නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ඛුද්දකනිකායෙ

小部

බුද්ධවංසපාළි

诸佛史

1. රතනචඞ්කමනකණ්ඩං

1. 宝经行品

1.

1.

බ්‍රහ්මා [Pg.299] ච ලොකාධිපතී සහම්පතී, කතඤ්ජලී අනධිවරං අයාචථ;

‘‘සන්තීධ සත්තාප්පරජක්ඛජාතිකා, දෙසෙහි ධම්මං අනුකම්පිමං පජං’’.

世主娑婆主梵天，合掌祈请无上尊：“此世有少尘之众生，请慈悯此众，为说正法。”

2.

2.

සම්පන්නවිජ්ජාචරණස්ස තාදිනො, ජුතින්ධරස්සන්තිමදෙහධාරිනො;

තථාගතස්සප්පටිපුග්ගලස්ස, උප්පජ්ජි කාරුඤ්ඤතා සබ්බසත්තෙ.

于明行具足、不动、持光、住最后身、无与伦比之如来，生起对一切众生之悲悯。

3.

3.

‘‘න හෙතෙ ජානන්ති සදෙවමානුසා, බුද්ධො අයං කීදිසකො නරුත්තමො;

ඉද්ධිබලං පඤ්ඤාබලඤ්ච කීදිසං, බුද්ධබලං ලොකහිතස්ස කීදිසං.

此诸天人实不知：“此人中尊佛是何等？神通力与智慧力是何等？利世者之佛力又是何等？”

4.

4.

‘‘න හෙතෙ ජානන්ති සදෙවමානුසා, බුද්ධො අයං එදිසකො නරුත්තමො;

ඉද්ධිබලං පඤ්ඤාබලඤ්ච එදිසං, බුද්ධබලං ලොකහිතස්ස එදිසං.

此诸天人实不知：“此人中尊佛是如此，神通力与智慧力是如此，利世者之佛力亦是如此。”

5.

5.

‘‘හන්දාහං [Pg.300] දස්සයිස්සාමි, බුද්ධබලමනුත්තරං;

චඞ්කමං මාපයිස්සාමි, නභෙ රතනමණ්ඩිතං’’.

“我今将示现无上佛陀力，于空中化现宝严之经行处。”

6.

6.

භුම්මා මහාරාජිකා තාවතිංසා, යාමා ච දෙවා තුසිතා ච නිම්මිතා;

පරනිම්මිතා යෙපි ච බ්‍රහ්මකායිකා, ආනන්දිතා විපුලමකංසු ඝොසං.

地居天、四大天王天、忉利天，夜摩天、兜率天、化乐天，他化自在天，以及梵身天众，皆大欢喜，发出广大欢呼。

7.

7.

ඔභාසිතා ච පථවී සදෙවකා, පුථූ ච ලොකන්තරිකා අසංවුතා;

තමො ච තිබ්බො විහතො තදා අහු, දිස්වාන අච්ඡෙරකං පාටිහීරං.

大地天界皆被照亮，广阔无蔽之世间地狱亦然；彼时浓厚黑暗被驱散，众生得见稀有神变。

8.

8.

සදෙවගන්ධබ්බමනුස්සරක්ඛසෙ, ආභා උළාරා විපුලා අජායථ;

ඉමස්මිං ලොකෙ පරස්මිඤ්චොභයස්මිං, අධො ච උද්ධං තිරියඤ්ච විත්ථතං.

于天、乾达婆、人、罗刹，于此世间与他世间，于上下与横广，殊胜广大的光明生起了。

9.

9.

සත්තුත්තමො අනධිවරො විනායකො, සත්ථා අහූ දෙවමනුස්සපූජිතො;

මහානුභාවො සතපුඤ්ඤලක්ඛණො, දස්සෙසි අච්ඡෙරකං පාටිහීරං.

众生之上无等伦，调御者师天人敬；具大威力百福相，示现稀有之神变。

10.

10.

සො යාචිතො දෙවවරෙන චක්ඛුමා, අත්ථං සමෙක්ඛිත්වා තදා නරුත්තමො;

චඞ්කමං මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්ඨිතං සබ්බරතනනිම්මිතං.

彼时，具眼者、人中尊，应最胜天神所请，审思利益后，世间导师化现了善成、众宝所造之经行处。

11.

11.

ඉද්ධී ච ආදෙසනානුසාසනී, තිපාටිහීරෙ භගවා වසී අහු;

චඞ්කමං මාපයි ලොකනායකො, සුනිට්ඨිතං සබ්බරතනනිම්මිතං.

神通、记心与教诫，于此三神变中世尊已得自在；世间导师化现了善成、众宝所造之经行处。

12.

12.

දසසහස්සීලොකධාතුයා, සිනෙරුපබ්බතුත්තමෙ;

ථම්භෙව දස්සෙසි පටිපාටියා, චඞ්කමෙ රතනාමයෙ.

于一万世界中，将诸须弥山王次第化为支柱，于其上示现珍宝所成之经行处。

13.

13.

දසසහස්සී අතික්කම්ම, චඞ්කමං මාපයී ජිනො;

සබ්බසොණ්ණමයා පස්සෙ, චඞ්කමෙ රතනාමයෙ.

胜者超越一万世界，化现经行处；于此珍宝所成之经行处，两侧皆为纯金。

14.

14.

තුලාසඞ්ඝාටානුවග්ගා[Pg.301], සොවණ්ණඵලකත්ථතා;

වෙදිකා සබ්බසොවණ්ණා, දුභතො පස්සෙසු නිම්මිතා.

横梁椽木次第相配，覆以黄金之板；两侧亦善化现纯金栏楯。

15.

15.

මණිමුත්තාවාලුකාකිණ්ණා, නිම්මිතො රතනාමයො;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, සතරංසීව උග්ගතො.

遍布摩尼珍珠之沙，珍宝所成经行处，光耀遍照于十方，犹如初升之日轮。

16.

16.

තස්මිං චඞ්කමනෙ ධීරො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;

විරොචමානො සම්බුද්ධො, චඞ්කමෙ චඞ්කමී ජිනො.

于彼经行处，具三十二胜相、心志坚定之胜者、正等觉者，光明赫奕，于此经行。

17.

17.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

චඞ්කමනෙ ඔකිරන්ති, සබ්බෙ දෙවා සමාගතා.

所有集会天众，于经行处散布天界曼陀罗华、莲华及波利质多罗华。

18.

18.

පස්සන්ති තං දෙවසඞ්ඝා, දසසහස්සී පමොදිතා;

නමස්සමානා නිපතන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.

一万世界诸天众，欣喜瞻仰彼世尊。稽首俯伏而顶礼，欢欣雀跃乐无伦。

19.

19.

තාවතිංසා ච යාමා ච, තුසිතා චාපි දෙවතා;

නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;

忉利天、夜摩天、兜率天诸天，以及化乐天（Nimmānaratī）、他化自在天诸天；

උදග්ගචිත්තා සුමනා, පස්සන්ති ලොකනායකං.

皆心意高昂，欣然欢喜，瞻仰世间导师。

20.

20.

සදෙවගන්ධබ්බමනුස්සරක්ඛසා, නාගා සුපණ්ණා අථ වාපි කින්නරා;

පස්සන්ති තං ලොකහිතානුකම්පකං, නභෙව අච්චුග්ගතචන්දමණ්ඩලං.

天、乾闼婆、人、罗刹，以及龙、金翅鸟、紧那罗，皆瞻仰彼慈愍世间利益者，犹如高悬空中之满月。

21.

21.

ආභස්සරා සුභකිණ්හා, වෙහප්ඵලා අකනිට්ඨා ච දෙවතා;

සුසුද්ධසුක්කවත්ථවසනා, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා.

光音天、遍净天（Subhakiṇhā）、广果天（Vehapphalā）及色究竟天（Akaniṭṭhā）诸天，身着极净白衣，合掌而立。

22.

22.

මුඤ්චන්ති පුප්ඵං පන පඤ්චවණ්ණිකං, මන්දාරවං චන්දනචුණ්ණමිස්සිතං;

භමෙන්ති චෙලානි ච අම්බරෙ තදා, ‘‘අහො ජිනො ලොකහිතානුකම්පකො.

彼等散布五色曼陀罗华，其华杂有旃檀之末；彼时于空中挥舞衣布，赞曰：“善哉！胜者慈愍世间之利益！”

23.

23.

‘‘තුවං සත්ථා ච කෙතූ ච, ධජො යූපො ච පාණිනං;

පරායනො පතිට්ඨා ච, දීපො ච ද්විපදුත්තමො.

汝为众生之导师、旗帜、幢幡与祭柱；汝为究竟归宿、立足之处、岛屿，两足中之最上者。

24.

24.

‘‘දසසහස්සීලොකධාතුයා, දෙවතායො මහිද්ධිකා;

පරිවාරෙත්වා නමස්සන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.

一万世界中，具大神通力之诸天，围绕而顶礼，心怀喜悦而欢欣。

25.

25.

‘‘දෙවතා දෙවකඤ්ඤා ච, පසන්නා තුට්ඨමානසා;

පඤ්චවණ්ණිකපුප්ඵෙහි, පූජයන්ති නරාසභං.

天子与天女，心生净信且欢喜，以五色之花，供养人中之雄者。

26.

26.

‘‘පස්සන්ති [Pg.302] තං දෙවසඞ්ඝා, පසන්නා තුට්ඨමානසා;

පඤ්චවණ්ණිකපුප්ඵෙහි, පූජයන්ති නරාසභං.

诸天众瞻仰彼人中之雄者，心生净信且欢喜，并以五色之花而供养。

27.

27.

‘‘අහො අච්ඡරියං ලොකෙ, අබ්භුතං ලොමහංසනං;

න මෙදිසං භූතපුබ්බං, අච්ඡෙරං ලොමහංසනං’’.

善哉！世间稀有，未曾有而令人身毛为竖！我于往昔，未曾见过如是稀有、令人身毛为竖之事。

28.

28.

සකසකම්හි භවනෙ, නිසීදිත්වාන දෙවතා;

හසන්ති තා මහාහසිතං, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.

彼诸天神安坐于各自的天宫中，见空中奇特之相，于是纵声大笑。

29.

29.

ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා, තිණපන්ථනිවාසිනො;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා.

空居者、地居者，以及草丛道旁居住者，皆心怀喜悦，欢欣踊跃，合掌致敬。

30.

30.

යෙපි දීඝායුකා නාගා, පුඤ්ඤවන්තො මහිද්ධිකා;

පමොදිතා නමස්සන්ති, පූජයන්ති නරුත්තමං.

寿命长远诸龙族，福德具足大神力；欢喜踊跃齐敬礼，供养人中之最胜。

31.

31.

සඞ්ගීතියො පවත්තෙන්ති, අම්බරෙ අනිලඤ්ජසෙ;

චම්මනද්ධානි වාදෙන්ති, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.

见空中奇特之相，于风行之天空，天界舞者开始舞蹈，并敲响皮鼓。

32.

32.

සඞ්ඛා ච පණවා චෙව, අථොපි ඩිණ්ඩිමා බහූ;

අන්තලික්ඛස්මිං වජ්ජන්ති, දිස්වානච්ඡෙරකං නභෙ.

见空中奇特之相，海螺、小鼓，以及众多大鼓，皆于天空中鸣响。

33.

33.

අබ්භුතො වත නො අජ්ජ, උප්පජ්ජි ලොමහංසනො;

ධුවමත්ථසිද්ධිං ලභාම, ඛණො නො පටිපාදිතො.

“今日我等实遇未曾有之事，令人毛发竖立。我等必将证得义利，殊胜时机已然出现。”

34.

34.

බුද්ධොති තෙසං සුත්වාන, පීති උප්පජ්ජි තාවදෙ;

බුද්ධො බුද්ධොති කථයන්තා, තිට්ඨන්ති පඤ්ජලීකතා.

他们一闻“佛陀”，喜悦便即生起；口称“佛陀，佛陀”，合掌而立。

35.

35.

හිඞ්කාරා සාධුකාරා ච, උක්කුට්ඨි සම්පහංසනං ;

පජා ච විවිධා ගගනෙ, වත්තෙන්ති පඤ්ජලීකතා.

空中种种众生，皆合掌，发出赞叹声、善哉声、欢呼声，充满大欢喜。

36.

36.

ගායන්ති සෙළෙන්ති ච වාදයන්ති ච, භුජානි පොථෙන්ති ච නච්චයන්ති ච;

මුඤ්චන්ති පුප්ඵං පන පඤ්චවණ්ණිකං, මන්දාරවං චන්දනචුණ්ණමිස්සිතං.

彼等歌唱、吹奏、弹奏，拍臂、舞蹈；又散布杂有旃檀末的五色曼陀罗花(mandārava)。

37.

37.

‘‘යථා තුය්හං මහාවීර, පාදෙසු චක්කලක්ඛණං;

ධජවජිරපටාකා, වඩ්ඪමානඞ්කුසාචිතං.

“大雄，如您足下之轮相，由幢、金刚、幡、增长相、钩所庄严。”

38.

38.

‘‘රූපෙ [Pg.303] සීලෙ සමාධිම්හි, පඤ්ඤාය ච අසාදිසො;

විමුත්තියා අසමසමො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.

“于色、戒、定、慧，无有伦匹者；于解脱、转法轮，亦无等等者。”

39.

39.

‘‘දසනාගබලං කායෙ, තුය්හං පාකතිකං බලං;

ඉද්ධිබලෙන අසමො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.

“您身具十象之自然力；于神通力及转法轮，皆无与伦比。”

40.

40.

‘‘එවං සබ්බගුණූපෙතං, සබ්බඞ්ගසමුපාගතං;

මහාමුනිං කාරුණිකං, ලොකනාථං නමස්සථ.

“应顶礼如是具足一切功德、圆满一切支分、慈悲之大牟尼、世间怙主。”

41.

41.

‘‘අභිවාදනං ථොමනඤ්ච, වන්දනඤ්ච පසංසනං;

නමස්සනඤ්ච පූජඤ්ච, සබ්බං අරහසී තුවං.

“敬礼、赞颂、顶礼、称扬、礼拜与供养，此等一切，您皆堪受。”

42.

42.

‘‘යෙ කෙචි ලොකෙ වන්දනෙය්‍යා, වන්දනං අරහන්ති යෙ;

සබ්බසෙට්ඨො මහාවීර, සදිසො තෙ න විජ්ජති.

“世间所有堪受礼敬者，大雄，您于彼等一切中最为殊胜，无有与您等同者。”

43.

43.

‘‘සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, සමාධිජ්ඣානකොවිදො;

ගිජ්ඣකූටෙ ඨිතොයෙව, පස්සති ලොකනායකං.

大慧之舍利弗(Sāriputta)，精通三昧与禅那，伫立于鹫峰山(Gijjhakūṭa)上，得见世间导师。

44.

44.

‘‘සුඵුල්ලං සාලරාජංව, චන්දංව ගගනෙ යථා;

මජ්ඣන්හිකෙව සූරියං, ඔලොකෙසි නරාසභං.

犹如盛开的娑罗树王，犹如空中之明月，犹如正午之太阳，仰望人中之尊。

45.

45.

‘‘ජලන්තං දීපරුක්ඛංව, තරුණසූරියංව උග්ගතං;

බ්‍යාමප්පභානුරඤ්ජිතං, ධීරං පස්සති ලොකනායකං.

犹如炽燃的灯树，犹如初升的朝阳，为一寻光所庄严，得见坚定的世间导师。

46.

46.

‘‘පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං, කතකිච්චාන තාදිනං;

ඛීණාසවානං විමලානං, ඛණෙන සන්නිපාතයි.

于刹那间，召集五百比丘，彼等所作已办，如如不动、诸漏已尽、清净无垢。

47.

47.

‘‘ලොකප්පසාදනං නාම, පාටිහීරං නිදස්සයි;

අම්හෙපි තත්ථ ගන්ත්වාන, වන්දිස්සාම මයං ජිනං.

“示现名为‘令世间生信’之神变；我等亦将前往彼处，礼敬于胜者。

48.

48.

‘‘එථ සබ්බෙ ගමිස්සාම, පුච්ඡිස්සාම මයං ජිනං;

කඞ්ඛං විනොදයිස්සාම, පස්සිත්වා ලොකනායකං’’.

“来！我等皆前往，我等将请问胜者；得见世间导师后，我等将断除疑惑。”

49.

49.

සාධූති තෙ පටිස්සුත්වා, නිපකා සංවුතින්ද්‍රියා;

පත්තචීවරමාදාය, තරමානා උපාගමුං.

彼等智慧、根律仪者，应诺“善哉”后，取衣钵，迅速走近。

50.

50.

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, දන්තෙහි උත්තමෙ දමෙ;

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, ඉද්ධියා උපසඞ්කමි.

大慧舍利弗，与彼等漏尽、无垢、于无上调伏中已调伏者，以神通力而前往。

51.

51.

තෙහි [Pg.304] භික්ඛූහි පරිවුතො, සාරිපුත්තො මහාගණී;

ලළන්තො දෙවොව ගගනෙ, ඉද්ධියා උපසඞ්කමි.

舍利弗有大徒众，为彼等比丘所围绕，如天神在空中嬉游，以神通力而前往。

52.

52.

උක්කාසිතඤ්ච ඛිපිතං, අජ්ඣුපෙක්ඛිය සුබ්බතා;

සගාරවා සප්පතිස්සා, සම්බුද්ධං උපසඞ්කමුං.

彼等善持律者，止息咳嗽与喷嚏，具足恭敬与顺从，走近正自觉者。

53.

53.

උපසඞ්කමිත්වා පස්සන්ති, සයම්භුං ලොකනායකං;

නභෙ අච්චුග්ගතං ධීරං, චන්දංව ගගනෙ යථා.

走近之后，彼等见到自证之世间导师，坚定者，犹如升于高空之明月。

54.

54.

ජලන්තං දීපරුක්ඛංව, විජ්ජුංව ගගනෙ යථා;

මජ්ඣන්හිකෙව සූරියං, පස්සන්ති ලොකනායකං.

犹如炽燃的灯树，犹如空中之闪电，犹如正午之太阳，彼等得见庄严的世间导师。

55.

55.

පඤ්චභික්ඛුසතා සබ්බෙ, පස්සන්ති ලොකනායකං;

රහදමිව විප්පසන්නං, සුඵුල්ලං පදුමං යථා.

所有五百比丘皆得见世间导师，犹如极清澈之湖，犹如盛开之莲。

56.

56.

අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, තුට්ඨහට්ඨා පමොදිතා;

නමස්සමානා නිපතන්ති, සත්ථුනො චක්කලක්ඛණෙ.

举起合掌，心满意足而欢喜，彼等顶礼着，俯伏于导师之轮相足下。

57.

57.

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, කොරණ්ඩසමසාදිසො;

සමාධිජ්ඣානකුසලො, වන්දතෙ ලොකනායකං.

大慧舍利弗，其肤色如拘兰荼花，于定与禅那善巧，礼敬世间导师。

58.

58.

ගජ්ජිතා කාලමෙඝොව, නීලුප්පලසමසාදිසො;

ඉද්ධිබලෙන අසමො, මොග්ගල්ලානො මහිද්ධිකො.

大神通者目犍连，神通第一，其肤色如青莲花，其威势如非时之云雷鸣，礼敬世间导师。

59.

59.

මහාකස්සපොපි ච ථෙරො, උත්තත්තකනකසන්නිභො;

ධුතගුණෙ අග්ගනික්ඛිත්තො, ථොමිතො සත්ථුවණ්ණිතො.

大迦叶长老，其肤色如锻造之纯金，于头陀行中第一，为天人所称誉，为导师所赞叹，彼亦礼敬世间导师。

60.

60.

දිබ්බචක්ඛූනං යො අග්ගො, අනුරුද්ධො මහාගණී;

ඤාතිසෙට්ඨො භගවතො, අවිදූරෙව තිට්ඨති.

天眼第一阿那律，具大僧团，世尊最胜亲眷，住于世尊不远处。

61.

61.

ආපත්තිඅනාපත්තියා, සතෙකිච්ඡාය කොවිදො;

විනයෙ අග්ගනික්ඛිත්තො, උපාලි සත්ථුවණ්ණිතො.

于犯与不犯、可治与不可治中善巧；于律为第一，为导师所赞叹之优波离。

62.

62.

සුඛුමනිපුණත්ථපටිවිද්ධො, කථිකානං පවරො ගණී;

ඉසි මන්තානියා පුත්තො, පුණ්ණො නාමාති විස්සුතො.

已通达精细幽微义，说法者中最为殊胜，具僧团之圣者，满慈（Mantāniyā）之子，名为富楼那（Puṇṇa），声名远播。

63.

63.

එතෙසං චිත්තමඤ්ඤාය, ඔපම්මකුසලො මුනි;

කඞ්ඛච්ඡෙදො මහාවීරො, කථෙසි අත්තනො ගුණං.

了知彼等之心，善于譬喻、断除疑惑之牟尼、大雄，宣说自身之功德。

64.

64.

‘‘චත්තාරො [Pg.305] තෙ අසඞ්ඛෙය්‍යා, කොටි යෙසං න නායති;

සත්තකායො ච ආකාසො, චක්කවාළා චනන්තකා;

බුද්ධඤාණං අප්පමෙය්‍යං, න සක්කා එතෙ විජානිතුං.

“此四者为不可数，其边际不可知：有情众、虚空、无边轮围世界，以及不可测量之佛智。此等非他人所能了知。”

65.

65.

‘‘කිමෙතං අච්ඡරියං ලොකෙ, යං මෙ ඉද්ධිවිකුබ්බනං;

අඤ්ඤෙ බහූ අච්ඡරියා, අබ්භුතා ලොමහංසනා.

“于此世间，我之神通变化，有何奇特可言？尚有其他众多奇特、未曾有、令人毛骨悚然之事。”

66.

66.

‘‘යදාහං තුසිතෙ කායෙ, සන්තුසිතො නාමහං තදා;

දසසහස්සී සමාගම්ම, යාචන්ති පඤ්ජලී මමං.

“昔我于兜率（Tusita）天，名为善喜（Santusita）天子；其时，万千世界之天神梵天前来集会，向我合掌祈请。”

67.

67.

‘‘‘කාලො ඛො තෙ මහාවීර, උප්පජ්ජ මාතුකුච්ඡියං;

සදෙවකං තාරයන්තො, බුජ්ඣස්සු අමතං පදං’.

“‘大雄，时机已至，请投生母胎；为度脱天人众，愿您觉悟不死之境。’”

68.

68.

‘‘තුසිතා කායා චවිත්වාන, යදා ඔක්කමි කුච්ඡියං;

දසසහස්සීලොකධාතු, කම්පිත්ථ ධරණී තදා.

“我自兜率（Tusita）天逝没，入母胎时，万千世界大地随之震动。”

69.

69.

‘‘යදාහං මාතුකුච්ඡිතො, සම්පජානොව නික්ඛමිං;

සාධුකාරං පවත්තෙන්ති, දසසහස්සී පකම්පථ.

“我具足正知自母胎出时，万千世界随之震动，发出善哉之声。”

70.

70.

‘‘ඔක්කන්තිං මෙ සමො නත්ථි, ජාතිතො අභිනික්ඛමෙ;

සම්බොධියං අහං සෙට්ඨො, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ.

“于入胎，无与我等者；于出生，亦复如是。于正等觉，于转法轮，我为最胜。”

71.

71.

‘‘අහො අච්ඡරියං ලොකෙ, බුද්ධානං ගුණමහන්තතා;

දසසහස්සීලොකධාතු, ඡප්පකාරං පකම්පථ;

ඔභාසො ච මහා ආසි, අච්ඡෙරං ලොමහංසනං’’.

“‘奇哉此世间，诸佛功德何其广大！’万千世界大地，以六种方式震动；广大光明显现，奇特而令人毛骨悚然。”

72.

72.

භගවා තම්හි සමයෙ, ලොකජෙට්ඨො නරාසභො;

සදෙවකං දස්සයන්තො, ඉද්ධියා චඞ්කමී ජිනො.

其时，世尊、世间最上、人中之雄、胜者，为示现于天人众，以神通力经行。

73.

73.

චඞ්කමෙ චඞ්කමන්තොව, කථෙසි ලොකනායකො;

අන්තරා න නිවත්තෙති, චතුහත්ථෙ චඞ්කමෙ යථා.

世间导师于经行处经行时，宣说正法。彼于中途不折返，犹如在四肘经行处。

74.

74.

සාරිපුත්තො මහාපඤ්ඤො, සමාධිජ්ඣානකොවිදො;

පඤ්ඤාය පාරමිප්පත්තො, පුච්ඡති ලොකනායකං.

大慧舍利弗，善巧于定与禅那，智慧已达究竟，向世间导师请问。

75.

75.

‘‘කීදිසො තෙ මහාවීර, අභිනීහාරො නරුත්තම;

කම්හි කාලෙ තයා ධීර, පත්ථිතා බොධිමුත්තමා.

大雄、人中上士，您的誓愿是怎样的？贤者啊，您于何时，发起无上菩提之愿？

76.

76.

‘‘දානං [Pg.306] සීලඤ්ච නෙක්ඛම්මං, පඤ්ඤාවීරියඤ්ච කීදිසං;

ඛන්තිසච්චමධිට්ඨානං, මෙත්තුපෙක්ඛා ච කීදිසා.

布施、持戒与出离，智慧与精进是怎样的？忍辱、真实、决意，以及慈与舍又是怎样的？

77.

77.

‘‘දස පාරමී තයා ධීර, කීදිසී ලොකනායක;

කථං උපපාරමී පුණ්ණා, පරමත්ථපාරමී කථං’’.

贤者、世间导师啊，您的十波罗蜜是怎样的？如何圆满近波罗蜜？又如何圆满胜义波罗蜜？

78.

78.

තස්ස පුට්ඨො වියාකාසි, කරවීකමධුරගිරො;

නිබ්බාපයන්තො හදයං, හාසයන්තො සදෙවකං.

具迦陵频伽鸟般悦耳之声者，受彼所问而作答，熄灭（众生）心中烦恼之火，令天人世界欣喜。

79.

79.

අතීතබුද්ධානං ජිනානං දෙසිතං, නිකීලිතං බුද්ධපරම්පරාගතං;

පුබ්බෙනිවාසානුගතාය බුද්ධියා, පකාසයී ලොකහිතං සදෙවකෙ.

（佛陀）以随宿住之智，于天人世间，开显往昔诸佛胜利者所说之法，以及诸佛相传、清净无垢的行谊，此为世间之利益。

80.

80.

‘‘පීතිපාමොජ්ජජනනං, සොකසල්ලවිනොදනං;

සබ්බසම්පත්තිපටිලාභං, චිත්තීකත්වා සුණාථ මෙ.

能生喜与悦，能除忧愁箭，能得一切成就，（此我所说之法），汝等当恭敬谛听。

81.

81.

‘‘මදනිම්මදනං සොකනුදං, සංසාරපරිමොචනං;

සබ්බදුක්ඛක්ඛයං මග්ගං, සක්කච්චං පටිපජ්ජථා’’ති.

（此道）摧伏我慢，驱除忧愁，解脱轮回，导向一切苦尽，汝等当恭敬奉行。

රතනචඞ්කමනකණ්ඩො නිට්ඨිතො.

宝经行品终。

2. සුමෙධපත්ථනාකථා

2. 善慧发愿事

1.

1.

කප්පෙ ච සතසහස්සෙ, චතුරො ච අසඞ්ඛියෙ;

අමරං නාම නගරං, දස්සනෙය්‍යං මනොරමං.

于四阿僧祇又十万劫之前，有城名为不死城（Amaravatī），其城悦目赏心。

2.

2.

දසහි සද්දෙහි අවිවිත්තං, අන්නපානසමායුතං;

හත්ථිසද්දං අස්සසද්දං, භෙරිසඞ්ඛරථානි ච;

ඛාදථ පිවථ චෙව, අන්නපානෙන ඝොසිතං.

（其城）饮食丰足，十音不绝：象声、马声、鼓声、螺声、车声，以及“食之！饮之！”的饮食叫卖声。

3.

3.

නගරං සබ්බඞ්ගසම්පන්නං, සබ්බකම්මමුපාගතං;

සත්තරතනසම්පන්නං, නානාජනසමාකුලං;

සමිද්ධං දෙවනගරංව, ආවාසං පුඤ්ඤකම්මිනං.

其城万象具足，百业兴盛；七宝圆满，万民云集；繁荣犹如天城，是具福业者之居所。

4.

4.

නගරෙ අමරවතියා, සුමෙධො නාම බ්‍රාහ්මණො;

අනෙකකොටිසන්නිචයො, පහූතධනධඤ්ඤවා.

于不死城（Amaravatī）中，有婆罗门名善慧（Sumedha），积财无数亿，财富、谷物甚多。

5.

5.

අජ්ඣායකො [Pg.307] මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ;

ලක්ඛණෙ ඉතිහාසෙ ච, සධම්මෙ පාරමිං ගතො.

（彼）是诵读者、持咒者，通达三吠陀，于相术、古史及其自法，皆达究竟。

6.

6.

රහොගතො නිසීදිත්වා, එවං චින්තෙසහං තදා;

‘‘දුක්ඛො පුනබ්භවො නාම, සරීරස්ස ච භෙදනං.

彼时我往诣静处而坐，如是思惟：“所谓再有，实为是苦，此身之坏灭亦然。”

7.

7.

‘‘ජාතිධම්මො ජරාධම්මො, බ්‍යාධිධම්මො සහං තදා;

අජරං අමතං ඛෙමං, පරියෙසිස්සාමි නිබ්බුතිං.

“我既有生、老、病之法，当求无老、无死、安稳之寂灭境。”

8.

8.

‘‘යංනූනිමං පූතිකායං, නානාකුණපපූරිතං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡෙය්‍යං, අනපෙක්ඛො අනත්ථිකො.

“诚愿我能舍弃此充满种种不净的腐臭之身，无所顾恋，无所欲求，而得离去。”

9.

9.

‘‘අත්ථි හෙහිති සො මග්ගො, න සො සක්කා න හෙතුයෙ;

පරියෙසිස්සාමි තං මග්ගං, භවතො පරිමුත්තියා.

“必有彼道在，其不可能无；我为解脱诸有，当寻觅彼道。”

10.

10.

‘‘යථාපි දුක්ඛෙ විජ්ජන්තෙ, සුඛං නාමපි විජ්ජති;

එවං භවෙ විජ්ජමානෙ, විභවොපි ඉච්ඡිතබ්බකො.

“犹如苦存在，亦有名为乐；如是有存在，亦应求无有。”

11.

11.

‘‘යථාපි උණ්හෙ විජ්ජන්තෙ, අපරං විජ්ජති සීතලං;

එවං තිවිධග්ගි විජ්ජන්තෙ, නිබ්බානං ඉච්ඡිතබ්බකං.

“犹如热存在，亦有另一凉；如是三火在，亦应求涅槃。”

12.

12.

‘‘යථාපි පාපෙ විජ්ජන්තෙ, කල්‍යාණමපි විජ්ජති;

එවමෙව ජාති විජ්ජන්තෙ, අජාතිපිච්ඡිතබ්බකං.

“犹如恶存在，亦有善存在；如是生存在，亦应求无生。”

13.

13.

‘‘යථා ගූථගතො පුරිසො, තළාකං දිස්වාන පූරිතං;

න ගවෙසති තං තළාකං, න දොසො තළාකස්ස සො.

“犹如身涂粪秽之人，见有盈满之池塘，却不寻觅彼池，此非池塘之过。”

14.

14.

‘‘එවං කිලෙසමලධොව, විජ්ජන්තෙ අමතන්තළෙ;

න ගවෙසති තං තළාකං, න දොසො අමතන්තළෙ.

“如是，有甘露池可洗烦恼垢，人若不寻觅，非甘露池之过。”

15.

15.

‘‘යථා අරීහි පරිරුද්ධො, විජ්ජන්තෙ ගමනම්පථෙ;

න පලායති සො පුරිසො, න දොසො අඤ්ජසස්ස සො.

“犹如遭敌围，有路可逃脱；其人若不逃，此非道路之过。”

16.

16.

‘‘එවං කිලෙසපරිරුද්ධො, විජ්ජමානෙ සිවෙ පථෙ;

න ගවෙසති තං මග්ගං, න දොසො සිවමඤ්ජසෙ.

“如是为烦恼所围，有安稳道在；若不寻觅彼道，非安稳道之过。”

17.

17.

‘‘යථාපි බ්‍යාධිතො පුරිසො, විජ්ජමානෙ තිකිච්ඡකෙ;

න තිකිච්ඡාපෙති තං බ්‍යාධිං, න දොසො සො තිකිච්ඡකෙ.

“犹如患病之人，有医者存在；彼若不求医治，此非医者之过。”

18.

18.

‘‘එවං [Pg.308] කිලෙසබ්‍යාධීහි, දුක්ඛිතො පරිපීළිතො;

න ගවෙසති තං ආචරියං, න දොසො සො විනායකෙ.

“如是为烦恼病所苦、所逼迫，却不寻求彼导师，此非导师之过。”

19.

19.

‘‘යථාපි කුණපං පුරිසො, කණ්ඨෙ බන්ධං ජිගුච්ඡිය;

මොචයිත්වාන ගච්ඡෙය්‍ය, සුඛී සෙරී සයංවසී.

“犹如有人颈系腐尸，厌而解之，得乐、自在、自主而去。”

20.

20.

‘‘තථෙවිමං පූතිකායං, නානාකුණපසඤ්චයං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡෙය්‍යං, අනපෙක්ඛො අනත්ථිකො.

“如是此腐身，种种不净聚；愿我舍弃去，无恋亦无求。”

21.

21.

‘‘යථා උච්චාරට්ඨානම්හි, කරීසං නරනාරියො;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡන්ති, අනපෙක්ඛා අනත්ථිකා.

“犹如男与女，于排泄处舍弃粪秽，无恋无求而去。”

22.

22.

‘‘එවමෙවාහං ඉමං කායං, නානාකුණපපූරිතං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡිස්සං, වච්චං කත්වා යථා කුටිං.

“如是，我将舍弃此充满种种不净的身体而后离去，犹如便后舍弃孤邸(kuṭi)。”

23.

23.

‘‘යථාපි ජජ්ජරං නාවං, පලුග්ගං උදගාහිනිං ;

සාමී ඡඩ්ඩෙත්වා ගච්ඡන්ති, අනපෙක්ඛා අනත්ථිකා.

“犹如朽坏船，破败且漏水；船主舍弃而去，无恋亦无求。”

24.

24.

‘‘එවමෙවාහං ඉමං කායං, නවච්ඡිද්දං ධුවස්සවං;

ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡිස්සං, ජිණ්ණනාවංව සාමිකා.

“同样，我将舍弃此九孔常漏之身而去，如同主人舍弃旧船一般。”

25.

25.

‘‘යථාපි පුරිසො චොරෙහි, ගච්ඡන්තො භණ්ඩමාදිය;

භණ්ඩච්ඡෙදභයං දිස්වා, ඡඩ්ඩයිත්වාන ගච්ඡති.

“譬如有人携带财物与盗贼同行，见到财物有被毁坏的危险，便舍弃他们而去。”

26.

26.

‘‘එවමෙව අයං කායො, මහාචොරසමො විය;

පහායිමං ගමිස්සාමි, කුසලච්ඡෙදනා භයා’’.

“同样，此身如同大盗贼，因害怕善法被毁坏，我将舍弃此身而去。”

27.

27.

එවාහං චින්තයිත්වාන, නෙකකොටිසතං ධනං;

නාථානාථානං දත්වාන, හිමවන්තමුපාගමිං.

我如此思惟后，将无数百俱胝的财富施予有依怙与无依怙者，然后前往雪山(Himavanta)。

28.

28.

හිමවන්තස්සාවිදූරෙ, ධම්මිකො නාම පබ්බතො;

අස්සමො සුකතො මය්හං, පණ්ණසාලා සුමාපිතා.

雪山(Himavanta)不远处，有名为达弥迦(Dhammika)的山。在那里，我善造了净修处，善建了茅屋。

29.

29.

චඞ්කමං තත්ථ මාපෙසිං, පඤ්චදොසවිවජ්ජිතං;

අට්ඨගුණසමූපෙතං, අභිඤ්ඤාබලමාහරිං.

在那里，我建造了远离五种过失的经行处(caṅkama)，并获得了具足八种功德的神通力。

30.

30.

සාටකං පජහිං තත්ථ, නවදොසමුපාගතං;

වාකචීරං නිවාසෙසිං, ද්වාදසගුණමුපාගතං.

在那里，我舍弃了具九种过失的衣物，穿上了具十二种功德的树皮衣。

31.

31.

අට්ඨදොසසමාකිණ්ණං[Pg.309], පජහිං පණ්ණසාලකං;

උපාගමිං රුක්ඛමූලං, ගුණෙ දසහුපාගතං.

我舍弃了充满八种过失的茅屋，前往具足十种功德的树下。

32.

32.

වාපිතං රොපිතං ධඤ්ඤං, පජහිං නිරවසෙසතො;

අනෙකගුණසම්පන්නං, පවත්තඵලමාදියිං.

我彻底舍弃了播种与种植的谷物，受用具足多种功德、自然掉落的果实。

33.

33.

තත්ථප්පධානං පදහිං, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අබ්භන්තරම්හි සත්තාහෙ, අභිඤ්ඤාබලපාපුණිං.

在那里，于坐、立、经行中，我努力修习正勤；于七日之内，我证得了神通力。

34.

34.

එවං මෙ සිද්ධිප්පත්තස්ස, වසීභූතස්ස සාසනෙ;

දීපඞ්කරො නාම ජිනො, උප්පජ්ජි ලොකනායකො.

如是，当我于（仙人之）教法中证得成就、获得自在时，名为燃灯(Dīpaṅkara)的胜者、世间导师出世了。

35.

35.

උප්පජ්ජන්තෙ ච ජායන්තෙ, බුජ්ඣන්තෙ ධම්මදෙසනෙ;

චතුරො නිමිත්තෙ නාද්දසං, ඣානරතිසමප්පිතො.

于其入胎、诞生、觉悟与说法时出现的四种征兆，我因安住于禅悦而未曾得见。

36.

36.

පච්චන්තදෙසවිසයෙ, නිමන්තෙත්වා තථාගතං;

තස්ස ආගමනං මග්ගං, සොධෙන්ති තුට්ඨමානසා.

在边地，人们邀请如来后，心怀喜悦地清扫他前来的道路。

37.

37.

අහං තෙන සමයෙන, නික්ඛමිත්වා සකස්සමා;

ධුනන්තො වාකචීරානි, ගච්ඡාමි අම්බරෙ තදා.

彼时，我从自己的净修处出来，抖动着树皮衣，于空中行走。

38.

38.

වෙදජාතං ජනං දිස්වා, තුට්ඨහට්ඨං පමොදිතං;

ඔරොහිත්වාන ගගනා, මනුස්සෙ පුච්ඡි තාවදෙ.

见到人们喜悦、欢欣、雀跃，我从空中降下，随即询问他们。

39.

39.

‘‘තුට්ඨහට්ඨො පමුදිතො, වෙදජාතො මහාජනො;

කස්ස සොධීයති මග්ගො, අඤ්ජසං වටුමායනං’’.

“大众如此欢欣、喜悦、雀跃，这条笔直的道路是为谁而清扫呢？”

40.

40.

තෙ මෙ පුට්ඨා වියාකංසු, ‘‘බුද්ධො ලොකෙ අනුත්තරො;

දීපඞ්කරො නාම ජිනො, උප්පජ්ජි ලොකනායකො;

තස්ස සොධීයති මග්ගො, අඤ්ජසං වටුමායනං’’.

我问彼等，彼等答道：“世间有无上佛，名为燃灯(Dīpaṅkara)之胜者，世间之导师，已然出世。为彼之故，此康庄大道正被清扫。”

41.

41.

බුද්ධොතිවචනං සුත්වාන, පීති උප්පජ්ජි තාවදෙ;

බුද්ධො බුද්ධොති කථයන්තො, සොමනස්සං පවෙදයිං.

听闻“佛陀”之言，我即刻生起喜悦；口念“佛陀，佛陀”，我感受到欣悦。

42.

42.

තත්ථ ඨත්වා විචින්තෙසිං, තුට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

‘‘ඉධ බීජානි රොපිස්සං, ඛණො වෙ මා උපච්චගා.

我站在那里思惟，欢喜而又悚然：“我将在此播下种子，莫让时机空过。”

43.

43.

‘‘යදි බුද්ධස්ස සොධෙථ, එකොකාසං දදාථ මෙ;

අහම්පි සොධයිස්සාමි, අඤ්ජසං වටුමායනං’’.

“你们若为佛陀清扫此康庄大道，请分一处予我；我亦将一同清扫此道。”

44.

44.

අදංසු [Pg.310] තෙ මමොකාසං, සොධෙතුං අඤ්ජසං තදා;

බුද්ධො බුද්ධොති චින්තෙන්තො, මග්ගං සොධෙමහං තදා.

彼时，彼等分我一处以清扫道路；我心念“佛陀，佛陀”，清扫着那条路。

45.

45.

අනිට්ඨිතෙ මමොකාසෙ, දීපඞ්කරො මහාමුනි;

චතූහි සතසහස්සෙහි, ඡළභිඤ්ඤෙහි තාදිහි;

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, පටිපජ්ජි අඤ්ජසං ජිනො.

我负责之处尚未终，胜者燃灯(Dīpaṅkara)大牟尼，与四十万具六神通、如如不动、清净无垢之漏尽者，一同走上此康庄正道。

46.

46.

පච්චුග්ගමනා වත්තන්ති, වජ්ජන්ති භෙරියො බහූ;

ආමොදිතා නරමරූ, සාධුකාරං පවත්තයුං.

众人前来相迎，无数大鼓敲响；人天欢欣喜悦，发出善哉之声。

47.

47.

දෙවා මනුස්සෙ පස්සන්ති, මනුස්සාපි ච දෙවතා;

උභොපි තෙ පඤ්ජලිකා, අනුයන්ති තථාගතං.

天人见世人，世人亦见天人；二者皆合掌，跟随于如来。

48.

48.

දෙවා දිබ්බෙහි තුරියෙහි, මනුස්සා මානුසෙහි ච ;

උභොපි තෙ වජ්ජයන්තා, අනුයන්ති තථාගතං.

天人以天界之乐，世人以人间之乐，二者皆演奏着，跟随于如来。

49.

49.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

දිසොදිසං ඔකිරන්ති, ආකාසනභගතා මරූ.

空中行之天人，于一切方所，散布天界曼陀罗华、莲华与波利质多迦(Pārichattaka)华以作供养。

50.

50.

දිබ්බං චන්දනචුණ්ණඤ්ච, වරගන්ධඤ්ච කෙවලං;

දිසොදිසං ඔකිරන්ති, ආකාසනභගතා මරූ.

空中行之天人，于一切方所，散布天界旃檀末香与纯粹之胜香以作供养。

51.

51.

චම්පකං සරලං නීපං, නාගපුන්නාගකෙතකං;

දිසොදිසං උක්ඛිපන්ති, භූමිතලගතා නරා.

地上行之众人，于一切方所，抛洒瞻波(campaka)华、萨罗罗(sarala)华、尼波(nīpa)华、龙华(nāga)树华、普那伽(punnāga)华与计陀罗(ketaka)华以作供养。

52.

52.

කෙසෙ මුඤ්චිත්වාහං තත්ථ, වාකචීරඤ්ච චම්මකං;

කලලෙ පත්ථරිත්වාන, අවකුජ්ජො නිපජ්ජහං.

我于彼处解开头发，并将树皮衣与兽皮，铺展于泥泞之中，俯身而卧。

53.

53.

‘‘අක්කමිත්වාන මං බුද්ධො, සහ සිස්සෙහි ගච්ඡතු;

මා නං කලලෙ අක්කමිත්ථ, හිතාය මෙ භවිස්සති’’.

“愿佛陀与弟子们踏我而行，莫要踏入泥泞，此将为我之利益。”

54.

54.

පථවියං නිපන්නස්ස, එවං මෙ ආසි චෙතසො;

‘‘ඉච්ඡමානො අහං අජ්ජ, කිලෙසෙ ඣාපයෙ මම.

我卧于大地之时，心中生起此念：“我若意欲，今日即能焚尽自身诸烦恼。”

55.

55.

‘‘කිං මෙ අඤ්ඤාතවෙසෙන, ධම්මං සච්ඡිකතෙනිධ;

සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, බුද්ධො හෙස්සං සදෙවකෙ.

“于此，我以不为人知之身分证悟圣法，于我何益？我当证得一切知智，于天人世间成佛。”

56.

56.

‘‘කිං මෙ එකෙන තිණ්ණෙන, පුරිසෙන ථාමදස්සිනා;

සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, සන්තාරෙස්සං සදෙවකං.

“我乃具力丈夫，独自渡脱，于我何益？我当证得一切知智，度脱天人世间。”

57.

57.

‘‘ඉමිනා [Pg.311] මෙ අධිකාරෙන, කතෙන පුරිසුත්තමෙ;

සබ්බඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා, තාරෙමි ජනතං බහුං.

“我于人中之最上者前，行此殊胜之行，我当证得一切知智，度脱众多有情。”

58.

58.

‘‘සංසාරසොතං ඡින්දිත්වා, විද්ධංසෙත්වා තයො භවෙ;

ධම්මනාවං සමාරුය්හ, සන්තාරෙස්සං සදෙවකං’’.

“斩断轮回之流，摧毁三有，登上正法之舟，我当度脱天人世间。”

59.

59.

මනුස්සත්තං ලිඞ්ගසම්පත්ති, හෙතු සත්ථාරදස්සනං;

පබ්බජ්ජා ගුණසම්පත්ති, අධිකාරො ච ඡන්දතා;

අට්ඨධම්මසමොධානා, අභිනීහාරො සමිජ්ඣති.

得生为人，具足男性之身，有证果之因，得见导师，出家，具足功德，行殊胜行，并有强烈意乐，八法和合，其愿乃成。

60.

60.

දීපඞ්කරො ලොකවිදූ, ආහුතීනං පටිග්ගහො;

උස්සීසකෙ මං ඨත්වාන, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

燃灯(Dīpaṅkara)佛，世间解，应受供养者，立于我头边，说此言：

61.

61.

‘‘පස්සථ ඉමං තාපසං, ජටිලං උග්ගතාපනං;

අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, බුද්ධො ලොකෙ භවිස්සති.

“‘汝等看此结发苦行者，具足严厉之苦行。于无量劫后，他将于此世间成佛。

62.

62.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා, නික්ඛමිත්වා තථාගතො;

පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං.

“‘如来将从悦人的迦毗罗卫(Kapilavhaya)城出离，勇猛精进，行难行之苦行。

63.

63.

‘‘අජපාලරුක්ඛමූලස්මිං, නිසීදිත්වා තථාගතො;

තත්ථ පායාසං පග්ගය්හ, නෙරඤ්ජරමුපෙහිති.

“‘如来坐于阿阇波罗(Ajapāla)榕树下，于彼处接受乳糜，而后前往尼连禅河(Nerañjarā)。

64.

64.

‘‘නෙරඤ්ජරාය තීරම්හි, පායාසං අද සො ජිනො;

පටියත්තවරමග්ගෙන, බොධිමූලමුපෙහිති.

“‘彼胜者于尼连禅河岸食用乳糜，循着天人所备之胜道，前往菩提树下。

65.

65.

‘‘තතො පදක්ඛිණං කත්වා, බොධිමණ්ඩං අනුත්තරො ;

අස්සත්ථරුක්ඛමූලම්හි, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

“‘其后，无上者右绕菩提座，彼大名声者将于阿说示(Assattha)树下觉悟。

66.

66.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

“‘其生母将名为摩耶(Māyā)，其父名为净饭(Suddhodana)，而他将是乔达摩(Gotama)。

67.

67.

‘‘අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

“‘无漏、离贪、心寂静、得禅定者，拘利陀(Kolita)与伍巴谛萨(Upatissa)将为上首弟子。名为阿难(Ānanda)之侍者，将侍奉此位胜者。

68.

68.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

“‘谶摩(Khemā)与莲花色(Uppalavaṇṇā)将为上首女弟子，无漏、离贪、心寂静、得禅定。彼世尊之菩提树，则被称为阿说示树。

69.

69.

‘‘චිත්තො [Pg.312] ච හත්ථාළවකො, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

උත්තරා නන්දමාතා ච, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා’’.

“‘质多(Citta)与阿拉威人哈达(Hatthāḷavaka)将为上首男护持者；郁多罗(Uttarā)与难陀母(Nandamātā)将为上首女护持者。’”

70.

70.

ඉදං සුත්වාන වචනං, අසමස්ස මහෙසිනො;

ආමොදිතා නරමරූ, බුද්ධබීජං කිර අයං.

闻此无与伦比大仙之言，人天皆大欢喜：“此诚佛种！”

71.

71.

උක්කුට්ඨිසද්දා වත්තන්ති, අප්ඵොටෙන්ති හසන්ති ච;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, දසසහස්සී සදෙවකා.

一万世界中，诸天人众等，扬声作欢呼，拍手复欢笑，合掌恭敬礼。

72.

72.

‘‘යදිමස්ස ලොකනාථස්ස, විරජ්ඣිස්සාම සාසනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.

“我等若错失此世间怙主之教法，愿于未来时，得面见此尊。”

73.

73.

‘‘යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා, පටිතිත්ථං විරජ්ඣිය;

හෙට්ඨාතිත්ථෙ ගහෙත්වාන, උත්තරන්ති මහානදිං.

“犹如众人渡河，错过直达之渡口，便从下游渡口，得渡大河。”

74.

74.

‘‘එවමෙව මයං සබ්බෙ, යදි මුඤ්චාමිමං ජිනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“我等众人亦如是，若错失此位胜者，愿于未来时，得面见此尊。”

75.

75.

දීපඞ්කරො ලොකවිදූ, ආහුතීනං පටිග්ගහො;

මම කම්මං පකිත්තෙත්වා, දක්ඛිණං පාදමුද්ධරි.

世间解、应供者燃灯佛，为我授记后，举其右足。

76.

76.

යෙ තත්ථාසුං ජිනපුත්තා, පදක්ඛිණමකංසු මං;

දෙවා මනුස්සා අසුරා ච, අභිවාදෙත්වාන පක්කමුං.

在场诸佛子，皆右绕于我；天人阿修罗，礼敬后离去。

77.

77.

දස්සනං මෙ අතික්කන්තෙ, සසඞ්ඝෙ ලොකනායකෙ;

සයනා වුට්ඨහිත්වාන, පල්ලඞ්කං ආභුජිං තදා.

世间导师与僧伽，从我视线中消失，我从躺卧处起身，尔时结跏趺坐。

78.

78.

සුඛෙන සුඛිතො හොමි, පාමොජ්ජෙන පමොදිතො;

පීතියා ච අභිස්සන්නො, පල්ලඞ්කං ආභුජිං තදා.

我因安乐而安乐，因欣悦而欢喜，复为喜悦所遍满，尔时结跏趺坐。

79.

79.

පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා, එවං චින්තෙසහං තදා;

‘‘වසීභූතො අහං ඣානෙ, අභිඤ්ඤාසු පාරමිංගතො.

我结跏趺坐，尔时如是思惟：“我于禅定已得自在，于诸神通已达彼岸。”

80.

80.

‘‘සහස්සියම්හි ලොකම්හි, ඉසයො නත්ථි මෙ සමා;

අසමො ඉද්ධිධම්මෙසු, අලභිං ඊදිසං සුඛං.

“于此千世界中，无有仙人能及我；于诸神变法，我亦无与伦比，已获如是安乐。”

81.

81.

‘‘පල්ලඞ්කාභුජනෙ මය්හං, දසසහස්සාධිවාසිනො;

මහානාදං පවත්තෙසුං, ‘ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“我结跏趺坐时，一万世界中诸梵天，发大音声言：“汝定成佛无疑！”

82.

82.

‘‘‘යා [Pg.313] පුබ්බෙ බොධිසත්තානං, පල්ලඞ්කවරමාභුජෙ;

නිමිත්තානි පදිස්සන්ති, තානි අජ්ජ පදිස්සරෙ.

“往昔诸菩萨，结最上跏趺，所有诸瑞相，今日亦显现。汝定成佛无疑！”

83.

83.

‘‘‘සීතං බ්‍යපගතං හොති, උණ්හඤ්ච උපසම්මති;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“寒冷皆已逝，炎热亦平息，此相今显现，汝定成佛无疑！”

84.

84.

‘‘‘දසසහස්සී ලොකධාතූ, නිස්සද්දා හොන්ති නිරාකුලා;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“一万世界寂静无声，亦无纷扰，此相今显现，汝定成佛无疑！”

85.

85.

‘‘‘මහාවාතා න වායන්ති, න සන්දන්ති සවන්තියො;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“狂风悉止吹，江河亦停流，此相今显现，汝定成佛无疑！”

86.

86.

‘‘‘ථලජා දකජා පුප්ඵා, සබ්බෙ පුප්ඵන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ පුප්ඵිතා සබ්බෙ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，陆生与水生之花，一切皆已绽放；今日此等亦皆绽放，汝必无疑成佛陀。

87.

87.

‘‘‘ලතා වා යදි වා රුක්ඛා, ඵලභාරා හොන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ ඵලිතා සබ්බෙ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，藤蔓或树木，皆已结出果实；今日此等亦结果，汝必无疑成佛陀。

88.

88.

‘‘‘ආකාසට්ඨා ච භූමට්ඨා, රතනා ජොතන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ රතනා ජොතන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，空中与地上之宝，皆已闪耀光芒；今日此等宝亦闪耀，汝必无疑成佛陀。

89.

89.

‘‘‘මානුස්සකා ච දිබ්බා ච, තුරියා වජ්ජන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජුභො අභිරවන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，人天之乐器，皆已自然鸣响；今日此二者亦鸣响，汝必无疑成佛陀。

90.

90.

‘‘‘විචිත්‍රපුප්ඵා ගගනා, අභිවස්සන්ති තාවදෙ;

තෙපි අජ්ජ පවස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，种种妙花雨，从天而降；今日此花雨亦降，汝必无疑成佛陀。

91.

91.

‘‘‘මහාසමුද්දො ආභුජති, දසසහස්සී පකම්පති;

තෙපජ්ජුභො අභිරවන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“大海翻腾，十千世界震动；今日此二者亦轰鸣，汝必无疑成佛陀。

92.

92.

‘‘‘නිරයෙපි දසසහස්සෙ, අග්ගී නිබ්බන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ නිබ්බුතා අග්ගී, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，十千世界地狱中，火焰皆已熄灭；今日此等火亦灭，汝必无疑成佛陀。

93.

93.

‘‘‘විමලො හොති සූරියො, සබ්බා දිස්සන්ති තාරකා;

තෙපි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“日轮离垢，一切星辰显现；今日此等亦显现，汝必无疑成佛陀。

94.

94.

‘‘‘අනොවට්ඨෙන උදකං, මහියා උබ්භිජ්ජි තාවදෙ;

තම්පජ්ජුබ්භිජ්ජතෙ මහියා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，虽未降雨，水从地涌出；今日此水亦从地涌出，汝必无疑成佛陀。

95.

95.

‘‘‘තාරාගණා [Pg.314] විරොචන්ති, නක්ඛත්තා ගගනමණ්ඩලෙ;

විසාඛා චන්දිමා යුත්තා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“星群与星宿，于天界中闪耀；月与毘舍佉(Visākhā)相应，汝必无疑成佛陀。

96.

96.

‘‘‘බිලාසයා දරීසයා, නික්ඛමන්ති සකාසයා;

තෙපජ්ජ ආසයා ඡුද්ධා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“穴居与洞居者，皆离其所而出；今日彼等亦离其居所，汝必无疑成佛陀。

97.

97.

‘‘‘න හොන්ති අරතී සත්තානං, සන්තුට්ඨා හොන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ සබ්බෙ සන්තුට්ඨා, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，众生无不满，皆已心生喜足；今日一切亦喜足，汝必无疑成佛陀。

98.

98.

‘‘‘රොගා තදුපසම්මන්ති, ජිඝච්ඡා ච විනස්සති;

තානි අජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，疾病皆平息，饥饿亦消除；今日此等相显现，汝必无疑成佛陀。

99.

99.

‘‘‘රාගො තදා තනු හොති, දොසො මොහො විනස්සති;

තෙපජ්ජ විගතා සබ්බෙ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，贪欲渐轻微，嗔痴亦消除；今日此等皆远离，汝必无疑成佛陀。

100.

100.

‘‘‘භයං තදා න භවති, අජ්ජපෙතං පදිස්සති;

තෙන ලිඞ්ගෙන ජානාම, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

“彼时，怖畏不存在，今日此无畏相亦显现；我等以此相故知，汝必无疑成佛陀。

101.

101.

‘‘‘රජොනුද්ධංසති උද්ධං, අජ්ජපෙතං පදිස්සති;

තෙන ලිඞ්ගෙන ජානාම, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

尘埃不向上扬起，今日此相亦显现；我等以此相而知，汝必将成为佛陀。

102.

102.

‘‘‘අනිට්ඨගන්ධො පක්කමති, දිබ්බගන්ධො පවායති;

සොපජ්ජ වායති ගන්ධො, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

不悦之气味远离，天界之香气飘扬；今日此香亦飘扬，汝必将成为佛陀。

103.

103.

‘‘‘සබ්බෙ දෙවා පදිස්සන්ති, ඨපයිත්වා අරූපිනො;

තෙපජ්ජ සබ්බෙ දිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

除无色界梵天外，一切天神皆显现；今日彼等亦显现，汝必将成为佛陀。

104.

104.

‘‘‘යාවතා නිරයා නාම, සබ්බෙ දිස්සන්ති තාවදෙ;

තෙපජ්ජ සබ්බෙ දිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

所有名为地狱之处，于尔时皆得显现；今日彼等亦显现，汝必将成为佛陀。

105.

105.

‘‘‘කුට්ටා කවාටා සෙලා ච, න හොන්තාවරණා තදා;

ආකාසභූතා තෙපජ්ජ, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

墙壁、门扇与岩石，于尔时不成障碍；今日彼等化为空，汝必将成为佛陀。

106.

106.

‘‘‘චුතී ච උපපත්ති ච, ඛණෙ තස්මිං න විජ්ජති;

තානිපජ්ජ පදිස්සන්ති, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි.

于尔时之刹那间，无有死亡与投生；今日此等瑞相现，汝必将成为佛陀。

107.

107.

‘‘‘දළ්හං පග්ගණ්හ වීරියං, මා නිවත්ත අභික්කම;

මයම්පෙතං විජානාම, ධුවං බුද්ධො භවිස්සසි’’’.

汝当坚固勤精进，莫退转兮勇向前；我等亦知此征兆，汝必将成为佛陀。

108.

108.

බුද්ධස්ස [Pg.315] වචනං සුත්වා, දසසහස්සීනචූභයං;

තුට්ඨහට්ඨො පමොදිතො, එවං චින්තෙසහං තදා.

我于尔时闻佛言，及万界中梵天语，心生欢喜与愉悦，如是思惟作此念。

109.

109.

‘‘අද්වෙජ්ඣවචනා බුද්ධා, අමොඝවචනා ජිනා;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

诸佛之言不相违，诸胜者言不空耗；诸佛绝无虚妄语，我必将成为佛陀。

110.

110.

‘‘යථා ඛිත්තං නභෙ ලෙඩ්ඩු, ධුවං පතති භූමියං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

犹如土块抛向空，必定坠落于大地；如是最上佛陀言，必定真实永不变。诸佛绝无虚妄语，我必将成为佛陀。

111.

111.

‘‘යථාපි සබ්බසත්තානං, මරණං ධුවසස්සතං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

犹如一切有情众，其命终结乃必然；如是最上佛陀言，必定真实永不变。诸佛绝无虚妄语，我必将成为佛陀。

112.

112.

‘‘යථා රත්තික්ඛයෙ පත්තෙ, සූරියුග්ගමනං ධුවං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

犹如长夜之尽头，旭日东升乃必然；如是最上佛陀言，必定真实永不变。诸佛绝无虚妄语，我必将成为佛陀。

113.

113.

‘‘යථා නික්ඛන්තසයනස්ස, සීහස්ස නදනං ධුවං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

犹如狮子出洞窟，其作吼声乃必然；如是最上佛陀言，必定真实永不变。诸佛绝无虚妄语，我必将成为佛陀。

114.

114.

‘‘යථා ආපන්නසත්තානං, භාරමොරොපනං ධුවං;

තථෙව බුද්ධසෙට්ඨානං, වචනං ධුවසස්සතං;

විතථං නත්ථි බුද්ධානං, ධුවං බුද්ධො භවාමහං.

犹如孕妇必然分娩，最胜佛陀之言亦然，确定而永恒；诸佛之言绝无虚妄，我必将成为佛陀。

115.

115.

‘‘හන්ද බුද්ධකරෙ ධම්මෙ, විචිනාමි ඉතො චිතො;

උද්ධං අධො දස දිසා, යාවතා ධම්මධාතුයා’’.

现在，我当于此于彼，于上下十方，遍及一切法界，探寻能成就佛果之法。

116.

116.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, පඨමං දානපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, අනුචිණ්ණං මහාපථං.

彼时我探寻之际，首先见到布施波罗蜜(dānapārami)，此乃往昔诸大仙所履行的康庄大道。

117.

117.

‘‘ඉමං ත්වං පඨමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

දානපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

你若欲证得菩提，当先坚定受持此法，去圆满布施波罗蜜。

118.

118.

‘‘යථාපි කුම්භො සම්පුණ්ණො, යස්ස කස්සචි අධො කතො;

වමතෙ වුදකං නිස්සෙසං, න තත්ථ පරිරක්ඛති.

譬如一个满水的罐子，被任何人倒置，便会倾尽其水，毫无保留，亦无顾惜。

119.

119.

‘‘තථෙව [Pg.316] යාචකෙ දිස්වා, හීනමුක්කට්ඨමජ්ඣිමෙ;

දදාහි දානං නිස්සෙසං, කුම්භො විය අධො කතො.

如是，见到乞求者，无论卑下、高贵或中等，你都应毫无保留地布施，犹如倒置之罐。

120.

120.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

成就佛果之法，必不仅止于此；我当继续探寻，其他能令菩提成熟之法。

121.

121.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, දුතියං සීලපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼时我探寻之际，见到第二持戒波罗蜜(sīlapārami)，此乃往昔诸大仙所恒常修习、亲近之法。

122.

122.

‘‘ඉමං ත්වං දුතියං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

සීලපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

你若欲证得菩提，当坚定受持此第二法门，去圆满持戒波罗蜜。

123.

123.

‘‘යථාපි චමරී වාලං, කිස්මිඤ්චි පටිලග්ගිතං;

උපෙති මරණං තත්ථ, න විකොපෙති වාලධිං.

譬如犛牛，其尾毛若为某物所缠，宁于彼处丧命，亦不毁伤其尾。

124.

124.

‘‘තථෙව ත්වං චතූසු භූමීසු, සීලානි පරිපූරය;

පරිරක්ඛ සබ්බදා සීලං, චමරී විය වාලධිං.

如是，你当于四地之中圆满诸戒；恒常守护戒行，犹如犛牛守护其尾。

125.

125.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

成就佛果之法，必不仅止于此；我当继续探寻，其他能令菩提成熟之法。

126.

126.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, තතියං නෙක්ඛම්මපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼时我探寻之际，见到第三出离波罗蜜(nekkhammapārami)，此乃往昔诸大仙所恒常修习、亲近之法。

127.

127.

‘‘ඉමං ත්වං තතියං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

නෙක්ඛම්මපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

你若欲证得菩提，当坚定受持此第三法门，去圆满出离波罗蜜。

128.

128.

‘‘යථා අන්දුඝරෙ පුරිසො, චිරවුත්ථො දුඛට්ටිතො;

න තත්ථ රාගං ජනෙසි, මුත්තිංයෙව ගවෙසති.

譬如有人久困牢狱，为苦所逼，于彼处不生贪爱，唯寻求从中解脱。

129.

129.

‘‘තථෙව ත්වං සබ්බභවෙ, පස්ස අන්දුඝරෙ විය;

නෙක්ඛම්මාභිමුඛො හොහි, භවතො පරිමුත්තියා.

如是，汝于一切有，当视之为牢狱；为从有中得解脱，汝当趣向于出离。

130.

130.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

此等成佛之法，必非仅止于此；我将继续探究，其他能令菩提成熟之法。

131.

131.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, චතුත්ථං පඤ්ඤාපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼时我正探究，得见第四波罗蜜，即是智慧波罗蜜，乃往昔诸大仙所恒常修习。

132.

132.

‘‘ඉමං ත්වං චතුත්ථං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

පඤ්ඤාපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

若汝欲证得菩提，当先善受持此第四波罗蜜，令其极为坚固，进而圆满智慧波罗蜜。

133.

133.

‘‘යථාපි [Pg.317] භික්ඛු භික්ඛන්තො, හීනමුක්කට්ඨමජ්ඣිමෙ;

කුලානි න විවජ්ජෙන්තො, එවං ලභති යාපනං.

譬如比丘行乞时，不避下、上、中等家族，如是获得足以维生之食。

134.

134.

‘‘තථෙව ත්වං සබ්බකාලං, පරිපුච්ඡං බුධං ජනං;

පඤ්ඤාපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

如是，汝于一切时，恒常请益于智者，圆满智慧波罗蜜，将证得正等觉。

135.

135.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

此等成佛之法，必非仅止于此；我将继续探究，其他能令菩提成熟之法。

136.

136.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, පඤ්චමං වීරියපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼时我正探究，得见第五波罗蜜，即是精进波罗蜜，乃往昔诸大仙所恒常修习。

137.

137.

‘‘ඉමං ත්වං පඤ්චමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

වීරියපාරමිතං ගච්ඡ, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

若汝欲证得菩提，当先善受持此第五波罗蜜，令其极为坚固，进而圆满精进波罗蜜。

138.

138.

‘‘යථාපි සීහො මිගරාජා, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අලීනවීරියො හොති, පග්ගහිතමනො සදා.

譬如兽王狮子，于坐、立、经行中，恒常精进不懈，其心恒常振奋。

139.

139.

‘‘තථෙව ත්වං සබ්බභවෙ, පග්ගණ්හ වීරියං දළ්හං;

වීරියපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

如是，汝于一切有，当发起坚固精进，圆满精进波罗蜜，将证得正等觉。

140.

140.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

此等成佛之法，必非仅止于此；我将继续探究，其他能令菩提成熟之法。

141.

141.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, ඡට්ඨමං ඛන්තිපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼时我正探究，得见第六波罗蜜，即是忍耐波罗蜜，乃往昔诸大仙所恒常修习。

142.

142.

‘‘ඉමං ත්වං ඡට්ඨමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තත්ථ අද්වෙජ්ඣමානසො, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

汝当先善受持此第六波罗蜜，令其极为坚固；于此忍耐，心无动摇，将证得正等觉。

143.

143.

‘‘යථාපි පථවී නාම, සුචිම්පි අසුචිම්පි ච;

සබ්බං සහති නික්ඛෙපං, න කරොති පටිඝං තයා.

譬如所谓大地，于所弃置之物，无论洁净不净，悉皆忍受，不生嗔恚。

144.

144.

‘‘තථෙව ත්වම්පි සබ්බෙසං, සම්මානාවමානක්ඛමො;

ඛන්තිපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

如是，汝亦当能忍耐一切尊敬与轻蔑，圆满忍耐波罗蜜，将证得正等觉。

145.

145.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

成就佛果之法，必不僅止於此；我將繼續尋覓，其他能令菩提成熟之法。

146.

146.

විචිනන්තො [Pg.318] තදා දක්ඛිං, සත්තමං සච්චපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼時我沉思審察，得見第七真實波羅蜜，此乃往昔諸大士所恆常修習。

147.

147.

‘‘ඉමං ත්වං සත්තමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තත්ථ අද්වෙජ්ඣවචනො, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

汝應先將此第七波羅蜜，堅固受持；於此言無二致，必將證得正等覺。

148.

148.

‘‘යථාපි ඔසධී නාම, තුලාභූතා සදෙවකෙ;

සමයෙ උතුවස්සෙ වා, න වොක්කමති වීථිතො.

譬如晨星，於天人世間，猶如權衡；無論時節寒暑，從不偏離其軌道。

149.

149.

‘‘තථෙව ත්වම්පි සච්චෙසු, මා වොක්කම හි වීථිතො;

සච්චපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

汝亦如是於諸真實中，切莫偏離其道；行至真實波羅蜜圓滿，必將證得正等覺。

150.

150.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

成就佛果之法，必不僅止於此；我將繼續尋覓，其他能令菩提成熟之法。

151.

151.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, අට්ඨමං අධිට්ඨානපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼時我沉思審察，得見第八決意波羅蜜，此乃往昔諸大士所恆常修習。

152.

152.

‘‘ඉමං ත්වං අට්ඨමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තත්ථ ත්වං අචලො හුත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

汝應先將此第八波羅蜜，堅固受持；於此堅定不動搖，必將證得正等覺。

153.

153.

‘‘යථාපි පබ්බතො සෙලො, අචලො සුප්පතිට්ඨිතො;

න කම්පති භුසවාතෙහි, සකට්ඨානෙව තිට්ඨති.

譬如岩石之山，不動而善立；不為強風所動搖，安住於自身之處。

154.

154.

‘‘තථෙව ත්වම්පි අධිට්ඨානෙ, සබ්බදා අචලො භව;

අධිට්ඨානපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

汝亦應如是，於決意中恆常不動搖；行至決意波羅蜜圓滿，必將證得正等覺。

155.

155.

‘‘නහෙතෙ එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

成就佛果之法，必不僅止於此；我將繼續尋覓，其他能令菩提成熟之法。

156.

156.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, නවමං මෙත්තාපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼時我沉思審察，得見第九慈波羅蜜，此乃往昔諸大士所恆常修習。

157.

157.

‘‘ඉමං ත්වං නවමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

මෙත්තාය අසමො හොහි, යදි බොධිං පත්තුමිච්ඡසි.

若汝欲證得菩提，應先將此第九波羅蜜，堅固受持；於慈愛應無與倫比。

158.

158.

‘‘යථාපි උදකං නාම, කල්‍යාණෙ පාපකෙ ජනෙ;

සමං ඵරති සීතෙන, පවාහෙති රජොමලං.

譬如水，於善人惡人，平等以清涼遍潤，並洗去塵垢。

159.

159.

‘‘තථෙව ත්වං හිතාහිතෙ, සමං මෙත්තාය භාවය;

මෙත්තාපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

汝亦應如是，於有益及無益者，平等修習慈愛；行至慈波羅蜜圓滿，必將證得正等覺。

160.

160.

‘‘නහෙතෙ [Pg.319] එත්තකායෙව, බුද්ධධම්මා භවිස්සරෙ;

අඤ්ඤෙපි විචිනිස්සාමි, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා’’.

成就佛果之法，必不僅止於此；我將繼續尋覓，其他能令菩提成熟之法。

161.

161.

විචිනන්තො තදා දක්ඛිං, දසමං උපෙක්ඛාපාරමිං;

පුබ්බකෙහි මහෙසීහි, ආසෙවිතනිසෙවිතං.

彼时我审察时，得见第十舍波罗蜜，此乃往昔诸大仙所恒常修习者。

162.

162.

‘‘ඉමං ත්වං දසමං තාව, දළ්හං කත්වා සමාදිය;

තුලාභූතො දළ්හො හුත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“汝今善受持，此第十波罗蜜，令其极坚固；如秤般平衡，稳固不动摇，汝将证得等觉。”

163.

163.

‘‘යථාපි පථවී නාම, නික්ඛිත්තං අසුචිං සුචිං;

උපෙක්ඛති උභොපෙතෙ, කොපානුනයවජ්ජිතා.

“譬如所谓地，于所弃净与不净，二者皆能舍，远离嗔与喜。”

164.

164.

‘‘තථෙව ත්වං සුඛදුක්ඛෙ, තුලාභූතො සදා භව;

උපෙක්ඛාපාරමිතං ගන්ත්වා, සම්බොධිං පාපුණිස්සසි.

“汝亦应如是，于苦乐之中，恒常如秤平；圆满舍波罗蜜，汝将证得等觉。”

165.

165.

‘‘එත්තකායෙව තෙ ලොකෙ, යෙ ධම්මා බොධිපාචනා;

තතුද්ධං නත්ථි අඤ්ඤත්‍ර, දළ්හං තත්ථ පතිට්ඨහ’’.

“世间诸善法，能令菩提熟，唯此更无余；汝当于此法，坚定而安住。”

166.

166.

ඉමෙ ධම්මෙ සම්මසතො, සභාවසරසලක්ඛණෙ;

ධම්මතෙජෙන වසුධා, දසසහස්සී පකම්පථ.

审察此诸法，自性、作用、相，以其法威力，万界地摇动。

167.

167.

චලතී රවතී පථවී, උච්ඡුයන්තංව පීළිතං;

තෙලයන්තෙ යථා චක්කං, එවං කම්පති මෙදනී.

大地摇且鸣，如被榨蔗机；又如榨油轮，大地亦震动。

168.

168.

යාවතා පරිසා ආසි, බුද්ධස්ස පරිවෙසනෙ;

පවෙධමානා සා තත්ථ, මුච්ඡිතා සෙති භූමියං.

佛陀供食处，所有诸会众，彼等于其地，战栗而昏厥，倒卧于地上。

169.

169.

ඝටානෙකසහස්සානි, කුම්භීනඤ්ච සතා බහූ;

සඤ්චුණ්ණමථිතා තත්ථ, අඤ්ඤමඤ්ඤං පඝට්ටිතා.

数千之瓦罐，以及数百瓮，于彼处相互碰撞，皆粉碎破裂。

170.

170.

උබ්බිග්ගා තසිතා භීතා, භන්තා බ්‍යාථිතමානසා;

මහාජනා සමාගම්ම, දීපඞ්කරමුපාගමුං.

大众皆惊慌，恐惧且害怕，心乱意苦恼，聚集一处后，走向燃灯佛。

171.

171.

‘‘කිං භවිස්සති ලොකස්ස, කල්‍යාණමථ පාපකං;

සබ්බො උපද්දුතො ලොකො, තං විනොදෙහි චක්ඛුම’’.

“世间将如何？为吉或为凶？举世遭灾厄，具眼者，请除此怖畏！”

172.

172.

තෙසං තදා සඤ්ඤපෙසි, දීපඞ්කරො මහාමුනි;

‘‘විසට්ඨා හොථ මා භෙථ, ඉමස්මිං පථවිකම්පනෙ.

尔时燃灯佛，大牟尼告曰：“汝等当安心，于此大地动，切勿生怖畏。”

173.

173.

‘‘යමහං [Pg.320] අජ්ජ බ්‍යාකාසිං, බුද්ධො ලොකෙ භවිස්සති;

එසො සම්මසති ධම්මං, පුබ්බකං ජිනසෙවිතං.

“我今日授记，‘彼将于世间成佛’；此人正审察，往昔胜者法。”

174.

174.

‘‘තස්ස සම්මසතො ධම්මං, බුද්ධභූමිං අසෙසතො;

තෙනායං කම්පිතා පථවී, දසසහස්සී සදෙවකෙ’’.

“因彼无有余，审察佛地法，是故此大地，万界连天人，皆悉为震动。”

175.

175.

බුද්ධස්ස වචනං සුත්වා, මනො නිබ්බායි තාවදෙ;

සබ්බෙ මං උපසඞ්කම්ම, පුනාපි අභිවන්දිසුං.

闻佛陀之言，其心即安稳；众人皆前来，再次礼敬我。

176.

176.

සමාදියිත්වා බුද්ධගුණං, දළ්හං කත්වාන මානසං;

දීපඞ්කරං නමස්සිත්වා, ආසනා වුට්ඨහිං තදා.

受持佛功德，坚定我心意，礼敬燃灯佛，尔时从座起。

177.

177.

දිබ්බං මානුසකං පුප්ඵං, දෙවා මානුසකා උභො;

සමොකිරන්ති පුප්ඵෙහි, වුට්ඨහන්තස්ස ආසනා.

天神与人二者，以天上及人间之花，于我从座起时散布供养。

178.

178.

වෙදයන්ති ච තෙ සොත්ථිං, දෙවා මානුසකා උභො;

‘‘මහන්තං පත්ථිතං තුය්හං, තං ලභස්සු යථිච්ඡිතං.

天神与人二者亦致吉祥祝愿：“汝所希求之伟大宏愿，愿汝如意获得。”

179.

179.

‘‘සබ්බීතියො විවජ්ජන්තු, සොකො රොගො විනස්සතු;

මා තෙ භවන්ත්වන්තරායා, ඵුස ඛිප්පං බොධිමුත්තමං.

“愿一切灾祸皆远离，愿忧愁、疾病皆消灭；愿汝无有诸障碍，速触无上之菩提。”

180.

180.

‘‘යථාපි සමයෙ පත්තෙ, පුප්ඵන්ති පුප්ඵිනො දුමා;

තථෙව ත්වං මහාවීර, බුද්ධඤාණෙන පුප්ඵසි.

“犹如时至，花树盛开；大雄啊，愿汝亦以佛智而绽放。”

181.

181.

‘‘යථා යෙ කෙචි සම්බුද්ධා, පූරයුං දස පාරමී;

තථෙව ත්වං මහාවීර, පූරය දස පාරමී.

“犹如一切正自觉者，圆满了十波罗蜜；大雄啊，愿汝亦圆满十波罗蜜。”

182.

182.

‘‘යථා යෙ කෙචි සම්බුද්ධා, බොධිමණ්ඩම්හි බුජ්ඣරෙ;

තථෙව ත්වං මහාවීර, බුජ්ඣස්සු ජිනබොධියං.

“犹如一切正自觉者，于菩提座(bodhimaṇḍa)觉悟；大雄啊，愿汝亦于胜者菩提处觉悟。”

183.

183.

‘‘යථා යෙ කෙචි සම්බුද්ධා, ධම්මචක්කං පවත්තයුං;

තථෙව ත්වං මහාවීර, ධම්මචක්කං පවත්තය.

“犹如一切正自觉者，已转动法轮；大雄啊，愿汝亦转动法轮。”

184.

184.

‘‘පුණ්ණමායෙ යථා චන්දො, පරිසුද්ධො විරොචති;

තථෙව ත්වං පුණ්ණමනො, විරොච දසසහස්සියං.

“犹如于满月日，皎洁明月辉耀；愿汝亦心意圆满，辉耀于十千界。”

185.

185.

‘‘රාහුමුත්තො යථා සූරියො, තාපෙන අතිරොචති;

තථෙව ලොකා මුඤ්චිත්වා, විරොච සිරියා තුවං.

“犹如脱离罗睺(Rāhu)之日，以其光芒倍加辉耀；愿汝亦解脱于世间，以佛威光而辉耀。”

186.

186.

‘‘යථා [Pg.321] යා කාචි නදියො, ඔසරන්ති මහොදධිං;

එවං සදෙවකා ලොකා, ඔසරන්තු තවන්තිකෙ’’.

“犹如一切诸河流，皆汇归于大海；如是，愿含天界之众生，皆汇归于汝前。”

187.

187.

තෙහි ථුතප්පසත්ථො සො, දස ධම්මෙ සමාදිය;

තෙ ධම්මෙ පරිපූරෙන්තො, පවනං පාවිසී තදාති.

彼为彼等所称扬，受持十法后，为圆满此诸法，彼于尔时入林中。

සුමෙධපත්ථනාකථා නිට්ඨිතා.

善慧发愿品终。

3. දීපඞ්කරබුද්ධවංසො

3. 燃灯佛史

1.

1.

තදා තෙ භොජයිත්වාන, සසඞ්ඝං ලොකනායකං;

උපගච්ඡුං සරණං තස්ස, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

尔时，彼等供养世间导师及其僧团后，即皈依于彼燃灯导师。

2.

2.

සරණාගමනෙ කඤ්චි, නිවෙසෙසි තථාගතො;

කඤ්චි පඤ්චසු සීලෙසු, සීලෙ දසවිධෙ පරං.

如来令一些人安住于皈依，一些人安住于五戒，另一些人安住于十种戒。

3.

3.

කස්සචි දෙති සාමඤ්ඤං, චතුරො ඵලමුත්තමෙ;

කස්සචි අසමෙ ධම්මෙ, දෙති සො පටිසම්භිදා.

彼佛授予某些人沙门道与四无上果；又授予某些人无等之法，即无碍解。

4.

4.

කස්සචි වරසමාපත්තියො, අට්ඨ දෙති නරාසභො;

තිස්සො කස්සචි විජ්ජායො, ඡළභිඤ්ඤා පවෙච්ඡති.

人中之雄授予某些人八殊胜等至，授予某些人三明，以及六神通。

5.

5.

තෙන යොගෙන ජනකායං, ඔවදති මහාමුනි;

තෙන විත්ථාරිකං ආසි, ලොකනාථස්ස සාසනං.

大牟尼以此方法教导大众，因此，世间导师的教法得以广传。

6.

6.

මහාහනුසභක්ඛන්ධො, දීපඞ්කරස්ස නාමකො;

බහූ ජනෙ තාරයති, පරිමොචෙති දුග්ගතිං.

具大颔、牛王肩，名为燃灯(Dīpaṅkara)世尊；度脱众多人，令解脱恶趣。

7.

7.

බොධනෙය්‍යං ජනං දිස්වා, සතසහස්සෙපි යොජනෙ;

ඛණෙන උපගන්ත්වාන, බොධෙති තං මහාමුනි.

见有可度之人，虽在十万由旬处；大牟尼于刹那间，前往令彼觉悟。

8.

8.

පඨමාභිසමයෙ බුද්ධො, කොටිසතමබොධයි;

දුතියාභිසමයෙ නාථො, නවුතිකොටිමබොධයි.

佛陀初次说法时，令一百俱胝众生觉悟；世尊第二次说法时，令九十俱胝众生觉悟。

9.

9.

යදා ච දෙවභවනම්හි, බුද්ධො ධම්මමදෙසයි;

නවුතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

佛陀于天界说法时，九万俱胝众生证得第三次法悟。

10.

10.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

燃灯导师有三次圣众集会；第一次集会有一百千俱胝之众。

11.

11.

පුන [Pg.322] නාරදකූටම්හි, පවිවෙකගතෙ ජිනෙ;

ඛීණාසවා වීතමලා, සමිංසු සතකොටියො.

胜者于那罗达(Nārada)峰独处时，复有百俱胝漏尽无垢者集会。

12.

12.

යම්හි කාලෙ මහාවීරො, සුදස්සනසිලුච්චයෙ;

නවකොටිසහස්සෙහි, පවාරෙසි මහාමුනි.

彼时大雄于善见(Sudassana)石峰，大牟尼与九万俱胝众举行自恣。

13.

13.

දසවීසසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු;

එකද්වින්නං අභිසමයා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

有成一万、二万众之法悟；而那一、二个别之觉悟，则不可胜数。

14.

14.

විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං, ඉද්ධං ඵීතං අහූ තදා;

දීපඞ්කරස්ස භගවතො, සාසනං සුවිසොධිතං.

彼时，燃灯世尊之清净教法，广传于世，人所共知，兴盛繁荣。

15.

15.

චත්තාරි සතසහස්සානි, ඡළභිඤ්ඤා මහිද්ධිකා;

දීපඞ්කරං ලොකවිදුං, පරිවාරෙන්ති සබ්බදා.

四十万具六神通、大威力的圣众，恒常围绕知世者燃灯佛。

16.

16.

යෙ කෙචි තෙන සමයෙන, ජහන්ති මානුසං භවං;

අපත්තමානසා සෙඛා, ගරහිතා භවන්ති තෙ.

于彼时，任何舍弃人身之有学，若未证得圣果，皆受呵责。

17.

17.

සුපුප්ඵිතං පාවචනං, අරහන්තෙහි තාදිහි;

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, උපසොභති සබ්බදා.

教法圆满盛开，因诸阿罗汉——彼等漏尽无垢、如如不动者，而恒常庄严。

18.

18.

නගරං රම්මවතී නාම, සුදෙවො නාම ඛත්තියො;

සුමෙධා නාම ජනිකා, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

燃灯导师之城名为悦意城(Rammavatī)，父王为刹帝利，名善天(Sudeva)，母亲名为善慧(Sumedhā)。

19.

19.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි ;

හංසා කොඤ්චා මයූරා ච, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于俗家住一万年；有三座殊胜宫殿，名为天鹅(Haṃsā)、仙鹤(Koñcā)与孔雀(Mayūrā)。

20.

20.

තීණිසතසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

පදුමා නාම සා නාරී, උසභක්ඛන්ධො අත්‍රජො.

有三十万盛装女子；王妃名为莲花(Padumā)，其子名为牛王肩(Usabhakkhandha)。

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානෙ පදහී ජිනො.

见四种相后，乘象车出家；胜者精勤修行，为时正十月。

22.

22.

පධානචාරං චරිත්වාන, අබුජ්ඣි මානසං මුනි;

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, දීපඞ්කරො මහාමුනි.

牟尼行精勤行，证得圣果；寂静之燃灯大牟尼，受梵天之请。

23.

23.

වත්ති චක්කං මහාවීරො, නන්දාරාමෙ සිරීඝරෙ ;

නිසින්නො සිරීසමූලම්හි, අකා තිත්ථියමද්දනං.

大雄于难陀园吉祥寺中转动法轮，彼坐于尸利沙树下调伏外道。

24.

24.

සුමඞ්ගලො [Pg.323] ච තිස්සො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සාගතො නාමුපට්ඨාකො, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

善祥与帝须为上首弟子；燃灯导师之侍者，名为萨咖达。

25.

25.

නන්දා චෙව සුනන්දා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, පිප්ඵලීති පවුච්චති.

难陀与善喜为上首女弟子，彼世尊之菩提树被称为毕钵罗树。

26.

26.

තපුස්සභල්ලිකා නාම, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සිරිමා කොණා උපට්ඨිකා, දීපඞ්කරස්ස සත්ථුනො.

提普萨与婆梨迦为上首男侍者，尸利摩与拘那为燃灯导师之上首女侍者。

27.

27.

අසීතිහත්ථමුබ්බෙධො, දීපඞ්කරො මහාමුනි;

සොභති දීපරුක්ඛොව, සාලරාජාව ඵුල්ලිතො.

燃灯大牟尼，身高八十肘；光耀犹如灯树，亦如盛开之娑罗树王。

28.

28.

සතසහස්සවස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼大仙寿量十万年，住世其间，度化众多有情。

29.

29.

ජොතයිත්වාන සද්ධම්මං, සන්තාරෙත්වා මහාජනං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

燃亮正法，度化大众，彼与诸弟子，如炽燃火蕴，一同寂灭。

30.

30.

සා ච ඉද්ධි සො ච යසො, තානි ච පාදෙසු චක්කරතනානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼神通与声誉，及足下之轮宝，一切皆已然消失，诸行岂非皆空寂？

31.

31.

දීපඞ්කරො ජිනො සත්ථා, නන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, ඡත්තිංසුබ්බෙධයොජනොති.

胜者燃灯导师，于难陀园中寂灭；其胜者塔亦在彼处，高达三十六由旬。

දීපඞ්කරස්ස භගවතො වංසො පඨමො.

燃灯世尊佛史第一。

4. කොණ්ඩඤ්ඤබුද්ධවංසො

4. 㤭陈如佛史

1.

1.

දීපඞ්කරස්ස අපරෙන, කොණ්ඩඤ්ඤො නාම නායකො;

අනන්තතෙජො අමිතයසො, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො.

燃灯佛之后，有导师名㤭陈如；威光无穷，声誉无量，无可测度，难以降伏。

2.

2.

ධරණූපමො ඛමනෙන, සීලෙන සාගරූපමො;

සමාධිනා මෙරූපමො, ඤාණෙන ගගනූපමො.

忍辱如大地，持戒似海洋；禅定若须弥，智慧如虚空。

3.

3.

ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ග-මග්ගසච්චප්පකාසනං;

පකාසෙසි සදා බුද්ධො, හිතාය සබ්බපාණිනං.

为利一切有情故，佛陀恒常宣说，开示根、力、觉支、道、谛。

4.

4.

ධම්මචක්කං [Pg.324] පවත්තෙන්තෙ, කොණ්ඩඤ්ඤෙ ලොකනායකෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

世间导师㤭陈如转法轮时，一万亿众生得初次证悟。

5.

5.

තතො පරම්පි දෙසෙන්තෙ, නරමරූනං සමාගමෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

此后于人天集会中再次宣说正法时，九万俱胝众生得第二次证悟。

6.

6.

තිත්ථියෙ අභිමද්දන්තො, යදා ධම්මමදෙසයි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

当彼调伏外道宣说正法时，八万俱胝众生得第三次证悟。

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

大仙㤭陈如曾有三次集会，与会者皆是漏尽、无垢、心寂、不动之阿罗汉。

8.

8.

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

දුතියො කොටිසහස්සානං, තතියො නවුතිකොටිනං.

漏尽者初次集会有十万俱胝，第二次集会有一千俱胝，第三次集会有九十俱胝。

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, විජිතාවී නාම ඛත්තියො;

සමුද්දං අන්තමන්තෙන, ඉස්සරියං වත්තයාමහං.

我于彼时，为转轮王，名曰胜军(Vijitāvī)；我行主权，以大海为疆域。

10.

10.

කොටිසතසහස්සානං, විමලානං මහෙසිනං;

සහ ලොකග්ගනාථෙන, පරමන්නෙන තප්පයිං.

我以最上妙食，令世间顶首导师，与十万俱胝无垢大仙，悉皆满足。

11.

11.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, කොණ්ඩඤ්ඤො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, බුද්ධො ලොකෙ භවිස්සති.

彼憍陈如(Koṇḍañña)佛，世间之导师，亦为我授记：“从此无量劫，于世间成佛。”

12.

12.

‘‘පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං;

අස්සත්ථමූලෙ සම්බුද්ධො, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

“勤行精进，作难行之行，大名称者，将于阿说他(Assattha)树下，成就正等觉。”

13.

13.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

“其生母名为摩耶(Māyā)，其父名为净饭(Suddhodana)；此人将是乔达摩。”

14.

14.

‘‘කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

“拘利多(Kolita)与伍巴谛萨，将为上首声闻；名为阿难的侍者，将侍奉此位胜者。”

15.

15.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

“谶摩(Khemā)与莲花色，将为上首女声闻；彼世尊之菩提树，称作阿说他树。”

16.

16.

‘‘චිත්තො ච හත්ථාළවකො, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා;

ආයු වස්සසතං තස්ස, ගොතමස්ස යසස්සිනො’’.

“质多(Citta)与阿拉威人哈达(Hatthāḷavaka)，将为上首侍者；难陀母(Nandamātā)与郁多罗(Uttarā)，将为上首女侍者；彼具名称之乔达摩，寿命长达一百岁。”

17.

17.

ඉදං සුත්වාන වචනං, අසමස්ස මහෙසිනො;

ආමොදිතා නරමරූ, බුද්ධබීජං කිර අයං.

闻彼无等大仙之言，人天皆大欢喜：“此实乃佛之种子！”

18.

18.

උක්කුට්ඨිසද්දා [Pg.325] වත්තන්ති, අප්ඵොටෙන්ති හසන්ති ච;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, දසසහස්සිදෙවතා.

万界诸天神，扬声欢呼、拍手欢笑，并合掌礼敬。

19.

19.

‘‘යදිමස්ස ලොකනාථස්ස, විරජ්ඣිස්සාම සාසනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.

“倘若我等错失此世间怙主之教法，愿于未来之时，得面见此人。”

20.

20.

‘‘යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා, පටිතිත්ථං විරජ්ඣිය;

හෙට්ඨාතිත්ථෙ ගහෙත්වාන, උත්තරන්ති මහානදිං.

“犹如众人渡河时，错过对岸渡口，便从下游渡口，渡过此大河。”

21.

21.

‘‘එවමෙව මයං සබ්බෙ, යදි මුඤ්චාමිමං ජිනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“亦复如是，我等众人，倘若错过此位胜者，愿于未来之时，得面见此人。”

22.

22.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

තමෙව අත්ථං සාධෙන්තො, මහාරජ්ජං ජිනෙ අදං;

මහාරජ්ජං දදිත්වාන, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

我闻彼之言，心愈加清净；为成就此义，我将大王国供养胜者；供养大王国后，于彼座下出家。

23.

23.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

我通晓经藏与律藏，以及导师的九分教；遍学一切后，我光耀了胜者的教法。

24.

24.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අභිඤ්ඤාපාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

我在那教法中不放逸地住着，于坐、立、经行中；达到神通的圆满后，我往生至梵天界。

25.

25.

නගරං රම්මවතී නාම, සුනන්දො නාම ඛත්තියො;

සුජාතා නාම ජනිකා, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො.

憍陈如大仙的城名为悦意城，父亲是名为善喜的刹帝利，母亲名为善生。

26.

26.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි ;

සුචි සුරුචි සුභො ච, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家住了一万年；有三座最上等的宫殿：善净(Suci)、善爱(Suruci)与善美(Subha)。

27.

27.

තීණිසතසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

රුචිදෙවී නාම නාරී, විජිතසෙනො අත්‍රජො.

有三十万盛装的女子；王妃名为妙光天后(Rucidevī)，儿子名为胜军(Vijitasena)。

28.

28.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

他见到四相后，乘车而出离；胜者精勤修行，为时整整十月。

29.

29.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, කොණ්ඩඤ්ඤො ද්විපදුත්තමො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, දෙවානං නගරුත්තමෙ.

受梵天劝请，寂静之两足中尊，大雄憍陈如，于最上城中，为诸天转动法轮。

30.

30.

භද්දො චෙව සුභද්දො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අනුරුද්ධො නාමුපට්ඨාකො, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො.

憍陈如大仙的上首弟子为跋陀(Bhadda)与善跋陀(Subhadda)；侍者名为阿那律。

31.

31.

තිස්සා [Pg.326] ච උපතිස්සා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

සාලකල්‍යාණිකො බොධි, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස මහෙසිනො.

帝须(Tissā)与伍巴谛萨(Upatissā)为其上首女弟子；憍陈如大仙的菩提树是娑罗吉祥树(Sālakalyāṇī)。

32.

32.

සොණො ච උපසොණො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

නන්දා චෙව සිරීමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

索那(Soṇa)与优波索那(Upasoṇa)是其上首男护持者；难陀与尸利摩(Sirimā)是其上首女护持者。

33.

33.

සො අට්ඨාසීති හත්ථානි, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

සොභතෙ උළුරාජාව සූරියො මජ්ඣන්හිකෙ යථා.

那位大牟尼身高八十八肘，他辉耀，犹如月王，又如正午的太阳。

34.

34.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时人寿为十万年；他住世那么久，度化了许多众生。

35.

35.

ඛීණාසවෙහි විමලෙහි, විචිත්තා ආසි මෙදනී;

යථා ගගනමුළූහි, එවං සො උපසොභථ.

大地因无垢的漏尽者而庄严，犹如天空因星辰而庄严；他也因那些漏尽者而庄严辉耀。

36.

36.

තෙපි නාගා අප්පමෙය්‍යා, අසඞ්ඛොභා දුරාසදා;

විජ්ජුපාතංව දස්සෙත්වා, නිබ්බුතා තෙ මහායසා.

彼等龙象不可估量，不动摇且难亲近；彼等大名望者，示现如电光一闪，而后般涅槃。

37.

37.

සා ච අතුලියා ජිනස්ස ඉද්ධි, ඤාණපරිභාවිතො ච සමාධි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

胜者那无与伦比的神通，以及由智慧所熏修的定力；那一切都已消失，诸行岂非皆空？

38.

38.

කොණ්ඩඤ්ඤො පවරො බුද්ධො, චන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙව චෙතියො චිත්තො, සත්ත යොජනමුස්සිතොති.

至上佛憍陈如，于月林园(Candārāma)中般涅槃；就在彼处有庄严佛塔，高达七由旬。

කොණ්ඩඤ්ඤස්ස භගවතො වංසො දුතියො.

第二，憍陈如世尊佛史竟。

5. මඞ්ගලබුද්ධවංසො

5. 曼伽罗佛佛史

1.

1.

කොණ්ඩඤ්ඤස්ස අපරෙන, මඞ්ගලො නාම නායකො;

තමං ලොකෙ නිහන්ත්වාන, ධම්මොක්කමභිධාරයි.

憍陈如佛之后，有导师名曼伽罗(Maṅgala)；于世间破除黑暗，高举正法之炬。

2.

2.

අතුලාසි පභා තස්ස, ජිනෙහඤ්ඤෙහි උත්තරිං;

චන්දසූරියපභං හන්ත්වා, දසසහස්සී විරොචති.

其光无与伦比，超越其他胜者；胜过日月之光，照耀十千世界。

3.

3.

සොපි බුද්ධො පකාසෙසි, චතුරො සච්චවරුත්තමෙ;

තෙ තෙ සච්චරසං පීත්වා, විනොදෙන්ති මහාතමං.

彼佛亦开示四种最上之谛；天人饮此真谛之味，尽除巨大黑暗。

4.

4.

පත්වාන බොධිමතුලං, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු.

证得无伦菩提后，于初次说法时，有十万俱胝众生，得法现观。

5.

5.

සුරින්දදෙවභවනෙ[Pg.327], බුද්ධො ධම්මමදෙසයි;

තදා කොටිසහස්සානං, දුතියො සමයො අහු.

佛陀于天帝(Surinda)天宫中宣说正法，彼时有千俱胝众，得第二次现观。

6.

6.

යදා සුනන්දො චක්කවත්තී, සම්බුද්ධං උපසඞ්කමි;

තදා ආහනි සම්බුද්ධො, ධම්මභෙරිං වරුත්තමං.

当转轮王善喜(Sunanda)前来拜见正等觉者时，正等觉者便敲响了最上法鼓。

7.

7.

සුනන්දස්සානුචරා ජනතා, තදාසුං නවුතිකොටියො;

සබ්බෙපි තෙ නිරවසෙසා, අහෙසුං එහි භික්ඛුකා.

那时，善喜的随从大众有九十俱胝；他们所有人都毫无遗余，成为了“善来比丘”。

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, මඞ්ගලස්ස මහෙසිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

大仙曼伽罗有三次集会；第一次集会乃十万俱胝漏尽者之集。

9.

9.

දුතියො කොටිසතසහස්සානං, තතියො නවුතිකොටිනං;

ඛීණාසවානං විමලානං, තදා ආසි සමාගමො.

第二次集会有十万俱胝，第三次集会则有九十俱胝无垢漏尽者。

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, සුරුචී නාම බ්‍රාහ්මණො;

අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ.

我于彼时，为一名为善光(Suruci)的婆罗门；讽诵真言，通达三吠陀。

11.

11.

තමහං උපසඞ්කම්ම, සරණං ගන්ත්වාන සත්ථුනො;

සම්බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං, ගන්ධමාලෙන පූජයිං;

පූජෙත්වා ගන්ධමාලෙන, ගවපානෙන තප්පයිං.

我走近彼佛，皈依于导师；以香与花鬘，供养以佛陀为首的僧团；供养之后，复以牛乳饮品使之满足。

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, මඞ්ගලො ද්විපදුත්තමො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛，两足中尊曼伽罗佛，亦为我授记：“从此无量劫后，此人将成佛。”

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“策励精进后……我等将亲见此佛。”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දස පාරමිපූරියා.

听闻彼佛之言后，我心愈加清净；为圆满十波罗蜜，我立下更高誓愿。

15.

15.

තදා පීතිමනුබ්‍රූහන්තො, සම්බොධිවරපත්තියා;

බුද්ධෙ දත්වාන මං ගෙහං, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

彼时我喜悦增广，为证最上菩提；我将家宅施予佛，于彼座下而出家。

16.

16.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වා, සොභයිං ජිනසාසනං.

经藏与律藏，以及九分教，我已遍学一切，光大胜者教法。

17.

17.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, බ්‍රහ්මං භාවෙත්ව භාවනං;

අභිඤ්ඤාපාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගච්ඡහං.

我于彼教法中不放逸而住，修习梵住禅修；抵达神通彼岸后，我得生于梵天界。

18.

18.

උත්තරං [Pg.328] නාම නගරං, උත්තරො නාම ඛත්තියො;

උත්තරා නාම ජනිකා, මඞ්ගලස්ස මහෙසිනො.

大仙芒果罗(Maṅgala)之城名郁多罗(Uttara)，父王名郁多罗，母后名郁多罗(Uttarā)。

19.

19.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

යසවා සුචිමා සිරීමා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于九千年间，居住于俗家；拥有三座最上宫殿，名为：耶舍婆(Yasavā)、须质摩(Sucimā)、尸利摩(Sirīmā)。

20.

20.

සමතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

යසවතී නාම නාරී, සීවලො නාම අත්‍රජො.

有三万盛装仕女；其妻名为耶舍婆提(Yasavatī)，其子名为西瓦离(Sīvala)。

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

胜者见四相后，乘马车出离；于圆满八月间，勤行精进。

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, මඞ්ගලො නාම නායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, වනෙ සිරීවරුත්තමෙ.

芒果罗导师、大雄者，既已寂静，应梵天之请，于最上尸利婆罗(Sirīvaruttama)林中，转动法轮。

23.

23.

සුදෙවො ධම්මසෙනො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

පාලිතො නාමුපට්ඨාකො, මඞ්ගලස්ස මහෙසිනො.

大仙芒果罗的上首弟子为须提婆(Sudeva)与达摩西那(Dhammasena)，侍者名为波离陀(Pālita)。

24.

24.

සීවලා ච අසොකා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, නාගරුක්ඛොති වුච්චති.

西瓦拉(Sīvalā)与阿育迦(Asokā)为上首女弟子；彼世尊之菩提树，称为龙花树(nāgarukkha)。

25.

25.

නන්දො චෙව විසාඛො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

අනුලා චෙව සුතනා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

难陀与毘舍佉为上首男护持，阿露拉与苏妲娜为上首女护持。

26.

26.

අට්ඨාසීති රතනානි, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

තතො නිද්ධාවතී රංසී, අනෙකසතසහස්සියො.

彼大牟尼身高达八十八肘；从其身中，放出百千无数之光芒。

27.

27.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时人寿为九万岁；彼佛住世那么久，度化了众多众生。

28.

28.

යථාපි සාගරෙ ඌමී, න සක්කා තා ගණෙතුයෙ;

තථෙව සාවකා තස්ස, න සක්කා තෙ ගණෙතුයෙ.

犹如大海中之波浪，无法计数；彼佛之声闻弟子，亦无法计数。

29.

29.

යාව අට්ඨාසි සම්බුද්ධො, මඞ්ගලො ලොකනායකො;

න තස්ස සාසනෙ අත්ථි, සකිලෙසමරණං තදා.

只要芒果罗(Maṅgala)等正觉者、世间导师住世，其时于彼教法中，则无带惑而终者。

30.

30.

ධම්මොක්කං ධාරයිත්වාන, සන්තාරෙත්වා මහාජනං;

ජලිත්වා ධූමකෙතූව, නිබ්බුතො සො මහායසො.

彼大名声者燃起法炬，度化了广大众生；犹如无薪之火燃烧后，他般涅槃了。

31.

31.

සඞ්ඛාරානං [Pg.329] සභාවත්ථං, දස්සයිත්වා සදෙවකෙ;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, සූරියො අත්ථඞ්ගතො යථා.

他向天人世间开示诸行实相后，犹如燃烧的火蕴，又如沉落的太阳，辉耀之后般涅槃了。

32.

32.

උය්‍යානෙ වස්සරෙ නාම, බුද්ධො නිබ්බායි මඞ්ගලො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, තිංසයොජනමුග්ගතොති.

芒果罗佛于婆娑罗(Vassara)园中般涅槃；于彼处，其胜者塔高达三十由旬。

මඞ්ගලස්ස භගවතො වංසො තතියො.

第三，芒果罗世尊史竟。

6. සුමනබුද්ධවංසො

6. 须摩那佛史

1.

1.

මඞ්ගලස්ස අපරෙන, සුමනො නාම නායකො;

සබ්බධම්මෙහි අසමො, සබ්බසත්තානමුත්තමො.

继芒果罗佛之后，有导师名须摩那(Sumana)出世；于一切法无与伦比，于一切众生中最为殊胜。

2.

2.

තදා අමතභෙරිං සො, ආහනී මෙඛලෙ පුරෙ;

ධම්මසඞ්ඛසමායුත්තං, නවඞ්ගං ජිනසාසනං.

那时，祂在美科拉（Mekhala）城中，敲响了不死之鼓，即具足九分、与法藏相应的胜者之教。

3.

3.

නිජ්ජිනිත්වා කිලෙසෙ සො, පත්වා සම්බොධිමුත්තමං;

මාපෙසි නගරං සත්ථා, සද්ධම්මපුරවරුත්තමං.

彼导师战胜诸烦恼，证得无上正等觉；祂创建了一座城邑，即名为“最上正法”的涅槃之城。

4.

4.

නිරන්තරං අකුටිලං, උජුං විපුලවිත්ථතං;

මාපෙසි සො මහාවීථිං, සතිපට්ඨානවරුත්තමං.

祂开辟了一条康庄大道，即无间、不曲、正直、广大、宽阔的最上念住（satipaṭṭhāna）之道。

5.

5.

ඵලෙ චත්තාරි සාමඤ්ඤෙ, චතස්සො පටිසම්භිදා;

ඡළභිඤ්ඤාට්ඨසමාපත්තී, පසාරෙසි තත්ථ වීථියං.

于彼大道之上，祂陈设了四沙门果、四无碍解、六神通与八等至。

6.

6.

යෙ අප්පමත්තා අඛිලා, හිරිවීරියෙහුපාගතා;

තෙ තෙ ඉමෙ ගුණවරෙ, ආදියන්ති යථා සුඛං.

若有不放逸、无瑕秽、具足惭与精进者，彼等则安乐地获得此等殊胜功德。

7.

7.

එවමෙතෙන යොගෙන, උද්ධරන්තො මහාජනං;

බොධෙසි පඨමං සත්ථා, කොටිසතසහස්සියො.

导师以如是方便，救拔大众；初次说法时，令十万俱胝众生觉悟。

8.

8.

යම්හි කාලෙ මහාවීරො, ඔවදී තිත්ථියෙ ගණෙ;

කොටිසහස්සාභිසමිංසු, දුතියෙ ධම්මදෙසනෙ.

其时大雄教诫外道众，于第二次说法时，有一千俱胝众生证悟。

9.

9.

යදා දෙවා මනුස්සා ච, සමග්ගා එකමානසා;

නිරොධපඤ්හං පුච්ඡිංසු, සංසයඤ්චාපි මානසං.

其时天与人，和合而同心，请问关于灭、以及心中疑惑之问题。

10.

10.

තදාපි [Pg.330] ධම්මදෙසනෙ, නිරොධපරිදීපනෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

彼时于说法中，开示灭尽时，有九万俱胝众生，得第三次证悟。

11.

11.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සුමනස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

善意（Sumana）大仙有三次集会，与会者皆是漏尽、无垢、心寂静、不动摇的阿罗汉。

12.

12.

වස්සංවුත්ථස්ස භගවතො, අභිඝුට්ඨෙ පවාරණෙ;

කොටිසතසහස්සෙහි, පවාරෙසි තථාගතො.

世尊雨安居已，于自恣（pavāraṇā）宣告时，如来与十万俱胝阿罗汉一同自恣。

13.

13.

තතොපරං සන්නිපාතෙ, විමලෙ කඤ්චනපබ්බතෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

其后于无垢黄金山集会时，有九万俱胝阿罗汉，举行了第二次集会。

14.

14.

යදා සක්කො දෙවරාජා, බුද්ධදස්සනුපාගමි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො.

其时天帝释前来觐见佛陀，有八万俱胝阿罗汉，举行了第三次集会。

15.

15.

අහං තෙන සමයෙන, නාගරාජා මහිද්ධිකො;

අතුලො නාම නාමෙන, උස්සන්නකුසලසඤ්චයො.

我于彼时，曾为那伽王，名为阿图拉（Atula），具大威力，广集善业。

16.

16.

තදාහං නාගභාවනා, නික්ඛමිත්වා සඤාතිභි;

නාගානං දිබ්බතුරියෙහි, සසඞ්ඝං ජිනමුපට්ඨහිං.

那时我与诸亲族，离开那伽界，以那伽之天乐，奉侍胜者及其僧团。

17.

17.

කොටිසතසහස්සානං, අන්නපානෙන තප්පයිං;

පච්චෙකදුස්සයුගං දත්වා, සරණං තමුපාගමිං.

我以饮食满足十万俱胝阿罗汉，并各施予一套衣，然后我皈依于彼。

18.

18.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සුමනො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼善意（Sumano）佛、世间导师，亦为我授记：“从此无量劫后，此人将成为佛陀。”

19.

19.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“已行精进……我等将亲见此佛。”

20.

20.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

“闻彼之言教，我心更澄净；为圆满十波罗蜜，我立殊胜之行愿。”

21.

21.

නගරං මෙඛලං නාම, සුදත්තො නාම ඛත්තියො;

සිරිමා නාම ජනිකා, සුමනස්ස මහෙසිනො.

“大仙须摩那(Sumana)之城，名为弥佉罗(Mekhalā)；父为刹帝利善施，生母名为尸利摩(Sirimā)。”

22.

22.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

චන්දො සුචන්දො වටංසො ච, තයො පාසාදමුත්තමා.

“彼于九千年间，居家而住；有三座最上宫殿：月(Canda)、善月(Sucanda)与华鬘(Vaṭaṃsa)。”

23.

23.

තෙසට්ඨිසතසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

වටංසිකා නාම නාරී, අනූපමො නාම අත්‍රජො.

“有六百三十万盛装女子；王妃名为华鬘(Vaṭaṃsikā)，王子名为无譬(Anūpama)。”

24.

24.

නිමිත්තෙ [Pg.331] චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

“见四种相已，乘象车出家；胜者于整十月间，行于精进。”

25.

25.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සුමනො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මෙඛලෙ පුරමුත්තමෙ.

“世界导师须摩那(Sumana)，大雄者受梵天之请，于最上城弥佉罗(Mekhalā)转动法轮。”

26.

26.

සරණො භාවිතත්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

උදෙනො නාමුපට්ඨාකො, සුමනස්ස මහෙසිනො.

“大仙须摩那(Sumana)之上首弟子，为萨罗那(Saraṇa)与婆毗达多(Bhāvitatta)；侍者名为优提那(Udena)。”

27.

27.

සොණා ච උපසොණා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

සොපි බුද්ධො අමිතයසො, නාගමූලෙ අබුජ්ඣථ.

“上首女弟子为苏娜(Soṇā)与优波苏娜(Upasoṇā)；彼无量誉佛，于那伽树(nāga)下觉悟。”

28.

28.

වරුණො චෙව සරණො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

චාලා ච උපචාලා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

“上首优婆塞为瓦儒那(Varuṇa)与萨罗那(Saraṇa)；上首优婆夷为嘉娜(Cālā)与邬巴嘉娜(Upacālā)。”

29.

29.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, නවුතිහත්ථමුග්ගතො;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, දසසහස්සී විරොචති.

“彼佛身高九十肘，犹如黄金之宝柱，照耀一万世界。”

30.

30.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

“彼时寿量为九万年，住世如此之长久，度脱了众多有情。”

31.

31.

තාරණීයෙ තාරයිත්වා, බොධනීයෙ ච බොධයි;

පරිනිබ්බායි සම්බුද්ධො, උළුරාජාව අත්ථමි.

“应度者已度，应觉者已觉；正等觉者般涅槃，犹如星王之隐没。”

32.

32.

තෙ ච ඛීණාසවා භික්ඛූ, සො ච බුද්ධො අසාදිසො;

අතුලප්පභං දස්සයිත්වා, නිබ්බුතා යෙ මහායසා.

“彼诸漏尽比丘，及彼无等佛；显现无比光辉后，彼等大德般涅槃。”

33.

33.

තඤ්ච ඤාණං අතුලියං, තානි ච අතුලානි රතනානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

“彼无与伦比之智，及彼无与伦比之宝；一切皆已隐没，诸行岂非皆空虚？”

34.

34.

සුමනො යසධරො බුද්ධො, අඞ්ගාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙව තස්ස ජිනථූපො, චතුයොජනමුග්ගතොති.

“具誉之须摩那(Sumano)佛，于央伽罗园(Aṅgārāma)般涅槃；彼胜者之塔即于此处，高达四由旬。”

සුමනස්ස භගවතො වංසො චතුත්ථො.

世尊须摩那佛史第四。

7. රෙවතබුද්ධවංසො

7. 瑞瓦达佛史

1.

1.

සුමනස්ස අපරෙන, රෙවතො නාම නායකො;

අනූපමො අසදිසො, අතුලො උත්තමො ජිනො.

“于须摩那(Sumana)佛之后，有导师名瑞瓦达(Revata)；彼乃无譬、无双、无等、无上之胜者。”

2.

2.

සොපි ධම්මං [Pg.332] පකාසෙසි, බ්‍රහ්මුනා අභියාචිතො;

ඛන්ධධාතුවවත්ථානං, අප්පවත්තං භවාභවෙ.

彼佛亦应梵天之请，开示了于大小诸有中不再生起、辨别蕴界之法。

3.

3.

තස්සාභිසමයා තීණි, අහෙසුං ධම්මදෙසනෙ;

ගණනාය න වත්තබ්බො, පඨමාභිසමයො අහු.

彼佛说法时，有三次证悟。第一次证悟，其数不可计算。

4.

4.

යදා අරින්දමං රාජං, විනෙසි රෙවතො මුනි;

තදා කොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

当瑞瓦达牟尼教化阿林达(Arindama)王时，有百亿众生证悟，此为第二次证悟。

5.

5.

සත්තාහං පටිසල්ලානා, වුට්ඨහිත්වා නරාසභො;

කොටිසතං නරමරූනං, විනෙසි උත්තමෙ ඵලෙ.

人中之最胜者从七日独住中出定，教化十亿人天，令其安住于最上之果。

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, රෙවතස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සුවිමුත්තාන තාදිනං.

大仙瑞瓦达有三次集会，与会者皆为漏尽、无垢、善解脱、如是之人。

7.

7.

අතික්කන්තා ගණනපථං, පඨමං යෙ සමාගතා;

කොටිසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

第一次集会者，其数超越计量；第二次集会，则有十万俱胝众。

8.

8.

යොපි පඤ්ඤාය අසමො, තස්ස චක්කානුවත්තකො;

සො තදා බ්‍යාධිතො ආසි, පත්තො ජීවිතසංසයං.

彼佛有位上首弟子，智慧无等，能随转法轮；其时彼罹患疾病，命在旦夕。

9.

9.

තස්ස ගිලානපුච්ඡාය, යෙ තදා උපගතා මුනී;

කොටිසහස්සා අරහන්තො, තතියො ආසි සමාගමො.

其时为探其病而前来之牟尼，乃百亿阿罗汉，此为第三次集会。

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, අතිදෙවො නාම බ්‍රාහ්මණො;

උපගන්ත්වා රෙවතං බුද්ධං, සරණං තස්ස ගඤ්ඡහං.

我于尔时，为一名为阿提提婆(Atideva)之婆罗门；我趋近瑞瓦达佛，并皈依于彼。

11.

11.

තස්ස සීලං සමාධිඤ්ච, පඤ්ඤාගුණමනුත්තමං;

ථොමයිත්වා යථාථාමං, උත්තරීයමදාසහං.

我尽己所能，赞叹彼佛无上之戒、定、慧德，并供养一件上衣。

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, රෙවතො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

世间导师瑞瓦达佛亦为我授记：“从此无量劫后，此人将得成佛。”

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“我等精勤修行……愿得亲见此佛。”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

我闻彼佛之言，心更增净信；为圆满十波罗蜜，我更立增上之愿行。

15.

15.

තදාපි තං බුද්ධධම්මං, සරිත්වා අනුබ්‍රූහයිං;

ආහරිස්සාමි තං ධම්මං, යං මය්හං අභිපත්ථිතං.

尔时我亦忆念彼成佛之法，并令其增长，决意成就我所希求之法。

16.

16.

නගරං [Pg.333] සුධඤ්ඤවතී නාම, විපුලො නාම ඛත්තියො;

විපුලා නාම ජනිකා, රෙවතස්ස මහෙසිනො.

大仙瑞瓦达之城名为善稻穰(Sudhaññavatī)；父王为刹帝利，名为维普罗(Vipula)；生母名为维普拉(Vipulā)。

17.

17.

ඡ ච වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුදස්සනො රතනග්ඝි, ආවෙළො ච විභූසිතො;

පුඤ්ඤකම්මාභිනිබ්බත්තා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于俗家住六千年。有善见(Sudassana)、宝积(Ratanagghi)、阿毗罗(Āveḷa)三座最上宫殿，装饰华美，由福业所感。

18.

18.

තෙත්තිංස ච සහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුදස්සනා නාම නාරී, වරුණො නාම අත්‍රජො.

有三万三千善加装饰之宫女。其妻名为善见(Sudassanā)，其子名为瓦儒那。

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනසත්තමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

胜者见四相，乘车而出离；不多不少七月间，勤行精进。

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, රෙවතො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, වරුණාරාමෙ සිරීඝරෙ.

大雄世间导师瑞瓦达，应梵天之祈请，于瓦儒那园(Varuṇārāma)吉祥精舍(Sirīghara)转动法轮。

21.

21.

වරුණො බ්‍රහ්මදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සම්භවො නාමුපට්ඨාකො, රෙවතස්ස මහෙසිනො.

瓦儒那与梵天提婆(Brahmadeva)，为彼瑞瓦达大仙之上首弟子；其侍者名为三巴瓦(Sambhava)。

22.

22.

භද්දා චෙව සුභද්දා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

සොපි බුද්ධො අසමසමො, නාගමූලෙ අබුජ්ඣථ.

跋陀(Bhaddā)与善跋陀(Subhaddā)，为彼上首女弟子；彼佛无等亦无比，于龙华树(nāga)下觉悟。

23.

23.

පදුමො කුඤ්ජරො චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා;

සිරීමා චෙව යසවතී, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

莲华(Paduma)与军扎罗(Kuñjara)，为上首男侍者；师利玛(Sirīmā)与耶舍婆帝(Yasavatī)，为上首女侍者。

24.

24.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, අසීතිහත්ථමුග්ගතො;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, ඉන්දකෙතුව උග්ගතො.

彼佛身高八十肘，犹如帝释所立幢，光明普照于十方。

25.

25.

තස්ස සරීරෙ නිබ්බත්තා, පභාමාලා අනුත්තරා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, සමන්තා ඵරති යොජනං.

其身所生之光鬘，无上殊胜，无论白昼与黑夜，遍照周围一由旬。

26.

26.

සට්ඨිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

尔时寿命六万岁，彼佛住世亦如是，度脱了众多众生。

27.

27.

දස්සයිත්වා බුද්ධබලං, අමතං ලොකෙ පකාසයං;

නිබ්බායි අනුපාදානො, යථග්ගුපාදානසඞ්ඛයා.

示现佛陀之力，于世间开示甘露；因执取灭尽，无所取而般涅槃，犹如薪尽火灭。

28.

28.

සො ච කායො රතනනිභො, සො ච ධම්මො අසාදිසො;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼身犹如珍宝，彼法亦无与伦比；此等一切皆已逝，一切诸行岂非空？

29.

29.

රෙවතො [Pg.334] යසධරො බුද්ධො, නිබ්බුතො සො මහාපුරෙ;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

持誉瑞瓦达佛陀，于大城(Mahāpura)中般涅槃；其舍利广为分布，于彼彼之处皆流传。

රෙවතස්ස භගවතො වංසො පඤ්චමො.

第五、世尊瑞瓦达佛史竟。

8. සොභිතබුද්ධවංසො

8. 苏毗陀佛史

1.

1.

රෙවතස්ස අපරෙන, සොභිතො නාම නායකො;

සමාහිතො සන්තචිත්තො, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

瑞瓦达佛之后，有导师名苏毗陀(Sobhita)；彼已等持心寂静，无与伦比无匹敌之人。

2.

2.

සො ජිනො සකගෙහම්හි, මානසං විනිවත්තයි;

පත්වාන කෙවලං බොධිං, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

彼胜者于自家中，令心转离凡夫境；已证得圆满菩提，转动了无上法轮。

3.

3.

යාව හෙට්ඨා අවීචිතො, භවග්ගා චාපි උද්ධතො;

එත්ථන්තරෙ එකපරිසා, අහොසි ධම්මදෙසනෙ.

下至无间地狱(Avīci)，上至有顶天(Bhavagga)，于此二者之间，说法时成一会众。

4.

4.

තාය පරිසාය සම්බුද්ධො, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

ගණනාය න වත්තබ්බො, පඨමාභිසමයො අහු.

正等觉者于彼会众中，转动了法轮；初次法义之现观，其数无法计算。

5.

5.

තතො පරම්පි දෙසෙන්තෙ, මරූනඤ්ච සමාගමෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

此后于天神集会中，再次说法时，有九万俱胝之众，获得第二次现观。

6.

6.

පුනාපරං රාජපුත්තො, ජයසෙනො නාම ඛත්තියො;

ආරාමං රොපයිත්වාන, බුද්ධෙ නිය්‍යාදයී තදා.

复次，名为胜军之刹帝利王子，建造一座园林，于尔时供养佛陀。

7.

7.

තස්ස යාගං පකිත්තෙන්තො, ධම්මං දෙසෙසි චක්ඛුමා;

තදා කොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

具眼者为赞叹彼之供养而开示正法。尔时，一千俱胝之众生，有第三次法现观。

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සොභිතස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

苏毗多大仙有三次集会，与会者皆为漏尽无垢、心寂不动之阿罗汉。

9.

9.

උග්ගතො නාම සො රාජා, දානං දෙති නරුත්තමෙ;

තම්හි දානෙ සමාගඤ්ඡුං, අරහන්තා සතකොටියො.

彼优伽陀王，施予人中上首。于彼布施之际，百俱胝阿罗汉云集。

10.

10.

පුනාපරං පුරගණො, දෙති දානං නරුත්තමෙ;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියො ආසි සමාගමො.

复次，城中大众施予人中上首。尔时，有九十俱胝阿罗汉之第二次集会。

11.

11.

දෙවලොකෙ [Pg.335] වසිත්වාන, යදා ඔරොහතී ජිනො;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියො ආසි සමාගමො.

胜者住于天界，当其降临时，有八十俱胝阿罗汉之第三次集会。

12.

12.

අහං තෙන සමයෙන, සුජාතො නාම බ්‍රාහ්මණො;

තදා සසාවකං බුද්ධං, අන්නපානෙන තප්පයිං.

于彼之时，我为一婆罗门，名为善生。尔时，我以饮食供养佛陀及其声闻众，令其满足。

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සොභිතො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼苏毗多佛，世间导师，亦为我授记：“从此无量劫后，此人将成佛。”

14.

14.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“我等将行精进……（中略）……愿我等得现见彼。”

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

තමෙවත්ථමනුප්පත්තියා, උග්ගං ධිතිමකාසහං.

我闻彼之言，心生欢喜与紧迫感，为达此目的，我行猛利之精进。

16.

16.

සුධම්මං නාම නගරං, සුධම්මො නාම ඛත්තියො;

සුධම්මා නාම ජනිකා, සොභිතස්ස මහෙසිනො.

苏毗多大仙之城名为善法，父王名为善法，生母名为善法。

17.

17.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

කුමුදො නාළිනො පදුමො, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于九千年间住于俗家。有拘物头、那利那、波头摩三座殊胜宫殿。

18.

18.

සත්තතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

මණිලා නාම සා නාරී, සීහො නාමාසි අත්‍රජො.

有三万七千名妆饰美丽之宫女。其妻名为摩尼罗，其子名为师子。

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, චරිත්වා පුරිසුත්තමො.

人中上首见四相，乘宫殿而出家。彼行精勤七日。

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සොභිතො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, සුධම්මුය්‍යානමුත්තමෙ.

寂静之苏毗多佛，世间导师、大雄，应梵天之请，于殊胜善法园中转动法轮。

21.

21.

අසමො ච සුනෙත්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අනොමො නාමුපට්ඨාකො, සොභිතස්ස මහෙසිනො.

无等与善目，为苏毗多大仙之上首声闻；其侍者名为阿诺摩。

22.

22.

නකුලා ච සුජාතා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බුජ්ඣමානො ච සො බුද්ධො, නාගමූලෙ අබුජ්ඣථ.

那拘罗与善生为上首女声闻。彼佛于龙华树下觉悟。

23.

23.

රම්මො චෙව සුදත්තො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

නකුලා චෙව චිත්තා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

罗摩与善施为上首优婆塞；那拘罗与质多为上首优婆夷。

24.

24.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, සතරංසීව උග්ගතො.

大牟尼身高达五十八肘，犹如初升之千光日，普照一切方所。

25.

25.

යථා [Pg.336] සුඵුල්ලං පවනං, නානාගන්ධෙහි ධූපිතං;

තථෙව තස්ස පාවචනං, සීලගන්ධෙහි ධූපිතං.

犹如盛开之林，遍薰种种妙香；彼佛之教言，亦为戒香所薰。

26.

26.

යථාපි සාගරො නාම, දස්සනෙන අතප්පියො;

තථෙව තස්ස පාවචනං, සවණෙන අතප්පියං.

譬如所谓海，观之无厌足；彼佛之教言，听闻亦无厌。

27.

27.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时寿九万岁，于此住世期间，彼佛度脱众多有情。

28.

28.

ඔවාදං අනුසිට්ඨිඤ්ච, දත්වාන සෙසකෙ ජනෙ;

හුතාසනොව තාපෙත්වා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

予剩余诸有情，教诫与诸训示，彼与弟子众俱，如炽燃之火，燃尽而涅槃。

29.

29.

සො ච බුද්ධො අසමසමො, තෙපි සාවකා බලප්පත්තා;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼佛无与等，弟子得大力；一切皆已逝，诸行岂非空？

30.

30.

සොභිතො වරසම්බුද්ධො, සීහාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

须毗多（Sobhita）胜等觉，于狮子寺（Sīhārāma）涅槃；舍利广流布，于彼彼方所。

සොභිතස්ස භගවතො වංසො ඡට්ඨො.

须毗多世尊佛史，第六品竟。

9. අනොමදස්සීබුද්ධවංසො

9. 阿诺玛达西佛史

1.

1.

සොභිතස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

අනොමදස්සී අමිතයසො, තෙජස්සී දුරතික්කමො.

须毗多佛之后，两足尊等觉，阿诺玛达西（Anomadassī）出世，名声无量，威德难越。

2.

2.

සො ඡෙත්වා බන්ධනං සබ්බං, විද්ධංසෙත්වා තයො භවෙ;

අනිවත්තිගමනං මග්ගං, දෙසෙසි දෙවමානුසෙ.

彼断一切缚，摧破于三有，为诸天人说，不退转之道。

3.

3.

සාගරොව අසඞ්ඛොභො, පබ්බතොව දුරාසදො;

ආකාසොව අනන්තො සො, සාලරාජාව ඵුල්ලිතො.

彼如海不摇，如山难亲近，如空无穷尽，如娑罗树王，烂漫而盛开。

4.

4.

දස්සනෙනපි තං බුද්ධං, තොසිතා හොන්ති පාණිනො;

බ්‍යාහරන්තං ගිරං සුත්වා, අමතං පාපුණන්ති තෙ.

众生仅见佛，即能生欢喜；听闻彼言教，则得证甘露。

5.

5.

ධම්මාභිසමයො තස්ස, ඉද්ධො ඵීතො තදා අහු;

කොටිසතානි අභිසමිංසු, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ.

彼时法之现观，昌盛而又兴旺；于初次说法时，百俱胝众得证悟。

6.

6.

තතො පරං අභිසමයෙ, වස්සන්තෙ ධම්මවුට්ඨියො;

අසීතිකොටියොභිසමිංසු, දුතියෙ ධම්මදෙසනෙ.

其后复有现观，普降正法之雨；于第二次说法，八十俱胝众得证悟。

7.

7.

තතොපරඤ්හි [Pg.337] වස්සන්තෙ, තප්පයන්තෙ ච පාණිනං;

අට්ඨසත්තතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

其后复降法雨，普令众生满足；七十八俱胝众，得第三次现观。

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්සාපි ච මහෙසිනො;

අභිඤ්ඤාබලප්පත්තානං, පුප්ඵිතානං විමුත්තියා.

彼大仙人亦有三次集会，皆为已达神通力、解脱之花盛开者。

9.

9.

අට්ඨසතසහස්සානං, සන්නිපාතො තදා අහු;

පහීනමදමොහානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

彼时初次集会，有八十万罗汉；彼等已断慢痴，心寂静不动摇。

10.

10.

සත්තසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො;

අනඞ්ගණානං විරජානං, උපසන්තාන තාදිනං.

有第二次集会，是七十万无烦恼、离尘、寂静、如如不动者的集会。

11.

11.

ඡන්නං සතසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

අභිඤ්ඤාබලප්පත්තානං, නිබ්බුතානං තපස්සිනං.

有第三次集会，是六十万已达神通力、已得寂灭、具足梵行者的集会。

12.

12.

අහං තෙන සමයෙන, යක්ඛො ආසිං මහිද්ධිකො;

නෙකානං යක්ඛකොටීනං, වසවත්තිම්හි ඉස්සරො.

在那个时候，我是一位具有大神通力的夜叉，是无数俱胝夜叉中能令其随己意的主宰。

13.

13.

තදාපි තං බුද්ධවරං, උපගන්ත්වා මහෙසිනං;

අන්නපානෙන තප්පෙසිං, සසඞ්ඝං ලොකනායකං.

那时我也前去拜见那位最胜佛、寻求功德的大仙人；以饮食使世间导师及其僧团满足。

14.

14.

සොපි මං තදා බ්‍යාකාසි, විසුද්ධනයනො මුනි;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼时，具足清净眼之牟尼亦为我授记：“从此无量劫之后，此人将成为佛。”

15.

15.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“努力修行后……愿我们能亲临其面前。”

16.

16.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻他的话语后，我心生欢喜与紧迫感；为圆满十波罗蜜，我立下更超胜的行持。

17.

17.

නගරං චන්දවතී නාම, යසවා නාම ඛත්තියො;

මාතා යසොධරා නාම, අනොමදස්සිස්ස සත්ථුනො.

导师阿诺摩达西（Anomadassī）的城市名为月光城（Candavatī），父王名为耶舍瓦（Yasavā），母亲名为耶输陀罗（Yasodharā）。

18.

18.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සිරී උපසිරී වඩ්ඪො, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家生活一万年，拥有三座最上宫殿：吉祥（Sirī）、上吉祥（Upasirī）与增（Vaḍḍha）。

19.

19.

තෙවීසතිසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සිරිමා නාම සා නාරී, උපවාණො නාම අත්‍රජො.

有两万三千名盛装的侍女；他的妻子名叫西丽玛（Sirimā），儿子名叫优波瓦纳（Upavāṇa）。

20.

20.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, සිවිකායාභිනික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

胜利者见到四种相之后，乘坐轿子而出家；他精进修行，为期整整十个月。

21.

21.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.338] යාචිතො සන්තො, අනොමදස්සී මහාමුනි;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, උය්‍යානෙ සො සුදස්සනෙ.

应大梵天之祈请，寂静的大雄、大牟尼阿诺摩达西（Anomadassī），于善见（Sudassana）园中转动法轮。

22.

22.

නිසභො ච අනොමො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

වරුණො නාමුපට්ඨාකො, අනොමදස්සිස්ස සත්ථුනො.

尼沙婆（Nisabha）与阿诺摩（Anoma），是导师阿诺摩达西（Anomadassī）的上首弟子；侍者名为瓦儒那（Varuṇa）。

23.

23.

සුන්දරී ච සුමනා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, අජ්ජුනොති පවුච්චති.

孙陀利（Sundarī）与苏摩那（Sumanā），是其上首女弟子；彼世尊的菩提树，被称为阿周那树（Ajjuna）。

24.

24.

නන්දිවඩ්ඪො සිරිවඩ්ඪො, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

උප්පලා චෙව පදුමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

难提瓦达（Nandivaḍḍha）与吉祥增（Sirivaḍḍha），是其上首男侍者；优钵罗（Uppalā）与钵都摩（Padumā），是其上首女侍者。

25.

25.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

පභා නිද්ධාවතී තස්ස, සතරංසීව උග්ගතො.

大牟尼身高五十八肘；他的光芒四射，犹如升起的百光之日。

26.

26.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

那时寿命为十万年；他住世那么久，度脱了许多众生。

27.

27.

සුපුප්ඵිතං පාවචනං, අරහන්තෙහි තාදිහි;

වීතරාගෙහි විමලෙහි, සොභිත්ථ ජිනසාසනං.

因有堪忍、离欲、无垢之阿罗汉，圣言得以昌盛，胜者教法得庄严。

28.

28.

සො ච සත්ථා අමිතයසො, යුගානි තානි අතුලියානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼导师众无与伦，贤圣双亦无可比；彼等一切皆已逝，诚然诸行皆空寂。

29.

29.

අනොමදස්සී ජිනො සත්ථා, ධම්මාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, උබ්බෙධො පඤ්චවීසතීති.

导师、胜者阿诺摩达西（Anomadassī），于法园（Dhammārāma）中般涅槃；其胜者塔即建于彼处，高达二十五由旬。

අනොමදස්සිස්ස භගවතො වංසො සත්තමො.

第七阿诺摩达西世尊佛史竟。

10. පදුමබුද්ධවංසො

10. 莲华佛史

1.

1.

අනොමදස්සිස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

පදුමො නාම නාමෙන, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

阿诺摩达西佛之后，有正等觉者、两足中尊出世，其名为莲华（Paduma），无与伦比，无可匹敌之人。

2.

2.

තස්සාපි අසමං සීලං, සමාධිපි අනන්තකො;

අසඞ්ඛෙය්‍යං ඤාණවරං, විමුත්තිපි අනූපමා.

彼佛戒行无与伦比，禅定亦无量无边；胜智不可计数，解脱亦无可譬喻。

3.

3.

තස්සාපි [Pg.339] අතුලතෙජස්ස, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ;

අභිසමයා තයො ආසුං, මහාතමපවාහනා.

彼具无伦威力者，于其转法轮时，有三次现观，能破除大愚痴暗。

4.

4.

පඨමාභිසමයෙ බුද්ධො, කොටිසතමබොධයි;

දුතියාභිසමයෙ ධීරො, නවුතිකොටිමබොධයි.

初次现观时，佛陀令一百俱胝众生觉悟；二次现观时，彼贤者令九十俱胝众生觉悟。

5.

5.

යදා ච පදුමො බුද්ධො, ඔවදී සකමත්‍රජං;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

其时莲华佛陀教诫其亲子，于彼时，八十俱胝众生得第三次现观。

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, පදුමස්ස මහෙසිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

大仙莲华佛有三次漏尽者集会；初次集会，有十万俱胝之众。

7.

7.

කථිනත්ථාරසමයෙ, උප්පන්නෙ කථිනචීවරෙ;

ධම්මසෙනාපතිත්ථාය, භික්ඛූ සිබ්බිංසු චීවරං.

于铺展迦絺那衣时，当迦絺那衣布生起，诸比丘为法将沙罗（Sāla）缝制衣袍。

8.

8.

තදා තෙ විමලා භික්ඛූ, ඡළභිඤ්ඤා මහිද්ධිකා;

තීණි සතසහස්සානි, සමිංසු අපරාජිතා.

尔时，彼等无垢比丘，具六神通、大威力，三十万不败者云集一处。

9.

9.

පුනාපරං සො නරාසභො, පවනෙ වාසං උපාගමි;

තදා සමාගමො ආසි, ද්වින්නං සතසහස්සිනං.

复次，彼人中之雄入林安居；尔时，有二十万阿罗汉集会。

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, සීහො ආසිං මිගාධිභූ;

විවෙකමනුබ්‍රූහන්තං, පවනෙ අද්දසං ජිනං.

我于尔时为狮子，乃是百兽之主。我于林中得见胜者，彼时正修习远离。

11.

11.

වන්දිත්වා සිරසා පාදෙ, කත්වාන තං පදක්ඛිණං;

තික්ඛත්තුං අභිනාදිත්වා, සත්තාහං ජිනමුපට්ඨහං.

我以头顶礼彼足，右绕彼胜者已，三度发出吼声，七日侍奉于胜者。

12.

12.

සත්තාහං වරසමාපත්තියා, වුට්ඨහිත්වා තථාගතො;

මනසා චින්තයිත්වාන, කොටිභික්ඛූ සමානයි.

七日之后，如来从殊胜等至中出定，以心思维，召集一俱胝比丘。

13.

13.

තදාපි සො මහාවීරො, තෙසං මජ්ඣෙ වියාකරි;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

尔时，彼大雄于彼等之中授记：“从此无量劫后，此（狮子）将成佛。”

14.

14.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“我等勤行精进……（中略）……愿得亲见此佛。”

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

闻彼佛之言教，我心倍加澄净；为圆满十波罗蜜，我更受持增上行。

16.

16.

චම්පකං නාම නගරං, අසමො නාම ඛත්තියො;

අසමා නාම ජනිකා, පදුමස්ස මහෙසිනො.

大仙莲花(Paduma)佛的城市名为瞻波城(Campaka)，父王为刹帝利，名为无等(Asama)；母亲名为无等(Asamā)。

17.

17.

දසවස්සසහස්සානි[Pg.340], අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

නන්දාවසුයසුත්තරා, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家一万年，拥有三座殊胜的宫殿，名为难陀郁多罗(Nanduttara)、婆薮郁多罗(Vasuttara)和耶舍郁多罗(Yasuttara)。

18.

18.

තෙත්තිංස ච සහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

උත්තරා නාම සා නාරී, රම්මො නාමාසි අත්‍රජො.

有三万三千名妆饰华美的女子，其王妃名为优多罗(Uttarā)，其子名为罗摩(Ramma)。

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

见四种相后，乘车而出家；胜者于整整八月间，精勤修行。

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, පදුමො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, ධනඤ්චුය්‍යානමුත්තමෙ.

应梵天之请，寂静者、世间导师、大雄莲花(Paduma)佛，于最胜的檀那奢耶(Dhanañcaya)苑，转动了法轮。

21.

21.

සාලො ච උපසාලො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

වරුණො නාමුපට්ඨාකො, පදුමස්ස මහෙසිනො.

大仙莲花(Paduma)佛的上首弟子是娑罗(Sāla)和优波娑罗(Upasāla)，侍者名为瓦儒那(Varuṇa)。

22.

22.

රාධා චෙව සුරාධා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාසොණොති වුච්චති.

罗陀(Rādhā)与苏罗陀(Surādhā)是其上首女弟子，彼世尊的菩提树被称为大索那(mahāsoṇa)。

23.

23.

භිය්‍යො චෙව අසමො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

රුචී ච නන්දරාමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

上首护持优婆塞是毗耶(Bhiyya)和无等(Asama)，上首护持优婆夷是儒ची(Rucī)和难陀罗摩(Nandarāmā)。

24.

24.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

පභා නිද්ධාවතී තස්ස, අසමා සබ්බසො දිසා.

大牟尼身高达五十八肘，其光无与伦比，遍照一切方向。

25.

25.

චන්දප්පභා සූරියප්පභා, රතනග්ගිමණිප්පභා;

සබ්බාපි තා හතා හොන්ති, පත්වා ජිනපභුත්තමං.

月光、日光、宝光、火光、摩尼光，所有此等光明，一遇胜者无上光，皆悉黯然失色。

26.

26.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时人寿十万岁，佛住世亦如是久，度化了众多有情。

27.

27.

පරිපක්කමානසෙ සත්තෙ, බොධයිත්වා අසෙසතො;

සෙසකෙ අනුසාසිත්වා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

使心意成熟的有情无余觉悟后，又教诫了其余众生，彼与声闻众同入涅槃。

28.

28.

උරගොව තචං ජිණ්ණං, වද්ධපත්තංව පාදපො;

ජහිත්වා සබ්බසඞ්ඛාරෙ, නිබ්බුතො සො යථා සිඛී.

如蛇蜕去陈旧皮，如树木舍弃枯叶，舍弃一切诸行后，彼如火焰尽而熄。

29.

29.

පදුමො ජිනවරො සත්ථා, ධම්මාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

导师、最胜者莲花(Paduma)佛，于法园(Dhammārāma)中涅槃。其舍利广布于彼彼各处。

පදුමස්ස භගවතො වංසො අට්ඨමො.

世尊莲花佛史，第八品。

11. නාරදබුද්ධවංසො

11. 那罗达佛史

1.

1.

පදුමස්ස [Pg.341] අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

නාරදො නාම නාමෙන, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

莲花(Paduma)佛之后，有正自觉者、两足中尊出世，其名为那罗达(Nārada)，无与伦比，无有匹敌之人。

2.

2.

සො බුද්ධො චක්කවත්තිස්ස, ජෙට්ඨො දයිතඔරසො;

ආමුක්කමාලාභරණො, උය්‍යානං උපසඞ්කමි.

彼菩萨是转轮王之长子、钟爱嫡子，佩戴着花鬘与饰物，前往园林。

3.

3.

තත්ථාසි රුක්ඛො යසවිපුලො, අභිරූපො බ්‍රහා සුචි;

තමජ්ඣපත්වා උපනිසීදි, මහාසොණස්ස හෙට්ඨතො.

彼处有树，名闻广博，形色端美，高大光洁。菩萨走近此树，于大索那(mahāsoṇa)树下安坐。

4.

4.

තත්ථ ඤාණවරුප්පජ්ජි, අනන්තං වජිරූපමං;

තෙන විචිනි සඞ්ඛාරෙ, උක්කුජ්ජමවකුජ්ජකං.

于彼处生起无边、金刚般的殊胜之智；彼以此智审察诸行，及其生灭。

5.

5.

තත්ථ සබ්බකිලෙසානි, අසෙසමභිවාහයි;

පාපුණී කෙවලං බොධිං, බුද්ධඤාණෙ ච චුද්දස.

于彼处，彼无余断除一切烦恼；证得圆满菩提，以及十四佛智。

6.

6.

පාපුණිත්වාන සම්බොධිං, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

证得正等觉后，彼转动了法轮；十万俱胝众生，初次得现观。

7.

7.

මහාදොණං නාගරාජං, විනයන්තො මහාමුනි;

පාටිහෙරං තදාකාසි, දස්සයන්තො සදෙවකෙ.

大牟尼调伏龙王摩诃多那（Mahādoṇa）时，为示现于天人，彼时行神变。

8.

8.

තදා දෙවමනුස්සානං, තම්හි ධම්මප්පකාසනෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානි, තරිංසු සබ්බසංසයං.

彼时于彼法开示中，九万俱胝之天人，度脱一切诸疑惑。

9.

9.

යම්හි කාලෙ මහාවීරො, ඔවදී සකමත්‍රජං;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

大雄于某时，教诲己子时；八万俱胝众生，第三次得现观。

10.

10.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, නාරදස්ස මහෙසිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

大仙那罗达，曾有三次集会；第一次之集会，有十万俱胝阿罗汉。

11.

11.

යදා බුද්ධො බුද්ධගුණං, සනිදානං පකාසයි;

නවුතිකොටිසහස්සානි, සමිංසු විමලා තදා.

佛陀说佛德，并及其因缘；彼时九万俱胝，无垢者集会。

12.

12.

යදා වෙරොචනො නාගො, දානං දදාති සත්ථුනො;

තදා සමිංසු ජිනපුත්තා, අසීතිසතසහස්සියො.

毗卢遮那（Verocana）龙，供养导师时；八百万之佛子，于彼时集会。

13.

13.

අහං [Pg.342] තෙන සමයෙන, ජටිලො උග්ගතාපනො;

අන්තලික්ඛචරො ආසිං, පඤ්චාභිඤ්ඤාසු පාරගූ.

于彼时，我乃结发仙，苦行极为猛烈；能行于空中，已达五通彼岸。

14.

14.

තදාපාහං අසමසමං, සසඞ්ඝං සපරිජ්ජනං;

අන්නපානෙන තප්පෙත්වා, චන්දනෙනාභිපූජයිං.

我于彼时，以饮食供养无等伦者，及其僧团与眷属，令其满足后，复以赤旃檀作供养。

15.

15.

සොපි මං තදා බ්‍යාකාසි, නාරදො ලොකනායකො;

‘‘අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼世间导师那罗达，亦于彼时授记我：“从此无量劫之后，此人将得成佛陀。”

16.

16.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“勤行精进后……（中略）……我等将亲见此人。”

17.

17.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො හාසෙත්ව මානසං;

අධිට්ඨහිං වතං උග්ගං, දසපාරමිපූරියා.

闻彼之言已，我心更踊跃；为满十波罗蜜，决意行勇猛行。

18.

18.

නගරං ධඤ්ඤවතී නාම, සුදෙවො නාම ඛත්තියො;

අනොමා නාම ජනිකා, නාරදස්ස මහෙසිනො.

大仙那罗达，其城名檀那婆提（Dhaññavatī），父王名善天（Sudeva），母后名阿诺玛（Anomā）。

19.

19.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

ජිතො විජිතාභිරාමො, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于九千岁，居住于家中；有三座胜殿，名为耆多（Jita）、毗耆多（Vijita）、阿毗罗摩（Abhirāma）。

20.

20.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

විජිතසෙනා නාම නාරී, නන්දුත්තරො නාම අත්‍රජො.

有四万三千，盛装之女子；其妃名胜军（Vijitasenā），其子名难陀优多罗（Nanduttara）。

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පදසා ගමනෙන නික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

见四种相已，彼步行出家；人中之最上，勤行于七日。

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, නාරදො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, ධනඤ්චුය්‍යානමුත්තමෙ.

应梵天之请，寂静、大雄之世间导师那罗达，于至上财胜园(Dhanañcuyyāna)中转动法轮。

23.

23.

භද්දසාලො ජිතමිත්තො, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

වාසෙට්ඨො නාමුපට්ඨාකො, නාරදස්ස මහෙසිනො.

吉祥娑罗(Bhaddasāla)与胜友(Jitamitto)，为那罗达大仙之上首弟子；其侍者名为婆舍吒(Vāseṭṭha)。

24.

24.

උත්තරා ඵග්ගුනී චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාසොණොති වුච්චති.

优多罗(Uttarā)与法古尼(Phagguṇī)，为上首女弟子；彼世尊之菩提树，称为大索那。

25.

25.

උග්ගරින්දො වසභො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

ඉන්දාවරී ච වණ්ඩී ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

优伽林陀(Uggarinda)与婆娑婆(Vasabha)，为上首男侍者；因陀婆利(Indāvarī)与槃提(Vaṇḍī)，为上首女侍者。

26.

26.

අට්ඨාසීතිරතනානි[Pg.343], අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, දසසහස්සී විරොචති.

大牟尼身高八十八肘，犹如庄严之金柱，照耀一万世界。

27.

27.

තස්ස බ්‍යාමප්පභා කායා, නිද්ධාවති දිසොදිසං;

නිරන්තරං දිවාරත්තිං, යොජනං ඵරතෙ සදා.

彼自身光一寻量，遍布放射于四方；日夜恒常不间断，普照一由旬之广。

28.

28.

න කෙචි තෙන සමයෙන, සමන්තා යොජනෙ ජනා;

උක්කාපදීපෙ උජ්ජාලෙන්ති, බුද්ධරංසීහි ඔත්ථටා.

那时，方圆一由旬内无人燃点火炬或油灯，因皆为佛陀光芒所覆盖。

29.

29.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时寿命九万岁，佛住世间亦如是，度化了众多众生。

30.

30.

යථා උළූහි ගගනං, විචිත්තං උපසොභති;

තථෙව සාසනං තස්ස, අරහන්තෙහි සොභති.

犹如天空因星辰点缀而庄严，彼之教法亦因众阿罗汉而辉耀。

31.

31.

සංසාරසොතං තරණාය, සෙසකෙ පටිපන්නකෙ;

ධම්මසෙතුං දළ්හං කත්වා, නිබ්බුතො සො නරාසභො.

为令余下修行者，渡过轮回之流，彼人中雄建坚固法桥后，证入般涅槃。

32.

32.

සොපි බුද්ධො අසමසමො, තෙපි ඛීණාසවා අතුලතෙජා;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼佛陀无与伦比，彼漏尽者威力无量；彼等一切皆已逝，诸行岂非皆空寂？

33.

33.

නාරදො ජිනවසභො, නිබ්බුතො සුදස්සනෙ පුරෙ;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, චතුයොජනමුග්ගතොති.

胜者之雄那罗达，于善见城(Sudassana)般涅槃；彼之殊胜窣堵波，即于其处高四由旬。

නාරදස්ස භගවතො වංසො නවමො.

世尊那罗达佛史，第九。

12. පදුමුත්තරබුද්ධවංසො

12. 莲花上佛佛史

1.

1.

නාරදස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

පදුමුත්තරො නාම ජිනො, අක්ඛොභො සාගරූපමො.

于那罗达之后，有正自觉者、两足中尊，名为莲花上(Padumuttara)之胜者，不动摇如大海。

2.

2.

මණ්ඩකප්පොව සො ආසි, යම්හි බුද්ධො අජායථ;

උස්සන්නකුසලා ජනතා, තම්හි කප්පෙ අජායථ.

佛陀诞生于彼劫，彼劫犹如精华劫(Maṇḍakappa)；于彼劫中，众生诞生，善业丰厚。

3.

3.

පදුමුත්තරස්ස භගවතො, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු.

莲花上世尊初次说法时，有十万俱胝之众生证悟佛法。

4.

4.

තතො පරම්පි වස්සන්තෙ, තප්පයන්තෙ ච පාණිනෙ;

සත්තතිංසසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

其后，佛陀普降法雨，令诸有情心满足，三百七十万之众，获第二次法现观。

5.

5.

යම්හි [Pg.344] කාලෙ මහාවීරො, ආනන්දං උපසඞ්කමි;

පිතුසන්තිකං උපගන්ත්වා, ආහනී අමතදුන්දුභිං.

彼时，大雄走近其父阿难(Ānanda)王，来到父亲面前，敲响了不死法鼓。

6.

6.

ආහතෙ අමතභෙරිම්හි, වස්සන්තෙ ධම්මවුට්ඨියා;

පඤ්ඤාසසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

不死鼓被敲响，法雨降下时，五百万众生有了第三次现观。

7.

7.

ඔවාදකො විඤ්ඤාපකො, තාරකො සබ්බපාණිනං;

දෙසනාකුසලො බුද්ධො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

佛陀是教导者、令悟者、一切有情的救度者，善于说法，度脱众多有情出离轮回之流。

8.

8.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, පදුමුත්තරස්ස සත්ථුනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

导师莲花上佛(Padumuttara)有三次阿罗汉集会。第一次集会，有十万俱胝的阿罗汉。

9.

9.

යදා බුද්ධො අසමසමො, වසි වෙභාරපබ්බතෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

当无等伦的佛陀住在韦巴拉(Vebhāra)山时，有了第二次集会，有九万俱胝的阿罗汉。

10.

10.

පුන චාරිකං පක්කන්තෙ, ගාමනිගමරට්ඨතො;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො.

佛陀再次游行时，举行了第三次集会，有八万俱胝从村庄、市镇和国家出家而成的“善来比丘”阿罗汉。

11.

11.

අහං තෙන සමයෙන, ජටිලො නාම රට්ඨිකො;

සම්බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං, සභත්තං දුස්සමදාසහං.

彼时，我是一位名为贾帝拉(Jaṭila)的国民；我向以佛陀为首的僧团供养了饮食和衣物。

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

那位佛陀也坐在僧团中，为我授记：“从此过十万劫，此人将成为佛陀。”

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“精勤修行……（略）……我们将亲见此人。”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, උත්තරිං වතමධිට්ඨහිං;

අකාසිං උග්ගදළ්හං ධිතිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻他的话后，我立下更超胜的誓愿；为圆满十波罗蜜，我付出了猛利而坚固的努力。

15.

15.

බ්‍යාහතා තිත්ථියා සබ්බෙ, විමනා දුම්මනා තදා;

න තෙසං කෙචි පරිචරන්ති, රට්ඨතො නිච්ඡුභන්ති තෙ.

那时，所有外道皆被折伏，他们心意烦乱，闷闷不乐；无人再侍奉他们，人们将他们逐出国土。

16.

16.

සබ්බෙ තත්ථ සමාගන්ත්වා, උපගච්ඡුං බුද්ධසන්තිකෙ;

තුවං නාථො මහාවීර, සරණං හොහි චක්ඛුම.

彼时，所有外道一同前来，去到佛陀面前：“大雄(Mahāvīra)，您是我们的怙主！具眼者(Cakkhumā)，请做我们的皈依处！”

17.

17.

අනුකම්පකො කාරුණිකො, හිතෙසී සබ්බපාණිනං;

සම්පත්තෙ තිත්ථියෙ සබ්බෙ, පඤ්චසීලෙ පතිට්ඨපි.

佛陀悲悯、慈悲、为一切有情求利益，他让所有前来的外道都安住于五戒。

18.

18.

එවං නිරාකුලං ආසි, සුඤ්ඤතං තිත්ථියෙහි තං;

විචිත්තං අරහන්තෙහි, වසීභූතෙහි තාදිහි.

如是，其教法变得纯净，远离外道；由得自在、如如不动的阿罗汉们所庄严。

19.

19.

නගරං [Pg.345] හංසවතී නාම, ආනන්දො නාම ඛත්තියො;

සුජාතා නාම ජනිකා, පදුමුත්තරස්ස සත්ථුනො.

导师莲花上佛(Padumuttara)的城市名为天鹅城(Haṃsavatī)，其父为刹帝利阿难(Ānanda)，其母名为善生(Sujātā)。

20.

20.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

නරවාහනො යසො වසවත්තී, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家一万年。有三座殊胜的宫殿：那罗瓦哈那(Naravāhano)、耶舍(Yaso)和瓦萨瓦帝(Vasavattī)。

21.

21.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

වසුදත්තා නාම නාරී, උත්තමො නාම අත්‍රජො.

有四万三千名盛装的女子。其妃名为瓦苏达塔(Vasudattā)，其子名为乌塔马(Uttama)。

22.

22.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

至上之人见四相，由宫殿而出家；于七日间，行精勤之行。

23.

23.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, පදුමුත්තරො විනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිථිලුය්‍යානමුත්තමෙ.

大雄导师莲花上佛，寂静者，应梵天之请，于弥提罗最胜之园转法轮。

24.

24.

දෙවලො ච සුජාතො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සුමනො නාමුපට්ඨාකො, පදුමුත්තරස්ස මහෙසිනො.

莲花上佛大仙之上首弟子为提婆罗(Devala)与善生；侍者名为须摩那(Sumana)。

25.

25.

අමිතා ච අසමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, සලලොති පවුච්චති.

阿弥多(Amitā)与阿萨玛(Asamā)为上首女弟子；彼世尊之菩提树，称为娑罗罗树(salaḷa)。

26.

26.

විතිණ්ණො චෙව තිස්සො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

හට්ඨා චෙව විචිත්තා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

维提纳(Vitiṇṇa)与帝沙（Tissa）为上首男护持；哈塔(Haṭṭhā)与须吉多(Sucittā)为上首女护持。

27.

27.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො.

大仙具足三十二胜相，身高五十八肘，犹如金柱。

28.

28.

කුට්ටා කවාටා භිත්තී ච, රුක්ඛා නගසිලුච්චයා;

න තස්සාවරණං අත්ථි, සමන්තා ද්වාදසයොජනෙ.

门拱、门扇、墙壁、树木、那伽(Nāga)山岩，于周围十二由旬内，对他皆不成障碍。

29.

29.

වස්සසතසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时寿量为十万岁，住世如此之久，度化了众多众生。

30.

30.

සන්තාරෙත්වා බහුජනං, ඡින්දිත්වා සබ්බසංසයං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව නිබ්බුතො සො සසාවකො.

度化众多众生，斩断一切疑惑，如大火聚般燃烧后，彼与弟子们同入涅槃。

31.

31.

පදුමුත්තරො ජිනො බුද්ධො, නන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, ද්වාදසුබ්බෙධයොජනොති.

胜者莲花上佛，于难陀园中般涅槃；就在彼处，其殊胜佛塔高达十二由旬。

පදුමුත්තරස්ස භගවතො වංසො දසමො.

世尊莲花上佛史第十。

13. සුමෙධබුද්ධවංසො

13. 善慧佛史

1.

1.

පදුමුත්තරස්ස [Pg.346] අපරෙන, සුමෙධො නාම නායකො;

දුරාසදො උග්ගතෙජො, සබ්බලොකුත්තමො මුනි.

莲花上佛之后，有导师名曰善慧(Sumedha)；彼难为他人所胜，威势炽盛，为一切世间最上之牟尼。

2.

2.

පසන්නනෙත්තො සුමුඛො, බ්‍රහා උජු පතාපවා;

හිතෙසී සබ්බසත්තානං, බහූ මොචෙසි බන්ධනා.

彼具清净眼、善妙面容，身躯伟岸正直，具大威力；为一切有情之利益者，令众多有情解脱束缚。

3.

3.

යදා බුද්ධො පාපුණිත්වා, කෙවලං බොධිමුත්තමං;

සුදස්සනම්හි නගරෙ, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

当佛陀证得圆满无上菩提时，于善见城(Sudassana)中转法轮。

4.

4.

තස්සාපි අභිසමයා තීණි, අහෙසුං ධම්මදෙසනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

彼佛说法时，有三次现观。于初次现观时，有十万俱胝之众生证悟。

5.

5.

පුනාපරං කුම්භකණ්ණං, යක්ඛං සො දමයී ජිනො;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

复次，彼胜者调伏名为瓮耳(Kumbhakaṇṇa)之夜叉；于第二次现观时，有九万俱胝之众生证悟。

6.

6.

පුනාපරං අමිතයසො, චතුසච්චං පකාසයි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

复次，无量名声者开示四谛；于第三次现观时，有八万俱胝之众生证悟。

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සුමෙධස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

大仙善慧(Sumedha)有三次集会，皆是漏尽、无垢、心寂静、具德者之集。

8.

8.

සුදස්සනං නාම නගරං, උපගඤ්ඡි ජිනො යදා;

තදා ඛීණාසවා භික්ඛූ, සමිංසු සතකොටියො.

胜者前往善见城(Sudassana)时，百俱胝漏尽比丘前来集会。

9.

9.

පුනාපරං දෙවකූටෙ, භික්ඛූනං කථිනත්ථතෙ;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියො ආසි සමාගමො.

复次，于天峰山(Devakūṭa)为诸比丘铺设迦絺那衣时，有九十俱胝众之第二次集会。

10.

10.

පුනාපරං දසබලො, යදා චරති චාරිකං;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියො ආසි සමාගමො.

复次，当十力者游行时，有八十俱胝众之第三次集会。

11.

11.

අහං තෙන සමයෙන, උත්තරො නාම මාණවො;

අසීතිකොටියො මය්හං, ඝරෙ සන්නිචිතං ධනං.

彼时，我为一青年，名为优多罗(Uttara)，家有积财八十俱胝。

12.

12.

කෙවලං සබ්බං දත්වාන, සසඞ්ඝෙ ලොකනායකෙ;

සරණං තස්සුපගඤ්ඡිං, පබ්බජ්ජඤ්චාභිරොචයිං.

我将所有财富，悉数施予世间导师及其僧团；我皈依于彼，欣然出家。

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, කරොන්තො අනුමොදනං;

‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛亦为我授记，随喜而言：“此人将于三万劫后，成就佛果。”

14.

14.

‘‘පධානං [Pg.347] පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“精勤努力……（中略）……我等将亲见此人。”

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

闻彼授记之言，我心更增净信；为圆满十波罗蜜，我立增上之行愿。

16.

16.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

我通达经藏、律藏，以及九分教之全部师教，以此光耀胜者之教。

17.

17.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, නිසජ්ජට්ඨානචඞ්කමෙ;

අභිඤ්ඤාසු පාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

于彼教法中，我住于不放逸，于坐、立、经行间，证得圆满神通，得生梵天界。

18.

18.

සුදස්සනං නාම නගරං, සුදත්තො නාම ඛත්තියො;

සුදත්තා නාම ජනිකා, සුමෙධස්ස මහෙසිනො.

大仙善慧之城名善见(Sudassana)，其父为刹帝利，名善施(Sudatta)，其母名为善施(Sudattā)。

19.

19.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුචන්දකඤ්චනසිරිවඩ්ඪා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼居家九千年，有三座最上宫殿：善月(Sucandaka)、黄金(Kañcana)与吉祥增(Sirivaḍḍha)。

20.

20.

තිසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුමනා නාම සා නාරී, පුනබ්බසු නාම අත්‍රජො.

有四万八千盛装侍女；其妻名为须摩那(Sumanā)，其子名为布纳跋苏(Punabbasu)。

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අනූනකං අඩ්ඪමාසං, පධානං පදහී ජිනො.

见四种相后，彼乘象而出家；胜者精勤修行，不少于半月。

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සුමෙධො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, සුදස්සනුය්‍යානමුත්තමෙ.

圣者善慧(Sumedha)，世间导师，应梵天之请，大雄于善见胜园(Sudassanuyyāna)转动法轮。

23.

23.

සරණො සබ්බකාමො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සාගරො නාමුපට්ඨාකො, සුමෙධස්ස මහෙසිනො.

萨罗那(Saraṇa)与萨婆迦摩(Sabbakāma)是其上首弟子；名为娑伽罗(Sāgara)者，为大仙善慧(Sumedha)之侍者。

24.

24.

රාමා චෙව සුරාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහානීපොති වුච්චති.

罗摩(Rāmā)与须罗摩(Surāmā)是其上首女弟子；彼世尊的菩提树，被称为大楝树。

25.

25.

උරුවෙලා යසවා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

යසොධරා සිරිමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

优楼频螺(Uruvelā)与耶舍婆(Yasavā)是其上首男护持；耶输陀罗(Yasodharā)与尸利摩(Sirimā)是其上首女护持。

26.

26.

අට්ඨාසීතිරතනානි, අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

ඔභාසෙති දිසා සබ්බා, චන්දො තාරගණෙ යථා.

大牟尼身高八十八肘，遍照一切诸方所，犹如星群中之月。

27.

27.

චක්කවත්තිමණී නාම, යථා තපති යොජනං;

තථෙව තස්ස රතනං, සමන්තා ඵරති යොජනං.

犹如转轮王之宝珠，光照一由旬；如是彼佛身光亦然，遍布方圆一由旬。

28.

28.

නවුතිවස්සසහස්සානි[Pg.348], ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时寿量九万岁，住世如此之长久，彼佛度化众多人。

29.

29.

තෙවිජ්ජඡළභිඤ්ඤෙහි, බලප්පත්තෙහි තාදිහි;

සමාකුලමිදං ආසි, අරහන්තෙහි සාධුහි.

此教法充满了圣阿罗汉，彼等具足三明、六通、已达力、如如不动。

30.

30.

තෙපි සබ්බෙ අමිතයසා, විප්පමුත්තා නිරූපධී;

ඤාණාලොකං දස්සයිත්වා, නිබ්බුතා තෙ මහායසා.

彼等皆具无量声望，已然解脱，无有基质；示现智慧之光明，彼大名望者已般涅槃。

31.

31.

සුමෙධො ජිනවරො බුද්ධො, මෙධාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

善慧(Sumedha)胜者佛，于善慧园(Sumedhārāma)中般涅槃；其舍利广为分布，于各个地方。

සුමෙධස්ස භගවතො වංසො එකාදසමො.

世尊善慧佛史第十一。

14. සුජාතබුද්ධවංසො

14. 善生佛史

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, සුජාතො නාම නායකො;

සීහහනුසභක්ඛන්ධො, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො.

于彼曼达劫(Maṇḍakappa)中，有导师名曰善生；具狮王颔、牛王肩，无量功德、难可侵犯。

2.

2.

චන්දොව විමලො සුද්ධො, සතරංසීව පතාපවා;

එවං සොභති සම්බුද්ධො, ජලන්තො සිරියා සදා.

犹如皓月无瑕纯净，犹如红日威光赫赫；正自觉者亦复如是，恒以祥辉而显庄严。

3.

3.

පාපුණිත්වාන සම්බුද්ධො, කෙවලං බොධිමුත්තමං;

සුමඞ්ගලම්හි නගරෙ, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

正自觉者证得圆满无上菩提，于善祥城(Sumaṅgala)中转动法轮。

4.

4.

දෙසෙන්තෙ පවරං ධම්මං, සුජාතෙ ලොකනායකෙ ;

අසීතිකොටී අභිසමිංසු, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ.

世间导师善生宣说殊胜法，于初次说法之时，八十俱胝众生证悟。

5.

5.

යදා සුජාතො අමිතයසො, දෙවෙ වස්සං උපාගමි;

සත්තතිංසසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

无量声望之善生，于天界度雨安居；时有三百七十万众生，得第二次之证悟。

6.

6.

යදා සුජාතො අසමසමො, උපගච්ඡි පිතුසන්තිකං;

සට්ඨිසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

无与伦比之善生，走近其父之身边；时有六百万之有情，得第三次之证悟。

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, සුජාතස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

大仙善生有三次集会，与会者皆是漏尽、无垢、心寂静、如如不动者。

8.

8.

අභිඤ්ඤාබලප්පත්තානං[Pg.349], අප්පත්තානං භවාභවෙ;

සට්ඨිසතසහස්සානි, පඨමං සන්නිපතිංසු තෙ.

第一次集会时，有六百万已达神通之力、不再受任何后有的漏尽者。

9.

9.

පුනාපරං සන්නිපාතෙ, තිදිවොරොහණෙ ජිනෙ;

පඤ්ඤාසසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

复次，于胜者自天界降下处，有五十百千阿罗汉，此为第二次集会。

10.

10.

උපසඞ්කමන්තො නරාසභං, තස්ස යො අග්ගසාවකො;

චතූහි සතසහස්සෙහි, සම්බුද්ධං උපසඞ්කමි.

其上首弟子前来拜见人中之雄，与四十万阿罗汉一起，趋近了正自觉者。

11.

11.

අහං තෙන සමයෙන, චතුදීපම්හි ඉස්සරො;

අන්තලික්ඛචරො ආසිං, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

于彼之时，我是四洲之主，一位能行于空中、具大威力的转轮王。

12.

12.

ලොකෙ අච්ඡරියං දිස්වා, අබ්භුතං ලොමහංසනං;

උපගන්ත්වාන වන්දිං සො, සුජාතං ලොකනායකං.

我见到世间稀有、未曾有、能令身毛竖立的善生（Sujāta）世间导师，便上前礼敬。

13.

13.

චතුදීපෙ මහාරජ්ජං, රතනෙ සත්ත උත්තමෙ;

බුද්ධෙ නිය්‍යාදයිත්වාන, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

我将四洲的大王国及七种最上宝献予佛陀，并于彼之座下出家。

14.

14.

ආරාමිකා ජනපදෙ, උට්ඨානං පටිපිණ්ඩිය;

උපනෙන්ති භික්ඛුසඞ්ඝස්ස, පච්චයං සයනාසනං.

地方上的净人收集所有产出物，将资具与卧坐具奉献给比丘僧团。

15.

15.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, දසසහස්සිම්හි ඉස්සරො;

‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛，一万世界之主，亦为我授记：“于三十千劫后，此人将成佛。”

16.

16.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“精勤修行后……我等将亲见此人。”

17.

17.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො හාසං ජනෙසහං;

අධිට්ඨහිං වතං උග්ගං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼之言，我心生大喜；为圆满十波罗蜜，我立下勇猛之誓愿。

18.

18.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

我学习了经与律，以及全部九分导师教，完全通晓后，我光大了胜者之教。

19.

19.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, බ්‍රහ්මං භාවෙත්ව භාවනං;

අභිඤ්ඤාපාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

我于彼教法中不放逸地安住，修习梵住；达到神通波罗蜜后，我往生到梵天世界。

20.

20.

සුමඞ්ගලං නාම නගරං, උග්ගතො නාම ඛත්තියො;

මාතා පභාවතී නාම, සුජාතස්ස මහෙසිනො.

大仙善生（Sujāta）之城名善祥（Sumaṅgala），父为刹帝利，名优伽多（Uggata），母名波婆瓦提（Pabhāvatī）。

21.

21.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සිරී උපසිරී නන්දො, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家生活了九千年；有三座最上宫殿：尸利（Sirī）、优波尸利（Upasirī）和难陀（Nanda）。

22.

22.

තෙවීසතිසහස්සානි[Pg.350], නාරියො සමලඞ්කතා;

සිරිනන්දා නාම නාරී, උපසෙනො නාම අත්‍රජො.

有二万三千名盛装侍女；其妻名为尸利难陀（Sirinandā），其子名为优波先那（Upasena）。

23.

23.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනනවමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

见到四种相后，他乘马车出离；胜者精勤修行，为时整整九个月。

24.

24.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සුජාතො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, සුමඞ්ගලුය්‍යානමුත්තමෙ.

应梵天之请，寂静的世间导师善生（Sujāta），彼大雄于最上善祥园中，转动了法轮。

25.

25.

සුදස්සනො සුදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

නාරදො නාමුපට්ඨාකො, සුජාතස්ස මහෙසිනො.

善见（Sudassana）与善天（Sudeva）是其上首弟子；大仙善生（Sujāta）的侍者名为那罗达（Nārada）。

26.

26.

නාගා ච නාගසමාලා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාවෙළූති වුච්චති.

那伽(Nāgā)与那伽萨玛拉(Nāgasamālā)，为上首女弟子；彼世尊之菩提树，被称为大竹树。

27.

27.

සො ච රුක්ඛො ඝනක්ඛන්ධො, අච්ඡිද්දො හොති පත්තිකො;

උජු වංසො බ්‍රහා හොති, දස්සනීයො මනොරමො.

彼树树干坚实，无有孔隙，绿叶繁茂。竹茎正直高大，悦意美观。

28.

28.

එකක්ඛන්ධො පවඩ්ඪිත්වා, තතො සාඛා පභිජ්ජති;

යථා සුබද්ධො මොරහත්ථො, එවං සොභති සො දුමො.

一干生长壮大，其后分枝散出。犹如善加捆束的孔雀羽扇，彼树亦如是庄严。

29.

29.

න තස්ස කණ්ටකා හොන්ති, නාපි ඡිද්දං මහා අහු;

විත්ථිණ්ණසාඛො අවිරලො, සන්දච්ඡායො මනොරමො.

彼竹树无有诸刺，亦无巨大孔洞。枝条广布而繁密，树荫浓厚且悦意。

30.

30.

සුදත්තො චෙව චිත්තො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සුභද්දා ච පදුමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

善施(Sudatta)与质多(Citta)为上首男侍者，善贤(Subhaddā)与莲花(Padumā)为上首女侍者。

31.

31.

පඤ්ඤාසරතනො ආසි, උච්චත්තනෙන සො ජිනො;

සබ්බාකාරවරූපෙතො, සබ්බගුණමුපාගතො.

彼胜者身高五十肘，具足一切胜妙相，圆满一切诸功德。

32.

32.

තස්ස පභා අසමසමා, නිද්ධාවති සමන්තතො;

අප්පමාණො අතුලියො, ඔපම්මෙහි අනූපමො.

彼光辉无与伦比，普照于一切处；彼佛无量无匹，无可譬喻，无可比拟。

33.

33.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼时寿量为九万岁，于此期间住世间，度化无量之众生。

34.

34.

යථාපි සාගරෙ ඌමී, ගගනෙ තාරකා යථා;

එවං තදා පාවචනං, අරහන්තෙහි චිත්තිතං.

犹如海洋中之波浪，犹如天空中之星辰；彼时佛陀之教言，亦由诸阿罗汉庄严。

35.

35.

සො [Pg.351] ච බුද්ධො අසමසමො, ගුණානි ච තානි අතුලියානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼无与伦比之佛陀，与彼无匹之诸功德，所有一切皆已逝——诚然，一切行皆空！

36.

36.

සුජාතො ජිනවරො බුද්ධො, සිලාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙව තස්ස චෙතියො, තීණිගාවුතමුග්ගතොති.

善生(Sujāta)胜者佛，于尸罗园(Sīlārāma)中寂灭；其塔即在彼处，高达三俱卢舍。

සුජාතස්ස භගවතො වංසො ද්වාදසමො.

善生世尊佛史第十二竟。

15. පියදස්සීබුද්ධවංසො

15. 喜见佛史

1.

1.

සුජාතස්ස අපරෙන, සයම්භූ ලොකනායකො;

දුරාසදො අසමසමො, පියදස්සී මහායසො.

善生(Sujāta)佛之后，有佛出世，名为喜见(Piyadassī)，乃自觉者、世间导师、难以降伏、无与伦比、具大名声。

2.

2.

සොපි බුද්ධො අමිතයසො, ආදිච්චොව විරොචති;

සබ්බං තමං නිහන්ත්වාන, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

彼佛具无量声誉，犹如日轮普照耀；尽除一切诸黑暗，转动无上之法轮。

3.

3.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, අහෙසුං අභිසමයා තයො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

彼具无匹威力者，有三次证悟集会。初次证悟者，有百千俱胝之众。

4.

4.

සුදස්සනො දෙවරාජා, මිච්ඡාදිට්ඨිමරොචයි;

තස්ස දිට්ඨිං විනොදෙන්තො, සත්ථා ධම්මමදෙසයි.

有天王名善见(Sudassana)，其心喜好于邪见；为除彼之邪见故，导师为彼说正法。

5.

5.

ජනසන්නිපාතො අතුලො, මහාසන්නිපතී තදා;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

彼时有无与伦比之大众集会，乃盛大之集会。第二次证悟者，有九万俱胝之众。

6.

6.

යදා දොණමුඛං හත්ථිං, විනෙසි නරසාරථි;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

人中调御者调伏多那目伽（Doṇamukha）象时，八十俱胝众生，有第三次现观。

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්සාපි පියදස්සිනො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

彼喜见（Piyadassī）佛，亦有三次漏尽者集会；第一次集会，有十万俱胝。

8.

8.

තතො පරං නවුතිකොටී, සමිංසු එකතො මුනී;

තතියෙ සන්නිපාතම්හි, අසීතිකොටියො අහූ.

此后九十俱胝牟尼，聚集于一处；于第三次集会中，则有八十俱胝。

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, කස්සපො නාම බ්‍රාහ්මණො ;

අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ.

彼时我为婆罗门，名为迦叶（Kassapa）；讽诵且持明咒，通达三部吠陀。

10.

10.

තස්ස [Pg.352] ධම්මං සුණිත්වාන, පසාදං ජනයිං අහං;

කොටිසතසහස්සෙහි, සඞ්ඝාරාමං අමාපයිං.

听闻彼佛之法后，我生起了净信；以十万俱胝财，我建造了僧伽蓝。

11.

11.

තස්ස දත්වාන ආරාමං, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

සරණෙ පඤ්ච සීලෙ ච, දළ්හං කත්වා සමාදියිං.

向彼佛布施园林后，我心生欢喜与敬畏；于三皈依及五戒，我坚定受持。

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛亦坐于僧伽中，为我授记言：“于一千八百劫后，此人将得成佛。”

13.

13.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“勤行精进后……我等愿得亲见此人。”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼佛之言后，我心倍增净信；为圆满十波罗蜜，立更超胜之誓愿。

15.

15.

සුධඤ්ඤං නාම නගරං, සුදත්තො නාම ඛත්තියො;

චන්දා නාමාසි ජනිකා, පියදස්සිස්ස සත්ථුනො.

喜见（Piyadassī）导师之城，名为善檀那（Sudhañña）；父为刹帝利善施（Sudatta），母名为月（Candā）。

16.

16.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුනිම්මලවිමලගිරිගුහා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于在家九千年；有善无垢（Sunimmala）、无垢（Vimala）、山窟（Giriguhā）三座至上宫殿。

17.

17.

තෙත්තිංසසහස්සානි ච, නාරියො සමලඞ්කතා;

විමලා නාම නාරී ච, කඤ්චනාවෙළො නාම අත්‍රජො.

有善庄严女三万三千，其妻名为无垢（Vimalā），其子名为金苇（Kañcanaveḷa）。

18.

18.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

见四种相后，彼人中之最上者乘车出离；于六月间，行精进之行。

19.

19.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, පියදස්සී මහාමුනි;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, උසභුය්‍යානෙ මනොරමෙ.

大雄大牟尼喜见佛，应梵天之请，于悦意之牛王苑（Usabhuyyāna）中，转动法轮。

20.

20.

පාලිතො සබ්බදස්සී ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සොභිතො නාමුපට්ඨාකො, පියදස්සිස්ස සත්ථුනො.

波利多（Pālita）与一切见（Sabbadassī），为彼上首弟子；喜见导师之侍者，名为所比多（Sobhita）。

21.

21.

සුජාතා ධම්මදින්නා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, කකුධොති පවුච්චති.

善生（Sujātā）与法施（Dhammadinnā），为彼上首女弟子；彼世尊之菩提树，被称为迦俱陀（Kakudha）。

22.

22.

සන්ධකො ධම්මකො චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

විසාඛා ධම්මදින්නා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

山陀迦（Sandhaka）与达弥迦（Dhammika），为彼上首男侍者；毘舍佉（Visākhā）与法施（Dhammadinnā），为彼上首女侍者。

23.

23.

සොපි [Pg.353] බුද්ධො අමිතයසො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;

අසීතිහත්ථමුබ්බෙධො, සාලරාජාව දිස්සති.

彼佛声誉无与伦比，具足三十二胜相；身高八十肘，宛如娑罗树王。

24.

24.

අග්ගිචන්දසූරියානං, නත්ථි තාදිසිකා පභා;

යථා අහු පභා තස්ස, අසමස්ස මහෙසිනො.

火、月、日之光，无有如是辉；犹如彼无等大仙之光辉。

25.

25.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, ආයු තාවතකං අහු;

නවුතිවස්සසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

具眼者住世九万年，彼天中天寿亦尔许。

26.

26.

සොපි බුද්ධො අසමසමො, යුගානිපි තානි අතුලියානි;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼佛与无等者等，彼双弟子亦无伦；彼等一切皆已逝，诸行岂非皆空寂？

27.

27.

පියදස්සී මුනිවරො, අස්සත්ථාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

最上牟尼喜见佛，于阿萨陀园般涅槃；其胜者塔即于彼处，高达三由旬。

පියදස්සිස්ස භගවතො වංසො තෙරසමො.

喜见世尊佛史第十三。

16. අත්ථදස්සීබුද්ධවංසො

16. 见义佛史

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, අත්ථදස්සී මහායසො;

මහාතමං නිහන්ත්වාන, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

即于彼曼达劫，大名声之见义佛，破除极大黑暗，证得无上正觉。

2.

2.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, ධම්මචක්කං පවත්තයි;

අමතෙන තප්පයී ලොකං, දසසහස්සිසදෙවකං.

彼佛受梵天劝请，安详沉静转法轮；以甘露法使满足，万千世界及诸天。

3.

3.

තස්සාපි ලොකනාථස්ස, අහෙසුං අභිසමයා තයො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

彼世间怙主，有三次证法；初次证法时，有百千俱胝众。

4.

4.

යදා බුද්ධො අත්ථදස්සී, චරතෙ දෙවචාරිකං;

කොටිසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

当见义佛陀游行于天界，有百千俱胝众，得第二次证法。

5.

5.

පුනාපරං යදා බුද්ධො, දෙසෙසි පිතුසන්තිකෙ;

කොටිසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

复次当佛陀于父亲前说法，有百千俱胝众，得第三次证法。

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්සාපි ච මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

彼大仙亦有三次漏尽者、无垢者、心寂静不动者之集会。

7.

7.

අට්ඨනවුතිසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

අට්ඨාසීතිසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

初次之集会有九万八千人，第二次之集会有八万八千人。

8.

8.

අට්ඨසත්තතිසතසහස්සානං[Pg.354], තතියො ආසි සමාගමො;

අනුපාදා විමුත්තානං, විමලානං මහෙසිනං.

第三次集会，有七百八十万无取、解脱、无垢之大仙。

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, ජටිලො උග්ගතාපනො;

සුසීමො නාම නාමෙන, මහියා සෙට්ඨසම්මතො.

于彼之时我为结发苦行者，名为苏西玛，世间称最胜。

10.

10.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

දෙවලොකාහරිත්වාන, සම්බුද්ධමභිපූජයිං.

我从天界带来天界的曼陀罗华、莲华及波利质多华，供养于正自觉者。

11.

11.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, අත්ථදස්සී මහාමුනි;

‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼见义佛大牟尼，亦为我授记：“于一千八百劫后，此人将成佛。”

12.

12.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“策励于精勤……（众人愿言：）我等将面见此人。”

13.

13.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, හට්ඨො සංවිග්ගමානසො;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼授记之言，我心欢喜而悚动；为圆满十波罗蜜，我立下更上之誓愿。

14.

14.

සොභණං නාම නගරං, සාගරො නාම ඛත්තියො;

සුදස්සනා නාම ජනිකා, අත්ථදස්සිස්ස සත්ථුනො.

导师见义(Atthadassī)之城名为善美(Sobhaṇa)，父王名为海(Sāgara)，生母名为善见(Sudassanā)。

15.

15.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

අමරගිරි සුගිරි වාහනා, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家一万年，拥有三座最上宫殿：阿摩罗吉利(Amaragiri)、须吉利(Sugiri)与瓦哈那(Vāhanā)。

16.

16.

තෙත්තිංසඤ්ච සහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

විසාඛා නාම නාරී ච, සෙලො නාමාසි අත්‍රජො.

有三万三千仕女，皆盛装严饰；妻名为毘舍佉(Visākhā)，子名为舍罗(Sela)。

17.

17.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

见四相之后，他乘马出家；胜利者勤修精进，为期整整八个月。

18.

18.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, අත්ථදස්සී මහායසො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, අනොමුය්‍යානෙ නරාසභො.

应梵天之请，寂静者见义(Atthadassī)，大名声、大雄、人中雄，于阿诺摩园(Anomuyyāna)转动法轮。

19.

19.

සන්තො ච උපසන්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අභයො නාමුපට්ඨාකො, අත්ථදස්සිස්ස සත්ථුනො.

导师见义(Atthadassī)的上首弟子是善多(Sānta)与优波善多(Upasanta)，其侍者名为无畏(Abhaya)。

20.

20.

ධම්මා චෙව සුධම්මා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, චම්පකොති පවුච්චති.

法(Dhammā)与善法(Sudhammā)是上首女弟子；彼世尊的菩提树，被称为瞻波迦(Campaka)树。

21.

21.

නකුලො ච නිසභො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

මකිලා ච සුනන්දා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

那拘罗(Nakula)与尼沙婆(Nisabha)是上首男护持者；摩机罗(Makilā)与善喜(Sunandā)是上首女护持者。

22.

22.

සොපි [Pg.355] බුද්ධො අසමසමො, අසීතිහත්ථමුග්ගතො;

සොභතෙ සාලරාජාව, උළුරාජාව පූරිතො.

彼佛无与伦比，身高八十肘；他辉耀如娑罗树王，又如圆满的月亮。

23.

23.

තස්ස පාකතිකා රංසී, අනෙකසතකොටියො;

උද්ධං අධො දස දිසා, ඵරන්ති යොජනං සදා.

彼佛自然光，数有百千俱胝，于上下十方，恒常遍照一由旬。

24.

24.

සොපි බුද්ධො නරාසභො, සබ්බසත්තුත්තමො මුනි;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

彼佛人中雄，牟尼众生尊；具眼者住世，长达十万年。

25.

25.

අතුලං දස්සෙත්වා ඔභාසං, විරොචෙත්වා සදෙවකෙ ;

සොපි අනිච්චතං පත්තො, යථග්ගුපාදානසඞ්ඛයා.

示现无伦光辉，照耀诸天界；彼亦归于无常，犹如薪尽火灭。

26.

26.

අත්ථදස්සී ජිනවරො, අනොමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

胜者见义(Atthadassī)，于阿诺摩园(Anomārāma)入灭；其舍利广泛分布于各个地方。

අත්ථදස්සිස්ස භගවතො වංසො චුද්දසමො.

世尊见义佛史第十四。

17. ධම්මදස්සීබුද්ධවංසො

17. 见法佛史

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, ධම්මදස්සී මහායසො;

තමන්ධකාරං විධමිත්වා, අතිරොචති සදෙවකෙ.

于彼曼达劫(Maṇḍakappa)中，大名声之见法(Dhammadassī)，驱散彼之黑暗，光耀于天人界。

2.

2.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, ධම්මචක්කප්පවත්තනෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

于彼无伦威力者，初转法轮之时，有百千俱胝众，得初次之证悟。

3.

3.

යදා බුද්ධො ධම්මදස්සී, විනෙසි සඤ්ජයං ඉසිං;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියාභිසමයො අහු.

见法佛(Dhammadassī)教化仙人删阇夜(Sañjaya)时，有九十俱胝众生，得第二次现观。

4.

4.

යදා සක්කො උපාගඤ්ඡි, සපරිසො විනායකං;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

帝释天(Sakko)与其眷属前来拜见调御者时，有八十俱胝众生，得第三次现观。

5.

5.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, සන්නිපාතා තයො අහුං ;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

彼天中天亦有三次集会，皆是漏尽无染、内心寂静、如如不动者。

6.

6.

යදා බුද්ධො ධම්මදස්සී, සරණෙ වස්සං උපාගමි;

තදා කොටිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො.

见法佛(Dhammadassī)于萨罗那城(Saraṇa)度雨安居时，有百千俱胝阿罗汉，举行了第一次集会。

7.

7.

පුනාපරං යදා බුද්ධො, දෙවතො එති මානුසං;

තදාපි සතකොටීනං, දුතියො ආසි සමාගමො.

复次，当佛陀从天界来到人间时，有百俱胝阿罗汉，举行了第二次集会。

8.

8.

පුනාපරං [Pg.356] යදා බුද්ධො, පකාසෙසි ධුතෙ ගුණෙ;

තදා අසීතිකොටීනං, තතියො ආසි සමාගමො.

复次，当佛陀开示头陀功德时，有八十俱胝阿罗汉，举行了第三次集会。

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, සක්කො ආසිං පුරින්දදො;

දිබ්බෙන ගන්ධමාලෙන, තුරියෙනාභිපූජයිං.

彼时我为帝释天(Sakko)，布施之先驱；我以天界香花与天乐，供养于佛陀。

10.

10.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, දෙවමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛坐于天众中，亦为我授记：“于一千八百劫后，此人将成佛。”

11.

11.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“策励精勤……（众人愿言：）我等愿亲见此佛。”

12.

12.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼授记之言后，我心更增净信；为圆满十波罗蜜，我立下更胜之行愿。

13.

13.

සරණං නාම නගරං, සරණො නාම ඛත්තියො;

සුනන්දා නාම ජනිකා, ධම්මදස්සිස්ස සත්ථුනො.

导师见法佛(Dhammadassī)，城名萨罗那(Saraṇa)，父王名萨罗那，母亲名善喜(Sunandā)。

14.

14.

අට්ඨවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

අරජො විරජො සුදස්සනො, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家八千年；无尘(Araja)、离尘(Viraja)、善见(Sudassana)，是其三座最上宫殿。

15.

15.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

විචිකොළි නාම නාරී, අත්‍රජො පුඤ්ඤවඩ්ඪනො.

有四万三千仕女，皆盛装严饰；妻名为维集俱丽(Vicikoḷi)，子名为福增(Puññavaḍḍhana)。

16.

16.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

人中至尊见四种相后，乘宫殿之舆出家；精勤修行七日。

17.

17.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, ධම්මදස්සී නරාසභො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

应梵天之请，寂静、大雄、人中至尊、人中之雄——见法佛(Dhammadassī)，于鹿野苑(Migadāya)中转动法轮。

18.

18.

පදුමො ඵුස්සදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සුනෙත්තො නාමුපට්ඨාකො, ධම්මදස්සිස්ස සත්ථුනො.

莲华(Paduma)与普萨迭瓦(Phussadeva)，是导师见法佛(Dhammadassī)的上首弟子；侍者名为善眼(Sunetta)。

19.

19.

ඛෙමා ච සච්චනාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, බිම්බිජාලොති වුච්චති.

安稳(Khemā)与实名(Saccanāmā)，是上首女弟子；彼世尊的菩提树，被称为频毗阇罗树(Bimbijāla)。

20.

20.

සුභද්දො කටිස්සහො චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සාළියා ච කළියා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

须跋陀(Subhadda)与迦底沙(Kaṭissaha)，为上首男侍者；萨丽雅(Sāḷiyā)与迦丽雅(Kaḷiyā)，为上首女侍者。

21.

21.

සොපි [Pg.357] බුද්ධො අසමසමො, අසීතිහත්ථමුග්ගතො;

අතිරොචති තෙජෙන, දසසහස්සිම්හි ධාතුයා.

彼佛无与伦比，身高八十肘；以其威光，照耀万千世界。

22.

22.

සුඵුල්ලො සාලරාජාව, විජ්ජූව ගගනෙ යථා;

මජ්ඣන්හිකෙව සූරියො, එවං සො උපසොභථ.

如盛开的娑罗树王，又如空中的闪电；如正午的太阳，彼佛亦如是辉耀。

23.

23.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, සමකං ආසි ජීවිතං;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

彼具无等威光者，寿命亦是相等；具眼者住于世间，长达十万年岁。

24.

24.

ඔභාසං දස්සයිත්වාන, විමලං කත්වාන සාසනං;

චවි චන්දොව ගගනෙ, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

示现光明后，令教法清净；彼与诸声闻，如月落虚空，同入于涅槃。

25.

25.

ධම්මදස්සී මහාවීරො, සාලාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

大雄见法(Dhammadassī)佛，于娑罗园(Sālārāma)般涅槃；彼之殊胜佛塔，即于彼处耸立，高达三由旬。

ධම්මදස්සිස්ස භගවතො වංසො පන්නරසමො.

见法世尊佛史第十五。

18. සිද්ධත්ථබුද්ධවංසො

18. 悉达多佛史

1.

1.

ධම්මදස්සිස්ස අපරෙන, සිද්ධත්ථො නාම නායකො;

නිහනිත්වා තමං සබ්බං, සූරියො අබ්භුග්ගතො යථා.

见法佛之后，有导师名悉达多(Siddhattha)；破除一切黑暗，犹如旭日东升。

2.

2.

සොපි පත්වාන සම්බොධිං, සන්තාරෙන්තො සදෙවකං;

අභිවස්සි ධම්මමෙඝෙන, නිබ්බාපෙන්තො සදෙවකං.

彼亦证得正等觉，度化诸天人；普降大法雨，令其得寂灭。

3.

3.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, අහෙසුං අභිසමයා තයො;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

彼具无等威光者，有三次证法；于初次证法时，十万俱胝众开悟。

4.

4.

පුනාපරං භීමරථෙ, යදා ආහනි දුන්දුභිං;

තදා නවුතිකොටීනං, දුතියාභිසමයො අහු.

复次于怖畏城(Bhīmaratha)，当彼击法鼓；于第二次证法时，九十俱胝众开悟。

5.

5.

යදා බුද්ධො ධම්මං දෙසෙසි, වෙභාරෙ සො පුරුත්තමෙ;

තදා නවුතිකොටීනං, තතියාභිසමයො අහු.

当佛于至上城韦巴拉(Vebhāra)说法时；于第三次证法时，九十俱胝众开悟。

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තස්මිම්පි ද්විපදුත්තමෙ;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

于彼两足尊处，有三次集会；皆漏尽无垢者，心寂静不动者。

7.

7.

කොටිසතානං [Pg.358] නවුතීනං, අසීතියාපි ච කොටිනං;

එතෙ ආසුං තයො ඨානා, විමලානං සමාගමෙ.

于此无垢者集会，共有三次：第一次有百俱胝，第二次有九十俱胝，第三次有八十俱胝。

8.

8.

අහං තෙන සමයෙන, මඞ්ගලො නාම තාපසො;

උග්ගතෙජො දුප්පසහො, අභිඤ්ඤාබලසමාහිතො.

我于彼时，为苦行者，名为曼伽罗(Maṅgala)；威光炽盛难降伏，具足神通与威力。

9.

9.

ජම්බුතො ඵලමානෙත්වා සිද්ධත්ථස්ස අදාසහං;

පටිග්ගහෙත්වා සම්බුද්ධො, ඉදං වචනමබ්‍රවි.

我从阎浮树取果，供养悉达多世尊；正等觉者受此果，即说如是之言教。

10.

10.

‘‘පස්සථ ඉමං තාපසං, ජටිලං උග්ගතාපනං;

චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

“汝等观此苦行者，结发修行甚勇猛；自此九十四劫后，此人将于未来成佛。”

11.

11.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“勤行精进后……我等愿得亲见彼。”

12.

12.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

闻彼之言，我心愈加清净；为圆满十波罗蜜，我更受持胜行。

13.

13.

වෙභාරං නාම නගරං, උදෙනො නාම ඛත්තියො;

සුඵස්සා නාම ජනිකා, සිද්ධත්ථස්ස මහෙසිනො.

大仙悉达多(Siddhattha)之城，名为韦巴拉(Vebhāra)；父王为刹帝利，名为优提那(Udena)，生母名为善触(Suphassā)。

14.

14.

දසවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

කොකාසුප්පලකොකනදා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于宫中住万年，有三座殊胜宫殿：拘迦(Kokā)、苏波罗(Suppalā)与拘迦那陀(Kokanudā)。

15.

15.

තිසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සොමනස්සා නාම සා නාරී, අනුපමො නාම අත්‍රජො.

有善饰女子四万八千，其妻名为苏摩那萨(Somanassā)，其子名为阿努波摩(Anupama)。

16.

16.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, සිවිකායාභිනික්ඛමි;

අනූනදසමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

见四种相已，乘轿而出离；胜者勤修行，为期满十月。

17.

17.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, සිද්ධත්ථො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

寂静者悉达多(Siddhattha)，世间之导师，大雄者人中尊，应梵天之请，于鹿野苑(Migadāya)中转法轮。

18.

18.

සම්බලො ච සුමිත්තො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

රෙවතො නාමුපට්ඨාකො, සිද්ධත්ථස්ස මහෙසිනො.

善婆罗(Sambala)与苏弥陀(Sumitta)，为彼之上首弟子；侍者名为瑞瓦达(Revata)，乃悉达多(Siddhattha)大仙之侍者。

19.

19.

සීවලා ච සුරාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, කණිකාරොති වුච්චති.

西瓦拉(Sīvalā)与苏罗玛(Surāmā)，为彼之上首女弟子；彼世尊之菩提树，被称为迦尼迦罗树(Kaṇikāra)。

20.

20.

සුප්පියො ච සමුද්දො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

රම්මා චෙව සුරම්මා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

苏毗亚(Suppiya)与萨穆达(Samudda)，为上首护持优婆塞；罗摩(Rammā)与苏罗摩(Surammā)，为上首护持优婆夷。

21.

21.

සො [Pg.359] බුද්ධො සට්ඨිරතනං, අහොසි නභමුග්ගතො;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, දසසහස්සී විරොචති.

彼佛身高六十肘，上升于虚空；犹如纯金柱，照耀万千界。

22.

22.

සොපි බුද්ධො අසමසමො, අතුලො අප්පටිපුග්ගලො;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

彼佛无比等，无与伦比，无有对匹；具眼者住世，寿达十万年。

23.

23.

විපුලං පභං දස්සයිත්වා, පුප්ඵාපෙත්වාන සාවකෙ;

විලාසෙත්වා සමාපත්‍යා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

示现广博光，令声闻开悟；以等至庄严，彼与弟子同涅槃。

24.

24.

සිද්ධත්ථො මුනිවරො බුද්ධො, අනොමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, චතුයොජනමුග්ගතොති.

胜牟尼悉达多佛，于阿那摩园(Anomārāma)涅槃；彼之殊胜窣堵波，即于其处高四旬。

සිද්ධත්ථස්ස භගවතො වංසො සොළසමො.

第十六 悉达多世尊佛史

19. තිස්සබුද්ධවංසො

19. 提舍佛史

1.

1.

සිද්ධත්ථස්ස අපරෙන, අසමො අප්පටිපුග්ගලො;

අනන්තතෙජො අමිතයසො, තිස්සො ලොකග්ගනායකො.

于悉达多佛之后，有帝沙（Tissa）佛出世，彼无比伦、无有对匹，具无边威力、无量声誉，为世间最上导师。

2.

2.

තමන්ධකාරං විධමිත්වා, ඔභාසෙත්වා සදෙවකං;

අනුකම්පකො මහාවීරො, ලොකෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා.

彼具悲悯大雄者，具眼者出于世间，驱散愚痴之黑暗，照耀天人诸世界。

3.

3.

තස්සාපි අතුලා ඉද්ධි, අතුලං සීලං සමාධි ච;

සබ්බත්ථ පාරමිං ගන්ත්වා, ධම්මචක්කං පවත්තයි.

彼亦具无伦神变，戒与定亦皆无伦；于一切法达彼岸，彼转无上妙法轮。

4.

4.

සො බුද්ධො දසසහස්සිම්හි, විඤ්ඤාපෙසි ගිරං සුචිං;

කොටිසතානි අභිසමිංසු, පඨමෙ ධම්මදෙසනෙ.

彼佛陀于一万世界，开示清净之言；于初次说法时，有百俱胝众生证悟。

5.

5.

දුතියො නවුතිකොටීනං, තතියො සට්ඨිකොටියො;

බන්ධනාතො පමොචෙසි, සත්තෙ නරමරූ තදා.

第二次证悟有九十俱胝，第三次有六十俱胝；彼于尔时，自诸束缚中解脱人天有情。

6.

6.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, තිස්සෙ ලොකග්ගනායකෙ;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

于帝沙（Tissa）世间最上导师处，有三次集会；是诸漏尽、无垢、心寂静、如是者之集会。

7.

7.

ඛීණාසවසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

නවුතිසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

初次集会有十万漏尽者；第二次集会有九百万漏尽者。

8.

8.

අසීතිසතසහස්සානං[Pg.360], තතියො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, පුප්ඵිතානං විමුත්තියා.

第三次集会有八百万漏尽者；是诸无垢、于解脱中绽放之漏尽者。

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, සුජාතො නාම ඛත්තියො;

මහාභොගං ඡඩ්ඩයිත්වා, පබ්බජිං ඉසිපබ්බජං.

彼时我为刹帝利，名为善生；舍弃巨大财富后，我行仙人出家。

10.

10.

මයි පබ්බජිතෙ සන්තෙ, උප්පජ්ජි ලොකනායකො;

බුද්ධොති සද්දං සුත්වාන, පීති මෙ උපපජ්ජථ.

我出家时，世间导师出世；听闻“佛陀”之声，我心生起喜悦。

11.

11.

දිබ්බං මන්දාරවං පුප්ඵං, පදුමං පාරිඡත්තකං;

උභො හත්ථෙහි පග්ගය්හ, ධුනමානො උපාගමිං.

我以双手举起天界曼陀罗华、钵昙摩花与波利质多罗花，摇动树皮衣而趋前。

12.

12.

චතුවණ්ණපරිවුතං, තිස්සං ලොකග්ගනායකං;

තමහං පුප්ඵං ගහෙත්වා, මත්ථකෙ ධාරයිං ජිනං.

我持彼花，供于胜者帝沙（Tissa）佛顶上，彼世间最上导师为四姓所围绕。

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, ජනමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛陀坐于众人中，为我授记：“从此九十二劫后，此人将成佛。”

14.

14.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“精勤修行后……我等将得亲见此人。”

15.

15.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼之言，我心更澄净；为圆满十波罗蜜，我立更胜之行愿。

16.

16.

ඛෙමකං නාම නගරං, ජනසන්ධො නාම ඛත්තියො;

පදුමා නාම ජනිකා, තිස්සස්ස ච මහෙසිනො.

提舍大仙之城名为安稳，父王名为迦那三达，母后名为莲花(Padumā)。

17.

17.

සත්තවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

ගුහාසෙල නාරිසය නිසභා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼居家七千年；有三座最上宫殿：岩窟(Guhāsela)、那利萨亚(Nārisaya)与牛王(Nisabhā)。

18.

18.

සමතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුභද්දානාමිකා නාරී, ආනන්දො නාම අත්‍රජො.

有三万名妆饰华美之女子；其妻名为善贤(Subhaddā)，其子名为阿难。

19.

19.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

见四种相已，乘马车出离；彼胜者精勤修行，为时整整八月。

20.

20.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, තිස්සො ලොකග්ගනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, යසවතියමුත්තමෙ.

受梵天所请，寂静之世间最上导师提舍，彼大雄于最上名誉园(Yasavatī)中转动法轮。

21.

21.

බ්‍රහ්මදෙවො උදයො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සමඞ්ගො නාමුපට්ඨාකො, තිස්සස්ස ච මහෙසිනො.

梵提婆(Brahmadeva)与优陀夷(Udaya)为帝沙（Tissa）大仙的上首弟子，其侍者名为萨曼伽(Samaṅga)。

22.

22.

ඵුස්සා [Pg.361] චෙව සුදත්තා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, අසනොති පවුච්චති.

弗沙(Phussā)与善施(Sudattā)，为彼之上首女弟子；彼世尊之菩提树，被称为阿萨那树(asana)。

23.

23.

සම්බලො ච සිරිමා චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

කිසාගොතමී උපසෙනා, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

桑巴拉(Sambala)与尸利摩(Sirimā)为上首男护持者；瘦乔达弥(Kisāgotamī)与优波先那(Upasenā)为上首女护持者。

24.

24.

සො බුද්ධො සට්ඨිරතනො, අහු උච්චත්තනෙ ජිනො;

අනූපමො අසදිසො, හිමවා විය දිස්සති.

彼佛胜者，身高达六十肘，无双无等，宛如雪山王。

25.

25.

තස්සාපි අතුලතෙජස්ස, ආයු ආසි අනුත්තරො;

වස්සසතසහස්සානි, ලොකෙ අට්ඨාසි චක්ඛුමා.

彼具无比威力者，寿命亦无上；具眼者住于世间，长达十万年。

26.

26.

උත්තමං පවරං සෙට්ඨං, අනුභොත්වා මහායසං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

享受至上、卓越、最胜之大名望，彼与诸声闻，如炽盛火蕴，燃尽而寂灭。

27.

27.

වලාහකොව අනිලෙන, සූරියෙන විය උස්සවො;

අන්ධකාරොව පදීපෙන, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

如云为风所散，如露为日所晞，如暗为灯所破，彼与诸声闻，如是般涅槃。

28.

28.

තිස්සො ජිනවරො බුද්ධො, නන්දාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

帝沙（Tissa）胜者佛，于难陀园(Nandārāma)般涅槃；其胜者塔即于彼处，高达三由旬。

තිස්සස්ස භගවතො වංසො සත්තරසමො.

世尊帝沙佛史第十七品

20. ඵුස්සබුද්ධවංසො

20. 弗沙佛史

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, අහු සත්ථා අනුත්තරො;

අනුපමො අසමසමො, ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො.

即于彼明达劫(Maṇḍakappa)中，有无上导师出世：弗沙(Phusso)世间最上引导者，无譬无双，无与等同。

2.

2.

සොපි සබ්බං තමං හන්ත්වා, විජටෙත්වා මහාජටං;

සදෙවකං තප්පයන්තො, අභිවස්සි අමතම්බුනා.

彼亦摧毁一切痴暗，解开巨大渴爱之缠结；令诸天世间满足，遍洒不死甘露法雨。

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, ඵුස්සෙ නක්ඛත්තමඞ්ගලෙ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

弗沙(Phusso)佛于弗沙星吉祥之时，初转妙法轮，十万俱胝众，得初次证悟。

4.

4.

නවුතිසතසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු;

අසීතිසතසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

九百万众生，得第二次证悟；八百万众生，得第三次证悟。

5.

5.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, ඵුස්සස්සාපි මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

弗沙大仙有三次集会，与会者皆是漏尽、无垢、心寂静、如如不动的阿罗汉。

6.

6.

සට්ඨිසතසහස්සානං[Pg.362], පඨමො ආසි සමාගමො;

පඤ්ඤාසසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

第一次集会有六百万阿罗汉；第二次集会有五百万阿罗汉。

7.

7.

චත්තාරීසසතසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

අනුපාදා විමුත්තානං, වොච්ඡින්නපටිසන්ධිනං.

第三次集会，有四百万众，皆无执取而解脱，已断再生。

8.

8.

අහං තෙන සමයෙන, විජිතාවී නාම ඛත්තියො;

ඡඩ්ඩයිත්වා මහාරජ්ජං, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

彼时我为名为毗阇多毗(Vijitāvī)的刹帝利；舍弃大王国后，我在他座下出家。

9.

9.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො;

‘‘ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼弗沙佛，世间最上导，亦为我授记：“从此九十二劫，此人将成佛。”

10.

10.

‘‘පධානං පදහිත්වාන…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“彼于精勤修行后……我等愿得亲见此人。”

11.

11.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻其言后，我心更澄净；为圆满十波罗蜜，我立下更超胜之行持。

12.

12.

සුත්තන්තං විනයඤ්චාපි, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වා, සොභයිං ජිනසාසනං.

我学习了经藏与律藏，以及全部九分教，以此庄严了胜者之教。

13.

13.

තත්ථප්පමත්තො විහරන්තො, බ්‍රහ්මං භාවෙත්ව භාවනං;

අභිඤ්ඤාසු පාරමිං ගන්ත්වා, බ්‍රහ්මලොකමගඤ්ඡහං.

于彼教法中，我住不放逸，修习梵住，于诸神通臻于究竟后，得生梵天界。

14.

14.

කාසිකං නාම නගරං, ජයසෙනො නාම ඛත්තියො;

සිරිමා නාම ජනිකා, ඵුස්සස්සාපි මහෙසිනො.

大仙弗沙的城市名为迦尸(Kāsika)，其父为刹帝利，名为胜军(Jayasena)，其母名为尸利摩(Sirimā)。

15.

15.

නවවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

ගරුළපක්ඛ හංස සුවණ්ණභාරා, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家生活了九千年；有三座殊胜的宫殿，名为金翅鸟、天鹅(Haṃsa)和金担(Suvaṇṇabhārā)。

16.

16.

තිංසඉත්ථිසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

කිසාගොතමී නාම නාරී, අනූපමො නාම අත්‍රජො.

有三万名妆饰华美的女子；其妻名为瘦乔达弥(Kisāgotamī)，其子名为无譬(Anūpama)。

17.

17.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

见此四相后，人中尊乘象车出家；于六月间行精勤之行。

18.

18.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, ඵුස්සො ලොකග්ගනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

应梵天之请，寂静的世间最上导弗沙，彼大雄、人中尊，于鹿野苑(Migadāya)转动法轮。

19.

19.

සුරක්ඛිතො ධම්මසෙනො, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සභියො නාමුපට්ඨාකො, ඵුස්සස්සාපි මහෙසිනො.

善护(Surakkhita)与法军(Dhammasena)是弗沙大仙的上首弟子，侍者名为萨毗亚(Sabhiya)。

20.

20.

චාලා [Pg.363] ච උපචාලා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, ආමණ්ඩොති පවුච්චති.

遮娜(Cālā)与邬巴嘉娜(Upacālā)是上首女弟子；彼世尊的菩提树，被称为庵摩罗迦(āmalaka)。

21.

21.

ධනඤ්චයො විසාඛො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

පදුමා චෙව නාගා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

财增(Dhanañcaya)与毘舍佉(Visākha)是上首男施主；莲华(Padumā)与那伽(Nāgā)是上首女施主。

22.

22.

අට්ඨපණ්ණාසරතනං, සොපි අච්චුග්ගතො මුනි;

සොභතෙ සතරංසීව, උළුරාජාව පූරිතො.

彼牟尼身高达五十八肘，如百光之日，如圆满之月王，大放光明。

23.

23.

නවුතිවස්සසහස්සානි, ආයු විජ්ජති තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

当时寿量为九万岁；住世如此之久，他度化了众多有情。

24.

24.

ඔවදිත්වා බහූ සත්තෙ, සන්තාරෙත්වා බහූ ජනෙ;

සොපි සත්ථා අතුලයසො, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

教诲了众多有情，济度了众多世人；彼导师声名无与伦比，偕同弟子们般涅槃。

25.

25.

ඵුස්සො ජිනවරො සත්ථා, සෙනාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

胜者导师弗沙，于军园(Senārāma)般涅槃；其舍利广布于各地。

ඵුස්සස්ස භගවතො වංසො අට්ඨාරසමො.

第十八弗沙世尊佛史竟。

21. විපස්සීබුද්ධවංසො

21. 毗婆尸佛史

1.

1.

ඵුස්සස්ස ච අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

විපස්සී නාම නාමෙන, ලොකෙ උප්පජ්ජි චක්ඛුමා.

弗沙佛之后，两足中尊、正自觉者，名为毗婆尸，具眼者出现于世间。

2.

2.

අවිජ්ජං සබ්බං පදාලෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

ධම්මචක්කං පවත්තෙතුං, පක්කාමි බන්ධුමතීපුරං.

彼破除一切无明，证得无上正觉，为转法轮，前往盘头摩帝城(Bandhumatīpura)。

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වා, උභො බොධෙසි නායකො;

ගණනාය න වත්තබ්බො, පඨමාභිසමයො අහු.

导师转法轮后，令二者觉悟；初次现观，其数不可称计。

4.

4.

පුනාපරං අමිතයසො, තත්ථ සච්චං පකාසයි;

චතුරාසීතිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

复次，具无量声誉者于彼处开示真谛，八万四千众得第二次现观。

5.

5.

චතුරාසීතිසහස්සානි, සම්බුද්ධං අනුපබ්බජුං;

තෙසමාරාමපත්තානං, ධම්මං දෙසෙසි චක්ඛුමා.

八万四千人随正自觉者出家；具眼者为抵达僧苑的他们说法。

6.

6.

සබ්බාකාරෙන [Pg.364] භාසතො, සුත්වා උපනිසාදිනො ;

තෙපි ධම්මවරං ගන්ත්වා, තතියාභිසමයො අහු.

彼等亦亲近以一切行相说法者，听闻殊胜之法后，有了第三次现观。

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, විපස්සිස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

毗婆尸大仙有三次集会，皆是漏尽、无垢、心寂静、不动摇者。

8.

8.

අට්ඨසට්ඨිසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

භික්ඛුසතසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

第一次集会有六百八十万比丘；第二次集会，有十万比丘。

9.

9.

අසීතිභික්ඛුසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

තත්ථ භික්ඛුගණමජ්ඣෙ, සම්බුද්ධො අතිරොචති.

第三次集会有八万比丘；于彼比丘众中，正自觉者最为辉耀。

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, නාගරාජා මහිද්ධිකො;

අතුලො නාම නාමෙන, පුඤ්ඤවන්තො ජුතින්ධරො.

彼时我为一龙王，名为阿都罗(Atula)，具大神通，有福德，身具光辉。

11.

11.

නෙකානං නාගකොටීනං, පරිවාරෙත්වානහං තදා;

වජ්ජන්තො දිබ්බතුරියෙහි, ලොකජෙට්ඨං උපාගමිං.

当时我为无数俱胝之龙所围绕，演奏天界乐器，前往世间最上者之处。

12.

12.

උපසඞ්කමිත්වා සම්බුද්ධං, විපස්සිං ලොකනායකං;

මණිමුත්තරතනඛචිතං, සබ්බාභරණවිභූසිතං;

我趋近正自觉者、世间导师毗婆尸，（所献之座）以摩尼、珍珠、宝物镶嵌，并以一切饰品庄严；

නිමන්තෙත්වා ධම්මරාජස්ස, සුවණ්ණපීඨමදාසහං.

我邀请法王，供养了此黄金座。

13.

13.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘එකනවුතිතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛坐于僧团中，为我授记：“从此九十一劫后，此人将成佛陀。”

14.

14.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා, නික්ඛමිත්වා තථාගතො;

පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං.

“如来将从悦意的迦毗罗卫城(Kapilavhaya)出家，精勤修行，行难行之行。

15.

15.

‘‘අජපාලරුක්ඛමූලස්මිං, නිසීදිත්වා තථාගතො;

තත්ථ පායාසං පග්ගය්හ, නෙරඤ්ජරමුපෙහිති.

“如来将坐于牧羊人榕树下，于彼处接受乳糜后，前往尼连禅河。”

16.

16.

‘‘නෙරඤ්ජරාය තීරම්හි, පායාසං අද සො ජිනො;

පටියත්තවරමග්ගෙන, බොධිමූලමුපෙහිති.

“彼胜者将于尼连禅河岸食用乳糜，循着备好的殊胜之道，前往菩提树下。”

17.

17.

‘‘තතො පදක්ඛිණං කත්වා, බොධිමණ්ඩං අනුත්තරො;

අස්සත්ථමූලෙ සම්බොධිං, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

此后，无上大名声者，右绕菩提座，将于菩提树下觉悟正觉。

18.

18.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

其生母将名为摩耶，父亲名为净饭，他将是乔达摩。

19.

19.

‘‘අනාසවා [Pg.365] වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

无漏、离贪、心寂静、等持的拘利陀(Kolita)与伍巴谛萨，将是上首弟子；名为阿难的侍者，将侍奉这位胜者。

20.

20.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

差摩(Khemā)与莲花色将是上首女弟子，她们无漏、离贪、心寂静、等持；彼世尊的菩提树，被称为阿说他树。

21.

21.

‘‘චිත්තො ච හත්ථාළවකො, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා;

ආයු වස්සසතං තස්ස, ගොතමස්ස යසස්සිනො.

质多(Citta)与阿拉维人哈达(Hatthāḷavaka)将是上首男护持者；难陀母(Nandamātā)与郁多罗(Uttarā)将是上首女护持者；那位具盛名的乔达摩，寿量为一百岁。

22.

22.

‘‘ඉදං සුත්වාන වචනං…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“听闻此言后……（中略）……我等将亲见这位。”

23.

23.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

我听闻其言后，心更增净信；为圆满十波罗蜜，我立下更高誓愿。

24.

24.

නගරං බන්ධුමතී නාම, බන්ධුමා නාම ඛත්තියො;

මාතා බන්ධුමතී නාම, විපස්සිස්ස මහෙසිනො.

毗婆尸大仙之城名为班度马帝(Bandhumatī)，其父为刹帝利，名为班度马(Bandhumā)，其母名为班度马帝。

25.

25.

අට්ඨවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

නන්දො සුනන්දො සිරිමා, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家八千年，有难陀、善喜、吉祥三座殊胜宫殿。

26.

26.

තිචත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුදස්සනා නාම සා නාරී, සමවත්තක්ඛන්ධො නාම අත්‍රජො.

有四万三千名装饰华美的女子；其妻名为善见(Sudassanā)，其子名为等蕴(Samavattakkhandha)。

27.

27.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

见四种相后，乘车而出家；胜者精勤修行，为时八个月。

28.

28.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, විපස්සී ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

应梵天之请，寂静的毗婆尸，世间导师、大雄、人中尊，于鹿野苑转动法轮。

29.

29.

ඛණ්ඩො ච තිස්සනාමො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

අසොකො නාමුපට්ඨාකො, විපස්සිස්ස මහෙසිනො.

毗婆尸大仙的上首弟子是犍荼(Khaṇḍa)与帝沙（Tissa）；其侍者名为无忧(Asoka)。

30.

30.

චන්දා ච චන්දමිත්තා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, පාටලීති පවුච්චති.

旃陀(Candā)与旃陀蜜多(Candamittā)是上首女弟子；彼世尊的菩提树，被称为波吒梨树。

31.

31.

පුනබ්බසුමිත්තො නාගො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සිරිමා උත්තරා චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

布纳跋苏弥多(Punabbasumitta)与那伽(Nāga)是上首男护持者；师利摩(Sirimā)与郁多罗(Uttarā)是上首女护持者。

32.

32.

අසීතිහත්ථමුබ්බෙධො[Pg.366], විපස්සී ලොකනායකො;

පභා නිද්ධාවති තස්ස, සමන්තා සත්තයොජනෙ.

世间导师毗婆尸，身高八十肘；其光芒放射，遍及周遭七由旬。

33.

33.

අසීතිවස්සසහස්සානි, ආයු බුද්ධස්ස තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼佛寿八万岁，住世亦复如是久；住世期间，他度化了众多有情。

34.

34.

බහුදෙවමනුස්සානං, බන්ධනා පරිමොචයි;

මග්ගාමග්ගඤ්ච ආචික්ඛි, අවසෙසපුථුජ්ජනෙ.

解脱众多天与人，使其脱离诸束缚；亦为其余诸凡夫，开示正道与非道。

35.

35.

ආලොකං දස්සයිත්වාන, දෙසෙත්වා අමතං පදං;

ජලිත්වා අග්ගික්ඛන්ධොව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

示现光明，宣说不死之境，犹如炽盛之火蕴，彼与其弟子同入涅槃。

36.

36.

ඉද්ධිවරං පුඤ්ඤවරං, ලක්ඛණඤ්ච කුසුමිතං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

殊胜神通、殊胜福德，以及盛开之相好，彼等一切皆已逝。诚然，一切诸行皆空！

37.

37.

විපස්සී ජිනවරො බුද්ධො, සුමිත්තාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, සත්තයොජනමුස්සිතොති.

胜者毗婆尸佛陀，于善友园(Sumittārāma)入灭；就在彼处有其殊胜之塔，高达七由旬。

විපස්සිස්ස භගවතො වංසො එකූනවීසතිමො.

第十九，毗婆尸世尊佛史竟。

22. සිඛීබුද්ධවංසො

22. 尸弃佛史

1.

1.

විපස්සිස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

සිඛිව්හයො ආසි ජිනො, අසමො අප්පටිපුග්ගලො.

毗婆尸佛之后，有正自觉者、两足中尊，名为尸弃(Sikhī)之胜者，无与伦比，无可匹敌。

2.

2.

මාරසෙනං පමද්දිත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

ධම්මචක්කං පවත්තෙසි, අනුකම්පාය පාණිනං.

摧破魔军后，证得无上菩提；出于对众生之悲悯，而转动法轮。

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, සිඛිම්හි ජිනපුඞ්ගවෙ ;

කොටිසතසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

当胜者之雄尸弃佛转动法轮时，有百千俱胝众生初次证悟。

4.

4.

අපරම්පි ධම්මං දෙසෙන්තෙ, ගණසෙට්ඨෙ නරුත්තමෙ;

නවුතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

当僧团之首、人中之尊再次说法时，有九万俱胝众生二次证悟。

5.

5.

යමකපාටිහාරියඤ්ච, දස්සයන්තෙ සදෙවකෙ;

අසීතිකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

当于天人世界中示现双神变时，有八万俱胝众生三次证悟。

6.

6.

සන්නිපාතා [Pg.367] තයො ආසුං, සිඛිස්සාපි මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

大仙尸弃亦有三次集会，皆是漏尽、无垢、心寂静、如如不动者之集会。

7.

7.

භික්ඛුසතසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

අසීතිභික්ඛුසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

第一次集会，有十万比丘；第二次集会，有八万比丘。

8.

8.

සත්තතිභික්ඛුසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

අනුපලිත්තො පදුමංව, තොයම්හි සම්පවඩ්ඪිතං.

第三次集会有七万比丘；犹如莲花于水中生长而不受染着。

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, අරින්දමො නාම ඛත්තියො;

සම්බුද්ධප්පමුඛං සඞ්ඝං, අන්නපානෙන තප්පයිං.

彼时我是一位名为降敌(Arindama)的刹帝利，以饮食供养以佛陀为首的僧团，令其满足。

10.

10.

බහුං දුස්සවරං දත්වා, දුස්සකොටිං අනප්පකං;

අලඞ්කතං හත්ථියානං, සම්බුද්ධස්ස අදාසහං.

我布施了无数俱胝上好衣物，并将一辆装饰华丽的象舆，奉献给正自觉者。

11.

11.

හත්ථියානං නිම්මිනිත්වා, කප්පියං උපනාමයිං;

පූරයිං මානසං මය්හං, නිච්චං දළ්හමුපට්ඨිතං.

我将象舆折算成等价的适宜供品献上，令我坚固之心恒常充满喜悦。

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සිඛී ලොකග්ගනායකො;

‘‘එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛尸弃，世间顶导，亦为我授记：“从此三十一劫，此人将成佛。”

13.

13.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“从悦意的迦毗罗城……（中略）……我等将亲见此人。”

14.

14.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼言，我心更增净信；为圆满十波罗蜜，我立更胜之行持。

15.

15.

නගරං අරුණවතී නාම, අරුණො නාම ඛත්තියො;

පභාවතී නාම ජනිකා, සිඛිස්සාපි මහෙසිනො.

大仙尸弃之城，名为阿鲁那婆提（Aruṇavatī）；父为刹帝利，名为阿鲁那（Aruṇa）；母名波婆瓦提（Pabhāvatī）。

16.

16.

සත්තවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

සුචන්දකො ගිරි වසභො, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼居家七千年，有三座最上宫殿：苏禅陀（Sucandaka）、基利（Giri）、婆娑婆（Vasabha）。

17.

17.

චතුවීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සබ්බකාමා නාම නාරී, අතුලො නාම අත්‍රජො.

有二万四千名盛装侍女；妃名萨婆迦摩（Sabbakāmā），子名阿图拉（Atula）。

18.

18.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

අට්ඨමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

人中最上者见四相后，乘象车出家；彼行精勤八月。

19.

19.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.368] යාචිතො සන්තො, සිඛී ලොකග්ගනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

应梵天之请，寂静之尸弃，世间顶导，大雄人中尊，于鹿野苑转法轮。

20.

20.

අභිභූ සම්භවො චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

ඛෙමඞ්කරො නාමුපට්ඨාකො, සිඛිස්සාපි මහෙසිනො.

阿毗浮与僧婆婆为上首弟子；大仙尸弃之侍者，名为翅မ迦罗。

21.

21.

සඛිලා ච පදුමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, පුණ්ඩරීකොති වුච්චති.

萨绮拉与帕杜玛为上首女弟子；彼世尊之菩提树，称为白芒果树。

22.

22.

සිරිවඩ්ඪො ච නන්දො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

චිත්තා චෙව සුගුත්තා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

吉祥增与难陀为上首男护持；质多与善护为上首女护持。

23.

23.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, සත්තතිහත්ථමුග්ගතො;

කඤ්චනග්ඝියසඞ්කාසො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො.

彼佛身高七十肘，具三十二殊胜相，犹如黄金之柱。

24.

24.

තස්සාපි බ්‍යාමප්පභා කායා, දිවාරත්තිං නිරන්තරං;

දිසොදිසං නිච්ඡරන්ති, තීණියොජනසො පභා.

其身一寻光，昼夜恒不断；光芒遍诸方，远达三由旬。

25.

25.

සත්තතිවස්සසහස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼大仙寿七万岁，住世如是久，度化无量众。

26.

26.

ධම්මමෙඝං පවස්සෙත්වා, තෙමයිත්වා සදෙවකෙ;

ඛෙමන්තං පාපයිත්වාන, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

普降大法雨，滋润诸天人，导至安稳境，彼与弟子同入灭。

27.

27.

අනුබ්‍යඤ්ජනසම්පන්නං, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

具足随形好，三十二胜相，彼等皆已逝。诚然，诸行皆空虚！

28.

28.

සිඛී මුනිවරො බුද්ධො, අස්සාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, තීණියොජනමුග්ගතොති.

胜牟尼尸弃佛，于马园中入灭；彼处有其胜塔，高达三由旬。

සිඛිස්ස භගවතො වංසො වීසතිමො.

世尊尸弃佛史，第二十竟。

23. වෙස්සභූබුද්ධවංසො

23. 毗舍浮佛史

1.

1.

තත්ථෙව මණ්ඩකප්පම්හි, අසමො අප්පටිපුග්ගලො;

වෙස්සභූ නාම නාමෙන, ලොකෙ උප්පජ්ජි නායකො.

于彼曼达劫(Maṇḍakappa)中，无与伦比、无有匹敌，名为毗舍浮之导师，出现于世间。

2.

2.

ආදිත්තං [Pg.369] වත රාගග්ගි, තණ්හානං විජිතං තදා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

犹如大象斩断束缚，彼已断除燃烧之贪火、渴爱之国度，证得无上正等觉。

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, වෙස්සභූලොකනායකෙ;

අසීතිකොටිසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

世间导师毗舍浮转法轮时，八万俱胝之众生，有初次之法现观。

4.

4.

පක්කන්තෙ චාරිකං රට්ඨෙ, ලොකජෙට්ඨෙ නරාසභෙ;

සත්තතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

世间最上、人中雄于国土游行时，七万俱胝之众生，有第二次之法现观。

5.

5.

මහාදිට්ඨිං විනොදෙන්තො, පාටිහෙරං කරොති සො;

සමාගතා නරමරූ, දසසහස්සී සදෙවකෙ.

彼为遣除大邪见，示现双神变；于一万世界中，天人皆来集会。

6.

6.

මහාඅච්ඡරියං දිස්වා, අබ්භුතං ලොමහංසනං;

දෙවා චෙව මනුස්සා ච, බුජ්ඣරෙ සට්ඨිකොටියො.

见此广大稀有、未曾有而令人身毛为竖之奇迹，天与人六十俱胝皆证悟。

7.

7.

සන්නිපාතා තයො ආසුං, වෙස්සභුස්ස මහෙසිනො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

大仙毗舍浮有三次集会，皆是漏尽、无垢、心寂静、如如不动之阿罗汉。

8.

8.

අසීතිභික්ඛුසහස්සානං, පඨමො ආසි සමාගමො;

සත්තතිභික්ඛුසහස්සානං, දුතියො ආසි සමාගමො.

第一次集会有八万比丘，第二次集会有七万比丘。

9.

9.

සට්ඨිභික්ඛුසහස්සානං, තතියො ආසි සමාගමො;

ජරාදිභයභීතානං, ඔරසානං මහෙසිනො.

第三次集会有六万比丘，皆是大仙之亲子，畏惧老等诸怖。

10.

10.

අහං තෙන සමයෙන, සුදස්සනො නාම ඛත්තියො;

නිමන්තෙත්වා මහාවීරං, දානං දත්වා මහාරහං;

අන්නපානෙන වත්ථෙන, සසඞ්ඝං ජින පූජයිං.

我于彼时为善见(Sudassana)王，邀请大雄并作大布施，以饮食、衣物供养胜者及其僧团。

11.

11.

තස්ස බුද්ධස්ස අසමස්ස, චක්කං වත්තිතමුත්තමං;

සුත්වාන පණිතං ධම්මං, පබ්බජ්ජමභිරොචයිං.

听闻彼无等觉者所转之无上法轮，及精妙之法后，我心欣乐于出家。

12.

12.

මහාදානං පවත්තෙත්වා, රත්තින්දිවමතන්දිතො;

පබ්බජ්ජං ගුණසම්පන්නං, පබ්බජිං ජිනසන්තිකෙ.

我行大布施，昼夜不懈怠，于胜者座下，行具德之出家。

13.

13.

ආචාරගුණසම්පන්නො, වත්තසීලසමාහිතො;

සබ්බඤ්ඤුතං ගවෙසන්තො, රමාමි ජිනසාසනෙ.

具足行仪与功德，安住于行持与戒律；为求一切知智，我乐于胜者之教。

14.

14.

සද්ධාපීතිං උපගන්ත්වා, බුද්ධං වන්දාමි සත්ථරං;

පීති උප්පජ්ජති මය්හං, බොධියායෙව කාරණා.

我生起信心与喜悦，礼敬导师佛陀；我之喜悦生起，仅是缘于菩提。

15.

15.

අනිවත්තමානසං [Pg.370] ඤත්වා, සම්බුද්ධො එතදබ්‍රවි;

‘‘එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

正等觉者了知我心不退转，如是说道：“从此三十一劫后，此人将成为佛陀。”

16.

16.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“从悦人之迦毗罗卫(Kapilavhaya)城……（中略）……我等将亲见此人。”

17.

17.

තස්සාහං වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

我听闻彼之言，心愈加清净；为圆满十波罗蜜，我立下殊胜之行。

18.

18.

අනොමං නාම නගරං, සුප්පතීතො නාම ඛත්තියො;

මාතා යසවතී නාම, වෙස්සභුස්ස මහෙසිනො.

大仙毗舍浮(Vessabhū)之城，名为阿那玛(Anoma)；父为刹帝利，名善敷(Suppatīta)；母后名为耶舍婆提(Yasavatī)。

19.

19.

ඡ ච වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

රුචි සුරුචි රතිවඩ්ඪනො, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于宫中住六千年；有三座殊胜之殿：喜(Ruci)、善喜(Suruci)、乐增(Rativaḍḍhana)。

20.

20.

අනූනතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුචිත්තා නාම සා නාරී, සුප්පබුද්ධො නාම අත්‍රජො.

有三万名宫女，皆善加妆饰；王后名为善画(Sucittā)，王子名为善觉(Suppabuddha)。

21.

21.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, සිවිකායාභිනික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

见此四种相，乘轿而出家；彼人中之尊，精勤修行六月。

22.

22.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, වෙස්සභූලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, අරුණාරාමෙ නරුත්තමො.

大雄人中尊，毗舍浮(Vessabhū)世间导师，应梵天之请，于阿卢那园(Aruṇārāma)转动法轮。

23.

23.

සොණො ච උත්තරො චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

උපසන්තො නාමුපට්ඨාකො, වෙස්සභුස්ස මහෙසිනො.

苏那(Soṇa)与郁多罗(Uttara)，为彼之上首弟子；大仙毗舍浮(Vessabhū)之侍者，名为优波扇多(Upasanta)。

24.

24.

රාමා චෙව සමාලා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, මහාසාලොති වුච්චති.

罗摩(Rāmā)与娑摩罗(Samalā)，为彼之上首女弟子；彼世尊之菩提树，称为大娑罗树(Mahāsāla)。

25.

25.

සොත්ථිකො චෙව රම්භො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

ගොතමී සිරිමා චෙව, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

索提迦(Sotthika)与兰跋(Rambha)，为彼之上首男护持；乔达弥(Gotamī)与师利摩(Sirimā)，为彼之上首女护持。

26.

26.

සට්ඨිරතනමුබ්බෙධො, හෙමයූපසමූපමො;

කායා නිච්ඡරති රස්මි, රත්තිංව පබ්බතෙ සිඛී.

彼世尊身高六十肘，犹如黄金之柱；身放光明，如夜间山顶之火。

27.

27.

සට්ඨිවස්සසහස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼大仙寿六万岁；住世那么长时间，度化了许多众生。

28.

28.

ධම්මං [Pg.371] විත්ථාරිකං කත්වා, විභජිත්වා මහාජනං;

ධම්මනාවං ඨපෙත්වාන, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

广布正法，为大众分别开示；建立法舟后，彼与弟子们同入涅槃。

29.

29.

දස්සනෙය්‍යං සබ්බජනං, විහාරං ඉරියාපථං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

可敬之大众，住处与威仪，所有这一切，皆已然消失；诚然，一切行，岂非皆空虚！

30.

30.

වෙස්සභූ ජිනවරො සත්ථා, ඛෙමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

胜者导师毗舍浮(Vessabhū)，于安稳园(Khemārāma)入涅槃；其舍利广为分布，于各个不同地方。

වෙස්සභුස්ස භගවතො වංසො එකවීසතිමො.

世尊毗舍浮佛史，第二十一竟。

24. කකුසන්ධබුද්ධවංසො

24. 拘留孙佛史

1.

1.

වෙස්සභුස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

කකුසන්ධො නාම නාමෙන, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො.

毗舍浮(Vessabhū)佛之后，有两足中尊正自觉者；其名为拘留孙(Kakusandha)，无量而难以降伏。

2.

2.

උග්ඝාටෙත්වා සබ්බභවං, චරියාය පාරමිං ගතො;

සීහොව පඤ්ජරං භෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

拔除一切有，圆满诸行到彼岸；如狮破牢笼，证得无上正觉。

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, කකුසන්ධෙ ලොකනායකෙ;

චත්තාරීසකොටිසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු.

世间导师拘留孙(Kakusandha)转法轮时，有四万俱胝众生证悟正法。

4.

4.

අන්තලික්ඛම්හි ආකාසෙ, යමකං කත්වා විකුබ්බනං;

තිංසකොටිසහස්සානං, බොධෙසි දෙවමානුසෙ.

于虚空中，行双神变；令三万俱胝天人，得以觉悟。

5.

5.

නරදෙවස්ස යක්ඛස්ස, චතුසච්චප්පකාසනෙ;

ධම්මාභිසමයො තස්ස, ගණනාතො අසඞ්ඛියො.

为那罗提婆(Naradeva)夜叉开示四谛时，证悟正法者，其数不可计算。

6.

6.

කකුසන්ධස්ස භගවතො, එකො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

世尊拘留孙有一次集会，与会者皆是漏尽、无垢、心寂静、如如不动者。

7.

7.

චත්තාලීසසහස්සානං, තදා ආසි සමාගමො;

දන්තභූමිමනුප්පත්තානං, ආසවාරිගණක්ඛයා.

彼时有四万众集会，皆已达调伏地，摧毁诸漏敌。

8.

8.

අහං තෙන සමයෙන, ඛෙමො නාමාසි ඛත්තියො;

තථාගතෙ ජිනපුත්තෙ, දානං දත්වා අනප්පකං.

彼时，我为刹帝利，名为安稳(Khema)；我于如来与诸佛子，作无量大布施。

9.

9.

පත්තඤ්ච චීවරං දත්වා, අඤ්ජනං මධුලට්ඨිකං;

ඉමෙතං පත්ථිතං සබ්බං, පටියාදෙමි වරං වරං.

我布施钵与衣、眼药与蜜糕；凡其所求，一切最上等物，悉皆准备供养。

10.

10.

සොපි [Pg.372] මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, කකුසන්ධො විනායකො;

‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛，导师拘留孙，亦为我授记：“于此贤劫中，此人将成佛陀。”

11.

11.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“从悦意的迦毗罗卫城(Kapilavhaya)……（中略）……我等将亲见此人。”

12.

12.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼之言，我心更澄净；为圆满十波罗蜜，立更超胜之行愿。

13.

13.

නගරං ඛෙමාවතී නාම, ඛෙමො නාමාසහං තදා;

සබ්බඤ්ඤුතං ගවෙසන්තො, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

城名安稳城(Khemavatī)，彼时我名为安稳(Khema)。为求一切知智，我于其座下出家。

14.

14.

බ්‍රාහ්මණො අග්ගිදත්තො ච, ආසි බුද්ධස්ස සො පිතා;

විසාඛා නාම ජනිකා, කකුසන්ධස්ස සත්ථුනො.

导师拘留孙佛之父，为婆罗门火施(Aggidatta)；其母名为毘舍佉(Visākhā)。

15.

15.

වසතෙ තත්ථ ඛෙමෙ පුරෙ, සම්බුද්ධස්ස මහාකුලං;

නරානං පවරං සෙට්ඨං, ජාතිමන්තං මහායසං.

正自觉者之大家族，住于安稳城(Khema)中；于众人中，最为卓越殊胜，出身高贵，声名远大。

16.

16.

චතුවස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

කාම -කාමවණ්ණ-කාමසුද්ධිනාමා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于四千年中，安住在家；拥有三座殊胜宫殿，名为欲(Kāma)、欲色(Kāmavaṇṇa)、欲净(Kāmasuddhi)。

17.

17.

සමතිංසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

රොචිනී නාම සා නාරී, උත්තරො නාම අත්‍රජො.

有三万女子，皆善妆饰。其妻名为罗支尼(Rocinī)，其子名为郁多罗(Uttara)。

18.

18.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, රථයානෙන නික්ඛමි;

අනූනඅට්ඨමාසානි, පධානං පදහී ජිනො.

见四种相已，乘车而出家；彼胜者于是，精勤八月整。

19.

19.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, කකුසන්ධො විනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

导师拘留孙，大雄人中尊，应梵天之请，于鹿野苑转法轮。

20.

20.

විධුරො ච සඤ්ජීවො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

බුද්ධිජො නාමුපට්ඨාකො, කකුසන්ධස්ස සත්ථුනො.

毗杜罗(Vidhura)与散耆婆(Sañjīva)，是两位上首弟子；导师拘留孙的侍者，名为菩提生(Buddhija)。

21.

21.

සාමා ච චම්පානාමා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, සිරීසොති පවුච්චති.

娑摩(Sāmā)与瞻波(Campā)，是两位上首女弟子；彼世尊的菩提树，被称为尸利沙树(sirīsa)。

22.

22.

අච්චුතො ච සුමනො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

නන්දා චෙව සුනන්දා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

阿刍陀(Accuta)与须摩那(Sumana)，是上首侍奉优婆塞；难陀与善喜，是上首侍奉优婆夷。

23.

23.

චත්තාලීසරතනානි[Pg.373], අච්චුග්ගතො මහාමුනි;

කනකප්පභා නිච්ඡරති, සමන්තා දසයොජනං.

彼大牟尼身高达四十肘，金色光芒恒常放射，周遍十由旬。

24.

24.

චත්තාලීසවස්සසහස්සානි, ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼大仙寿量为四万岁，住世期间，他度化了无量众生。

25.

25.

ධම්මාපණං පසාරෙත්වා, නරනාරීනං සදෙවකෙ;

නදිත්වා සීහනාදංව, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

为天人世间的男女，广设正法之市，作狮子吼后，他与诸声闻同入涅槃。

26.

26.

අට්ඨඞ්ගවචනසම්පන්නො, අච්ඡිද්දානි නිරන්තරං;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

具足八支梵音的佛陀，与戒行无缺无间的声闻，那一切都已消逝。诚然，一切诸行岂非空虚？

27.

27.

කකුසන්ධො ජිනවරො, ඛෙමාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ථූපවරො, ගාවුතං නභමුග්ගතොති.

胜者拘留孙于安稳园(Khemārāma)涅槃，其殊胜之塔即在彼处，耸入天际一伽浮他(gāvuta)高。

කකුසන්ධස්ස භගවතො වංසො ද්වාවීසතිමො.

世尊拘留孙佛史第二十二品。

25. කොණාගමනබුද්ධවංසො

25. 拘那含牟尼佛史

1.

1.

කකුසන්ධස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

කොණාගමනො නාම ජිනො, ලොකජෙට්ඨො නරාසභො.

拘留孙之后，有佛出世，名为拘那含牟尼，是胜者、正自觉者、两足中尊、世间最长、人中之雄。

2.

2.

දසධම්මෙ පූරයිත්වාන, කන්තාරං සමතික්කමි;

පවාහිය මලං සබ්බං, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

圆满十法后，他超越了险难；洗净一切垢染，证得无上正觉。

3.

3.

ධම්මචක්කං පවත්තෙන්තෙ, කොණාගමනනායකෙ;

තිංසකොටිසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

导师拘那含牟尼转法轮时，三万俱胝的众生，有了初次法现观。

4.

4.

පාටිහීරං කරොන්තෙ ච, පරවාදප්පමද්දනෙ;

වීසතිකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

为折伏外道论而示现神变时，二万俱胝的众生，有了第二次法现观。

5.

5.

තතො විකුබ්බනං කත්වා, ජිනො දෙවපුරං ගතො;

වසතෙ තත්ථ සම්බුද්ධො, සිලාය පණ්ඩුකම්බලෙ.

其后胜者示现神通，前往天界之城；正自觉者于彼处，住在班度甘巴拉(Paṇḍukambala)石座上。

6.

6.

පකරණෙ සත්ත දෙසෙන්තො, වස්සං වසති සො මුනි;

දසකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

彼牟尼宣说七部论，于彼处度过雨安居；一万俱胝的众生，有了第三次法现观。

7.

7.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, එකො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

彼天中天亦有一次集会，与会者皆为漏尽、无垢、心寂、不动者。

8.

8.

තිංසභික්ඛුසහස්සානං[Pg.374], තදා ආසි සමාගමො;

ඔඝානමතික්කන්තානං, භිජ්ජිතානඤ්ච මච්චුයා.

彼时有三万比丘的集会，他们皆已超越暴流，摧破死亡。

9.

9.

අහං තෙන සමයෙන, පබ්බතො නාම ඛත්තියො;

මිත්තාමච්චෙහි සම්පන්නො, අනන්තබලවාහනො.

那时，我是一位名为波婆多(Pabbata)的刹帝利，拥有朋友和大臣，以及无量的军队和车乘。

10.

10.

සම්බුද්ධදස්සනං ගන්ත්වා, සුත්වා ධම්මමනුත්තරං;

නිමන්තෙත්වා සජිනසඞ්ඝං, දානං දත්වා යදිච්ඡකං.

我前去拜见正自觉者，听闻无上之法，遂邀请胜者及僧团，随心所欲行布施。

11.

11.

පට්ටුණ්ණං චීනපට්ටඤ්ච, කොසෙය්‍යං කම්බලම්පි ච;

සොවණ්ණපාදුකඤ්චෙව, අදාසිං සත්ථුසාවකෙ.

我将波ṭṭuṇṇa(Paṭṭuṇṇa)布、中国丝绸、迦尸绸与毛毯，以及黄金之履，布施予导师及其声闻众。

12.

12.

සොපි මං බුද්ධො බ්‍යාකාසි, සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසීදිය;

‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

彼佛亦于僧团中安坐，为我授记言：“于此贤劫中，此人将成佛。”

13.

13.

‘‘අහු කපිලව්හයා රම්මා…පෙ… හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

“从悦意的迦毗罗卫城……（中略）……我等将亲见此人。”

14.

14.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼之言教，我心倍加清净；为圆满十波罗蜜，立下更胜之行愿。

15.

15.

සබ්බඤ්ඤුතං ගවෙසන්තො, දානං දත්වා නරුත්තමෙ;

ඔහායාහං මහාරජ්ජං, පබ්බජිං ජිනසන්තිකෙ.

为求一切知智，我于人中尊前行布施，舍弃大王国，于胜者座下出家。

16.

16.

නගරං සොභවතී නාම, සොභො නාමාසි ඛත්තියො;

වසතෙ තත්ථ නගරෙ, සම්බුද්ධස්ස මහාකුලං.

城名须婆提(Sobhavatī)，刹帝利名为须婆(Sobha)。于彼城中，居住着正自觉者之大族。

17.

17.

බ්‍රාහ්මණො යඤ්ඤදත්තො ච, ආසි බුද්ධස්ස සො පිතා;

උත්තරා නාම ජනිකා, කොණාගමනස්ස සත්ථුනො.

导师拘那含牟尼之父为婆罗门雅那达多，其母名为郁多罗(Uttarā)。

18.

18.

තීණි වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

තුසිතසන්තුසිතසන්තුට්ඨා, තයො පාසාදමුත්තමා.

彼于三万年间，安住于俗家；拥有三座殊胜宫殿，名为兜率(Tusita)、善兜率(Santusita)与善喜足(Santuṭṭha)。

19.

19.

අනූනසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

රුචිගත්තා නාම නාරී, සත්ථවාහො නාම අත්‍රජො.

有一万六千名装饰美丽的宫女；主妃名为艳身(Rucigattā)，王子名为萨多婆诃(Sattavāha)。

20.

20.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, හත්ථියානෙන නික්ඛමි;

ඡමාසං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

人中至尊见四种相后，乘象车而出家，于六月间行精勤之行。

21.

21.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.375] යාචිතො සන්තො, කොණාගමනනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

拘那含牟尼导师、大雄、人中至尊，应梵天之请，于鹿野苑中转法轮。

22.

22.

භිය්‍යසො උත්තරො නාම, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සොත්ථිජො නාමුපට්ඨාකො, කොණාගමනස්ස සත්ථුනො.

名为比耶娑(Bhiyyosa)与郁多罗(Uttara)者，为其上首声闻；名为苏帝迦(Sotthija)者，为拘那含牟尼导师之侍者。

23.

23.

සමුද්දා උත්තරා චෙව, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, උදුම්බරොති පවුච්චති.

名为萨穆达(Samuddā)与郁多罗(Uttarā)者，乃其上首女声闻；彼世尊之菩提树，被称为优昙婆罗树。

24.

24.

උග්ගො ච සොමදෙවො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

සීවලා චෙව සාමා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

优伽(Ugga)与苏摩提婆(Somadeva)为上首护持优婆塞；西瓦莉(Sīvalā)与萨玛(Sāmā)为上首护持优婆夷。

25.

25.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, තිංසහත්ථසමුග්ගතො;

උක්කාමුඛෙ යථා කම්බු, එවං රංසීහි මණ්ඩිතො.

彼佛身高三十肘；犹如坩埚中之黄金，为诸光芒所庄严。

26.

26.

තිංසවස්සසහස්සානි, ආයු බුද්ධස්ස තාවදෙ;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼佛寿三万岁，住世亦复如是；于此期间，度脱众多有情。

27.

27.

ධම්මචෙතිං සමුස්සෙත්වා, ධම්මදුස්සවිභූසිතං;

ධම්මපුප්ඵගුළං කත්වා, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

竖立以法为饰之法塔，结作法花之鬘，彼与声闻众同入涅槃。

28.

28.

මහාවිලාසො තස්ස ජනො, සිරිධම්මප්පකාසනො;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

彼弟子众具大威光，及宣吉祥法之佛，彼等一切皆已逝，诸行岂非皆空虚？

29.

29.

කොණාගමනො සම්බුද්ධො, පබ්බතාරාමම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතොති.

拘那含牟尼正自觉者于山园(Pabbatārāma)般涅槃，其舍利广布于各地。

කොණාගමනස්ස භගවතො වංසො තෙවීසතිමො.

拘那含牟尼世尊佛史，第二十三竟。

26. කස්සපබුද්ධවංසො

26. 迦叶佛史

1.

1.

කොණාගමනස්ස අපරෙන, සම්බුද්ධො ද්විපදුත්තමො;

කස්සපො නාම ගොත්තෙන, ධම්මරාජා පභඞ්කරො.

于拘那含牟尼之后，有正自觉者出世，彼乃两足中尊，名为迦叶，是为法王、作光明者。

2.

2.

සඤ්ඡඩ්ඩිතං කුලමූලං, බහ්වන්නපානභොජනං;

දත්වාන යාචකෙ දානං, පූරයිත්වාන මානසං;

උසභොව ආළකං භෙත්වා, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

布施乞者众多饮食，圆满其心意后，舍弃宗族；如牡牛破栏，证得无上正觉。

3.

3.

ධම්මචක්කං [Pg.376] පවත්තෙන්තෙ, කස්සපෙ ලොකනායකෙ;

වීසකොටිසහස්සානං, පඨමාභිසමයො අහු.

当世间导师迦叶转法轮时，有二万俱胝众生，得初现观。

4.

4.

චතුමාසං යදා බුද්ධො, ලොකෙ චරති චාරිකං;

දසකොටිසහස්සානං, දුතියාභිසමයො අහු.

当佛陀于世间游行四月时，有一万俱胝众生，得第二现观。

5.

5.

යමකං විකුබ්බනං කත්වා, ඤාණධාතුං පකිත්තයි;

පඤ්චකොටිසහස්සානං, තතියාභිසමයො අහු.

示现双神变后，宣说智慧界；有五千俱胝众生，得第三现观。

6.

6.

සුධම්මා දෙවපුරෙ රම්මෙ, තත්ථ ධම්මං පකිත්තයි;

තීණිකොටිසහස්සානං, දෙවානං බොධයී ජිනො.

于悦意天城善法堂(Sudhammā)中，胜者宣说正法，令三千俱胝诸天觉悟。

7.

7.

නරදෙවස්ස යක්ඛස්ස, අපරෙ ධම්මදෙසනෙ;

එතෙසානං අභිසමයා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

复次为夜叉那罗提婆(Naradeva)说法时，与会者之现观，其数不可计。

8.

8.

තස්සාපි දෙවදෙවස්ස, එකො ආසි සමාගමො;

ඛීණාසවානං විමලානං, සන්තචිත්තාන තාදිනං.

那位天中天也有一次集会，是漏尽、无垢、心寂静、如是者们的集会。

9.

9.

වීසභික්ඛුසහස්සානං, තදා ආසි සමාගමො;

අතික්කන්තභවන්තානං, හිරිසීලෙන තාදිනං.

尔时有二万比丘集会，彼等超越诸有，具足惭与戒，皆是如是者。

10.

10.

අහං තදා මාණවකො, ජොතිපාලොති විස්සුතො;

අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ.

我于尔时为一青年，名为光护(Jotipāla)，乃是诵读者、持咒者，通达三吠陀。

11.

11.

ලක්ඛණෙ ඉතිහාසෙ ච, සධම්මෙ පාරමිං ගතො;

භූමන්තලික්ඛකුසලො, කතවිජ්ජො අනාවයො.

于相术、古史及自法，我皆达究竟；精通地术与天象，学成而无有瑕疵。

12.

12.

කස්සපස්ස භගවතො, ඝටිකාරො නාමුපට්ඨාකො;

සගාරවො සප්පතිස්සො, නිබ්බුතො තතියෙ ඵලෙ.

迦叶世尊有侍者，名为陶师(Ghaṭikāra)，具足恭敬与信顺，于第三果上得寂灭。

13.

13.

ආදාය මං ඝටීකාරො, උපගඤ්ඡි කස්සපං ජිනං;

තස්ස ධම්මං සුණිත්වාන, පබ්බජිං තස්ස සන්තිකෙ.

陶师引领我，亲近迦叶胜者；听闻彼之法后，于其座下出家。

14.

14.

ආරද්ධවීරියො හුත්වා, වත්තාවත්තෙසු කොවිදො;

න ක්වචි පරිහායාමි, පූරෙසිං ජිනසාසනං.

我已发起精进，善巧于诸事务；未曾有任何退失，圆满了胜者之教。

15.

15.

යාවතා බුද්ධභණිතං, නවඞ්ගං ජිනසාසනං;

සබ්බං පරියාපුණිත්වාන, සොභයිං ජිනසාසනං.

凡佛陀所说之九分胜者教法，我皆已通晓，并庄严了胜者之教。

16.

16.

මම අච්ඡරියං දිස්වා, සොපි බුද්ධො වියාකරි;

‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, අයං බුද්ධො භවිස්සති.

见我稀有行，彼佛亦授记：“于此贤劫中，此人将成佛。”

17.

17.

‘‘අහු [Pg.377] කපිලව්හයා රම්මා, නික්ඛමිත්වා තථාගතො;

පධානං පදහිත්වාන, කත්වා දුක්කරකාරිකං.

“如来从悦意的迦毗罗卫城出离，奋力精勤，行难行之行。

18.

18.

‘‘අජපාලරුක්ඛමූලෙ, නිසීදිත්වා තථාගතො;

තත්ථ පායාසං පග්ගය්හ, නෙරඤ්ජරමුපෙහිති.

“如来于牧羊人榕树下安坐，于彼处接受乳糜，而后将往尼连禅河。

19.

19.

‘‘නෙරඤ්ජරාය තීරම්හි, පායාසං පරිභුඤ්ජිය;

පටියත්තවරමග්ගෙන, බොධිමූලමුපෙහිති.

“于尼连禅河岸边，用毕乳糜后，循天人所备之殊胜道，彼将往菩提树下。

20.

20.

‘‘තතො පදක්ඛිණං කත්වා, බොධිමණ්ඩං අනුත්තරො;

අපරාජිතට්ඨානම්හි, බොධිපල්ලඞ්කමුත්තමෙ;

පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා, බුජ්ඣිස්සති මහායසො.

“其后，无上者右绕菩提道场，于不败之地、殊胜菩提座上，结跏趺坐，大名称者将证觉。

21.

21.

‘‘ඉමස්ස ජනිකා මාතා, මායා නාම භවිස්සති;

පිතා සුද්ධොදනො නාම, අයං හෙස්සති ගොතමො.

“此尊之生母，将名为摩耶，其父名为净饭，此人将是乔达摩。

22.

22.

‘‘අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

කොලිතො උපතිස්සො ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවකා;

“拘理多与伍巴谛萨将为上首弟子，彼等无漏、离贪、心寂静、得等持。

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, උපට්ඨිස්සතිමං ජිනං.

名为阿难之侍者，将侍奉此位胜者。

23.

23.

‘‘ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, අග්ගා හෙස්සන්ති සාවිකා;

අනාසවා සන්තචිත්තා, වීතරාගා සමාහිතා;

බොධි තස්ස භගවතො, අස්සත්ථොති පවුච්චති.

“谶摩与莲花色将为上首女弟子，无漏、心寂静、离贪、得等持；彼世尊之菩提树，被称为阿说他树。

24.

24.

‘‘චිත්තො හත්ථාළවකො ච, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගා හෙස්සන්තුපට්ඨිකා’’.

“质多与阿拉威人哈达将为上首男护法；难陀母与郁多罗将为上首女护法。”

25.

25.

ඉදං සුත්වාන වචනං, අස්සමස්ස මහෙසිනො;

ආමොදිතා නරමරූ, බුද්ධබීජං කිර අයං.

听闻无与伦比之大仙此言，人天众皆欢喜：“此实乃佛种！”

26.

26.

උක්කුට්ඨිසද්දා පවත්තන්ති, අප්ඵොටෙන්ති හසන්ති ච;

කතඤ්ජලී නමස්සන්ති, දසසහස්සී සදෙවකා.

一万世界之人天众，发出欢呼，弹指欢笑，合掌礼敬。

27.

27.

‘‘යදිමස්ස ලොකනාථස්ස, විරජ්ඣිස්සාම සාසනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං.

“若我等错过此世间怙主之教法，于未来之时，我等将得亲见此尊。”

28.

28.

‘‘යථා මනුස්සා නදිං තරන්තා, පටිතිත්ථං විරජ්ඣිය;

හෙට්ඨා තිත්ථෙ ගහෙත්වාන, උත්තරන්ති මහානදිං.

犹如众人渡河时，错过对岸渡口；便取下游渡口，渡过那条大河。

29.

29.

‘‘එවමෙව [Pg.378] මයං සබ්බෙ, යදි මුඤ්චාමිමං ජිනං;

අනාගතම්හි අද්ධානෙ, හෙස්සාම සම්මුඛා ඉමං’’.

我等众人亦如是，若错过此位胜者；于未来之时，愿得面见此尊。

30.

30.

තස්සාපි වචනං සුත්වා, භිය්‍යො චිත්තං පසාදයිං;

උත්තරිං වතමධිට්ඨාසිං, දසපාරමිපූරියා.

听闻彼之言教，我心更增净信；为圆满十波罗蜜，我受持更超胜之行。

31.

31.

එවමහං සංසරිත්වා, පරිවජ්ජෙන්තො අනාචරං;

දුක්කරඤ්ච කතං මය්හං, බොධියායෙව කාරණා.

如是我轮回流转，远离非行；仅为菩提之故，我已行难行之事。

32.

32.

නගරං බාරාණසී නාම, කිකී නාමාසි ඛත්තියො;

වසතෙ තත්ථ නගරෙ, සම්බුද්ධස්ස මහාකුලං.

有城名为婆罗奈(Bārāṇasī)，有刹帝利王名基基(Kikī)；正自觉者之大族，居住于那座城里。

33.

33.

බ්‍රාහ්මණො බ්‍රහ්මදත්තොව, ආසි බුද්ධස්ස සො පිතා;

ධනවතී නාම ජනිකා, කස්සපස්ස මහෙසිනො.

大仙迦叶佛之父为婆罗门梵授(Brahmadatta)，其母名为陀那婆提(Dhanavatī)。

34.

34.

දුවෙ වස්සසහස්සානි, අගාරං අජ්ඣ සො වසි;

හංසො යසො සිරිනන්දො, තයො පාසාදමුත්තමා.

他居家两千年，有三座最上等宫殿：鸿娑(Haṃsa)、耶舍(Yasa)与尸利难陀(Sirinanda)。

35.

35.

තිසොළසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සුනන්දා නාම සා නාරී, විජිතසෙනො නාම අත්‍රජො.

有四万八千名妆饰华美的女子；其妻名为善喜(Sunandā)，其子名为胜军(Vijitasena)。

36.

36.

නිමිත්තෙ චතුරො දිස්වා, පාසාදෙනාභිනික්ඛමි;

සත්තාහං පධානචාරං, අචරී පුරිසුත්තමො.

人中至上者见四种相，乘宫殿车而出家；于七日间，行精进之行。

37.

37.

බ්‍රහ්මුනා යාචිතො සන්තො, කස්සපො ලොකනායකො;

වත්ති චක්කං මහාවීරො, මිගදායෙ නරුත්තමො.

应梵天之请，寂静之世间导师、大雄、人中至上者迦叶，于鹿野苑(Migadāya)转动法轮。

38.

38.

තිස්සො ච භාරද්වාජො ච, අහෙසුං අග්ගසාවකා;

සබ්බමිත්තො නාමුපට්ඨාකො, කස්සපස්ස මහෙසිනො.

帝沙（Tissa）与巴罗多迦(Bhāradvāja)，为大仙迦叶之上首弟子；其侍者名为一切友(Sabbamitta)。

39.

39.

අනුළා උරුවෙළා ච, අහෙසුං අග්ගසාවිකා;

බොධි තස්ස භගවතො, නිග්‍රොධොති පවුච්චති.

阿奴罗(Anuḷā)与优楼频罗(Uruvelā)，为上首女弟子；彼世尊之菩提树，被称为榕树(Nigrodha)。

40.

40.

සුමඞ්ගලො ඝටිකාරො ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨකා;

විචිතසෙනා භද්දා ච, අහෙසුං අග්ගුපට්ඨිකා.

善祥(Sumaṅgala)与陶师(Ghaṭikāra)，为上首男护持者；胜军(Vijitasenā)与贤善(Bhaddā)，为上首女护持者。

41.

41.

උච්චත්තනෙන සො බුද්ධො, වීසතිරතනුග්ගතො;

විජ්ජුලට්ඨීව ආකාසෙ, චන්දොව ගහපූරිතො.

彼佛身高二十肘，如空中一道闪电，又如群星环绕的明月。

42.

42.

වීසතිවස්සසහස්සානි[Pg.379], ආයු තස්ස මහෙසිනො;

තාවතා තිට්ඨමානො සො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

彼大仙寿两万岁，住世其间，度化了众多众生。

43.

43.

ධම්මතළාකං මාපයිත්වා, සීලං දත්වා විලෙපනං;

ධම්මදුස්සං නිවාසෙත්වා, ධම්මමාලං විභජ්ජිය.

化作正法之池，施戒行为涂香，令着正法之衣，分发正法之鬘。

44.

44.

ධම්මවිමලමාදාසං, ඨපයිත්වා මහාජනෙ;

කෙචි නිබ්බානං පත්ථෙන්තා, පස්සන්තු මෙ අලඞ්කරං.

为大众立无垢法镜，并言：“愿求涅槃者，当观我庄严。”

45.

45.

සීලකඤ්චුකං දත්වාන, ඣානකවචවම්මිතං;

ධම්මචම්මං පාරුපිත්වා, දත්වා සන්නාහමුත්තමං.

施与戒衣与禅定铠甲，使其披上法皮，施与最上精进铠。

46.

46.

සතිඵලකං දත්වාන, තිඛිණඤාණකුන්තිමං;

ධම්මඛග්ගවරං දත්වා, සීලසංසග්ගමද්දනං.

施与念盾与锐利智慧之矛，施与殊胜法剑，及摧伏纠缠之戒。

47.

47.

තෙවිජ්ජාභූසනං දත්වාන, ආවෙළං චතුරො ඵලෙ;

ඡළභිඤ්ඤාභරණං දත්වා, ධම්මපුප්ඵපිළන්ධනං.

施与三明之饰，以四果为头饰；施与六神通之饰，及法花之环饰。

48.

48.

සද්ධම්මපණ්ඩරච්ඡත්තං, දත්වා පාපනිවාරණං;

මාපයිත්වාභයං පුප්ඵං, නිබ්බුතො සො සසාවකො.

施与能遮止诸恶之正法白伞盖，化作无畏之花，彼与其弟子众皆已般涅槃。

49.

49.

එසො හි සම්මාසම්බුද්ධො, අප්පමෙය්‍යො දුරාසදො;

එසො හි ධම්මරතනො, ස්වාක්ඛාතො එහිපස්සිකො.

此乃正等觉者，无量而难近；此乃法宝，善说且来见。

50.

50.

එසො හි සඞ්ඝරතනො, සුප්පටිපන්නො අනුත්තරො;

සබ්බං තමන්තරහිතං, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරා.

此乃僧伽宝，善行且无上；彼等皆已隐没，诸行岂非空虚。

51.

51.

මහාකස්සපො ජිනො සත්ථා, සෙතබ්‍යාරාමම්හි නිබ්බුතො;

තත්ථෙවස්ස ජිනථූපො, යොජනුබ්බෙධමුග්ගතොති.

胜者导师大迦叶佛，于塞达卞寺般涅槃；彼处即有其胜者塔，高耸一由旬。

කස්සපස්ස භගවතො වංසො චතුවීසතිමො.

迦叶世尊史，第二十四。

27. ගොතමබුද්ධවංසො

27. 乔达摩佛史

1.

1.

අහමෙතරහි සම්බුද්ධො, ගොතමො සක්‍යවඩ්ඪනො;

පධානං පදහිත්වාන, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං.

我乃乔达摩，释迦族之增长者，今为正等觉者；我已行精进，证得无上菩提。

2.

2.

බ්‍රහ්මුනා [Pg.380] යාචිතො සන්තො, ධම්මචක්කං පවත්තයිං;

අට්ඨාරසන්නං කොටීනං, පඨමාභිසමයො අහු.

我已寂静，应梵天之请而转法轮；十八俱胝之众，得初次证悟。

3.

3.

තතො පරඤ්ච දෙසෙන්තෙ, නරදෙවසමාගමෙ;

ගණනාය න වත්තබ්බො, දුතියාභිසමයො අහු.

其后于人天集会中说法时，有第二次之证悟，其数不可计算。

4.

4.

ඉධෙවාහං එතරහි, ඔවදිං මම අත්‍රජං;

ගණනාය න වත්තබ්බො, තතියාභිසමයො අහු.

如今我即于此处，教诫我子之时，有第三次之证悟，其数不可计算。

5.

5.

එකොසි සන්නිපාතො මෙ, සාවකානං මහෙසිනං;

අඩ්ඪතෙළසසතානං, භික්ඛූනාසි සමාගමො.

我之大仙声闻众，仅有一次集会；彼时比丘之集会，有一千二百五十人。

6.

6.

විරොචමානො විමලො, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මජ්ඣගො;

දදාමි පත්ථිතං සබ්බං, මණීව සබ්බකාමදො.

我于比丘僧团中，无垢而光耀；如赐一切欲之宝珠，施予一切所愿。

7.

7.

ඵලමාකඞ්ඛමානානං, භවච්ඡන්දජහෙසිනං;

චතුසච්චං පකාසෙමි, අනුකම්පාය පාණිනං.

为希求圣果、欲断有爱之众生，我出于怜悯，开示四圣谛。

8.

8.

දසවීසසහස්සානං, ධම්මාභිසමයො අහු;

එකද්වින්නං අභිසමයො, ගණනාතො අසඞ්ඛියො.

有三万之众证悟了法；而一、二个证悟者，则不可胜数。

9.

9.

විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං, ඉද්ධං ඵීතං සුඵුල්ලිතං;

ඉධ මය්හං සක්‍යමුනිනො, සාසනං සුවිසොධිතං.

我释迦牟尼之教法，于此善为清净，广布而众人知，兴盛、丰饶且善开显。

10.

10.

අනාසවා වීතරාගා, සන්තචිත්තා සමාහිතා;

භික්ඛූනෙකසතා සබ්බෙ, පරිවාරෙන්ති මං සදා.

无漏离贪欲，心寂而安定；一切数百比丘，恒常围绕我。

11.

11.

ඉදානි යෙ එතරහි, ජහන්ති මානුසං භවං;

අප්පත්තමානසා සෙඛා, තෙ භික්ඛූ විඤ්ඤුගරහිතා.

现今有些有学比丘，心尚未达阿罗汉果，却舍弃人身，为智者所呵责。

12.

12.

අරියඤ්ච සංථොමයන්තා, සදා ධම්මරතා ජනා;

බුජ්ඣිස්සන්ති සතිමන්තො, සංසාරසරිතං ගතා.

赞叹圣道、恒常乐法、具足正念之人，纵处于轮回之流，亦将觉悟。

13.

13.

නගරං කපිලවත්ථු මෙ, රාජා සුද්ධොදනො පිතා;

මය්හං ජනෙත්තිකා මාතා, මායාදෙවීති වුච්චති.

我的城市是迦毗罗卫，父王是净饭王；我的生母，被称为摩耶夫人。

14.

14.

එකූනතිංසවස්සානි, අගාරං අජ්ඣහං වසිං;

රම්මො සුරම්මො සුභකො, තයො පාසාදමුත්තමා.

二十九年间，我居住于家中；有三座殊胜的宫殿：悦豫、善悦豫、善美。

15.

15.

චත්තාරීසසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

භද්දකඤ්චනා නාම නාරී, රාහුලො නාම අත්‍රජො.

有四万名精心妆点的女子；妻子名为跋陀迦旃那，儿子名为罗睺罗。

16.

16.

නිමිත්තෙ [Pg.381] චතුරො දිස්වා, අස්සයානෙන නික්ඛමිං;

ඡබ්බස්සං පධානචාරං, අචරිං දුක්කරං අහං.

见到四相后，我乘马出家；六年之中，我行了难行苦行。

17.

17.

බාරාණසියං ඉසිපතනෙ, චක්කං පවත්තිතං මයා;

අහං ගොතමසම්බුද්ධො, සරණං සබ්බපාණිනං.

我是乔达摩正自觉者，一切众生之归依；于波罗奈仙人堕处，我已转动法轮。

18.

18.

කොලිතො උපතිස්සො ච, ද්වෙ භික්ඛූ අග්ගසාවකා;

ආනන්දො නාමුපට්ඨාකො, සන්තිකාවචරො මම;

拘利陀与伍巴谛萨是两位上首弟子比丘；名为阿难的侍者，是我的近身侍从。

ඛෙමා උප්පලවණ්ණා ච, භික්ඛුනී අග්ගසාවිකා.

翅摩与莲花色是上首弟子比丘尼。

19.

19.

චිත්තො හත්ථාළවකො ච, අග්ගුපට්ඨාකුපාසකා;

නන්දමාතා ච උත්තරා, අග්ගුපට්ඨිකුපාසිකා.

质多与阿拉威人哈达是上首侍者优婆塞；难陀母与郁多罗是上首侍者优婆夷。

20.

20.

අහං අස්සත්ථමූලම්හි, පත්තො සම්බොධිමුත්තමං;

බ්‍යාමප්පභා සදා මය්හං, සොළසහත්ථමුග්ගතා.

我于菩提树下，证得无上正觉；我身恒放一寻光，身高为十六肘。

21.

21.

අප්පං වස්සසතං ආයු, ඉදානෙතරහි විජ්ජති;

තාවතා තිට්ඨමානොහං, තාරෙමි ජනතං බහුං.

现今寿命仅百岁，我住世于此间，度化了众多人。

22.

22.

ඨපයිත්වාන ධම්මුක්කං, පච්ඡිමං ජනබොධනං;

අහම්පි නචිරස්සෙව, සද්ධිං සාවකසඞ්ඝතො;

ඉධෙව පරිනිබ්බිස්සං, අග්ගී වාහාරසඞ්ඛයා.

为觉悟后人而立下法炬，我亦将于不久后，与弟子僧团一起，于此处般涅槃，犹如薪尽火灭。

23.

23.

තානි ච අතුලතෙජානි, ඉමානි ච දසබලානි ;

අයඤ්ච ගුණධාරණො දෙහො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණවිචිත්තො.

彼等无伦匹的威力，此等十力，以及此具足功德、为三十二殊胜相所庄严之身，

24.

24.

දස දිසා පභාසෙත්වා, සතරංසීව ඡප්පභා;

සබ්බං තමන්තරහිස්සන්ති, නනු රිත්තා සබ්බසඞ්ඛාරාති.

以及如日轮照亮十方的六色光芒——这一切都将消失。诚然，一切行皆空！

ගොතමස්ස භගවතො වංසො පඤ්චවීසතිමො.

世尊乔达摩纪，第二十五。

28. බුද්ධපකිණ්ණකකණ්ඩං

28. 佛陀杂品

1.

1.

අපරිමෙය්‍යිතො කප්පෙ, චතුරො ආසුං විනායකා;

තණ්හඞ්කරො මෙධඞ්කරො, අථොපි සරණඞ්කරො;

දීපඞ්කරො ච සම්බුද්ධො, එකකප්පම්හි තෙ ජිනා.

从此不可量劫，有四位引导者出世：坦然迦罗佛(Taṇhaṅkara)、弥单迦罗佛(Medhaṅkara)、舍兰迦罗佛(Saraṇaṅkara)，以及燃灯(Dīpaṅkara)正自觉者。彼等胜者于同一劫中出世。

2.

2.

දීපඞ්කරස්ස [Pg.382] අපරෙන, කොණ්ඩඤ්ඤො නාම නායකො;

එකොව එකකප්පම්හි, තාරෙසි ජනතං බහුං.

燃灯佛之后，有位导师名为憍陈如(Koṇḍañña)。他于一劫中单独出现，度化了许多众生。

3.

3.

දීපඞ්කරස්ස භගවතො, කොණ්ඩඤ්ඤස්ස ච සත්ථුනො;

එතෙසං අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

在燃灯(Dīpaṅkara)世尊与憍陈如(Koṇḍañña)导师之间，相隔之劫不可计算。

4.

4.

කොණ්ඩඤ්ඤස්ස අපරෙන, මඞ්ගලො නාම නායකො;

තෙසම්පි අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

憍陈如(Koṇḍañña)之后，有名为曼伽罗(Maṅgala)的导师出世。于彼二佛之间，相隔之劫亦不可计算。

5.

5.

මඞ්ගලො ච සුමනො ච, රෙවතො සොභිතො මුනි;

තෙපි බුද්ධා එකකප්පෙ, චක්ඛුමන්තො පභඞ්කරා.

曼伽罗佛(Maṅgala)、须摩那佛(Sumana)、瑞瓦达佛(Revata)与须毗多佛(Sobhita)，彼等具眼、作光的牟尼，亦于同一劫中出世。

6.

6.

සොභිතස්ස අපරෙන, අනොමදස්සී මහායසො;

තෙසම්පි අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

须毗多佛(Sobhita)之后，有名声显赫的无上见(Anomadassī)佛出世。于彼二佛之间，相隔之劫亦不可计算。

7.

7.

අනොමදස්සී පදුමො, නාරදො චාපි නායකො;

තෙපි බුද්ධා එකකප්පෙ, තමන්තකාරකා මුනී.

无上见佛(Anomadassī)、莲华佛(Paduma)，以及那罗达(Nārada)导师，彼等终结黑暗的牟尼，亦于同一劫中出世。

8.

8.

නාරදස්ස අපරෙන, පදුමුත්තරො නාම නායකො;

එකකප්පම්හි උප්පන්නො, තාරෙසි ජනතං බහුං.

那罗达(Nārada)之后，有位导师名为莲花上(Padumuttara)。他于一劫中出世，度化了许多众生。

9.

9.

නාරදස්ස භගවතො, පදුමුත්තරස්ස සත්ථුනො;

තෙසම්පි අන්තරා කප්පා, ගණනාතො අසඞ්ඛියා.

在那罗达(Nārada)世尊与莲花上(Padumuttara)导师之间，相隔之劫亦不可计算。

10.

10.

කප්පසතසහස්සම්හි, එකො ආසි මහාමුනි;

පදුමුත්තරො ලොකවිදූ, ආහුතීනං පටිග්ගහො.

于十万劫时，有唯一大牟尼出世，其名为莲花上(Padumuttara)，是世间解，是应受供养者。

11.

11.

තිංසකප්පසහස්සම්හි, දුවෙ ආසුං විනායකා ;

සුමෙධො ච සුජාතො ච, ඔරතො පදුමුත්තරා.

于三万劫时，在莲花上(Padumuttara)之后，有两位引导者出世：善慧佛(Sumedha)与善生佛(Sujāta)。

12.

12.

අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, තයො ආසුං විනායකා ;

පියදස්සී අත්ථදස්සී, ධම්මදස්සී ච නායකා.

于一千八百劫时，有三位引导者出世：喜见佛(Piyadassī)、见义佛(Atthadassī)与见法佛(Dhammadassī)。

13.

13.

ඔරතො ච සුජාතස්ස, සම්බුද්ධා ද්විපදුත්තමා;

එකකප්පම්හි තෙ බුද්ධා, ලොකෙ අප්පටිපුග්ගලා.

于善生(Sujāta)之后，彼等正自觉者、两足中尊、世间无与伦比之人，于同一劫中出世。

14.

14.

චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, එකො ආසි මහාමුනි;

සිද්ධත්ථො සො ලොකවිදූ, සල්ලකත්තො අනුත්තරො.

从此第九十四劫，有唯一大牟尼出世，其名为悉达多(Siddhattha)，是世间解、无上之拔箭者。

15.

15.

ද්වෙනවුතෙ [Pg.383] ඉතො කප්පෙ, දුවෙ ආසුං විනායකා;

තිස්සො ඵුස්සො ච සම්බුද්ධා, අසමා අප්පටිපුග්ගලා.

从此第九十二劫，有两位引导者出世：帝沙（Tissa）与弗沙(Phussa)，彼等是无等、无与伦比的正自觉者。

16.

16.

එකනවුතිතො කප්පෙ, විපස්සී නාම නායකො;

සොපි බුද්ධො කාරුණිකො, සත්තෙ මොචෙසි බන්ධනා.

从此第九十一劫，有导师名为毗婆尸(Vipassī)出世。彼慈悲之佛，解脱众生于束缚。

17.

17.

එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, දුවෙ ආසුං විනායකා;

සිඛී ච වෙස්සභූ චෙව, අසමා අප්පටිපුග්ගලා.

从此第三十一劫，有两位引导者出世：尸弃(Sikhī)与毗舍浮(Vessabhū)，彼等是无等、无与伦比之人。

18.

18.

ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, තයො ආසුං විනායකා;

කකුසන්ධො කොණාගමනො, කස්සපො චාපි නායකො.

于此贤劫中，曾有三引导者：拘留孙、拘那含牟尼，以及迦叶导师。

19.

19.

අහමෙතරහි සම්බුද්ධො, මෙත්තෙය්‍යො චාපි හෙස්සති;

එතෙපිමෙ පඤ්ච බුද්ධා, ධීරා ලොකානුකම්පකා.

我现在是正自觉者，将来则有弥勒；此五佛皆是贤智者，悲悯世间。

20.

20.

එතෙසං ධම්මරාජූනං, අඤ්ඤෙසංනෙකකොටිනං;

ආචික්ඛිත්වාන තං මග්ගං, නිබ්බුතා තෙ සසාවකාති.

此等法王及其他无数俱胝者，开示该道后，与弟子同涅槃。

බුද්ධපකිණ්ණකකණ්ඩං නිට්ඨිතං.

佛陀杂事品终。

29. ධාතුභාජනීයකථා

29. 舍利分配论

1.

1.

මහාගොතමො ජිනවරො, කුසිනාරම්හි නිබ්බුතො;

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, තෙසු තෙසු පදෙසතො.

大乔达摩胜者于古西那罗涅槃，舍利广布于各地。

2.

2.

එකො අජාතසත්තුස්ස, එකො වෙසාලියා පුරෙ;

එකො කපිලවත්ථුස්මිං, එකො ච අල්ලකප්පකෙ.

一份归阿闍世，一份在毗舍离城；一份在迦毗罗卫，一份在阿拉咖巴。

3.

3.

එකො ච රාමගාමම්හි, එකො ච වෙඨදීපකෙ;

එකො පාවෙය්‍යකෙ මල්ලෙ, එකො ච කොසිනාරකෙ.

一份在罗摩村，一份在韦他帝巴咖；一份在帕维亚的末罗人处，一份在古西那罗。

4.

4.

කුම්භස්ස ථූපං කාරෙසි, බ්‍රාහ්මණො දොණසව්හයො;

අඞ්ගාරථූපං කාරෙසුං, මොරියා තුට්ඨමානසා.

名为多那的婆罗门为瓮造塔，心怀喜悦的孔雀族人则造了烬塔。

5.

5.

අට්ඨ සාරීරිකා ථූපා, නවමො කුම්භචෙතියො;

අඞ්ගාරථූපො දසමො, තදායෙව පතිට්ඨිතො.

有八座身骨塔，第九座是瓮塔，第十座是烬塔，皆于当时建立。

6.

6.

උණ්හීසං චතස්සො දාඨා, අක්ඛකා ද්වෙ ච ධාතුයො;

අසම්භින්නා ඉමා සත්ත, සෙසා භින්නාව ධාතුයො.

顶髻、四牙、双锁骨，此七舍利完整不坏，其余舍利皆已破碎。

7.

7.

මහන්තා [Pg.384] මුග්ගමත්තා ච, මජ්ඣිමා භින්නතණ්ඩුලා;

ඛුද්දකා සාසපමත්තා ච, නානාවණ්ණා ච ධාතුයො.

大者如绿豆，中者如碎米，小者如芥子，舍利有种种色。

8.

8.

මහන්තා සුවණ්ණවණ්ණා ච, මුත්තවණ්ණා ච මජ්ඣිමා;

ඛුද්දකා මකුලවණ්ණා ච, සොළසදොණමත්තිකා.

大者色如黄金，中者色如珍珠，小者色如花蕾；共计十六多那。

9.

9.

මහන්තා පඤ්ච නාළියො, නාළියො පඤ්ච මජ්ඣිමා;

ඛුද්දකා ඡ නාළී චෙව, එතා සබ්බාපි ධාතුයො.

大舍利五那厘，中舍利五那厘，小舍利则六那厘，此为所有舍利。

10.

10.

උණ්හීසං සීහළෙ දීපෙ, බ්‍රහ්මලොකෙ ච වාමකං;

සීහළෙ දක්ඛිණක්ඛඤ්ච, සබ්බාපෙතා පතිට්ඨිතා.

顶髻在狮子岛，左锁骨在梵天界，右锁骨亦在狮子岛，此等皆已安立。

11.

11.

එකා දාඨා තිදසපුරෙ, එකා නාගපුරෙ අහු;

එකා ගන්ධාරවිසයෙ, එකා කලිඞ්ගරාජිනො.

一牙在三十三天，一牙在那伽城，一牙在健陀罗国，一牙属迦陵伽王。

12.

12.

චත්තාලීසසමා දන්තා, කෙසා ලොමා ච සබ්බසො;

දෙවා හරිංසු එකෙකං, චක්කවාළපරම්පරා.

四十平齐齿，及所有发毛，诸天各取一，带往诸轮围。

13.

13.

වජිරායං භගවතො, පත්තො දණ්ඩඤ්ච චීවරං;

නිවාසනං කුලඝරෙ, පච්චත්ථරණං කපිලව්හයෙ.

世尊的钵、杖与衣在金刚城；下衣在贵族家，卧具在迦毗罗卫。

14.

14.

පාටලිපුත්තපුරම්හි, කරණං කායබන්ධනං;

චම්පායුදකසාටියං, උණ්ණලොමඤ්ච කොසලෙ.

滤水器与腰带在华氏城，水浴衣在瞻波城，眉间毫在憍萨罗。

15.

15.

කාසාවං බ්‍රහ්මලොකෙ ච, වෙඨනං තිදසෙ පුරෙ;

නිසීදනං අවන්තීසු, රට්ඨෙ අත්ථරණං තදා.

袈裟在梵天界，头巾在三十三天城；坐具在阿槃提，当时卧具在天国。

16.

16.

අරණී ච මිථිලායං, විදෙහෙ පරිසාවනං;

වාසි සූචිඝරඤ්චාපි, ඉන්දපත්ථපුරෙ තදා.

取火木在弥提罗，滤水器在威德哈；当时斧与针盒在因陀罗波他城。

17.

17.

පරික්ඛාරා අවසෙසා, ජනපදෙ අපරන්තකෙ;

පරිභුත්තානි මුනිනා, අකංසු මනුජා තදා.

牟尼所受用之其余资具，当时人们于阿波兰多迦国为之造塔。

18.

18.

ධාතුවිත්ථාරිකං ආසි, ගොතමස්ස මහෙසිනො;

පාණීනං අනුකම්පාය, අහු පොරාණිකං තදාති.

大仙乔达摩之舍利广布，此乃为悲悯众生之古法。

ධාතුභාජනීයකථා නිට්ඨිතා.

舍利分配品终。

බුද්ධවංසොනිට්ඨිතො.

《佛史》终。