နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

ခုဒ္ဒကနိကာယ်

ဗုဒ္ဓဝံသပါဠိ

ဗုဒ္ဓဝံသပါဠိတော်

၁. ရတနစင်္ကမနကဏ္ဍံ

၁-ရတနစင်္ကမနကဏ္ဍ

၁.

၁။

ဗြဟ္မာ [Pg.299] စ လောကာဓိပတီ သဟမ္ပတီ, ကတဉ္ဇလီ အနဓိဝရံ အယာစထ;

‘‘သန္တီဓ သတ္တာပ္ပရဇက္ခဇာတိကာ, ဒေသေဟိ ဓမ္မံ အနုကမ္ပိမံ ပဇံ’’.

လောကကို အစိုးရသော သဟမ္ပတိဗြဟ္မာသည် ကိုယ်တော်ထက် လွန်မြတ်သူ ရှိတော် မမူသော မြတ်စွာဘုရားကို လက်အုပ်ချီလျက် (မြတ်စွာဘုရား) ပညာမျက်စိ၌ (ကိလေသာ) မြူ နည်းပါးသောသဘောရှိသော သတ္တဝါတို့သည် ဤလောက၌ ထင်ရှားရှိပါကုန်၏၊ ဤသတ္တဝါ အပေါင်းကိုသနားတော်မူပါ၊ တရားကို ဟောတော်မူပါဟု တောင်းပန်လေ၏။

၂.

၂။

သမ္ပန္နဝိဇ္ဇာစရဏဿ တာဒိနော, ဇုတိန္ဓရဿန္တိမဒေဟဓာရိနော;

တထာဂတဿပ္ပဋိပုဂ္ဂလဿ, ဥပ္ပဇ္ဇိ ကာရုညတာ သဗ္ဗသတ္တေ.

အသိဉာဏ်'ဝိဇ္ဇာ', အကျင့်'စရဏ'နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော် မူသော အလင်းရောင်ကို ဆောင်တော်မူသော အဆုံးစွန်သော ကိုယ်တော်ကို ဆောင်တော်မူ သောပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူသော မြတ်စွာဘုရားအား သတ္တဝါအားလုံးတို့၌ သနားခြင်း သည်ဖြစ်တော်မူလေ၏။ (ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့ အကြံ ဖြစ်တော်မူလေ၏)။

၃.

၃။

‘‘န ဟေတေ ဇာနန္တိ သဒေဝမာနုသာ, ဗုဒ္ဓေါ အယံ ကီဒိသကော နရုတ္တမော;

ဣဒ္ဓိဗလံ ပညာဗလဉ္စ ကီဒိသံ, ဗုဒ္ဓဗလံ လောကဟိတဿ ကီဒိသံ.

နတ်နှင့်တကွသော ဤလူတို့သည် ''လူတို့ထက်မြတ်သော ဤမြတ်စွာဘုရားကား အဘယ်သို့သဘောရှိလေသနည်း၊ လူတို့၏ အစီးအပွါးကို ဖြစ်စေတတ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ တန်ခိုးစွမ်းအားသည်လည်းကောင်း၊ အရဟတ္တမဂ်ပညာစွမ်းအားသည်လည်းကောင်း အ ဘယ်သို့သဘောရှိလေသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ (ဒသဗလဉာဏ်တော်) စွမ်းအားသည် အဘယ်သို့သဘောရှိလေသနည်း''ဟု မသိနိုင်ကြကုန်။

၄.

၄။

‘‘န ဟေတေ ဇာနန္တိ သဒေဝမာနုသာ, ဗုဒ္ဓေါ အယံ ဧဒိသကော နရုတ္တမော;

ဣဒ္ဓိဗလံ ပညာဗလဉ္စ ဧဒိသံ, ဗုဒ္ဓဗလံ လောကဟိတဿ ဧဒိသံ.

နတ်နှင့် တကွသော ဤလူတို့သည် ''လူတို့ထက် မြတ်သော ဤမြတ်စွာဘုရားကား ဤသို့သဘောရှိပေ၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ တန်ခိုးစွမ်းအားသည်လည်းကောင်း၊ ပညာစွမ်းအား သည်လည်းကောင်းဤသို့သဘောရှိပေ၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ (ဒသဗလဉာဏ်တော်) စွမ်းအား သည် ဤသို့သဘောရှိပေ၏'ဟုမသိနိုင်ကြကုန်။

၅.

၅။

‘‘ဟန္ဒာဟံ [Pg.300] ဒဿယိဿာမိ, ဗုဒ္ဓဗလမနုတ္တရံ;

စင်္ကမံ မာပယိဿာမိ, နဘေ ရတနမဏ္ဍိတံ’’.

ထို့ကြောင့် ငါ (ဘုရား) သည် ဘုရားရှင်တို့၏ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော စွမ်းအားကို ယခု ပြပေအံ့၊ ကောင်းကင်၌ ရတနာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်းပေအံ့ (ဟု အကြံအစည် ဖြစ်၏)။

၆.

၆။

ဘုမ္မာ မဟာရာဇိကာ တာဝတိံသာ, ယာမာ စ ဒေဝါ တုသိတာ စ နိမ္မိတာ;

ပရနိမ္မိတာ ယေပိ စ ဗြဟ္မကာယိကာ, အာနန္ဒိတာ ဝိပုလမကံသု ဃောသံ.

(မြတ်စွာဘုရား ကြံစည်တော်မူသော အခါ တစ်သောင်းသော စကြဝဠာ၌ နေကြကုန် သော) ဘုမ္မစိုးနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ စတုမဟာရာဇ်နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ တာဝတိံသာနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ယာမာနတ်, တုသိတာနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ နိမ္မာနရတိနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည်လည်းကောင်း အလွန်ဝမ်းမြောက်ကုန်သည်ဖြစ်၍ တစ်ခဲနက် ကြွေးကြော်သံကို ပြုကြလေကုန်၏။

၇.

၇။

ဩဘာသိတာ စ ပထဝီ သဒေဝကာ, ပုထူ စ လောကန္တရိကာ အသံဝုတာ;

တမော စ တိဗ္ဗော ဝိဟတော တဒါ အဟု, ဒိသွာန အစ္ဆေရကံ ပါဋိဟီရံ.

(မြတ်စွာဘုရားသည် ) နတ်ပြည်နှင့် တကွသော မြေပြင် (လူ့ပြည်) ကိုလည်းကောင်း၊ အောက်၌ တည်ရာမရှိသော များစွာသော လောကန္တရိက်ငရဲတို့ကို လည်းကောင်း ထွန်းလင်းစေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ထူထဲသော အမိုက်မှောင်သည်လည်း ကွယ်ပျောက်လေ၏၊ (နတ်နှင့်တကွ သော လူတို့သည်) အံ့ဩဖွယ်တန်ခိုးပြာဋိဟာကို မြင်၍ (အလွန်ဝမ်းမြောက်ကြလေကုန်၏)။

၈.

၈။

သဒေဝဂန္ဓဗ္ဗမနုဿရက္ခသေ, အာဘာ ဥဠာရာ ဝိပုလာ အဇာယထ;

ဣမသ္မိံ လောကေ ပရသ္မိဉ္စောဘယသ္မိံ, အဓော စ ဥဒ္ဓံ တိရိယဉ္စ ဝိတ္ထတံ.

နတ်, ဂန္ဓဗ္ဗ, လူ, ရက္ခိုသ်တို့နှင့်တကွသော ဤလူ့ပြည်၌လည်းကောင်း၊ အခြားနတ် ပြည်, ဗြဟ္မာ့ပြည်၌လည်းကောင်း ဤနှစ်ပါးစုံသော လောက၌ အောက်, အထက်, ဖီလာအားဖြင့် ပျံ့နှံ့လျက်မြင့်မြတ်ပြန့်ပြောသော အလင်းရောင်သည် ဖြစ်ပေါ်လေ၏။

၉.

၉။

သတ္တုတ္တမော အနဓိဝရော ဝိနာယကော, သတ္ထာ အဟူ ဒေဝမနုဿပူဇိတော;

မဟာနုဘာဝေါ သတပုညလက္ခဏော, ဒဿေသိ အစ္ဆေရကံ ပါဋိဟီရံ.

သတ္တဝါအားလုံးတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မိမိထက် လွန်မြတ်သူ ရှိတော်မမူသော သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမတော်မူတတ်သော နတ်လူတို့၏ အပူဇော်ခံဖြစ်တော်မူသော တန်ခိုးအာနုဘော် ကြီးမားတော်မူသော အရာမကသော ဘုန်းကံတို့ကြောင့်ဖြစ်သော လက္ခဏာရှိတော် မူသော အကြင်မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အံ့ဩဖွယ် တန်ခိုး ပြာဋိဟာကို ပြတော်မူ၏။

၁၀.

၁၀။

သော ယာစိတော ဒေဝဝရေန စက္ခုမာ, အတ္ထံ သမေက္ခိတွာ တဒါ နရုတ္တမော;

စင်္ကမံ မာပယိ လောကနာယကော, သုနိဋ္ဌိတံ သဗ္ဗရတနနိမ္မိတံ.

ထိုအခါ စက္ခုငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ထို မြတ်စွာဘုရားသည် သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ နတ်လူတို့၏ အကျိုးစီးပွား ကို ဆင်ခြင်တော်မူပြီးလျှင် အလုံးစုံရတနာတို့ဖြင့် စီမံအပ်သော ကောင်းစွာ ပြီးမြောက်ပြီး ဖြစ်သော စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

၁၁.

၁၁။

ဣဒ္ဓီ စ အာဒေသနာနုသာသနီ, တိပါဋိဟီရေ ဘဂဝါ ဝသီ အဟု;

စင်္ကမံ မာပယိ လောကနာယကော, သုနိဋ္ဌိတံ သဗ္ဗရတနနိမ္မိတံ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ''ဣဒ္ဓိပါဋိဟာရိယ၊ အာဒေသနာပါဋိဟာရိယ၊ အနုသာသနီပါဋိဟာရိယ''၁ဟူသော တန်ခိုးပြာဋိဟာ သုံးမျိုး၌ လေ့လာပြီး ဖြစ်တော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံရတနာတို့ဖြင့် စီမံအပ်သော ကောင်းစွာ ပြီးမြောက်ပြီး ဖြစ်သော စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

၁၂.

၁၂။

ဒသသဟဿီလောကဓာတုယာ, သိနေရုပဗ္ဗတုတ္တမေ;

ထမ္ဘေဝ ဒဿေသိ ပဋိပါဋိယာ, စင်္ကမေ ရတနာမယေ.

လောကဓာတ် တစ်သောင်း၌ မြင်းမိုရ်တောင်မြတ်တို့ကို အစဉ်အတိုင်း တည်ရှိသော တိုင်တို့ကဲ့သို့ပြု၍ ထိုတိုင်တို့၏ အထက်၌ ရတနာတို့ဖြင့် စီမံအပ်သော စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်း၍ ပြတော်မူ၏။

၁၃.

၁၃။

ဒသသဟဿီ အတိက္ကမ္မ, စင်္ကမံ မာပယီ ဇိနော;

သဗ္ဗသောဏ္ဏမယာ ပဿေ, စင်္ကမေ ရတနာမယေ.

မြတ်စွာဘုရားသည် လောကဓာတ် တစ်သောင်းကို လွန်၍ စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်းတော် မူ၏၊ ရတနာဖြင့် စီမံအပ်သော စင်္ကြံ၏ နံပါးနှစ်ဖက်၌ (ပိုင်းခြားအပ်သော မြေအပြင်သည်) အလုံးစုံ ရွှေဖြင့် ပြီး၏။

၁၄.

၁၄။

တုလာသံဃာဋာနုဝဂ္ဂါ[Pg.301], သောဝဏ္ဏဖလကတ္ထတာ;

ဝေဒိကာ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏာ, ဒုဘတော ပဿေသု နိမ္မိတာ.

ရတနာအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် စီမံအပ်သော ထုတ်လျောက်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ထိုထုတ်လျောက်တို့အား လျော်ကုန်သော ရွှေဖြင့် စီမံသော ပျဉ်ချပ်အမိုးတို့ကို လည်းကောင်း၊ စင်္ကြံ၏နံပါးနှစ်ဖက်တို့၌ အလုံးစုံ ရွှေဖြင့်စီမံသော ပွတ်တိုင်တို့ကို လည်းကောင်း ဖန်ဆင်းအပ်ကုန်၏။

၁၅.

၁၅။

မဏိမုတ္တာဝါလုကာကိဏ္ဏာ, နိမ္မိတော ရတနာမယော;

ဩဘာသေတိ ဒိသာ သဗ္ဗာ, သတရံသီဝ ဥဂ္ဂတော.

ပတ္တမြား, ပုလဲ, သဲတို့ဖြင့် ပြွမ်းလျက် ဖန်ဆင်းထားသော ရတနာစင်္ကြံသည် 'တက် သစ်သောနေမင်းကဲ့သို့' အရပ်မျက်နှာအားလုံးတို့ကို ထွန်းလင်းစေ၏။

၁၆.

၁၆။

တသ္မိံ စင်္ကမနေ ဓီရော, ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏော;

ဝိရောစမာနော သမ္ဗုဒ္ဓေါ, စင်္ကမေ စင်္ကမီ ဇိနော.

ထိုစင်္ကြံ၌ ခိုင်ခံ့သော ဝီရိယရှိတော်မူသော သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော လက္ခဏာမြတ် တို့နှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် အထူးတင့်တယ်တော်မူသည်ဖြစ်၍ ရတနာစင်္ကြံ၌ စင်္ကြံကြွတော်မူ၏။

၁၇.

၁၇။

ဒိဗ္ဗံ မန္ဒာရဝံ ပုပ္ဖံ, ပဒုမံ ပါရိဆတ္တကံ;

စင်္ကမနေ ဩကိရန္တိ, သဗ္ဗေ ဒေဝါ သမာဂတာ.

စည်းဝေးရောက်လာကုန်သော နတ်အားလုံးတို့သည် မန္ဒာရဝနတ်ပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ပဒုမ္မာကြာပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ကသစ်ပန်းကိုလည်းကောင်း ရတနာစင်္ကြံ၌ ကြဲဖြန့်ပူဇော်ကုန်၏။

၁၈.

၁၈။

ပဿန္တိ တံ ဒေဝသံဃာ, ဒသသဟဿီ ပမောဒိတာ;

နမဿမာနာ နိပတန္တိ, တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ ပမောဒိတာ.

လောကဓာတ် တစ်သောင်း၌ ရှိသော နတ်အပေါင်းတို့သည် အလွန် ဝမ်းမြောက် ကုန်လျက်ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကုန်၏၊ နှစ်သက်ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ရှိခိုးတုပ်ဝပ်ကြကုန်၏။

၁၉.

၁၉။

တာဝတိံသာ စ ယာမာ စ, တုသိတာ စာပိ ဒေဝတာ;

နိမ္မာနရတိနော ဒေဝါ, ယေ ဒေဝါ ဝသဝတ္တိနော;

တာဝတိံသာနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ယာမာနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ တုသိတာနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ နိမ္မာနရတိနတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တိနတ်တို့သည်လည်းကောင်း

ဥဒဂ္ဂစိတ္တာ သုမနာ, ပဿန္တိ လောကနာယကံ.

တက်ကြွသော ဝမ်းမြောက်သော စိတ်ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ လောက၏ရှေ့သွားဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

သဒေဝဂန္ဓဗ္ဗမနုဿရက္ခသာ, နာဂါ သုပဏ္ဏာ အထ ဝါပိ ကိန္နရာ;

ပဿန္တိ တံ လောကဟိတာနုကမ္ပကံ, နဘေဝ အစ္စုဂ္ဂတစန္ဒမဏ္ဍလံ.

နတ်, ဂန္ဓဗ္ဗ, လူ, ရက္ခိုသ်တို့နှင့် တကွသော နဂါး, ဂဠုန်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ထိုမှ တစ်ပါးကိန္နရာတို့သည်လည်းကောင်း 'ကောင်းကင်၌ တက်သစ်သော လပြည့်ဝန်းကို မင်ကြ ရသကဲ့သို့'့လောက၏ အစီးအပွါးကို အစဉ်စောင့်ရှောက်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြရကုန်၏။

၂၁.

၂၁။

အာဘဿရာ သုဘကိဏှာ, ဝေဟပ္ဖလာ အကနိဋ္ဌာ စ ဒေဝတာ;

သုသုဒ္ဓသုက္ကဝတ္ထဝသနာ, တိဋ္ဌန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ.

အလွန် စင်ကြယ်ဖြူဖွေးသော အဝတ်ကို ဝတ်ကုန်သော အာဘဿရဗြဟ္မာတို့သည် လည်းကောင်း၊ သုဘကိဏှဗြဟ္မာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဝေဟပ္ဖိုလ်ဗြဟ္မာတို့သည်လည်းကောင်း၊ အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာတို့သည်လည်းကောင်း လက်အုပ်ချီကုန်လျက် ရပ်တည်နေကုန်၏။

၂၂.

၂၂။

မုဉ္စန္တိ ပုပ္ဖံ ပန ပဉ္စဝဏ္ဏိကံ, မန္ဒာရဝံ စန္ဒနစုဏ္ဏမိဿိတံ;

ဘမေန္တိ စေလာနိ စ အမ္ဗရေ တဒါ, ‘‘အဟော ဇိနော လောကဟိတာနုကမ္ပကော.

ထိုအခါ အဆင်းငါးမျိုးရှိသော မန္ဒာရဝနတ်ပန်းကို စန္ဒကူးမှုန့်ဖြင့် ရောလျက် ကြဲကုန်ပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ အဝတ်ပုဆိုးတို့ကို လည်း ဝှေ့ရမ်းကြကုန်၍ ''လောက၏ အစီး အပွါးကိုအစဉ်စောင့်ရှောက်တော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဪ အံ့ဩဖွယ်ရှိပါပေစွ''ဟုချီးကျူးကြကုန်၏။

၂၃.

၂၃။

‘‘တုဝံ သတ္ထာ စ ကေတူ စ, ဓဇော ယူပေါ စ ပါဏိနံ;

ပရာယနော ပတိဋ္ဌာ စ, ဒီပေါ စ ဒွိပဒုတ္တမော.

အသျှင်ဘုရားသည် သတ္တဝါတို့၏ ဆရာလည်း ဖြစ်တော်မူပါပေ၏၊ မှန်ကင်းသဖွယ် လည်းဖြစ်တော်မူပါပေ၏၊ တံခွန်သဖွယ်လည်း ဖြစ်တော်မူပါပေ၏၊ ယဇ်တိုင်သဖွယ်လည်း ဖြစ်တော်မူပါပေ၏၊ ကိုးကွယ်ရာလည်း ဖြစ်တော်မူပါပေ၏၊ ထောက်တည်ရာလည်း ဖြစ်တော်မူ ပါပေ၏၊ ဆီမီးတန်ဆောင်သဖွယ်လည်း ဖြစ်တော်မူပါပေ၏၊ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသော သတ္တဝါ တို့တွင်အမြတ်ဆုံးလည်း ဖြစ်တော်မူပါပေ၏။

၂၄.

၂၄။

‘‘ဒသသဟဿီလောကဓာတုယာ, ဒေဝတာယော မဟိဒ္ဓိကာ;

ပရိဝါရေတွာ နမဿန္တိ, တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ ပမောဒိတာ.

လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ တန်ခိုးကြီးသော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ခြံရံကြကုန်လျက်နှစ်သက်ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်ကုန်သည် ဖြစ်၍ ရှိခိုးကြကုန်၏။

၂၅.

၂၅။

‘‘ဒေဝတာ ဒေဝကညာ စ, ပသန္နာ တုဋ္ဌမာနသာ;

ပဉ္စဝဏ္ဏိကပုပ္ဖေဟိ, ပူဇယန္တိ နရာသဘံ.

နတ်သားတို့သည်လည်းကောင်း၊ နတ်သမီးတို့သည်လည်းကောင်း ကြည်ညိုကြကုန် နှစ်သက်သောစိတ်ရှိကြကုန်သည်ဖြစ်၍ အဆင်းငါးမျိုးရှိသော ပန်းတို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ကြကုန်၏။

၂၆.

၂၆။

‘‘ပဿန္တိ [Pg.302] တံ ဒေဝသံဃာ, ပသန္နာ တုဋ္ဌမာနသာ;

ပဉ္စဝဏ္ဏိကပုပ္ဖေဟိ, ပူဇယန္တိ နရာသဘံ.

နတ်အပေါင်းတို့သည် ကြည်ညိုနှစ်သက်သော စိတ်ရှိကြကုန်သည် ဖြစ်၍ ထိုမြတ်စွာ ဘုရားကိုဖူးမြင်ကြရကုန်၏၊ အဆင်းငါးမျိုးရှိသော ပန်းတို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကို ပူဇော်ကြရကုန်၏။

၂၇.

၂၇။

‘‘အဟော အစ္ဆရိယံ လောကေ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ;

န မေဒိသံ ဘူတပုဗ္ဗံ, အစ္ဆေရံ လောမဟံသနံ’’.

လောက၌ မဖြစ်စဖူး ဖြစ်သော ကြက်သီးမွေးညင်း ထခြင်းသည် ဪ အံ့ဩဖွယ် ရှိပါပေစွ၊ ငါသည် ရှေးက မဖြစ်ဖူးသော ဤသို့သဘောရှိသော အံ့ဩဖွယ် ကြက်သီးမွေးညင်း ထခြင်းကို တွေ့မြင်ရပေပြီဟု နတ်တို့ မြွက်ဆိုကုန်၏။

၂၈.

၂၈။

သကသကမှိ ဘဝနေ, နိသီဒိတွာန ဒေဝတာ;

ဟသန္တိ တာ မဟာဟသိတံ, ဒိသွာနစ္ဆေရကံ နဘေ.

ထိုနတ်တို့သည် မိမိ, မိမိတို့ဘုံဗိမာန်၌ နေထိုင်ကုန်လျက်ပင် ကောင်းကင်၌ အံ့ဩဖွယ်တန်ခိုးပြာဋိဟာကို တွေ့မြင်ကြရခြင်းကြောင့် အလွန်အကျူး ရွှင်မြူးခြင်းဖြင့် ရွှင်မြူး ကြကုန်၏။

၂၉.

၂၉။

အာကာသဋ္ဌာ စ ဘူမဋ္ဌာ, တိဏပန္ထနိဝါသိနော;

ကတဉ္ဇလီ နမဿန္တိ, တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ ပမောဒိတာ.

ကောင်းကင်၌ တည်သော နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ မြေ၌ တည်သော နတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျူတော, ဝါးတောနှင့် လမ်းခရီး၌ နေသော နတ်တို့သည်လည်းကောင်းနှစ်သက်ရွှင်လန်း ဝမ်းမြောက်ကြကုန်သည်ဖြစ်၍ လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးကြကုန်၏။

၃၀.

၃၀။

ယေပိ ဒီဃာယုကာ နာဂါ, ပုညဝန္တော မဟိဒ္ဓိကာ;

ပမောဒိတာ နမဿန္တိ, ပူဇယန္တိ နရုတ္တမံ.

အသက်ရှည်ကုန်, ဘုန်းကြီးကုန်, တန်ခိုးကြီးကုန်သော နဂါးတို့သည်လည်း ဝမ်းမြောက်ကုန်သည်ဖြစ်၍ လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပူဇော်ကြကုန်၏။

၃၁.

၃၁။

သင်္ဂီတိယော ပဝတ္တေန္တိ, အမ္ဗရေ အနိလဉ္ဇသေ;

စမ္မနဒ္ဓါနိ ဝါဒေန္တိ, ဒိသွာနစ္ဆေရကံ နဘေ.

(နတ်တို့သည်) ကောင်းကင်၌ အံ့ဩဖွယ်ရာ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို တွေ့မြင်ကြရကုန်၍ လေတို့သွားရာ ကောင်းကင်ပြင်၌ နတ်ကချေသည်အပေါင်းတို့ကို ကကြစေကုန်လျက် နတ် စည်တို့ကို တီးကုန်၏။

၃၂.

၃၂။

သင်္ခါ စ ပဏဝါ စေဝ, အထောပိ ဍိဏ္ဍိမာ ဗဟူ;

အန္တလိက္ခသ္မိံ ဝဇ္ဇန္တိ, ဒိသွာနစ္ဆေရကံ နဘေ.

ကောင်းကင်၌ အံ့ဩဖွယ်ရာ တန်ခိုးပြာဋိဟာကို တွေ့မြင်ကြရကုန်၍ ခရုသင်းတို့ကို လည်းကောင်း၊ ထက်စည်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ပါးလည်း များစွာသော ဗုံမောင်းပတ် သာတို့ကို လည်းကောင်းကောင်းကင်၌ တီးမှုတ်ကြကုန်၏။

၃၃.

၃၃။

အဗ္ဘုတော ဝတ နော အဇ္ဇ, ဥပ္ပဇ္ဇိ လောမဟံသနော;

ဓုဝမတ္ထသိဒ္ဓိံ လဘာမ, ခဏော နော ပဋိပါဒိတော.

ယနေ့ ငါတို့အား စင်စစ် မဖြစ်စဖူး ဖြစ်သော ကြက်သီးမွေးညင်း ထခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့၏၊ အကျိုးပြီးစီးခြင်းကို မချွတ်ရကုန်လတ္တံ့၊ ငါတို့အား အခါကောင်း (ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒခဏ) ကို ရခဲ့လေပြီ (ဟုကြွေးကြော်ကြကုန်၏)။

၃၄.

၃၄။

ဗုဒ္ဓေါတိ တေသံ သုတွာန, ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ တာဝဒေ;

ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါတိ ကထယန္တာ, တိဋ္ဌန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ.

ထိုအခါ ထိုနတ်တို့အား မြတ်စွာဘုရားဟူသော စကားသံကို ကြားနာရ၍ နှစ်သက် ခြင်း 'ပီတိ' သည် ဖြစ်ပေါ်လေ၏၊ 'မြတ်စွာဘုရား မြတ်စွာဘုရား'ဟု ပြောဆိုမြွက်ကြားကြ ကုန်လျက်လက်အုပ်ချီ၍ ရပ်တည်နေကုန်၏။

၃၅.

၃၅။

ဟိင်္ကာရာ သာဓုကာရာ စ, ဥက္ကုဋ္ဌိ သမ္ပဟံသနံ ;

ပဇာ စ ဝိဝိဓာ ဂဂနေ, ဝတ္တေန္တိ ပဉ္ဇလီကတာ.

ကောင်းကင်၌ အမျိုးမျိုးသော နတ်နှင့်ဘီလူးတို့သည် လက်အုပ်ချီကုန်လျက်ဟိန်းသံတို့ကို လည်းကောင်း၊ ကောင်းချီးပေးသံတို့ကို လည်းကောင်း၊ ကြွေးကြော်သံကိုလည်းကောင်း၊ နှစ်သက်ရွှင်လန်းခြင်းကို လည်းကောင်း ဖြစ်စေကုန်၏။

၃၆.

၃၆။

ဂါယန္တိ သေဠေန္တိ စ ဝါဒယန္တိ စ, ဘုဇာနိ ပေါထေန္တိ စ နစ္စယန္တိ စ;

မုဉ္စန္တိ ပုပ္ဖံ ပန ပဉ္စဝဏ္ဏိကံ, မန္ဒာရဝံ စန္ဒနစုဏ္ဏမိဿိတံ.

သီဆိုလည်း သီဆိုကုန်၏၊ လေလည်း ချွန်ကုန်၏၊ တီးမှုတ်လည်းတီးမှုတ်ကုန်၏၊ လက်ပန်းပေါက်တို့ကို လည်း ခတ်ကုန်၏၊ ကလည်း ကကုန်၏။ အဆင်းငါးပါးရှိသောမန္ဒာရဝပန်းကို စန္ဒကူးမှုန့်ဖြင့် ရောလျက် ကြဲလည်း ကြဲကုန်၏။

၃၇.

၃၇။

‘‘ယထာ တုယှံ မဟာဝီရ, ပါဒေသု စက္ကလက္ခဏံ;

ဓဇဝဇိရပဋာကာ, ဝဍ္ဎမာနင်္ကုသာစိတံ.

၃၆-၃၇။ ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အသျှင်ဘုရား၏ ခြေတော်တို့၌ တံခွန်လုံး, ဝဇီရစိန်, တံခွန်ပြား, နားသွယ်ပန်း, ချွန်းတောင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စက်လက္ခဏာသည်အလွန်တင့်တယ်တော်မူပါပေ၏ဟု

၃၈.

၃၈။

‘‘ရူပေ [Pg.303] သီလေ သမာဓိမှိ, ပညာယ စ အသာဒိသော;

ဝိမုတ္တိယာ အသမသမော, ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ.

အဆင်းတော်၌လည်းကောင်း၊ သီလတော်၌လည်းကောင်း၊ သမာဓိတော်၌လည်းကောင်း၊ ပညာတော်၌လည်းကောင်း တူသောပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူပါ။ အရဟတ္တဖိုလ်၌လည်းကောင်း၊ ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူခြင်း၌လည်းကောင်း အတုမရှိသော မြတ်စွာဘုရားတို့နှင့် သာ တူတော်မူပါပေ၏။

၃၉.

၃၉။

‘‘ဒသနာဂဗလံ ကာယေ, တုယှံ ပါကတိကံ ဗလံ;

ဣဒ္ဓိဗလေန အသမော, ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ.

အသျှင်ဘုရား၏ ကိုယ်တော်၌ ပြကတေ့သော အားတော်သည် (ဆဒ္ဒန်) ဆင်ပြောင် ဆယ်စီးအားရှိတော်မူပါပေ၏။ တန်ခိုးအစွမ်း၌လည်းကောင်း၊ ဓမ္မစကြာကို ဟောခြင်း၌လည်းကောင်း တူသောပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူ။

၄၀.

၄၀။

‘‘ဧဝံ သဗ္ဗဂုဏူပေတံ, သဗ္ဗင်္ဂသမုပါဂတံ;

မဟာမုနိံ ကာရုဏိကံ, လောကနာထံ နမဿထ.

ဤသို့ အလုံးစုံသော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အလုံးစုံသော အင်္ဂါနှင့် ပြည့်စုံ တော်မူသော သနားခြင်း 'ကရုဏာ'ရှိတော်မူသော လောက၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကိုရှိခိုးကြကုန်လော့။

၄၁.

၄၁။

‘‘အဘိဝါဒနံ ထောမနဉ္စ, ဝန္ဒနဉ္စ ပသံသနံ;

နမဿနဉ္စ ပူဇဉ္စ, သဗ္ဗံ အရဟသီ တုဝံ.

အသျှင်ဘုရားသည် ရိုသေစွာ ရှိခိုးခြင်းကို လည်းကောင်း၊ (မျက်ကွယ်) ချီးမွမ်းခြင်း ကိုလည်းကောင်း၊ ဦးညွတ်ခြင်းကို လည်းကောင်း၊ (မျက်မှောက်) ချီးမွမ်းခြင်းကို လည်းကောင်း၊ လက်အုပ်ချီခြင်းကို လည်းကောင်း၊ ပူဇော်ခြင်းကို လည်းကောင်း အလုံးစုံကိုပင် ခံတော်မူထိုက်ပါ ပေ၏။

၄၂.

၄၂။

‘‘ယေ ကေစိ လောကေ ဝန္ဒနေယျာ, ဝန္ဒနံ အရဟန္တိ ယေ;

သဗ္ဗသေဋ္ဌော မဟာဝီရ, သဒိသော တေ န ဝိဇ္ဇတိ.

အလုံးစုံသော လောက၌ ရှိခိုးထိုက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးတို့သည် ရှိခိုးခြင်းကို ခံထိုက်ကုန်၏၊ ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အသျှင်ဘုရားသည် ထိုရှိခိုး ထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်အားလုံးတို့ထက် မြတ်တော်မူပါပေ၏၊ အသျှင်ဘုရားနှင့် တူသော ပုဂ္ဂိုလ် သည် မရှိတော့ပါ။

၄၃.

၄၃။

‘‘သာရိပုတ္တော မဟာပညော, သမာဓိဇ္ဈာနကောဝိဒေါ;

ဂိဇ္ဈကူဋေ ဌိတောယေဝ, ပဿတိ လောကနာယကံ.

ကြီးမြတ်သော ပညာရှိတော်မူသော သမာဓိဈာန်တို့၌ လိမ္မာတော်မူသော အသျှင် သာရိပုတ္တရာသည်ဂိဇ္ဈ ကုဋ်တောင်၌ ရပ်လျက်သာလျှင် လောက၏ ရှေ့သွား ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်၏။

၄၄.

၄၄။

‘‘သုဖုလ္လံ သာလရာဇံဝ, စန္ဒံဝ ဂဂနေ ယထာ;

မဇ္ဈနှိကေဝ သူရိယံ, ဩလောကေသိ နရာသဘံ.

ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သော အင်ကြင်းပင်မင်းကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်း ကင်၌ လကိုရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မွန်းတည့်ချိန်၌ နေကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရားကိုမော်၍ ဖူးမြော်လေ၏။

၄၅.

၄၅။

‘‘ဇလန္တံ ဒီပရုက္ခံဝ, တရုဏသူရိယံဝ ဥဂ္ဂတံ;

ဗျာမပ္ပဘာနုရဉ္ဇိတံ, ဓီရံ ပဿတိ လောကနာယကံ.

၄၅။ ထွန်းလင်းသော ဆီမီး (တန်ဆောင်) တိုင်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ တက် သစ်စနေလုလင်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဗျာမပ္ပဘာရောင်ခြည်တော်ဖြင့် ခြယ်လှယ် ထားအပ်သောတည်ကြည်သော သမာဓိရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရ၏။

၄၆.

၄၆။

‘‘ပဉ္စန္နံ ဘိက္ခုသတာနံ, ကတကိစ္စာန တာဒိနံ;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, ခဏေန သန္နိပါတယိ.

မဂ်ကိစ္စကို ပြုပြီးကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော အညစ်အကြေး ကင်း ကုန်သောရဟန္တာရဟန်းငါးရာတို့ကို တစ်ခဏချင်းဖြင့် စည်းဝေးစေတော်မူလေ၏။

၄၇.

၄၇။

‘‘လောကပ္ပသာဒနံ နာမ, ပါဋိဟီရံ နိဒဿယိ;

အမှေပိ တတ္ထ ဂန္တွာန, ဝန္ဒိဿာမ မယံ ဇိနံ.

လောကကို ကြည်ညိုစေတတ်သော 'လောကပ္ပသာဒန'မည်သော တန်ခိုးပြာဋိဟာကိုမြတ်စွာဘုရားသည် ပြတော်မူလေ၏၊ ငါတို့သည်လည်း ထိုအရပ်သို့ သွား၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးကုန်အံ့-

၄၈.

၄၈။

‘‘ဧထ သဗ္ဗေ ဂမိဿာမ, ပုစ္ဆိဿာမ မယံ ဇိနံ;

ကင်္ခံ ဝိနောဒယိဿာမ, ပဿိတွာ လောကနာယကံ’’.

လာကြကုန်၊ ငါတို့အားလုံး သွားကုန်အံ့။ ငါတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို မေး လျှောက်ကုန်အံ့။ လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်၍ ယုံမှားခြင်း ကို ပယ်ဖျောက်ကုန်အံ့ (ဟုမိန့်တော်မူ၏)။

၄၉.

၄၉။

သာဓူတိ တေ ပဋိဿုတွာ, နိပကာ သံဝုတိန္ဒြိယာ;

ပတ္တစီဝရမာဒါယ, တရမာနာ ဥပါဂမုံ.

ရင့်ကျက်သော ပညာရှိကုန်သော ဣန္ဒြေကို စောင့်စည်းကုန်သော ထိုရဟန္တာ ရဟန်း ငါးရာတို့သည်''ကောင်းပါပြီ''ဟု ဝန်ခံ၍ သပိတ်သင်္ကန်းကို ယူပြီးလျှင် (အသျှင်သာရိပုတ္တရာ ထံသို့ ) အဆောတလျင်ချဉ်းကပ်ကြလေကုန်၏။

၅၀.

၅၀။

ခီဏာသဝေဟိ ဝိမလေဟိ, ဒန္တေဟိ ဥတ္တမေ ဒမေ;

သာရိပုတ္တော မဟာပညော, ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိ.

ကြီးမြတ်သော ပညာရှိသော အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် မွန်မြတ်သော အဆုံးအမ တော် (အရဟတ္တဖိုလ်) ကြောင့် အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ယဉ်ကျေးပြီးကုန်သော ရဟန္တာတို့နှင့်အတူတန်ခိုးဖြင့် (မြတ်စွာဘုရားထံ) ချဉ်းကပ်တော်မူ၏။

၅၁.

၅၁။

တေဟိ [Pg.304] ဘိက္ခူဟိ ပရိဝုတော, သာရိပုတ္တော မဟာဂဏီ;

လဠန္တော ဒေဝေါဝ ဂဂနေ, ဣဒ္ဓိယာ ဥပသင်္ကမိ.

ထိုရဟန်းတို့ဖြင့် ခြံရံအပ်သည် ဖြစ်၍ များမြတ်သော ဂိုဏ်းသံဃာရှိသော အသျှင် သာရိပုတ္တရာသည်'ကောင်းကင်၌ နတ်ကဲ့သို့' တင့်တယ်လျက် တန်ခိုးဖြင့် ချဉ်းကပ်တော် မူ၏။

၅၂.

၅၂။

ဥက္ကာသိတဉ္စ ခိပိတံ, အဇ္ဈုပေက္ခိယ သုဗ္ဗတာ;

သဂါရဝါ သပ္ပတိဿာ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမုံ.

ကောင်းသော အကျင့် ဓူတင်ရှိကုန်သော ရဟန်းတို့သည် ချောင်းဟန့်သံကိုလည်းကောင်း၊ ချေဆတ်သံကိုလည်းကောင်း လျစ်လျူရှုကြ၍ ရိုသေခြင်း, ကျိုးနွံခြင်း ရှိကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ကြလေကုန်၏။

၅၃.

၅၃။

ဥပသင်္ကမိတွာ ပဿန္တိ, သယမ္ဘုံ လောကနာယကံ;

နဘေ အစ္စုဂ္ဂတံ ဓီရံ, စန္ဒံဝ ဂဂနေ ယထာ.

ချဉ်းကပ်ကြပြီးလျှင် 'ကောင်းကင်၌ တက်ထွန်းသော လဝန်းကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့' ကောင်းကင်၌ကြွတော်မူသော လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော သယမ္ဘူမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြကုန်၏။

၅၄.

၅၄။

ဇလန္တံ ဒီပရုက္ခံဝ, ဝိဇ္ဇုံဝ ဂဂနေ ယထာ;

မဇ္ဈနှိကေဝ သူရိယံ, ပဿန္တိ လောကနာယကံ.

'ထွန်းလင်းသော ဆီမီး (တန်ဆောင်) တိုင်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်၌ လျှပ်စစ်နွယ်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မွန်းတည့်အချိန်၌ နေမင်းကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း' (တင့်တယ်သော) မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြကုန်၏။

၅၅.

၅၅။

ပဉ္စဘိက္ခုသတာ သဗ္ဗေ, ပဿန္တိ လောကနာယကံ;

ရဟဒမိဝ ဝိပ္ပသန္နံ, သုဖုလ္လံ ပဒုမံ ယထာ.

အလုံးစုံသော ရဟန်းငါးရာတို့သည် အထူးကြည်လင်သော ရေအိုင်ကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်းစွာ ပွင့်သော ပဒုမ္မာကြာပန်းကို ရှုမြင်ရသကဲ့သို့လည်းကောင်း (တင့်တယ်သော) မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြကုန်၏။

၅၆.

၅၆။

အဉ္ဇလိံ ပဂ္ဂဟေတွာန, တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ ပမောဒိတာ;

နမဿမာနာ နိပတန္တိ, သတ္ထုနော စက္ကလက္ခဏေ.

ရဟန်းငါးရာတို့သည် နှစ်သက်ရွှင်လန်း ဝမ်းမြောက်ကုန်သည်ဖြစ်၍ လက်အုပ် ချီကုန်လျက်မြတ်စွာဘုရား၏ စက်လက္ခဏာရှိသော ခြေတော်တို့၌ ရှိခိုးဝပ်ချကုန်၏။

၅၇.

၅၇။

သာရိပုတ္တော မဟာပညော, ကောရဏ္ဍသမသာဒိသော;

သမာဓိဇ္ဈာနကုသလော, ဝန္ဒတေ လောကနာယကံ.

ကြီးမားသော ပညာရှိတော်မူသော လိပ်ဆူးရွှေပန်းအဆင်းနှင့် တူတော်မူသော သမာဓိဈာန်၌လိမ္မာတော်မူသော အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၏။

၅၈.

၅၈။

ဂဇ္ဇိတာ ကာလမေဃောဝ, နီလုပ္ပလသမသာဒိသော;

ဣဒ္ဓိဗလေန အသမော, မောဂ္ဂလ္လာနော မဟိဒ္ဓိကော.

'စိမ်းညိုသော ရေအလျဉ်ကို ဆောင်သော မိုးကြီးသည် ထစ်ကြိုးသကဲ့သို့' တန်ခိုး အစွမ်းအားဖြင့် တူသောပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူသော ကြာညိုအဆင်းနှင့် တူမျှသော အဆင်းရှိတော် မူသော တန်ခိုးကြီးမားသော အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်သည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၏။

၅၉.

၅၉။

မဟာကဿပေါပိ စ ထေရော, ဥတ္တတ္တကနကသန္နိဘော;

ဓုတဂုဏေ အဂ္ဂနိက္ခိတ္တော, ထောမိတော သတ္ထုဝဏ္ဏိတော.

လှော်ပြီး, ဦးပြီးသော ရွှေအဆင်းနှင့် တူတော်မူသော ဓူတင်ဂုဏ်၌ အမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဟုဧတဒဂ်ထားတော်မူအပ်သော နတ်လူတို့ ထောမနာအပ်သော ဘုရားရှင်သည် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်သောအသျှင်မဟာကဿပမထေရ်သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၏။

၆၀.

၆၀။

ဒိဗ္ဗစက္ခူနံ ယော အဂ္ဂေါ, အနုရုဒ္ဓေါ မဟာဂဏီ;

ဉာတိသေဋ္ဌော ဘဂဝတော, အဝိဒူရေဝ တိဋ္ဌတိ.

ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့ထက် မြတ်တော်မူသော များမြတ်သော ဂိုဏ်းသံဃာရှိတော်မူသော မြတ်သော ဆွေမျိုးဖြစ်သော အသျှင်အနုရုဒ္ဓါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ အနီး၌ပင်တည်၏။

၆၁.

၆၁။

အာပတ္တိအနာပတ္တိယာ, သတေကိစ္ဆာယ ကောဝိဒေါ;

ဝိနယေ အဂ္ဂနိက္ခိတ္တော, ဥပါလိ သတ္ထုဝဏ္ဏိတော.

အာပတ်သင့်ခြင်း, အာပတ်မသင့်ခြင်း၌လည်းကောင်း၊ ကုစားသင့်သော အာပတ်, မကုစားသင့်သော အာပတ်၌လည်းကောင်း လိမ္မာတော်မူသော ဝိနည်းအရာ၌ အမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ဧတဒဂ်ထားတော်မူအပ်သော ဘုရားရှင်သည် ချီးမွမ်းတော်မူအပ်သော အသျှင်ဥပါလိ သည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၏။

၆၂.

၆၂။

သုခုမနိပုဏတ္ထပဋိဝိဒ္ဓေါ, ကထိကာနံ ပဝရော ဂဏီ;

ဣသိ မန္တာနိယာ ပုတ္တော, ပုဏ္ဏော နာမာတိ ဝိဿုတော.

နူးညံ့သိမ်မွေ့သော အနက်ကို ထိုးထွင်းသိတော်မူသော တရားဟောပုဂ္ဂိုလ်တို့ထက် မြတ်တော်မူ၍ဂိုဏ်းသံဃာရှိတော်မူသော မန္တာဏိပုဏ္ဏေးမ၏ သားဖြစ်၍ ပုဏ္ဏအမည်အား ဖြင့် ကျော်စောသောရဟန္တာရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၏။

၆၃.

၆၃။

ဧတေသံ စိတ္တမညာယ, ဩပမ္မကုသလော မုနိ;

ကင်္ခစ္ဆေဒေါ မဟာဝီရော, ကထေသိ အတ္တနော ဂုဏံ.

ဥပမာ၌ လိမ္မာတော်မူသော ယုံမှားခြင်းကို ဖြတ်တောက်တော်မူသော ကြီးမြတ်သောလုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းတို့၏ စိတ်ကို သိ၍ မိမိ၏ ဂုဏ်ကို မိန့် ဆိုတော်မူ၏-

၆၄.

၆၄။

‘‘စတ္တာရော [Pg.305] တေ အသင်္ခေယျာ, ကောဋိ ယေသံ န နာယတိ;

သတ္တကာယော စ အာကာသော, စက္ကဝါဠာ စနန္တကာ;

ဗုဒ္ဓဉာဏံ အပ္ပမေယျံ, န သက္ကာ ဧတေ ဝိဇာနိတုံ.

ရေတွက်ပိုင်းခြားခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကုန်သော အကြင်အသင်္ချေယျတို့၏ ရှေ့စွန်း, နောက်စွန်း (အပိုင်းအခြားကို) မသိနိုင်ချေ။ ထိုအသင်္ချေယျတို့သည် သတ္တဝါအပေါင်းလည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်လည်းကောင်း၊ အဆုံးမရှိသော စကြဝဠာလည်းကောင်း၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင် သောမြတ်စွာဘုရားဉာဏ်တော်လည်းကောင်း (ဤသို့) လေးမျိုးတို့တည်း။ ထိုလေးမျိုးသော အသင်္ချေယျတို့ကို သိရန် မစွမ်းနိုင်ကုန်။

၆၅.

၆၅။

‘‘ကိမေတံ အစ္ဆရိယံ လောကေ, ယံ မေ ဣဒ္ဓိဝိကုဗ္ဗနံ;

အညေ ဗဟူ အစ္ဆရိယာ, အဗ္ဘုတာ လောမဟံသနာ.

လောက၌ ငါ၏ အကြင်တန်ခိုးဖန်ဆင်းခြင်းသည် ရှိ၏၊ ဤတန်ခိုးဖန်ဆင်းခြင်းသည် အဘယ်မှာအံ့ဩဖွယ်ရှိအံ့နည်း၊ မဖြစ်စဖူးဖြစ်ကုန်သော ကြက်သီးမွေးညင်းထစေတတ်ကုန် သော (တန်ခိုးဖန်ဆင်းခြင်းမှ) အခြားတစ်ပါးသော အံ့ဩဖွယ်တို့သည် များစွာ ရှိကုန်သေး၏။

၆၆.

၆၆။

‘‘ယဒါဟံ တုသိတေ ကာယေ, သန္တုသိတော နာမဟံ တဒါ;

ဒသသဟဿီ သမာဂမ္မ, ယာစန္တိ ပဉ္ဇလီ မမံ.

အကြင်အခါ ငါသည် တုသိတာနတ်ပြည်၌ သန္တုသိတမည်သော နတ်သား၂ ဖြစ်၏၊ ထိုအခါ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ နေသော နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် အညီအညွတ်လာ၍ ငါ့ကို လက်အုပ်ချီလျက် တောင်းပန်ကြကုန်၏။

၆၇.

၆၇။

‘‘‘ကာလော ခေါ တေ မဟာဝီရ, ဥပ္ပဇ္ဇ မာတုကုစ္ဆိယံ;

သဒေဝကံ တာရယန္တော, ဗုဇ္ဈဿု အမတံ ပဒံ’.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော အလောင်းတော်နတ်သား အရှင့်အား ဘုရားဖြစ်ရန် အချိန်တန်ပါပြီ၊ မယ်တော်ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေယူတော်မူပါ၊ နတ်နှင့်တကွသော လောကကို ကယ်တင်လျက် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကိုသိစေတော်မူပါဟု (တောင်းပန်ကုန်၏)။

၆၈.

၆၈။

‘‘တုသိတာ ကာယာ စဝိတွာန, ယဒါ ဩက္ကမိ ကုစ္ဆိယံ;

ဒသသဟဿီလောကဓာတု, ကမ္ပိတ္ထ ဓရဏီ တဒါ.

အကြင်အခါ ငါသည် တုသိတာနတ်ပြည်မှ စုတေ၍ မယ်တော်ဝမ်း၌ သက်ရောက် ခဲ့၏၊ ထိုအခါ တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်မြေပြင်သည် တုန်လှုပ်လေ၏။

၆၉.

၆၉။

‘‘ယဒါဟံ မာတုကုစ္ဆိတော, သမ္ပဇာနောဝ နိက္ခမိံ;

သာဓုကာရံ ပဝတ္တေန္တိ, ဒသသဟဿီ ပကမ္ပထ.

အကြင်အခါ ငါသည် မယ်တော်ဝမ်းမှ ကောင်းစွာ သိသည်ဖြစ်၍သာလျှင် မွေးဖွား၏၊ ထိုအခါ တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်သည် ကောင်းချီးသံကို ဖြစ်စေလျက် တုန်လှုပ် လေ၏။

၇၀.

၇၀။

‘‘ဩက္ကန္တိံ မေ သမော နတ္ထိ, ဇာတိတော အဘိနိက္ခမေ;

သမ္ဗောဓိယံ အဟံ သေဋ္ဌော, ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ.

မယ်တော်ဝမ်းသို့ ပဋိသန္ဓေနေရာ၌လည်းကောင်း၊ မယ်တော်ဝမ်းမှ မွေးဖွားရာ၌ လည်းကောင်းငါနှင့်တူသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် မရှိ။ ငါသည် အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်, သမ္ဗောဓိဉာဏ် ၌လည်းကောင်း၊ ဓမ္မစကြာကို ဟောရာဒေသနာဉာဏ်၌လည်းကောင်း အမြတ်ဆုံး ဖြစ်ပေ၏။

၇၁.

၇၁။

‘‘အဟော အစ္ဆရိယံ လောကေ, ဗုဒ္ဓါနံ ဂုဏမဟန္တတာ;

ဒသသဟဿီလောကဓာတု, ဆပ္ပကာရံ ပကမ္ပထ;

ဩဘာသော စ မဟာ အာသိ, အစ္ဆေရံ လောမဟံသနံ’’.

လောက၌ မြတ်စွာဘုရားတို့၏ ဂုဏ်တော် ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်သည်၏ အဖြစ်သည် ဪအံ့ဖွယ်ရှိပါပေစွဟု တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်သည် ခြောက်ပါးအပြားအားဖြင့် တုန်လှုပ်လေ၏၊ ကြက်သီးမွေးညင်းထစေနိုင်သော အံ့ဩဖွယ် ကြီးကျယ်သော အလင်းရောင် သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။

၇၂.

၇၂။

ဘဂဝါ တမှိ သမယေ, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော;

သဒေဝကံ ဒဿယန္တော, ဣဒ္ဓိယာ စင်္ကမီ ဇိနော.

ထိုအခါ လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မာရ်ငါးပါးကိုအောင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်နှင့်တကွသော လောကကို တန်ခိုး ပြာဋိဟာပြတော်မူလိုသည်ဖြစ်၍ တန်ခိုးဖြင့် စင်္ကြံကြွတော်မူ၏။

၇၃.

၇၃။

စင်္ကမေ စင်္ကမန္တောဝ, ကထေသိ လောကနာယကော;

အန္တရာ န နိဝတ္တေတိ, စတုဟတ္ထေ စင်္ကမေ ယထာ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ရတနာစကြံ၌ စင်္ကြံကြွတော်မူလျက်သာလျှင် တရားဟောတော် မူ၏၊ 'လေးတောင်မျှရှိသော စင်္ကြံငယ်၌ စင်္ကြံလျှောက်သကဲ့သို့' (ရတနာစင်္ကြံကြီး၏ အဆုံး သို့ မရောက်မီ) အကြား၌ ပြန်လှည့်တော်မမူ။

၇၄.

၇၄။

သာရိပုတ္တော မဟာပညော, သမာဓိဇ္ဈာနကောဝိဒေါ;

ပညာယ ပါရမိပ္ပတ္တော, ပုစ္ဆတိ လောကနာယကံ.

ကြီးမားသော ပညာရှိတော်မူသော သမာဓိဈာန်၌ လိမ္မာတော်မူသော ပညာဉာဏ် အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်တော်မူသော အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ် တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကိုမေးလျှောက်လေ၏-

၇၅.

၇၅။

‘‘ကီဒိသော တေ မဟာဝီရ, အဘိနီဟာရော နရုတ္တမ;

ကမှိ ကာလေ တယာ ဓီရ, ပတ္ထိတာ ဗောဓိမုတ္တမာ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အသျှင်ဘုရား၏ ဆုပန်ခြင်းသည် အဘယ်သို့သဘောရှိပါသနည်း၊ မြတ်စွာဘုရား အသျှင်ဘုရားသည် အဘယ်အခါ၌ သမ္မာ သမ္ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ်ကိုတောင့်တခဲ့ပါသနည်း။

၇၆.

၇၆။

‘‘ဒါနံ [Pg.306] သီလဉ္စ နေက္ခမ္မံ, ပညာဝီရိယဉ္စ ကီဒိသံ;

ခန္တိသစ္စမဓိဋ္ဌာနံ, မေတ္တုပေက္ခာ စ ကီဒိသာ.

ဒါနပါရမီသည်လည်းကောင်း၊ သီလပါရမီသည်လည်းကောင်း၊ နေက္ခမ္မပါရမီသည် လည်းကောင်း၊ ပညာပါရမီသည်လည်းကောင်း၊ ဝီရိယပါရမီသည်လည်းကောင်း အဘယ်သို့ သဘောရှိပါသနည်း။ ခနီ ္တပါရမီသည်လည်းကောင်း၊ သစ္စာပါရမီသည်လည်းကောင်း၊ အဓိဋ္ဌာန် ပါရမီသည်လည်းကောင်း၊ မေတ္တာပါရမီ၊ ဥပေက္ခာပါရမီတို့သည်လည်းကောင်း အဘယ်သို့ သဘောရှိပါကုန်သနည်း။

၇၇.

၇၇။

‘‘ဒသ ပါရမီ တယာ ဓီရ, ကီဒိသီ လောကနာယက;

ကထံ ဥပပါရမီ ပုဏ္ဏာ, ပရမတ္ထပါရမီ ကထံ’’.

လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အသျှင်ဘုရားသည် ပါရမီ ဆယ်ပါးတို့ကို အဘယ်သို့ ဖြည့်ကျင့်ပါကုန်သနည်း၊ ဥပပါရမီတို့ကို အဘယ်သို့ ဖြည့်ကျင့်ပါ ကုန်သနည်း၊ ပရမတ္ထပါရမီတို့ကို အဘယ်သို့ ဖြည့်ကျင့်ပါကုန်သနည်း (ဟု မေးလျှောက်၏)။

၇၈.

၇၈။

တဿ ပုဋ္ဌော ဝိယာကာသိ, ကရဝီကမဓုရဂိရော;

နိဗ္ဗာပယန္တော ဟဒယံ, ဟာသယန္တော သဒေဝကံ.

'ကရဝိက်ငှက်မင်းကဲ့သို့' ချိုသာသော အသံရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုအသျှင်သာရိပုတ္တရာ မေးတော်မူအပ်သည်ဖြစ်၍ နှလုံးကို အေးမြစေလျက် နတ်နှင့်တကွသော လောကကိုရွှင်လန်းစေပြီးလျှင် ထိုအသျှင်သာရိပုတ္တရာအား ဖြေကြားတော်မူ၏။

၇၉.

၇၉။

အတီတဗုဒ္ဓါနံ ဇိနာနံ ဒေသိတံ, နိကီလိတံ ဗုဒ္ဓပရမ္ပရာဂတံ;

ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဂတာယ ဗုဒ္ဓိယာ, ပကာသယီ လောကဟိတံ သဒေဝကေ.

နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူသော လွန်လေပြီး သောမြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဟောတော်မူအပ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရားအဆက်ဆက်မှလာသော လောက၏ အကျိုးစီးပွားဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဝင်ကိုလည်းကောင်း ရှေးဘဝ၌နေဖူးသော ခန္ဓာကို အစဉ်လျှောက်သော 'ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ'ဉာဏ်တော် ဖြင့် ပြတော်မူ၏။

၈၀.

၈၀။

‘‘ပီတိပါမောဇ္ဇဇနနံ, သောကသလ္လဝိနောဒနံ;

သဗ္ဗသမ္ပတ္တိပဋိလာဘံ, စိတ္တီကတွာ သုဏာထ မေ.

နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော စိုးရိမ်ခြင်းငြောင့်ကို နုတ်ပယ်နိုင်သော အလုံးစုံသောစည်းစိမ်ကို ရကြောင်းဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဝင်ကို ငါ၏ (အထံမှ) အရိုအသေပြု၍ နာယူ ကြကုန်လော့-

၈၁.

၈၁။

‘‘မဒနိမ္မဒနံ သောကနုဒံ, သံသာရပရိမောစနံ;

သဗ္ဗဒုက္ခက္ခယံ မဂ္ဂံ, သက္ကစ္စံ ပဋိပဇ္ဇထာ’’တိ.

ဇာတ်ကို စွဲ၍ ဖြစ်သော မာန်ရစ်ခြင်းစသည် ကင်းသော စိုးရိမ်ခြင်း'သောက'ကို နုတ်ပယ်နိုင်သောသံသရာမှ လွတ်မြောက်စေနိုင်သော အလုံးစုံသော ဆင်းရဲကို ကုန်စေနိုင် သော နိဗ္ဗာန်လမ်းစဉ် ဗုဒ္ဓဝင်ကိုရိုသေစွာ ကျင့်သုံးကြကုန်လော့။ ။

ရတနစင်္ကမနကဏ္ဍော နိဋ္ဌိတော.

ရတနစင်္ကမနကဏ္ဍ ပြီး၏။ ၁။ ၁။ တစ်ယောက်တည်းဖြစ်လျက်လည်း အများဖြစ်နိုင်၏ စသောအားဖြင့် တန်ခိုးပြခြင်း။ ၂။ သူတစ်ပါး၏ စိတ်အကြံကို သိ၍ တရား ဟောတော်မူခြင်း။ ၃။ ထိုထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အလိုအားလျော်စွာ ဆုံးမနိုင်ခြင်း။ ၂။ ဘုရားလောင်းနတ်သား၏ အမည်မှာ သေတကေတု ဖြစ်၏၊ သို့သော် တုသိတာဘုံ၌ ဖြစ်သော နတ်မင်းတိုင်းကို သန္တုဿိတဟု ခေါ်နိုင်သဖြင့် ဤ၌ သန္တုဿိတနတ်သားဟု ဆို၏၊ ယာမာဘုံ၌ ဖြစ်သော နတ်မင်းကို သုယာမဟု ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့တည်း။

၂. သုမေဓပတ္ထနာကထာ

၂-သုမေဓပတ္ထနာကထာ

၁.

၁။

ကပ္ပေ စ သတသဟဿေ, စတုရော စ အသင်္ခိယေ;

အမရံ နာမ နဂရံ, ဒဿနေယျံ မနောရမံ.

(ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ) လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ရှုချင်ဖွယ်ရှိ၍ ပျော်မွေ့ဖွယ် ကောင်းသော အမရဝတီမည်သော မြို့သည် ရှိ၏။

၂.

၂။

ဒသဟိ သဒ္ဒေဟိ အဝိဝိတ္တံ, အန္နပါနသမာယုတံ;

ဟတ္ထိသဒ္ဒံ အဿသဒ္ဒံ, ဘေရိသင်္ခရထာနိ စ;

ခါဒထ ပိဝထ စေဝ, အန္နပါနေန ဃောသိတံ.

(ထိုမြို့သည်) စားသောက်ဖွယ် ထမင်း, အဖျော်နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ဆင်သံ, မြင်းသံ, စည်ကြီးသံ, ခရုသင်းသံ, ရထားသံ, ''စားကြကုန် သောက်ကြကုန်''ဟူ၍ ထမင်း, အဖျော်နှင့် စပ်သော ကြွေးကြော်သံဟူသော အသံဆယ်ပါးတို့ဖြင့် တိတ်ဆိတ်ခြင်း မရှိချေ။

၃.

၃။

နဂရံ သဗ္ဗင်္ဂသမ္ပန္နံ, သဗ္ဗကမ္မမုပါဂတံ;

သတ္တရတနသမ္ပန္နံ, နာနာဇနသမာကုလံ;

သမိဒ္ဓံ ဒေဝနဂရံဝ, အာဝါသံ ပုညကမ္မိနံ.

ထိုမြို့သည် အလုံးစုံသော မြို့အင်္ဂါတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ အလုံးစုံသော အလုပ်အမှုတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ရတနာခုနစ်ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ လူအမျိုးမျိုးတို့နှင့် ရောပြွမ်းလျက်ရှိ၏၊ 'နတ်မြို့ ကဲ့သို့' ပြည့်စုံ၏၊ ဘုန်းကံရှင်တို့၏ နေရာဖြစ်၏။

၄.

၄။

နဂရေ အမရဝတိယာ, သုမေဓော နာမ ဗြာဟ္မဏော;

အနေကကောဋိသန္နိစယော, ပဟူတဓနဓညဝါ.

ထိုအမရဝတီမြို့၌ ကုဋေများစွာသော ဥစ္စာကို သိုမှီးသိမ်းဆည်းထားသော များစွာ သောဥစ္စာစပါးရှိသော သုမေဓာမည်သော ပုဏ္ဏားသည် ရှိ၏။

၅.

၅။

အဇ္ဈာယကော [Pg.307] မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ;

လက္ခဏေ ဣတိဟာသေ စ, သဓမ္မေ ပါရမိံ ဂတော.

(ထိုပုဏ္ဏားသည်) ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈ ာယ်တတ်၏၊ ဗေဒင်ကျမ်းတို့ကို ဆောင်ထားနိုင်၏၊ သုံးပါးသောဝေဒကျမ်းတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်၏။ လက္ခဏာကျမ်း၌လည်းကောင်း၊ ဣတိဟာသ (ပုရာဏ်) ကျမ်း၌လည်းကောင်း မိမိတို့၏ အကျင့်တရား၌ အထွတ်အထိပ်အဆုံး သို့ ရောက်၏။

၆.

၆။

ရဟောဂတော နိသီဒိတွာ, ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ;

‘‘ဒုက္ခော ပုနဗ္ဘဝေါ နာမ, သရီရဿ စ ဘေဒနံ.

ထိုအခါ (သုမေဓာသူဌေးဖြစ်သော) ဘဝ၌ ငါသည် ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ချဉ်းကပ်လျက် ထိုင်နေပြီးလျှင် ဤသို့ ဆင်ခြင်ခဲ့၏ - ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ရခြင်း မည်သည် ဆင်းရဲလှ၏၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ပျက်စီးရခြင်းသည်လည်း ဆင်းရဲလှပေ၏။

၇.

၇။

‘‘ဇာတိဓမ္မော ဇရာဓမ္မော, ဗျာဓိဓမ္မော သဟံ တဒါ;

အဇရံ အမတံ ခေမံ, ပရိယေသိဿာမိ နိဗ္ဗုတိံ.

ထိုအခါ (သုမေဓာ ဘဝ၌ဖြစ်သော) (ငါသည် ဤသို့ ဆင်ခြင်မိပြန်၏) ပဋိသန္ဓေနေရခြင်းသဘောရှိ၏၊ အိုရခြင်း သဘောရှိ၏၊ နာရခြင်း သဘောရှိ၏၊ (ထို့ကြောင့်) အိုခြင်းကင်းရာ, သေခြင်း ကင်းရာ, ဘေးမရှိရာ, အေးငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရှာမှီးတော့အံ့။

၈.

၈။

‘‘ယံနူနိမံ ပူတိကာယံ, နာနာကုဏပပူရိတံ;

ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆေယျံ, အနပေက္ခော အနတ္ထိကော.

ငါသည် ကျင်ကြီး, ကျင်ငယ်စသော အပုပ်အသိုး အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ပြည့်သော ဤ ကိုယ်ကောင်ပုပ်ကိုငဲ့ကွက်လိုချင်ခြင်း မရှိဘဲ စွန့်ပစ်၍ သွားရမူ ကောင်းလေစွ။

၉.

၉။

‘‘အတ္ထိ ဟေဟိတိ သော မဂ္ဂေါ, န သော သက္ကာ န ဟေတုယေ;

ပရိယေသိဿာမိ တံ မဂ္ဂံ, ဘဝတော ပရိမုတ္တိယာ.

ထိုဘဝမှ လွတ်မြောက်ကြောင်း လမ်းစဉ်သည် မချွတ်ရှိသည် ဖြစ်လတ္တံ့၊ ထို လွတ်မြောက်ကြောင်းလမ်းစဉ်သည် မရှိဘဲနေခြင်းငှါ မတတ်စကောင်းပေ၊ ထိုလမ်းစဉ်ကို ငါသည် ရှာမှီးပေတော့အံ့။

၁၀.

၁၀။

‘‘ယထာပိ ဒုက္ခေ ဝိဇ္ဇန္တေ, သုခံ နာမပိ ဝိဇ္ဇတိ;

ဧဝံ ဘဝေ ဝိဇ္ဇမာနေ, ဝိဘဝေါပိ ဣစ္ဆိတဗ္ဗကော.

ဆင်းရဲရှိသော် ချမ်းသာမည်သည်လည်း ရှိသကဲ့သို့ ဤအတူ ဘဝရှိသော် ဘဝကင်း ခြင်းကို လည်းအလိုရှိသင့်၏။

၁၁.

၁၁။

‘‘ယထာပိ ဥဏှေ ဝိဇ္ဇန္တေ, အပရံ ဝိဇ္ဇတိ သီတလံ;

ဧဝံ တိဝိဓဂ္ဂိ ဝိဇ္ဇန္တေ, နိဗ္ဗာနံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗကံ.

အပူရှိသော် ထိုအပူမှ တစ်ပါးသော အအေးရှိသကဲ့သို့ ဤအတူ မီးသုံးမျိုးရှိလတ် သော် မီးငြိမ်းရာ (နိဗ္ဗာန်) ကိုလည်း အလိုရှိသင့်၏။

၁၂.

၁၂။

‘‘ယထာပိ ပါပေ ဝိဇ္ဇန္တေ, ကလျာဏမပိ ဝိဇ္ဇတိ;

ဧဝမေဝ ဇာတိ ဝိဇ္ဇန္တေ, အဇာတိပိစ္ဆိတဗ္ဗကံ.

မကောင်းမှု ရှိလတ်သော် ကောင်းမှုသည်လည်း ရှိသကဲ့သို့ ဤအတူပင် ဇာတိ ရှိသော် ဇာတိမရှိရာ (နိဗ္ဗာန်) ကိုလည်း အလိုရှိသင့်၏။

၁၃.

၁၃။

‘‘ယထာ ဂူထဂတော ပုရိသော, တဠာကံ ဒိသွာန ပူရိတံ;

န ဂဝေသတိ တံ တဠာကံ, န ဒေါသော တဠာကဿ သော.

မစင်လူးသော ယောက်ျားသည် ရေပြည့်သော တစ်ဖက်ဆည်ကန်ကို တွေ့မြင်ပါ လျက်ထိုတစ်ဖက်ဆည်ကန် (သွားရာလမ်း) ကို မရှာမှီးဘဲ နေအံ့၊ ထိုအပြစ်သည် တစ်ဖက် ဆည်ကန်၏အပြစ်မဟုတ်သကဲ့သို့-

၁၄.

၁၄။

‘‘ဧဝံ ကိလေသမလဓောဝ, ဝိဇ္ဇန္တေ အမတန္တဠေ;

န ဂဝေသတိ တံ တဠာကံ, န ဒေါသော အမတန္တဠေ.

ဤအတူ ကိလေသာအညစ်အကြေးကို ဆေးရာ အမြိုက်နိဗ္ဗာန် တစ်ဖက်ဆည်ကန် သည် ရှိပါလျက်ထို (အမြိုက်နိဗ္ဗာန်) တစ်ဖက်ဆည်ကန် (သွားရာလမ်း) ကို မရှာမှီးဘဲ နေအံ့၊ ထိုအပြစ်သည်အမြိုက်နိဗ္ဗာန်တစ်ဖက်ဆည်ကန်၏ အပြစ်မဟုတ်ချေ။

၁၅.

၁၅။

‘‘ယထာ အရီဟိ ပရိရုဒ္ဓေါ, ဝိဇ္ဇန္တေ ဂမနမ္ပထေ;

န ပလာယတိ သော ပုရိသော, န ဒေါသော အဉ္ဇသဿ သော.

ရန်သူတို့ ဝန်းရံထားသော ယောက်ျားသည် ပြေးသွားရန် လမ်းခရီးရှိပါလျက် မပြေးဘဲနေငြားအံ့၊ ထိုအပြစ်သည်လည်း လမ်းခရီး၏ အပြစ်မဟုတ်သကဲ့သို့-

၁၆.

၁၆။

‘‘ဧဝံ ကိလေသပရိရုဒ္ဓေါ, ဝိဇ္ဇမာနေ သိဝေ ပထေ;

န ဂဝေသတိ တံ မဂ္ဂံ, န ဒေါသော သိဝမဉ္ဇသေ.

ဤအတူ ကိလေသာရန်သူတို့ ဝန်းရံခံနေရသူသည် အေးငြိမ်းသော (နိဗ္ဗာန်) လမ်းခရီးရှိပါလျက်ထိုလမ်းခရီးကို မရှာမှီးဘဲနေငြားအံ့၊ ထိုအပြစ်သည် အေးငြိမ်းသော နိဗ္ဗာန်လမ်းခရီး၏ အပြစ်မဟုတ်ချေ။

၁၇.

၁၇။

‘‘ယထာပိ ဗျာဓိတော ပုရိသော, ဝိဇ္ဇမာနေ တိကိစ္ဆကေ;

န တိကိစ္ဆာပေတိ တံ ဗျာဓိံ, န ဒေါသော သော တိကိစ္ဆကေ.

အနာရောဂါ နှိပ်စက်သော ယောက်ျားသည် ဆေးဆရာ ရှိပါလျက် ထိုအနာရောဂါကိုမကုစေဘဲနေငြားအံ့၊ ထိုအပြစ်သည် ဆေးဆရာ၏ အပြစ်မဟုတ်သကဲ့သို့-

၁၈.

၁၈။

‘‘ဧဝံ [Pg.308] ကိလေသဗျာဓီဟိ, ဒုက္ခိတော ပရိပီဠိတော;

န ဂဝေသတိ တံ အာစရိယံ, န ဒေါသော သော ဝိနာယကေ.

ဤအတူ ကိလေသာအနာတို့ဖြင့် နှိပ်စက်လျက် ဆင်းရဲသော သူသည် ထို (ကိလေသာအနာကိုကုစားတတ်သော) ဆရာကို မရှာမှီးဘဲ နေငြားအံ့၊ ထိုအပြစ်သည် ဆရာ၏ အပြစ်မဟုတ်ချေ။

၁၉.

၁၉။

‘‘ယထာပိ ကုဏပံ ပုရိသော, ကဏ္ဌေ ဗန္ဓံ ဇိဂုစ္ဆိယ;

မောစယိတွာန ဂစ္ဆေယျ, သုခီ သေရီ သယံဝသီ.

ယောက်ျားသည် လည်ပင်း၌ ဖွဲ့ချည်ထားသော အကောင်ပုပ်ကို စက်ဆုပ်သည်ဖြစ်၍ ဖြေချွတ်ပြီးလျှင် အလိုရှိတိုင်း ချမ်းသာလွတ်လပ်စွာ သွားရာသကဲ့သို့-

၂၀.

၂၀။

‘‘တထေဝိမံ ပူတိကာယံ, နာနာကုဏပသဉ္စယံ;

ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆေယျံ, အနပေက္ခော အနတ္ထိကော.

ထို့အတူပင် ငါသည် ကျင်ကြီး, ကျင်ငယ်စသော အပုပ်အသိုး အမျိုးမျိုးတို့၏ ပေါင်းစုရာဤကိုယ်ကောင်ပုပ်ကို ငဲ့ကွက်လိုချင်ခြင်း မရှိဘဲ စွန့်ပစ်၍ သွားတော့အံ့။

၂၁.

၂၁။

‘‘ယထာ ဥစ္စာရဋ္ဌာနမှိ, ကရီသံ နရနာရိယော;

ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆန္တိ, အနပေက္ခာ အနတ္ထိကာ.

ယောက်ျား, မိန်းမတို့သည် ကျင်ကြီးစွန့်ရာ အရပ်၌ ကျင်ကြီးကို စွန့်ပြီးလျှင် ငဲ့ကွက်လိုချင်ခြင်းမရှိဘဲ သွားကုန်သကဲ့သို့-

၂၂.

၂၂။

‘‘ဧဝမေဝါဟံ ဣမံ ကာယံ, နာနာကုဏပပူရိတံ;

ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆိဿံ, ဝစ္စံ ကတွာ ယထာ ကုဋိံ.

ဤအတူပင် ငါသည် အပုပ်အသိုး အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ပြည့်သော ဤကိုယ်ကို 'ကျင်ကြီးစွန့်ပြီးလျှင် ကျင်ကြီးအိမ်ကို ကြဉ်ဖယ်၍ သွားသကဲ့သို့' စွန့်ပစ်၍ သွားတော့အံ့။

၂၃.

၂၃။

‘‘ယထာပိ ဇဇ္ဇရံ နာဝံ, ပလုဂ္ဂံ ဥဒဂါဟိနိံ ;

သာမီ ဆဍ္ဍေတွာ ဂစ္ဆန္တိ, အနပေက္ခာ အနတ္ထိကာ.

လှေပိုင်ရှင်တို့သည် ဆွေးမြည့်ပျက်စီးလျက် ရေယိုသော လှေကို ငဲ့ကွက်လိုချင်ခြင်း မရှိဘဲ စွန့်ပစ်၍သွားကုန်သကဲ့သို့-

၂၄.

၂၄။

‘‘ဧဝမေဝါဟံ ဣမံ ကာယံ, နဝစ္ဆိဒ္ဒံ ဓုဝဿဝံ;

ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆိဿံ, ဇိဏ္ဏနာဝံဝ သာမိကာ.

ဤအတူပင် အပေါက်ကိုးပေါက်ရှိ၍ အမြဲမပြတ် ယိုစီးလျက်ရှိသော ဤကိုယ်ခန္ဓာကို 'လှေအိုကိုစွန့်ပစ်၍ သွားသော လှေပိုင်ရှင်တို့ကဲ့သို့' ငါသည် စွန့်ပစ်၍ သွားတော့အံ့။

၂၅.

၂၅။

‘‘ယထာပိ ပုရိသော စောရေဟိ, ဂစ္ဆန္တော ဘဏ္ဍမာဒိယ;

ဘဏ္ဍစ္ဆေဒဘယံ ဒိသွာ, ဆဍ္ဍယိတွာန ဂစ္ဆတိ.

ယောက်ျားသည် ဘဏ္ဍာကို ယူ၍ ခိုးသူတို့နှင့်အတူ သွားလတ်သော် ဘဏ္ဍာလုယက်ဖျက်ဆီးမည့်ဘေးကို မြင်ခြင်းကြောင့် (ခိုးသူတို့ကို ) စွန့်၍ သွားသကဲ့သို့-

၂၆.

၂၆။

‘‘ဧဝမေဝ အယံ ကာယော, မဟာစောရသမော ဝိယ;

ပဟာယိမံ ဂမိဿာမိ, ကုသလစ္ဆေဒနာ ဘယာ’’.

ဤအတူပင် ဤကိုယ်သည် ခိုးသူကြီးနှင့် အလွန်တူ၏၊ ငါသည် ကုသိုလ်ကို လုယက် ဖျက်ဆီးခြင်းမှကြောက်သောကြောင့် ဤကိုယ်ခန္ဓာကို စွန့်ပစ်၍ သွားတော့အံ့ (ဟု ဆင်ခြင်၏)။

၂၇.

၂၇။

ဧဝါဟံ စိန္တယိတွာန, နေကကောဋိသတံ ဓနံ;

နာထာနာထာနံ ဒတွာန, ဟိမဝန္တမုပါဂမိံ.

ငါသည် ဤသို့ ဆင်ခြင်၍ ကုဋေအရာမက များစွာသော ဥစ္စာကို ကိုးကွယ်ရာ ရှိသူ, ကိုးကွယ်ရာမရှိသူတို့အား ပေးလှူပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့၏။

၂၈.

၂၈။

ဟိမဝန္တဿာဝိဒူရေ, ဓမ္မိကော နာမ ပဗ္ဗတော;

အဿမော သုကတော မယှံ, ပဏ္ဏသာလာ သုမာပိတာ.

ဟိမဝန္တာ၏ အနီး၌ ဓမ္မိကမည်သော တောင်သည် ရှိ၏၊ (ထိုတောင်၌) ငါသည် သင်္ခမ်းကျောင်းကိုကောင်းစွာ ဆောက်လုပ်ထားပေ၏၊ သစ်ရွက်မိုးကျောင်းကို ကောင်းစွာ ဖန် ဆင်းထားပေ၏။

၂၉.

၂၉။

စင်္ကမံ တတ္ထ မာပေသိံ, ပဉ္စဒေါသဝိဝဇ္ဇိတံ;

အဋ္ဌဂုဏသမူပေတံ, အဘိညာဗလမာဟရိံ.

ထိုသင်္ခမ်းကျောင်း၌ ငါးပါးသော အပြစ်တို့မှ ကင်းသော စင်္ကြံကို ဖန်ဆင်းထား ပေ၏၊ ရှစ်ပါးသောဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော အဘိညာဉ်စွမ်းအားကို ဆောင်ခဲ့၏။

၃၀.

၃၀။

သာဋကံ ပဇဟိံ တတ္ထ, နဝဒေါသမုပါဂတံ;

ဝါကစီရံ နိဝါသေသိံ, ဒွါဒသဂုဏမုပါဂတံ.

ထိုသင်္ခမ်းကျောင်း၌ ကိုးပါးသော အပြစ်နှင့် ပြည့်စုံသော အဝတ်ကို စွန့်ပယ်ခဲ့၏၊ တစ်ဆယ့်နှစ်ပါးသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော လျှော်တေသင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံခဲ့၏။

၃၁.

၃၁။

အဋ္ဌဒေါသသမာကိဏ္ဏံ[Pg.309], ပဇဟိံ ပဏ္ဏသာလကံ;

ဥပါဂမိံ ရုက္ခမူလံ, ဂုဏေ ဒသဟုပါဂတံ.

ရှစ်ပါးသော အပြစ်တို့နှင့် ရောပြွမ်းသော သင်္ခမ်းကျောင်းကို စွန့်ပယ်ခဲ့၏၊ ဆယ်ပါး သောဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော သစ်ပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့၏။

၃၂.

၃၂။

ဝါပိတံ ရောပိတံ ဓညံ, ပဇဟိံ နိရဝသေသတော;

အနေကဂုဏသမ္ပန္နံ, ပဝတ္တဖလမာဒိယိံ.

ကြဲချ စိုက်ပျိုးအပ်သော စပါးကို အကြွင်းမဲ့အားဖြင့် စွန့်ပယ်ခဲ့၏၊ များစွာသော ဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံသောအလိုလို ကြွေကျသော သစ်သီးကို (အစားအစာအဖြစ်ဖြင့်) ယူခဲ့၏။

၃၃.

၃၃။

တတ္ထပ္ပဓာနံ ပဒဟိံ, နိသဇ္ဇဋ္ဌာနစင်္ကမေ;

အဗ္ဘန္တရမှိ သတ္တာဟေ, အဘိညာဗလပါပုဏိံ.

ထိုသင်္ခမ်းကျောင်း၌ ထိုင်ခြင်း, ရပ်ခြင်း, စင်္ကြံသွားခြင်း၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းလုံ့လဝီရိယကို အားထုတ်ခဲ့၏၊ ခုနစ်ရက်အတွင်း၌ အဘိညာဉ်စွမ်းအားသို့ ရောက်ခဲ့၏။

၃၄.

၃၄။

ဧဝံ မေ သိဒ္ဓိပ္ပတ္တဿ, ဝသီဘူတဿ သာသနေ;

ဒီပင်္ကရော နာမ ဇိနော, ဥပ္ပဇ္ဇိ လောကနာယကော.

ဤသို့ ငါသည် (ရသေ့တို့၏) သာသနာ၌ အဘိညာဉ်၏ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက် လျက်လေ့လာပြီးဖြစ်စဉ် လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏။

၃၅.

၃၅။

ဥပ္ပဇ္ဇန္တေ စ ဇာယန္တေ, ဗုဇ္ဈန္တေ ဓမ္မဒေသနေ;

စတုရော နိမိတ္တေ နာဒ္ဒသံ, ဈာနရတိသမပ္ပိတော.

ငါသည် ဈာန်၌ ပျော်မွေ့ခြင်းသို့ ရောက်သည် ဖြစ်၍ ဒီပင်္ကရာဘုရား၏ ပဋိသန္ဓေနေတော်မူရာအခါ၌လည်းကောင်း၊ မွေးဖွားတော်မူရာ အခါ၌လည်းကောင်း၊ ဘုရားဖြစ်တော် မူရာအခါ၌လည်းကောင်း၊ တရားဟောတော်မူရာ အခါ၌လည်းကောင်း နိမိတ်လေးပါးတို့ကို မတွေ့မြင်ခဲ့ရပေ။

၃၆.

၃၆။

ပစ္စန္တဒေသဝိသယေ, နိမန္တေတွာ တထာဂတံ;

တဿ အာဂမနံ မဂ္ဂံ, သောဓေန္တိ တုဋ္ဌမာနသာ.

တိုင်းစွန်ပြည်နား၌ (လူတို့သည်) မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ပြီးလျှင် ထိုမြတ်စွာ ဘုရားကြွလာတော်မူမည့် လမ်းကို နှစ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ သုတ်သင်ကြကုန်၏။

၃၇.

၃၇။

အဟံ တေန သမယေန, နိက္ခမိတွာ သကဿမာ;

ဓုနန္တော ဝါကစီရာနိ, ဂစ္ဆာမိ အမ္ဗရေ တဒါ.

ထိုအခါ ငါသည် မိမိသင်္ခမ်းကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့၍ လျှော်တေသင်္ကန်းတို့ကို ခါလျက် ကောင်းကင်၌့သွား၏။

၃၈.

၃၈။

ဝေဒဇာတံ ဇနံ ဒိသွာ, တုဋ္ဌဟဋ္ဌံ ပမောဒိတံ;

ဩရောဟိတွာန ဂဂနာ, မနုဿေ ပုစ္ဆိ တာဝဒေ.

နှစ်သက်ခြင်း ဖြစ်လျက် ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်နေသော လူအပေါင်းကို တွေ့မြင်ရ သည်ရှိသော် ထိုခဏ၌ပင် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်း၍ လူတို့ကို မေးမြန်းခဲ့၏။

၃၉.

၃၉။

‘‘တုဋ္ဌဟဋ္ဌော ပမုဒိတော, ဝေဒဇာတော မဟာဇနော;

ကဿ သောဓီယတိ မဂ္ဂေါ, အဉ္ဇသံ ဝဋုမာယနံ’’.

(ဤ) လူအပေါင်းသည် ရွှင်လန်း ဝမ်းမြောက် နှစ်သက်ခြင်းရှိသည်ဖြစ်၍ အဘယ် ပုဂ္ဂိုလ်၏အကျိုးငှါ သွားရာခရီးလမ်းကို သုတ်သင်နေပါသနည်း (ဟု မေးမြန်းခဲ့၏)။

၄၀.

၄၀။

တေ မေ ပုဋ္ဌာ ဝိယာကံသု, ‘‘ဗုဒ္ဓေါ လောကေ အနုတ္တရော;

ဒီပင်္ကရော နာမ ဇိနော, ဥပ္ပဇ္ဇိ လောကနာယကော;

တဿ သောဓီယတိ မဂ္ဂေါ, အဉ္ဇသံ ဝဋုမာယနံ’’.

ငါ မေးအပ်ကုန်သည်ရှိသော် ထိုသူတို့သည် ''လောက၌ သစ္စာလေးပါးကို သိတော် မူသော အမြတ်ဆုံးဖြစ်တော်မူသော လောက၏ ရှေ့သွား ဖြစ်တော်မူသော ဒီပင်္ကရာမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူပေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အကျိုးငှါ သွားရာလမ်းခရီးကို သုတ်သင်အပ်၏'ဟု ဖြေကြားကုန်၏။

၄၁.

၄၁။

ဗုဒ္ဓေါတိဝစနံ သုတွာန, ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇိ တာဝဒေ;

ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါတိ ကထယန္တော, သောမနဿံ ပဝေဒယိံ.

ထိုအခါ ''မြတ်စွာဘုရား''ဟူသော စကားသံကို ကြားရခြင်းကြောင့် ငါ့အား နှစ်သက်ခြင်း'ပီတိ'သည်ဖြစ်၏၊ ငါသည် ''မြတ်စွာဘုရား မြတ်စွာဘုရား''ဟု ဆိုလျက် ဝမ်းမြောက်ခြင်း 'သောမနဿ ဝေဒနာ'ကိုခံစားခဲ့ရပေ၏။

၄၂.

၄၂။

တတ္ထ ဌတွာ ဝိစိန္တေသိံ, တုဋ္ဌော သံဝိဂ္ဂမာနသော;

‘‘ဣဓ ဗီဇာနိ ရောပိဿံ, ခဏော ဝေ မာ ဥပစ္စဂါ.

ငါသည် နှစ်သက်အံ့ဩသော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ ထိုနေရာ၌ ရပ်တည်လျက် ဤသို့ဆင်ခြင်စဉ်းစားခဲ့၏၊ ငါသည် ဤမြတ်စွာဘုရားအထံ၌ (ကုသိုလ်) မျိုးစေ့တို့ကို စိုက်ပျိုးတော့ အံ့၊ အခွင့်ကောင်းသည် စင်စစ် ငါ့ကို မလွန်ပါစေလင့်။

၄၃.

၄၃။

‘‘ယဒိ ဗုဒ္ဓဿ သောဓေထ, ဧကောကာသံ ဒဒါထ မေ;

အဟမ္ပိ သောဓယိဿာမိ, အဉ္ဇသံ ဝဋုမာယနံ’’.

၄၃။ အကယ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ အကျိုးငှါ (လမ်းခရီးကို) သုတ်သင်ကုန်ငြားအံ့၊ ငါ့အား နေရာတစ်ခုကိုပေးကြပါကုန်လော့၊ ငါသည်လည်း သွားရာခရီးလမ်းကို သုတ်သင်ပါအံ့ဟု (ပြောဆိုလေ၏)။

၄၄.

၄၄။

အဒံသု [Pg.310] တေ မမောကာသံ, သောဓေတုံ အဉ္ဇသံ တဒါ;

ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓေါတိ စိန္တေန္တော, မဂ္ဂံ သောဓေမဟံ တဒါ.

ထိုအခါ ထိုသူတို့သည် လမ်းကို သုတ်သင်ရန် တစ်ခုသော နေရာကို ငါ့အား ပေးကုန်၏၊ ထိုအခါ ငါသည် ''မြတ်စွာဘုရား မြတ်စွာဘုရား''ဟု ဆင်ခြင်လျက် လမ်းကို သုတ်သင်လျက်ရှိပေ၏။

၄၅.

၄၅။

အနိဋ္ဌိတေ မမောကာသေ, ဒီပင်္ကရော မဟာမုနိ;

စတူဟိ သတသဟဿေဟိ, ဆဠဘိညေဟိ တာဒိဟိ;

ခီဏာသဝေဟိ ဝိမလေဟိ, ပဋိပဇ္ဇိ အဉ္ဇသံ ဇိနော.

ငါ၏ နေရာသည် (သုတ်သင်၍) မပြီးမီ မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူသော ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးကို ရရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော (ကိလေသာ) အညစ်အကြေးမှ ကင်းကုန်သော ရဟန္တာလေးသိန်းတို့နှင့် (အတူ) လမ်းခရီသို့ ကြွလာတော်မူ၏။

၄၆.

၄၆။

ပစ္စုဂ္ဂမနာ ဝတ္တန္တိ, ဝဇ္ဇန္တိ ဘေရိယော ဗဟူ;

အာမောဒိတာ နရမရူ, သာဓုကာရံ ပဝတ္တယုံ.

လူနတ်တို့သည် အလွန်ဝမ်းမြောက်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ခရီးဦးကြိုဆိုကုန်၏၊ များစွာ သောစည်ကြီးတို့ကို တီးကုန်၏၊ ကောင်းချီးပေးသံကို ဖြစ်စေကုန်၏။

၄၇.

၄၇။

ဒေဝါ မနုဿေ ပဿန္တိ, မနုဿာပိ စ ဒေဝတာ;

ဥဘောပိ တေ ပဉ္ဇလိကာ, အနုယန္တိ တထာဂတံ.

နတ်တို့သည် လူတို့ကို လည်းကောင်း၊ လူတို့သည်လည်း နတ်တို့ကို လည်းကောင်းတွေ့မြင်ကြရကုန်၏။ ထိုနတ်လူနှစ်ဦးလုံးတို့ပင် လက်အုပ်ချီလျက် မြတ်စွာဘုရားနောက်မှအစဉ်လိုက်ကြကုန်၏။

၄၈.

၄၈။

ဒေဝါ ဒိဗ္ဗေဟိ တုရိယေဟိ, မနုဿာ မာနုသေဟိ စ ;

ဥဘောပိ တေ ဝဇ္ဇယန္တာ, အနုယန္တိ တထာဂတံ.

နတ်တို့သည် နတ်တူရိယာတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လူတို့သည်လည်း လူတူရိယာတို့ဖြင့်လည်းကောင်း ထို (နတ်လူ) နှစ်ဦးလုံးတို့ပင် တီးမှုတ်ကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားနောက်မှအစဉ်လိုက်ကြကုန်၏။

၄၉.

၄၉။

ဒိဗ္ဗံ မန္ဒာရဝံ ပုပ္ဖံ, ပဒုမံ ပါရိဆတ္တကံ;

ဒိသောဒိသံ ဩကိရန္တိ, အာကာသနဘဂတာ မရူ.

ကောင်းကင်၌ သွားကုန်သော နတ်တို့သည် နတ်၌ဖြစ်သော မန္ဒာရဝပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ပဒုမ္မာကြာပန်းကိုလည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ကသစ်ပန်းကိုလည်းကောင်း အရပ်မျက်နှာ တိုင်းသို့ကြဲဖြန့်ပူဇော်ကုန်၏။

၅၀.

၅၀။

ဒိဗ္ဗံ စန္ဒနစုဏ္ဏဉ္စ, ဝရဂန္ဓဉ္စ ကေဝလံ;

ဒိသောဒိသံ ဩကိရန္တိ, အာကာသနဘဂတာ မရူ.

ကောင်းကင်၌ သွားကုန်သော နတ်တို့သည် နတ်၌ ဖြစ်သော စန္ဒကူးမှုန့်ကို လည်းကောင်း၊ မြတ်သော နံ့သာအားလုံးကိုလည်းကောင်း အရပ်မျက်နှာတိုင်း အရပ်မျက်နှာ တိုင်းသို့ကြဲဖြန့်ပူဇော်ကုန်၏။

၅၁.

၅၁။

စမ္ပကံ သရလံ နီပံ, နာဂပုန္နာဂကေတကံ;

ဒိသောဒိသံ ဥက္ခိပန္တိ, ဘူမိတလဂတာ နရာ.

မြေပြင်၌ သွားကုန်သော လူတို့သည် စံကားပန်း, ထင်းရှူးပန်း, ထိမ်ပန်း, ကံ့ကော်ပန်း, ပုန်းညက်ပန်း, ဆပ်သွားပန်းတို့ကို အရပ်မျက်နှာတိုင်း အရပ်မျက်နှာတိုင်းသို့ ကြဲဖြန့်ပူဇော်ကုန်၏။

၅၂.

၅၂။

ကေသေ မုဉ္စိတွာဟံ တတ္ထ, ဝါကစီရဉ္စ စမ္မကံ;

ကလလေ ပတ္ထရိတွာန, အဝကုဇ္ဇော နိပဇ္ဇဟံ.

ငါသည် ထိုနေရာ၌ ဆံပင်တို့ကို ဖြေပြီးလျှင် လျှော်တေသင်္ကန်းကိုလည်းကောင်း၊ သားရေပိုင်း (စမ္မခဏ်) ကိုလည်းကောင်း ညွန်ပျောင်း၌ ဖြန့်ခင်း၍ အလျားမှောက်လျက် လျောင်းအိပ်ခဲ့ပေ၏။

၅၃.

၅၃။

‘‘အက္ကမိတွာန မံ ဗုဒ္ဓေါ, သဟ သိဿေဟိ ဂစ္ဆတု;

မာ နံ ကလလေ အက္ကမိတ္ထ, ဟိတာယ မေ ဘဝိဿတိ’’.

မြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်တို့နှင့် တကွ အကျွန်ုပ်ကို နင်း၍ ကြွသွားတော် မူပါလော့၊ ညွန်ပျောင်း၌ နင်းတော်မမူပါလင့်၊ (ဤသို့ အကျွန်ုပ်အား နင်း၍ ကြွသွားခြင်း သည်) အကျွန်ုပ်အားအကျိုးစီးပွါးအလို့ငှါ ဖြစ်ပါလတ္တံ့ (ဟု လျှောက်၏)။

၅၄.

၅၄။

ပထဝိယံ နိပန္နဿ, ဧဝံ မေ အာသိ စေတသော;

‘‘ဣစ္ဆမာနော အဟံ အဇ္ဇ, ကိလေသေ ဈာပယေ မမ.

မြေ၌ လျောင်းအိပ်သော ငါ့အား ဤသို့ စိတ်အကြံ ဖြစ်ခဲ့ပေ၏၊ ငါ အလိုရှိလတ် သော် ဤနေ့၌ပင် ငါ၏ ကိလေသာတို့ကို လောင်ကျွမ်းစေနိုင်ရာ၏။

၅၅.

၅၅။

‘‘ကိံ မေ အညာတဝေသေန, ဓမ္မံ သစ္ဆိကတေနိဓ;

သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏိတွာ, ဗုဒ္ဓေါ ဟေဿံ သဒေဝကေ.

ဤဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ မထင်ရှားသော အသွင်ဖြင့် တရားကိုမျက်မှောက်ပြုသဖြင့် ငါ့အား အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ငါသည် နတ်နှင့်တကွသော လောက၌သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်၍ မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်ဦးအံ့။

၅၆.

၅၆။

‘‘ကိံ မေ ဧကေန တိဏ္ဏေန, ပုရိသေန ထာမဒဿိနာ;

သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏိတွာ, သန္တာရေဿံ သဒေဝကံ.

ငါသည် အစွမ်းအားကို မြင်သော ယောက်ျားဖြစ်ပါလျက် တစ်ယောက်တည်း ကူးမြောက်ခြင်းဖြင့်ငါ့အား အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ငါသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်၍ နတ်နှင့်တကွသော လောကကိုကယ်တင်ပေအံ့။

၅၇.

၅၇။

‘‘ဣမိနာ [Pg.311] မေ အဓိကာရေန, ကတေန ပုရိသုတ္တမေ;

သဗ္ဗညုတံ ပါပုဏိတွာ, တာရေမိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ငါသည် ယောက်ျားမြတ်ဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၌ ပြုအပ်သော ဤလွန်ကဲသော ကောင်းမှုကြောင့်သဗ္ဗညုတဉာဏ်သို့ ရောက်၍ များစွာသော လူအပေါင်းကို ကယ်တင်ပေအံ့။

၅၈.

၅၈။

‘‘သံသာရသောတံ ဆိန္ဒိတွာ, ဝိဒ္ဓံသေတွာ တယော ဘဝေ;

ဓမ္မနာဝံ သမာရုယှ, သန္တာရေဿံ သဒေဝကံ’’.

ငါသည် သံသရာရေအလျဉ်ကို ဖြတ်တောက်၍ ဘဝသုံးပါးတို့ကို ဖျက်ဆီးပြီးလျှင် အရိယာမဂ္ဂင်တည်းဟူသော တရားလှေသင်္ဘောကို ကောင်းစွာ တက်စီးလျက် နတ်နှင့်တကွ သောလောကကို ကယ်တင်ပေအံ့။

၅၉.

၅၉။

မနုဿတ္တံ လိင်္ဂသမ္ပတ္တိ, ဟေတု သတ္ထာရဒဿနံ;

ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဂုဏသမ္ပတ္တိ, အဓိကာရော စ ဆန္ဒတာ;

အဋ္ဌဓမ္မသမောဓာနာ, အဘိနီဟာရော သမိဇ္ဈတိ.

လူ၏ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပုရိသလိင်နှင့် ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း၊ အရဟတ္တ ဖိုလ်ကို ရနိုင်ခြင်းဟူသော အကြောင်းလည်းကောင်း၊ သက်တော်ထင်ရှားရှိသော မြတ်စွာဘုရား ကိုဖူးတွေ့ရခြင်းလည်းကောင်း၊ ရသေ့, ရဟန်း အဖြစ်လည်းကောင်း၊ သမာပတ်ရှစ်ပါး, အဘိညာဉ်ဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံခြင်းလည်းကောင်း၊ (အသက်ကို စွန့်၍) ဆုတောင်းခြင်းလည်းကောင်း၊ လွန်ကဲသောအလိုဆန္ဒလည်းကောင်း ရှစ်ပါးသော အကြောင်းတရားတို့၏ ပေါင်းဆုံ ခြင်းကြောင့် ဆုတောင်းပါရမီသည်ပြည့်စုံနိုင်၏။

၆၀.

၆၀။

ဒီပင်္ကရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော;

ဥဿီသကေ မံ ဌတွာန, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

အဝေးမှ ဆောင်ယူအပ်သော အလှူဝတ္ထုတို့ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော ဒီပင်္ကရာ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ဦးခေါင်းအနီး၌ ရပ်လျက် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏-

၆၁.

၆၁။

‘‘ပဿထ ဣမံ တာပသံ, ဇဋိလံ ဥဂ္ဂတာပနံ;

အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဘဝိဿတိ.

ဆံကျစ်ရှိသော ထက်မြက်သော အကျင့်ရှိသော ဤရသေ့ကို ကြည့်ရှုကုန်လော့၊ (ဤရသေ့သည်) ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ မရေတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ လောကတွင် မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်ရလတ္တံ့။

၆၂.

၆၂။

‘‘အဟု ကပိလဝှယာ ရမ္မာ, နိက္ခမိတွာ တထာဂတော;

ပဓာနံ ပဒဟိတွာန, ကတွာ ဒုက္ကရကာရိကံ.

ထိုအခါ ဘုရားလောင်းသည် ပျော်မွေ့ဖွယ်ကောင်းသော ကပိလမည်သော မြို့မှ ထွက်၍ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လဝီရိယကို အားထုတ်လျက် ပြုနိုင်ခဲသော အကျင့်ကို ပြုကျင့် ပြီးလျှင် (မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့)။

၆၃.

၆၃။

‘‘အဇပါလရုက္ခမူလသ္မိံ, နိသီဒိတွာ တထာဂတော;

တတ္ထ ပါယာသံ ပဂ္ဂယှ, နေရဉ္ဇရမုပေဟိတိ.

ဘုရားလောင်းသည် ဆိတ်ကျောင်းညောင်ပင်ရင်း၌ ထိုင်၍ ထိုညောင်ပင်ရင်း၌ နို့ဃနာဆွမ်းကိုခံယူပြီးလျှင် နေရဉ္ဇရာမြစ်သို့ ချဉ်းကပ်လတ္တံ့။

၆၄.

၆၄။

‘‘နေရဉ္ဇရာယ တီရမှိ, ပါယာသံ အဒ သော ဇိနော;

ပဋိယတ္တဝရမဂ္ဂေန, ဗောဓိမူလမုပေဟိတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်း၌ နို့ဃနာဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးပြီးလျှင် (နတ်တို့) စီရင်အပ်သော မြတ်သော လမ်းခရီးဖြင့် ဗောဓိပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်လတ္တံ့။

၆၅.

၆၅။

‘‘တတော ပဒက္ခိဏံ ကတွာ, ဗောဓိမဏ္ဍံ အနုတ္တရော ;

အဿတ္ထရုက္ခမူလမှိ, ဗုဇ္ဈိဿတိ မဟာယသော.

ထို့နောက် အတုမရှိသော များသော အခြံအရံရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဗောဓိ မဏ္ဍိုင်ကိုလက်ယာရစ် လှည့်သည်ကို ပြုပြီးလျှင် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ရင်း၌ ပွင့်လတ္တံ့။

၆၆.

၆၆။

‘‘ဣမဿ ဇနိကာ မာတာ, မာယာ နာမ ဘဝိဿတိ;

ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနော နာမ, အယံ ဟေဿတိ ဂေါတမော.

ဤမြတ်စွာဘုရား၏ မွေးဖွားသော မယ်တော်ရင်းသည် မာယာမည်သော မိဖုရား ဖြစ်၍ခမည်းတော်သည် သုဒ္ဓေါဒနမည်သော မင်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမြတ်စွာဘုရားသည် ဂေါတမ အမည်ရှိသည့်ဖြစ်လတ္တံ့။

၆၇.

၆၇။

‘‘အနာသဝါ ဝီတရာဂါ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ;

ကောလိတော ဥပတိဿော စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝကာ;

အာနန္ဒော နာမုပဋ္ဌာကော, ဥပဋ္ဌိဿတိမံ ဇိနံ.

ကောလိတသည်လည်းကောင်း၊ ဥပတိဿသည်လည်းကောင်း အာသဝေါ မရှိကုန် သောရာဂကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တည်ကြည်ကုန်သော အမြတ်ဆုံး တပည့်'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ အာနန္ဒာမည်သော ရဟန်းသည် အလုပ်အကျွေး ဖြစ်၍ဤမြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေးလတ္တံ့။

၆၈.

၆၈။

‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝိကာ;

အနာသဝါ ဝီတရာဂါ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, အဿတ္ထောတိ ပဝုစ္စတိ.

ခေမာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပ္ပလဝဏ်သည်လည်းကောင်း အာသဝေါမရှိကုန်သောရာဂကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တည်ကြည်ကုန်သော အမြတ်ဆုံးတပည့်မ'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ဟုခေါ်ဆိုအပ်လတ္တံ့။

၆၉.

၆၉။

‘‘စိတ္တော [Pg.312] စ ဟတ္ထာဠဝကော, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌကာ;

ဥတ္တရာ နန္ဒမာတာ စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌိကာ’’.

စိတ္တသည်လည်းကောင်း၊ ဟတ္ထာဠာဝကသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ် အကျွေးဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ ဥတ္တရာသည်လည်းကောင်း၊ နန္ဒမာတာ သည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွးဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၇၀.

၇၀။

ဣဒံ သုတွာန ဝစနံ, အသမဿ မဟေသိနော;

အာမောဒိတာ နရမရူ, ဗုဒ္ဓဗီဇံ ကိရ အယံ.

လူနတ်တို့သည် အတုမရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ ဤစကားကို ကြားနာကုန်သည် ရှိသော် ''ဤရသေ့ကား ဘုရားလောင်း ဖြစ်သတတ်'ဟု အလွန်ဝမ်းမြောက်ကုန်လျက်-

၇၁.

၇၁။

ဥက္ကုဋ္ဌိသဒ္ဒါ ဝတ္တန္တိ, အပ္ဖောဋေန္တိ ဟသန္တိ စ;

ကတဉ္ဇလီ နမဿန္တိ, ဒသသဟဿီ သဒေဝကာ.

ကြွေးကြော်သံ (ပဲ့တင်သံ) တို့ကို ဖြစ်စေကြကုန်၏၊ လက်ပန်းပေါက်လည်း ခတ်ကြကုန်၏၊ ရွှင်လန်းလည်း ရွှင်လန်းကုန်၏၊ လောကဓာတ်တစ်သောင်းရှိ နတ်နှင့်တကွသော လူတို့သည်လက်အုပ်ချီကုန်၍ ရှိခိုးကြကုန်၏။

၇၂.

၇၂။

‘‘ယဒိမဿ လောကနာထဿ, ဝိရဇ္ဈိဿာမ သာသနံ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ.

အကယ်၍ ငါတို့သည် ဤဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ကို လွဲချော်ကုန် အံ့၊ အနာဂတ်ကာလတွင် (ဤဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏။

၇၃.

၇၃။

‘‘ယထာ မနုဿာ နဒိံ တရန္တာ, ပဋိတိတ္ထံ ဝိရဇ္ဈိယ;

ဟေဋ္ဌာတိတ္ထေ ဂဟေတွာန, ဥတ္တရန္တိ မဟာနဒိံ.

မြစ်ကို ကူးကုန်သော လူတို့သည် မျက်နှာချင်းဆိုင် (တူရူ) ဆိပ်ကမ်းကို လွဲချော် ကုန်သည်ရှိသော် အောက်ဆိပ်ကမ်းကို ယူ၍ မြစ်မကြီးကို ကူးကုန်သကဲ့သို့-

၇၄.

၇၄။

‘‘ဧဝမေဝ မယံ သဗ္ဗေ, ယဒိ မုဉ္စာမိမံ ဇိနံ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ဤအတူပင် ငါတို့အားလုံးတို့သည် အကယ်၍ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားကို လက် လွှတ်ကုန်အံ့၊ အနာဂတ်ကာလတွင် ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟုဆုတောင်းကုန်၏)။

၇၅.

၇၅။

ဒီပင်္ကရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော;

မမ ကမ္မံ ပကိတ္တေတွာ, ဒက္ခိဏံ ပါဒမုဒ္ဓရိ.

အဝေးမှ ဆောင်ယူအပ်သော အလှူဝတ္ထုတို့ကို ခံယူတော်မူထိုက်သော ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ကောင်းမှုကို မိန့်ကြားတော်မူပြီးလျှင် လက်ယာခြေကို ကြွချီတော် မူ၏။

၇၆.

၇၆။

ယေ တတ္ထာသုံ ဇိနပုတ္တာ, ပဒက္ခိဏမကံသု မံ;

ဒေဝါ မနုဿာ အသုရာ စ, အဘိဝါဒေတွာန ပက္ကမုံ.

ထိုအရပ်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်ဖြစ်ကုန်သော အကြင်ရဟန်းတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထိုရဟန်းအားလုံးတို့သည် ငါ့ကို အရိုအသေ ပြုကြကုန်၏၊ နတ်, လူ, အသုရာတို့သည် ရိုသေစွာ ရှိခိုး၍ဖဲသွားကြကုန်၏။

၇၇.

၇၇။

ဒဿနံ မေ အတိက္ကန္တေ, သသံဃေ လောကနာယကေ;

သယနာ ဝုဋ္ဌဟိတွာန, ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိံ တဒါ.

ထိုအခါ သံဃာနှင့်တကွသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ မြင်ရာအရပ်ကို ကျော်လွန် သည်ရှိသော် ငါသည် လျောင်းနေရာမှ ထ၍ ထက်ဝယ်ပလ္လင်ကို ဖွဲ့ခွေနေ၏။

၇၈.

၇၈။

သုခေန သုခိတော ဟောမိ, ပါမောဇ္ဇေန ပမောဒိတော;

ပီတိယာ စ အဘိဿန္နော, ပလ္လင်္ကံ အာဘုဇိံ တဒါ.

ထိုအခါ ငါသည် သုခဝေဒနာဖြင့် ချမ်းသာသူ, ပါမောဇ္ဇဖြင့် ဝမ်းမြောက်သူ, ပီတိဖြင့်နှစ်သက်ခြင်းရှိသူ ဖြစ်၏၊ ထက်ဝယ်ပလ္လင်ကို ဖွဲ့ခွေနေ၏။

၇၉.

၇၉။

ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ, ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ;

‘‘ဝသီဘူတော အဟံ ဈာနေ, အဘိညာသု ပါရမိံဂတော.

ထိုအခါ ငါသည် တင်ပလ္လင်ဖြင့် ထိုင်ပြီးလျှင် ဤသို့ စဉ်းစားဆင်ခြင်ခဲ့၏၊ ငါသည် ဈာန်၌လေ့လာပြီး ဖြစ်၏၊ အဘိညာဉ်တို့၌ အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်၏။

၈၀.

၈၀။

‘‘သဟဿိယမှိ လောကမှိ, ဣသယော နတ္ထိ မေ သမာ;

အသမော ဣဒ္ဓိဓမ္မေသု, အလဘိံ ဤဒိသံ သုခံ.

တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်၌ ငါနှင့် တူသော ရသေ့တို့သည် မရှိကုန်၊ ငါသည်တန်ခိုးဂုဏ်တို့၌ တူသောသူ မရှိသည်ဖြစ်၍ ဤသို့သဘောရှိသော ချမ်းသာကို ရခဲ့ပေ၏ဟု (ဤသို့ဆင်ခြင်ခဲ့၏)။

၈၁.

၈၁။

‘‘ပလ္လင်္ကာဘုဇနေ မယှံ, ဒသသဟဿာဓိဝါသိနော;

မဟာနာဒံ ပဝတ္တေသုံ, ‘ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

၈၁-၈၂။ ငါ၏ ထက်ဝယ်ပလ္လင်ဖွဲ့ခွေရာ အခါ၌ တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်၌ နေကုန်သောဗြဟ္မာကြီးတို့သည် ကြီးကျယ်သော ကြွေးကြော်သံကို ဖြစ်စေကြကုန်၏၊

၈၂.

၈၂။

‘‘‘ယာ [Pg.313] ပုဗ္ဗေ ဗောဓိသတ္တာနံ, ပလ္လင်္ကဝရမာဘုဇေ;

နိမိတ္တာနိ ပဒိဿန္တိ, တာနိ အဇ္ဇ ပဒိဿရေ.

(သုမေဓာရသေ့မြတ်) ရှေးအခါဘုရားလောင်းတို့၏ မြတ်သော ထက်ဝယ်ပလ္လင်ကို ဖွဲ့ခွေရာ အခါ၌ အကြင်နိမိတ်တို့သည် ထင်ကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုနိမိတ်တို့သည် ထင်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၈၃.

၈၃။

‘‘‘သီတံ ဗျပဂတံ ဟောတိ, ဥဏှဉ္စ ဥပသမ္မတိ;

တာနိ အဇ္ဇ ပဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

အအေးသည် ကင်းပျောက်၏၊ အပူသည် ငြိမ်းအေး၏၊ ယခုလည်း ထိုနိမိတ်တို့ သည် ထင်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၈၄.

၈၄။

‘‘‘ဒသသဟဿီ လောကဓာတူ, နိဿဒ္ဒါ ဟောန္တိ နိရာကုလာ;

တာနိ အဇ္ဇ ပဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

တစ်သောင်းသောလောကဓာတ်တို့သည် အသံတိတ်ဆိတ်လျက် အနှောင့်အယှက် ကင်းကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုနိမိတ်တို့သည် ထင်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့။

၈၅.

၈၅။

‘‘‘မဟာဝါတာ န ဝါယန္တိ, န သန္ဒန္တိ သဝန္တိယော;

တာနိ အဇ္ဇ ပဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ပြင်းထန်သော လေတို့သည် မတိုက်ခတ်ကုန်၊ မြစ်တို့သည် မစီးဆင်းကုန်၊ ယခုလည်းထိုနိမိတ်တို့သည် ထင်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၈၆.

၈၆။

‘‘‘ထလဇာ ဒကဇာ ပုပ္ဖာ, သဗ္ဗေ ပုပ္ဖန္တိ တာဝဒေ;

တေပဇ္ဇ ပုပ္ဖိတာ သဗ္ဗေ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထို (ရှေးဘုရားလောင်းတို့ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေနေသော) အချိန်၌ ကြည်းပန်း, ရေပန်း အားလုံးတို့သည်ပွင့်ကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုပန်းအားလုံးတို့သည် ပွင့်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၈၇.

၈၇။

‘‘‘လတာ ဝါ ယဒိ ဝါ ရုက္ခာ, ဖလဘာရာ ဟောန္တိ တာဝဒေ;

တေပဇ္ဇ ဖလိတာ သဗ္ဗေ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ ၌ နွယ်ပင်တို့သည်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်တို့သည်လည်းကောင်း အသီး, သီးကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုအပင်အားလုံးတို့သည် အသီး, သီးလျက် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၈၈.

၈၈။

‘‘‘အာကာသဋ္ဌာ စ ဘူမဋ္ဌာ, ရတနာ ဇောတန္တိ တာဝဒေ;

တေပဇ္ဇ ရတနာ ဇောတန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ ၌ ကောင်းကင်၌ တည်သော ရတနာ, မြေ၌ တည်သော ရတနာတို့သည်ထွန်းလင်းတောက်ပကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုရတနာတို့သည် တောက်ပလျက် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့်သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၈၉.

၈၉။

‘‘‘မာနုဿကာ စ ဒိဗ္ဗာ စ, တုရိယာ ဝဇ္ဇန္တိ တာဝဒေ;

တေပဇ္ဇုဘော အဘိရဝန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ ၌ လူ၌ ဖြစ်သော တူရိယာ, နတ်၌ ဖြစ်သော တူရိယာတို့သည် (အလိုလို) မြည်ကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုနှစ်မျိုးသော တူရိယာတို့သည် မြည်လျက် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၀.

၉၀။

‘‘‘ဝိစိတြပုပ္ဖာ ဂဂနာ, အဘိဝဿန္တိ တာဝဒေ;

တေပိ အဇ္ဇ ပဝဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထို (ရှေးဘုရားလောင်းတို့ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေနေသော) အခါ၌ ဆန်းကြယ်သော ပန်းပွင့် မိုးတို့သည်ကောင်းကင်မှ ရွာကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုပန်းပွင့်မိုးတို့သည် ရွာလျက် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည်မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၁.

၉၁။

‘‘‘မဟာသမုဒ္ဒေါ အာဘုဇတိ, ဒသသဟဿီ ပကမ္ပတိ;

တေပဇ္ဇုဘော အဘိရဝန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

မဟာသမုဒ္ဒရာသည် ဝဲလည်၏၊ တစ်သောင်းသောလောကဓာတ်သည် တုန်လှုပ်၏၊ ယခုလည်းထိုနှစ်မျိုးတို့သည် မြည်ဟီးလျက် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့။

၉၂.

၉၂။

‘‘‘နိရယေပိ ဒသသဟဿေ, အဂ္ဂီ နိဗ္ဗန္တိ တာဝဒေ;

တေပဇ္ဇ နိဗ္ဗုတာ အဂ္ဂီ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ ရှိသော ငရဲမီးတို့သည်လည်း ငြိမ်းအေးကုန်၏၊ ယခုလည်းထိုငရဲမီးတို့သည် ငြိမ်းအေးလျက် ရှိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့။

၉၃.

၉၃။

‘‘‘ဝိမလော ဟောတိ သူရိယော, သဗ္ဗာ ဒိဿန္တိ တာရကာ;

တေပိ အဇ္ဇ ပဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

နေမင်းသည် အညစ်အကြေး ကင်းစင်၏၊ အလုံးစုံသော ကြယ် (တာရာ) တို့သည် ထင်ခဲ့ကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုကြယ် (တာရာ) တို့သည် ထင်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၄.

၉၄။

‘‘‘အနောဝဋ္ဌေန ဥဒကံ, မဟိယာ ဥဗ္ဘိဇ္ဇိ တာဝဒေ;

တမ္ပဇ္ဇုဗ္ဘိဇ္ဇတေ မဟိယာ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ မိုးမရွာသော အချိန်တွင် ရေသည် မြေမှ ပန်းထွက်ခဲ့၏၊ ယခုလည်း ထိုရေ သည် မြေမှပန်းထွက်လျက် ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၅.

၉၅။

‘‘‘တာရာဂဏာ [Pg.314] ဝိရောစန္တိ, နက္ခတ္တာ ဂဂနမဏ္ဍလေ;

ဝိသာခါ စန္ဒိမာ ယုတ္တာ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ကြယ် (တာရာ) အပေါင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ နက္ခတ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်အဝန်း၌ တင့်တယ်ကုန်၏။ ဝိသာခါနက္ခတ်သည် စန်း (လ) နှင့် ယှဉ်လျက်ရှိ၏၊ ထို့ကြောင့်သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၆.

၉၆။

‘‘‘ဗိလာသယာ ဒရီသယာ, နိက္ခမန္တိ သကာသယာ;

တေပဇ္ဇ အာသယာ ဆုဒ္ဓါ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

တွင်း၌ နေသော သတ္တဝါ, ချောက်၌ နေသော သတ္တဝါတို့သည် မိမိတို့နေရာမှ ထွက်ကုန်၏။ ယခုလည်း ထိုသတ္တဝါတို့သည် (မိမိတို့) နေရာမှ ထွက်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ့်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၇.

၉၇။

‘‘‘န ဟောန္တိ အရတီ သတ္တာနံ, သန္တုဋ္ဌာ ဟောန္တိ တာဝဒေ;

တေပဇ္ဇ သဗ္ဗေ သန္တုဋ္ဌာ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ ၌ သတ္တဝါတို့အား မပျော်မွေ့ခြင်းတို့သည် မဖြစ်ကုန်၊ တင်းတိမ်ရောင့်ရဲကုန်၏၊ ယခုလည်း ထိုသတ္တဝါအားလုံးသည် တင်းတိမ်ရောင့်ရဲကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၈.

၉၈။

‘‘‘ရောဂါ တဒုပသမ္မန္တိ, ဇိဃစ္ဆာ စ ဝိနဿတိ;

တာနိ အဇ္ဇ ပဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ အနာရောဂါတို့သည် ကင်းငြိမ်းကုန်၏၊ မွတ်သိပ်ခြင်းသည်လည်း ကင်း ပျောက်၏၊ ယခုလည်း ထိုနိမိတ်တို့သည် ထင်လာကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၉၉.

၉၉။

‘‘‘ရာဂေါ တဒါ တနု ဟောတိ, ဒေါသော မောဟော ဝိနဿတိ;

တေပဇ္ဇ ဝိဂတာ သဗ္ဗေ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ တပ်မက်မှု 'ရာဂ' ခေါင်းပါး၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်း 'ဒေါသ', တွေဝေခြင်း 'မောဟ'ကင်းပျောက်၏၊ ယခုလည်း ထိုအားလုံးတို့သည် ကင်းပျောက်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၁၀၀.

၁၀၀။

‘‘‘ဘယံ တဒါ န ဘဝတိ, အဇ္ဇပေတံ ပဒိဿတိ;

တေန လိင်္ဂေန ဇာနာမ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ ကြောက်မက်ဖွယ်ဘေးသည် မဖြစ်ခဲ့၊ ယခုလည်း ဤဘေးမဖြစ်ခြင်းသည် ထင်၏၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ငါတို့ သိပါကုန်၏။

၁၀၁.

၁၀၁။

‘‘‘ရဇောနုဒ္ဓံသတိ ဥဒ္ဓံ, အဇ္ဇပေတံ ပဒိဿတိ;

တေန လိင်္ဂေန ဇာနာမ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

မြူမှုန်သည် အထက်သို့ မတက်ခဲ့၊ ယခုလည်း ဤမြူမှုန်မတက်ခြင်းသည် ထင်၏၊ ထိုအကြောင်းကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ငါတို့ သိပါကုန်၏။

၁၀၂.

၁၀၂။

‘‘‘အနိဋ္ဌဂန္ဓော ပက္ကမတိ, ဒိဗ္ဗဂန္ဓော ပဝါယတိ;

သောပဇ္ဇ ဝါယတိ ဂန္ဓော, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

မကောင်းသော အနံ့သည် ကင်းရှင်း၏၊ နတ်၌ ဖြစ်သော ရနံ့သည် လှိုင်၏၊ ယခုလည်းထိုနတ်ရနံ့သည် လှိုင်လျက်ရှိပေ၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့။

၁၀၃.

၁၀၃။

‘‘‘သဗ္ဗေ ဒေဝါ ပဒိဿန္တိ, ဌပယိတွာ အရူပိနော;

တေပဇ္ဇ သဗ္ဗေ ဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

အရူပဗြဟ္မာတို့ကို ချန်ထား၍ အလုံးစုံသော နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို တွေ့မြင်ရကုန်၏၊ ယခုလည်းထို (နတ် ဗြဟ္မာ) အားလုံးတို့ကို တွေ့မြင်ရကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၁၀၄.

၁၀၄။

‘‘‘ယာဝတာ နိရယာ နာမ, သဗ္ဗေ ဒိဿန္တိ တာဝဒေ;

တေပဇ္ဇ သဗ္ဗေ ဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ အကြင်မျှအတိုင်းအရှည်ရှိသော အလုံးစုံသော ငရဲမည်သည်တို့ကို တွေ့မြင် ရကုန်၏၊ ယခုလည်း ထို (ငရဲ) အားလုံးတို့ကို တွေ့မြင်ရကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၁၀၅.

၁၀၅။

‘‘‘ကုဋ္ဋာ ကဝါဋာ သေလာ စ, န ဟောန္တာဝရဏာ တဒါ;

အာကာသဘူတာ တေပဇ္ဇ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထိုအခါ နံရံတံတိုင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ တံခါးရွက်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ကျောက်တောင်တို့သည်လည်းကောင်း အပိတ်အပင် အဆီးအတားတို့ မဖြစ်ကုန်။ ယခုလည်းထိုတံတိုင်းစသည်တို့သည် ဟင်းလင်းဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်သည် မချွတ် ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့။

၁၀၆.

၁၀၆။

‘‘‘စုတီ စ ဥပပတ္တိ စ, ခဏေ တသ္မိံ န ဝိဇ္ဇတိ;

တာနိပဇ္ဇ ပဒိဿန္တိ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ.

ထို (ရှေးဘုရားလောင်းတို့ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေနေသော) ခဏ၌ စုတေခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသည်လည်းကောင်း မရှိပေ။ ယခုလည်း ထိုနိမိတ်တို့သည် ထင်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့်သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၁၀၇.

၁၀၇။

‘‘‘ဒဠှံ ပဂ္ဂဏှ ဝီရိယံ, မာ နိဝတ္တ အဘိက္ကမ;

မယမ္ပေတံ ဝိဇာနာမ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ’’’.

အရှင်ရသေ့ သင်သည် လုံ့လဝီရိယကို မြဲမြံစွာ ချီးမြှောက် (စွဲကိုင်) ပါလော့၊ နောက်သို့မဆုတ်ပါလင့်၊ ရှေ့သို့သာ တက်ပါလော့၊ သင်သည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်ပါလတ္တံ့၊ ငါတို့သည်လည်းဤအကြောင်းကို သိပါကုန်၏ (ဟု ကြီးကျယ်သော အသံကို ဖြစ်စေကုန်၏)။

၁၀၈.

၁၀၈။

ဗုဒ္ဓဿ [Pg.315] ဝစနံ သုတွာ, ဒသသဟဿီနစူဘယံ;

တုဋ္ဌဟဋ္ဌော ပမောဒိတော, ဧဝံ စိန္တေသဟံ တဒါ.

ထိုအခါ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ လည်းကောင်း၊ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ နေသောနတ်ဗြဟ္မာတို့၏လည်းကောင်း နှစ်ဦးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ စကားကို ကြားရသည် ရှိသော် နှစ်သက်ရွှင်လန်းဝမ်းမြောက်သည်ဖြစ်၍ ဤသို့ ဆင်ခြင်ခဲ့ပေ၏ -

၁၀၉.

၁၀၉။

‘‘အဒွေဇ္ဈဝစနာ ဗုဒ္ဓါ, အမောဃဝစနာ ဇိနာ;

ဝိတထံ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝါမဟံ.

မြတ်စွာဘုရားတို့သည် နှစ်မျိုးသော စကားကို မိန့်ဆိုလေ့မရှိကုန်၊ မြတ်စွာ ဘုရားတို့သည်အချည်းနှီးသော စကားကို မိန့်ဆိုလေ့မရှိကုန်၊ မြတ်စွာဘုရားတို့အား ချွတ် ယွင်းသော စကားသည်မရှိချေ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်ရပေလတ္တံ့။

၁၁၀.

၁၁၀။

‘‘ယထာ ခိတ္တံ နဘေ လေဍ္ဍု, ဓုဝံ ပတတိ ဘူမိယံ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌာနံ, ဝစနံ ဓုဝသဿတံ;

ဝိတထံ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝါမဟံ.

ကောင်းကင်၌ ပစ်အပ်သော ခဲသည် မြေ၌ မချွတ် ကျသကဲ့သို့ ထို့အတူပင် မြတ်စွာဘုရားတို့၏စကားသည် မချွတ် မြဲ၏၊ မြတ်စွာဘုရားတို့အား ချွတ်ယွင်းသော စကားသည် မရှိချေ၊ ထို့ကြောင့်ငါသည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်ရပေလတ္တံ့။

၁၁၁.

၁၁၁။

‘‘ယထာပိ သဗ္ဗသတ္တာနံ, မရဏံ ဓုဝသဿတံ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌာနံ, ဝစနံ ဓုဝသဿတံ;

ဝိတထံ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝါမဟံ.

အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ သေခြင်းသည် မချွတ် မြဲသကဲ့သို့ ထို့အတူပင် မြတ်စွာဘုရားတို့၏့စကားသည် မချွတ် မြဲ၏၊ မြတ်စွာဘုရားတို့အား ချွတ်ယွင်းသော စကားသည် မရှိချေ၊ ထို့ကြောင့်ငါသည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်ရပေလတ္တံ့။

၁၁၂.

၁၁၂။

‘‘ယထာ ရတ္တိက္ခယေ ပတ္တေ, သူရိယုဂ္ဂမနံ ဓုဝံ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌာနံ, ဝစနံ ဓုဝသဿတံ;

ဝိတထံ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝါမဟံ.

ညဉ့်ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်လတ်သော် နေတက်ခြင်းသည် မချွတ် မြဲသကဲ့သို့ ထို့ အတူပင်ဘုရားမြတ်တို့၏ စကားသည် မချွတ် မြဲ၏၊ မြတ်စွာဘုရားတို့အား ချွတ်ယွင်းသော စကားသည် မရှိချေ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်ရပေလတ္တံ့။

၁၁၃.

၁၁၃။

‘‘ယထာ နိက္ခန္တသယနဿ, သီဟဿ နဒနံ ဓုဝံ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌာနံ, ဝစနံ ဓုဝသဿတံ;

ဝိတထံ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝါမဟံ.

အိပ်စက်ရာ လိုဏ်ဂူမှ ထွက်သော ခြင်္သေ့မင်း၏ ဟောက်ခြင်းသည် မချွတ် မြဲသကဲ့သို့ထို့အတူပင် ဘုရားမြတ်တို့၏ စကားသည် မချွတ် မြဲ၏၊ မြတ်စွာဘုရားတို့အား ချွတ်ယွင်းသောစကားသည် မရှိချေ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်ရပေလတ္တံ့။

၁၁၄.

၁၁၄။

‘‘ယထာ အာပန္နသတ္တာနံ, ဘာရမောရောပနံ ဓုဝံ;

တထေဝ ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌာနံ, ဝစနံ ဓုဝသဿတံ;

ဝိတထံ နတ္ထိ ဗုဒ္ဓါနံ, ဓုဝံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝါမဟံ.

ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိန်းမတို့အား ကိုယ်ဝန်ကို ချခြင်းသည် မချွတ် မြဲသကဲ့သို့ ထို့ အတူပင်ဘုရားမြတ်တို့၏ စကားသည် မချွတ် မြဲ၏၊ မြတ်စွာဘုရားတို့အား ချွတ်ယွင်းသော စကားသည် မရှိချေ၊ ထို့ကြောင့် ငါသည် မချွတ် ဘုရားဖြစ်ရပေလတ္တံ့ (ဟု ဤသို့ ဆင်ခြင် ခဲ့၏)။

၁၁၅.

၁၁၅။

‘‘ဟန္ဒ ဗုဒ္ဓကရေ ဓမ္မေ, ဝိစိနာမိ ဣတော စိတော;

ဥဒ္ဓံ အဓော ဒသ ဒိသာ, ယာဝတာ ဓမ္မဓာတုယာ’’.

ငါသည် ယခုအခါ အထက်အောက် အရပ်ဆယ်မျက်နှာတို့၌ ရှိရှိသမျှသော သဘောတရားတွင်ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်သော သဘောတရားတို့ကို ထိုမှဤမှ စူးစမ်း ဆင်ခြင်တော့အံ့ (ဟု ဆင်ခြင်၏)။

၁၁၆.

၁၁၆။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, ပဌမံ ဒါနပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အနုစိဏ္ဏံ မဟာပထံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်ကုန်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည်လေ့ကျက်အပ်သော လမ်းမသဖွယ် ဖြစ်သော ဒါနပါရမီကို ရှေးဦးစွာ တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၁၇.

၁၁၇။

‘‘ဣမံ တွံ ပဌမံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

ဒါနပါရမိတံ ဂစ္ဆ, ယဒိ ဗောဓိံ ပတ္တုမိစ္ဆသိ.

သင်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ အကယ်၍ အလိုရှိငြားအံ့၊ ဤ ရှေးဦးစွာသောဒါနပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် ဖြည့်ကျင့်ပါလော့။

၁၁၈.

၁၁၈။

‘‘ယထာပိ ကုမ္ဘော သမ္ပုဏ္ဏော, ယဿ ကဿစိ အဓော ကတော;

ဝမတေ ဝုဒကံ နိဿေသံ, န တတ္ထ ပရိရက္ခတိ.

တစ်စုံတစ်ခုသော ရေဖြင့် ပြည့်သော အိုးသည် မှောက်ထားလိုက်သည်ရှိသော် ရေကို အကြွင်းမဲ့အန်ထုတ်သကဲ့သို့ ထိုသို့ အန်ရာ၌ (ရေကို) မစောင့်ရှောက်သကဲ့သို့-

၁၁၉.

၁၁၉။

‘‘တထေဝ [Pg.316] ယာစကေ ဒိသွာ, ဟီနမုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမေ;

ဒဒါဟိ ဒါနံ နိဿေသံ, ကုမ္ဘော ဝိယ အဓော ကတော.

ထို့အတူပင် သင်သည် အယုတ်, အမြတ်, အလတ်ဖြစ်သော တောင်းခံသူပုဂ္ဂိုလ် တို့ကိုတွေ့မြင်သည်ရှိသော် 'မှောက်ထားသော အိုးကဲ့သို့' အလှူဝတ္ထုကို အကြွင်းမဲ့ ပေးလှူ ပါလော့။

၁၂၀.

၁၂၀။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာ ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြားတရား တို့ကိုလည်း ငါသည်စူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၂၁.

၁၂၁။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, ဒုတိယံ သီလပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော နှစ်ခုမြောက် သီလပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၂၂.

၁၂၂။

‘‘ဣမံ တွံ ဒုတိယံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

သီလပါရမိတံ ဂစ္ဆ, ယဒိ ဗောဓိံ ပတ္တုမိစ္ဆသိ.

သင်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ အကယ်၍ အလိုရှိငြားအံ့၊ ဤ နှစ်ခုမြောက်သောသီလပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် ဖြည့်ကျင့်ပါ လော့။

၁၂၃.

၁၂၃။

‘‘ယထာပိ စမရီ ဝါလံ, ကိသ္မိဉ္စိ ပဋိလဂ္ဂိတံ;

ဥပေတိ မရဏံ တတ္ထ, န ဝိကောပေတိ ဝါလဓိံ.

စာမရီသားကောင်သည် တစ်စုံတစ်ခုသစ်ပင်ချုံနွယ်၌ မြီးဆံသည် ငြိနေလတ်သော် ထိုနေရာ၌ပင်သေခြင်းသို့ ရောက်စေကာမူ မြီးဆံကို မပျက်စီးစေသကဲ့သို့-

၁၂၄.

၁၂၄။

‘‘တထေဝ တွံ စတူသု ဘူမီသု, သီလာနိ ပရိပူရယ;

ပရိရက္ခ သဗ္ဗဒါ သီလံ, စမရီ ဝိယ ဝါလဓိံ.

ထို့အတူပင် လေးပါးသော အရာတို့၌ သီလကို ဖြည့်ကျင့်ပါလော့၊ စာမရီ သားကောင်သည်မြီးဆံကို စောင့်ရှောက်သကဲ့သို့ အခါခပ်သိမ်း သီလကို စောင့်ရှောက်ပါ လော့။

၁၂၅.

၁၂၅။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာ ဖြစ် လိမ့်မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြားတရား တို့ကိုလည်း ငါသည်စူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၂၆.

၁၂၆။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, တတိယံ နေက္ခမ္မပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော သုံးခုမြောက် နေက္ခမ္မပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၂၇.

၁၂၇။

‘‘ဣမံ တွံ တတိယံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

နေက္ခမ္မပါရမိတံ ဂစ္ဆ, ယဒိ ဗောဓိံ ပတ္တုမိစ္ဆသိ.

သင်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ အကယ်၍ အလိုရှိငြားအံ့၊ ဤသုံးခုမြောက်သော နေက္ခမ္မပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် ဖြည့် ကျင့်ပါလော့။

၁၂၈.

၁၂၈။

‘‘ယထာ အန္ဒုဃရေ ပုရိသော, စိရဝုတ္ထော ဒုခဋ္ဋိတော;

န တတ္ထ ရာဂံ ဇနေသိ, မုတ္တိံယေဝ ဂဝေသတိ.

နှောင်အိမ်၌ ကြာမြင့်စွာ နေရသော ယောက်ျားသည် ဆင်းရဲဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည် ဖြစ်၍ထိုနှောင်အိမ်၌ တပ်မက်ခြင်းကို မဖြစ်စေဘဲ လွတ်မြောက်ခြင်းကိုသာလျှင် ရှာဖွေ သကဲ့သို့-

၁၂၉.

၁၂၉။

‘‘တထေဝ တွံ သဗ္ဗဘဝေ, ပဿ အန္ဒုဃရေ ဝိယ;

နေက္ခမ္မာဘိမုခေါ ဟောဟိ, ဘဝတော ပရိမုတ္တိယာ.

ထို့အတူပင် သင်သည် အလုံးစုံသော ဘဝတို့ကို 'နှောင်အိမ်တို့ကဲ့သို့' ရှုပါလော့၊ ဘဝမှလွတ်မြောက်ခြင်းအကျိုးငှါ တောထွက်ခြင်းသို့ ရှေးရှုဖြစ်ပါလော့။

၁၃၀.

၁၃၀။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာ ဖြစ်လိမ့် မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြားတရားတို့ကို လည်း ငါသည်စူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၃၁.

၁၃၁။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, စတုတ္ထံ ပညာပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော လေးခုမြောက် ပညာပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၃၂.

၁၃၂။

‘‘ဣမံ တွံ စတုတ္ထံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

ပညာပါရမိတံ ဂစ္ဆ, ယဒိ ဗောဓိံ ပတ္တုမိစ္ဆသိ.

သင်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ အကယ်၍ အလိုရှိငြားအံ့၊ ဤလေးခုမြောက်သော ပညာပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် ဖြည့်ကျင့် ပါလော့။

၁၃၃.

၁၃၃။

‘‘ယထာပိ [Pg.317] ဘိက္ခု ဘိက္ခန္တော, ဟီနမုက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမေ;

ကုလာနိ န ဝိဝဇ္ဇေန္တော, ဧဝံ လဘတိ ယာပနံ.

ဆွမ်းခံသော ရဟန်းသည် အယုတ်, အမြတ်, အလတ်ဖြစ်သော အမျိုး (အိမ်) တို့ကို မကြဉ်ရှောင်၊ ဤသို့ မကြဉ်ရှောင်လတ်သော် မျှတရုံသော အာဟာရကို ရသကဲ့သို့-

၁၃၄.

၁၃၄။

‘‘တထေဝ တွံ သဗ္ဗကာလံ, ပရိပုစ္ဆံ ဗုဓံ ဇနံ;

ပညာပါရမိတံ ဂန္တွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

ထို့အတူပင် သင်သည် အခါခပ်သိမ်း ပညာရှိသော သူကို မေးမြန်းလျက် ပညာ ပါရမီကိုဖြည့်ကျင့်သည်ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လတ္တံ့။

၁၃၅.

၁၃၅။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာ ဖြစ် လိမ့်မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ ငါသည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြား တရားတို့ကိုလည်းစူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၃၆.

၁၃၆။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, ပဉ္စမံ ဝီရိယပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော ငါးခုမြောက် ဝီရိယပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၃၇.

၁၃၇။

‘‘ဣမံ တွံ ပဉ္စမံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

ဝီရိယပါရမိတံ ဂစ္ဆ, ယဒိ ဗောဓိံ ပတ္တုမိစ္ဆသိ.

သင်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ အကယ်၍ အလိုရှိငြားအံ့၊ ဤ ငါးခုမြောက်သောဝီရိယပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် ဖြည့်ကျင့်ပါ လော့။

၁၃၈.

၁၃၈။

‘‘ယထာပိ သီဟော မိဂရာဇာ, နိသဇ္ဇဋ္ဌာနစင်္ကမေ;

အလီနဝီရိယော ဟောတိ, ပဂ္ဂဟိတမနော သဒါ.

သားတို့သနင်း ခြင်္သေ့မင်းသည် ထိုင်ခြင်း, ရပ်ခြင်း, စကြံသွားခြင်း၌ မတွန့် ဆုတ်သောဝီရိယရှိလျက် အခါခပ်သိမ်း စိတ်ကို ပင့်မြှောက်ထားသကဲ့သို့-

၁၃၉.

၁၃၉။

‘‘တထေဝ တွံ သဗ္ဗဘဝေ, ပဂ္ဂဏှ ဝီရိယံ ဒဠှံ;

ဝီရိယပါရမိတံ ဂန္တွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

ထို့အတူပင် သင်သည် အလုံးစုံသော ဘဝ၌ လုံ့လဝီရိယကို မြဲမြံစွာ ပင့်မြှောက်၍ ဝီရိယပါရမီကိုဖြည့်ကျင့်သည်ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ရလတ္တံ့။

၁၄၀.

၁၄၀။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာ ဖြစ် လိမ့်မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ ငါသည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြား တရားတို့ကို လည်းစူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၄၁.

၁၄၁။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, ဆဋ္ဌမံ ခန္တိပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော ခြောက်ခုမြောက် ခန္တီပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၄၂.

၁၄၂။

‘‘ဣမံ တွံ ဆဋ္ဌမံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

တတ္ထ အဒွေဇ္ဈမာနသော, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

သင်သည် ဤခြောက်ခုမြောက် ခနီ ္တပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည် ပြီးလျှင် ထိုခနီ ္တပါရမီ၌ စိတ်နှစ်ခွ မရှိလတ်သော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ရလတ္တံ့။

၁၄၃.

၁၄၃။

‘‘ယထာပိ ပထဝီ နာမ, သုစိမ္ပိ အသုစိမ္ပိ စ;

သဗ္ဗံ သဟတိ နိက္ခေပံ, န ကရောတိ ပဋိဃံ တယာ.

မြေကြီးမည်သည် စင်ကြယ်သည်လည်းဖြစ်သော, မစင်ကြယ်သည်လည်းဖြစ်သော အလုံးစုံပစ်ချအပ်သော အရာဝတ္ထုကို သည်းခံ၏၊ ထိုပစ်ချခြင်းကြောင့် မုန်းခြင်း, ချစ်ခြင်းကို မပြုသကဲ့သို့-

၁၄၄.

၁၄၄။

‘‘တထေဝ တွမ္ပိ သဗ္ဗေသံ, သမ္မာနာဝမာနက္ခမော;

ခန္တိပါရမိတံ ဂန္တွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

ထို့အတူပင် သင်သည်လည်း အလုံးစုံသော သူတို့အား ကောင်းစွာ မြတ်နိုးခြင်း, မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်းတို့၌ သည်းခံလျက် ခနီ ္တပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်သည်ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ် သို့ ရောက်လတ္တံ့။

၁၄၅.

၁၄၅။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာ ဖြစ် လိမ့်မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ ငါသည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြား တရားကိုလည်းစူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၄၆.

၁၄၆။

ဝိစိနန္တော [Pg.318] တဒါ ဒက္ခိံ, သတ္တမံ သစ္စပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်းတို့ သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော ခုနစ်ခုမြောက် သစ္စာပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၄၇.

၁၄၇။

‘‘ဣမံ တွံ သတ္တမံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

တတ္ထ အဒွေဇ္ဈဝစနော, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

သင်သည် ဤခုနစ်ခုမြောက်သော သစ္စာပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက် တည်ပြီးလျှင် ထိုသစ္စာပါရမီ၌ စကားနှစ်ခွ မရှိလတ်သော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ရ လတ္တံ့။

၁၄၈.

၁၄၈။

‘‘ယထာပိ ဩသဓီ နာမ, တုလာဘူတာ သဒေဝကေ;

သမယေ ဥတုဝဿေ ဝါ, န ဝေါက္ကမတိ ဝီထိတော.

နတ်နှင့် တကွသော လောက၌ ချိန်သဖွယ် ဖြစ်သော သောက်ရှူးကြယ်မည်သည်မိုးအခါ၌လည်းကောင်း၊ ဆောင်းဥတု, နွေဥတု၌လည်းကောင်း (သွားမြဲ) လမ်းမှ မဖဲမရွေ့ သကဲ့သို့-

၁၄၉.

၁၄၉။

‘‘တထေဝ တွမ္ပိ သစ္စေသု, မာ ဝေါက္ကမ ဟိ ဝီထိတော;

သစ္စပါရမိတံ ဂန္တွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

ထို့အတူပင် သင်သည်လည်း သစ္စာ (စကား) တို့၌ (ပြောဆို) မြဲလမ်းမှ မဖဲမရွေ့ မူ၍သစ္စာပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်သည် ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လတ္တံ့။

၁၅၀.

၁၅၀။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာ ဖြစ် လိမ့်မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ ငါသည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြား တရားတို့ကို လည်းစူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၅၁.

၁၅၁။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, အဋ္ဌမံ အဓိဋ္ဌာနပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော ရှစ်ခုမြောက် အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၅၂.

၁၅၂။

‘‘ဣမံ တွံ အဋ္ဌမံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

တတ္ထ တွံ အစလော ဟုတွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

သင်သည် ဤရှစ်ခုမြောက်သော အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် ထိုအဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ၌ တုန်လှုပ်ခြင်း မရှိလတ်သော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လတ္တံ့။

၁၅၃.

၁၅၃။

‘‘ယထာပိ ပဗ္ဗတော သေလော, အစလော သုပ္ပတိဋ္ဌိတော;

န ကမ္ပတိ ဘုသဝါတေဟိ, သကဋ္ဌာနေဝ တိဋ္ဌတိ.

လှုပ်ရှားခြင်းမရှိဘဲ ကောင်းစွာ တည်တံ့သော ကျောက်တောင်သည် ပြင်းထန် သောလေတို့ကြောင့် မတုန်လှုပ် မိမိနေရာ၌သာလျှင် တည်နေသကဲ့သို့-

၁၅၄.

၁၅၄။

‘‘တထေဝ တွမ္ပိ အဓိဋ္ဌာနေ, သဗ္ဗဒါ အစလော ဘဝ;

အဓိဋ္ဌာနပါရမိတံ ဂန္တွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

ထို့အတူပင် သင်သည် အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီ၌ အခါခပ်သိမ်း တုန်လှုပ်ခြင်း မရှိသူ ဖြစ်ပါလော့၊ အဓိဋ္ဌာန်ပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်သည်ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ် သောအခြားတရားတို့ကိုလည်း စူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၅၅.

၁၅၅။

‘‘နဟေတေ ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်သာ ဖြစ်လိမ့် မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ ငါသည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြားတရား တို့ကိုလည်းစူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၅၆.

၁၅၆။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, နဝမံ မေတ္တာပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည် အဖန်ဖန်အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော ကိုးခုမြောက် မေတ္တာပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၅၇.

၁၅၇။

‘‘ဣမံ တွံ နဝမံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

မေတ္တာယ အသမော ဟောဟိ, ယဒိ ဗောဓိံ ပတ္တုမိစ္ဆသိ.

၁၅၇။ သင်သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ အကယ်၍ အလိုရှိငြားအံ့၊ ဤကိုးခုမြောက်သော မေတ္တာပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် မေတ္တာပါရမီ ၌အတူမရှိသောသူ ဖြစ်ပါလော့။

၁၅၈.

၁၅၈။

‘‘ယထာပိ ဥဒကံ နာမ, ကလျာဏေ ပါပကေ ဇနေ;

သမံ ဖရတိ သီတေန, ပဝါဟေတိ ရဇောမလံ.

ရေမည်သည် ကောင်းသော လူ, မကောင်းသော လူတို့ကို အအေးဖြင့် အညီအမျှ ပျံ့နှံ့တွေ့ထိ၍မြူအညစ်အကြေးကို မျှောသကဲ့သို့-

၁၅၉.

၁၅၉။

‘‘တထေဝ တွံ ဟိတာဟိတေ, သမံ မေတ္တာယ ဘာဝယ;

မေတ္တာပါရမိတံ ဂန္တွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

ထို့အတူပင် သင်သည် (မိမိ) အကျိုးကို ဆောင်သောသူ, (မိမိ) အကျိုးကို မဆောင်သော သူတို့ကို အညီအမျှ မေတ္တာပွါးလော့၊ မေတ္တာပါရမီကို ဖြည့်ကျင့်သည်ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လတ္တံ့။

၁၆၀.

၁၆၀။

‘‘နဟေတေ [Pg.319] ဧတ္တကာယေဝ, ဗုဒ္ဓဓမ္မာ ဘဝိဿရေ;

အညေပိ ဝိစိနိဿာမိ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ’’.

ဘုရားအဖြစ်ကို ပြုတတ်ကုန်သော ဤတရားတို့သည် ဤမျှလောက်သာ ဖြစ်လိမ့် မည်မဟုတ်ကုန်သေး၊ ငါသည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်သော အခြားတရား တို့ကို လည်းစူးစမ်းဆင်ခြင်ဦးအံ့။

၁၆၁.

၁၆၁။

ဝိစိနန္တော တဒါ ဒက္ခိံ, ဒသမံ ဥပေက္ခာပါရမိံ;

ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ, အာသေဝိတနိသေဝိတံ.

ထိုအခါ ငါသည် စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရှေး၌ ဖြစ်ကုန်သော ဘုရားအလောင်း တို့သည်အဖန်ဖန် အမြဲမပြတ် မှီဝဲအပ်သော ဆယ်ခုမြောက် ဥပေက္ခာပါရမီကို တွေ့မြင်ခဲ့၏။

၁၆၂.

၁၆၂။

‘‘ဣမံ တွံ ဒသမံ တာဝ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယ;

တုလာဘူတော ဒဠှော ဟုတွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

သင်သည် ဤဆယ်ခုမြောက်သော ဥပေက္ခာပါရမီကို အလွန်မြဲမြံအောင် ပြု၍ ဆောက်တည်ပြီးလျှင် ချိန်သဖွယ်ဖြစ်၍ မြဲမြံစွာ ဖြစ်သည်ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လတ္တံ့။

၁၆၃.

၁၆၃။

‘‘ယထာပိ ပထဝီ နာမ, နိက္ခိတ္တံ အသုစိံ သုစိံ;

ဥပေက္ခတိ ဥဘောပေတေ, ကောပါနုနယဝဇ္ဇိတာ.

၁၆၃။ မြေကြီးမည်သည် မစင်ကြယ်သော အရာကိုလည်းကောင်း၊ စင်ကြယ်သော အရာကိုလည်းကောင်း ပစ်ချအပ်သည်ရှိသော် ဤအရာနှစ်မျိုးတို့ကို မုန်းခြင်း, ချစ်ခြင်းမှ ကြဉ်လျက်လျစ်လျူရှုသကဲ့သို့-

၁၆၄.

၁၆၄။

‘‘တထေဝ တွံ သုခဒုက္ခေ, တုလာဘူတော သဒါ ဘဝ;

ဥပေက္ခာပါရမိတံ ဂန္တွာ, သမ္ဗောဓိံ ပါပုဏိဿသိ.

ထို့အတူပင် သင်သည် ချမ်းသာ, ဆင်းရဲ၌ အခါခပ်သိမ်း ချိန်သဖွယ် ဖြစ်လော့၊ ဥပေက္ခာပါရမီကိုဖြည့်ကျင့်သည်ရှိသော် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်လတ္တံ့။

၁၆၅.

၁၆၅။

‘‘ဧတ္တကာယေဝ တေ လောကေ, ယေ ဓမ္မာ ဗောဓိပါစနာ;

တတုဒ္ဓံ နတ္ထိ အညတြ, ဒဠှံ တတ္ထ ပတိဋ္ဌဟ’’.

လောက၌ အကြင်တရားတို့သည် သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို ရင့်ကျက်စေတတ်ကုန်၏၊ ထိုတရားတို့သည် ဤမျှလောက်တို့သာတည်း၊ ထို့ထက်အလွန် အခြားသော တရား မရှိချေ၊ ထိုပါရမီတရားတို့၌ မြဲမြံစွာ ဆောက်တည်ပါလော့။

၁၆၆.

၁၆၆။

ဣမေ ဓမ္မေ သမ္မသတော, သဘာဝသရသလက္ခဏေ;

ဓမ္မတေဇေန ဝသုဓာ, ဒသသဟဿီ ပကမ္ပထ.

ဤပါရမီတရားတို့ကို မိမိ၏ သဘော, မိမိ၏ ကိစ္စ, လက္ခဏာအားဖြင့် သုံးသပ် ဆင်ခြင်စဉ် (ငါ၏ ဆင်ခြင်ဉာဏ်) တရားတန်ခိုးတော်ကြောင့် လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ ရှိသော မြေကြီးသည်တုန်လှုပ်လေ၏။

၁၆၇.

၁၆၇။

စလတီ ရဝတီ ပထဝီ, ဥစ္ဆုယန္တံဝ ပီဠိတံ;

တေလယန္တေ ယထာ စက္ကံ, ဧဝံ ကမ္ပတိ မေဒနီ.

မြေကြီးသည် 'ကြိတ်ညှစ်အပ်သော ကြံညှစ်စက်ယန္တရားကဲ့သို့' လှုပ်ရှား၏၊ မြည်ဟည်း၏၊ မြေကြီးသည် 'ဆီ (ကြိတ်) စက်ယန္တရားကဲ့သို့' တုန်လှုပ်၏။

၁၆၈.

၁၆၈။

ယာဝတာ ပရိသာ အာသိ, ဗုဒ္ဓဿ ပရိဝေသနေ;

ပဝေဓမာနာ သာ တတ္ထ, မုစ္ဆိတာ သေတိ ဘူမိယံ.

အကြင်မျှလောက်သော ပရိသတ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးရာ အရပ်၌ တည်ရှိ၏၊ ထိုပရိသတ်သည် ထိုဆွမ်းလုပ်ကျွေးရာ အရပ်၌ တုန်လှုပ်သည်ဖြစ်၍ မိန်းမောတွေဝေလျက် မြေ၌ အိပ်ရ၏။

၁၆၉.

၁၆၉။

ဃဋာနေကသဟဿာနိ, ကုမ္ဘီနဉ္စ သတာ ဗဟူ;

သဉ္စုဏ္ဏမထိတာ တတ္ထ, အညမညံ ပဃဋ္ဋိတာ.

ထိုဆွမ်းလုပ်ကျွေးရာ အရပ်၌ အထောင်မကသော အိုးတို့သည်လည်းကောင်း၊ အရာမကများစွာသော အိုးစရည်းကြီးတို့သည်လည်းကောင်း အချင်းချင်း ထိခိုက်ကုန်သည်ဖြစ် ၍ မှုန့်မှုန့်ညက်ညက်ကွဲကျရောယှက်ကုန်၏။

၁၇၀.

၁၇၀။

ဥဗ္ဗိဂ္ဂါ တသိတာ ဘီတာ, ဘန္တာ ဗျာထိတမာနသာ;

မဟာဇနာ သမာဂမ္မ, ဒီပင်္ကရမုပါဂမုံ.

များစွာသော လူတို့သည် ထိတ်လန့် ကြောက်ရွံ့ တုန်လှုပ်ကုန်လျက် စိုးရိမ်ပူပန် သောစိတ်ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ စုဝေးကြပြီးလျှင် ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား (ထံ) သို့ ချဉ်းကပ်ကြကုန်၏။

၁၇၁.

၁၇၁။

‘‘ကိံ ဘဝိဿတိ လောကဿ, ကလျာဏမထ ပါပကံ;

သဗ္ဗော ဥပဒ္ဒုတော လောကော, တံ ဝိနောဒေဟိ စက္ခုမ’’.

စက္ခုငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား လောကအား ကောင်းခြင်း ဖြစ်ပါမည်လော၊ သို့မဟုတ် မကောင်းခြင်း ဖြစ်ပါမည်လော၊ အဘယ်သို့လျှင် ဖြစ်ပါလိမ့် မည်နည်း၊ အလုံးစုံသောလောကကို ကြောက်ခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်ပါ၏၊ ထိုကြောက်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်တော်မူပါ (ဟုလျှောက်ကုန်၏)။

၁၇၂.

၁၇၂။

တေသံ တဒါ သညပေသိ, ဒီပင်္ကရော မဟာမုနိ;

‘‘ဝိသဋ္ဌာ ဟောထ မာ ဘေထ, ဣမသ္မိံ ပထဝိကမ္ပနေ.

ထိုအခါ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုလူတို့ကို သိစေတော်မူ၏၊ (သင်တို့ သည်) ဤမြေလှုပ်ရာ၌ ထိတ်လန့်ခြင်း ကင်းကြကုန်လော့၊ မကြောက်ကြကုန်လင့်။

၁၇၃.

၁၇၃။

‘‘ယမဟံ [Pg.320] အဇ္ဇ ဗျာကာသိံ, ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဘဝိဿတိ;

ဧသော သမ္မသတိ ဓမ္မံ, ပုဗ္ဗကံ ဇိနသေဝိတံ.

''လောက၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့''ဟု အကြင်သုမေဓာရသေ့ကို ငါသည် ယနေ့ ဗျာဒိတ်စကားမိန့်ကြားခဲ့၏၊ ဤသုမေဓာရသေ့သည် ရှေးရှေး မြတ်စွာဘုရားတို့သည် မှီဝဲ ကျင့်သုံးအပ်သော (ပါရမီ) တရားကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်၏။

၁၇၄.

၁၇၄။

‘‘တဿ သမ္မသတော ဓမ္မံ, ဗုဒ္ဓဘူမိံ အသေသတော;

တေနာယံ ကမ္ပိတာ ပထဝီ, ဒသသဟဿီ သဒေဝကေ’’.

ထိုသုမေဓာရသေ့သည် ဘုရားဖြစ်ကြောင်း (ပါရမီ) တရားကို အကြွင်းမရှိ ဆင်ခြင် သုံးသပ်စဉ်ထိုသို့ ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်းကြောင့် ဤမြေကြီးသည် နတ်နှင့် တကွသော လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌တုန်လှုပ်လေ၏။

၁၇၅.

၁၇၅။

ဗုဒ္ဓဿ ဝစနံ သုတွာ, မနော နိဗ္ဗာယိ တာဝဒေ;

သဗ္ဗေ မံ ဥပသင်္ကမ္မ, ပုနာပိ အဘိဝန္ဒိသုံ.

(ဤသို့) မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို ကြားနာရ၍ (လူအပေါင်းတို့၏) စိတ်သည်ငြိမ်းအေးလေ၏၊ ထိုအခါ လူအားလုံးတို့သည် ငါ့ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ တစ်ဖန် ငါ့ကိုပင် ရှိခိုးကုန်၏။

၁၇၆.

၁၇၆။

သမာဒိယိတွာ ဗုဒ္ဓဂုဏံ, ဒဠှံ ကတွာန မာနသံ;

ဒီပင်္ကရံ နမဿိတွာ, အာသနာ ဝုဋ္ဌဟိံ တဒါ.

ထိုအခါ (ငါသည်) မြတ်စွာဘုရားဂုဏ် (ပါရမီ) တော်ကို ဆောက်တည်၍ စိတ်ကို မြဲမြံအောင်ပြုလျက် ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးပြီးလျှင် နေရာမှ ထခဲ့၏။

၁၇၇.

၁၇၇။

ဒိဗ္ဗံ မာနုသကံ ပုပ္ဖံ, ဒေဝါ မာနုသကာ ဥဘော;

သမောကိရန္တိ ပုပ္ဖေဟိ, ဝုဋ္ဌဟန္တဿ အာသနာ.

နတ်, လူနှစ်ဦးလုံးတို့သည်ပင် နတ်၌ ဖြစ်သော ပန်း, လူ၌ ဖြစ်သော ပန်းတို့ကို (ယူ၍) နေရာမှ ထသော ငါ့အား ပန်းပွင့်တို့ဖြင့် ကောင်းစွာ ကြဲဖြန့်ပူဇော်ကုန်၏။

၁၇၈.

၁၇၈။

ဝေဒယန္တိ စ တေ သောတ္ထိံ, ဒေဝါ မာနုသကာ ဥဘော;

‘‘မဟန္တံ ပတ္ထိတံ တုယှံ, တံ လဘဿု ယထိစ္ဆိတံ.

ထိုနတ်, လူနှစ်ဦးလုံးတို့သည်ပင် ကောင်းကျိုးချမ်းသာမင်္ဂလာစကားကို ပြောကြား ကြကုန်၏၊ အရှင်ရသေ့သည် မြင့်မြတ်သော အရာအထူးကို တောင့်တပေ၏၊ ထိုအရာအထူးကို အလိုရှိတိုင်းရပါစေသော်။

၁၇၉.

၁၇၉။

‘‘သဗ္ဗီတိယော ဝိဝဇ္ဇန္တု, သောကော ရောဂေါ ဝိနဿတု;

မာ တေ ဘဝန္တွန္တရာယာ, ဖုသ ခိပ္ပံ ဗောဓိမုတ္တမံ.

အလုံးစုံသော ဘေးရန်တို့သည် ရှောင်ကွင်းကြပါစေသော်။ စိုးရိမ်ခြင်းသည် လည်းကောင်း၊ အနာရောဂါသည်လည်းကောင်း ပျောက်ကင်းပါစေသော်။ အရှင်ရသေ့အား အန္တရာယ်တို့သည်မဖြစ်ကြပါစေသော်၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်မြတ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ပါစေ သော်။

၁၈၀.

၁၈၀။

‘‘ယထာပိ သမယေ ပတ္တေ, ပုပ္ဖန္တိ ပုပ္ဖိနော ဒုမာ;

တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ဗုဒ္ဓဉာဏေန ပုပ္ဖသိ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော အရှင်ရသေ့ ပွင့်လေ့ရှိသော သစ်ပင်တို့သည် အချိန်ရောက်လျှင်ပွင့်ကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် အရှင်ရသေ့သည် ဘုရားဉာဏ်တော်ဖြင့် ပွင့်ပါ စေသော်။

၁၈၁.

၁၈၁။

‘‘ယထာ ယေ ကေစိ သမ္ဗုဒ္ဓါ, ပူရယုံ ဒသ ပါရမီ;

တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ပူရယ ဒသ ပါရမီ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော အရှင်ရသေ့ အလုံးစုံသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည်ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် အရှင်ရသေ့သည် ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကိုဖြည့်ကျင့်တော်မူနိုင်ပါစေသော်။

၁၈၂.

၁၈၂။

‘‘ယထာ ယေ ကေစိ သမ္ဗုဒ္ဓါ, ဗောဓိမဏ္ဍမှိ ဗုဇ္ဈရေ;

တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ဗုဇ္ဈဿု ဇိနဗောဓိယံ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော အရှင်ရသေ့ အလုံးစုံသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်၌ပွင့်ကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် အရှင်ရသေ့သည် မြတ်စွာဘုရားတို့ ပွင့်ရာ ဗောဓိပင်၌ ပွင့်တော်မူပါစေသော်။

၁၈၃.

၁၈၃။

‘‘ယထာ ယေ ကေစိ သမ္ဗုဒ္ဓါ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယုံ;

တထေဝ တွံ မဟာဝီရ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယ.

ကြီးမားသော လုံ့လရှိတော်မူသော အရှင်ရသေ့ အလုံးစုံသော မြတ်စွာဘုရား တို့သည်ဓမ္မစကြာကို ဟောကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် အရှင်ရသေ့သည် ဓမ္မစကြာကို ဟော တော်မူနိုင်ပါစေသော်။

၁၈၄.

၁၈၄။

‘‘ပုဏ္ဏမာယေ ယထာ စန္ဒော, ပရိသုဒ္ဓေါ ဝိရောစတိ;

တထေဝ တွံ ပုဏ္ဏမနော, ဝိရောစ ဒသသဟဿိယံ.

လပြည့်နေ့၌ ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော လသည် တင့်တယ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ပင်အရှင်ရသေ့သည် စိတ်အလိုပြည့်သည်ဖြစ်၍ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ တင့်တယ်တော်မူ ပါစေသော်။

၁၈၅.

၁၈၅။

‘‘ရာဟုမုတ္တော ယထာ သူရိယော, တာပေန အတိရောစတိ;

တထေဝ လောကာ မုဉ္စိတွာ, ဝိရောစ သိရိယာ တုဝံ.

ရာဟုမှ လွတ်မြောက်သော နေသည် အလင်းရောင်ဖြင့် အလွန်တင့်တယ်သကဲ့သို့ ထို့အတူပင်အရှင်ရသေ့သည် လောကမှ လွတ်မြောက်လျက် မြတ်စွာဘုရားအသရေဖြင့် တင့်တယ်တော်မူပါစေသော်။

၁၈၆.

၁၈၆။

‘‘ယထာ [Pg.321] ယာ ကာစိ နဒိယော, ဩသရန္တိ မဟောဒဓိံ;

ဧဝံ သဒေဝကာ လောကာ, ဩသရန္တု တဝန္တိကေ’’.

အလုံးစုံသော မြစ်တို့သည် သမုဒ္ဒရာသို့ စီးဝင်ကုန်သကဲ့သို့ ဤအတူ နတ်နှင့် တကွသောလူတို့သည် အရှင်ရသေ့၏ အထံသို့ ချဉ်းကပ်နိုင်ကြပါစေသော်။

၁၈၇.

၁၈၇။

တေဟိ ထုတပ္ပသတ္ထော သော, ဒသ ဓမ္မေ သမာဒိယ;

တေ ဓမ္မေ ပရိပူရေန္တော, ပဝနံ ပါဝိသီ တဒါတိ.

ထိုအခါ ထိုနတ်, လူတို့ (ဤသို့) အထူးချီးမွမ်းအပ်သော ထိုသုမေဓာသည် ပါရမီတရား ဆယ်ပါး တို့ကိုဆောက်တည်ပြီးလျှင် ထိုတရားတို့ကို ဖြည့်ကျင့်လိုသည်ဖြစ်၍ တောအုပ်သို့ ဝင်လေ၏။

သုမေဓပတ္ထနာကထာ နိဋ္ဌိတာ.

သုမေဓပတ္ထနာကထာ ပြီး၏။

၃. ဒီပင်္ကရဗုဒ္ဓဝံသော

၃-ဒီပင်္ကရာဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

တဒါ တေ ဘောဇယိတွာန, သသံဃံ လောကနာယကံ;

ဥပဂစ္ဆုံ သရဏံ တဿ, ဒီပင်္ကရဿ သတ္ထုနော.

ထိုအခါ ထိုရမ္မဝတီပြည်သူပြည်သားတို့သည် သံဃာနှင့် တကွသော မြတ်စွာဘုရားကို ဆွမ်းလုပ်ကျွေးပြီးလျှင် ထိုဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားအား ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ကုန်၏။

၂.

၂။

သရဏာဂမနေ ကဉ္စိ, နိဝေသေသိ တထာဂတော;

ကဉ္စိ ပဉ္စသု သီလေသု, သီလေ ဒသဝိဓေ ပရံ.

ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို သရဏဂုံ၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ငါးပါးသီလတို့၌ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဆယ်ပါးသီလ၌ တည်စေတော်မူ၏။

၃.

၃။

ကဿစိ ဒေတိ သာမညံ, စတုရော ဖလမုတ္တမေ;

ကဿစိ အသမေ ဓမ္မေ, ဒေတိ သော ပဋိသမ္ဘိဒါ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်အား အရိယမဂ်ကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်သော ဖိုလ်လေးပါးတို့ကို လည်းကောင်း ပေးတော်မူ၏။ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်အား အတုမရှိ သောပဋိသမ္ဘိဒါတရားတို့ကို ပေးတော်မူ၏။

၄.

၄။

ကဿစိ ဝရသမာပတ္တိယော, အဋ္ဌ ဒေတိ နရာသဘော;

တိဿော ကဿစိ ဝိဇ္ဇာယော, ဆဠဘိညာ ပဝေစ္ဆတိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် အချို့သော ပုဂ္ဂုလ်အား မြတ်သော သမာပတ်ရှစ်ပါးတို့ကို ပေးတော်မူ၏၊ အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ်အား ဝိဇ္ဇာသုံးပါး, အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးတို့ကို ပေးတော်မူ၏။

၅.

၅။

တေန ယောဂေန ဇနကာယံ, ဩဝဒတိ မဟာမုနိ;

တေန ဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, လောကနာထဿ သာသနံ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုနည်းအစီအစဉ်အားဖြင့် လူအပေါင်းကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ ထိုအဆုံးအမကြောင့်မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်သည် ပျံ့နှံ့လေ၏။

၆.

၆။

မဟာဟနုသဘက္ခန္ဓော, ဒီပင်္ကရဿ နာမကော;

ဗဟူ ဇနေ တာရယတိ, ပရိမောစေတိ ဒုဂ္ဂတိံ.

ခြင်္သေ့မင်း၏ မေးနှင့်တူသော မေးရှိတော်မူ၍ နွားလားဥသဘ၏ ပခုံးနှင့် တူသော ပခုံးရှိတော်မူသော ဒီပင်္ကရာအမည်ရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော လူတို့ကို ကယ်တင်တော်မူ၏၊ ဒုဂ္ဂတိဘဝမှလွတ်မြောက်စေတော်မူ၏။

၇.

၇။

ဗောဓနေယျံ ဇနံ ဒိသွာ, သတသဟဿေပိ ယောဇနေ;

ခဏေန ဥပဂန္တွာန, ဗောဓေတိ တံ မဟာမုနိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် သစ္စာလေးပါးကို သိစေထိုက်သော သတ္တဝါကို မြင်တော်မူသည် ရှိသော် ယူဇနာတစ်သိန်း ဝေးကွာသော အရပ်၌ပင် (တည်သော) ထိုသတ္တဝါထံသို့ တစ်ခဏ ဖြင့် ချဉ်းကပ်၍ (သစ္စာလေးပါးတရားကို) သိစေတော်မူ၏။

၈.

၈။

ပဌမာဘိသမယေ ဗုဒ္ဓေါ, ကောဋိသတမဗောဓယိ;

ဒုတိယာဘိသမယေ နာထော, နဝုတိကောဋိမဗောဓယိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ရှေးဦးစွာ (သစ္စာလေးပါးကို) သိစေတော်မူရာ အခါ၌ ကုဋေတစ်ရာသောလူ, နတ်, ဗြဟ္မာအပေါင်းကို သိစေတော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် သစ္စာလေးပါးကိုသိစေတော်မူရာ အခါ၌ ကုဋေကိုးဆယ်သော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာအပေါင်းကို သိစေတော်မူ၏။

၉.

၉။

ယဒါ စ ဒေဝဘဝနမှိ, ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မမဒေသယိ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ အဘိဓမ္မာတရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ၌လည်း ကုဋေကိုးသောင်းသော နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သုံးကြိမ်မြောက် သစ္စာ လေးပါးကို ထိုးထွင်း၍သိခြင်းသည် ဖြစ်၏။

၁၀.

၁၀။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ဒီပင်္ကရဿ သတ္ထုနော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော.

ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ သုံးကြိမ်သော တပည့်သာဝက အစည်းအဝေးတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏၊ ပထမအစည်းအဝေးသည် ကုဋေတစ်သိန်းသော တပည့်သာဝကတို့၏ အစည်း အဝေး ဖြစ်၏။

၁၁.

၁၁။

ပုန [Pg.322] နာရဒကူဋမှိ, ပဝိဝေကဂတေ ဇိနေ;

ခီဏာသဝါ ဝီတမလာ, သမိံသု သတကောဋိယော.

မြတ်စွာဘုရားသည် နာရဒကူဋတောင်၌ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူသည် ရှိသော် ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ရဟန္တာကုဋေတစ်ရာတို့သည် တစ်ဖန် စည်းဝေးကုန်၏။

၁၂.

၁၂။

ယမှိ ကာလေ မဟာဝီရော, သုဒဿနသိလုစ္စယေ;

နဝကောဋိသဟဿေဟိ, ပဝါရေသိ မဟာမုနိ.

အကြင်အခါ ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် သုဒဿနကျောက် တောင်၌ဝါဆိုတော်မူ၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကုဋေကိုးသောင်းသော ရဟန္တာတို့နှင့် အတူပဝါရဏာပြုတော်မူ၏။

၁၃.

၁၃။

ဒသဝီသသဟဿာနံ, ဓမ္မာဘိသမယော အဟု;

ဧကဒွိန္နံ အဘိသမယာ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယာ.

(ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား တရားဟောတော်မူလတ်သော်) တစ်သောင်းသော သတ္တဝါ၊ နှစ်သောင်းသော သတ္တဝါတို့၏ သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းသည် ဖြစ်၏။ တစ်ဦးစီ၊ နှစ်ဦးစီသောသတ္တဝါတို့၏ တရားကို ထိုးထွင်းသိခြင်းတို့သည် ဂဏန်းသင်္ချာအားဖြင့် မရေ တွက်နိုင်ကုန်။

၁၄.

၁၄။

ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ, ဣဒ္ဓံ ဖီတံ အဟူ တဒါ;

ဒီပင်္ကရဿ ဘဂဝတော, သာသနံ သုဝိသောဓိတံ.

ထိုအခါ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော သာသနာတော်သည် ပျံ့နှံ့၏၊ လူသိများ၏၊ ပြည့်စုံ၏၊ စည်ကား၏။

၁၅.

၁၅။

စတ္တာရိ သတသဟဿာနိ, ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာ;

ဒီပင်္ကရံ လောကဝိဒုံ, ပရိဝါရေန္တိ သဗ္ဗဒါ.

အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ တန်ခိုးကြီးကုန်သော ရဟန္တာလေးသိန်း တို့သည်ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားကို အခါခပ်သိမ်း ခြံရံကုန်၏။

၁၆.

၁၆။

ယေ ကေစိ တေန သမယေန, ဇဟန္တိ မာနုသံ ဘဝံ;

အပတ္တမာနသာ သေခါ, ဂရဟိတာ ဘဝန္တိ တေ.

ထိုဒီပင်္ကရာဘုရား ပွင့်တော်မူသော အခါ၌ အကြင်ရဟန်းတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်မူ၍သေက္ခသာ ဖြစ်လျက် လူ့ဘဝကို စွန့်ကုန်၏၊ ထိုသေက္ခရဟန်းတို့သည် ကဲ့ရဲ့ အပ်သူတို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။

၁၇.

၁၇။

သုပုပ္ဖိတံ ပါဝစနံ, အရဟန္တေဟိ တာဒိဟိ;

ခီဏာသဝေဟိ ဝိမလေဟိ, ဥပသောဘတိ သဗ္ဗဒါ.

ကောင်းစွာ ပွင့်လင်းသော မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်သည် တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံ ကုန်သောအာသဝေါ မရှိကုန်သော ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ရဟန္တာတို့ဖြင့် အခါခပ်သိမ်းအလွန်တင့်တယ်၏။

၁၈.

၁၈။

နဂရံ ရမ္မဝတီ နာမ, သုဒေဝေါ နာမ ခတ္တိယော;

သုမေဓာ နာမ ဇနိကာ, ဒီပင်္ကရဿ သတ္ထုနော.

ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ ဖွားတော်မူရာ မြို့သည် ရမ္မဝတီ မည်၏၊ ခမည်း တော်သည်သုဒေဝမင်း မည်၏၊ မယ်တော်သည် သုမေဓာမိဖုရား မည်၏။

၁၉.

၁၉။

ဒသဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ ;

ဟံသာ ကောဉ္စာ မယူရာ စ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဒီပင်္ကရာဘုရားလောင်းသည် အနှစ်တစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို စိုးအုပ်၍ နေ၏၊ ထိုဘုရားလောင်းအား ဟံသ၊ ကောဉ္စ၊ မယူရ (ဟင်္သာ၊ ကြိုးကြာ၊ ဥဒေါင်း) အားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

တီဏိသတသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ပဒုမာ နာမ သာ နာရီ, ဥသဘက္ခန္ဓော အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်ထားသော မောင်းမသုံးသိန်းတို့သည် ခြံရံကုန်၏၊ ထို ဘုရားလောင်း၏မိဖုရားသည် ပဒုမ္မာ မည်၏၊ သားတော်သည် ဥသဘက္ခန္ဓ မည်၏။

၂၁.

၂၁။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ဟတ္ထိယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနဒသမာသာနိ, ပဓာနေ ပဒဟီ ဇိနော.

ထိုဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဆင်ယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့သော ဆယ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အား ထုတ်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

ပဓာနစာရံ စရိတွာန, အဗုဇ္ဈိ မာနသံ မုနိ;

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ဒီပင်္ကရော မဟာမုနိ.

၂၂-၂၃။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းအကျင့်ကို ကျင့်၍ အရဟတ္တဖိုလ်ကို သိတော် မူ၏၊ ကြီးသောလုံ့လရှိတော်မူသော ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ် သည်ဖြစ်၍

၂၃.

၂၃။

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, နန္ဒာရာမေ သိရီဃရေ ;

နိသိန္နော သိရီသမူလမှိ, အကာ တိတ္ထိယမဒ္ဒနံ.

နန္ဒာရာမတိုက်အသရေရှိသော ကျောင်း၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏၊ ကုက္ကိုပင် ရင်း၌ တိတ္ထိတို့အား နှိမ်နင်းခြင်းကိုပြုတော်မူ၏။

၂၄.

၂၄။

သုမင်္ဂလော [Pg.323] စ တိဿော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သာဂတော နာမုပဋ္ဌာကော, ဒီပင်္ကရဿ သတ္ထုနော.

သုမင်္ဂလသည်လည်းကောင်း၊ တိဿသည်လည်းကောင်း ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေး သည် သာဂတမည်၏။

၂၅.

၂၅။

နန္ဒာ စေဝ သုနန္ဒာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, ပိပ္ဖလီတိ ပဝုစ္စတိ.

နန္ဒာသည်လည်းကောင်း၊ သုနန္ဒာသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ် သောတပည့်မ'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို 'ညောင်ကြတ် ပင်'ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၆.

၂၆။

တပုဿဘလ္လိကာ နာမ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

သိရိမာ ကောဏာ ဥပဋ္ဌိကာ, ဒီပင်္ကရဿ သတ္ထုနော.

ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော အလုပ်အကျွေး (ဒါယကာ) တို့သည် တပုဿ၊ ဘလ္လိကာမည်ကုန်၏။ အလုပ်အကျွေး (ဒါယိကာမ) တို့သည် သိရိမာ၊ ကောဏာတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၇.

၂၇။

အသီတိဟတ္ထမုဗ္ဗေဓော, ဒီပင်္ကရော မဟာမုနိ;

သောဘတိ ဒီပရုက္ခောဝ, သာလရာဇာဝ ဖုလ္လိတော.

ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် အတောင်ရှစ်ဆယ်မြင့်တော်မူလျက် တန်ဆောင်တိုင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သော အင်ကြင်းပင်မင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း တင့်တယ်တော်မူ၏။

၂၈.

၂၈။

သတသဟဿဝဿာနိ, အာယု တဿ မဟေသိနော;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်သိန်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှလောက်တည်နေလျက် များစွာသော လူအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၉.

၂၉။

ဇောတယိတွာန သဒ္ဓမ္မံ, သန္တာရေတွာ မဟာဇနံ;

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

'မီးပုံကြီး တောက်ပ၍ ငြိမ်းအေးသကဲ့သို့' ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သူတော်ကောင်း တရားကိုထွန်းတောက်ပစေ၍ များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူလျက် တပည့်သာဝကနှင့်အတူပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။

၃၀.

၃၀။

သာ စ ဣဒ္ဓိ သော စ ယသော, တာနိ စ ပါဒေသု စက္ကရတနာနိ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

ထိုတန်ခိုးတော်သည်လည်းကောင်း၊ ထိုအခြံအရံသည်လည်းကောင်း၊ ခြေတော်တို့၌ ထိုစက်ရတနာတို့သည်လည်းကောင်း ရှိကုန်၏။ ထိုအားလုံးသည်ပင် ကွယ်ပျောက်လေ၏၊ အလုံးစုံသောသင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၃၁.

၃၁။

ဒီပင်္ကရော ဇိနော သတ္ထာ, နန္ဒာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ဇိနထူပေါ, ဆတ္တိံသုဗ္ဗေဓယောဇနောတိ.

မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူပြီးသော ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် နန္ဒာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုနန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်၌ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ပုထိုးစေတီ တော်သည်သုံးဆယ့်ခြောက်ယူဇနာ မြင့်တော်မူ၏။

ဒီပင်္ကရဿ ဘဂဝတော ဝံသော ပဌမော.

ရှေးဦးစွာသော ဒီပင်္ကရာဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၄. ကောဏ္ဍညဗုဒ္ဓဝံသော

၄-ကောဏ္ဍညဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ဒီပင်္ကရဿ အပရေန, ကောဏ္ဍညော နာမ နာယကော;

အနန္တတေဇော အမိတယသော, အပ္ပမေယျော ဒုရာသဒေါ.

ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ အဆုံးအပိုင်းအခြားမရှိသော တန်ခိုးရှင်ဖြစ်၍ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံအကျော်အစောရှိတော်မူသော မနှိုင်းယှဉ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ချဉ်းကပ် ဝံ့ခဲသောကောဏ္ဍည မည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏။

၂.

၂။

ဓရဏူပမော ခမနေန, သီလေန သာဂရူပမော;

သမာဓိနာ မေရူပမော, ဉာဏေန ဂဂနူပမော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် သည်းခံခြင်းအားဖြင့် မြေကြီးနှင့် တူတော်မူ၏၊ သီလအားဖြင့် သမုဒ္ဒရာနှင့် တူတော်မူ၏၊ သမာဓိအားဖြင့် မြင်းမိုရ်တောင်နှင့် တူတော်မူ၏၊ ဉာဏ်အားဖြင့် ကောင်းကင်နှင့်တူတော်မူ၏။

၃.

၃။

ဣန္ဒြိယဗလဗောဇ္ဈင်္ဂ-မဂ္ဂသစ္စပ္ပကာသနံ;

ပကာသေသိ သဒါ ဗုဒ္ဓေါ, ဟိတာယ သဗ္ဗပါဏိနံ.

မြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွါးအလို့ငှါ ဣန္ဒြေ, ဗိုလ်, ဗောဇ္ဈင်, မဂ္ဂင်,့သစ္စာတို့ကို ပြသော တရားကို အခါခပ်သိမ်း ဟောပြတော်မူ၏။

၄.

၄။

ဓမ္မစက္ကံ [Pg.324] ပဝတ္တေန္တေ, ကောဏ္ဍညေ လောကနာယကေ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူသည်ရှိသော် ကုဋေတစ်သိန်းသော နတ်, လူတို့အား ရှေးဦးစွာ သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းသည်ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

တတော ပရမ္ပိ ဒေသေန္တေ, နရမရူနံ သမာဂမေ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

ထိုမှ နောက်၌ လူ, နတ်တို့၏ အစည်းအဝေး၌ (မင်္ဂလာ) တရားကို ဟောတော်မူ သည်ရှိသော် ကုဋေကိုးသောင်းသော နတ်, လူတို့၏ နှစ်ကြိမ်မြောက် (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

တိတ္ထိယေ အဘိမဒ္ဒန္တော, ယဒါ ဓမ္မမဒေသယိ;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ တိတ္ထိတို့ကို နှိမ်နင်းလျက် တရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေရှစ်သောင်းသောနတ်, လူတို့၏ သုံးကြိမ်မြောက် (သစ္စာလေးပါကို) သိခြင်းသည် ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ကောဏ္ဍညဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားအား သုံးကြိမ်သော အစည်းအဝေးတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏၊ ပထမအစည်းအဝေးသည် (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ် ရှိကုန်သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော-

၈.

၈။

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော;

ဒုတိယော ကောဋိသဟဿာနံ, တတိယော နဝုတိကောဋိနံ.

ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ်၏၊ ဒုတိယအစည်း အဝေးသည်ကုဋေတစ်ထောင်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ်၏၊ တတိယအစည်း အဝေးသည်ကုဋေကိုးဆယ်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ်၏။

၉.

၉။

အဟံ တေန သမယေန, ဝိဇိတာဝီ နာမ ခတ္တိယော;

သမုဒ္ဒံ အန္တမန္တေန, ဣဿရိယံ ဝတ္တယာမဟံ.

ထိုအခါ ငါ (ဘုရားအလောင်း) သည် ဝိဇိတာဝီမည်သော စကြာမင်းဖြစ်ခဲ့၏၊ ငါသည် (စကြဝဠာတိုက်အတွင်း) သမုဒ္ဒရာကို အဆုံးအပိုင်းအခြား ပြု၍ အစိုးရခြင်းကို ဖြစ်စေ၏။

၁၀.

၁၀။

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ဝိမလာနံ မဟေသိနံ;

သဟ လောကဂ္ဂနာထေန, ပရမန္နေန တပ္ပယိံ.

မြတ်စွာဘုရားနှင့် တကွသော ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းသော ကုဋေတစ်သိန်းသောရဟန္တာတို့ကို မွန်မြတ်သော ဆွမ်းဖြင့် ရောင့်ရဲစေခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ကောဏ္ဍညော လောကနာယကော;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, ဗုဒ္ဓေါ လောကေ ဘဝိဿတိ.

လောက၏ ရှေ့သွား ထိုကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဗျာဒိတ်စကားမိန့်ကြားတော်မူ၏၊ (ဤမင်းသည်) ဤကမ္ဘာမှ မရေတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာတွင် လောက၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၁၂.

၁၂။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန, ကတွာ ဒုက္ကရကာရိကံ;

အဿတ္ထမူလေ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဗုဇ္ဈိဿတိ မဟာယသော.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လဝီရိယကို အားထုတ်၍ ပြုနိုင်ခဲသော အကျင့် 'ဒုက္ကရစရိယာ' ကိုကျင့်ပြီးလျှင် များမြတ်သော အခြံအရံအကျော်အစောရှိသော မြတ်စွာဘုရား သည် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ရင်း၌ပွင့်လတ္တံ့။

၁၃.

၁၃။

‘‘ဣမဿ ဇနိကာ မာတာ, မာယာ နာမ ဘဝိဿတိ;

ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနော နာမ, အယံ ဟေဿတိ ဂေါတမော.

ဤမြတ်စွာဘုရား၏ မွေးဖွားသော မယ်တော်ရင်းသည် မာယာမည်သော မိဖုရား ဖြစ်၍ခမည်းတော်သည် သုဒ္ဓေါဒနမည်သော မင်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမြတ်စွာဘုရားသည် ဂေါတမမည်သော ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။

၁၄.

၁၄။

‘‘ကောလိတော ဥပတိဿော စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝကာ;

အာနန္ဒော နာမုပဋ္ဌာကော, ဥပဋ္ဌိဿတိမံ ဇိနံ.

ကောလိတသည်လည်းကောင်း၊ ဥပတိဿသည်လည်းကောင်း ဤမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ အာနန္ဒာမည်သော အလုပ်အကျွေးသည် ဤမြတ်စွာဘုရားကိုလုပ်ကျွေးလတ္တံ့။

၁၅.

၁၅။

‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, အဿတ္ထောတိ ပဝုစ္စတိ.

ခေမာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပ္ပလဝဏ်သည်လည်းကောင်း ဤမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို 'ညောင်ဗုဒ္ဓဟေ'ဟုခေါ်လတ္တံ့။

၁၆.

၁၆။

‘‘စိတ္တော စ ဟတ္ထာဠဝကော, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌကာ;

နန္ဒမာတာ စ ဥတ္တရာ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌိကာ;

အာယု ဝဿသတံ တဿ, ဂေါတမဿ ယသဿိနော’’.

စိတ္တသည်လည်းကောင်း၊ ဟတ္ထာဠဝကသည်လည်းကောင်း ဤမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးဒါယကာ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ နန္ဒာမာတာနှင့် ဥတ္တရာတို့ သည်ကား မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့၊ များသော အခြံအရံအကျော်အစောရှိသောထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်ရာ ဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကားမိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၇.

၁၇။

ဣဒံ သုတွာန ဝစနံ, အသမဿ မဟေသိနော;

အာမောဒိတာ နရမရူ, ဗုဒ္ဓဗီဇံ ကိရ အယံ.

လူ, နတ်တို့သည် အတုမရှိသော ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ ဤစကားကို ကြားနာရကုန်သည်ရှိသော် ဤမင်းသည် ဘုရားလောင်း ဖြစ်သတတ်ဟု အလွန်ဝမ်းမြောက်ကုန် လျက်-

၁၈.

၁၈။

ဥက္ကုဋ္ဌိသဒ္ဒါ [Pg.325] ဝတ္တန္တိ, အပ္ဖောဋေန္တိ ဟသန္တိ စ;

ကတဉ္ဇလီ နမဿန္တိ, ဒသသဟဿိဒေဝတာ.

ကြွေးကြော်သံတို့ကို လည်း ဖြစ်စေကြကုန်၏၊ လက်ပန်းပေါက်လည်း ခတ်ကြကုန်၏၊ ရွှင်လည်းရွှင်လန်းကြကုန်၏၊ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ နေသော နတ်တို့သည် လက်အုပ်ချီလျက် ရှိခိုးကြကုန်၏။

၁၉.

၁၉။

‘‘ယဒိမဿ လောကနာထဿ, ဝိရဇ္ဈိဿာမ သာသနံ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ.

အကျွန်ုပ်တို့သည် ဤကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ကို အကယ်၍ လွဲချော်ကုန်အံ့၊ အနာဂတ်ကာလ၌ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

‘‘ယထာ မနုဿာ နဒိံ တရန္တာ, ပဋိတိတ္ထံ ဝိရဇ္ဈိယ;

ဟေဋ္ဌာတိတ္ထေ ဂဟေတွာန, ဥတ္တရန္တိ မဟာနဒိံ.

မြစ်ကို ကူးကုန်သော လူတို့သည် မျက်နှာချင်းဆိုင် (တူရူ) ဆိပ်ကမ်းကို လွဲချော် ကုန်သည်ရှိသော် အောက်ဆိပ်ကမ်းကို ယူ၍ မြစ်မကြီးကို ကူးကုန်သကဲ့သို့-

၂၁.

၂၁။

‘‘ဧဝမေဝ မယံ သဗ္ဗေ, ယဒိ မုဉ္စာမိမံ ဇိနံ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ဤအတူပင် ငါတို့အားလုံးတို့သည် ဤမြတ်စွာဘုရားကို အကယ်၍ လွဲချော်ကုန်အံ့၊ အနာဂတ်ကာလ၌ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ဟု ဆုတောင်းကုန်၏။

၂၂.

၂၂။

တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

တမေဝ အတ္ထံ သာဓေန္တော, မဟာရဇ္ဇံ ဇိနေ အဒံ;

မဟာရဇ္ဇံ ဒဒိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ တဿ သန္တိကေ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေ ခဲ့၏၊ ထိုဘုရားဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း (ပါရမီ) ကို ပြီးစီးစေလိုသည်ဖြစ်၍ မြတ်သော စကြာမင်းအဖြစ်ကိုမြတ်စွာဘုရားအား ပေးလှူခဲ့၏၊ မြတ်သော စကြာမင်းအဖြစ်ကို ပေးလှူ ပြီးလျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရဟန်းပြုခဲ့၏။

၂၃.

၂၃။

သုတ္တန္တံ ဝိနယဉ္စာပိ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ;

သဗ္ဗံ ပရိယာပုဏိတွာန, သောဘယိံ ဇိနသာသနံ.

ငါသည် သုတ္တန်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိနည်းကိုလည်းကောင်း အင်္ဂါကိုးပါးရှိသော မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတော်အားလုံးကို သင်ကြား၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်ကို တင့် တယ်စေခဲ့၏။

၂၄.

၂၄။

တတ္ထပ္ပမတ္တော ဝိဟရန္တော, နိသဇ္ဇဋ္ဌာနစင်္ကမေ;

အဘိညာပါရမိံ ဂန္တွာ, ဗြဟ္မလောကမဂဉ္ဆဟံ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်တွင် ထိုင်ခြင်း၊ ရပ်ခြင်း၊ စင်္ကြံသွားခြင်း၌ မမေ့မလျော့နေသည်ရှိသော် အဘိညာဉ်၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားခဲ့၏။

၂၅.

၂၅။

နဂရံ ရမ္မဝတီ နာမ, သုနန္ဒော နာမ ခတ္တိယော;

သုဇာတာ နာမ ဇနိကာ, ကောဏ္ဍညဿ မဟေသိနော.

ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် ရမ္မဝတီ မည်၏၊ ခမည်းတော်သည် သုနန္ဒမင်း မည်၏၊ မယ်တော်သည် သုဇာတာမိဖုရား မည်၏။

၂၆.

၂၆။

ဒသဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ ;

သုစိ သုရုစိ သုဘော စ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုကောဏ္ဍညဘုရားလောင်းသည် အနှစ်တစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး ၍နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) သုစိ, သုရုစိ, သုဘအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည် ရှိကုန်၏။

၂၇.

၂၇။

တီဏိသတသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ရုစိဒေဝီ နာမ နာရီ, ဝိဇိတသေနော အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်သော မောင်းမသုံးသိန်းတို့သည် ခြံရံကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် ရုစိဒေဝီ မည်၏၊ သားတော်သည် ဝိဇိတသေန မည်၏။

၂၈.

၂၈။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ရထယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနဒသမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

(ထိုဘုရားလောင်းသည်) နိမိတ်လေးပါးကို တွေ့မြင်၍ ရထားယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ဆယ်လတို့ပတ်လုံး (ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း) လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၂၉.

၂၉။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ကောဏ္ဍညော ဒွိပဒုတ္တမော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ဒေဝါနံ နဂရုတ္တမေ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းသည်တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ နတ်တို့အား မြို့တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၃၀.

၃၀။

ဘဒ္ဒေါ စေဝ သုဘဒ္ဒေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

အနုရုဒ္ဓေါ နာမုပဋ္ဌာကော, ကောဏ္ဍညဿ မဟေသိနော.

ဘဒ္ဒသည်လည်းကောင်း၊ သုဘဒ္ဒသည်လည်းကောင်း ထိုကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် အနုရုဒ္ဓါမည်၏။

၃၁.

၃၁။

တိဿာ [Pg.326] စ ဥပတိဿာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

သာလကလျာဏိကော ဗောဓိ, ကောဏ္ဍညဿ မဟေသိနော.

တိဿာနှင့် ဥပတိဿာတို့သည် ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်မ'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်သည် သာလကလျာဏီပင် ဖြစ်၏။

၃၂.

၃၂။

သောဏော စ ဥပသောဏော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

နန္ဒာ စေဝ သိရီမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သောဏသည်လည်းကောင်း၊ ဥပသောဏသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောအလုပ်အကျွေးဒါယကာ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ နန္ဒာနှင့်သိရီမာတို့သည် မြတ်သော အလုပ်အကျွေးဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၃၃.

၃၃။

သော အဋ္ဌာသီတိ ဟတ္ထာနိ, အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

သောဘတေ ဥဠုရာဇာဝ သူရိယော မဇ္ဈနှိကေ ယထာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် (အတောင်) ရှစ်ဆယ့်ရှစ်တောင် မြင့်တော်မူလျက် လမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ မွန်းတည့်ချိန်၌ နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း တင့်တယ်တော်မူ၏။

၃၄.

၃၄။

ဝဿသတသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်သိန်း ရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက့်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၃၅.

၃၅။

ခီဏာသဝေဟိ ဝိမလေဟိ, ဝိစိတ္တာ အာသိ မေဒနီ;

ယထာ ဂဂနမုဠူဟိ, ဧဝံ သော ဥပသောဘထ.

(ဘုရားပွင့်ရာ) မြေကြီးသည် (ကိလေသာ) အညစ်အကြေးကင်းသော ရဟန္တာတို့ဖြင့်ဆန်းကြယ်ခဲ့လေ၏၊ ကောင်းကင်သည် နက္ခတ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန္တာတို့ဖြင့် တင့်တယ်တော်မူ၏။

၃၆.

၃၆။

တေပိ နာဂါ အပ္ပမေယျာ, အသင်္ခေါဘာ ဒုရာသဒါ;

ဝိဇ္ဇုပါတံဝ ဒဿေတွာ, နိဗ္ဗုတာ တေ မဟာယသာ.

ထိုရဟန္တာတို့သည်လည်း ဂုဏ်အားဖြင့် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်ကုန်၊ ရန်သူတို့သည် မချောက်ချားနိုင်ကုန်၊ လူသာမန်တို့ မချဉ်းကပ်နိုင်ကုန်၊ များသော အကျော်အစောရှိသော ထိုရဟန္တာတို့သည်'လျှပ်စစ်ပြက်သကဲ့သို့' (တန်ခိုးတော်ကို) ပြပြီးလျှင် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူ ကြလေကုန်ပြီ။

၃၇.

၃၇။

သာ စ အတုလိယာ ဇိနဿ ဣဒ္ဓိ, ဉာဏပရိဘာဝိတော စ သမာဓိ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

မြတ်စွာဘုရား၏ အတုမရှိသော ထိုတန်ခိုးတော်သည်လည်းကောင်း၊ ဉာဏ်ဖြင့် ပွါးစေအပ်သောသမာဓိသည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံးသည် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေ၏။ အလုံးစုံ သော သင်္ခါရတို့သည်အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၃၈.

၃၈။

ကောဏ္ဍညော ပဝရော ဗုဒ္ဓေါ, စန္ဒာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝ စေတိယော စိတ္တော, သတ္တ ယောဇနမုဿိတောတိ.

မြတ်သော ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားသည် စန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူလေ၏၊ ထိုစန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်၌ပင် ဆန်းကြယ်သော စေတီတော်သည် ခုနစ် ယူဇနာတိုင်တိုင် မြင့်လေ၏။ ။

ကောဏ္ဍညဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဒုတိယော.

နှစ်ခုမြောက် ကောဏ္ဍညဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၅. မင်္ဂလဗုဒ္ဓဝံသော

၅-မင်္ဂလဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ကောဏ္ဍညဿ အပရေန, မင်္ဂလော နာမ နာယကော;

တမံ လောကေ နိဟန္တွာန, ဓမ္မောက္ကမဘိဓာရယိ.

ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ မင်္ဂလမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍ တရား တည်းဟူသော မီးရှူးတိုင်ကိုညှိထွန်းတော်မူ၏။

၂.

၂။

အတုလာသိ ပဘာ တဿ, ဇိနေဟညေဟိ ဥတ္တရိံ;

စန္ဒသူရိယပဘံ ဟန္တွာ, ဒသသဟဿီ ဝိရောစတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားအား အခြားသော မြတ်စွာဘုရားတို့ထက် လွန်ကဲသော အတုမရှိ သောအရောင်သည် ရှိလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အရောင်သည် လ, နေတို့၏ အရောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်၌ တင့်တယ်၏။

၃.

၃။

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ ပကာသေသိ, စတုရော သစ္စဝရုတ္တမေ;

တေ တေ သစ္စရသံ ပီတွာ, ဝိနောဒေန္တိ မဟာတမံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း အမြတ်ဆုံးသစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို ပြတော်မူ၏၊ ထိုထိုနတ်, လူတို့သည် သစ္စာလေးပါးတည်းဟူသော အမြိုက်ရေကို သောက်ကြရ၍ ကြီးစွာ သော အမိုက်မှောင်ကိုပယ်ဖျောက်ကြကုန်၏။

၄.

၄။

ပတွာန ဗောဓိမတုလံ, ပဌမေ ဓမ္မဒေသနေ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ဓမ္မာဘိသမယော အဟု.

ထိုမင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် အတုမရှိသော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်၍ ရှေး ဦးစွာတရားဟောပြရာ အခါ၌ ကုဋေတစ်သိန်းသော နတ်, လူ, ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါး တရားကိုသိခြင်းသည် ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

သုရိန္ဒဒေဝဘဝနေ[Pg.327], ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မမဒေသယိ;

တဒါ ကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယော သမယော အဟု.

မြတ်စွာဘုရားသည် သိကြားမင်းစံရာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ အဘိဓမ္မာတရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေတစ်ထောင်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်း သည် နှစ်ကြိမ်မြောက်ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

ယဒါ သုနန္ဒော စက္ကဝတ္တီ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမိ;

တဒါ အာဟနိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မဘေရိံ ဝရုတ္တမံ.

အကြင်အခါ သုနန္ဒစကြဝတေးမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားသို့ ချဉ်းကပ်၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်သော တရားတည်းဟူသော စည်တော်ကြီးကို တီးခတ်တော်မူ၏။

၇.

၇။

သုနန္ဒဿာနုစရာ ဇနတာ, တဒါသုံ နဝုတိကောဋိယော;

သဗ္ဗေပိ တေ နိရဝသေသာ, အဟေသုံ ဧဟိ ဘိက္ခုကာ.

ထိုအခါ သုနန္ဒစကြဝတေးမင်း၏ နောက်လိုက်လူအပေါင်းတို့သည် ကုဋေကိုးဆယ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုနောက်လိုက်လူ အားလုံးတို့သည်လည်း အကြွင်းမဲ့ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၈.

၈။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, မင်္ဂလဿ မဟေသိနော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော.

မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအား သုံးကြိမ်သော အစည်းအဝေးတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏၊ ပထမအစည်းအဝေးသည် ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

ဒုတိယော ကောဋိသတသဟဿာနံ, တတိယော နဝုတိကောဋိနံ;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, တဒါ အာသိ သမာဂမော.

ဒုတိယအစည်းအဝေးသည် ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ် လေ၏။ တတိယအစည်းအဝေးသည် ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းသော ကုဋေကိုးဆယ် သော ရဟန္တာတို့၏့အစည်းအဝေး ဖြစ်၏။

၁၀.

၁၀။

အဟံ တေန သမယေန, သုရုစီ နာမ ဗြာဟ္မဏော;

အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ.

ထိုမင်္ဂလဘုရားလက်ထက်တော်အခါ၌ ငါ (ဘုရားလောင်း) သည် ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈာယ် တတ်သောဗေဒင်ကို ဆောင်သော သုံးပါးသော ဗေဒကျမ်းတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက် သော ''သုရုစိ''မည်သော ပုဏ္ဏား ဖြစ်ခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

တမဟံ ဥပသင်္ကမ္မ, သရဏံ ဂန္တွာန သတ္ထုနော;

သမ္ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ သံဃံ, ဂန္ဓမာလေန ပူဇယိံ;

ပူဇေတွာ ဂန္ဓမာလေန, ဂဝပါနေန တပ္ပယိံ.

ငါသည် ထိုမင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ဆည်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်ကို နံ့သာပန်းဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏၊ နံ့သာပန်းဖြင့်ပူဇော်ပြီးလျှင် နို့အဖျော်ဖြင့် (နို့ဃနာဆွမ်းဖြင့်) ရောင့်ရဲစေခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, မင်္ဂလော ဒွိပဒုတ္တမော;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်, လူတို့ထက် မြတ်သော ထိုမင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကိုဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏- ''ဤသုရုစိပုဏ္ဏားသည် ဤကမ္ဘာမှ မရေမတွက် နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့''။

၁၃.

၁၃။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၄.

၁၄။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသ ပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားစကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညို စေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

တဒါ ပီတိမနုဗြူဟန္တော, သမ္ဗောဓိဝရပတ္တိယာ;

ဗုဒ္ဓေ ဒတွာန မံ ဂေဟံ, ပဗ္ဗဇိံ တဿ သန္တိကေ.

ထိုအခါ ငါသည် နှစ်သက်ခြင်းကို ပွါးစေလျက် မြတ်သော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ခြင်းငှါငါ့အိမ်ကို မြတ်စွာဘုရားအား လှူပြီးလျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရဟန်း ပြုခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

သုတ္တန္တံ ဝိနယဉ္စာပိ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ;

သဗ္ဗံ ပရိယာပုဏိတွာ, သောဘယိံ ဇိနသာသနံ.

ငါသည် သုတ္တန်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိနည်းကိုလည်းကောင်း အင်္ဂါကိုးပါးရှိသော မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတော် အားလုံးကို သင်ကြား၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေခဲ့၏။

၁၇.

၁၇။

တတ္ထပ္ပမတ္တော ဝိဟရန္တော, ဗြဟ္မံ ဘာဝေတွ ဘာဝနံ;

အဘိညာပါရမိံ ဂန္တွာ, ဗြဟ္မလောကမဂစ္ဆဟံ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ မမေ့မလျော့ဘဲ နေလျက် ဗြဟ္မဝိဟာရ ဘာဝနာကိုပွါးများ၍ အဘိညာဉ်၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လား ခဲ့၏။

၁၈.

၁၈။

ဥတ္တရံ [Pg.328] နာမ နဂရံ, ဥတ္တရော နာမ ခတ္တိယော;

ဥတ္တရာ နာမ ဇနိကာ, မင်္ဂလဿ မဟေသိနော.

မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် ဥတ္တရ မည်၏၊ ခမည်းတော်သည် ဥတ္တရ မင်းမည်၏၊ မယ်တော်သည် ဥတ္တရာမိဖုရား မည်၏။

၁၉.

၁၉။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ယသဝါ သုစိမာ သိရီမာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ ထိုဘုရားလောင်းအား ယသဝါ, သုစိမာ, သိရီမာအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့ သည်ရှိကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

သမတိံသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ယသဝတီ နာမ နာရီ, သီဝလော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်သော မောင်းမတို့သည် သုံးသောင်းရှိကုန်၏၊ မိဖုရားသည်ယသဝတီ မည်၏၊ သားတော်သည် သီဝလ မည်၏။

၂၁.

၂၁။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, အဿယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနအဋ္ဌမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားအလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို မြင်၍ မြင်းယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့သော ရှစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, မင်္ဂလော နာမ နာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ဝနေ သိရီဝရုတ္တမေ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မင်္ဂလမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း သည်တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ အမြတ်ဆုံး ကျက်သရေရှိသော 'သိရီဝရုတ္တမ' တော၌ ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

သုဒေဝေါ ဓမ္မသေနော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ပါလိတော နာမုပဋ္ဌာကော, မင်္ဂလဿ မဟေသိနော.

သုဒေဝသည်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မသေနသည်လည်းကောင်း မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့်'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် ပါလိတမည်၏။

၂၄.

၂၄။

သီဝလာ စ အသောကာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, နာဂရုက္ခောတိ ဝုစ္စတိ.

သီဝလာသည်လည်းကောင်း၊ အသောကာသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ကံ့ကော် ပင်ဟူ၍ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၅.

၂၅။

နန္ဒော စေဝ ဝိသာခေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

အနုလာ စေဝ သုတနာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

နန္ဒသည်လည်းကောင်း၊ ဝိသာခသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ့'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အနုလာသည်လည်းကောင်း၊ သုတနာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၆.

၂၆။

အဋ္ဌာသီတိ ရတနာနိ, အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

တတော နိဒ္ဓါဝတီ ရံသီ, အနေကသတသဟဿိယော.

မြတ်စွာဘုရားသည် ရှစ်ဆယ့်ရှစ်တောင် မြင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားမှ အသိန်း မကကုန်သောရောင်ခြည်တော်တို့သည် ထွက်ကြွ (ကွန့်မြူး)ကုန်၏။

၂၇.

၂၇။

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ကိုးသောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၈.

၂၈။

ယထာပိ သာဂရေ ဦမီ, န သက္ကာ တာ ဂဏေတုယေ;

တထေဝ သာဝကာ တဿ, န သက္ကာ တေ ဂဏေတုယေ.

သမုဒ္ဒရာ၌ လှိုင်းတံပိုးတို့ကို ရေတွက်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ထိုတပည့်သာဝကတို့ကို ရေတွက်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်ကုန်။

၂၉.

၂၉။

ယာဝ အဋ္ဌာသိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, မင်္ဂလော လောကနာယကော;

န တဿ သာသနေ အတ္ထိ, သကိလေသမရဏံ တဒါ.

လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် အကြင်မျှလောက်တည်နေတော်မူ၏၊ ထိုမျှလောက် (မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော် တည်နေသရွေ့) ကာလပတ်လုံး (တပည့်သာဝကတို့သည်) ကိလေသာနှင့်တကွ သေခြင်းသည် မရှိချေ။

၃၀.

၃၀။

ဓမ္မောက္ကံ ဓာရယိတွာန, သန္တာရေတွာ မဟာဇနံ;

ဇလိတွာ ဓူမကေတူဝ, နိဗ္ဗုတော သော မဟာယသော.

များသော အခြံအရံအကျော်အစောရှိသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တရားတည်းဟူ သောဆီမီးတိုင်ကို ညှိထွန်းတော်မူ၍ များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်ပြီးလျှင် ဆီမီးကဲ့သို့ထွန်းတောက်ပ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူ၏။

၃၁.

၃၁။

သင်္ခါရာနံ [Pg.329] သဘာဝတ္ထံ, ဒဿယိတွာ သဒေဝကေ;

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ, သူရိယော အတ္ထင်္ဂတော ယထာ.

နတ်နှင့် တကွသော လောက၌ သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စသဘောကို ပြ၍ တောက် လောင်ပြီးမီးပုံကြီးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဝင်သွားသော နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း ထွန်းလင်း ပြီး၍ (ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူလေပြီ)။

၃၂.

၃၂။

ဥယျာနေ ဝဿရေ နာမ, ဗုဒ္ဓေါ နိဗ္ဗာယိ မင်္ဂလော;

တတ္ထေဝဿ ဇိနထူပေါ, တိံသယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် ''ဝဿရ''မည်သော ဥယျာဉ်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထို ဥယျာဉ်၌ပင်ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုးတော်) သည် ယူဇနာသုံးဆယ် မြင့်တော်မူ၏။ ။

မင်္ဂလဿ ဘဂဝတော ဝံသော တတိယော.

သုံးခုမြောက် မင်္ဂလဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၆. သုမနဗုဒ္ဓဝံသော

၆-သုမနဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

မင်္ဂလဿ အပရေန, သုမနော နာမ နာယကော;

သဗ္ဗဓမ္မေဟိ အသမော, သဗ္ဗသတ္တာနမုတ္တမော.

မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ သုမနမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော် မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော တရားတို့ကြောင့် တူသောပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူ၊ အလုံးစုံသောသတ္တဝါတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏။

၂.

၂။

တဒါ အမတဘေရိံ သော, အာဟနီ မေခလေ ပုရေ;

ဓမ္မသင်္ခသမာယုတ္တံ, နဝင်္ဂံ ဇိနသာသနံ.

ထိုအခါ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မေခလမြို့၌ တရားခရုသင်းနှင့် ကောင်းစွာ ယှဉ် သောအင်္ဂါကိုးပါးရှိသော မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတည်းဟူသော အမြိုက်စည်ကြီးကို ရိုက်တီးတော်မူ၏။

၃.

၃။

နိဇ္ဇိနိတွာ ကိလေသေ သော, ပတွာ သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ;

မာပေသိ နဂရံ သတ္ထာ, သဒ္ဓမ္မပုရဝရုတ္တမံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကိလေသာတို့ကို အောင်မြင်၍ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်တော်မြတ် သို့ရောက်ပြီးလျှင် သူတော်ကောင်းတရားတည်းဟူသော မြတ်သော နိဗ္ဗာန်မြို့တော်ကို ဖန် ဆင်းတော်မူ၏။

၄.

၄။

နိရန္တရံ အကုဋိလံ, ဥဇုံ ဝိပုလဝိတ္ထတံ;

မာပေသိ သော မဟာဝီထိံ, သတိပဋ္ဌာနဝရုတ္တမံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမြို့၌ အကြားအလပ် မရှိဘဲ မကွေ့မကောက် ဖြောင့်တန်း လျက်ပြန့်ကျယ်သော သတိပဋ္ဌာန်တရားမြတ်တည်းဟူသော လမ်းမတော်ကြီးကို ဖန်ဆင်းတော်မူ၏။

၅.

၅။

ဖလေ စတ္တာရိ သာမညေ, စတဿော ပဋိသမ္ဘိဒါ;

ဆဠဘိညာဋ္ဌသမာပတ္တီ, ပသာရေသိ တတ္ထ ဝီထိယံ.

ထိုလမ်းမတော်ကြီး၌ အရိယမဂ်ဖိုလ်လေးပါး၊ ပဋိသမ္ဘိဒါလေးပါး၊ အဘိညာဉ် ခြောက်ပါး၊ သမာပတ်ရှစ်ပါးတည်းဟူသော ကုန်ဈေးတို့ကို ဖြန့်ခင်းတော်မူ၏။

၆.

၆။

ယေ အပ္ပမတ္တာ အခိလာ, ဟိရိဝီရိယေဟုပါဂတာ;

တေ တေ ဣမေ ဂုဏဝရေ, အာဒိယန္တိ ယထာ သုခံ.

အကြင်သူတို့သည် မေ့လျော့ခြင်း မရှိကုန်၊ ကိလေသာငြောင့်တံသင်း ကင်းကုန်၏။ ရှက်ခြင်း'ဟိရီ'၊ အားထုတ်ခြင်း'ဝီရိယ'တို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် ဤမြတ်သော ဂုဏ်တို့ကို လွယ်လွယ်ကူကူ ရယူနိုင်ကုန်၏။

၇.

၇။

ဧဝမေတေန ယောဂေန, ဥဒ္ဓရန္တော မဟာဇနံ;

ဗောဓေသိ ပဌမံ သတ္ထာ, ကောဋိသတသဟဿိယော.

ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် ဤအားထုတ်ခြင်းလုံ့လဖြင့် များစွာသော သတ္တဝါ အပေါင်းကိုထုတ်ဆောင်ကယ်တင်လျက် ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့ကို ရှေးဦး စွာ သစ္စာလေးပါးကို သိစေတော်မူ၏။

၈.

၈။

ယမှိ ကာလေ မဟာဝီရော, ဩဝဒီ တိတ္ထိယေ ဂဏေ;

ကောဋိသဟဿာဘိသမိံသု, ဒုတိယေ ဓမ္မဒေသနေ.

အကြင်အခါ ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် တိတ္ထိအပေါင်းတို့ကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ နှစ်ကြိမ်မြောက် တရားဟောရာ ထိုအခါ ၌ ကုဋေတစ်ထောင်သော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့သည် သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိကုန်၏။

၉.

၉။

ယဒါ ဒေဝါ မနုဿာ စ, သမဂ္ဂါ ဧကမာနသာ;

နိရောဓပဉှံ ပုစ္ဆိံသု, သံသယဉ္စာပိ မာနသံ.

အကြင်အခါ နတ်, ဗြဟ္မာတို့သည်လည်းကောင်း၊ လူတို့သည်လည်းကောင်း စိတ်တူ ကိုယ်မျှညီညွတ်ကြကုန်သည်ဖြစ်၍ စိတ်၌ ယုံမှားခြင်းရှိသော နိရောဓ (သမာပတ်) နှင့် စပ် သော ပြဿနာကိုမေးလျှောက်ကြကုန်၏။

၁၀.

၁၀။

တဒါပိ [Pg.330] ဓမ္မဒေသနေ, နိရောဓပရိဒီပနေ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

နိရောဓသမာပတ်ကို ဖြေရှင်းပြသတရားဟောတော်မူရာ ထိုအခါ ၌လည်း ကုဋေကိုးသောင်းသောလူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သုံးကြိမ်မြောက် သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိခြင်း သည် ဖြစ်၏။

၁၁.

၁၁။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, သုမနဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

သုမနမြတ်စွာဘုရားအား ကိလေသာအညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၁၂.

၁၂။

ဝဿံဝုတ္ထဿ ဘဂဝတော, အဘိဃုဋ္ဌေ ပဝါရဏေ;

ကောဋိသတသဟဿေဟိ, ပဝါရေသိ တထာဂတော.

ဝါမှ ထတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ပဝါရဏာကို ကြွေးကြော်ရာ (ပဝါရဏာပွဲ) ၌မြတ်စွာဘုရားသည် ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့နှင့် အတူ ပဝါရဏာ ပြုတော်မူလေ၏။

၁၃.

၁၃။

တတောပရံ သန္နိပါတေ, ဝိမလေ ကဉ္စနပဗ္ဗတေ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ထို့နောက် စည်းဝေးရာဖြစ်သော အညစ်အကြေးကင်းသော ကဉ္စန (ရွှေ) တောင်၌ရဟန္တာကုဋေကိုးသောင်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၁၄.

၁၄။

ယဒါ သက္ကော ဒေဝရာဇာ, ဗုဒ္ဓဒဿနုပါဂမိ;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော.

အကြင်အခါ သိကြားနတ်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြင်ခြင်းငှါ ချဉ်းကပ်၏၊ ထိုအခါ ကုဋေရှစ်သောင်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် အစည်း အဝေး ဖြစ်လေ၏။

၁၅.

၁၅။

အဟံ တေန သမယေန, နာဂရာဇာ မဟိဒ္ဓိကော;

အတုလော နာမ နာမေန, ဥဿန္နကုသလသဉ္စယော.

ထိုအခါ ငါသည် အမည်အားဖြင့် ''အတုလ''ဟု ထင်ရှားသော များစွာသော ကုသိုလ်ကို ဆည်းပူးခဲ့သော တန်ခိုးကြီးသော နဂါးမင်း ဖြစ်၏။

၁၆.

၁၆။

တဒါဟံ နာဂဘာဝနာ, နိက္ခမိတွာ သဉာတိဘိ;

နာဂါနံ ဒိဗ္ဗတုရိယေဟိ, သသံဃံ ဇိနမုပဋ္ဌဟိံ.

ထိုအခါ ငါသည် ဆွေမျိုးတို့နှင့်တကွ နဂါးဘုံမှ ထွက်၍ နဂါးတို့၏ နတ်၌ဖြစ်သော တူရိယာတို့ဖြင့်သံဃာနှင့် တကွသော မြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေးပူဇော်ခဲ့၏။

၁၇.

၁၇။

ကောဋိသတသဟဿာနံ, အန္နပါနေန တပ္ပယိံ;

ပစ္စေကဒုဿယုဂံ ဒတွာ, သရဏံ တမုပါဂမိံ.

ငါသည် ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့အား ထမင်း, အဖျော်ဖြင့် ရောင့်ရဲနှစ်သက် စေခဲ့၏၊ အသီးအသီးသော ပုဆိုးအစုံကို လှူ၍ ထိုရတနာသုံးပါးကို ''ကိုးကွယ်ရာ''ဟူ၍ ဆည်းကပ်ခဲ့၏။

၁၈.

၁၈။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, သုမနော လောကနာယကော;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော ထိုသုမနမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဗျာဒိတ် စကားမိန့်ကြားတော်မူ၏-''ဤနဂါးမင်သည် ဤကမ္ဘာမှ မရေတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့''။

၁၉.

၁၉။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၂၀.

၂၀။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည် ခဲ့၏။

၂၁.

၂၁။

နဂရံ မေခလံ နာမ, သုဒတ္တော နာမ ခတ္တိယော;

သိရိမာ နာမ ဇနိကာ, သုမနဿ မဟေသိနော.

သုမနမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် မေခလ မည်၏၊ (ခမည်းတော်) သည် သုဒတ္တမင်း မည်၏၊ မယ်တော်သည် သိရိမာမိဖုရား မည်၏။

၂၂.

၂၂။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

စန္ဒော သုစန္ဒော ဝဋံသော စ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားအလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ ထိုဘုရားလောင်းအား စန္ဒ, သုစန္ဒ, ဝဋံသအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၂၃.

၂၃။

တေသဋ္ဌိသတသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဝဋံသိကာ နာမ နာရီ, အနူပမော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း ခြောက်သန်းသုံးသိန်းတို့သည် ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် ဝဋံသိကာ မည်၏၊ သားတော်သည် အနူပမ မည်၏။

၂၄.

၂၄။

နိမိတ္တေ [Pg.331] စတုရော ဒိသွာ, ဟတ္ထိယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနဒသမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဆင်ယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ဆယ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော် မူ၏။

၂၅.

၂၅။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, သုမနော လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မေခလေ ပုရမုတ္တမေ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော သုမနမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းသည် တောင်း ပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မေခလမြို့တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၆.

၂၆။

သရဏော ဘာဝိတတ္တော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ဥဒေနော နာမုပဋ္ဌာကော, သုမနဿ မဟေသိနော.

သရဏသည်လည်းကောင်း၊ ဘာဝိတတ္တသည်လည်းကောင်း သုမနမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် ဥဒေနမည်၏။

၂၇.

၂၇။

သောဏာ စ ဥပသောဏာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ အမိတယသော, နာဂမူလေ အဗုဇ္ဈထ.

သောဏာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပသောဏာသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံအကျော် အစောရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ကံ့ကော်ပင်ရင်း၌ ပွင့်တော်မူ၏။

၂၈.

၂၈။

ဝရုဏော စေဝ သရဏော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

စာလာ စ ဥပစာလာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ဝရုဏသည်လည်းကောင်း၊ သရဏသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ စာလာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပစာလာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၉.

၂၉။

ဥစ္စတ္တနေန သော ဗုဒ္ဓေါ, နဝုတိဟတ္ထမုဂ္ဂတော;

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော, ဒသသဟဿီ ဝိရောစတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အမြင့်အားဖြင့် အတောင်ကိုးဆယ် မြင့်လျက် ရွှေတုရိုဏ်တိုင် ကြီးနှင့်တူသည်ဖြစ်၍ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ တင့်တယ်တော်မူ၏။

၃၀.

၃၀။

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ကိုးသောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၃၁.

၃၁။

တာရဏီယေ တာရယိတွာ, ဗောဓနီယေ စ ဗောဓယိ;

ပရိနိဗ္ဗာယိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဥဠုရာဇာဝ အတ္ထမိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ကယ်တင်ထိုက်သော သူတို့ကို ကယ်တင်၍ (သစ္စာလေးပါးကို) သိစေထိုက်သော သူတို့ကို လည်း သိစေတော်မူ၏၊ 'လမင်းသည် ကွယ်ဝင်သွားသကဲ့သို့'ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏။

၃၂.

၃၂။

တေ စ ခီဏာသဝါ ဘိက္ခူ, သော စ ဗုဒ္ဓေါ အသာဒိသော;

အတုလပ္ပဘံ ဒဿယိတွာ, နိဗ္ဗုတာ ယေ မဟာယသာ.

အကြင်ရဟန္တာ, အကြင်မြတ်စွာဘုရားတို့သည် များသော အခြံအရံအကျော်အစော ရှိကုန်၏၊ ထိုရဟန္တာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ထိုအတုမဲ့ မြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း အတူမရှိသောအရောင်အလင်းကို ပြ၍ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူကြလေကုန်ပြီ။

၃၃.

၃၃။

တဉ္စ ဉာဏံ အတုလိယံ, တာနိ စ အတုလာနိ ရတနာနိ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

ထိုအတူမရှိသော ဉာဏ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ ထိုအတူမရှိသော ရတနာတို့သည် လည်းကောင်းထိုအားလုံးတို့သည်ပင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၃၄.

၃၄။

သုမနော ယသဓရော ဗုဒ္ဓေါ, အင်္ဂါရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝ တဿ ဇိနထူပေါ, စတုယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

အခြံအရံအကျော်အစောကို ဆောင်တော်မူသော သုမနမြတ်စွာဘုရားသည် အင်္ဂါ ရာမကျောင်းတိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏၊ ထိုအင်္ဂါရာမကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာ ဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည်လေးယူဇနာ မြင့်တော်မူလေ၏။ ။

သုမနဿ ဘဂဝတော ဝံသော စတုတ္ထော.

လေးခုမြောက် သုမနဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၇. ရေဝတဗုဒ္ဓဝံသော

၇-ရေဝတဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

သုမနဿ အပရေန, ရေဝတော နာမ နာယကော;

အနူပမော အသဒိသော, အတုလော ဥတ္တမော ဇိနော.

သုမနမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ ရေဝတမည်သော လောကရှေ့သွား မြတ်စွာ ဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် နှိုင်းယှဉ်စရာဥပမာ ရှိတော်မမူ၊ တူသောပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူ၊ ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူ၊ အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူပေ၏။

၂.

၂။

သောပိ ဓမ္မံ [Pg.332] ပကာသေသိ, ဗြဟ္မုနာ အဘိယာစိတော;

ခန္ဓဓာတုဝဝတ္ထာနံ, အပ္ပဝတ္တံ ဘဝါဘဝေ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည် ဖြစ်၍ ဘဝကြီးငယ်၌မဖြစ်စေတတ်သော ခန္ဓာဓာတ်တို့ကို ပိုင်းခြားကြောင်း ဖြစ်သော တရားကို ဟောပြတော်မူ၏။

၃.

၃။

တဿာဘိသမယာ တီဏိ, အဟေသုံ ဓမ္မဒေသနေ;

ဂဏနာယ န ဝတ္တဗ္ဗော, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

ထိုမြတ်စွာဘုရား တရားဟောတော်မူခြင်းကြောင့် (နတ်လူတို့၏ သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းတို့သည်သုံးကြိမ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ (နတ်လူတို့၏) သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိခြင်း သည် ဂဏန်းသင်္ချာအားဖြင့်မပြောဆိုနိုင်သော ရှေးဦးစွာသော သိခြင်း ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ယဒါ အရိန္ဒမံ ရာဇံ, ဝိနေသိ ရေဝတော မုနိ;

တဒါ ကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ ရေဝတမြတ်စွာဘုရားသည် အရိန္ဒမမင်းကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေတစ်ထောင်သော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် သိခြင်း ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

သတ္တာဟံ ပဋိသလ္လာနာ, ဝုဋ္ဌဟိတွာ နရာသဘော;

ကောဋိသတံ နရမရူနံ, ဝိနေသိ ဥတ္တမေ ဖလေ.

လူတို့ထက်မြတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းတော်မူရာ (နိရောဓသမာပတ်) မှ ထပြီးလျှင် ကုဋေတစ်ရာသော လူ, နတ်တို့ကို မြတ် သော ဖိုလ်၌တည်စေလျက် ဆုံးမတော်မူ၏။

၆.

၆။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ရေဝတဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သုဝိမုတ္တာန တာဒိနံ.

ရေဝတမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော (ဘဝမှ) ကောင်းစွာလွတ်မြောက်ကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်း အဝေးတို့သည်သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်ကုန်၏။

၇.

၇။

အတိက္ကန္တာ ဂဏနပထံ, ပဌမံ ယေ သမာဂတာ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ပထမအစည်းအဝေးသို့ ကြွရောက်သော ရဟန္တာတို့သည် ဂဏန်းစဉ် (အရေအတွက်) ကိုကျော်လွန်ကုန်၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ဒုတိယ (နှစ်ကြိမ်မြောက်) အစည်းအဝေး ဖြစ်၏။

၈.

၈။

ယောပိ ပညာယ အသမော, တဿ စက္ကာနုဝတ္တကော;

သော တဒါ ဗျာဓိတော အာသိ, ပတ္တော ဇီဝိတသံသယံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတည်းဟူသော စက်ကို လည်စေတော်မူသော ပညာ အားဖြင့် တူသောသူမရှိသော အကြင်အဂ္ဂသာဝကသည် (ရှိ၏)၊ ထိုအခါ ထိုအဂ္ဂသာဝကသည် မကျန်းမာသည် ဖြစ်၍အသက်ရှင်ခြင်း၌ ယုံမှားခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။

၉.

၉။

တဿ ဂိလာနပုစ္ဆာယ, ယေ တဒါ ဥပဂတာ မုနီ;

ကောဋိသဟဿာ အရဟန္တော, တတိယော အာသိ သမာဂမော.

ထိုအခါ ကုဋေတစ်ထောင်သော အကြင်ရဟန္တာရဟန်းတို့သည် ထိုအဂ္ဂသာဝကအား သူနာမေးခြင်းငှါကြွရောက်တော်မူလာကြကုန်၏၊ ထိုရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် တတိယ (သုံးကြိမ်မြောက်) အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

အဟံ တေန သမယေန, အတိဒေဝေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော;

ဥပဂန္တွာ ရေဝတံ ဗုဒ္ဓံ, သရဏံ တဿ ဂဉ္ဆဟံ.

ထိုအခါ ၌ ငါသည် ''အတိဒေဝ''မည်သော ပုဏ္ဏား (ဖြစ်၍) ရေဝတမြတ်စွာဘုရား (ထံ) သို့ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

တဿ သီလံ သမာဓိဉ္စ, ပညာဂုဏမနုတ္တမံ;

ထောမယိတွာ ယထာထာမံ, ဥတ္တရီယမဒါသဟံ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော သီလဂုဏ်၊ သမာဓိဂုဏ်၊ ပညာ ဂုဏ်ကိုစွမ်းအားရှိသမျှ ချီးမွမ်း၍ အပေါ်ရုံအဝတ်ကို ပေးလှူခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ရေဝတော လောကနာယကော;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

လောက၏ ရှေ့သွား ဖြစ်တော်မူသော ထိုရေဝတမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဗျာဒိတ်စကားမိန့်ကြားတော်မူ၏ - ''ဤကမ္ဘာမှ မရေတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ ဤ (ပုဏ္ဏား) သည် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့'။

၁၃.

၁၃။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၄.

၁၄။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည် ခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

တဒါပိ တံ ဗုဒ္ဓဓမ္မံ, သရိတွာ အနုဗြူဟယိံ;

အာဟရိဿာမိ တံ ဓမ္မံ, ယံ မယှံ အဘိပတ္ထိတံ.

၁၅။ ထိုအခါ ၌လည်း ငါသည် ထိုဘုရားဖြစ်ကြောင်းပါရမီတရားကို အောက်မေ့၍ ငါသည်အကြင်ဘုရားအဖြစ်ကို ဆုတောင်း၏၊ ထိုဘုရားဖြစ်ကြောင်းပါရမီတရားကို ကျင့်ဆောင်တော့ အံ့ဟုအစဉ်ပွါးများစေခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

နဂရံ [Pg.333] သုဓညဝတီ နာမ, ဝိပုလော နာမ ခတ္တိယော;

ဝိပုလာ နာမ ဇနိကာ, ရေဝတဿ မဟေသိနော.

ရေဝတမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'သုဓညဝတီ' မည်၏၊ ခမည်းတော်သည် 'ဝိပုလမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'ဝိပုလာမိဖုရား' မည်၏။

၁၇.

၁၇။

ဆ စ ဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

သုဒဿနော ရတနဂ္ဃိ, အာဝေဠော စ ဝိဘူသိတော;

ပုညကမ္မာဘိနိဗ္ဗတ္တာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားအလောင်းတော်သည် အနှစ်ခြောက်ထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ အထူးတန်ဆာဆင်အပ်သော သုဒဿန, ရတနဂ္ဃိ, အာဝေဠဟူသော မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ဘုန်းကံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိကုန်၏။

၁၈.

၁၈။

တေတ္တိံသ စ သဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သုဒဿနာ နာမ နာရီ, ဝရုဏော နာမ အတြဇော.

(ထိုဘုရားလောင်းအား) ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း သုံးသောင်းသုံးထောင်တို့သည် ရှိကုန်၏၊ မိဖုရားသည် 'သုဒဿနာ' မည်၏၊ သားတော်သည်'ဝရုဏ'မည်၏။

၁၉.

၁၉။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ရထယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနသတ္တမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရား (အလောင်း) သည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ရထားယာဉ်ဖြင့် တော ထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ခုနစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ခြင်း လုံ့လကို အား ထုတ်တော်မူ၏။

၂၀.

၂၀။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ရေဝတော လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ဝရုဏာရာမေ သိရီဃရေ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော ရေဝတမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန် အပ်သည်ဖြစ်၍ ဝရုဏာရာမကျောင်းတိုက်တွင် အသရေရှိသော ကျောင်း၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၁.

၂၁။

ဝရုဏော ဗြဟ္မဒေဝေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သမ္ဘဝေါ နာမုပဋ္ဌာကော, ရေဝတဿ မဟေသိနော.

ဝရုဏသည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မဒေဝသည်လည်းကောင်း ရေဝတမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေးသည် 'သမ္ဘဝ' မည်၏။

၂၂.

၂၂။

ဘဒ္ဒါ စေဝ သုဘဒ္ဒါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, နာဂမူလေ အဗုဇ္ဈထ.

ဘဒ္ဒါသည်လည်းကောင်း၊ သုဘဒ္ဒါသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်မ'အဂ္ဂသာဝိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အတုမရှိသော ဘုရားတို့နှင့်သာ တူတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ကံ့ကော်ပင်ရင်း၌ ပွင့်တော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

ပဒုမော ကုဉ္ဇရော စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ;

သိရီမာ စေဝ ယသဝတီ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ပဒုမသည်လည်းကောင်း၊ ကုဉ္ဇရသည်လည်းကောင်း နှစ်ယောက်သော ဒါယကာတို့ သည်မြတ်သော အလုပ်အကျွေး 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သိရီမာသည်လည်းကောင်း၊ ယသဝတီသည်လည်းကောင်း နှစ်ယောက်သော ဒါယိကာမတို့သည် မြတ်သော အလုပ်အကျွေး'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၄.

၂၄။

ဥစ္စတ္တနေန သော ဗုဒ္ဓေါ, အသီတိဟတ္ထမုဂ္ဂတော;

ဩဘာသေတိ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဣန္ဒကေတုဝ ဥဂ္ဂတော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အမြင့်အားဖြင့် အတောင်ရှစ်ဆယ်မြင့်လျက် 'စိုက်ထူအပ်သော သိကြားမင်း၏ (တံခွန်) မှန်ကင်းကဲ့သို့' အရပ်မျက်နှာအားလုံးတို့ကို ထွန်းလင်းစေတော်မူ၏။

၂၅.

၂၅။

တဿ သရီရေ နိဗ္ဗတ္တာ, ပဘာမာလာ အနုတ္တရာ;

ဒိဝါ ဝါ ယဒိ ဝါ ရတ္တိံ, သမန္တာ ဖရတိ ယောဇနံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်တော်၌ ဖြစ်သော အမြတ်ဆုံးရောင်ခြည်တော် ပန်းနွယ် သည်နေ့၌လည်းကောင်း၊ ညဉ့်၌လည်းကောင်း ထက်ဝန်းကျင် တစ်ယူဇနာတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ လျက် ရှိပေ၏။

၂၆.

၂၆။

သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ခြောက်သောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၇.

၂၇။

ဒဿယိတွာ ဗုဒ္ဓဗလံ, အမတံ လောကေ ပကာသယံ;

နိဗ္ဗာယိ အနုပါဒါနော, ယထဂ္ဂုပါဒါနသင်္ခယာ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) ဘုရားတို့၏ အားအစွမ်းကို ပြ၍ လောက၌ အမြိုက် နိဗ္ဗာန်ကိုဟောပြလျက် 'မီးစာကုန်ခြင်းကြောင့် ငြိမ်းသော မီးကဲ့သို့' စွဲလမ်းခြင်း'ဥပါဒါန်' မရှိဘဲပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူလေပြီ။

၂၈.

၂၈။

သော စ ကာယော ရတနနိဘော, သော စ ဓမ္မော အသာဒိသော;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

ရွှေရတနာနှင့် တူသော ထိုကိုယ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ အတုမရှိသော ထိုသဗ္ဗညုတဉာဏ်တရားတော်သည်လည်းကောင်း ရှိ၏။ ထိုအားလုံးသည်ပင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့ လေပြီ၊ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၂၉.

၂၉။

ရေဝတော [Pg.334] ယသဓရော ဗုဒ္ဓေါ, နိဗ္ဗုတော သော မဟာပုရေ;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

အခြံအရံအကျော်အစောကို ဆောင်တော်မူသော ထိုရေဝတမြတ်စွာဘုရားသည် မြို့တော် (မဟာပုရ) ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ်တို့၌ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိလေသတည်း။ ။

ရေဝတဿ ဘဂဝတော ဝံသော ပဉ္စမော.

ငါးခုမြောက် ရေဝတဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၈. သောဘိတဗုဒ္ဓဝံသော

၈-သောဘိတဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ရေဝတဿ အပရေန, သောဘိတော နာမ နာယကော;

သမာဟိတော သန္တစိတ္တော, အသမော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.

၁။ ရေဝတမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ သောဘိတမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) တည်ကြည်တော်မူ၏၊ ငြိမ်သက်သောစိတ် ရှိတော် မူ၏၊ တူသောပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူ၊ ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူ။

၂.

၂။

သော ဇိနော သကဂေဟမှိ, မာနသံ ဝိနိဝတ္တယိ;

ပတွာန ကေဝလံ ဗောဓိံ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မိမိအိမ်တော်၌ စိတ်ကို ဆုတ်နစ်စေတော်မူပြီ၊ (ထိုအခါ ) အလုံးစုံသောသမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်၍ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၃.

၃။

ယာဝ ဟေဋ္ဌာ အဝီစိတော, ဘဝဂ္ဂါ စာပိ ဥဒ္ဓတော;

ဧတ္ထန္တရေ ဧကပရိသာ, အဟောသိ ဓမ္မဒေသနေ.

တရားဟောတော်မူသော အခါ၌ အောက်အဝီစိမှ အထက်ဘဝဂ်တိုင်အောင်၊ အထက် ဘဝဂ်မှလည်းအောက်အဝီစိတိုင်အောင် ဤအတွင်း၌ တစ်ခုတည်းသော ပရိသတ်သည် ဖြစ်၏။

၄.

၄။

တာယ ပရိသာယ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ;

ဂဏနာယ န ဝတ္တဗ္ဗော, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုပရိသတ်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ သစ္စာ လေးပါးကိုသိခြင်းသည်) ဂဏန်းသင်္ချာအားဖြင့် မပြောဆိုနိုင်သော ရှေးဦးစွာ သိခြင်း ဖြစ် လေ၏။

၅.

၅။

တတော ပရမ္ပိ ဒေသေန္တေ, မရူနဉ္စ သမာဂမေ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

ထိုမှ နောက်၌လည်း နတ်တို့၏ အစည်းအဝေး၌ တရားဟောတော်မူသည် ရှိသော် ကုဋေကိုးသောင်းသော နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် သိခြင်းဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

ပုနာပရံ ရာဇပုတ္တော, ဇယသေနော နာမ ခတ္တိယော;

အာရာမံ ရောပယိတွာန, ဗုဒ္ဓေ နိယျာဒယီ တဒါ.

နောက်တစ်ဖန် ရေမြေကို အစိုးရသော ''ဇယသေန'' မည်သော မင်းသားသည် အရံ (ကျောင်းတိုက်) ကို ဖန်ဆင်း၍ မြတ်စွာဘုရားအား အပ်နှင်းလှူဒါန်းလေ၏။

၇.

၇။

တဿ ယာဂံ ပကိတ္တေန္တော, ဓမ္မံ ဒေသေသိ စက္ခုမာ;

တဒါ ကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမင်းသား၏ အလှူကို ချီးမွမ်းလျက် တရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေတစ်ထောင်သော နတ်လူတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းသည်) သုံးကြိမ်မြောက် သိခြင်းဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, သောဘိတဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

သောဘိတမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက် သောစိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည်သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်ကုန်၏။

၉.

၉။

ဥဂ္ဂတော နာမ သော ရာဇာ, ဒါနံ ဒေတိ နရုတ္တမေ;

တမှိ ဒါနေ သမာဂဉ္ဆုံ, အရဟန္တာ သတကောဋိယော.

ဥဂ္ဂတမည်သော ထိုမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား အလှူကို ပေးလှူ၏၊ ထိုအလှူ၌ (ရဟန္တာတို့၏) ကုဋေတစ်ရာတို့သည် အညီအညွတ် စည်းဝေးကုန်၏။

၁၀.

၁၀။

ပုနာပရံ ပုရဂဏော, ဒေတိ ဒါနံ နရုတ္တမေ;

တဒါ နဝုတိကောဋီနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ထို့နောက် အသင်းအဖွဲ့အပေါင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား အလှူကို ပေးလှူပြန်၏၊ ထိုအခါ ကုဋေကိုးဆယ်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် ဖြစ်လေ၏။

၁၁.

၁၁။

ဒေဝလောကေ [Pg.335] ဝသိတွာန, ယဒါ ဩရောဟတီ ဇိနော;

တဒါ အသီတိကောဋီနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော.

အကြင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်ပြည်၌ သီတင်းသုံးပြီးလျှင် (ထိုနတ်ပြည်မှ) သက်ဆင်းတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေရှစ်ဆယ်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံး ကြိမ်မြောက်ဖြစ်လေ၏။

၁၂.

၁၂။

အဟံ တေန သမယေန, သုဇာတော နာမ ဗြာဟ္မဏော;

တဒါ သသာဝကံ ဗုဒ္ဓံ, အန္နပါနေန တပ္ပယိံ.

ထိုအခါ ငါသည် သုဇာတမည်သော ပုဏ္ဏား (ဖြစ်ခဲ့၏)၊ ထိုအခါ တပည့်သာဝကနှင့် တကွဖြစ်သောမြတ်စွာဘုရားကို ဆွမ်း, အဖျော်ဖြင့် ရောင့်ရဲနှစ်သိမ့်စေခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, သောဘိတော လောကနာယကော;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော ထိုသောဘိတမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဗျာဒိတ်စကားမိန့်ကြားတော်မူ၏- ''ဤကမ္ဘာမှ မရေမတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ ဤပုဏ္ဏားသည် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ''။

၁၄.

၁၄။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၅.

၁၅။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဟဋ္ဌော သံဝိဂ္ဂမာနသော;

တမေဝတ္ထမနုပ္ပတ္တိယာ, ဥဂ္ဂံ ဓိတိမကာသဟံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ ငါသည် ရွှင်လန်းသောသူ တက် ကြွသောစိတ်ရှိသူဖြစ်၍ ထိုမြတ်စွာဘုရားဖြစ်ခြင်းဟူသော အကျိုးကို ရခြင်းငှါ ထက်မြက် သော လုံ့လဝီရိယကိုပြုခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

သုဓမ္မံ နာမ နဂရံ, သုဓမ္မော နာမ ခတ္တိယော;

သုဓမ္မာ နာမ ဇနိကာ, သောဘိတဿ မဟေသိနော.

သောဘိတမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'သုဓမ္မ'မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည်'သုဓမ္မ'အမည်ရှိ၍ မယ်တော်သည်လည်း 'သုဓမ္မာ'ပင် အမည်ရှိ၏။

၁၇.

၁၇။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ကုမုဒေါ နာဠိနော ပဒုမော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားအလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး (ထီးနန်းကို) အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားအလောင်းအား) ကုမုဒ, နာဠိန, ပဒုမအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည်ရှိကုန်၏။

၁၈.

၁၈။

သတ္တတိံသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

မဏိလာ နာမ သာ နာရီ, သီဟော နာမာသိ အတြဇော.

(ထိုဘုရားလောင်းအား) ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်းသုံးသောင်းခုနစ်ထောင်တို့သည် ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) ထိုမိဖုရားသည် 'မဏိလာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'သီဟ'မည်၏။

၁၉.

၁၉။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ပါသာဒေနာဘိနိက္ခမိ;

သတ္တာဟံ ပဓာနစာရံ, စရိတွာ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ပြာသာဒ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်ပြီးလျှင် (ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ၏)။

၂၀.

၂၀။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, သောဘိတော လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, သုဓမ္မုယျာနမုတ္တမေ.

လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော သောဘိတမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ သုဓမ္မဥယျာဉ်တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၁.

၂၁။

အသမော စ သုနေတ္တော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

အနောမော နာမုပဋ္ဌာကော, သောဘိတဿ မဟေသိနော.

အသမသည်လည်းကောင်း၊ သုနေတ္တသည်လည်းကောင်း သောဘိတမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေး သည် 'အနောမ'မည်၏။

၂၂.

၂၂။

နကုလာ စ သုဇာတာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗုဇ္ဈမာနော စ သော ဗုဒ္ဓေါ, နာဂမူလေ အဗုဇ္ဈထ.

နကုလာသည်လည်းကောင်း၊ သုဇာတာသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်မ'အဂ္ဂသာဝိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ပွင့်တော်မူ လတ်သော် ကံ့ကော်ပင်ရင်း၌ပွင့်တော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

ရမ္မော စေဝ သုဒတ္တော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

နကုလာ စေဝ စိတ္တာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ရမ္မသည်လည်းကောင်း၊ သုဒတ္တသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ နကုလာသည်လည်းကောင်း၊ စိတ္တာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၄.

၂၄။

အဋ္ဌပဏ္ဏာသရတနံ, အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

ဩဘာသေတိ ဒိသာ သဗ္ဗာ, သတရံသီဝ ဥဂ္ဂတော.

မြတ်စွာဘုရားသည် ငါးဆယ့်ရှစ်တောင်တိုင်အောင် မြင့်လျက် 'တက်သစ်သော နေမင်းကဲ့သို့'အရပ်မျက်နှာအားလုံးတို့ကို ထွန်းလင်းစေတော်မူ၏။

၂၅.

၂၅။

ယထာ [Pg.336] သုဖုလ္လံ ပဝနံ, နာနာဂန္ဓေဟိ ဓူပိတံ;

တထေဝ တဿ ပါဝစနံ, သီလဂန္ဓေဟိ ဓူပိတံ.

ကောင်းစွာ ပွင့်သော တောအုပ်ကြီးသည် အထူးထူးသော ရနံ့တို့ဖြင့် မွှေးထုံ သကဲ့သို့ ထို့အတူပင်ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် သီလရနံ့တို့ဖြင့် မွှေးထုံ၏။

၂၆.

၂၆။

ယထာပိ သာဂရော နာမ, ဒဿနေန အတပ္ပိယော;

တထေဝ တဿ ပါဝစနံ, သဝဏေန အတပ္ပိယံ.

သမုဒ္ဒရာမည်သည် ရှုကြည့်ခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲနိုင်သကဲ့သို့ ထို့အတူပင် ထိုမြတ်စွာ ဘုရား၏ စကားတော်သည် နာကြားခြင်းဖြင့် မရောင့်ရဲနိုင်ပေ။

၂၇.

၂၇။

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ကိုးသောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၈.

၂၈။

ဩဝါဒံ အနုသိဋ္ဌိဉ္စ, ဒတွာန သေသကေ ဇနေ;

ဟုတာသနောဝ တာပေတွာ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကြွင်းသောသူတို့ကို တစ်ကြိမ် ဆုံးမခြင်းကို လည်းကောင်း၊ အကြိမ်ကြိမ်ဆုံးမခြင်းကို လည်းကောင်း ပေး၍ 'မီးသည် ထွန်းတောက်ပ၍ ငြိမ်းသွားသကဲ့ သို့'တပည့်သာဝကနှင့်တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူလေပြီ။

၂၉.

၂၉။

သော စ ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, တေပိ သာဝကာ ဗလပ္ပတ္တာ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

အတုမရှိသော ရှေးဘုရားတို့နှင့်သာ တူတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ စွမ်းအားသို့ ရောက်သော ထိုတပည့်သာဝကတို့သည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံးပင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ် ပါလော။

၃၀.

၃၀။

သောဘိတော ဝရသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သီဟာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

သောဘိတမြတ်စွာဘုရားသည် သီဟာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ်တို့၌ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိလေသတည်း။ ။

သောဘိတဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဆဋ္ဌော.

ခြောက်ခုမြောက် သောဘိတဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၉. အနောမဒဿီဗုဒ္ဓဝံသော

၉-အနောမဒဿီဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

သောဘိတဿ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

အနောမဒဿီ အမိတယသော, တေဇဿီ ဒုရတိက္ကမော.

သောဘိတမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော် မူလေ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်, လူတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သောအခြံအရံအကျော်အစော ရှိတော်မူ၏၊ တန်ခိုးကြီးတော်မူ၏၊ (သူတစ်ပါး တို့) မလွှမ်းမိုးနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူ၏။

၂.

၂။

သော ဆေတွာ ဗန္ဓနံ သဗ္ဗံ, ဝိဒ္ဓံသေတွာ တယော ဘဝေ;

အနိဝတ္တိဂမနံ မဂ္ဂံ, ဒေသေသိ ဒေဝမာနုသေ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အနှောင်အဖွဲ့'သံယောဇဉ်'အားလုံးကို ဖြတ်၍ ဘဝသုံးပါး တို့ကို ဖျက်ဆီးပြီးလျှင် ပြန်လည်ခြင်း မရှိရာ နိဗ္ဗာန်သို့ သွားကြောင်း ဖြစ်သော မဂ်တရား ကို နတ်လူတို့အားဟောတော်မူ၏။

၃.

၃။

သာဂရောဝ အသင်္ခေါဘော, ပဗ္ဗတောဝ ဒုရာသဒေါ;

အာကာသောဝ အနန္တော သော, သာလရာဇာဝ ဖုလ္လိတော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မလှုပ်ချောက်ချားနိုင်သော သမုဒ္ဒရာနှင့်လည်း တူတော်မူပါပေ၏၊ ချဉ်းကပ်နိုင်ခဲသော တောင်နှင့်လည်း တူတော်မူပါပေ၏၊ အဆုံးမရှိသော ကောင်းကင်နှင့် လည်းတူတော်မူပါပေ၏၊ ပင်လုံးကျွတ်ပွင့်သော အင်ကြင်းပင်မင်းနှင့်လည်း တူတော်မူပါပေ၏။

၄.

၄။

ဒဿနေနပိ တံ ဗုဒ္ဓံ, တောသိတာ ဟောန္တိ ပါဏိနော;

ဗျာဟရန္တံ ဂိရံ သုတွာ, အမတံ ပါပုဏန္တိ တေ.

သတ္တဝါတို့သည် ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရကာမျှဖြင့်လည်း နှစ်သိမ့်ခြင်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုသတ္တဝါတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ မြွက်ဆိုသော တရားစကားကို ကြားနာရ၍ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြကုန်၏။

၅.

၅။

ဓမ္မာဘိသမယော တဿ, ဣဒ္ဓေါ ဖီတော တဒါ အဟု;

ကောဋိသတာနိ အဘိသမိံသု, ပဌမေ ဓမ္မဒေသနေ.

ရှေးဦးစွာ (ဓမ္မစကြာ) တရားဟောရာ၌ ကုဋေတစ်ရာသော နတ်လူတို့သည် (သစ္စာ လေးပါးကို) သိကုန်၏၊ ထိုအခါ ထိုမြတ်စွာဘုရားအား (သတ္တဝါတို့၏ သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည်ပြည့်စုံတိုးပွါးလျက် ရှိလေ၏။

၆.

၆။

တတော ပရံ အဘိသမယေ, ဝဿန္တေ ဓမ္မဝုဋ္ဌိယော;

အသီတိကောဋိယောဘိသမိံသု, ဒုတိယေ ဓမ္မဒေသနေ.

ထို့နောက် (သစ္စာလေးပါးကို) သိစေသော နှစ်ကြိမ်မြောက် တရားဟောရာ၌ တရားမိုးရေပေါက်တို့ကို ရွာသည်ရှိသော် ကုဋေရှစ်ဆယ်သော နတ်, လူ, ဗြဟ္မာတို့သည် (သစ္စာ လေးပါးကို) သိကုန်၏။

၇.

၇။

တတောပရဉှိ [Pg.337] ဝဿန္တေ, တပ္ပယန္တေ စ ပါဏိနံ;

အဋ္ဌသတ္တတိကောဋီနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

ထို့နောက် သတ္တဝါတို့ကို နှစ်သက်စေလျက် တရားမိုးကို ရွာစေသည်ရှိသော် ခုနစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေသောလူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သုံးကြိမ်မြောက် (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်း ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, တဿာပိ စ မဟေသိနော;

အဘိညာဗလပ္ပတ္တာနံ, ပုပ္ဖိတာနံ ဝိမုတ္တိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားအားလည်း အဘိညာဉ်စွမ်းအားသို့ ရောက်ကုန်သော အရဟတ္တဖိုလ် ပန်းဖြင့်ပွင့်ကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်ကုန်၏။

၉.

၉။

အဋ္ဌသတသဟဿာနံ, သန္နိပါတော တဒါ အဟု;

ပဟီနမဒမောဟာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ထိုအခါ မာန်ယစ်ခြင်း, တွေဝေခြင်းကို ပယ်ပြီးကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန် သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာရှစ်သိန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် (ပထမအစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

သတ္တသတသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော;

အနင်္ဂဏာနံ ဝိရဇာနံ, ဥပသန္တာန တာဒိနံ.

(ကိလေသာ) အညစ်အကြေး မရှိကုန်သော (ကိလေသာ) မြူ ကင်းကုန်သော ငြိမ် သက်ကုန်သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာခုနစ်သိန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၁၁.

၁၁။

ဆန္နံ သတသဟဿာနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော;

အဘိညာဗလပ္ပတ္တာနံ, နိဗ္ဗုတာနံ တပဿိနံ.

အဘိညာဉ်စွမ်းအားသို့ ရောက်ကုန်သော ငြိမ်းအေးကုန်သော (အရိယမဂ်) အကျင့် ရှိကုန်သောခြောက်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် အစည်း အဝေး ဖြစ်လေ၏။

၁၂.

၁၂။

အဟံ တေန သမယေန, ယက္ခော အာသိံ မဟိဒ္ဓိကော;

နေကာနံ ယက္ခကောဋီနံ, ဝသဝတ္တိမှိ ဣဿရော.

ထိုအခါ ငါသည် တန်ခိုးကြီးသော ဘီလူး ဖြစ်ခဲ့၏၊ ကုဋေမက များစွာကုန်သော ဘီလူးတို့ကို မိမိအလိုသို့ လိုက်စေလျက် အစိုးရသော သူ ဖြစ်၏။

၁၃.

၁၃။

တဒါပိ တံ ဗုဒ္ဓဝရံ, ဥပဂန္တွာ မဟေသိနံ;

အန္နပါနေန တပ္ပေသိံ, သသံဃံ လောကနာယကံ.

ထိုအခါ ၌လည်း ငါသည် သီလစသော ဂုဏ်ကို ရှာမှီးတော်မူသော ထိုဘုရားမြတ်သို့ ချဉ်းကပ်၍သံဃာနှင့် တကွသော မြတ်စွာဘုရားကို ဆွမ်း, အဖျော်ဖြင့် နှစ်သက်ရောင့်ရဲစေ ခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

သောပိ မံ တဒါ ဗျာကာသိ, ဝိသုဒ္ဓနယနော မုနိ;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုအခါ အထူးစင်ကြယ်သော မျက်စိရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကိုဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏-''ဤကမ္ဘာမှ မရေမတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ ဤဘီလူး မင်းသည်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့''။

၁၅.

၁၅။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၆.

၁၆။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဟဋ္ဌော သံဝိဂ္ဂမာနသော;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရသည်ရှိသော် ရွှင်လန်း သောသူတက်ကြွသောစိတ် ရှိသူဖြစ်၍ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကိုဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၇.

၁၇။

နဂရံ စန္ဒဝတီ နာမ, ယသဝါ နာမ ခတ္တိယော;

မာတာ ယသောဓရာ နာမ, အနောမဒဿိဿ သတ္ထုနော.

အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'စန္ဒဝတီ' မည်၏၊ (ခမည်းတော် သည်) 'ယသဝါမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'ယသောဓရာ'မည်၏။

၁၈.

၁၈။

ဒသဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

သိရီ ဥပသိရီ ဝဍ္ဎော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်တစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) သိရီ, ဥပသိရီ, ဝဎ်ဍအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၁၉.

၁၉။

တေဝီသတိသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သိရိမာ နာမ သာ နာရီ, ဥပဝါဏော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း နှစ်သောင်းသုံးထောင်တို့သည် ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'သိရိမာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ဥပဝါဏ' မည်၏။

၂၀.

၂၀။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, သိဝိကာယာဘိနိက္ခမိ;

အနူနဒသမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရား (လောင်း) သည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ထမ်းစင်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ဆယ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၂၁.

၂၁။

ဗြဟ္မုနာ [Pg.338] ယာစိတော သန္တော, အနောမဒဿီ မဟာမုနိ;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ဥယျာနေ သော သုဒဿနေ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော ထိုအနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းသည်တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ သုဒဿနဥယျာဉ်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

နိသဘော စ အနောမော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ဝရုဏော နာမုပဋ္ဌာကော, အနောမဒဿိဿ သတ္ထုနော.

နိသဘသည်လည်းကောင်း၊ အနောမသည်လည်းကောင်း အနောမဒဿီမြတ်စွာ ဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ် အကျွေးသည် 'ဝရုဏ' မည်၏။

၂၃.

၂၃။

သုန္ဒရီ စ သုမနာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, အဇ္ဇုနောတိ ပဝုစ္စတိ.

သုန္ဒရီသည်လည်းကောင်း၊ သုမနာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို 'ထောက်ကြံ့ပင်'ဟူ၍ ခေါ် ဆိုအပ်၏။

၂၄.

၂၄။

နန္ဒိဝဍ္ဎော သိရိဝဍ္ဎော, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ဥပ္ပလာ စေဝ ပဒုမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

နန္ဒိဝဎ်ဍသည်လည်းကောင်း၊ သိရိဝဎ်ဍသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဥပ္ပလာသည်လည်းကောင်း၊ ပဒုမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၅.

၂၅။

အဋ္ဌပဏ္ဏာသရတနံ, အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

ပဘာ နိဒ္ဓါဝတီ တဿ, သတရံသီဝ ဥဂ္ဂတော.

မြတ်စွာဘုရားသည် ငါးဆယ့်ရှစ်တောင်တိုင်အောင် မြင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ရောင်ခြည်တော်သည် 'တက်သစ်သော နေမင်းကဲ့သို့' ပြေးသွား (ကွန့်မြူး) ၏။

၂၆.

၂၆။

ဝဿသတသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်သိန်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၇.

၂၇။

သုပုပ္ဖိတံ ပါဝစနံ, အရဟန္တေဟိ တာဒိဟိ;

ဝီတရာဂေဟိ ဝိမလေဟိ, သောဘိတ္ထ ဇိနသာသနံ.

တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန္တာတို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် ကောင်းစွာပွင့်လင်း၏၊ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်သည် (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်း သော ရဟန္တာတို့ဖြင့်တင့်တယ်၏။

၂၈.

၂၈။

သော စ သတ္ထာ အမိတယသော, ယုဂါနိ တာနိ အတုလိယာနိ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

ထိုမနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံအကျော်အစောရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ အတူ မရှိကုန်သော ထို (အဂ္ဂသာဝက) အစုံတို့သည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံး သည်ပင်ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန် သည် မဟုတ်ပါလော။

၂၉.

၂၉။

အနောမဒဿီ ဇိနော သတ္ထာ, ဓမ္မာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ဇိနထူပေါ, ဥဗ္ဗေဓော ပဉ္စဝီသတီတိ.

မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်တော်မူသော အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မာရာမ ကျောင်းတိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုဓမ္မာရာမကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဘုရားစေတီ (ပုထိုး) တော်သည်အစောက်အားဖြင့် နှစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာ မြင့်တော်မူ၏။ ။

အနောမဒဿိဿ ဘဂဝတော ဝံသော သတ္တမော.

ခုနစ်ခုမြောက် အနောမဒဿီဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၁၀. ပဒုမဗုဒ္ဓဝံသော

၁၀-ပဒုမဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

အနောမဒဿိဿ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

ပဒုမော နာမ နာမေန, အသမော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.

အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ အမည်အားဖြင့် ပဒုမမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) ခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်, လူတို့ ထက် မြတ်တော်မူ၏၊ တုဘက်ကင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူ၏၊ ပြိုင်ဘက်မရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူ၏။

၂.

၂။

တဿာပိ အသမံ သီလံ, သမာဓိပိ အနန္တကော;

အသင်္ခေယျံ ဉာဏဝရံ, ဝိမုတ္တိပိ အနူပမာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သီလတော်သည်လည်း အတုမရှိပေ၊ သမာဓိတော်သည်လည်း အဆုံးမရှိပေ၊ ဉာဏ်တော်မြတ်သည်လည်း မရေတွက်နိုင်ပေ၊ အရဟတ္တဖိုလ် 'ဝိမုတ္တိ'သည် လည်း နှိုင်းယှဉ်စရာဥပမာမရှိပေ။

၃.

၃။

တဿာပိ [Pg.339] အတုလတေဇဿ, ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ;

အဘိသမယာ တယော အာသုံ, မဟာတမပဝါဟနာ.

အတုမရှိ တန်ခိုးကြီးသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားစက်ကို လည်စေရာ အခါ၌ (နတ်လူတို့၏) ကြီးစွာသော အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်တတ်သော (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းတို့သည်သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်ကုန်၏။

၄.

၄။

ပဌမာဘိသမယေ ဗုဒ္ဓေါ, ကောဋိသတမဗောဓယိ;

ဒုတိယာဘိသမယေ ဓီရော, နဝုတိကောဋိမဗောဓယိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ရှေးဦးစွာ (သစ္စာလေးပါးကို) သိစေရာ အခါ၌ ကုဋေတစ်ရာ သော သတ္တဝါအပေါင်းကို သိစေတော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သစ္စာ လေးပါးကို) သိစေရာအခါ၌ ကုဋေကိုးဆယ်သော သတ္တဝါအပေါင်းကို သိစေတော်မူ၏။

၅.

၅။

ယဒါ စ ပဒုမော ဗုဒ္ဓေါ, ဩဝဒီ သကမတြဇံ;

တဒါ အသီတိကောဋီနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ ပဒုမမြတ်စွာဘုရားသည် မိမိသားတော်ကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေရှစ်ဆယ်သောနတ်, လူ, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ပဒုမဿ မဟေသိနော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော.

ပဒုမမြတ်စွာဘုရား၏ (သာဝက) အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်ကုန်၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ရှေးဦးစွာသော အစည်း အဝေး ဖြစ်ခဲ့၏။

၇.

၇။

ကထိနတ္ထာရသမယေ, ဥပ္ပန္နေ ကထိနစီဝရေ;

ဓမ္မသေနာပတိတ္ထာယ, ဘိက္ခူ သိဗ္ဗိံသု စီဝရံ.

ကထိန်ခင်းရာ အခါ၌ ကထိန်လျာသင်္ကန်း ဖြစ်ပေါ်လတ်သော် တရားစစ်သူကြီး ဖြစ်တော်မူသော သာလမထေရ်၏ အကျိုးငှါ ရဟန်းတို့သည် သင်္ကန်းချုပ်ကြကုန်၏။

၈.

၈။

တဒါ တေ ဝိမလာ ဘိက္ခူ, ဆဠဘိညာ မဟိဒ္ဓိကာ;

တီဏိ သတသဟဿာနိ, သမိံသု အပရာဇိတာ.

ထိုအခါ (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံ လျက်တန်ခိုးကြီးကုန်သော (ရန်သူတို့) မအောင်နိုင်ကုန်သော သုံးသိန်းသော ထိုရဟန်းတို့ သည်စည်းဝေးကြကုန်၏။

၉.

၉။

ပုနာပရံ သော နရာသဘော, ပဝနေ ဝါသံ ဥပါဂမိ;

တဒါ သမာဂမော အာသိ, ဒွိန္နံ သတသဟဿိနံ.

နောက်တစ်ဖန် ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တောအုပ်၌ ဝါကပ်တော်မူ၏၊ ထိုအခါ နှစ်သိန်းသောရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

အဟံ တေန သမယေန, သီဟော အာသိံ မိဂါဓိဘူ;

ဝိဝေကမနုဗြူဟန္တံ, ပဝနေ အဒ္ဒသံ ဇိနံ.

ထိုအခါ ငါသည် သားတို့သနင်းခြင်္သေ့မင်း ဖြစ်ခဲ့၏၊ တောအုပ်၌ ကင်းဆိတ်မှု (သမာပတ်) ကိုပွါးစေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရပေ၏။

၁၁.

၁၁။

ဝန္ဒိတွာ သိရသာ ပါဒေ, ကတွာန တံ ပဒက္ခိဏံ;

တိက္ခတ္တုံ အဘိနာဒိတွာ, သတ္တာဟံ ဇိနမုပဋ္ဌဟံ.

ငါသည် (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) ခြေတော်တို့ကို ဦးတိုက်ရှိခိုး၍ ထိုမြတ်စွာဘုရားကို လက်ယာရစ်လှည့်ခြင်းကို ပြုလျက် သုံးကြိမ်ဟောက်ပြီးလျှင် ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး မြတ်စွာ ဘုရားကို (ခစား) ဆည်းကပ်ခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သတ္တာဟံ ဝရသမာပတ္တိယာ, ဝုဋ္ဌဟိတွာ တထာဂတော;

မနသာ စိန္တယိတွာန, ကောဋိဘိက္ခူ သမာနယိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ခုနစ်ရက် (လွန်သဖြင့်) မြတ်သော သမာပတ်မှ ထ၍ စိတ်ဖြင့် သာလျှင်ကြံစည်လျက် တစ်ကုဋေသော ရဟန်းတို့ကို ခေါ်ဆောင်တော်မူ၏။

၁၃.

၁၃။

တဒါပိ သော မဟာဝီရော, တေသံ မဇ္ဈေ ဝိယာကရိ;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုအခါ ထိုကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ထိုရဟန်း တို့၏ အလယ်၌ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏ -''ဤကမ္ဘာမှ မရေမတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ ၌ ဤခြင်္သေ့မင်းသည်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့'။

၁၄.

၁၄။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၅.

၁၅။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

စမ္ပကံ နာမ နဂရံ, အသမော နာမ ခတ္တိယော;

အသမာ နာမ ဇနိကာ, ပဒုမဿ မဟေသိနော.

ပဒုမမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'စမ္ပက'မည်၏၊ ခမည်းတော်သည် 'အသမမင်း' မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'အသမာမိဖုရား'မည်၏။

၁၇.

၁၇။

ဒသဝဿသဟဿာနိ[Pg.340], အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

နန္ဒာဝသုယသုတ္တရာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်တစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) နန္ဒုတ္တရ, ဝသုတ္တရ, ယသုတ္တရအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည်ရှိကုန်၏။

၁၈.

၁၈။

တေတ္တိံသ စ သဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဥတ္တရာ နာမ သာ နာရီ, ရမ္မော နာမာသိ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း သုံးသောင်းသုံးထောင်တို့လည်း ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည်ကား 'ဥတ္တရာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ရမ္မ' မည်၏။

၁၉.

၁၉။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ရထယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနအဋ္ဌမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ရထားယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ရှစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော် မူ၏။

၂၀.

၂၀။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ပဒုမော လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ဓနဉ္စုယျာနမုတ္တမေ.

လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော ပဒုမမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ် သည်ဖြစ်၍ဓနဉ္စဥယျာဉ်တော်မြတ်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၁.

၂၁။

သာလော စ ဥပသာလော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ဝရုဏော နာမုပဋ္ဌာကော, ပဒုမဿ မဟေသိနော.

သာလသည်လည်းကောင်း၊ ဥပသာလသည်လည်းကောင်း ပဒုမမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေးသည် 'ဝရုဏ'မည်၏။

၂၂.

၂၂။

ရာဓာ စေဝ သုရာဓာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, မဟာသောဏောတိ ဝုစ္စတိ.

ရာဓာသည်လည်းကောင်း၊ သုရာဓာသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်မ'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို 'ကြောင်လျှာကြီး ပင်'ဟူ၍ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၃.

၂၃။

ဘိယျော စေဝ အသမော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ရုစီ စ နန္ဒရာမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ဘိယျသည်လည်းကောင်း၊ အသမသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ရုစိသည်လည်းကောင်း၊ နန္ဒရာမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၄.

၂၄။

အဋ္ဌပဏ္ဏာသရတနံ, အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

ပဘာ နိဒ္ဓါဝတီ တဿ, အသမာ သဗ္ဗသော ဒိသာ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ငါးဆယ့်ရှစ်တောင်တိုင်အောင် မြင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အတုမရှိသော ရောင်ခြည်တော်သည် အလုံးစုံသော အရပ်ရှစ်မျက်နှာတို့သို့ ပြေးသွား (ကွန့်မြူး) ၍ နေ၏။

၂၅.

၂၅။

စန္ဒပ္ပဘာ သူရိယပ္ပဘာ, ရတနဂ္ဂိမဏိပ္ပဘာ;

သဗ္ဗာပိ တာ ဟတာ ဟောန္တိ, ပတွာ ဇိနပဘုတ္တမံ.

လရောင်, နေရောင်, ရတနာရောင်, မီးရောင်, ပတ္တမြားရောင်ဟူသော ထိုအရောင်အားလုံးတို့သည်ပင် မြတ်စွာဘုရား ရောင်ခြည်တော်သို့ ရောက်လတ်သော် ကွယ်ပျောက်ကြရကုန်၏။

၂၆.

၂၆။

ဝဿသတသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်သိန်း ရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၇.

၂၇။

ပရိပက္ကမာနသေ သတ္တေ, ဗောဓယိတွာ အသေသတော;

သေသကေ အနုသာသိတွာ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဣန္ဒြေရင့်ကျက်သော သတ္တဝါတို့ကို အကြွင်းမဲ့အားဖြင့် (သစ္စာလေးပါးကို) သိစေ၍ ကြွင်းသော အခြားသတ္တဝါတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ဆုံးမပြီးလျှင် တပည့်သာဝကတို့နှင့်တကွပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏။

၂၈.

၂၈။

ဥရဂေါဝ တစံ ဇိဏ္ဏံ, ဝဒ္ဓပတ္တံဝ ပါဒပေါ;

ဇဟိတွာ သဗ္ဗသင်္ခါရေ, နိဗ္ဗုတော သော ယထာ သိခီ.

မြွေသည် အရေဟောင်းကို စွန့်သကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်သည် အရွက် ဟောင်းကိုစွန့်သကဲ့သို့လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော သင်္ခါရတရားတို့ ကို စွန့်၍'မီးပုံကြီးကဲ့သို့' ငြိမ်းတော်မူလေ၏။

၂၉.

၂၉။

ပဒုမော ဇိနဝရော သတ္ထာ, ဓမ္မာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

(သတ္တဝါတို့ကို ) ဆုံးမတော်မူတတ်သော ပဒုမမြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ်တို့၌ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိလေသတည်း။ ။

ပဒုမဿ ဘဂဝတော ဝံသော အဋ္ဌမော.

ရှစ်ခုမြောက် ပဒုမဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၁၁. နာရဒဗုဒ္ဓဝံသော

၁၁-နာရဒဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ပဒုမဿ [Pg.341] အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

နာရဒေါ နာမ နာမေန, အသမော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.

ပဒုမမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ အမည်အားဖြင့် နာရဒမည်သော မြတ်စွာ ဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏၊ တုဘက်ကင်းသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူ၏၊ ပြိုင်ဘက်ကင်းသော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူ၏။

၂.

၂။

သော ဗုဒ္ဓေါ စက္ကဝတ္တိဿ, ဇေဋ္ဌော ဒယိတဩရသော;

အာမုက္ကမာလာဘရဏော, ဥယျာနံ ဥပသင်္ကမိ.

စကြဝတေးမင်း၏ အကြီးဆုံး ရင်နှစ်သားတော်ချစ်ဖြစ်သော ထိုဘုရား (လောင်း) သည်ပုလဲသွယ်ပန်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ဥယျာဉ်သို့ ချဉ်းကပ်လေ၏။

၃.

၃။

တတ္ထာသိ ရုက္ခော ယသဝိပုလော, အဘိရူပေါ ဗြဟာ သုစိ;

တမဇ္ဈပတွာ ဥပနိသီဒိ, မဟာသောဏဿ ဟေဋ္ဌတော.

ထိုဥယျာဉ်၌ များစွာ ကျော်စောခြင်းရှိသော အလွန်လှပတင့်တယ်ကြီးကျယ်၍ စင်ကြယ်သောကြောင်လျှာနီပင်သည် ရှိလေ၏၊ ဘုရားအလောင်းတော်သည် ထိုသစ်ပင်သို့ ရောက်လတ်သော် ကြောင်လျှာနီပင်ကြီး၏ အောက်၌ ထိုင်နေ၏။

၄.

၄။

တတ္ထ ဉာဏဝရုပ္ပဇ္ဇိ, အနန္တံ ဝဇိရူပမံ;

တေန ဝိစိနိ သင်္ခါရေ, ဥက္ကုဇ္ဇမဝကုဇ္ဇကံ.

ထိုသစ်ပင်အောက်၌ ဝဇီရစိန်နှင့် တူသော အဆုံးမရှိသော (ဝိပဿနာ) ဉာဏ်တော် မြတ်သည်ဖြစ်ပေါ်လေ၏၊ ထိုဉာဏ်ဖြင့် (ထိုဘုရားအလောင်းသည်) သင်္ခါရတရားတို့ကို အပြန်အလှန် (အဖြစ်အပျက်ကို) စူးစမ်းဆင်ခြင်တော်မူ၏။

၅.

၅။

တတ္ထ သဗ္ဗကိလေသာနိ, အသေသမဘိဝါဟယိ;

ပါပုဏီ ကေဝလံ ဗောဓိံ, ဗုဒ္ဓဉာဏေ စ စုဒ္ဒသ.

ထိုသစ်ပင်အောက်၌ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ဖျက်ဆီးတော်မူ၏၊ အလုံးစုံ သော (သမ္မာသမ္ဗောဓိ) ဉာဏ်သို့လည်းကောင်း၊ တစ်ဆယ့်လေးပါးသော မြတ်စွာဘုရားဉာဏ်တော်တို့သို့လည်းကောင်း ရောက်တော်မူ၏။

၆.

၆။

ပါပုဏိတွာန သမ္ဗောဓိံ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

(ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် ဓမ္မစကြာတရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ တို့၏ ရှေးဦးစွာသော (သစ္စာလေးပါး ကို) သိခြင်းသည်ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

မဟာဒေါဏံ နာဂရာဇံ, ဝိနယန္တော မဟာမုနိ;

ပါဋိဟေရံ တဒါကာသိ, ဒဿယန္တော သဒေဝကေ.

မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာဒေါဏနဂါးမင်းကို ဆုံးမသည်ရှိသော် ထိုအခါ နတ်နှင့် တကွသောလူတို့ကို ကြည့်ရှုစေလျက် တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူ၏။

၈.

၈။

တဒါ ဒေဝမနုဿာနံ, တမှိ ဓမ္မပ္ပကာသနေ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနိ, တရိံသု သဗ္ဗသံသယံ.

နတ်, လူ, ဗြဟ္မာတို့အား ထိုတရားကို ပြရာအခါ၌ ကုဋေကိုးသောင်းသော နတ်, လူ, ဗြဟ္မာတို့သည်အလုံးစုံသော ယုံမှားခြင်းကို လွန်မြောက်ကြကုန်၏။

၉.

၉။

ယမှိ ကာလေ မဟာဝီရော, ဩဝဒီ သကမတြဇံ;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မိမိသားတော်ကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေရှစ်သောင်းသော နတ်, လူ, ဗြဟ္မာ တို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, နာရဒဿ မဟေသိနော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော.

နာရဒမြတ်စွာဘုရားအား အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်ကုန်၏၊ ရဟန္တာကုဋေတစ်သိန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ပထမအစည်းအဝေး ဖြစ်၏။

၁၁.

၁၁။

ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ ဗုဒ္ဓဂုဏံ, သနိဒါနံ ပကာသယိ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနိ, သမိံသု ဝိမလာ တဒါ.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားရှင်တို့၏ ဂုဏ်နှင့် စပ်သော ဗုဒ္ဒဝင်ကို နိဒါန်းနှင့်တကွဟောပြတော်မူ၏၊ ထိုအခါ (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းသော ရဟန္တာ ကုဋေကိုးသောင်းတို့သည်စည်းဝေးကုန်၏။

၁၂.

၁၂။

ယဒါ ဝေရောစနော နာဂေါ, ဒါနံ ဒဒါတိ သတ္ထုနော;

တဒါ သမိံသု ဇိနပုတ္တာ, အသီတိသတသဟဿိယော.

အကြင်အခါ ဝေရောစနနဂါးမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားအား အလှူကို ပေးလှူ၏၊ ထိုအခါမြတ်စွာဘုရားသားတော် ရှစ်သန်းတို့သည် စည်းဝေးကုန်၏။

၁၃.

၁၃။

အဟံ [Pg.342] တေန သမယေန, ဇဋိလော ဥဂ္ဂတာပနော;

အန္တလိက္ခစရော အာသိံ, ပဉ္စာဘိညာသု ပါရဂူ.

ထိုအခါ ငါသည် ထက်သော အကျင့်ရှိသော ရသေ့ ဖြစ်ခဲ့၏၊ ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်သွားလာနိုင်၏၊ အဘိညာဉ်ငါးပါးတို့၌ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သူ ဖြစ်ခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

တဒါပါဟံ အသမသမံ, သသံဃံ သပရိဇ္ဇနံ;

အန္နပါနေန တပ္ပေတွာ, စန္ဒနေနာဘိပူဇယိံ.

ထိုအခါ၌လည်း ငါသည် အတုမရှိသော ရှေးဘုရားတို့နှင့် တူတော်မူသော မြတ်စွာ ဘုရားကိုသံဃာနှင့်တကွ အခြံအရံလူဥပါသကာနှင့်တကွ ထမင်း, အဖျော်ဖြင့် နှစ်သိမ့်ရောင့်ရဲ စေ၍ စန္ဒကူးဖြင့်ရိုသေစွာ ပူဇော်ခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

သောပိ မံ တဒါ ဗျာကာသိ, နာရဒေါ လောကနာယကော;

‘‘အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုအခါ ထိုနာရဒမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော် မူ၏ -''ဤကမ္ဘာမှမရေမတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ ဤရသေ့သည် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့'။

၁၆.

၁၆။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၇.

၁၇။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော ဟာသေတွ မာနသံ;

အဓိဋ္ဌဟိံ ဝတံ ဥဂ္ဂံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားစကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို ရွှင်လန်းစေလျက် ပါရမီ ဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ ထက်မြက်သော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၈.

၁၈။

နဂရံ ဓညဝတီ နာမ, သုဒေဝေါ နာမ ခတ္တိယော;

အနောမာ နာမ ဇနိကာ, နာရဒဿ မဟေသိနော.

နာရဒမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'ဓညဝတီ' မည်၏၊ ခမည်းတော်သည် 'သုဒေဝမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'အနောမာမိဖုရား' မည်၏။

၁၉.

၁၉။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ဇိတော ဝိဇိတာဘိရာမော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) ဇိတာ, ဝိဇိတာ, အဘိရာမအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည်ရှိကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

တိစတ္တာရီသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဝိဇိတသေနာ နာမ နာရီ, နန္ဒုတ္တရော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း လေးသောင်းသုံးထောင်တို့ သည်လည်းရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'ဝိဇိတသေနာ' မည်၏၊ သားတော် သည် 'နန္ဒုတ္တရ'မည်၏။

၂၁.

၂၁။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ပဒသာ ဂမနေန နိက္ခမိ;

သတ္တာဟံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ခြေကျင်သွားသဖြင့် တော ထွက်တော်မူ၏၊ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, နာရဒေါ လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ဓနဉ္စုယျာနမုတ္တမေ.

လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော နာရဒမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန် အပ်သည်ဖြစ်၍ဓနဉ္စဥယျာဉ်တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

ဘဒ္ဒသာလော ဇိတမိတ္တော, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ဝါသေဋ္ဌော နာမုပဋ္ဌာကော, နာရဒဿ မဟေသိနော.

ဘဒ္ဒသာလသည်လည်းကောင်း၊ ဇိတမိတ္တသည်လည်းကောင်း နာရဒမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေးသည် 'ဝါသေဋ္ဌ' မည်၏။

၂၄.

၂၄။

ဥတ္တရာ ဖဂ္ဂုနီ စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, မဟာသောဏောတိ ဝုစ္စတိ.

ဥတ္တရာသည်လည်းကောင်း၊ ဖဂ္ဂုနီသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို မြတ်သော ကြောင်လျှာနီပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၅.

၂၅။

ဥဂ္ဂရိန္ဒော ဝသဘော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ဣန္ဒာဝရီ စ ဝဏ္ဍီ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ဥဂ္ဂရိန္ဒသည်လည်းကောင်း၊ ဝသဘသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဣန္ဒာဝရီသည်လည်းကောင်း၊ ဝဏ္ဍီသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၆.

၂၆။

အဋ္ဌာသီတိရတနာနိ[Pg.343], အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော, ဒသသဟဿီ ဝိရောစတိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ရှစ်ဆယ့်ရှစ်တောင်တိုင်အောင် မြင့်တော်မူလျက် ရွှေတုရိုဏ်တိုင် နှင့်တူသည်ဖြစ်၍ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ တင့်တယ်တော်မူ၏။

၂၇.

၂၇။

တဿ ဗျာမပ္ပဘာ ကာယာ, နိဒ္ဓါဝတိ ဒိသောဒိသံ;

နိရန္တရံ ဒိဝါရတ္တိံ, ယောဇနံ ဖရတေ သဒါ.

တစ်လံမျှလောက်သော 'ဗျာမပ္ပဘာ' ရောင်ခြည်တော်ကဲ့သို့သော ရောင်ခြည်တော် သည်ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်တော်မှ (ထွက်၍) အရပ်မျက်နှာတိုင်းသို့ ပြေးသွား (ကွန့်မြူး) ၏၊ နေ့, ညဉ့်မပြတ် အခါခပ်သိမ်း တစ်ယူဇနာတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့၏။

၂၈.

၂၈။

န ကေစိ တေန သမယေန, သမန္တာ ယောဇနေ ဇနာ;

ဥက္ကာပဒီပေ ဥဇ္ဇာလေန္တိ, ဗုဒ္ဓရံသီဟိ ဩတ္ထဋာ.

ထိုအခါ ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ယူဇနာအတွင်းရှိ အချို့လူတို့သည် မြတ်စွာဘုရား ရောင်ခြည်တော်ဖြင့်လွှမ်းမိုးကုန်သည်ဖြစ်၍ မီးရှူးမီးတိုင်တို့ကို မထွန်းညှိရကုန်။

၂၉.

၂၉။

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ကိုးသောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၃၀.

၃၀။

ယထာ ဥဠူဟိ ဂဂနံ, ဝိစိတ္တံ ဥပသောဘတိ;

တထေဝ သာသနံ တဿ, အရဟန္တေဟိ သောဘတိ.

ကောင်းကင်သည် ကြယ်တာရာတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ်လျက် တင့်တယ်သကဲ့သို့ ထို့ အတူပင်ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်သည် ရဟန္တာတို့ဖြင့် တင့်တယ်ပေ၏။

၃၁.

၃၁။

သံသာရသောတံ တရဏာယ, သေသကေ ပဋိပန္နကေ;

ဓမ္မသေတုံ ဒဠှံ ကတွာ, နိဗ္ဗုတော သော နရာသဘော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကြွင်းသော ကျင့်ဆဲပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို သံသရာရေအလျဉ်ကို ကူးမြောက်စေခြင်းငှါမဂ်တရားတည်းဟူသော တံတားကို မြဲမြံစွာ တည်ဆောက်၍ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူလေပြီ။

၃၂.

၃၂။

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, တေပိ ခီဏာသဝါ အတုလတေဇာ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

အတုမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ထိုအတုမရှိသော တန်ခိုးကြီးသော ရဟန္တာတို့သည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံးပင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ် ပါလော။

၃၃.

၃၃။

နာရဒေါ ဇိနဝသဘော, နိဗ္ဗုတော သုဒဿနေ ပုရေ;

တတ္ထေဝဿ ထူပဝရော, စတုယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

နာရဒမြတ်စွာဘုရားသည် သုဒဿနမြို့၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏၊ တိုမြို့၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည် လေးယူဇနာတိုင်အောင် မြင့်လျက် တည်ရှိလေ သတည်း။ ။

နာရဒဿ ဘဂဝတော ဝံသော နဝမော.

ကိုးခုမြောက် နာရဒဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၁၂. ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဝံသော

၁၂-ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

နာရဒဿ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

ပဒုမုတ္တရော နာမ ဇိနော, အက္ခောဘော သာဂရူပမော.

နာရဒမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ ပဒုမုတ္တရမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) အလုံးစုံသော တရားတို့ကို ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူ၏၊ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူနတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူ၏၊ (သူတစ်ပါးတို့) မချောက် ချားစေနိုင်သော သမုဒ္ဒရာနှင့် တူတော်မူ၏။

၂.

၂။

မဏ္ဍကပ္ပောဝ သော အာသိ, ယမှိ ဗုဒ္ဓေါ အဇာယထ;

ဥဿန္နကုသလာ ဇနတာ, တမှိ ကပ္ပေ အဇာယထ.

အကြင် (သာရ)၁ ကမ္ဘာ၌ (ပဒုမုတ္တရ) မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုကမ္ဘာ၌ များပြားသောကုသိုလ်ရှိသော လူအပေါင်းသည် ဖြစ်လေ၏၊ ထို (သာရ) ကမ္ဘာသည် မဏ္ဍ ကမ္ဘာကဲ့သို့ ဖြစ်လေ၏။

၃.

၃။

ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော, ပဌမေ ဓမ္မဒေသနေ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ဓမ္မာဘိသမယော အဟု.

ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ရှေးဦးစွာ ဓမ္မစကြာတရားဟောရာ၌ ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းသည် ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

တတော ပရမ္ပိ ဝဿန္တေ, တပ္ပယန္တေ စ ပါဏိနေ;

သတ္တတိံသသတသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

ထို့နောက် သတ္တဝါတို့ကို နှစ်သိမ့်ရောင့်ရဲစေလျက် တရားမိုးကို ရွာစေသည်ရှိသော့်သုံးသန်းခုနစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ် မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

ယမှိ [Pg.344] ကာလေ မဟာဝီရော, အာနန္ဒံ ဥပသင်္ကမိ;

ပိတုသန္တိကံ ဥပဂန္တွာ, အာဟနီ အမတဒုန္ဒုဘိံ.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် (ခမည်းတော်) အာနန္ဒာမင်းထံသို့ ချဉ်းကပ်တော် မူ၏၊ ခမည်းတော်အထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် အမြိုက်စည်ကြီးကို ရိုက်တီးတော်မူလေ၏။

၆.

၆။

အာဟတေ အမတဘေရိမှိ, ဝဿန္တေ ဓမ္မဝုဋ္ဌိယာ;

ပညာသသတသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အမြိုက်စည်ကြီးကို ရိုက်တီးလျက် တရားမိုးကို ရွာစေသည်ရှိသော် ငါးသန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

ဩဝါဒကော ဝိညာပကော, တာရကော သဗ္ဗပါဏိနံ;

ဒေသနာကုသလော ဗုဒ္ဓေါ, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမတော်မူတတ်သော (သစ္စာလေးပါးကို) သိစေတော် မူတတ်သောကယ်တင်တော်မူတတ်သော (ဟောကြားမှု) ဒေသနာ၌ လိမ္မာတော်မူသော မြတ်စွာ ဘုရားသည် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၈.

၈။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ပဒုမုတ္တရဿ သတ္ထုနော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော.

ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ (သာဝက) အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့တိုင်တိုင် ဖြစ်ကုန်၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ပထမအစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, ဝသိ ဝေဘာရပဗ္ဗတေ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

အကြင်အခါ အတုမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဘာရတောင်၌ နေတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေကိုးသောင်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်း အဝေးသည်နှစ်ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

ပုန စာရိကံ ပက္ကန္တေ, ဂါမနိဂမရဋ္ဌတော;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော.

တစ်ဖန် မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူလတ်သော် ရွာ, နိဂုံး, တိုင်းနိုင်ငံတို့မှ (ထွက်၍ ရဟန်းပြုသော) ကုဋေရှစ်သောင်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်း အဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၁၁.

၁၁။

အဟံ တေန သမယေန, ဇဋိလော နာမ ရဋ္ဌိကော;

သမ္ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ သံဃံ, သဘတ္တံ ဒုဿမဒါသဟံ.

ထိုအခါ ငါသည် ဟံသာဝတီပြည်သား ဇဋိလမည်သော (သူဌေး ဖြစ်၍) မြတ်စွာ ဘုရားအမှူးရှိသောသံဃာအား ဆွမ်းနှင့် တကွသော (သင်္ကန်းလျာ) ပုဆိုးကို ပေးလှူခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, သံဃမဇ္ဈေ နိသီဒိယ;

‘‘သတသဟဿိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း သံဃာ့အလယ်၌ ထိုင်နေ၍ (ဤသူဌေးသည် ဤ ကမ္ဘာမှကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု) ငါ့ကို ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၃.

၁၃။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၄.

၁၄။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌဟိံ;

အကာသိံ ဥဂ္ဂဒဠှံ ဓိတိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက် တည်ခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ အလွန် မြဲမြံသော လုံ့လဝီရိယကို ပြုခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

ဗျာဟတာ တိတ္ထိယာ သဗ္ဗေ, ဝိမနာ ဒုမ္မနာ တဒါ;

န တေသံ ကေစိ ပရိစရန္တိ, ရဋ္ဌတော နိစ္ဆုဘန္တိ တေ.

ထိုအခါ တိတ္ထိအားလုံးတို့သည် ဆင်းရဲပင်ပန်းသော စိတ်ရှိကုန်လျက် (မာန်တက် ခြင်းမှ) ကင်းပျောက်ကြလေကုန်၏၊ အနည်းငယ်သော သူတို့သော် မှလည်း ထိုတိတ္ထိတို့အားမလုပ်ကျွေးတော့ကုန်၊ ထိုတိတ္ထိတို့ကို တိုင်းနိုင်ငံမှ နှင်ထုတ်ကြကုန်၏။

၁၆.

၁၆။

သဗ္ဗေ တတ္ထ သမာဂန္တွာ, ဥပဂစ္ဆုံ ဗုဒ္ဓသန္တိကေ;

တုဝံ နာထော မဟာဝီရ, သရဏံ ဟောဟိ စက္ခုမ.

ထိုအခါ (တိတ္ထိ) အားလုံးတို့သည် အညီအညွတ်လာ၍ မြတ်စွာဘုရားထံ၌ ကြီးသောလုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားသည် (ကျွန်ုပ်တို့၏) ကိုးကွယ်ရာပါတည်း၊ ပညာစက္ခုရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား (ကျွန်ုပ်တို့၏) ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူပါဟု ချဉ်းကပ်ကြလေကုန်၏။

၁၇.

၁၇။

အနုကမ္ပကော ကာရုဏိကော, ဟိတေသီ သဗ္ဗပါဏိနံ;

သမ္ပတ္တေ တိတ္ထိယေ သဗ္ဗေ, ပဉ္စသီလေ ပတိဋ္ဌပိ.

အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ကို အစဉ်စောင့်ရှောက်တော်မူတတ်သော သနားခြင်း'ကရုဏာ'ရှိတော်မူသော (သတ္တဝါတို့၏) အစီးအပွါးကို ရှာမှီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ရောက်လာသော တိတ္ထိအားလုံးတို့ကို ငါးပါးသီလ၌ တည်စေတော်မူ၏။

၁၈.

၁၈။

ဧဝံ နိရာကုလံ အာသိ, သုညတံ တိတ္ထိယေဟိ တံ;

ဝိစိတ္တံ အရဟန္တေဟိ, ဝသီဘူတေဟိ တာဒိဟိ.

ဤနည်းအားဖြင့် ထိုမြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်သည် တိတ္ထိတို့နှင့် ရောယှက်ခြင်း မရှိဘဲ (တိတ္ထိတို့မှ) ဆိတ်သုဉ်းခဲ့လေ၏၊ ဝသီဘော်သို့ ရောက်လျက် တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံ သော ရဟန္တာတို့ဖြင့်ဆန်းကြယ်လျက် ရှိလေ၏။

၁၉.

၁၉။

နဂရံ [Pg.345] ဟံသဝတီ နာမ, အာနန္ဒော နာမ ခတ္တိယော;

သုဇာတာ နာမ ဇနိကာ, ပဒုမုတ္တရဿ သတ္ထုနော.

ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'ဟံသာဝတီ'မည်၏၊ (ခမည်းတော်) သည်'အာနန္ဒာမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'သုဇာတာမိဖုရား'မည်၏။

၂၀.

၂၀။

ဒသဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

နရဝါဟနော ယသော ဝသဝတ္တီ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်တစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) နရဝါဟန, ယသဝါဟန, ဝသဝတ္တီအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၂၁.

၂၁။

တိစတ္တာရီသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဝသုဒတ္တာ နာမ နာရီ, ဥတ္တမော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း လေးသောင်းသုံးထောင်တို့လည်း ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'ဝသုဒတ္တာ'မည်၏၊ သားတော်သည် 'ဥတ္တမ' မည်၏။

၂၂.

၂၂။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ပါသာဒေနာဘိနိက္ခမိ;

သတ္တာဟံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ပြာသာဒ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူရ၏။

၂၃.

၂၃။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ပဒုမုတ္တရော ဝိနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိထိလုယျာနမုတ္တမေ.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းသည်တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိထိလာဥယျာဉ်တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၄.

၂၄။

ဒေဝလော စ သုဇာတော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သုမနော နာမုပဋ္ဌာကော, ပဒုမုတ္တရဿ မဟေသိနော.

ဒေဝလသည်လည်းကောင်း၊ သုဇာတသည်လည်းကောင်း ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေးသည် 'သုမန'မည်၏။

၂၅.

၂၅။

အမိတာ စ အသမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, သလလောတိ ပဝုစ္စတိ.

အမိတာသည်လည်းကောင်း၊ အသမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောတပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ထင်းရှူးပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆို အပ်၏။

၂၆.

၂၆။

ဝိတိဏ္ဏော စေဝ တိဿော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ဟဋ္ဌာ စေဝ ဝိစိတ္တာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ဝိတိဏ္ဏသည်လည်းကောင်း၊ တိဿသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဟဋ္ဌာသည်လည်းကောင်း၊ ဝိစိတ္တာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၇.

၂၇။

အဋ္ဌပဏ္ဏာသရတနံ, အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော, ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏော.

သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ငါးဆယ့်ရှစ်တောင်တိုင်အောင် မြင့်လျက် ရွှေတုရိုဏ်တိုင်တော်နှင့် တူတော် မူ၏။

၂၈.

၂၈။

ကုဋ္ဋာ ကဝါဋာ ဘိတ္တီ စ, ရုက္ခာ နဂသိလုစ္စယာ;

န တဿာဝရဏံ အတ္ထိ, သမန္တာ ဒွါဒသယောဇနေ.

တံတိုင်း, တံခါးရွက်, နံရံ, သစ်ပင်, နဂခေါ် ကျောက်တောင်တို့သည် ထိုမြတ်စွာ ဘုရားအားပိတ်ပင်တာဆီးခြင်း မရှိကုန်၊ ထက်ဝန်းကျင် တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာ၌ ထိုမြတ်စွာ ဘုရား၏ ရောင်ခြည်တော်သည် ပျံ့နှံ့လျက် တည်ရှိ၏။

၂၉.

၂၉။

ဝဿသတသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်သိန်း ရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို (နိဗ္ဗာန်သို့) ကယ်တင်တော်မူ၏။

၃၀.

၃၀။

သန္တာရေတွာ ဗဟုဇနံ, ဆိန္ဒိတွာ သဗ္ဗသံသယံ;

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသော သတ္တဝါကို ကယ်တင်၍ အလုံးစုံသော ယုံမှားခြင်းကို ဖျက်ဆီးပြီးလျှင် 'မီးပုံကြီးကဲ့သို့' တောက်ပ၍ တပည့်သာဝကနှင့် တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူ၏။

၃၁.

၃၁။

ပဒုမုတ္တရော ဇိနော ဗုဒ္ဓေါ, နန္ဒာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ထူပဝရော, ဒွါဒသုဗ္ဗေဓယောဇနောတိ.

မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူသော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် နန္ဒာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုနန္ဒာရာမကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည်တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာ မြင့်လျက် တည်ရှိလေသတည်း။ ။

ပဒုမုတ္တရဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဒသမော.

ဆယ်ခုမြောက် ပဒုမုတ္တရဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။ ၁။ သာရကမ္ဘာ - ဘုရားတစ်ဆူသာ ပွင့်သော ကမ္ဘာ၊ မဏ္ဍကမ္ဘာ - ဘုရားနှစ်ဆူ ပွင့်သော ကမ္ဘာ၊ ဝရကမ္ဘာ - ဘုရားသုံးဆူ ပွင့်သော ကမ္ဘာ၊ သာရမဏ္ဍကမ္ဘာ - ဘုရားလေးဆူ ပွင့်သော ကမ္ဘာ၊ ဘဒ္ဒကမ္ဘာ - ဘုရားငါးဆူ ပွင့်သော ကမ္ဘာ-ဟု ကမ္ဘာငါးမျိုး ရှိသည်။

၁၃. သုမေဓဗုဒ္ဓဝံသော

၁၃-သုမေဓဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ပဒုမုတ္တရဿ [Pg.346] အပရေန, သုမေဓော နာမ နာယကော;

ဒုရာသဒေါ ဥဂ္ဂတေဇော, သဗ္ဗလောကုတ္တမော မုနိ.

ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ သုမေဓမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့် တော်မူလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား (ထိပါးရန်) ချဉ်းကပ်ဝံ့သောသူ ရှိတော်မမူ၊ ထက်မြက်သော တန်ခိုးရှိတော်မူ၏၊ အလုံးစုံသော လောကထက် မြတ်တော်မူပါပေ၏။

၂.

၂။

ပသန္နနေတ္တော သုမုခေါ, ဗြဟာ ဥဇု ပတာပဝါ;

ဟိတေသီ သဗ္ဗသတ္တာနံ, ဗဟူ မောစေသိ ဗန္ဓနာ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) ကြည်လင်သော မျက်လုံး ရှိတော်မူ၏၊ လှပတင့်တယ်သောမျက်နှာရှိတော်မူ၏၊ ကြီးကျယ်ဖြောင့်စင်း ထွန်းလင်းသော ကိုယ် 'ကာယ' ရှိတော်မူ၏၊ အလုံး စုံသောသတ္တဝါတို့၏ အစီးအပွါးကို ရှာမှီးတော်မူတတ်၏၊ များစွာသော သတ္တဝါတို့ကို အနှောင်အဖွဲ့'သံယောဇဉ်' မှ လွတ်မြောက်စေတော်မူ၏။

၃.

၃။

ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ ပါပုဏိတွာ, ကေဝလံ ဗောဓိမုတ္တမံ;

သုဒဿနမှိ နဂရေ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်တော်သို့ ရောက်တော်မူ၏၊ ထိုအခါ သုဒဿနမြို့တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၄.

၄။

တဿာပိ အဘိသမယာ တီဏိ, အဟေသုံ ဓမ္မဒေသနေ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားဟောပြမှုကြောင့် (သတ္တဝါတို့၏) သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်း တို့သည်လည်းသုံးကြိမ်ဖြစ်ကုန်၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာ လေးပါးကို သိခြင်းသည်ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

ပုနာပရံ ကုမ္ဘကဏ္ဏံ, ယက္ခံ သော ဒမယီ ဇိနော;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

နောက်တစ်ဖန် ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကုမ္ဘကဏ္ဏဘီလူးကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေကိုးသောင်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

ပုနာပရံ အမိတယသော, စတုသစ္စံ ပကာသယိ;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

နောက်တစ်ဖန် မနှိုင်းယှဉ်အပ်သော ကျော်စောခြင်း ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား သည်သစ္စာလေးပါးကို ပြတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေရှစ်သောင်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါးကိုသိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, သုမေဓဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

သုမေဓမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေးကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သောစိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့ဖြစ်ကုန်၏။

၈.

၈။

သုဒဿနံ နာမ နဂရံ, ဥပဂဉ္ဆိ ဇိနော ယဒါ;

တဒါ ခီဏာသဝါ ဘိက္ခူ, သမိံသု သတကောဋိယော.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် သုဒဿနမည်သော မြို့သို့ ချဉ်းကပ်တော်မူ၏၊ ထိုအခါကုဋေတစ်ရာသော ရဟန္တာရဟန်းတို့သည် (ရှေးဦးစွာ) စည်းဝေးကြကုန်၏။

၉.

၉။

ပုနာပရံ ဒေဝကူဋေ, ဘိက္ခူနံ ကထိနတ္ထတေ;

တဒါ နဝုတိကောဋီနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

နောက်တစ်ဖန် ဒေဝကူဋတောင်ဝယ် ကထိန်ခင်းရာ ထိုအခါ၌ ကုဋေကိုးဆယ်သော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

ပုနာပရံ ဒသဗလော, ယဒါ စရတိ စာရိကံ;

တဒါ အသီတိကောဋီနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော.

နောက်တစ်ဖန် အကြင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသစာရီကို လှည့်လည်တော် မူ၏၊ ထိုအခါကုဋေရှစ်ဆယ်သော ရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၁၁.

၁၁။

အဟံ တေန သမယေန, ဥတ္တရော နာမ မာဏဝေါ;

အသီတိကောဋိယော မယှံ, ဃရေ သန္နိစိတံ ဓနံ.

ထိုအခါ ငါသည် ဥတ္တရမည်သော လုလင် (ဖြစ်၍) ငါ၏ အိမ်၌ သိုမှီးသိမ်းဆည်း ထားသောဥစ္စာသည် ကုဋေရှစ်ဆယ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၁၂.

၁၂။

ကေဝလံ သဗ္ဗံ ဒတွာန, သသံဃေ လောကနာယကေ;

သရဏံ တဿုပဂဉ္ဆိံ, ပဗ္ဗဇ္ဇဉ္စာဘိရောစယိံ.

သံဃာနှင့်တကွသော မြတ်စွာဘုရားအား ဥစ္စာအားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ လှူဒါန်းပြီး လျှင်ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခဲ့၏၊ ရဟန်းအဖြစ်ကိုလည်း အလွန် နှစ်သက် (ရဟန်းပြုခဲ့၏)။

၁၃.

၁၃။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ကရောန္တော အနုမောဒနံ;

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း အနုမောဒနာပြုလျက် ဤလုလင်သည် ကမ္ဘာ သုံးသောင်းထက်၌ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ငါ့ကို ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၄.

၁၄။

‘‘ပဓာနံ [Pg.347] ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလို၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၅.

၁၅။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

သုတ္တန္တံ ဝိနယဉ္စာပိ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ;

သဗ္ဗံ ပရိယာပုဏိတွာန, သောဘယိံ ဇိနသာသနံ.

ငါသည် သုတ္တန်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိနည်းကိုလည်းကောင်း၊ အင်္ဂါကိုးပါးရှိသော မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမအားလုံးကိုလည်းကောင်း သင်ကြား၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာကို တင့်တယ်စေခဲ့၏။

၁၇.

၁၇။

တတ္ထပ္ပမတ္တော ဝိဟရန္တော, နိသဇ္ဇဋ္ဌာနစင်္ကမေ;

အဘိညာသု ပါရမိံ ဂန္တွာ, ဗြဟ္မလောကမဂဉ္ဆဟံ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား သာသနာတွင် ထိုင်ခြင်း, ရပ်ခြင်း, စင်္ကြံသွားခြင်း၌မမေ့မလျော့နေသည်ရှိသော် အဘိညာဉ်တို့၌ အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့၏။

၁၈.

၁၈။

သုဒဿနံ နာမ နဂရံ, သုဒတ္တော နာမ ခတ္တိယော;

သုဒတ္တာ နာမ ဇနိကာ, သုမေဓဿ မဟေသိနော.

သုမေဓမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'သုဒဿန' မည်၏၊ ခမည်းတော်သည် 'သုဒတ္တမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'သုဒတ္တာမိဖုရား' မည်၏။

၁၉.

၁၉။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

သုစန္ဒကဉ္စနသိရိဝဍ္ဎာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) သုစန္ဒ, ကဉ္စန, သိရိဝဎ်ဍုနအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည်ရှိကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

တိသောဠသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သုမနာ နာမ သာ နာရီ, ပုနဗ္ဗသု နာမ အတြဇော.

(ထိုဘုရားလောင်းအား) ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်ထားသော မောင်းမပေါင်း လေးသောင်းရှစ်ထောင်တို့သည် ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည်ကား 'သုမနာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ပုနဗ္ဗသု (မိတ္တ) 'မည်၏။

၂၁.

၂၁။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ဟတ္ထိယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနကံ အဍ္ဎမာသံ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဆင်ယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့သော လ, ဝက်ပတ်လုံး (ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း) လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, သုမေဓော လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, သုဒဿနုယျာနမုတ္တမေ.

လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော သုမေဓမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းတောင်းပန် အပ်သည်ဖြစ်၍သုဒဿနဥယျာဉ်တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

သရဏော သဗ္ဗကာမော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သာဂရော နာမုပဋ္ဌာကော, သုမေဓဿ မဟေသိနော.

သရဏသည်လည်းကောင်း၊ သဗ္ဗကာမသည်လည်းကောင်း သုမေဓမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေးသည် 'သာဂရ' မည်၏။

၂၄.

၂၄။

ရာမာ စေဝ သုရာမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, မဟာနီပေါတိ ဝုစ္စတိ.

ရာမာသည်လည်းကောင်း၊ သုရာမာသည်လည်းကောင်း (သုမေဓမြတ်စွာဘုရား၏ ) မြတ်သောတပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို တမာကြီးပင်ဟူ၍ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၅.

၂၅။

ဥရုဝေလာ ယသဝါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ယသောဓရာ သိရိမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ဥရုဝေလာသည်လည်းကောင်း၊ ယသဝါသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ် အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ယသောဓရာသည်လည်းကောင်း၊ သိရိမာ သည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၆.

၂၆။

အဋ္ဌာသီတိရတနာနိ, အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

ဩဘာသေတိ ဒိသာ သဗ္ဗာ, စန္ဒော တာရဂဏေ ယထာ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ရှစ်ဆယ့်ရှစ်တောင်တိုင်အောင် မြင့်တော်မူ၏၊ 'ကြယ်တာရာ အပေါင်းတို့၏အလယ်၌ လမင်းကဲ့သို့' အရပ်မျက်နှာအားလုံးတို့ကို ထွန်းလင်းစေတော်မူ၏။

၂၇.

၂၇။

စက္ကဝတ္တိမဏီ နာမ, ယထာ တပတိ ယောဇနံ;

တထေဝ တဿ ရတနံ, သမန္တာ ဖရတိ ယောဇနံ.

စကြဝတေးမင်း၏ ပတ္တမြားမည်သည် တစ်ယူဇနာတိုင်အောင် ထွန်းလင်းတောက်ပ သကဲ့သို့ထို့အတူပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ရောင်ခြည်တော်ရတနာသည် ထက်ဝန်းကျင် တစ်ယူဇနာတိုင်အောင်ပျံ့နှံ့၏။

၂၈.

၂၈။

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ[Pg.348], အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ကိုးသောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၉.

၂၉။

တေဝိဇ္ဇဆဠဘိညေဟိ, ဗလပ္ပတ္တေဟိ တာဒိဟိ;

သမာကုလမိဒံ အာသိ, အရဟန္တေဟိ သာဓုဟိ.

ဤသာသနာတော်သည် ဝိဇ္ဇာသုံးပါး, အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံကုန်သော တန်ခိုးစွမ်းအားသို့ရောက်ကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာသူတော်ကောင်း တို့ဖြင့် ကောင်းစွာရောပြွမ်းလျက် ရှိလေ၏။

၃၀.

၃၀။

တေပိ သဗ္ဗေ အမိတယသာ, ဝိပ္ပမုတ္တာ နိရူပဓီ;

ဉာဏာလောကံ ဒဿယိတွာ, နိဗ္ဗုတာ တေ မဟာယသာ.

မနှိုင်းယှဉ်နှိုင်သော အခြံအရံ အကျော်အစောရှိကုန်သော ကိလေသာမှ ကင်းလွတ် ကုန်သောဥပဓိလေးပါး မရှိကုန်သော ထိုရဟန္တာအားလုံးတို့သည်ပင် ဉာဏ်အလင်းရောင်ကို ပြုပြီး၍ များမြတ်သောအခြံအရံ အကျော်အစောရှိသော ထိုဘုရားရဟန္တာတို့သည် ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူကုန်ပြီ။

၃၁.

၃၁။

သုမေဓော ဇိနဝရော ဗုဒ္ဓေါ, မေဓာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

(သစ္စာလေးပါးကို) သိတော်မူသော သုမေဓမြတ်စွာဘုရားသည် မေဓာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ်တို့၌ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိလေ သတည်း။ ။

သုမေဓဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဧကာဒသမော.

တစ်ဆယ့်တစ်ခုမြောက် သုမေဓဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၁၄. သုဇာတဗုဒ္ဓဝံသော

၁၄-သုဇာတဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

တတ္ထေဝ မဏ္ဍကပ္ပမှိ, သုဇာတော နာမ နာယကော;

သီဟဟနုသဘက္ခန္ဓော, အပ္ပမေယျော ဒုရာသဒေါ.

ထိုမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ပင် သုဇာတမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ ထို မြတ်စွာဘုရားသည် 'ခြင်္သေ့မင်း၏ မေးကဲ့သို့' မေးရှိတော်မူ၏၊ ' (နွားလား) ဥသဘပခုံးကဲ့သို့' ပခုံးရှိတော်မူ၏၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သောဂုဏ် ရှိတော်မူ၏၊ (ထိပါးရန်) ချဉ်းကပ်ဝံ့သူ ရှိတော် မမူချေ။

၂.

၂။

စန္ဒောဝ ဝိမလော သုဒ္ဓေါ, သတရံသီဝ ပတာပဝါ;

ဧဝံ သောဘတိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဇလန္တော သိရိယာ သဒါ.

အညစ်အကြေး ကင်းလျက် စင်ကြယ်သော လမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ထွန်းလင်း တောက်ပသောနေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း ဤအတူ မြတ်စွာဘုရားသည် အသရေဖြင့် အခါ ခပ်သိမ်း တောက်ပလျက်တင့်တယ်တော်မူ၏။

၃.

၃။

ပါပုဏိတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ကေဝလံ ဗောဓိမုတ္တမံ;

သုမင်္ဂလမှိ နဂရေ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံသော မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်တော်သို့ ရောက်၍ သုမင်္ဂလမြို့တော်၌ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၄.

၄။

ဒေသေန္တေ ပဝရံ ဓမ္မံ, သုဇာတေ လောကနာယကေ ;

အသီတိကောဋီ အဘိသမိံသု, ပဌမေ ဓမ္မဒေသနေ.

သုဇာတမြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်သော တရားကို ဟောတော်မူသည်ရှိသော် ရှေးဦး စွာဓမ္မစကြာတရားဟောရာ၌ ကုဋေရှစ်ဆယ်သော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့သည် (သစ္စာလေးပါး ကို) သိကြလေကုန်၏။

၅.

၅။

ယဒါ သုဇာတော အမိတယသော, ဒေဝေ ဝဿံ ဥပါဂမိ;

သတ္တတိံသသတသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံ အကျော်အစောရှိတော်မူသော သုဇာတမြတ်စွာဘုရားသည် နတ်ပြည်၌ ဝါကပ်တော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) သုံးသန်းခုနစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

ယဒါ သုဇာတော အသမသမော, ဥပဂစ္ဆိ ပိတုသန္တိကံ;

သဋ္ဌိသတသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ အတုမရှိသော ရှေးဘုရားတို့နှင့်သာ တူတော်မူသော သုဇာတမြတ်စွာ ဘုရားသည် ခမည်းတော်အထံသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ခြောက်သန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, သုဇာတဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

သုဇာတမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက် သောစိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့ဖြစ်ကုန်၏။

၈.

၈။

အဘိညာဗလပ္ပတ္တာနံ[Pg.349], အပ္ပတ္တာနံ ဘဝါဘဝေ;

သဋ္ဌိသတသဟဿာနိ, ပဌမံ သန္နိပတိံသု တေ.

အဘိညာဉ်စွမ်းအားသို့ ရောက်လျက် ဘဝကြီးငယ်၌ မဖြစ်မရောက်လတ္တံ့သော ခြောက်သန်းသောထိုရဟန္တာတို့သည် ရှေးဦးစွာ စည်းဝေးကြကုန်၏။

၉.

၉။

ပုနာပရံ သန္နိပါတေ, တိဒိဝေါရောဟဏေ ဇိနေ;

ပညာသသတသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား၏ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ ဆင်းသက်ရာ အစည်းအဝေး၌ ငါးသန်းသောရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

ဥပသင်္ကမန္တော နရာသဘံ, တဿ ယော အဂ္ဂသာဝကော;

စတူဟိ သတသဟဿေဟိ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ဥပသင်္ကမိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အဂ္ဂသာဝကသည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူသည် ရှိသော် လေးသိန်းသော ရဟန္တာတို့နှင့်အတူ မြတ်စွာဘုရားသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူ၏၊ (ထိုအခါတတိယအစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏)။

၁၁.

၁၁။

အဟံ တေန သမယေန, စတုဒီပမှိ ဣဿရော;

အန္တလိက္ခစရော အာသိံ, စက္ကဝတ္တီ မဟဗ္ဗလော.

ထိုအခါ ငါသည် လေးကျွန်းလုံးကို အစိုးရသော ကောင်းကင်၌ လှည့်လည်နိုင်သော စစ်သည်ဗိုလ်ပါများစွာရှိသော စကြဝတေးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

လောကေ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ;

ဥပဂန္တွာန ဝန္ဒိံ သော, သုဇာတံ လောကနာယကံ.

ထိုငါသည် လောက၌ အံ့ဖွယ်ရှိသော ကြက်သီးမွေးညင်းကို ထစေတတ်သောသုဇာတမြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်၍ ချဉ်းကပ်လျက် ရှိခိုးခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

စတုဒီပေ မဟာရဇ္ဇံ, ရတနေ သတ္တ ဥတ္တမေ;

ဗုဒ္ဓေ နိယျာဒယိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ တဿ သန္တိကေ.

လေးကျွန်းလုံး၌ မြတ်သော မင်းအဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်သော ရတနာခုနစ်ပါးတို့ကို လည်းကောင်း မြတ်စွာဘုရားအား အပ်နှင်းလှူဒါန်း၍ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အထံ ၌့ရဟန်းပြုခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

အာရာမိကာ ဇနပဒေ, ဥဋ္ဌာနံ ပဋိပိဏ္ဍိယ;

ဥပနေန္တိ ဘိက္ခုသံဃဿ, ပစ္စယံ သယနာသနံ.

အရံစောင့် (ကပ္ပိယ) တို့သည် ဇနပုဒ် (မြို့နယ်ခရိုင်) (တစ်ကျွန်းလုံး) ၌ ထွက်သော အခွန်အတုတ်ကိုစုပေါင်း၍ ရဟန်းသံဃာ၏ ပစ္စည်းလေးပါးအကျိုးငှါ ကျောင်းသို့ ပို့ဆောင် လှူဒါန်းကြကုန်၏။

၁၅.

၁၅။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ဒသသဟဿိမှိ ဣဿရော;

‘‘တိံသကပ္ပသဟဿမှိ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ အစိုးရသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဤစကြဝတေးမင်းသည် ကမ္ဘာသုံးသောင်းထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၆.

၁၆။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၇.

၁၇။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော ဟာသံ ဇနေသဟံ;

အဓိဋ္ဌဟိံ ဝတံ ဥဂ္ဂံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ ငါသည် အလွန်ရွှင်လန်းခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ ထက်မြက်သော အကျင့်ကို ဆောက်တည် ခဲ့၏။

၁၈.

၁၈။

သုတ္တန္တံ ဝိနယဉ္စာပိ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ;

သဗ္ဗံ ပရိယာပုဏိတွာန, သောဘယိံ ဇိနသာသနံ.

ငါသည် သုတ္တန်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိနည်းကိုလည်းကောင်း၊ အင်္ဂါကိုးပါးရှိသော မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတော် အားလုံးကိုလည်းကောင်း သင်ကြား၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာ တော်ကိုတင့်တယ်စေခဲ့၏။

၁၉.

၁၉။

တတ္ထပ္ပမတ္တော ဝိဟရန္တော, ဗြဟ္မံ ဘာဝေတွ ဘာဝနံ;

အဘိညာပါရမိံ ဂန္တွာ, ဗြဟ္မလောကမဂဉ္ဆဟံ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားသာသနာ၌ မမေ့မလျော့ဘဲ နေလျက် ဗြဟ္မဝိဟာရဘာဝနာ ကို ပွါး၍အဘိညာဉ်တို့၌ အပြီးအဆုံးသို့ ရောက်ပြီးလျှင် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ခဲ့၏။

၂၀.

၂၀။

သုမင်္ဂလံ နာမ နဂရံ, ဥဂ္ဂတော နာမ ခတ္တိယော;

မာတာ ပဘာဝတီ နာမ, သုဇာတဿ မဟေသိနော.

သုဇာတမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'သုမင်္ဂလ' မည်၏၊ ခမည်းတော်သည် 'ဥဂ္ဂတမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'ပဘာဝတီမိဖုရား'မည်၏။

၂၁.

၂၁။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

သိရီ ဥပသိရီ နန္ဒော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) သိရီ, ဥပသိရီ, နန္ဒအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ် သုံးဆောင်တို့ သည် ရှိကုန်၏။

၂၂.

၂၂။

တေဝီသတိသဟဿာနိ[Pg.350], နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သိရိနန္ဒာ နာမ နာရီ, ဥပသေနော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း နှစ်သောင်းသုံးထောင်တို့သည် လည်း ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'သိရိနန္ဒာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ဥပသေန' မည်၏။

၂၃.

၂၃။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, အဿယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနနဝမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ မြင်းယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ဆယ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၂၄.

၂၄။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, သုဇာတော လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, သုမင်္ဂလုယျာနမုတ္တမေ.

လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော သုဇာတမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းတောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ သုမင်္ဂလဥယျာဉ်တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၅.

၂၅။

သုဒဿနော သုဒေဝေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

နာရဒေါ နာမုပဋ္ဌာကော, သုဇာတဿ မဟေသိနော.

သုဒဿနသည်လည်းကောင်း၊ သုဒေဝသည်လည်းကောင်း သုဇာတမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် 'နာရဒ'မည်၏။

၂၆.

၂၆။

နာဂါ စ နာဂသမာလာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, မဟာဝေဠူတိ ဝုစ္စတိ.

၂၆။ နာဂါသည်လည်းကောင်း၊ နာဂသမာလာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို မြတ်သော ကြခတ်ဝါးဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၇.

၂၇။

သော စ ရုက္ခော ဃနက္ခန္ဓော, အစ္ဆိဒ္ဒေါ ဟောတိ ပတ္တိကော;

ဥဇု ဝံသော ဗြဟာ ဟောတိ, ဒဿနီယော မနောရမော.

ထိုကြခတ်ဗောဓိပင်သည်ကား တစ်ခဲနက် (စိမ်းညိုသော) အရောင်ရှိ၏၊ သေးငယ် သောအပေါက်ရှိ၏၊ အရွက်တို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိ၏၊ ဖြောင့်မတ်သော ဝါးပင်သည် ကြီး ထွားလျက် ရှိ၏၊ ရှုချင်ဖွယ်ကောင်း၏၊ စိတ်ကို ပျော်မွေ့စေတတ်၏။

၂၈.

၂၈။

ဧကက္ခန္ဓော ပဝဍ္ဎိတွာ, တတော သာခါ ပဘိဇ္ဇတိ;

ယထာ သုဗဒ္ဓေါ မောရဟတ္ထော, ဧဝံ သောဘတိ သော ဒုမော.

ပင်စည်တစ်ခုတည်း ကြီးပွါး၍ ထိုပင်စည်မှ ခက်မငါးဖြာသည် ဖြာထွက်၏၊ ထို ဗောဓိပင်သည်'ကောင်းစွာ ဖွဲ့အပ်သော ဥဒေါင်းမြီးစည်းကဲ့သို့' တင့်တယ်လှပ၏။

၂၉.

၂၉။

န တဿ ကဏ္ဋကာ ဟောန္တိ, နာပိ ဆိဒ္ဒံ မဟာ အဟု;

ဝိတ္ထိဏ္ဏသာခေါ အဝိရလော, သန္ဒစ္ဆာယော မနောရမော.

ထိုဗောဓိပင်အား ဆူးတို့သည်လည်း မရှိကုန်၊ ကျယ်သော အခေါင်းအပေါက်လည်း မရှိချေ၊ ကျယ်ပြန့်သော အခက်လည်း ရှိ၏၊ မကြဲသော အရွက်လည်း ရှိ၏၊ အေးမြသော အရိပ်လည်း ရှိ၏၊ စိတ်ကိုလည်း ပျော်မွေ့စေတတ်၏။

၃၀.

၃၀။

သုဒတ္တော စေဝ စိတ္တော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

သုဘဒ္ဒါ စ ပဒုမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သုဒတ္တသည်လည်းကောင်း၊ စိတ္တသည်လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော အလုပ်အကျွေးဒါယကာ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သုဘဒ္ဒါသည်လည်းကောင်း၊ ပဒုမာ သည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၃၁.

၃၁။

ပညာသရတနော အာသိ, ဥစ္စတ္တနေန သော ဇိနော;

သဗ္ဗာကာရဝရူပေတော, သဗ္ဗဂုဏမုပါဂတော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အမြင့်အားဖြင့် အတောင်ငါးဆယ် ရှိတော်မူ၏၊ အလုံးစုံ မြတ်သောအခြင်းအရာနှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၏၊ အလုံးစုံသော ဂုဏ်တို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံတော် မူ၏။

၃၂.

၃၂။

တဿ ပဘာ အသမသမာ, နိဒ္ဓါဝတိ သမန္တတော;

အပ္ပမာဏော အတုလိယော, ဩပမ္မေဟိ အနူပမော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အတူမရှိသော အရောင်တို့နှင့်သာ တူသော ရောင်ခြည်တော် သည်ထက်ဝန်းကျင်မှ ပြေးသွား (ကွန့်မြူး) လျက် ရှိ၏၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်ရှိတော်မူ၏၊ အတုမရှိသောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူ၏၊ ဥပမာတို့ဖြင့် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူ၏။

၃၃.

၃၃။

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ကိုးသောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၃၄.

၃၄။

ယထာပိ သာဂရေ ဦမီ, ဂဂနေ တာရကာ ယထာ;

ဧဝံ တဒါ ပါဝစနံ, အရဟန္တေဟိ စိတ္တိတံ.

သမုဒ္ဒရာ၌ လှိုင်းတံပိုးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်၌ ကြယ်တာရာတို့ကဲ့သို့ လည်းကောင်းဤအတူ ထိုအခါ (မြတ်စွာဘုရား) သာသနာတော်သည် ရဟန္တာတို့ဖြင့် ဆန်း ကြယ်၏။

၃၅.

၃၅။

သော [Pg.351] စ ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, ဂုဏာနိ စ တာနိ အတုလိယာနိ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

အတူမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ အတူမရှိသောထိုဂုဏ်တို့သည်လည်းကောင်း (ရှိကုန်၏)။ ထိုအားလုံးသည်ပင် ကွယ်ပျောက် ခဲ့လေပြီ၊ အလုံးစုံသောသင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၃၆.

၃၆။

သုဇာတော ဇိနဝရော ဗုဒ္ဓေါ, သိလာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝ တဿ စေတိယော, တီဏိဂါဝုတမုဂ္ဂတောတိ.

(သစ္စာလေးပါးကို) သိတော်မူသော သုဇာတမြတ်စွာဘုရားသည် သီလာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည်သုံးဂါဝုတ်တို့တိုင်အောင် မြင့်လေသတည်း။ ။

သုဇာတဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဒွါဒသမော.

တစ်ဆယ့်နှစ်ခုမြောက် သုဇာတဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၁၅. ပိယဒဿီဗုဒ္ဓဝံသော

၁၅-ပိယဒဿီဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

သုဇာတဿ အပရေန, သယမ္ဘူ လောကနာယကော;

ဒုရာသဒေါ အသမသမော, ပိယဒဿီ မဟာယသော.

သုဇာတမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လောကကို နိဗ္ဗာန်သို့ ပို့ဆောင်တော်မူတတ်၏၊ (ထိပါးရန်) ချဉ်း ကပ်ဝံ့သူရှိတော်မမူ၊ အတုမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူတော်မူ၏၊ များသော အခြံအရံ အကျော်အစောရှိတော်မူ၏။

၂.

၂။

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ အမိတယသော, အာဒိစ္စောဝ ဝိရောစတိ;

သဗ္ဗံ တမံ နိဟန္တွာန, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ.

မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံအကျော်အစောရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း'နေမင်းကဲ့သို့' တင့်တယ်တော်မူ၏၊ အလုံးစုံသော (မောဟ) အမိုက်မှောင်ကို ပယ် ဖျောက်၍ ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူ၏။

၃.

၃။

တဿာပိ အတုလတေဇဿ, အဟေသုံ အဘိသမယာ တယော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

အတုမရှိ တန်ခိုးကြီးတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားအား လူ, နတ်တို့၏ (သစ္စာ လေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ တို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ သိခြင်းဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

သုဒဿနော ဒေဝရာဇာ, မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိမရောစယိ;

တဿ ဒိဋ္ဌိံ ဝိနောဒေန္တော, သတ္ထာ ဓမ္မမဒေသယိ.

သုဒဿနနတ်မင်းသည် မှားသော အယူ 'မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ' ကို နှစ်သက်၏၊ မြတ်စွာဘုရား သည်ထိုနတ်မင်း၏ မှားသော အယူ 'ဒိဋ္ဌိ' ကို ပယ်ဖျောက်လျက် တရားကို ဟောတော်မူ၏။

၅.

၅။

ဇနသန္နိပါတော အတုလော, မဟာသန္နိပတီ တဒါ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

အတုမရှိ ကြီးကျယ်သော သတ္တဝါအပေါင်းသည် စည်းဝေးလေ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေကိုးသောင်းသောလူ, နတ်, ဗြဟ္မာ တို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် သိခြင်း ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

ယဒါ ဒေါဏမုခံ ဟတ္ထိံ, ဝိနေသိ နရသာရထိ;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ လူတို့ကို ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေါဏမုခဆင်ကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေရှစ်သောင်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာ တို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် သိခြင်း ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, တဿာပိ ပိယဒဿိနော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော.

ထိုပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားအားလည်း (သာဝက) အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ပထမ အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

တတော ပရံ နဝုတိကောဋီ, သမိံသု ဧကတော မုနီ;

တတိယေ သန္နိပါတမှိ, အသီတိကောဋိယော အဟူ.

ထို့နောက် ကုဋေကိုးဆယ်သော ရဟန်းတို့သည် (နှစ်ကြိမ်မြောက်) တစ်ပေါင်းတည်းစည်းဝေးကြကုန်၏၊ သုံးကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး၌ ကုဋေရှစ်ဆယ်သော ရဟန်းတို့သည် ရှိကုန်၏။

၉.

၉။

အဟံ တေန သမယေန, ကဿပေါ နာမ ဗြာဟ္မဏော ;

အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ.

ထိုအခါ ငါသည် ကဿပမည်သော ပုဏ္ဏား (ဖြစ်၍) ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈ ာယ်တတ်၏၊ ဗေဒင်ကိုဆောင်နိုင်၏၊ သုံးပါးသော ဝေဒကျမ်းတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်၏။

၁၀.

၁၀။

တဿ [Pg.352] ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ပသာဒံ ဇနယိံ အဟံ;

ကောဋိသတသဟဿေဟိ, သံဃာရာမံ အမာပယိံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားကို နာကြားရ၍ ကြည်ညိုခြင်းကို ဖြစ်စေခဲ့၏၊ ငါသည်ကုဋေတစ်သိန်းသော အသပြာတို့ဖြင့် သံဃာ့အရံကို ပြုလုပ်ဖန်ဆင်းခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

တဿ ဒတွာန အာရာမံ, ဟဋ္ဌော သံဝိဂ္ဂမာနသော;

သရဏေ ပဉ္စ သီလေ စ, ဒဠှံ ကတွာ သမာဒိယိံ.

ငါသည် ရွှင်လန်းတက်ကြွသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ထိုမြတ်စွာဘုရားအား အရံ (ကျောင်းတိုက်) ကိုလှူပြီးလျှင် သရဏဂုံသုံးပါးတို့ကို လည်းကောင်း၊ ငါးပါးသီလတို့ကို လည်းကောင်း မြဲမြံစွာ ပြု၍ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, သံဃမဇ္ဈေ နိသီဒိယ;

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း သံဃာ့အလယ်၌ ထိုင်နေ၍ ငါ့ကို ''ဤပုဏ္ဏားသည်ကမ္ဘာတစ်ထောင့်ရှစ်ရာထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့''ဟု ဗျာဒိတ်စကား ကြားတော်မူ၏။

၁၃.

၁၃။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၄.

၁၄။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကိုဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

သုဓညံ နာမ နဂရံ, သုဒတ္တော နာမ ခတ္တိယော;

စန္ဒာ နာမာသိ ဇနိကာ, ပိယဒဿိဿ သတ္ထုနော.

ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'သုဓည' မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည် 'သုဒတ္တမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'စန္ဒာမိဖုရား'မည်၏။

၁၆.

၁၆။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

သုနိမ္မလဝိမလဂိရိဂုဟာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) သုနိမ္မလ, ဝိမလ, ဂိရိဂုဟာ (ဗြဟ္မာ) အားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၁၇.

၁၇။

တေတ္တိံသသဟဿာနိ စ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဝိမလာ နာမ နာရီ စ, ကဉ္စနာဝေဠော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း သုံးထောင်တို့သည်လည်း ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည်ကား 'ဝိမလာ'မည်၏၊ သားတော်သည် 'ကဉ္စနာဝေဠ' မည်၏။

၁၈.

၁၈။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ရထယာနေန နိက္ခမိ;

ဆမာသံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ရထားယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ ခြောက်လပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူ၏။

၁၉.

၁၉။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ပိယဒဿီ မဟာမုနိ;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ဥသဘုယျာနေ မနောရမေ.

ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိတော်မူသော ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းတောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ စိတ်ကို ပျော်မွေ့စေတတ်သော ဥသဘ (ဝတီ) ဥယျာဉ်၌ ဓမ္မစကြာ ကိုဟောတော်မူ၏။

၂၀.

၂၀။

ပါလိတော သဗ္ဗဒဿီ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သောဘိတော နာမုပဋ္ဌာကော, ပိယဒဿိဿ သတ္ထုနော.

ပါလိတသည်လည်းကောင်း၊ သဗ္ဗဒဿီသည်လည်းကောင်း ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် 'သောဘိတ'မည်၏။

၂၁.

၂၁။

သုဇာတာ ဓမ္မဒိန္နာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, ကကုဓောတိ ပဝုစ္စတိ.

သုဇာတာသည်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မဒိန္နာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ရေခံတက်ပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆို အပ်၏။

၂၂.

၂၂။

သန္ဓကော ဓမ္မကော စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ဝိသာခါ ဓမ္မဒိန္နာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သန္ဓကသည်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မကသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဝိသာခါသည်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မဒိန္နာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၃.

၂၃။

သောပိ [Pg.353] ဗုဒ္ဓေါ အမိတယသော, ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏော;

အသီတိဟတ္ထမုဗ္ဗေဓော, သာလရာဇာဝ ဒိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံအကျော်အစော ရှိတော် မူ၏၊ ယောက်ျားမြတ်တို့၏ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော လက္ခဏာတို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူ၏၊ အတောင်ရှစ်ဆယ်မြင့်တော်မူ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရားကို) 'အင်ကြင်းပင်မင်းကဲ့သို့' ဖူးမြင်ရ ပေ၏။

၂၄.

၂၄။

အဂ္ဂိစန္ဒသူရိယာနံ, နတ္ထိ တာဒိသိကာ ပဘာ;

ယထာ အဟု ပဘာ တဿ, အသမဿ မဟေသိနော.

ထိုအတူမရှိသော မြတ်စွာဘုရားအား ဖြစ်ပေါ်သည့် ရောင်ခြည်တော်ကဲ့သို့သော အရောင်အဝါမျိုးသည် မီး, လ, နေ တို့အား မရှိချေ။

၂၅.

၂၅။

တဿာပိ ဒေဝဒေဝဿ, အာယု တာဝတကံ အဟု;

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ, လောကေ အဋ္ဌာသိ စက္ခုမာ.

လောက၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အနှစ်ကိုးသောင်းတို့ပတ်လုံး တည်နေတော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တမ်းသည်လည်း ထိုမျှလောက်ပင် ဖြစ်လေ၏။

၂၆.

၂၆။

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, ယုဂါနိပိ တာနိ အတုလိယာနိ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

အတုမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ထိုအတုမရှိကုန်သော (အဂ္ဂသာဝက) အစုံတို့သည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံးသည်ပင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ၊ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါ လော။

၂၇.

၂၇။

ပိယဒဿီ မုနိဝရော, အဿတ္ထာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ဇိနထူပေါ, တီဏိယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

ပိယဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် အဿတ္ထာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော် မူ၏၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုးတော်) သည် သုံးယူဇနာတိုင် အောင် မြင့်လျက်တည်ရှိလေသတည်း။ ။

ပိယဒဿိဿ ဘဂဝတော ဝံသော တေရသမော.

တစ်ဆယ့်သုံးခုမြောက် ပိယဒဿီဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၁၆. အတ္ထဒဿီဗုဒ္ဓဝံသော

၁၆-အတ္ထဒဿီဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

တတ္ထေဝ မဏ္ဍကပ္ပမှိ, အတ္ထဒဿီ မဟာယသော;

မဟာတမံ နိဟန္တွာန, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

ထိုမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ပင်လျှင် အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် (မောဟ) အမိုက်မှောင်ကြီးကို ပယ်ဖျောက်၍သမ္မာသမ္မောဓိဉာဏ်တော်မြတ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၂.

၂။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ;

အမတေန တပ္ပယီ လောကံ, ဒသသဟဿိသဒေဝကံ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) ဗြဟ္မာမင်းသည် တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏၊ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ နတ်နှင့်တကွသော လောကကို အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ဖြင့် နှစ်သိမ့်ရောင့်ရဲစေတော်မူ၏။

၃.

၃။

တဿာပိ လောကနာထဿ, အဟေသုံ အဘိသမယာ တယော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

ထိုမြတ်စွာဘုရားအား (လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းတို့သည် သုံးကြိမ်တို့ဖြစ်ကုန်၏၊ ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ အတ္ထဒဿီ, စရတေ ဒေဝစာရိကံ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် နတ်ပြည်သို့ လှည့်လည်ကြွသွားတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေတစ်သိန်းသော နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ် မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

ပုနာပရံ ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ, ဒေသေသိ ပိတုသန္တိကေ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

နောက်တစ်ဖန် အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ခမည်းတော်အထံ၌ တရားကို ဟောတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ, နတ်, ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, တဿာပိ စ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည်လည်း သုံးကြိမ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၇.

၇။

အဋ္ဌနဝုတိသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော;

အဋ္ဌာသီတိသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ကိုးသောင်းရှစ်ထောင်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ပထမအစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏၊ ရှစ်သောင်းရှစ်ထောင်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

အဋ္ဌသတ္တတိသတသဟဿာနံ[Pg.354], တတိယော အာသိ သမာဂမော;

အနုပါဒါ ဝိမုတ္တာနံ, ဝိမလာနံ မဟေသိနံ.

စွဲယူခြင်း မရှိဘဲ (ကိလေသာမှ) လွတ်မြောက်ကုန်သော အညစ်အကြေး ကင်းကုန် သောခုနစ်သောင်းရှစ်ထောင်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

အဟံ တေန သမယေန, ဇဋိလော ဥဂ္ဂတာပနော;

သုသီမော နာမ နာမေန, မဟိယာ သေဋ္ဌသမ္မတော.

ထိုအခါ ငါသည် ထက်မြက်သော အကျင့်ရှိသော ရသေ့ဖြစ်၏၊ အမည်အားဖြင့် 'သုသီမ' မည်၏၊ မြေအပြင်၌ မြတ်သော သူဟု သမုတ်အပ်သူ ဖြစ်၏။

၁၀.

၁၀။

ဒိဗ္ဗံ မန္ဒာရဝံ ပုပ္ဖံ, ပဒုမံ ပါရိဆတ္တကံ;

ဒေဝလောကာဟရိတွာန, သမ္ဗုဒ္ဓမဘိပူဇယိံ.

ငါသည် နတ်၌ ဖြစ်သော မန္ဒာရဝပန်း, ပဒုမ္မာကြာပန်း, ပင်လယ်ကသစ်ပန်းတို့ကို နတ်ပြည်မှယူဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ရိုသေစွာ ပူဇော်ခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, အတ္ထဒဿီ မဟာမုနိ;

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ရဟန်းမြတ်ဖြစ်သော ထိုအတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ''ဤရသေ့သည်ကမ္ဘာတစ်ထောင့်ရှစ်ရာထက်၌ မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့''ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၂.

၁၂။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလို၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၃.

၁၃။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဟဋ္ဌော သံဝိဂ္ဂမာနသော;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရသည် ရှိသော် ရွှင်လန်းတက်ကြွ သောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

သောဘဏံ နာမ နဂရံ, သာဂရော နာမ ခတ္တိယော;

သုဒဿနာ နာမ ဇနိကာ, အတ္ထဒဿိဿ သတ္ထုနော.

အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'သောဘဏ'မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည်'သာဂရမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'သုဒဿနာမိဖုရား'မည်၏။

၁၅.

၁၅။

ဒသဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

အမရဂိရိ သုဂိရိ ဝါဟနာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်တစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ ထိုဘုရားလောင်းအား အမရဂိရိ, သုဂိရိ, ဝါဟန၁အားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ် သုံးဆောင် တို့ သည်ရှိကုန်၏။

၁၆.

၁၆။

တေတ္တိံသဉ္စ သဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဝိသာခါ နာမ နာရီ စ, သေလော နာမာသိ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း သုံးသောင်းသုံးထောင်တို့သည် လည်း ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း) ၏ မိဖုရားသည်ကား 'ဝိသာခါ' မည်၏၊ သားတော် သည် 'သေလ'အမည်ရှိသူ ဖြစ်၏။

၁၇.

၁၇။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, အဿယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနအဋ္ဌမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ မြင်းယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ရှစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော် မူ၏။

၁၈.

၁၈။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, အတ္ထဒဿီ မဟာယသော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, အနောမုယျာနေ နရာသဘော.

ကြီးသောလုံ့လရှိသော လူတို့ထက်မြတ်သော များသော အခြံအရံရှိသောအတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည် ဖြစ်၍ အနောမဥယျာဉ်၌ ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူ၏။

၁၉.

၁၉။

သန္တော စ ဥပသန္တော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

အဘယော နာမုပဋ္ဌာကော, အတ္ထဒဿိဿ သတ္ထုနော.

သန္တသည်လည်းကောင်း၊ ဥပသန္တသည်လည်းကောင်း အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် 'အဘယ'မည်၏။

၂၀.

၂၀။

ဓမ္မာ စေဝ သုဓမ္မာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, စမ္ပကောတိ ပဝုစ္စတိ.

ဓမ္မာသည်လည်းကောင်း၊ သုဓမ္မာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂ သာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို စံကားပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၁.

၂၁။

နကုလော စ နိသဘော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

မကိလာ စ သုနန္ဒာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

နကုလသည်လည်းကောင်း၊ နိသဘသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ မကိလာသည်လည်းကောင်း၊ သုနန္ဒာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၂.

၂၂။

သောပိ [Pg.355] ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, အသီတိဟတ္ထမုဂ္ဂတော;

သောဘတေ သာလရာဇာဝ, ဥဠုရာဇာဝ ပူရိတော.

အတုမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းအတောင်ရှစ်ဆယ်မြင့်လျက် အင်ကြင်းပင်မင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ပြည့်သော လမင်းကဲ့သို့ လည်းကောင်းတင့်တယ်တော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

တဿ ပါကတိကာ ရံသီ, အနေကသတကောဋိယော;

ဥဒ္ဓံ အဓော ဒသ ဒိသာ, ဖရန္တိ ယောဇနံ သဒါ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ကုဋေအရာမက များစွာသော ပြကတေ့သော ရောင်ခြည်တော် တို့သည်အထက်, အောက် အရပ်ဆယ်မျက်နှာတို့၌ တစ်ယူဇနာတိုင်အောင် အခါခပ်သိမ်း ပျံ့နှံ့ကုန်၏။

၂၄.

၂၄။

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ နရာသဘော, သဗ္ဗသတ္တုတ္တမော မုနိ;

ဝဿသတသဟဿာနိ, လောကေ အဋ္ဌာသိ စက္ခုမာ.

လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ထက် မြတ်တော်မူသော (အလုံးစုံကို) သိတော်မူသော စက္ခု (ငါးမျိုး) နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းအနှစ်တစ်သိန်းတို့ပတ်လုံး လောက၌ တည်နေတော်မူ၏။

၂၅.

၂၅။

အတုလံ ဒဿေတွာ ဩဘာသံ, ဝိရောစေတွာ သဒေဝကေ ;

သောပိ အနိစ္စတံ ပတ္တော, ယထဂ္ဂုပါဒါနသင်္ခယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း အတုမရှိသော အရောင်အဝါကို ပြ၍ နတ်နှင့် တကွ သော လောက၌ထွန်းလင်းစေပြီးလျှင် 'မီးစာကုန်ခြင်းကြောင့် ငြိမ်းရသော မီးကဲ့သို့' အမြဲ မရှိခြင်းသို့ရောက်တော်မူလေပြီ။

၂၆.

၂၆။

အတ္ထဒဿီ ဇိနဝရော, အနောမာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

အတ္ထဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် အနောမာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ဓာတ်တော်သည်ထိုထိုအရပ်တို့၌ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိလေသတည်း။ ။

အတ္ထဒဿိဿ ဘဂဝတော ဝံသော စုဒ္ဒသမော.

တစ်ဆယ့်လေးခုမြောက် အတ္ထဒဿီဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။ ၁။ အမရဂိရိ၊ သုဂိရိ၊ ဂိရိဝါဟန (အဋ္ဌကထာ)။

၁၇. ဓမ္မဒဿီဗုဒ္ဓဝံသော

၁၇-ဓမ္မဒဿီဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

တတ္ထေဝ မဏ္ဍကပ္ပမှိ, ဓမ္မဒဿီ မဟာယသော;

တမန္ဓကာရံ ဝိဓမိတွာ, အတိရောစတိ သဒေဝကေ.

ထိုမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ပင်လျှင် များသော အခြံအရံရှိတော်မူသော ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် (မောဟ) အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍ နတ်နှင့် တကွသော လောက၌ အလွန်တင့်တယ်တော်မူ၏။

၂.

၂။

တဿာပိ အတုလတေဇဿ, ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနေ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

အတုမရှိ တန်ခိုးကြီးတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူရာ၌ကုဋေတစ်သိန်းသော လူနတ်ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၃.

၃။

ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မဒဿီ, ဝိနေသိ သဉ္ဇယံ ဣသိံ;

တဒါ နဝုတိကောဋီနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် သဉ္ဇယရသေ့ကို ဆုံးမတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေကိုးဆယ်သော လူနတ်ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ယဒါ သက္ကော ဥပါဂဉ္ဆိ, သပရိသော ဝိနာယကံ;

တဒါ အသီတိကောဋီနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ သိကြားမင်းသည် ပရိသတ်နှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရား (ထံ) သို့ ချဉ်းကပ် လေ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေရှစ်ဆယ်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

တဿာပိ ဒေဝဒေဝဿ, သန္နိပါတာ တယော အဟုံ ;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

နတ်ထက်နတ်ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ လည်း (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သောငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည်သုံးကြိမ်ဖြစ်ကုန်၏။

၆.

၆။

ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မဒဿီ, သရဏေ ဝဿံ ဥပါဂမိ;

တဒါ ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော.

အကြင်အခါ ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် သရဏမြို့၌ ဝါကပ်တော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေတစ်သိန်းသောရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ပထမအစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

ပုနာပရံ ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ, ဒေဝတော ဧတိ မာနုသံ;

တဒါပိ သတကောဋီနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

နောက်တစ်ဖန် အကြင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်ပြည်မှ လူ့ပြည်သို့ ကြွလာတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ၌လည်း ကုဋေတစ်ရာသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ် မြောက် (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

ပုနာပရံ [Pg.356] ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ, ပကာသေသိ ဓုတေ ဂုဏေ;

တဒါ အသီတိကောဋီနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော.

နောက်တစ်ဖန် အကြင်အခါ၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဓူတင်ဂုဏ်တို့ကို ပြတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေရှစ်ဆယ်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် (အစည်း အဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

အဟံ တေန သမယေန, သက္ကော အာသိံ ပုရိန္ဒဒေါ;

ဒိဗ္ဗေန ဂန္ဓမာလေန, တုရိယေနာဘိပူဇယိံ.

ထိုအခါ ငါသည် ရှေး၌ (အလှူကို) လှူခဲ့သော သိကြားမင်း ဖြစ်၏။ (ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို) နတ်၌ ဖြစ်သော နံ့သာပန်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ တူရိယာဖြင့်လည်းကောင်း ရိုသေစွာ ပူဇော်ခဲ့၏။

၁၀.

၁၀။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ဒေဝမဇ္ဈေ နိသီဒိယ;

‘‘အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း နတ်တို့၏ အလယ်၌ ထိုင်နေ၍ ငါ့ကို ဤသိကြားမင်း သည်ကမ္ဘာတစ်ထောင့်ရှစ်ရာထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၁.

၁၁။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၂.

၁၂။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

သရဏံ နာမ နဂရံ, သရဏော နာမ ခတ္တိယော;

သုနန္ဒာ နာမ ဇနိကာ, ဓမ္မဒဿိဿ သတ္ထုနော.

ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'သရဏ' မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည် 'သရဏမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'သုနန္ဒာမိဖုရား' မည်၏။

၁၄.

၁၄။

အဋ္ဌဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

အရဇော ဝိရဇော သုဒဿနော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ရှစ်ထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) အရဇ, ဝိရဇ, သုဒဿနအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့ သည်ရှိကုန်၏။

၁၅.

၁၅။

တိစတ္တာရီသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဝိစိကောဠိ နာမ နာရီ, အတြဇော ပုညဝဍ္ဎနော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း လေးသောင်းသုံးထောင်၁တို့လည်း ရှိကုန်၏၊ မိဖုရားသည် 'ဝိစိကောဠိ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ပုညဝဎ်ဍန' မည်၏။

၁၆.

၁၆။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ပါသာဒေနာဘိနိက္ခမိ;

သတ္တာဟံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ပြာသာဒ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူ၏။

၁၇.

၁၇။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ဓမ္မဒဿီ နရာသဘော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိတော်မူသော လူတို့ထက်မြတ်တော်မူသော ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာ ဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင်တော) ၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၁၈.

၁၈။

ပဒုမော ဖုဿဒေဝေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သုနေတ္တော နာမုပဋ္ဌာကော, ဓမ္မဒဿိဿ သတ္ထုနော.

ပဒုမသည်လည်းကောင်း၊ ဖုဿဒေဝသည်လည်းကောင်း ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် 'သုနေတ္တ' မည်၏။

၁၉.

၁၉။

ခေမာ စ သစ္စနာမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, ဗိမ္ဗိဇာလောတိ ဝုစ္စတိ.

ခေမာသည်လည်းကောင်း၊ သစ္စနာမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို သံသတ်ပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆို အပ်၏။

၂၀.

၂၀။

သုဘဒ္ဒေါ ကဋိဿဟော စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

သာဠိယာ စ ကဠိယာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သုဘဒ္ဒသည်လည်းကောင်း၊ ကဋိဿဟသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ် အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သာဠိယာသည်လည်းကောင်း၊ ကဠိယာသည် လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၁.

၂၁။

သောပိ [Pg.357] ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, အသီတိဟတ္ထမုဂ္ဂတော;

အတိရောစတိ တေဇေန, ဒသသဟဿိမှိ ဓာတုယာ.

အတုမရှိသော ဘုရားရှင်နှင့်သာ တူတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းအတောင်ရှစ်ဆယ်မြင့်လျက် လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ တန်ခိုးဖြင့် အလွန်တင့်တယ်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

သုဖုလ္လော သာလရာဇာဝ, ဝိဇ္ဇူဝ ဂဂနေ ယထာ;

မဇ္ဈနှိကေဝ သူရိယော, ဧဝံ သော ဥပသောဘထ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကောင်းစွာ ပွင့်သော အင်ကြင်းပင်မင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ကောင်းကင်၌လျှပ်စစ်နွယ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ နေမွန်းတည့်ချိန်၌ နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း ဤအတူအလွန်တင့်တယ်တော်မူလေ၏။

၂၃.

၂၃။

တဿာပိ အတုလတေဇဿ, သမကံ အာသိ ဇီဝိတံ;

ဝဿသတသဟဿာနိ, လောကေ အဋ္ဌာသိ စက္ခုမာ.

အတုမဲ့ တန်ခိုးရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်သည် (လူတို့ အသက် နှင့်) အညီအမျှပင်ဖြစ်လေ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် အနှစ်တစ်သိန်းတို့ပတ်လုံး လောက၌ တည်နေတော်မူ၏။

၂၄.

၂၄။

ဩဘာသံ ဒဿယိတွာန, ဝိမလံ ကတွာန သာသနံ;

စဝိ စန္ဒောဝ ဂဂနေ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလင်းရောင်ကို ပြ၍ သာသနာတော်ကို အညစ်အကြေး ကင်းအောင်ပြုပြီးလျှင် 'ကောင်းကင်၌ ရွေ့လျောသွားသော လမင်းကဲ့သို့' တပည့်သာဝကနှင့် တကွပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။

၂၅.

၂၅။

ဓမ္မဒဿီ မဟာဝီရော, သာလာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ထူပဝရော, တီဏိယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် သာလာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည် သုံးယူဇနာမြင့်လျက်တည်ရှိလေသတည်း။ ။

ဓမ္မဒဿိဿ ဘဂဝတော ဝံသော ပန္နရသမော.

တစ်ဆယ့်ငါးခုမြောက် ဓမ္မဒဿီဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။ ၁။ အဋ္ဌကထာ၌ သာဓိကံ သတသဟဿံ ရှိ၏။

၁၈. သိဒ္ဓတ္ထဗုဒ္ဓဝံသော

၁၈-သိဒ္ဓတ္ထဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ဓမ္မဒဿိဿ အပရေန, သိဒ္ဓတ္ထော နာမ နာယကော;

နိဟနိတွာ တမံ သဗ္ဗံ, သူရိယော အဗ္ဘုဂ္ဂတော ယထာ.

ဓမ္မဒဿီမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ လူတို့၏ ရှေ့သွား ဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထ မည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ ထိုအခါ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလုံးစုံ သော (မောဟ) အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍ 'နေမင်းကဲ့သို့' တက်ထွန်းတော်မူ၏။

၂.

၂။

သောပိ ပတွာန သမ္ဗောဓိံ, သန္တာရေန္တော သဒေဝကံ;

အဘိဝဿိ ဓမ္မမေဃေန, နိဗ္ဗာပေန္တော သဒေဝကံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်တော်သို့ ရောက်၍ နတ်နှင့် တကွ သော လူတို့ကို ကယ်တင်တော်မူသည်ရှိသော် နတ်နှင့် တကွသော လောကကို ငြိမ်းချမ်းစေ လျက် တရားမိုးဖြင့်ရွာသွန်းတော်မူ၏။

၃.

၃။

တဿာပိ အတုလတေဇဿ, အဟေသုံ အဘိသမယာ တယော;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

အတုမရှိသော တန်ခိုးရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ လည်း လူနတ်တို့၏ (သစ္စာ လေးပါးကို)့သိခြင်းတို့သည်လည်း သုံးကြိမ်ဖြစ်ကုန်၏။ ကုဋေတစ်သိန်းသော လူနတ်ဗြဟ္မာ တို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ပုနာပရံ ဘီမရထေ, ယဒါ အာဟနိ ဒုန္ဒုဘိံ;

တဒါ နဝုတိကောဋီနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

နောက်တစ်ဖန် အကြင်အခါ ဘီမရထမြို့ (ဟိမတိုင်းနိုင်ငံ) ၌ (တရား) စည်ကို တီးတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေကိုးဆယ်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မံ ဒေသေသိ, ဝေဘာရေ သော ပုရုတ္တမေ;

တဒါ နဝုတိကောဋီနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဘာရမြို့တော်၌ တရားကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေကိုးဆယ်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ် မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, တသ္မိမ္ပိ ဒွိပဒုတ္တမေ;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားလက်ထက် တော်၌ (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့်ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ် ဖြစ်ကုန်၏။

၇.

၇။

ကောဋိသတာနံ [Pg.358] နဝုတီနံ, အသီတိယာပိ စ ကောဋိနံ;

ဧတေ အာသုံ တယော ဌာနာ, ဝိမလာနံ သမာဂမေ.

ကုဋေတစ်ရာသော ရဟန္တာတို့၏လည်းကောင်း၊ ကုဋေကိုးဆယ်သော ရဟန္တာတို့၏ လည်းကောင်း၊ ကုဋေရှစ်ဆယ်သော ရဟန္တာတို့၏လည်းကောင်း အစည်းအဝေး၌ သုံးပါး သောဤစည်းဝေးခြင်းအကြောင်းအရာတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏။

၈.

၈။

အဟံ တေန သမယေန, မင်္ဂလော နာမ တာပသော;

ဥဂ္ဂတေဇော ဒုပ္ပသဟော, အဘိညာဗလသမာဟိတော.

ထိုအခါ ငါသည် မင်္ဂလမည်သော ရသေ့ဖြစ်၍ ထက်မြက်သော တန်ခိုးရှိသူ၊ (သူတစ်ပါးတို့) မလွှမ်းမိုးနိုင်သူ၊ အဘိညာဉ်စွမ်းအားနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ခဲ့၏။

၉.

၉။

ဇမ္ဗုတော ဖလမာနေတွာ သိဒ္ဓတ္ထဿ အဒါသဟံ;

ပဋိဂ္ဂဟေတွာ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

ငါသည် ဇမ္ဗုသပြေပင်မှ အသီးကို ကောင်းစွာ ဆောင်ယူ၍ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားအား ပေးလှူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ခံယူပြီးလျှင် ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏-

၁၀.

၁၀။

‘‘ပဿထ ဣမံ တာပသံ, ဇဋိလံ ဥဂ္ဂတာပနံ;

စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ဆံကျစ်ရှိလျက် အကျင့်ထက်သော ဤရသေ့ကို ရှုကြည့်ကုန်လော့၊ ဤရသေ့သည် ဤကမ္ဘာမှကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

၁၁.

၁၁။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၂.

၁၂။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီ ဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

ဝေဘာရံ နာမ နဂရံ, ဥဒေနော နာမ ခတ္တိယော;

သုဖဿာ နာမ ဇနိကာ, သိဒ္ဓတ္ထဿ မဟေသိနော.

သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'ဝေဘာရ'မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည် 'ဥဒေနမင်း'၁ မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'သုဖဿာမိဖုရား' မည်၏။

၁၄.

၁၄။

ဒသဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ကောကာသုပ္ပလကောကနဒါ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်တစ်သောင်းတို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) ကောက, သုပ္ပလ, ကောကနဒအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည်ရှိကုန်၏။

၁၅.

၁၅။

တိသောဠသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သောမနဿာ နာမ သာ နာရီ, အနုပမော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း လေးသောင်းရှစ်ထောင်တို့လည်း ရှိကုန်၏၊ ထို (ဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည်ကား 'သောမနဿာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'အနူပမ' မည်၏။

၁၆.

၁၆။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, သိဝိကာယာဘိနိက္ခမိ;

အနူနဒသမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဝေါယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ဆယ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော် မူ၏။

၁၇.

၁၇။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, သိဒ္ဓတ္ထော လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးမားသော လုံ့လရှိတော်မူသော လူတို့ထက်မြတ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာ ဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင်တော) ၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၁၈.

၁၈။

သမ္ဗလော စ သုမိတ္တော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ရေဝတော နာမုပဋ္ဌာကော, သိဒ္ဓတ္ထဿ မဟေသိနော.

သမ္ဗလသည်လည်းကောင်း၊ သုမိတ္တသည်လည်းကောင်း သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေးသည် 'ရေဝတ' မည်၏။

၁၉.

၁၉။

သီဝလာ စ သုရာမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, ကဏိကာရောတိ ဝုစ္စတိ.

သီဝလာသည်လည်းကောင်း၊ သုရာမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို 'တောင်ဖက်ဝန်း' မဟာ လှေကားဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၀.

၂၀။

သုပ္ပိယော စ သမုဒ္ဒေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ရမ္မာ စေဝ သုရမ္မာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သုပ္ပိယသည်လည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ရမ္မာသည်လည်းကောင်း၊ သုရမ္မာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၁.

၂၁။

သော [Pg.359] ဗုဒ္ဓေါ သဋ္ဌိရတနံ, အဟောသိ နဘမုဂ္ဂတော;

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော, ဒသသဟဿီ ဝိရောစတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း အတောင်ခြောက်ဆယ်တိုင်အောင် ကောင်းကင်သို့ မြင့်တက်တော်မူ၏၊ ရွှေတုရိုဏ်တိုင်နှင့် တူလျက် လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ အထူးတင့်တယ်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ အသမသမော, အတုလော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော;

ဝဿသတသဟဿာနိ, လောကေ အဋ္ဌာသိ စက္ခုမာ.

အတုမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူတော်မူသော တုဘက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူသော ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူသော စက္ခု (ငါးမျိုး) နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းလောက၌ အနှစ်တစ်သိန်းတို့ပတ်လုံး တည်နေတော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

ဝိပုလံ ပဘံ ဒဿယိတွာ, ပုပ္ဖာပေတွာန သာဝကေ;

ဝိလာသေတွာ သမာပတျာ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ပြန့်ပြောသော အလင်းရောင်ကို ပြ၍ တပည့်သာဝကတို့ကို ပွင့်စေပြီးလျှင် မြတ်သော သမာပတ်ဖြင့် တင့်တယ်စံပယ်လျက် တပည့်သာဝကနှင့် တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေပြီ။

၂၄.

၂၄။

သိဒ္ဓတ္ထော မုနိဝရော ဗုဒ္ဓေါ, အနောမာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ထူပဝရော, စတုယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

ရဟန်းမြတ်ဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရားသည် အနောမာရာမ (ဥယာဉ်) ၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုဥယျာဉ်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည် လေးယူဇနာမြင့်လျက်တည်ရှိလေသတည်း။ ။

သိဒ္ဓတ္ထဿ ဘဂဝတော ဝံသော သောဠသမော.

တစ်ဆယ့်ခြောက်ခုမြောက် သိဒ္ဓတ္ထဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။ ၁။ ဇယသေနမင်းလည်း မည်၏ (အဋ္ဌကထာ)။

၁၉. တိဿဗုဒ္ဓဝံသော

၁၉-တိဿဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

သိဒ္ဓတ္ထဿ အပရေန, အသမော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော;

အနန္တတေဇော အမိတယသော, တိဿော လောကဂ္ဂနာယကော.

၁-၂။ သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ တူသောပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူသော ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူသော အဆုံးမရှိသော တန်ခိုးရှိတော်မူသော မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံအကျော်အစောရှိတော်မူသော အစဉ်သနားစောင့်ရှောက်တော်မူတတ်သော ကြီးသောလုံ့လရှိ တော်မူသော စက္ခုငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော တိဿမြတ်စွာဘုရားသည် (မောဟ) အမိုက် မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍နတ်နှင့်တကွသော လောကကို ထွန်းလင်းစေလျက် လောက၌ ပွင့်တော်မူ၏။

၂.

၂။

တမန္ဓကာရံ ဝိဓမိတွာ, ဩဘာသေတွာ သဒေဝကံ;

အနုကမ္ပကော မဟာဝီရော, လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ စက္ခုမာ.

၃.

၃။

တဿာပိ အတုလာ ဣဒ္ဓိ, အတုလံ သီလံ သမာဓိ စ;

သဗ္ဗတ္ထ ပါရမိံ ဂန္တွာ, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားအားလည်း အတုမရှိသော တန်ခိုးတော်သည်လည်းကောင်း၊ အတုမရှိ သောသီလတော်, သမာဓိတော်သည်လည်းကောင်း ရှိတော်မူပါပေ၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား သည်) အလုံးစုံသောတရားတို့၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်၍ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၄.

၄။

သော ဗုဒ္ဓေါ ဒသသဟဿိမှိ, ဝိညာပေသိ ဂိရံ သုစိံ;

ကောဋိသတာနိ အဘိသမိံသု, ပဌမေ ဓမ္မဒေသနေ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ စင်ကြယ်သော တရားစကားကိုအထူးသိစေတော်မူ၏၊ ရှေးဦးစွာ (ဓမ္မစကြာ) တရားဟောရာ၌ ကုဋေတစ်ရာသော လူ နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် (သစ္စာလေးပါးကို) သိကြကုန်၏။

၅.

၅။

ဒုတိယော နဝုတိကောဋီနံ, တတိယော သဋ္ဌိကောဋိယော;

ဗန္ဓနာတော ပမောစေသိ, သတ္တေ နရမရူ တဒါ.

ကုဋေကိုးဆယ်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ နှစ်ကြိမ်မြောက် သစ္စာလေးပါးကို သိခြင်းသည်လည်းကောင်း၊ ကုဋေခြောက်ဆယ်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ သုံးကြိမ်မြောက် (သစ္စာ လေးပါးကို) သိခြင်းသည်လည်းကောင်း ဖြစ်၏။ ထိုအခါ လူ နတ် ဗြဟ္မာသတ္တဝါတို့ကို သံယောဇဉ်အနှောင်အဖွဲ့မှလွတ်စေတော်မူ၏။

၆.

၆။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, တိဿေ လောကဂ္ဂနာယကေ;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

တိဿမြတ်စွာဘုရား၏ (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၇.

၇။

ခီဏာသဝသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော;

နဝုတိသတသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ထိုသုံးပါးတို့တွင် တစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ပထမအစည်း အဝေး ဖြစ်လေ၏၊ ကိုးသန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

အသီတိသတသဟဿာနံ[Pg.360], တတိယော အာသိ သမာဂမော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, ပုပ္ဖိတာနံ ဝိမုတ္တိယာ.

(ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်လျက် အရဟတ္တဖိုလ် 'ဝိမုတ္တိ' ဖြင့် ပွင့်ကုန်သော ရှစ်သန်းသောရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

အဟံ တေန သမယေန, သုဇာတော နာမ ခတ္တိယော;

မဟာဘောဂံ ဆဍ္ဍယိတွာ, ပဗ္ဗဇိံ ဣသိပဗ္ဗဇံ.

ထိုအခါ ငါသည် သုဇာတမည်သော မင်းဖြစ်၍ များစွာသော မင်းစည်းစိမ်ကို စွန့်ပြီး လျှင်ရသေ့, ရဟန်းအဖြစ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့၏။

၁၀.

၁၀။

မယိ ပဗ္ဗဇိတေ သန္တေ, ဥပ္ပဇ္ဇိ လောကနာယကော;

ဗုဒ္ဓေါတိ သဒ္ဒံ သုတွာန, ပီတိ မေ ဥပပဇ္ဇထ.

ငါ ရသေ့, ရဟန်းပြုပြီးလတ်သော် မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ ''မြတ်စွာဘုရား''ဟူသော အသံကို ကြားရ၍ ငါ့အား နှစ်သက်ခြင်း 'ပီတိ' ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

ဒိဗ္ဗံ မန္ဒာရဝံ ပုပ္ဖံ, ပဒုမံ ပါရိဆတ္တကံ;

ဥဘော ဟတ္ထေဟိ ပဂ္ဂယှ, ဓုနမာနော ဥပါဂမိံ.

ငါသည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်သော မန္ဒာရဝပန်း, ပဒုမ္မာကြာပန်း, ပင်လယ်ကသစ်ပန်း တို့ကို လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ယူပြီးလျှင် (လျှော်တေသင်္ကန်းကို) ခါတွက်လျက် တိဿဘုရားထံ ချဉ်းကပ်ခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

စတုဝဏ္ဏပရိဝုတံ, တိဿံ လောကဂ္ဂနာယကံ;

တမဟံ ပုပ္ဖံ ဂဟေတွာ, မတ္ထကေ ဓာရယိံ ဇိနံ.

ငါသည် ပန်းကို အမျိုးလေးပါးဖြင့် ခြံရံလျက်ရှိသော မာရ် (ငါးပါး) ကို အောင်တော် မူသော လောက၏ အမြတ်ဆုံး ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော ထိုတိဿမြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဆောင်ယူခဲ့၍ ဦးထိပ်၌ဆောင်းမိုးခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ဇနမဇ္ဈေ နိသီဒိယ;

‘‘ဒွေနဝုတေ ဣတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် လည်း လူတို့၏ အလယ်၌ ထိုင်နေ၍ ငါ့ကို ဤရသေ့ သည် ဤကမ္ဘာမှကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၄.

၁၄။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၅.

၁၅။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီ ဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

ခေမကံ နာမ နဂရံ, ဇနသန္ဓော နာမ ခတ္တိယော;

ပဒုမာ နာမ ဇနိကာ, တိဿဿ စ မဟေသိနော.

တိဿမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'ခေမက' မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည် 'ဇနသန္ဓမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'ပဒုမာမိဖုရား' မည်၏။

၁၇.

၁၇။

သတ္တဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ဂုဟာသေလ နာရိသယ နိသဘာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ခုနစ်ထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) ဂုဟာသေလ, နာရိသယ, နိသဘအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၁၈.

၁၈။

သမတိံသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သုဘဒ္ဒါနာမိကာ နာရီ, အာနန္ဒော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည်လည်း သုံးသောင်းတိတိ ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'သုဘဒ္ဒါ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'အာနန္ဒာ' မည်၏။

၁၉.

၁၉။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, အဿယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနအဋ္ဌမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ မြင်းယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ရှစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၂၀.

၂၀။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, တိဿော လောကဂ္ဂနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, ယသဝတိယမုတ္တမေ.

ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိတော်မူသော တိဿမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်းတောင်း ပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ယသဝတီဥယျာဉ်တော်၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၁.

၂၁။

ဗြဟ္မဒေဝေါ ဥဒယော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သမင်္ဂေါ နာမုပဋ္ဌာကော, တိဿဿ စ မဟေသိနော.

ဗြဟ္မဒေဝသည်လည်းကောင်း၊ ဥဒယသည်လည်းကောင်း တိဿမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား) အလုပ်အကျွေးသည် 'သမင်္ဂ' မည်၏။

၂၂.

၂၂။

ဖုဿာ [Pg.361] စေဝ သုဒတ္တာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, အသနောတိ ပဝုစ္စတိ.

ဖုဿာသည်လည်းကောင်း၊ သုဒတ္တာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ပိတောက်ပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၃.

၂၃။

သမ္ဗလော စ သိရိမာ စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ကိသာဂေါတမီ ဥပသေနာ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သမ္ဗလသည်လည်းကောင်း၊ သိရိမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ကိသာဂေါတမီသည်လည်းကောင်း၊ ဥပသေနာသည် လည်းကောင်းမြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၄.

၂၄။

သော ဗုဒ္ဓေါ သဋ္ဌိရတနော, အဟု ဥစ္စတ္တနေ ဇိနော;

အနူပမော အသဒိသော, ဟိမဝါ ဝိယ ဒိဿတိ.

မာရ် (ငါးပါး) ကို အောင်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း အမြင့်အားဖြင့်အတောင်ခြောက်ဆယ် ရှိတော်မူ၏၊ မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံလျက် တူသောပုဂ္ဂိုလ့်ရှိတော်မမူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် 'ဟိမဝန္တာတောင်ကဲ့သို့' ထင်ရှားတော်မူ၏။

၂၅.

၂၅။

တဿာပိ အတုလတေဇဿ, အာယု အာသိ အနုတ္တရော;

ဝဿသတသဟဿာနိ, လောကေ အဋ္ဌာသိ စက္ခုမာ.

အတုမဲ့ တန်ခိုးရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တော်သည်လည်း အမြတ် ဆုံး (မရှည်လွန်း, မတိုလွန်း) ဖြစ်တော်မူ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ အနှစ်တစ်သိန်း တို့ပတ်လုံးတည်နေတော်မူ၏။

၂၆.

၂၆။

ဥတ္တမံ ပဝရံ သေဋ္ဌံ, အနုဘောတွာ မဟာယသံ;

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလွန်မြင့်မြတ်၍ အထူးသဖြင့် ချီးမွမ်းအပ်သော များစွာ သော အခြံအရံအကျော်အစောကို ခံစားတော်မူ၍ 'မီးပုံကြီးကဲ့သို့' ထွန်းလင်းတောက်ပလျက် တပည့်သာဝကနှင့်တကွပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူလေပြီ။

၂၇.

၂၇။

ဝလာဟကောဝ အနိလေန, သူရိယေန ဝိယ ဥဿဝေါ;

အန္ဓကာရောဝ ပဒီပေန, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လေကြောင့် (ကင်းပျောက်ရသော) မိုးတိမ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ နေကြောင့် (ချုပ်ပျောက်ရသော) ဆီးနှင်းပေါက်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဆီမီးကြောင့် (ကွယ်ပျောက်ရသော) အမိုက်မှောင်ကဲ့သို့လည်းကောင်း (မမြဲသည့်အဖြစ်ကြောင့်) တပည့် သာဝကနှင့်တကွပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူလေပြီ။

၂၈.

၂၈။

တိဿော ဇိနဝရော ဗုဒ္ဓေါ, နန္ဒာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ဇိနထူပေါ, တီဏိယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

(သစ္စာလေးပါးကို) သိတော်မူသော တိဿမြတ်စွာဘုရားသည် နန္ဒာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဘုရားစေတီ (ပုထိုး) တော်သည်သုံးယူဇနာမြင့်လျက် တည်ရှိလေသတည်း။ ။

တိဿဿ ဘဂဝတော ဝံသော သတ္တရသမော.

တစ်ဆယ့်ခုနစ်ခုမြောက် တိဿဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၂၀. ဖုဿဗုဒ္ဓဝံသော

၂၀-ဖုဿဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

တတ္ထေဝ မဏ္ဍကပ္ပမှိ, အဟု သတ္ထာ အနုတ္တရော;

အနုပမော အသမသမော, ဖုဿော လောကဂ္ဂနာယကော.

ထိုမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ပင် အမြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အတုမရှိသော ဘုရားရှင်တို့နှင့်သာ တူတော်မူသော လောက၌ အမြတ် ဆုံး အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော ဖုဿမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏။

၂.

၂။

သောပိ သဗ္ဗံ တမံ ဟန္တွာ, ဝိဇဋေတွာ မဟာဇဋံ;

သဒေဝကံ တပ္ပယန္တော, အဘိဝဿိ အမတမ္ဗုနာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း အလုံးစုံသော (မောဟ) အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍ ကြီးစွာသော (တဏှာ) အရှုပ်အထွေးကို ဖြေရှင်းပြီးလျှင် နတ်နှင့် တကွသော လောကကို နှစ်သိမ့်စေလျက်အမြိုက်ရေစင်ဖြင့် ရွာသွန်းတော်မူလေ၏။

၃.

၃။

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တေ, ဖုဿေ နက္ခတ္တမင်္ဂလေ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

နက္ခတ်ဟူသော မင်္ဂလာအမည်ရှိသော ဖုဿမြတ်စွာဘုရားသည် (သင်္ကဿမြို့၌) ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူလတ်သော် ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါး ကို) သိခြင်းသည်ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

နဝုတိသတသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု;

အသီတိသတသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

ကိုးသန်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏၊ ရှစ်သန်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ဖုဿဿာပိ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ဖုဿမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည်လည်း သုံးကြိမ် ဖြစ်ကုန်၏။

၆.

၆။

သဋ္ဌိသတသဟဿာနံ[Pg.362], ပဌမော အာသိ သမာဂမော;

ပညာသသတသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ခြောက်သန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ရှေးဦးစွာ (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏၊ ငါးသန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (အစည်း အဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

စတ္တာရီသသတသဟဿာနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော;

အနုပါဒါ ဝိမုတ္တာနံ, ဝေါစ္ဆိန္နပဋိသန္ဓိနံ.

စွဲလမ်းခြင်းမရှိဘဲ (ကိလေသာမှ) လွတ်မြောက်ကုန်သော ပဋိသန္ဓေကို ဖြတ်တောက် ပြီးကုန်သောလေးသန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် (အစည်း အဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

အဟံ တေန သမယေန, ဝိဇိတာဝီ နာမ ခတ္တိယော;

ဆဍ္ဍယိတွာ မဟာရဇ္ဇံ, ပဗ္ဗဇိံ တဿ သန္တိကေ.

ထိုအခါ ငါသည် ဝိဇိတာဝီမည်သော မင်း (ဖြစ်၍) ကြီးကျယ်သော မင်းစည်းစိမ်ကို စွန့်၍ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရဟန်းပြုခဲ့၏။

၉.

၉။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ဖုဿော လောကဂ္ဂနာယကော;

‘‘ဒွေနဝုတေ ဣတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

လောက၌ အမြတ်ဆုံး အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော ထိုဖုဿမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဤမင်းသည် ဤကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ (ဟု) ဗျာဒိတ်စကားမိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၀.

၁၀။

‘‘ပဓာနံ ပဒဟိတွာန…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၁.

၁၁။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညို စေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သုတ္တန္တံ ဝိနယဉ္စာပိ, နဝင်္ဂံ သတ္ထုသာသနံ;

သဗ္ဗံ ပရိယာပုဏိတွာ, သောဘယိံ ဇိနသာသနံ.

ငါသည် သုတ္တန်ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိနည်းကိုလည်းကောင်း၊ အင်္ဂါကိုးပါးရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမအားလုံးကိုလည်းကောင်း သင်ကြား၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာကို တင့်တယ်စေခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

တတ္ထပ္ပမတ္တော ဝိဟရန္တော, ဗြဟ္မံ ဘာဝေတွ ဘာဝနံ;

အဘိညာသု ပါရမိံ ဂန္တွာ, ဗြဟ္မလောကမဂဉ္ဆဟံ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ မမေ့မလျော့ နေလျက် ဗြဟ္မဝိဟာရ ဘာဝနာကို ပွား၍အဘိညာဉ်တို့၌ အပြီးအဆုံးအထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် ဗြဟ္မာ့ပြည် သို့ ရောက်ခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

ကာသိကံ နာမ နဂရံ, ဇယသေနော နာမ ခတ္တိယော;

သိရိမာ နာမ ဇနိကာ, ဖုဿဿာပိ မဟေသိနော.

ဖုဿမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'ကာသိက' မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည်'ဇယသေနမင်း' မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'သိရိမာမိဖုရား' မည်၏။

၁၅.

၁၅။

နဝဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ဂရုဠပက္ခ ဟံသ သုဝဏ္ဏဘာရာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) ဂရုဠပက္ခ, ဟံသ, သုဝဏ္ဏဘာရအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည်ရှိကုန်၏။

၁၆.

၁၆။

တိံသဣတ္ထိသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ကိသာဂေါတမီ နာမ နာရီ, အနူပမော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း သုံးသောင်းတို့သည်လည်း ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'ကိသာဂေါတမီ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'အနူပမ' မည်၏။

၁၇.

၁၇။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ဟတ္ထိယာနေန နိက္ခမိ;

ဆမာသံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဆင်ယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ ခြောက်လပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူ၏။

၁၈.

၁၈။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ဖုဿော လောကဂ္ဂနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိတော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ဖုဿမြတ်စွာ ဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင်တော) ၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၁၉.

၁၉။

သုရက္ခိတော ဓမ္မသေနော, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သဘိယော နာမုပဋ္ဌာကော, ဖုဿဿာပိ မဟေသိနော.

သုရက္ခိတသည်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မသေနသည်လည်းကောင်း ဖုဿမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် 'သဘိယ' မည်၏။

၂၀.

၂၀။

စာလာ [Pg.363] စ ဥပစာလာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, အာမဏ္ဍောတိ ပဝုစ္စတိ.

စာလာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပစာလာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို သျှိသျှားပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၁.

၂၁။

ဓနဉ္စယော ဝိသာခေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ပဒုမာ စေဝ နာဂါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ဓနဉ္စယသည်လည်းကောင်း၊ ဝိသာခသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ပဒုမာသည်လည်းကောင်း၊ နာဂါသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၂.

၂၂။

အဋ္ဌပဏ္ဏာသရတနံ, သောပိ အစ္စုဂ္ဂတော မုနိ;

သောဘတေ သတရံသီဝ, ဥဠုရာဇာဝ ပူရိတော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါးဆယ့်ရှစ်တောင်တိုင်အောင် မြင့်လျက် 'နေမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ပြည့်သော လမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း' တင့်တယ်တော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

နဝုတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဝိဇ္ဇတိ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ကိုးသောင်း ရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၄.

၂၄။

ဩဝဒိတွာ ဗဟူ သတ္တေ, သန္တာရေတွာ ဗဟူ ဇနေ;

သောပိ သတ္ထာ အတုလယသော, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

အတုမရှိသော အခြံအရံ အကျော်အစောရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း များစွာသောသတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမ၍ များစွာသော လူတို့ကို ကယ်တင်ပြီးလျှင် တပည့် သာဝကနှင့် အတူတကွပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေပြီ။

၂၅.

၂၅။

ဖုဿော ဇိနဝရော သတ္ထာ, သေနာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

နတ်လူတို့ကို ဆုံးမတော်မူသော ဖုဿမြတ်စွာဘုရားသည် သေနာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ်မျက်နှာတို့၌ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိလေ သတည်း။ ။

ဖုဿဿ ဘဂဝတော ဝံသော အဋ္ဌာရသမော.

တစ်ဆယ့်ရှစ်ခုမြောက် ဖုဿဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၂၁. ဝိပဿီဗုဒ္ဓဝံသော

၂၁-ဝိပဿီဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ဖုဿဿ စ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

ဝိပဿီ နာမ နာမေန, လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ စက္ခုမာ.

ဖုဿမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌လည်း အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော စက္ခုငါးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော အမည်အားဖြင့် ''ဝိပဿီ''ဟု ထင်ရှား သော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူ၏။

၂.

၂။

အဝိဇ္ဇံ သဗ္ဗံ ပဒါလေတွာ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ;

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတုံ, ပက္ကာမိ ဗန္ဓုမတီပုရံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အဝိဇ္ဇာအားလုံးကို ဖျက်ဆီး၍ မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်တော်သို့ရောက်တော်မူလတ်သော် ဓမ္မစကြာကို ဟောခြင်းငှါ ဗန္ဓုမတီမြို့သို့ ကြွသွားတော်မူ၏။

၃.

၃။

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေတွာ, ဥဘော ဗောဓေသိ နာယကော;

ဂဏနာယ န ဝတ္တဗ္ဗော, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

မြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာကို ဟော၍ (ခန္ဓနှင့်တိဿ) နှစ်ဦးတို့ကို (သစ္စာလေးပါး ကို) သိစေတော်မူ၏၊ ရှေးဦးစွာ (နတ်လူတို့၏ သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ဂဏန်း (အရေအတွက်) အားဖြင့် မပြောဆိုနိုင်သော သိခြင်း ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ပုနာပရံ အမိတယသော, တတ္ထ သစ္စံ ပကာသယိ;

စတုရာသီတိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

နောက်တစ်ဖန် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အခြံအရံ အကျော်အစောရှိတော်မူသော မြတ်စွာ ဘုရားသည် ထိုဗန္ဓုမတီမြို့၌ သစ္စာလေးပါးကို ပြတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ ) ရှစ်သောင်းလေးထောင် သောလူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

စတုရာသီတိသဟဿာနိ, သမ္ဗုဒ္ဓံ အနုပဗ္ဗဇုံ;

တေသမာရာမပတ္တာနံ, ဓမ္မံ ဒေသေသိ စက္ခုမာ.

ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော လူအပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို အတုလိုက်၍ ရဟန်းပြုကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းတိုက်သို့ ရောက်လာသော ထိုသူတို့အား တရားကို ဟောတော်မူ၏။

၆.

၆။

သဗ္ဗာကာရေန [Pg.364] ဘာသတော, သုတွာ ဥပနိသာဒိနော ;

တေပိ ဓမ္မဝရံ ဂန္တွာ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

ထိုသူတို့သည်လည်း အလုံးစုံသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဟောတော်မူသော မြတ်စွာ ဘုရားကို မှီ၍တရားမြတ်ကို ကြားနာရကုန်သည်ရှိသော် သစ္စာလေးပါးကို သိကြကုန်၏၊ ထိုသူတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ဝိပဿိဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက် သောစိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်ဖြစ်ကုန်၏။

၈.

၈။

အဋ္ဌသဋ္ဌိသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော;

ဘိက္ခုသတသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ခြောက်သန်းရှစ်သိန်းသော ရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ရှေးဦးစွာ ဖြစ်လေ၏၊ တစ်သိန်းသောရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော;

တတ္ထ ဘိက္ခုဂဏမဇ္ဈေ, သမ္ဗုဒ္ဓေါ အတိရောစတိ.

ရှစ်သောင်းသော ရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏၊ ထိုရဟန်းအပေါင်းတို့၏ အလယ်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် အလွန်တင့်တယ်တော်မူ၏။

၁၀.

၁၀။

အဟံ တေန သမယေန, နာဂရာဇာ မဟိဒ္ဓိကော;

အတုလော နာမ နာမေန, ပုညဝန္တော ဇုတိန္ဓရော.

ထိုအခါ ငါသည် တန်ခိုးကြီးသော ဘုန်းရှိသော အလင်းရောင်ကို ဆောင်သော အမည်အားဖြင့်'အတုလ' မည်သော နဂါးမင်း ဖြစ်ခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

နေကာနံ နာဂကောဋီနံ, ပရိဝါရေတွာနဟံ တဒါ;

ဝဇ္ဇန္တော ဒိဗ္ဗတုရိယေဟိ, လောကဇေဋ္ဌံ ဥပါဂမိံ.

ထိုအခါ ငါသည် အကုဋေမက များစွာသော နဂါးတို့ဖြင့် ခြံရံ၍ နတ်၌ ဖြစ်သော တူရိယာတို့ဖြင့်တီးမှုတ်လျက် လောက၏ အမြတ်ဆုံးဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရားသို့ ဆည်း ကပ်ခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

ဥပသင်္ကမိတွာ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဝိပဿိံ လောကနာယကံ;

မဏိမုတ္တရတနခစိတံ, သဗ္ဗာဘရဏဝိဘူသိတံ;

ငါသည် လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား (ထံ) သို့ ချဉ်းကပ် ပြီးလျှင်

နိမန္တေတွာ ဓမ္မရာဇဿ, သုဝဏ္ဏပီဌမဒါသဟံ.

မြတ်စွာဘုရားအား ပင့်ဖိတ်၍ ပတ္တမြား, ပုလဲရတနာတို့ဖြင့် ချယ်စီအပ်သော အလုံးစုံ သောအဆင်တန်ဆာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ရွှေအင်းပျဉ်ကို လှူဒါန်းခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, သံဃမဇ္ဈေ နိသီဒိယ;

‘‘ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း သံဃာ့အလယ်၌ ထိုင်နေ၍ ငါ့ကို ဤနဂါးမင်းသည် ဤသာရကမ္ဘာမှကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော် မူ၏။

၁၄.

၁၄။

‘‘အဟု ကပိလဝှယာ ရမ္မာ, နိက္ခမိတွာ တထာဂတော;

ပဓာနံ ပဒဟိတွာန, ကတွာ ဒုက္ကရကာရိကံ.

ထိုအခါ ဘုရားလောင်းသည် ပျော်မွေ့ဖွယ်ကောင်းသော ကပ္ပိလမြို့မှ ထွက်၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်လျက် ပြုနိုင်ခဲသော အကျင့်ကို ပြုကျင့်ပြီးလျှင် ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့။

၁၅.

၁၅။

‘‘အဇပါလရုက္ခမူလသ္မိံ, နိသီဒိတွာ တထာဂတော;

တတ္ထ ပါယာသံ ပဂ္ဂယှ, နေရဉ္ဇရမုပေဟိတိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် ဆိတ်ကျောင်းညောင်ပင်ရင်း၌ ထိုင်နေ၍ ထိုညောင်ပင်ရင်း၌ နို့ဃနာကိုခံယူပြီးလျှင် နေရဉ္ဇရာမြစ်သို့ ချဉ်းကပ်လတ္တံ့။

၁၆.

၁၆။

‘‘နေရဉ္ဇရာယ တီရမှိ, ပါယာသံ အဒ သော ဇိနော;

ပဋိယတ္တဝရမဂ္ဂေန, ဗောဓိမူလမုပေဟိတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်း၌ နို့ဃနာကို ဘုဉ်းပေးပြီးလျှင် (နတ်တို့) စီရင်အပ်သောမြတ်သော ခရီး (လမ်း) ဖြင့် ဗောဓိပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်လတ္တံ့။

၁၇.

၁၇။

‘‘တတော ပဒက္ခိဏံ ကတွာ, ဗောဓိမဏ္ဍံ အနုတ္တရော;

အဿတ္ထမူလေ သမ္ဗောဓိံ, ဗုဇ္ဈိဿတိ မဟာယသော.

ထို့နောက် အတုမရှိသော များသော အခြံအရံရှိသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဗောဓိ မဏ္ဍိုင်ကိုလက်ယာရစ်လှည့်ပြီးလျှင် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ရင်း၌ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်ကို သိလတ္တံ့။

၁၈.

၁၈။

‘‘ဣမဿ ဇနိကာ မာတာ, မာယာ နာမ ဘဝိဿတိ;

ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနော နာမ, အယံ ဟေဿတိ ဂေါတမော.

ဤမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ရင်းသည် 'မာယာ'မည်သော မိဖုရားဖြစ်၍ ခမည်း တော်သည်'သုဒ္ဓေါဒန'မည်သော မင်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမြတ်စွာဘုရား၏ အမည်သည် 'ဂေါတမ' ဖြစ်လတ္တံ့။

၁၉.

၁၉။

‘‘အနာသဝါ [Pg.365] ဝီတရာဂါ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ;

ကောလိတော ဥပတိဿော စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝကာ;

အာနန္ဒော နာမုပဋ္ဌာကော, ဥပဋ္ဌိဿတိမံ ဇိနံ.

ကောလိတသည်လည်းကောင်း၊ ဥပတိဿသည်လည်းကောင်း အာသဝေါ မရှိကုန် သောရာဂကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တည်တံ့ကုန်သော အမြတ်ဆုံး တပည့်'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ အာနန္ဒာမည်သော ရဟန်းသည် အလုပ်အကျွေး ဖြစ်၍ဤမြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေးလတ္တံ့။

၂၀.

၂၀။

‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝိကာ;

အနာသဝါ ဝီတရာဂါ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, အဿတ္ထောတိ ပဝုစ္စတိ.

ခေမာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာသည်လည်းကောင်း အာသဝေါ မရှိကုန်သောရာဂကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တည်တံ့ကုန်သော အမြတ်ဆုံးတပည့်မ'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ညောင်ဗုဒ္ဓဟေဟု ခေါ်ဆို အပ်လတ္တံ့။

၂၁.

၂၁။

‘‘စိတ္တော စ ဟတ္ထာဠဝကော, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌကာ;

နန္ဒမာတာ စ ဥတ္တရာ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌိကာ;

အာယု ဝဿသတံ တဿ, ဂေါတမဿ ယသဿိနော.

စိတ္တသူကြွယ်သည်လည်းကောင်း၊ ဟတ္ထာဠဝကမင်းသားသည်လည်းကောင်း မြတ် သောအလုပ်အကျွေးဒါယကာ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ နန္ဒမာတာသည်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေးဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန် လတ္တံ့။ မြတ်သော အခြံအရံ အကျော်အစောရှိသော ထိုဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တမ်း သည်တစ်ရာရှိလတ္တံ့ဟု (မိန့်တော်မူ၏)။

၂၂.

၂၂။

‘‘ဣဒံ သုတွာန ဝစနံ…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ဤစကားကို ကြားနာရ၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါ လိုကုန်၏ (ဟုဆုတောင်းကုန်၏)။

၂၃.

၂၃။

တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေ ခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၂၄.

၂၄။

နဂရံ ဗန္ဓုမတီ နာမ, ဗန္ဓုမာ နာမ ခတ္တိယော;

မာတာ ဗန္ဓုမတီ နာမ, ဝိပဿိဿ မဟေသိနော.

ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'ဗန္ဓုမတီ' မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည် 'ဗန္ဓုမာမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'ဗန္ဓုမတီမိဖုရား' မည်၏။

၂၅.

၂၅။

အဋ္ဌဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

နန္ဒော သုနန္ဒော သိရိမာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ရှစ်ထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) နန္ဒ, သုနန္ဒ, သိရိမာအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင် တို့သည် ရှိကုန်၏။

၂၆.

၂၆။

တိစတ္တာရီသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သုဒဿနာ နာမ သာ နာရီ, သမဝတ္တက္ခန္ဓော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမပေါင်း လေးသောင်းသုံးထောင်၁တို့သည် လည်းရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည်ကား 'သုဒဿနာ' မည်၏၊ သားတော် သည်'သမဝတ္တက္ခန္ဓ' မည်၏။

၂၇.

၂၇။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ရထယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနအဋ္ဌမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ရထားယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့ ရှစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော် မူ၏။

၂၈.

၂၈။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ဝိပဿီ လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာ ဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင်တော) ၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၉.

၂၉။

ခဏ္ဍော စ တိဿနာမော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

အသောကော နာမုပဋ္ဌာကော, ဝိပဿိဿ မဟေသိနော.

ခဏ္ဍသည်လည်းကောင်း၊ တိဿအမည်ရှိသူသည်လည်းကောင်း ဝိပဿီမြတ်စွာ ဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ် အကျွေးသည် 'အသောက' မည်၏။

၃၀.

၃၀။

စန္ဒာ စ စန္ဒမိတ္တာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, ပါဋလီတိ ပဝုစ္စတိ.

စန္ဒာသည်လည်းကောင်း၊ စန္ဒမိတ္တာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂ သာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို သခွတ်ပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၃၁.

၃၁။

ပုနဗ္ဗသုမိတ္တော နာဂေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

သိရိမာ ဥတ္တရာ စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ပုနဗ္ဗသုမိတ္တသည်လည်းကောင်း၊ နာဂသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ့'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သိရိမာသည်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၃၂.

၃၂။

အသီတိဟတ္ထမုဗ္ဗေဓော[Pg.366], ဝိပဿီ လောကနာယကော;

ပဘာ နိဒ္ဓါဝတိ တဿ, သမန္တာ သတ္တယောဇနေ.

ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် အတောင်ရှစ်ဆယ် မြင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ရောင်ခြည်တော်သည် ထက်ဝန်းကျင် ခုနစ်ယူဇနာတိုင်အောင် ပြေးသွား (ကွန့်မြူး) လျက် ရှိ၏။

၃၃.

၃၃။

အသီတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဗုဒ္ဓဿ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ရှစ်သောင်း ရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှ လောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၃၄.

၃၄။

ဗဟုဒေဝမနုဿာနံ, ဗန္ဓနာ ပရိမောစယိ;

မဂ္ဂါမဂ္ဂဉ္စ အာစိက္ခိ, အဝသေသပုထုဇ္ဇနေ.

များစွာသော နတ်လူတို့ကို သံယောဇဉ်အနှောင်အဖွဲ့မှ လွန်မြောက်စေတော်မူ၏၊ ကြွင်းသောပုထုဇဉ်တို့အား လမ်းဟုတ်သည်, လမ်းမဟုတ်သည်ကိုလည်း ဟောကြားတော် မူ၏။

၃၅.

၃၅။

အာလောကံ ဒဿယိတွာန, ဒေသေတွာ အမတံ ပဒံ;

ဇလိတွာ အဂ္ဂိက္ခန္ဓောဝ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အလင်းရောင်ကို ပြ၍ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကို ဟောပြီးလျှင် 'မီးပုံကြီးကဲ့သို့'ထွန်းလင်းတောက်ပ၍ တပည့်သာဝကနှင့်တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေပြီ။

၃၆.

၃၆။

ဣဒ္ဓိဝရံ ပုညဝရံ, လက္ခဏဉ္စ ကုသုမိတံ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) မြတ်သော တန်ခိုးတော်သည်လည်းကောင်း၊ မြတ်သော ဘုန်းတော်သည်လည်းကောင်း၊ ပွင့်သော လက္ခဏာတော်သည်လည်းကောင်း ရှိပေ၏။ ထိုအားလုံး သည်ပင်ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ၊ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန် သည် မဟုတ်ပါလော။

၃၇.

၃၇။

ဝိပဿီ ဇိနဝရော ဗုဒ္ဓေါ, သုမိတ္တာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ထူပဝရော, သတ္တယောဇနမုဿိတောတိ.

(သစ္စာလေးပါးကို) သိတော်မူသော ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရားသည် သုမိတ္တာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည်ခုနစ်ယူဇနာမြင့်လျက် တည်ရှိလေသတည်း။ ။

ဝိပဿိဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဧကူနဝီသတိမော.

တစ်ဆယ့်ကိုးခုမြောက် ဝိပဿီဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။ ၁။ တစ်သိန်းနှစ်သောင်း (အဋ္ဌကထာ)။

၂၂. သိခီဗုဒ္ဓဝံသော

၂၂-သိခီဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ဝိပဿိဿ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

သိခိဝှယော အာသိ ဇိနော, အသမော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော.

ဝိပဿီမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ ကိုယ်တိုင် (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို ) သိတော်မူသော အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော အတုမရှိ, ပြိုင်ဘက် ကင်းသောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော သိခီမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏။

၂.

၂။

မာရသေနံ ပမဒ္ဒိတွာ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ;

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေသိ, အနုကမ္ပာယ ပါဏိနံ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) မာရ်စစ်သည်ကို နှိမ်နင်း၍ မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်သည်ဖြစ်၍သတ္တဝါတို့ကို အစဉ်သနားစောင့်ရှောက်ခြင်းငှါ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော် မူ၏။

၃.

၃။

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တေ, သိခိမှိ ဇိနပုင်္ဂဝေ ;

ကောဋိသတသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူ၍ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူသည်ရှိသော် ကုဋေတစ်သိန်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာ လေးပါးကို) သိခြင်းသည်ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

အပရမ္ပိ ဓမ္မံ ဒေသေန္တေ, ဂဏသေဋ္ဌေ နရုတ္တမေ;

နဝုတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

နောက်၌လည်း မြတ်သော ဂိုဏ်းသံဃာရှိတော်မူသည်ဖြစ်၍ လူတို့ထက်မြတ်တော် မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် တရားကို ဟောတော်မူသည်ရှိသော် ကုဋေကိုးသောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

ယမကပါဋိဟာရိယဉ္စ, ဒဿယန္တေ သဒေဝကေ;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

မြတ်စွာဘုရားသည် နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ (ရေ မီး) အစုံအစုံဟူသော တန်ခိုး ပြာဋိဟာကိုပြတော်မူလတ်သော် ကုဋေရှစ်သောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါး ကို) သိခြင်းသည်သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

သန္နိပါတာ [Pg.367] တယော အာသုံ, သိခိဿာပိ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ လည်း (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက် သောစိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ့်ဖြစ်ကုန်၏။

၇.

၇။

ဘိက္ခုသတသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော;

အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

(ထိုသုံးကြိမ်တို့တွင်) တစ်သိန်းသော ရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ပထမ အစည်းအဝေးဖြစ်လေ၏၊ ရှစ်သောင်းသော ရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ် မြောက်အစည်းအဝေးဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

သတ္တတိဘိက္ခုသဟဿာနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော;

အနုပလိတ္တော ပဒုမံဝ, တောယမှိ သမ္ပဝဍ္ဎိတံ.

ခုနစ်သောင်းသော ရဟန်းတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏၊ (ထိုအစည်းအဝေးသည်) ရေ၌ ကြီးပွားသော ပဒုမ္မာကြာကဲ့သို့ (လောကဓံတို့ဖြင့်) လိမ်းကျံခြင်း မရှိပေ။

၉.

၉။

အဟံ တေန သမယေန, အရိန္ဒမော နာမ ခတ္တိယော;

သမ္ဗုဒ္ဓပ္ပမုခံ သံဃံ, အန္နပါနေန တပ္ပယိံ.

ငါသည် ထိုအခါ အရိန္ဒမမည်သော မင်းဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာ တော်ကိုဆွမ်းအဖျော်ဖြင့် နှစ်သိမ့်ရောင့်ရဲစေ၏။

၁၀.

၁၀။

ဗဟုံ ဒုဿဝရံ ဒတွာ, ဒုဿကောဋိံ အနပ္ပကံ;

အလင်္ကတံ ဟတ္ထိယာနံ, သမ္ဗုဒ္ဓဿ အဒါသဟံ.

ငါသည် ကောင်းမွန်သော အဝတ်ပုဆိုးပေါင်း ကုဋေများစွာကို လှူဒါန်းပြီးလျှင် တန်ဆာဆင်အပ်သောဆင်ယာဉ်ကိုလည်း မြတ်စွာဘုရားအား ပေးလှူခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

ဟတ္ထိယာနံ နိမ္မိနိတွာ, ကပ္ပိယံ ဥပနာမယိံ;

ပူရယိံ မာနသံ မယှံ, နိစ္စံ ဒဠှမုပဋ္ဌိတံ.

ငါသည် ဆင်ယာဉ် (ပမာဏ) ကို နှိုင်းချိန်၍ အပ်စပ်သော ဘဏ္ဍာကို ဆက်ကပ် လှူဒါန်းခဲ့၏၊ မြဲမြံတည်တံ့သော ငါ၏ စိတ်ကို ပီတိဖြင့် အမြဲပြည့်စေခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, သိခီ လောကဂ္ဂနာယကော;

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

လောက၌ မြတ်သော အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော ထိုသိခီမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကိုဤမင်းသည် ဤကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကားမိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၃.

၁၃။

‘‘အဟု ကပိလဝှယာ ရမ္မာ…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ထိုအခါ ပျော်မွေ့ဖွယ် ကောင်းသော ကပိလမြို့မှ ထွက်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၄.

၁၄။

တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

နဂရံ အရုဏဝတီ နာမ, အရုဏော နာမ ခတ္တိယော;

ပဘာဝတီ နာမ ဇနိကာ, သိခိဿာပိ မဟေသိနော.

သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'အရုဏဝတီ'မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည်'အရုဏမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'ပဘာဝတီမိဖုရား'မည်၏။

၁၆.

၁၆။

သတ္တဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

သုစန္ဒကော ဂိရိ ဝသဘော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ခုနစ်ထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) သုစန္ဒက, ဂိရိ, ဝသဘ၁အားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့ သည်ရှိကုန်၏။

၁၇.

၁၇။

စတုဝီသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သဗ္ဗကာမာ နာမ နာရီ, အတုလော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည် နှစ်သောင်းလေးထောင် ရှိကုန်၏၊ (ထိုဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'သဗ္ဗကာမာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'အတုလ' မည်၏။

၁၈.

၁၈။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ဟတ္ထိယာနေန နိက္ခမိ;

အဋ္ဌမာသံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဆင်ယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ ရှစ်လပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူ၏။

၁၉.

၁၉။

ဗြဟ္မုနာ [Pg.368] ယာစိတော သန္တော, သိခီ လောကဂ္ဂနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူ၍ လောက၌ မြတ်သော အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော လူတို့ထက်မြတ်သော သိခီမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင်တော) ၌ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၀.

၂၀။

အဘိဘူ သမ္ဘဝေါ စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ခေမင်္ကရော နာမုပဋ္ဌာကော, သိခိဿာပိ မဟေသိနော.

အဘိဘူသည်လည်းကောင်း၊ သမ္ဘဝသည်လည်းကောင်း သိခီမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ် သော တပည့်'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ်အကျွေးသည် 'ခေမင်္ကရ'မည်၏။

၂၁.

၂၁။

သခိလာ စ ပဒုမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, ပုဏ္ဍရီကောတိ ဝုစ္စတိ.

သခိလာသည်လည်းကောင်း၊ ပဒုမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို သရက်ဖြူပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆို အပ်၏။

၂၂.

၂၂။

သိရိဝဍ္ဎော စ နန္ဒော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

စိတ္တာ စေဝ သုဂုတ္တာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သိရိဝဎ်ဍသည်လည်းကောင်း၊ နန္ဒသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ စိတ္တာသည်လည်းကောင်း၊ သုဂုတ္တာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၃.

၂၃။

ဥစ္စတ္တနေန သော ဗုဒ္ဓေါ, သတ္တတိဟတ္ထမုဂ္ဂတော;

ကဉ္စနဂ္ဃိယသင်္ကာသော, ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏော.

သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ်တို့၏ လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံသော ထိုမြတ်စွာ ဘုရားသည် အမြင့်အားဖြင့် အတောင်ခုနစ်ဆယ် မြင့်လျက် ရွှေတုရိုဏ်တိုင်နှင့် တူတော်မူ၏။

၂၄.

၂၄။

တဿာပိ ဗျာမပ္ပဘာ ကာယာ, ဒိဝါရတ္တိံ နိရန္တရံ;

ဒိသောဒိသံ နိစ္ဆရန္တိ, တီဏိယောဇနသော ပဘာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ကိုယ်မှ တစ်လံမျှလောက်သော ရောင်ခြည်တော်သည် နေ့ညဉ့် ပတ်လုံးမပြတ်ထွက်လျက် ရှိ၏၊ (ထိုရောင်ခြည်တို့သည်) အရပ်မျက်နှာတိုင်းသို့ သုံးယူဇနာ တိုင်အောင် ထွက်ကြွ (ကွန့်မြူး)ကုန်၏။

၂၅.

၂၅။

သတ္တတိဝဿသဟဿာနိ, အာယု တဿ မဟေသိနော;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တမ်းသည် အနှစ်ခုနှစ်သောင်း ရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား သည်ထိုမျှလောက် အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၆.

၂၆။

ဓမ္မမေဃံ ပဝဿေတွာ, တေမယိတွာ သဒေဝကေ;

ခေမန္တံ ပါပယိတွာန, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တရားမိုးကို ရွာသွန်း၍ နတ်နှင့် တကွသော သတ္တဝါတို့ကို ဆွတ်ဖျန်းလျက်ဘေးကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေပြီးလျှင် တပည့်သာဝကနှင့် တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏။

၂၇.

၂၇။

အနုဗျဉ္ဇနသမ္ပန္နံ, ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏံ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) ပြည့်စုံသော လက္ခဏာတော်ငယ် ရှစ်ဆယ်သည်လည်းကောင်း၊ ယောက်ျားမြတ်တို့၏ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော လက္ခဏာတော်သည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံးပင်ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ် ပါလော။

၂၈.

၂၈။

သိခီ မုနိဝရော ဗုဒ္ဓေါ, အဿာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ထူပဝရော, တီဏိယောဇနမုဂ္ဂတောတိ.

သစ္စာလေးပါးကို သိတော်မူသော သိခီမြတ်စွာဘုရားသည် အဿာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော် သည်သုံးယူဇနာမြင့်လျက် တည်ရှိလေသတည်း။ ။

သိခိဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဝီသတိမော.

နှစ်ဆယ်ခုမြောက် သိခီဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။ ၁။ သုစန္ဒကသိရိ ဂိရိယသ နာရိဝသဘ (အဋ္ဌကထာ)။

၂၃. ဝေဿဘူဗုဒ္ဓဝံသော

၂၃-ဝေဿဘူဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

တတ္ထေဝ မဏ္ဍကပ္ပမှိ, အသမော အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော;

ဝေဿဘူ နာမ နာမေန, လောကေ ဥပ္ပဇ္ဇိ နာယကော.

ထိုမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ပင်လျှင် တူသောသူ ရှိတော်မမူသော ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူသော အမည်အားဖြင့်''ဝေဿဘူ'' မည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူ၏။

၂.

၂။

အာဒိတ္တံ [Pg.369] ဝတ ရာဂဂ္ဂိ, တဏှာနံ ဝိဇိတံ တဒါ;

နာဂေါဝ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

ထိုအခါ 'အနှောင်အဖွဲ့ကို ဖြတ်တောက်၍ သွားသော ဆင်ပြောင်ကြီးကဲ့သို့' ထိုမြတ်စွာ ဘုရားသည် ရာဂမီးဖြင့် တောက်လောင်လျက်ရှိသော တဏှာတို့၏ နိုင်ငံကို ဖြတ်၍ မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်သို့ရောက်တော်မူလေ၏။

၃.

၃။

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တေ, ဝေဿဘူလောကနာယကေ;

အသီတိကောဋိသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူသည်ရှိသော် ကုဋေရှစ်သောင်း သောလူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ပက္ကန္တေ စာရိကံ ရဋ္ဌေ, လောကဇေဋ္ဌေ နရာသဘေ;

သတ္တတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်သော လူတို့ထက်မြတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် တိုင်း နိုင်ငံ၌ဒေသစာရီလှည့်လည်တော်မူလတ်သော် ကုဋေခုနစ်သောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

မဟာဒိဋ္ဌိံ ဝိနောဒေန္တော, ပါဋိဟေရံ ကရောတိ သော;

သမာဂတာ နရမရူ, ဒသသဟဿီ သဒေဝကေ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ကြီးစွာသော မိစ္ဆာအယူကို ပယ်ဖျောက်လျက် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ကိုပြုတော်မူ၏၊ ထိုအခါ နတ်နှင့်တကွသော လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ အညီအညွတ်စည်းဝေးရောက်လာသော လူ နတ်တို့သည်-

၆.

၆။

မဟာအစ္ဆရိယံ ဒိသွာ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ;

ဒေဝါ စေဝ မနုဿာ စ, ဗုဇ္ဈရေ သဋ္ဌိကောဋိယော.

ကြက်သီးမွေးညင်း ထစေတတ်သော မဖြစ်စဖူးဖြစ်သော ကြီးစွာသော အံ့ဩဖွယ်ကိုတွေ့မြင်ကုန်သည်ရှိသော် ကုဋေခြောက်ဆယ်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့သည် (သစ္စာလေးပါးကို) သိကြကုန်၏။

၇.

၇။

သန္နိပါတာ တယော အာသုံ, ဝေဿဘုဿ မဟေသိနော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေးကင်းကုန်သော ငြိမ်သက် သောစိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးတို့သည် သုံးကြိမ်တို့ဖြစ်ကုန်၏။

၈.

၈။

အသီတိဘိက္ခုသဟဿာနံ, ပဌမော အာသိ သမာဂမော;

သတ္တတိဘိက္ခုသဟဿာနံ, ဒုတိယော အာသိ သမာဂမော.

ထိုသုံးပါးတို့တွင် ကုဋေရှစ်သောင်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ရှေးဦး စွာ (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏၊ ခုနစ်သောင်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (အစည်းအဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

သဋ္ဌိဘိက္ခုသဟဿာနံ, တတိယော အာသိ သမာဂမော;

ဇရာဒိဘယဘီတာနံ, ဩရသာနံ မဟေသိနော.

မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သားဖြစ်ကုန်သော အိုခြင်းစသော ဘေးကို ကြောက်ကုန် သောခြောက်သောင်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် သုံးကြိမ်မြောက် (အစည်း အဝေး) ဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

အဟံ တေန သမယေန, သုဒဿနော နာမ ခတ္တိယော;

နိမန္တေတွာ မဟာဝီရံ, ဒါနံ ဒတွာ မဟာရဟံ;

အန္နပါနေန ဝတ္ထေန, သသံဃံ ဇိန ပူဇယိံ.

ထိုအခါ ငါသည် သုဒဿနမည်သော မင်း (ဖြစ်၍) မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်ပြီးလျှင် အဖိုးများစွာထိုက်သော (ကျောင်း) အလှူကို လှူ၍ သံဃာနှင့် တကွသော မြတ်စွာဘုရားကို ဆွမ်း, အဖျော်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အဝတ်သင်္ကန်းဖြင့်လည်းကောင်း ပူဇော်ခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

တဿ ဗုဒ္ဓဿ အသမဿ, စက္ကံ ဝတ္တိတမုတ္တမံ;

သုတွာန ပဏိတံ ဓမ္မံ, ပဗ္ဗဇ္ဇမဘိရောစယိံ.

အတုမရှိသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ဟောတော်မူအပ်သော မွန်မြတ်သော ဓမ္မစကြာတရားတော်ကိုနာကြားရ၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို အလွန်နှစ်သက်ခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

မဟာဒါနံ ပဝတ္တေတွာ, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော;

ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဂုဏသမ္ပန္နံ, ပဗ္ဗဇိံ ဇိနသန္တိကေ.

ငါသည် ညဉ့်နေ့ပတ်လုံး မပျင်းမရိဘဲ ကြီးစွာသော အလှူကို ဖြစ်စေပြီးလျှင် ရဟန်းအဖြစ်သည်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ (ဂုဏ်ရှိ၏ဟု သိ၍) မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ ရဟန်းပြု ခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

အာစာရဂုဏသမ္ပန္နော, ဝတ္တသီလသမာဟိတော;

သဗ္ဗညုတံ ဂဝေသန္တော, ရမာမိ ဇိနသာသနေ.

ငါသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရှာမှီးစဉ် အကျင့်ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူဖြစ်၍ ကျင့်ဝတ် သီလတို့၌ ဆောက်တည်လျက် မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်၌ ပျော်မွေ့ခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

သဒ္ဓါပီတိံ ဥပဂန္တွာ, ဗုဒ္ဓံ ဝန္ဒာမိ သတ္ထရံ;

ပီတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ မယှံ, ဗောဓိယာယေဝ ကာရဏာ.

ငါသည် ကြည်ညိုခြင်း, နှစ်သက်ခြင်းသို့ ကပ်ရောက်၍ ဆရာဖြစ်သော မြတ်စွာ ဘုရားကို ရှိခိုးခဲ့၏၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်၏ အကြောင်းကြောင့်သာလျှင် နှစ်သက်ခြင်း 'ပီတိ' သည် ငါ့အား ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပေ၏။

၁၅.

၁၅။

အနိဝတ္တမာနသံ [Pg.370] ဉတွာ, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဧတဒဗြဝိ;

‘‘ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

မြတ်စွာဘုရားသည် (ငါ၏) မဆုတ်နစ်သောစိတ်ကို သိ၍ ဤမင်းသည် ဤကမ္ဘာမှသုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဤစကားကို မိန့်တော်မူ၏။

၁၆.

၁၆။

‘‘အဟု ကပိလဝှယာ ရမ္မာ…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ထိုအခါ မွေလျော့်ဖွယ် ကောင်းသော ကပိလမြို့မှ။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာ ဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၇.

၁၇။

တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၈.

၁၈။

အနောမံ နာမ နဂရံ, သုပ္ပတီတော နာမ ခတ္တိယော;

မာတာ ယသဝတီ နာမ, ဝေဿဘုဿ မဟေသိနော.

ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် 'အနောမ'မည်၏၊ (ခမည်းတော်) မင်းသည် 'သုပ္ပတီတမင်း'မည်၏၊ မယ်တော်သည် 'ယသဝတီမိဖုရား'မည်၏။

၁၉.

၁၉။

ဆ စ ဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ရုစိ သုရုစိ ရတိဝဍ္ဎနော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ခြောက်ထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) ရုစိ, သုရုစိ, ရတိဝဎ်ဍနအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့ သည်ရှိကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

အနူနတိံသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သုစိတ္တာ နာမ သာ နာရီ, သုပ္ပဗုဒ္ဓေါ နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည် မယုတ်မလျော့ သုံးသောင်း (တိတိ) ရှိကုန်၏၊ ထိုဘုရားလောင်း၏ မိဖုရားသည်ကား 'သုစိတ္တာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'သုပ္ပဗုဒ္ဓ' မည်၏။

၂၁.

၂၁။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, သိဝိကာယာဘိနိက္ခမိ;

ဆမာသံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဝေါယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ ခြောက်လပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ဝေဿဘူလောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, အရုဏာရာမေ နရုတ္တမော.

ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိသော လူတို့ထက် မြတ်သော လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ အရုဏာရာမကျောင်း တိုက်၌ ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူ၏။

၂၃.

၂၃။

သောဏော စ ဥတ္တရော စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ဥပသန္တော နာမုပဋ္ဌာကော, ဝေဿဘုဿ မဟေသိနော.

သောဏသည်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရသည်လည်းကောင်း ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) အလုပ်အကျွေးသည် 'ဥပသန္တ'မည်၏။

၂၄.

၂၄။

ရာမာ စေဝ သမာလာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, မဟာသာလောတိ ဝုစ္စတိ.

ရာမာသည်လည်းကောင်း၊ သမာလာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ကြီးသော အင်ကြင်းပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၅.

၂၅။

သောတ္ထိကော စေဝ ရမ္ဘော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ဂေါတမီ သိရိမာ စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သောတ္ထိကသည်လည်းကောင်း၊ ရမ္ဘသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဂေါတမီသည်လည်းကောင်း၊ သိရိမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၆.

၂၆။

သဋ္ဌိရတနမုဗ္ဗေဓော, ဟေမယူပသမူပမော;

ကာယာ နိစ္ဆရတိ ရသ္မိ, ရတ္တိံဝ ပဗ္ဗတေ သိခီ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အတောင်ခြောက်ဆယ်မြင့်လျက် ရွှေတိုင်နှင့် တူတော်မူ၏၊ 'ညဉ့်အချိန်ဝယ်တောင်ထိပ်၌ မီးလျှံကဲ့သို့' ရောင်ခြည်တော်သည် ကိုယ်မှ ပြေးသွား (ကွန့်မြူး) လျက် ရှိပေ၏။

၂၇.

၂၇။

သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, အာယု တဿ မဟေသိနော;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်သည် အနှစ်ခြောက်သောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမျှလောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၈.

၂၈။

ဓမ္မံ [Pg.371] ဝိတ္ထာရိကံ ကတွာ, ဝိဘဇိတွာ မဟာဇနံ;

ဓမ္မနာဝံ ဌပေတွာန, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တရားကို ပျံ့နှံ့အောင် ပြုတော်မူလျက် များစွာသော လူအပေါင်းကို ဝေဖန်၍တရားတည်းဟူသော လှေကို ထားခဲ့ပြီးလျှင် တပည့်သာဝကနှင့် တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏။

၂၉.

၂၉။

ဒဿနေယျံ သဗ္ဗဇနံ, ဝိဟာရံ ဣရိယာပထံ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

ဖူးမြော်ထိုက်သော မြတ်စွာဘုရားနှင့်တကွ တပည့်သာဝကသည်လည်းကောင်း၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) ဣရိယာပုထ်မျှရာ ကျောင်းတိုက်သည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံးသည်ပင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ် ပါလော။

၃၀.

၃၀။

ဝေဿဘူ ဇိနဝရော သတ္ထာ, ခေမာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

နတ်လူတို့၏ ဆရာဖြစ်သော ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရားသည် ခေမာရာမကျောင်း တိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏၊ ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ်မျက်နှာတို့၌ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိလေသတည်း။ ။

ဝေဿဘုဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဧကဝီသတိမော.

နှစ်ဆယ့်တစ်ခုမြောက် ဝေဿဘူဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၂၄. ကကုသန္ဓဗုဒ္ဓဝံသော

၂၄-ကကုသန္ဓဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ဝေဿဘုဿ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

ကကုသန္ဓော နာမ နာမေန, အပ္ပမေယျော ဒုရာသဒေါ.

ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ လူနတ်တို့ထက် မြတ် တော်မူသော မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်ရှိတော်မူသော (ထိပါးရန်) ချဉ်းကပ်ဝံ့သောသူ ရှိတော် မမူသော အမည်အားဖြင့်ကကုသန္ဓမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏။

၂.

၂။

ဥဂ္ဃာဋေတွာ သဗ္ဗဘဝံ, စရိယာယ ပါရမိံ ဂတော;

သီဟောဝ ပဉ္ဇရံ ဘေတွာ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

'နှောင်အိမ်ကို ဖျက်ဆီး၍ သွားသော ခြင်္သေ့ကဲ့သို့' ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း အလုံးစုံသောဘဝကို ခွါဖျက်၍ ပါရမီအကျင့်၌ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လျက် မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်သို့ရောက်တော်မူလေ၏။

၃.

၃။

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တေ, ကကုသန္ဓေ လောကနာယကေ;

စတ္တာရီသကောဋိသဟဿာနံ, ဓမ္မာဘိသမယော အဟု.

လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာကို ဟောတော် မူသည်ရှိသော် ကုဋေလေးသောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါး) တရားကို သိခြင်းသည် (ရှေးဦးစွာ သိခြင်း) ဖြစ်၏။

၄.

၄။

အန္တလိက္ခမှိ အာကာသေ, ယမကံ ကတွာ ဝိကုဗ္ဗနံ;

တိံသကောဋိသဟဿာနံ, ဗောဓေသိ ဒေဝမာနုသေ.

ရေးခြစ်မထင် ကောင်းကင်၌ (ရေမီး) အစုံအစုံဟူသော တန်ခိုးအမျိုးမျိုး ဖန်ဆင်း ခြင်းကို ပြု၍ကုဋေသုံးသောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့အား (သစ္စာလေးပါးကို နှစ်ကြိမ်မြောက်) သိစေတော်မူ၏။

၅.

၅။

နရဒေဝဿ ယက္ခဿ, စတုသစ္စပ္ပကာသနေ;

ဓမ္မာဘိသမယော တဿ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယော.

နရဒေဝဘီလူးအား ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ သစ္စာလေးပါးကို ပြရာအခါ၌ (နတ်လူတို့၏ သုံးကြိမ်မြောက်သစ္စာလေးပါး) တရားကို သိခြင်းသည် ဂဏန်းသင်္ချာအားဖြင့် မရေတွက် နိုင်ချေ။

၆.

၆။

ကကုသန္ဓဿ ဘဂဝတော, ဧကော အာသိ သမာဂမော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား၏ (ကိလေသာ) အညစ်အကြေးကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သောစိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် တစ်ကြိမ် သာရှိလေ၏။

၇.

၇။

စတ္တာလီသသဟဿာနံ, တဒါ အာသိ သမာဂမော;

ဒန္တဘူမိမနုပ္ပတ္တာနံ, အာသဝါရိဂဏက္ခယာ.

ထိုအခါ ထိုအစည်းအဝေးသည် အာသဝေါတည်းဟူသော ရန်အပေါင်းကုန်ခြင်းကြောင့် ယဉ်ကျေးသော (အရိယာ) ဘုံသို့ အစဉ်ရောက်ကုန်သော ရဟန္တာလေးသောင်းတို့၏ အစည်း အဝေး ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

အဟံ တေန သမယေန, ခေမော နာမာသိ ခတ္တိယော;

တထာဂတေ ဇိနပုတ္တေ, ဒါနံ ဒတွာ အနပ္ပကံ.

ထိုအခါ ငါသည် 'ခေမ'မည်သော မင်းဖြစ်ခဲ့၏။ ငါသည် မြတ်စွာဘုရားအားလည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သားတော်အားလည်းကောင်း များစွာသော အလှူကို လှူပြီး လျှင်-

၉.

၉။

ပတ္တဉ္စ စီဝရံ ဒတွာ, အဉ္ဇနံ မဓုလဋ္ဌိကံ;

ဣမေတံ ပတ္ထိတံ သဗ္ဗံ, ပဋိယာဒေမိ ဝရံ ဝရံ.

သပိတ်, သင်္ကန်း, မျက်စဉ်း, ပျားမုန့်ဆုပ်တို့ကို လည်း လှူ၍ တောင့်တအပ်ရာ ကောင်းမြတ်သောဤလှူဖွယ်ဝတ္ထုအားလုံးကို စီရင်လှူဒါန်းခဲ့၏။

၁၀.

၁၀။

သောပိ [Pg.372] မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, ကကုသန္ဓော ဝိနာယကော;

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

သတ္တဝါတို့ကို ဆုံးမတော်မူတတ်သော ထိုကကုသန်မြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကို ဤမင်းသည်ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ပင် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၁.

၁၁။

‘‘အဟု ကပိလဝှယာ ရမ္မာ…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ထိုအခါ ဤမင်းသည် ပျော်မွေ့ဖွယ်ကောင်းသော ကပိလမြို့မှ ထွက်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၂.

၁၂။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

၁၂။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီ ဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၃.

၁၃။

နဂရံ ခေမာဝတီ နာမ, ခေမော နာမာသဟံ တဒါ;

သဗ္ဗညုတံ ဂဝေသန္တော, ပဗ္ဗဇိံ တဿ သန္တိကေ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) မြို့တော်သည် 'ခေမာဝတီ' မည်၏၊ ထိုအခါ ငါသည် ခေမ အမည်ရှိသူဖြစ်၏၊ ငါသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရှာမှီးစဉ် ထိုမြတ်စွာဘုရားအထံ၌ ရဟန်း ပြုခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

ဗြာဟ္မဏော အဂ္ဂိဒတ္တော စ, အာသိ ဗုဒ္ဓဿ သော ပိတာ;

ဝိသာခါ နာမ ဇနိကာ, ကကုသန္ဓဿ သတ္ထုနော.

နတ် လူတို့၏ ဆရာဖြစ်သော ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်သည် 'အဂ္ဂိဒတ္တပုဏ္ဏား'ဖြစ်၏၊ မယ်တော်သည် 'ဝိသာခါ' မည်၏။

၁၅.

၁၅။

ဝသတေ တတ္ထ ခေမေ ပုရေ, သမ္ဗုဒ္ဓဿ မဟာကုလံ;

နရာနံ ပဝရံ သေဋ္ဌံ, ဇာတိမန္တံ မဟာယသံ.

ထိုခေမမြို့၌ လူတို့တွင် မြတ်သည် ဖြစ်၍ ချီးမွမ်းအပ်သော မြတ်သော ဇာတ်ရှိ သော များသောအခြံအရံရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေတော်မျိုးတော်အပေါင်းသည် နေလေ၏။

၁၆.

၁၆။

စတုဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ကာမ -ကာမဝဏ္ဏ-ကာမသုဒ္ဓိနာမာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်လေးထောင်တို့ပတ်လုံး နန်းတော်ကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) ကာမ, ကာမဝဏ္ဏ, ကာမသုဒ္ဓိမည်သော မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၁၇.

၁၇။

သမတိံသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ရောစိနီ နာမ သာ နာရီ, ဥတ္တရော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည် သုံးသောင်းတိတိ ရှိကုန်၏၊ (ဘုရားလောင်း၏) မိဖုရားသည် 'ရောစိနီ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ဥတ္တရ'မည်၏။

၁၈.

၁၈။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ရထယာနေန နိက္ခမိ;

အနူနအဋ္ဌမာသာနိ, ပဓာနံ ပဒဟီ ဇိနော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ရထားယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏။ မယုတ်မလျော့ ရှစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော် မူ၏။

၁၉.

၁၉။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ကကုသန္ဓော ဝိနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိသော လူတို့ထက် မြတ်၍ ရှေ့သွားခေါင်းဆောင် ဖြစ်တော်မူ သောကကုသန်မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင် တော) ၌ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၀.

၂၀။

ဝိဓုရော စ သဉ္ဇီဝေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

ဗုဒ္ဓိဇော နာမုပဋ္ဌာကော, ကကုသန္ဓဿ သတ္ထုနော.

ဝိဓုရသည်လည်းကောင်း၊ သဉ္ဇီဝသည်လည်းကောင်း ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ အလုပ်အကျွေးသည် 'ဗုဒ္ဓိဇ' မည်၏။

၂၁.

၂၁။

သာမာ စ စမ္ပာနာမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, သိရီသောတိ ပဝုစ္စတိ.

သာမာသည်လည်းကောင်း၊ စမ္ပာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂ သာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ကုက္ကိုပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၂.

၂၂။

အစ္စုတော စ သုမနော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

နန္ဒာ စေဝ သုနန္ဒာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

အစ္စုတသည်လည်းကောင်း၊ သုမနသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ နန္ဒာသည်လည်းကောင်း၊ သုနန္ဒာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၃.

၂၃။

စတ္တာလီသရတနာနိ[Pg.373], အစ္စုဂ္ဂတော မဟာမုနိ;

ကနကပ္ပဘာ နိစ္ဆရတိ, သမန္တာ ဒသယောဇနံ.

မြတ်စွာဘုရားသည် အတောင်လေးဆယ်တိုင်အောင် မြင့်တော်မူ၏၊ ရွှေအဆင်းရှိ သောကိုယ်တော်ရောင်သည် ထက်ဝန်းကျင် ဆယ်ယူဇနာတိုင်အောင် ပြေးသွား (ကွန့်မြူး) လျက်ရှိ၏။

၂၄.

၂၄။

စတ္တာလီသဝဿသဟဿာနိ, အာယု တဿ မဟေသိနော;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တမ်းသည် အနှစ်လေးသောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား သည်ထိုမျှလောက် အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော် မူ၏။

၂၅.

၂၅။

ဓမ္မာပဏံ ပသာရေတွာ, နရနာရီနံ သဒေဝကေ;

နဒိတွာ သီဟနာဒံဝ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် နတ်နှင့် တကွသော လောက၌ ယောက်ျား, မိန်းမတို့၏ အကျိုးငှါတရားတည်းဟူသော ဈေးကို ဖြန့်ခင်း၍ 'ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့' စကားတော်ကို မိန့် တော်မူပြီးလျှင် တပည့်သာဝကနှင့်တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူလေ၏။

၂၆.

၂၆။

အဋ္ဌင်္ဂဝစနသမ္ပန္နော, အစ္ဆိဒ္ဒါနိ နိရန္တရံ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော စကားသံနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ အမြဲမကျိုးမပေါက်သော သီလရှိသော သာဝကအစုံတို့သည်လည်းကောင်း ထို အားလုံးသည်ပင်ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၂၇.

၂၇။

ကကုသန္ဓော ဇိနဝရော, ခေမာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ထူပဝရော, ဂါဝုတံ နဘမုဂ္ဂတောတိ.

ကကုသန်ဘုရားမြတ်သည် ခေမာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ ထို ကျောင်းတိုက်၌ပင်ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စေတီ (ပုထိုး) တော်သည် ကောင်းကင်သို့ တစ်ဂါဝုတ် တိုင်အောင်မြင့်လျက်တည်ရှိလေသတည်း။

ကကုသန္ဓဿ ဘဂဝတော ဝံသော ဒွါဝီသတိမော.

။ နှစ်ဆယ့်နှစ်ခုမြောက် ကကုသန္ဓဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၂၅. ကောဏာဂမနဗုဒ္ဓဝံသော

၂၅-ကောဏာဂမနဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ကကုသန္ဓဿ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

ကောဏာဂမနော နာမ ဇိနော, လောကဇေဋ္ဌော နရာသဘော.

ကကုသန်မြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ (အလုံးစုံသော တရားတို့ကို ) ကိုယ်တိုင် မှန်စွာသိတော်မူသော အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော လောက၏ အကြီးအမှူးဖြစ်၍လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော ကောဏာဂုံမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူလေ၏။

၂.

၂။

ဒသဓမ္မေ ပူရယိတွာန, ကန္တာရံ သမတိက္ကမိ;

ပဝါဟိယ မလံ သဗ္ဗံ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် (ပါရမီ) တရားဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်၍ ဘဝခရီးခဲကို လွန်မြောက်တော်မူလေ၏၊ (ကိလေသာ) အညစ်အကြေးအားလုံးကို မျှော၍ မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ် သို့ရောက်တော်မူလေ၏။

၃.

၃။

ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တေန္တေ, ကောဏာဂမနနာယကေ;

တိံသကောဋိသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူသည်ရှိသော် ကုဋေသုံးသောင်းသောလူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ပါဋိဟီရံ ကရောန္တေ စ, ပရဝါဒပ္ပမဒ္ဒနေ;

ဝီသတိကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

သူတစ်ပါးတို့၏ အယူဝါဒကို နှိမ်နင်းလျက် တန်ခိုးပြာဋိဟာကို ပြတော်မူသည်ရှိသော် ကုဋေနှစ်သောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

တတော ဝိကုဗ္ဗနံ ကတွာ, ဇိနော ဒေဝပုရံ ဂတော;

ဝသတေ တတ္ထ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, သိလာယ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ.

ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် (တန်ခိုး) အမျိုးမျိုး ဖန်ဆင်းခြင်းကို ပြုပြီးလျှင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ကြွသွားတော်မူ၏၊ ထိုနတ်ပြည်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ပဏ္ဍုကမ္ဗလာကျောက်ဖျာ၌ (သီတင်းသုံး) နေတော်မူ၏။

၆.

၆။

ပကရဏေ သတ္တ ဒေသေန္တော, ဝဿံ ဝသတိ သော မုနိ;

ဒသကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် (အဘိဓမ္မာ) ခုနစ်ကျမ်းတို့ကို ဟောတော်မူလျက် မိုးလပတ် လုံးနေတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေတစ်သောင်းသော နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည်သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၇.

၇။

တဿာပိ ဒေဝဒေဝဿ, ဧကော အာသိ သမာဂမော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

နတ်ထက်နတ်ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ လည်း (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သောငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည်တစ်ကြိမ်သာ ဖြစ်လေ၏။

၈.

၈။

တိံသဘိက္ခုသဟဿာနံ[Pg.374], တဒါ အာသိ သမာဂမော;

ဩဃာနမတိက္ကန္တာနံ, ဘိဇ္ဇိတာနဉ္စ မစ္စုယာ.

ထိုအခါ (ထိုအစည်းအဝေးသည်) ဩဃလေးပါးတို့ကို လွန်မြောက်လျက် သေခြင်းကို ဖျက်ဆီးပြီးကုန်သော သုံးသောင်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

အဟံ တေန သမယေန, ပဗ္ဗတော နာမ ခတ္တိယော;

မိတ္တာမစ္စေဟိ သမ္ပန္နော, အနန္တဗလဝါဟနော.

ထိုအခါ ငါသည် မိတ်ဆွေအမတ်တို့နှင့် ပြည့်စုံလျက် စစ်သည်ဗိုလ်ပါ များစွာရှိသော ပဗ္ဗတမည်သော မင်းဖြစ်ခဲ့၏။

၁၀.

၁၀။

သမ္ဗုဒ္ဓဒဿနံ ဂန္တွာ, သုတွာ ဓမ္မမနုတ္တရံ;

နိမန္တေတွာ သဇိနသံဃံ, ဒါနံ ဒတွာ ယဒိစ္ဆကံ.

ငါသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ခြင်းငှါ သွား၍ တရားတော်ကို နာကြားပြီးသည် ရှိသော် မြတ်စွာဘုရားနှင့် တကွသော သံဃာကို ပင့်ဖိတ်လျက် အလိုရှိတိုင်း အလှူကို ပေး လှူပြီးလျှင် -

၁၁.

၁၁။

ပဋ္ဋုဏ္ဏံ စီနပဋ္ဋဉ္စ, ကောသေယျံ ကမ္ဗလမ္ပိ စ;

သောဝဏ္ဏပါဒုကဉ္စေဝ, အဒါသိံ သတ္ထုသာဝကေ.

မြတ်စွာဘုရားနှင့် တပည့်သာဝကတို့အား ပဋ္ဋုဏ္ဏတိုင်းဖြစ် အထည်, စိန့်တိုင်းဖြစ်အထည်ကိုလည်းကောင်း၊ ပိုးထည်, ကမ္ဗလာ (သက္ကလတ်) ထည်ကိုလည်းကောင်း၊ ရွှေခြေနင်းကိုလည်းကောင်း ပေးလှူခဲ့၏။

၁၂.

၁၂။

သောပိ မံ ဗုဒ္ဓေါ ဗျာကာသိ, သံဃမဇ္ဈေ နိသီဒိယ;

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း သံဃာ့အလယ်၌ ထိုင်နေ၍ ငါ့ကို ဤမင်းသည် ဤ ဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ပင်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၁၃.

၁၃။

‘‘အဟု ကပိလဝှယာ ရမ္မာ…ပေ… ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ထိုအခါ ပျော်မွေ့ဖွယ်ကောင်းသော ကပိလမြို့မှ ထွက်၍။ပ။ ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာ ဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။

၁၄.

၁၄။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

(ငါသည်) မြတ်စွာဘုရား၏ စကားကို ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

သဗ္ဗညုတံ ဂဝေသန္တော, ဒါနံ ဒတွာ နရုတ္တမေ;

ဩဟာယာဟံ မဟာရဇ္ဇံ, ပဗ္ဗဇိံ ဇိနသန္တိကေ.

ငါသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရှာမှီးစဉ် မြတ်စွာဘုရားအား အလှူကို ပေးလှူ၍ ကြီးကျယ်သောမင်းစည်းစိမ်ကို စွန့်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ ရဟန်းပြုခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

နဂရံ သောဘဝတီ နာမ, သောဘော နာမာသိ ခတ္တိယော;

ဝသတေ တတ္ထ နဂရေ, သမ္ဗုဒ္ဓဿ မဟာကုလံ.

(ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရား၏ ) မြို့တော်သည် 'သောဘဝတီ' မည်၏၊ မင်းသည်'သောဘ'အမည်ရှိသူ ဖြစ်၏၊ ထိုမြို့၌ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေတော်မျိုးတော်အပေါင်းသည် နေ၏။

၁၇.

၁၇။

ဗြာဟ္မဏော ယညဒတ္တော စ, အာသိ ဗုဒ္ဓဿ သော ပိတာ;

ဥတ္တရာ နာမ ဇနိကာ, ကောဏာဂမနဿ သတ္ထုနော.

နတ် လူတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်သည်'ယညဒတ္တပုဏ္ဏား' ဖြစ်၏၊ မယ်တော်သည် 'ဥတ္တရာ'မည်၏။

၁၈.

၁၈။

တီဏိ ဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

တုသိတသန္တုသိတသန္တုဋ္ဌာ, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်သုံးထောင်တို့ပတ်လုံး နန်းတော်ကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) တုသိတ, သန္တုသိတ, သန္တုဋ္ဌအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ် သုံးဆောင်တို့သည်ရှိကုန်၏။

၁၉.

၁၉။

အနူနသောဠသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ရုစိဂတ္တာ နာမ နာရီ, သတ္ထဝါဟော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည် မယုတ်မလျော့ တစ်သောင်း ခြောက်ထောင် (တိတိ) ရှိကုန်၏၊ မိဖုရားသည် 'ရုစိဂတ္တာ'မည်၏၊ သားတော်သည် 'သတ္ထဝါဟ' မည်၏။

၂၀.

၂၀။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ဟတ္ထိယာနေန နိက္ခမိ;

ဆမာသံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ဆင်ယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ ခြောက်လပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၂၁.

၂၁။

ဗြဟ္မုနာ [Pg.375] ယာစိတော သန္တော, ကောဏာဂမနနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်သော ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရား သည် ဗြဟ္မာမင်းတောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင်တော) ၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

ဘိယျသော ဥတ္တရော နာမ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သောတ္ထိဇော နာမုပဋ္ဌာကော, ကောဏာဂမနဿ သတ္ထုနော.

ဘိယျသသည်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရသည်လည်းကောင်း ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရား၏ အလုပ် အကျွေးသည်'သောတ္ထိဇ'မည်၏။

၂၃.

၂၃။

သမုဒ္ဒါ ဥတ္တရာ စေဝ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, ဥဒုမ္ဗရောတိ ပဝုစ္စတိ.

သမုဒ္ဒါသည်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ရေသဖန်းပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆို အပ်၏။

၂၄.

၂၄။

ဥဂ္ဂေါ စ သောမဒေဝေါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

သီဝလာ စေဝ သာမာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

ဥဂ္ဂသည်လည်းကောင်း၊ သောမဒေဝသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ်အကျွေး ဒါယကာ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ သီဝလာသည်လည်းကောင်း၊ သာမာသည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၅.

၂၅။

ဥစ္စတ္တနေန သော ဗုဒ္ဓေါ, တိံသဟတ္ထသမုဂ္ဂတော;

ဥက္ကာမုခေ ယထာ ကမ္ဗု, ဧဝံ ရံသီဟိ မဏ္ဍိတော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အရပ်တော် အမြင့်အားဖြင့် အတောင်သုံးဆယ် မြင့်တော်မူ၏၊ ဖို (မိုက်ခွက်) ၌ (တည်သော) ရွှေကဲ့သို့ ဤအတူ ရောင်ခြည်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်လျက် ရှိတော်မူ၏။

၂၆.

၂၆။

တိံသဝဿသဟဿာနိ, အာယု ဗုဒ္ဓဿ တာဝဒေ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရား၏ အသက်သည် အနှစ်သုံးသောင်း ရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား သည်ထိုမျှလောက် အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော် မူ၏။

၂၇.

၂၇။

ဓမ္မစေတိံ သမုဿေတွာ, ဓမ္မဒုဿဝိဘူသိတံ;

ဓမ္မပုပ္ဖဂုဠံ ကတွာ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် (ဗောဓိပက္ခိယတရားဟူသော) ဓမ္မစေတီကို တည်ဆောက်၍ (သစ္စာလေးပါး) တရားတံခွန်ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော တရားပန်းကုံးကို ကုံးပြီးလျှင် တပည့်သာဝကနှင့်တကွပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလေ၏။

၂၈.

၂၈။

မဟာဝိလာသော တဿ ဇနော, သိရိဓမ္မပ္ပကာသနော;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ကြီးစွာသော (တန်ခိုး၏) ပြန့်ပြောခြင်းရှိသော တပည့်'သာဝက'အပေါင်းသည်လည်းကောင်း၊ အသရေရှိသော (လောကုတ္တရာ) တရားကို ပြတော်မူ သော မြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း ထိုအားလုံးသည်ပင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံး စုံသောသင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၂၉.

၂၉။

ကောဏာဂမနော သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ပဗ္ဗတာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတောတိ.

ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားသည် ပဗ္ဗတာရာမကျောင်းတိုက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ (ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ) ဓာတ်တော်သည် (ထိုထိုအရပ်မျက်နှာတို့၌ ) ပျံ့နှံ့လျက်ရှိလေသတည်း။ ။

ကောဏာဂမနဿ ဘဂဝတော ဝံသော တေဝီသတိမော.

နှစ်ဆယ့်သုံးခုမြောက် ကောဏာဂမနဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၂၆. ကဿပဗုဒ္ဓဝံသော

၂၆-ကဿပဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

ကောဏာဂမနဿ အပရေန, သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဒွိပဒုတ္တမော;

ကဿပေါ နာမ ဂေါတ္တေန, ဓမ္မရာဇာ ပဘင်္ကရော.

ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူသော တရားမင်းဖြစ်တော်မူသော အလင်းရောင်ကို ပြုတော်မူတတ်သော အနွယ် အားဖြင့် ကဿပမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏။

၂.

၂။

သဉ္ဆဍ္ဍိတံ ကုလမူလံ, ဗဟွန္နပါနဘောဇနံ;

ဒတွာန ယာစကေ ဒါနံ, ပူရယိတွာန မာနသံ;

ဥသဘောဝ အာဠကံ ဘေတွာ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

(ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ) အလှူခံသူတို့အား များစွာသော ထမင်း, အဖျော်, ဘောဇဉ်အလှူကိုပေးလှူ၍ စိတ် (အလို) ကို ပြည့်စေပြီးလျှင် 'နွားခြံကို ဖျက်ဆီး၍ သွား သော နွားလားကဲ့သို့'အမျိုးအိမ်ကို စွန့်လွှတ်လျက် မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်တော်မူ၏။

၃.

၃။

ဓမ္မစက္ကံ [Pg.376] ပဝတ္တေန္တေ, ကဿပေ လောကနာယကေ;

ဝီသကောဋိသဟဿာနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

လောက၏ ရှေ့သွားဖြစ်တော်မူသော ကဿပမြတ်စွာဘုရားသည် ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူသည်ရှိသော် ကုဋေနှစ်သောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်း သည်ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

စတုမာသံ ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ, လောကေ စရတိ စာရိကံ;

ဒသကောဋိသဟဿာနံ, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ လေးလပတ်လုံး ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေတစ်သောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်း သည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

ယမကံ ဝိကုဗ္ဗနံ ကတွာ, ဉာဏဓာတုံ ပကိတ္တယိ;

ပဉ္စကောဋိသဟဿာနံ, တတိယာဘိသမယော အဟု.

အကြင်အခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရေမီးအစုံအစုံဖြစ်သော တန်ခိုးအမျိုးမျိုးဖန်ဆင်း ခြင်းကို ပြု၍ (သဗ္ဗညုတ) ဉာဏ်သဘောကို မိန့်ကြားတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) ကုဋေငါးထောင် သော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၆.

၆။

သုဓမ္မာ ဒေဝပုရေ ရမ္မေ, တတ္ထ ဓမ္မံ ပကိတ္တယိ;

တီဏိကောဋိသဟဿာနံ, ဒေဝါနံ ဗောဓယီ ဇိနော.

ပျော်မွေ့ဖွယ်ကောင်းသော တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ သုဓမ္မာသဘင်သည် ရှိ၏၊ ထို သုဓမ္မာသဘင်၌အဘိဓမ္မာတရားကို ဟောတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) မြတ်စွာဘုရားသည် ကုဋေသုံးထောင်သောနတ် (ဗြဟ္မာ) တို့အား သစ္စာလေးပါးကို (သိစေတော်မူ၏)။

၇.

၇။

နရဒေဝဿ ယက္ခဿ, အပရေ ဓမ္မဒေသနေ;

ဧတေသာနံ အဘိသမယာ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယာ.

နောက်အခါ နရဒေဝဘီလူးအား တရားဟောတော်မူရာ၌ ထိုနတ် လူတို့၏ (သစ္စာ လေးပါးကို) သိခြင်းတို့သည် ဂဏန်းသင်္ချာအားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

၈.

၈။

တဿာပိ ဒေဝဒေဝဿ, ဧကော အာသိ သမာဂမော;

ခီဏာသဝါနံ ဝိမလာနံ, သန္တစိတ္တာန တာဒိနံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားအား (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သောတာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေးသည် တစ်ကြိမ် သာ ဖြစ်လေ၏။

၉.

၉။

ဝီသဘိက္ခုသဟဿာနံ, တဒါ အာသိ သမာဂမော;

အတိက္ကန္တဘဝန္တာနံ, ဟိရိသီလေန တာဒိနံ.

ထိုအခါ (ထိုအစည်းအဝေးသည်) ရှက်ခြင်း 'ဟိရီ', အကျင့် 'သီလ' အားဖြင့် တူညီ ကုန်သောပုထုဇဉ်, သောတာပန်စသည်ကို လွန်မြောက်ကုန်သော နှစ်သောင်းသော ရဟန္တာ တို့၏ အစည်းအဝေးဖြစ်လေ၏။

၁၀.

၁၀။

အဟံ တဒါ မာဏဝကော, ဇောတိပါလောတိ ဝိဿုတော;

အဇ္ဈာယကော မန္တဓရော, တိဏ္ဏံ ဝေဒါန ပါရဂူ.

ထိုအခါ ငါသည် ဇောတိပါလလုလင်ဟု ကျော်ကြားလျက် ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈ ာယ်တတ် သူ၊ ဗေဒင်ကိုဆောင်နိုင်သူ၊ သုံးမျိုးသော ဝေဒကျမ်းတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သူ ဖြစ်ခဲ့၏။

၁၁.

၁၁။

လက္ခဏေ ဣတိဟာသေ စ, သဓမ္မေ ပါရမိံ ဂတော;

ဘူမန္တလိက္ခကုသလော, ကတဝိဇ္ဇော အနာဝယော.

ငါသည် လက္ခဏာကျမ်း၌လည်းကောင်း၊ ဣတိဟာသ (ပုရာဏ်) ကျမ်း၌လည်းကောင်း၊ မိမိ (ပုဏ္ဏားတို့) အကျင့်တရား၌လည်းကောင်း ကမ်းတစ်ဖက်သို့ ရောက်သူ, မြေ အတတ်, ကောင်းကင်အတတ်၌ လိမ္မာသူ, ဝိဇ္ဇာပညာကို သင်ကြားပြီးသူ, အပြည့်အစုံ တတ် မြောက်သူ ဖြစ်၏။

၁၂.

၁၂။

ကဿပဿ ဘဂဝတော, ဃဋိကာရော နာမုပဋ္ဌာကော;

သဂါရဝေါ သပ္ပတိဿော, နိဗ္ဗုတော တတိယေ ဖလေ.

ကဿပမြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေလေးစားခြင်းရှိသော တုပ်ဝပ်ကျိုးနွံခြင်းရှိသော သုံးခုမြောက့် (အနာဂါမိ) ဖိုလ်ကြောင့် တဏှာမီးငြိမ်းပြီးသော ဃဋိကာရမည်သော အလုပ် အကျွေးသည် ရှိလေ၏။

၁၃.

၁၃။

အာဒါယ မံ ဃဋီကာရော, ဥပဂဉ္ဆိ ကဿပံ ဇိနံ;

တဿ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ တဿ သန္တိကေ.

ဃဋိကာရသည် ငါ့ကို ခေါ်ယူ၍ ကဿပမြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၏၊ (ငါသည်) ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားကို နာကြားရ၍ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အထံ၌ ရဟန်းပြုခဲ့၏။

၁၄.

၁၄။

အာရဒ္ဓဝီရိယော ဟုတွာ, ဝတ္တာဝတ္တေသု ကောဝိဒေါ;

န ကွစိ ပရိဟာယာမိ, ပူရေသိံ ဇိနသာသနံ.

ငါသည် လုံ့လဝီရိယကို အားထုတ်သူ ဖြစ်၍ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့၌ လိမ္မာလျက် တစ်စုံတစ်ရာမျှမဆုတ်ယုတ်စေဘဲ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်ကို ဖြည့်ကျင့်ခဲ့၏။

၁၅.

၁၅။

ယာဝတာ ဗုဒ္ဓဘဏိတံ, နဝင်္ဂံ ဇိနသာသနံ;

သဗ္ဗံ ပရိယာပုဏိတွာန, သောဘယိံ ဇိနသာသနံ.

အကြင်မျှလောက် မြတ်စွာဘုရား မိန့်တော်မူသည့် အင်္ဂါကိုးပါးရှိသော မြတ်စွာ ဘုရားအဆုံးအမအားလုံးကို သင်ကြား၍ မြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေခဲ့၏။

၁၆.

၁၆။

မမ အစ္ဆရိယံ ဒိသွာ, သောပိ ဗုဒ္ဓေါ ဝိယာကရိ;

‘‘ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, အယံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဝိဿတိ.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ၏ အံ့ဩဖွယ်အကျင့်ကို မြင်၍ ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏-''ဤရဟန်းသည် ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ပင် ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့'။

၁၇.

၁၇။

‘‘အဟု [Pg.377] ကပိလဝှယာ ရမ္မာ, နိက္ခမိတွာ တထာဂတော;

ပဓာနံ ပဒဟိတွာန, ကတွာ ဒုက္ကရကာရိကံ.

(ထိုအခါ ) ဘုရားလောင်းသည် ပျော်မွေ့ဖွယ်ကောင်းသော ကပိလမြို့မှ ထွက်၍ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်းလုံ့လကို အားထုတ်၍ ပြုနိုင်ခဲသော အကျင့်ကို ပြုကျင့်ပြီးလျှင် ဘုရား (ဖြစ်လတ္တံ့)။

၁၈.

၁၈။

‘‘အဇပါလရုက္ခမူလေ, နိသီဒိတွာ တထာဂတော;

တတ္ထ ပါယာသံ ပဂ္ဂယှ, နေရဉ္ဇရမုပေဟိတိ.

မြတ်စွာဘုရား (အလောင်း) သည် ဆိတ်ကျောင်းညောင်ပင်ရင်း၌ ထိုင်၍ ထိုညောင်ပင် ရင်း၌နို့ဃနာဆွမ်းကို ခံယူပြီးလျှင် နေရဉ္ဇရာမြစ်သို့ ချဉ်းကပ်လတ္တံ့။

၁၉.

၁၉။

‘‘နေရဉ္ဇရာယ တီရမှိ, ပါယာသံ ပရိဘုဉ္ဇိယ;

ပဋိယတ္တဝရမဂ္ဂေန, ဗောဓိမူလမုပေဟိတိ.

နေရဉ္ဇရာမြစ်ကမ်း၌ နို့ဃနာကို ဘုဉ်းပေးပြီးလျှင် (နတ်တို့) စီရင်အပ်သော မြတ်သော (လမ်း) ခရီးဖြင့် ဗောဓိပင်ရင်းသို့ ချဉ်းကပ်လတ္တံ့။

၂၀.

၂၀။

‘‘တတော ပဒက္ခိဏံ ကတွာ, ဗောဓိမဏ္ဍံ အနုတ္တရော;

အပရာဇိတဋ္ဌာနမှိ, ဗောဓိပလ္လင်္ကမုတ္တမေ;

ပလ္လင်္ကေန နိသီဒိတွာ, ဗုဇ္ဈိဿတိ မဟာယသော.

ထို့နောက် လူတို့ထက်မြတ်သော များသော အခြံအရံရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား (အလောင်း) သည် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်ကို လက်ယာရစ် လှည့်ပြီးလျှင် မာရ်ငါးပါးကို အောင်မြင်ရာ မြတ်သောနေရာဖြစ်သော ဗောဓိပလ္လင်မြတ်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ ထိုင်နေ၍ ပွင့်လတ္တံ့။

၂၁.

၂၁။

‘‘ဣမဿ ဇနိကာ မာတာ, မာယာ နာမ ဘဝိဿတိ;

ပိတာ သုဒ္ဓေါဒနော နာမ, အယံ ဟေဿတိ ဂေါတမော.

ဤမြတ်စွာဘုရား၏ မတ်တော်အရင်းသည် 'မာယာ' မည်သော မိဖုရား ဖြစ်၍ ခမည်းတော်သည်'သုဒ္ဓေါဒန'မည်သော မင်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဤမြတ်စွာဘုရားသည် 'ဂေါတမ' (အမည်ရှိသည်) ဖြစ်လတ္တံ့။

၂၂.

၂၂။

‘‘အနာသဝါ ဝီတရာဂါ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ;

ကောလိတော ဥပတိဿော စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝကာ;

ကောလိတသည်လည်းကောင်း၊ ဥပတိဿသည်လည်းကောင်း အာသဝေါ မရှိကုန် သောရာဂကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တည်တံ့ကုန်သော မြတ်သော တပည့်'အဂ္ဂသာဝက'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။

အာနန္ဒော နာမုပဋ္ဌာကော, ဥပဋ္ဌိဿတိမံ ဇိနံ.

'အာနန္ဒာ' မည်သော ရဟန်းသည် အလုပ် အကျွေးဖြစ်၍ဤမြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေးလတ္တံ့။

၂၃.

၂၃။

‘‘ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တိ သာဝိကာ;

အနာသဝါ သန္တစိတ္တာ, ဝီတရာဂါ သမာဟိတာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, အဿတ္ထောတိ ပဝုစ္စတိ.

ခေမာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပ္ပလဝဏ်သည်လည်းကောင်း အာသဝေါမရှိကုန်သောရာဂကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တည်တံ့ကုန်သော မြတ်သောတပည့် မ'အဂ္ဂသာဝိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၂၄.

၂၄။

‘‘စိတ္တော ဟတ္ထာဠဝကော စ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌကာ;

နန္ဒမာတာ စ ဥတ္တရာ, အဂ္ဂါ ဟေဿန္တုပဋ္ဌိကာ’’.

စိတ္တသည်လည်းကောင်း၊ ဟတ္ထာဠဝကသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ် အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက'တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့။ နန္ဒမာတာသည်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရာ သည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်လတ္တံ့ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏။

၂၅.

၂၅။

ဣဒံ သုတွာန ဝစနံ, အဿမဿ မဟေသိနော;

အာမောဒိတာ နရမရူ, ဗုဒ္ဓဗီဇံ ကိရ အယံ.

လူ နတ်တို့သည် တူသောသူ မရှိသော ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ ဤစကားကိုကြားနာရကုန်သည်ရှိသော် ဤရဟန်းကား ဘုရားလောင်း ဖြစ်သတတ်ဟု အလွန်ဝမ်းမြောက် ကုန်လျက်-

၂၆.

၂၆။

ဥက္ကုဋ္ဌိသဒ္ဒါ ပဝတ္တန္တိ, အပ္ဖောဋေန္တိ ဟသန္တိ စ;

ကတဉ္ဇလီ နမဿန္တိ, ဒသသဟဿီ သဒေဝကာ.

ကြွေးကြော်သံတို့ကို ဖြစ်စေကြကုန်၏၊ လက်ပန်းပေါက်လည်း ခတ်ကြကုန်၏၊ ရွှင်လန်းလည်းရွှင်လန်းကြကုန်၏၊ လောကဓာတ်တစ်သောင်း၌ နတ်နှင့် တကွသော လူတို့ သည် လက်အုပ်ချီ၍ရှိခိုးကြကုန်၏။

၂၇.

၂၇။

‘‘ယဒိမဿ လောကနာထဿ, ဝိရဇ္ဈိဿာမ သာသနံ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ.

အကယ်၍ ငါတို့သည် ဤမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ကို လွဲချော်ကုန်အံ့၊ အနာဂတ်အဓွန့်ကာလတွင် ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏။

၂၈.

၂၈။

‘‘ယထာ မနုဿာ နဒိံ တရန္တာ, ပဋိတိတ္ထံ ဝိရဇ္ဈိယ;

ဟေဋ္ဌာ တိတ္ထေ ဂဟေတွာန, ဥတ္တရန္တိ မဟာနဒိံ.

မြစ်ကို ကူးကုန်သော လူတို့သည် မျက်နှာချင်းဆိုင် (တူရူ) ဆိပ်ကမ်းကို လွဲချော်ကုန် သည်ရှိသော့်အောက်ဆိပ်ကမ်းတို့ကို ယူ၍ မြစ်ကြီးကို ကူးကုန်သကဲ့သို့-

၂၉.

၂၉။

‘‘ဧဝမေဝ [Pg.378] မယံ သဗ္ဗေ, ယဒိ မုဉ္စာမိမံ ဇိနံ;

အနာဂတမှိ အဒ္ဓါနေ, ဟေဿာမ သမ္မုခါ ဣမံ’’.

ဤအတူပင် ငါတို့အားလုံးသည် ဤမြတ်စွာဘုရားကို အကယ်၍ လက်လွှတ်ရ ကုန်အံ့၊ အနာဂတ်အဓွန့်ကာလတွင် ဤ (ဂေါတမ) မြတ်စွာဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါ လိုကုန်၏ (ဟုဆုတောင်းကုန်၏)။

၃၀.

၃၀။

တဿာပိ ဝစနံ သုတွာ, ဘိယျော စိတ္တံ ပသာဒယိံ;

ဥတ္တရိံ ဝတမဓိဋ္ဌာသိံ, ဒသပါရမိပူရိယာ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန်ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးတို့ကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။

၃၁.

၃၁။

ဧဝမဟံ သံသရိတွာ, ပရိဝဇ္ဇေန္တော အနာစရံ;

ဒုက္ကရဉ္စ ကတံ မယှံ, ဗောဓိယာယေဝ ကာရဏာ.

ငါသည် ဤသို့ (သံသရာ၌) ကျင်လည်ရသည်ရှိသော် မလျော်သော အကျင့်ကို ရှောင်ကြဉ်လျက်သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်၏ အကြောင်းကြောင့်သာလျှင် ပြုနိုင်ခဲသော (စွန့်ခြင်း ကြီးငါးပါးစသော) အမှုကိုလည်း ပြုအပ်ခဲ့လေပြီ။

၃၂.

၃၂။

နဂရံ ဗာရာဏသီ နာမ, ကိကီ နာမာသိ ခတ္တိယော;

ဝသတေ တတ္ထ နဂရေ, သမ္ဗုဒ္ဓဿ မဟာကုလံ.

မြို့တော်သည် 'ဗာရာဏသီ' မည်၏၊ မင်းသည် 'ကိကီ'အမည်ရှိသူ ဖြစ်၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆွေတော်မျိုးတော်အပေါင်းသည် ထိုမြို့၌ နေ၏။

၃၃.

၃၃။

ဗြာဟ္မဏော ဗြဟ္မဒတ္တောဝ, အာသိ ဗုဒ္ဓဿ သော ပိတာ;

ဓနဝတီ နာမ ဇနိကာ, ကဿပဿ မဟေသိနော.

မြတ်သော သီလစသော ဂုဏ်ကို ရှာမှီးလေ့ရှိသော ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ ထို ခမည်းတော်သည်'ဗြဟ္မဒတ္တပုဏ္ဏား' ဖြစ်၏၊ မယ်တော်သည် 'ဓနဝတီ' မည်၏။

၃၄.

၃၄။

ဒုဝေ ဝဿသဟဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈ သော ဝသိ;

ဟံသော ယသော သိရိနန္ဒော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်နှစ်ထောင်တို့ပတ်လုံး နန်းတော်ကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ထိုဘုရားလောင်းအား) ဟံသ, ယသ, သိရိနန္ဒအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ် သုံးဆောင်တို့ သည်ရှိကုန်၏။

၃၅.

၃၅။

တိသောဠသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

သုနန္ဒာ နာမ သာ နာရီ, ဝိဇိတသေနော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည်လည်း လေးသောင်းရှစ်ထောင် ရှိကုန်၏၊ မိဖုရားသည် 'သုနန္ဒာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ဝိဇိတသေန' မည်၏။

၃၆.

၃၆။

နိမိတ္တေ စတုရော ဒိသွာ, ပါသာဒေနာဘိနိက္ခမိ;

သတ္တာဟံ ပဓာနစာရံ, အစရီ ပုရိသုတ္တမော.

ဘုရားလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ ပြာသာဒ်ဖြင့် တောထွက်တော် မူ၏၊ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။

၃၇.

၃၇။

ဗြဟ္မုနာ ယာစိတော သန္တော, ကဿပေါ လောကနာယကော;

ဝတ္တိ စက္ကံ မဟာဝီရော, မိဂဒါယေ နရုတ္တမော.

ကြီးသော လုံ့လရှိတော်မူသော လူတို့ထက် မြတ်သော လူတို့၏ ရှေ့သွားဖြစ်သော ကဿပမြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည် ဖြစ်၍ မိဂဒါဝုန် (သမင်တော) ၌ ဓမ္မစကြာကိုဟောတော်မူ၏။

၃၈.

၃၈။

တိဿော စ ဘာရဒွါဇော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝကာ;

သဗ္ဗမိတ္တော နာမုပဋ္ဌာကော, ကဿပဿ မဟေသိနော.

တိဿသည်လည်းကောင်း၊ ဘာရဒွါဇသည်လည်းကောင်း ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ မြတ်သောတပည့်'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ အလုပ်အကျွေးသည် 'သဗ္ဗမိတ္တ' မည်၏။

၃၉.

၃၉။

အနုဠာ ဥရုဝေဠာ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂသာဝိကာ;

ဗောဓိ တဿ ဘဂဝတော, နိဂြောဓောတိ ပဝုစ္စတိ.

အနုဠာသည်လည်းကောင်း၊ ဥရုဝေဠာသည်လည်းကောင်း မြတ်သော တပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ပညောင်ပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆို အပ်၏။

၄၀.

၄၀။

သုမင်္ဂလော ဃဋိကာရော စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌကာ;

ဝိစိတသေနာ ဘဒ္ဒါ စ, အဟေသုံ အဂ္ဂုပဋ္ဌိကာ.

သုမင်္ဂလသည်လည်းကောင်း၊ ဃဋိကာရသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ် အကျွေး ဒါယကာ'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဝိဇိတသေနာသည်လည်းကောင်း၊ သဒ္ဒါ သည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဒါယိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၄၁.

၄၁။

ဥစ္စတ္တနေန သော ဗုဒ္ဓေါ, ဝီသတိရတနုဂ္ဂတော;

ဝိဇ္ဇုလဋ္ဌီဝ အာကာသေ, စန္ဒောဝ ဂဟပူရိတော.

ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အမြင့်အားဖြင့် အတောင်နှစ်ဆယ် မြင့်လျက် 'ကောင်းကင်၌လျှပ်စစ်နွယ်ကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဂြိုဟ်တို့ဖြင့် ပြည့် (ခြံရံအပ်) သော လမင်းကဲ့သို့လည်းကောင်း' (တင့်တယ်တော်မူ၏)။

၄၂.

၄၂။

ဝီသတိဝဿသဟဿာနိ[Pg.379], အာယု တဿ မဟေသိနော;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနော သော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အသက်တမ်းသည် အနှစ်နှစ်သောင်းရှိ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား သည် ထိုမျှလောက်အသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၄၃.

၄၃။

ဓမ္မတဠာကံ မာပယိတွာ, သီလံ ဒတွာ ဝိလေပနံ;

ဓမ္မဒုဿံ နိဝါသေတွာ, ဓမ္မမာလံ ဝိဘဇ္ဇိယ.

(ပရိယတ္တိ) တရားတည်းဟူသော တစ်ဖက်ဆည်ကန်ကို ဖန်ဆင်းလျက် (စတုပါရိသုဒ္ဓိ စသော) သီလဟူသော နံ့သာပျောင်းကို ပေး၍ (ဟိရိ, ဩတ္တပ္ပ) တရားဝတ်စုံကို ဝတ်စေကာ (ဗောဓိပက္ခိယ) တရားပန်းကို ခွဲဝေပြီးလျှင် -

၄၄.

၄၄။

ဓမ္မဝိမလမာဒါသံ, ဌပယိတွာ မဟာဇနေ;

ကေစိ နိဗ္ဗာနံ ပတ္ထေန္တာ, ပဿန္တု မေ အလင်္ကရံ.

လူများအကျိုးငှါ အညစ်အကြေးကင်းသော (သောတာပတ္တိမဂ်) တရားကြေးမုံ (မှန်) ကိုတည်ထား၍ နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တသော အချို့သူတို့သည် ငါ၏ (သီလစသော) အဆင်တန်ဆာကိုကြည့်ရှုကုန်လော့ဟု (တိုက်တွန်းပြီးလျှင် ) -

၄၅.

၄၅။

သီလကဉ္စုကံ ဒတွာန, ဈာနကဝစဝမ္မိတံ;

ဓမ္မစမ္မံ ပါရုပိတွာ, ဒတွာ သန္နာဟမုတ္တမံ.

သီလသင်တိုင်း (အင်္ကျ ီ) ကို ပေး၍ ဈာန်ချပ်ဝတ်မိန်ညိုကို (ဖွဲ့စေလျက်) မဂ္ဂင်တရားဟူသောသားရေဝတ်ရုံကို ခြုံစေပြီးလျှင် မြတ်သော လုံ့လဟူသော ချပ်ဝတ်ကိုလည်းကောင်း-

၄၆.

၄၆။

သတိဖလကံ ဒတွာန, တိခိဏဉာဏကုန္တိမံ;

ဓမ္မခဂ္ဂဝရံ ဒတွာ, သီလသံသဂ္ဂမဒ္ဒနံ.

၄၆။ သတိဟူသော ကာကိုလည်းကောင်း၊ ထက်သော ဝိပဿနာဉာဏ် လှံမကိုလည်းကောင်း၊ ကိလေသာရောယှက်ခြင်းကို နှိမ်နင်းနိုင်သော (လောကုတ္တရာ) သီလကိုလည်းကောင်း၊ (အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်) တရားသန်လျက်မြတ်ကိုလည်းကောင်း ပေး၍-

၄၇.

၄၇။

တေဝိဇ္ဇာဘူသနံ ဒတွာန, အာဝေဠံ စတုရော ဖလေ;

ဆဠဘိညာဘရဏံ ဒတွာ, ဓမ္မပုပ္ဖပိဠန္ဓနံ.

ဝိဇ္ဇာသုံးပါးဟူသော အဆင်တန်ဆာကို ပေးပြီးလျှင် ဖိုလ်လေးပါးတို့ကို ဦးဆောက် ပန်း (ပြုလျက်) အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးဟူသော အဆင်တန်ဆာကိုလည်းကောင်း၊ (လောကုတ္တရာ) တရားပန်းပွင့်အဆင်တန်ဆာကိုလည်းကောင်း ပေးလျက်-

၄၈.

၄၈။

သဒ္ဓမ္မပဏ္ဍရစ္ဆတ္တံ, ဒတွာ ပါပနိဝါရဏံ;

မာပယိတွာဘယံ ပုပ္ဖံ, နိဗ္ဗုတော သော သသာဝကော.

မကောင်းမှုကို တားမြစ်နိုင်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) သူတော်ကောင်းတရားဟူသော ထီးဖြူကို ပေး၍ဘေးမဲ့ရာသို့ ရောက်ကြောင်း (အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ်) ပန်းပွင့်ကို ဖန်ဆင်းပြီးလျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် တပည့်သာဝကနှင့်တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူပြီ။

၄၉.

၄၉။

ဧသော ဟိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ, အပ္ပမေယျော ဒုရာသဒေါ;

ဧသော ဟိ ဓမ္မရတနော, သွာက္ခာတော ဧဟိပဿိကော.

မနှိုင်းယှဉ်နိုင်သော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော (ထိပါးရန်) ချဉ်းကပ်ဝံ့သူ ရှိတော် မမူသော ဤမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ကောင်းစွာ ဟောကြားတော်မူအပ်သောလာလှည့်, ရှုလှည့်ဟုဆိုထိုက်သော ဤတရားရတနာသည်လည်းကောင်း-

၅၀.

၅၀။

ဧသော ဟိ သံဃရတနော, သုပ္ပဋိပန္နော အနုတ္တရော;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိတံ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာ.

ကောင်းသော အကျင့်ရှိသော ဤအမြတ်ဆုံးသံဃာရတနာသည်လည်းကောင်း ထို အားလုံးသည်ပင်ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေပြီ။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။

၅၁.

၅၁။

မဟာကဿပေါ ဇိနော သတ္ထာ, သေတဗျာရာမမှိ နိဗ္ဗုတော;

တတ္ထေဝဿ ဇိနထူပေါ, ယောဇနုဗ္ဗေဓမုဂ္ဂတောတိ.

မာရ်ငါးပါးကို အောင်တော်မူသော မဟာကဿပမြတ်စွာဘုရားသည် သေတဗျာရာမ ကျောင်းတိုက်၌ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူ၏။ ထိုကျောင်းတိုက်၌ပင် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ပုထိုး (စေတီ) သည် အစောက်တစ်ယူဇနာ မြင့်လျက် တည်ရှိလေသတည်း။ ။

ကဿပဿ ဘဂဝတော ဝံသော စတုဝီသတိမော.

နှစ်ဆယ့်လေးခုမြောက် ကဿပဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၂၇. ဂေါတမဗုဒ္ဓဝံသော

၂၇-ဂေါတမဗုဒ္ဓဝင်

၁.

၁။

အဟမေတရဟိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဂေါတမော သကျဝဍ္ဎနော;

ပဓာနံ ပဒဟိတွာန, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ.

ယခုအခါ ငါသည် ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်ပြီးလျှင် သာကီဝင်မင်း တို့၏ စိတ်ကိုတိုးပွါးစေတတ်သော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ဖြစ်၍ မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်ကို ရတော်မူ၏။

၂.

၂။

ဗြဟ္မုနာ [Pg.380] ယာစိတော သန္တော, ဓမ္မစက္ကံ ပဝတ္တယိံ;

အဋ္ဌာရသန္နံ ကောဋီနံ, ပဌမာဘိသမယော အဟု.

(ငါသည်) ဗြဟ္မာမင်း တောင်းပန်အပ်သည် ဖြစ်၍ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူ၏၊ (ထိုအခါ) တစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၃.

၃။

တတော ပရဉ္စ ဒေသေန္တေ, နရဒေဝသမာဂမေ;

ဂဏနာယ န ဝတ္တဗ္ဗော, ဒုတိယာဘိသမယော အဟု.

ထို့နောက် နတ်လူတို့၏ အစည်းအဝေး၌ တရားဟောတော်မူသည် ရှိသော် ဂဏန်း သင်္ချာအားဖြင့်မပြောဆိုနိုင်သော (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၄.

၄။

ဣဓေဝါဟံ ဧတရဟိ, ဩဝဒိံ မမ အတြဇံ;

ဂဏနာယ န ဝတ္တဗ္ဗော, တတိယာဘိသမယော အဟု.

ယခုအခါ ငါသည် ဤကပိလဝတ်မြို့၌ပင်လျှင် ငါ၏ သားတော်ရာဟုလာကို ဆုံးမတော် မူ၏၊ (ထိုအခါ သတ္တဝါတို့၏) ဂဏန်းသင်္ချာအားဖြင့် မပြောဆိုနိုင်သော (သစ္စာလေးပါးကို) သိခြင်းသည်သုံးကြိမ်မြောက် (သိခြင်း) ဖြစ်လေ၏။

၅.

၅။

ဧကောသိ သန္နိပါတော မေ, သာဝကာနံ မဟေသိနံ;

အဍ္ဎတေဠသသတာနံ, ဘိက္ခူနာသိ သမာဂမော.

ငါ့အား သီလစသော ဂုဏ်ကို ရှာမှီးကုန်သော တပည့်သာဝကတို့၏ အစည်းအဝေး သည်တစ်ကြိမ်သာ ဖြစ်၏၊ (ထိုအစည်းအဝေးသည်) တစ်ထောင့်နှစ်ရာ့ငါးဆယ်သော ရဟန်း တို့၏အစည်းအဝေး ဖြစ်၏။

၆.

၆။

ဝိရောစမာနော ဝိမလော, ဘိက္ခုသံဃဿ မဇ္ဈဂေါ;

ဒဒါမိ ပတ္ထိတံ သဗ္ဗံ, မဏီဝ သဗ္ဗကာမဒေါ.

ရဟန်းသံဃာ၏ အလယ်သို့ ရောက်သည် ဖြစ်၍ (ကိလေသာ) အညစ်အကြေး ကင်းလျက်တင့်တယ်သော ငါသည် 'အလိုခပ်သိမ်းကို ပေးတတ်သော (စိန္တာမဏိ) ပတ္တမြား ကဲ့သို့' (နတ်လူတို့) တောင့်တအပ်သော အရာအားလုံးကို ပေးတော်မူ၏။

၇.

၇။

ဖလမာကင်္ခမာနာနံ, ဘဝစ္ဆန္ဒဇဟေသိနံ;

စတုသစ္စံ ပကာသေမိ, အနုကမ္ပာယ ပါဏိနံ.

ငါသည် ဖိုလ်ကို အလိုရှိကုန်သော ဘဝတဏှာကို ပယ်စွန့်လိုကုန်သော သတ္တဝါတို့ အားအစဉ်သနားခြင်းဖြင့် သစ္စာလေးပါးကို ပြတော်မူ၏။

၈.

၈။

ဒသဝီသသဟဿာနံ, ဓမ္မာဘိသမယော အဟု;

ဧကဒွိန္နံ အဘိသမယော, ဂဏနာတော အသင်္ခိယော.

(ထိုအခါ) သုံးသောင်းသော လူ နတ် ဗြဟ္မာတို့၏ (သစ္စာလေးပါး) တရားကို သိခြင်း သည် ဖြစ်၏၊ တစ်ဦး, နှစ်ဦးသော သတ္တဝါတို့၏ (သစ္စာလေးပါးတရားကို) သိခြင်းသည် ဂဏန်းအားဖြင့်မရေတွက်နိုင်ချေ။

၉.

၉။

ဝိတ္ထာရိကံ ဗာဟုဇညံ, ဣဒ္ဓံ ဖီတံ သုဖုလ္လိတံ;

ဣဓ မယှံ သကျမုနိနော, သာသနံ သုဝိသောဓိတံ.

ဤအခါ သာကီဝင်မင်းမျိုးမှ ရဟန်းဖြစ်သော ငါဘုရား၏ ကောင်းစွာ သန့်ရှင်းသောသာသနာတော်သည် ပျံ့နှံ့၏၊ များစွာသော လူတို့သည် သိအပ်၏၊ ပြည့်စုံစည်ကားလျက် ကောင်းစွာပွင့်လင်းပေ၏။

၁၀.

၁၀။

အနာသဝါ ဝီတရာဂါ, သန္တစိတ္တာ သမာဟိတာ;

ဘိက္ခူနေကသတာ သဗ္ဗေ, ပရိဝါရေန္တိ မံ သဒါ.

အာသဝေါမရှိကုန်သော ရာဂကင်းကုန်သော ငြိမ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သော တည် တံ့ကုန်သောအရာမက များစွာကုန်သော ရဟန်းအားလုံးတို့သည် ငါဘုရားကို အခါခပ်သိမ်း ခြံရံကုန်၏။

၁၁.

၁၁။

ဣဒါနိ ယေ ဧတရဟိ, ဇဟန္တိ မာနုသံ ဘဝံ;

အပ္ပတ္တမာနသာ သေခါ, တေ ဘိက္ခူ ဝိညုဂရဟိတာ.

ဤယခုအခါ၌ အကြင်သေက္ခ (ရဟန်း) တို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်ကုန်မူ၍လူ့ဘဝခန္ဓာကိုယ်ကို စွန့်ကုန်၏၊ ထိုသေက္ခရဟန်းတို့ကို ပညာရှိတို့သည် ကဲ့ရဲ့အပ်ကုန်၏။

၁၂.

၁၂။

အရိယဉ္စ သံထောမယန္တာ, သဒါ ဓမ္မရတာ ဇနာ;

ဗုဇ္ဈိဿန္တိ သတိမန္တော, သံသာရသရိတံ ဂတာ.

အရိယာမဂ်လမ်းစဉ်ကို ချီးမွမ်းကုန်သော အခါခပ်သိမ်း တရား၌ ပျော်မွေ့ကုန်သော သတိရှိကုန်လျက်သံသရာသမုဒ္ဒရာသို့ ကူးသွားကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် (သစ္စာလေးပါးကို) သိကုန်လတ္တံ့။

၁၃.

၁၃။

နဂရံ ကပိလဝတ္ထု မေ, ရာဇာ သုဒ္ဓေါဒနော ပိတာ;

မယှံ ဇနေတ္တိကာ မာတာ, မာယာဒေဝီတိ ဝုစ္စတိ.

ငါ၏ မြို့တော်ကို 'ကပိလဝတ်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ခမည်းတော်ကို 'သုဒ္ဓေါဒနမင်း'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငါ၏ မယ်တော်ရင်းကို 'မာယာမိဖုရား'ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုအပ်၏။

၁၄.

၁၄။

ဧကူနတိံသဝဿာနိ, အဂါရံ အဇ္ဈဟံ ဝသိံ;

ရမ္မော သုရမ္မော သုဘကော, တယော ပါသာဒမုတ္တမာ.

ငါသည် နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ (ငါ့အား) ရမ္မ, သုရမ္မ, သုဘအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။

၁၅.

၁၅။

စတ္တာရီသသဟဿာနိ, နာရိယော သမလင်္ကတာ;

ဘဒ္ဒကဉ္စနာ နာမ နာရီ, ရာဟုလော နာမ အတြဇော.

ကောင်းစွာ တန်ဆာဆင်အပ်သော မောင်းမတို့သည် လေးသောင်းရှိကုန်၏၊ (ငါ၏) မိဖုရားသည်'ဘဒ္ဒကဉ္စနာ' မည်၏၊ သားတော်သည် 'ရာဟုလာ'မည်၏။

၁၆.

၁၆။

နိမိတ္တေ [Pg.381] စတုရော ဒိသွာ, အဿယာနေန နိက္ခမိံ;

ဆဗ္ဗဿံ ပဓာနစာရံ, အစရိံ ဒုက္ကရံ အဟံ.

ငါသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို တွေ့မြင်၍ မြင်းယာဉ်ဖြင့် တောထွက်တော်မူ၏၊ ခြောက်နှစ်ပတ်လုံးပြုနိုင်ခဲသော ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းခြင်း လုံ့လအကျင့်ကို ကျင့်တော်မူ၏။

၁၇.

၁၇။

ဗာရာဏသိယံ ဣသိပတနေ, စက္ကံ ပဝတ္တိတံ မယာ;

အဟံ ဂေါတမသမ္ဗုဒ္ဓေါ, သရဏံ သဗ္ဗပါဏိနံ.

ငါသည် အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ဖြစ်၍ ဗာရာဏသီမြို့ဣသိပတန (မိဂဒါဝုန်) သမင်တော၌ ဓမ္မစကြာကို ဟောတော်မူအပ်၏။

၁၈.

၁၈။

ကောလိတော ဥပတိဿော စ, ဒွေ ဘိက္ခူ အဂ္ဂသာဝကာ;

အာနန္ဒော နာမုပဋ္ဌာကော, သန္တိကာဝစရော မမ;

ကောလိတသည်လည်းကောင်း၊ ဥပတိဿသည်လည်းကောင်း ရဟန်းနှစ်ပါးတို့သည် မြတ်သောတပည့် 'အဂ္ဂသာဝက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ငါ၏ အနီး၌ လှည့်လည်လျက်ရှိသော 'အာနန္ဒာ'သည်အလုပ်အကျွေးရဟန်း မည်၏။

ခေမာ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ စ, ဘိက္ခုနီ အဂ္ဂသာဝိကာ.

ခေမာသည်လည်းကောင်း၊ ဥပ္ပလဝဏ္ဏာသည် လည်းကောင်း မြတ်သောတပည့်မ 'အဂ္ဂသာဝိကာ'တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၁၉.

၁၉။

စိတ္တော ဟတ္ထာဠဝကော စ, အဂ္ဂုပဋ္ဌာကုပါသကာ;

နန္ဒမာတာ စ ဥတ္တရာ, အဂ္ဂုပဋ္ဌိကုပါသိကာ.

စိတ္တသည်လည်းကောင်း၊ ဟတ္ထာဠဝကသည်လည်းကောင်း မြတ်သော အလုပ် အကျွေး ဥပါသကာ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌက' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ နန္ဒာမာတာသည်လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရာ သည်လည်းကောင်း မြတ်သောအလုပ်အကျွေး ဥပါသိကာမ 'အဂ္ဂဥပဋ္ဌိကာ' တို့ ဖြစ်ကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

အဟံ အဿတ္ထမူလမှိ, ပတ္တော သမ္ဗောဓိမုတ္တမံ;

ဗျာမပ္ပဘာ သဒါ မယှံ, သောဠသဟတ္ထမုဂ္ဂတာ.

ငါသည် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ရင်း၌ မြတ်သော ဗောဓိဉာဏ်ကို ရတော်မူ၏၊ တစ်လံမျှ သောရောင်ခြည်တော်သည် ငါ့အား အခါခပ်သိမ်း ရှိ၏၊ ငါသည် တစ်ဆယ့်ခြောက်တောင် မြင့်တော်မူ၏။

၂၁.

၂၁။

အပ္ပံ ဝဿသတံ အာယု, ဣဒါနေတရဟိ ဝိဇ္ဇတိ;

တာဝတာ တိဋ္ဌမာနောဟံ, တာရေမိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ဤယခုအခါ၌ အသက်တမ်းသည် အနှစ်တစ်ရာ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိ၏၊ ငါသည် ထိုမျှလောက်သာအသက်တည်နေလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို ကယ်တင်တော်မူ၏။

၂၂.

၂၂။

ဌပယိတွာန ဓမ္မုက္ကံ, ပစ္ဆိမံ ဇနဗောဓနံ;

အဟမ္ပိ နစိရဿေဝ, သဒ္ဓိံ သာဝကသံဃတော;

ဣဓေဝ ပရိနိဗ္ဗိဿံ, အဂ္ဂီ ဝါဟာရသင်္ခယာ.

ငါသည် နောက်၌ဖြစ်သော သတ္တဝါအပေါင်းကို သိစေနိုင်သော တရားမီးရှူးတိုင်ကို ထားပြီးလျှင် 'မီးစာကုန်ခြင်းကြောင့် ငြိမ်းသော မီးကဲ့သို့' မကြာမီပင် တပည့်သားသံဃာနှင့် အတူ ဤလောက၌ပင်ပရိနိဗ္ဗာန်စံရပေလတ္တံ့။

၂၃.

၂၃။

တာနိ စ အတုလတေဇာနိ, ဣမာနိ စ ဒသဗလာနိ ;

အယဉ္စ ဂုဏဓာရဏော ဒေဟော, ဒွတ္တိံသဝရလက္ခဏဝိစိတ္တော.

ထိုအတုမရှိသော တန်ခိုးတော်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ဤဆယ်ပါးသော (အခြံအရံ) အားတော်တန်ခိုးတော်တို့သည်လည်းကောင်း၊ သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော ယောက်ျားမြတ် လက္ခဏာတို့ဖြင့်အထူးဆန်းကြယ်သည့် ဂုဏ်ကိုဆောင်သော ကိုယ်တော်သည်လည်းကောင်း-

၂၄.

၂၄။

ဒသ ဒိသာ ပဘာသေတွာ, သတရံသီဝ ဆပ္ပဘာ;

သဗ္ဗံ တမန္တရဟိဿန္တိ, နနု ရိတ္တာ သဗ္ဗသင်္ခါရာတိ.

နေကဲ့သို့ အရပ်ဆယ်မျက်နှာတို့ကို ထွန်းလင်းတောက်ပသော ရောင်ခြည်တော်ခြောက်သွယ်တို့သည်လည်းကောင်း ထိုအားလုံးသည်ပင် ကွယ်ပျောက်လတ္တံ့။ အလုံးစုံသောသင်္ခါရတို့သည် အချည်းနှီးတို့သာ ဖြစ်ကုန်သည် မဟုတ်ပါလော။ ။

ဂေါတမဿ ဘဂဝတော ဝံသော ပဉ္စဝီသတိမော.

နှစ်ဆယ့်ငါးခုမြောက် ဂေါတမဗုဒ္ဓဝင် ပြီး၏။

၂၈. ဗုဒ္ဓပကိဏ္ဏကကဏ္ဍံ

၂၈-ဗုဒ္ဓပကိဏ္ဏကကဏ္ဍ (အဆူဆူသော ဘုရားရှင်တို့၏ ဖြစ်တော်စဉ်အပိုင်း)

၁.

၁။

အပရိမေယျိတော ကပ္ပေ, စတုရော အာသုံ ဝိနာယကာ;

တဏှင်္ကရော မေဓင်္ကရော, အထောပိ သရဏင်္ကရော;

ဒီပင်္ကရော စ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, ဧကကပ္ပမှိ တေ ဇိနာ.

ဤကမ္ဘာမှ မရေတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ တဏှင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ မေဓင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ပါး သရဏင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း ထိုလေးဆူသော မြတ်စွာဘုရား တို့သည် တစ်ခုတည်းသောသာရမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ ပွင့်တော်မူကုန်၏။

၂.

၂။

ဒီပင်္ကရဿ [Pg.382] အပရေန, ကောဏ္ဍညော နာမ နာယကော;

ဧကောဝ ဧကကပ္ပမှိ, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

ဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ ကောဏ္ဍညမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် တစ်ခုသောသာရကမ္ဘာ၌ တစ်ဆူတည်းသာလျှင် ပွင့်တော်မူ၍ များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို (နိဗ္ဗာန်သို့) ကယ်တင်တော်မူ၏။

၃.

၃။

ဒီပင်္ကရဿ ဘဂဝတော, ကောဏ္ဍညဿ စ သတ္ထုနော;

ဧတေသံ အန္တရာ ကပ္ပာ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယာ.

ထိုဒီပင်္ကရာမြတ်စွာဘုရားနှင့် ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားတို့၏ အကြား၌ ကမ္ဘာတို့ကို ဂဏန်း (သင်္ချာ) အားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

၄.

၄။

ကောဏ္ဍညဿ အပရေန, မင်္ဂလော နာမ နာယကော;

တေသမ္ပိ အန္တရာ ကပ္ပာ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယာ.

ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ မင်္ဂလမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့၏ အကြား၌လည်း ကမ္ဘာတို့ကို ဂဏန်း (သင်္ချာ) အားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

၅.

၅။

မင်္ဂလော စ သုမနော စ, ရေဝတော သောဘိတော မုနိ;

တေပိ ဗုဒ္ဓါ ဧကကပ္ပေ, စက္ခုမန္တော ပဘင်္ကရာ.

မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ သုမနမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ရေဝတမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ သောဘိတမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း စက္ခု (ငါးမျိုး) ရှိတော်မူကုန်သော အလင်းရောင်ကို ပြုတော်မူတတ်ကုန်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့ သည်လည်းတစ်ခုသော သာရမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၆.

၆။

သောဘိတဿ အပရေန, အနောမဒဿီ မဟာယသော;

တေသမ္ပိ အန္တရာ ကပ္ပာ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယာ.

သောဘိတမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ များသော အခြံအရံရှိသော အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့၏ အကြား၌လည်း ကမ္ဘာတို့ကို ဂဏန်း (သင်္ချာ) အားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

၇.

၇။

အနောမဒဿီ ပဒုမော, နာရဒေါ စာပိ နာယကော;

တေပိ ဗုဒ္ဓါ ဧကကပ္ပေ, တမန္တကာရကာ မုနီ.

အနောမဒဿီမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ပဒုမမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ နာရဒမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း သစ္စာလေးပါးကို သိတော်မူကြကုန်သော အမိုက်မှောင်၏ အဆုံးကိုပြုတတ်ကုန်သော ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့သည်လည်း တစ်ခုသော ဝရကမ္ဘာ၌ ပွင့်တော်မူကုန်၏။

၈.

၈။

နာရဒဿ အပရေန, ပဒုမုတ္တရော နာမ နာယကော;

ဧကကပ္ပမှိ ဥပ္ပန္နော, တာရေသိ ဇနတံ ဗဟုံ.

နာရဒမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ ပဒုမုတ္တရမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် တစ်ခု သောသာရကမ္ဘာ၌ ပွင့်တော်မူလျက် များစွာသော သတ္တဝါအပေါင်းကို (နိဗ္ဗာန်သို့) ကယ်တင်တော်မူ၏။

၉.

၉။

နာရဒဿ ဘဂဝတော, ပဒုမုတ္တရဿ သတ္ထုနော;

တေသမ္ပိ အန္တရာ ကပ္ပာ, ဂဏနာတော အသင်္ခိယာ.

နာရဒမြတ်စွာဘုရားနှင့် ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားတို့၏ အကြား၌လည်း ကမ္ဘာတို့ကို ဂဏန်း (သင်္ချာ) အားဖြင့် မရေတွက်နိုင်ကုန်။

၁၀.

၁၀။

ကပ္ပသတသဟဿမှိ, ဧကော အာသိ မဟာမုနိ;

ပဒုမုတ္တရော လောကဝိဒူ, အာဟုတီနံ ပဋိဂ္ဂဟော.

ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်၌ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော ပေးလှူဖွယ် ပစ္စည်းဝတ္ထု တို့ကို ခံတော်မူထိုက်သော ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားသည် တစ်ဆူတည်းသာ ပွင့်တော်မူ၏။

၁၁.

၁၁။

တိံသကပ္ပသဟဿမှိ, ဒုဝေ အာသုံ ဝိနာယကာ ;

သုမေဓော စ သုဇာတော စ, ဩရတော ပဒုမုတ္တရာ.

ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား၏ ဤမှာဘက်ဖြစ်သော ကမ္ဘာသုံးသောင်းထက်၌ သုမေဓမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ သုဇာတမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း နှစ်ဆူသောမြတ်စွာဘုရားတို့သည် ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၁၂.

၁၂။

အဋ္ဌာရသေ ကပ္ပသတေ, တယော အာသုံ ဝိနာယကာ ;

ပိယဒဿီ အတ္ထဒဿီ, ဓမ္မဒဿီ စ နာယကာ.

သုဇာတမြတ်စွာဘုရား၏ ဤမှာဘက်ဖြစ်သော ကမ္ဘာတစ်ထောင့်ရှစ်ရာထက်၌ (နိဗ္ဗာန်သို့) ပို့ဆောင်တော်မူတတ်ကုန်သော ပိယဒဿီ, အတ္ထဒဿီ, ဓမ္မဒဿီအားဖြင့် သုံးဆူ သောမြတ်စွာဘုရားတို့သည် ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၁၃.

၁၃။

ဩရတော စ သုဇာတဿ, သမ္ဗုဒ္ဓါ ဒွိပဒုတ္တမာ;

ဧကကပ္ပမှိ တေ ဗုဒ္ဓါ, လောကေ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလာ.

သုဇာတမြတ်စွာဘုရား၏ ဤမှာဘက်၌ ကိုယ်တိုင် သစ္စာလေးပါးကို သိတော်မူ ကုန်သောခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ်လူတို့ထက် မြတ်တော်မူကုန်သော လောက၌ ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူကုန်သော ထိုပိယဒဿီစသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည် တစ်ခုသော ဝရကမ္ဘာ၌ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၁၄.

၁၄။

စတုန္နဝုတိတော ကပ္ပေ, ဧကော အာသိ မဟာမုနိ;

သိဒ္ဓတ္ထော သော လောကဝိဒူ, သလ္လကတ္တော အနုတ္တရော.

ဤကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်လေးကမ္ဘာထက်၌ လောကသုံးပါးကို သိတော်မူသော (ကိလေ သာ) ငြောင့်ကိုနုတ်ပယ်တော်မူတတ်သော အမြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်တော်မူသော သိဒ္ဓတ္ထမြတ်စွာ ဘုရားသည် တစ်ဆူတည်းသာ ပွင့်တော်မူ၏။

၁၅.

၁၅။

ဒွေနဝုတေ [Pg.383] ဣတော ကပ္ပေ, ဒုဝေ အာသုံ ဝိနာယကာ;

တိဿော ဖုဿော စ သမ္ဗုဒ္ဓါ, အသမာ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလာ.

ဤကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်နှစ်ကမ္ဘာထက်၌ တူသောသူ ရှိတော်မမူကုန်သော ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူကုန်သော တိဿမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ဖုဿမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း နှစ်ဆူသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၁၆.

၁၆။

ဧကနဝုတိတော ကပ္ပေ, ဝိပဿီ နာမ နာယကော;

သောပိ ဗုဒ္ဓေါ ကာရုဏိကော, သတ္တေ မောစေသိ ဗန္ဓနာ.

ဤကမ္ဘာမှ ကိုးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ ဝိပဿီမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏၊ သနားခြင်း 'ကရုဏာ' ရှိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း သတ္တဝါတို့ ကို သံယောဇဉ်အနှောင်အဖွဲ့မှ လွတ်စေတော်မူ၏။

၁၇.

၁၇။

ဧကတိံသေ ဣတော ကပ္ပေ, ဒုဝေ အာသုံ ဝိနာယကာ;

သိခီ စ ဝေဿဘူ စေဝ, အသမာ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလာ.

ဤကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်၌ တူသောပုဂ္ဂိုလ် ရှိတော်မမူသော ပြိုင်ဘက် ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူကုန်သော သိခီမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား သည်လည်းကောင်းနှစ်ဆူသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၁၈.

၁၈။

ဣမမှိ ဘဒ္ဒကေ ကပ္ပေ, တယော အာသုံ ဝိနာယကာ;

ကကုသန္ဓော ကောဏာဂမနော, ကဿပေါ စာပိ နာယကော.

ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ကကုသန်မြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း၊ ကဿပမြတ်စွာဘုရားသည် လည်းကောင်း သုံးဆူသော မြတ်စွာ ဘုရားတို့သည်ပွင့်တော်မူကြကုန်၏။

၁၉.

၁၉။

အဟမေတရဟိ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, မေတ္တေယျော စာပိ ဟေဿတိ;

ဧတေပိမေ ပဉ္စ ဗုဒ္ဓါ, ဓီရာ လောကာနုကမ္ပကာ.

ယခုအခါ ငါသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူ၏၊ မေတ္တေယျမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း (နောက်၌) ပွင့်တော်မူလတ္တံ့၊ ပညာရှိတော်မူကုန်သော လောကကို အစဉ်သနားစောင့်ရှောက် တော်မူတတ်ကုန်သောဤငါးဆူသော မြတ်စွာဘုရားတို့သည်လည်း ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ပင် ပွင့် တော်မူကြကုန်၏။

၂၀.

၂၀။

ဧတေသံ ဓမ္မရာဇူနံ, အညေသံနေကကောဋိနံ;

အာစိက္ခိတွာန တံ မဂ္ဂံ, နိဗ္ဗုတာ တေ သသာဝကာတိ.

ဤတရားမင်းမြတ်စွာဘုရားတို့၏လည်းကောင်း၊ အကုဋေမကများစွာသော အခြား တစ်ပါးသောမြတ်စွာဘုရားတို့၏လည်းကောင်း ထိုဗုဒ္ဓဝင်အကျင့်လမ်းကို ဟောကြားပြီးလျှင် ထိုမြတ်စွာဘုရားတို့သည်တပည့်သာဝကနှင့်တကွ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူကြလေကုန်ပြီ။ ။

ဗုဒ္ဓပကိဏ္ဏကကဏ္ဍံ နိဋ္ဌိတံ.

ဗုဒ္ဓပကိဏ္ဏကခန်း ပြီး၏။

၂၉. ဓာတုဘာဇနီယကထာ

၂၉-ဓာတုဘာဇနီယကထာ (ဓာတ်တော်ခွဲဝေခန်း)

၁.

၁။

မဟာဂေါတမော ဇိနဝရော, ကုသိနာရမှိ နိဗ္ဗုတော;

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, တေသု တေသု ပဒေသတော.

မဟာဂေါတမဘုရားမြတ်သည် ကုသိနာရုံမြို့၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏၊ (ထိုမြတ်စွာ ဘုရား၏) ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ်တို့၌ ပျံ့နှံ့လျက် ရှိလေ၏။

၂.

၂။

ဧကော အဇာတသတ္တုဿ, ဧကော ဝေသာလိယာ ပုရေ;

ဧကော ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ, ဧကော စ အလ္လကပ္ပကေ.

အဇာတသတ်မင်း၏ နိုင်ငံ၌ ဓာတုစေတီတစ်ဆူလည်းကောင်း၊ ဝေသာလီမြို့၌ ဓာတုစေတီတစ်ဆူလည်းကောင်း၊ ကပိလဝတ်မြို့၌ ဓာတုစေတီတစ်ဆူလည်းကောင်း၊ အလ္လကပ္ပတိုင်း ၌ဓာတုစေတီတစ်ဆူလည်းကောင်း -

၃.

၃။

ဧကော စ ရာမဂါမမှိ, ဧကော စ ဝေဌဒီပကေ;

ဧကော ပါဝေယျကေ မလ္လေ, ဧကော စ ကောသိနာရကေ.

ရာမရွာ၌ ဓာတုစေတီတစ်ဆူလည်းကောင်း၊ ဝေဋ္ဌဒီပကတိုင်း၌ ဓာတုစေတီတစ်ဆူ လည်းကောင်း၊ မလ္လတိုင်း, ပါဝေယျကမြို့၌ ဓာတုစေတီတစ်ဆူလည်းကောင်း၊ ကုသိနာရုံမြို့၌ဓာတုစေတီတစ်ဆူလည်းကောင်း ဤသို့ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်သည် ထိုထိုအရပ် တို့၌ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိလေ၏။

၄.

၄။

ကုမ္ဘဿ ထူပံ ကာရေသိ, ဗြာဟ္မဏော ဒေါဏသဝှယော;

အင်္ဂါရထူပံ ကာရေသုံ, မောရိယာ တုဋ္ဌမာနသာ.

ဒေါဏအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏားသည် (ဓာတ်တော်ခြင်) အိုးကို စေတီ (ပုထိုး) တည်ထား လေ၏၊ မောရိယမြို့သူမြို့သားတို့သည် နှစ်သက်သော စိတ်ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ စန္ဒကူး မီးသွေးစေတီ (ပုထိုး) ကိုတည်ထားပြုကုန်၏။

၅.

၅။

အဋ္ဌ သာရီရိကာ ထူပါ, နဝမော ကုမ္ဘစေတိယော;

အင်္ဂါရထူပေါ ဒသမော, တဒါယေဝ ပတိဋ္ဌိတော.

ထိုအခါ၌ပင် သာရီရိကစေတီ (ပုထိုး) ရှစ်ဆူတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကိုးဆူမြောက် ကုမ္ဘ (ဓာတ်တော်ခြင်အိုး) စေတီသည်လည်းကောင်း၊ ဆယ်ဆူမြောက် အင်္ဂါရ (စန္ဒကူးမီးသွေး) စေတီသည်လည်းကောင်း (လောက၌) တည်ရှိကုန်၏။

၆.

၆။

ဥဏှီသံ စတဿော ဒါဌာ, အက္ခကာ ဒွေ စ ဓာတုယော;

အသမ္ဘိန္နာ ဣမာ သတ္တ, သေသာ ဘိန္နာဝ ဓာတုယော.

သင်းကျစ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ စွယ်တော်လေးဆူတို့လည်းကောင်း၊ ညှပ်ရိုးနှစ်ဆူတို့လည်းကောင်း ဤဓာတ်တော်ခုနစ်ဆူတို့သည် အသမ္ဘိန္န (ကွဲပျက်ခြင်းမရှိသော) ဓာတ်တော်တို့တည်း။ ကြွင်းသော ဓာတ်တော်တို့သည် သမ္ဘိန္န (ကွဲပျက်သော) ဓာတ်တော်တို့သာ တည်း။

၇.

၇။

မဟန္တာ [Pg.384] မုဂ္ဂမတ္တာ စ, မဇ္ဈိမာ ဘိန္နတဏ္ဍုလာ;

ခုဒ္ဒကာ သာသပမတ္တာ စ, နာနာဝဏ္ဏာ စ ဓာတုယော.

အကြီးဆုံး ဓာတ်တော်တို့သည် ပဲနောက်စေ့မျှ ရှိကုန်၏၊ အလတ်စား ဓာတ်တော် တို့သည်ဆန်ကျိုးစေ့မျှ ရှိကုန်၏၊ အငယ်ဆုံး ဓာတ်တော်တို့သည် မုန်ညင်းစေ့မျှ ရှိကုန်၏၊ ဓာတ်တော်တို့သည်အဆင်းအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိကုန်၏။

၈.

၈။

မဟန္တာ သုဝဏ္ဏဝဏ္ဏာ စ, မုတ္တဝဏ္ဏာ စ မဇ္ဈိမာ;

ခုဒ္ဒကာ မကုလဝဏ္ဏာ စ, သောဠသဒေါဏမတ္တိကာ.

အကြီးဆုံး ဓာတ်တော်တို့သည် ရွှေအဆင်း ရှိကုန်၏၊ အလတ်စား ဓာတ်တော်တို့ ကား ပုလဲအဆင်းရှိကုန်၏၊ အငယ်ဆုံး ဓာတ်တော်တို့သည်ကား မြတ်လေးပန်းငုံ (ချရားစေ့) အဆင်း ရှိကုန်၏။

၉.

၉။

မဟန္တာ ပဉ္စ နာဠိယော, နာဠိယော ပဉ္စ မဇ္ဈိမာ;

ခုဒ္ဒကာ ဆ နာဠီ စေဝ, ဧတာ သဗ္ဗာပိ ဓာတုယော.

အကြီးဆုံး ဓာတ်တော်တို့သည် ငါးပြည် ရှိကုန်၏၊ အလတ်စား ဓာတ်တော်တို့ သည်လည်း ငါးပြည်ရှိကုန်၏၊ အငယ်ဆုံး ဓာတ်တော်တို့ကား ခြောက်ပြည် ရှိကုန်၏၊ ဤဓာတ်တော်အားလုံးတို့သည်တစ်ဆယ့်ခြောက်ပြည်မျှ ရှိကုန်၏။

၁၀.

၁၀။

ဥဏှီသံ သီဟဠေ ဒီပေ, ဗြဟ္မလောကေ စ ဝါမကံ;

သီဟဠေ ဒက္ခိဏက္ခဉ္စ, သဗ္ဗာပေတာ ပတိဋ္ဌိတာ.

သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ သင်းကျစ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ လက်ဝဲညှပ်ရိုးတော်သည်လည်းကောင်း၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ လက်ယာညှပ်ရိုးတော်သည်လည်းကောင်း ဤအားလုံးသော ဓာတ်တော်တို့သည် တည်ရှိကုန်၏။

၁၁.

၁၁။

ဧကာ ဒါဌာ တိဒသပုရေ, ဧကာ နာဂပုရေ အဟု;

ဧကာ ဂန္ဓာရဝိသယေ, ဧကာ ကလိင်္ဂရာဇိနော.

(လက်ယာအထက်) စွယ်တော်တစ်ဆူသည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌လည်းကောင်း၊ (လက်ယာအောက်) စွယ်တော်တစ်ဆူသည် နဂါးပြည်၌လည်းကောင်း၊ (လက်ဝဲအထက်) စွယ်တော်တစ်ဆူသည် ဂန္ဓာရတိုင်း၌လည်းကောင်း၊ (လက်ဝဲအောက်) စွယ်တော်တစ်ဆူသည် ကလိင်္ဂမင်း၏ (နိုင်ငံ၌) လည်းကောင်း တည်ရှိလေ၏။

၁၂.

၁၂။

စတ္တာလီသသမာ ဒန္တာ, ကေသာ လောမာ စ သဗ္ဗသော;

ဒေဝါ ဟရိံသု ဧကေကံ, စက္ကဝါဠပရမ္ပရာ.

နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် လေးဆယ်အညီအမျှရှိကုန်သော သွားတော်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ဆံတော်မွေးညင်းတော်တို့ကို လည်းကောင်း တစ်ဆူစီတစ်ဆူစီ စကြဝဠာအဆင့်ဆင့်သို့ အကြွင်း မဲ့ဆောင်ယူကြလေကုန်၏။

၁၃.

၁၃။

ဝဇိရာယံ ဘဂဝတော, ပတ္တော ဒဏ္ဍဉ္စ စီဝရံ;

နိဝါသနံ ကုလဃရေ, ပစ္စတ္ထရဏံ ကပိလဝှယေ.

မြတ်စွာဘုရား၏ ကျောက်သပိတ်တော်သည်လည်းကောင်း၊ တောင်ဝှေးတော်သည် လည်းကောင်း၊ ခါးဝတ်သင်္ကန်းမှ ကြွင်းသော သင်္ကန်းတော်သည်လည်းကောင်း ဝဇိရာပြည်၌ တည်ရှိ၏။ ခါးဝတ်သင်းပိုင်တော်သည် ကုလဃရမြို့၌ တည်ရှိ၏၊ အိပ်ရာခင်းတော်သည် ကပိလဝတ်ပြည်၌့ (တည်ရှိလေ၏)။

၁၄.

၁၄။

ပါဋလိပုတ္တပုရမှိ, ကရဏံ ကာယဗန္ဓနံ;

စမ္ပာယုဒကသာဋိယံ, ဥဏ္ဏလောမဉ္စ ကောသလေ.

ရေစစ် (ဓမကရိုဏ်) သည်လည်းကောင်း၊ ခါးပန်းကြိုးသည်လည်းကောင်း၊ ပါဋလိ ပုတ်ပြည်၌တည်ရှိ၏။ ရေသနုပ်တော်သည် စမ္ပာပြည်၌ တည်ရှိ၏၊ ဥဏ္ဏလုံ (မွေးရှင်တော်) သည် ကောသလတိုင်း၌ (တည်ရှိလေ၏)။

၁၅.

၁၅။

ကာသာဝံ ဗြဟ္မလောကေ စ, ဝေဌနံ တိဒသေ ပုရေ;

နိသီဒနံ အဝန္တီသု, ရဋ္ဌေ အတ္ထရဏံ တဒါ.

ထိုအခါ ဝတ်လဲတော်ပုဆိုးသည် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ တည်ရှိ၏၊ ဦးရစ် (ဗောင်းတော်) သည် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ တည်ရှိ၏၊ နိသီဒိုင်အခင်းသည် အဝန္တိတိုင်းတို့၌ တည်ရှိ၏၊ အိပ်ရာ လွှမ်းသည် ဒေဝရဋ္ဌနိုင်ငံ၌ တည်ရှိလေ၏။

၁၆.

၁၆။

အရဏီ စ မိထိလာယံ, ဝိဒေဟေ ပရိသာဝနံ;

ဝါသိ သူစိဃရဉ္စာပိ, ဣန္ဒပတ္ထပုရေ တဒါ.

ထိုအခါ မီးပွတ်ခုံသည် မိထိလာမြို့၌ တည်ရှိ၏၊ ရေစစ်တော်သည် ဝိဒေဟတိုင်း နိုင်ငံ၌ တည်ရှိ၏၊ ပဲခွပ်တော်, အပ်ကျည်တော်သည်ကား ဣန္ဒပတ္ထမြို့၌ တည်ရှိလေ၏။

၁၇.

၁၇။

ပရိက္ခာရာ အဝသေသာ, ဇနပဒေ အပရန္တကေ;

ပရိဘုတ္တာနိ မုနိနာ, အကံသု မနုဇာ တဒါ.

ထိုအခါ လူတို့သည် မြတ်စွာဘုရား သုံးစွဲတော်မူသည့် ကြွင်းသော ပရိက္ခရာတို့ကို အပရန္တဇနပုဒ်၌ (စေတီပုထိုး) ပြုကုန်၏။

၁၈.

၁၈။

ဓာတုဝိတ္ထာရိကံ အာသိ, ဂေါတမဿ မဟေသိနော;

ပါဏီနံ အနုကမ္ပာယ, အဟု ပေါရာဏိကံ တဒါတိ.

ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်သည် ပျံ့နှံ့လျက် ရှိ၏၊ ထိုအခါ ဤသို့ ပျံ့နှံ့ ခြင်းသည်သတ္တဝါတို့အား အစဉ်သနားစောင့်ရှောက်တော်မူခြင်းငှါ ရှေးဘုရားရှင်တို့၏ ထုံး တမ်းစဉ်လာဓမ္မတာဖြစ်လေသတည်း။ ။

ဓာတုဘာဇနီယကထာ နိဋ္ဌိတာ.

ဓာတ်တော်ခွဲဝေခန်း ပြီး၏။

ဗုဒ္ဓဝံသောနိဋ္ဌိတော.

ဗုဒ္ဓဝံသပါဠိတော် မြန်မာပြန် ပြီး၏။