නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Con đem hết lòng thành kính đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

ඛුද්දකනිකායෙ

Tiểu Bộ Kinh

බුද්ධවංසපාළි

Kinh Phật Sử

1. රතනචඞ්කමනකණ්ඩං

1. Phẩm Kinh Hành Bằng Châu Báu

1.

1.

බ්‍රහ්මා [Pg.299] ච ලොකාධිපතී සහම්පතී, කතඤ්ජලී අනධිවරං අයාචථ;

‘‘සන්තීධ සත්තාප්පරජක්ඛජාතිකා, දෙසෙහි ධම්මං අනුකම්පිමං පජං’’.

Và Phạm thiên Sahampati, vị chúa tể của thế gian, chắp tay thỉnh cầu đấng Vô Thượng: ‘Ở thế gian này có những chúng sanh thuộc loại ít bụi trong mắt, xin Ngài hãy thuyết Pháp vì lòng bi mẫn đối với chúng sanh này’.

2.

2.

සම්පන්නවිජ්ජාචරණස්ස තාදිනො, ජුතින්ධරස්සන්තිමදෙහධාරිනො;

තථාගතස්සප්පටිපුග්ගලස්ස, උප්පජ්ජි කාරුඤ්ඤතා සබ්බසත්තෙ.

Lòng bi mẫn đối với tất cả chúng sanh đã khởi lên nơi đức Như Lai, đấng đã thành tựu minh và hạnh, bậc Tādī, đấng mang ánh sáng, đấng mang thân cuối cùng, bậc vô song.

3.

3.

‘‘න හෙතෙ ජානන්ති සදෙවමානුසා, බුද්ධො අයං කීදිසකො නරුත්තමො;

ඉද්ධිබලං පඤ්ඤාබලඤ්ච කීදිසං, බුද්ධබලං ලොකහිතස්ස කීදිසං.

‘Những chúng sanh này cùng với chư thiên và nhân loại không biết rằng: ‘Vị Phật này, bậc Tối Thượng Nhân, là như thế nào? Thần lực và tuệ lực là như thế nào? Phật lực của đấng vì lợi ích thế gian là như thế nào?’

4.

4.

‘‘න හෙතෙ ජානන්ති සදෙවමානුසා, බුද්ධො අයං එදිසකො නරුත්තමො;

ඉද්ධිබලං පඤ්ඤාබලඤ්ච එදිසං, බුද්ධබලං ලොකහිතස්ස එදිසං.

‘Những chúng sanh này cùng với chư thiên và nhân loại không biết rằng: ‘Vị Phật này, bậc Tối Thượng Nhân, là như thế này. Thần lực và tuệ lực là như thế này. Phật lực của đấng vì lợi ích thế gian là như thế này.’

5.

5.

‘‘හන්දාහං [Pg.300] දස්සයිස්සාමි, බුද්ධබලමනුත්තරං;

චඞ්කමං මාපයිස්සාමි, නභෙ රතනමණ්ඩිතං’’.

‘Này, Ta sẽ biểu diễn Phật lực vô thượng; Ta sẽ hóa hiện trên hư không một con đường kinh hành được trang hoàng bằng châu báu’.

6.

6.

භුම්මා මහාරාජිකා තාවතිංසා, යාමා ච දෙවා තුසිතා ච නිම්මිතා;

පරනිම්මිතා යෙපි ච බ්‍රහ්මකායිකා, ආනන්දිතා විපුලමකංසු ඝොසං.

Chư thiên địa cầu, Tứ Đại Thiên Vương, Đao Lợi, và chư thiên Dạ Ma, Đâu Suất, và Hóa Lạc, Tha Hóa Tự Tại, và cả chúng Phạm thiên, đều hoan hỷ và tạo ra một tiếng vang lớn.

7.

7.

ඔභාසිතා ච පථවී සදෙවකා, පුථූ ච ලොකන්තරිකා අසංවුතා;

තමො ච තිබ්බො විහතො තදා අහු, දිස්වාන අච්ඡෙරකං පාටිහීරං.

Và mặt đất cùng với cõi trời đã được chiếu sáng, và nhiều địa ngục Lokantarika không bị che khuất cũng vậy; khi ấy, bóng tối dày đặc đã bị xua tan, sau khi họ thấy được thần thông kỳ diệu.

8.

8.

සදෙවගන්ධබ්බමනුස්සරක්ඛසෙ, ආභා උළාරා විපුලා අජායථ;

ඉමස්මිං ලොකෙ පරස්මිඤ්චොභයස්මිං, අධො ච උද්ධං තිරියඤ්ච විත්ථතං.

Ánh sáng cao quý và rộng lớn đã phát sinh cùng với chư thiên, càn-thát-bà, nhân loại, và la-sát; trong thế gian này và thế gian khác, trong cả hai, cả ở dưới, ở trên, và lan rộng theo chiều ngang.

9.

9.

සත්තුත්තමො අනධිවරො විනායකො, සත්ථා අහූ දෙවමනුස්සපූජිතො;

මහානුභාවො සතපුඤ්ඤලක්ඛණො, දස්සෙසි අච්ඡෙරකං පාටිහීරං.

Bậc Tối Thượng trong các chúng sanh, đấng Vô Thượng, bậc Đạo Sư, bậc Thầy được chư thiên và nhân loại cúng dường, đấng có đại oai lực, có tướng tốt do trăm phước báu, đã biểu diễn thần thông kỳ diệu.

10.

10.

සො යාචිතො දෙවවරෙන චක්ඛුමා, අත්ථං සමෙක්ඛිත්වා තදා නරුත්තමො;

චඞ්කමං මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්ඨිතං සබ්බරතනනිම්මිතං.

Vị ấy, bậc có mắt, bậc Tối Thượng Nhân, sau khi được vị trời cao quý nhất thỉnh cầu, khi ấy đã xem xét lợi ích; bậc Lãnh Đạo thế gian đã hóa hiện một con đường kinh hành được hoàn thành tốt đẹp, được làm bằng tất cả các loại châu báu.

11.

11.

ඉද්ධී ච ආදෙසනානුසාසනී, තිපාටිහීරෙ භගවා වසී අහු;

චඞ්කමං මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්ඨිතං සබ්බරතනනිම්මිතං.

Đức Thế Tôn đã thuần thục ba loại thần thông: thần túc thông, tha tâm thông, và giáo hóa thông; bậc Lãnh Đạo thế gian đã hóa hiện một con đường kinh hành được hoàn thành tốt đẹp, được làm bằng tất cả các loại châu báu.

12.

12.

දසසහස්සීලොකධාතුයා, සිනෙරුපබ්බතුත්තමෙ;

ථම්භෙව දස්සෙසි පටිපාටියා, චඞ්කමෙ රතනාමයෙ.

Trong mười ngàn thế giới, Ngài đã biểu diễn trên con đường kinh hành bằng châu báu, với những ngọn núi Tu-di cao quý lần lượt làm thành những cột trụ.

13.

13.

දසසහස්සී අතික්කම්ම, චඞ්කමං මාපයී ජිනො;

සබ්බසොණ්ණමයා පස්සෙ, චඞ්කමෙ රතනාමයෙ.

Bậc Chiến Thắng đã hóa hiện một con đường kinh hành vượt qua mười ngàn thế giới; hai bên con đường kinh hành bằng châu báu đều được làm hoàn toàn bằng vàng.

14.

14.

තුලාසඞ්ඝාටානුවග්ගා[Pg.301], සොවණ්ණඵලකත්ථතා;

වෙදිකා සබ්බසොවණ්ණා, දුභතො පස්සෙසු නිම්මිතා.

Những thanh xà ngang và rui tương ứng, mái lợp bằng ván vàng; lan can hoàn toàn bằng vàng được tạo ra ở cả hai bên.

15.

15.

මණිමුත්තාවාලුකාකිණ්ණා, නිම්මිතො රතනාමයො;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, සතරංසීව උග්ගතො.

Được rải đầy cát bằng ngọc và trân châu, con đường kinh hành được tạo bằng châu báu chiếu sáng khắp mọi phương, giống như mặt trời mọc với ngàn tia sáng.

16.

16.

තස්මිං චඞ්කමනෙ ධීරො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;

විරොචමානො සම්බුද්ධො, චඞ්කමෙ චඞ්කමී ජිනො.

Trên con đường kinh hành ấy, bậc Kiên Định, người có ba mươi hai tướng tốt, đấng Chánh Đẳng Giác tỏa sáng rực rỡ, bậc Chiến Thắng đã đi kinh hành.

17.

17.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

චඞ්කමනෙ ඔකිරන්ති, සබ්බෙ දෙවා සමාගතා.

Tất cả chư thiên đã tụ hội rải hoa trời mandārava, hoa sen, và hoa pārichattaka xuống con đường kinh hành.

18.

18.

පස්සන්ති තං දෙවසඞ්ඝා, දසසහස්සී පමොදිතා;

නමස්සමානා නිපතන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.

Chúng chư thiên trong mười ngàn thế giới hoan hỷ nhìn thấy Ngài; vui vẻ, hân hoan, và hoan hỷ, họ đảnh lễ và tụ hội lại.

19.

19.

තාවතිංසා ච යාමා ච, තුසිතා චාපි දෙවතා;

නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;

Chư thiên Đao Lợi và Dạ Ma, và cả chư thiên Đâu Suất; chư thiên Hóa Lạc, và những vị trời ở cõi Tha Hóa Tự Tại;

උදග්ගචිත්තා සුමනා, පස්සන්ති ලොකනායකං.

với tâm hân hoan và lòng vui mừng, nhìn thấy bậc Lãnh Đạo thế gian.

20.

20.

සදෙවගන්ධබ්බමනුස්සරක්ඛසා, නාගා සුපණ්ණා අථ වාපි කින්නරා;

පස්සන්ති තං ලොකහිතානුකම්පකං, නභෙව අච්චුග්ගතචන්දමණ්ඩලං.

Chư thiên, càn-thát-bà, nhân loại, la-sát, rồng, kim sí điểu, và cả khẩn-na-la, nhìn thấy Ngài, đấng bi mẫn vì lợi ích thế gian, giống như vầng trăng tròn mọc cao trên bầu trời.

21.

21.

ආභස්සරා සුභකිණ්හා, වෙහප්ඵලා අකනිට්ඨා ච දෙවතා;

සුසුද්ධසුක්කවත්ථවසනා, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා.

Chư Phạm thiên Quang Âm, Biến Tịnh, Quảng Quả, và chư thiên Sắc Cứu Cánh, mặc y phục trắng tinh khiết, đứng chắp tay.

22.

22.

මුඤ්චන්ති පුප්ඵං පන පඤ්චවණ්ණිකං, මන්දාරවං චන්දනචුණ්ණමිස්සිතං;

භමෙන්ති චෙලානි ච අම්බරෙ තදා, ‘‘අහො ජිනො ලොකහිතානුකම්පකො.

Họ tung rải hoa mandārava năm màu trộn với bột chiên-đàn; khi ấy, trên không trung, họ cũng vẫy y phục và tán thán: ‘Ôi, bậc Chiến Thắng, đấng bi mẫn vì lợi ích thế gian!’

23.

23.

‘‘තුවං සත්ථා ච කෙතූ ච, ධජො යූපො ච පාණිනං;

පරායනො පතිට්ඨා ච, දීපො ච ද්විපදුත්තමො.

‘Ngài là bậc Thầy và là ngọn cờ hiệu, là ngọn cờ và là cột tế lễ của chúng sanh; là nơi nương tựa và là nơi vững chắc, là hòn đảo và là bậc tối thượng trong loài hai chân.’

24.

24.

‘‘දසසහස්සීලොකධාතුයා, දෙවතායො මහිද්ධිකා;

පරිවාරෙත්වා නමස්සන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.

‘Chư thiên có đại thần lực trong mười ngàn thế giới, vui vẻ, hân hoan, và hoan hỷ, vây quanh và đảnh lễ Ngài.’

25.

25.

‘‘දෙවතා දෙවකඤ්ඤා ච, පසන්නා තුට්ඨමානසා;

පඤ්චවණ්ණිකපුප්ඵෙහි, පූජයන්ති නරාසභං.

‘Chư thiên nam và chư thiên nữ, với lòng tịnh tín và tâm hoan hỷ, cúng dường bậc Tối Thượng Nhân bằng những bông hoa năm màu.’

26.

26.

‘‘පස්සන්ති [Pg.302] තං දෙවසඞ්ඝා, පසන්නා තුට්ඨමානසා;

පඤ්චවණ්ණිකපුප්ඵෙහි, පූජයන්ති නරාසභං.

Chư thiên chúng với tâm tín thành hoan hỷ, chiêm ngưỡng vị Nhân Ngưu Vương ấy; họ cúng dường ngài bằng những đóa hoa năm màu.

27.

27.

‘‘අහො අච්ඡරියං ලොකෙ, අබ්භුතං ලොමහංසනං;

න මෙදිසං භූතපුබ්බං, අච්ඡෙරං ලොමහංසනං’’.

Ôi, thật vi diệu thay trên thế gian, một sự kiện chưa từng có, làm dựng tóc gáy! Đối với ta, sự kiện kỳ diệu làm dựng tóc gáy như thế này chưa từng xảy ra trước đây.

28.

28.

සකසකම්හි භවනෙ, නිසීදිත්වාන දෙවතා;

හසන්ති තා මහාහසිතං, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.

Các vị trời ấy, đang ngồi trong cung điện của chính mình, sau khi thấy điều kỳ diệu trên hư không, đã bật lên một trận cười lớn.

29.

29.

ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා, තිණපන්ථනිවාසිනො;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.

Các vị trú trên hư không và trên mặt đất, các vị trú ngụ trong bụi cỏ và trên đường đi; với lòng vui vẻ, hân hoan và vô cùng hoan hỷ, chắp tay đảnh lễ.

30.

30.

යෙපි දීඝායුකා නාගා, පුඤ්ඤවන්තො මහිද්ධිකා;

පමොදිතා නමස්සන්ති, පූජයන්ති නරුත්තමං.

Cả những vị Long vương sống lâu, có phước báu, có đại thần lực, cũng vô cùng hoan hỷ, đảnh lễ và cúng dường bậc Tối Thượng Nhân.

31.

31.

සඞ්ගීතියො පවත්තෙන්ති, අම්බරෙ අනිලඤ්ජසෙ;

චම්මනද්ධානි වාදෙන්ති, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.

Sau khi thấy điều kỳ diệu trên hư không, họ cho trình diễn các vũ điệu trên bầu trời, con đường của gió; và trỗi lên các loại trống da.

32.

32.

සඞ්ඛා ච පණවා චෙව, අථොපි ඩිණ්ඩිමා බහූ;

අන්තලික්ඛස්මිං වජ්ජන්ති, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.

Sau khi thấy điều kỳ diệu trên hư không, ốc tù và và trống nhỏ, hơn nữa, nhiều loại trống lớn cũng được trỗi lên trên không trung.

33.

33.

අබ්භුතො වත නො අජ්ජ, උප්පජ්ජි ලොමහංසනො;

ධුවමත්ථසිද්ධිං ලභාම, ඛණො නො පටිපාදිතො.

Hôm nay, quả thật một sự kiện chưa từng có, làm dựng tóc gáy đã phát sinh cho chúng ta. Chắc chắn chúng ta sẽ đạt được sự thành tựu lợi ích, thời khắc tốt đã đến với chúng ta.

34.

34.

බුද්ධොති තෙසං සුත්වාන, පීති උප්පජ්ජි තාවදෙ;

බුද්ධො බුද්ධොති කථයන්තා, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා.

Sau khi nghe tiếng 'Phật', hỷ lạc liền phát sinh nơi họ ngay lúc ấy. Vừa nói 'Phật, Phật', họ vừa chắp tay đứng yên.

35.

35.

හිඞ්කාරා සාධුකාරා ච, උක්කුට්ඨි සම්පහංසනං ;

පජා ච විවිධා ගගනෙ, වත්තෙන්ති පඤ්ජලීකතා.

Các loài chúng sinh khác nhau trên hư không, chắp tay và phát ra những tiếng hoan hô, tiếng tán thán 'lành thay', tiếng reo hò và biểu lộ sự vui mừng hớn hở.

36.

36.

ගායන්ති සෙළෙන්ති ච වාදයන්ති ච, භුජානි පොථෙන්ති ච නච්චයන්ති ච;

මුඤ්චන්ති පුප්ඵං පන පඤ්චවණ්ණිකං, මන්දාරවං චන්දනචුණ්ණමිස්සිතං.

Họ ca hát, thổi sáo, và chơi nhạc cụ; họ vỗ tay và nhảy múa. Hơn nữa, họ tung rải những đóa hoa Mạn-đà-la năm màu, trộn lẫn với bột chiên đàn.

37.

37.

‘‘යථා තුය්හං මහාවීර, පාදෙසු චක්කලක්ඛණං;

ධජවජිරපටාකා, වඩ්ඪමානඞ්කුසාචිතං.

Hỡi bậc Đại Hùng, nơi đôi chân của Ngài, tướng bánh xe được trang hoàng với cờ xí, kim cương, phướn, bình nước tốt lành và móc câu.

38.

38.

‘‘රූපෙ [Pg.303] සීලෙ සමාධිම්හි, පඤ්ඤාය ච අසාදිසො;

විමුත්තියා අසමසමො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.

Về sắc thân, giới, định, và tuệ, không ai sánh bằng Ngài. Về sự giải thoát và việc chuyển pháp luân, Ngài không ai ngang bằng và không ai hơn.

39.

39.

‘‘දසනාගබලං කායෙ, තුය්හං පාකතිකං බලං;

ඉද්ධිබලෙන අසමො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.

Sức mạnh tự nhiên nơi thân của Ngài bằng sức mạnh của mười con voi chúa. Về sức mạnh thần thông và việc chuyển pháp luân, không ai sánh bằng Ngài.

40.

40.

‘‘එවං සබ්බගුණූපෙතං, සබ්බඞ්ගසමුපාගතං;

මහාමුනිං කාරුණිකං, ලොකනාථං නමස්සථ.

Hãy đảnh lễ bậc Đại Mâu-ni, đấng có lòng bi mẫn, vị Hộ Trì của thế gian, người đã thành tựu tất cả các đức hạnh và đầy đủ tất cả các chi phần như vậy.

41.

41.

‘‘අභිවාදනං ථොමනඤ්ච, වන්දනඤ්ච පසංසනං;

නමස්සනඤ්ච පූජඤ්ච, සබ්බං අරහසී තුවං.

Ngài xứng đáng với tất cả: sự kính lễ, sự tán thán, sự đảnh lễ, sự ca ngợi, sự cúi mình, và sự cúng dường.

42.

42.

‘‘යෙ කෙචි ලොකෙ වන්දනෙය්‍යා, වන්දනං අරහන්ති යෙ;

සබ්බසෙට්ඨො මහාවීර, සදිසො තෙ න විජ්ජති.

Bất cứ ai trên thế gian đáng được đảnh lễ, những ai xứng đáng được đảnh lễ; hỡi bậc Đại Hùng, Ngài là bậc tối thượng hơn tất cả. Không có ai bằng được Ngài.

43.

43.

‘‘සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, සමාධිජ්ඣානකොවිදො;

ගිජ්ඣකූටෙ ඨිතොයෙව, පස්සති ලොකනායකං.

Tôn giả Xá-lợi-phất, bậc có trí tuệ lớn, thông thạo định và thiền, đang đứng trên núi Linh Thứu và nhìn thấy vị Lãnh Đạo của thế gian.

44.

44.

‘‘සුඵුල්ලං සාලරාජංව, චන්දංව ගගනෙ යථා;

මජ්ඣන්හිකෙව සූරියං, ඔලොකෙසි නරාසභං.

Ngài ngước nhìn bậc Nhân Ngưu Vương, (rực rỡ) như cây sala chúa nở rộ, như mặt trăng trên bầu trời, như mặt trời lúc giữa trưa.

45.

45.

‘‘ජලන්තං දීපරුක්ඛංව, තරුණසූරියංව උග්ගතං;

බ්‍යාමප්පභානුරඤ්ජිතං, ධීරං පස්සති ලොකනායකං.

Ngài nhìn thấy vị Lãnh Đạo của thế gian, bậc Kiên Định, được tô điểm bởi hào quang một tầm, (sáng chói) như cây đèn đang cháy, như mặt trời non vừa mọc.

46.

46.

‘‘පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං, කතකිච්චාන තාදිනං;

ඛීණාසවානං විමලානං, ඛණෙන සන්නිපාතයි.

Trong khoảnh khắc, ngài đã triệu tập năm trăm vị Tỳ-khưu, những vị đã làm xong việc cần làm, những vị bất động, những vị đã đoạn tận lậu hoặc, những vị không còn cấu uế.

47.

47.

‘‘ලොකප්පසාදනං නාම, පාටිහීරං නිදස්සයි;

අම්හෙපි තත්ථ ගන්ත්වාන, වන්දිස්සාම මයං ජිනං.

(Đức Phật) đã biểu diễn phép thần thông tên là 'Làm Tịnh Tín Thế Gian'. Chúng ta cũng sẽ đi đến đó và đảnh lễ bậc Chiến Thắng.

48.

48.

‘‘එථ සබ්බෙ ගමිස්සාම, පුච්ඡිස්සාම මයං ජිනං;

කඞ්ඛං විනොදයිස්සාම, පස්සිත්වා ලොකනායකං’’.

Tất cả hãy đến đây, chúng ta sẽ đi. Chúng ta sẽ hỏi bậc Chiến Thắng. Sau khi diện kiến vị Lãnh Đạo của thế gian, chúng ta sẽ xua tan mọi nghi ngờ.

49.

49.

සාධූති තෙ පටිස්සුත්වා, නිපකා සංවුතින්ද්‍රියා;

පත්තචීවරමාදාය, තරමානා උපාගමුං.

Những vị ấy, những bậc có trí tuệ, có các căn được phòng hộ, sau khi vâng đáp 'lành thay', đã mang theo y bát và nhanh chóng đi đến.

50.

50.

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, දන්තෙහි උත්තමෙ දමෙ;

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, ඉද්ධියා උපසඞ්කමි.

Tôn giả Xá-lợi-phất, bậc có trí tuệ lớn, cùng với các vị đã đoạn tận lậu hoặc, không còn cấu uế, đã được điều phục bởi sự điều phục tối thượng, đã đi đến (chỗ Đức Phật) bằng thần thông.

51.

51.

තෙහි [Pg.304] භික්ඛූහි පරිවුතො, සාරිපුත්තො මහාගණී;

ලළන්තො දෙවොව ගගනෙ, ඉද්ධියා උපසඞ්කමි.

Tôn giả Xá-lợi-phất, vị có đoàn chúng lớn, được vây quanh bởi những vị Tỳ-khưu ấy, di chuyển duyên dáng trên hư không như một vị trời, đã đi đến (chỗ Đức Phật) bằng thần thông.

52.

52.

උක්කාසිතඤ්ච ඛිපිතං, අජ්ඣුපෙක්ඛිය සුබ්බතා;

සගාරවා සප්පතිස්සා, සම්බුද්ධං උපසඞ්කමුං.

Những vị có hạnh tốt, không hắng giọng hay hắt hơi, với lòng kính trọng và tôn kính, đã đi đến gần Đức Chánh Đẳng Giác.

53.

53.

උපසඞ්කමිත්වා පස්සන්ති, සයම්භුං ලොකනායකං;

නභෙ අච්චුග්ගතං ධීරං, චන්දංව ගගනෙ යථා.

Sau khi đi đến gần, họ nhìn thấy bậc Tự Giác, vị Lãnh Đạo của thế gian, bậc Kiên Định, (sáng rỡ) như mặt trăng mọc cao trên bầu trời.

54.

54.

ජලන්තං දීපරුක්ඛංව, විජ්ජුංව ගගනෙ යථා;

මජ්ඣන්හිකෙව සූරියං, පස්සන්ති ලොකනායකං.

Họ nhìn thấy vị Lãnh Đạo của thế gian, (sáng chói) như cây đèn đang cháy, như tia chớp trên bầu trời, như mặt trời lúc giữa trưa.

55.

55.

පඤ්චභික්ඛුසතා සබ්බෙ, පස්සන්ති ලොකනායකං;

රහදමිව විප්පසන්නං, සුඵුල්ලං පදුමං යථා.

Tất cả năm trăm vị Tỳ-khưu nhìn thấy vị Lãnh Đạo của thế gian, (tuyệt đẹp) như một hồ nước trong vắt, như một đóa sen nở rộ.

56.

56.

අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා;

නමස්සමානා නිපතන්ති, සත්ථුනො චක්කලක්ඛණෙ.

Chắp tay cung kính, hân hoan và vui mừng; Vừa đảnh lễ, họ phủ phục dưới dấu hiệu bánh xe của Bậc Đạo Sư.

57.

57.

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, කොරණ්ඩසමසාදිසො;

සමාධිජ්ඣානකුසලො, වන්දතෙ ලොකනායකං.

Ngài Sāriputta, bậc đại trí tuệ, có màu da giống như hoa koraṇḍa; Ngài thiện xảo trong định và thiền, đảnh lễ Bậc Lãnh Đạo Thế Gian.

58.

58.

ගජ්ජිතා කාලමෙඝොව, නීලුප්පලසමසාදිසො;

ඉද්ධිබලෙන අසමො, මොග්ගල්ලානො මහිද්ධිකො.

Như đám mây đen sấm vang, có màu da giống hoa sen xanh; Vô song về thần thông lực, ngài Moggallāna, bậc đại thần thông, (đảnh lễ Bậc Lãnh Đạo Thế Gian).

59.

59.

මහාකස්සපොපි ච ථෙරො, උත්තත්තකනකසන්නිභො;

ධුතගුණෙ අග්ගනික්ඛිත්තො, ථොමිතො සත්ථුවණ්ණිතො.

Và trưởng lão Mahākassapa, giống như vàng ròng đã được tôi luyện; Được xem là bậc nhất về hạnh đầu đà, được tán thán, được Bậc Đạo Sư ca ngợi, (cũng đảnh lễ Bậc Lãnh Đạo Thế Gian).

60.

60.

දිබ්බචක්ඛූනං යො අග්ගො, අනුරුද්ධො මහාගණී;

ඤාතිසෙට්ඨො භගවතො, අවිදූරෙව තිට්ඨති.

Ngài Anuruddha, bậc đứng đầu về thiên nhãn, vị lãnh đạo của một hội chúng lớn; Là người bà con cao quý của Đức Thế Tôn, đang đứng ở một nơi không xa.

61.

61.

ආපත්තිඅනාපත්තියා, සතෙකිච්ඡාය කොවිදො;

විනයෙ අග්ගනික්ඛිත්තො, උපාලි සත්ථුවණ්ණිතො.

Ngài Upāli, bậc thiện xảo về việc có phạm tội và không phạm tội, và về việc có thể sửa chữa; Được xem là bậc nhất về Luật, được Bậc Đạo Sư ca ngợi, (đảnh lễ Bậc Lãnh Đạo Thế Gian).

62.

62.

සුඛුමනිපුණත්ථපටිවිද්ධො, කථිකානං පවරො ගණී;

ඉසි මන්තානියා පුත්තො, පුණ්ණො නාමාති විස්සුතො.

Bậc đã thâm nhập ý nghĩa vi tế và sâu sắc, là người thuyết giảng cao tột, vị lãnh đạo hội chúng; Vị ẩn sĩ, con trai của bà Mantānī, nổi danh với tên gọi Puṇṇa, (đảnh lễ Bậc Lãnh Đạo Thế Gian).

63.

63.

එතෙසං චිත්තමඤ්ඤාය, ඔපම්මකුසලො මුනි;

කඞ්ඛච්ඡෙදො මහාවීරො, කථෙසි අත්තනො ගුණං.

Biết được tâm của họ, bậc Thánh nhân thiện xảo trong việc dùng ví dụ; Bậc Đoạn Trừ Nghi Hoặc, bậc Đại Anh Hùng, đã nói về đức hạnh của chính mình.

64.

64.

‘‘චත්තාරො [Pg.305] තෙ අසඞ්ඛෙය්‍යා, කොටි යෙසං න නායති;

සත්තකායො ච ආකාසො, චක්කවාළා චනන්තකා;

බුද්ධඤාණං අප්පමෙය්‍යං, න සක්කා එතෙ විජානිතුං.

‘Có bốn điều không thể tính đếm, mà giới hạn của chúng không thể biết được; Đó là tập hợp chúng sanh, không gian, các thế giới vô tận; Và Phật trí không thể đo lường, không thể nào biết được những điều này.’

65.

65.

‘‘කිමෙතං අච්ඡරියං ලොකෙ, යං මෙ ඉද්ධිවිකුබ්බනං;

අඤ්ඤෙ බහූ අච්ඡරියා, අබ්භුතා ලොමහංසනා.

‘Sự biểu diễn thần thông này của ta ở thế gian, có gì là kỳ diệu đâu? Còn có nhiều điều kỳ diệu khác, phi thường và làm dựng tóc gáy.’

66.

66.

‘‘යදාහං තුසිතෙ කායෙ, සන්තුසිතො නාමහං තදා;

දසසහස්සී සමාගම්ම, යාචන්ති පඤ්ජලී මමං.

‘Khi ta ở cõi trời Tusita, lúc ấy ta có tên là Santusita; Chư vị ở mười ngàn thế giới đã cùng nhau hội họp, chắp tay thỉnh cầu ta.’

67.

67.

‘‘‘කාලො ඛො තෙ මහාවීර, උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡියං;

සදෙවකං තාරයන්තො, බුජ්ඣස්සු අමතං පදං’.

‘‘‘Đã đến lúc rồi, hỡi bậc Đại Anh Hùng, xin hãy sinh vào lòng mẹ; Cứu độ thế gian cùng với chư thiên, xin hãy giác ngộ trạng thái bất tử.’

68.

68.

‘‘තුසිතා කායා චවිත්වාන, යදා ඔක්කමි කුච්ඡියං;

දසසහස්සීලොකධාතු, කම්පිත්ථ ධරණී තදා.

‘Từ cõi trời Tusita mệnh chung, khi ta nhập vào thai mẹ; Khi ấy, trái đất trong mười ngàn thế giới đã rung chuyển.’

69.

69.

‘‘යදාහං මාතුකුච්ඡිතො, සම්පජානොව නික්ඛමිං;

සාධුකාරං පවත්තෙන්ති, දසසහස්සී පකම්පථ.

‘Khi ta từ lòng mẹ sinh ra, với đầy đủ chánh niệm tỉnh giác; Mười ngàn thế giới đã rung chuyển, vang lên những tiếng tán dương lành thay.’

70.

70.

‘‘ඔක්කන්තිං මෙ සමො නත්ථි, ජාතිතො අභිනික්ඛමෙ;

සම්බොධියං අහං සෙට්ඨො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.

‘Trong việc nhập thai, không ai bằng ta, cũng như trong việc đản sanh và xuất gia; Ta là bậc tối thượng trong sự giác ngộ, và trong việc chuyển Pháp luân.’

71.

71.

‘‘අහො අච්ඡරියං ලොකෙ, බුද්ධානං ගුණමහන්තතා;

දසසහස්සීලොකධාතු, ඡප්පකාරං පකම්පථ;

ඔභාසො ච මහා ආසි, අච්ඡෙරං ලොමහංසනං’’.

‘Ôi, thật kỳ diệu thay ở thế gian, sự vĩ đại về đức hạnh của các vị Phật! Mười ngàn thế giới đã rung chuyển theo sáu cách; Và một ánh sáng vĩ đại đã xuất hiện, thật kỳ diệu và làm dựng tóc gáy.’

72.

72.

භගවා තම්හි සමයෙ, ලොකජෙට්ඨො නරාසභො;

සදෙවකං දස්සයන්තො, ඉද්ධියා චඞ්කමී ජිනො.

Đức Thế Tôn vào lúc ấy, bậc Trưởng Thượng của thế gian, bậc Ngưu Vương trong loài người; Vị Chiến Thắng đã kinh hành bằng thần thông, biểu diễn cho thế gian cùng chư thiên thấy.

73.

73.

චඞ්කමෙ චඞ්කමන්තොව, කථෙසි ලොකනායකො;

අන්තරා න නිවත්තෙති, චතුහත්ථෙ චඞ්කමෙ යථා.

Bậc Lãnh Đạo Thế Gian đã thuyết giảng trong khi đang kinh hành trên con đường kinh hành; Ngài không quay lại ở khoảng giữa, như thể đang kinh hành trên con đường dài bốn cubit.

74.

74.

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, සමාධිජ්ඣානකොවිදො;

පඤ්ඤාය පාරමිප්පත්තො, පුච්ඡති ලොකනායකං.

Ngài Sāriputta, bậc đại trí tuệ, thiện xảo trong định và thiền; Bậc đã đạt đến sự toàn hảo về trí tuệ, hỏi Bậc Lãnh Đạo Thế Gian.

75.

75.

‘‘කීදිසො තෙ මහාවීර, අභිනීහාරො නරුත්තම;

කම්හි කාලෙ තයා ධීර, පත්ථිතා බොධිමුත්තමා.

‘Thưa bậc Đại Anh Hùng, bậc Tối Thắng trong loài người, sự phát nguyện của ngài như thế nào? Thưa bậc Trí Giả, vào thời điểm nào ngài đã phát nguyện cầu tuệ giác tối thượng?’

76.

76.

‘‘දානං [Pg.306] සීලඤ්ච නෙක්ඛම්මං, පඤ්ඤාවීරියඤ්ච කීදිසං;

ඛන්තිසච්චමධිට්ඨානං, මෙත්තුපෙක්ඛා ච කීදිසා.

‘Bố thí, trì giới và xuất gia, trí tuệ và tinh tấn của ngài như thế nào? Nhẫn nại, chân thật và quyết định, tâm từ và tâm xả của ngài như thế nào?’

77.

77.

‘‘දස පාරමී තයා ධීර, කීදිසී ලොකනායක;

කථං උපපාරමී පුණ්ණා, පරමත්ථපාරමී කථං’’.

‘Thưa bậc Trí Giả, bậc Lãnh Đạo Thế Gian, mười ba-la-mật của ngài như thế nào? Các cận ba-la-mật đã được viên mãn ra sao, và các thượng ba-la-mật như thế nào?’

78.

78.

තස්ස පුට්ඨො වියාකාසි, කරවීකමධුරගිරො;

නිබ්බාපයන්තො හදයං, හාසයන්තො සදෙවකං.

Được ngài ấy hỏi, bậc có giọng nói ngọt ngào như chim karavīka đã giải thích; Làm dịu mát tâm hồn, làm hoan hỷ thế gian cùng chư thiên.

79.

79.

අතීතබුද්ධානං ජිනානං දෙසිතං, නිකීලිතං බුද්ධපරම්පරාගතං;

පුබ්බෙනිවාසානුගතාය බුද්ධියා, පකාසයී ලොකහිතං සදෙවකෙ.

Ngài đã tuyên thuyết vì lợi ích của thế gian cùng chư thiên, bằng trí tuệ túc mạng thông, về giáo pháp đã được thuyết giảng bởi các bậc Chánh Giác quá khứ, và về truyền thống Phật đà không tỳ vết.

80.

80.

‘‘පීතිපාමොජ්ජජනනං, සොකසල්ලවිනොදනං;

සබ්බසම්පත්තිපටිලාභං, චිත්තීකත්වා සුණාථ මෙ.

‘Điều làm phát sinh hỷ và lạc, điều xua tan mũi tên sầu muộn; Điều mang lại tất cả mọi thành tựu, hãy kính cẩn lắng nghe ta.’

81.

81.

‘‘මදනිම්මදනං සොකනුදං, සංසාරපරිමොචනං;

සබ්බදුක්ඛක්ඛයං මග්ගං, සක්කච්චං පටිපජ්ජථා’’ති.

‘Con đường dập tắt sự say đắm, xua tan sầu muộn, giải thoát khỏi luân hồi; Con đường chấm dứt mọi khổ đau, hãy thực hành một cách kính cẩn.’

රතනචඞ්කමනකණ්ඩො නිට්ඨිතො.

Phẩm về Con Đường Kinh Hành Bằng Bảo Vật đã kết thúc.

2. සුමෙධපත්ථනාකථා

2. Câu chuyện về sự phát nguyện của Sumedha

1.

1.

කප්පෙ ච සතසහස්සෙ, චතුරො ච අසඞ්ඛියෙ;

අමරං නාම නගරං, දස්සනෙය්‍යං මනොරමං.

Cách đây bốn a-tăng-kỳ và một trăm ngàn đại kiếp; Có một thành phố tên là Amara, đáng chiêm ngưỡng và làm say đắm lòng người.

2.

2.

දසහි සද්දෙහි අවිවිත්තං, අන්නපානසමායුතං;

හත්ථිසද්දං අස්සසද්දං, භෙරිසඞ්ඛරථානි ච;

ඛාදථ පිවථ චෙව, අන්නපානෙන ඝොසිතං.

Không bao giờ vắng lặng bởi mười loại âm thanh, đầy đủ thức ăn và đồ uống; Tiếng voi, tiếng ngựa, tiếng trống, ốc tù và xe cộ; Và tiếng rao về thức ăn và đồ uống: ‘Hãy ăn và hãy uống!’

3.

3.

නගරං සබ්බඞ්ගසම්පන්නං, සබ්බකම්මමුපාගතං;

සත්තරතනසම්පන්නං, නානාජනසමාකුලං;

සමිද්ධං දෙවනගරංව, ආවාසං පුඤ්ඤකම්මිනං.

Thành phố ấy đầy đủ tất cả các thành phần, đạt đến tất cả các công việc; đầy đủ bảy loại báu vật, đông đúc với nhiều hạng người; thịnh vượng như thành phố của chư thiên, là nơi ở của những người có phước nghiệp.

4.

4.

නගරෙ අමරවතියා, සුමෙධො නාම බ්‍රාහ්මණො;

අනෙකකොටිසන්නිචයො, පහූතධනධඤ්ඤවා.

Tại thành phố Amaravatī, có vị Bà-la-môn tên là Sumedha; người đã tích trữ vô số trăm triệu tài sản, có nhiều của cải và lúa gạo.

5.

5.

අජ්ඣායකො [Pg.307] මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ;

ලක්ඛණෙ ඉතිහාසෙ ච, සධම්මෙ පාරමිං ගතො.

Vị ấy là người học tập, người ghi nhớ thần chú, bậc thông suốt ba bộ Vệ-đà; đã đạt đến sự toàn hảo về tướng pháp, về cổ sự, và về chánh pháp của mình.

6.

6.

රහොගතො නිසීදිත්වා, එවං චින්තෙසහං තදා;

‘‘දුක්ඛො පුනබ්භවො නාම, සරීරස්ස ච භෙදනං.

Lúc bấy giờ, ta đi đến nơi thanh vắng, ngồi xuống và suy nghĩ như vầy: ‘Sự tái sanh quả là khổ, và sự tan rã của thân thể cũng vậy.’

7.

7.

‘‘ජාතිධම්මො ජරාධම්මො, බ්‍යාධිධම්මො සහං තදා;

අජරං අමතං ඛෙමං, පරියෙසිස්සාමි නිබ්බුතිං.

‘Ta có bản chất phải sanh, có bản chất phải già, có bản chất phải bệnh; ta sẽ tìm kiếm trạng thái tịch tịnh không già, không chết, an ổn.’

8.

8.

‘‘යංනූනිමං පූතිකායං, නානාකුණපපූරිතං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡෙය්‍යං, අනපෙක්ඛො අනත්ථිකො.

‘Chắc chắn ta nên từ bỏ thân thể hôi thối này, vốn đầy dẫy các loại tử thi, rồi ra đi không luyến tiếc, không ham muốn.’

9.

9.

‘‘අත්ථි හෙහිති සො මග්ගො, න සො සක්කා න හෙතුයෙ;

පරියෙසිස්සාමි තං මග්ගං, භවතො පරිමුත්තියා.

‘Con đường ấy chắc chắn phải có; không thể nào nó không hiện hữu. Ta sẽ tìm kiếm con đường ấy để giải thoát khỏi sự hiện hữu.’

10.

10.

‘‘යථාපි දුක්ඛෙ විජ්ජන්තෙ, සුඛං නාමපි විජ්ජති;

එවං භවෙ විජ්ජමානෙ, විභවොපි ඉච්ඡිතබ්බකො.

‘Ví như khi có khổ, thì cũng có cái gọi là lạc; cũng vậy, khi có sự hiện hữu, thì sự chấm dứt hiện hữu cũng đáng được mong cầu.’

11.

11.

‘‘යථාපි උණ්හෙ විජ්ජන්තෙ, අපරං විජ්ජති සීතලං;

එවං තිවිධග්ගි විජ්ජන්තෙ, නිබ්බානං ඉච්ඡිතබ්බකං.

‘Ví như khi có nóng, thì cũng có cái khác là mát; cũng vậy, khi có ba ngọn lửa, thì Niết-bàn cũng đáng được mong cầu.’

12.

12.

‘‘යථාපි පාපෙ විජ්ජන්තෙ, කල්‍යාණමපි විජ්ජති;

එවමෙව ජාති විජ්ජන්තෙ, අජාතිපිච්ඡිතබ්බකං.

‘Ví như khi có điều ác, thì cũng có điều thiện; cũng vậy, khi có sự sanh, thì sự không sanh cũng đáng được mong cầu.’

13.

13.

‘‘යථා ගූථගතො පුරිසො, තළාකං දිස්වාන පූරිතං;

න ගවෙසති තං තළාකං, න දොසො තළාකස්ස සො.

‘Ví như người bị dính phẩn, thấy một cái hồ đầy nước, mà không tìm đến cái hồ ấy, đó không phải là lỗi của cái hồ.’

14.

14.

‘‘එවං කිලෙසමලධොව, විජ්ජන්තෙ අමතන්තළෙ;

න ගවෙසති තං තළාකං, න දොසො අමතන්තළෙ.

‘Cũng vậy, khi có hồ bất tử để gột rửa cấu uế của phiền não, mà người ấy không tìm đến cái hồ đó, đó không phải là lỗi của hồ bất tử.’

15.

15.

‘‘යථා අරීහි පරිරුද්ධො, විජ්ජන්තෙ ගමනම්පථෙ;

න පලායති සො පුරිසො, න දොසො අඤ්ජසස්ස සො.

‘Ví như người bị kẻ thù bao vây, khi có con đường để đi, mà người ấy không chạy trốn, đó không phải là lỗi của con đường.’

16.

16.

‘‘එවං කිලෙසපරිරුද්ධො, විජ්ජමානෙ සිවෙ පථෙ;

න ගවෙසති තං මග්ගං, න දොසො සිවමඤ්ජසෙ.

‘Cũng vậy, người bị phiền não bao vây, khi có con đường an tịnh, mà không tìm kiếm con đường ấy, đó không phải là lỗi của con đường an tịnh.’

17.

17.

‘‘යථාපි බ්‍යාධිතො පුරිසො, විජ්ජමානෙ තිකිච්ඡකෙ;

න තිකිච්ඡාපෙති තං බ්‍යාධිං, න දොසො සො තිකිච්ඡකෙ.

‘Ví như người bị bệnh, khi có thầy thuốc, mà không chữa trị căn bệnh ấy, đó không phải là lỗi của thầy thuốc.’

18.

18.

‘‘එවං [Pg.308] කිලෙසබ්‍යාධීහි, දුක්ඛිතො පරිපීළිතො;

න ගවෙසති තං ආචරියං, න දොසො සො විනායකෙ.

‘Cũng vậy, người bị đau khổ, bị các bệnh phiền não hành hạ, mà không tìm kiếm vị thầy, đó không phải là lỗi của bậc dẫn dắt.’

19.

19.

‘‘යථාපි කුණපං පුරිසො, කණ්ඨෙ බන්ධං ජිගුච්ඡිය;

මොචයිත්වාන ගච්ඡෙය්‍ය, සුඛී සෙරී සයංවසී.

‘Ví như người có tử thi buộc ở cổ, ghê tởm nó, sau khi cởi bỏ, người ấy có thể đi một cách an lạc, tự do, tự tại.’

20.

20.

‘‘තථෙවිමං පූතිකායං, නානාකුණපසඤ්චයං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡෙය්‍යං, අනපෙක්ඛො අනත්ථිකො.

‘Cũng vậy, ta nên từ bỏ thân thể hôi thối này, nơi tích tụ các loại tử thi, rồi ra đi không luyến tiếc, không ham muốn.’

21.

21.

‘‘යථා උච්චාරට්ඨානම්හි, කරීසං නරනාරියො;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡන්ති, අනපෙක්ඛා අනත්ථිකා.

‘Ví như đàn ông và đàn bà, sau khi bỏ lại phân ở nơi đại tiện, họ ra đi không luyến tiếc, không ham muốn.’

22.

22.

‘‘එවමෙවාහං ඉමං කායං, නානාකුණපපූරිතං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡිස්සං, වච්චං කත්වා යථා කුටිං.

‘Cũng vậy, ta sẽ từ bỏ thân này, vốn đầy dẫy các loại tử thi, rồi ra đi, như người bỏ lại nhà vệ sinh sau khi đã đại tiện.’

23.

23.

‘‘යථාපි ජජ්ජරං නාවං, පලුග්ගං උදගාහිනිං ;

සාමී ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡන්ති, අනපෙක්ඛා අනත්ථිකා.

‘Ví như những người chủ, sau khi từ bỏ chiếc thuyền cũ nát, mục rữa, và bị rò nước, họ ra đi không luyến tiếc, không ham muốn.’

24.

24.

‘‘එවමෙවාහං ඉමං කායං, නවච්ඡිද්දං ධුවස්සවං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡිස්සං, ජිණ්ණනාවංව සාමිකා.

‘Cũng vậy, ta sẽ từ bỏ thân này, có chín lỗ và luôn tiết dịch, rồi ra đi, như những người chủ bỏ lại chiếc thuyền cũ.’

25.

25.

‘‘යථාපි පුරිසො චොරෙහි, ගච්ඡන්තො භණ්ඩමාදිය;

භණ්ඩච්ඡෙදභයං දිස්වා, ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡති.

‘Ví như người mang theo hàng hóa đi cùng với bọn cướp, thấy nguy cơ hàng hóa bị mất, liền bỏ lại bọn cướp mà đi.’

26.

26.

‘‘එවමෙව අයං කායො, මහාචොරසමො විය;

පහායිමං ගමිස්සාමි, කුසලච්ඡෙදනා භයා’’.

‘Cũng vậy, thân này giống như một tên đại cướp; vì sợ thiện pháp bị hủy hoại, ta sẽ từ bỏ nó mà đi.’

27.

27.

එවාහං චින්තයිත්වාන, නෙකකොටිසතං ධනං;

නාථානාථානං දත්වාන, හිමවන්තමුපාගමිං.

Sau khi suy nghĩ như vậy, ta đã bố thí vô số trăm triệu tài sản cho những người có và không có nơi nương tựa, rồi đi đến Hy-mã-lạp sơn.

28.

28.

හිමවන්තස්සාවිදූරෙ, ධම්මිකො නාම පබ්බතො;

අස්සමො සුකතො මය්හං, පණ්ණසාලා සුමාපිතා.

Không xa Hy-mã-lạp sơn, có một ngọn núi tên là Dhammika; ở đó, am thất của ta được xây cất tốt, và một cái lều lá được tạo dựng khéo léo.

29.

29.

චඞ්කමං තත්ථ මාපෙසිං, පඤ්චදොසවිවජ්ජිතං;

අට්ඨගුණසමූපෙතං, අභිඤ්ඤාබලමාහරිං.

Ở đó, ta đã tạo ra một con đường kinh hành, không có năm lỗi; và ta đã đạt được sức mạnh của các thắng trí, vốn có tám phẩm chất.

30.

30.

සාටකං පජහිං තත්ථ, නවදොසමුපාගතං;

වාකචීරං නිවාසෙසිං, ද්වාදසගුණමුපාගතං.

Ở đó, ta đã từ bỏ y phục bằng vải, vốn có chín lỗi; ta đã mặc vào y bằng vỏ cây, vốn có mười hai phẩm chất.

31.

31.

අට්ඨදොසසමාකිණ්ණං[Pg.309], පජහිං පණ්ණසාලකං;

උපාගමිං රුක්ඛමූලං, ගුණෙ දසහුපාගතං.

Ta đã từ bỏ lều lá, vốn đầy dẫy tám lỗi; ta đã đến dưới gốc cây, nơi có mười phẩm chất.

32.

32.

වාපිතං රොපිතං ධඤ්ඤං, පජහිං නිරවසෙසතො;

අනෙකගුණසම්පන්නං, පවත්තඵලමාදියිං.

Ta đã từ bỏ hoàn toàn các loại lúa được gieo trồng; ta đã nhận lấy các loại trái cây rụng tự nhiên, vốn có nhiều phẩm chất.

33.

33.

තත්ථප්පධානං පදහිං, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අබ්භන්තරම්හි සත්තාහෙ, අභිඤ්ඤාබලපාපුණිං.

Tại nơi ấy, trong lúc ngồi, đứng, và kinh hành, ta đã nỗ lực tinh tấn. Trong vòng bảy ngày, ta đã đạt được năng lực của các thắng trí.

34.

34.

එවං මෙ සිද්ධිප්පත්තස්ස, වසීභූතස්ස සාසනෙ;

දීපඞ්කරො නාම ජිනො, උප්පජ්ජි ලොකනායකො.

Như vậy, trong khi ta đã đạt được thành tựu và thuần thục trong giáo pháp, bậc Lãnh Đạo Thế Gian, đấng Chiến Thắng tên là Dīpaṅkara đã xuất hiện.

35.

35.

උප්පජ්ජන්තෙ ච ජායන්තෙ, බුජ්ඣන්තෙ ධම්මදෙසනෙ;

චතුරො නිමිත්තෙ නාද්දසං, ඣානරතිසමප්පිතො.

Do đang an hưởng trong hỷ lạc của thiền định, ta đã không nhìn thấy bốn điềm báo lúc Ngài nhập thai, đản sanh, thành đạo, và thuyết Pháp.

36.

36.

පච්චන්තදෙසවිසයෙ, නිමන්තෙත්වා තථාගතං;

තස්ස ආගමනං මග්ගං, සොධෙන්ති තුට්ඨමානසා.

Tại một vùng biên địa, sau khi đã thỉnh mời đức Như Lai, với tâm hoan hỷ, họ dọn dẹp con đường cho sự quang lâm của Ngài.

37.

37.

අහං තෙන සමයෙන, නික්ඛමිත්වා සකස්සමා;

ධුනන්තො වාකචීරානි, ගච්ඡාමි අම්බරෙ තදා.

Vào lúc ấy, ta rời khỏi am thất của mình, vừa đi vừa giũ tấm y bằng vỏ cây, ta đang đi trên hư không.

38.

38.

වෙදජාතං ජනං දිස්වා, තුට්ඨහට්ඨං පමොදිතං;

ඔරොහිත්වාන ගගනා, මනුස්සෙ පුච්ඡි තාවදෙ.

Khi thấy đám đông hân hoan, vui mừng, và phấn khởi, ta từ trên không trung đi xuống và liền hỏi những người ấy.

39.

39.

‘‘තුට්ඨහට්ඨො පමුදිතො, වෙදජාතො මහාජනො;

කස්ස සොධීයති මග්ගො, අඤ්ජසං වටුමායනං’’.

‘Đám đông này hân hoan, vui mừng, và phấn khởi, con đường, lối đi, và đường mòn này được dọn dẹp vì ai?’

40.

40.

තෙ මෙ පුට්ඨා වියාකංසු, ‘‘බුද්ධො ලොකෙ අනුත්තරො;

දීපඞ්කරො නාම ජිනො, උප්පජ්ජි ලොකනායකො;

තස්ස සොධීයති මග්ගො, අඤ්ජසං වටුමායනං’’.

Được ta hỏi, họ đã trả lời: ‘Đức Phật vô thượng ở trên đời, đấng Chiến Thắng tên là Dīpaṅkara, bậc Lãnh Đạo Thế Gian, đã xuất hiện. Con đường, lối đi, và đường mòn này được dọn dẹp là vì Ngài.’

41.

41.

බුද්ධොතිවචනං සුත්වාන, පීති උප්පජ්ජි තාවදෙ;

බුද්ධො බුද්ධොති කථයන්තො, සොමනස්සං පවෙදයිං.

Nghe được lời nói ‘Phật,’ hỷ lạc liền khởi sanh trong ta. Vừa nói ‘Phật, Phật,’ ta cảm nhận được sự hoan hỷ.

42.

42.

තත්ථ ඨත්වා විචින්තෙසිං, තුට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

‘‘ඉධ බීජානි රොපිස්සං, ඛණො වෙ මා උපච්චගා.

Đứng tại nơi ấy, với tâm hoan hỷ và xúc động, ta đã suy nghĩ: ‘Nơi đây ta sẽ gieo trồng hạt giống. Mong rằng khoảnh khắc này sẽ không trôi qua.’

43.

43.

‘‘යදි බුද්ධස්ස සොධෙථ, එකොකාසං දදාථ මෙ;

අහම්පි සොධයිස්සාමි, අඤ්ජසං වටුමායනං’’.

‘Nếu quý vị dọn dẹp vì đức Phật, xin hãy cho tôi một chỗ. Tôi cũng sẽ dọn dẹp con đường, lối đi, và đường mòn này.’

44.

44.

අදංසු [Pg.310] තෙ මමොකාසං, සොධෙතුං අඤ්ජසං තදා;

බුද්ධො බුද්ධොති චින්තෙන්තො, මග්ගං සොධෙමහං තදා.

Khi ấy, họ đã cho ta một chỗ để dọn dẹp con đường. Bấy giờ, trong khi tâm niệm ‘Phật, Phật,’ ta đã dọn dẹp con đường.

45.

45.

අනිට්ඨිතෙ මමොකාසෙ, දීපඞ්කරො මහාමුනි;

චතූහි සතසහස්සෙහි, ඡළභිඤ්ඤෙහි තාදිහි;

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, පටිපජ්ජි අඤ්ජසං ජිනො.

Khi phần việc của ta chưa xong, bậc Đại ẩn sĩ Dīpaṅkara, đấng Chiến Thắng, đã đi vào con đường cùng với bốn trăm ngàn vị lậu tận, thanh tịnh, có sáu thắng trí và tâm tánh như như.

46.

46.

පච්චුග්ගමනා වත්තන්ති, වජ්ජන්ති භෙරියො බහූ;

ආමොදිතා නරමරූ, සාධුකාරං පවත්තයුං.

Họ tiến ra nghênh đón, nhiều trống lớn được đánh lên. Người và trời hoan hỷ, cùng nhau vang tiếng ‘Lành thay!’

47.

47.

දෙවා මනුස්සෙ පස්සන්ති, මනුස්සාපි ච දෙවතා;

උභොපි තෙ පඤ්ජලිකා, අනුයන්ති තථාගතං.

Chư thiên thấy loài người, và loài người cũng thấy chư thiên. Cả hai chúng ấy đều chắp tay cung kính, đi theo sau đức Như Lai.

48.

48.

දෙවා දිබ්බෙහි තුරියෙහි, මනුස්සා මානුසෙහි ච ;

උභොපි තෙ වජ්ජයන්තා, අනුයන්ති තථාගතං.

Chư thiên với nhạc cụ cõi trời, và loài người với nhạc cụ cõi người; cả hai chúng ấy vừa tấu nhạc, vừa đi theo sau đức Như Lai.

49.

49.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

දිසොදිසං ඔකිරන්ති, ආකාසනභගතා මරූ.

Chư thiên đi trên hư không rải khắp mọi phương hướng hoa Mạn-đà-la, hoa sen, và hoa san hô trời thiêng liêng.

50.

50.

දිබ්බං චන්දනචුණ්ණඤ්ච, වරගන්ධඤ්ච කෙවලං;

දිසොදිසං ඔකිරන්ති, ආකාසනභගතා මරූ.

Chư thiên đi trên hư không rải khắp mọi phương hướng bột chiên-đàn thiêng liêng và tất cả các loại hương thơm hảo hạng.

51.

51.

චම්පකං සරලං නීපං, නාගපුන්නාගකෙතකං;

දිසොදිසං උක්ඛිපන්ති, භූමිතලගතා නරා.

Những người đi trên mặt đất tung lên khắp mọi phương hướng hoa ngọc lan, hoa thông, hoa gáo, hoa vấp, hoa mù u, và hoa dứa dại.

52.

52.

කෙසෙ මුඤ්චිත්වාහං තත්ථ, වාකචීරඤ්ච චම්මකං;

කලලෙ පත්ථරිත්වාන, අවකුජ්ජො නිපජ්ජහං.

Tại nơi đó, ta đã xõa tóc, trải y vỏ cây và tấm da thú của mình trên vũng bùn, rồi nằm úp mặt xuống.

53.

53.

‘‘අක්කමිත්වාන මං බුද්ධො, සහ සිස්සෙහි ගච්ඡතු;

මා නං කලලෙ අක්කමිත්ථ, හිතාය මෙ භවිස්සති’’.

‘Xin đức Phật cùng các đệ tử hãy đi qua, dẫm lên trên con. Xin Ngài đừng dẫm lên vũng bùn. Điều này sẽ vì lợi ích cho con.’

54.

54.

පථවියං නිපන්නස්ස, එවං මෙ ආසි චෙතසො;

‘‘ඉච්ඡමානො අහං අජ්ජ, කිලෙසෙ ඣාපයෙ මම.

Khi đang nằm trên mặt đất, tâm ta đã khởi lên ý nghĩ như vầy: ‘Nếu muốn, ngay hôm nay ta có thể đốt sạch các phiền não của mình.’

55.

55.

‘‘කිං මෙ අඤ්ඤාතවෙසෙන, ධම්මං සච්ඡිකතෙනිධ;

සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, බුද්ධො හෙස්සං සදෙවකෙ.

‘Có ích gì cho ta khi chứng ngộ Chánh Pháp ở đây với một thân phận vô danh? Sau khi đạt được nhất thiết trí, ta sẽ trở thành một vị Phật trong thế giới cùng với chư thiên.’

56.

56.

‘‘කිං මෙ එකෙන තිණ්ණෙන, පුරිසෙන ථාමදස්සිනා;

සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, සන්තාරෙස්සං සදෙවකං.

‘Là một người nam có năng lực, có ích gì cho ta khi một mình vượt qua? Sau khi đạt được nhất thiết trí, ta sẽ giúp cho thế giới cùng với chư thiên được vượt qua.’

57.

57.

‘‘ඉමිනා [Pg.311] මෙ අධිකාරෙන, කතෙන පුරිසුත්තමෙ;

සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, තාරෙමි ජනතං බහුං.

‘Nhờ vào sự quyết tâm này của ta, được thực hiện trước bậc Tối Thắng Nhân, sau khi đạt được nhất thiết trí, ta sẽ đưa nhiều chúng sanh vượt qua.’

58.

58.

‘‘සංසාරසොතං ඡින්දිත්වා, විද්ධංසෙත්වා තයො භවෙ;

ධම්මනාවං සමාරුය්හ, සන්තාරෙස්සං සදෙවකං’’.

‘Sau khi cắt đứt dòng chảy luân hồi, phá tan ba cõi hữu, và lên con thuyền Chánh Pháp, ta sẽ giúp cho thế giới cùng với chư thiên được vượt qua.’

59.

59.

මනුස්සත්තං ලිඞ්ගසම්පත්ති, හෙතු සත්ථාරදස්සනං;

පබ්බජ්ජා ගුණසම්පත්ති, අධිකාරො ච ඡන්දතා;

අට්ඨධම්මසමොධානා, අභිනීහාරො සමිජ්ඣති.

Thân người, giới tính nam, có nhân duyên (để chứng quả A-la-hán), được gặp bậc Đạo Sư, được xuất gia, thành tựu các phẩm hạnh, có sự cúng dường tối thượng, và có ý chí mạnh mẽ. Do sự hội đủ của tám pháp này, lời đại nguyện được thành tựu.

60.

60.

දීපඞ්කරො ලොකවිදූ, ආහුතීනං පටිග්ගහො;

උස්සීසකෙ මං ඨත්වාන, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

Đức Dīpaṅkara, bậc Thông Tỏ Thế Gian, xứng đáng thọ nhận các vật cúng dường, đã đứng ở phía đầu của ta và nói lên lời này.

61.

61.

‘‘පස්සථ ඉමං තාපසං, ජටිලං උග්ගතාපනං;

අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, බුද්ධො ලොකෙ භවිස්සති.

‘Hãy nhìn vị đạo sĩ khổ hạnh, tóc bện, tu tập nghiêm khắc này. Sau vô số kiếp không thể đếm được kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật ở trên đời.’

62.

62.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා, නික්ඛමිත්වා තථාගතො;

පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං.

‘Sau khi xuất gia từ thành phố khả ái tên là Kapila, vị Như Lai ấy sẽ nỗ lực tinh tấn và thực hành khổ hạnh.’

63.

63.

‘‘අජපාලරුක්ඛමූලස්මිං, නිසීදිත්වා තථාගතො;

තත්ථ පායාසං පග්ගය්හ, නෙරඤ්ජරමුපෙහිති.

“Vị Như Lai sẽ ngồi xuống, ở tại gốc cây Ajapāla; Ở nơi ấy, sau khi thọ nhận món cháo sữa, ngài sẽ đi đến sông Nerañjarā.”

64.

64.

‘‘නෙරඤ්ජරාය තීරම්හි, පායාසං අද සො ජිනො;

පටියත්තවරමග්ගෙන, බොධිමූලමුපෙහිති.

“Vị Chiến Thắng ấy, sau khi dùng món cháo sữa ở tại bờ sông Nerañjarā, sẽ đi đến cội Bồ-đề bằng con đường cao quý đã được dọn sẵn.”

65.

65.

‘‘තතො පදක්ඛිණං කත්වා, බොධිමණ්ඩං අනුත්තරො ;

අස්සත්ථරුක්ඛමූලම්හි, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

“Sau đó, bậc Vô Thượng, đấng Đại Danh Vọng, sau khi đi nhiễu quanh Bồ-đề đàn theo chiều bên phải, sẽ giác ngộ ở tại gốc cây Assattha.”

66.

66.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

“Thân mẫu sinh ra vị này sẽ có tên là Māyā; thân phụ sẽ có tên là Suddhodana; vị này sẽ là Gotama.”

67.

67.

‘‘අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

“Kolita và Upatissa, các vị không còn lậu hoặc, đã ly tham, tâm được an tịnh, có định tĩnh, sẽ là các vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Ānanda sẽ hầu cận vị Chiến Thắng này.”

68.

68.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

“Khemā và Uppalavaṇṇā sẽ là các vị Thượng thủ Nữ Thinh văn. Các vị ấy không còn lậu hoặc, đã ly tham, tâm được an tịnh, có định tĩnh. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là Assattha.”

69.

69.

‘‘චිත්තො [Pg.312] ච හත්ථාළවකො, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

උත්තරා නන්දමාතා ච, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා’’.

“Citto và Hatthāḷavaka sẽ là các vị Thượng thủ nam cư sĩ hộ độ. Uttarā và Nandamātā sẽ là các vị Thượng thủ nữ cư sĩ hộ độ.”

70.

70.

ඉදං සුත්වාන වචනං, අසමස්ස මහෙසිනො;

ආමොදිතා නරමරූ, බුද්ධබීජං කිර අයං.

Sau khi nghe được lời nói này của bậc Đại Ẩn Sĩ vô song, chư thiên và nhân loại đã hoan hỷ: ‘Vị này quả thật là mầm mống của một vị Phật’.

71.

71.

උක්කුට්ඨිසද්දා වත්තන්ති, අප්ඵොටෙන්ති හසන්ති ච;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, දසසහස්සී සදෙවකා.

Các tiếng reo hò vang lên, họ vỗ tay và cười lớn. Chúng sanh ở mười ngàn thế giới cùng với chư thiên chắp tay và đảnh lễ.

72.

72.

‘‘යදිමස්ස ලොකනාථස්ස, විරජ්ඣිස්සාම සාසනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.

“Nếu chúng con bỏ lỡ giáo pháp của vị Hộ Trì Thế Gian này, trong thời vị lai, chúng con sẽ được diện kiến vị này.”

73.

73.

‘‘යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා, පටිතිත්ථං විරජ්ඣිය;

හෙට්ඨාතිත්ථෙ ගහෙත්වාන, උත්තරන්ති මහානදිං.

“Ví như những người đang vượt sông, sau khi bỏ lỡ bến đỗ ở phía đối diện, đã nắm lấy bến đỗ ở phía dưới và vượt qua dòng sông lớn.”

74.

74.

‘‘එවමෙව මයං සබ්බෙ, යදි මුඤ්චාමිමං ජිනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Cũng tương tự như thế, nếu tất cả chúng con bỏ lỡ vị Chiến Thắng này, trong thời vị lai, chúng con sẽ được diện kiến vị này.”

75.

75.

දීපඞ්කරො ලොකවිදූ, ආහුතීනං පටිග්ගහො;

මම කම්මං පකිත්තෙත්වා, දක්ඛිණං පාදමුද්ධරි.

Đức Dīpaṅkara, bậc Thông Suốt Thế Gian, người xứng đáng thọ nhận các vật cúng dường, sau khi tuyên thuyết về hành nghiệp của tôi, đã nhấc bàn chân phải lên.

76.

76.

යෙ තත්ථාසුං ජිනපුත්තා, පදක්ඛිණමකංසු මං;

දෙවා මනුස්සා අසුරා ච, අභිවාදෙත්වාන පක්කමුං.

Các vị con của đấng Chiến Thắng đã có mặt ở nơi ấy đã đi nhiễu quanh tôi theo chiều bên phải. Chư thiên, nhân loại, và a-tu-la, sau khi đã đảnh lễ, đã ra đi.

77.

77.

දස්සනං මෙ අතික්කන්තෙ, සසඞ්ඝෙ ලොකනායකෙ;

සයනා වුට්ඨහිත්වාන, පල්ලඞ්කං ආභුජිං තදා.

Khi bậc Lãnh Đạo Thế Gian cùng với Tăng chúng đã đi khuất tầm mắt của tôi, sau khi đứng dậy từ chỗ nằm, tôi đã ngồi kiết-già vào lúc ấy.

78.

78.

සුඛෙන සුඛිතො හොමි, පාමොජ්ජෙන පමොදිතො;

පීතියා ච අභිස්සන්නො, පල්ලඞ්කං ආභුජිං තදා.

Tôi đã được an lạc với sự an lạc, đã được hân hoan với niềm hân hoan, và đã được thấm nhuần với niềm hỷ lạc. Tôi đã ngồi kiết-già vào lúc ấy.

79.

79.

පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා, එවං චින්තෙසහං තදා;

‘‘වසීභූතො අහං ඣානෙ, අභිඤ්ඤාසු පාරමිංගතො.

Sau khi ngồi kiết-già, tôi đã suy nghĩ như vầy vào lúc ấy: ‘Ta đã thuần thục các tầng thiền, đã đạt đến sự toàn hảo về các thắng trí’.

80.

80.

‘‘සහස්සියම්හි ලොකම්හි, ඉසයො නත්ථි මෙ සමා;

අසමො ඉද්ධිධම්මෙසු, අලභිං ඊදිසං සුඛං.

“‘Trong một ngàn thế giới, không có vị ẩn sĩ nào sánh bằng ta. Về các pháp thần thông, ta là vô song. Ta đã đạt được sự an lạc như thế này.’”

81.

81.

‘‘පල්ලඞ්කාභුජනෙ මය්හං, දසසහස්සාධිවාසිනො;

මහානාදං පවත්තෙසුං, ‘ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

Khi tôi đang ngồi kiết-già, các chúng sanh ở mười ngàn thế giới đã phát ra tiếng rống lớn: ‘Chắc chắn ngài sẽ thành Phật’.

82.

82.

‘‘‘යා [Pg.313] පුබ්බෙ බොධිසත්තානං, පල්ලඞ්කවරමාභුජෙ;

නිමිත්තානි පදිස්සන්ති, තානි අජ්ජ පදිස්සරෙ.

“‘Những điềm triệu nào đã xuất hiện trước đây khi các vị Bồ-tát ngồi kiết-già trên bảo tọa, những điềm triệu ấy đang xuất hiện ngày hôm nay.’”

83.

83.

‘‘‘සීතං බ්‍යපගතං හොති, උණ්හඤ්ච උපසම්මති;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Cái lạnh đã biến mất, và cái nóng được lắng dịu. Những điềm triệu ấy đang xuất hiện ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

84.

84.

‘‘‘දසසහස්සී ලොකධාතූ, නිස්සද්දා හොන්ති නිරාකුලා;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Mười ngàn thế giới trở nên yên lặng và không bị khuấy động. Những điềm triệu ấy đang xuất hiện ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

85.

85.

‘‘‘මහාවාතා න වායන්ති, න සන්දන්ති සවන්තියො;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Các ngọn gió lớn không thổi, các dòng sông đang chảy không còn chảy nữa. Những điềm triệu ấy đang xuất hiện ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

86.

86.

‘‘‘ථලජා දකජා පුප්ඵා, සබ්බෙ පුප්ඵන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ පුප්ඵිතා සබ්බෙ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Vào lúc ấy, tất cả các loài hoa trên cạn và dưới nước đều nở rộ. Tất cả chúng cũng đang nở rộ ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

87.

87.

‘‘‘ලතා වා යදි වා රුක්ඛා, ඵලභාරා හොන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ ඵලිතා සබ්බෙ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Vào lúc ấy, các loại dây leo và cây cối đều trĩu nặng quả. Tất cả chúng cũng đang kết quả ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

88.

88.

‘‘‘ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා, රතනා ජොතන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ රතනා ජොතන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Vào lúc ấy, các bảo vật ở trên không và ở dưới đất đều tỏa sáng. Các bảo vật ấy cũng đang tỏa sáng ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

89.

89.

‘‘‘මානුස්සකා ච දිබ්බා ච, තුරියා වජ්ජන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජුභො අභිරවන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Vào lúc ấy, các nhạc cụ của nhân loại và của chư thiên đều vang lên. Cả hai loại ấy cũng đang vang dội ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

90.

90.

‘‘‘විචිත්‍රපුප්ඵා ගගනා, අභිවස්සන්ති තාවදෙ;

තෙපි අජ්ජ පවස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Vào lúc ấy, những trận mưa hoa đa dạng từ trên không trung trút xuống. Chúng cũng đang trút xuống ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

91.

91.

‘‘‘මහාසමුද්දො ආභුජති, දසසහස්සී පකම්පති;

තෙපජ්ජුභො අභිරවන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Đại dương gầm vang, mười ngàn thế giới rung chuyển. Cả hai điều ấy cũng đang vang dội ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

92.

92.

‘‘‘නිරයෙපි දසසහස්සෙ, අග්ගී නිබ්බන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ නිබ්බුතා අග්ගී, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Vào lúc ấy, các ngọn lửa ở các địa ngục trong mười ngàn thế giới đều được dập tắt. Các ngọn lửa ấy cũng đã được dập tắt ngày hôm nay, chắc chắn ngài sẽ thành Phật.’”

93.

93.

‘‘‘විමලො හොති සූරියො, සබ්බා දිස්සන්ති තාරකා;

තෙපි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Mặt trời trở nên không tì vết, tất cả các vì sao đều hiện rõ; hôm nay chúng cũng đang hiện rõ, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

94.

94.

‘‘‘අනොවට්ඨෙන උදකං, මහියා උබ්භිජ්ජි තාවදෙ;

තම්පජ්ජුබ්භිජ්ජතෙ මහියා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Khi ấy, dù trời không mưa, nước từ đất đã vọt lên; hôm nay nước ấy cũng đang vọt lên từ đất, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

95.

95.

‘‘‘තාරාගණා [Pg.314] විරොචන්ති, නක්ඛත්තා ගගනමණ්ඩලෙ;

විසාඛා චන්දිමා යුත්තා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Các nhóm sao, các chòm sao tỏa sáng trên vòm trời; sao Visākhā đi cùng với mặt trăng, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

96.

96.

‘‘‘බිලාසයා දරීසයා, නික්ඛමන්ති සකාසයා;

තෙපජ්ජ ආසයා ඡුද්ධා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Loài sống trong hang, loài sống trong khe núi, đã ra khỏi nơi ở của mình; hôm nay chúng cũng đã rời khỏi nơi ở, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

97.

97.

‘‘‘න හොන්ති අරතී සත්තානං, සන්තුට්ඨා හොන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ සබ්බෙ සන්තුට්ඨා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Chúng sanh không còn bất mãn, tất cả đều hoan hỷ vào lúc ấy; hôm nay tất cả chúng cũng đều hoan hỷ, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

98.

98.

‘‘‘රොගා තදුපසම්මන්ති, ජිඝච්ඡා ච විනස්සති;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Khi ấy, bệnh tật được lắng dịu, và cơn đói khát cũng tiêu tan; những điềm ấy hôm nay đang hiện rõ, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

99.

99.

‘‘‘රාගො තදා තනු හොති, දොසො මොහො විනස්සති;

තෙපජ්ජ විගතා සබ්බෙ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Khi ấy, tham ái trở nên mỏng manh, sân hận và si mê bị tiêu diệt; hôm nay tất cả chúng đều đã biến mất, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

100.

100.

‘‘‘භයං තදා න භවති, අජ්ජපෙතං පදිස්සති;

තෙන ලිඞ්ගෙන ජානාම, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Khi ấy, không có sự sợ hãi, hôm nay điều ấy cũng đang hiện rõ; nhờ điềm báo ấy, chúng tôi biết rằng, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

101.

101.

‘‘‘රජොනුද්ධංසති උද්ධං, අජ්ජපෙතං පදිස්සති;

තෙන ලිඞ්ගෙන ජානාම, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Bụi không bay lên cao, hôm nay điều ấy cũng đang hiện rõ; nhờ điềm báo ấy, chúng tôi biết rằng, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

102.

102.

‘‘‘අනිට්ඨගන්ධො පක්කමති, දිබ්බගන්ධො පවායති;

සොපජ්ජ වායති ගන්ධො, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Mùi hôi thối biến mất, hương trời tỏa ngát; hôm nay hương ấy cũng đang tỏa ngát, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

103.

103.

‘‘‘සබ්බෙ දෙවා පදිස්සන්ති, ඨපයිත්වා අරූපිනො;

තෙපජ්ජ සබ්බෙ දිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Tất cả chư thiên đều hiện ra, ngoại trừ các vị cõi Vô Sắc; hôm nay tất cả các vị ấy cũng đều hiện rõ, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

104.

104.

‘‘‘යාවතා නිරයා නාම, සබ්බෙ දිස්සන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ සබ්බෙ දිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Bao nhiêu cảnh giới được gọi là địa ngục, tất cả đều hiện rõ vào lúc ấy; hôm nay tất cả chúng cũng đều hiện rõ, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

105.

105.

‘‘‘කුට්ටා කවාටා සෙලා ච, න හොන්තාවරණා තදා;

ආකාසභූතා තෙපජ්ජ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Tường vách, cửa nẻo, và đá núi, khi ấy không còn là vật cản; hôm nay chúng cũng trở thành hư không, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

106.

106.

‘‘‘චුතී ච උපපත්ති ච, ඛණෙ තස්මිං න විජ්ජති;

තානිපජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“‘Sự chết và sự tái sanh, trong khoảnh khắc ấy không tồn tại; những điềm ấy hôm nay cũng đang hiện rõ, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.

107.

107.

‘‘‘දළ්හං පග්ගණ්හ වීරියං, මා නිවත්ත අභික්කම;

මයම්පෙතං විජානාම, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි’’’.

“‘Hãy nỗ lực tinh tấn một cách vững chắc, đừng lui bước, hãy tiến lên; chúng tôi cũng biết rõ điều này, ngài chắc chắn sẽ thành Phật.’”

108.

108.

බුද්ධස්ස [Pg.315] වචනං සුත්වා, දසසහස්සීනචූභයං;

තුට්ඨහට්ඨො පමොදිතො, එවං චින්තෙසහං තදා.

Sau khi nghe lời của đức Phật và của chư vị ở mười ngàn thế giới, ta vui vẻ, hoan hỷ, hân hoan, và đã suy nghĩ như vầy vào lúc ấy.

109.

109.

‘‘අද්වෙජ්ඣවචනා බුද්ධා, අමොඝවචනා ජිනා;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

“Chư Phật có lời nói không hai nghĩa, các bậc Chiến Thắng có lời nói không vô ích; chư Phật không có lời nói sai trái, ta chắc chắn sẽ thành Phật.

110.

110.

‘‘යථා ඛිත්තං නභෙ ලෙඩ්ඩු, ධුවං පතති භූමියං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

“Như cục đất ném lên trời, chắc chắn rơi xuống đất; cũng vậy, lời của các bậc Phật tối thượng là chắc chắn và vĩnh cửu; chư Phật không có lời nói sai trái, ta chắc chắn sẽ thành Phật.

111.

111.

‘‘යථාපි සබ්බසත්තානං, මරණං ධුවසස්සතං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

“Cũng như cái chết của tất cả chúng sanh là chắc chắn và vĩnh cửu; cũng vậy, lời của các bậc Phật tối thượng là chắc chắn và vĩnh cửu; chư Phật không có lời nói sai trái, ta chắc chắn sẽ thành Phật.

112.

112.

‘‘යථා රත්තික්ඛයෙ පත්තෙ, සූරියුග්ගමනං ධුවං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

“Như khi đêm tàn, mặt trời mọc là điều chắc chắn; cũng vậy, lời của các bậc Phật tối thượng là chắc chắn và vĩnh cửu; chư Phật không có lời nói sai trái, ta chắc chắn sẽ thành Phật.

113.

113.

‘‘යථා නික්ඛන්තසයනස්ස, සීහස්ස නදනං ධුවං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

“Như tiếng rống của sư tử khi ra khỏi hang là điều chắc chắn; cũng vậy, lời của các bậc Phật tối thượng là chắc chắn và vĩnh cửu; chư Phật không có lời nói sai trái, ta chắc chắn sẽ thành Phật.

114.

114.

‘‘යථා ආපන්නසත්තානං, භාරමොරොපනං ධුවං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

“Như việc hạ sanh của người nữ mang thai là điều chắc chắn; cũng vậy, lời của các bậc Phật tối thượng là chắc chắn và vĩnh cửu; chư Phật không có lời nói sai trái, ta chắc chắn sẽ thành Phật.

115.

115.

‘‘හන්ද බුද්ධකරෙ ධම්මෙ, විචිනාමි ඉතො චිතො;

උද්ධං අධො දස දිසා, යාවතා ධම්මධාතුයා’’.

“Này, ta sẽ tìm kiếm các pháp tạo nên Phật ở đây đó; trên, dưới, mười phương, trong toàn bộ pháp giới.”

116.

116.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, පඨමං දානපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, අනුචිණ්ණං මහාපථං.

Khi tìm kiếm, lúc ấy ta đã thấy Ba-la-mật bố thí đầu tiên; con đường lớn được các bậc Đại sĩ xưa thực hành.

117.

117.

‘‘ඉමං ත්වං පඨමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

දානපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

“Nếu ngươi muốn đạt được giác ngộ, thì trước tiên hãy làm cho pháp này vững chắc và thọ trì; hãy thực hành Ba-la-mật bố thí.

118.

118.

‘‘යථාපි කුම්භො සම්පුණ්ණො, යස්ස කස්සචි අධො කතො;

වමතෙ වුදකං නිස්සෙසං, න තත්ථ පරිරක්ඛති.

“Cũng như cái bình đầy nước, khi bị ai đó úp ngược, nó trút ra hết sạch nước, không giữ lại chút nào ở đó.

119.

119.

‘‘තථෙව [Pg.316] යාචකෙ දිස්වා, හීනමුක්කට්ඨමජ්ඣිමෙ;

දදාහි දානං නිස්සෙසං, කුම්භො විය අධො කතො.

“Cũng vậy, khi thấy người xin, dù là hạ, thượng, hay trung; hãy cho đi vật bố thí không còn sót lại, như cái bình bị úp ngược.

120.

120.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Những pháp của Phật này chắc không chỉ có chừng ấy; ta sẽ tìm kiếm cả những pháp khác, những pháp làm cho giác ngộ chín muồi.”

121.

121.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, දුතියං සීලපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi tìm kiếm, lúc ấy ta đã thấy Ba-la-mật giới thứ hai; được các bậc Đại sĩ xưa thường xuyên thực hành.

122.

122.

‘‘ඉමං ත්වං දුතියං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

සීලපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

“Nếu ngươi muốn đạt được giác ngộ, thì hãy làm cho pháp thứ hai này vững chắc và thọ trì; hãy thực hành Ba-la-mật giới.

123.

123.

‘‘යථාපි චමරී වාලං, කිස්මිඤ්චි පටිලග්ගිතං;

උපෙති මරණං තත්ථ, න විකොපෙති වාලධිං.

“Cũng như con bò lông mao (camarī), khi lông đuôi bị vướng vào vật gì; nó thà chịu chết ở nơi ấy, chứ không làm hư hại chùm lông đuôi.”

124.

124.

‘‘තථෙව ත්වං චතූසු භූමීසු, සීලානි පරිපූරය;

පරිරක්ඛ සබ්බදා සීලං, චමරී විය වාලධිං.

“Cũng thế, ngươi hãy làm cho viên mãn các giới trong bốn nền tảng; hãy luôn luôn bảo vệ giới hạnh, như con bò lông mao bảo vệ đuôi của nó.”

125.

125.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các pháp đưa đến quả vị Phật không thể chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm các pháp khác nữa, là những pháp làm cho Bồ Đề được chín muồi.”

126.

126.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, තතියං නෙක්ඛම්මපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy ba-la-mật xuất gia là pháp thứ ba, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành và theo đuổi.

127.

127.

‘‘ඉමං ත්වං තතියං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

නෙක්ඛම්මපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

“Nếu ngươi mong muốn đạt đến Bồ Đề, trước tiên hãy thực hành ba-la-mật xuất gia này, là pháp thứ ba, bằng cách làm cho vững chắc và thọ trì.”

128.

128.

‘‘යථා අන්දුඝරෙ පුරිසො, චිරවුත්ථො දුඛට්ටිතො;

න තත්ථ රාගං ජනෙසි, මුත්තිංයෙව ගවෙසති.

“Cũng như người ở lâu trong ngục tù, bị đau khổ bức bách; người ấy không sanh lòng tham ái ở nơi đó, mà chỉ tìm cầu sự giải thoát.”

129.

129.

‘‘තථෙව ත්වං සබ්බභවෙ, පස්ස අන්දුඝරෙ විය;

නෙක්ඛම්මාභිමුඛො හොහි, භවතො පරිමුත්තියා.

“Cũng thế, ngươi hãy xem tất cả các cõi hữu như là ngục tù; vì sự giải thoát khỏi cõi hữu, hãy hướng về sự xuất gia.”

130.

130.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các pháp đưa đến quả vị Phật không thể chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm các pháp khác nữa, là những pháp làm cho Bồ Đề được chín muồi.”

131.

131.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, චතුත්ථං පඤ්ඤාපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy ba-la-mật trí tuệ là pháp thứ tư, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành và theo đuổi.

132.

132.

‘‘ඉමං ත්වං චතුත්ථං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

පඤ්ඤාපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

“Nếu ngươi mong muốn đạt đến Bồ Đề, trước tiên hãy thực hành ba-la-mật trí tuệ này, là pháp thứ tư, bằng cách làm cho vững chắc và thọ trì.”

133.

133.

‘‘යථාපි [Pg.317] භික්ඛු භික්ඛන්තො, හීනමුක්කට්ඨමජ්ඣිමෙ;

කුලානි න විවජ්ජෙන්තො, එවං ලභති යාපනං.

“Cũng như vị tỳ khưu trong lúc đi khất thực, không tránh né các gia đình dù là hạ tiện, cao sang, hay trung bình; như thế, vị ấy nhận được vật thực đủ để sống.”

134.

134.

‘‘තථෙව ත්වං සබ්බකාලං, පරිපුච්ඡං බුධං ජනං;

පඤ්ඤාපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Cũng thế, ngươi hãy luôn luôn hỏi han người có trí; sau khi đã thực hành ba-la-mật trí tuệ, ngươi sẽ đạt đến quả vị Chánh Đẳng Giác.”

135.

135.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các pháp đưa đến quả vị Phật không thể chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm các pháp khác nữa, là những pháp làm cho Bồ Đề được chín muồi.”

136.

136.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, පඤ්චමං වීරියපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy ba-la-mật tinh tấn là pháp thứ năm, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành và theo đuổi.

137.

137.

‘‘ඉමං ත්වං පඤ්චමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

වීරියපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

“Nếu ngươi mong muốn đạt đến Bồ Đề, trước tiên hãy thực hành ba-la-mật tinh tấn này, là pháp thứ năm, bằng cách làm cho vững chắc và thọ trì.”

138.

138.

‘‘යථාපි සීහො මිගරාජා, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අලීනවීරියො හොති, පග්ගහිතමනො සදා.

“Cũng như sư tử, vua của các loài thú, dù trong lúc ngồi, đứng, hay đi kinh hành, luôn có tinh tấn không thối chuyển và có tâm được nâng cao.”

139.

139.

‘‘තථෙව ත්වං සබ්බභවෙ, පග්ගණ්හ වීරියං දළ්හං;

වීරියපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Cũng thế, ngươi hãy nỗ lực tinh tấn một cách vững chắc trong tất cả các cõi hữu; sau khi đã thực hành ba-la-mật tinh tấn, ngươi sẽ đạt đến quả vị Chánh Đẳng Giác.”

140.

140.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các pháp đưa đến quả vị Phật không thể chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm các pháp khác nữa, là những pháp làm cho Bồ Đề được chín muồi.”

141.

141.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, ඡට්ඨමං ඛන්තිපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy ba-la-mật nhẫn nại là pháp thứ sáu, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành và theo đuổi.

142.

142.

‘‘ඉමං ත්වං ඡට්ඨමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තත්ථ අද්වෙජ්ඣමානසො, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Trước tiên, ngươi hãy thực hành pháp thứ sáu này bằng cách làm cho vững chắc và thọ trì; với tâm không dao động về pháp ấy, ngươi sẽ đạt đến quả vị Chánh Đẳng Giác.”

143.

143.

‘‘යථාපි පථවී නාම, සුචිම්පි අසුචිම්පි ච;

සබ්බං සහති නික්ඛෙපං, න කරොති පටිඝං තයා.

“Cũng như đất, chịu đựng tất cả những gì được vứt bỏ lên trên, dù là trong sạch hay không trong sạch; và không sanh lòng sân hận vì điều ấy.”

144.

144.

‘‘තථෙව ත්වම්පි සබ්බෙසං, සම්මානාවමානක්ඛමො;

ඛන්තිපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Cũng thế, ngươi cũng hãy chịu đựng được sự tôn trọng và khinh miệt của tất cả mọi người; sau khi đã thực hành ba-la-mật nhẫn nại, ngươi sẽ đạt đến quả vị Chánh Đẳng Giác.”

145.

145.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các pháp đưa đến quả vị Phật không thể chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm các pháp khác nữa, là những pháp làm cho Bồ Đề được chín muồi.”

146.

146.

විචිනන්තො [Pg.318] තදා දක්ඛිං, සත්තමං සච්චපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy ba-la-mật chân thật là pháp thứ bảy, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành và theo đuổi.

147.

147.

‘‘ඉමං ත්වං සත්තමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තත්ථ අද්වෙජ්ඣවචනො, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Trước tiên, ngươi hãy thực hành pháp thứ bảy này bằng cách làm cho vững chắc và thọ trì; với lời nói không hai lòng về pháp ấy, ngươi sẽ đạt đến quả vị Chánh Đẳng Giác.”

148.

148.

‘‘යථාපි ඔසධී නාම, තුලාභූතා සදෙවකෙ;

සමයෙ උතුවස්සෙ වා, න වොක්කමති වීථිතො.

“Cũng như sao Hôm, là vật thăng bằng cho thế giới cùng với chư Thiên, dù trong các thời tiết hay trong các mùa, cũng không đi lệch khỏi quỹ đạo của nó.”

149.

149.

‘‘තථෙව ත්වම්පි සච්චෙසු, මා වොක්කම හි වීථිතො;

සච්චපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Cũng thế, ngươi cũng đừng đi lệch khỏi con đường của sự thật; sau khi đã thực hành ba-la-mật chân thật, ngươi sẽ đạt đến quả vị Chánh Đẳng Giác.”

150.

150.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các pháp đưa đến quả vị Phật không thể chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm các pháp khác nữa, là những pháp làm cho Bồ Đề được chín muồi.”

151.

151.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, අට්ඨමං අධිට්ඨානපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy ba-la-mật quyết định là pháp thứ tám, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành và theo đuổi.

152.

152.

‘‘ඉමං ත්වං අට්ඨමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තත්ථ ත්වං අචලො හුත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Trước tiên, ngươi hãy thực hành pháp thứ tám này bằng cách làm cho vững chắc và thọ trì; sau khi đã trở nên không lay chuyển ở nơi pháp ấy, ngươi sẽ đạt đến quả vị Chánh Đẳng Giác.”

153.

153.

‘‘යථාපි පබ්බතො සෙලො, අචලො සුප්පතිට්ඨිතො;

න කම්පති භුසවාතෙහි, සකට්ඨානෙව තිට්ඨති.

“Ví như núi đá vững bền, đứng yên không hề lay chuyển, chẳng hề rung động bởi các ngọn gió mạnh, chỉ đứng yên tại chỗ của mình.”

154.

154.

‘‘තථෙව ත්වම්පි අධිට්ඨානෙ, සබ්බදා අචලො භව;

අධිට්ඨානපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Cũng thế, ngươi hãy luôn luôn không lay chuyển trong pháp nguyện. Sau khi viên mãn pháp nguyện ba-la-mật, ngươi sẽ chứng đắc quả vị Chánh Đẳng Giác.”

155.

155.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các Phật pháp này chắc chắn không chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm thêm những pháp khác, những pháp làm cho Bồ-đề được chín muồi.”

156.

156.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, නවමං මෙත්තාපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy pháp thứ chín là tâm từ ba-la-mật, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành.

157.

157.

‘‘ඉමං ත්වං නවමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

මෙත්තාය අසමො හොහි, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

“Nếu ngươi mong muốn chứng đắc Bồ-đề, trước tiên hãy thọ trì pháp thứ chín này một cách vững chắc. Hãy trở thành người không ai sánh bằng về tâm từ.”

158.

158.

‘‘යථාපි උදකං නාම, කල්‍යාණෙ පාපකෙ ජනෙ;

සමං ඵරති සීතෙන, පවාහෙති රජොමලං.

“Ví như nước, lan tỏa sự mát mẻ một cách bình đẳng đến người tốt và kẻ xấu, và cuốn trôi đi bụi bẩn và vết nhơ.”

159.

159.

‘‘තථෙව ත්වං හිතාහිතෙ, සමං මෙත්තාය භාවය;

මෙත්තාපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Cũng thế, ngươi hãy tu tập tâm từ một cách bình đẳng đối với người hữu ích và người không hữu ích. Sau khi viên mãn tâm từ ba-la-mật, ngươi sẽ chứng đắc quả vị Chánh Đẳng Giác.”

160.

160.

‘‘නහෙතෙ [Pg.319] එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

“Các Phật pháp này chắc chắn không chỉ có chừng ấy. Ta sẽ tìm kiếm thêm những pháp khác, những pháp làm cho Bồ-đề được chín muồi.”

161.

161.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, දසමං උපෙක්ඛාපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

Khi ấy, trong lúc tìm kiếm, ta đã thấy pháp thứ mười là tâm xả ba-la-mật, đã được các bậc Đại sĩ đời trước thường xuyên thực hành.

162.

162.

‘‘ඉමං ත්වං දසමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තුලාභූතො දළ්හො හුත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Trước tiên, ngươi hãy thọ trì pháp thứ mười này một cách vững chắc. Sau khi trở nên vững vàng như cái cân, ngươi sẽ chứng đắc quả vị Chánh Đẳng Giác.”

163.

163.

‘‘යථාපි පථවී නාම, නික්ඛිත්තං අසුචිං සුචිං;

උපෙක්ඛති උභොපෙතෙ, කොපානුනයවජ්ජිතා.

“Ví như mặt đất, giữ tâm xả đối với cả hai thứ, vật bất tịnh và vật thanh tịnh được vứt bỏ lên trên, từ bỏ cả sự ghét và thương.”

164.

164.

‘‘තථෙව ත්වං සුඛදුක්ඛෙ, තුලාභූතො සදා භව;

උපෙක්ඛාපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“Cũng thế, ngươi hãy luôn luôn như cái cân trong hạnh phúc và đau khổ. Sau khi viên mãn tâm xả ba-la-mật, ngươi sẽ chứng đắc quả vị Chánh Đẳng Giác.”

165.

165.

‘‘එත්තකායෙව තෙ ලොකෙ, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා;

තතුද්ධං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර, දළ්හං තත්ථ පතිට්ඨහ’’.

“Ở thế gian, những pháp làm cho Bồ-đề chín muồi chỉ có chừng ấy. Ngoài ra không có gì cao hơn nữa. Hãy an trú vững chắc trong các pháp ấy.”

166.

166.

ඉමෙ ධම්මෙ සම්මසතො, සභාවසරසලක්ඛණෙ;

ධම්මතෙජෙන වසුධා, දසසහස්සී පකම්පථ.

Trong khi vị ấy quán xét các pháp này về tự tánh, phận sự, và tướng trạng, do uy lực của pháp, mặt đất trong mười ngàn thế giới đã rung chuyển.

167.

167.

චලතී රවතී පථවී, උච්ඡුයන්තංව පීළිතං;

තෙලයන්තෙ යථා චක්කං, එවං කම්පති මෙදනී.

Mặt đất chuyển động và kêu rền, như máy ép mía đang bị ép. Trái đất rung chuyển như bánh xe trong máy ép dầu.

168.

168.

යාවතා පරිසා ආසි, බුද්ධස්ස පරිවෙසනෙ;

පවෙධමානා සා තත්ථ, මුච්ඡිතා සෙති භූමියං.

Bao nhiêu hội chúng có mặt tại nơi cúng dường Đức Phật, hội chúng ấy tại nơi đó đều run rẩy, ngất đi, và nằm xuống trên mặt đất.

169.

169.

ඝටානෙකසහස්සානි, කුම්භීනඤ්ච සතා බහූ;

සඤ්චුණ්ණමථිතා තත්ථ, අඤ්ඤමඤ්ඤං පඝට්ටිතා.

Tại nơi đó, nhiều ngàn cái bình và nhiều trăm cái vò lớn, va chạm vào nhau, đã bị nghiền nát tan tành.

170.

170.

උබ්බිග්ගා තසිතා භීතා, භන්තා බ්‍යාථිතමානසා;

මහාජනා සමාගම්ම, දීපඞ්කරමුපාගමුං.

Đám đông dân chúng kinh hãi, hoảng hốt, sợ sệt, bối rối, tâm trí phiền muộn, đã tụ tập lại và đi đến gần Đức Phật Dīpaṅkara.

171.

171.

‘‘කිං භවිස්සති ලොකස්ස, කල්‍යාණමථ පාපකං;

සබ්බො උපද්දුතො ලොකො, තං විනොදෙහි චක්ඛුම’’.

“Điều gì sẽ xảy ra cho thế gian, điều tốt lành hay điều xấu xa? Toàn thể thế gian đang bị tai họa. Hỡi bậc Thiên Nhãn, xin Ngài hãy xua tan nỗi sợ hãi ấy.”

172.

172.

තෙසං තදා සඤ්ඤපෙසි, දීපඞ්කරො මහාමුනි;

‘‘විසට්ඨා හොථ මා භෙථ, ඉමස්මිං පථවිකම්පනෙ.

Khi ấy, Đức Đại Mâu-ni Dīpaṅkara đã cho họ biết: “Hãy yên tâm, đừng sợ hãi về trận động đất này.”

173.

173.

‘‘යමහං [Pg.320] අජ්ජ බ්‍යාකාසිං, බුද්ධො ලොකෙ භවිස්සති;

එසො සම්මසති ධම්මං, පුබ්බකං ජිනසෙවිතං.

“Vị mà hôm nay Ta đã thọ ký rằng: ‘Sẽ thành Phật ở thế gian’, vị ấy đang quán xét pháp đã được các bậc Toàn Giác đời trước thực hành.”

174.

174.

‘‘තස්ස සම්මසතො ධම්මං, බුද්ධභූමිං අසෙසතො;

තෙනායං කම්පිතා පථවී, දසසහස්සී සදෙවකෙ’’.

“Trong khi vị ấy quán xét pháp thuộc về Phật địa một cách không còn dư sót, chính vì nguyên nhân ấy mà mặt đất này đã rung chuyển trong mười ngàn thế giới cùng với cõi trời.”

175.

175.

බුද්ධස්ස වචනං සුත්වා, මනො නිබ්බායි තාවදෙ;

සබ්බෙ මං උපසඞ්කම්ම, පුනාපි අභිවන්දිසුං.

Sau khi nghe lời của Đức Phật, tâm của họ liền được an tịnh. Tất cả họ đã đến gần ta và lại đảnh lễ một lần nữa.

176.

176.

සමාදියිත්වා බුද්ධගුණං, දළ්හං කත්වාන මානසං;

දීපඞ්කරං නමස්සිත්වා, ආසනා වුට්ඨහිං තදා.

Khi ấy, sau khi thọ trì các Phật pháp, làm cho tâm được vững chắc, và đảnh lễ Đức Phật Dīpaṅkara, ta đã đứng dậy từ chỗ ngồi.

177.

177.

දිබ්බං මානුසකං පුප්ඵං, දෙවා මානුසකා උභො;

සමොකිරන්ති පුප්ඵෙහි, වුට්ඨහන්තස්ස ආසනා.

Chư thiên và loài người, cả hai giới, đã tung rải những đóa hoa cõi trời và hoa cõi người lên ta, khi ta đang đứng dậy từ chỗ ngồi.

178.

178.

වෙදයන්ති ච තෙ සොත්ථිං, දෙවා මානුසකා උභො;

‘‘මහන්තං පත්ථිතං තුය්හං, තං ලභස්සු යථිච්ඡිතං.

Chư thiên và loài người, cả hai giới, cũng nói lên lời chúc phúc: “Nguyện vọng của ngài thật lớn lao. Xin ngài hãy đạt được điều ấy như ý muốn.”

179.

179.

‘‘සබ්බීතියො විවජ්ජන්තු, සොකො රොගො විනස්සතු;

මා තෙ භවන්ත්වන්තරායා, ඵුස ඛිප්පං බොධිමුත්තමං.

“Mong mọi tai ương hãy tránh xa ngài, sầu muộn và bệnh tật hãy tiêu tan. Mong đừng có chướng ngại nào đến với ngài, mong ngài hãy mau chóng chứng ngộ quả vị Bồ-đề tối thượng.”

180.

180.

‘‘යථාපි සමයෙ පත්තෙ, පුප්ඵන්ති පුප්ඵිනො දුමා;

තථෙව ත්වං මහාවීර, බුද්ධඤාණෙන පුප්ඵසි.

“Ví như các loài cây có hoa, khi đến mùa thì trổ hoa; cũng thế, hỡi bậc Đại Hùng, mong ngài hãy nở hoa bằng Phật trí.”

181.

181.

‘‘යථා යෙ කෙචි සම්බුද්ධා, පූරයුං දස පාරමී;

තථෙව ත්වං මහාවීර, පූරය දස පාරමී.

“Ví như tất cả các bậc Chánh Đẳng Giác đã viên mãn mười pháp ba-la-mật; cũng thế, hỡi bậc Đại Hùng, mong ngài hãy viên mãn mười pháp ba-la-mật.”

182.

182.

‘‘යථා යෙ කෙචි සම්බුද්ධා, බොධිමණ්ඩම්හි බුජ්ඣරෙ;

තථෙව ත්වං මහාවීර, බුජ්ඣස්සු ජිනබොධියං.

“Ví như tất cả các bậc Chánh Đẳng Giác đã giác ngộ tại Bồ-đề đoàn; cũng thế, hỡi bậc Đại Hùng, mong ngài hãy giác ngộ tại cây Bồ-đề của bậc Toàn Giác.”

183.

183.

‘‘යථා යෙ කෙචි සම්බුද්ධා, ධම්මචක්කං පවත්තයුං;

තථෙව ත්වං මහාවීර, ධම්මචක්කං පවත්තය.

“Như thế nào các vị Chánh Đẳng Giác đã chuyển vận bánh xe Pháp; cũng như thế ấy, hỡi bậc Đại Hùng, ngài hãy chuyển vận bánh xe Pháp.”

184.

184.

‘‘පුණ්ණමායෙ යථා චන්දො, පරිසුද්ධො විරොචති;

තථෙව ත්වං පුණ්ණමනො, විරොච දසසහස්සියං.

“Như thế nào mặt trăng hoàn toàn trong sạch tỏa sáng vào ngày rằm; cũng như thế ấy, với tâm ý viên mãn, ngài hãy tỏa sáng trong mười ngàn thế giới.”

185.

185.

‘‘රාහුමුත්තො යථා සූරියො, තාපෙන අතිරොචති;

තථෙව ලොකා මුඤ්චිත්වා, විරොච සිරියා තුවං.

“Như thế nào mặt trời được giải thoát khỏi Rāhu tỏa sáng rực rỡ với ánh quang; cũng như thế ấy, sau khi được giải thoát khỏi thế gian, ngài hãy tỏa sáng với vẻ huy hoàng.”

186.

186.

‘‘යථා [Pg.321] යා කාචි නදියො, ඔසරන්ති මහොදධිං;

එවං සදෙවකා ලොකා, ඔසරන්තු තවන්තිකෙ’’.

“Như thế nào tất cả các con sông đều chảy vào đại dương; cũng như thế ấy, mong rằng các chúng sanh cùng với chư Thiên hãy đến nơi ngài.”

187.

187.

තෙහි ථුතප්පසත්ථො සො, දස ධම්මෙ සමාදිය;

තෙ ධම්මෙ පරිපූරෙන්තො, පවනං පාවිසී තදාති.

Khi ấy, vị ấy được họ tán dương ca tụng, sau khi thọ trì mười pháp (Ba-la-mật), với mong muốn làm cho viên mãn các pháp ấy, đã đi vào khu rừng.

සුමෙධපත්ථනාකථා නිට්ඨිතා.

Câu chuyện về lời phát nguyện của Sumedha đã kết thúc.

3. දීපඞ්කරබුද්ධවංසො

3. Phật Sử của Đức Phật Dīpaṅkara

1.

1.

තදා තෙ භොජයිත්වාන, සසඞ්ඝං ලොකනායකං;

උපගච්ඡුං සරණං තස්ස, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

Khi ấy, sau khi dâng vật thực đến vị Lãnh Đạo thế gian cùng với Tăng chúng, họ đã đi đến quy y nơi bậc Đạo Sư Dīpaṅkara ấy.

2.

2.

සරණාගමනෙ කඤ්චි, නිවෙසෙසි තථාගතො;

කඤ්චි පඤ්චසු සීලෙසු, සීලෙ දසවිධෙ පරං.

Đức Như Lai đã an lập một số người trong sự quy y Tam Bảo, một số người trong năm giới, và những người khác trong mười loại giới.

3.

3.

කස්සචි දෙති සාමඤ්ඤං, චතුරො ඵලමුත්තමෙ;

කස්සචි අසමෙ ධම්මෙ, දෙති සො පටිසම්භිදා.

Vị ấy ban cho một số người quả vị Sa-môn, bốn Thánh quả cao thượng; ban cho một số người các pháp Tuệ Phân Tích vô song.

4.

4.

කස්සචි වරසමාපත්තියො, අට්ඨ දෙති නරාසභො;

තිස්සො කස්සචි විජ්ජායො, ඡළභිඤ්ඤා පවෙච්ඡති.

Bậc Nhân Ngưu ban cho một số người tám thiền chứng cao thượng; ban cho một số người ba minh và sáu thắng trí.

5.

5.

තෙන යොගෙන ජනකායං, ඔවදති මහාමුනි;

තෙන විත්ථාරිකං ආසි, ලොකනාථස්ස සාසනං.

Bậc Đại Mâu-ni đã giáo huấn quần chúng bằng phương cách ấy. Do đó, giáo pháp của vị Lãnh Đạo thế gian đã trở nên rộng khắp.

6.

6.

මහාහනුසභක්ඛන්ධො, දීපඞ්කරස්ස නාමකො;

බහූ ජනෙ තාරයති, පරිමොචෙති දුග්ගතිං.

Vị có hàm lớn, vai như bò đực, tên là Dīpaṅkara, đã cứu vớt nhiều người, giải thoát họ khỏi khổ cảnh.

7.

7.

බොධනෙය්‍යං ජනං දිස්වා, සතසහස්සෙපි යොජනෙ;

ඛණෙන උපගන්ත්වාන, බොධෙති තං මහාමුනි.

Bậc Đại Mâu-ni, sau khi thấy người có thể giác ngộ dù ở cách trăm ngàn do-tuần, đã đi đến trong khoảnh khắc và làm cho người ấy giác ngộ.

8.

8.

පඨමාභිසමයෙ බුද්ධො, කොටිසතමබොධයි;

දුතියාභිසමයෙ නාථො, නවුතිකොටිමබොධයි.

Trong lần giác ngộ đầu tiên, đức Phật đã làm cho một trăm koṭi (chúng sanh) giác ngộ. Trong lần giác ngộ thứ hai, bậc Hộ Trì đã làm cho chín mươi koṭi (chúng sanh) giác ngộ.

9.

9.

යදා ච දෙවභවනම්හි, බුද්ධො ධම්මමදෙසයි;

නවුතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Và khi đức Phật thuyết Pháp ở cõi trời, sự giác ngộ lần thứ ba đã xảy ra cho chín mươi ngàn koṭi (chư Thiên và Phạm Thiên).

10.

10.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

Đã có ba lần hội chúng của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara. Lần hội chúng đầu tiên là của một trăm ngàn koṭi (vị A-la-hán).

11.

11.

පුන [Pg.322] නාරදකූටම්හි, පවිවෙකගතෙ ජිනෙ;

ඛීණාසවා වීතමලා, සමිංසු සතකොටියො.

Lại nữa, khi bậc Chiến Thắng đã đi đến nơi vắng vẻ tại đỉnh núi Nārada, một trăm koṭi vị A-la-hán đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế, đã tụ hội.

12.

12.

යම්හි කාලෙ මහාවීරො, සුදස්සනසිලුච්චයෙ;

නවකොටිසහස්සෙහි, පවාරෙසි මහාමුනි.

Vào lúc bậc Đại Hùng ở trên núi đá Sudassana, bậc Đại Mâu-ni đã làm lễ Tự tứ cùng với chín mươi ngàn koṭi (vị A-la-hán).

13.

13.

දසවීසසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු;

එකද්වින්නං අභිසමයා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

Sự giác ngộ Pháp đã xảy ra cho mười ngàn, hai mươi ngàn chúng sanh. Những sự giác ngộ của một hoặc hai chúng sanh thì không thể đếm được về mặt số lượng.

14.

14.

විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං, ඉද්ධං ඵීතං අහූ තදා;

දීපඞ්කරස්ස භගවතො, සාසනං සුවිසොධිතං.

Khi ấy, giáo pháp đã được thanh lọc hoàn toàn của đức Thế Tôn Dīpaṅkara đã trở nên rộng khắp, được nhiều người biết đến, thành tựu, và thịnh vượng.

15.

15.

චත්තාරි සතසහස්සානි, ඡළභිඤ්ඤා මහිද්ධිකා;

දීපඞ්කරං ලොකවිදුං, පරිවාරෙන්ති සබ්බදා.

Bốn trăm ngàn vị (A-la-hán) có sáu thắng trí và đại thần lực luôn luôn hầu cận đức Dīpaṅkara, bậc Thông Suốt Thế Gian.

16.

16.

යෙ කෙචි තෙන සමයෙන, ජහන්ති මානුසං භවං;

අපත්තමානසා සෙඛා, ගරහිතා භවන්ති තෙ.

Vào thời điểm ấy, bất cứ ai từ bỏ kiếp người trong khi còn là bậc Hữu học, tâm chưa đạt đến mục đích (A-la-hán quả), những vị ấy đều bị chê trách.

17.

17.

සුපුප්ඵිතං පාවචනං, අරහන්තෙහි තාදිහි;

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, උපසොභති සබ්බදා.

Giáo pháp nở rộ tốt đẹp luôn luôn trở nên rực rỡ với các vị A-la-hán, những bậc như vậy, đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế.

18.

18.

නගරං රම්මවතී නාම, සුදෙවො නාම ඛත්තියො;

සුමෙධා නාම ජනිකා, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

Kinh thành của bậc Đạo Sư Dīpaṅkara tên là Rammavatī, phụ vương tên là Sudeva, mẫu hậu tên là Sumedhā.

19.

19.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි ;

හංසා කොඤ්චා මයූරා ච, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong mười ngàn năm. Haṃsā, Koñcā, và Mayūrā là ba cung điện cao quý.

20.

20.

තීණිසතසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

පදුමා නාම සා නාරී, උසභක්ඛන්ධො අත්‍රජො.

Có ba trăm ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh phi tên là Padumā, con trai tên là Usabhakkhandha.

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානෙ පදහී ජිනො.

Sau khi thấy bốn điềm báo, ngài đã xuất gia bằng voi báu. Bậc Chiến Thắng đã thực hành sự tinh tấn trong trọn mười tháng.

22.

22.

පධානචාරං චරිත්වාන, අබුජ්ඣි මානසං මුනි;

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, දීපඞ්කරො මහාමුනි.

Sau khi thực hành sự tinh tấn, bậc Mâu-ni đã giác ngộ tâm. Được Phạm Thiên thỉnh cầu, bậc Đại Mâu-ni Dīpaṅkara, đấng Tịch Tịnh,

23.

23.

වත්ති චක්කං මහාවීරො, නන්දාරාමෙ සිරීඝරෙ ;

නිසින්නො සිරීසමූලම්හි, අකා තිත්ථියමද්දනං.

Bậc Đại Hùng đã chuyển bánh xe Pháp tại ngôi nhà huy hoàng trong tu viện Nandārāma. Trong khi ngự tại cội cây Sirīsa, ngài đã thực hiện việc nhiếp phục ngoại đạo.

24.

24.

සුමඞ්ගලො [Pg.323] ච තිස්සො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සාගතො නාමුපට්ඨාකො, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

Ngài Sumaṅgala và ngài Tissa là hai vị Thượng thủ Thinh văn; vị thị giả của đấng Đạo Sư Dīpaṅkara tên là Sāgata.

25.

25.

නන්දා චෙව සුනන්දා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, පිප්ඵලීති පවුච්චති.

Ni sư Nandā và ni sư Sunandā là hai vị Thượng thủ Thinh văn Ni; cây Bồ-đề của đấng Thế Tôn ấy được gọi là cây Pipphalī.

26.

26.

තපුස්සභල්ලිකා නාම, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සිරිමා කොණා උපට්ඨිකා, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

Hai vị Thượng thủ hộ độ là Tapussa và Bhallika; hai vị nữ Thượng thủ hộ độ là Sirimā và Koṇā, của đấng Đạo Sư Dīpaṅkara.

27.

27.

අසීතිහත්ථමුබ්බෙධො, දීපඞ්කරො මහාමුනි;

සොභති දීපරුක්ඛොව, සාලරාජාව ඵුල්ලිතො.

Đức Đại ẩn sĩ Dīpaṅkara cao tám mươi hắc-thủy; Ngài tỏa sáng như cây đèn, như cây Sāla vương đang trổ hoa.

28.

28.

සතසහස්සවස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Tuổi thọ của đấng Đại sĩ ấy là một trăm ngàn năm; trong thời gian ấy, Ngài đã cứu độ nhiều chúng sanh.

29.

29.

ජොතයිත්වාන සද්ධම්මං, සන්තාරෙත්වා මහාජනං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi làm rạng rỡ Chánh pháp, sau khi cứu vớt đại chúng, Ngài cùng các vị Thinh văn đã tịch diệt, như khối lửa đã cháy sáng.

30.

30.

සා ච ඉද්ධි සො ච යසො, තානි ච පාදෙසු චක්කරතනානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Thần thông ấy, danh tiếng ấy, và những bánh xe báu ở bàn chân; tất cả những thứ ấy đã biến mất. Quả thật, các pháp hữu vi là trống rỗng!

31.

31.

දීපඞ්කරො ජිනො සත්ථා, නන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, ඡත්තිංසුබ්බෙධයොජනොති.

Đấng Chiến Thắng, bậc Đạo Sư Dīpaṅkara đã nhập Niết-bàn tại tu viện Nandārāma; tại chính nơi ấy, bảo tháp của đấng Chiến Thắng cao ba mươi sáu do-tuần.

දීපඞ්කරස්ස භගවතො වංසො පඨමො.

Phần thứ nhất, Phật sử của đấng Thế Tôn Dīpaṅkara.

4. කොණ්ඩඤ්ඤබුද්ධවංසො

4. Phật sử của đức Phật Koṇḍañña

1.

1.

දීපඞ්කරස්ස අපරෙන, කොණ්ඩඤ්ඤො නාම නායකො;

අනන්තතෙජො අමිතයසො, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො.

Sau thời đức Phật Dīpaṅkara, có vị Lãnh đạo tên là Koṇḍañña, với uy lực vô biên, danh tiếng vô lượng, không thể đo lường, khó có thể tiếp cận.

2.

2.

ධරණූපමො ඛමනෙන, සීලෙන සාගරූපමො;

සමාධිනා මෙරූපමො, ඤාණෙන ගගනූපමො.

Về lòng kiên nhẫn, Ngài như đất; về giới hạnh, Ngài như biển cả; về định tâm, Ngài như núi Meru; về trí tuệ, Ngài như bầu trời.

3.

3.

ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ග-මග්ගසච්චප්පකාසනං;

පකාසෙසි සදා බුද්ධො, හිතාය සබ්බපාණිනං.

Vì lợi ích của tất cả chúng sanh, đức Phật luôn tuyên thuyết về quyền, lực, giác chi, đạo và đế.

4.

4.

ධම්මචක්කං [Pg.324] පවත්තෙන්තෙ, කොණ්ඩඤ්ඤෙ ලොකනායකෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Khi đấng Lãnh đạo thế gian Koṇḍañña chuyển Pháp luân, đã có sự chứng ngộ lần đầu tiên của một trăm ngàn ức chúng sanh.

5.

5.

තතො පරම්පි දෙසෙන්තෙ, නරමරූනං සමාගමෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Sau đó, khi Ngài thuyết giảng trong một cuộc hội họp của người và trời, đã có sự chứng ngộ lần thứ hai của chín mươi ngàn ức chúng sanh.

6.

6.

තිත්ථියෙ අභිමද්දන්තො, යදා ධම්මමදෙසයි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Khi Ngài thuyết pháp, nhiếp phục các người theo ngoại đạo, đã có sự chứng ngộ lần thứ ba của tám mươi ngàn ức chúng sanh.

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba cuộc hội họp của các vị lậu tận, không còn cấu uế, tâm hồn thanh tịnh, và vững vàng, của đấng Đại sĩ Koṇḍañña.

8.

8.

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

දුතියො කොටිසහස්සානං, තතියො නවුතිකොටිනං.

Cuộc hội họp đầu tiên là của một trăm ngàn ức vị; cuộc hội họp thứ hai là của một ngàn ức vị; cuộc hội họp thứ ba là của chín mươi ức vị.

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, විජිතාවී නාම ඛත්තියො;

සමුද්දං අන්තමන්තෙන, ඉස්සරියං වත්තයාමහං.

Vào thời điểm ấy, ta là một vị vua Sát-đế-lỵ tên là Vijitāvī; ta đã cai trị một vương quốc có biển cả làm ranh giới.

10.

10.

කොටිසතසහස්සානං, විමලානං මහෙසිනං;

සහ ලොකග්ගනාථෙන, පරමන්නෙන තප්පයිං.

Ta đã làm cho một trăm ngàn ức vị không còn cấu uế, những bậc Đại sĩ, cùng với đấng Lãnh đạo tối cao của thế gian, được mãn nguyện với những món ăn hảo hạng.

11.

11.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, කොණ්ඩඤ්ඤො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, බුද්ධො ලොකෙ භවිස්සති.

Đức Phật ấy, đấng Lãnh đạo thế gian Koṇḍañña, cũng đã thọ ký cho ta: ‘Sau vô số kiếp kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật trên thế gian.’

12.

12.

‘‘පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං;

අස්සත්ථමූලෙ සම්බුද්ධො, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

‘Sau khi đã nỗ lực tinh tấn, thực hành khổ hạnh, bậc Chánh Đẳng Giác, đấng Đại danh tiếng, sẽ giác ngộ dưới gốc cây Assattha.’

13.

13.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

‘Mẹ của vị này sẽ tên là Māyā, cha sẽ tên là Suddhodana, và vị này sẽ là Gotama.’

14.

14.

‘‘කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

‘Kolita và Upatissa sẽ là hai vị Thượng thủ Thinh văn; vị thị giả tên là Ānanda sẽ hầu cận đấng Chiến Thắng này.’

15.

15.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

‘Khemā và Uppalavaṇṇā sẽ là hai vị Thượng thủ Thinh văn Ni; cây Bồ-đề của đấng Thế Tôn ấy được gọi là cây Assattha.’

16.

16.

‘‘චිත්තො ච හත්ථාළවකො, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා;

ආයු වස්සසතං තස්ස, ගොතමස්ස යසස්සිනො’’.

‘Citta và Hatthāḷavaka sẽ là hai vị Thượng thủ hộ độ; Nandamātā và Uttarā sẽ là hai vị nữ Thượng thủ hộ độ. Tuổi thọ của đức Gotama, đấng danh tiếng ấy, sẽ là một trăm năm.’

17.

17.

ඉදං සුත්වාන වචනං, අසමස්ස මහෙසිනො;

ආමොදිතා නරමරූ, බුද්ධබීජං කිර අයං.

Nghe lời này của đấng Đại sĩ vô song, người và trời vui mừng: ‘Vị này quả thật là một mầm mống Phật.’

18.

18.

උක්කුට්ඨිසද්දා [Pg.325] වත්තන්ති, අප්ඵොටෙන්ති හසන්ති ච;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, දසසහස්සිදෙවතා.

Các vị trời trong mười ngàn thế giới cất lên tiếng reo hò, vỗ tay và tươi cười; họ chắp tay và đảnh lễ.

19.

19.

‘‘යදිමස්ස ලොකනාථස්ස, විරජ්ඣිස්සාම සාසනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.

‘Nếu chúng ta bỏ lỡ giáo pháp của đấng Hộ thế này, thì trong tương lai, chúng ta sẽ được diện kiến vị này.’

20.

20.

‘‘යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා, පටිතිත්ථං විරජ්ඣිය;

හෙට්ඨාතිත්ථෙ ගහෙත්වාන, උත්තරන්ති මහානදිං.

‘Giống như những người vượt sông, khi bỏ lỡ bến đò đối diện, họ đến bến đò phía dưới và vượt qua dòng sông lớn.’

21.

21.

‘‘එවමෙව මයං සබ්බෙ, යදි මුඤ්චාමිමං ජිනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Cũng giống như thế, tất cả chúng con, nếu bỏ lỡ vị Toàn Giác này, thì trong thời vị lai, chúng con sẽ được diện kiến ngài.”

22.

22.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

තමෙව අත්ථං සාධෙන්තො, මහාරජ්ජං ජිනෙ අදං;

මහාරජ්ජං දදිත්වාන, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

Sau khi nghe lời dạy của ngài, ta đã làm cho tâm được tịnh tín hơn nữa. Trong khi thực hành mục tiêu ấy, ta đã dâng cúng đại vương quốc đến bậc Toàn Giác. Sau khi dâng cúng đại vương quốc, ta đã xuất gia ở nơi ngài.

23.

23.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

Kinh tạng và cả Luật tạng, giáo huấn của bậc Đạo Sư gồm chín chi phần; sau khi đã học hỏi tất cả, ta đã làm rạng rỡ giáo pháp của bậc Toàn Giác.

24.

24.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අභිඤ්ඤාපාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

Ở đấy, trong khi trú ngụ không dể duôi, trong lúc ngồi, đứng, và kinh hành, sau khi đã đi đến sự toàn hảo về thắng trí, ta đã đi đến cõi Phạm thiên.

25.

25.

නගරං රම්මවතී නාම, සුනන්දො නාම ඛත්තියො;

සුජාතා නාම ජනිකා, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො.

Thành phố tên là Rammavatī, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Sunanda, mẫu hậu tên là Sujātā, (cha mẹ) của bậc Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña.

26.

26.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි ;

සුචි සුරුචි සුභො ච, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống trong gia đình mười ngàn năm. Có ba cung điện tối thượng là: Suci, Suruci, và Subha.

27.

27.

තීණිසතසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

රුචිදෙවී නාම නාරී, විජිතසෙනො අත්‍රජො.

Có ba trăm ngàn phụ nữ được trang điểm lộng lẫy. Người vợ tên là Rucidevī, người con trai là Vijitasena.

28.

28.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ngài đã ra đi bằng xe ngựa. Bậc Toàn Giác đã thực hành khổ hạnh trong suốt mười tháng không thiếu.

29.

29.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, කොණ්ඩඤ්ඤො ද්විපදුත්තමො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, දෙවානං නගරුත්තමෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Thánh nhân Koṇḍañña, tối thượng giữa các loài hai chân, bậc Đại Hùng đã chuyển Pháp luân cho chư Thiên ở tại thành phố tối thắng.

30.

30.

භද්දො චෙව සුභද්දො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අනුරුද්ධො නාමුපට්ඨාකො, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො.

Bhadda và Subhadda là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Anuruddha của bậc Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña.

31.

31.

තිස්සා [Pg.326] ච උපතිස්සා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

සාලකල්‍යාණිකො බොධි, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො.

Tissā và Upatissā là hai vị Thượng thủ Thinh văn Ni. Cây Bồ-đề của bậc Đại Ẩn Sĩ Koṇḍañña là cây Sālakalyāṇika.

32.

32.

සොණො ච උපසොණො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

නන්දා චෙව සිරීමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Soṇa và Upasoṇa là hai vị Thượng thủ hộ độ. Nandā và Sirimā là hai vị Thượng thủ nữ hộ độ.

33.

33.

සො අට්ඨාසීති හත්ථානි, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

සොභතෙ උළුරාජාව සූරියො මජ්ඣන්හිකෙ යථා.

Bậc Đại Ẩn Sĩ ấy cao tám mươi tám hắc-thủy. Ngài tỏa sáng như vua của các vì sao, và giống như mặt trời vào giữa trưa.

34.

34.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Tuổi thọ vào lúc bấy giờ là một trăm ngàn năm. Trong khi còn tại thế chừng ấy thời gian, ngài đã cứu độ nhiều chúng sanh.

35.

35.

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, විචිත්තා ආසි මෙදනී;

යථා ගගනමුළූහි, එවං සො උපසොභථ.

Mặt đất đã trở nên rực rỡ với các bậc lậu tận, không còn cấu uế. Giống như bầu trời được trang điểm bởi các vì sao, ngài cũng được trang nghiêm như thế (bởi các vị A-la-hán).

36.

36.

තෙපි නාගා අප්පමෙය්‍යා, අසඞ්ඛොභා දුරාසදා;

විජ්ජුපාතංව දස්සෙත්වා, නිබ්බුතා තෙ මහායසා.

Các bậc Long Tượng ấy không thể đo lường, không bị dao động, khó thể tiếp cận. Sau khi biểu hiện như tia chớp, các vị có danh tiếng lẫy lừng ấy đã tịch diệt.

37.

37.

සා ච අතුලියා ජිනස්ස ඉද්ධි, ඤාණපරිභාවිතො ච සමාධි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Và thần thông vô song của bậc Toàn Giác, và định được tu tập bởi trí tuệ; tất cả những điều ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều trống rỗng phải không?

38.

38.

කොණ්ඩඤ්ඤො පවරො බුද්ධො, චන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙව චෙතියො චිත්තො, සත්ත යොජනමුස්සිතොති.

Đức Phật Koṇḍañña cao quý đã nhập Niết-bàn tại tu viện Candārāma. Ngay tại nơi ấy, một bảo tháp tráng lệ đã được dựng lên, cao bảy do-tuần.

කොණ්ඩඤ්ඤස්ස භගවතො වංසො දුතියො.

Phật sử của Đức Thế Tôn Koṇḍañña, chương thứ hai.

5. මඞ්ගලබුද්ධවංසො

5. Phật sử của Đức Phật Maṅgala

1.

1.

කොණ්ඩඤ්ඤස්ස අපරෙන, මඞ්ගලො නාම නායකො;

තමං ලොකෙ නිහන්ත්වාන, ධම්මොක්කමභිධාරයි.

Sau thời của Đức Phật Koṇḍañña, có vị Lãnh Đạo tên là Maṅgala. Sau khi đã phá tan bóng tối ở thế gian, ngài đã giương cao ngọn đuốc Chánh Pháp.

2.

2.

අතුලාසි පභා තස්ස, ජිනෙහඤ්ඤෙහි උත්තරිං;

චන්දසූරියපභං හන්ත්වා, දසසහස්සී විරොචති.

Hào quang của ngài không gì sánh bằng, vượt trội hơn các bậc Toàn Giác khác. Ánh sáng ấy lấn át cả ánh sáng của mặt trăng và mặt trời, chiếu rọi khắp mười ngàn thế giới.

3.

3.

සොපි බුද්ධො පකාසෙසි, චතුරො සච්චවරුත්තමෙ;

තෙ තෙ සච්චරසං පීත්වා, විනොදෙන්ති මහාතමං.

Vị Phật ấy cũng đã tuyên thuyết bốn chân lý cao quý, tối thượng. Sau khi đã uống hương vị của chân lý, họ đã xua tan đi bóng tối vĩ đại.

4.

4.

පත්වාන බොධිමතුලං, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු.

Sau khi đã chứng đắc Bồ-đề vô song, trong lần thuyết pháp đầu tiên, đã có sự thấu triệt Chánh Pháp của một trăm ngàn ức (chúng sanh).

5.

5.

සුරින්දදෙවභවනෙ[Pg.327], බුද්ධො ධම්මමදෙසයි;

තදා කොටිසහස්සානං, දුතියො සමයො අහු.

Tại cung điện của vua chư Thiên, Đức Phật đã thuyết giảng Chánh Pháp. Khi ấy, đã có sự chứng ngộ lần thứ hai của một ngàn ức (chúng sanh).

6.

6.

යදා සුනන්දො චක්කවත්තී, සම්බුද්ධං උපසඞ්කමි;

තදා ආහනි සම්බුද්ධො, ධම්මභෙරිං වරුත්තමං.

Khi vua Chuyển luân Sunanda đến yết kiến bậc Chánh Đẳng Giác, lúc ấy bậc Chánh Đẳng Giác đã đánh lên trống Pháp cao quý, tối thượng.

7.

7.

සුනන්දස්සානුචරා ජනතා, තදාසුං නවුතිකොටියො;

සබ්බෙපි තෙ නිරවසෙසා, අහෙසුං එහි භික්ඛුකා.

Khi ấy, đoàn tùy tùng của vua Sunanda có chín mươi ức người. Tất cả bọn họ, không còn sót một ai, đã trở thành các vị tỳ-khưu ‘hãy đến đây’.

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, මඞ්ගලස්ස මහෙසිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

Đã có ba lần hội chúng của bậc Đại Ẩn Sĩ Maṅgala. Lần hội họp đầu tiên là của một trăm ngàn ức (vị lậu tận).

9.

9.

දුතියො කොටිසතසහස්සානං, තතියො නවුතිකොටිනං;

ඛීණාසවානං විමලානං, තදා ආසි සමාගමො.

Lần thứ hai là của một trăm ngàn ức (vị), lần thứ ba là của chín mươi ức (vị). Khi ấy đã có cuộc hội họp của các bậc lậu tận, không còn cấu uế.

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, සුරුචී නාම බ්‍රාහ්මණො;

අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ.

Vào lúc bấy giờ, ta là một vị Bà-la-môn tên là Suruci, là người học tập, người trì chú, người thông suốt ba bộ Vệ-đà.

11.

11.

තමහං උපසඞ්කම්ම, සරණං ගන්ත්වාන සත්ථුනො;

සම්බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං, ගන්ධමාලෙන පූජයිං;

පූජෙත්වා ගන්ධමාලෙන, ගවපානෙන තප්පයිං.

Con đã đến gần vị Đạo Sư ấy, đã đi đến quy y, và đã cúng dường Tăng chúng với đức Chánh Đẳng Giác là vị đứng đầu bằng hương và vòng hoa. Sau khi cúng dường bằng hương và vòng hoa, con đã làm cho các vị ấy thỏa thích bằng cháo sữa đặc.

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, මඞ්ගලො ද්විපදුත්තමො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật Maṅgala ấy, bậc tối thượng trong loài hai chân, cũng đã thọ ký cho ta rằng: “Vô lượng kiếp kể từ kiếp này, vị này sẽ thành một vị Phật.”

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Sau khi đã tinh tấn trong sự nỗ lực… (v.v.)… chúng tôi sẽ có mặt trước vị này.”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දස පාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời nói của vị ấy, con đã làm cho tâm càng thêm trong sạch. Con đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn nữa để làm tròn đủ mười pháp ba-la-mật.

15.

15.

තදා පීතිමනුබ්‍රූහන්තො, සම්බොධිවරපත්තියා;

බුද්ධෙ දත්වාන මං ගෙහං, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

Khi ấy, trong khi làm tăng trưởng niềm hỷ lạc, để đạt đến sự giác ngộ cao quý, sau khi dâng cúng ngôi nhà của con cho đức Phật, con đã xuất gia nơi sự hiện diện của ngài.

16.

16.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වා, සොභයිං ජිනසාසනං.

Sau khi học hỏi tất cả Tạng Kinh, Tạng Luật, và toàn bộ giáo huấn của bậc Đạo Sư gồm chín chi phần, con đã làm rạng rỡ giáo pháp của bậc Chiến Thắng.

17.

17.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, බ්‍රහ්මං භාවෙත්ව භාවනං;

අභිඤ්ඤාපාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගච්ඡහං.

Sống không buông lung ở nơi ấy, sau khi tu tập pháp hành về phạm trú và đã đi đến sự toàn hảo về các thắng trí, con đã đi đến cõi Phạm thiên.

18.

18.

උත්තරං [Pg.328] නාම නගරං, උත්තරො නාම ඛත්තියො;

උත්තරා නාම ජනිකා, මඞ්ගලස්ස මහෙසිනො.

Thành phố của bậc Đại Sĩ Maṅgala tên là Uttara, vị vua Sát-đế-lỵ (phụ vương) tên là Uttara, và người mẹ (mẫu hậu) tên là Uttarā.

19.

19.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

යසවා සුචිමා සිරීමා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong chín ngàn năm. Yasavā, Sucimā, và Sirīmā là ba cung điện cao quý (của ngài).

20.

20.

සමතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

යසවතී නාම නාරී, සීවලො නාම අත්‍රජො.

Có ba mươi ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Người vợ (chánh hậu) tên là Yasavatī, và người con trai tên là Sīvala.

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ngài đã ra đi bằng cỗ xe ngựa. Bậc Chiến Thắng đã thực hành sự tinh tấn trong suốt tám tháng không gián đoạn.

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, මඞ්ගලො නාම නායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, වනෙ සිරීවරුත්තමෙ.

Là bậc tịch tịnh, được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Lãnh Đạo tên là Maṅgala, bậc Đại Anh Hùng, đã chuyển vận bánh xe Pháp trong khu rừng cao quý Sirīvara.

23.

23.

සුදෙවො ධම්මසෙනො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

පාලිතො නාමුපට්ඨාකො, මඞ්ගලස්ස මහෙසිනො.

Sudeva và Dhammasena là các vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả của bậc Đại Sĩ Maṅgala tên là Pālita.

24.

24.

සීවලා ච අසොකා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, නාගරුක්ඛොති වුච්චති.

Sīvalā và Asokā là các vị Thượng thủ Nữ Thinh văn. Cây bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Nāga (vấp).

25.

25.

නන්දො චෙව විසාඛො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

අනුලා චෙව සුතනා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Nanda và Visākha là các nam thí chủ hàng đầu. Anulā và Sutanā là các nữ thí chủ hàng đầu.

26.

26.

අට්ඨාසීති රතනානි, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

තතො නිද්ධාවතී රංසී, අනෙකසතසහස්සියො.

Bậc Đại Mâu-ni có thân cao tám mươi tám cùi chỏ. Từ thân ngài, vô số trăm ngàn tia sáng tỏa ra.

27.

27.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào lúc ấy, tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Trong khi tồn tại chừng ấy thời gian, vị ấy đã cứu độ nhiều chúng sinh.

28.

28.

යථාපි සාගරෙ ඌමී, න සක්කා තා ගණෙතුයෙ;

තථෙව සාවකා තස්ස, න සක්කා තෙ ගණෙතුයෙ.

Giống như những con sóng trong đại dương không thể đếm được, cũng vậy, các vị Thinh văn của ngài không thể đếm được.

29.

29.

යාව අට්ඨාසි සම්බුද්ධො, මඞ්ගලො ලොකනායකො;

න තස්ස සාසනෙ අත්ථි, සකිලෙසමරණං තදා.

Chừng nào đức Chánh Đẳng Giác Maṅgala, bậc Lãnh Đạo thế gian, còn tại thế, thì vào lúc ấy trong giáo pháp của ngài không có cái chết với phiền não.

30.

30.

ධම්මොක්කං ධාරයිත්වාන, සන්තාරෙත්වා මහාජනං;

ජලිත්වා ධූමකෙතූව, නිබ්බුතො සො මහායසො.

Sau khi giương cao ngọn đuốc Chánh pháp và cứu độ đại chúng, vị ấy, bậc có danh tiếng lẫy lừng, đã bừng sáng như ngọn lửa không khói rồi tịch diệt.

31.

31.

සඞ්ඛාරානං [Pg.329] සභාවත්ථං, දස්සයිත්වා සදෙවකෙ;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, සූරියො අත්ථඞ්ගතො යථා.

Sau khi chỉ rõ bản chất của các pháp hữu vi cho thế giới gồm cả chư thiên, ngài đã tịch diệt, giống như một khối lửa sau khi bừng cháy, như mặt trời sau khi đã lặn.

32.

32.

උය්‍යානෙ වස්සරෙ නාම, බුද්ධො නිබ්බායි මඞ්ගලො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, තිංසයොජනමුග්ගතොති.

Đức Phật Maṅgala đã nhập Niết-bàn trong khu vườn tên là Vassara. Chính tại nơi ấy, bảo tháp của bậc Chiến Thắng cao ba mươi do-tuần.

මඞ්ගලස්ස භගවතො වංසො තතියො.

Dứt thiên thứ ba: Phẩm về dòng dõi của đức Thế Tôn Maṅgala.

6. සුමනබුද්ධවංසො

6. Phẩm về đức Phật Sumana

1.

1.

මඞ්ගලස්ස අපරෙන, සුමනො නාම නායකො;

සබ්බධම්මෙහි අසමො, සබ්බසත්තානමුත්තමො.

Sau thời của đức Phật Maṅgala, bậc Lãnh Đạo tên là Sumana đã xuất hiện, không ai sánh bằng về tất cả các pháp, là bậc tối thượng của tất cả chúng sinh.

2.

2.

තදා අමතභෙරිං සො, ආහනී මෙඛලෙ පුරෙ;

ධම්මසඞ්ඛසමායුත්තං, නවඞ්ගං ජිනසාසනං.

Khi ấy, tại thành Mekhalā, vị ấy đã gióng lên trống bất tử, tức là giáo pháp của bậc Chiến Thắng gồm chín chi phần, hòa cùng tiếng tù và Chánh pháp.

3.

3.

නිජ්ජිනිත්වා කිලෙසෙ සො, පත්වා සම්බොධිමුත්තමං;

මාපෙසි නගරං සත්ථා, සද්ධම්මපුරවරුත්තමං.

Vị Đạo Sư ấy, sau khi chiến thắng các phiền não và đạt đến sự giác ngộ tối thượng, đã tạo dựng nên thành phố Diệu pháp cao quý, tối thượng.

4.

4.

නිරන්තරං අකුටිලං, උජුං විපුලවිත්ථතං;

මාපෙසි සො මහාවීථිං, සතිපට්ඨානවරුත්තමං.

Vị ấy đã tạo ra con đường lớn, tức là con đường Tứ Niệm Xứ cao quý, tối thượng, một con đường không gián đoạn, không cong vẹo, thẳng tắp, rộng lớn và bao la.

5.

5.

ඵලෙ චත්තාරි සාමඤ්ඤෙ, චතස්සො පටිසම්භිදා;

ඡළභිඤ්ඤාට්ඨසමාපත්තී, පසාරෙසි තත්ථ වීථියං.

Trên con đường ấy, ngài đã bày ra bốn quả của đời sống Sa-môn, bốn Tuệ phân tích, sáu thắng trí, và tám thiền chứng.

6.

6.

යෙ අප්පමත්තා අඛිලා, හිරිවීරියෙහුපාගතා;

තෙ තෙ ඉමෙ ගුණවරෙ, ආදියන්ති යථා සුඛං.

Những ai không buông lung, không còn chướng ngại, và có đủ tàm quý, những người ấy có thể nhận lấy những phẩm chất cao quý này một cách dễ dàng.

7.

7.

එවමෙතෙන යොගෙන, උද්ධරන්තො මහාජනං;

බොධෙසි පඨමං සත්ථා, කොටිසතසහස්සියො.

Bằng phương pháp như thế này, bậc Đạo Sư đã cứu vớt đại chúng; trong lần đầu tiên, Ngài đã làm giác ngộ một trăm ngàn ức (chư thiên và nhân loại).

8.

8.

යම්හි කාලෙ මහාවීරො, ඔවදී තිත්ථියෙ ගණෙ;

කොටිසහස්සාභිසමිංසු, දුතියෙ ධම්මදෙසනෙ.

Vào lúc bậc Đại Hùng giáo huấn các nhóm ngoại đạo; trong lần thuyết Pháp thứ nhì, một ngàn ức (chúng sanh) đã chứng đắc.

9.

9.

යදා දෙවා මනුස්සා ච, සමග්ගා එකමානසා;

නිරොධපඤ්හං පුච්ඡිංසු, සංසයඤ්චාපි මානසං.

Khi chư thiên và nhân loại, hòa hợp và đồng một tâm, đã hỏi về vấn đề Diệt định (Nirodha) và cả sự hoài nghi ở trong tâm.

10.

10.

තදාපි [Pg.330] ධම්මදෙසනෙ, නිරොධපරිදීපනෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Vào lúc ấy, trong buổi thuyết Pháp, trong lúc làm sáng tỏ về Diệt đế, sự chứng ngộ lần thứ ba đã xảy ra cho chín mươi ngàn ức (chúng sanh).

11.

11.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සුමනස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba lần hội họp của các vị lậu tận, không còn cấu uế, tâm được an tịnh, và vững vàng (tādīnaṃ); (đó là các hội chúng) của đấng Đại Ẩn Sĩ Sumana.

12.

12.

වස්සංවුත්ථස්ස භගවතො, අභිඝුට්ඨෙ පවාරණෙ;

කොටිසතසහස්සෙහි, පවාරෙසි තථාගතො.

Khi lễ Tự Tứ (Pavāraṇā) của đức Thế Tôn, người đã an cư mùa mưa, được loan báo, đấng Như Lai đã làm lễ Tự Tứ cùng với một trăm ngàn ức vị (A-la-hán).

13.

13.

තතොපරං සන්නිපාතෙ, විමලෙ කඤ්චනපබ්බතෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Sau đó, tại cuộc hội họp ở núi Vàng không tỳ vết, cuộc tụ họp lần thứ nhì là của chín mươi ngàn ức vị (A-la-hán).

14.

14.

යදා සක්කො දෙවරාජා, බුද්ධදස්සනුපාගමි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො.

Khi vua trời Đế Thích (Sakko) đến để yết kiến đức Phật, cuộc tụ họp lần thứ ba là của tám mươi ngàn ức vị (A-la-hán).

15.

15.

අහං තෙන සමයෙන, නාගරාජා මහිද්ධිකො;

අතුලො නාම නාමෙන, උස්සන්නකුසලසඤ්චයො.

Vào lúc bấy giờ, ta là một vị Long vương có đại thần lực, tên là Atula, người đã tích lũy dồi dào các thiện nghiệp.

16.

16.

තදාහං නාගභාවනා, නික්ඛමිත්වා සඤාතිභි;

නාගානං දිබ්බතුරියෙහි, සසඞ්ඝං ජිනමුපට්ඨහිං.

Khi ấy, ta cùng với quyến thuộc đã đi ra khỏi cung điện của loài rồng; với các nhạc cụ chư thiên của loài rồng, ta đã hầu hạ đấng Chiến Thắng cùng với Tăng chúng.

17.

17.

කොටිසතසහස්සානං, අන්නපානෙන තප්පයිං;

පච්චෙකදුස්සයුගං දත්වා, සරණං තමුපාගමිං.

Ta đã làm cho một trăm ngàn ức vị được mãn nguyện với vật thực và thức uống; sau khi dâng cúng mỗi vị một cặp y, ta đã đi đến quy y nơi các ngài.

18.

18.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සුමනො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, đức Sumana, bậc Lãnh Đạo thế gian, cũng đã thọ ký cho ta rằng: ‘Vị này sẽ trở thành một vị Phật trong một kiếp không thể đo lường được kể từ đây.’

19.

19.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã tinh tấn trong sự nỗ lực... (v.v)... chúng tôi sẽ có mặt ở trước vị này.’

20.

20.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời dạy của ngài, ta đã làm cho tâm càng thêm trong sạch; ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn nữa để làm viên mãn mười pháp Ba-la-mật.

21.

21.

නගරං මෙඛලං නාම, සුදත්තො නාම ඛත්තියො;

සිරිමා නාම ජනිකා, සුමනස්ස මහෙසිනො.

Thành phố của đấng Đại Ẩn Sĩ Sumana tên là Mekhalā, vị vua Sát-đế-lỵ (phụ thân) tên là Sudatta, và mẫu hậu tên là Sirimā.

22.

22.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

චන්දො සුචන්දො වටංසො ච, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống đời tại gia trong chín ngàn năm; Canda, Sucanda, và Vaṭaṃsa là ba cung điện tuyệt vời.

23.

23.

තෙසට්ඨිසතසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

වටංසිකා නාම නාරී, අනූපමො නාම අත්‍රජො.

Có sáu mươi ba trăm ngàn (6,300,000) cung nữ được trang điểm lộng lẫy; chánh phi tên là Vaṭaṃsikā, và con trai tên là Anūpama.

24.

24.

නිමිත්තෙ [Pg.331] චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ngài đã xuất gia bằng xe voi; đấng Chiến Thắng đã nỗ lực tinh tấn trong mười tháng không thiếu.

25.

25.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සුමනො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මෙඛලෙ පුරමුත්තමෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Thánh nhân Sumana, bậc Lãnh Đạo thế gian, bậc Đại Hùng, đã chuyển Pháp luân ở tại Mekhalā, thành phố cao quý.

26.

26.

සරණො භාවිතත්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

උදෙනො නාමුපට්ඨාකො, සුමනස්ස මහෙසිනො.

Saraṇa và Bhāvitatta là hai vị Thượng thủ Thinh văn; vị thị giả tên là Udena, của đấng Đại Ẩn Sĩ Sumana.

27.

27.

සොණා ච උපසොණා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

සොපි බුද්ධො අමිතයසො, නාගමූලෙ අබුජ්ඣථ.

Soṇā và Upasoṇā là hai vị Thượng thủ Thinh văn Ni; vị Phật ấy, người có danh tiếng vô lượng, đã giác ngộ ở dưới cội cây Nāga (long hoa).

28.

28.

වරුණො චෙව සරණො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

චාලා ච උපචාලා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Varuṇa và Saraṇa là hai vị Thượng thủ hộ độ nam; Cālā và Upacālā là hai vị Thượng thủ hộ độ nữ.

29.

29.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, නවුතිහත්ථමුග්ගතො;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, දසසහස්සී විරොචති.

Vị Phật ấy có chiều cao chín mươi hắc-tay; giống như cột trụ bằng vàng, ngài tỏa sáng trong mười ngàn thế giới.

30.

30.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào lúc bấy giờ, tuổi thọ là chín mươi ngàn năm; trong khi còn tại thế lâu như vậy, vị ấy đã cứu độ rất nhiều chúng sanh.

31.

31.

තාරණීයෙ තාරයිත්වා, බොධනීයෙ ච බොධයි;

පරිනිබ්බායි සම්බුද්ධො, උළුරාජාව අත්ථමි.

Sau khi cứu độ những chúng sanh cần được cứu độ, và làm giác ngộ những chúng sanh cần được giác ngộ, bậc Chánh Đẳng Giác đã nhập Niết-bàn, giống như vua của các vì sao (mặt trăng) đã lặn mất.

32.

32.

තෙ ච ඛීණාසවා භික්ඛූ, සො ච බුද්ධො අසාදිසො;

අතුලප්පභං දස්සයිත්වා, නිබ්බුතා යෙ මහායසා.

Các vị Tỳ-khưu lậu tận ấy, và vị Phật không ai sánh bằng ấy, những vị có danh tiếng lẫy lừng, sau khi đã phô diễn ánh hào quang vô song, đã tịch diệt.

33.

33.

තඤ්ච ඤාණං අතුලියං, තානි ච අතුලානි රතනානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Tuệ giác vô song ấy, và các bảo vật vô song kia, tất cả những thứ ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều là trống rỗng!

34.

34.

සුමනො යසධරො බුද්ධො, අඞ්ගාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙව තස්ස ජිනථූපො, චතුයොජනමුග්ගතොති.

Đức Phật Sumana, bậc mang danh tiếng, đã nhập Niết-bàn ở tại tu viện Aṅgārāma; chính tại nơi ấy, bảo tháp của đấng Chiến Thắng cao bốn do-tuần.

සුමනස්ස භගවතො වංසො චතුත්ථො.

Phẩm thứ tư, Phật Sử của đức Thế Tôn Sumana.

7. රෙවතබුද්ධවංසො

7. Phật Sử của đức Phật Revata

1.

1.

සුමනස්ස අපරෙන, රෙවතො නාම නායකො;

අනූපමො අසදිසො, අතුලො උත්තමො ජිනො.

Sau thời đức Phật Sumana, bậc Đạo Sư tên là Revata, bậc Chiến Thắng tối thượng, không ai sánh bằng, không ai ngang bằng, không ai bì kịp, đã xuất hiện.

2.

2.

සොපි ධම්මං [Pg.332] පකාසෙසි, බ්‍රහ්මුනා අභියාචිතො;

ඛන්ධධාතුවවත්ථානං, අප්පවත්තං භවාභවෙ.

Vị Phật ấy cũng vậy, do được Phạm thiên thỉnh cầu, đã thuyết giảng Chánh pháp, là sự phân định các uẩn và giới, khiến không còn tiếp diễn trong các cõi hữu.

3.

3.

තස්සාභිසමයා තීණි, අහෙසුං ධම්මදෙසනෙ;

ගණනාය න වත්තබ්බො, පඨමාභිසමයො අහු.

Trong các buổi thuyết pháp của ngài, đã có ba lần hội chúng chứng ngộ. Lần chứng ngộ đầu tiên không thể đếm được số lượng.

4.

4.

යදා අරින්දමං රාජං, විනෙසි රෙවතො මුනි;

තදා කොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Khi đức Phật Revata giáo hóa vua Arindama, khi ấy đã có lần chứng ngộ thứ hai của một ngàn ức chúng sanh.

5.

5.

සත්තාහං පටිසල්ලානා, වුට්ඨහිත්වා නරාසභො;

කොටිසතං නරමරූනං, විනෙසි උත්තමෙ ඵලෙ.

Bậc Tối Thắng giữa nhân loại, sau khi xuất khỏi nơi độc cư trong bảy ngày, đã giáo hóa một trăm ức người và chư thiên, an lập họ trong quả vị tối thượng.

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, රෙවතස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සුවිමුත්තාන තාදිනං.

Đức Đại Sĩ Revata đã có ba lần hội họp của các vị đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế, đã khéo giải thoát, và có đức tánh bất động.

7.

7.

අතික්කන්තා ගණනපථං, පඨමං යෙ සමාගතා;

කොටිසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Những vị hội họp lần đầu tiên đã vượt quá số lượng có thể đếm được. Cuộc hội họp lần thứ hai là của một trăm ngàn ức vị.

8.

8.

යොපි පඤ්ඤාය අසමො, තස්ස චක්කානුවත්තකො;

සො තදා බ්‍යාධිතො ආසි, පත්තො ජීවිතසංසයං.

Vị Thượng thủ Thinh văn của ngài, người không ai sánh bằng về trí tuệ và làm cho bánh xe Pháp quay chuyển, khi ấy đã bị bệnh và mạng sống lâm nguy.

9.

9.

තස්ස ගිලානපුච්ඡාය, යෙ තදා උපගතා මුනී;

කොටිසහස්සා අරහන්තො, තතියො ආසි සමාගමො.

Khi ấy, những vị tu sĩ đến để hỏi thăm bệnh ngài. Một ngàn ức vị A-la-hán, đó là cuộc hội họp lần thứ ba.

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, අතිදෙවො නාම බ්‍රාහ්මණො;

උපගන්ත්වා රෙවතං බුද්ධං, සරණං තස්ස ගඤ්ඡහං.

Vào thời ấy, ta là một vị Bà-la-môn tên là Atideva. Sau khi đến gần đức Phật Revata, ta đã quy y nơi ngài.

11.

11.

තස්ස සීලං සමාධිඤ්ච, පඤ්ඤාගුණමනුත්තමං;

ථොමයිත්වා යථාථාමං, උත්තරීයමදාසහං.

Ta, sau khi tán thán tùy theo sức của mình về giới đức, định đức, và tuệ đức vô thượng của ngài, đã cúng dường tấm y choàng.

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, රෙවතො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Phật Revata, bậc Lãnh đạo thế gian, cũng đã thọ ký cho ta rằng: ‘Kể từ kiếp này, trong vô lượng kiếp sau, vị này sẽ thành Phật.’

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi nỗ lực tinh tấn... (vân vân)... chúng con nguyện sẽ có mặt trước sự hiện diện của vị này.’

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời của ngài, ta đã làm cho tâm mình trong sạch hơn nữa. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn để làm tròn mười Ba-la-mật.

15.

15.

තදාපි තං බුද්ධධම්මං, සරිත්වා අනුබ්‍රූහයිං;

ආහරිස්සාමි තං ධම්මං, යං මය්හං අභිපත්ථිතං.

Khi ấy cũng vậy, ta, sau khi nhớ lại pháp Ba-la-mật là nhân thành Phật, đã làm cho (hỷ) tăng trưởng rằng: ‘Ta sẽ thực hành pháp mà ta đã mong mỏi.’

16.

16.

නගරං [Pg.333] සුධඤ්ඤවතී නාම, විපුලො නාම ඛත්තියො;

විපුලා නාම ජනිකා, රෙවතස්ස මහෙසිනො.

Kinh thành của đức Đại Sĩ Revata tên là Sudhaññavatī. Vua cha tên là Vipula. Mẫu hậu tên là Vipulā.

17.

17.

ඡ ච වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුදස්සනො රතනග්ඝි, ආවෙළො ච විභූසිතො;

පුඤ්ඤකම්මාභිනිබ්බත්තා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống và trị vì trong cung điện sáu ngàn năm. Ba cung điện tối thượng được trang hoàng lộng lẫy là Sudassana, Ratanagghi, và Āveḷa, được tạo ra do phước nghiệp.

18.

18.

තෙත්තිංස ච සහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුදස්සනා නාම නාරී, වරුණො නාම අත්‍රජො.

(Vị Bồ-tát ấy) có ba mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Chánh phi tên là Sudassanā. Con trai tên là Varuṇa.

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනසත්තමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Bậc Chiến Thắng, sau khi thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng xe ngựa. Ngài đã nỗ lực tinh tấn trong suốt bảy tháng không thiếu.

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, රෙවතො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, වරුණාරාමෙ සිරීඝරෙ.

Bậc Đại Hùng, đức Phật Revata, bậc Lãnh đạo thế gian, sau khi được Phạm thiên thỉnh cầu, đã chuyển bánh xe Pháp tại ngôi tịnh xá tốt đẹp trong tu viện Varuṇārāma.

21.

21.

වරුණො බ්‍රහ්මදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සම්භවො නාමුපට්ඨාකො, රෙවතස්ස මහෙසිනො.

Varuṇa và Brahmadeva là hai vị Thượng thủ Thinh văn của đức Đại Sĩ Revata. Vị thị giả tên là Sambhava.

22.

22.

භද්දා චෙව සුභද්දා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

සොපි බුද්ධො අසමසමො, නාගමූලෙ අබුජ්ඣථ.

Bhaddā và Subhaddā là hai vị Thượng thủ Thinh văn ni. Đức Phật Vô Song ấy đã giác ngộ dưới cội cây Nāga (Long hoa).

23.

23.

පදුමො කුඤ්ජරො චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා;

සිරීමා චෙව යසවතී, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Paduma và Kuñjara là hai nam cư sĩ Thượng thủ hộ độ. Sirīmā và Yasavatī là hai nữ cư sĩ Thượng thủ hộ độ.

24.

24.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, අසීතිහත්ථමුග්ගතො;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, ඉන්දකෙතුව උග්ගතො.

Đức Phật ấy cao tám mươi hắc tay, chiếu sáng khắp mọi phương trời, như cột cờ của trời Đế Thích được dựng lên.

25.

25.

තස්ස සරීරෙ නිබ්බත්තා, පභාමාලා අනුත්තරා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, සමන්තා ඵරති යොජනං.

Vòng hào quang vô thượng phát sinh từ thân của ngài lan tỏa khắp xung quanh một do-tuần, dù là ban ngày hay ban đêm.

26.

26.

සට්ඨිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào thời ấy, tuổi thọ là sáu mươi ngàn năm. Trong khi còn tại thế chừng ấy thời gian, ngài đã cứu độ nhiều chúng sanh.

27.

27.

දස්සයිත්වා බුද්ධබලං, අමතං ලොකෙ පකාසයං;

නිබ්බායි අනුපාදානො, යථග්ගුපාදානසඞ්ඛයා.

Sau khi thể hiện Phật lực và tuyên bố pháp bất tử trong thế gian, ngài đã tịch diệt không còn chấp thủ, như ngọn lửa tắt khi hết nhiên liệu.

28.

28.

සො ච කායො රතනනිභො, සො ච ධම්මො අසාදිසො;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Thân ấy có màu sắc như vàng ròng, và pháp không gì sánh bằng ấy, tất cả những thứ ấy đã biến mất. Há chẳng phải tất cả các pháp hữu vi đều trống rỗng sao?

29.

29.

රෙවතො [Pg.334] යසධරො බුද්ධො, නිබ්බුතො සො මහාපුරෙ;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Đức Phật Revata, người mang danh tiếng, đã nhập Niết-bàn tại thành Mahāpura. Xá-lợi của ngài đã được phân bố rộng rãi tại nhiều nơi.

රෙවතස්ස භගවතො වංසො පඤ්චමො.

Phật sử thứ năm về đức Thế Tôn Revata.

8. සොභිතබුද්ධවංසො

8. Phật Sử của đức Phật Sobhita

1.

1.

රෙවතස්ස අපරෙන, සොභිතො නාම නායකො;

සමාහිතො සන්තචිත්තො, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

Sau thời đức Phật Revata, bậc Lãnh Đạo tên Sobhita đã xuất hiện; Ngài có tâm định tĩnh, tâm an tịnh, không ai sánh bằng, không người đối thủ.

2.

2.

සො ජිනො සකගෙහම්හි, මානසං විනිවත්තයි;

පත්වාන කෙවලං බොධිං, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

Vị Chiến Thắng ấy, trong nhà của mình, đã khiến tâm ý thoái chuyển. Sau khi đạt được sự Giác Ngộ viên mãn, Ngài đã chuyển Pháp Luân.

3.

3.

යාව හෙට්ඨා අවීචිතො, භවග්ගා චාපි උද්ධතො;

එත්ථන්තරෙ එකපරිසා, අහොසි ධම්මදෙසනෙ.

Từ phía dưới là địa ngục Vô Gián, và cả từ phía trên là cõi Hữu Đảnh; trong khoảng giữa ấy, chỉ có một hội chúng duy nhất trong buổi thuyết Pháp.

4.

4.

තාය පරිසාය සම්බුද්ධො, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

ගණනාය න වත්තබ්බො, පඨමාභිසමයො අහු.

Đối với hội chúng ấy, bậc Chánh Đẳng Giác đã chuyển Pháp Luân. Sự chứng ngộ lần đầu tiên đã xảy ra, không thể nào nói được bằng cách tính đếm.

5.

5.

තතො පරම්පි දෙසෙන්තෙ, මරූනඤ්ච සමාගමෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Sau đó, vào một dịp khác, trong lúc Ngài thuyết giảng tại buổi hội họp của chư Thiên, sự chứng ngộ lần thứ hai đã xảy ra cho chín mươi ngàn koti (vị).

6.

6.

පුනාපරං රාජපුත්තො, ජයසෙනො නාම ඛත්තියො;

ආරාමං රොපයිත්වාන, බුද්ධෙ නිය්‍යාදයී තදා.

Lại một lần khác, vị vương tử, thuộc dòng Sát-đế-lỵ, tên là Jayasena, sau khi cho xây dựng một ngôi tịnh xá, vào lúc ấy đã dâng cúng đến đức Phật.

7.

7.

තස්ස යාගං පකිත්තෙන්තො, ධම්මං දෙසෙසි චක්ඛුමා;

තදා කොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Bậc Hữu Nhãn, trong khi tán dương sự cúng dường của vị ấy, đã thuyết giảng Chánh Pháp. Vào lúc ấy, sự chứng ngộ lần thứ ba đã xảy ra cho một ngàn koti (vị).

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සොභිතස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba lần hội họp các vị A-la-hán, là những đệ tử của đức Đại Sĩ Sobhita, các Ngài là những bậc đã đoạn tận lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm an tịnh, và vững chắc.

9.

9.

උග්ගතො නාම සො රාජා, දානං දෙති නරුත්තමෙ;

තම්හි දානෙ සමාගඤ්ඡුං, අරහන්තා සතකොටියො.

Vị vua tên là Uggata đã dâng cúng dường đến bậc Tối Thượng Nhân. Trong buổi cúng dường ấy, một trăm koti vị A-la-hán đã tụ hội.

10.

10.

පුනාපරං පුරගණො, දෙති දානං නරුත්තමෙ;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lại một lần khác, hội chúng trong thành đã dâng cúng dường đến bậc Tối Thượng Nhân. Vào lúc ấy, đã có cuộc hội họp lần thứ hai của chín mươi koti (vị).

11.

11.

දෙවලොකෙ [Pg.335] වසිත්වාන, යදා ඔරොහතී ජිනො;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියො ආසි සමාගමො.

Khi bậc Chiến Thắng, sau khi đã an cư ở cõi trời, ngự xuống, vào lúc ấy đã có cuộc hội họp lần thứ ba của tám mươi koti (vị).

12.

12.

අහං තෙන සමයෙන, සුජාතො නාම බ්‍රාහ්මණො;

තදා සසාවකං බුද්ධං, අන්නපානෙන තප්පයිං.

Vào thời điểm ấy, Ta là một vị Bà-la-môn tên là Sujāta. Vào lúc ấy, Ta đã làm cho đức Phật cùng chúng đệ tử của Ngài được thỏa mãn với vật thực và thức uống.

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සොභිතො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Phật Sobhita ấy, bậc Lãnh Đạo thế gian, cũng đã thọ ký cho Ta rằng: ‘Sau một kiếp không thể đo lường được kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật.’

14.

14.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã nỗ lực tinh tấn... v.v... chúng con sẽ có mặt trước vị này.’

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

තමෙවත්ථමනුප්පත්තියා, උග්ගං ධිතිමකාසහං.

Sau khi nghe lời nói của Ngài, với tâm hoan hỷ và xúc động, để đạt được mục đích ấy, Ta đã thực hiện sự nỗ lực mãnh liệt.

16.

16.

සුධම්මං නාම නගරං, සුධම්මො නාම ඛත්තියො;

සුධම්මා නාම ජනිකා, සොභිතස්ස මහෙසිනො.

Thành phố của đức Đại Sĩ Sobhita tên là Sudhamma, vua cha thuộc dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudhamma, và mẫu hậu tên là Sudhammā.

17.

17.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

කුමුදො නාළිනො පදුමො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Ngài đã sống đời tại gia trong chín ngàn năm. Có ba cung điện tuyệt vời là Kumuda, Nāḷina, và Paduma.

18.

18.

සත්තතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

මණිලා නාම සා නාරී, සීහො නාමාසි අත්‍රජො.

Có ba mươi bảy ngàn phụ nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh phi tên là Maṇilā, và con trai tên là Sīha.

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, චරිත්වා පුරිසුත්තමො.

Bậc Tối Thượng Nhân, sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng cung điện. Ngài đã thực hành sự tinh tấn trong bảy ngày.

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සොභිතො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, සුධම්මුය්‍යානමුත්තමෙ.

Được Phạm Thiên thỉnh cầu, bậc Thánh, đức Sobhita, vị Lãnh Đạo thế gian, bậc Đại Anh Hùng, đã chuyển Pháp Luân tại khu vườn thượng uyển Sudhamma.

21.

21.

අසමො ච සුනෙත්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අනොමො නාමුපට්ඨාකො, සොභිතස්ස මහෙසිනො.

Asama và Sunetta là hai vị Thượng Thủ Thinh Văn. Vị thị giả của đức Đại Sĩ Sobhita tên là Anoma.

22.

22.

නකුලා ච සුජාතා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බුජ්ඣමානො ච සො බුද්ධො, නාගමූලෙ අබුජ්ඣථ.

Nakulā và Sujātā là hai vị Thượng Thủ Thinh Văn Ni. Và đức Phật ấy, trong khi giác ngộ, đã giác ngộ dưới cội cây Nāga (vua).

23.

23.

රම්මො චෙව සුදත්තො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

නකුලා චෙව චිත්තා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Ramma và Sudatta là hai vị Thượng Thủ Hộ Trì nam. Nakulā và Cittā là hai vị Thượng Thủ Hộ Trì nữ.

24.

24.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, සතරංසීව උග්ගතො.

Vị Đại Ẩn Sĩ cao năm mươi tám ratana (thước tay). Ngài tỏa sáng khắp mọi phương trời, giống như mặt trời mọc với ngàn tia sáng.

25.

25.

යථා [Pg.336] සුඵුල්ලං පවනං, නානාගන්ධෙහි ධූපිතං;

තථෙව තස්ස පාවචනං, සීලගන්ධෙහි ධූපිතං.

Giống như khu rừng nở rộ được ướp bằng nhiều hương thơm khác nhau; cũng vậy, lời giáo huấn của Ngài được ướp bằng hương thơm của giới hạnh.

26.

26.

යථාපි සාගරො නාම, දස්සනෙන අතප්පියො;

තථෙව තස්ස පාවචනං, සවණෙන අතප්පියං.

Cũng như đại dương, nhìn ngắm không bao giờ thấy đủ; cũng vậy, lời giáo huấn của Ngài, lắng nghe không bao giờ thấy đủ.

27.

27.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào thời ấy, tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Trong khi tại thế lâu như vậy, Ngài đã cứu độ rất nhiều chúng sanh.

28.

28.

ඔවාදං අනුසිට්ඨිඤ්ච, දත්වාන සෙසකෙ ජනෙ;

හුතාසනොව තාපෙත්වා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi ban lời khuyên dạy và chỉ bảo cho những người còn lại, giống như ngọn lửa đã thiêu rụi (nhiên liệu), Ngài cùng với các đệ tử đã nhập Niết-bàn.

29.

29.

සො ච බුද්ධො අසමසමො, තෙපි සාවකා බලප්පත්තා;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Vị Phật ấy, bậc Vô Song, và các vị đệ tử đã đạt được năng lực; tất cả những điều ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều trống rỗng!

30.

30.

සොභිතො වරසම්බුද්ධො, සීහාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Đức Chánh Giác cao quý Sobhita đã nhập Niết-bàn tại tu viện Sīhārāma; xá-lợi của Ngài đã được phân bố rộng rãi ở nhiều nơi.

සොභිතස්ස භගවතො වංසො ඡට්ඨො.

Phả hệ của Đức Thế Tôn Sobhita, thứ sáu.

9. අනොමදස්සීබුද්ධවංසො

9. Phả hệ của Đức Phật Anomadassī

1.

1.

සොභිතස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

අනොමදස්සී අමිතයසො, තෙජස්සී දුරතික්කමො.

Sau thời của đức Phật Sobhita, bậc Chánh Giác tối thượng trong loài hai chân, tên là Anomadassī, có danh tiếng vô lượng, đầy uy lực, không ai vượt qua được, (đã xuất hiện).

2.

2.

සො ඡෙත්වා බන්ධනං සබ්බං, විද්ධංසෙත්වා තයො භවෙ;

අනිවත්තිගමනං මග්ගං, දෙසෙසි දෙවමානුසෙ.

Vị ấy, sau khi chặt đứt tất cả sự trói buộc, sau khi phá hủy ba cõi, đã thuyết giảng cho chư thiên và nhân loại con đường đi đến nơi không còn quay trở lại.

3.

3.

සාගරොව අසඞ්ඛොභො, පබ්බතොව දුරාසදො;

ආකාසොව අනන්තො සො, සාලරාජාව ඵුල්ලිතො.

Vị ấy không bị khuấy động như đại dương, khó đến gần như ngọn núi, vô tận như hư không, và (rực rỡ) như cây sala chúa đang nở rộ.

4.

4.

දස්සනෙනපි තං බුද්ධං, තොසිතා හොන්ති පාණිනො;

බ්‍යාහරන්තං ගිරං සුත්වා, අමතං පාපුණන්ති තෙ.

Chúng sanh trở nên hoan hỷ chỉ bằng việc được thấy đức Phật ấy. Sau khi nghe lời Ngài nói, họ đạt đến Bất tử.

5.

5.

ධම්මාභිසමයො තස්ස, ඉද්ධො ඵීතො තදා අහු;

කොටිසතානි අභිසමිංසු, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ.

Khi ấy, sự chứng ngộ Pháp của Ngài đã thành tựu và phát triển. Trong lần thuyết pháp đầu tiên, một trăm koṭi (chúng sanh) đã chứng ngộ.

6.

6.

තතො පරං අභිසමයෙ, වස්සන්තෙ ධම්මවුට්ඨියො;

අසීතිකොටියොභිසමිංසු, දුතියෙ ධම්මදෙසනෙ.

Về sau, trong một lần chứng ngộ khác, khi cơn mưa Pháp đổ xuống, trong lần thuyết pháp thứ hai, tám mươi koṭi (chúng sanh) đã chứng ngộ.

7.

7.

තතොපරඤ්හි [Pg.337] වස්සන්තෙ, තප්පයන්තෙ ච පාණිනං;

අට්ඨසත්තතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

Về sau nữa, khi (cơn mưa Pháp) đổ xuống làm cho chúng sanh thỏa mãn, sự chứng ngộ lần thứ ba đã xảy ra cho bảy mươi tám koṭi (chúng sanh).

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්සාපි ච මහෙසිනො;

අභිඤ්ඤාබලප්පත්තානං, පුප්ඵිතානං විමුත්තියා.

Vị Đại Ẩn sĩ ấy cũng đã có ba lần hội chúng của các vị đã đạt được năng lực thắng trí, đã nở hoa bằng sự giải thoát.

9.

9.

අට්ඨසතසහස්සානං, සන්නිපාතො තදා අහු;

පහීනමදමොහානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Khi ấy, đã có cuộc hội họp của tám trăm ngàn vị đã từ bỏ kiêu mạn và si mê, có tâm tịch tịnh, và có phẩm chất như thế.

10.

10.

සත්තසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො;

අනඞ්ගණානං විරජානං, උපසන්තාන තාදිනං.

Cuộc hội họp thứ hai là của bảy trăm ngàn vị không còn phiền não, không còn bụi bặm, đã tịch tịnh, và có phẩm chất như thế.

11.

11.

ඡන්නං සතසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

අභිඤ්ඤාබලප්පත්තානං, නිබ්බුතානං තපස්සිනං.

Cuộc hội họp thứ ba là của sáu trăm ngàn vị đã đạt được năng lực thắng trí, đã tịch diệt, và là những bậc khổ hạnh.

12.

12.

අහං තෙන සමයෙන, යක්ඛො ආසිං මහිද්ධිකො;

නෙකානං යක්ඛකොටීනං, වසවත්තිම්හි ඉස්සරො.

Vào thời điểm ấy, ta là một dạ-xoa có đại thần lực, là người chủ có quyền kiểm soát nhiều koṭi dạ-xoa.

13.

13.

තදාපි තං බුද්ධවරං, උපගන්ත්වා මහෙසිනං;

අන්නපානෙන තප්පෙසිං, සසඞ්ඝං ලොකනායකං.

Cũng vào lúc ấy, sau khi đến gần vị Đại Ẩn sĩ, bậc Chánh Giác cao quý ấy, ta đã làm cho vị Lãnh đạo thế gian cùng với Tăng chúng thỏa mãn bằng vật thực và thức uống.

14.

14.

සොපි මං තදා බ්‍යාකාසි, විසුද්ධනයනො මුනි;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Khi ấy, vị Ẩn sĩ có con mắt thanh tịnh ấy cũng đã thọ ký cho ta rằng: “Vô lượng kiếp kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật.”

15.

15.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Sau khi đã nỗ lực tinh tấn… vân vân… chúng ta sẽ ở trước mặt vị này.”

16.

16.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời của vị ấy, ta, với tâm hoan hỷ và xúc động, đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn nữa để làm tròn mười ba-la-mật.

17.

17.

නගරං චන්දවතී නාම, යසවා නාම ඛත්තියො;

මාතා යසොධරා නාම, අනොමදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Thành phố của Đức Đạo Sư Anomadassī tên là Candavatī, vua cha tên là Yasavā, mẹ tên là Yasodharā.

18.

18.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සිරී උපසිරී වඩ්ඪො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia mười ngàn năm. Ba cung điện cao quý là Sirī, Upasirī, và Vaḍḍha.

19.

19.

තෙවීසතිසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සිරිමා නාම සා නාරී, උපවාණො නාම අත්‍රජො.

(Ngài có) hai mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh phi tên là Sirimā, con trai tên là Upavāṇa.

20.

20.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, සිවිකායාභිනික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi thấy bốn điềm báo, Ngài đã xuất gia bằng kiệu. Bậc Chiến Thắng đã nỗ lực tinh tấn tròn mười tháng.

21.

21.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.338] යාචිතො සන්තො, අනොමදස්සී මහාමුනි;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, උය්‍යානෙ සො සුදස්සනෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc tịch tịnh, Đại Ẩn sĩ Anomadassī, bậc Đại Hùng ấy đã chuyển bánh xe (Pháp) tại khu vườn tên là Sudassana.

22.

22.

නිසභො ච අනොමො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

වරුණො නාමුපට්ඨාකො, අනොමදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Nisabha và Anoma là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Varuṇa, của Đức Đạo Sư Anomadassī.

23.

23.

සුන්දරී ච සුමනා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, අජ්ජුනොති පවුච්චති.

Sundarī và Sumanā là hai vị Thượng thủ Thinh văn Ni. Cây Bồ-đề của Đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Ajjuna.

24.

24.

නන්දිවඩ්ඪො සිරිවඩ්ඪො, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

උප්පලා චෙව පදුමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Nandivaḍḍha và Sirivaḍḍha là hai vị Thượng thủ hộ độ nam. Uppalā và Padumā là hai vị Thượng thủ hộ độ nữ.

25.

25.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

පභා නිද්ධාවතී තස්ස, සතරංසීව උග්ගතො.

Vị Đại Ẩn sĩ cao năm mươi tám ratana. Hào quang của Ngài tỏa ra như mặt trời vừa mọc.

26.

26.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Khi ấy, tuổi thọ là một trăm ngàn năm. Trong khi còn tại thế chừng ấy thời gian, vị ấy đã cứu vớt nhiều chúng sanh.

27.

27.

සුපුප්ඵිතං පාවචනං, අරහන්තෙහි තාදිහි;

වීතරාගෙහි විමලෙහි, සොභිත්ථ ජිනසාසනං.

Giáo pháp của bậc Chiến Thắng đã nở rộ tốt đẹp và trở nên rực rỡ, nhờ các vị A-la-hán có phẩm chất như thế, đã ly tham và không còn cấu uế.

28.

28.

සො ච සත්ථා අමිතයසො, යුගානි තානි අතුලියානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Vị Đạo Sư ấy có danh tiếng vô lượng, và các cặp (Thinh văn) ấy cũng không gì sánh bằng; tất cả những điều ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều là trống rỗng.

29.

29.

අනොමදස්සී ජිනො සත්ථා, ධම්මාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, උබ්බෙධො පඤ්චවීසතීති.

Đức Phật Toàn Giác Anomadassī, bậc Đạo Sư, đã nhập Niết Bàn tại tu viện Dhammārāma. Ngay tại nơi ấy, bảo tháp của bậc Toàn Giác cao hai mươi lăm do-tuần.

අනොමදස්සිස්ස භගවතො වංසො සත්තමො.

Phẩm thứ bảy: Phật Sử của Đức Thế Tôn Anomadassī.

10. පදුමබුද්ධවංසො

10. Phật Sử của Đức Phật Paduma

1.

1.

අනොමදස්සිස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

පදුමො නාම නාමෙන, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

Sau thời của Đức Phật Anomadassī, một vị Chánh Đẳng Giác, bậc tối thượng giữa các loài hai chân, đã xuất hiện. Ngài có danh hiệu là Paduma, không ai sánh bằng, không có đối thủ.

2.

2.

තස්සාපි අසමං සීලං, සමාධිපි අනන්තකො;

අසඞ්ඛෙය්‍යං ඤාණවරං, විමුත්තිපි අනූපමා.

Giới đức của ngài cũng không ai sánh bằng, định lực của ngài cũng vô biên. Trí tuệ tối thượng của ngài không thể tính đếm, và sự giải thoát của ngài cũng không thể ví von.

3.

3.

තස්සාපි [Pg.339] අතුලතෙජස්ස, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ;

අභිසමයා තයො ආසුං, මහාතමපවාහනා.

Khi ngài, bậc có uy lực không gì sánh bằng, chuyển Pháp luân, đã có ba lần hội chúng chứng ngộ, phá tan bóng tối vô minh dày đặc.

4.

4.

පඨමාභිසමයෙ බුද්ධො, කොටිසතමබොධයි;

දුතියාභිසමයෙ ධීරො, නවුතිකොටිමබොධයි.

Trong lần hội chúng chứng ngộ đầu tiên, Đức Phật đã giác ngộ cho một trăm ức chúng sanh. Trong lần hội chúng chứng ngộ thứ hai, bậc Trí Tuệ đã giác ngộ cho chín mươi ức chúng sanh.

5.

5.

යදා ච පදුමො බුද්ධො, ඔවදී සකමත්‍රජං;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

Và khi Đức Phật Paduma giáo huấn cho chính con trai của ngài, khi ấy đã có lần hội chúng chứng ngộ thứ ba của tám mươi ức chúng sanh.

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, පදුමස්ස මහෙසිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

Đã có ba lần hội họp các vị Thinh văn của Đức Đại Sĩ Paduma. Lần hội họp đầu tiên là của một trăm ngàn ức vị (A-la-hán).

7.

7.

කථිනත්ථාරසමයෙ, උප්පන්නෙ කථිනචීවරෙ;

ධම්මසෙනාපතිත්ථාය, භික්ඛූ සිබ්බිංසු චීවරං.

Vào lúc lễ dâng y Kaṭhina, khi y Kaṭhina phát sanh, các vị tỳ-khưu đã may y cho vị Pháp Tướng quân (Sāla).

8.

8.

තදා තෙ විමලා භික්ඛූ, ඡළභිඤ්ඤා මහිද්ධිකා;

තීණි සතසහස්සානි, සමිංසු අපරාජිතා.

Khi ấy, ba trăm ngàn vị tỳ-khưu đã hội họp. Các ngài là những bậc vô nhiễm, Lục thông, có đại thần lực, và bất khả chiến bại.

9.

9.

පුනාපරං සො නරාසභො, පවනෙ වාසං උපාගමි;

තදා සමාගමො ආසි, ද්වින්නං සතසහස්සිනං.

Lại một lần khác, bậc Nhân Ngưu ấy đã đến an cư trong rừng. Khi ấy, đã có một cuộc hội họp của hai trăm ngàn vị (A-la-hán).

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, සීහො ආසිං මිගාධිභූ;

විවෙකමනුබ්‍රූහන්තං, පවනෙ අද්දසං ජිනං.

Vào thời điểm ấy, ta là một con sư tử, chúa tể của các loài thú. Ta đã nhìn thấy bậc Toàn Giác đang tu tập nơi vắng lặng trong khu rừng.

11.

11.

වන්දිත්වා සිරසා පාදෙ, කත්වාන තං පදක්ඛිණං;

තික්ඛත්තුං අභිනාදිත්වා, සත්තාහං ජිනමුපට්ඨහං.

Sau khi cúi đầu đảnh lễ đôi chân ngài và đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải, ta đã rống lên ba tiếng và hầu hạ bậc Toàn Giác trong suốt bảy ngày.

12.

12.

සත්තාහං වරසමාපත්තියා, වුට්ඨහිත්වා තථාගතො;

මනසා චින්තයිත්වාන, කොටිභික්ඛූ සමානයි.

Sau bảy ngày, Đức Như Lai xuất khỏi định chứng cao thượng, ngài dùng tâm niệm và triệu tập một ức vị tỳ-khưu.

13.

13.

තදාපි සො මහාවීරො, තෙසං මජ්ඣෙ වියාකරි;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Khi ấy, bậc Đại Hùng ấy đã thọ ký giữa hội chúng rằng: ‘Trong một kiếp không thể đếm được kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật.’

14.

14.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã nỗ lực tinh tấn... chúng con sẽ được diện kiến ngài.’

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Nghe lời của ngài, tâm ta lại càng thêm thanh tịnh. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn nữa để làm viên mãn mười pháp Ba-la-mật.

16.

16.

චම්පකං නාම නගරං, අසමො නාම ඛත්තියො;

අසමා නාම ජනිකා, පදුමස්ස මහෙසිනො.

Kinh thành của Đức Đại Sĩ Paduma tên là Campaka, vua cha thuộc dòng Sát-đế-lỵ tên là Asama, và mẫu hậu tên là Asamā.

17.

17.

දසවස්සසහස්සානි[Pg.340], අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

නන්දාවසුයසුත්තරා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Ngài đã sống tại gia trong mười ngàn năm. Có ba cung điện tối thượng là Nandā, Vasu, và Yasuttarā.

18.

18.

තෙත්තිංස ච සහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

උත්තරා නාම සා නාරී, රම්මො නාමාසි අත්‍රජො.

Có ba mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Chánh phi của ngài tên là Uttarā, và con trai tên là Ramma.

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ngài đã xuất gia bằng xe ngựa. Bậc Toàn Giác đã thực hành khổ hạnh tinh tấn trong suốt tám tháng không gián đoạn.

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, පදුමො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, ධනඤ්චුය්‍යානමුත්තමෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Tịch Tĩnh, Đức Paduma, vị Lãnh Đạo thế gian, bậc Đại Hùng đã chuyển Pháp luân tại khu vườn thượng uyển Dhanañjaya.

21.

21.

සාලො ච උපසාලො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

වරුණො නාමුපට්ඨාකො, පදුමස්ස මහෙසිනො.

Sāla và Upasāla là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả của Đức Đại Sĩ Paduma tên là Varuṇa.

22.

22.

රාධා චෙව සුරාධා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාසොණොති වුච්චති.

Rādhā và Surādhā là hai vị Thượng thủ Ni Thinh văn. Cây Bồ-đề của Đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Đại Soṇa.

23.

23.

භිය්‍යො චෙව අසමො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

රුචී ච නන්දරාමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Bhiyya và Asama là hai vị Thượng thủ nam cư sĩ hộ độ. Rucī và Nandarāmā là hai vị Thượng thủ nữ cư sĩ hộ độ.

24.

24.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

පභා නිද්ධාවතී තස්ස, අසමා සබ්බසො දිසා.

Đức Đại Giác có thân cao năm mươi tám ratana (thước tay). Hào quang vô song của ngài tỏa ra khắp mọi phương.

25.

25.

චන්දප්පභා සූරියප්පභා, රතනග්ගිමණිප්පභා;

සබ්බාපි තා හතා හොන්ති, පත්වා ජිනපභුත්තමං.

Ánh sáng của mặt trăng, ánh sáng của mặt trời, ánh sáng của châu báu, của lửa, và của ngọc ma-ni; tất cả những ánh sáng ấy đều bị lu mờ khi gặp được hào quang tối thượng của bậc Toàn Giác.

26.

26.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào thời ấy, tuổi thọ là một trăm ngàn năm. Trụ thế trong khoảng thời gian ấy, ngài đã cứu độ rất nhiều chúng sanh.

27.

27.

පරිපක්කමානසෙ සත්තෙ, බොධයිත්වා අසෙසතො;

සෙසකෙ අනුසාසිත්වා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Vị ấy đã giác ngộ không sót một ai cho các chúng sanh có các căn đã thuần thục; sau khi đã giáo giới những vị còn lại, ngài đã nhập Vô Dư Niết-bàn cùng với các vị thinh văn.

28.

28.

උරගොව තචං ජිණ්ණං, වද්ධපත්තංව පාදපො;

ජහිත්වා සබ්බසඞ්ඛාරෙ, නිබ්බුතො සො යථා සිඛී.

Giống như con rắn từ bỏ lớp da cũ kỹ, giống như cây cối trút bỏ lá úa tàn; sau khi đã từ bỏ tất cả các pháp hữu vi, vị ấy đã tịch diệt giống như ngọn lửa (đã hết nhiên liệu).

29.

29.

පදුමො ජිනවරො සත්ථා, ධම්මාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Bậc Đạo Sư, đấng Thắng Giả cao quý Paduma, đã nhập Vô Dư Niết-bàn ở tại tu viện Dhammārāma. Xá-lợi của ngài đã được phân bố rộng rãi ở các nơi, các xứ.

පදුමස්ස භගවතො වංසො අට්ඨමො.

Chủng Tộc Ký của đức Thế Tôn Paduma, chương thứ tám.

11. නාරදබුද්ධවංසො

11. Chủng Tộc Ký về đức Phật Nārada.

1.

1.

පදුමස්ස [Pg.341] අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

නාරදො නාම නාමෙන, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

Sau thời đức Phật Paduma là bậc Chánh Đẳng Giác, đấng Tối Thượng của loài hai chân, danh hiệu là Nārada, không ai sánh bằng, không có đối thủ.

2.

2.

සො බුද්ධො චක්කවත්තිස්ස, ජෙට්ඨො දයිතඔරසො;

ආමුක්කමාලාභරණො, උය්‍යානං උපසඞ්කමි.

Vị Bồ-tát ấy là con trưởng, là người con yêu quý của đấng Chuyển Luân Vương; ngài được trang hoàng với vòng hoa và đồ trang sức, đã đi đến ngự uyển.

3.

3.

තත්ථාසි රුක්ඛො යසවිපුලො, අභිරූපො බ්‍රහා සුචි;

තමජ්ඣපත්වා උපනිසීදි, මහාසොණස්ස හෙට්ඨතො.

Ở nơi ấy có một cây đại soṇa (cây lưỡi mèo lớn) danh tiếng lẫy lừng, hình dáng xinh đẹp, to lớn, và thanh khiết. Sau khi đi đến đó, ngài đã ngồi xuống ở dưới gốc cây đại soṇa.

4.

4.

තත්ථ ඤාණවරුප්පජ්ජි, අනන්තං වජිරූපමං;

තෙන විචිනි සඞ්ඛාරෙ, උක්කුජ්ජමවකුජ්ජකං.

Tại nơi ấy, trí tuệ cao thượng, vô biên, và giống như kim cương đã phát sanh. Nhờ trí tuệ ấy, ngài đã quán xét các pháp hữu vi, sự sanh và diệt của chúng.

5.

5.

තත්ථ සබ්බකිලෙසානි, අසෙසමභිවාහයි;

පාපුණී කෙවලං බොධිං, බුද්ධඤාණෙ ච චුද්දස.

Tại nơi ấy, ngài đã diệt trừ tất cả các phiền não không còn dư sót. Ngài đã chứng đắc trọn vẹn quả vị Giác Ngộ và mười bốn Phật trí.

6.

6.

පාපුණිත්වාන සම්බොධිං, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Sau khi đã chứng đắc quả vị Chánh Đẳng Giác, ngài đã chuyển Pháp luân. Đã có sự thấu triệt (Pháp) lần đầu tiên cho một trăm ngàn ức (chư thiên và nhân loại).

7.

7.

මහාදොණං නාගරාජං, විනයන්තො මහාමුනි;

පාටිහෙරං තදාකාසි, දස්සයන්තො සදෙවකෙ.

Trong khi bậc Đại Ẩn Sĩ đang giáo hóa long vương Mahādoṇa, vào lúc ấy ngài đã thực hiện thần thông, biểu diễn cho thế gian cùng với chư thiên.

8.

8.

තදා දෙවමනුස්සානං, තම්හි ධම්මප්පකාසනෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානි, තරිංසු සබ්බසංසයං.

Vào lúc ấy, trong buổi thuyết Pháp ấy, chín mươi ngàn ức chư thiên và nhân loại đã vượt qua tất cả mọi hoài nghi.

9.

9.

යම්හි කාලෙ මහාවීරො, ඔවදී සකමත්‍රජං;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Vào lúc bậc Đại Hùng giáo giới người con trai của mình, đã có sự thấu triệt (Pháp) lần thứ ba cho tám mươi ngàn ức (chư thiên và nhân loại).

10.

10.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, නාරදස්ස මහෙසිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

Đã có ba lần hội chúng của bậc Đại Ẩn Sĩ Nārada. Lần hội họp đầu tiên là của một trăm ngàn ức vị (A-la-hán).

11.

11.

යදා බුද්ධො බුද්ධගුණං, සනිදානං පකාසයි;

නවුතිකොටිසහස්සානි, සමිංසු විමලා තදා.

Khi đức Phật tuyên thuyết về đức hạnh của chư Phật cùng với các nhân duyên, vào lúc ấy chín mươi ngàn ức vị không còn cấu uế đã hội họp lại.

12.

12.

යදා වෙරොචනො නාගො, දානං දදාති සත්ථුනො;

තදා සමිංසු ජිනපුත්තා, අසීතිසතසහස්සියො.

Khi long vương Verocana dâng cúng dường lên bậc Đạo Sư, vào lúc ấy tám mươi trăm ngàn (tám triệu) vị con của đấng Thắng Giả đã hội họp lại.

13.

13.

අහං [Pg.342] තෙන සමයෙන, ජටිලො උග්ගතාපනො;

අන්තලික්ඛචරො ආසිං, පඤ්චාභිඤ්ඤාසු පාරගූ.

Vào lúc bấy giờ, ta là một vị đạo sĩ bện tóc, thực hành khổ hạnh nghiêm khắc. Ta là người đi lại trong hư không, là bậc đã đến bờ bên kia của năm loại thắng trí.

14.

14.

තදාපාහං අසමසමං, සසඞ්ඝං සපරිජ්ජනං;

අන්නපානෙන තප්පෙත්වා, චන්දනෙනාභිපූජයිං.

Vào lúc ấy, ta đã làm cho vị ấy, đấng tương đương với bậc Vô Song, cùng với Tăng chúng và đoàn tùy tùng được mãn nguyện với vật thực và thức uống, và đã cúng dường ngài bằng gỗ chiên-đàn.

15.

15.

සොපි මං තදා බ්‍යාකාසි, නාරදො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị ấy, đấng Lãnh Đạo Thế Gian Nārada, vào lúc ấy cũng đã thọ ký cho ta rằng: “Vào một kiếp không thể đếm được kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật.”

16.

16.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Sau khi đã nỗ lực tinh tấn, ... (thực hành khổ hạnh), ... chúng ta sẽ được diện kiến vị này.”

17.

17.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො හාසෙත්ව මානසං;

අධිට්ඨහිං වතං උග්ගං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời nói của vị ấy, tâm trí ta lại càng thêm hoan hỷ; ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện nghiêm ngặt để làm viên mãn mười pháp ba-la-mật.

18.

18.

නගරං ධඤ්ඤවතී නාම, සුදෙවො නාම ඛත්තියො;

අනොමා නාම ජනිකා, නාරදස්ස මහෙසිනො.

Kinh thành tên là Dhaññavatī, vị vua Sát-đế-lỵ (phụ vương) tên là Sudeva, mẫu hậu tên là Anomā, (đó là song thân) của bậc Đại Ẩn Sĩ Nārada.

19.

19.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

ජිතො විජිතාභිරාමො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong chín ngàn năm. Có ba tòa lâu đài cao quý là Jita, Vijita, và Abhirāma.

20.

20.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

විජිතසෙනා නාම නාරී, නන්දුත්තරො නාම අත්‍රජො.

Có bốn mươi ba ngàn phụ nữ được trang điểm lộng lẫy. Người vợ tên là Vijitasenā, người con trai tên là Nanduttara.

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පදසා ගමනෙන නික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, bậc Tối Thượng Nhân đã xuất gia bằng cách đi bộ. Ngài đã thực hành sự tinh tấn trong bảy ngày.

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, නාරදො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, ධනඤ්චුය්‍යානමුත්තමෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Thánh nhân, đấng Lãnh Đạo Thế Gian Nārada, bậc Đại Hùng, đã chuyển Pháp luân ở tại ngự uyển Dhanañjaya cao quý.

23.

23.

භද්දසාලො ජිතමිත්තො, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

වාසෙට්ඨො නාමුපට්ඨාකො, නාරදස්ස මහෙසිනො.

Bhaddasāla và Jitamitta là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Vāseṭṭha của bậc Đại Ẩn Sĩ Nārada.

24.

24.

උත්තරා ඵග්ගුනී චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාසොණොති වුච්චති.

Uttarā và Phaggunī là hai vị Thượng thủ Nữ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây đại soṇa (cây lưỡi mèo lớn).

25.

25.

උග්ගරින්දො වසභො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

ඉන්දාවරී ච වණ්ඩී ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Uggarinda và Vasabha là hai vị Thượng thủ nam thí chủ. Indāvarī và Vaṇḍī là hai vị Thượng thủ nữ thí chủ.

26.

26.

අට්ඨාසීතිරතනානි[Pg.343], අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, දසසහස්සී විරොචති.

Vị Đại-Muni (Nārada) cao tám mươi tám ratana (thước tay), giống như cột trụ bằng vàng, tỏa sáng rực rỡ trong mười ngàn thế giới.

27.

27.

තස්ස බ්‍යාමප්පභා කායා, නිද්ධාවති දිසොදිසං;

නිරන්තරං දිවාරත්තිං, යොජනං ඵරතෙ සදා.

Hào quang một tầm (byāmappabhā) từ thân của ngài tỏa ra khắp mọi phương hướng. Hào quang ấy luôn luôn lan tỏa một do-tuần, không gián đoạn cả ngày lẫn đêm.

28.

28.

න කෙචි තෙන සමයෙන, සමන්තා යොජනෙ ජනා;

උක්කාපදීපෙ උජ්ජාලෙන්ති, බුද්ධරංසීහි ඔත්ථටා.

Vào thời điểm ấy, trong phạm vi một do-tuần xung quanh, không một ai thắp đuốc hay đèn, vì tất cả đều được bao phủ bởi hào quang của đức Phật.

29.

29.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào thời ấy, tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Trong suốt thời gian ấy, ngài đã trụ thế và cứu độ rất nhiều chúng sanh.

30.

30.

යථා උළූහි ගගනං, විචිත්තං උපසොභති;

තථෙව සාසනං තස්ස, අරහන්තෙහි සොභති.

Như bầu trời được trang điểm lộng lẫy bởi các vì sao, giáo pháp của ngài cũng rực rỡ như vậy nhờ các vị A-la-hán.

31.

31.

සංසාරසොතං තරණාය, සෙසකෙ පටිපන්නකෙ;

ධම්මසෙතුං දළ්හං කත්වා, නිබ්බුතො සො නරාසභො.

Sau khi đã xây dựng vững chắc cây cầu Pháp-bảo để những vị còn lại đang thực hành có thể vượt qua dòng chảy luân hồi, bậc Nhân Ngưu ấy đã nhập Niết-bàn.

32.

32.

සොපි බුද්ධො අසමසමො, තෙපි ඛීණාසවා අතුලතෙජා;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Vị Phật không ai sánh bằng ấy, cùng các vị Lậu-tận-phiền-não có oai lực vô song kia, tất cả đều đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều là trống rỗng!

33.

33.

නාරදො ජිනවසභො, නිබ්බුතො සුදස්සනෙ පුරෙ;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, චතුයොජනමුග්ගතොති.

Đức Chánh-biến-tri Nārada đã nhập Niết-bàn tại thành Sudassana. Chính tại nơi ấy, bảo tháp tối thắng của ngài cao đến bốn do-tuần.

නාරදස්ස භගවතො වංසො නවමො.

Phẩm thứ chín: Chuyện về đức Thế Tôn Nārada.

12. පදුමුත්තරබුද්ධවංසො

12. Phật Sử của đức Phật Padumuttara

1.

1.

නාරදස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

පදුමුත්තරො නාම ජිනො, අක්ඛොභො සාගරූපමො.

Sau thời đức Phật Nārada, một vị Chánh-Đẳng-Giác, bậc tối thắng giữa các loài hai chân, đã xuất hiện. Ngài là đấng Chánh-biến-tri tên là Padumuttara, không bị lay chuyển, ví như biển cả.

2.

2.

මණ්ඩකප්පොව සො ආසි, යම්හි බුද්ධො අජායථ;

උස්සන්නකුසලා ජනතා, තම්හි කප්පෙ අජායථ.

Kiếp mà đức Phật ấy đản sanh là một kiếp Maṇḍa. Trong kiếp ấy, chúng sanh có nhiều thiện nghiệp dồi dào đã được sanh ra.

3.

3.

පදුමුත්තරස්ස භගවතො, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු.

Trong lần thuyết pháp đầu tiên của đức Thế Tôn Padumuttara, đã có một trăm ngàn ức chư thiên và nhân loại chứng ngộ giáo pháp.

4.

4.

තතො පරම්පි වස්සන්තෙ, තප්පයන්තෙ ච පාණිනෙ;

සත්තතිංසසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Sau đó, trong một lần khác, khi ngài ban mưa pháp làm thỏa mãn chúng sanh, đã có ba triệu bảy trăm ngàn vị chứng ngộ giáo pháp lần thứ hai.

5.

5.

යම්හි [Pg.344] කාලෙ මහාවීරො, ආනන්දං උපසඞ්කමි;

පිතුසන්තිකං උපගන්ත්වා, ආහනී අමතදුන්දුභිං.

Vào lúc bậc Đại-hùng đến yết kiến vua cha Ānanda, sau khi đã đến trước mặt phụ vương, ngài đã gióng lên trống pháp bất tử.

6.

6.

ආහතෙ අමතභෙරිම්හි, වස්සන්තෙ ධම්මවුට්ඨියා;

පඤ්ඤාසසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Khi trống pháp bất tử được gióng lên và mưa pháp được ban xuống, đã có năm triệu vị chứng ngộ giáo pháp lần thứ ba.

7.

7.

ඔවාදකො විඤ්ඤාපකො, තාරකො සබ්බපාණිනං;

දෙසනාකුසලො බුද්ධො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Đức Phật, bậc khéo léo trong thuyết giảng, là người giáo huấn, người làm cho liễu ngộ, và là người cứu độ tất cả chúng sanh, đã cứu vớt rất nhiều người.

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, පදුමුත්තරස්ස සත්ථුනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

Đã có ba lần hội họp các vị thánh đệ tử của đức Đạo Sư Padumuttara. Lần hội họp thứ nhất gồm một trăm ngàn ức vị A-la-hán.

9.

9.

යදා බුද්ධො අසමසමො, වසි වෙභාරපබ්බතෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Khi đức Phật không ai sánh bằng đang ngự tại núi Vebhāra, đã có lần hội họp thứ hai gồm chín mươi ngàn ức vị A-la-hán.

10.

10.

පුන චාරිකං පක්කන්තෙ, ගාමනිගමරට්ඨතො;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො.

Một lần khác, khi ngài đang du hành qua các làng mạc, thị trấn và quốc độ, đã có lần hội họp thứ ba gồm tám mươi ngàn ức vị A-la-hán.

11.

11.

අහං තෙන සමයෙන, ජටිලො නාම රට්ඨිකො;

සම්බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං, සභත්තං දුස්සමදාසහං.

Vào thời ấy, ta là một gia chủ tên là Jaṭila. Ta đã cúng dường y phục cùng với vật thực đến Tăng đoàn do đức Chánh-Đẳng-Giác dẫn đầu.

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, khi đang ngồi giữa Tăng chúng, đã thọ ký cho ta rằng: ‘Một trăm ngàn kiếp nữa kể từ nay, người này sẽ thành một vị Phật’.

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã nỗ lực tinh tấn... (vân vân)... chúng con nguyện sẽ được diện kiến ngài’.

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, උත්තරිං වතමධිට්ඨහිං;

අකාසිං උග්ගදළ්හං ධිතිං, දසපාරමිපූරියා.

Nghe lời thọ ký của ngài, ta lại càng quyết tâm thực hành các hạnh nguyện cao hơn. Ta đã nỗ lực mãnh liệt và kiên cố để hoàn thiện mười pháp ba-la-mật.

15.

15.

බ්‍යාහතා තිත්ථියා සබ්බෙ, විමනා දුම්මනා තදා;

න තෙසං කෙචි පරිචරන්ති, රට්ඨතො නිච්ඡුභන්ති තෙ.

Vào lúc ấy, tất cả các người theo ngoại đạo đều bị khuất phục, lòng dạ hoang mang, buồn rầu. Không còn ai phục vụ họ, và họ bị trục xuất khỏi xứ.

16.

16.

සබ්බෙ තත්ථ සමාගන්ත්වා, උපගච්ඡුං බුද්ධසන්තිකෙ;

තුවං නාථො මහාවීර, සරණං හොහි චක්ඛුම.

Tất cả họ bèn cùng nhau đến yết kiến đức Phật và thưa rằng: ‘Bạch đấng Đại-hùng, Ngài là nơi nương tựa của chúng con. Bạch đấng hữu nhãn, xin hãy là nơi quy y cho chúng con’.

17.

17.

අනුකම්පකො කාරුණිකො, හිතෙසී සබ්බපාණිනං;

සම්පත්තෙ තිත්ථියෙ සබ්බෙ, පඤ්චසීලෙ පතිට්ඨපි.

Đức Thế Tôn, bậc có lòng bi mẫn, thương xót, và mưu cầu hạnh phúc cho tất cả chúng sanh, đã an lập tất cả những người ngoại đạo tìm đến trong năm giới.

18.

18.

එවං නිරාකුලං ආසි, සුඤ්ඤතං තිත්ථියෙහි තං;

විචිත්තං අරහන්තෙහි, වසීභූතෙහි තාදිහි.

Như vậy, giáo pháp của ngài không bị khuấy nhiễu và không còn bóng dáng của ngoại đạo. Giáo pháp ấy trở nên rực rỡ với các vị A-la-hán, những bậc đã tự tại và như nhiên bất động.

19.

19.

නගරං [Pg.345] හංසවතී නාම, ආනන්දො නාම ඛත්තියො;

සුජාතා නාම ජනිකා, පදුමුත්තරස්ස සත්ථුනො.

Kinh thành của đức Đạo Sư Padumuttara tên là Haṃsavatī. Phụ vương thuộc dòng Sát-đế-lỵ, tên là Ānanda. Mẫu hậu tên là Sujātā.

20.

20.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

නරවාහනො යසො වසවත්තී, තයො පාසාදමුත්තමා.

Trong mười ngàn năm, ngài đã sống tại gia; Naravāhana, Yasa, và Vasavattī là ba tòa lâu đài tối thượng.

21.

21.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

වසුදත්තා නාම නාරී, උත්තමො නාම අත්‍රජො.

Bốn mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Hoàng hậu tên là Vasudattā, vương tử tên là Uttama.

22.

22.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Bậc Tối Thắng trong loài người, sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng cung điện. Ngài đã thực hành khổ hạnh trong suốt bảy ngày.

23.

23.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, පදුමුත්තරො විනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිථිලුය්‍යානමුත්තමෙ.

Được Phạm Thiên thỉnh cầu, bậc Thánh, bậc Lãnh Đạo Padumuttara, bậc Đại Anh Hùng, đã chuyển Pháp luân tại khu vườn thượng uyển Mithilā.

24.

24.

දෙවලො ච සුජාතො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සුමනො නාමුපට්ඨාකො, පදුමුත්තරස්ස මහෙසිනො.

Ngài Devala và ngài Sujāta là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Sumana của bậc Đại Sĩ Padumuttara.

25.

25.

අමිතා ච අසමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, සලලොති පවුච්චති.

Ni sư Amitā và ni sư Asamā là hai vị Nữ Thượng thủ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây salaḷa (thông).

26.

26.

විතිණ්ණො චෙව තිස්සො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

හට්ඨා චෙව විචිත්තා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Ngài Vitiṇṇa và ngài Tissa là hai vị nam thí chủ hộ độ hàng đầu. Bà Haṭṭhā và bà Sucittā là hai vị nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.

27.

27.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො.

Bậc Đại ẩn sĩ cao năm mươi tám hắc tay, giống như cột trụ bằng vàng, có ba mươi hai tướng tốt của bậc đại nhân.

28.

28.

කුට්ටා කවාටා භිත්තී ච, රුක්ඛා නගසිලුච්චයා;

න තස්සාවරණං අත්ථි, සමන්තා ද්වාදසයොජනෙ.

Cổng vòm, cánh cửa, tường vách, cây cối, và núi đá Nāga không phải là vật cản đối với ngài, trong phạm vi mười hai do-tuần khắp xung quanh.

29.

29.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào lúc ấy, tuổi thọ là một trăm ngàn năm. Trong khi tại thế chừng ấy thời gian, vị ấy đã cứu độ nhiều chúng sanh.

30.

30.

සන්තාරෙත්වා බහුජනං, ඡින්දිත්වා සබ්බසංසයං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi cứu độ nhiều chúng sanh, sau khi cắt đứt tất cả mọi hoài nghi, vị ấy đã tỏa sáng như một khối lửa lớn rồi cùng với các vị Thinh văn nhập Niết-bàn.

31.

31.

පදුමුත්තරො ජිනො බුද්ධො, නන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, ද්වාදසුබ්බෙධයොජනොති.

Bậc Chiến Thắng, đức Phật Padumuttara, đã nhập Niết-bàn tại tu viện Nandārāma. Ngay tại nơi ấy, bảo tháp cao quý của ngài cao mười hai do-tuần.

පදුමුත්තරස්ස භගවතො වංසො දසමො.

Thiên truyện thứ mười về đức Thế Tôn Padumuttara.

13. සුමෙධබුද්ධවංසො

13. Thiên truyện về đức Phật Sumedha

1.

1.

පදුමුත්තරස්ස [Pg.346] අපරෙන, සුමෙධො නාම නායකො;

දුරාසදො උග්ගතෙජො, සබ්බලොකුත්තමො මුනි.

Sau thời của đức Padumuttara, bậc Lãnh Đạo tên là Sumedha, bậc ẩn sĩ không ai có thể tiếp cận, có uy lực mạnh mẽ, vượt trên tất cả thế gian (đã xuất hiện).

2.

2.

පසන්නනෙත්තො සුමුඛො, බ්‍රහා උජු පතාපවා;

හිතෙසී සබ්බසත්තානං, බහූ මොචෙසි බන්ධනා.

Ngài có đôi mắt trong sáng, khuôn mặt đẹp đẽ, thân hình to lớn, thẳng thắn, và oai hùng. Là người tìm cầu lợi ích cho tất cả chúng sanh, ngài đã giải thoát nhiều chúng sanh khỏi sự trói buộc.

3.

3.

යදා බුද්ධො පාපුණිත්වා, කෙවලං බොධිමුත්තමං;

සුදස්සනම්හි නගරෙ, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

Khi đức Phật, sau khi đã đạt đến sự Giác Ngộ tối thượng, toàn vẹn, ngài đã chuyển Pháp luân tại thành Sudassana.

4.

4.

තස්සාපි අභිසමයා තීණි, අහෙසුං ධම්මදෙසනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Cũng có ba lần hội chúng chứng ngộ trong các buổi thuyết pháp của ngài. Lần chứng ngộ đầu tiên là của một trăm ngàn ức chúng sanh.

5.

5.

පුනාපරං කුම්භකණ්ණං, යක්ඛං සො දමයී ජිනො;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Lại một lần khác, bậc Chiến Thắng ấy đã nhiếp phục dạ-xoa Kumbhakaṇṇa. Lần chứng ngộ thứ hai là của chín mươi ngàn ức chúng sanh.

6.

6.

පුනාපරං අමිතයසො, චතුසච්චං පකාසයි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Lại một lần khác, vị có danh tiếng vô lượng đã làm sáng tỏ Tứ Diệu Đế. Lần chứng ngộ thứ ba là của tám mươi ngàn ức chúng sanh.

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සුමෙධස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba cuộc hội họp của các vị đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm tịch tịnh, và vững chắc, dưới sự giáo hóa của bậc Đại Sĩ Sumedha.

8.

8.

සුදස්සනං නාම නගරං, උපගඤ්ඡි ජිනො යදා;

තදා ඛීණාසවා භික්ඛූ, සමිංසු සතකොටියො.

Khi bậc Chiến Thắng đi đến thành phố tên là Sudassana, khi ấy một trăm ức vị Tỳ-khưu đã tận trừ lậu hoặc đã tụ họp.

9.

9.

පුනාපරං දෙවකූටෙ, භික්ඛූනං කථිනත්ථතෙ;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lại một lần khác, tại núi Devakūṭa, trong buổi lễ dâng y kaṭhina của các Tỳ-khưu, khi ấy đã có cuộc hội họp thứ hai của chín mươi ức vị.

10.

10.

පුනාපරං දසබලො, යදා චරති චාරිකං;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියො ආසි සමාගමො.

Lại một lần khác, khi bậc Thập Lực đi du hành, khi ấy đã có cuộc hội họp thứ ba của tám mươi ức vị.

11.

11.

අහං තෙන සමයෙන, උත්තරො නාම මාණවො;

අසීතිකොටියො මය්හං, ඝරෙ සන්නිචිතං ධනං.

Vào thời ấy, ta là một thanh niên tên là Uttara. Trong nhà của ta, tài sản được tích trữ là tám mươi ức.

12.

12.

කෙවලං සබ්බං දත්වාන, සසඞ්ඝෙ ලොකනායකෙ;

සරණං තස්සුපගඤ්ඡිං, පබ්බජ්ජඤ්චාභිරොචයිං.

Sau khi đã cúng dường tất cả toàn bộ (tài sản) đến bậc Lãnh Đạo của thế gian cùng với Tăng chúng, ta đã quy y nơi vị ấy và cũng đã ưa thích sự xuất gia.

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, කරොන්තො අනුමොදනං;

‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Phật ấy, trong khi tùy hỷ, cũng đã thọ ký cho ta rằng: ‘Sau ba mươi ngàn đại kiếp, vị này sẽ trở thành một vị Phật.’

14.

14.

‘‘පධානං [Pg.347] පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã nỗ lực tinh tấn... (v.v.)... chúng ta sẽ được diện kiến vị này.’

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời của vị ấy, ta đã làm cho tâm càng thêm tịnh tín. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn để làm tròn mười pháp Ba-la-mật.

16.

16.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

Sau khi đã học thuộc Kinh tạng và Luật tạng, tức là toàn bộ chín chi phần giáo pháp của bậc Đạo Sư, ta đã làm rạng rỡ giáo pháp của bậc Chiến Thắng.

17.

17.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අභිඤ්ඤාසු පාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

Ở nơi ấy, trong khi trú không dể duôi trong các oai nghi ngồi, đứng, đi kinh hành, sau khi đã đạt đến sự toàn hảo trong các pháp thắng trí, ta đã đi đến cõi Phạm Thiên.

18.

18.

සුදස්සනං නාම නගරං, සුදත්තො නාම ඛත්තියො;

සුදත්තා නාම ජනිකා, සුමෙධස්ස මහෙසිනො.

Đối với đấng Đại ẩn sĩ Sumedha, thành phố của ngài tên là Sudassana, vua cha thuộc dòng Sát-đế-lỵ tên là Sudatta, và mẫu hậu tên là Sudattā.

19.

19.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුචන්දකඤ්චනසිරිවඩ්ඪා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong chín ngàn năm. Có ba ngôi điện cao quý là: Sucanda, Kañcana, và Sirivaḍḍha.

20.

20.

තිසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුමනා නාම සා නාරී, පුනබ්බසු නාම අත්‍රජො.

Có bốn mươi tám ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh phi của ngài tên là Sumanā, người con trai tên là Punabbasu.

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අනූනකං අඩ්ඪමාසං, පධානං පදහී ජිනො.

Đấng Chinh Phục, sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng xe voi. Ngài đã thực hành sự tinh tấn trong nửa tháng không gián đoạn.

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සුමෙධො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, සුදස්සනුය්‍යානමුත්තමෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, đấng Sumedha, bậc Lãnh đạo Thế gian, bậc Đại Anh hùng thanh tịnh đã chuyển Pháp luân tại vườn thượng uyển Sudassana cao quý.

23.

23.

සරණො සබ්බකාමො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සාගරො නාමුපට්ඨාකො, සුමෙධස්ස මහෙසිනො.

Saraṇa và Sabbakāma là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả của đấng Đại ẩn sĩ Sumedha tên là Sāgara.

24.

24.

රාමා චෙව සුරාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහානීපොති වුච්චති.

Rāmā và Surāmā là hai vị Nữ Thượng thủ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây gáo lớn.

25.

25.

උරුවෙලා යසවා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

යසොධරා සිරිමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Uruvelā và Yasavā là hai vị nam Thượng thủ Hộ độ. Yasodharā và Sirimā là hai vị nữ Thượng thủ Hộ độ.

26.

26.

අට්ඨාසීතිරතනානි, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, චන්දො තාරගණෙ යථා.

Đấng Đại ẩn sĩ cao tám mươi tám ratana. Ngài chiếu sáng khắp mọi phương, giống như mặt trăng ở giữa các vì sao.

27.

27.

චක්කවත්තිමණී නාම, යථා තපති යොජනං;

තථෙව තස්ස රතනං, සමන්තා ඵරති යොජනං.

Giống như viên ngọc của Chuyển luân vương tỏa sáng một do-tuần, cũng vậy, hào quang của ngài lan tỏa khắp xung quanh một do-tuần.

28.

28.

නවුතිවස්සසහස්සානි[Pg.348], ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào thời ấy, tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Trong khi còn tại thế, vị ấy đã cứu độ nhiều chúng sanh.

29.

29.

තෙවිජ්ජඡළභිඤ්ඤෙහි, බලප්පත්තෙහි තාදිහි;

සමාකුලමිදං ආසි, අරහන්තෙහි සාධුහි.

Giáo pháp này đã tràn đầy các vị A-la-hán thiện lành, những vị có tam minh, lục thông, đã đạt đến sức mạnh, và vững chắc.

30.

30.

තෙපි සබ්බෙ අමිතයසා, විප්පමුත්තා නිරූපධී;

ඤාණාලොකං දස්සයිත්වා, නිබ්බුතා තෙ මහායසා.

Tất cả các vị ấy, có danh tiếng vô lượng, đã được giải thoát, không còn chấp thủ. Sau khi đã chỉ ra ánh sáng của trí tuệ, những vị có danh tiếng lớn ấy đã nhập Niết-bàn.

31.

31.

සුමෙධො ජිනවරො බුද්ධො, මෙධාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Đức Phật Sumedha, đấng Thắng Giả cao quý, đã nhập Niết-bàn tại tu viện Medhārāma. Xá-lợi của ngài đã được phân bố ở nhiều nơi khác nhau.

සුමෙධස්ස භගවතො වංසො එකාදසමො.

Chủng tộc của đức Thế Tôn Sumedha, chương thứ mười một.

14. සුජාතබුද්ධවංසො

14. Chủng tộc của đức Phật Sujāta

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, සුජාතො නාම නායකො;

සීහහනුසභක්ඛන්ධො, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො.

Trong chính kiếp Maṇḍa ấy, đấng Lãnh đạo tên là Sujāta đã xuất hiện, ngài có hàm như sư tử, vai như bò tót, không thể đo lường, và khó tiếp cận.

2.

2.

චන්දොව විමලො සුද්ධො, සතරංසීව පතාපවා;

එවං සොභති සම්බුද්ධො, ජලන්තො සිරියා සදා.

Không tỳ vết và thanh tịnh như mặt trăng, rực rỡ như mặt trời, đấng Chánh Đẳng Giác luôn luôn tỏa sáng rực rỡ với vẻ uy nghi.

3.

3.

පාපුණිත්වාන සම්බුද්ධො, කෙවලං බොධිමුත්තමං;

සුමඞ්ගලම්හි නගරෙ, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

Đấng Chánh Đẳng Giác, sau khi đã đạt đến sự giác ngộ hoàn toàn, tối thượng, đã chuyển Pháp luân tại thành Sumaṅgala.

4.

4.

දෙසෙන්තෙ පවරං ධම්මං, සුජාතෙ ලොකනායකෙ ;

අසීතිකොටී අභිසමිංසු, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ.

Khi đấng Sujāta, bậc Lãnh đạo Thế gian, thuyết pháp cao quý, tám mươi ức chúng sanh đã chứng ngộ trong lần thuyết pháp đầu tiên.

5.

5.

යදා සුජාතො අමිතයසො, දෙවෙ වස්සං උපාගමි;

සත්තතිංසසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Khi đấng Sujāta có danh tiếng vô lượng nhập mùa an cư ở cõi trời, sự chứng ngộ lần thứ hai đã xảy ra cho ba triệu bảy trăm ngàn vị.

6.

6.

යදා සුජාතො අසමසමො, උපගච්ඡි පිතුසන්තිකං;

සට්ඨිසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Khi đấng Sujāta vô song đến chỗ vua cha, sự chứng ngộ lần thứ ba đã xảy ra cho sáu triệu vị.

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සුජාතස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba lần hội họp của đấng Đại ẩn sĩ Sujāta, (hội họp) của các vị đã tận trừ lậu hoặc, không tỳ vết, tâm thanh tịnh, và vững chắc.

8.

8.

අභිඤ්ඤාබලප්පත්තානං[Pg.349], අප්පත්තානං භවාභවෙ;

සට්ඨිසතසහස්සානි, පඨමං සන්නිපතිංසු තෙ.

Sáu triệu vị ấy, những vị đã đạt đến sức mạnh của các thắng trí, không còn tái sanh trong các cõi, đã hội họp lần đầu tiên.

9.

9.

පුනාපරං සන්නිපාතෙ, තිදිවොරොහණෙ ජිනෙ;

පඤ්ඤාසසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lại nữa, khi đấng Chinh Phục giáng trần từ cõi trời, cuộc hội họp thứ hai đã xảy ra, gồm năm triệu vị.

10.

10.

උපසඞ්කමන්තො නරාසභං, තස්ස යො අග්ගසාවකො;

චතූහි සතසහස්සෙහි, සම්බුද්ධං උපසඞ්කමි.

Vị Thượng thủ Thinh văn của ngài, khi đến gần đấng Nhân Ngưu, đã đến gần đấng Chánh Đẳng Giác cùng với bốn trăm ngàn vị.

11.

11.

අහං තෙන සමයෙන, චතුදීපම්හි ඉස්සරො;

අන්තලික්ඛචරො ආසිං, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

Vào thời ấy, ta là Chuyển luân vương, chúa tể của bốn châu, có thể đi lại trong hư không, và có đại lực.

12.

12.

ලොකෙ අච්ඡරියං දිස්වා, අබ්භුතං ලොමහංසනං;

උපගන්ත්වාන වන්දිං සො, සුජාතං ලොකනායකං.

Sau khi nhìn thấy đấng Sujāta, bậc Lãnh đạo Thế gian, một điều kỳ diệu, phi thường, làm dựng tóc gáy trên thế gian, ta đã đến gần và đảnh lễ.

13.

13.

චතුදීපෙ මහාරජ්ජං, රතනෙ සත්ත උත්තමෙ;

බුද්ධෙ නිය්‍යාදයිත්වාන, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

Sau khi đã dâng cúng vương quyền lớn trên bốn châu và bảy báu vật cao quý cho đức Phật, ta đã xuất gia nơi ngài.

14.

14.

ආරාමිකා ජනපදෙ, උට්ඨානං පටිපිණ්ඩිය;

උපනෙන්ති භික්ඛුසඞ්ඝස්ස, පච්චයං සයනාසනං.

Những người phục vụ tu viện ở các xứ, sau khi thu gom sản vật, đã dâng cúng các vật dụng và chỗ ở cho Tăng chúng.

15.

15.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, දසසහස්සිම්හි ඉස්සරො;

‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, bậc chủ tể trong mười ngàn thế giới, đã thọ ký cho ta rằng: ‘Sau ba mươi ngàn đại kiếp, vị này sẽ thành Phật.’

16.

16.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã nỗ lực tinh tấn … này … chúng tôi sẽ được diện kiến vị này.’

17.

17.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො හාසං ජනෙසහං;

අධිට්ඨහිං වතං උග්ගං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời nói của vị ấy, ta đã làm phát sanh niềm hoan hỷ hơn nữa. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao thượng để làm tròn mười pháp ba-la-mật.

18.

18.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

Sau khi đã học thuộc Tạng Kinh và Tạng Luật, toàn bộ giáo pháp chín chi phần của Bậc Đạo Sư, ta đã làm rạng rỡ giáo pháp của bậc Chiến Thắng.

19.

19.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, බ්‍රහ්මං භාවෙත්ව භාවනං;

අභිඤ්ඤාපාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

Sống không dể duôi ở nơi ấy, sau khi đã tu tập pháp tu phạm trú, sau khi đã đi đến bờ kia của các thắng trí, ta đã đi đến cõi Phạm thiên.

20.

20.

සුමඞ්ගලං නාම නගරං, උග්ගතො නාම ඛත්තියො;

මාතා පභාවතී නාම, සුජාතස්ස මහෙසිනො.

Kinh thành tên là Sumaṅgala, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Uggata, mẫu hậu tên là Pabhāvatī, (đó là) của bậc Đại ẩn sĩ Sujāta.

21.

21.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සිරී උපසිරී නන්දො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia chín ngàn năm. Sirī, Upasirī, Nando là ba lâu đài cao quý.

22.

22.

තෙවීසතිසහස්සානි[Pg.350], නාරියො සමලඞ්කතා;

සිරිනන්දා නාම නාරී, උපසෙනො නාම අත්‍රජො.

Có hai mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh hậu tên là Sirinandā, người con trai tên là Upasena.

23.

23.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනනවමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi thấy bốn điềm báo, ngài đã xuất gia bằng cỗ xe ngựa. Bậc Chiến Thắng đã nỗ lực tinh tấn trong chín tháng không thiếu.

24.

24.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සුජාතො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, සුමඞ්ගලුය්‍යානමුත්තමෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, đức Sujāta, bậc Lãnh Đạo thế gian, bậc trầm lặng, bậc Đại Anh Hùng đã chuyển bánh xe (Pháp) tại vườn thượng uyển Sumaṅgala cao quý.

25.

25.

සුදස්සනො සුදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

නාරදො නාමුපට්ඨාකො, සුජාතස්ස මහෙසිනො.

Sudassana và Sudeva đã là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Nārada của bậc Đại ẩn sĩ Sujāta.

26.

26.

නාගා ච නාගසමාලා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාවෙළූති වුච්චති.

Nāgā và Nāgasamālā đã là hai vị Nữ Thượng thủ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây tre lớn.

27.

27.

සො ච රුක්ඛො ඝනක්ඛන්ධො, අච්ඡිද්දො හොති පත්තිකො;

උජු වංසො බ්‍රහා හොති, දස්සනීයො මනොරමො.

Và cây ấy có thân đặc, không có lỗ hổng, có nhiều lá. Thân tre thẳng, to lớn, đáng chiêm ngưỡng, làm vui thích tâm ý.

28.

28.

එකක්ඛන්ධො පවඩ්ඪිත්වා, තතො සාඛා පභිජ්ජති;

යථා සුබද්ධො මොරහත්ථො, එවං සොභති සො දුමො.

Từ một thân duy nhất phát triển lên, rồi từ đó các cành tỏa ra. Giống như một bó đuôi công được kết khéo léo, cây ấy trông đẹp đẽ như vậy.

29.

29.

න තස්ස කණ්ටකා හොන්ති, නාපි ඡිද්දං මහා අහු;

විත්ථිණ්ණසාඛො අවිරලො, සන්දච්ඡායො මනොරමො.

Cây ấy không có gai, cũng không có lỗ hổng lớn. Cành lá xum xuê, không thưa thớt, có bóng râm mát, làm vui thích tâm ý.

30.

30.

සුදත්තො චෙව චිත්තො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සුභද්දා ච පදුමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Sudatta và Citta đã là hai vị Thượng thủ hộ độ. Subhaddā và Padumā đã là hai vị Nữ Thượng thủ hộ độ.

31.

31.

පඤ්ඤාසරතනො ආසි, උච්චත්තනෙන සො ජිනො;

සබ්බාකාරවරූපෙතො, සබ්බගුණමුපාගතො.

Bậc Chiến Thắng ấy cao năm mươi hắc tay về chiều cao. Vị ấy có được tướng hảo tuyệt vời về mọi phương diện, vị ấy có được tất cả các đức hạnh.

32.

32.

තස්ස පභා අසමසමා, නිද්ධාවති සමන්තතො;

අප්පමාණො අතුලියො, ඔපම්මෙහි අනූපමො.

Hào quang của vị ấy không gì sánh bằng, tỏa ra khắp xung quanh. Vị ấy là bậc vô lượng, không thể so sánh, không có ví dụ nào có thể sánh được.

33.

33.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào lúc ấy, tuổi thọ là chín mươi ngàn năm. Trong khi còn tại thế trong khoảng thời gian ấy, vị ấy đã cứu vớt nhiều chúng sanh.

34.

34.

යථාපි සාගරෙ ඌමී, ගගනෙ තාරකා යථා;

එවං තදා පාවචනං, අරහන්තෙහි චිත්තිතං.

Giống như sóng trong biển cả, giống như các vì sao trên bầu trời, cũng vậy, vào lúc ấy, giáo pháp đã được làm cho rực rỡ bởi các vị A-la-hán.

35.

35.

සො [Pg.351] ච බුද්ධො අසමසමො, ගුණානි ච තානි අතුලියානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Vị Phật không ai sánh bằng ấy, và những đức hạnh không thể so sánh ấy, tất cả những thứ ấy đã biến mất. Chẳng phải tất cả các pháp hữu vi đều trống rỗng sao?

36.

36.

සුජාතො ජිනවරො බුද්ධො, සිලාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙව තස්ස චෙතියො, තීණිගාවුතමුග්ගතොති.

Đức Phật Sujāta, bậc Chiến Thắng cao cả, đã nhập Niết-bàn tại tu viện Sīlārāma. Chính tại nơi ấy, bảo tháp của ngài cao ba do-tuần.

සුජාතස්ස භගවතො වංසො ද්වාදසමො.

Chủng tộc của đức Thế Tôn Sujāta, thứ mười hai.

15. පියදස්සීබුද්ධවංසො

15. Chủng tộc của đức Phật Piyadassī

1.

1.

සුජාතස්ස අපරෙන, සයම්භූ ලොකනායකො;

දුරාසදො අසමසමො, පියදස්සී මහායසො.

Sau đức Sujāta, bậc Tự Giác, bậc Lãnh Đạo thế gian, khó tiếp cận, không ai sánh bằng, đức Piyadassī có danh tiếng lớn (đã xuất hiện).

2.

2.

සොපි බුද්ධො අමිතයසො, ආදිච්චොව විරොචති;

සබ්බං තමං නිහන්ත්වාන, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

Vị Phật ấy có danh tiếng vô lượng, tỏa sáng như mặt trời. Sau khi đã xua tan tất cả bóng tối, ngài đã chuyển bánh xe Pháp.

3.

3.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, අහෙසුං අභිසමයා තයො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Vị ấy, bậc có uy lực không thể so sánh, đã có ba lần hội chúng chứng ngộ. Lần chứng ngộ đầu tiên đã xảy ra cho một trăm ngàn ức (chúng sanh).

4.

4.

සුදස්සනො දෙවරාජා, මිච්ඡාදිට්ඨිමරොචයි;

තස්ස දිට්ඨිං විනොදෙන්තො, සත්ථා ධම්මමදෙසයි.

Vua trời Sudassana đã ưa thích tà kiến. Bậc Đạo Sư, trong khi loại bỏ tà kiến của vị ấy, đã thuyết Pháp.

5.

5.

ජනසන්නිපාතො අතුලො, මහාසන්නිපතී තදා;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Khi ấy, đã có sự hội họp của chúng sanh không thể so sánh, một cuộc đại hội. Lần chứng ngộ thứ hai đã xảy ra cho chín mươi ngàn ức (chúng sanh).

6.

6.

යදා දොණමුඛං හත්ථිං, විනෙසි නරසාරථි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Khi bậc Ngự giả của nhân loại điều phục con voi Doṇamukha, lần chứng ngộ thứ ba đã xảy ra cho tám mươi ngàn ức (chúng sanh).

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්සාපි පියදස්සිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

Đức Phật Piyadassī ấy cũng có ba lần hội chúng. Lần hội họp đầu tiên là của một trăm ngàn ức vị (A-la-hán).

8.

8.

තතො පරං නවුතිකොටී, සමිංසු එකතො මුනී;

තතියෙ සන්නිපාතම්හි, අසීතිකොටියො අහූ.

Sau đó, chín mươi ức bậc ẩn sĩ đã cùng nhau hội họp. Trong lần hội chúng thứ ba, đã có tám mươi ức vị.

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, කස්සපො නාම බ්‍රාහ්මණො ;

අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ.

Vào thời điểm ấy, ta là vị Bà-la-môn tên Kassapa, là người đọc tụng, người thông thuộc thần chú, người tinh thông ba bộ Vệ-đà.

10.

10.

තස්ස [Pg.352] ධම්මං සුණිත්වාන, පසාදං ජනයිං අහං;

කොටිසතසහස්සෙහි, සඞ්ඝාරාමං අමාපයිං.

Sau khi nghe Pháp của vị ấy, ta đã phát sinh niềm tịnh tín. Với một trăm ngàn ức (tài sản), ta đã cho xây dựng ngôi tịnh xá cho chư Tăng.

11.

11.

තස්ස දත්වාන ආරාමං, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

සරණෙ පඤ්ච සීලෙ ච, දළ්හං කත්වා සමාදියිං.

Sau khi dâng cúng ngôi tịnh xá đến vị ấy, với tâm hoan hỷ và xúc động, ta đã thọ trì tam quy và ngũ giới một cách vững chắc.

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Phật ấy, đang ngự giữa chư Tăng, cũng đã thọ ký cho ta rằng: “Trong một ngàn tám trăm kiếp nữa, vị này sẽ trở thành một vị Phật.”

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Sau khi đã nỗ lực tinh tấn… v.v… chúng ta sẽ được diện kiến vị này.”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời của vị ấy, ta đã làm cho tâm càng thêm trong sạch. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn nữa để làm tròn mười pháp Ba-la-mật.

15.

15.

සුධඤ්ඤං නාම නගරං, සුදත්තො නාම ඛත්තියො;

චන්දා නාමාසි ජනිකා, පියදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Kinh thành của đức Đạo Sư Piyadassī tên là Sudhañña, vị vua (phụ thân) tên là Sudatta, và mẫu thân tên là Candā.

16.

16.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුනිම්මලවිමලගිරිගුහා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống đời tại gia trong chín ngàn năm. Có ba cung điện tuyệt vời là Sunimmala, Vimala, và Giriguhā.

17.

17.

තෙත්තිංසසහස්සානි ච, නාරියො සමලඞ්කතා;

විමලා නාම නාරී ච, කඤ්චනාවෙළො නාම අත්‍රජො.

Có ba mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Chánh phi tên là Vimalā, và con trai tên là Kañcanaveḷa.

18.

18.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Bậc Tối Thượng Nhân, sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng cỗ xe ngựa. Ngài đã thực hành khổ hạnh trong sáu tháng.

19.

19.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, පියදස්සී මහාමුනි;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, උසභුය්‍යානෙ මනොරමෙ.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, đức Đại Ẩn Sĩ Piyadassī, bậc Đại Anh Hùng, đã chuyển bánh xe (Pháp) tại khu vườn Usabha khả ái.

20.

20.

පාලිතො සබ්බදස්සී ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සොභිතො නාමුපට්ඨාකො, පියදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Pālita và Sabbadassī là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả của đức Đạo Sư Piyadassī tên là Sobhita.

21.

21.

සුජාතා ධම්මදින්නා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, කකුධොති පවුච්චති.

Sujātā và Dhammadinnā là hai vị Thượng thủ Thinh văn ni. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Kakudha.

22.

22.

සන්ධකො ධම්මකො චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

විසාඛා ධම්මදින්නා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Sandhaka và Dhammaka là hai vị Thượng thủ hộ độ nam. Visākhā và Dhammadinnā là hai vị Thượng thủ hộ độ nữ.

23.

23.

සොපි [Pg.353] බුද්ධො අමිතයසො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;

අසීතිහත්ථමුබ්බෙධො, සාලරාජාව දිස්සති.

Đức Phật ấy có danh tiếng vô lượng, có ba mươi hai tướng tốt cao quý. Thân cao tám mươi hắc-tay, trông như một cây Sa-la vương.

24.

24.

අග්ගිචන්දසූරියානං, නත්ථි තාදිසිකා පභා;

යථා අහු පභා තස්ස, අසමස්ස මහෙසිනො.

Ánh sáng của lửa, mặt trăng, và mặt trời không thể sánh bằng hào quang của bậc Đại Ẩn Sĩ vô song ấy.

25.

25.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, ආයු තාවතකං අහු;

නවුතිවස්සසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

Bậc có Pháp nhãn đã trụ ở đời trong chín mươi ngàn năm. Tuổi thọ của bậc Thiên Trung Thiên ấy cũng là chừng ấy.

26.

26.

සොපි බුද්ධො අසමසමො, යුගානිපි තානි අතුලියානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Đức Phật ấy, bậc Vô Song, và các cặp đôi (Thinh văn) vô song ấy, tất cả những điều ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều trống rỗng!

27.

27.

පියදස්සී මුනිවරො, අස්සත්ථාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

Bậc Ẩn Sĩ Tối Thượng Piyadassī đã nhập Niết-bàn tại tịnh xá Assattha. Ngay tại nơi ấy, bảo tháp của bậc Toàn Giác cao ba do-tuần.

පියදස්සිස්ස භගවතො වංසො තෙරසමො.

Phật sử thứ mười ba về đức Thế Tôn Piyadassī.

16. අත්ථදස්සීබුද්ධවංසො

16. Phật sử về đức Phật Atthadassī

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, අත්ථදස්සී මහායසො;

මහාතමං නිහන්ත්වාන, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

Cũng trong kiếp Maṇḍa ấy, đức Atthadassī, bậc danh tiếng lẫy lừng, sau khi đã phá tan bóng tối vĩ đại, đã đạt đến sự Giác Ngộ tối thượng.

2.

2.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

අමතෙන තප්පයී ලොකං, දසසහස්සිසදෙවකං.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, ngài đã chuyển bánh xe Pháp, làm cho thế giới cùng với chư thiên trong mười ngàn (thế giới) được thỏa mãn bằng vị cam lồ.

3.

3.

තස්සාපි ලොකනාථස්ස, අහෙසුං අභිසමයා තයො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Đối với đức Thế Tôn ấy cũng có ba lần thấu triệt (Pháp). Lần thấu triệt đầu tiên là của một trăm ngàn ức (chúng sinh).

4.

4.

යදා බුද්ධො අත්ථදස්සී, චරතෙ දෙවචාරිකං;

කොටිසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Khi đức Phật Atthadassī du hành đến cõi trời, lần thấu triệt thứ hai đã xảy ra cho một trăm ngàn ức (chư thiên).

5.

5.

පුනාපරං යදා බුද්ධො, දෙසෙසි පිතුසන්තිකෙ;

කොටිසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Lại nữa, khi đức Phật thuyết Pháp tại nơi phụ thân, lần thấu triệt thứ ba đã xảy ra cho một trăm ngàn ức (chúng sinh).

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්සාපි ච මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đối với bậc Đại Ẩn Sĩ ấy cũng có ba lần hội chúng của các vị đã tận diệt lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm tịch tịnh, và vững chãi.

7.

7.

අට්ඨනවුතිසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

අට්ඨාසීතිසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lần hội họp đầu tiên là của chín mươi tám ngàn vị. Lần hội họp thứ hai là của tám mươi tám ngàn vị.

8.

8.

අට්ඨසත්තතිසතසහස්සානං[Pg.354], තතියො ආසි සමාගමො;

අනුපාදා විමුත්තානං, විමලානං මහෙසිනං.

Đã có cuộc hội họp lần thứ ba của bảy triệu tám trăm ngàn vị Đại ẩn sĩ, là các bậc không còn chấp thủ, đã được giải thoát, và không còn cấu uế.

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, ජටිලො උග්ගතාපනො;

සුසීමො නාම නාමෙන, මහියා සෙට්ඨසම්මතො.

Vào lúc bấy giờ, ta là vị đạo sĩ bện tóc, thực hành khổ hạnh khắc nghiệt, có tên là Susima, được xem là bậc cao quý ở trên mặt đất.

10.

10.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

දෙවලොකාහරිත්වාන, සම්බුද්ධමභිපූජයිං.

Sau khi từ cõi trời mang về các loại hoa trời là mandārava, hoa sen, và pārichattaka, ta đã cúng dường đến bậc Chánh Đẳng Giác.

11.

11.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, අත්ථදස්සී මහාමුනි;

‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, đức Atthadassī, bậc Đại ẩn sĩ, cũng đã thọ ký cho ta rằng: ‘Trong một ngàn tám trăm kiếp nữa, vị này sẽ trở thành một vị Phật.’

12.

12.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã nỗ lực tinh tấn... (v.v.)... chúng tôi sẽ có mặt trước vị này.’

13.

13.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời nói của ngài, với tâm hoan hỷ và xúc động, ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn nữa để làm viên mãn mười pháp ba-la-mật.

14.

14.

සොභණං නාම නගරං, සාගරො නාම ඛත්තියො;

සුදස්සනා නාම ජනිකා, අත්ථදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Kinh thành tên là Sobhaṇa, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Sāgara, và thân mẫu tên là Sudassanā; (đây là) của đức Đạo Sư Atthadassī.

15.

15.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

අමරගිරි සුගිරි වාහනා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống trong hoàng gia mười ngàn năm. Có ba cung điện tuyệt vời là Amaragiri, Sugiri, và Vāhana.

16.

16.

තෙත්තිංසඤ්ච සහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

විසාඛා නාම නාරී ච, සෙලො නාමාසි අත්‍රජො.

Có ba mươi ba ngàn phụ nữ được trang điểm lộng lẫy. Chánh phi tên là Visākhā, và con trai tên là Sela.

17.

17.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, bậc Toàn Thắng đã xuất gia bằng xe ngựa. Ngài đã nỗ lực tinh tấn trong suốt tám tháng không thiếu.

18.

18.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, අත්ථදස්සී මහායසො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, අනොමුය්‍යානෙ නරාසභො.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Thánh giả Atthadassī, đấng Đại Hùng, bậc Nhân Ngưu, vị có danh tiếng lẫy lừng, đã chuyển Pháp luân ở tại vườn Anoma.

19.

19.

සන්තො ච උපසන්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අභයො නාමුපට්ඨාකො, අත්ථදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Santa và Upasanta là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Abhaya của đức Đạo Sư Atthadassī.

20.

20.

ධම්මා චෙව සුධම්මා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, චම්පකොති පවුච්චති.

Dhammā và Sudhammā là hai vị nữ Thượng thủ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây ngọc lan (campaka).

21.

21.

නකුලො ච නිසභො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

මකිලා ච සුනන්දා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Nakula và Nisabha là hai vị nam Thượng thủ hộ độ. Makilā và Sunandā là hai vị nữ Thượng thủ hộ độ.

22.

22.

සොපි [Pg.355] බුද්ධො අසමසමො, අසීතිහත්ථමුග්ගතො;

සොභතෙ සාලරාජාව, උළුරාජාව පූරිතො.

Vị Phật ấy, bậc Vô Song và ngang bằng bậc Vô Song, thân cao tám mươi hắc-tay. Ngài tỏa sáng như là cây sala chúa, như là vua các vì sao (mặt trăng) lúc viên mãn.

23.

23.

තස්ස පාකතිකා රංසී, අනෙකසතකොටියො;

උද්ධං අධො දස දිසා, ඵරන්ති යොජනං සදා.

Hào quang tự nhiên của ngài, gồm nhiều trăm ức tia sáng, luôn luôn lan tỏa một do-tuần ở phía trên, phía dưới, và mười phương.

24.

24.

සොපි බුද්ධො නරාසභො, සබ්බසත්තුත්තමො මුනි;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

Vị Phật ấy, bậc Nhân Ngưu, bậc Tối Thắng của tất cả chúng sanh, bậc Mâu-ni, đấng có Mắt (trí tuệ), đã tồn tại ở thế gian một trăm ngàn năm.

25.

25.

අතුලං දස්සෙත්වා ඔභාසං, විරොචෙත්වා සදෙවකෙ ;

සොපි අනිච්චතං පත්තො, යථග්ගුපාදානසඞ්ඛයා.

Sau khi đã thị hiện ánh sáng vô song và đã làm rực rỡ thế giới cùng với chư thiên, vị ấy cũng đã đạt đến trạng thái vô thường, giống như ngọn lửa (tắt) do nhiên liệu đã hết.

26.

26.

අත්ථදස්සී ජිනවරො, අනොමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Bậc Toàn Thắng cao quý Atthadassī đã nhập Niết-bàn ở tại tu viện Anomārāma. Xá-lợi của ngài đã được phân bố rộng rãi ở nhiều nơi khác nhau.

අත්ථදස්සිස්ස භගවතො වංසො චුද්දසමො.

Phẩm thứ mười bốn, Phật Sử của đức Thế Tôn Atthadassī.

17. ධම්මදස්සීබුද්ධවංසො

17. Phật Sử của đức Phật Dhammadassī

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, ධම්මදස්සී මහායසො;

තමන්ධකාරං විධමිත්වා, අතිරොචති සදෙවකෙ.

Cũng trong kiếp Maṇḍa ấy, đức Phật Dhammadassī, bậc có danh tiếng lẫy lừng, sau khi đã xua tan bóng tối u ám ấy, đã tỏa sáng rực rỡ trong thế giới cùng với chư thiên.

2.

2.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Vào lúc chuyển Pháp luân của vị có oai lực vô song ấy, đã có sự chứng ngộ lần đầu tiên của một ngàn tỷ chúng sanh.

3.

3.

යදා බුද්ධො ධම්මදස්සී, විනෙසි සඤ්ජයං ඉසිං;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියාභිසමයො අහු.

Khi đức Phật Dhammadassī giáo hóa vị đạo sĩ Sañjaya, vào lúc ấy đã có sự chứng ngộ lần thứ hai của chín trăm triệu chúng sanh.

4.

4.

යදා සක්කො උපාගඤ්ඡි, සපරිසො විනායකං;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

Khi vua trời Sakka cùng với tùy tùng đến yết kiến bậc Lãnh Đạo, vào lúc ấy đã có sự chứng ngộ lần thứ ba của tám trăm triệu chúng sanh.

5.

5.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, සන්නිපාතා තයො අහුං ;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba lần hội họp của các vị đã tận trừ các lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm ý tịch tịnh, và vững vàng; (đây là) của vị Thiên-trung-Thiên ấy.

6.

6.

යදා බුද්ධො ධම්මදස්සී, සරණෙ වස්සං උපාගමි;

තදා කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

Khi đức Phật Dhammadassī nhập hạ ở tại thành Saraṇa, vào lúc ấy đã có cuộc hội họp lần đầu tiên của một ngàn tỷ vị.

7.

7.

පුනාපරං යදා බුද්ධො, දෙවතො එති මානුසං;

තදාපි සතකොටීනං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lại nữa, khi đức Phật từ cõi trời quang lâm đến cõi người, vào lúc ấy cũng đã có cuộc hội họp lần thứ hai của một tỷ vị.

8.

8.

පුනාපරං [Pg.356] යදා බුද්ධො, පකාසෙසි ධුතෙ ගුණෙ;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියො ආසි සමාගමො.

Lại nữa, khi đức Phật thuyết giảng về các phẩm hạnh đầu-đà, vào lúc ấy đã có cuộc hội họp lần thứ ba của tám trăm triệu vị.

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, සක්කො ආසිං පුරින්දදො;

දිබ්බෙන ගන්ධමාලෙන, තුරියෙනාභිපූජයිං.

Vào lúc bấy giờ, ta là vua trời Sakka, là vị Purindada (Thí Thành). Ta đã cúng dường (đức Phật) bằng hương thơm, vòng hoa, và âm nhạc cõi trời.

10.

10.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, දෙවමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, trong khi đang ngự giữa chư Thiên, đã thọ ký cho ta rằng: ‘Vào một ngàn tám trăm kiếp nữa, vị này sẽ thành Phật’.

11.

11.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã tinh tấn nỗ lực… chúng tôi sẽ được diện kiến vị này’.

12.

12.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời dạy của ngài, tôi đã làm cho tâm được tịnh tín hơn nữa. Tôi đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao thượng hơn để làm tròn mười pháp Ba-la-mật.

13.

13.

සරණං නාම නගරං, සරණො නාම ඛත්තියො;

සුනන්දා නාම ජනිකා, ධම්මදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Kinh thành của Đức Đạo Sư Dhammadassī tên là Saraṇa, vị vua dòng Sát-đế-lỵ (phụ vương) tên là Saraṇa, và vị mẫu hậu tên là Sunandā.

14.

14.

අට්ඨවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

අරජො විරජො සුදස්සනො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong tám ngàn năm. Có ba cung điện cao quý là Araja, Viraja, và Sudassana.

15.

15.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

විචිකොළි නාම නාරී, අත්‍රජො පුඤ්ඤවඩ්ඪනො.

Có bốn mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Chánh phi tên là Vicikoḷi, và hoàng tử tên là Puññavaḍḍhana.

16.

16.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, bậc Tối Thượng Nhân đã xuất gia bằng cung điện. Ngài đã thực hành khổ hạnh trong suốt bảy ngày.

17.

17.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, ධම්මදස්සී නරාසභො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Được Phạm Thiên thỉnh cầu, bậc Thánh, Đức Dhammadassī, bậc Ngưu Vương trong loài người, bậc Đại Hùng, bậc Tối Thắng trong nhân loại, đã chuyển Pháp luân tại vườn Lộc Uyển.

18.

18.

පදුමො ඵුස්සදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සුනෙත්තො නාමුපට්ඨාකො, ධම්මදස්සිස්ස සත්ථුනො.

Hai vị Paduma và Phussadeva là các vị Thượng thủ Tinh văn của Đức Đạo Sư Dhammadassī. Vị thị giả tên là Sunetta.

19.

19.

ඛෙමා ච සච්චනාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, බිම්බිජාලොති වුච්චති.

Hai vị Khemā và Saccanāmā là các vị Thượng thủ Tinh văn Ni. Cây Bồ-đề của Đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Bimbijāla.

20.

20.

සුභද්දො කටිස්සහො චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සාළියා ච කළියා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Hai vị Subhadda và Kaṭissaha là các nam thí chủ hộ độ hàng đầu. Hai vị Sāḷiyā và Kaḷiyā là các nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.

21.

21.

සොපි [Pg.357] බුද්ධො අසමසමො, අසීතිහත්ථමුග්ගතො;

අතිරොචති තෙජෙන, දසසහස්සිම්හි ධාතුයා.

Vị Phật ấy, bậc Vô Song, bậc Đồng Đẳng với các đấng Vô Song, thân cao tám mươi hắc-tay. Ngài chiếu sáng rực rỡ khắp mười ngàn thế giới bằng uy lực của mình.

22.

22.

සුඵුල්ලො සාලරාජාව, විජ්ජූව ගගනෙ යථා;

මජ්ඣන්හිකෙව සූරියො, එවං සො උපසොභථ.

Như cây sala chúa nở hoa rực rỡ, như tia chớp trên bầu trời, như mặt trời lúc giữa trưa, ngài cũng tỏa sáng rạng ngời như vậy.

23.

23.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, සමකං ආසි ජීවිතං;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

Tuổi thọ của vị có uy lực không thể sánh bằng ấy cũng tương xứng (với chúng sanh thời đó). Bậc Thiên Nhãn đã trụ thế một trăm ngàn năm.

24.

24.

ඔභාසං දස්සයිත්වාන, විමලං කත්වාන සාසනං;

චවි චන්දොව ගගනෙ, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi đã thị hiện ánh quang và làm cho giáo pháp được thanh tịnh, ngài cùng với các vị Tinh văn đã nhập Niết-bàn, giống như mặt trăng lặn khỏi bầu trời.

25.

25.

ධම්මදස්සී මහාවීරො, සාලාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

Bậc Đại Hùng Dhammadassī đã nhập Niết-bàn tại tu viện Sālārāma. Ngay tại nơi ấy, bảo tháp của ngài được xây dựng cao ba do-tuần.

ධම්මදස්සිස්ස භගවතො වංසො පන්නරසමො.

Dứt phẩm thứ mười lăm: Phật Sử của Đức Thế Tôn Dhammadassī.

18. සිද්ධත්ථබුද්ධවංසො

18. Phật Sử của Đức Phật Siddhattha

1.

1.

ධම්මදස්සිස්ස අපරෙන, සිද්ධත්ථො නාම නායකො;

නිහනිත්වා තමං සබ්බං, සූරියො අබ්භුග්ගතො යථා.

Sau thời của Đức Phật Dhammadassī là Đức Phật Lãnh Đạo tên Siddhattha. Ngài đã diệt trừ tất cả bóng tối, như mặt trời mọc lên.

2.

2.

සොපි පත්වාන සම්බොධිං, සන්තාරෙන්තො සදෙවකං;

අභිවස්සි ධම්මමෙඝෙන, නිබ්බාපෙන්තො සදෙවකං.

Vị ấy, sau khi chứng ngộ Chánh Đẳng Giác, đã giúp cho thế giới cùng với chư Thiên được vượt qua (biển khổ). Ngài đã ban mưa Pháp, dập tắt (phiền não) cho thế giới cùng với chư Thiên.

3.

3.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, අහෙසුං අභිසමයා තයො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Vị có uy lực không thể sánh bằng ấy đã có ba hội chúng chứng ngộ. Lần hội chứng ngộ thứ nhất là của một trăm ngàn koṭi (chúng sanh).

4.

4.

පුනාපරං භීමරථෙ, යදා ආහනි දුන්දුභිං;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියාභිසමයො අහු.

Lại một lần nữa, khi ngài đánh trống Pháp tại thành Bhīmaratha, khi ấy đã có lần hội chứng ngộ thứ hai của chín mươi koṭi (chúng sanh).

5.

5.

යදා බුද්ධො ධම්මං දෙසෙසි, වෙභාරෙ සො පුරුත්තමෙ;

තදා නවුතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

Khi Đức Phật ấy thuyết Pháp tại Vebhāra, thành phố bậc nhất, khi ấy đã có lần hội chứng ngộ thứ ba của chín mươi koṭi (chúng sanh).

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්මිම්පි ද්විපදුත්තමෙ;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Cũng đã có ba lần hội họp của các vị đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế, tâm tư tịch tịnh, và vững vàng không lay chuyển, trong thời của bậc Tối Thắng trong loài hai chân ấy.

7.

7.

කොටිසතානං [Pg.358] නවුතීනං, අසීතියාපි ච කොටිනං;

එතෙ ආසුං තයො ඨානා, විමලානං සමාගමෙ.

Trong các cuộc hội họp của những bậc không còn cấu uế, đã có ba lần: (lần thứ nhất) của một trăm koṭi vị, (lần thứ hai) của chín mươi koṭi vị, và (lần thứ ba) của tám mươi koṭi vị.

8.

8.

අහං තෙන සමයෙන, මඞ්ගලො නාම තාපසො;

උග්ගතෙජො දුප්පසහො, අභිඤ්ඤාබලසමාහිතො.

Vào lúc bấy giờ, ta là một đạo sĩ tên Maṅgala, có uy lực mạnh mẽ, không thể bị khuất phục, và thành tựu năng lực của các pháp thắng trí.

9.

9.

ජම්බුතො ඵලමානෙත්වා සිද්ධත්ථස්ස අදාසහං;

පටිග්ගහෙත්වා සම්බුද්ධො, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

Ta đã mang một quả cây trâm đến dâng cho Đức Phật Siddhattha. Sau khi thọ nhận, bậc Chánh Đẳng Giác đã nói lên lời này:

10.

10.

‘‘පස්සථ ඉමං තාපසං, ජටිලං උග්ගතාපනං;

චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

‘Hãy nhìn vị đạo sĩ bện tóc, thực hành khổ hạnh nghiêm khắc này. Kể từ nay, sau chín mươi bốn kiếp nữa, vị này sẽ thành Phật’.

11.

11.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Sau khi đã tinh tấn nỗ lực… chúng tôi sẽ được diện kiến vị này’.

12.

12.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời dạy của ngài, tôi đã làm cho tâm được tịnh tín hơn nữa. Tôi đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao thượng hơn để làm tròn mười pháp Ba-la-mật.

13.

13.

වෙභාරං නාම නගරං, උදෙනො නාම ඛත්තියො;

සුඵස්සා නාම ජනිකා, සිද්ධත්ථස්ස මහෙසිනො.

Kinh thành tên là Vebhāra, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Udena; mẫu hậu tên là Suphassā, (đây là) của bậc Đại Sĩ Siddhattha.

14.

14.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

කොකාසුප්පලකොකනදා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong mười ngàn năm; có ba tòa lâu đài cao quý là Kokā, Suppalā, và Kokanadā.

15.

15.

තිසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සොමනස්සා නාම සා නාරී, අනුපමො නාම අත්‍රජො.

Có bốn mươi tám ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy; vị chánh hậu tên là Somanassā, người con trai tên là Anupama.

16.

16.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, සිවිකායාභිනික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Bậc Chinh Phục, sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đã ra đi bằng kiệu; Ngài đã thực hành đại tinh tấn trong mười tháng không thiếu.

17.

17.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සිද්ධත්ථො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Được Phạm Thiên thỉnh cầu, bậc Thánh, bậc Lãnh Đạo Thế Gian Siddhattha, bậc Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân đã chuyển Pháp luân tại vườn Lộc Uyển.

18.

18.

සම්බලො ච සුමිත්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

රෙවතො නාමුපට්ඨාකො, සිද්ධත්ථස්ස මහෙසිනො.

Sambala và Sumitta là hai vị Thượng thủ Thinh văn; vị thị giả tên là Revata, (đây là) của bậc Đại Sĩ Siddhattha.

19.

19.

සීවලා ච සුරාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, කණිකාරොති වුච්චති.

Sīvalā và Surāmā là hai vị Thượng thủ Thinh văn ni; cây Bồ-đề của Đức Thế Tôn ấy được gọi là cây mai gan (kaṇikāra).

20.

20.

සුප්පියො ච සමුද්දො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

රම්මා චෙව සුරම්මා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Suppiya và Samudda là hai vị Thượng thủ hộ độ nam; Rammā và Surammā là hai vị Thượng thủ hộ độ nữ.

21.

21.

සො [Pg.359] බුද්ධො සට්ඨිරතනං, අහොසි නභමුග්ගතො;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, දසසහස්සී විරොචති.

Đức Phật ấy đã cao sáu mươi hắc-thủ, vươn lên không trung; giống như cột cờ bằng vàng, Ngài tỏa sáng rực rỡ trong mười ngàn thế giới.

22.

22.

සොපි බුද්ධො අසමසමො, අතුලො අප්පටිපුග්ගලො;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

Đức Phật ấy, bậc có Mắt (Trí tuệ), không ai sánh bằng, không thể so lường, không có đối thủ, đã trụ thế một trăm ngàn năm.

23.

23.

විපුලං පභං දස්සයිත්වා, පුප්ඵාපෙත්වාන සාවකෙ;

විලාසෙත්වා සමාපත්‍යා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi thị hiện ánh hào quang rộng lớn, làm cho các vị Thinh văn nở rộ, an hưởng các thiền chứng, vị ấy đã nhập Niết-bàn cùng với các vị Thinh văn.

24.

24.

සිද්ධත්ථො මුනිවරො බුද්ධො, අනොමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, චතුයොජනමුග්ගතොති.

Đức Phật Siddhattha, bậc Thánh Tối Thượng, đã nhập Niết-bàn tại vườn Anomā; ngay tại nơi ấy, bảo tháp cao quý của Ngài cao bốn do-tuần.

සිද්ධත්ථස්ස භගවතො වංසො සොළසමො.

Phật sử thứ mười sáu về Đức Thế Tôn Siddhattha.

19. තිස්සබුද්ධවංසො

19. Phật sử về Đức Phật Tissa

1.

1.

සිද්ධත්ථස්ස අපරෙන, අසමො අප්පටිපුග්ගලො;

අනන්තතෙජො අමිතයසො, තිස්සො ලොකග්ගනායකො.

Sau (thời của đức Phật) Siddhattha, (đã có) bậc Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian tên là Tissa, không ai sánh bằng, không có đối thủ, có uy lực vô biên, có danh tiếng vô lượng.

2.

2.

තමන්ධකාරං විධමිත්වා, ඔභාසෙත්වා සදෙවකං;

අනුකම්පකො මහාවීරො, ලොකෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා.

Bậc có lòng bi mẫn, bậc Đại Hùng, bậc có Mắt (Trí tuệ) đã xuất hiện trên thế gian, sau khi xua tan bóng tối (vô minh) và làm cho thế giới cùng với chư Thiên tỏa sáng.

3.

3.

තස්සාපි අතුලා ඉද්ධි, අතුලං සීලං සමාධි ච;

සබ්බත්ථ පාරමිං ගන්ත්වා, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

Vị ấy cũng có thần thông không thể so lường, giới và định không thể so lường; sau khi đạt đến sự Ba-la-mật trong tất cả, Ngài đã chuyển Pháp luân.

4.

4.

සො බුද්ධො දසසහස්සිම්හි, විඤ්ඤාපෙසි ගිරං සුචිං;

කොටිසතානි අභිසමිංසු, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ.

Đức Phật ấy đã làm cho lời nói thanh tịnh được hiểu rõ trong mười ngàn thế giới; trong lần thuyết Pháp đầu tiên, một trăm koṭi (chúng sanh) đã chứng ngộ.

5.

5.

දුතියො නවුතිකොටීනං, තතියො සට්ඨිකොටියො;

බන්ධනාතො පමොචෙසි, සත්තෙ නරමරූ තදා.

Lần (chứng ngộ) thứ hai là của chín mươi koṭi, lần thứ ba là của sáu mươi koṭi; khi ấy Ngài đã giải thoát chúng sanh, người và trời, khỏi sự trói buộc.

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තිස්සෙ ලොකග්ගනායකෙ;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba cuộc hội họp của các bậc lậu tận, vô nhiễm, có tâm tịch tịnh, và bất động, dưới thời đức Tissa, bậc Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian.

7.

7.

ඛීණාසවසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

නවුතිසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Cuộc hội họp đầu tiên là của một trăm ngàn vị lậu tận; cuộc hội họp thứ hai là của chín mươi trăm ngàn (chín triệu) vị lậu tận.

8.

8.

අසීතිසතසහස්සානං[Pg.360], තතියො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, පුප්ඵිතානං විමුත්තියා.

Cuộc hội họp thứ ba là của tám mươi trăm ngàn (tám triệu) vị lậu tận, những bậc vô nhiễm, đã nở rộ bằng sự giải thoát.

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, සුජාතො නාම ඛත්තියො;

මහාභොගං ඡඩ්ඩයිත්වා, පබ්බජිං ඉසිපබ්බජං.

Vào lúc ấy, ta là một vị vua Sát-đế-lỵ tên là Sujāta; sau khi từ bỏ tài sản lớn, ta đã xuất gia sống đời ẩn sĩ.

10.

10.

මයි පබ්බජිතෙ සන්තෙ, උප්පජ්ජි ලොකනායකො;

බුද්ධොති සද්දං සුත්වාන, පීති මෙ උපපජ්ජථ.

Khi ta đã xuất gia, bậc Lãnh Đạo Thế Gian đã xuất hiện; sau khi nghe âm thanh “Phật,” hỷ lạc đã khởi sanh trong ta.

11.

11.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

උභො හත්ථෙහි පග්ගය්හ, ධුනමානො උපාගමිං.

Ta đã nâng hoa mandārava, hoa sen, hoa pārichattaka của cõi trời bằng cả hai tay, và giũ (y) đã đến gần (Ngài).

12.

12.

චතුවණ්ණපරිවුතං, තිස්සං ලොකග්ගනායකං;

තමහං පුප්ඵං ගහෙත්වා, මත්ථකෙ ධාරයිං ජිනං.

Ta đã lấy những hoa ấy và đặt lên đầu của bậc Chinh Phục Tissa, bậc Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian, đang được bốn giai cấp vây quanh.

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, ජනමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Phật ấy, đang ngồi giữa chúng sanh, cũng đã thọ ký cho ta rằng: “Trong chín mươi hai kiếp nữa kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật.”

14.

14.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Sau khi nỗ lực tinh tấn… (vân vân)… chúng ta sẽ có mặt trước vị này.”

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời của vị ấy, ta đã làm cho tâm mình trong sạch hơn nữa; ta đã quyết tâm thực hành các hạnh cao thượng hơn để hoàn thành mười Ba-la-mật.

16.

16.

ඛෙමකං නාම නගරං, ජනසන්ධො නාම ඛත්තියො;

පදුමා නාම ජනිකා, තිස්සස්ස ච මහෙසිනො.

Kinh thành tên là Khemaka, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Janasandha; mẫu hậu tên là Padumā, (đây là) của bậc Đại Sĩ Tissa.

17.

17.

සත්තවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

ගුහාසෙල නාරිසය නිසභා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong bảy ngàn năm. Có ba cung điện cao quý là Guhāsela, Nārisaya, và Nisabhā.

18.

18.

සමතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුභද්දානාමිකා නාරී, ආනන්දො නාම අත්‍රජො.

Có ba mươi ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Người vợ tên là Subhaddā, người con trai tên là Ānanda.

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ngài đã xuất gia bằng cỗ xe ngựa. Bậc Toàn Thắng đã thực hành khổ hạnh trong suốt tám tháng không gián đoạn.

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, තිස්සො ලොකග්ගනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, යසවතියමුත්තමෙ.

Được Phạm Thiên thỉnh cầu, bậc Tịch Tịnh, đức Tissa, vị Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian, bậc Đại Hùng đã chuyển Pháp luân tại khu vườn Yasavatī cao quý.

21.

21.

බ්‍රහ්මදෙවො උදයො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සමඞ්ගො නාමුපට්ඨාකො, තිස්සස්ස ච මහෙසිනො.

Brahmadeva và Udaya là các vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả của đức Tissa, bậc Đại Sĩ, tên là Samaṅga.

22.

22.

ඵුස්සා [Pg.361] චෙව සුදත්තා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, අසනොති පවුච්චති.

Phussā và Sudattā là các vị Thượng thủ Thinh văn Ni. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây asana.

23.

23.

සම්බලො ච සිරිමා චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

කිසාගොතමී උපසෙනා, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Sambala và Sirimā là các vị Thượng thủ hộ độ nam. Kisāgotamī và Upasenā là các vị Thượng thủ hộ độ nữ.

24.

24.

සො බුද්ධො සට්ඨිරතනො, අහු උච්චත්තනෙ ජිනො;

අනූපමො අසදිසො, හිමවා විය දිස්සති.

Đức Phật, bậc Toàn Thắng ấy, có thân cao sáu mươi hắc-tay. Ngài là bậc Vô song, Vô tỷ, trông như núi Himavā.

25.

25.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, ආයු ආසි අනුත්තරො;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

Tuổi thọ của vị có oai lực vô song ấy là vô thượng. Bậc Hữu Nhãn đã trụ ở thế gian trong một trăm ngàn năm.

26.

26.

උත්තමං පවරං සෙට්ඨං, අනුභොත්වා මහායසං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi hưởng thụ danh tiếng lớn lao, tối thượng, cao quý, và ưu việt, vị ấy đã tỏa sáng như một khối lửa rồi cùng với các Thinh văn nhập Niết-bàn.

27.

27.

වලාහකොව අනිලෙන, සූරියෙන විය උස්සවො;

අන්ධකාරොව පදීපෙන, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Như đám mây tan bởi gió, như giọt sương tan bởi mặt trời, như bóng tối tan bởi ngọn đèn, vị ấy cùng với các Thinh văn đã nhập Niết-bàn.

28.

28.

තිස්සො ජිනවරො බුද්ධො, නන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

Đức Phật Tissa, bậc Thắng Giả cao quý, đã nhập Niết-bàn tại tu viện Nandārāma. Ngay tại nơi ấy, bảo tháp của bậc Thắng Giả cao đến ba do-tuần.

තිස්සස්ස භගවතො වංසො සත්තරසමො.

Thiên thứ mười bảy về dòng dõi của đức Thế Tôn Tissa.

20. ඵුස්සබුද්ධවංසො

20. Dòng dõi của đức Phật Phussa

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, අහු සත්ථා අනුත්තරො;

අනුපමො අසමසමො, ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො.

Ngay trong kiếp Maṇḍa ấy, đã có bậc Đạo Sư vô thượng, Vô song, Vô tỷ, tên là Phussa, vị Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian.

2.

2.

සොපි සබ්බං තමං හන්ත්වා, විජටෙත්වා මහාජටං;

සදෙවකං තප්පයන්තො, අභිවස්සි අමතම්බුනා.

Vị ấy, sau khi phá tan mọi bóng tối, gỡ rối đám rối lớn, đã làm cho thế giới chư Thiên và nhân loại được thỏa mãn bằng cách ban xuống cơn mưa nước bất tử.

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, ඵුස්සෙ නක්ඛත්තමඞ්ගලෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Khi đức Phussa, bậc có điềm lành như chòm sao, chuyển Pháp luân, đã có sự chứng ngộ đầu tiên cho một trăm ngàn ức chúng sanh.

4.

4.

නවුතිසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු;

අසීතිසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Đã có sự chứng ngộ lần thứ hai cho chín triệu chúng sanh, và sự chứng ngộ lần thứ ba cho tám triệu chúng sanh.

5.

5.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, ඵුස්සස්සාපි මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba lần hội họp các vị Thinh văn của đức Phussa, bậc Đại Sĩ. (Họ là) những vị đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm tịch tịnh, và vững vàng.

6.

6.

සට්ඨිසතසහස්සානං[Pg.362], පඨමො ආසි සමාගමො;

පඤ්ඤාසසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lần hội họp đầu tiên là của sáu triệu vị. Lần hội họp thứ hai là của năm triệu vị.

7.

7.

චත්තාරීසසතසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

අනුපාදා විමුත්තානං, වොච්ඡින්නපටිසන්ධිනං.

Lần hội họp thứ ba là của bốn triệu vị, những người không còn chấp thủ, đã được giải thoát, và đã đoạn tận sự tái sanh.

8.

8.

අහං තෙන සමයෙන, විජිතාවී නාම ඛත්තියො;

ඡඩ්ඩයිත්වා මහාරජ්ජං, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

Vào thời điểm ấy, ta là một vị vua Sát-đế-lỵ tên là Vijitāvī. Sau khi từ bỏ vương quốc vĩ đại, ta đã xuất gia nơi sự hiện diện của ngài.

9.

9.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො;

‘‘ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Phật Phussa ấy, vị Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian, cũng đã thọ ký cho ta rằng: 'Chín mươi hai kiếp kể từ đây, vị này sẽ trở thành một vị Phật.'

10.

10.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

'Sau khi thực hành tinh tấn... (vân vân)... chúng ta sẽ diện kiến vị này.'

11.

11.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời của vị ấy, ta đã làm cho tâm càng thêm trong sạch. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn để hoàn thiện mười pháp ba-la-mật.

12.

12.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වා, සොභයිං ජිනසාසනං.

Sau khi học hỏi tất cả tạng Kinh, tạng Luật, và toàn bộ giáo pháp của bậc Đạo Sư gồm chín chi phần, ta đã làm rạng rỡ giáo pháp của bậc Thắng Giả.

13.

13.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, බ්‍රහ්මං භාවෙත්ව භාවනං;

අභිඤ්ඤාසු පාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

Sống không phóng dật ở nơi đó, sau khi tu tập pháp tu Phạm trú và đạt đến sự toàn hảo trong các thắng trí, ta đã đi đến cõi Phạm thiên.

14.

14.

කාසිකං නාම නගරං, ජයසෙනො නාම ඛත්තියො;

සිරිමා නාම ජනිකා, ඵුස්සස්සාපි මහෙසිනො.

Kinh thành của đức Phussa, bậc Đại Sĩ, tên là Kāsika. Vị vua Sát-đế-lỵ (phụ thân) tên là Jayasena, và người mẹ tên là Sirimā.

15.

15.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

ගරුළපක්ඛ හංස සුවණ්ණභාරා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong chín ngàn năm. Có ba cung điện cao quý là Garuḷapakkha, Haṃsa, và Suvaṇṇabhārā.

16.

16.

තිංසඉත්ථිසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

කිසාගොතමී නාම නාරී, අනූපමො නාම අත්‍රජො.

Có ba mươi ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Người vợ tên là Kisāgotamī, người con trai tên là Anūpama.

17.

17.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Bậc Tối Thượng Nhân sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng xe voi; Ngài đã thực hành khổ hạnh trong suốt sáu tháng.

18.

18.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Bậc Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân, bậc Lãnh Đạo Cao Tột của thế gian là đức Phật Phussa, sau khi được Phạm Thiên thỉnh cầu, đã chuyển Pháp luân tại vườn Lộc Uyển.

19.

19.

සුරක්ඛිතො ධම්මසෙනො, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සභියො නාමුපට්ඨාකො, ඵුස්සස්සාපි මහෙසිනො.

Surakkhita và Dhammasena đã là hai vị Thượng thủ Thinh văn của đức Phật Phussa, bậc Đại Sĩ. Vị thị giả của Ngài tên là Sabhiya.

20.

20.

චාලා [Pg.363] ච උපචාලා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, ආමණ්ඩොති පවුච්චති.

Cālā và Upacālā đã là hai vị Thượng thủ Thinh văn Ni. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây me rừng (āmalaka).

21.

21.

ධනඤ්චයො විසාඛො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

පදුමා චෙව නාගා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Dhanañcaya và Visākha đã là hai vị Thượng thủ hộ độ nam. Padumā và Nāgā đã là hai vị Thượng thủ hộ độ nữ.

22.

22.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, සොපි අච්චුග්ගතො මුනි;

සොභතෙ සතරංසීව, උළුරාජාව පූරිතො.

Vị hiền triết ấy cũng cao năm mươi tám ratana; Ngài tỏa sáng rực rỡ như mặt trời ngàn tia, như trăng rằm viên mãn.

23.

23.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào thời ấy, tuổi thọ là chín mươi ngàn năm; Ngài trụ thế lâu như vậy, đã cứu độ rất nhiều chúng sanh.

24.

24.

ඔවදිත්වා බහූ සත්තෙ, සන්තාරෙත්වා බහූ ජනෙ;

සොපි සත්ථා අතුලයසො, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Vị Đạo Sư có danh tiếng vô song ấy, sau khi giáo huấn nhiều chúng sanh, giúp nhiều người vượt qua (bộc lưu), đã cùng với các vị Thinh văn nhập Niết-bàn.

25.

25.

ඵුස්සො ජිනවරො සත්ථා, සෙනාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Đức Phật Phussa, bậc Chiến Thắng, bậc Đạo Sư, đã nhập Niết-bàn tại tu viện Senārāma. Xá-lợi của Ngài đã được phân bố rộng rãi ở nhiều nơi.

ඵුස්සස්ස භගවතො වංසො අට්ඨාරසමො.

Phật sử của đức Thế Tôn Phussa, chương thứ mười tám.

21. විපස්සීබුද්ධවංසො

21. Phật sử đức Phật Vipassī

1.

1.

ඵුස්සස්ස ච අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

විපස්සී නාම නාමෙන, ලොකෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා.

Và sau thời đức Phật Phussa, một vị Chánh Đẳng Giác, bậc tối thượng trong loài hai chân, bậc có thiên nhãn, tên là Vipassī, đã xuất hiện trên thế gian.

2.

2.

අවිජ්ජං සබ්බං පදාලෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං, පක්කාමි බන්ධුමතීපුරං.

Sau khi phá tan tất cả vô minh, đạt đến sự giác ngộ tối thượng, Ngài đã đi đến thành Bandhumatī để chuyển Pháp luân.

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වා, උභො බොධෙසි නායකො;

ගණනාය න වත්තබ්බො, පඨමාභිසමයො අහු.

Bậc Lãnh Đạo sau khi chuyển Pháp luân, đã làm cho cả hai vị (Khaṇḍa và Tissa) giác ngộ. Sự chứng ngộ đầu tiên (của chư thiên và nhân loại) đã xảy ra, không thể kể xiết.

4.

4.

පුනාපරං අමිතයසො, තත්ථ සච්චං පකාසයි;

චතුරාසීතිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Lại một lần nữa, bậc có danh tiếng vô lượng đã tuyên thuyết chân lý tại nơi đó. Sự chứng ngộ lần thứ hai của tám mươi bốn ngàn chúng sanh đã xảy ra.

5.

5.

චතුරාසීතිසහස්සානි, සම්බුද්ධං අනුපබ්බජුං;

තෙසමාරාමපත්තානං, ධම්මං දෙසෙසි චක්ඛුමා.

Tám mươi bốn ngàn người đã xuất gia theo đức Chánh Đẳng Giác. Bậc có thiên nhãn đã thuyết Pháp cho những vị đã đến tu viện ấy.

6.

6.

සබ්බාකාරෙන [Pg.364] භාසතො, සුත්වා උපනිසාදිනො ;

තෙපි ධම්මවරං ගන්ත්වා, තතියාභිසමයො අහු.

Những vị ấy cũng, sau khi lắng nghe Pháp tối thượng từ Ngài, bậc thuyết giảng bằng mọi cách, sự chứng ngộ lần thứ ba đã xảy ra.

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, විපස්සිස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba lần hội chúng của đức Phật Vipassī, bậc Đại Sĩ, gồm các bậc A-la-hán đã tận diệt lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm tịch tịnh, và vững chãi.

8.

8.

අට්ඨසට්ඨිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

භික්ඛුසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lần hội chúng đầu tiên gồm sáu triệu tám trăm ngàn vị. Lần hội chúng thứ hai gồm một trăm ngàn vị tỳ-khưu.

9.

9.

අසීතිභික්ඛුසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

තත්ථ භික්ඛුගණමජ්ඣෙ, සම්බුද්ධො අතිරොචති.

Lần hội chúng thứ ba gồm tám mươi ngàn vị tỳ-khưu. Giữa hội chúng tỳ-khưu ấy, đức Chánh Đẳng Giác tỏa sáng rực rỡ.

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, නාගරාජා මහිද්ධිකො;

අතුලො නාම නාමෙන, පුඤ්ඤවන්තො ජුතින්ධරො.

Vào thời ấy, ta là một vị long vương có đại thần lực, tên là Atula, đầy phước báu và sáng chói.

11.

11.

නෙකානං නාගකොටීනං, පරිවාරෙත්වානහං තදා;

වජ්ජන්තො දිබ්බතුරියෙහි, ලොකජෙට්ඨං උපාගමිං.

Khi ấy, ta được vây quanh bởi nhiều triệu long vương, với nhạc trời được trỗi lên, đã đi đến gần bậc Tối Thắng trong thế gian.

12.

12.

උපසඞ්කමිත්වා සම්බුද්ධං, විපස්සිං ලොකනායකං;

මණිමුත්තරතනඛචිතං, සබ්බාභරණවිභූසිතං;

Sau khi đến gần đức Chánh Đẳng Giác Vipassī, bậc Lãnh Đạo thế gian, (tôi đã dâng cúng một chiếc ngai vàng) được khảm bằng ngọc, châu báu và đá quý, được trang hoàng với mọi loại trang sức;

නිමන්තෙත්වා ධම්මරාජස්ස, සුවණ්ණපීඨමදාසහං.

Sau khi thỉnh mời bậc Pháp Vương, ta đã dâng cúng một chiếc ngai vàng.

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘එකනවුතිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Phật ấy, khi đang ngồi giữa Tăng chúng, cũng đã thọ ký cho ta rằng: “Kể từ đây sau chín mươi mốt kiếp, vị này sẽ trở thành một vị Phật.”

14.

14.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා, නික්ඛමිත්වා තථාගතො;

පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං.

“Bậc Như Lai sẽ xuất gia từ thành Kapilavatthu khả ái, sau khi nỗ lực tinh tấn, thực hành pháp khổ hạnh.”

15.

15.

‘‘අජපාලරුක්ඛමූලස්මිං, නිසීදිත්වා තථාගතො;

තත්ථ පායාසං පග්ගය්හ, නෙරඤ්ජරමුපෙහිති.

“Bậc Như Lai sẽ ngồi dưới gốc cây Ajapāla (cây đa của người chăn dê), tại đó Ngài sẽ nhận món cháo sữa, rồi sẽ đi đến sông Nerañjarā.”

16.

16.

‘‘නෙරඤ්ජරාය තීරම්හි, පායාසං අද සො ජිනො;

පටියත්තවරමග්ගෙන, බොධිමූලමුපෙහිති.

“Trên bờ sông Nerañjarā, bậc Chiến Thắng ấy sẽ dùng món cháo sữa; rồi bằng con đường tối thượng đã được chuẩn bị sẵn, Ngài sẽ đi đến gốc cây Bồ-đề.”

17.

17.

‘‘තතො පදක්ඛිණං කත්වා, බොධිමණ්ඩං අනුත්තරො;

අස්සත්ථමූලෙ සම්බොධිං, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

“Sau đó, bậc Vô Thượng, có danh tiếng lẫy lừng, sau khi đi nhiễu quanh Bồ-đề đoàn theo chiều phải, sẽ giác ngộ Chánh Đẳng Giác dưới gốc cây Assattha.”

18.

18.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

“Mẹ ruột của vị này sẽ tên là Māyā; cha sẽ tên là Suddhodana. Vị này sẽ là Gotama.”

19.

19.

‘‘අනාසවා [Pg.365] වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

“Kolita và Upatissa, các vị không còn lậu hoặc, đã ly tham, tâm được tịch tịnh, có định tĩnh, sẽ là các vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Ānanda sẽ hầu hạ đấng Toàn Giác này.”

20.

20.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

“Khemā và Uppalavaṇṇā sẽ là các vị Thượng thủ Nữ Thinh văn, các vị không còn lậu hoặc, đã ly tham, tâm được tịch tịnh, có định tĩnh. Cây Bồ đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Assattha.”

21.

21.

‘‘චිත්තො ච හත්ථාළවකො, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා;

ආයු වස්සසතං තස්ස, ගොතමස්ස යසස්සිනො.

“Citta và Hatthāḷavaka sẽ là các vị Thượng thủ nam cư sĩ hộ độ. Nandamātā và Uttarā sẽ là các vị Thượng thủ nữ cư sĩ hộ độ. Tuổi thọ của đức Gotama danh tiếng ấy sẽ là một trăm năm.”

22.

22.

‘‘ඉදං සුත්වාන වචනං…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Sau khi nghe được lời nói này... (v.v.)... chúng con sẽ được diện kiến Ngài.”

23.

23.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời của Ngài, ta đã làm cho tâm càng thêm tịnh tín. Ta đã phát nguyện thực hành hạnh nguyện cao thượng hơn để làm tròn mười pháp Ba-la-mật.

24.

24.

නගරං බන්ධුමතී නාම, බන්ධුමා නාම ඛත්තියො;

මාතා බන්ධුමතී නාම, විපස්සිස්ස මහෙසිනො.

Thành phố của bậc Đại Sĩ Vipassī tên là Bandhumatī, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Bandhumā, mẫu hậu tên là Bandhumatī.

25.

25.

අට්ඨවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

නන්දො සුනන්දො සිරිමා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống tại gia trong tám ngàn năm. Nanda, Sunanda, và Sirimā là ba tòa lâu đài cao quý.

26.

26.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුදස්සනා නාම සා නාරී, සමවත්තක්ඛන්ධො නාම අත්‍රජො.

Có bốn mươi ba ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh hậu của ngài tên là Sudassanā, và con trai tên là Samavattakkhandha.

27.

27.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đấng Toàn Giác đã xuất gia bằng xe ngựa. Ngài đã tinh tấn thực hành trong trọn vẹn tám tháng.

28.

28.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, විපස්සී ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc tịch tịnh Vipassī, vị Lãnh đạo thế gian, bậc Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân, đã chuyển Pháp luân tại vườn Migadāya (Lộc Uyển).

29.

29.

ඛණ්ඩො ච තිස්සනාමො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අසොකො නාමුපට්ඨාකො, විපස්සිස්ස මහෙසිනො.

Khaṇḍa và vị tên Tissa đã là các vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả của bậc Đại Sĩ Vipassī tên là Asoka.

30.

30.

චන්දා ච චන්දමිත්තා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, පාටලීති පවුච්චති.

Candā và Candamittā đã là các vị Thượng thủ Nữ Thinh văn. Cây Bồ đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Pāṭalī.

31.

31.

පුනබ්බසුමිත්තො නාගො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සිරිමා උත්තරා චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Punabbasumitta và Nāga đã là các vị Thượng thủ nam cư sĩ hộ độ. Sirimā và Uttarā đã là các vị Thượng thủ nữ cư sĩ hộ độ.

32.

32.

අසීතිහත්ථමුබ්බෙධො[Pg.366], විපස්සී ලොකනායකො;

පභා නිද්ධාවති තස්ස, සමන්තා සත්තයොජනෙ.

Đức Vipassī, vị Lãnh đạo thế gian, cao tám mươi hắc tay. Hào quang của Ngài tỏa ra xung quanh trong phạm vi bảy do-tuần.

33.

33.

අසීතිවස්සසහස්සානි, ආයු බුද්ධස්ස තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Vào lúc ấy, tuổi thọ của đức Phật là tám mươi ngàn năm. Trong khi trụ thế lâu như vậy, Ngài đã cứu vớt nhiều chúng sanh.

34.

34.

බහුදෙවමනුස්සානං, බන්ධනා පරිමොචයි;

මග්ගාමග්ගඤ්ච ආචික්ඛි, අවසෙසපුථුජ්ජනෙ.

Ngài đã giải thoát nhiều chư thiên và nhân loại khỏi sự trói buộc. Ngài cũng đã chỉ dạy con đường và không phải con đường cho các phàm nhân còn lại.

35.

35.

ආලොකං දස්සයිත්වාන, දෙසෙත්වා අමතං පදං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi chỉ ra ánh sáng, sau khi thuyết giảng về cảnh giới bất tử, Ngài đã bừng sáng như một khối lửa rồi cùng với các vị Thinh văn nhập Vô Dư Niết-bàn.

36.

36.

ඉද්ධිවරං පුඤ්ඤවරං, ලක්ඛණඤ්ච කුසුමිතං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Thần thông cao quý, phước báu cao quý, và thân tướng nở rộ các hảo tướng, tất cả những thứ ấy đã biến mất. Ôi, tất cả các pháp hữu vi quả là trống rỗng!

37.

37.

විපස්සී ජිනවරො බුද්ධො, සුමිත්තාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, සත්තයොජනමුස්සිතොති.

Đức Phật Vipassī, bậc Toàn Giác cao quý, đã nhập Niết-bàn tại tu viện Sumittārāma. Chính tại nơi ấy, bảo tháp cao quý của Ngài cao đến bảy do-tuần.

විපස්සිස්ස භගවතො වංසො එකූනවීසතිමො.

Phật sử về đức Thế Tôn Vipassī, chương thứ mười chín.

22. සිඛීබුද්ධවංසො

22. Phật sử về đức Phật Sikhī

1.

1.

විපස්සිස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

සිඛිව්හයො ආසි ජිනො, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

Sau thời đức Phật Vipassī, một bậc Chánh Đẳng Giác, bậc Tối Thượng trong loài hai chân, bậc Vô Song, bậc Vô Đối, đấng Toàn Giác tên là Sikhī đã xuất hiện.

2.

2.

මාරසෙනං පමද්දිත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

ධම්මචක්කං පවත්තෙසි, අනුකම්පාය පාණිනං.

Sau khi nhiếp phục quân ma, Ngài đã chứng đắc Vô Thượng Bồ đề. Vì lòng bi mẫn đối với chúng sanh, Ngài đã chuyển Pháp luân.

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, සිඛිම්හි ජිනපුඞ්ගවෙ ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Khi đức Sikhī, bậc Toàn Giác cao tột, chuyển Pháp luân, đã có sự liễu ngộ đầu tiên cho một trăm ngàn ức chúng sanh.

4.

4.

අපරම්පි ධම්මං දෙසෙන්තෙ, ගණසෙට්ඨෙ නරුත්තමෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Vào một dịp khác, khi bậc Tối Thượng Nhân, bậc Trưởng của chúng, đang thuyết Pháp, đã có sự liễu ngộ lần thứ hai cho chín mươi ngàn ức chúng sanh.

5.

5.

යමකපාටිහාරියඤ්ච, දස්සයන්තෙ සදෙවකෙ;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Khi Ngài thể hiện Song thông trong thế giới cùng với chư thiên, đã có sự liễu ngộ lần thứ ba cho tám mươi ngàn ức chúng sanh.

6.

6.

සන්නිපාතා [Pg.367] තයො ආසුං, සිඛිස්සාපි මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Cũng đã có ba lần hội chúng của bậc Đại Sĩ Sikhī, gồm các vị đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế, tâm được tịch tịnh, và bất động.

7.

7.

භික්ඛුසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

අසීතිභික්ඛුසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Lần hội chúng đầu tiên gồm một trăm ngàn vị Tỳ khưu. Lần hội chúng thứ hai gồm tám mươi ngàn vị Tỳ khưu.

8.

8.

සත්තතිභික්ඛුසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

අනුපලිත්තො පදුමංව, තොයම්හි සම්පවඩ්ඪිතං.

Lần hội chúng thứ ba gồm bảy mươi ngàn vị Tỳ khưu. Các vị ấy không bị ô nhiễm, giống như hoa sen lớn lên trong nước mà không dính bùn.

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, අරින්දමො නාම ඛත්තියො;

සම්බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං, අන්නපානෙන තප්පයිං.

Vào lúc ấy, ta là vị vua Sát-đế-lỵ tên là Arindama. Ta đã cúng dường vật thực và thức uống làm cho Tăng chúng, với đức Phật dẫn đầu, được thỏa mãn.

10.

10.

බහුං දුස්සවරං දත්වා, දුස්සකොටිං අනප්පකං;

අලඞ්කතං හත්ථියානං, සම්බුද්ධස්ස අදාසහං.

Sau khi dâng cúng nhiều y phục hảo hạng, vô số hàng triệu y phục, tôi đã dâng cúng cỗ xe voi được trang hoàng đến đức Chánh Đẳng Giác.

11.

11.

හත්ථියානං නිම්මිනිත්වා, කප්පියං උපනාමයිං;

පූරයිං මානසං මය්හං, නිච්චං දළ්හමුපට්ඨිතං.

Sau khi đã đổi cỗ xe voi, tôi đã dâng cúng vật phẩm thích hợp. Tôi đã làm cho tâm ý của tôi được viên mãn, (tâm ý ấy) luôn luôn vững chắc và có mặt.

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සිඛී ලොකග්ගනායකො;

‘‘එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, đức Sikhī, bậc Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian, cũng đã thọ ký cho tôi rằng: ‘Vào kiếp thứ ba mươi mốt kể từ đây, vị này sẽ là một vị Phật.’

13.

13.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘(Vị ấy) sẽ xuất gia từ thành Kapilavatthu khả ái ... (vân vân) ... chúng tôi sẽ được diện kiến vị này.’

14.

14.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời dạy của ngài, tôi đã làm cho tâm được tịnh tín hơn nữa. Tôi đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao thượng hơn để làm viên mãn mười pháp ba-la-mật.

15.

15.

නගරං අරුණවතී නාම, අරුණො නාම ඛත්තියො;

පභාවතී නාම ජනිකා, සිඛිස්සාපි මහෙසිනො.

Thành phố tên là Aruṇavatī, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Aruṇa, người mẹ tên là Pabhāvatī, (đây là song thân) của đức Đại Ẩn Sĩ Sikhī.

16.

16.

සත්තවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුචන්දකො ගිරි වසභො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống trong gia đình bảy ngàn năm. Có ba cung điện cao quý là: Sucandaka, Giri, và Vasabha.

17.

17.

චතුවීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සබ්බකාමා නාම නාරී, අතුලො නාම අත්‍රජො.

Có hai mươi bốn ngàn phụ nữ được trang điểm lộng lẫy. Người vợ tên là Sabbakāmā, người con trai tên là Atula.

18.

18.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අට්ඨමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, bậc Tối Thượng Nhân đã xuất gia bằng cỗ xe voi. Ngài đã thực hành khổ hạnh trong tám tháng.

19.

19.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.368] යාචිතො සන්තො, සිඛී ලොකග්ගනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Được vị Phạm Thiên thỉnh cầu, bậc Thánh Nhân, đức Sikhī, bậc Lãnh Đạo Tối Thượng của thế gian, bậc Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân đã chuyển Pháp luân ở vườn Lộc Uyển.

20.

20.

අභිභූ සම්භවො චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

ඛෙමඞ්කරො නාමුපට්ඨාකො, සිඛිස්සාපි මහෙසිනො.

Abhibhū và Sambhava là hai vị Thượng Thủ Thinh Văn. Vị thị giả tên là Khemaṅkara, (đây là các vị) của đức Đại Ẩn Sĩ Sikhī.

21.

21.

සඛිලා ච පදුමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, පුණ්ඩරීකොති වුච්චති.

Sakhilā và Padumā là hai vị Nữ Thượng Thủ Thinh Văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây xoài trắng (puṇḍarīka).

22.

22.

සිරිවඩ්ඪො ච නන්දො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

චිත්තා චෙව සුගුත්තා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Sirivaḍḍha và Nanda là hai vị Thượng Thủ Hộ Trì. Cittā và Suguttā là hai vị Nữ Thượng Thủ Hộ Trì.

23.

23.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, සත්තතිහත්ථමුග්ගතො;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො.

Vị Phật ấy cao bảy mươi hắc-tay, giống như cột trụ bằng vàng, và có ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại Nhân.

24.

24.

තස්සාපි බ්‍යාමප්පභා කායා, දිවාරත්තිං නිරන්තරං;

දිසොදිසං නිච්ඡරන්ති, තීණියොජනසො පභා.

Hào quang một tầm từ thân của ngài cũng phát ra liên tục ngày và đêm. Ánh sáng ấy tỏa ra khắp mọi phương hướng, xa đến ba do-tuần.

25.

25.

සත්තතිවස්සසහස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Tuổi thọ của vị Đại Ẩn Sĩ ấy là bảy mươi ngàn năm. Trong thời gian ấy, ngài đã cứu độ nhiều chúng sanh.

26.

26.

ධම්මමෙඝං පවස්සෙත්වා, තෙමයිත්වා සදෙවකෙ;

ඛෙමන්තං පාපයිත්වාන, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi ban mưa Pháp, làm cho thế giới cùng với chư Thiên được thấm nhuần, và sau khi đưa họ đến nơi an ổn, ngài cùng với các vị Thinh Văn đã nhập Niết-bàn.

27.

27.

අනුබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නං, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Tám mươi vẻ đẹp phụ và ba mươi hai tướng tốt của bậc Đại Nhân, tất cả những điều ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều là trống rỗng!

28.

28.

සිඛී මුනිවරො බුද්ධො, අස්සාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

Đức Phật Sikhī, bậc Thánh Nhân cao quý, đã nhập Niết-bàn tại tu viện Assārāma. Ngay tại nơi ấy, bảo tháp của ngài cao ba do-tuần.

සිඛිස්ස භගවතො වංසො වීසතිමො.

Phật Sử của đức Thế Tôn Sikhī, chương thứ hai mươi.

23. වෙස්සභූබුද්ධවංසො

23. Phật Sử của đức Phật Vessabhū

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, අසමො අප්පටිපුග්ගලො;

වෙස්සභූ නාම නාමෙන, ලොකෙ උප්පජ්ජි නායකො.

Cũng trong kiếp Maṇḍa ấy, bậc Lãnh Đạo tên là Vessabhū, không ai sánh bằng, không có đối thủ, đã xuất hiện ở thế gian.

2.

2.

ආදිත්තං [Pg.369] වත රාගග්ගි, තණ්හානං විජිතං තදා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

Thế gian lúc bấy giờ bị bốc cháy bởi ngọn lửa tham ái, là vương quốc của ái dục. Giống như con voi chúa phá tan xiềng xích, ngài đã đạt đến sự Giác Ngộ tối thượng.

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, වෙස්සභූලොකනායකෙ;

අසීතිකොටිසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Khi đức Vessabhū, bậc Lãnh Đạo thế gian, chuyển Pháp luân, đã có sự chứng ngộ đầu tiên cho tám trăm tỷ chúng sanh.

4.

4.

පක්කන්තෙ චාරිකං රට්ඨෙ, ලොකජෙට්ඨෙ නරාසභෙ;

සත්තතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Khi bậc Trưởng Thượng của thế gian, bậc Ngưu Vương trong loài người, du hành trong xứ, đã có sự chứng ngộ thứ hai cho bảy trăm tỷ chúng sanh.

5.

5.

මහාදිට්ඨිං විනොදෙන්තො, පාටිහෙරං කරොති සො;

සමාගතා නරමරූ, දසසහස්සී සදෙවකෙ.

Ngài đã thực hiện phép lạ, xua tan tà kiến lớn lao. Chư Thiên và nhân loại từ mười ngàn thế giới cùng với các vị trời đã tụ hội lại.

6.

6.

මහාඅච්ඡරියං දිස්වා, අබ්භුතං ලොමහංසනං;

දෙවා චෙව මනුස්සා ච, බුජ්ඣරෙ සට්ඨිකොටියො.

Sau khi nhìn thấy điều kỳ diệu vĩ đại, chưa từng có, và làm dựng tóc gáy, sáu trăm triệu chư Thiên và nhân loại đã giác ngộ.

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, වෙස්සභුස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có ba cuộc hội họp của các vị A-la-hán, những vị đã diệt tận các lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm an tịnh, và không còn dao động, (đây là các vị) của đức Đại Ẩn Sĩ Vessabhū.

8.

8.

අසීතිභික්ඛුසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

සත්තතිභික්ඛුසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

Cuộc hội họp đầu tiên là của tám mươi ngàn vị Tỳ-kheo. Cuộc hội họp thứ hai là của bảy mươi ngàn vị Tỳ-kheo.

9.

9.

සට්ඨිභික්ඛුසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

ජරාදිභයභීතානං, ඔරසානං මහෙසිනො.

Cuộc hội họp thứ ba là của sáu mươi ngàn vị Tỳ-kheo, những người con của đức Đại Ẩn Sĩ, những vị sợ hãi các hiểm nguy như tuổi già.

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, සුදස්සනො නාම ඛත්තියො;

නිමන්තෙත්වා මහාවීරං, දානං දත්වා මහාරහං;

අන්නපානෙන වත්ථෙන, සසඞ්ඝං ජින පූජයිං.

Vào lúc ấy, ta là vị vua tên Sudassana; sau khi thỉnh mời bậc Đại Hùng, sau khi dâng cúng vật thí vô giá; ta đã cúng dường bậc Toàn Giác cùng với Tăng chúng bằng vật thực, thức uống, và y phục.

11.

11.

තස්ස බුද්ධස්ස අසමස්ස, චක්කං වත්තිතමුත්තමං;

සුත්වාන පණිතං ධම්මං, පබ්බජ්ජමභිරොචයිං.

Sau khi đã nghe Pháp luân tối thượng được chuyển vận và giáo pháp vi diệu của đức Phật vô song ấy, ta đã vô cùng hoan hỷ về sự xuất gia.

12.

12.

මහාදානං පවත්තෙත්වා, රත්තින්දිවමතන්දිතො;

පබ්බජ්ජං ගුණසම්පන්නං, පබ්බජිං ජිනසන්තිකෙ.

Sau khi đã thực hiện đại thí, không mệt mỏi ngày đêm, (nhận thấy) sự xuất gia đầy đủ đức hạnh, ta đã xuất gia ở nơi đức Toàn Giác.

13.

13.

ආචාරගුණසම්පන්නො, වත්තසීලසමාහිතො;

සබ්බඤ්ඤුතං ගවෙසන්තො, රමාමි ජිනසාසනෙ.

Là người đầy đủ đức hạnh và phẩm cách, an trú trong giới và hạnh, trong khi tìm cầu trí tuệ toàn giác, ta hoan hỷ trong giáo pháp của bậc Toàn Giác.

14.

14.

සද්ධාපීතිං උපගන්ත්වා, බුද්ධං වන්දාමි සත්ථරං;

පීති උප්පජ්ජති මය්හං, බොධියායෙව කාරණා.

Sau khi đã đạt đến tín và hỷ, ta đảnh lễ đức Phật là bậc Đạo Sư. Hỷ của ta phát sanh chỉ vì nhân duyên là sự giác ngộ.

15.

15.

අනිවත්තමානසං [Pg.370] ඤත්වා, සම්බුද්ධො එතදබ්‍රවි;

‘‘එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Đức Chánh Đẳng Giác, sau khi biết được tâm không thoái chuyển (của ta), đã nói lời này: ‘Kể từ kiếp này, vào kiếp thứ ba mươi mốt, vị này sẽ trở thành một vị Phật.’

16.

16.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘(Vị ấy) sẽ xuất thân từ thành Kapilavatthu đáng hoan hỷ ... (chúng tôi nguyện) sẽ có mặt trước sự hiện diện của vị này.’

17.

17.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Ta, sau khi nghe lời của vị ấy, đã làm cho tâm càng thêm trong sạch. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao thượng hơn để làm cho viên mãn mười pháp ba-la-mật.

18.

18.

අනොමං නාම නගරං, සුප්පතීතො නාම ඛත්තියො;

මාතා යසවතී නාම, වෙස්සභුස්ස මහෙසිනො.

Thành phố tên là Anoma, vị vua (phụ thân) tên là Suppatīta, mẫu thân tên là Yasavatī, (đó là) của bậc Đại Sĩ Vesabhū.

19.

19.

ඡ ච වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

රුචි සුරුචි රතිවඩ්ඪනො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Và vị ấy đã sống tại gia sáu ngàn năm. Có ba lâu đài tối thượng là: Ruci, Suruci, và Rativaḍḍhana.

20.

20.

අනූනතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුචිත්තා නාම සා නාරී, සුප්පබුද්ධො නාම අත්‍රජො.

Có ba mươi ngàn không thiếu các cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh phi ấy tên là Sucittā, con trai tên là Suppabuddha.

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, සිවිකායාභිනික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm tướng, bậc Tối Thượng Nhân đã xuất gia bằng kiệu. Vị ấy đã thực hành sự tinh tấn trong sáu tháng.

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, වෙස්සභූලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, අරුණාරාමෙ නරුත්තමො.

Là bậc tịch tịnh, được Phạm thiên thỉnh cầu, đức Vesabhū, vị Lãnh Đạo thế gian, bậc Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân, đã chuyển vận Pháp luân tại khu vườn Aruṇā.

23.

23.

සොණො ච උත්තරො චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

උපසන්තො නාමුපට්ඨාකො, වෙස්සභුස්ස මහෙසිනො.

Soṇa và Uttara là các vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Upasanta, (đó là) của bậc Đại Sĩ Vesabhū.

24.

24.

රාමා චෙව සමාලා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාසාලොති වුච්චති.

Rāmā và Samālā là các vị Thượng thủ Nữ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Sāla lớn.

25.

25.

සොත්ථිකො චෙව රම්භො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

ගොතමී සිරිමා චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Sotthika và Rambha là các vị Thượng thủ hộ độ nam. Gotamī và Sirimā là các vị Thượng thủ hộ độ nữ.

26.

26.

සට්ඨිරතනමුබ්බෙධො, හෙමයූපසමූපමො;

කායා නිච්ඡරති රස්මි, රත්තිංව පබ්බතෙ සිඛී.

Ngài cao sáu mươi ratana, tương tự như cột trụ bằng vàng. Hào quang phát ra từ thân của Ngài, giống như ngọn lửa trên núi vào ban đêm.

27.

27.

සට්ඨිවස්සසහස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Tuổi thọ của bậc Đại Sĩ ấy là sáu mươi ngàn năm. Trong khi còn tại thế chừng ấy thời gian, vị ấy đã cứu độ nhiều chúng sanh.

28.

28.

ධම්මං [Pg.371] විත්ථාරිකං කත්වා, විභජිත්වා මහාජනං;

ධම්මනාවං ඨපෙත්වාන, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi làm cho giáo pháp được rộng khắp, sau khi đã phân loại đại chúng, sau khi đã thiết lập con thuyền Pháp, vị ấy cùng với các vị Thinh văn đã nhập Niết-bàn.

29.

29.

දස්සනෙය්‍යං සබ්බජනං, විහාරං ඉරියාපථං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Tất cả chúng sanh đáng chiêm ngưỡng, tịnh xá, và oai nghi, tất cả những thứ ấy đã biến mất. Ôi! Chẳng phải tất cả các pháp hữu vi đều là trống rỗng sao?

30.

30.

වෙස්සභූ ජිනවරො සත්ථා, ඛෙමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Bậc Đạo Sư Vesabhū, bậc Toàn Giác tối thượng, đã nhập Niết-bàn tại khu vườn Khemā. Xá-lợi đã được phân bố rộng rãi ở những nơi này nơi kia.

වෙස්සභුස්ස භගවතො වංසො එකවීසතිමො.

Phật sử của đức Thế Tôn Vesabhū, chương thứ hai mươi mốt.

24. කකුසන්ධබුද්ධවංසො

24. Phật sử của đức Phật Kakusandha

1.

1.

වෙස්සභුස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

කකුසන්ධො නාම නාමෙන, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො.

Sau thời của đức Vesabhū là đức Chánh Đẳng Giác, bậc Tối Thượng trong loài hai chân, danh hiệu là Kakusandha, không thể đo lường, khó tiếp cận.

2.

2.

උග්ඝාටෙත්වා සබ්බභවං, චරියාය පාරමිං ගතො;

සීහොව පඤ්ජරං භෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

Sau khi đã nhổ lên tất cả các cõi hữu, vị ấy đã đến bờ bên kia của các hạnh. Giống như con sư tử phá vỡ lồng, vị ấy đã đạt đến sự giác ngộ tối thượng.

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, කකුසන්ධෙ ලොකනායකෙ;

චත්තාරීසකොටිසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු.

Trong khi đức Kakusandha, vị Lãnh Đạo thế gian, đang chuyển vận Pháp luân, sự thấu triệt giáo pháp đã xảy ra cho bốn mươi ngàn koti (chúng sanh).

4.

4.

අන්තලික්ඛම්හි ආකාසෙ, යමකං කත්වා විකුබ්බනං;

තිංසකොටිසහස්සානං, බොධෙසි දෙවමානුසෙ.

Trên hư không, trên không trung, sau khi thực hiện song thông và các sự biến hóa, Ngài đã làm cho ba mươi ngàn koti chư thiên và nhân loại được giác ngộ.

5.

5.

නරදෙවස්ස යක්ඛස්ස, චතුසච්චප්පකාසනෙ;

ධම්මාභිසමයො තස්ස, ගණනාතො අසඞ්ඛියො.

Trong lúc tuyên thuyết Tứ Diệu Đế cho dạ-xoa Naradeva, sự thấu triệt giáo pháp của (chúng hội) ấy không thể đếm được về mặt số lượng.

6.

6.

කකුසන්ධස්ස භගවතො, එකො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Đã có một cuộc hội họp của đức Thế Tôn Kakusandha, (đó là cuộc hội họp) của các vị đã tận trừ lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm tịch tịnh, và như vậy.

7.

7.

චත්තාලීසසහස්සානං, තදා ආසි සමාගමො;

දන්තභූමිමනුප්පත්තානං, ආසවාරිගණක්ඛයා.

Vào lúc ấy, đã có cuộc hội họp của bốn mươi ngàn vị đã đạt đến trạng thái được điều phục do sự đoạn tận của nhóm kẻ thù là các lậu hoặc.

8.

8.

අහං තෙන සමයෙන, ඛෙමො නාමාසි ඛත්තියො;

තථාගතෙ ජිනපුත්තෙ, දානං දත්වා අනප්පකං.

Vào thời ấy, ta là vị vua dòng Sát-đế-lợi tên là Khema. Sau khi đã dâng cúng vật thí không thể kể xiết đến đấng Như Lai và các vị con của đấng Chiến Thắng,

9.

9.

පත්තඤ්ච චීවරං දත්වා, අඤ්ජනං මධුලට්ඨිකං;

ඉමෙතං පත්ථිතං සබ්බං, පටියාදෙමි වරං වරං.

sau khi đã dâng cúng bình bát và y phục, thuốc nhỏ mắt và bánh mật ong, ta đã sắm sửa tất cả những vật dụng cao quý, tuyệt vời này là những thứ được mong mỏi.

10.

10.

සොපි [Pg.372] මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, කකුසන්ධො විනායකො;

‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, đấng Kakusandha, bậc Lãnh Đạo, đã thọ ký cho ta rằng: ‘Trong kiếp hiền thiện này, vị này sẽ thành một vị Phật.’

11.

11.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Vị ấy sẽ từ bỏ thành Kapilavatthu khả ái ... v.v... chúng tôi sẽ được diện kiến vị này.’

12.

12.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe lời nói của vị ấy, ta đã làm cho tâm được tịnh tín hơn nữa. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao thượng hơn để làm viên mãn mười pháp ba-la-mật.

13.

13.

නගරං ඛෙමාවතී නාම, ඛෙමො නාමාසහං තදා;

සබ්බඤ්ඤුතං ගවෙසන්තො, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

Kinh thành tên là Khemāvatī, khi ấy ta có tên là Khema. Trong khi tìm cầu quả vị Nhất thiết trí, ta đã xuất gia ở nơi vị ấy.

14.

14.

බ්‍රාහ්මණො අග්ගිදත්තො ච, ආසි බුද්ධස්ස සො පිතා;

විසාඛා නාම ජනිකා, කකුසන්ධස්ස සත්ථුනො.

Vị Bà-la-môn Aggidatta là phụ thân của vị Phật ấy, và thân mẫu tên là Visākhā, của đấng Kakusandha, bậc Đạo Sư.

15.

15.

වසතෙ තත්ථ ඛෙමෙ පුරෙ, සම්බුද්ධස්ස මහාකුලං;

නරානං පවරං සෙට්ඨං, ජාතිමන්තං මහායසං.

Vào lúc ấy, ở tại kinh thành Khemā, dòng dõi cao quý của đấng Chánh Đẳng Giác đã sinh sống ở đấy, là dòng dõi cao quý nhất, ưu việt nhất giữa loài người, có dòng dõi và danh tiếng lẫy lừng.

16.

16.

චතුවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

කාම -කාමවණ්ණ-කාමසුද්ධිනාමා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống và trị vì tại gia trong bốn ngàn năm. Có ba tòa lâu đài tuyệt hảo tên là Kāma, Kāmavaṇṇa, và Kāmasuddhi.

17.

17.

සමතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

රොචිනී නාම සා නාරී, උත්තරො නාම අත්‍රජො.

Có ba mươi ngàn vị nữ nhân được trang điểm lộng lẫy. Vị phu nhân của ngài tên là Rocinī, người con trai tên là Uttara.

18.

18.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đấng Chiến Thắng đã ra đi bằng cỗ xe ngựa. Ngài đã thực hành khổ hạnh trong suốt tám tháng không thiếu.

19.

19.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, කකුසන්ධො විනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Được vị Phạm thiên thỉnh cầu, đấng Kakusandha, bậc Lãnh Đạo, bậc Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân, đã chuyển vận bánh xe (Pháp) ở tại vườn Lộc Uyển.

20.

20.

විධුරො ච සඤ්ජීවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

බුද්ධිජො නාමුපට්ඨාකො, කකුසන්ධස්ස සත්ථුනො.

Vidhura và Sañjīva là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Buddhija của đấng Kakusandha, bậc Đạo Sư.

21.

21.

සාමා ච චම්පානාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, සිරීසොති පවුච්චති.

Sāmā và Campā là hai vị nữ Thượng thủ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đấng Thế Tôn ấy được gọi là cây Sirīsa (cây bồ kết).

22.

22.

අච්චුතො ච සුමනො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

නන්දා චෙව සුනන්දා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Accuta và Sumana là hai vị nam Thượng thủ hộ độ. Nandā và Sunandā là hai vị nữ Thượng thủ hộ độ.

23.

23.

චත්තාලීසරතනානි[Pg.373], අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

කනකප්පභා නිච්ඡරති, සමන්තා දසයොජනං.

Bậc Đại ẩn sĩ cao bốn mươi ratana (thước tay). Hào quang màu vàng ròng của ngài luôn tỏa ra xung quanh mười do-tuần.

24.

24.

චත්තාලීසවස්සසහස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Tuổi thọ của bậc Đại sĩ ấy là bốn mươi ngàn năm. Trong khi sống lâu đến như vậy, vị ấy đã cứu độ nhiều chúng sanh.

25.

25.

ධම්මාපණං පසාරෙත්වා, නරනාරීනං සදෙවකෙ;

නදිත්වා සීහනාදංව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi đã mở ra gian hàng Pháp cho nam và nữ ở thế giới có chư Thiên, sau khi đã rống lên tiếng rống của sư tử, vị ấy cùng với các vị Thinh văn đã nhập Niết-bàn.

26.

26.

අට්ඨඞ්ගවචනසම්පන්නො, අච්ඡිද්දානි නිරන්තරං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Vị ấy, người có lời nói gồm đủ tám chi phần, và các vị kia, những người có giới hạnh không gián đoạn, không tỳ vết. Tất cả những điều ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi là trống không!

27.

27.

කකුසන්ධො ජිනවරො, ඛෙමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, ගාවුතං නභමුග්ගතොති.

Đấng Kakusandha, bậc Chiến Thắng cao cả, đã nhập Niết-bàn ở tại Khemārāma. Ngay tại nơi ấy, bảo tháp cao quý của ngài đã vươn lên không trung một gāvuta.

කකුසන්ධස්ස භගවතො වංසො ද්වාවීසතිමො.

Phẩm thứ hai mươi hai, Phật Sử của đấng Thế Tôn Kakusandha.

25. කොණාගමනබුද්ධවංසො

25. Phật Sử của đức Phật Koṇāgamana

1.

1.

කකුසන්ධස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

කොණාගමනො නාම ජිනො, ලොකජෙට්ඨො නරාසභො.

Sau thời của đấng Kakusandha là đấng Chánh Đẳng Giác, bậc Tối Thượng trong loài hai chân, đấng Chiến Thắng tên là Koṇāgamana, bậc Trưởng Thượng trong thế gian, bậc Ngưu Vương trong loài người.

2.

2.

දසධම්මෙ පූරයිත්වාන, කන්තාරං සමතික්කමි;

පවාහිය මලං සබ්බං, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

Sau khi đã làm viên mãn mười pháp (ba-la-mật), ngài đã vượt qua vùng hoang vu (của sự hiện hữu). Sau khi đã tẩy sạch tất cả các cấu uế, ngài đã đạt đến sự Giác Ngộ tối thượng.

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, කොණාගමනනායකෙ;

තිංසකොටිසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Khi bậc Lãnh Đạo Koṇāgamana chuyển vận bánh xe Pháp, sự thấu triệt đầu tiên đã xảy ra cho ba mươi ngàn koṭi (chúng sanh).

4.

4.

පාටිහීරං කරොන්තෙ ච, පරවාදප්පමද්දනෙ;

වීසතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Và trong khi thực hiện phép lạ và trong khi nhiếp phục các tà thuyết, sự thấu triệt lần thứ hai đã xảy ra cho hai mươi ngàn koṭi (chúng sanh).

5.

5.

තතො විකුබ්බනං කත්වා, ජිනො දෙවපුරං ගතො;

වසතෙ තත්ථ සම්බුද්ධො, සිලාය පණ්ඩුකම්බලෙ.

Sau đó, sau khi đã thực hiện sự biến hóa, đấng Chiến Thắng đã đi đến thành phố của chư Thiên. Ở đấy, đấng Chánh Đẳng Giác đã ngự trên phiến đá Paṇḍukambala.

6.

6.

පකරණෙ සත්ත දෙසෙන්තො, වස්සං වසති සො මුනි;

දසකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Trong khi thuyết giảng bảy bộ luận, bậc ẩn sĩ ấy đã an trú qua mùa mưa. Sự thấu triệt lần thứ ba đã xảy ra cho mười ngàn koṭi (chúng sanh).

7.

7.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, එකො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Cũng vậy, đã có một lần hội chúng của vị Thiên-trung-Thiên ấy, gồm các vị đã đoạn trừ các lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm an tịnh, và vững vàng.

8.

8.

තිංසභික්ඛුසහස්සානං[Pg.374], තදා ආසි සමාගමො;

ඔඝානමතික්කන්තානං, භිජ්ජිතානඤ්ච මච්චුයා.

Vào lúc ấy, đã có một lần hội chúng của ba mươi ngàn vị tỳ-khưu, là những vị đã vượt qua các dòng bộc lưu và đã phá tan thần chết.

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, පබ්බතො නාම ඛත්තියො;

මිත්තාමච්චෙහි සම්පන්නො, අනන්තබලවාහනො.

Vào thời ấy, ta là vị vua Sát-đế-lợi tên Pabbata, có đầy đủ bạn bè và các quan, cùng binh lực và xe cộ vô lượng.

10.

10.

සම්බුද්ධදස්සනං ගන්ත්වා, සුත්වා ධම්මමනුත්තරං;

නිමන්තෙත්වා සජිනසඞ්ඝං, දානං දත්වා යදිච්ඡකං.

Ta đã đi đến để diện kiến bậc Chánh Đẳng Giác, sau khi nghe được Chánh pháp vô thượng, đã thỉnh mời đức Phật và chúng Tăng, rồi thực hiện việc bố thí theo như ý muốn.

11.

11.

පට්ටුණ්ණං චීනපට්ටඤ්ච, කොසෙය්‍යං කම්බලම්පි ච;

සොවණ්ණපාදුකඤ්චෙව, අදාසිං සත්ථුසාවකෙ.

Ta đã dâng cúng đến bậc Đạo Sư và các vị Thinh văn các loại vải từ xứ Paṭṭuṇṇa và xứ Cīna, vải lụa, và cả vải len dạ, cùng với đôi dép bằng vàng.

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, sau khi ngồi xuống giữa chúng Tăng, đã thọ ký cho ta rằng: “Trong kiếp hiền thiện này, vị này sẽ trở thành một vị Phật.”

13.

13.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“Vị ấy sẽ xuất gia từ thành Kapilavatthu khả ái …(vân vân)… chúng tôi sẽ được diện kiến vị này.”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Sau khi nghe được lời nói của vị ấy, ta đã làm cho tâm được tịnh tín hơn nữa. Ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao thượng hơn để làm viên mãn mười pháp ba-la-mật.

15.

15.

සබ්බඤ්ඤුතං ගවෙසන්තො, දානං දත්වා නරුත්තමෙ;

ඔහායාහං මහාරජ්ජං, පබ්බජිං ජිනසන්තිකෙ.

Trong khi tìm cầu quả vị Nhất thiết trí, ta đã thực hiện việc bố thí đến bậc Tối Thắng trong loài người, ta đã từ bỏ vương quốc to lớn rồi xuất gia ở nơi sự hiện diện của bậc Chiến Thắng.

16.

16.

නගරං සොභවතී නාම, සොභො නාමාසි ඛත්තියො;

වසතෙ තත්ථ නගරෙ, සම්බුද්ධස්ස මහාකුලං.

Kinh thành có tên là Sobhavatī, vị vua Sát-đế-lợi tên là Sobha. Đại gia tộc của bậc Chánh Đẳng Giác đã sinh sống ở tại kinh thành ấy.

17.

17.

බ්‍රාහ්මණො යඤ්ඤදත්තො ච, ආසි බුද්ධස්ස සො පිතා;

උත්තරා නාම ජනිකා, කොණාගමනස්ස සත්ථුනො.

Vị Bà-la-môn tên là Yaññadatta chính là phụ thân của đức Phật, còn mẫu thân tên là Uttarā, của bậc Đạo Sư Koṇāgamana.

18.

18.

තීණි වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

තුසිතසන්තුසිතසන්තුට්ඨා, තයො පාසාදමුත්තමා.

Vị ấy đã sống và cai quản tại gia trong ba mươi ngàn năm. Có ba tòa lâu đài cao quý là Tusita, Santusita, và Santuṭṭha.

19.

19.

අනූනසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

රුචිගත්තා නාම නාරී, සත්ථවාහො නාම අත්‍රජො.

Có mười sáu ngàn vị cung nữ được trang điểm xinh đẹp không thiếu sót. Vị chánh phi tên là Rucigattā, người con trai tên là Satthavāha.

20.

20.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Bậc Tối Thắng trong loài người, sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng phương tiện voi. Vị ấy đã thực hành khổ hạnh trong suốt sáu tháng.

21.

21.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.375] යාචිතො සන්තො, කොණාගමනනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Bậc Đại Hùng, bậc Tối Thắng trong loài người, đấng Lãnh Đạo Koṇāgamana, là bậc trầm lặng, sau khi được vị Phạm thiên thỉnh cầu, đã chuyển vận bánh xe (Pháp) ở tại vườn Lộc Uyển.

22.

22.

භිය්‍යසො උත්තරො නාම, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සොත්ථිජො නාමුපට්ඨාකො, කොණාගමනස්ස සත්ථුනො.

Bhiyyasa và Uttara là các vị Thinh văn hàng đầu. Vị thị giả của bậc Đạo Sư Koṇāgamana tên là Sotthija.

23.

23.

සමුද්දා උත්තරා චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, උදුම්බරොති පවුච්චති.

Samuddā và Uttarā là các vị nữ Thinh văn hàng đầu. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây sung (udumbara).

24.

24.

උග්ගො ච සොමදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සීවලා චෙව සාමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Ugga và Somadeva là các nam thí chủ hộ độ hàng đầu. Sīvalā và Sāmā là các nữ thí chủ hộ độ hàng đầu.

25.

25.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, තිංසහත්ථසමුග්ගතො;

උක්කාමුඛෙ යථා කම්බු, එවං රංසීහි මණ්ඩිතො.

Vị Phật ấy có thân hình cao ba mươi hắc-tay. Vị ấy được trang hoàng bởi các tia sáng, giống như vàng ròng ở trong miệng lò.

26.

26.

තිංසවස්සසහස්සානි, ආයු බුද්ධස්ස තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Tuổi thọ của đức Phật vào lúc bấy giờ là ba mươi ngàn năm. Trong khi còn tại thế trong khoảng thời gian ấy, vị ấy đã cứu độ nhiều chúng sanh.

27.

27.

ධම්මචෙතිං සමුස්සෙත්වා, ධම්මදුස්සවිභූසිතං;

ධම්මපුප්ඵගුළං කත්වා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi dựng lên bảo tháp Chánh pháp, được trang hoàng bằng tấm vải Chánh pháp, sau khi kết tràng hoa Chánh pháp, vị ấy cùng với các vị Thinh văn đã tịch diệt Niết-bàn.

28.

28.

මහාවිලාසො තස්ස ජනො, සිරිධම්මප්පකාසනො;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Chúng Thinh văn của vị ấy có sự huy hoàng to lớn, bậc Tuyên thuyết Chánh pháp cao quý, tất cả những điều ấy đã biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi là trống rỗng!

29.

29.

කොණාගමනො සම්බුද්ධො, පබ්බතාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

Bậc Chánh Đẳng Giác Koṇāgamana đã tịch diệt Niết-bàn ở tại tu viện Pabbatārāma. Xá-lợi của ngài đã được phân bố rộng rãi ở tại các nơi này nơi kia.

කොණාගමනස්ස භගවතො වංසො තෙවීසතිමො.

Dòng dõi của đức Thế Tôn Koṇāgamana, chương thứ hai mươi ba.

26. කස්සපබුද්ධවංසො

26. Phật Sử của đức Phật Kassapa

1.

1.

කොණාගමනස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

කස්සපො නාම ගොත්තෙන, ධම්මරාජා පභඞ්කරො.

Sau thời của đức Phật Koṇāgamana, bậc Chánh Đẳng Giác, đấng Tối Thắng trong loài hai chân, có tên theo dòng tộc là Kassapa, là bậc Pháp Vương, là đấng tạo ra ánh sáng (đã xuất hiện).

2.

2.

සඤ්ඡඩ්ඩිතං කුලමූලං, බහ්වන්නපානභොජනං;

දත්වාන යාචකෙ දානං, පූරයිත්වාන මානසං;

උසභොව ආළකං භෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

Sau khi từ bỏ gốc rễ gia tộc, sau khi bố thí nhiều thức ăn, thức uống, và vật thực đến những người xin, sau khi làm cho tâm được viên mãn, giống như con bò mộng phá vỡ chuồng, vị ấy đã chứng đắc quả vị Chánh Đẳng Giác vô thượng.

3.

3.

ධම්මචක්කං [Pg.376] පවත්තෙන්තෙ, කස්සපෙ ලොකනායකෙ;

වීසකොටිසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

Khi đức Kassapa, bậc Lãnh Đạo thế gian, chuyển vận bánh xe Pháp, đã có sự thấu ngộ đầu tiên cho hai mươi ngàn ức (chư thiên và nhân loại).

4.

4.

චතුමාසං යදා බුද්ධො, ලොකෙ චරති චාරිකං;

දසකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

Khi đức Phật du hành trong thế gian trong bốn tháng, đã có sự thấu ngộ lần thứ hai cho mười ngàn ức (chư thiên và nhân loại).

5.

5.

යමකං විකුබ්බනං කත්වා, ඤාණධාතුං පකිත්තයි;

පඤ්චකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

Sau khi thực hiện phép lạ song thông và tuyên thuyết về giới của trí tuệ, đã có sự thấu ngộ lần thứ ba cho năm ngàn ức (chư thiên và nhân loại).

6.

6.

සුධම්මා දෙවපුරෙ රම්මෙ, තත්ථ ධම්මං පකිත්තයි;

තීණිකොටිසහස්සානං, දෙවානං බොධයී ජිනො.

Ở tại Sudhammā trong thành phố của chư thiên khả ái, bậc Chiến Thắng đã thuyết giảng Chánh pháp ở nơi ấy và đã làm giác ngộ cho ba ngàn ức chư thiên.

7.

7.

නරදෙවස්ස යක්ඛස්ස, අපරෙ ධම්මදෙසනෙ;

එතෙසානං අභිසමයා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

Vào một lần khác, trong buổi thuyết Pháp cho dạ-xoa Naradeva, sự thấu ngộ của những vị đã đến là không thể đếm được bằng cách tính toán.

8.

8.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, එකො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

Vị trời của các trời ấy (Đức Phật Kassapa) cũng chỉ có một lần hội họp của các vị A-la-hán đã đoạn tận lậu hoặc, không còn cấu uế, có tâm tịch tịnh, và vững vàng.

9.

9.

වීසභික්ඛුසහස්සානං, තදා ආසි සමාගමො;

අතික්කන්තභවන්තානං, හිරිසීලෙන තාදිනං.

Khi ấy, đã có cuộc hội họp của hai mươi ngàn vị Tỳ-khưu, là những bậc đã vượt qua các cõi hữu, vững vàng trong tàm và giới.

10.

10.

අහං තදා මාණවකො, ජොතිපාලොති විස්සුතො;

අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ.

Khi ấy, ta là một thanh niên nổi tiếng với tên gọi Jotipāla, là người tụng đọc và ghi nhớ các câu chú, thông suốt ba bộ kinh Vệ-đà.

11.

11.

ලක්ඛණෙ ඉතිහාසෙ ච, සධම්මෙ පාරමිං ගතො;

භූමන්තලික්ඛකුසලො, කතවිජ්ජො අනාවයො.

Ta đã đạt đến sự thông suốt trong tướng thuật, cổ sử, và trong chánh pháp (của dòng dõi mình); thiện xảo về địa lý và thiên văn, đã hoàn tất học thuật, không còn thiếu sót.

12.

12.

කස්සපස්ස භගවතො, ඝටිකාරො නාමුපට්ඨාකො;

සගාරවො සප්පතිස්සො, නිබ්බුතො තතියෙ ඵලෙ.

Có người thị giả của Đức Thế Tôn Kassapa tên là Ghaṭikāra, là người có lòng tôn kính, biết vâng lời, đã tịch tịnh với quả vị thứ ba.

13.

13.

ආදාය මං ඝටීකාරො, උපගඤ්ඡි කස්සපං ජිනං;

තස්ස ධම්මං සුණිත්වාන, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

Ghaṭikāra đã dẫn ta đến yết kiến Đức Phật Kassapa, bậc Chiến Thắng. Sau khi nghe pháp của Ngài, ta đã xuất gia nơi Ngài.

14.

14.

ආරද්ධවීරියො හුත්වා, වත්තාවත්තෙසු කොවිදො;

න ක්වචි පරිහායාමි, පූරෙසිං ජිනසාසනං.

Trở thành người tinh tấn, thiện xảo trong các phận sự lớn nhỏ, ta không hề suy giảm ở bất cứ đâu và đã làm viên mãn giáo pháp của bậc Chiến Thắng.

15.

15.

යාවතා බුද්ධභණිතං, නවඞ්ගං ජිනසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

Sau khi đã học hỏi tất cả giáo pháp chín chi phần của bậc Chiến Thắng, bao nhiêu lời Phật dạy, ta đã làm rạng rỡ giáo pháp của bậc Chiến Thắng.

16.

16.

මම අච්ඡරියං දිස්වා, සොපි බුද්ධො වියාකරි;

‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

Vị Phật ấy, sau khi thấy được điều kỳ diệu của ta, cũng đã thọ ký rằng: ‘Trong kiếp hiền thiện này, vị này sẽ thành Phật.’

17.

17.

‘‘අහු [Pg.377] කපිලව්හයා රම්මා, නික්ඛමිත්වා තථාගතො;

පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං.

‘Bậc Như Lai, sau khi xuất gia từ thành Kapilavatthu khả ái, sẽ nỗ lực tinh cần và thực hành khổ hạnh.’

18.

18.

‘‘අජපාලරුක්ඛමූලෙ, නිසීදිත්වා තථාගතො;

තත්ථ පායාසං පග්ගය්හ, නෙරඤ්ජරමුපෙහිති.

‘Bậc Như Lai sẽ ngự tọa tại cội cây Ajapāla, tại đó, sau khi nhận món cháo sữa, Ngài sẽ đi đến sông Nerañjarā.’

19.

19.

‘‘නෙරඤ්ජරාය තීරම්හි, පායාසං පරිභුඤ්ජිය;

පටියත්තවරමග්ගෙන, බොධිමූලමුපෙහිති.

‘Tại bờ sông Nerañjarā, sau khi thọ dụng món cháo sữa, Ngài sẽ đi đến cội Bồ-đề theo con đường thù thắng đã được dọn sẵn.’

20.

20.

‘‘තතො පදක්ඛිණං කත්වා, බොධිමණ්ඩං අනුත්තරො;

අපරාජිතට්ඨානම්හි, බොධිපල්ලඞ්කමුත්තමෙ;

පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

‘Sau đó, bậc Vô Thượng, Đại Danh Vọng, sau khi đi nhiễu bên phải quanh Bồ-đề đoàn, sẽ ngự tọa kiết-già trên tòa Bồ-đề tối thượng tại nơi bất bại, và sẽ giác ngộ.’

21.

21.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

‘Mẹ ruột của vị này sẽ có tên là Māyā, cha sẽ có tên là Suddhodana, và vị này sẽ là Gotama.’

22.

22.

‘‘අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

‘Kolita và Upatissa, những vị không còn lậu hoặc, đã ly tham, có tâm tịch tịnh, định tĩnh, sẽ là các vị Thượng thủ Thinh văn.’

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

‘Người thị giả tên là Ānanda sẽ hầu hạ vị Chiến Thắng này.’

23.

23.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

අනාසවා සන්තචිත්තා, වීතරාගා සමාහිතා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

‘Khemā và Uppalavaṇṇā sẽ là các vị Thượng thủ Nữ Thinh văn, là những vị không còn lậu hoặc, tâm tịch tịnh, đã ly tham, định tĩnh. Cây Bồ-đề của Đức Thế Tôn ấy được gọi là cây Assattha.’

24.

24.

‘‘චිත්තො හත්ථාළවකො ච, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා’’.

‘Citta và Hatthāḷavaka sẽ là các vị Thượng thủ nam cư sĩ hộ độ; Nandamātā và Uttarā sẽ là các vị Thượng thủ nữ cư sĩ hộ độ.’

25.

25.

ඉදං සුත්වාන වචනං, අස්සමස්ස මහෙසිනො;

ආමොදිතා නරමරූ, බුද්ධබීජං කිර අයං.

Sau khi nghe lời này của bậc Đại Sĩ vô song, người và trời vui mừng hoan hỷ: ‘Vị này quả thật là mầm mống Phật.’

26.

26.

උක්කුට්ඨිසද්දා පවත්තන්ති, අප්ඵොටෙන්ති හසන්ති ච;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, දසසහස්සී සදෙවකා.

Những tiếng reo hò vang lên, họ vỗ tay và tươi cười. Chúng sinh trong mười ngàn thế giới cùng với chư thiên chắp tay và đảnh lễ.

27.

27.

‘‘යදිමස්ස ලොකනාථස්ස, විරජ්ඣිස්සාම සාසනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.

‘Nếu chúng tôi bỏ lỡ giáo pháp của bậc Lãnh Đạo Thế Gian này, thì trong thời vị lai, chúng tôi sẽ được diện kiến vị này.’

28.

28.

‘‘යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා, පටිතිත්ථං විරජ්ඣිය;

හෙට්ඨා තිත්ථෙ ගහෙත්වාන, උත්තරන්ති මහානදිං.

‘Giống như những người đang vượt sông, khi bỏ lỡ bến nước đối diện, bèn lấy bến nước ở phía dưới để vượt qua dòng sông lớn.’

29.

29.

‘‘එවමෙව [Pg.378] මයං සබ්බෙ, යදි මුඤ්චාමිමං ජිනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

‘Cũng như thế, nếu tất cả chúng tôi bỏ lỡ vị Chiến Thắng này, thì trong thời vị lai, chúng tôi sẽ được diện kiến vị này.’

30.

30.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

Nghe lời của Ngài, ta lại càng làm cho tâm tịnh tín hơn nữa; ta đã quyết tâm thực hành hạnh nguyện cao hơn để làm viên mãn mười pháp ba-la-mật.

31.

31.

එවමහං සංසරිත්වා, පරිවජ්ජෙන්තො අනාචරං;

දුක්කරඤ්ච කතං මය්හං, බොධියායෙව කාරණා.

Như vậy, ta đã luân hồi, trong khi tránh xa những hành vi không đúng đắn, và việc khó làm đã được ta thực hiện chỉ vì mục đích giác ngộ.

32.

32.

නගරං බාරාණසී නාම, කිකී නාමාසි ඛත්තියො;

වසතෙ තත්ථ නගරෙ, සම්බුද්ධස්ස මහාකුලං.

Kinh thành tên là Bārāṇasī, vị vua Sát-đế-lỵ tên là Kiki. Trong kinh thành ấy, dòng tộc vĩ đại của bậc Chánh Đẳng Giác trú ngụ.

33.

33.

බ්‍රාහ්මණො බ්‍රහ්මදත්තොව, ආසි බුද්ධස්ස සො පිතා;

ධනවතී නාම ජනිකා, කස්සපස්ස මහෙසිනො.

Vị Bà-la-môn Brahmadatta là cha của Đức Phật ấy, bậc Đại Sĩ Kassapa; mẹ của Ngài tên là Dhanavatī.

34.

34.

දුවෙ වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

හංසො යසො සිරිනන්දො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Ngài đã sống và cai quản tại gia trong hai ngàn năm. Haṃsa, Yasa, và Sirinanda là ba cung điện tối thượng.

35.

35.

තිසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුනන්දා නාම සා නාරී, විජිතසෙනො නාම අත්‍රජො.

Có bốn mươi tám ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy. Vị chánh phi tên là Sunandā, và con trai tên là Vijitasena.

36.

36.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

Bậc Tối Thượng Nhân, sau khi thấy bốn điềm báo, đã xuất gia bằng cung điện. Ngài đã thực hành tinh cần trong bảy ngày.

37.

37.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, කස්සපො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Tịch Tĩnh, đức Kassapa, bậc Lãnh Đạo thế gian, bậc Đại Hùng, bậc Tối Thượng Nhân, đã chuyển Pháp luân tại Vườn Lộc Uyển.

38.

38.

තිස්සො ච භාරද්වාජො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සබ්බමිත්තො නාමුපට්ඨාකො, කස්සපස්ස මහෙසිනො.

Tissa và Bhāradvāja đã là hai vị Thượng thủ Thinh văn. Vị thị giả tên là Sabbamitta của đức Kassapa, bậc Đại Sĩ.

39.

39.

අනුළා උරුවෙළා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, නිග්‍රොධොති පවුච්චති.

Anuḷā và Uruveḷā đã là hai vị Thượng thủ Nữ Thinh văn. Cây Bồ-đề của đức Thế Tôn ấy được gọi là cây đa.

40.

40.

සුමඞ්ගලො ඝටිකාරො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

විචිතසෙනා භද්දා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

Sumaṅgala và Ghaṭikāra đã là hai vị Thượng thủ nam hộ độ. Vicitasenā và Bhaddā đã là hai vị Thượng thủ nữ hộ độ.

41.

41.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, වීසතිරතනුග්ගතො;

විජ්ජුලට්ඨීව ආකාසෙ, චන්දොව ගහපූරිතො.

Đức Phật ấy, về chiều cao, thân cao hai mươi hắc tay, tỏa sáng trên bầu trời như một tia chớp, như mặt trăng được các vì sao vây quanh.

42.

42.

වීසතිවස්සසහස්සානි[Pg.379], ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Tuổi thọ của bậc Đại Sĩ ấy là hai mươi ngàn năm. Trong khi trụ thế lâu như vậy, Ngài đã cứu vớt nhiều chúng sanh.

43.

43.

ධම්මතළාකං මාපයිත්වා, සීලං දත්වා විලෙපනං;

ධම්මදුස්සං නිවාසෙත්වා, ධම්මමාලං විභජ්ජිය.

Sau khi tạo ra hồ Pháp, ban cho giới hạnh như hương liệu thoa, cho mặc y phục Pháp, và phân phát vòng hoa Pháp.

44.

44.

ධම්මවිමලමාදාසං, ඨපයිත්වා මහාජනෙ;

කෙචි නිබ්බානං පත්ථෙන්තා, පස්සන්තු මෙ අලඞ්කරං.

Sau khi đặt ra tấm gương Pháp không tỳ vết cho đại chúng, (Ngài nói): 'Những ai mong cầu Niết-bàn, hãy nhìn xem vật trang sức của ta.'

45.

45.

සීලකඤ්චුකං දත්වාන, ඣානකවචවම්මිතං;

ධම්මචම්මං පාරුපිත්වා, දත්වා සන්නාහමුත්තමං.

Sau khi ban cho chiếc áo giới hạnh và áo giáp thiền định, cho khoác lên tấm da Pháp, và ban cho bộ chiến giáp tối thượng.

46.

46.

සතිඵලකං දත්වාන, තිඛිණඤාණකුන්තිමං;

ධම්මඛග්ගවරං දත්වා, සීලසංසග්ගමද්දනං.

Sau khi ban cho chiếc khiên niệm, ngọn giáo trí tuệ sắc bén, thanh gươm Pháp tối thượng, và giới hạnh có khả năng dẹp tan sự vướng mắc.

47.

47.

තෙවිජ්ජාභූසනං දත්වාන, ආවෙළං චතුරො ඵලෙ;

ඡළභිඤ්ඤාභරණං දත්වා, ධම්මපුප්ඵපිළන්ධනං.

Sau khi ban cho vật trang sức tam minh, lấy bốn Thánh quả làm hoa tai, ban cho vật trang sức lục thông, và vật trang sức hoa Pháp.

48.

48.

සද්ධම්මපණ්ඩරච්ඡත්තං, දත්වා පාපනිවාරණං;

මාපයිත්වාභයං පුප්ඵං, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

Sau khi ban cho chiếc lọng trắng Chánh pháp có khả năng ngăn ngừa điều ác, và tạo ra bông hoa vô úy, Ngài cùng với các Thinh văn đã nhập Niết-bàn.

49.

49.

එසො හි සම්මාසම්බුද්ධො, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො;

එසො හි ධම්මරතනො, ස්වාක්ඛාතො එහිපස්සිකො.

Vị Chánh Đẳng Giác này, không thể đo lường, khó tiếp cận; Pháp bảo này, được khéo thuyết, có đặc tính đến để thấy.

50.

50.

එසො හි සඞ්ඝරතනො, සුප්පටිපන්නො අනුත්තරො;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

Tăng bảo này, khéo hành trì, vô thượng. Tất cả những điều ấy đã biến mất. Chẳng phải tất cả các pháp hữu vi đều trống rỗng sao?

51.

51.

මහාකස්සපො ජිනො සත්ථා, සෙතබ්‍යාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, යොජනුබ්බෙධමුග්ගතොති.

Bậc Đạo Sư, bậc Chiến Thắng, đức Đại Kassapa đã nhập Niết-bàn tại tu viện Setabyā. Chính tại nơi đó, bảo tháp của bậc Chiến Thắng cao một do-tuần.

කස්සපස්ස භගවතො වංසො චතුවීසතිමො.

Thiên truyện thứ hai mươi bốn về đức Thế Tôn Kassapa.

27. ගොතමබුද්ධවංසො

27. Thiên truyện về đức Phật Gotama

1.

1.

අහමෙතරහි සම්බුද්ධො, ගොතමො සක්‍යවඩ්ඪනො;

පධානං පදහිත්වාන, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

Bây giờ, Ta là bậc Chánh Đẳng Giác, tên Gotama, người làm tăng trưởng dòng Sakya. Sau khi đã nỗ lực tinh tấn, Ta đã đạt đến sự giác ngộ tối thượng.

2.

2.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.380] යාචිතො සන්තො, ධම්මචක්කං පවත්තයිං;

අට්ඨාරසන්නං කොටීනං, පඨමාභිසමයො අහු.

Được Phạm thiên thỉnh cầu, bậc Tịch Tĩnh, Ta đã chuyển Pháp luân. Khi ấy, sự chứng ngộ đầu tiên đã xảy ra cho mười tám koṭi chúng sanh.

3.

3.

තතො පරඤ්ච දෙසෙන්තෙ, නරදෙවසමාගමෙ;

ගණනාය න වත්තබ්බො, දුතියාභිසමයො අහු.

Sau đó nữa, khi Ta thuyết giảng trong cuộc hội họp của người và trời, sự chứng ngộ thứ hai đã xảy ra cho vô số chúng sanh, không thể nói bằng số đếm.

4.

4.

ඉධෙවාහං එතරහි, ඔවදිං මම අත්‍රජං;

ගණනාය න වත්තබ්බො, තතියාභිසමයො අහු.

Bây giờ, chính tại đây, khi Ta giáo huấn con trai của Ta, sự chứng ngộ thứ ba đã xảy ra cho vô số chúng sanh, không thể nói bằng số đếm.

5.

5.

එකොසි සන්නිපාතො මෙ, සාවකානං මහෙසිනං;

අඩ්ඪතෙළසසතානං, භික්ඛූනාසි සමාගමො.

Chỉ có một cuộc hội họp của các Thinh văn của Ta, những bậc Đại Sĩ. Đó là cuộc hội họp của một ngàn hai trăm năm mươi vị tỳ-khưu.

6.

6.

විරොචමානො විමලො, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මජ්ඣගො;

දදාමි පත්ථිතං සබ්බං, මණීව සබ්බකාමදො.

Tỏa sáng, không tỳ vết, ở giữa Tăng chúng tỳ-khưu, Ta ban cho tất cả những gì được mong cầu, như ngọc maṇi ban cho mọi điều ước muốn.

7.

7.

ඵලමාකඞ්ඛමානානං, භවච්ඡන්දජහෙසිනං;

චතුසච්චං පකාසෙමි, අනුකම්පාය පාණිනං.

Với lòng bi mẫn đối với chúng sanh, Ta tuyên thuyết Tứ diệu đế cho những người mong muốn Thánh quả, những người muốn từ bỏ ái dục trong các cõi.

8.

8.

දසවීසසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු;

එකද්වින්නං අභිසමයො, ගණනාතො අසඞ්ඛියො.

Sự chứng ngộ Pháp đã xảy ra cho ba mươi ngàn chúng sanh. Sự chứng ngộ của từng người hay hai người thì không thể đếm được về số lượng.

9.

9.

විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං, ඉද්ධං ඵීතං සුඵුල්ලිතං;

ඉධ මය්හං සක්‍යමුනිනො, සාසනං සුවිසොධිතං.

Ở đây, giáo pháp của Ta, bậc Thích Ca Mâu Ni, hoàn toàn thanh tịnh, lan rộng, được nhiều người biết đến, thịnh vượng, phát triển, và nở rộ.

10.

10.

අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

භික්ඛූනෙකසතා සබ්බෙ, පරිවාරෙන්ති මං සදා.

Tất cả các vị tỳ-khưu, nhiều trăm vị, không còn lậu hoặc, ly tham, tâm tịch tịnh, định tĩnh, luôn luôn hầu cận Ta.

11.

11.

ඉදානි යෙ එතරහි, ජහන්ති මානුසං භවං;

අප්පත්තමානසා සෙඛා, තෙ භික්ඛූ විඤ්ඤුගරහිතා.

Ngay bây giờ, những vị tỳ-khưu nào là bậc hữu học, tâm chưa đạt đến (A-la-hán), mà từ bỏ sự tồn tại của con người, những vị tỳ-khưu ấy bị người trí quở trách.

12.

12.

අරියඤ්ච සංථොමයන්තා, සදා ධම්මරතා ජනා;

බුජ්ඣිස්සන්ති සතිමන්තො, සංසාරසරිතං ගතා.

Những người đã đi vào dòng sông luân hồi, có chánh niệm, luôn hoan hỷ trong Pháp, và tán thán con đường Thánh, sẽ giác ngộ.

13.

13.

නගරං කපිලවත්ථු මෙ, රාජා සුද්ධොදනො පිතා;

මය්හං ජනෙත්තිකා මාතා, මායාදෙවීති වුච්චති.

Thành phố của Ta là Kapilavatthu, vua Suddhodana là cha Ta. Mẹ ruột của Ta được gọi là Māyādevī.

14.

14.

එකූනතිංසවස්සානි, අගාරං අජ්ඣහං වසිං;

රම්මො සුරම්මො සුභකො, තයො පාසාදමුත්තමා.

Ta đã sống trong cung điện suốt hai mươi chín năm; có ba tòa lâu đài tuyệt hảo là Rammo, Surammo, và Subhako.

15.

15.

චත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

භද්දකඤ්චනා නාම නාරී, රාහුලො නාම අත්‍රජො.

Có bốn mươi ngàn cung nữ được trang điểm lộng lẫy; người vợ tên là Bhaddakañcanā, người con trai tên là Rāhula.

16.

16.

නිමිත්තෙ [Pg.381] චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමිං;

ඡබ්බස්සං පධානචාරං, අචරිං දුක්කරං අහං.

Sau khi nhìn thấy bốn điềm báo, ta đã xuất gia bằng xe ngựa; ta đã thực hành khổ hạnh trong sáu năm.

17.

17.

බාරාණසියං ඉසිපතනෙ, චක්කං පවත්තිතං මයා;

අහං ගොතමසම්බුද්ධො, සරණං සබ්බපාණිනං.

Tại Isipatana ở Bārāṇasī, ta đã chuyển Pháp luân; ta là đức Phật Chánh Đẳng Chánh Giác Gotama, là nơi nương tựa cho tất cả chúng sanh.

18.

18.

කොලිතො උපතිස්සො ච, ද්වෙ භික්ඛූ අග්ගසාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, සන්තිකාවචරො මම;

Kolita và Upatissa là hai vị Tỳ khưu Thượng thủ Thinh văn; vị thị giả tên là Ānanda, người thường ở gần bên ta;

ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, භික්ඛුනී අග්ගසාවිකා.

Khemā và Uppalavaṇṇā là hai vị Tỳ khưu ni Thượng thủ Thinh văn.

19.

19.

චිත්තො හත්ථාළවකො ච, අග්ගුපට්ඨාකුපාසකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගුපට්ඨිකුපාසිකා.

Citta và Hatthāḷavaka là hai nam cư sĩ hộ độ hàng đầu; Nandamātā và Uttarā là hai nữ cư sĩ hộ độ hàng đầu.

20.

20.

අහං අස්සත්ථමූලම්හි, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

බ්‍යාමප්පභා සදා මය්හං, සොළසහත්ථමුග්ගතා.

Ta đã đạt được tuệ giác tối thượng dưới cội cây Assattha; hào quang của ta luôn tỏa rộng một tầm, và thân ta cao mười sáu hắc-tay.

21.

21.

අප්පං වස්සසතං ආයු, ඉදානෙතරහි විජ්ජති;

තාවතා තිට්ඨමානොහං, තාරෙමි ජනතං බහුං.

Hiện nay, tuổi thọ chỉ còn một trăm năm ngắn ngủi; trong khi còn tại thế, ta giúp cho nhiều chúng sanh được vượt thoát.

22.

22.

ඨපයිත්වාන ධම්මුක්කං, පච්ඡිමං ජනබොධනං;

අහම්පි නචිරස්සෙව, සද්ධිං සාවකසඞ්ඝතො;

ඉධෙව පරිනිබ්බිස්සං, අග්ගී වාහාරසඞ්ඛයා.

Sau khi đã dựng lên ngọn đuốc Chánh pháp để soi sáng cho thế hệ mai sau, chẳng bao lâu nữa ta cùng với hội chúng Thinh văn sẽ nhập Niết-bàn ngay tại đây, giống như ngọn lửa tắt khi hết nhiên liệu.

23.

23.

තානි ච අතුලතෙජානි, ඉමානි ච දසබලානි ;

අයඤ්ච ගුණධාරණො දෙහො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණවිචිත්තො.

Những oai lực vô song ấy, mười năng lực này, và thân thể mang các phẩm hạnh này, được trang hoàng với ba mươi hai tướng tốt của bậc vĩ nhân.

24.

24.

දස දිසා පභාසෙත්වා, සතරංසීව ඡප්පභා;

සබ්බං තමන්තරහිස්සන්ති, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරාති.

Sáu luồng hào quang, chiếu sáng mười phương như mặt trời, tất cả những thứ ấy sẽ biến mất. Quả thật, tất cả các pháp hữu vi đều trống rỗng!

ගොතමස්ස භගවතො වංසො පඤ්චවීසතිමො.

Phần thứ hai mươi lăm, Phật sử của đức Thế Tôn Gotama.

28. බුද්ධපකිණ්ණකකණ්ඩං

28. Chương Tạp Lục về các vị Phật.

1.

1.

අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, චතුරො ආසුං විනායකා;

තණ්හඞ්කරො මෙධඞ්කරො, අථොපි සරණඞ්කරො;

දීපඞ්කරො ච සම්බුද්ධො, එකකප්පම්හි තෙ ජිනා.

Vô số kiếp về trước, có bốn vị Đạo Sư: Taṇhaṅkara, Medhaṅkara, và cả Saraṇaṅkara, cùng với Dīpaṅkara, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Các vị Toàn Giác ấy đã xuất hiện trong cùng một kiếp.

2.

2.

දීපඞ්කරස්ස [Pg.382] අපරෙන, කොණ්ඩඤ්ඤො නාම නායකො;

එකොව එකකප්පම්හි, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Sau đức Phật Dīpaṅkara, có vị Đạo Sư tên là Koṇḍañña. Ngài là vị duy nhất trong một kiếp, đã giúp nhiều chúng sanh được vượt thoát.

3.

3.

දීපඞ්කරස්ස භගවතො, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස ච සත්ථුනො;

එතෙසං අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

Giữa đức Thế Tôn Dīpaṅkara và đức Đạo Sư Koṇḍañña, số kiếp ở khoảng giữa không thể đếm được.

4.

4.

කොණ්ඩඤ්ඤස්ස අපරෙන, මඞ්ගලො නාම නායකො;

තෙසම්පි අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

Sau đức Phật Koṇḍañña, có vị Đạo Sư tên là Maṅgala. Giữa hai vị ấy, số kiếp cũng không thể đếm được.

5.

5.

මඞ්ගලො ච සුමනො ච, රෙවතො සොභිතො මුනි;

තෙපි බුද්ධා එකකප්පෙ, චක්ඛුමන්තො පභඞ්කරා.

Maṅgala, Sumana, Revata, và Sobhita là các bậc ẩn sĩ. Các vị Phật ấy, những bậc có tuệ nhãn, những người tạo ra ánh sáng, đã xuất hiện trong cùng một kiếp.

6.

6.

සොභිතස්ස අපරෙන, අනොමදස්සී මහායසො;

තෙසම්පි අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

Sau đức Phật Sobhita là đức Anomadassī, bậc có danh tiếng lớn. Giữa hai vị ấy, số kiếp cũng không thể đếm được.

7.

7.

අනොමදස්සී පදුමො, නාරදො චාපි නායකො;

තෙපි බුද්ධා එකකප්පෙ, තමන්තකාරකා මුනී.

Anomadassī, Paduma, và cả Nārada là các vị Đạo Sư. Các vị Phật ấy, những bậc ẩn sĩ đã chấm dứt bóng tối, đã xuất hiện trong cùng một kiếp.

8.

8.

නාරදස්ස අපරෙන, පදුමුත්තරො නාම නායකො;

එකකප්පම්හි උප්පන්නො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

Sau đức Phật Nārada, có vị Đạo Sư tên là Padumuttara. Ngài đã xuất hiện trong một kiếp và đã giúp nhiều chúng sanh được vượt thoát.

9.

9.

නාරදස්ස භගවතො, පදුමුත්තරස්ස සත්ථුනො;

තෙසම්පි අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

Giữa đức Thế Tôn Nārada và đức Đạo Sư Padumuttara, số kiếp ở khoảng giữa cũng không thể đếm được.

10.

10.

කප්පසතසහස්සම්හි, එකො ආසි මහාමුනි;

පදුමුත්තරො ලොකවිදූ, ආහුතීනං පටිග්ගහො.

Cách đây một trăm ngàn kiếp, có một vị Đại Ẩn Sĩ duy nhất. Ngài là Padumuttara, bậc Thông Tỏ Thế Gian, xứng đáng nhận lễ vật.

11.

11.

තිංසකප්පසහස්සම්හි, දුවෙ ආසුං විනායකා ;

සුමෙධො ච සුජාතො ච, ඔරතො පදුමුත්තරා.

Cách đây ba mươi ngàn kiếp, sau đức Phật Padumuttara, có hai vị Đạo Sư là Sumedha và Sujāta.

12.

12.

අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, තයො ආසුං විනායකා ;

පියදස්සී අත්ථදස්සී, ධම්මදස්සී ච නායකා.

Cách đây một ngàn tám trăm kiếp, có ba vị Đạo Sư: Piyadassī, Atthadassī, và Dhammadassī là các vị Đạo Sư.

13.

13.

ඔරතො ච සුජාතස්ස, සම්බුද්ධා ද්විපදුත්තමා;

එකකප්පම්හි තෙ බුද්ධා, ලොකෙ අප්පටිපුග්ගලා.

Sau đức Phật Sujāta, các vị Chánh Đẳng Chánh Giác, bậc tối thượng trong loài hai chân, đã xuất hiện. Các vị Phật ấy, những bậc vô song trong thế gian, đã xuất hiện trong cùng một kiếp.

14.

14.

චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, එකො ආසි මහාමුනි;

සිද්ධත්ථො සො ලොකවිදූ, සල්ලකත්තො අනුත්තරො.

Cách đây chín mươi bốn kiếp, có một vị Đại Ẩn Sĩ duy nhất. Ngài là Siddhattha, bậc Thông Tỏ Thế Gian, người nhổ lên mũi tên, bậc vô thượng.

15.

15.

ද්වෙනවුතෙ [Pg.383] ඉතො කප්පෙ, දුවෙ ආසුං විනායකා;

තිස්සො ඵුස්සො ච සම්බුද්ධා, අසමා අප්පටිපුග්ගලා.

Cách đây chín mươi hai kiếp, có hai vị Đạo Sư. Tissa và Phussa là các bậc Chánh Đẳng Chánh Giác, không ai sánh bằng, không ai đối thủ.

16.

16.

එකනවුතිතො කප්පෙ, විපස්සී නාම නායකො;

සොපි බුද්ධො කාරුණිකො, සත්තෙ මොචෙසි බන්ධනා.

Cách đây chín mươi mốt kiếp, có vị Đạo Sư tên là Vipassī. Vị Phật ấy, bậc có lòng bi mẫn, đã giải thoát chúng sanh khỏi mọi ràng buộc.

17.

17.

එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, දුවෙ ආසුං විනායකා;

සිඛී ච වෙස්සභූ චෙව, අසමා අප්පටිපුග්ගලා.

Cách đây ba mươi mốt kiếp, có hai vị Lãnh Đạo, là đức Phật Sikhī và đức Phật Vessabhū, là những bậc vô song, không ai sánh bằng, đã xuất hiện.

18.

18.

ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, තයො ආසුං විනායකා;

කකුසන්ධො කොණාගමනො, කස්සපො චාපි නායකො.

Trong kiếp hiền thiện này, có ba vị Lãnh Đạo đã xuất hiện: đức Phật Kakusandha, đức Phật Koṇāgamana, và đức Phật Kassapa.

19.

19.

අහමෙතරහි සම්බුද්ධො, මෙත්තෙය්‍යො චාපි හෙස්සති;

එතෙපිමෙ පඤ්ච බුද්ධා, ධීරා ලොකානුකම්පකා.

Hiện nay, Ta là bậc Chánh Đẳng Giác, và đức Phật Metteyya cũng sẽ xuất hiện. Năm vị Phật này là những bậc hiền trí, có lòng bi mẫn đối với thế gian.

20.

20.

එතෙසං ධම්මරාජූනං, අඤ්ඤෙසංනෙකකොටිනං;

ආචික්ඛිත්වාන තං මග්ගං, නිබ්බුතා තෙ සසාවකාති.

Sau khi đã chỉ dạy con đường ấy của các vị Pháp Vương này và của vô số các vị khác, các Ngài cùng với các vị đệ tử đã nhập Niết-bàn.

බුද්ධපකිණ්ණකකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

Phẩm Tạp Lục về Chư Phật đã kết thúc.

29. ධාතුභාජනීයකථා

29. Câu chuyện về việc phân chia Xá-lợi.

1.

1.

මහාගොතමො ජිනවරො, කුසිනාරම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතො.

Đấng Chinh Phục vĩ đại Gotama đã nhập Niết-bàn tại Kusinārā. Xá-lợi của Ngài đã được phân bố rộng rãi đến nhiều nơi khác nhau.

2.

2.

එකො අජාතසත්තුස්ස, එකො වෙසාලියා පුරෙ;

එකො කපිලවත්ථුස්මිං, එකො ච අල්ලකප්පකෙ.

Một phần cho vua Ajātasattu, một phần tại thành Vesālī, một phần tại Kapilavatthu, và một phần tại Allakappa.

3.

3.

එකො ච රාමගාමම්හි, එකො ච වෙඨදීපකෙ;

එකො පාවෙය්‍යකෙ මල්ලෙ, එකො ච කොසිනාරකෙ.

Một phần tại Rāmagāma, một phần tại Veṭhadīpaka, một phần cho dòng họ Malla ở Pāveyyaka, và một phần cho dòng họ Malla ở Kosināra.

4.

4.

කුම්භස්ස ථූපං කාරෙසි, බ්‍රාහ්මණො දොණසව්හයො;

අඞ්ගාරථූපං කාරෙසුං, මොරියා තුට්ඨමානසා.

Vị Bà-la-môn tên Doṇa đã xây một bảo tháp cho chiếc bình đựng xá-lợi. Dòng họ Moriya, với tâm hoan hỷ, đã xây một bảo tháp cho tro than.

5.

5.

අට්ඨ සාරීරිකා ථූපා, නවමො කුම්භචෙතියො;

අඞ්ගාරථූපො දසමො, තදායෙව පතිට්ඨිතො.

Khi ấy, có tám bảo tháp thờ xá-lợi thân thể, bảo tháp thứ chín là bảo tháp thờ bình đựng, và bảo tháp thứ mười là bảo tháp thờ tro than được thiết lập.

6.

6.

උණ්හීසං චතස්සො දාඨා, අක්ඛකා ද්වෙ ච ධාතුයො;

අසම්භින්නා ඉමා සත්ත, සෙසා භින්නාව ධාතුයො.

Xá-lợi đảnh kế (uṇhīsa), bốn chiếc răng nanh, và hai xương đòn, bảy xá-lợi này không bị phân tán. Các xá-lợi còn lại đều bị phân tán.

7.

7.

මහන්තා [Pg.384] මුග්ගමත්තා ච, මජ්ඣිමා භින්නතණ්ඩුලා;

ඛුද්දකා සාසපමත්තා ච, නානාවණ්ණා ච ධාතුයො.

Các xá-lợi lớn có kích thước bằng hạt đậu xanh, các xá-lợi cỡ trung bình bằng hạt gạo tấm, và các xá-lợi nhỏ bằng hạt cải. Các xá-lợi có nhiều màu sắc khác nhau.

8.

8.

මහන්තා සුවණ්ණවණ්ණා ච, මුත්තවණ්ණා ච මජ්ඣිමා;

ඛුද්දකා මකුලවණ්ණා ච, සොළසදොණමත්තිකා.

Các xá-lợi lớn có màu vàng kim, các xá-lợi cỡ trung bình có màu ngọc trai, và các xá-lợi nhỏ có màu nụ hoa lài; tổng cộng là mười sáu doṇa.

9.

9.

මහන්තා පඤ්ච නාළියො, නාළියො පඤ්ච මජ්ඣිමා;

ඛුද්දකා ඡ නාළී චෙව, එතා සබ්බාපි ධාතුයො.

Trong số tất cả các xá-lợi này, các xá-lợi lớn có số lượng là năm nāḷi, các xá-lợi cỡ trung bình là năm nāḷi, và các xá-lợi nhỏ là sáu nāḷi.

10.

10.

උණ්හීසං සීහළෙ දීපෙ, බ්‍රහ්මලොකෙ ච වාමකං;

සීහළෙ දක්ඛිණක්ඛඤ්ච, සබ්බාපෙතා පතිට්ඨිතා.

Xá-lợi đảnh kế (uṇhīsa) được tôn trí tại đảo Sīhaḷa, xương đòn bên trái tại cõi Phạm thiên, và xương đòn bên phải tại đảo Sīhaḷa. Tất cả những xá-lợi này đều được an vị.

11.

11.

එකා දාඨා තිදසපුරෙ, එකා නාගපුරෙ අහු;

එකා ගන්ධාරවිසයෙ, එකා කලිඞ්ගරාජිනො.

Một chiếc răng nanh ở cõi trời Ba Mươi Ba, một chiếc ở long cung, một chiếc ở xứ Gandhāra, và một chiếc thuộc về vua xứ Kaliṅga.

12.

12.

චත්තාලීසසමා දන්තා, කෙසා ලොමා ච සබ්බසො;

දෙවා හරිංසු එකෙකං, චක්කවාළපරම්පරා.

Chư thiên đã mang đi từng chiếc một trong bốn mươi chiếc răng bằng nhau, cùng tất cả tóc và lông, đến các thế giới khác nhau trong vũ trụ.

13.

13.

වජිරායං භගවතො, පත්තො දණ්ඩඤ්ච චීවරං;

නිවාසනං කුලඝරෙ, පච්චත්ථරණං කපිලව්හයෙ.

Tại Vajirā, có bình bát, gậy, và y của đức Thế Tôn. Y nội (nivāsana) ở Kulaghara, và tấm trải giường ở Kapilavatthu.

14.

14.

පාටලිපුත්තපුරම්හි, කරණං කායබන්ධනං;

චම්පායුදකසාටියං, උණ්ණලොමඤ්ච කොසලෙ.

Tại thành Pāṭaliputta, có đồ lọc nước (karaṇa) và dây thắt lưng. Khăn tắm ở Campā, và lông mày xoắn (uṇṇaloma) ở Kosala.

15.

15.

කාසාවං බ්‍රහ්මලොකෙ ච, වෙඨනං තිදසෙ පුරෙ;

නිසීදනං අවන්තීසු, රට්ඨෙ අත්ථරණං තදා.

Y cà-sa ở cõi Phạm thiên, khăn trùm đầu ở cõi trời Ba Mươi Ba, tọa cụ (nisīdana) ở xứ Avanti, và tấm đắp ở xứ Devaraṭṭha.

16.

16.

අරණී ච මිථිලායං, විදෙහෙ පරිසාවනං;

වාසි සූචිඝරඤ්චාපි, ඉන්දපත්ථපුරෙ තදා.

Dụng cụ tạo lửa (araṇī) ở Mithilā, đồ lọc nước ở Videha, và cái rìu cùng hộp kim ở thành Indapattha.

17.

17.

පරික්ඛාරා අවසෙසා, ජනපදෙ අපරන්තකෙ;

පරිභුත්තානි මුනිනා, අකංසු මනුජා තදා.

Khi ấy, con người đã xây dựng (bảo tháp) cho các vật dụng còn lại mà bậc Hiền triết đã sử dụng, tại xứ Aparantaka.

18.

18.

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, ගොතමස්ස මහෙසිනො;

පාණීනං අනුකම්පාය, අහු පොරාණිකං තදාති.

Việc phân bố xá-lợi của bậc Đại Hiền triết Gotama đã diễn ra. Vì lòng bi mẫn đối với chúng sanh, đây là một thông lệ cổ xưa.

ධාතුභාජනීයකථා නිට්ඨිතා.

Câu chuyện về việc phân chia Xá-lợi đã kết thúc.

බුද්ධවංසොනිට්ඨිතො.

Kinh Phật Sử đã kết thúc.