganaddhā samameva vattanti, saṃkilesikā maggabhāvanā hoti?

ຜູ້ທີ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຊື່ວ່າລະອຸດທັດຈະ, ຜູ້ທີ່ບໍ່ຕົກລົງໃຈ ຊື່ວ່າລະວິຈິກິດສາ, ຜູ້ທີ່ເຖິງຄວາມໝັ້ນຄົງ ຊື່ວ່າລະອະນຸໄສ, ທັມທັງຫຼາຍຝ່າຍດຳແລະຝ່າຍຂາວ ຍ່ອມເປັນໄປຄູ່ກັນສະເໝີກັນ, ມັກຄະພາວະນາ ເປັນໄປກັບດ້ວຍກິເລດ (ສັງກິເລສິກະ) ບໍ?

Na hi atīte kilese pajahati, na anāgate kilese pajahati, na paccuppanne kilese pajahatīti. Hañci na atīte kilese pajahati, na [Pg.395] anāgate…pe… na paccuppanne kilese pajahati, tena hi natthi maggabhāvanā, natthi phalasacchikiriyā, natthi kilesappahānaṃ, natthi dhammābhisamayoti? Atthi maggabhāvanā, atthi phalasacchikiriyā, atthi kilesappahānaṃ, atthi dhammābhisamayo. Yathā kathaṃ viya? Seyyathāpi taruṇo rukkho ajātaphalo. Tamenaṃ puriso mūlaṃ chindeyya. Ye tassa rukkhassa ajātaphalā, te ajātāyeva na jāyanti, anibbattāyeva na nibbattanti, anuppannāyeva na uppajjanti, apātubhūtāyeva na pātubhavanti. Evamevaṃ uppādo hetu, uppādo paccayo kilesānaṃ nibbattiyāti. Uppāde ādīnavaṃ disvā anuppāde cittaṃ pakkhandati. Anuppāde cittassa pakkhandattā ye uppādapaccayā kilesā nibbatteyyuṃ, te ajātāyeva na jāyanti, anibbattāyeva na nibbattanti, anuppannāyeva na uppajjanti, apātubhūtāyeva na pātubhavanti. Evaṃ hetunirodhā dukkhanirodho. Pavattaṃ hetu, nimittaṃ hetu, āyūhanā hetu. Āyūhanā paccayo kilesānaṃ nibbattiyāti. Āyūhane ādīnavaṃ disvā anāyūhane cittaṃ pakkhandati. Anāyūhane cittassa pakkhandattā, ye āyūhanapaccayā kilesā nibbatteyyuṃ, te ajātāyeva na jāyanti, anibbattāyeva na nibbattanti, anuppannāyeva na uppajjanti, apātubhūtāyeva na pātubhavanti. Evaṃ hetunirodhā dukkhanirodho. Evaṃ atthi maggabhāvanā, atthi phalasacchikiriyā, atthi kilesappahānaṃ, atthi dhammābhisamayoti.

ບໍ່ແມ່ນເຊັ່ນນັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ລະກິເລດທີ່ເປັນອະດີດ, ບໍ່ໄດ້ລະກິເລດທີ່ເປັນອະນາຄົດ, ບໍ່ໄດ້ລະກິເລດທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ. ຖ້າວ່າ ບໍ່ໄດ້ລະກິເລດທີ່ເປັນອະດີດ, ບໍ່ໄດ້ລະກິເລດທີ່ເປັນອະນາຄົດ... ລະ... ບໍ່ໄດ້ລະກິເລດທີ່ເປັນປັດຈຸບັນ, ຖ້າເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ມັກຄະພາວະນາ ກໍບໍ່ມີ, ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຜົນ ກໍບໍ່ມີ, ການລະກິເລດ ກໍບໍ່ມີ, ການຕັດສະຮູ້ທັມ ກໍບໍ່ມີບໍ? ມັກຄະພາວະນາ ມີຢູ່, ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຜົນ ມີຢູ່, ການລະກິເລດ ມີຢູ່, ການຕັດສະຮູ້ທັມ ມີຢູ່. ປຽບເໝືອນຫຍັງ? ປຽບເໝືອນຕົ້ນໄມ້ອ່ອນທີ່ຍັງບໍ່ມີໝາກ, ບຸລຸດຕັດຮາກແຫ່ງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນ, ໝາກທັງຫຼາຍຂອງຕົ້ນໄມ້ນັ້ນທີ່ຍັງບໍ່ເກີດ ກໍຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເລີຍ, ທີ່ຍັງບໍ່ບັງເກີດ ກໍຍ່ອມບໍ່ບັງເກີດເລີຍ, ທີ່ຍັງບໍ່ອຸບັດ ກໍຍ່ອມບໍ່ອຸບັດເລີຍ, ທີ່ຍັງບໍ່ປາກົດ ກໍຍ່ອມບໍ່ປາກົດເລີຍ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ ຄວາມເກີດຂຶ້ນ (ອຸບປາດ) ເປັນເຫດ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບັງເກີດແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ. ເມື່ອເຫັນໂທດໃນຄວາມເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຈິດຍ່ອມແລ່ນໄປໃນຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ (ອະນຸບປາດ). ເພາະຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງຈິດໃນຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນ, ກິເລດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ພຶງບັງເກີດເພาະຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນປັດໄຈ, ກິເລດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເລີຍ, ຍ່ອມບໍ່ບັງເກີດເລີຍ, ຍ່ອມບໍ່ອຸບັດເລີຍ, ຍ່ອມບໍ່ປາກົດເລີຍ. ຄວາມດັບທຸກ ຍ່ອມມີເພາະຄວາມດັບແຫ່ງເຫດ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ. ຄວາມເປັນໄປ (ປະວັດຕະ) ເປັນເຫດ, ນິມິດ ເປັນເຫດ, ຄວາມພະຍາຍາມ (ອາຍູຫະນະ) ເປັນເຫດ, ຄວາມພະຍາຍາມເປັນປັດໄຈ ເພື່ອຄວາມບັງເກີດແຫ່ງກິເລດທັງຫຼາຍ. ເມື່ອເຫັນໂທດໃນຄວາມພະຍາຍາມແລ້ວ ຈິດຍ່ອມແລ່ນໄປໃນຄວາມບໍ່ພະຍາຍາມ. ເພາະຄວາມແລ່ນໄປແຫ່ງຈິດໃນຄວາມບໍ່ພະຍາຍາມ, ກິເລດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ພຶງບັງເກີດເພາະຄວາມພະຍາຍາມເປັນປັດໄຈ, ກິເລດເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ເກີດຂຶ້ນເລີຍ, ຍ່ອມບໍ່ບັງເກີດເລີຍ, ຍ່ອມບໍ່ອຸບັດເລີຍ, ຍ່ອມບໍ່ປາກົດເລີຍ. ຄວາມດັບທຸກ ຍ່ອມມີເພາະຄວາມດັບແຫ່ງເຫດ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ. ມັກຄະພາວະນາ ມີຢູ່, ການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງຜົນ ມີຢູ່, ການລະກິເລດ ມີຢູ່, ການຕັດສະຮູ້ທັມ ມີຢູ່ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

Abhisamayakathā niṭṭhitā.

ຈົບ ອະພิສະໄໝກະຖາ.

4. Vivekakathā

໔. ວິເວກະກະຖາ

22. Sāvatthinidānaṃ. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci balakaraṇīyā kammantā karīyanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete balakaraṇīyā kammantā karīyanti, evamevaṃ, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti.

໒໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່... (ສາວັດຖີນິທານ). “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນການງານທັງຫຼາຍທີ່ຕ້ອງເຮັດດ້ວຍກຳລັງ ທີ່ບຸກຄົນເຮັດຢູ່ທັງໝົດ, ການງານທັງໝົດນັ້ນ ບຸກຄົນອາໄສແຜ່ນດິນ ຕັ້ງຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ຈຶ່ງເຮັດການງານທີ່ຕ້ອງເຮັດດ້ວຍກຳລັງເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້, ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີລ ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລ ຍ່ອມຈະເລີນອະລິຍະມັກມີອົງ 8, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອະລິຍະມັກມີອົງ 8.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti? Idha, bhikkhave, bhikkhu [Pg.396] sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Sammāsaṅkappaṃ…pe… sammāvācaṃ… sammākammantaṃ… sammāājīvaṃ… sammāvāyāmaṃ… sammāsatiṃ… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāveti, ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaroti.

“Kathañca, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີລ ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລ ຍ່ອມຈະເລີນອະລິຍະມັກມີອົງ 8, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນສຳມາທິຖິ ອັນອາໄສວິເວກ ອັນອາໄສວິຣາກ ອັນອາໄສນິໂຣດ ອັນນ້ອມໄປໃນການສະຫຼະ. ຍ່ອມຈະເລີນສຳມາສັງກັບປະ... ລະ... ສຳມາວາຈາ... ສຳມາກຳມັນຕະ... ສຳມາອາຊີວະ... ສຳມາວາຍາມະ... ສຳມາສະຕິ... ຍ່ອມຈະເລີນສຳມາສະມາທິ ອັນອາໄສວິເວກ ອັນອາໄສວິຣາກ ອັນອາໄສນິໂຣດ ອັນນ້ອມໄປໃນການສະຫຼະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີລ ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລ ຍ່ອມຈະເລີນອະລິຍະມັກມີອົງ 8, ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ຢ່າງນີ້ແລ.

23. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci bījagāmabhūtagāmā vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete bījagāmabhūtagāmā vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesu.

໒໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນພືດຊະນິດໃດໜຶ່ງ ແລະໄມ້ຊະນິດໃດໜຶ່ງ ທີ່ເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ, ພືດແລະໄມ້ທັງໝົດນັ້ນ ອາໄສແຜ່ນດິນ ຕັ້ງຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ຈຶ່ງເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ຢ່າງນັ້ນ, ເຖິງຢ່າງໃດກໍດີ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີລ ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລ ເມື່ອຈະເລີນອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນທັມທັງຫຼາຍ ຢ່າງນັ້ນແລ.

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesu? Idha, bhikkhave, bhikkhu sammādiṭṭhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Sammāsaṅkappaṃ bhāveti…pe… sammāvācaṃ bhāveti… sammākammantaṃ bhāveti… sammāājīvaṃ bhāveti… sammāvāyāmaṃ bhāveti… sammāsatiṃ bhāveti… sammāsamādhiṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bhāvento ariyaṃ aṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ bahulīkaronto vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesū’’ti.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີລ ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລ ເມື່ອຈະເລີນອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນທັມທັງຫຼາຍ ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນສຳມາທິຖິ ອັນອາໄສວິເວກ ອັນອາໄສວິຣາກ ອັນອາໄສນິໂຣດ ອັນນ້ອມໄປໃນການສະຫຼະ. ຍ່ອມຈະເລີນສຳມາສັງກັບປະ ຍ່ອມຈະເລີນ... ລະ... ສຳມາວາຈາ ຍ່ອມຈະເລີນ... ສຳມາກຳມັນຕະ ຍ່ອມຈະເລີນ... ສຳມາອາຊີວະ ຍ່ອມຈະເລີນ... ສຳມາວາຍາມະ ຍ່ອມຈະເລີນ... ສຳມາສະຕິ ຍ່ອມຈະເລີນ... ສຳມາສະມາທິ ອັນອາໄສວິເວກ ອັນອາໄສວິຣາກ ອັນອາໄສນິໂຣດ ອັນນ້ອມໄປໃນການສະຫຼະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີລ ຕັ້ງຢູ່ໃນສີລ ເມື່ອຈະເລີນອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ເມື່ອເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອະລິຍະມັກມີອົງ 8 ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນທັມທັງຫຼາຍ ຢ່າງນີ້ແລ”.

1. Maggaṅganiddeso

໑. ມັກຄັງຄະນິເທດ

24. Sammādiṭṭhiyā pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayā. Sammāsaṅkappassa…pe… sammāvācāya… sammākammantassa… sammāājīvassa… sammāvāyāmassa… sammāsatiyā… sammāsamādhissa pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayā.

໒໔. ວິເວກ ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນິໂຣດ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິສໄສ ໑໒ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ (ຍ່ອມມີ). ແຫ່ງສັມມາສັງກັບປະ... ຯລຯ... ແຫ່ງສັມມາວາຈາ... ແຫ່ງສັມມາກັມມັນຕະ... ແຫ່ງສັມມາອາຊີວະ... ແຫ່ງສັມມາວາຍາມະ... ແຫ່ງສັມມາສະຕິ... ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ ກໍມີວິເວກ ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນິໂຣດ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິສໄສ ໑໒ ປະການ (ຍ່ອມມີ).

Sammādiṭṭhiyā [Pg.397] katame pañca vivekā? Vikkhambhanaviveko, tadaṅgaviveko samucchedaviveko, paṭippassaddhiviveko, nissaraṇaviveko. Vikkhambhanaviveko ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅgaviveko ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedaviveko ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhiviveko ca phalakkhaṇe, nissaraṇaviveko ca nirodho nibbānaṃ. Sammādiṭṭhiyā ime pañca vivekā. Imesu pañcasu vivekesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ.

ວິເວກ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະວິເວກ, ຕະທັງຄະວິເвок, ສະມຸດເຊທະວິເວກ, ປະຕິປັດສັທທິວິເວກ, ນິສສະຣະນະວິເວກ. ວິກຂັມພະນະວິເວກ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະວິເວກ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະວິເວກ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິວິເວກ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະວິເວກ ຄືນິໂຣດແລະນິບພານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືວິເວກ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ. ໃນວິເວກ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ.

Sammādiṭṭhiyā katame pañca virāgā? Vikkhambhanavirāgo, tadaṅgavirāgo, samucchedavirāgo, paṭippassaddhivirāgo, nissaraṇavirāgo. Vikkhambhanavirāgo ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅgavirāgo ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedavirāgo ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhivirāgo ca phalakkhaṇe, nissaraṇavirāgo ca nirodho nibbānaṃ. Sammādiṭṭhiyā ime pañca virāgā. Imesu pañcasu virāgesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ.

ວິຣາຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະວິຣາຄະ, ຕະທັງຄະວິຣາຄະ, ສະມຸດເຊທະວິຣາຄະ, ປະຕິປັດສັທທິວິຣາຄະ, ນິສສະຣະນະວິຣາຄະ. ວິກຂັມພະນະວິຣາຄະ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະວິຣາຄະ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະວິຣາຄະ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິວິຣາຄະ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະວິຣາຄະ ຄືນິໂຣດແລະນິບພານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືວິຣາຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ. ໃນວິຣາຄະ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ.

Sammādiṭṭhiyā katame pañca nirodhā? Vikkhambhananirodho, tadaṅganirodho, samucchedanirodho, paṭippassaddhinirodho, nissaraṇanirodho. Vikkhambhananirodho ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅganirodho ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedanirodho ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhinirodho ca phalakkhaṇe, nissaraṇanirodho ca amatā dhātu. Sammādiṭṭhiyā ime pañca nirodhā. Imesu pañcasu nirodhesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ.

ນິໂຣດ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທิຕຖິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະນິໂຣດ, ຕະທັງຄະນິໂຣດ, ສະມຸດເຊທະນິໂຣດ, ປະຕິປັດສັທທິນິໂຣດ, ນິສສະຣະນະນິໂຣດ. ວິກຂັມພະນະນິໂຣດ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະນິໂຣດ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະນິໂຣດ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິນິໂຣດ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະນິໂຣດ ຄືອະມະຕະທາດ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືນິໂຣດ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ. ໃນນິໂຣດ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ.

Sammādiṭṭhiyā katame pañca vossaggā? Vikkhambhanavossaggo, tadaṅgavossaggo, samucchedavossaggo, paṭippassaddhivossaggo, nissaraṇavossaggo. Vikkhambhanavossaggo ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅgavossaggo ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedavossaggo ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhivossaggo ca phalakkhaṇe, nissaraṇavossaggo ca nirodho nibbānaṃ. Sammādiṭṭhiyā ime pañca vossaggā. Imesu pañcasu vossaggesu chandajāto hoti [Pg.398] saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. Sammādiṭṭhiyā ime pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayā.

ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະໂວສສັກຄະ, ຕະທັງຄະໂວສສັກຄະ, ສະມຸດເຊທະໂວສສັກຄະ, ປະຕິປັດສັທທິໂວສສັກຄະ, ນິສສະຣະນະໂວສສັກຄະ. ວິກຂັມພະນະໂວສສັກຄະ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະໂວສສັກຄະ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະໂວສສັກຄະ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິໂວສສັກຄະ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະໂວສສັກຄະ ຄືນິໂຣດແລະນິບພານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທิຕຖິ. ໃນໂວສສັກຄະ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິເວກ ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນິໂຣດ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິສໄສ ໑໒ ປະການ ແຫ່ງສັມມາທິຕຖິ.

25. Sammāsaṅkappassa …pe… sammāvācāya… sammākammantassa… sammāājīvassa… sammāvāyāmassa… sammāsatiyā… sammāsamādhissa katame pañca vivekā? Vikkhambhanaviveko, tadaṅgaviveko, samucchedaviveko, paṭippassaddhiviveko, nissaraṇaviveko. Vikkhambhanaviveko ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅgaviveko ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedaviveko ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhiviveko ca phalakkhaṇe nissaraṇaviveko ca nirodho nibbānaṃ. Sammāsamādhissa ime pañca vivekā. Imesu pañcasu vivekesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ.

໒໕. ແຫ່ງສັມມາສັງກັບປະ... ຯລຯ... ແຫ່ງສັມມາວາຈາ... ແຫ່ງສັມມາກັມມັນຕະ... ແຫ່ງສັມມາອາຊີວະ... ແຫ່ງສັມມາວາຍາມະ... ແຫ່ງສັມມາສະຕິ... ວິເວກ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະວິເວກ, ຕະທັງຄະວິເວກ, ສະມຸດເຊທະວິເວກ, ປະຕິປັດສັທທິວິເວກ, ນິສສະຣະນະວິເວກ. ວິກຂັມພະນະວິເວກ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະວິເວກ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະວິເວກ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສิ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິວິເວກ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະວິເວກ ຄືນິໂຣດແລະນິບພານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືວິເວກ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ. ໃນວິເວກ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ.

Sammāsamādhissa katame pañca virāgā? Vikkhambhanavirāgo, tadaṅgavirāgo, samucchedavirāgo, paṭippassaddhivirāgo, nissaraṇavirāgo. Vikkhambhanavirāgo ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅgavirāgo ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedavirāgo ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhivirāgo ca phalakkhaṇe, nissaraṇavirāgo ca nirodho nibbānaṃ. Sammāsamādhissa ime pañca virāgā. Imesu pañcasu virāgesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ.

ວິຣາຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະວິຣາຄະ, ຕະທັງຄະວິຣາຄະ, ສະມຸດເຊທະວິຣາຄະ, ປະຕິປັດສັທທິວິຣາຄະ, ນິສສະຣະນະວິຣາຄະ. ວິກຂັມພະນະວິຣາຄະ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະວິຣາຄະ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະວິຣາຄະ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິວິຣາຄະ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະວິຣາຄະ ຄືນິໂຣດແລະນິບພານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືວິຣາຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ. ໃນວິຣາຄະ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ.

Sammāsamādhissa katame pañca nirodhā? Vikkhambhananirodho, tadaṅganirodho, samucchedanirodho, paṭippassaddhinirodho, nissaraṇanirodho. Vikkhambhananirodho ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅganirodho ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedanirodho ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhinirodho ca phalakkhaṇe, nissaraṇanirodho ca amatā dhātu. Sammāsamādhissa ime pañca nirodhā. Imesu pañcasu nirodhesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ.

ນິໂຣດ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະນິໂຣດ, ຕະທັງຄະນິໂຣດ, ສະມຸດເຊທະນິໂຣດ, ປະຕິປັດສັທທິນິໂຣດ, ນິສສະຣະນະນິໂຣດ. ວິກຂັມພະນະນິໂຣດ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະນິໂຣດ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະນິໂຣດ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິນິໂຣດ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະນິໂຣດ ຄືອະມະຕະທາດ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືນິໂຣດ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ. ໃນນິໂຣດ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ.

Sammāsamādhissa katame pañca vossaggā? Vikkhambhanavossaggo, tadaṅgavossaggo, samucchedavossaggo, paṭippassaddhivossaggo, nissaraṇavossaggo. Vikkhambhanavossaggo ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅgavossaggo ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedavossaggo ca lokuttaraṃ [Pg.399] khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhivossaggo ca phalakkhaṇe, nissaraṇavossaggo ca nirodho nibbānaṃ. Sammāsamādhissa ime pañca vossaggā. Imesu pañcasu vossaggesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ. Sammāsamādhissa ime pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayā.

ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະໂວສສັກຄະ, ຕະທັງຄະໂວສສັກຄະ, ສະມຸດເຊທະໂວສສັກຄະ, ປະຕິປັດສັທທິໂວສສັກຄະ, ນິສສະຣະນະໂວສສັກຄະ. ວິກຂັມພະນະໂວສສັກຄະ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະໂວສສັກຄະ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະໂວສສັກຄະ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິໂວສສັກຄະ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະໂວສສັກຄະ ຄືນິໂຣດແລະນິບພານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ. ໃນໂວສສັກຄະ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິເວກ ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນິໂຣດ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິສໄສ ໑໒ ປະການ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ.

26. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci balakaraṇīyā kammantā karīyanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete balakaraṇīyā kammantā karīyanti; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya satta bojjhaṅge bhāveti, satta bojjhaṅge bahulīkaroti…pe… satta bojjhaṅge bhāvento satta bojjhaṅge bahulīkaronto vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesu…pe… pañca balāni bhāveti, pañca balāni bahulīkaroti…pe… pañca balāni bhāvento pañca balāni bahulīkaronto vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesu…pe… pañcindriyāni bhāveti, pañcindriyāni bahulīkaroti…pe….

໒໖. "ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນການງານທັງຫຼາຍທີ່ຕ້ອງເຮັດດ້ວຍກຳລັງ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ບຸກຄົນເຮັດຢູ່, ການງານທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມອາໄສແຜ່ນດິນ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ຈຶ່ງເຮັດໄດ້ ຢ່າງນັ້ນ; ຢ່າງນັ້ນນັ້ນແລ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີນ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສີນ ແລ້ວຈະເລີນໂພດຊົງ ໗ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂພດຊົງ ໗ ປະການ... ຯລຯ... ເມື່ອຈະເລີນໂພດຊົງ ໗ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂພດຊົງ ໗ ປະການ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຄວາມໄພບູນໃນທັມທັງຫຼາຍ... ຯລຯ... ຈະເລີນພະລະ ໕ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງພະລະ ໕ ປະການ... ຯລຯ... ເມື່ອຈະເລີນພະລະ ໕ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງພະລະ ໕ ປະການ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຄວາມໄພບູນໃນທັມທັງຫຼາຍ... ຯລຯ... ຈະເລີນອິນຊີ ໕ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ... ຯລຯ..."

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, ye keci bījagāmabhūtagāmā vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti, sabbe te pathaviṃ nissāya pathaviyaṃ patiṭṭhāya evamete bījagāmabhūtagāmā vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti, evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesu.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນພືດຄາມແລະພູດຄາມ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ທີ່ເຖິງຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຄວາມໄພບູນ, ພືດຄາມແລະພູດຄາມທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມອາໄສແຜ່ນດິນ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ເທິງແຜ່ນດິນ ຈຶ່ງເຖິງຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຄວາມໄພບູນ ຢ່າງນັ້ນ; ຢ່າງນັ້ນນັ້ນແລ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸອາໄສສີນ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສີນ ເມື່ອຈະເລີນອິນຊີ ໕ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຄວາມໄພບູນໃນທັມທັງຫຼາຍ."

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya sīle patiṭṭhāya pañcindriyāni bhāvento pañcindriyāni bahulīkaronto vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ pāpuṇāti dhammesu? Idha, bhikkhave, bhikkhu saddhindriyaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Vīriyindriyaṃ bhāveti…pe… satindriyaṃ bhāveti…pe… samādhindriyaṃ bhāveti…pe… paññindriyaṃ bhāveti vivekanissitaṃ virāganissitaṃ nirodhanissitaṃ vossaggapariṇāmiṃ. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sīlaṃ nissāya…pe… pāpuṇāti dhammesū’’ti.

"ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸອາໄສສີນ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນສີນ ເມື່ອຈະເລີນອິນຊີ ໕ ປະການ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງອິນຊີ ໕ ປະການ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຄວາມໄພບູນໃນທັມທັງຫຼາຍ ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຈະເລີນສັດທິນຊີ ອັນອາໄສວິເວກ ອາໄສວິຣາຄະ ອາໄສນິໂຣດ ອັນນ້ອມໄປໃນໂວສສັກຄະ. ຍ່ອມຈະເລີນວິຣິຍິນຊີ... ຯລຯ... ຍ່ອມຈະເລີນສະຕິນຊີ... ຯລຯ... ຍ່ອມຈະເລີນສະມາທິນຊີ... ຯລຯ... ຍ່ອມຈະເລີນປັນຍິນຊີ ອັນອາໄສວິເວກ ອາໄສວິຣາຄະ ອາໄສນິໂຣດ ອັນນ້ອມໄປໃນໂວສສັກຄະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸອາໄສສີນ... ຯລຯ... ຍ່ອມເຖິງ (ຄວາມຈະເລີນ ຄວາມງອກງາມ ຄວາມໄພບູນ) ໃນທັມທັງຫຼາຍ."

2. Indriyaniddeso

໒. ອິນທຣິຍນິເທດ

27. Saddhindriyassa pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayā. Vīriyindriyassa…pe… satindriyassa… samādhindriyassa… paññindriyassa [Pg.400] pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayā.

໒໗. ວິເвок ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນິໂຣດ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິສໄສ ໑໒ ປະການ ແຫ່ງສັດທິນຊີ (ຍ່ອມມີ). ແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ... ຯລຯ... ແຫ່ງສະຕິນຊີ... ແຫ່ງສະມາທິນຊີ... ແຫ່ງປັນຍິນຊີ ກໍມີວິເວກ ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນິໂຣດ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິສໄສ ໑໒ ປະການ (ຍ່ອມມີ).

Saddhindriyassa katame pañca vivekā? Vikkhambhanaviveko, tadaṅgaviveko, samucchedaviveko, paṭippassaddhiviveko, nissaraṇaviveko. Vikkhambhanaviveko ca nīvaraṇānaṃ paṭhamajjhānaṃ bhāvayato, tadaṅgaviveko ca diṭṭhigatānaṃ nibbedhabhāgiyaṃ samādhiṃ bhāvayato, samucchedaviveko ca lokuttaraṃ khayagāmimaggaṃ bhāvayato, paṭippassaddhiviveko ca phalakkhaṇe, nissaraṇaviveko ca nirodho nibbānaṃ. Saddhindriyassa ime pañca vivekā. Imesu pañcasu vivekesu chandajāto hoti saddhādhimutto, cittañcassa svādhiṭṭhitaṃ…pe… saddhindriyassa ime pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayā.

ວິເວກ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັດທິນຊີ ເປັນໄນໃດ? ຄື ວິກຂັມພະນະວິເວກ, ຕະທັງຄະວິເວກ, ສະມຸດເຊທະວິເວກ, ປະຕິປັດສັທທິວິເວກ, ນິສສະຣະນະວິເວກ. ວິກຂັມພະນະວິເວກ ແຫ່ງນີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນປະຖົມມະຊານ, ຕະທັງຄະວິເວກ ແຫ່ງທິຕຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນສະມາທິອັນເປັນສ່ວນແຫ່ງການຊຳແລກກິເລດ, ສະມຸດເຊທະວິເວກ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຈະເລີນໂລກຸດຕະຣະມັກອັນເປັນທາງໄປສູ່ຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ), ປະຕິປັດສັທທິວິເວກ ຍ່ອມມີໃນຂະນະແຫ່ງຜົນ, ນິສສະຣະນະວິເວກ ຄືນິໂຣດແລະນິບພານ. ເຫຼົ່ານີ້ຄືວິເວກ ໕ ປະການ ແຫ່ງສັດທິນຊີ. ໃນວິເວກ ໕ ປະການນີ້ ຄວາມພໍໃຈຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໃຈເຊື່ອດ້ວຍສັດທາ ແລະຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ດີແລ້ວ... ຯລຯ... ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິເວກ ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນິໂຣດ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິສໄສ ໑໒ ປະການ ແຫ່ງສັດທິນຊີ.

Vīriyindriyassa…pe… satindriyassa…pe… samādhindriyassa… paññindriyassa katame pañca vivekā? Vikkhambhanaviveko, tadaṅgaviveko, samucchedaviveko, paṭippassaddhiviveko, nissaraṇaviveko…pe… paññindriyassa ime pañca vivekā, pañca virāgā, pañca nirodhā, pañca vossaggā, dvādasa nissayāti.

ວິເວກ ໕ ປະການ ແຫ່ງວິຣິຍິນຊີ...ຯລຯ... ແຫ່ງສະຕິນຊີ...ຯລຯ... ແຫ່ງສະມາທິນຊີ... ແຫ່ງປັນຍິນຊີ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ວິກຂັມພະນະວິເວກ, ຕະທັງຄະວິເວກ, ສະມຸດເສທະວິເວກ, ປະຕິປັດສັດທິວິເວກ, ນິດສະຣະນະວິເວກ...ຯລຯ... ເຫຼົ່ານີ້ຄື ວິເວກ ໕ ປະການ, ວິຣາຄະ ໕ ປະການ, ນิໂຣທະ ໕ ປະການ, ໂວສສັກຄະ ໕ ປະການ, ນິດໄສ ໑໒ ປະການ ແຫ່ງປັນຍິນຊີ.

Vivekakathā niṭṭhitā.

ວິເວກກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

5. Cariyākathā

໕. ຈະຣິຍາກະຖາ

28. Cariyāti, aṭṭha cariyāyo – iriyāpathacariyā, āyatanacariyā, saticariyā, samādhicariyā, ñāṇacariyā, maggacariyā, patticariyā, lokatthacariyāti.

໒໘. ໃນຄຳວ່າ ຈະຣິຍາ ນັ້ນ, ຈະຣິຍາ (ຄວາມປະພຶດ) ມີ ໘ ປະການ ຄື: ອິຣິຍາປະຖະຈະຣິຍາ, ອາຍະຕະນະຈະຣິຍາ, ສະຕິຈະຣິຍາ, ສະມາທິຈະຣິຍາ, ຍານະຈະຣິຍາ, ມັກຄະຈະຣິຍາ, ປັດຕິຈະຣິຍາ, ໂລກັດຖະຈະຣິຍາ.

Iriyāpathacariyāti catūsu iriyāpathesu. Āyatanacariyāti chasu ajjhattikabāhiresu āyatanesu. Saticariyāti catūsu satipaṭṭhānesu. Samādhicariyāti catūsu jhānesu. Ñāṇacariyāti catūsu ariyasaccesu. Maggacariyāti catūsu ariyamaggesu. Patticariyāti catūsu sāmaññaphalesu. Lokatthacariyāti tathāgatesu arahantesu sammāsambuddhesu padese paccekabuddhesu padese sāvakesu.

ອິຣິຍາປະຖະຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອິຣິຍາບົດ ໔. ອາຍະຕະນະຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອາຍະຕະນະພາຍໃນ ແລະ ພາຍນອກ ໖. ສະຕິຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນສະຕິປັດຖານ ໔. ສະມາທິຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນຊານ ໔. ຍານະຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອະຣິຍະສັດ ໔. ມັກຄະຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນອະຣິຍະມັກ ໔. ປັດຕິຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນສາມັນຍະຜົນ ໔. ໂລກັດຖະຈະຣິຍາ ຄື ຄວາມປະພຶດໃນພຣະຕຖາຄົດອະຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ໃນພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍໂດຍສ່ວນໜຶ່ງ, ແລະ ໃນພຣະສາວົກທັງຫຼາຍໂດຍສ່ວນໜຶ່ງ.

Iriyāpathacariyā [Pg.401] ca paṇidhisampannānaṃ. Āyatanacariyā ca indriyesu guttadvārānaṃ. Saticariyā ca appamādavihārīnaṃ. Samādhicariyā ca adhicittamanuyuttānaṃ. Ñāṇacariyā ca buddhisampannānaṃ. Maggacariyā ca sammāpaṭipannānaṃ. Patticariyā ca adhigataphalānaṃ. Lokatthacariyā ca tathāgatānaṃ arahantānaṃ sammāsambuddhānaṃ padese paccekabuddhānaṃ padese sāvakānaṃ. Imā aṭṭha cariyāyo.

ອິຣິຍາປະຖະຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຄວາມຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາ. ອາຍະຕະນະຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ມີທະວານອັນຄຸ້ມຄອງແລ້ວໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ. ສະຕິຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ. ສະມາທິຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນໃນອະທິຈິດ. ຍານະຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາ. ມັກຄະຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ປະຕິບັດຊອບ. ປັດຕິຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ບັນລຸຜົນແລ້ວ. ໂລກັດຖະຈະຣິຍາ ຍ່ອມມີແກ່ພຣະຕຖາຄົດອະຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ, ແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍໂດຍສ່ວນໜຶ່ງ, ແລະ ແກ່ພຣະສາວົກທັງຫຼາຍໂດຍສ່ວນໜຶ່ງ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ຈະຣິຍາ ໘ ປະການ.

29. Aparāpi aṭṭha cariyāyo. Adhimuccanto saddhāya carati, paggaṇhanto vīriyena carati, upaṭṭhāpento satiyā carati, avikkhepaṃ karonto samādhinā carati, pajānanto paññāya carati, vijānanto viññāṇacariyāya carati, evaṃ paṭipannassa kusalā dhammā āyāpentīti āyatanacariyāya carati, evaṃ paṭipanno visesamadhigacchatīti visesacariyāya carati. Imā aṭṭha cariyāyo.

໒໙. ຈະຣິຍາ ອີກ ໘ ປະການ ຄື: ຜູ້ປັກໃຈເຊື່ອ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍສັດທາ, ຜູ້ປະຄອງໄວ້ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍວິຣິຍະ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນໄວ້ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍສະຕິ, ຜູ້ເຮັດຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍສະມາທິ, ຜູ້ຮູ້ທົ່ວເຖິງ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍປັນຍາ, ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍວິຍານະຈະຣິຍາ, ຜູ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ກຸສົນທັມທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ປະພຶດດ້ວຍອາຍະຕະນະຈະຣິຍາ, ຜູ້ປະຕິບັດຢ່າງນີ້ ຍ່ອມບັນລຸຄຸນວິເສດ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າ ປະພຶດດ້ວຍວິເສສະຈະຣິຍາ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ຈະຣິຍາ ໘ ປະການ.

Aparāpi aṭṭha cariyāyo. Dassanacariyā ca sammādiṭṭhiyā, abhiniropanacariyā ca sammāsaṅkappassa, pariggahacariyā ca sammāvācāya, samuṭṭhānacariyā ca sammākammantassa, vodānacariyā ca sammāājīvassa, paggahacariyā ca sammāvāyāmassa, upaṭṭhānacariyā ca sammāsatiyā, avikkhepacariyā ca sammāsamādhissa. Imā aṭṭha cariyāyoti.

ຈະຣິຍາ ອີກ ໘ ປະການ ຄື: ທັດສະນະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາທິຖິ, ອະພິນiໂຣປະນະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາສັງກັບປະ, ປະຣິກຄະຫະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາວາຈາ, ສະມຸດຖານະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາກັມມັນຕະ, ໂວທານະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາອາຊີວະ, ປັກຄະຫະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາວາຍາມະ, ອຸປັດຖານະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາສະຕິ, ອະວິກເຂປະຈະຣິຍາ ແຫ່ງສັມມາສະມາທິ. ເຫຼົ່ານີ້ຄື ຈະຣິຍາ ໘ ປະການ.

Cariyākathā niṭṭhitā.

ຈະຣິຍາກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

6. Pāṭihāriyakathā

໖. ปາຕິຫານິຍະກະຖາ

30. ‘‘Tīṇimāni, bhikkhave, pāṭihāriyāni. Katamāni tīṇi? Iddhipāṭihāriyaṃ, ādesanāpāṭihāriyaṃ, anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

໓໐. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປາຕິຫານ ໓ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອິດທິປາຕິຫານ, ອາເທສະນາປາຕິຫານ, ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

‘‘Katamañca, bhikkhave, iddhipāṭihāriyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhoti – ekopi hutvā bahudhā hoti, bahudhāpi hutvā eko hoti; āvibhāvaṃ tirobhāvaṃ…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, iddhipāṭihāriyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອິດທິປາຕິຫານ ແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື: ຄົນດຽວແປງເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້, ຫຼາຍຄົນກັບເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້; ເຮັດໃຫ້ປາກົດກໍໄດ້, ເຮັດໃຫ້ຫາຍຕົວໄປກໍໄດ້...ຯລຯ... ຍ່ອມໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຕະຫຼອດຮອດພຣົມມະໂລກກໍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອິດທິປາຕິຫານ.

‘‘Katamañca[Pg.402], bhikkhave, ādesanāpāṭihāriyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco nimittena ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idha pana, bhikkhave, ekacco na heva kho nimittena ādisati, api ca kho manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idha pana, bhikkhave, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, api ca kho vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati – ‘evampi te mano, itthampi te mano, itipi te citta’nti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idha pana, bhikkhave, ekacco na heva kho nimittena ādisati, napi manussānaṃ vā amanussānaṃ vā devatānaṃ vā saddaṃ sutvā ādisati, napi vitakkayato vicārayato vitakkavipphārasaddaṃ sutvā ādisati, api ca kho avitakkaṃ avicāraṃ samādhiṃ samāpannassa cetasā ceto paricca pajānāti – ‘yathā imassa bhoto manosaṅkhārā paṇihitā imassa cittassa anantarā amukaṃ nāma vitakkaṃ vitakkayissatī’ti. So bahuṃ cepi ādisati, tatheva taṃ hoti, no aññathā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, ādesanāpāṭihāriyaṃ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາເທສະນາປາຕິຫານ ແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມທາຍໃຈດ້ວຍນິມິດວ່າ 'ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້'. ເຖິງແມ່ນວ່າຜູ້ນັ້ນຈະທາຍຫຼາຍຢ່າງ, ມັນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ໄດ້ທາຍດ້ວຍນິມິດເລີຍ, ແຕ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງມະນຸດ ຫຼື ອະມະນຸດ ຫຼື ເທວະດາທັງຫຼາຍແລ້ວຈຶ່ງທາຍວ່າ 'ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້'. ເຖິງແມ່ນວ່າຜູ້ນັ້ນຈະທາຍຫຼາຍຢ່າງ, ມັນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ໄດ້ທາຍດ້ວຍນິມິດເລີຍ, ທັງບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງມະນຸດ ຫຼື ອະມະນຸດ ຫຼື ເທວະດາທັງຫຼາຍແລ້ວທາຍ, ແຕ່ໄດ້ຍິນສຽງກະຈາຍແຫ່ງຄວາມຄິດຂອງຜູ້ທີ່ກຳລັງຕຶກຕອງກຳລັງພິຈາລະນາຢູ່ ແລ້ວຈຶ່ງທາຍວ່າ 'ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້, ໃຈຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນັ້ນ, ຈິດຂອງເຈົ້າເປັນຢ່າງນີ້'. ເຖິງແມ່ນວ່າຜູ້ນັ້ນຈະທາຍຫຼາຍຢ່າງ, ມັນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ໄດ້ທາຍດ້ວຍນິມິດເລີຍ, ທັງບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງຂອງມະນຸດ ຫຼື ອະມະນຸດ ຫຼື ເທວະດາທັງຫຼາຍແລ້ວທາຍ, ທັງບໍ່ໄດ້ຍິນສຽງກະຈາຍແຫ່ງຄວາມຄິດຂອງຜູ້ທີ່ກຳລັງຕຶກຕອງກຳລັງພິຈາລະນາຢູ່ແລ້ວທາຍ, ແຕ່ຍ່ອມກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງຜູ້ເຂົ້າສະມາທິອັນບໍ່ມີວິຕົກບໍ່ມີວິຈານດ້ວຍໃຈຂອງຕົນວ່າ 'ມະໂນສັງຂານຂອງທ່ານຜູ້ນີ້ຕັ້ງໄວ້ຢ່າງໃດ, ໃນລຳດັບແຫ່ງຈິດນີ້ ທ່ານຜູ້ນີ້ຈະຄິດເຖິງຄວາມຄິດຊື່ນີ້'. ເຖິງແມ່ນວ່າຜູ້ນັ້ນຈະທາຍຫຼາຍຢ່າງ, ມັນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້, ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ.

‘‘Katamañca, bhikkhave, anusāsanīpāṭihāriyaṃ? Idha, bhikkhave, ekacco evamanusāsati – ‘evaṃ vitakketha, mā evaṃ vitakkayittha. Evaṃ manasi karotha, mā evaṃ manasi karittha. Idaṃ pajahatha, idaṃ upasampajja viharathā’ti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anusāsanīpāṭihāriyaṃ. Imāni kho, bhikkhave, tīṇi pāṭihāriyāni’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ ແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມພ່ຳສອນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຈົ່ງຄິດຢ່າງນີ້, ຢ່າຄິດຢ່າງນັ້ນ. ຈົ່ງມົນສິການຢ່າງນີ້, ຢ່າມົນສິການຢ່າງນັ້ນ. ຈົ່ງລະສິ່ງນີ້, ຈົ່ງເຂົ້າເຖິງສິ່ງນີ້ແລ້ວຢູ່ເຖີດ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຄື ປາຕິຫານ ໓ ປະການ.

31. Nekkhammaṃ ijjhatīti – iddhi. Kāmacchandaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena nekkhammena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘Taṃ kho pana nekkhammaṃ evaṃ āsevitabbaṃ, evaṃ bhāvetabbaṃ[Pg.403], evaṃ bahulīkātabbaṃ, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

໓໑. ເນກຂັມມະ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດກາມະສັນທະ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍເນກຂັມມະນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍເນກຂັມມະນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

Abyāpādo ijjhatīti – iddhi. Byāpādaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena abyāpādena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘So kho pana abyāpādo evaṃ āsevitabbo, evaṃ bhāvetabbo, evaṃ bahulīkātabbo, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

ອະພະຍາບາດ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດພະຍາບາດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອະພະຍາບາດນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍອະພະຍາບາດນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

Ālokasaññā ijjhatīti – iddhi. Thinamiddhaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tāya ālokasaññāya samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘Sā kho pana ālokasaññā evaṃ āsevitabbā, evaṃ bhāvetabbā, evaṃ bahulīkātabbā, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

ອາໂລກະສັນຍາ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດຖີນະມິດທະ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາໂລກະສັນຍານັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍອາໂລກະສັນຍານັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

Avikkhepo ijjhatīti – iddhi. Uddhaccaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena avikkhepena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘So kho pana avikkhepo evaṃ āsevitabbo, evaṃ bhāvetabbo, evaṃ bahulīkātabbo, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

ອະວິກເຂປະ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດອຸດທັດຈະ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອະວິກເຂປະນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍອະວິກເຂປະນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

Dhammavavatthānaṃ ijjhatīti – iddhi. Vicikicchaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena dhammavavatthānena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘Taṃ kho pana dhammavavatthānaṃ evaṃ āsevitabbaṃ, evaṃ bhāvetabbaṃ, evaṃ bahulīkātabbaṃ, evaṃ tadanudhammatā, sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

ທັມມະວະວັດຖານະ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດວິຈິກິດສາ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທັມມະວະວັດຖານະນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍທັມມະວະວັດຖານະນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

Ñāṇaṃ ijjhatīti – iddhi. Avijjaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena ñāṇena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘Taṃ kho pana ñāṇaṃ evaṃ āsevitabbaṃ, evaṃ bhāvetabbaṃ, evaṃ bahulīkātabbaṃ, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

ຍານ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດອະວິຊຊາ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍຍານນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍຍານນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

Pāmojjaṃ ijjhatīti – iddhi. Aratiṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena pāmojjena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘Taṃ kho pana pāmojjaṃ evaṃ āsevitabbaṃ, evaṃ bhāvetabbaṃ[Pg.404], evaṃ bahulīkātabbaṃ, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ…pe….

ປາໂມດ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດອະຣະຕິ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປາໂມດນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍປາໂມດນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ...ຯລຯ...

Paṭhamaṃ jhānaṃ ijjhatīti – iddhi. Nīvaraṇe paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena paṭhamena jhānena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘Taṃ kho pana paṭhamaṃ jhānaṃ evaṃ āsevitabbaṃ, evaṃ bhāvetabbaṃ, evaṃ bahulīkātabbaṃ, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ…pe….

ປະຖົມມະຊານ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດນີວອນທັງຫຼາຍ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປະຖົມມະຊານນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍປະຖົມມະຊານນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ...ຯລຯ...

Arahattamaggo ijjhatīti – iddhi. Sabbakilese paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Ye tena arahattamaggena samannāgatā, sabbe te visuddhacittā anāvilasaṅkappāti – ādesanāpāṭihāriyaṃ. ‘‘So kho pana arahattamaggo evaṃ āsevitabbo, evaṃ bhāvetabbo, evaṃ bahulīkātabbo, evaṃ tadanudhammatā sati upaṭṭhāpetabbā’’ti – anusāsanīpāṭihāriyaṃ.

ອະຣະຫັດຕະມັກ ຍ່ອມສຳເລັດ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດກິເລດທັງປວງ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ປາຕິຫານ. ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດທີ່ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກນັ້ນ, ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ ຍ່ອມມີຈິດອັນບໍລິສຸດ ມີຄວາມດຳຣິອັນບໍ່ຂຸ່ນມົວ ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອາເທສະນາປາຕິຫານ. 'ກໍອະຣະຫັດຕະມັກນັ້ນແລ ຄວນເສບຢ່າງນີ້, ຄວນຈະເລີນຢ່າງນີ້, ຄວນເຮັດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງນີ້, ຄວນຕັ້ງສະຕິອັນສົມຄວນແກ່ທັມນັ້ນໄວ້ຢ່າງນີ້' ຜົນນັ້ນຊື່ວ່າ ອະນຸສາສະນີປາຕິຫານ.

32. Nekkhammaṃ ijjhatīti – iddhi. Kāmacchandaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Yā ca iddhi yañca pāṭihāriyaṃ, idaṃ vuccati iddhipāṭihāriyaṃ. Abyāpādo ijjhatīti – iddhi. Byāpādaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Yā ca iddhi yañca pāṭihāriyaṃ, idaṃ vuccati iddhipāṭihāriyaṃ. Ālokasaññā ijjhatīti – iddhi. Thinamiddhaṃ paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ…pe… arahattamaggo ijjhatīti – iddhi. Sabbakilese paṭiharatīti – pāṭihāriyaṃ. Yā ca iddhi yañca pāṭihāriyaṃ, idaṃ vuccati iddhipāṭihāriyanti.

໓໒. ເນກຂັມມະ ຍ່ອມສຳເລັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດກາມະສັນທະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປາຕິຫາຣິຍະ. ອິດທິໃດ ແລະ ປາຕິຫາຣິຍະໃດ ມີຢູ່, ສິ່ງນີ້ ເອີ້ນວ່າ ອິດທິປາຕິຫາຣິຍະ. ອະພະຍາບາດ ຍ່ອມສຳເລັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດພະຍາບາດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປາຕິຫາຣິຍະ. ອິດທິໃດ ແລະ ປາຕິຫາຣິຍະໃດ ມີຢູ່, ສິ່ງນີ້ ເອີ້ນວ່າ ອິດທິປາຕິຫາຣິຍະ. ອາໂລກະສັນຍາ ຍ່ອມສຳເລັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດຖິນະມິດທະ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປາຕິຫາຣິຍະ... ລະ... ອະຣະຫັດຕະມັກ ຍ່ອມສຳເລັດ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ອິດທິ. ຍ່ອມກຳຈັດກິເລດທັງປວງ ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ປາຕິຫາຣິຍະ. ອິດທິໃດ ແລະ ປາຕິຫາຣິຍະໃດ ມີຢູ່, ສິ່ງນີ້ ເອີ້ນວ່າ ອິດທິປາຕິຫາຣິຍະ.

Pāṭihāriyakathā niṭṭhitā.

ການອະທິບາຍເລື່ອງປາຕິຫາຣິຍະ ຈົບແລ້ວ.

7. Samasīsakathā

໗. ການອະທິບາຍເລື່ອງສະມະສີສະ

33. Sabbadhammānaṃ sammāsamucchede nirodhe ca anupaṭṭhānatā paññā samasīsaṭṭhe ñāṇaṃ.

໓໓. ປັນຍາໃນການຕັດຂາດໂດຍຊອບ, ໃນການດັບ ແລະ ໃນຄວາມບໍ່ປະກົດແຫ່ງທັມທັງປວງ ຊື່ວ່າ ສະມະສີສັດຖະຍານ.

Sabbadhammānanti pañcakkhandhā, dvādasāyatanāni, aṭṭhārasa dhātuyo, kusalā dhammā, akusalā dhammā, abyākatā dhammā, kāmāvacarā dhammā, rūpāvacarā dhammā, arūpāvacarā dhammā, apariyāpannā dhammā. Sammā samucchedeti nekkhammena [Pg.405] kāmacchandaṃ sammā samucchindati, abyāpādena byāpādaṃ sammā samucchindati, ālokasaññāya thinamiddhaṃ sammā samucchindati, avikkhepena uddhaccaṃ sammā samucchindati, dhammavavatthānena vicikicchaṃ sammā samucchindati, ñāṇena avijjaṃ sammā samucchindati, pāmojjena aratiṃ sammā samucchindati, paṭhamena jhānena nīvaraṇe sammā samucchindati…pe… arahattamaggena sabbakilese sammā samucchindati.

ຄຳວ່າ 'ທັມທັງປວງ' ໄດ້ແກ່ ຂັນ ໕, ອາຍະຕະນະ ໑໒, ທາດ ໑໘, ກຸສົນທັມ, ອະກຸສົນທັມ, ອະພະຍາກະຕະທັມ, ກາມາວະຈະຣະທັມ, ຮູປາວະຈະຣະທັມ, ອະຣູປາວະຈະຣະທັມ, ອະປະຣິຍາປັນນະທັມ. ຄຳວ່າ 'ການຕັດຂາດໂດຍຊອບ' ຄື ຍ່ອມຕັດຂາດກາມະສັນທະໂດຍຊອບດ້ວຍເນກຂັມມະ, ຍ່ອມຕັດຂາດພະຍາບາດໂດຍຊອບດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ຍ່ອມຕັດຂາດຖິນະມິດທະໂດຍຊອບດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຍ່ອມຕັດຂາດອຸດທັດຈະໂດຍຊອບດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມຕັດຂາດວິຈິກິດສາໂດຍຊອບດ້ວຍການກຳນົດທັມ, ຍ່ອມຕັດຂາດອະວິຊຊາໂດຍຊອບດ້ວຍຍານ, ຍ່ອມຕັດຂາດຄວາມບໍ່ຍິນດີໂດຍຊອບດ້ວຍປາໂມດ, ຍ່ອມຕັດຂາດນີວອນໂດຍຊອບດ້ວຍປະຖົມມະຊານ... ລະ... ຍ່ອມຕັດຂາດກິເລດທັງປວງໂດຍຊອບດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Nirodheti nekkhammena kāmacchandaṃ nirodheti, abyāpādena byāpādaṃ nirodheti, ālokasaññāya thinamiddhaṃ nirodheti, avikkhepena uddhaccaṃ nirodheti, dhammavavatthānena vicikicchaṃ nirodheti, ñāṇena avijjaṃ nirodheti, pāmojjena aratiṃ nirodheti, paṭhamena jhānena nīvaraṇe nirodheti…pe… arahattamaggena sabbakilese nirodheti.

ຄຳວ່າ 'ໃນການດັບ' ຄື ຍ່ອມດັບກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ, ຍ່ອມດັບພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ, ຍ່ອມດັບຖິນະມິດທະດ້ວຍອາໂລກະສັນຍາ, ຍ່ອມດັບອຸດທັດຈະດ້ວຍຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຍ່ອມດັບວິຈິກິດສາດ້ວຍການກຳນົດທັມ, ຍ່ອມດັບອະວິຊຊາດ້ວຍຍານ, ຍ່ອມດັບຄວາມບໍ່ຍິນດີດ້ວຍປາໂມດ, ຍ່ອມດັບນີວອນດ້ວຍປະຖົມມະຊານ... ລະ... ຍ່ອມດັບກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Anupaṭṭhānatāti nekkhammaṃ paṭiladdhassa kāmacchando na upaṭṭhāti, abyāpādaṃ paṭiladdhassa byāpādo na upaṭṭhāti, ālokasaññaṃ paṭiladdhassa thinamiddhaṃ na upaṭṭhāti, avikkhepaṃ paṭiladdhassa uddhaccaṃ na upaṭṭhāti, dhammavavatthānaṃ paṭiladdhassa vicikicchā na upaṭṭhāti, ñāṇaṃ paṭiladdhassa avijjā na upaṭṭhāti, pāmojjaṃ paṭiladdhassa arati na upaṭṭhāti, paṭhamaṃ jhānaṃ paṭiladdhassa nīvaraṇā na upaṭṭhanti…pe… arahattamaggaṃ paṭiladdhassa sabbakilesā na upaṭṭhanti.

ຄຳວ່າ 'ໃນຄວາມບໍ່ປະກົດ' ຄື ກາມະສັນທະ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸເນກຂັມມະ, ພະຍາບາດ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸອະພະຍາບາດ, ຖິນະມິດທະ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸອາໂລກະສັນຍາ, ອຸດທັດຈະ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ວິຈິກິດສາ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸການກຳນົດທັມ, ອະວິຊຊາ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸຍານ, ຄວາມບໍ່ຍິນດີ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸປາໂມດ, นີວອນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸປະຖົມມະຊານ... ລະ... ກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມບໍ່ປະກົດແກ່ຜູ້ໄດ້ບັນລຸອະຣະຫັດຕະມັກ.

Samanti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṃ samaṃ, byāpādassa pahīnattā abyāpādo samaṃ, thinamiddhassa pahīnattā ālokasaññā samaṃ, uddhaccassa pahīnattā avikkhepo samaṃ, vicikicchāya pahīnattā dhammavavatthānaṃ samaṃ, avijjāya pahīnattā ñāṇaṃ samaṃ, aratiyā pahīnattā pāmojjaṃ samaṃ, nīvaraṇānaṃ pahīnattā paṭhamaṃ jhānaṃ samaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamaggo samaṃ.

ຄຳວ່າ 'ສະມະ' ຄື ເນກຂັມມະ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະກາມະສັນທະໄດ້, ອະພະຍາບາດ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະພະຍາບາດໄດ້, ອາໂລກະສັນຍາ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະຖິນະມິດທະໄດ້, ຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະອຸດທັດຈະໄດ້, การກຳນົດທັມ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະວິຈິກິດສາໄດ້, ຍານ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະອະວິຊຊາໄດ້, ປາໂມດ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະຄວາມບໍ່ຍິນດີໄດ້, ປະຖົມມະຊານ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະນີວອນໄດ້... ລະ... ອະຣະຫັດຕະມັກ ເປັນທັມສະຫງົບ ເພາະລະກິເລດທັງປວງໄດ້.

Sīsanti terasa sīsāni – palibodhasīsañca taṇhā, vinibandhanasīsañca māno, parāmāsasīsañca diṭṭhi, vikkhepasīsañca uddhaccaṃ, saṃkilesasīsañca avijjā, adhimokkhasīsañca saddhā, paggahasīsañca vīriyaṃ, upaṭṭhānasīsañca sati, avikkhepasīsañca samādhi, dassanasīsañca paññā, pavattasīsañca jīvitindriyaṃ, gocarasīsañca vimokkho, saṅkhārasīsañca nirodhoti.

ຄຳວ່າ 'ສີສະ' ຄື ມີສີສະ ໑໓ ປະການ ໄດ້ແກ່: ຕັນຫາ ເປັນປະລິໂພທະສີສະ, ມານະ ເປັນວິນິພັນທະສີສະ, ທິດຖິ ເປັນປະຣາມາສະສີສະ, ອຸດທັດຈະ ເປັນວິກເຂປະສີສະ, ອະວິຊຊາ ເປັນສັງກິເລສະສີສະ, ສັດທາ ເປັນອະທິໂມກຂະສີສະ, ວິຣິຍະ ເປັນປັກຄະຫະສີສະ, ສະຕິ ເປັນອຸປັດຖານະສີສະ, ສະມາທິ ເປັນອະວິກເຂປະສີສະ, ປັນຍາ ເປັນທັດສະນະສີສະ, ຊີວິຕິນຊີ ເປັນປະວັດຕະສີສະ, ວິໂມກ ເປັນໂຄຈະຣະສີສະ, ນິໂຣດ ເປັນສັງຂາຣະສີສະ.

Samasīsakathā niṭṭhitā.

ການອະທິບາຍເລື່ອງສະມະສີສະ ຈົບແລ້ວ.

8. Satipaṭṭhānakathā

໘. การອະທິບາຍເລື່ອງສະຕິປັດຖານ

34. Sāvatthinidānaṃ[Pg.406]. ‘‘Cattārome, bhikkhave, satipaṭṭhānā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Vedanāsu…pe… citte… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā, vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Ime kho, bhikkhave, cattāro satipaṭṭhānā’’ti.

໓໔. ສະຖານທີ່ເລີ່ມຕົ້ນທີ່ເມືອງສາວັດຖີ. 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ... ລະ... ໃນຈິດ... ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທັມໃນທັມທັງຫຼາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືສະຕິປັດຖານ ໔ ປະການ'.

35. [Ka] kathaṃ kāye kāyānupassī viharati? Idhekacco pathavīkāyaṃ aniccato anupassati, no niccato; dukkhato anupassati, no sukhato; anattato anupassati, no attato; nibbindati, no nandati; virajjati, no rajjati; nirodheti, no samudeti, paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati, dukkhato anupassanto sukhasaññaṃ pajahati, anattato anupassanto attasaññaṃ pajahati, nibbindanto nandiṃ pajahati, virajjanto rāgaṃ pajahati, nirodhento samudayaṃ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Imehi sattahi ākārehi kāyaṃ anupassati. Kāyo upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānā’’.

໓໕. [ກ] ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນປະຖະວີກາຍ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ ບໍ່ຍິນດີ, ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ກຳໜັດ, ຍ່ອມດັບ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ, ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມຍິນດີ, ເມື່ອຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມລະຣາຄະ, ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ, ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍດ້ວຍອາການ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ກາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ. ສ່ວນສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນກາຍ'.

Bhāvanāti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ ໔ ປະການ ຄື: ໃນພາວະນານັ້ນ ພາວະນາຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວລ່ວງທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າອິນຊີທັງຫຼາຍມີກິດດຽວກັນ, ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່ານຳໄປເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງສິ່ງນັ້ນ, ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊຳ້.

Idhekacco āpokāyaṃ…pe… tejokāyaṃ… vāyokāyaṃ… kesakāyaṃ… lomakāyaṃ… chavikāyaṃ… cammakāyaṃ… maṃsakāyaṃ… rudhirakāyaṃ… nhārukāyaṃ … aṭṭhikāyaṃ… aṭṭhimiñjakāyaṃ aniccato anupassati, no niccato; dukkhato anupassati, no sukhato; anattato anupassati, no attato; nibbindati, no nandati; virajjati, no rajjati, nirodheti, no samudeti; paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati, dukkhato anupassanto sukhasaññaṃ pajahati, anattato anupassanto attasaññaṃ pajahati, nibbindanto [Pg.407] nandiṃ pajahati, virajjanto rāgaṃ pajahati, nirodhento samudayaṃ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Imehi sattahi ākārehi kāyaṃ anupassati. Kāyo upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ kāyaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘kāye kāyānupassanāsatipaṭṭhānā’’.

ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນອາໂປກາຍ... ລະ... ເຕໂຊກາຍ... ວາໂຍກາຍ... ກາຍຄືຜົມ... ກາຍຄືຂົນ... ກາຍຄືໜັງກຳພ້າ... ກາຍຄືໜັງ... ກາຍຄືເນື້ອ... ກາຍຄືເລືອດ... ກາຍຄືເອັນ... ກາຍຄືກະດູກ... ກາຍຄືເຍື່ອໃນກະດູກ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ, ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ, ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ ບໍ່ຍິນດີ, ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ກຳໜັດ, ຍ່ອມດັບ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ, ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມຍິນດີ, ເມື່ອຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມລະຣາຄະ, ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ, ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍດ້ວຍອາอาการ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ກາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ. ສ່ວນສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍນັ້ນດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ກາຍານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນກາຍ'.

Bhāvanāti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā. Evaṃ kāye kāyānupassī viharati.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ ໔ ປະການ ຄື: ໃນພາວະນານັ້ນ ພາວະນາຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວລ່ວງທັມທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າອິນຊີທັງຫຼາຍມີກິດດຽວກັນ, ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່ານຳໄປເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງສິ່ງນັ້ນ, ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊຳ້. ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ດ້ວຍປະການສະນີ.

[Kha] kathaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati? Idhekacco sukhaṃ vedanaṃ aniccato anupassati, no niccato…pe… paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati…pe… paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Imehi sattahi ākārehi vedanaṃ anupassati. Vedanā upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānā’’.

[ຂ] ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍຢູ່ແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສຸຂະເວທະນາ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ... ລະ... ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ... ລະ... ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາດ້ວຍອາການ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ເວທະນາເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ. ສ່ວນສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນານັ້ນດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ'.

Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā…pe… idhekacco dukkhaṃ vedanaṃ…pe… adukkhamasukhaṃ vedanaṃ… sāmisaṃ sukhaṃ vedanaṃ… nirāmisaṃ sukhaṃ vedanaṃ… sāmisaṃ dukkhaṃ vedanaṃ… nirāmisaṃ dukkhaṃ vedanaṃ… sāmisaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ… nirāmisaṃ adukkhamasukhaṃ vedanaṃ… cakkhusamphassajaṃ vedanaṃ… sotasamphassajaṃ vedanaṃ… ghānasamphassajaṃ vedanaṃ… jivhāsamphassajaṃ vedanaṃ… kāyasamphassajaṃ vedanaṃ… manosamphassajaṃ vedanaṃ aniccato anupassati, no niccato…pe… paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati…pe… paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Imehi sattahi ākārehi vedanaṃ anupassati. Vedanā upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ vedanaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘vedanāsu vedanānupassanāsatipaṭṭhānā’’.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ ໔ ປະການ... ລະ... ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊຳ້... ລະ... ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທຸກຂະເວທະນາ... ລະ... ອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ... ສາມິສະສຸຂະເວທະນາ... ນິຣາມິສະສຸຂະເວທະນາ... ສາມິສະທຸກຂະເວທະນາ... ນິຣາມິສະທຸກຂະເວທະນາ... ສາມິສະອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ... ນິຣາມິສະອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ... ເວທະນາອັນເກີດຈາກຈັກຂຸສຳຜັດ... ເວທະນາອັນເກີດຈາກໂສຕະສຳຜັດ... ເວທະນາອັນເກີດຈາກຄານະສຳຜັດ... ເວທະນາອັນເກີດຈາກຊິວຫາສຳຜັດ... ເວທະນາອັນເກີດຈາກກາຍສຳຜັດ... ເວທະນາອັນເກີດຈາກມະໂນສຳຜັດ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ... ລະ... ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ... ລະ... ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາດ້ວຍອາການ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ເວທະນາເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ. ສ່ວນສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນານັ້ນດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ເວທະນານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນເວທະນາທັງຫຼາຍ'.

Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… evaṃ vedanāsu vedanānupassī viharati.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ ໔ ປະການ... ລະ... ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເວທະນາໃນເວທະນາທັງຫຼາຍຢູ່ດ້ວຍປະການສະນີ.

[Ga] kathaṃ [Pg.408] citte cittānupassī viharati? Idhekacco sarāgaṃ cittaṃ aniccato anupassati, no niccato…pe… paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati…pe… paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Imehi sattahi ākārehi cittaṃ anupassati. Cittaṃ upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘citte cittānupassanāsatipaṭṭhānā’’.

[ຄ] ພິກຂຸຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຈິດໃນຈິດຢູ່ແນວໃດ? ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນສະຣາຄະຈິດ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ... ລະ... ຍ່ອມສະຫຼະຄືນ ບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ... ລະ... ເມື່ອສະຫຼະຄືນ ຍ່ອມລະອາດານະ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຈິດດ້ວຍອາການ ໗ ປະການເຫຼົ່ານີ້. ຈິດເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ. ສ່ວນສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຈິດນັ້ນດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນວ່າ 'ຈິດຕານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນຈິດ'.

Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ ໔ ປະການ... ລະ... ຊື່ວ່າເປັນພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າການເສບຊຳ້.

Idhekacco vītarāgaṃ cittaṃ…pe… sadosaṃ cittaṃ… vītadosaṃ cittaṃ… samohaṃ cittaṃ… vītamohaṃ cittaṃ… saṃkhittaṃ cittaṃ… vikkhittaṃ cittaṃ… mahaggataṃ cittaṃ… amahaggataṃ cittaṃ… sauttaraṃ cittaṃ… anuttaraṃ cittaṃ… samāhitaṃ cittaṃ… asamāhitaṃ cittaṃ… vimuttaṃ cittaṃ… avimuttaṃ cittaṃ… cakkhuviññāṇaṃ… sotaviññāṇaṃ… ghānaviññāṇaṃ… jivhāviññāṇaṃ… kāyaviññāṇaṃ… manoviññāṇaṃ aniccato anupassati, no niccato…pe… paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati…pe… paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Imehi sattahi ākārehi cittaṃ anupassati. Cittaṃ upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena taṃ cittaṃ anupassati. Tena vuccati – ‘‘citte cittānupassanāsatipaṭṭhānā’’.

ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນເນືອງໆ ເຊິ່ງຈິດປາສະຈາກລາຄະ... ເປ... ຈິດມີໂທສະ... ຈິດປາສະຈາກໂທສະ... ຈິດມີໂມຫະ... ຈິດປາສະຈາກໂມຫະ... ຈິດຫົດຫູ່... ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ... ຈິດເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່... ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່... ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ... ຈິດເປັນສະມາທິ... ຈິດບໍ່ເປັນສະມາທິ... ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ... ຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ... ຈັກຂຸວິນຍານ... ໂສຕະວິນຍານ... ຄານະວິນຍານ... ຊິວຫາວິນຍານ... ກາຍະວິນຍານ... ມະໂນວິນຍານ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ... ເປ... ຍ່ອມສະຫຼັດຄືນ ບໍ່ຖືໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ... ເປ... ເມື່ອສະຫຼັດຄືນ ຍ່ອມລະຄວາມຖືໝັ້ນ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຈິດ ດ້ວຍອາການ 7 ປະການນີ້. ຈິດເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ. ສ່ວນສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານ ແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຈິດນັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ຈິດຕານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານໃນຈິດ'.

Bhāvanāti catasso bhāvanā…pe… āsevanaṭṭhena bhāvanā. Evaṃ citte cittānupassī viharati.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ 4 ປະການ... ເປ... ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຈິດໃນຈິດເນືອງໆ ຢູ່ຢ່າງນີ້.

[Gha] kathaṃ dhammesu dhammānupassī viharati? Idhekacco ṭhapetvā kāyaṃ ṭhapetvā vedanaṃ ṭhapetvā cittaṃ tadavasese dhamme aniccato anupassati, no niccato; dukkhato anupassati, no sukhato; anattato anupassati, no attato; nibbindati, no nandati; virajjati, no rajjati; nirodheti, no samudeti; paṭinissajjati, no ādiyati. Aniccato anupassanto niccasaññaṃ pajahati, dukkhato anupassanto sukhasaññaṃ pajahati, anattato anupassanto attasaññaṃ pajahati, nibbindanto nandiṃ pajahati, virajjanto rāgaṃ pajahati, nirodhento samudayaṃ pajahati, paṭinissajjanto ādānaṃ pajahati. Imehi sattahi ākārehi te dhamme anupassati. Dhammā upaṭṭhānaṃ, no sati. Sati upaṭṭhānañceva sati ca. Tāya satiyā tena ñāṇena te [Pg.409] dhamme anupassati. Tena vuccati – ‘‘dhammesu dhammānupassanāsatipaṭṭhānā’’.

(ງ) ບຸກຄົນຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳເນືອງໆ ຢູ່ແນວໃດ? ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ບຸກຄົນບາງຄົນ ເວັ້ນກາຍ ເວັ້ນເວທະນາ ເວັ້ນຈິດ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທຳທີ່ເຫຼືອຈາກນັ້ນ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມທ່ຽງ; ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນສຸກ; ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ; ຍ່ອມເບື່ອໜ່າຍ ບໍ່ເພີດເພີນ; ຍ່ອມຄາຍຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ກຳໜັດ; ຍ່ອມດັບ ບໍ່ໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ; ຍ່ອມສະຫຼັດຄືນ ບໍ່ຖືໝັ້ນ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມລະນິດຈະສັນຍາ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມລະສຸຂະສັນຍາ, ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ຍ່ອມລະອັດຕະສັນຍາ, ເມື່ອເບື່ອໜ່າຍ ຍ່ອມລະຄວາມເພີດເພີນ, ເມື່ອຄາຍຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມລະລາຄະ, ເມື່ອດັບ ຍ່ອມລະສະມຸໄທ, ເມື່ອສະຫຼັດຄືນ ຍ່ອມລະຄວາມຖືໝັ້ນ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍອາການ 7 ປະການນີ້. ທຳທັງຫຼາຍເປັນອຸປັດຖານ ບໍ່ແມ່ນສະຕິ. ສ່ວນສະຕິເປັນທັງອຸປັດຖານ ແລະເປັນທັງສະຕິ. ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍສະຕິນັ້ນ ດ້ວຍຍານນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຕັດວ່າ 'ທຳເມສຸ ທຳມານຸປັດສະນາສະຕິປັດຖານ'.

Bhāvanāti catasso bhāvanā – tattha jātānaṃ dhammānaṃ anativattanaṭṭhena bhāvanā, indriyānaṃ ekarasaṭṭhena bhāvanā, tadupagavīriyavāhanaṭṭhena bhāvanā, āsevanaṭṭhena bhāvanā. Evaṃ dhammesu dhammānupassī viharatīti.

ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ' ໄດ້ແກ່ ພາວະນາ 4 ປະການ ຄື: ໃນພາວະນານັ້ນ ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າບໍ່ກ້າວລ່ວງທຳທັງຫຼາຍທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າອິນຊີທັງຫຼາຍມີລົດດຽວ, ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່ານຳມາເຊິ່ງຄວາມພຽນອັນເຂົ້າເຖິງທຳນັ້ນ, ຊື່ວ່າພາວະນາ ເພາະອັດຖະວ່າເສບເນືອງໆ. ຍ່ອມເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນທຳໃນທຳເນືອງໆ ຢູ່ຢ່າງນີ້ ດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.

Satipaṭṭhānakathā niṭṭhitā.

ຈົບ ກະຖາວ່າດ້ວຍສະຕິປັດຖານ.

9. Vipassanākathā

໙. ກະຖາວ່າດ້ວຍວິປັດສະນາ

36. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

໓໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ'. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ 'ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ'. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດພຣະດຳຣັດນີ້ວ່າ:

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu kañci saṅkhāraṃ niccato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; sammattaniyāmaṃ anokkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານບາງຢ່າງ ໂດຍຄວາມທ່ຽງ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu sabbasaṅkhāre aniccato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; anulomikāya khantiyā samannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – ṭhānametaṃ vijjati, sammattaniyāmaṃ okkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານທັງປວງ ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu kañci saṅkhāraṃ sukhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – netaṃ [Pg.410] ṭhānaṃ vijjati; sammattaniyāmaṃ anokkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານບາງຢ່າງ ໂດຍຄວາມເປັນສຸກ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດาປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu sabbasaṅkhāre dukkhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; anulomikāya khantiyā samannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; sammattaniyāmaṃ okkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນສັງຂານທັງປວງ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu kañci dhammaṃ attato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; sammattaniyāmaṃ anokkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນທຳບາງຢ່າງ ໂດຍຄວາມເປັນອັດຕາ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu sabbadhamme anattato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; anulomikāya khantiyā samannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; sammattaniyāmaṃ okkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – ṭhānametaṃ vijjati.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນທຳທັງປວງ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu nibbānaṃ dukkhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; anulomikāya khantiyā asamannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati; sammattaniyāmaṃ anokkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – netaṃ ṭhānaṃ vijjati.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນນິພພານ ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ບໍ່ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ບໍ່ແມ່ນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້.

‘‘So vata, bhikkhave, bhikkhu nibbānaṃ sukhato samanupassanto anulomikāya khantiyā samannāgato bhavissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; anulomikāya [Pg.411] khantiyā samannāgato sammattaniyāmaṃ okkamissatīti – ṭhānametaṃ vijjati; sammattaniyāmaṃ okkamamāno sotāpattiphalaṃ vā sakadāgāmiphalaṃ vā anāgāmiphalaṃ vā arahattaṃ vā sacchikarissatīti – ṭhānametaṃ vijjati’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື: ພິກຂຸນັ້ນ ພິຈາລະນາເຫັນນິພພານ ໂດຍຄວາມເປັນສຸກ ແລ້ວຈັກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ປະກອບດ້ວຍອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ຈັກກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້; ຜູ້ກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ຈັກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ສະກະທາຄາມີຜົນ ອະນາຄາມີຜົນ ຫຼືອໍຣະຫັດຕະຜົນ — ຂໍ້ນີ້ເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້”.

37. Katihākārehi anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati, katihākārehi sammattaniyāmaṃ okkamati? Cattārīsāya ākārehi anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati, cattārīsāya ākārehi sammattaniyāmaṃ okkamati.

໓໗. ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ, ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ດ້ວຍອາການເທົ່າໃດ? ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ດ້ວຍອາການ 40, ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ດ້ວຍອາການ 40.

Katamehi cattārīsāya ākārehi anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati, katamahi cattārīsāya ākārehi sammattaniyāmaṃ okkamati? Pañcakkhandhe aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato ītito upaddavato bhayato upasaggato calato pabhaṅguto addhuvato atāṇato aleṇato asaraṇato rittato tucchato suññato anattato ādīnavato vipariṇāmadhammato asārakato aghamūlato vadhakato vibhavato sāsavato saṅkhatato mārāmisato jātidhammato jarādhammato byādhidhammato maraṇadhammato sokadhammato paridevadhammato upāyāsadhammato saṃkilesikadhammato.

ບຸກຄົນຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ ດ້ວຍອາການ 40 ປະການໃດ, ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ ດ້ວຍອາການ 40 ປະການໃດ? ຄື ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຂັນ 5 ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ໂດຍຄວາມເປັນໂຣກ, ໂດຍຄວາມເປັນຝີ, ໂດຍຄວາມເປັນລູກສອນ, ໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ໂດຍຄວາມເປັນອາພາດ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຄົນອື່ນ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ໂດຍຄວາມເປັນໄພພິບັດ, ໂດຍຄວາມເປັນອັນຕະລາຍ, ໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ໂດຍຄວາມເປັນອຸປະສັກ, ໂດຍຄວາມຫວັ່ນໄຫວ, ໂດຍຄວາມຜຸພັງ, ໂດຍຄວາມບໍ່ຍັ່ງຍືນ, ໂດຍຄວາມບໍ່ມີສິ່ງປ້ອງກັນ, ໂດຍຄວາມບໍ່ມີທີ່ຫຼົບໄພ, ໂດຍຄວາມບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ, ໂດຍຄວາມວ່າງເປົ່າ, ໂດຍຄວາມໄຮ້ປະໂຫຍດ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງສູນ, ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມບໍ່ມີແກ່ນສານ, ໂດຍຄວາມເປັນມູນເຫດແຫ່ງຄວາມທຸກ, ໂດຍຄວາມເປັນຜູ້ຂ້າ, ໂດຍຄວາມເສື່ອມສູນ, ໂດຍຄວາມເປັນໄປກັບດ້ວຍອາສະວະ, ໂດຍຄວາມເປັນຂອງປຸງແຕ່ງ, ໂດຍຄວາມເປັນເຫຍື່ອແຫ່ງມານ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມເກີດເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມໂສກເສົ້າເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຳມະດາ, ໂດຍຄວາມມີຄວາມເສົ້າໝອງເປັນທຳມະດາ.

38. Pañcakkhandhe aniccato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho niccaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe dukkhato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho sukhaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe rogato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho ārogyaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe gaṇḍato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho agaṇḍaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe sallato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho visallaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

໓໘. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນ 5 ໂດຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ ຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນ 5 ຄືນິພພານອັນທ່ຽງ' ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນ 5 ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ ຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນ 5 ຄືນິພພານອັນເປັນສຸກ' ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນ 5 ໂດຍຄວາມເປັນໂຣກ ຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ความດັບແຫ່ງຂັນ 5 ຄືນິພພານອັນປາສະຈາກໂຣກ' ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນ 5 ໂດຍຄວາມເປັນຝີ ຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນ 5 ຄືນິພພານອັນປາສະຈາກຝີ' ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນ 5 ໂດຍຄວາມເປັນລູກສອນ ຍ່ອມໄດ້ອະນຸໂລມິກຂັນຕິ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນ 5 ຄືນິພພານອັນປາສະຈາກລູກສອນ' ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນιຍາມ.

Pañcakkhandhe [Pg.412] aghato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anagho nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe ābādhato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anābādho nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe parato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho aparappaccayaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe palokato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho apalokadhammo nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe ītito passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anītikaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບຽດບຽນ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກການບຽດບຽນ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນອາພາດ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກອາພາດ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງອື່ນ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກປັດໄຈອື່ນ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມຊຸດໂຊມເປັນທຳມະດາ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນສະເໜຽດຈັນໄຮ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກສະເໜຽດຈັນໄຮ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ.

Pañcakkhandhe upaddavato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anupaddavaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe bhayato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho abhayaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe upasaggato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anupasaggaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe calato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho acalaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe pabhaṅguto passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho apabhaṅgu nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນขັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນອຸປະທັວະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກອຸປະທັວະ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນໄພ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກໄພ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນອຸປະສັກ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກອຸປະສັກ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຫວັ່ນໄຫວ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງແຕກດັບ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມແຕກດັບ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ.

Pañcakkhandhe addhuvato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho dhuvaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe atāṇato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho tāṇaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe aleṇato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho leṇaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe asaraṇato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho saraṇaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe [Pg.413] rittato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho arittaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ຍັ່ງຍືນ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳຍັ່ງຍືນ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີທີ່ຕ້ານທານ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທີ່ຕ້ານທານ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີທີ່ຊົ້ນໄພ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທີ່ຊົ້ນໄພ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທີ່ເພິ່ງ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ວ່າງເປົ່າ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ.

Pañcakkhandhe tucchato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho atucchaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe suññato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho paramasuññaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe anattato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho paramatthaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe ādīnavato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anādīnavaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe vipariṇāmadhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho avipariṇāmadhammaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງເປົ່າປະໂຫຍດ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ເປົ່າປະໂຫຍດ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງສູນ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳສູນຢ່າງຍິ່ງ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ (ປໍຣະມັດຖະ)', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນໂທດ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີໂທດ', ຍ່ອມກ้าວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ.

Pañcakkhandhe asārakato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho sāraṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe aghamūlato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anaghamūlaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe vadhakato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho avadhakaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe vibhavato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho avibhavaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe sāsavato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anāsavaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳມີແກ່ນສານ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນເຄົ້າເງື່ອນແຫ່ງຄວາມທຸກ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ้า ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີເຄົ້າເງື່ອນແຫ່ງຄວາມທຸກ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນເພັດຊະຄາດ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ແມ່ນເພັດຊະຄາດ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງປາສະຈາກຄວາມຈະເລີນ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມເສື່ອມ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີອາສະວະ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກອາສະວະ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ.

Pañcakkhandhe saṅkhatato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho asaṅkhataṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe mārāmisato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho nirāmisaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe jātidhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho ajātaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe jarādhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ [Pg.414] nirodho ajaraṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe byādhidhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho abyādhi nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງອັນປັດໄຈປຸງແຕ່ງ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳອັນປັດໄຈບໍ່ໄດ້ປຸງແຕ່ງ (ອະສັງຂະຕະ)', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນເຫຍື່ອແຫ່ງມານ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳປາສະຈາກເຫຍື່ອແຫ່ງມານ (ນິຣາມິສະ)', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີການເກີດເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີການເກີດ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມແກ່', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມເຈັບໄຂ້', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ.

Pañcakkhandhe maraṇadhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho amataṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe sokadhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho asokaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe paridevadhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho aparidevaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe upāyāsadhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho anupāyāsaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati. Pañcakkhandhe saṃkilesikadhammato passanto anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Pañcannaṃ khandhānaṃ nirodho asaṃkiliṭṭhaṃ nibbānanti passanto sammattaniyāmaṃ okkamati.

ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມຕາຍ (ອະມະຕະ)', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມໂសກເສ້າເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມໂសກເສ້າ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຳມະດາ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນຂັນຫ້າ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີທຳມະດາເສົ້າໝອງ, ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ้อยຕາມ. ເມື່ອພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ຄວາມດັບແຫ່ງຂັນຫ້າ ຄືພະນິພານ ເປັນທຳບໍ່ເສົ້າໝອງ', ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ.

39. Aniccatoti, aniccānupassanā. Dukkhatoti, dukkhānupassanā. Rogatoti, dukkhānupassanā. Gaṇḍatoti, dukkhānupassanā. Sallatoti, dukkhānupassanā. Aghatoti, dukkhānupassanā. Ābādhatoti, dukkhānupassanā. Paratoti, anattānupassanā. Palokatoti, aniccānupassanā. Ītitoti, dukkhānupassanā.

໓໙. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນທຸກ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນໂລກ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຫົວຝີ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນລູກສອນ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບຽດບຽນ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນອາພາດ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງອື່ນ' ນີ້ ເປັນອະນັດຕານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງชຸດໂຊມ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນສະເໜຽດຈັນໄຮ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ.

Upaddavatoti, dukkhānupassanā. Bhayatoti, dukkhānupassanā. Upasaggatoti, dukkhānupassanā. Calatoti, aniccānupassanā. Pabhaṅgutoti, aniccānupassanā. Addhuvatoti, aniccānupassanā. Atāṇatoti, dukkhānupassanā. Aleṇatoti, dukkhānupassanā. Asaraṇatoti, dukkhānupassanā. Rittatoti, anattānupassanā.

ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນອຸປະທັວະ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນໄພ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນອຸປະສັກ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງຫວັ່ນໄຫວ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງແຕກດັບ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ຍັ່ງຍືນ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີທີ່ຕ້ານທານ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີທີ່ຊົ້ນໄພ' Nີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີທີ່ເພິ່ງ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ' ນີ້ ເປັນອະນັດຕານຸປັດສະນາ.

Tucchatoti, anattānupassanā. Suññatoti, anattānupassanā. Anattatoti, anattānupassanā. Ādīnavatoti, dukkhānupassanā. Vipariṇāmadhammatoti, aniccānupassanā. Asārakatoti, anattānupassanā. Aghamūlatoti[Pg.415], dukkhānupassanā. Vadhakatoti, dukkhānupassanā. Vibhavatoti, aniccānupassanā. Sāsavatoti, dukkhānupassanā.

ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງເປົ່າປະໂຫຍດ' ນີ້ ເປັນອະນັດຕານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງສູນ' ນີ້ ເປັນອະນັດຕານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນອະນັດຕາ' ນີ້ ເປັນອະນັດຕານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນໂທດ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ມີແກ່ນສານ' ນີ້ ເປັນອະນັດຕານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນເຄົ້າເງື່ອນແຫ່ງຄວາມທຸກ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນເພັດຊະຄາດ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງປາສະຈາກຄວາມຈະເລີນ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີອາສະວະ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ.

Saṅkhatatoti, aniccānupassanā. Mārāmisatoti, dukkhānupassanā. Jātidhammatoti, dukkhānupassanā. Jarādhammatoti, dukkhānupassanā. Byādhidhammatoti, dukkhānupassanā. Maraṇadhammatoti, aniccānupassanā. Sokadhammatoti, dukkhānupassanā. Paridevadhammatoti, dukkhānupassanā. Upāyāsadhammatoti, dukkhānupassanā. Saṃkilesikadhammatoti, dukkhānupassanā.

ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງອັນປັດໄຈປຸງແຕ່ງ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນເຫຍື່ອແຫ່ງມານ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີການເກີດເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມແກ່ເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມເຈັບໄຂ້ເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມຕາຍເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນອະນິດຈານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມໂសກເສ້າເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມຮ້ອງໄຫ້ຮຳໄຮເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈເປັນທຳມະດາ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ. ໃນຄຳວ່າ 'ໂດຍຄວາມເປັນຂອງມີທຳມະດາເສົ້າໝອງ' ນີ້ ເປັນທຸກຂານຸປັດສະນາ.

Imehi cattālīsāya ākārehi anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhati. Imehi cattālīsāya ākārehi sammattaniyāmaṃ okkamati.

ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ ດ້ວຍອາການ 40 ເຫຼົ່ານີ້. ຍ່ອມກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ ດ້ວຍອາການ 40 ເຫຼົ່ານີ້.

Imehi cattālīsāya ākārehi anulomikaṃ khantiṃ paṭilabhantassa, imehi cattālīsāya ākārehi sammattaniyāmaṃ okkamantassa kati aniccānupassanā, kati dukkhānupassanā, kati anattānupassanā?

ເມື່ອບຸກຄົນໄດ້ຮັບຄວາມຄຳນຶງອັນຄ້ອຍຕາມ ດ້ວຍອາການ 40 ເຫຼົ່ານີ້, ເມື່ອກ້າວເຂົ້າສູ່ສຳມັດຕະນິຍາມ ດ້ວຍອາການ 40 ເຫຼົ່ານີ້, ຈະມີອະນິດຈານຸປັດສະນາເທົ່າໃດ, ມີທຸກຂານຸປັດສະນາເທົ່າໃດ, ມີອະນັດຕານຸປັດສະນາເທົ່າໃດ?

Pañcavīsati anattānupassanā, paññāsa aniccānupassanā;

Sataṃ pañcavīsati ceva, yāni dukkhe pavuccareti.

ມີອະນັດຕານຸປັດສະນາ 25 ປະການ, ມີອະນິດຈານຸປັດສະນາ 50 ປະການ, ແລະມີທຸກຂານຸປັດສະນາ 125 ປະການ ຕາມທີ່ກ່າວໄວ້.

Vipassanākathā niṭṭhitā.

ຈົບວິປັດສະນາກະຖາ.

10. Mātikākathā

໑໐. ມາຕິກາກະຖາ

40. Nicchāto, mokkho vimokkho, vijjāvimutti, adhisīlaṃ, adhicittaṃ, adhipaññā, passaddhi, ñāṇaṃ, dassanaṃ visuddhi nekkhammaṃ, nissaraṇaṃ paviveko, vossaggo, cariyā, jhānavimokkho, bhāvanā, adhiṭṭhānaṃ, jīvitaṃ.

໔໐. ຄວາມບໍ່ຫິວໂຫຍ (ປາສະຈາກກິເລດ), ຄວາມພົ້ນແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ວິຊຊາວิມຸດຕິ, ອະທິສີລ, ອະທິຈິດຕະ, ອະທິປັນຍາ, ປັດສັດທິ, ຍານ, ທັດສະນະ, ວິສຸດທິ, ເນກຂັມມະ, ນິດສະຣະນະ, ປະວິເວກະ, ວົດສັກຄະ, ຈະຣິຍາ, ຊານະວິໂມກ, ພາວະນາ, ອະທິຖານ, ແລະ ຊີວິດ (ການລ້ຽງຊີບ).

41. Nicchātoti [Pg.416] nekkhammena kāmacchandato nicchāto, abyāpādena byāpādato nicchāto…pe… paṭhamena jhānena nīvaraṇehi nicchāto…pe… arahattamaggena sabbakilesehi nicchāto.

໔໑. (ໃນບົດເຫຼົ່ານັ້ນ) ຄຳວ່າ 'ຄວາມບໍ່ຫິວໂຫຍ' ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍຈາກກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ, ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍຈາກພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ... ລະ... ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍຈາກນີວອນທັງຫຼາຍດ້ວຍປະຖົມມະຊານ... ລະ... ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍຈາກກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Mokkho vimokkhoti nekkhammena kāmacchandato muccatīti – mokkho vimokkho. Abyāpādena byāpādato muccatīti – mokkho vimokkho…pe… paṭhamena jhānena nīvaraṇehi muccatīti – mokkho vimokkho…pe… arahattamaggena sabbakilesehi muccatīti – mokkho vimokkho.

ຄຳວ່າ 'ຄວາມພົ້ນແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນ' ຄື: ຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຄວາມພົ້ນແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຄວາມພົ້ນແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນ... ລະ... ຫຼຸດພົ້ນຈາກນີວອນທັງຫຼາຍດ້ວຍປະຖົມມະຊານ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຄວາມພົ້ນແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນ... ລະ... ຫຼຸດພົ້ນຈາກກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຄວາມພົ້ນແລະຄວາມຫຼຸດພົ້ນ.

Vijjāvimuttīti nekkhammaṃ vijjatīti vijjā, kāmacchandato muccatīti vimutti. Vijjanto muccati, muccanto vijjatīti – vijjāvimutti. Abyāpādo vijjatīti vijjā, byāpādato vimuccatīti vimutti. Vijjanto muccati, muccanto vijjatīti – vijjāvimutti…pe… arahattamaggo vijjatīti vijjā, sabbakilesehi muccatīti vimutti. Vijjanto muccati, muccanto vijjatīti – vijjāvimutti.

ຄຳວ່າ 'ວິຊຊາວິມຸດຕິ' ຄື: ເນກຂັມມະມີຢູ່ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຊຊາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກກາມະສັນທະ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິ. ເມື່ອມີຢູ່ກໍຫຼຸດພົ້ນ, ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນກໍມີຢູ່ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຊຊາວິມຸດຕິ. ອະພະຍາບາດມີຢູ່ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຊຊາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກພະຍາບາດ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິ. ເມື່ອມີຢູ່ກໍຫຼຸດພົ້ນ, ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນກໍມີຢູ່ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຊຊາວິມຸດຕິ... ລະ... ອະຣະຫັດຕະມັກມີຢູ່ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຊຊາ, ຫຼຸດພົ້ນຈາກກິເລດທັງປວງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິມຸດຕິ. ເມື່ອມີຢູ່ກໍຫຼຸດພົ້ນ, ເມື່ອຫຼຸດພົ້ນກໍມີຢູ່ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວິຊຊາວິມຸດຕິ.

Adhisīlaṃ adhicittaṃ adhipaññāti nekkhammena kāmacchandaṃ, saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi, dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi. Yo tattha saṃvaraṭṭho, ayaṃ adhisīlasikkhā. Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṃ adhicittasikkhā. Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṃ adhipaññāsikkhā. Abyāpādena byāpādaṃ saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi…pe… arahattamaggena sabbakilese saṃvaraṭṭhena sīlavisuddhi, avikkhepaṭṭhena cittavisuddhi. Dassanaṭṭhena diṭṭhivisuddhi. Yo tattha saṃvaraṭṭho, ayaṃ adhisīlasikkhā. Yo tattha avikkhepaṭṭho, ayaṃ adhicittasikkhā. Yo tattha dassanaṭṭho, ayaṃ adhipaññāsikkhā.

ຄຳວ່າ 'ອະທິສີລ ອະທິຈິດຕະ ອະທິປັນຍາ' ຄື: ການສັງວອນກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ ຊື່ວ່າ ສີລວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຊື່ວ່າ ທິດຖິວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ສະພາວະສັງວອນໃດມີຢູ່ໃນສີລວິສຸດທິນັ້ນ, ສະພາວະສັງວອນນີ້ ຊື່ວ່າ ອະທິສີລສິກຂາ. ສະພາວະບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດມີຢູ່ໃນອະທິສີລສິກຂານັ້ນ, ສະພາວະບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານນີ້ ຊື່ວ່າ ອະທິຈິດຕະສິກຂາ. ສະພາວະເຫັນໃດມີຢູ່ໃນອະທິຈິດຕະສິກຂານັ້ນ, ສະພາວະເຫັນນີ້ ຊື່ວ່າ ອະທິປັນຍາສິກຂາ. ການສັງວອນພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ ຊື່ວ່າ ສີລວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ... ລະ... ການສັງວອນກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ ຊື່ວ່າ ສີລວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າສັງວອນ, ຊື່ວ່າ ຈິດຕະວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ຊື່ວ່າ ທິດຖິວິສຸດທິ ໂດຍອັດຖະວ່າເຫັນ. ສະພາວະສັງວອນໃດມີຢູ່ໃນສີລວິສຸດທິນັ້ນ, ສະພາວະສັງວອນນີ້ ຊື່ວ່າ ອະທິສີລສິກຂາ. ສະພາວະບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານໃດມີຢູ່ໃນອະທິສີລສິກຂານັ້ນ, ສະພາວະບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານນີ້ ຊື່ວ່າ ອະທິຈິດຕະສິກຂາ. ສະພາວະເຫັນໃດມີຢູ່ໃນອະທິຈິດຕະສິກຂານັ້ນ, ສະພາວະເຫັນນີ້ ຊື່ວ່າ ອະທິປັນຍາສິກຂາ.

Passaddhīti nekkhammena kāmacchandaṃ paṭippassambheti, abyāpādena byāpādaṃ paṭippassambheti…pe… arahattamaggena sabbakilese paṭippassambheti.

ຄຳວ່າ 'ປັດສັດທິ' ຄື: ຍ່ອມລະງັບກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ, ຍ່ອມລະງັບພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ... ລະ... ຍ່ອມລະງັບກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Ñāṇanti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṃ ñātaṭṭhena ñāṇaṃ; byāpādassa pahīnattā abyāpādo ñātaṭṭhena ñāṇaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamaggo ñātaṭṭhena ñāṇaṃ.

ຄຳວ່າ 'ຍານ' ຄື: ເພາະລະກາມະສັນທະໄດ້ ເນກຂັມມະຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານ ໂດຍອັດຖະວ່າຮູ້; ເພາະລະພະຍາບາດໄດ້ ອະພະຍາບາດຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານ ໂດຍອັດຖະວ່າຮູ້... ລະ... ເພາະລະກິເລດທັງປວງໄດ້ ອະຣະຫັດຕະມັກຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຍານ ໂດຍອັດຖະວ່າຮູ້.

Dassananti kāmacchandassa pahīnattā nekkhammaṃ diṭṭhattā dassanaṃ. Byāpādassa pahīnattā abyāpādo diṭṭhattā dassanaṃ…pe… sabbakilesānaṃ pahīnattā arahattamaggo diṭṭhattā dassanaṃ.

ຄຳວ່າ 'ທັດສະນະ' ຄື: ເພາະລະກາມະສັນທະໄດ້ ເນກຂັມມະຈຶ່ງຊື່ວ່າ ทັດສະນະ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ; ເພາະລະພະຍາບາດໄດ້ ອະພະຍາບາດຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທັດສະນະ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ... ລະ... ເພາະລະກິເລດທັງປວງໄດ້ ອະຣະຫັດຕະມັກຈຶ່ງຊື່ວ່າ ທັດສະນະ ເພາະອັດຖະວ່າເຫັນ.

Visuddhīti [Pg.417] kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammena visujjhati. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādena visujjhati…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggena visujjhati.

ຄຳວ່າ 'ວິສຸດທິ' ຄື: ເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍເນກຂັມມະ, ເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອະພະຍາບາດ... ລະ... ເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມບໍລິສຸດດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Nekkhammanti kāmānametaṃ nissaraṇaṃ, yadidaṃ nekkhammaṃ. Rūpānametaṃ nissaraṇaṃ, yadidaṃ āruppaṃ. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nekkhammaṃ. Byāpādassa abyāpādo nekkhammaṃ. Thinamiddhassa ālokasaññā nekkhammaṃ…pe… sabbakilesānaṃ arahattamaggo nekkhammaṃ.

ຄຳວ່າ 'ເນກຂັມມະ' ຄື: ເນກຂັມມະໃດມີຢູ່, ເນກຂັມມະນັ້ນເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມທັງຫຼາຍ. ອາຣຸບປະໃດມີຢູ່, ອາຣຸບປະນັ້ນເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບທັງຫຼາຍ. ກໍສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຖືກປຸງແຕ່ງ, ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບ (ນິພພານ) ເປັນເນກຂັມມະແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ. ອະພະຍາບາດເປັນເນກຂັມມະແຫ່ງພະຍາບາດ. ອາໂລກະສັນຍາເປັນເນກຂັມມະແຫ່ງຖີນາມິດທະ... ລະ... ອະຣະຫັດຕະມັກເປັນເນກຂັມມະແຫ່ງກິເລດທັງປວງ.

Nissaraṇanti kāmānametaṃ nissaraṇaṃ, yadidaṃ nekkhammaṃ. Rūpānametaṃ nissaraṇaṃ, yadidaṃ āruppaṃ. Yaṃ kho pana kiñci bhūtaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ, nirodho tassa nissaraṇaṃ. Kāmacchandassa nekkhammaṃ nissaraṇaṃ. Byāpādassa abyāpādo nissaraṇaṃ…pe… sabbakilesānaṃ arahattamaggo nissaraṇaṃ.

ຄຳວ່າ 'ນິດສະຣະນະ' ຄື: ເນກຂັມມະໃດມີຢູ່, ເນກຂັມມະນັ້ນເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມທັງຫຼາຍ. ອາຣຸບປະໃດມີຢູ່, ອາຣຸບປະນັ້ນເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບທັງຫຼາຍ. ກໍສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ, ຖືກປຸງແຕ່ງ, ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ, ຄວາມດັບ (ນິພພານ) ເປັນນິດສະຣະນະແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ. ເນກຂັມມະເປັນນິດສະຣະນະແຫ່ງກາມະສັນທະ. ອະພະຍາບາດເປັນນິດສະຣະນະແຫ່ງພະຍາບາດ... ລະ... ອະຣະຫັດຕະມັກເປັນນິດສະຣະນະແຫ່ງກິເລດທັງປວງ.

Pavivekoti kāmacchandassa nekkhammaṃ paviveko …pe… sabbakilesānaṃ arahattamaggo paviveko.

ຄຳວ່າ 'ປະວິເວກະ' ຄື: ເນກຂັມມະເປັນຄວາມສະຫງັດຈາກກາມະສັນທະ... ລະ... ອະຣະຫັດຕະມັກເປັນຄວາມສະຫງັດຈາກກິເລດທັງປວງ.

Vossaggoti nekkhammena kāmacchandaṃ vossajjatīti – vossaggo. Abyāpādena byāpādaṃ vossajjatīti – vossaggo…pe… arahattamaggena sabbakilese vossajjatīti – vossaggo.

ຄຳວ່າ 'ວົດສັກຄະ' ຄື: ຍ່ອມສະຫຼະຄືນກາມະສັນທະດ້ວຍເນກຂັມມະ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວົດສັກຄະ. ຍ່ອມສະຫຼະຄືນພະຍາບາດດ້ວຍອະພະຍາບາດ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວົດສັກຄະ... ລະ... ຍ່ອມສະຫຼະຄືນກິເລດທັງປວງດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ວົດສັກຄະ.

Cariyāti kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammena carati. Byāpādaṃ pajahanto abyāpādena carati…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggena carati.

ຄຳວ່າ 'ຈະຣິຍາ' ຄື: ຜູ້ລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍເນກຂັມມະ. ຜູ້ລະພະຍາບາດ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍອະພະຍາບາດ... ລະ... ຜູ້ລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມປະພຶດດ້ວຍອະຣະຫັດຕະມັກ.

Jhānavimokkhoti nekkhammaṃ jhāyatīti – jhānaṃ. Kāmacchandaṃ jhāpetīti – jhānaṃ. Jhāyanto muccatīti – jhānavimokkho. Jhāpento muccatīti – jhānavimokkho. Jhāyantīti dhammā. Jhāpentīti kilese. Jhāte ca jhāpe ca jānātīti – jhānajhāyī. Abyāpādo jhāyatīti jhānaṃ. Byāpādaṃ jhāpetīti – jhānaṃ…pe… ālokasaññā jhāyatīti – jhānaṃ. Thinamiddhaṃ jhāpetīti – jhānaṃ…pe… arahattamaggo [Pg.418] jhāyatīti – jhānaṃ. Sabbakilese jhāpetīti – jhānaṃ. Jhāyanto muccatīti – jhānavimokkho. Jhāpento muccatīti – jhānavimokkho. Jhāyantīti – dhammā. Jhāpentīti – kilese. Jhāte ca jhāpe ca jānātīti – jhānajhāyī.

ຄຳວ່າ 'ชານະວິໂມກ' ຄື: ເນກຂັມມະຍ່ອມເພ່ງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຍ່ອມເຜົາກາມະສັນທະ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ເມື່ອເພ່ງຢູ່ກໍຫຼຸດພົ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ເມື່ອເຜົາຢູ່ກໍຫຼຸດພົ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເພ່ງ. ກิເລດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກເຜົາ. ຜູ້ໃດຍ່ອມຮູ້ທຳທີ່ເພ່ງແລະກິເລດທີ່ຖືກເຜົາ ຜູ້ວັ້ນຊື່ວ່າ ຊານະຊາຍີ. ອະພະຍາບາດຍ່ອມເພ່ງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຍ່ອມເຜົາພະຍາບາດ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ... ລະ... ອາໂລກະສັນຍາຍ່ອມເພ່ງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຍ່ອມເຜົາຖີນາມິດທະ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ... ລະ... ອະຣະຫັດຕະມັກຍ່ອມເພ່ງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ຍ່ອມເຜົາກິເລດທັງປວງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານ. ເມື່ອເພ່ງຢູ່ກໍຫຼຸດພົ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ເມື່ອເຜົາຢູ່ກໍຫຼຸດພົ້ນ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຊານະວິໂມກ. ທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເພ່ງ. ກິເລດທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກເຜົາ. ຜູ້ໃດຍ່ອມຮູ້ທຳທີ່ເພ່ງແລະກິເລດທີ່ຖືກເຜົາ ຜູ້ວັ້ນຊື່ວ່າ ຊານະຊາຍີ.

42. Bhāvanā adhiṭṭhānaṃ jīvitanti kāmacchandaṃ pajahanto nekkhammaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno. Nekkhammavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānasampanno. Svāyaṃ evaṃ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno samaṃ jīvati, no visamaṃ; sammā jīvati, no micchā; visuddhaṃ jīvati, no kiliṭṭhanti – ājīvasampanno. Svāyaṃ evaṃ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati – yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ – visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto. Taṃ kissa hetu? Tathā hi so bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno.

໔໒. ຄຳວ່າ 'ພາວະນາ ອະທິຖານ ແລະຊີວິດ' ຄື: ເມື່ອລະກາມະສັນທະ ຍ່ອມຈະເລີນເນກຂັມມະ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ. ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງເນກຂັມມະ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານຢ່າງນີ້ ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ບໍ່ດຳລົງຊີວິດຢ່າງບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ; ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດໂດຍຊອບ ບໍ່ດຳລົງຊີວິດໂດຍຜິດ; ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດຢ່າງບໍລິສຸດ ບໍ່ດຳລົງຊີວິດຢ່າງເສົ້າໝອງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອາຊີວະ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອາຊີວະຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ: ບໍ່ວ່າຈະເປັນຂັດຕິຍະບໍລິສັດ, ພຣາມມະນະບໍລິສັດ, ຄະຫະປະຕິບໍລິສັດ, ຫຼື ສະມະນະບໍລິສັດ ກໍຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຢ່າງແຄ້ວຄາດ ແກ້ວຫານ ບໍ່ເກີ້ເຂີນ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ບຸກຄົນນັ້ນເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານ ແລະຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອາຊີວະ.

Byāpādaṃ pajahanto abyāpādaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno…pe… thinamiddhaṃ pajahanto ālokasaññaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno…pe… uddhaccaṃ pajahanto avikkhepaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno…pe… vicikicchaṃ pajahanto dhammavavatthānaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno…pe… avijjaṃ pajahanto vijjaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno…pe… aratiṃ pajahanto pāmojjaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno…pe… nīvaraṇe pajahanto paṭhamaṃ jhānaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno…pe… sabbakilese pajahanto arahattamaggaṃ bhāvetīti – bhāvanāsampanno. Arahattamaggavasena cittaṃ adhiṭṭhātīti – adhiṭṭhānasampanno. Svāyaṃ evaṃ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno samaṃ jīvati, no visamaṃ; sammā jīvati, no micchā; visuddhaṃ jīvati, no kiliṭṭhanti – ājīvasampanno. Svāyaṃ evaṃ bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati – yadi khattiyaparisaṃ yadi brāhmaṇaparisaṃ yadi gahapatiparisaṃ yadi samaṇaparisaṃ – visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto. Taṃ kissa hetu? Tathā hi so bhāvanāsampanno adhiṭṭhānasampanno ājīvasampannoti.

ເມື່ອລະພະຍາບາດ ຍ່ອມຈະເລີນอະພະຍາບາດ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ... ລະ... ເມື່ອລະຖີນາມິດທະ ຍ່ອມຈະເລີນອາໂລກະສັນຍາ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ... ລະ... ເມື່ອລະອຸດທັດຈະ ຍ່ອມຈະເລີນຄວາມບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ... ລະ... ເມື່ອລະວິຈິກິດສາ ຍ່ອມຈະເລີນທັມມະວະວັດຖານ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ... ລະ... ເມື່ອລະອະວິຊຊາ ຍ່ອມຈະເລີນວິຊຊາ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ... ລະ... ເມື່ອລະຄວາມບໍ່ຍინດີ ຍ່ອມຈະເລີນປາໂມດ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ... ລະ... ເມື່ອລະນີວອນ ຍ່ອມຈະເລີນປະຖົມມະຊານ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ... ລະ... ເມື່ອລະກິເລດທັງປວງ ຍ່ອມຈະເລີນອະຣະຫັດຕະມັກ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ. ຍ່ອມຕັ້ງຈິດໄວ້ໝັ້ນດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອະຣະຫັດຕະມັກ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານຢ່າງນີ້ ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ບໍ່ດຳລົງຊີວິດຢ່າງບໍ່ສະໝໍ່າສະເໝີ; ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດໂດຍຊອບ ບໍ່ດຳລົງຊີວິດໂດຍຜິດ; ຍ່ອມດຳລົງຊີວິດຢ່າງບໍລິສຸດ ບໍ່ດຳລົງຊີວິດຢ່າງເສົ້າໝອງ ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຊື່ວ່າ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອາຊີວະ. ບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອາຊີວະຢ່າງນີ້ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ: ບໍ່ວ່າຈະເປັນຂັດຕິຍະບໍລິສັດ, ພຣາມມະນະບໍລິສັດ, ຄະຫະປະຕິບໍລິສັດ, ຫຼື ສະມະນະບໍລິສັດ ກໍຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຢ່າງແຄ້ວຄາດ ແກ້ວຫານ ບໍ່ເກີ້ເຂີນ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ເພາະວ່າ ບຸກຄົນນັ້ນເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍພາວະນາ ຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອະທິຖານ ແລະຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອາຊີວະ.

Mātikākathā niṭṭhitā.

ມາຕິກາກະຖາ ຈົບແລ້ວ.

Paññāvaggo tatiyo.

ປັນຍາວັກ ທີສາມ ຈົບແລ້ວ.

Tassuddānaṃ –

ອຸດທານ (ຄຳສະຫຼຸບ) ໃນວັກນັ້ນ ຄື:

Paññā [Pg.419] iddhi abhisamayo, viveko cariyapañcamo;

Pāṭihāri samasīsi, satipaṭṭhānā vipassanā;

Tatiye paññāvaggamhi, mātikāya ca te dasāti.

ປັນຍາກະຖາ, ອິດທິກະຖາ, ອະພິສະມະຍະກະຖາ, ວິເວກະກະຖາ, ຈະຣິຍາກະຖາ ເປັນທີຫ້າ; ປາຕิຫານກະຖາ, ສະມະສີສິກະຖາ, ສະຕິປັດຖານະກະຖາ, ວິປັດສະນາກະຖາ; ທັງສິບກະຖາເຫຼົ່ານີ້ ພ້ອມທັງມາຕິກາກະຖາ ມີຢູ່ໃນປັນຍາວັກ ທີສາມ.

Mahāvaggo yuganaddho, paññāvaggo ca nāmato;

Tayova vaggā imamhi, paṭisambhidāpakaraṇe.

ມະຫາວັກ, ຍຸຄະນັດທະວັກ, ແລະ ປັນຍາວັກ ໂດຍຊື່; ວັກທັງສາມເຫຼົ່ານີ້ ມີຢູ່ໃນຄຳພີປະຕິສັມພິທາມັກນີ້.

Anantanayamaggesu, gambhīro sāgarūpamo;

Nabhañca tārakākiṇṇaṃ, thūlo jātassaro yathā;

Kathikānaṃ visālāya, yogīnaṃ ñāṇajotananti.

ຄຳພີນີ້ມີຄວາມເລິກເຊິ່ງໃນຫົນທາງແຫ່ງໄນຍະອັນຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ; ປຽບເໝືອນທ້ອງຟ້າທີ່ດາດດາດ້ວຍດວງດາວ, ປຽບເໝືອນສະໂບກຂະຣະນີໃຫຍ່ (ສະຊາດສະຣະ); ເປັນໄປເພື່ອຄວາມແຜ່ຫຼາຍແຫ່ງຍານຂອງພຣະທັມມະກະຖຶກທັງຫຼາຍ, ແລະ ເປັນເຄື່ອງຮຸ່ງເຮືອງແຫ່ງຍານຂອງໂຍຄີທັງຫຼາຍ.

Paṭisambhidāmaggapāḷi niṭṭhitā.

ພຣະໄຕປິໂດກ ປະຕິສັມພິທາມັກປາລີ ຈົບແລ້ວ.