| 中文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 巴拉基咖(波羅夷) 1102 巴吉帝亞(波逸提) 1103 大品(律藏) 1104 小品 1105 附隨 | 1201 巴拉基咖(波羅夷)義註-1 1202 巴拉基咖(波羅夷)義註-2 1203 巴吉帝亞(波逸提)義註 1204 大品義註(律藏) 1205 小品義註 1206 附隨義註 | 1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3 | 1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑(詞幹篇) 8431 文法寶鑑(詞根篇) 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋 |
| 2101 戒蘊品 2102 大品(長部) 2103 波梨品 | 2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註(長部) 2203 波梨品義註 | 2301 戒蘊品疏 2302 大品複註(長部) 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2 | |
| 3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經 | 3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註 | 3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註 | |
| 4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品(相應部) | 4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注(相應部) | 4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註(相應部) | |
| 5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經 | 5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註 | 5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註 | |
| 6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋 | 6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注 | 6301 導論複註 6302 導論明解 | |
| 7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5 | 7201 法集論義註 7202 分別論義註(迷惑冰消) 7203 五部論義註 | 7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母 | |
| မြန်မာ | |||
| ပဠိ | အဋ္ဌကထာ | ဋီကာ | အည |
| 1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ | 1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ | 1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃ | 1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ |
| 2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ | 2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ | 2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂ | |
| 3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ | 3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ | 3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ | |
| 4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ) | 4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ) | 4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ) | |
| 5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ | 5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ | 5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ | |
| 6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ | 6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ | |
| 7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅ | 7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ | 7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ | |
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ နမော တဿ ဘဂ၀တော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။ ခုဒ္ဒကနိကာယေ ခုဒ္ဒကနိကာယ် ထေရီဂါထာပါဠိ ထေရီဂါထာပါဠိတော် မြန်မာပြန် ၁. ဧကကနိပါတော ၁-ဧကကနိပါတ် ၁. အညတရာထေရီဂါထာ ၁-အညတရာထေရီဂါထာ ၁. ၁။ ‘‘သုခံ [Pg.377] သုပါဟိ ထေရိကေ, ကတွာ စောဠေန ပါရုတာ; ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါ, သုက္ခဍာကံ ဝ ကုမ္ဘိယ’’န္တိ. ထေရီမ ( သင်သည်) ချစ်ချစ်ပူနေသော အိုးခွက်ထဲ၌ ခြောက်သွေ့သွားသော ဟင်းရွက်ကဲ့သို့ သင်၏ (သန္တာန်၌) တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’ ကင်းပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပံ့သုကူအဝတ်ဖြင့် သင်္ကန်းချုပ်၍ ဝတ်ရုံကာ (သာသနာ တော်၌) ချမ်းသာစွာ နေပါလေလော့။ ဣတ္ထံ သုဒံ အညတရာ ထေရီ အပညာတာ ဘိက္ခုနီ ဂါထံ အဘာသိတ္ထာတိ. ဤသို့လျှင် မထင်ရှားသော ထေရီဘိက္ခုနီမတပါးသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၂. မုတ္တာထေရီဂါထာ ၂-မုတ္တာထေရီဂါထာ ၂. ၂။ ‘‘မုတ္တေ မုစ္စဿု ယောဂေဟိ, စန္ဒော ရာဟုဂ္ဂဟာ ဣဝ; ဝိပ္ပမုတ္တေန စိတ္တေန, အနဏာ ဘုဉ္ဇ ပိဏ္ဍက’’န္တိ. မုတ္တာ(သင်သည်) ရာဟုဖမ်းခြင်းမှလွတ်သော လပြည့်ဝန်းကဲ့သို့ ယောဂလေးပါးတို့မှ လွတ်မြောက် အောင် ကြိုးစားလေလော့၊ သင်သည် လွတ်မြောက်သောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကိလေသာကြွေးမြီကင်းလျက် (ပြည် သူတို့၏) ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေး(သုံးဆောင်)လော့။ ဣတ္ထံ သုဒံ ဘဂဝါ မုတ္တံ သိက္ခမာနံ ဣမာယ ဂါထာယ အဘိဏှံ ဩဝဒတီတိ. ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဤမုတ္တာထေရီအလောင်းသိက္ခမာန်မကို ဤဂါထာဖြင့် မပြတ်ဆုံးမ တော်မူ၏။ ၃. ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာ ၃-ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာ ၃. ၃။ ‘‘ပုဏ္ဏေ ပူရဿု ဓမ္မေဟိ, စန္ဒော ပန္နရသေရိဝ; ပရိပုဏ္ဏာယ ပညာယ, တမောခန္ဓံ ပဒါလယာ’’တိ. ပုဏ္ဏာ (သင်သည်) တဆယ့်ငါးရက် လပြည့်နေ့ဝယ် ထွက်ပေါ်လာသောလပြည့်ဝန်းကဲ့သို့ ဗောဓိ ပက္ခိယတရား (သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါး)တို့နှင့် ပြည့်စုံပါစေလော့၊ ပြည့်စုံသော (အရဟတ္တမဂ်)ပညာဖြင့် မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးလိုက်ပါလော့။ ဣတ္ထံ သုဒံ ပုဏ္ဏာ ထေရီ ဂါထံ အဘာသိတ္ထာတိ. ဤသို့လျှင် ပုဏ္ဏာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၄. တိဿာထေရီဂါထာ ၄-တိဿာထေရီဂါထာ ၄. ၄။ ‘‘တိဿေ သိက္ခဿု သိက္ခာယ, မာ တံ ယောဂါ ဥပစ္စဂုံ; သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ, စရ လောကေ အနာသဝါ’’တိ. တိဿာ (သင်သည်) (အဓိသီလစသော) သိက္ခာသုံးပါး၌ ကျင့်လေလော့၊ ယောဂလေးပါးတို့သည် သင့်ကို မနှိပ်စက် မလွှမ်းမိုးစေကုန်လင့်၊ ယောဂအားလုံးတို့နှင့် မစပ်ယှဉ်သည်ဖြစ်၍ ပစ္စုပ္ပန်လောက၌ အာသဝေါ ကင်းကာ နေလိုက်ပါလော့။ … တိဿာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် တိဿာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၅. အညတရာတိဿာထေရီဂါထာ ၅-အညတရာတိဿာထေရီဂါထာ ၅. ၅။ ‘‘တိဿေ [Pg.378] ယုဉ္ဇဿု ဓမ္မေဟိ, ခဏော တံ မာ ဥပစ္စဂါ; ခဏာတီတာ ဟိ သောစန္တိ, နိရယမှိ သမပ္ပိတာ’’တိ. တိဿာ (သင်သည်) သမထဝိပဿနာတရား ဗောဓိပက္ခိယတရားတို့ဖြင့် အားထုတ်ပါလော့၊ (ဗုဒ္ဓုပ္ပါ ဒနဝမ)ခဏကောင်းသည် သင့်ကို ကျော်လွန်မသွားပါစေလင့်၊ ခဏကောင်းကို ကျော်လွန်သူတို့သည် ငရဲ၌ ဖြစ်ကြရကုန်၍ ပူဆွေးကြရကုန်၏။ … အညတရာ တိဿာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် တပါးသောတိဿာမည်သော ထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၆. ဓီရာထေရီဂါထာ ၆-ဓီရာထေရီဂါထာ ၆. ၆။ ‘‘ဓီရေ နိရောဓံ ဖုသေဟိ, သညာဝူပသမံ သုခံ; အာရာဓယာဟိ နိဗ္ဗာနံ, ယောဂက္ခေမမနုတ္တရ’’န္တိ. ဓီရာ (သင်သည်) (ကာမသညာစသော အကုသိုလ်)သညာတို့၏ ငြိမ်းရာဖြစ်၍ စင်စစ်ချမ်းသာရာ ဖြစ်သော နိရောဓဓာတ် နိဗ္ဗာန်မြတ်ကိုရအောင် အားထုတ်ပါလော့၊ ယောဂလေးပါးတို့၏ ကုန်ရာဖြစ်သော မိမိ ထက်လွန်မြတ်သော တရားမရှိသော နိဗ္ဗာန်ကို လိုလားနှစ်သိမ့်ပါစေလော့။ … ဓီရာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဓီရာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၇. ဝီရာထေရီဂါထာ ၇-ဝီရာထေရီဂါထာ ၇. ၇။ ‘‘ဝီရာ ဝီရေဟိ ဓမ္မေဟိ, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ; ဓာရေဟိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟိနိ’’န္တိ. ရဲရင့်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သည့် အရိယမဂ်တရားတို့ဖြင့် ပွါးများပြီးသော ဣန္ဒြေရှိသော ဝီရာမည်သော ဘိက္ခုနီမသည် စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွသော ကိလေသမာရ်ကို အောင်မြင်၍ အဆုံးစွန်ဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆောင်၏။ … ဝီရာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဝီရာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၈. မိတ္တာထေရီဂါထာ ၈-မိတ္တာထေရီဂါထာ ၈. ၈။ ‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန, မိတ္တေ မိတ္တရတာ ဘဝ; ဘာဝေဟိ ကုသလေ ဓမ္မေ, ယောဂက္ခေမဿ ပတ္တိယာ’’တိ. မိတ္တာ (သင်သည် ) ယုံကြည်မှု“ သဒ္ဓါ ”တရားဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး၍ မိတ်ဆွေကောင်းတို့၌ မွေ့လျော်နိုင် သူဖြစ်ပါလေလော့၊ ယောဂလေးပါးတို့၏ကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကိုရခြင်းငှါ ကုသိုလ်ဖြစ်သော အရိယမဂ် တရားတို့ကို ပွါးများလေလော့။ … မိတ္တာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် မိတ္တာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၉. ဘဒြာထေရီဂါထာ ၉-ဘဒြာထေရီဂါထာ ၉. ၉။ ‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန, ဘဒြေ ဘဒြရတာ ဘဝ; ဘာဝေဟိ ကုသလေ ဓမ္မေ, ယောဂက္ခေမမနုတ္တရ’’န္တိ. ဘဒြာ (သင်သည် ) ယုံကြည်မှု“ သဒ္ဓါ”တရားဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့ပြီး၍ ကောင်းသော သီလစသော တရား တို့၌ မွေ့လျော်နိုင်သူ ဖြစ်ပါလော့၊ ယောဂလေးပါးတို့၏ကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကိုရခြင်းငှါ ကုသိုလ်ဖြစ်သော အရိယမဂ်တရားတို့ကို ပွါးများလေလော့။ … ဘဒြာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဘဒြာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၀. ဥပသမာထေရီဂါထာ ၁၀-ဥပသမာထေရီဂါထာ ၁၀. ၁၀။ ‘‘ဥပသမေ တရေ ဩဃံ, မစ္စုဓေယျံ သုဒုတ္တရံ; ဓာရေဟိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟန’’န္တိ. ဥပသမာ (သင်သည်) သေမင်း၏နယ်ပယ်ဖြစ်သော အလွန်ကူးမြောက်နိုင်ခဲသော သံသရာတည်း ဟူသော ကြီးစွာသော ရေအယဉ်ကို (အရိယမဂ်တည်းဟူသော လှေဖြင့်) ကူးခတ်ပါလေလော့၊ စစ်သည်ဗိုလ်ပါ နှင့်တကွသော ကိလေသမာရ်ကို အောင်မြင်၍ အဆုံးစွန်ဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆောင်ပါလေလော့။ … ဥပသမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဥပသမာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၁. မုတ္တာထေရီဂါထာ ၁၁-မုတ္တာထေရီဂါထာ ၁၁. ၁၁။ ‘‘သုမုတ္တာ [Pg.379] သာဓုမုတ္တာမှိ, တီဟိ ခုဇ္ဇေဟိ မုတ္တိယာ; ဥဒုက္ခလေန မုသလေန, ပတိနာ ခုဇ္ဇကေန စ; မုတ္တာမှိ ဇာတိမရဏာ, ဘဝနေတ္တိ သမူဟတာ’’တိ. ငါသည် ကုန်း၍ ထောင်းထုလုပ်ကိုင်ရသော ဆုံမှ၎င်း ကျည်ပွေ့မှ၎င်း ကုန်းသော လင်မှ၎င်း ဤ အကုန်းသုံးမျိုးတို့မှ လွတ်မြောက်သဖြင့် ကောင်းစွာလွတ်မြောက်သူ လွတ်မြောက်ကြီး လွတ်မြောက်သူဖြစ်ပါ တော့၏။ ဘဝသို့ ဆောင်တတ်သော တဏှာကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ သတ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပဋိသန္ဓေ နေခြင်း သေခြင်းမှလည်း လွတ်မြောက်သူ ဖြစ်ရပေ၏။ … မုတ္တာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် မုတ္တာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၂. ဓမ္မဒိန္နာထေရီဂါထာ ၁၂-ဓမ္မဒိန္နာထေရီဂါထာ ၁၂. ၁၂။ ‘‘ဆန္ဒဇာတာ အဝသာယီ, မနသာ စ ဖုဋာ သိယာ; ကာမေသု အပ္ပဋိဗဒ္ဓစိတ္တာ, ဥဒ္ဓံသောတာတိ ဝုစ္စတီ’’တိ. အကြင်ထေရီမသည် (အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးငှါ) အလိုဆန္ဒဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိနေ၏၊ ရဟန်းကိစ္စ ပြီးဆုံးမှုကို လိုလားတောင့်တ၏၊ (သုံးခုသော အရိယမဂ်)စိတ်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်သူဖြစ်၏၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်သောစိတ်မရှိ၊ ထိုထေရီမကို ဥဒ္ဓံသောတ အနာဂါမ်ဟု ဆိုအပ်၏။ … ဓမ္မဒိန္နာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဓမ္မဒိန္နာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၃.ဝိသာခါထေရီဂါထာ ၁၃-ဝိသာခါထေရီဂါထာ ၁၃. ၁၃။ ‘‘ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနံ, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ; ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ, ဧကမန္တေ နိသီဒထာ’’တိ. အကြင်မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုလုပ်သောကြောင့် နောင်တတစ်ဖန် မပူပန်ရ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုလုပ်ကြကုန်လော့၊ လျင်လျင်မြန်မြန် ခြေတို့ကို ဆေးပြီးလျှင် တခု သောနေရာ၌(နိဗ္ဗာန်ရမှု လုံ့လပြုကာ)ထိုင်နေကြကုန်လော့။ … ဝိသာခါ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဝိသာခါထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၄.သုမနာထေရီဂါထာ ၁၄-သုမနာထေရီဂါထာ ၁၄. ၁၄။ ‘‘ဓာတုယော ဒုက္ခတော ဒိသွာ, မာ ဇာတိံ ပုနရာဂမိ; ဘဝေ ဆန္ဒံ ဝိရာဇေတွာ, ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ. ( စက္ခုစသော )ဓာတ်တို့ကို ဆင်းရဲကုန်၏ဟူ၍ ( ပညာမျက်စိဖြင့် ) ရှုပြီး၍တဖန် ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း သို့ မကပ်ရောက်စေလင့်၊ ဘဝ၌ တပ်မက်မှုဆန္ဒကို ကင်းအောင် ဖြတ်တောက်ပြီးသော် ကိလေသာငြိမ်းအေး သည် ဖြစ်၍ (ချမ်းသာစွာ) နေရလတ္တံ့ ။ … သုမနာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သုမနာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၅. ဥတ္တရာထေရီဂါထာ ၁၅-ဥတ္တရာထေရီဂါထာ ၁၅. ၁၅။ ‘‘ကာယေန သံဝုတာ အာသိံ, ဝါစာယ ဥဒ စေတသာ; သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. (ငါသည်) ကိုယ်ဖြင့်၎င်း နှုတ်ဖြင့်၎င်း ထိုမှတပါး စိတ်ဖြင့်၎င်း စောင့်စည်းခဲ့ပါပြီ၊ အရင်းမူလ အနုသ ယနှင့်တကွသော တပ်မက်မှု ‘တဏှာ’ကို နုတ်ပယ်လျက် ကိလေသာမီး ချုပ်ငြိမ်းပြီးဖြစ်၍ အေးငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ရသူဖြစ်ပါ၏။ … ဥတ္တရာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဥတ္တရာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၆. ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုမနာထေရီဂါထာ ၁၆-ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုမနာထေရီဂါထာ ၁၆. ၁၆။ ‘‘သုခံ တွံ ဝုဍ္ဎိကေ သေဟိ, ကတွာ စောဠေန ပါရူတာ; ဥပသန္တော ဟိ တေ ရာဂေါ, သီတိဘူတာသိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. အရွယ်ကြီးသော သုမနာ သင်၏( သန္တာန်၌ ) တပ်မက်မှု“ရာဂ”ကင်းပြီးသူ ( ကိလေသာမီး ) ချုပ် ငြိမ်းပြီးဖြစ်၍ အေးငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်သူဖြစ်သောကြောင့် (ပံ့သုကူ) အဝတ်ဖြင့် သင်္ကန်းချုပ်၍ ဝတ်ရုံကာ ချမ်း သာစွာ နေပါလေလော့။ … သုမနာ ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဝုဍ္ဎပဗ္ဗဇိတသုမနာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၇. ဓမ္မာထေရီဂါထာ ၁၇-ဓမ္မာထေရီဂါထာ ၁၇. ၁၇။ ‘‘ပိဏ္ဍပါတံ [Pg.380] စရိတွာန, ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဒုဗ္ဗလာ; ဝေဓမာနေဟိ ဂတ္တေဟိ, တတ္ထေဝ နိပတိံ ဆမာ; ဒိသွာ အာဒီနဝံ ကာယေ, အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ’’တိ. (ငါသည်) အားနည်းသည်ဖြစ်သောကြောင့် တောင်ဝှေးကိုထောက်ကာ တုန်တုန်လှုပ်လှုပ်ဖြစ်သော ကိုယ်အင်္ဂါတို့ဖြင့် ဆွမ်းခံလှည့်လည်သည်ရှိသော် ထိုလှည့်လည်ရာ ခရီးမြေကြီးပေါ်၌သာလျှင် လဲကျခဲ့၏၊ ငါ၏ စိတ်သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၌ အသုဘအနိစ္စစသော အပြစ်ကို မြင်ပြီးသည့်နောက်၌ ကိလေသာမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ။ … ဓမ္မာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဓမ္မာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၈. သံဃာထေရီဂါထာ ၁၈-သံဃာထေရီဂါထာ ၁၈. ၁၈။ ‘‘ဟိတွာ ဃရေ ပဗ္ဗဇိတွာ, ဟိတွာ ပုတ္တံ ပသုံ ပိယံ; ဟိတွာ ရာဂဉ္စ ဒေါသဉ္စ, အဝိဇ္ဇဉ္စ ဝိရာဇိယ; သမူလံ တဏှမဗ္ဗုယှ, ဥပသန္တာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. ငါသည် အိမ်ကိုစွန့်၍ ချစ်နှစ်သက်ဖွယ်သော သားသမီးကို၎င်း နွားကျွဲစသော တိရစ္ဆာန်ကို၎င်း စွန့်၍ တပ်မက်မှု “ရာဂ”ကို၎င်း အမျက်ထွက်မှု “ဒေါသ”ကို၎င်း အရိယမဂ်ဖြင့် ပယ်ဖြတ်ကာ အဝိဇ္ဇာကိုလည်း မဂ်ဖြင့် ဖြတ်တောက်၍ အရင်းမူလအနုသယနှင့်တကွသော တပ်မက်မှု“တဏှာ”ကို ပယ်နုတ်လျက် ကိလေသာမီး ချုပ်ငြိမ်းပြီးဖြစ်၍ အေးငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ရသူဖြစ်၏။ … သံဃာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သံဃာထေရီသည် ဤဂါထာကို ရွတ်ဆို၏။ ဧကကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. ဧကကနိပါတ် ပြီး၏။ ၂. ဒုကနိပါတော ၂-ဒုကနိပါတ် ၁. အဘိရူပနန္ဒာထေရီဂါထာ ၁-အဘိရူပနန္ဒာထေရီဂါထာ ၁၉. ၁၉။ ‘‘အာတုရံ [Pg.381] အသုစိံ ပူတိံ, ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ; အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ. နန္ဒာ ကျင်နာနှိပ်စက်သော မစင်ကြယ်သည်ဖြစ်၍ ပုပ်သော ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို (ပညာမျက်စိဖြင့်) ရှုစမ်းပါလော့၊ အသုဘဟု အဖန်တလဲလဲရှုခြင်းဖြင့် စိတ်ကို တခုတည်းအာရုံရှိအောင် ကောင်းစွာ တည်ကြည်သည် ကိုပြု၍ ပွါးများလေလော့။ ၂၀. ၂၀။ ‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေဟိ, မာနာနုသယမုဇ္ဇဟ; တတော မာနာဘိသမယာ, ဥပသန္တာ စရိဿသီ’’တိ. ( အကြောင်းနိမိတ်ကင်းမှု ) အနိမိတ္တာနုပဿနာကိုလည်း ပွါးများလေလော့၊ (ငါတကားဟု ထောင် လွှားသော)မာနာနုသယကို ပယ်စွန့်လေလော့၊ ယင်းသို့ မာနကို ပယ်ခြင်းကြောင့် (ရာဂစသည်တို့) ငြိမ်းသည် ဖြစ်၍ နေရလတ္တံ့။ ဣတ္ထံ သုဒံ ဘဂဝါ အဘိရူပနန္ဒံ သိက္ခမာနံ ဣမာဟိ ဂါထာဟိ အဘိဏှံ ဩဝဒတီတိ. ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် အဘိရူပနန္ဒာသိက္ခမာန်ကို ဤဂါထာတို့ဖြင့် မပြတ်ဆုံးမတော်မူ၏။ ၂. ဇေန္တာထေရီဂါထာ ၂-ဇေန္တာထေရီဂါထာ ၂၁. ၂၁။ ‘‘ယေ ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, မဂ္ဂါ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ; ဘာဝိတာ တေ မယာ သဗ္ဗေ, ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ. အကြင် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတရားတို့သည် နိဗ္ဗာန်ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုဗောဇ္ဈင် ခုနစ်ပါး တရားအားလုံးတို့ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ငါ ပွါးများအပ်ကုန်ပြီ။ ၂၂. ၂၂။ ‘‘ဒိဋ္ဌော ဟိ မေ သော ဘဂဝါ, အန္တိမောယံ သမုဿယော; ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. ငါသည် (ဓမ္မကာယဖြစ်သော) ထိုမြတ်စွာဘုရားကို (အရိယာအမြင်ဖြင့်) မြင်အပ်ပြီ၊ ထို့ကြောင့် ဤငါ၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် အဆုံးဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်တည်း၊ ပဋိသန္ဓေနေမှု ဇာတိသံသရာကုန်ပြီ၊ ယခုအခါ တဖန် ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ခြင်းမရှိတော့ပြီ။ ဣတ္ထံ သုဒံ ဇေန္တာ ထေရီ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ. ဤသို့လျှင် ဇေန္တာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၃. သုမင်္ဂလမာတာထေရီဂါထာ ၃-သုမင်္ဂလမာတာထေရီဂါထာ ၂၃. ၂၃။ ‘‘သုမုတ္တိကာ သုမုတ္တိကာ, သာဓုမုတ္တိကာမှိ မုသလဿ; အဟိရိကော မေ ဆတ္တကံ ဝါပိ, ဥက္ခလိကာ မေ ဒေဍ္ဍုဘံ ဝါတိ. ငါသည် (ဘဝသစ်မှ) လွတ်ခြင်းရှိသူဖြစ်၏၊ ငါသည် (ဘဝသစ်မှ) ကောင်းစွာ လွတ်ခြင်းရှိသူဖြစ်၏၊ ငါသည် ကျည်ပွေ့မှ ကောင်းစွာသာလျှင် လွတ်ခဲ့၏၊ ငါ၏ အရှက်ကင်းသော လင်ကို၎င်း ရောင်း၍ အသက်မွေး ခြင်းငှါ ပြုလုပ်ရသော ထီးကို၎င်း ငါမနှစ်သက်ခဲ့၊ ငါ၏ (လူဖြစ်စဉ်က) ထမင်းအိုးသည် ရေမြွေနံ့ လှိုင်၏၊ ငါမနှစ်သက်သော လင်မှ၎င်း ထီးအလုပ်မှ၎င်း ထမင်းအိုးမှ၎င်း ကောင်းစွာ လွတ်မြောက်ခဲ့ရသူ ဖြစ်ပေ၏။ ၂၄. ၂၄။ ‘‘ရာဂဉ္စ အဟံ ဒေါသဉ္စ, စိစ္စိဋိ စိစ္စိဋီတိ ဝိဟနာမိ; သာ ရုက္ခမူလမုပဂမ္မ, အဟော သုခန္တိ သုခတော ဈာယာမီ’’တိ. ငါသည် တပ်မက်မှု “ရာဂ”ကို၎င်း အမျက်ထွက်မှု“ဒေါသ”ကို၎င်း ဖြတ်တောက် ဖျက်ဆီးရပြီ၊ (နှီးတို့ကို ရက်သော) ဖျစ်ဖျစ် ဖျစ်ဖျစ်ဟူသော အသံကိုလည်း ပယ်စွန့်ရပြီ၊ ထိုငါသည် (ဆိတ်ငြိမ်ရာ) သစ်ပင်ရင်း သို့ ကပ်ရောက်၍ ဩော်ချမ်းသာစွဟု နှလုံးသွင်းလျက် ချမ်းသာသောအားဖြင့် ဈာန်ဝင်စား၏။ … သုမင်္ဂလမာတာ ထေရီ. ဤသို့လျှင် သုမင်္ဂလမာတာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၄. အဍ္ဎကာသိထေရီဂါထာ ၄-အဍ္ဎကာသိထေရီဂါထာ ၂၅. ၂၅။ ‘‘ယာဝ ကာသိဇနပဒေါ, သုင်္ကော မေ တတ္ထကော အဟု; တံ ကတွာ နေဂမော အဂ္ဃံ, အဍ္ဎေနဂ္ဃံ ဌပေသိ မံ. ကာသိတိုင်း၌ဖြစ်သော အခွန်အတုတ်သည် အကြင် (တထောင်)မျှလောက် အတိုင်းအရှည် ရှိ၏၊ ငါအဍ္ဎကာသိ၏ (ပြည့်တန်ဆာမအလုပ်ဖြင့် ရသည့်) အခကြေးငွေသည်လည်း ထိုတထောင်မျှလောက်ပင် ရှိ၏၊ (နောက်ကာလ၌) နိဂုံးနေ လူအပေါင်းသည် ထိုတထောင်သော အခကြေးငွေကို ထက်ဝက်ပြု၍ ငါ့ကို ပြည့် တန်ဆာမအရာ၌ ထားပြီ။ ၂၆. ၂၆။ ‘‘အထ [Pg.382] နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ရူပေ, နိဗ္ဗိန္ဒဉ္စ ဝိရဇ္ဇဟံ; မာ ပုန ဇာတိသံသာရံ, သန္ဓာဝေယျံ ပုနပ္ပုနံ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. ထိုနောင် (သာသနာတော်ကို မှီ၍) ငါသည် အဆင်းရူပါရုံ၌ (အနိစ္စ ဒုက္ခ အသုဘဟု ရှုလျက်) ငြီးငွေ့ပြီ၊ ငြီးငွေ့သည်ဖြစ်၍လည်း ငါသည် တပ်မက်မှုကင်းပြီ၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းရှိသော သံသရာ၌ နောက်ထပ် တဖန် မကျင်လည်ရအံ့သတည်း၊ ငါသည် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို . မျက်မှောက်ပြုပြီးပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော် မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ။ … အဍ္ဎကာသိ ထေရီ…. ဤဆိုလျှင် အဍ္ဎကာသိထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၅. စိတ္တာထေရီဂါထာ ၅-စိတ္တာထေရီဂါထာ ၂၇. ၂၇။ ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ကိသိကာ, ဂိလာနာ ဗာဠှဒုဗ္ဗလာ; ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဂစ္ဆာမိ, ပဗ္ဗတံ အဘိရူဟိယ. ၂၇-၂၈။ (ငါသည်) ကြုံ့လှီသော ကိုယ်ရှိကာ မကျန်းမမာသည်ဖြစ်၍ အလွန်အားနည်းသော်ငြားလည်း ထောင်ဝှေးကို ထောက်လျက် သွားလာနေရပါ၏၊ (ငါသည်) (ဂိဇ္ဈကုဋ်) တောင်ထက်သို့ တက်ပြီးလျှင် ၂၈. ၂၈။ ‘‘သံဃာဋိံ နိက္ခိပိတွာန, ပတ္တကဉ္စ နိကုဇ္ဇိယ; သေလေ ခမ္ဘေသိမတ္တာနံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာ’’တိ. ဒုကုဋ် သင်္ကန်းကို ချထား၍ သပိတ်ကို မှောက်ထားလျက် (ဂိဇ္ဈကုဋ်) တောင်ထက်၌ပင် ထိုင်နေကာ မောဟအစု အမိုက် ထုကို ဖောက်ခွဲ၍ မိမိကိုယ်ကို (နောင်တဖန် မဖြစ်စေသောအားဖြင့်) ခွဲခွါလိုက်ပြီ။ … စိတ္တာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် စိတ္တာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၆. မေတ္တိကာထေရီဂါထာ ၆-မေတ္တိကာထေရီဂါထာ ၂၉. ၂၉။ ‘‘ကိဉ္စာပိ ခေါမှိ ဒုက္ခိတာ, ဒုဗ္ဗလာ ဂတယောဗ္ဗနာ; ဒဏ္ဍမောလုဗ္ဘ ဂစ္ဆာမိ, ပဗ္ဗတံ အဘိရူဟိယ. ၂၉-၃၀။ (ငါသည်) အသက်ကြီးသည်ဖြစ်၍ အားနည်းလျက် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေငြားသော်လည်း တောင်ဝှေးကို ထောက်လျက် သွားလာနေရပါ၏၊ ငါသည်(ဂိဇ္ဈကုဋ်) တောင်ထက်သို့ တက်ပြီးလျှင် ၃၀. ၃၀။ ‘‘နိက္ခိပိတွာန သံဃာဋိံ, ပတ္တကဉ္စ နိကုဇ္ဇိယ; နိသိန္နာ စမှိ သေလမှိ, အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. ဒုကုဋ်သင်္ကန်း ကို ချထား၍ သပိတ်ကို မှောက်ထားလျက် ကျောက်တောင်ထက်၌ပင် (ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွါးစေလျက်) ထိုင်နေကာ နောင်မှ ငါ၏စိတ်သည် ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်၏၊ ငါသည် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမ တော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြီးပြီ။ … မေတ္တိကာ ထေရီ…. ဤဆိုလျှင် မေတ္တိကာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၇. မိတ္တာထေရီဂါထာ ၇-မိတ္ထာထေရီဂါထာ ၃၁. ၃၁။ ‘‘စာတုဒ္ဒသိံ ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ; ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ. ၃၁-၃၂။ (ငါသည်) (လဆန်း)ပက္ခ (လဆုတ်)ပက္ခ၏ အကြင် တဆယ့်လေးရက်မြောက်သောနေ့၌၎င်း တဆယ့်ငါးရက်မြောက်သောနေ့၌၎င်း ရှစ်ရက်မြောက်သော နေ့၌၎င်း ဥပုသ်နေ့တို့၏ အကြိုနေ့ အပိုနေ့ (ပါဋိဟာ ရိယပက္ခ)၌၎င်း (စာတုမဟာရာဇ်) နတ်ဘုံကို နှစ်သက်တောင့်တသည်ဖြစ်၍ အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပုသ်ကို ကျင့်သုံး ဆောက်တည်ခဲ့ပါ၏၊ ၃၂. ၃၂။ ‘‘ဥပေါသထံ ဥပါဂစ္ဆိံ, ဒေဝကာယာဘိနန္ဒိနီ; သာဇ္ဇ ဧကေန ဘတ္တေန, မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာ; ဒေဝကာယံ န ပတ္ထေဟံ, ဝိနေယျ ဟဒယေ ဒရ’’န္တိ. ထိုငါသည် ယခုအခါ တစ်ထပ်သာ စားခြင်းဖြင့် ဦးပြည်းဖြစ်၍ (ခေါင်းတုံးရိတ်ကာ) ဒုကုဋ်သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံလျက် (ရှင်ရဟန်းပြုပြီးသော်) စိတ်နှလုံး၌ ကိလေသာပူပန်မှုကို ဖျောက်ပယ်ပြီး ဖြစ်ရကာ (တစုံတခုသော) နတ်ဘုံကိုမျှ မတောင့်တတော့ပြီ။ … မိတ္တာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် မိတ္တာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၈. အဘယမာတုထေရီဂါထာ ၈-အဘယမာတုထေရီဂါထာ ၃၃. ၃၃။ ‘‘ဥဒ္ဓံ ပါဒတလာ အမ္မ, အဓော ဝေ ကေသမတ္ထကာ; ပစ္စဝေက္ခဿုမံ ကာယံ, အသုစိံ ပူတိဂန္ဓိကံ. မယ်တော်ကြီး ပဒုမဝတီ (သင်သည်) ခြေဖဝါးအပြင်မှ အထက်ဆံဖျားတိုင်အောင် ဆံဖျားမှ အောက် ခြေဖဝါးတိုင်အောင် မစင်မကြယ်သည်ဖြစ်၍ အပုပ်နံ့လှိုင်သော ဤခန္ဓာကိုယ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ရှုပါလော့။ ၃၄. ၃၄။ ‘‘ဧဝံ [Pg.383] ဝိဟရမာနာယ, သဗ္ဗော ရာဂေါ သမူဟတော; ပရိဠာဟော သမုစ္ဆိန္နော, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. ဤသို့ (ငါ့သား အဘယထေရ်) ဆုံးမသောအတိုင်းနေသော ငါ(ပဒုမဝတီ)သည် တပ်မက်မှု “ရာဂ”အားလုံးကို ကောင်းစွာ နုတ်ပယ်လျက် ကိလေသာ ပူပန်မှုအားလုံးကို အကြွင်းမဲ့ဖြတ်ကာ ကိလေသာမီး ချုပ်ငြိမ်းပြီးဖြစ်၍ အေးငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်လေပြီ။ … အဘယမာတု ထေရီ…. ဤသို့လျှင် အဘယမာတာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၉. အဘယာထေရီဂါထာ ၉-အဘယာထေရီဂါထာ ၃၅. ၃၅။ ‘‘အဘယေ ဘိဒုရော ကာယော, ယတ္ထ သတာ ပုထုဇ္ဇနာ; နိက္ခိပိဿာမိမံ ဒေဟံ, သမ္ပဇာနာ သတီမတီ. အဘယာမည်သောထေရီမ ကိုယ်ခန္ဓာသည် ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိ၏၊ (ခဏခြင်းအားဖြင့် ပျက်စီး ခြင်းသဘောရှိသော) အကြင် ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပုထုဇဉ် မိုက်တို့သည် ကပ်ငြိတွယ်တာကုန်၏၊ (ငါသည်ကား) ဤ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဆင်ခြင်ဉာဏ်သမ္ပဇဉ် အောက်မေ့မှု“သတိနှင့်” ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ (တဖန်မယူသောအားဖြင့်) စွန့် ပစ်တော့အံ့။ ၃၆. ၃၆။ ‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ, အပ္ပမာဒရတာယ မေ; တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. များစွာသော ဆင်းရဲခြင်းသဘောတို့နှင့် တွေ့ထိရ၍ မမေ့မလျော့မှု၌ မွေ့လျော်သော ငါသည် တဏှာကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ။ … အဘယာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် အဘယာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၀. သာမာထေရီဂါထာ ၁၀-သာမာထေရီဂါထာ ၃၇. ၃၇။ ‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိံ; အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ; တဿာ မေ အဋ္ဌမီ ရတ္တိ, ယတော တဏှာ သမူဟတာ. (ငါသည်) စိတ်ငြိမ်သက်တည်ကြည်မှုကို မရသည်ဖြစ်၍ ငါ၏စိတ်သည် ငါ့အလိုသို့ မလိုက်နိုင် သည် ဖြစ်ရကား လေးကြိမ် ငါးကြိမ်တိုင်အောင် ကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့၏။ ထိုငါသည် (ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်နေစဉ်) ညဉ့်သည် ရှစ်ရက်မြောက်ဖြစ်ခဲ့လေပြီ၊ ယင်းရှစ်ရက်မြောက်နေ့၌ပင် တဏှာကို ကောင်းစွာ ပယ်နုတ်နိုင်ခဲ့ လေပြီ။ ၃၈. ၃၈။ ‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ, အပ္ပမာဒရတာယ မေ; တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. များစွာသော ဆင်းရဲခြင်းသဘောတို့နှင့် တွေ့ထိရ၍ မမေ့မလျော့ခြင်း၌ မွေ့လျော်သောငါသည် တဏှာကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ။ … သာမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သာမာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ဒုကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. ဒုကနိပါတ် ပြီး၏။ ၃. တိကနိပါတော ၃-တိကနိပါတ် ၁. အပရာသာမာထေရီဂါထာ ၁-အပရသာမာထေရီဂါထာ ၃၉. ၃၉။ ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိဝဿာနိ[Pg.384], ယတော ပဗ္ဗဇိတာယ မေ; နာဘိဇာနာမိ စိတ္တဿ, သမံ လဒ္ဓံ ကုဒါစနံ. ရဟန်းဖြစ်သည်မှစ၍ နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်တို့ပတ်လုံး ငါ၏ စိတ်ငြိမ်သက်ခြင်းရသည်ကို တရံတဆစ်မျှ ငါမသိစဘူး။ ၄၀. ၄၀။ ‘‘အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ; တတော သံဝေဂမာပါဒိံ, သရိတွာ ဇိနသာသနံ. ငါသည် စိတ်၏ ငြိမ်သက်တည်ကြည်မှုကို မရသည်ဖြစ်၍ ငါ၏စိတ်သည် ငါ့အလိုသို့ မလိုက်နိုင် သည်ဖြစ်ရကား မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို သတိရလျက် ထိတ်လန့်ခြင်းသို့ ရောက်ပြီ။ ၄၁. ၄၁။ ‘‘ဗဟူဟိ ဒုက္ခဓမ္မေဟိ, အပ္ပမာဒရတာယ မေ; တဏှက္ခယော အနုပ္ပတ္တော, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ; အဇ္ဇ မေ သတ္တမီ ရတ္တိ, ယတော တဏှာ ဝိသောသိတာ’’တိ. များစွာသော ဆင်းရဲခြင်းသဘောတို့နှင့် တွေ့ထိရ၍ မမေ့မလျော့မှု၌ မွေ့လျော်သော ငါသည် တဏှာ ကုန်ခြင်းသို့ရောက်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ၊ ငါသည် (ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်နေစဉ်) ယနေ့ညဉ့်သည် ခုနစ်ရက်မြောက်ခဲ့လေပြီ၊ ယင်းခုနစ်ရက်မြောက်နေ့၌ပင် အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် တဏှာကို ခန်းခြောက်စေခဲ့ပြီ။ … အပရာ သာမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် တပါးသော သာမာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၂. ဥတ္တမာထေရီဂါထာ ၂-ဥတ္တမာထေရီဂါထာ ၄၂. ၄၂။ ‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိံ; အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ. (ငါသည်) စိတ်ငြိမ်သက်တည်ကြည်မှုကို မရသည်ဖြစ်၍ ငါ၏စိတ်သည် ငါ့အလိုသို့ မလိုက်နိုင်သည် ဖြစ်ရကား လေးကြိမ် ငါးကြိမ်တိုင်အောင် ကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့၏။ ၄၃. ၄၃။ ‘‘သာ ဘိက္ခုနိံ ဥပဂစ္ဆိံ, ယာ မေ သဒ္ဓါယိကာ အဟု; သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယော. အကြင် (ပဋာစာရီ) ဘိက္ခုနီမသည် ငါယုံကြည်အပ်သော စကားရှိသူဖြစ်၏၊ ထိုဘိက္ခုနီမ (ပဋာစာရီ)ကို ထိုငါသည် ဆည်းကပ်ပြီ၊ ထိုပဋာစာရီသည် ခန္ဓာ အာယတနဓာတ်တို့ကို(ပြလျက်) ငါ့အား တရားဟော၏။ ၄၄. ၄၄။ ‘‘တဿာ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ယထာ မံ အနုသာသိ သာ; သတ္တာဟံ ဧကပလ္လင်္ကေန, နိသီဒိံ ပီတိသုခသမပ္ပိတာ ; အဋ္ဌမိယာ ပါဒေ ပသာရေသိံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာ’’တိ. ထိုပဋာစာရီဘိက္ခုနီမ၏ တရားကို ကြားနာရ၍ ငါသည် ထိုပဋာစာရီ ဆုံးမသည့်အတိုင်း(ကျင့်ကာ) ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး နှစ်သက်မှု 'ပီတိ’ဈာန်ချမ်းသာနှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ တခုသောထက်ဝယ် ပလ္လင်ဖြင့် ထိုင်နေပြီ၊ ရှစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ မောဟအစု အမိုက်ထုကို(အရဟတ္တမဂ်ဖြင့်) ဖောက်ခွဲနိုင်၍ ခြေတို့ကို ဆန့်ခဲ့ပြီ။ … ဥတ္တမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဥတ္တမာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၃. အပရာဥတ္တမာထေရီဂါထာ ၃-အပရာဥတ္တမာထေရီဂါထာ ၄၅. ၄၅။ ‘‘ယေ ဣမေ သတ္တ ဗောဇ္ဈင်္ဂါ, မဂ္ဂါ နိဗ္ဗာနပတ္တိယာ; ဘာဝိတာ တေ မယာ သဗ္ဗေ, ယထာ ဗုဒ္ဓေန ဒေသိတာ. အကြင်ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး တရားတို့သည် နိဗ္ဗာန်ရောက်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်၏၊ ငါသည် ထိုဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး တရားအားလုံးတို့ကို မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ပွါးစေအပ်ကုန်ပြီ။ ၄၆. ၄၆။ ‘‘သုညတဿာနိမိတ္တဿ, လာဘိနီဟံ ယဒိစ္ဆကံ; ဩရသာ ဓီတာ ဗုဒ္ဓဿ, နိဗ္ဗာနာဘိရတာ သဒါ. ငါသည် သုညတသမာပတ်ကို၎င်း အနိမိတ္တသမာပတ်ကို၎င်း အလိုရှိတိုင်း ဝင်စားရရှိခဲ့ပါ၏၊ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ရွှေရင်တော်နှစ် သမီးစစ်ဖြစ်၍ အခါခပ်သိမ်း နိဗ္ဗာန်၌ မွေ့လျော်၏။ ၄၇. ၄၇။ ‘‘သဗ္ဗေ [Pg.385] ကာမာ သမုစ္ဆိန္နာ, ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ; ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. နတ်၌ဖြစ်သော အကြင်ကာမဂုဏ်တို့သည်၎င်း လူ၌ဖြစ်သော အကြင်ကာမဂုဏ်တို့သည်၎င်း ရှိကြကုန်၏၊ ထိုကာမဂုဏ်အားလုံးတို့ကို အကြွင်းမဲ့ဖြတ်အပ်ကုန်ပြီ၊ ငါ့အား ပဋိသန္ဓေနေခြင်းဟူသော ဇာတိ သံသရာကုန်ပြီ၊ နောင်တဖန် ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ခြင်း မရှိတော့ပြီ။ … အပရာ ဥတ္တမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် တပါးသော ဥတ္တမာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၄. ဒန္တိကာထေရီဂါထာ ၄-ဒန္တိကာထေရီဂါထာ ၄၈. ၄၈။ ‘‘ဒိဝါဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ, ဂိဇ္ဈကူဋမှိ ပဗ္ဗတေ; နာဂံ ဩဂါဟမုတ္တိဏ္ဏံ, နဒီတီရမှိ အဒ္ဒသံ. ငါသည် နေ့သန့်စင်ခြင်းငှါ ကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့၍ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ပေါ်၌(ထိုင်နေစဉ်) (စန္ဒဘာဂါ) မြစ်သို့ သက်ဆင်းပြီး၍ တက်လာသောဆင်ကို (စန္ဒဘာဂါ) မြစ်ကမ်းနား၌ တွေ့မြင်ရပြီ။ ၄၉. ၄၉။ ‘‘ပုရိသော အင်္ကုသမာဒါယ, ‘ဒေဟိ ပါဒ’န္တိ ယာစတိ; နာဂေါ ပသာရယီ ပါဒံ, ပုရိသော နာဂမာရုဟိ. (ဆင်ထိန်း) ယောက်ျားသည် ချွန်းကို ကိုင်ယူလျက် ခြေကို ဆန့်ပေးလော့ဟု တောင်းဆို၏၊ ဆင် သည် ခြေကို ဆန့်ပေး၏၊ (ဆင်ထိန်း) ယောက်ျားသည် ဆင်ပေါ်သို့ တက်၏။ ၅၀. ၅၀။ ‘‘ဒိသွာ အဒန္တံ ဒမိတံ, မနုဿာနံ ဝသံ ဂတံ; တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ, ခလု တာယ ဝနံ ဂတာ’’တိ. ငါသည် ရှေး၌ မယဉ်ကျေးပဲလျက် ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမထား၍ လူတို့၏ အလိုကျလိုက်လျောသော ဆင်ကို မြင်ရသော် ထိုမြင်ပြီးသည့်နောက်၌ ထိုဆင်လိမ္မာပုံ အမူအရာကြောင့် တောသို့သွားကာ စိတ်ကို တည် ကြည်စေသည်သာတည်း။ … ဒန္တိကာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဒန္တိကာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၅. ဥဗ္ဗိရိထေရီဂါထာ ၅-ဥဗ္ဗိရိထေရီဂါထာ ၅၁. ၅၁။ ‘‘အမ္မ ဇီဝါတိ ဝနမှိ ကန္ဒသိ, အတ္တာနံ အဓိဂစ္ဆ ဥဗ္ဗိရိ; စုလ္လာသီတိသဟဿာနိ, သဗ္ဗာ ဇီဝသနာမိကာ; ဧတမှာဠာဟနေ ဒဍ္ဎာ, တာသံ ကမနုသောစသိ. ဥဗ္ဗိရိ သင်သည် ချစ်သမီးဇီဝါဟု (မြည်တမ်းလျက်) တော၏ အလယ်၌ ငိုကြွေးဘိ၏၊ ဥဗ္ဗိရိ သင် သည် မိမိကိုယ်ကို သိအောင်ပြုပါဦးလော့၊ ရှစ်သောင်းလေးထောင်ကုန်သော ဇီဝါအမည်ရှိသော သင်၏သမီး အားလုံးတို့ကို ဤသင်္ချိုင်းတခုတည်း၌ပင် ဖုတ်ကြည်းသင်္ဂြိုဟ်ဘူးကုန်ပြီ၊ ထိုရှစ်သောင်းလေးထောင်သော ဇီဝါ အမည်ရှိသော သမီးတို့တွင် အဘယ်မည်သော သမီးကို သင်စိုးရိမ်ပူဆွေးဘိသနည်း(ဟု မြတ်စွာဘုရား မိန့်တော်မူ၏)။ ၅၂. ၅၂။ ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, ဒုဒ္ဒသံ ဟဒယဿိတံ ; ယံ မေ သောကပရေတာယ, ဓီတုသောကံ ဗျပါနုဒိ. မြင်နိုင်ခဲသော နှလုံး၌မှီသော ငါ၏သောကတည်းဟူသော ငြောင့်ကို ပယ်နုတ်နိုင်လေပြီတကား၊ စိုးရိမ်မှု “သောက”ဖြင့် နှိပ်စက်ခံနေရသော ငါ၏သမီးကို စွဲ၍ဖြစ်သော စိုးရိမ်မှု “သောက”ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်နုတ် နိုင်ပေ၏တကား။ ၅၃. ၅၃။ ‘‘သာဇ္ဇ အဗ္ဗူဠှသလ္လာဟံ, နိစ္ဆာတာ ပရိနိဗ္ဗုတာ; ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ, ဥပေမိ သရဏံ မုနိ’’န္တိ. ထိုငါသည် ယခုအခါ သောကတည်းဟူသော ငြောင့်ကို ပယ်နုတ်ပြီးသည့်ပြင် တဏှာတည်းဟူသော မွတ်သိပ်ခြင်းကင်းကာ ကိလေသာငြိမ်းအေးသည်ဖြစ်၍ တရားအားလုံးတို့ကို သိတော်မူတတ်သော မြတ်စွာ ဘုရားကို၎င်း တရားတော်ကို၎င်း အရိယာသံဃာတော်ကို၎င်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်နေရပါတော့သ တည်း။ … ဥဗ္ဗိရီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဥဗ္ဗိရိထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၆. သုက္ကာထေရီဂါထာ ၆-သုက္ကာထေရီဂါထာ ၅၄. ၅၄။ ‘‘ကိံမေ ကတာ ရာဇဂဟေ မနုဿာ, မဓုံ ပီတာဝ အစ္ဆရေ; ယေ သုက္ကံ န ဥပါသန္တိ, ဒေသေန္တိံ ဗုဒ္ဓသာသနံ. ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌(နေကုန်သော) ဤလူတို့သည် အဘယ်အမှုကို ပြုလုပ်နေကြကုန်ဘိသနည်း၊ အကြင်ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သားတို့သည် မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတော်ကို ဟောကြားတတ်သော (သုက္ကာထေရီ ဘိက္ခုနီမကို မဆည်းကပ်ကြကုန်)၊ (ထိုရာဇဂြိုဟ်ပြည်သားတို့သည်) ပျားရေအရက်ကို သောက်၍ မူးယစ်ကြသူ တို့ကဲ့သို့ နေကြလေယောင်တကား။ ၅၅. ၅၅။ ‘‘တဉ္စ အပ္ပဋိဝါနီယံ, အသေစနကမောဇဝံ; ပိဝန္တိ မညေ သပ္ပညာ, ဝလာဟကမိဝဒ္ဓဂူ. (အပိုမပါသဖြင့်) ပယ်နုတ်တားမြစ်ရန် မထိုက်သော (အလိုမပါသဖြင့်)ထည့်သွင်းလောင်းစွက် ခြင်းငှါ မထိုက်သော ဩဇာရှိသော ထို(သုက္ကာထေရီမ) ဟောသောတရားကိုလည်း တိမ်တိုက်ကြားမှ ထွက်ကျ သောရေကို ခရီးသွားတို့ သောက်သုံးကုန်သကဲ့သို့ ပညာရှိတို့သည်သာ သောက်သုံးကုန်၏ဟု ထင်မိပေ၏(ဟု စင်္ကြံဦး သစ်ပင် စောင့်နတ်က ဆို၏)။ ၅၆. ၅၆။ ‘‘သုက္ကာ [Pg.386] သုက္ကေဟိ ဓမ္မေဟိ, ဝီတရာဂါ သမာဟိတာ; ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟန’’န္တိ. သုက္ကာထေရီမသည် ဖြူစဉ်သော လောကုတ္တရာတရားတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏၊ တပ်မက်မှု “ရာဂ”ကင်း၏၊ တည်ကြည်၏၊ သုက္ကာထေရီမသည် စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွသော ကိလေသမာရ်ကို အောင်ပြီး၍ အဆုံးစွန်ဖြစ် သော ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆောင်၏။ … သုက္ကာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သုက္ကာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၇. သေလာထေရီဂါထာ ၇-သေလာထေရီဂါထာ ၅၇. ၅၇။ ‘‘နတ္ထိ နိဿရဏံ လောကေ, ကိံ ဝိဝေကေန ကာဟသိ; ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမရတိယော, မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ’’. လောက၌ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်မည်သည် မရှိ၊ ထို့ကြောင့် သင့်အား ကိုယ်၏ ဆိတ်ငြိမ်မှုʻကာယဝိဝေက'ဖြင့် အဘယ်သို့ ပြုလတ္တံ့နည်း၊ ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်မြူးထူးခြင်းတို့ကို ခံစားဦးလော့၊ နောင်တတဖန် ပူပန်မှု မဖြစ်ပါစေလင့်(ဟု မာရ်နတ်က ဆို၏)။ ၅၈. ၅၈။ ‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ; ယံ တွံ ‘ကာမရတိံ’ ဗြူသိ, ‘အရတီ’ ဒါနိ သာ မမ. မာရ်နတ် ကာမဂုဏ်တို့သည် ဓား လှံ သံ တံကျင်နှင့် တူကုန်၏၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ထိုကာမဂုဏ်တို၏ ခုတ်စဉ်းဖြတ်ပိုင်းရာ စဉ်းတီတုံးနှင့် တူကုန်၏၊ အကြင် ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်ခြင်းကို သင် ပြောဆို၏၊ ထိုကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်မှုမျိုးသည် ယခုအခါ ငါ့အား မွေ့လျော်နှစ်ခြိုက်ဖွယ် မဟုတ်တော့ပြီ။ ၅၉. ၅၉။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော; ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. ငါသည် ခပ်သိမ်းသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်မှု တဏှာကို ပယ်ဖျောက်အပ်ပြီ၊ မောဟအစု အမိုက်ထု ကို ဖောက်ခွဲအပ်ပြီ၊ မာရ်ယုတ် ဤသို့ တဏှာ အဝိဇ္ဇာကို ပယ်သောသူဟု ငါ့ကို သိလော့၊ မာရ်ယုတ် သင်သည် ရှုံးသူဖြစ်ခဲ့ပြီ။ … သေလာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သေလာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၈. သောမာထေရီဂါထာ ၈-သောမာထေရီဂါထာ ၆၀. ၆၀။ ‘‘ယံ တံ ဣသီဟိ ပတ္တဗ္ဗံ, ဌာနံ ဒုရဘိသမ္ဘဝံ; န တံ ဒွင်္ဂုလပညာယ, သက္ကာ ပပ္ပောတုမိတ္ထိယာ’’. သောမာ အကြင် အရဟတ္တဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ဟူသော အရပ်သို့ ဘုရားအစရှိသော ပညာရှိ ဣသိတို့သည် ရောက်အပ်၏၊ သူတပါးတို့သည် ဖြစ်စေနိုင်ခဲ၏၊ ထိုအရဟတ္တဖိုလ် နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော အရပ်ကို လက်နှစ်လုံးမျှ ပညာရှိသော သင်ကဲ့သို့သော မိန်းမသည် ရောက်ခြင်းငှါ မတတ်ကောင်း(ဟု မာရ်နတ်ကဆို၏)။ ၆၁. ၆၁။ ‘‘ဣတ္ထိဘာဝေါ နော ကိံ ကယိရာ, စိတ္တမှိ သုသမာဟိတေ; ဉာဏမှိ ဝတ္တမာနမှိ, သမ္မာ ဓမ္မံ ဝိပဿတော. မာရ်ယုတ် သစ္စာလေးပါးတရားကို ကောင်းစွာ ရှုမြင်နိုင်သူအား စိတ်သည် ကောင်းစွာ တည်ကြည်၍ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်ရှိသော် မိန်းမအဖြစ်သည် ငါတို့အား အဘယ်သို့သော တားမြစ်ခြင်းကို ပြုနိုင် ရာသနည်း။ ၆၂. ၆၂။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော; ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. ငါသည် ခပ်သိမ်းသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်မှု တဏှာကို ပယ်ဖျောက်အပ်ပြီ၊ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲအပ်ပြီ၊ မာရ်ယုတ် ဤသို့ တဏှာ အဝိဇ္ဇာကို ပယ်သောသူဟု ငါ့ကို သိလော့၊ မာရ်ယုတ် သင်သည် ရှုံးသူ ဖြစ်ခဲ့ပြီ။ … သောမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သောမာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ တိကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. တိကနိပါတ် ပြီး၏။ ၄. စတုက္ကနိပါတော ၄-စတုက္ကနိပါတ် ၁. ဘဒ္ဒါကာပိလာနီထေရီဂါထာ ၁-ဘဒ္ဒါကာပိလာနီထေရီဂါထာ ၆၃. ၆၃။ ‘‘ပုတ္တော [Pg.387] ဗုဒ္ဓဿ ဒါယာဒေါ, ကဿပေါ သုသမာဟိတော; ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ယောဝေဒိ, သဂ္ဂါပါယဉ္စ ပဿတိ. မြတ်စွာဘုရား၏သားတော်ဖြစ်၍ တရားအမွေကို ခံထိုက်သော ကောင်းစွာတည်ကြည်သော စိတ်ရှိသော မဟာကဿပထေရ်သည် ရှေး၌နေခဲ့ဘူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို သိတော်မူပြီ၊ နတ်ပြည် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ ဖြစ်ခြင်း အပါယ်ဘုံ၌ဖြစ်ခြင်းကိုလည်း (ဒိဗ္ဗစက္ခုဖြင့်) မြင်တော်မူပြီ။ ၆၄. ၆၄။ ‘‘အထော ဇာတိက္ခယံ ပတ္တော, အဘိညာဝေါသိတော မုနိ; ဧတာဟိ တီဟိ ဝိဇ္ဇာဟိ, တေဝိဇ္ဇော ဟောတိ ဗြာဟ္မဏော. ထိုမှတပါး ဇာတိ၏ကုန်ကြောင်းဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်ပြီ၊ ထူးသော ဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ ရဟန်းကိစ္စပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ပြီး အာသဝက္ခယဉာဏ်ဟူသော အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ပြီ၊ ဤသို့ သုံးပါးသော ဝိဇ္ဇာတို့ဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့်ပြည့်စုံ၍ မကောင်းမှုကို အပပြုပြီးသော ရဟန္တာ ဗြာဟ္မဏအစစ် ဖြစ်တော်မူပေ၏။ ၆၅. ၆၅။ ‘‘တထေဝ ဘဒ္ဒါ ကာပိလာနီ, တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနီ; ဓာရေတိ အန္တိမံ ဒေဟံ, ဇေတွာ မာရံ သဝါဟနံ. ထိုမဟာကဿပထေရ်အတူသာလျှင် ဘဒ္ဒါကာပိလာနီသည်လည်း ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သေ ခြင်း၏ အကြောင်းကို စွန့်ပယ်ပြီး ဖြစ်၏၊ စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွသော ကိလေသမာရ်ကို အောင်ပြီး၍ အဆုံးစွန် ဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်ဝန်ကို ဆောင်၏။ ၆၆. ၆၆။ ‘‘ဒိသွာ အာဒီနဝံ လောကေ, ဥဘော ပဗ္ဗဇိတာ မယံ; တျမှ ခီဏာသဝါ ဒန္တာ, သီတိဘူတမှ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. လောက၌ (အိမ်ထောင်သားမွေးခြင်း၏) အပြစ်ကိုမြင်၍ ငါတို့နှစ်ယောက်လုံး အာသဝေါကုန် ပြီးသူတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏၊ (ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးကို) ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမထားပြီးဖြစ်ကုန်၏၊ ကိလေသာမီး ချုပ်ငြိမ်း ပြီးဖြစ်၍ အေးငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ကြရလေကုန်ပြီ။ … ဘဒ္ဒါ ကာပိလာနီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဘဒ္ဒါကာပိလာနီထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ စတုက္ကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. စတုက္ကနိပါတ် ပြီး၏။ ၅. ပဉ္စကနိပါတော ၅-ပဉ္စကနိပါတ် ၁. အညတရာထေရီဂါထာ ၁-အညတရထေရီဂါထာ ၆၇. ၆၇။ ‘‘ပဏ္ဏဝီသတိဝဿာနိ[Pg.388], ယတော ပဗ္ဗဇိတာ အဟံ; နာစ္ဆရာသံဃာတမတ္တမ္ပိ, စိတ္တဿူပသမဇ္ဈဂံ. ငါသည် ရဟန်းဖြစ်သည်မှစ၍ နှစ်ဆယ့်ငါးနှစ်တို့ပတ်လုံး လက်ဖျစ်တတွက်လောက် ကာလမျှလည်း စိတ်၏ ငြိမ်သက် တည်ကြည်မှုကို မရခဲ့စဘူး။ ၆၈. ၆၈။ ‘‘အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, ကာမရာဂေနဝဿုတာ; ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒန္တီ, ဝိဟာရံ ပါဝိသိံ အဟံ. ငါသည် စိတ်၏ ငြိမ်သက်ခြင်းကိုမရပဲ ကာမရာဂတည်းဟူသော မိုးရေဖြင့် စိုစွတ်သည်ဖြစ်၍ လက် မောင်းနှစ်ဖက်တို့ကို မြှောက်ချီကာ ငိုကြွေးလျက်သာ ကျောင်းတွင်းသို့ ဝင်ခဲ့ပါ၏။ ၆၉. ၆၉။ ‘‘သာ ဘိက္ခုနိံ ဥပါဂစ္ဆိံ, ယာ မေ သဒ္ဓါယိကာ အဟု; သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယော. အကြင်(ဓမ္မဒိန္နာ)ဘိက္ခုနီမသည် ငါယုံကြည်အပ်သော စကားရှိ၏၊ ထိုဓမ္မဒိန္နာဘိက္ခုနီမကို ထို ငါသည် ဆည်းကပ်ပြီ၊ ထိုဓမ္မဒိန္နာသည် ခန္ဓာအာယတန ဓာတ်တို့ကို (ပြလျက်) ငါ့အား တရားဟောခဲ့ပြီ။ ၇၀. ၇၀။ ‘‘တဿာ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ဧကမန္တေ ဥပါဝိသိံ; ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ. ထိုဓမ္မဒိန္နာဘိက္ခုနီမ၏ တရားကို ကြားနာရ၍ ငါသည် သင့်လျော်လျောက်ပတ်သော အရပ်သို့ ကပ်ရောက်နေထိုင်ခဲ့ပြီ၊ ငါသည် ရှေး၌နေဘူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို သိခဲ့ပြီ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ကို သုတ်သင်အပ် ပြီ။ ၇၁. ၇၁။ ‘‘စေတောပရိစ္စဉာဏဉ္စ, သောတဓာတု ဝိသောဓိတာ; ဣဒ္ဓီပိ မေ သစ္ဆိကတာ, ပတ္တော မေ အာသဝက္ခယော; ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. ငါသည် သူတပါးတို့၏စိတ်ကို ပိုင်းခြား၍သိသော စေတောပရိယဉာဏ်ကို၎င်း ဒိဗ္ဗသောတအဘိ ဉာဏ်ကို၎င်း သုတ်သင်အပ်ပြီ၊ ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ်ကိုလည်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ၊ အာသဝေါတရားတို့၏ကုန်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ပြီ၊ အဘိညာဉ် ခြောက်ပါးတို့ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော် မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ။ … အညတရာ ထေရီ …. ဤသို့လျှင် အညတရထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၂. ဝိမလာထေရီဂါထာ ၂-ဝိမလာထေရီဂါထာ ၇၂. ၇၂။ ‘‘မတ္တာ ဝဏ္ဏေန ရူပေန, သောဘဂ္ဂေန ယသေန စ; ယောဗ္ဗနေန စုပတ္ထဒ္ဓါ, အညာသမတိမညိဟံ. ငါသည် ဂုဏ်ဖြင့်၎င်း အဆင်းရူပါရုံဖြင့်၎င်း တင့်တယ်ခြင်းဖြင့်၎င်း အခြံအရံဖြင့်၎င်း မာန်ယစ်ကာ ပျိုမျစ်နုနယ်သောအဖြစ်ဖြင့်လည်း အဆင့်ဆင့် ပင့်မြှောက်သည် ဖြစ်၍ အခြားတပါးသော မိန်းမတို့အား မထီမဲ့မြင် ပြုခဲ့ပြီ။ ၇၃. ၇၃။ ‘‘ဝိဘူသေတွာ ဣမံ ကာယံ, သုစိတ္တံ ဗာလလာပနံ; အဋ္ဌာသိံ ဝေသိဒွါရမှိ, လုဒ္ဒေါ ပါသမိဝေါဍ္ဍိယ. ငါသည် လူမိုက်တို့သာ ချီးမွမ်းစကား ပလွှားပြောဆိုတတ်သော မစင်အတိပြီးသော ဤခန္ဓာကိုယ် ကို အလွန်ဆန်းကြယ်စွာ တန်ဆာဆင်ပြီး၍ မုဆိုးသည် ကျော့ကွင်းထောင်ကာ ကျော့ကွင်းအနီး၌ ရပ်တည်သကဲ့ သို့ ပြည့်တန်ဆာမတို့၏ အိမ်တံခါးဝ၌ ငါ့ကိုယ်တည်းဟူသော ကျော့ကွင်းကိုထောင်၍ ရပ်တည်ခဲ့ပါ၏။ ၇၄. ၇၄။ ‘‘ပိလန္ဓနံ ဝိဒံသေန္တီ, ဂုယှံ ပကာသိကံ ဗဟုံ; အကာသိံ ဝိဝိဓံ မာယံ, ဥဇ္ဇဂ္ဃန္တီ ဗဟုံ ဇနံ. လျှို့ဝှက်အပ်သော အင်္ဂါကို၎င်း ထင်ရှားပြအပ်သော များစွာသော အဆင်တန်ဆာကို၎င်း ပြလျက် များစွာသော လူအပေါင်းကို (ဖြားယောင်းခြင်းငှါ) ရယ်သွမ်းသွေးလျက် အထူးထူးအပြားပြား များစွာသော မာယာကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါ၏။ ၇၅. ၇၅။ ‘‘သာဇ္ဇ ပိဏ္ဍံ စရိတွာန, မုဏ္ဍာ သံဃာဋိပါရုတာ; နိသိန္နာ ရုက္ခမူလမှိ, အဝိတက္ကဿ လာဘိနီ. ထိုငါ(ဝိမလာ)သည် ယခုအခါ၌မူ (အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်၏ အဆုံးအမ၌ တည်လျက် သာသနာ တော်၌ ရှင်ရဟန်းပြု၍) ခေါင်းတုံးရိတ်ကာ ဒုကုဋ်သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံလျက် ဆွမ်းခံလှည့်လည်ပြီးလျှင် သစ်ပင်ရင်း၌ ထိုင်နေကာ ဝိတက်ကင်းသော ဒုတိယဈာန်လျှင် အခြေရှိသောအရဟတ္တဖိုလ်ကို ရခဲ့ပြီ။ ၇၆. ၇၆။ ‘‘သဗ္ဗေ ယောဂါ သမုစ္ဆိန္နာ, ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ; ခေပေတွာ အာသဝေ သဗ္ဗေ, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. ငါသည် လူ့ပြည် နတ်ပြည်၌ အကျုံးဝင်သော ယောဂအားလုံးတို့ကို မဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်အပ် ကုန်ပြီ၊ အာသဝေါတရား အားလုံးတို့ကို ကုန်စေကာ ကိလေသာမီး ချုပ်ငြိမ်းပြီးဖြစ်၍ အေးငြိမ်းခြင်းသို့ ရောက်ရ လေပြီ။ … ဝိမလာ ပုရာဏဂဏိကာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ပြည့်တန်ဆာမဖြစ်ဘူးသော ဝိမလာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၃. သီဟာထေရီဂါထာ ၃-သီဟာထေရီဂါထာ ၇၇. ၇၇။ ‘‘အယောနိသော [Pg.389] မနသိကာရာ, ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာ; အဟောသိံ ဥဒ္ဓတာ ပုဗ္ဗေ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ. (ငါသည်) မသင့်မတင့် နှလုံးသွင်းခြင်းဖြင့် ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်မှု (ဆန္ဒ-ရာဂ) နှိပ်စက်အပ် သည်ဖြစ်၍ ငါ၏စိတ်သည် ငါ့အလိုသို့ မလိုက်သောကြောင့် ရှေးအခါက ပျံလွင့်ခဲ့ပါ၏။ ၇၈. ၇၈။ ‘‘ပရိယုဋ္ဌိတာ က္လေသေဟိ, သုဘသညာနုဝတ္တိနီ; သမံ စိတ္တဿ န လဘိံ, ရာဂစိတ္တဝသာနုဂါ. ငါသည် (ကာမရာဂစသော)ကိလေသာတို့ နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်၏ ဟူသောအမှတ် သုဘသညာသို့ အစဉ်လိုက်ကာ ကာမရာဂနှင့်ယှဉ်သော စိတ်၏အလိုသို့ အစဉ်လိုက်လျက် စိတ်၏ငြိမ်သက် တည်ကြည်မှုကို မရနိုင်တော့ပါ။ ၇၉. ၇၉။ ‘‘ကိသာ ပဏ္ဍု ဝိဝဏ္ဏာ စ, သတ္တ ဝဿာနိ စာရိဟံ; နာဟံ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ, သုခံ ဝိန္ဒိံ သုဒုက္ခိတာ. ငါသည် ကြုံ့လှီ၍ ဖျော့တော့သော အဆင်းရှိလျက် အဆင်းမလှသည်ဖြစ်၍ ခုနစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့ရ၏၊ ငါသည် အလွန်ဆင်းရဲသည်ဖြစ်၍ နေ့၌၎င်း ညဥ််း၌၎င်း ရဟန်းချမ်းသာကို မရစဘူးပေ။ ၈၀. ၈၀။ ‘‘တတော ရဇ္ဇုံ ဂဟေတွာန, ပါဝိသိံ ဝနမန္တရံ; ဝရံ မေ ဣဓ ဥဗ္ဗန္ဓံ, ယဉ္စ ဟီနံ ပုနာစရေ. ထိုသို့ ရဟန်းချမ်းသာကို မရခြင်းကြောင့် ကြိုးကိုယူပြီးလျှင် တဖန်လူထွက်ခြင်းထက် ဤတော အုပ်အတွင်း၌ ကြိုးဆွဲချ၍ သေရခြင်းကပင် ငါ့အား မြတ်သေး၏ဟု(နှလုံးသွင်းကာ) တောတွင်းသို့ ဝင်ခဲ့ပြီ။ ၈၁. ၈၁။ ‘‘ဒဠှပါသံ ကရိတွာန, ရုက္ခသာခါယ ဗန္ဓိယ; ပက္ခိပိံ ပါသံ ဂီဝါယံ, အထ စိတ္တံ ဝိမုစ္စိ မေ’’တိ. ငါသည် ခိုင်မြဲသောကြိုးကွင်းကို ပြုလုပ်၍ သစ်ကိုင်း၌ ဖွဲ့ချည်ပြီးလျှင် လည်ပင်း၌ ကြိုးကွင်းကို ထည့်သွင်းလိုက်ပါ၏၊ ထိုသို့ ကြိုးကွင်းထည့်သွင်းသည့် အခြားမဲ့၌ မဂ်အစဉ်ဖြင့် ငါ၏စိတ်သည် ကိလေသာ အားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီ။ … သီဟာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သီဟာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၄. သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီဂါထာ ၄-သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီဂါထာ ၈၂. ၈၂။ ‘‘အာတုရံ အသုစိံ ပူတိံ, ပဿ နန္ဒေ သမုဿယံ; အသုဘာယ စိတ္တံ ဘာဝေဟိ, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ. နန္ဒာ ကျင်နာနှိပ်စက်သော မစင်ကြယ်သည်ဖြစ်၍ ပုပ်သောခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို(ပညာမျက်စိဖြင့်) ရှုစမ်း ပါလော့၊ အသုဘဟု အဖန်တလဲလဲရှုခြင်းဖြင့် စိတ်ကို တခုတည်းသော အာရုံရှိအောင် ကောင်းစွာ တည်ကြည် သည်ကိုပြု၍ ပွါးများလေလော့။ ၈၃. ၈၃။ ‘‘ယထာ ဣဒံ တထာ ဧတံ, ယထာ ဧတံ တထာ ဣဒံ; ဒုဂ္ဂန္ဓံ ပူတိကံ ဝါတိ, ဗာလာနံ အဘိနန္ဒိတံ. ဤအသက်ရှိသော ကိုယ်ကောင်ကဲ့သို့ ထို့အတူ ထိုသင်မြင်ရသော အကောင်ပုပ်သည် မကောင်း သော အနံ့ရှိ၍ ပုပ်သောအနံ့လှိုင်၏။ ထိုအကောင်ပုပ်ကဲ့သို့ ထို့အတူ ဤ ကိုယ်ကောင်သည်လည်း မကောင်းသော အနံ့ရှိ၍ ပုပ်သောအနံ့ လှိုင်သည်သာတည်း၊ ဤသို့ သဘောရှိသော ကိုယ်ကောင်ကြီးကို သူမိုက်တို့သာ အလွန် နှစ်သက်အပ်၏။ ၈၄. ၈၄။ ‘‘ဧဝမေတံ အဝေက္ခန္တီ, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတာ; တတော သကာယ ပညာယ, အဘိနိဗ္ဗိဇ္ဈ ဒက္ခိသံ. ထိုခန္ဓာကိုယ်ကို ဤသို့ ဆိုအပ်ပြီးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် နေ့နေ့ ညည မပျင်းမရှိသည်ဖြစ်၍ ကြည့်ရှုဆင်ခြင်သည်ရှိသော် ထိုသုတမယဉာဏ်ဖြစ်ပြီးသည့်နောက် မိမိပညာဖြင့် ဖောက်ခွဲ၍ မြင်ရလတ္တံ့(ဟု မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူ၏) ။ ၈၅. ၈၅။ ‘‘တဿာ မေ အပ္ပမတ္တာယ, ဝိစိနန္တိယာ ယောနိသော; ယထာဘူတံ အယံ ကာယော, ဒိဋ္ဌော သန္တရဗာဟိရော. မမေ့မလျော့သည်ဖြစ်၍ အသင့်အားဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်သော ထိုငါသည် အတွင်းအပနှင့်တကွဖြစ် သော ဤခန္ဓာကိုယ်ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မြင်အပ်ပြီ။ ၈၆. ၈၆။ ‘‘အထ နိဗ္ဗိန္ဒဟံ ကာယေ, အဇ္ဈတ္တဉ္စ ဝိရဇ္ဇဟံ; အပ္ပမတ္တာ ဝိသံယုတ္တာ, ဥပသန္တာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. ထိုသို့ မြင်အပ်ပြီးသည့်နောက် ငါသည် ခန္ဓာကိုယ်၌ ငြီးငွေ့ခဲ့ပြီ၊ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌လည်း တပ်မက်မှု ကင်းခဲ့ပြီ၊ ငါသည် မမေ့မလျော့ သံယောဇဉ်ကင်းကာ ကိလေသာမီး ချုပ်ငြိမ်းပြီးဖြစ်၍ ငြိမ်းအေးခြင်းသို့ ရောက် လေပြီ။ … သုန္ဒရီနန္ဒာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သုန္ဒရီနန္ဒာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၅. နန္ဒုတ္တရာထေရီဂါထာ ၅-နန္ဒုတ္တရာထေရီဂါထာ ၈၇. ၈၇။ ‘‘အဂ္ဂိံ စန္ဒဉ္စ သူရိယဉ္စ, ဒေဝတာ စ နမဿိဟံ; နဒီတိတ္ထာနိ ဂန္တွာန, ဥဒကံ ဩရုဟာမိဟံ. ငါသည် မီးကို၎င်း လကို၎င်း နေကို၎င်း နတ်တို့ကို၎င်း ရှိခိုးခဲ့ပါ၏၊ မြစ်ဆိပ်တို့သို့ သွား၍ ရေသို့လည်း သက်ဆင်းခဲ့ပါ၏။ ၈၈. ၈၈။ ‘‘ဗဟူဝတသမာဒါနာ[Pg.390], အဍ္ဎံ သီသဿ ဩလိခိံ; ဆမာယ သေယျံ ကပ္ပေမိ, ရတ္တိံ ဘတ္တံ န ဘုဉ္ဇဟံ. ငါသည် (ပဉ္စာတပအကျင့်စသော) များစွာသော ဝတ်အကျင့်ကို ဆောက်တည်၍ ဦးခေါင်း၏ ထက်ဝက်သော ဆံပင်ကို ရိတ်ခဲ့ပါ၏၊ မြေ၌ အိပ်ခြင်းကို ပြုခဲ့ပါ၏၊ ငါသည် ညစာထမင်းကို မစားခဲ့ပါ။ ၈၉. ၈၉။ ‘‘ဝိဘူသာမဏ္ဍနရတာ, နှာပနုစ္ဆာဒနေဟိ စ; ဥပကာသိံ ဣမံ ကာယံ, ကာမရာဂေန အဋ္ဋိတာ. (အဝတ်တန်ဆာ ပန်းနံ့သာစသည်တို့ဖြင့်) တန်ဆာဆင်မှု၌ မွေ့လျော်သည်ဖြစ်၍ ရေချိုးခြင်း ချေးပိတ်ခြင်းတို့ဖြင့်လည်း ဤခန္ဓာကိုယ်ကို ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့ခဲ့ပါ၏၊ ဤသို့ ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့မှု ပြုသည် ရှိသော် ကာမရာဂဖြင့် နှိပ်စက်ခံရပါ၏။ ၉၀. ၉၀။ ‘‘တတော သဒ္ဓံ လဘိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ; ဒိသွာ ကာယံ ယထာဘူတံ, ကာမရာဂေါ သမူဟတော. ထိုနောက် (အသျှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်မထေရ်ထံ၌ အဆုံးအမခံသဖြင့် သာသနာတော်၌) ယုံကြည်မှု `သဒ္ဓါတရားကိုရ၍ `အိမ်ရာမထောင်သော ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့ပါ၏။ ၉၁. ၉၁။ ‘‘သဗ္ဗေ ဘဝါ သမုစ္ဆိန္နာ, ဣစ္ဆာ စ ပတ္ထနာပိ စ; သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ, သန္တိံ ပါပုဏိ စေတသော’’တိ. (ငါသည်) ဘဝအားလုံးတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်အပ်ကုန်ပြီ၊ အလိုရမ္မက်ကို၎င်း (ဘဝ၌) တောင့်တမှု “ပတ္ထနာ”ကို၎င်း အကြွင်းမဲ့ဖြတ်အပ်ပြီ၊ ယောဂအားလုံးတိုမှ ကင်းသည်ဖြစ်၍ စိတ်၏ငြိမ်သက်ခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ ရပေပြီ။ … နန္ဒုတ္တရာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် နန္ဒုတ္တရာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၆. မိတ္တာကာဠီထေရီဂါထာ ၆-မိတ္တာကာဋီထေရီဂါထာ ၉၂. ၉၂။ ‘‘သဒ္ဓါယ ပဗ္ဗဇိတွာန, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ; ဝိစရိံဟံ တေန တေန, လာဘသက္ကာရဥဿုကာ. ငါသည် ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါ”တရားဖြင့် အိမ်ရာထောင်သော လူ့ဘောင်မှ ထွက်ပြီးလျှင် ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့၍ လာဘ်ပူဇော်သကာ၌ လုံ့လပြုလျက် ထိုထို တရားဟောခြင်းစသော လာဘ်ရကြောင်းဖြင့် လှည့် လည်ခဲ့ပါ၏။ ၉၃. ၉၃။ ‘‘ရိဉ္စိတွာ ပရမံ အတ္ထံ, ဟီနမတ္ထံ အသေဝိဟံ; ကိလေသာနံ ဝသံ ဂန္တွာ, သာမညတ္ထံ န ဗုဇ္ဈိဟံ. ငါသည် မြတ်သော (ဈာန် ဝိပဿနာ မဂ်ဖိုလ်စသော) အကျိုးကို စွန့်ပစ်၍ ယုတ်သော (ပစ္စည်း လေးပါးတည်းဟူသော) (အာမိသ) အကျိုးကို မှီဝဲခဲ့ပြီ၊ ကိလေသာတို့၏ အလိုနိုင်ငံသို့ လိုက်သည်ဖြစ်၍ ရဟန်း ကိစ္စကို ငါမသိခဲ့။ ၉၄. ၉၄။ ‘‘တဿာ မေ အဟု သံဝေဂေါ, နိသိန္နာယ ဝိဟာရကေ; ဥမ္မဂ္ဂပဋိပန္နာမှိ, တဏှာယ ဝသမာဂတာ. ထိုငါသည် နေရာတိုက်ခန်း၌ ထိုင်နေစဉ် ထိတ်လန့်မှု“သံဝေဂ”တရားဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏၊ ငါသည် (ပစ္စည်း၌ တပ်မက်မှု) တဏှာ၏ အလိုနိုင်ငံသို့ လိုက်၍ သူတော်ကောင်းတို့ သွားမြဲ မဟုတ်သော ခရီးမှားသို့ သွားခဲ့၏။ ၉၅. ၉၅။ ‘‘အပ္ပကံ ဇီဝိတံ မယှံ, ဇရာ ဗျာဓိ စ မဒ္ဒတိ; ပုရာယံ ဘိဇ္ဇတိ ကာယော, န မေ ကာလော ပမဇ္ဇိတုံ. ငါ၏ အသက်သည် နည်း၏၊ အိုခြင်း နာခြင်းသည်လည်း ငါ့ကို နှိပ်စက်နေ၏၊ ဤကိုယ်ခန္ဓာသည် မချွတ် ပျက်စီးလတ္တံ့ ၊ ငါ့အား မေ့လျော့ခြင်းငှါ အခါကာလမဟုတ်တော့ချေ (ဟု ထိတ်လန့်မှု“သံဝေဂ” တရား ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၏)။ ၉၆. ၉၆။ ‘‘ယထာဘူတမဝေက္ခန္တီ, ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယံ; ဝိမုတ္တစိတ္တာ ဥဋ္ဌာသိံ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသန’’န္တိ. ငါသည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာတို့၏ ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ရှုဆင်ခြင်သည်ရှိသော် ကိလေ သာတို့မှ လွတ်သောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ဘဝမှ ထမြောက်ခဲ့ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြု ကျင့်ပြီးပြီ။ … မိတ္တာ ကာဠီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် မိတ္တာကာဋီထေရီသည် ဤဂါထာတိုကို ရွတ်ဆို၏။ ၇. သကုလာထေရီဂါထာ ၇-သကုလာထေရီဂါထာ ၉၇. ၉၇။ ‘‘အဂါရသ္မိံ ဝသန္တီဟံ, ဓမ္မံ သုတွာန ဘိက္ခုနော; အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဓမ္မံ, နိဗ္ဗာနံ ပဒမစ္စုတံ. ငါသည် အိမ်ရာထောင်သော လူ့ဘောင်၌ နေထိုင်စဉ် ရဟန်း(တပါး)၏ တရားစကားကို ကြားနာရ၍ ကိလေသာမြူကင်းသော (မသေခြင်း၏) အကြောင်းဖြစ်သော စုတေရွေ့လျှောမှုမရှိသော နိဗ္ဗာန်ကို မြင်တွေ့ရပြီ။ ၉၈. ၉၈။ ‘‘သာဟံ ပုတ္တံ ဓီတရဉ္စ, ဓနဓညဉ္စ ဆဍ္ဍိယ; ကေသေ ဆေဒါပယိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ. ထိုငါသည် သားကို၎င်း သမီးကို၎င်း ဥစ္စာစပါးကို၎င်း စွန့်ပစ်၍ ဆံပင်တို့ကို ရိတ်ဖြတ်စေပြီးလျှင် အိမ်ရာမထောင်သော ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့ပါ၏။ ၉၉. ၉၉။ ‘‘သိက္ခမာနာ [Pg.391] အဟံ သန္တီ, ဘာဝေန္တီ မဂ္ဂမဉ္ဇသံ; ပဟာသိံ ရာဂဒေါသဉ္စ, တဒေကဋ္ဌေ စ အာသဝေ. ငါသည် သိက္ခမာန်သာဖြစ်သေးလျက် မဇ္ဈိမပဋိပဒါခရီးဖြစ်သော အထက်မဂ်ကို ဖြစ်စေသည်ရှိ သော် ရာဂဒေါသကို၎င်း ထိုရာဂဒေါသနှင့်တူသော တည်ရာရှိသော အာသဝေါတရားတို့ကို၎င်း ပယ်စွန့်နိုင်ခဲ့ပြီ။ ၁၀၀. ၁၀၀။ ‘‘ဘိက္ခုနီ ဥပသမ္ပဇ္ဇ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရိံ; ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ, ဝိမလံ သာဓုဘာဝိတံ. ငါသည် အသက်ပြည့်သောအခါ ပဉ္စင်းခံ၍ ဘိက္ခုနီမဖြစ်လတ်သော် ရှေးဘဝကို အောက်မေ့နိုင် ခဲ့ပြီ၊ ကောင်းစွာပွါးများအပ်သော ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ကို အညစ်အကြေးကင်းစင်အောင် သုတ်သင်အပ်ပြီ။ ၁၀၁. ၁၀၁။ ‘‘သင်္ခါရေ ပရတော ဒိသွာ, ဟေတုဇာတေ ပလောကိတေ ; ပဟာသိံ အာသဝေ သဗ္ဗေ, သီတိဘူတာမှိ နိဗ္ဗုတာ’’တိ. အကြောင်းပစ္စည်းကြောင့် ဖြစ်ကုန်သော ပျက်စီးတတ်သည့် သဘောရှိကုန် တေဘူမကသင်္ခါရ တရားတို့ကို သူစိမ်းပြင်ပအားဖြင့် ရှုမြင်၍ အာသဝေါတရားအားလုံးတို့ကို ပယ်ခဲ့ပြီ၊ ကိလေသာမီး ချုပ်ငြိမ်းပြီး ဖြစ်၍ ငြိမ်းအေးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ပြီ။ … သကုလာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သကုလာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၈. သောဏာထေရီဂါထာ ၈-သောဏာထေရီဂါထာ ၁၀၂. ၁၀၂။ ‘‘ဒသ ပုတ္တေ ဝိဇာယိတွာ, အသ္မိံ ရူပသမုဿယေ; တတောဟံ ဒုဗ္ဗလာ ဇိဏ္ဏာ, ဘိက္ခုနိံ ဥပသင်္ကမိံ. ငါသည် ဤရူပကာယဟု ဆိုအပ်သော ခန္ဓာကိုယ်၌ တည်၍ ထကျိပ်သော သားသမီးတို့ကို ဖွားမြင် ခဲ့ပြီးသော် ထိုသို့ဖွားမြင်ရသောကြောင့် ခွန်အားနည်းပါး အိုမင်းသည်ဖြစ်၍ ဘိက္ခုနီမ(တဦး)ထံသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ ပါ၏။ ၁၀၃. ၁၀၃။ ‘‘သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ခန္ဓာယတနဓာတုယော; တဿာ ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ကေသေ ဆေတွာန ပဗ္ဗဇိံ. ထိုဘိက္ခုနီမသည် ခန္ဓာ အာယတန ဓာတ်တိုကို ပြလျက် ငါ့အား တရားဟော၏။ ငါသည် ထို ဘိက္ခုနီမ၏ တရားကို ကြားနာရ၍ ဆံပင်တို့ကို ရိတ်ဖြတ်ကာ ရဟန်း ပြုခဲ့ပါ၏။ ၁၀၄. ၁၀၄။ ‘‘တဿာ မေ သိက္ခမာနာယ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ; ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ယတ္ထ မေ ဝုသိတံ ပုရေ. ထိုငါသည် သိက္ခမာန်သာ ဖြစ်သေးလျက် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ကို သုတ်သင်အပ်ပြီ၊ ငါသည် အကြင်ဘုံဘဝ၌ ရှေးကနေခဲ့ဘူးပြီ၊ ထိုသို့သဘောရှိသော ရှေးကနေဘူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို သိပြီ။ ၁၀၅. ၁၀၅။ ‘‘အနိမိတ္တဉ္စ ဘာဝေမိ, ဧကဂ္ဂါ သုသမာဟိတာ; အနန္တရာဝိမောက္ခာသိံ, အနုပါဒါယ နိဗ္ဗုတာ. တခုတည်းသော အာရုံရှိသည် ကောင်းစွာ တည်ကြည်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အကြောင်းနိမိတ် ကင်းမှု အနိမိတ္တာနုပဿနာကိုလည်း ပွါးများ၏၊ ငါသည် အရဟတ္တမဂ်၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော (အရဟတ္တဖိုလ်) ဝိမောက္ခရှိသူ ဖြစ်ခဲ့ပြီ၊ တစုံတခုသော အာရုံကို စွဲလမ်း၍ မယူပဲ ကိလေသာငြိမ်းအေးပြီ။ ၁၀၆. ၁၀၆။ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓာ ပရိညာတာ, တိဋ္ဌန္တိ ဆိန္နမူလကာ; ဓိ တဝတ္ထု ဇရေ ဇမ္မေ, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ’’တိ. ခန္ဓာငါးပါးတိုကို ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်ပြီ၊ ထိုခန္ဓာငါးပါးတိုသည် အဝိဇ္ဇာ တဏှာတည်းဟူသော အမြစ်ပြတ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ တည်ကုန်၏၊ ဟယ် ယုတ်မာလှစွာသော ဇရာ သင်၏ဖြစ်ပုံကား စက်ဆုပ်ဖွယ်ကောင်း လေစွာ့တကား၊ ငါ့အား ယခုအခါ နောက်တဖန် ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ခြင်း မရှိတော့ပြီ။ … သောဏာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သောဏာထေရီသည် ဤဂါထာတိုကို ရွတ်ဆို၏။ ၉. ဘဒ္ဒါကုဏ္ဍလကေသာထေရီဂါထာ ၉-ဘဒ္ဒါကုဏ္ဍလကေသာထေရီဂါထာ ၁၀၇. ၁၀၇။ ‘‘လူနကေသီ ပင်္ကဓရီ, ဧကသာဋီ ပုရေ စရိံ; အဝဇ္ဇေ ဝဇ္ဇမတိနီ, ဝဇ္ဇေ စာဝဇ္ဇဒဿိနီ. ငါသည် ရှေးအခါက (ထန်းစေ့မှုတ်ခွံဖြင့်) ဆံပင်တို့ကို နုတ်ပယ်လျက် (တံပူ မသုံးသဖြင့်) သွားချေး ကပ်သော သွားရှိသည်ဖြစ်၍ အဝတ်တထည်တည်းသာ ဝတ်ရုံပြီးလျှင် (တက္ကတွန်းပြုကာ ရေချိုးခြင်းစသော) အပြစ်မရှိသောအမှု၌ အပြစ်ရှိ၏ဟု (မာန ထောင်လွှားခြင်းစသော) အပြစ်ရှိသောအမှု၌ကား အပြစ်မရှိဟု အယူရှိလျက် လှည့်လည်ခဲ့ပါ၏။ ၁၀၈. ၁၀၈။ ‘‘ဒိဝါဝိဟာရာ နိက္ခမ္မ, ဂိဇ္ဈကူဋမှိ ပဗ္ဗတေ; အဒ္ဒသံ ဝိရဇံ ဗုဒ္ဓံ, ဘိက္ခုသံဃပုရက္ခတံ. ထိုအခါ၌ ငါသည် နေ့သန့်စင်ခြင်းငှါ ကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့သော် ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ပေါ်၌ ရဟန်း အပေါင်းခြံရံအပ်သော ကိလေသာမြူကင်းသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရပါ၏။ ၁၀၉. ၁၀၉။ ‘‘နိဟစ္စ ဇာဏုံ ဝန္ဒိတွာ, သမ္မုခါ အဉ္ဇလိံ အကံ; ‘ဧဟိ ဘဒ္ဒေ’တိ မံ အဝစ, သာ မေ အာသူပသမ္ပဒါ. ငါသည် ဒူးနှစ်ဖက်ကို ထောက်၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် မျက်မှောက်တော်၌ လက်အုပ်ချီခြင်းကို ပြုပြီ၊ (မြတ်စွာဘုရားသည်) ဘဒ္ဒါ လာလှည့်ဟု ငါ့ကို မိန့်တော်မူ၏၊ ထိုသို့ မိန့်တော်မူခြင်းသည် ငါ့အား ပဉ္စင်းဖြစ် ကြောင်း ဖြစ်ခဲ့ရပါ၏။ ၁၁၀. ၁၁၀။ ‘‘စိဏ္ဏာ [Pg.392] အင်္ဂါ စ မဂဓာ, ဝဇ္ဇီ ကာသီ စ ကောသလာ; အနဏာ ပဏ္ဏာသဝဿာနိ, ရဋ္ဌပိဏ္ဍံ အဘုဉ္ဇဟံ. ရှေးအခါ ကိလေသာ ကြွေးမြီနှင့်တကွ ပြည်သူတို့၏ ဆွမ်းကို စားခဲ့သော ငါသည် အကြင် အင်္ဂတိုင်း မဂဓတိုင်း ဝဇ္ဇီတိုင်း ကာသိတိုင်း ကောသလတိုင်းကြီးတို့ကို လှည့်လည်သွားလာခဲ့ဘူးလေပြီ၊ (ထိုတိုင်းတို့၌ပင် ယခုအခါ) ကိလေသာ ကြွေးမြီကင်းသည်ဖြစ်၍ အနှစ်ငါးဆယ်တို့ပတ်လုံး ပြည်သူတို့၏ ဆွမ်းကိုငါစားခဲ့၏။ ၁၁၁. ၁၁၁။ ‘‘ပုညံ ဝတ ပသဝိ ဗဟုံ, သပ္ပညော ဝတာယံ ဥပါသကော; ယော ဘဒ္ဒါယ စီဝရံ အဒါသိ, ဝိပ္ပမုတ္တာယ သဗ္ဗဂန္ထေဟီ’’တိ. အကြင် ဥပါသကာသည် အလုံးစုံသော ဂန္ထလေးပါးတို့မှ လွတ်သော ဘဒ္ဒါထေရီမအား သင်္ကန်းကို ပေးလှူဘူး၏၊ ဤဥပါသကာသည် ပညာရှိပေစွာ့တကား၊ များစွာသော ကောင်းမှုကိုလည်း ပွါးများစေဘိ၏ တကား။ … ဘဒ္ဒါ ကုဏ္ဍလကေသာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဘဒ္ဒါကုဏ္ဍလကေသာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၀. ပဋာစာရာထေရီဂါထာ ၁၀-ပဋာစာရီထေရီဂါထာ ၁၁၂. ၁၁၂။ ‘‘နင်္ဂလေဟိ ကသံ ခေတ္တံ, ဗီဇာနိ ပဝပံ ဆမာ; ပုတ္တဒါရာနိ ပေါသေန္တာ, ဓနံ ဝိန္ဒန္တိ မာဏဝါ. လူတို့သည် ထွန်တုံးတို့ဖြင့် လယ်ထွန်ကြကုန်သည်ဖြစ်၍ မျိုးစေ့တို့ကို မြေ၌ စိုက်ပျိုးကြကာ သားမယားတို့ကို မွေးမြူကြကုန်လျက် ဥစ္စာစပါးကို ရကြကုန်ဘိသေး၏။ ၁၁၃. ၁၁၃။ ‘‘ကိမဟံ သီလသမ္ပန္နာ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ; နိဗ္ဗာနံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အကုသီတာ အနုဒ္ဓတာ. ငါသည်ကား သီလနှင့် ပြည့်စုံသူ မပျင်းမရိသူ မပျံ့လွင့်သူဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမကို လိုက်နာပါလျက် အဘယ့်ကြောင့် နိဗ္ဗာန်ကိုမရပဲ ရှိအံ့နည်း (ရရမည်သာတည်း)။ ၁၁၄. ၁၁၄။ ‘‘ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာန, ဥဒကေသု ကရောမဟံ; ပါဒေါဒကဉ္စ ဒိသွာန, ထလတော နိန္နမာဂတံ. ငါသည် (ဤသို့ကြံစည်၍) ခြေတို့ကို ဆေးသော် မြင့်ရာအရပ်မှ နိမ့်ရာအရပ်သို့ စီးဆင်းသော ခြေဆေးရေကိုလည်း မြင်ရ၍ ခြေဆေးရေတို့၌ (ဝိပဿနာပွါးခြင်း အမှတ်နိမိတ်ကို) ပြု၏။ ၁၁၅. ၁၁၅။ ‘‘တတော စိတ္တံ သမာဓေသိံ, အဿံ ဘဒြံဝဇာနိယံ; တတော ဒီပံ ဂဟေတွာန, ဝိဟာရံ ပါဝိသိံ အဟံ; သေယျံ ဩလောကယိတွာန, မဉ္စကမှိ ဥပါဝိသိံ. ထို့နောက် လိမ်မာသော ရထားထိန်းသည် အာဇာနည်မြင်းကောင်းကို ဆုံးမသကဲ့သို့ ငါသည် စိတ်ကို ဝိပဿနာသမာဓိဖြင့် ကောင်းစွာ တည်စေပြီးနောက် ငါသည် ဆီမီးကိုယူ၍ ကျောင်းတွင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင် အိပ်ရာနေရာကို (ဆီမီးရောင်ဖြင့်) ကြည့်၍ ညောင်စောင်းငယ်၌ (ထိုင်နေအံ့သောငှါ) အနီးသို့ ကပ်၏။ ၁၁၆. ၁၁၆။ ‘‘တတော သူစိံ ဂဟေတွာန, ဝဋ္ဋိံ ဩကဿယာမဟံ; ပဒီပဿေဝ နိဗ္ဗာနံ, ဝိမောက္ခော အဟု စေတသော’’တိ. ထို့နောက် ငါသည် အပ်သံချွန်ကို ယူ၍ ဆီမီးစာကို ဆွဲချ၏၊ ဆီမီး၏ ငြိမ်းခြင်းကဲ့သို့ စိတ်၏ ကိလေ သာတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်းသည်ဖြစ်၏။ … ပဋာစာရာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ပဋာစာရီထေရီသည် ဤဂါထာတိုကို ရွတ်ဆို၏။ ၁၁. တိံသမတ္တာထေရီဂါထာ ၁၁-တိံသမတ္တာထေရီဂါထာ ၁၁၇. ၁၁၇။ ‘‘‘မုသလာနိ ဂဟေတွာန, ဓညံ ကောဋ္ဋေန္တိ မာဏဝါ ; ပုတ္တဒါရာနိ ပေါသေန္တာ, ဓနံ ဝိန္ဒန္တိ မာဏဝါ. လူတို့သည် ( အသက်မွေးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်) ကျည်ပွေ့တို့ကို စွဲကိုင်လျက် စပါးကို ထောင်းကြကုန်၏၊ လူတို့သည် သားမယားတို့ကို မွေးမြူကုန်လျက် ဥစ္စာစပါးကို ရကြဘိသေး၏။ ၁၁၈. ၁၁၈။ ‘‘‘ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနံ, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ; ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ, ဧကမန္တေ နိသီဒထ; စေတောသမထမနုယုတ္တာ, ကရောထ ဗုဒ္ဓသာသနံ’. အကြင် မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုကျင့်သောကြောင့် နောင်တတစ်ဖန် မပူပန်ရ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော်ကို သင်တို့ လိုက်နာပြုကျင့်ကြကုန်လော့၊ လျင်မြန်စွာ ခြေတို့ကိုဆေး၍ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သောနေရာ၌ ထိုင်နေကြကုန်လော့၊ စိတ်၏ ငြိမ်သက်တည်ကြည်ခြင်းကို အားထုတ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုကျင့်ကြကုန်လော့(ဟု ပဋာစာရာထေရီသည် သုံးကျိပ်သော ဘိက္ခုနီမတို့အား ဆုံးမ၏) ။ ၁၁၉. ၁၁၉။ ‘‘တဿာ တာ ဝစနံ သုတွာ, ပဋာစာရာယ သာသနံ; ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာန, ဧကမန္တံ ဥပါဝိသုံ; စေတောသမထမနုယုတ္တာ, အကံသု ဗုဒ္ဓသာသနံ. ထိုသုံးကျိပ်သော ဘိက္ခုနီမတို့သည် ထိုပဋာစာရာထေရီ၏စကားကို ကြားနာကြရကုန်၍ ခြေတို့ကို ဆေးကြပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ နေကြကုန်လျက် စိတ်၏ ငြိမ်သက်တည်ကြည်ခြင်းကို အားထုတ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုကျင့်ကြကုန်၏။ ၁၂၀. ၁၂၀။ ‘‘ရတ္တိယာ [Pg.393] ပုရိမေ ယာမေ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရုံ; ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓယုံ; ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, တမောခန္ဓံ ပဒါလယုံ. (မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုကျင့်ကြကုန်သောကြောင့်) ညဉ့်ဦးယံ၌ ရှေးဘဝ ကို အောက်မေ့နိုင်ကုန်၏၊ ညဉ့်သန်ခေါင်ယံ၌ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ကို သုတ်သင်နိုင်ကြကုန်၏၊ ညဉ့်မိုးသောက်ယံ ၌ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲနိုင်ကြ ကုန်၏။ ၁၂၁. ၁၂၁။ ‘‘ဥဋ္ဌာယ ပါဒေ ဝန္ဒိံသု, ‘ကတာ တေ အနုသာသနီ; ဣန္ဒံဝ ဒေဝါ တိဒသာ, သင်္ဂါမေ အပရာဇိတံ; ပုရက္ခတွာ ဝိဟဿာမ, တေဝိဇ္ဇာမှ အနာသဝါ’’’တိ. ( ထိုသုံးကျိပ်သော ဘိက္ခုနီမတို့သည် ) နေရာမှ ထကြကုန်၍ (မြတ်သော ထေရီမ) သင်၏ အဆုံး အမကို လိုက်နာပြုကျင့်အပ်ပါကုန်ပြီ (ဟု ဆိုကုန်၍) ပဋာစာရာ ထေရီမ၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုးကြကုန်၏၊ စစ်မြေပြင်၌ အသုရာတို့ မအောင်နိုင်သော သိကြားမင်းကို ခြံရံ၍ နေကြကုန်သော ဘာဝတိံသာနတ်တို့ကဲ့သို့ အကျွန်ုပ်တို့သည် သင့်ကို ခြံရံ၍ နေကြပါကုန်အံ့၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် အရှင်မပဋာစာရာကြောင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံကြရကုန် သည်ဖြစ်၍ အာသဝေါကင်းကြရပါကုန်၏။ ဣတ္ထံ သုဒံ တိံသမတ္တာ ထေရီ ဘိက္ခုနိယော ပဋာစာရာယ သန္တိကေ အညံ ဗျာကရိံသူတိ. ဤသို့လျှင် သုံးကျိပ်ကုန်သော ဘိက္ခုနီထေရီမတို့သည် ပဋာစာရာ၏ အထံ၌ အရဟတ္တဖိုလ်ကို ပြောကြား ကြကုန်၏။ ၁၂. စန္ဒာထေရီဂါထာ ၁၂-စန္ဒာထေရီဂါထာ ၁၂၂. ၁၂၂။ ‘‘ဒုဂ္ဂတာဟံ ပုရေ အာသိံ, ဝိဓဝါ စ အပုတ္တိကာ; ဝိနာ မိတ္တေဟိ ဉာတီဟိ, ဘတ္တစောဠဿ နာဓိဂံ. ငါသည် ရဟန်းမပြုမီ ရှေးလူဖြစ်စဉ်အခါက သူဆင်းရဲမ ဖြစ်ခဲ့ပါ၏၊ မုဆိုးမလည်း ဖြစ်ခဲ့ပါ၏၊ သား သမီးလည်း မရှိပါ၊ အဆွေခင်ပွန်း ဆွေမျိုးဉာတိ ကင်းသည်ဖြစ်၍ အစားအဝတ်ကို (ပြည့်စုံလုံလောက်အောင်) မရ ခဲ့ပါ။ ၁၂၃. ၁၂၃။ ‘‘ပတ္တံ ဒဏ္ဍဉ္စ ဂဏှိတွာ, ဘိက္ခမာနာ ကုလာ ကုလံ; သီတုဏှေန စ ဍယှန္တီ, သတ္တ ဝဿာနိ စာရိဟံ. ငါသည် ခွက်ကို၎င်း တောင်ဝှေးကို၎င်း လက်စွဲ၍ တအိမ်မှ တအိမ်သို့ (လှည့်လည်) တောင်းစား ရသည့်ပြင် အချမ်းအပူဖြင့်လည်း နှိပ်စက်ခံကာ ခုနစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး လှည့်လည်ခဲ့ရပါ၏။ ၁၂၄. ၁၂၄။ ‘‘ဘိက္ခုနိံ ပုန ဒိသွာန, အန္နပါနဿ လာဘိနိံ; ဥပသင်္ကမ္မ အဝေါစံ, ‘ပဗ္ဗဇ္ဇံ အနဂါရိယံ’. ခုနစ်နှစ်လွန်ပြီးနောက် ထမင်းအဖျော်ကိုရသော (ပဋာစာရာ) ဘိက္ခုနီမကိုမြင်ရ၍ ချဉ်းကပ်ပြီး လျှင် အိမ်ရာမထောင် ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းအဖြစ်ကို ပန်ကြားလျှောက်ထား၏။ ၁၂၅. ၁၂၅။ ‘‘သာ စ မံ အနုကမ္ပာယ, ပဗ္ဗာဇေသိ ပဋာစာရာ; တတော မံ ဩဝဒိတွာန, ပရမတ္ထေ နိယောဇယိ. ပဋာစာရာမည်သော ထိုဘိက္ခုနီမသည် ငါ့ကိုအစဉ်သနားသဖြင့် ရဟန်းပြုပေး၏၊ ထို့နောက် ငါ့ကို ဆိုဆုံးမ၍ မြတ်သော အကျိုးဖြစ်သော ပဋိပတ်၌ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်၏။ ၁၂၆. ၁၂၆။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, အကာသိံ အနုသာသနိံ; အမောဃော အယျာယောဝါဒေါ, တေဝိဇ္ဇာမှိ အနာသဝါ’’တိ. ငါသည် ထိုပဋာစာရာဘိက္ခုနီမ၏ ဆုံးမစကားကို ကြားနာရ၍ ဆုံးမသောအတိုင်း လိုက်နာပြု ကျင့်ပြီ၊ အရှင်မပဋာစာရာ၏ အဆုံးအမသည် အချည်းနှီးမဟုတ်ပါ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့်ပြည့်စုံ၍ အာသဝေါကင်းသူ ဖြစ်ရပါ၏။ … စန္ဒာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် စန္ဒာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ပဉ္စကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. ပဉ္စကနိပါတ် ပြီး၏။ ၆. ဆက္ကနိပါတော ၆-ဆက္ကနိပါတ် ၁. ပဉ္စသတမတ္တာထေရီဂါထာ ၁-ပဉ္စသတမတ္တာထေရီဂါထာ ၁၂၇. ၁၂၇။ ‘‘ယဿ [Pg.394] မဂ္ဂံ န ဇာနာသိ, အာဂတဿ ဂတဿ ဝါ; တံ ကုတော စာဂတံ သတ္တံ, ‘မမ ပုတ္တော’တိ ရောဒသိ. ဤဘဝသို့လာသော အကြင်သတ္တဝါ၏ လာရာခရီးကို၎င်း ဤဘဝမှသွားသော အကြင်သတ္တဝါ၏ သွားရာခရီးကို၎င်း သင်မသိနိုင်ချေ။ (ယင်းသို့ဖြစ်ပါလျက်) တစုံတခုသော အရပ်မှလာသော ထိုသတ္တဝါကို ငါ့သား ဟူ၍ အဘယ့်ကြောင့် ငိုကြွေးရဘိသနည်း။ ၁၂၈. ၁၂၈။ ‘‘မဂ္ဂဉ္စ ခေါဿ ဇာနာသိ, အာဂတဿ ဂတဿ ဝါ; န နံ သမနုသောစေသိ, ဧဝံဓမ္မာ ဟိ ပါဏိနော. ဤဘဝသို့လာသော ထိုသတ္တဝါ၏ လာရာခရီးကို၎င်း ဤဘဝမှသွားသော ထိုသတ္တဝါ၏ သွားရာ ခရီးကို၎င်း သင်သည် အကယ်၍ သိသည်ဖြစ်စေဦးတော့၊ ဤသို့ပင် သိသော်လည်း သတ္တဝါတို့သည် ဤသို့ သေခြင်းပျက်ခြင်းသဘောရှိကုန်သည်သာ ဖြစ်သောကြောင့် ထိုသေပြီးသောသားကို သင်မစိုးရိမ်ပါလေလင့်။ ၁၂၉. ၁၂၉။ ‘‘အယာစိတော တတာဂစ္ဆိ, နာနုညာတော ဣတော ဂတော; ကုတောစိ နူန အာဂန္တွာ, ဝသိတွာ ကတိပါဟကံ; ဣတောပိ အညေန ဂတော, တတောပညေန ဂစ္ဆတိ. ထိုသေပြီးသော သင့်သားသည် ထိုတမလွန်ဘဝမှ လာပါလှည့်ဟု သင်မတောင်းပန်ရပဲ ဤဘဝသို့ ရောက်လာ၏၊ သွားပါလေတော့ဟု သင်ခွင့်မပြုပဲ ဤပစ္စုပ္ပန်ဘဝမှ တမလွန်ဘဝသို့ သွားရ၏၊ တစုံတခုသော ဘဝမှ (ပဋိသန္ဓေနေသောအားဖြင့်)လာ၍ တရက်နှစ်ရက်နေပြီးလျှင် ဤဘဝမှလည်း တပါးသောဘဝသို့ သွား သည်မဟုတ်လော၊ ထိုတပါးသောဘဝမှလည်း တပါးသောဘဝသို့ သွားရဦးမည်မဟုတ်လော။ ၁၃၀. ၁၃၀။ ‘‘ပေတော မနုဿရူပေန, သံသရန္တော ဂမိဿတိ; ယထာဂတော တထာ ဂတော, ကာ တတ္ထ ပရိဒေဝနာ’’. (ထိုထိုဘဝ၌ ဖြစ်ပြီး၍ ယင်းဘဝမှ) ကင်းသော သင်၏သားသည် (လူ၏ အသွင်အပြင်စသည်ဖြင့် ထိုထိုဘဝ၌ ဖြစ်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်) ကျင်လည်ရသည်ဖြစ်၍ (ထိုထိုဘဝသို့) သွားရလတ္တံ့၊ (သင်၏သားသည်) မသိရသောဘဝမှ မခေါ်ရပဲ ဤဘဝသို့ လာသကဲ့သို့ ထို့အတူ (ခွင့်မပြုပဲ) မသိရသောဘဝသို့ သွား၏၊ ထိုသို့ လာလိုကလာ၍ သွားလိုကသွားသော သင့်သားအပေါ်၌ ငိုကြွေးခြင်းသည် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ၁၃၁. ၁၃၁။ ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, ဒုဒ္ဒသံ ဟဒယဿိတံ; ယာ မေ သောကပရေတာယ, ပုတ္တသောကံ ဗျပါနုဒိ. မြင်နိုင်ခဲသော နှလုံး၌မှီသော ငါ၏သောကတည်းဟူသော ငြောင့်ကို ပယ်နုတ်နိုင်လေပြီတကား၊ စိုးရိမ်မှု “သောက’ဖြင့် အနှိပ်စက်ခံနေရသော ငါ၏သားကို စွဲ၍ ဖြစ်သော စိုးရိမ်မှု “သောက”ကို ပယ်နုတ်နိုင်ပေ စွာ့တကား။ ၁၃၂. ၁၃၂။ ‘‘သာဇ္ဇ အဗ္ဗူဠှသလ္လာဟံ, နိစ္ဆာတာ ပရိနိဗ္ဗုတာ; ဗုဒ္ဓံ ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ, ဥပေမိ သရဏံ မုနိံ’’. ထိုငါသည် ယခုအခါ သောကတည်းဟူသော ငြောင့်ကို ပယ်နုတ်ပြီးသည့်ပြင် တဏှာတည်း ဟူသော မွတ်သိပ်ခြင်းကင်းကာ ကိလေသာငြိမ်းအေးသည်ဖြစ်၍ တရားအားလုံးတို့ကို သိတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို၎င်း တရားတော်ကို၎င်း အရိယာသံဃာတော်ကို၎င်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်နေရပါ သတည်း။ ဣတ္ထံ သုဒံ ပဉ္စသတမတ္တာ ထေရီ ဘိက္ခုနိယော…ပေ…. ဤသို့လျှင် ငါးရာသောထေရီတို့သည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၂. ဝါသေဋ္ဌီထေရီဂါထာ ၂-ဝါသေဋ္ဌီထေရီဂါထာ ၁၃၃. ၁၃၃။ ‘‘ပုတ္တသောကေနဟံ အဋ္ဋာ, ခိတ္တစိတ္တာ ဝိသညိနီ; နဂ္ဂါ ပကိဏ္ဏကေသီ စ, တေန တေန ဝိစာရိဟံ. ငါသည် သား၌ဖြစ်သော စိုးရိမ်ခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ပျံ့လွင့်သော စိတ်ရှိသူ မိန်းမော တွေဝေသူ အရူးမဖြစ်ခဲ့ပါ၍ အဝတ်မပါ ဗလာကိုယ်တည်း ဖရိုဖရဲဖြန့်ကြဲသော ဆံပင်ရှိလျက် ထိုထိုရွာနိဂုံးသို့ လှည့်လည်ခဲ့ပါ၏။ ၁၃၄. ၁၃၄။ ‘‘ဝီထိ သင်္ကာရကူဋေသု, သုသာနေ ရထိယာသု စ; အစရိံ တီဏိ ဝဿာနိ, ခုပ္ပိပါသာသမပ္ပိတာ. တံမြက်ချေးစု အမှိုက်ပုံတို့၌၎င်း သုသာန်သင်းချိုင်း၌၎င်း ခရီးမတို့၌၎င်း ဆာလောင်မွတ်သိပ်ခြင်း ဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ သုံးနှစ်တို့တိုင်တိုင် လှည့်လည်နေခဲ့ရပါ၏။ ၁၃၅. ၁၃၅။ ‘‘အထဒ္ဒသာသိံ သုဂတံ, နဂရံ မိထိလံ ပတိ ; အဒန္တာနံ ဒမေတာရံ, သမ္ဗုဒ္ဓမကုတောဘယံ. ထို့နောက် ကောင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ကြွသွားတော်မူတတ်သော မယဉ်ကျေးသောသူတို့ကို ယဉ်ကျေး အောင် ဆုံးမတော်မူတတ်သော မည်သည့်အရပ်ကမှ ဘေးရှိတော်မမူသော မြတ်စွာဘုရားကို မိတ္ထိလာပြည်သို့ ရှေးရှူကြွသွားတော်မူသည်ကို ဖူးမြင်ရပါ၏။ ၁၃၆. ၁၃၆။ ‘‘သစိတ္တံ ပဋိလဒ္ဓါန, ဝန္ဒိတွာန ဥပါဝိသိံ; သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမော. ထို့အခါ ငါသည် (ဘုရား၏အာနုဘော်ဖြင့် ရူးသွပ်ခြင်းပျောက်ကာ) ပကတိ မိမိစိတ်ကိုရ၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါ၏၊ ဂေါတမအနွယ်ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား အစဉ်သနားသဖြင့် တရားဟောတော်မူပါ၏။ ၁၃၇. ၁၃၇။ ‘‘တဿ [Pg.395] ဓမ္မံ သုဏိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ; ယုဉ္ဇန္တီ သတ္ထုဝစနေ, သစ္ဆာကာသိံ ပဒံ သိဝံ. ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာမှတ်သား၍ အိမ်ရာမထောင်သော ရဟန်း ဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ အားထုတ်သည်ဖြစ်၍ ဘေးဥပဒ်မရှိ၊ အေးငြိမ်းသော နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရပြီ။ ၁၃၈. ၁၃၈။ ‘‘သဗ္ဗေ သောကာ သမုစ္ဆိန္နာ, ပဟီနာ ဧတဒန္တိကာ; ပရိညာတာ ဟိ မေ ဝတ္ထူ, ယတော သောကာန သမ္ဘဝေါ’’တိ. ငါသည် စိုးရိမ်မှု အားလုံးတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်အပ်ကုန်ပြီ၊ ပယ်အပ်ကုန်ပြီ၊ အကြင် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး အကြောင်းတရားတို့ကြောင့် စိုးရိမ်မှု “သောက”တို့ ဖြစ်ပေါ်လာရ၏၊ ထိုစိုးရိမ်မှုသောကတို့၏ တည်ရာအကြောင်းတရား ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို့ကို (ပရိညာသုံးပါးတို့ဖြင့်) ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ကုန်ပြီးဖြစ်ရကား စိုးရိမ်မှုသောကအားလုံးတို့သည် ယခုငါရအပ်သော အရဟတ္တဖိုလ်လျှင် အဆုံးအပိုင်းအခြားရှိကုန်၏။ … ဝါသေဋ္ဌီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဝါသေဋ္ဌီထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၃. ခေမာထေရီဂါထာ ၃- ခေမာထေရီဂါထာ ၁၃၉. ၁၃၉။ ‘‘ဒဟရာ တွံ ရူပဝတီ, အဟမ္ပိ ဒဟရော ယုဝါ; ပဉ္စင်္ဂိကေန တုရိယေန, ဧဟိ ခေမေ ရမာမသေ’’. ခေမာထေရီမ သင်သည် ငယ်ရွယ်နုနယ်၍ အဆင်းလှပပေ၏၊ ငါသည်လည်း ငယ်ရွယ်နုနယ်၍ လုလင်ပျို ဖြစ်ပါ၏၊ လာပါလှည့်၊ (ငါတို့သည်) အင်္ဂါငါးပါးရှိသော တူရိယာမျိုးဖြင့် (တီးမှုတ်ကာ) မွေ့လျော်ပျော်ပါး နေကြပါကုန်စို့(ဟု မာရ်နတ်က ဆို၏)။ ၁၄၀. ၁၄၀။ ‘‘ဣမိနာ ပူတိကာယေန, အာတုရေန ပဘင်္ဂုနာ; အဋ္ဋိယာမိ ဟရာယာမိ, ကာမတဏှာ သမူဟတာ. မာရ်ယုတ် (ငါသည်) ကာမတဏှာကို (မဂ်ဖြင့်) ပယ်နုတ်ဖျက်ဆီးအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ကျင်နာ နှိပ်စက်၍ ပျက်စီးတတ်သော သဘောရှိသော ဤအပုပ်ကောင်ဖြင့် ငြီးငွေ့လှပါ၏ စက်ဆုပ်လှပါ၏။ ၁၄၁. ၁၄၁။ ‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ; ယံ ‘တွံ ကာမရတိံ’ ဗြူသိ, ‘အရတီ’ ဒါနိ သာ မမ. ကာမဂုဏ်တို့သည် ဓားလှံ သံတံကျင်နှင့်တူကုန်၏၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ထိုကာမဂုဏ်တို့၏ ခုတ်စဉ်းဖြတ်ပိုင်းရာ စဉ်းတီတုံးနှင့်တူကုန်၏၊ အကြင်ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်ခြင်းကို သင်ပြောဆို၏၊ ထိုကာမဂုဏ် ၌ မွေ့လျော်မှုမျိုးသည် ယခုအခါ ငါ့အား မေ့လျော်နှစ်ခြိုက်ဖွယ် မဟုတ်တော့ပြီ။ ၁၄၂. ၁၄၂။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော; ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တက. ငါသည် ခပ်သိမ်းသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်မှုတဏှာကို ပယ်ဖျောက်အပ်ပြီ၊ မောဟအစု အမိုက်ထု ကို ဖောက်ခွဲအပ်ပြီ၊ မာရ်ယုတ် ဤသို့ တဏှာအဝိဇ္ဇာကို ပယ်သောသူဟု ငါ့ကို သိလော့၊ မာရ်ယုတ် သင်သည် ရှုံးသူ ဖြစ်ခဲ့ပြီ။ ၁၄၃. ၁၄၃။ ‘‘နက္ခတ္တာနိ နမဿန္တာ, အဂ္ဂိံ ပရိစရံ ဝနေ; ယထာဘုစ္စမဇာနန္တာ, ဗာလာ သုဒ္ဓိမမညထ. လူမိုက်တို့သည် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မသိကြကုန်သောကြောင့် ဂြိုဟ်နက္ခတ်တို့ကို ရှိခိုးကြကုန်လျက် တော၌ မီးကိုလုပ်ကျွေးကြကုန်သည်ရှိသော် ကိလေသာမှ စင်ကြယ်၏ဟု အောက်မေ့မှတ်ထင်ကြကုန်၏။ ၁၄၄. ၁၄၄။ ‘‘အဟဉ္စ ခေါ နမဿန္တီ, သမ္ဗုဒ္ဓံ ပုရိသုတ္တမံ; ပမုတ္တာ သဗ္ဗဒုက္ခေဟိ, သတ္ထုသာသနကာရိကာ’’တိ. ငါသည်ကား ယောက်ျားမြတ်ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုးလျက် မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမ တော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်သည်ဖြစ်၍ ဆင်းရဲအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေပြီ။ … ခေမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ခေမာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၄. သုဇာတာထေရီဂါထာ ၄-သုဇာတာထေရီဂါထာ ၁၄၅. ၁၄၅။ ‘‘အလင်္ကတာ သုဝသနာ, မာလိနီ စန္ဒနောက္ခိတာ; သဗ္ဗာဘရဏသဉ္ဆန္နာ, ဒါသီဂဏပုရက္ခတာ. ၁၄၅-၁၄၆။ အဝတ်တန်ဆာ ကောင်းစွာ ဝတ်ဆင်ကာ ပန်းတို့ကိုပန်ဆင်လျက် စန္ဒကူးနံ့သာဖြင့် လိမ်းကျံ ပြီးလျှင် အလုံးစုံသော အဆင်တန်ဆာတို့ဖြင့် (တန်ဆာဆင်သည်၏ အစွမ်းဖြင့်) ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ကိုယ်ရှိသည် ဖြစ်၍ အတင့်အတယ်ပြုထားသော ငါသည် ကျွန်မအပေါင်းခြံရံလျက် ၁၄၆. ၁၄၆။ ‘‘အန္နံ ပါနဉ္စ အာဒါယ, ခဇ္ဇံ ဘောဇ္ဇံ အနပ္ပကံ; ဂေဟတော နိက္ခမိတွာန, ဥယျာနမဘိဟာရယိံ. များသော ထမင်းအဖျော်ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို ယူ၍ နေအိမ်မှထွက်ကာ ဥယျာဉ်သို့ရှေ့ရှူဆောင်ခဲ့၏။ ၁၄၇. ၁၄၇။ ‘‘တတ္ထ ရမိတွာ ကီဠိတွာ, အာဂစ္ဆန္တီ သကံ ဃရံ; ဝိဟာရံ ဒဋ္ဌုံ ပါဝိသိံ, သာကေတေ အဉ္ဇနံ ဝနံ. ထိုဥယျာဉ်၌ မွေ့လျော်ပျော်ပါး ကစားမြူးတူးပြီး၍ မိမိနေအိမ်သို့ ပြန်လာသည်ရှိသော် သာကေတ မြို့အနီး မျက်စဉ်းတော၌ (တည်ရှိသော) ကျောင်းတော်ကို ကြည့်ရှုခြင်းငှါ ဝင်ခဲ့ပါ၏။ ၁၄၈. ၁၄၈။ ‘‘ဒိသွာန [Pg.396] လောကပဇ္ဇောတံ, ဝန္ဒိတွာန ဥပါဝိသိံ; သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, အနုကမ္ပာယ စက္ခုမာ. (ထိုကျောင်းတော်၌) လောက၏ ဆီမီးတန်ဆောင်သဖွယ် ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသော် ရှိခိုး၍ ချဉ်းကပ်ခဲ့ပါ၏၊ စက္ခုငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား သနား တော်မူသဖြင့် တရားဟောတော်မူ၏။ ၁၄၉. ၁၄၉။ ‘‘သုတွာ စ ခေါ မဟေသိဿ, သစ္စံ သမ္ပဋိဝိဇ္ဈဟံ; တတ္ထေဝ ဝိရဇံ ဓမ္မံ, ဖုသယိံ အမတံ ပဒံ. ငါသည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိပြီ၊ ထိုကျောင်း ၌ပင်လျှင် ကိလေသာမြူကင်း၍ သေခြင်းကင်းသော အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကို ရပြီ။ ၁၅၀. ၁၅၀။ ‘‘တတော ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာ, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, အမောဃံ ဗုဒ္ဓသာသန’’န္တိ. ထို့နောက် (ငါသည်) သူတော်ကောင်းတရားကို သိအပ်ပြီးဖြစ်၍ အိမ်ရာမထောင် ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုပြီ၊ (ငါသည်) ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရောက်အပ်ကုန်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတော်သည် အချည်းနှီး မဖြစ်ပါ။ … သုဇာတာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သုဇာတာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၅. အနောပမာထေရီဂါထာ ၅-အနောပမာထေရီဂါထာ ၁၅၁. ၁၅၁။ ‘‘ဥစ္စေ ကုလေ အဟံ ဇာတာ, ဗဟုဝိတ္တေ မဟဒ္ဓနေ; ဝဏ္ဏရူပေန သမ္ပန္နာ, ဓီတာ မဇ္ဈဿ အတြဇာ. ငါသည် များသောအသုံးအဆောင်ရှိသော များသောဥစ္စာရှိသော မြင့်မြတ်သော အမျိုး၌ဖြစ်ရ၍ ကိုယ်ရေအဆင်း လှပတင့်တယ်ခြင်းနှင့်ပြည့်စုံကာ မဇ္ဈမည်သော သူဌေး၏ ရင်၌ဖြစ်သော သမီးပါတည်း။ ၁၅၂. ၁၅၂။ ‘‘ပတ္ထိတာ ရာဇပုတ္တေဟိ, သေဋ္ဌိပုတ္တေဟိ ဂိဇ္ဈိတာ ; ပိတု မေ ပေသယီ ဒူတံ, ဒေထ မယှံ အနောပမံ. ငါသည် မင်းသားတို့ လိုချင်တောင့်တအပ်သူ သူဌေးသားတို့ကလည်းတပ် မက်မောအပ်သူဖြစ် သောကြောင့် (ထိုမင်းသား သူဌေးသားတို့သည်) အကျွန်ုပ်အား အနောပမာမည်သောသမီးကို ပေးပါလော့ဟု ငါ၏ သခင်ထံသို့ တမန်စေလွှတ်ကြကုန်၏။ ၁၅၃. ၁၅၃။ ‘‘ယတ္တကံ တုလိတာ ဧသာ, တုယှံ ဓီတာ အနောပမာ; တတော အဋ္ဌဂုဏံ ဒဿံ, ဟိရညံ ရတနာနိ စ. အရှင်သူဌေး အရှင်သူဌေး၏ အနောပမာမည်သော သမီးကို အကြင်မျှလောက် အဘိုးထိုက်တန် ၏ဟု (ရုပ်လက္ခဏာသိသူတို့က) ပိုင်းခြားအပ်၏၊ ထိုထိုက်တန်သောအဘိုးထက် ရှစ်ဆတက်၍ ရွှေ၊ငွေကို၎င်း ရတနာတို့ကို၎င်း ပေးပါအံ့(ဟု ငါ၏သခင်ထံ တမန်စေလွှတ်ကြကုန်၏) ၁၅၄. ၁၅၄။ ‘‘သာဟံ ဒိသွာန သမ္ဗုဒ္ဓံ, လောကဇေဋ္ဌံ အနုတ္တရံ; တဿ ပါဒါနိ ဝန္ဒိတွာ, ဧကမန္တံ ဥပါဝိသိံ. ထိုငါသည် လူသုံးပါးတို့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်တော်မူသော အတုမရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရသော် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သောနေရာ၌နေ၏။ ၁၅၅. ၁၅၅။ ‘‘သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, အနုကမ္ပာယ ဂေါတမော; နိသိန္နာ အာသနေ တသ္မိံ, ဖုသယိံ တတိယံ ဖလံ. ဂေါတမနွယ်ဖြစ်တော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် အစဉ်သနားတော်မူပါသဖြင့် ငါ့အား တရား ဟောတော်မူပါ၏၊ (ငါသည်) ထိုနေရာ၌ ထိုင်နေလျက်ပင် တတိယမြောက် (အနာဂါမိ)ဖိုလ်ကို ရရှိပါ၏။ ၁၅၆. ၁၅၆။ ‘‘တတော ကေသာနိ ဆေတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ; အဇ္ဇ မေ သတ္တမီ ရတ္တိ, ယတော တဏှာ ဝိသောသိတာ’’တိ. ထို့နောက် ဆံပင်တို့ကို ရိတ်ဖြတ်၍ အိမ်ရာမထောင်သော ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြု၏၊ ငါသည် (ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်နေစဉ်) ယနေ့ညဉ့်သည် ခုနစ်ရက်မြောက်ခဲ့လေပြီ၊ ယင်းခုနစ်ရက်မြောက်နေ့၌ပင် အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် တဏှာကို ခန်းခြောက်စေခဲ့ပြီ။ … အနောပမာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် အနောပမာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၆. မဟာပဇာပတိဂေါတမီထေရီဂါထာ ၆-မဟာပဇာပတိဂေါတမီထေရီဂါထာ ၁၅၇. ၁၅၇။ ‘‘ဗုဒ္ဓ ဝီရ နမော တျတ္ထု, သဗ္ဗသတ္တာနမုတ္တမ; ယော မံ ဒုက္ခာ ပမောစေသိ, အညဉ္စ ဗဟုကံ ဇနံ. ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိတော်မူသော (သီလစသောဂုဏ်တို့ကြောင့်) အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အကြင်အရှင်ဘုရားသည် အကျွန်ုပ်ကို၎င်း အကျွန်ုပ်မှတပါးသော များစွာသော လူအပေါင်းကို၎င်း ဆင်းရဲမှ လွတ်စေတော်မူပါ၏၊ ထိုအရှင်ဘုရားအား ရှိခိုးခြင်းဖြစ်ပါစေသတည်း။ ၁၅၈. ၁၅၈။ ‘‘သဗ္ဗဒုက္ခံ ပရိညာတံ, ဟေတုတဏှာ ဝိသောသိတာ; ဘာဝိတော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ, နိရောဓော ဖုသိတော မယာ. ၁၅၀။ အကျွန်ုပ်သည် အလုံးစုသော ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြား၍ သိအပ်ပါပြီ၊ ဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သော တဏှာဟုဆိုအပ်သော သမုဒယသစ္စာကို ခြောက်ကပ်စေအပ်ပါပြီ၊ အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော မဂ္ဂသစ္စာကိုလည်း ပွါးစေ အပ်ပါပြီ၊ ဒုက္ခ၏ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာကိုလည်း မျက်မှောက် ပြုအပ်ပါပြီ။ ၁၅၉. ၁၅၉။ ‘‘မာတာ [Pg.397] ပုတ္တော ပိတာ ဘာတာ, အယျကာ စ ပုရေ အဟုံ; ယထာဘုစ္စမဇာနန္တီ, သံသရိံဟံ အနိဗ္ဗိသံ. အကျွန်ုပ်သည် (ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းစသည်ကို)ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာမသိသောကြောင့် (သံသရာ ဟူသော သမုဒ္ဒရာ၌) ထောက်ရာတည်ရာကို မရသည်ဖြစ်၍ အဖန်တလဲလဲ ဖြစ်သည်၏အစွမ်းဖြင့် ကျင်လည်ခဲ့ ရလေပြီ၊ (ယခုဘဝ၌) အမိဖြစ်၍ (တပါးသော ဘဝ၌ ထိုအမိ၏) သားဖြစ်ခဲ့ရ၏။ (ထိုဘဝမှ အခြားသောဘဝ၌) အဖဖြစ်ခဲ့ရ၏၊ အစ်ကို မောင် ဖြစ်ခဲ့ရ၏၊ အဖွားဖြစ်ခဲ့ရ၏။ ၁၆၀. ၁၆၀။ ‘‘ဒိဋ္ဌော ဟိ မေ သော ဘဂဝါ, အန္တိမောယံ သမုဿယော; ဝိက္ခီဏော ဇာတိသံသာရော, နတ္ထိ ဒါနိ ပုနဗ္ဘဝေါ. ငါသည် (ဓမ္မကာယဖြစ်သော) ထိုမြတ်စွာဘုရားကို အရိယာအမြင်ဖြင့် မြင်အပ်ပြီးသည်သာလျင် တည်း၊ (ထို့ကြောင့်) ဤငါ၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် အဆုံးဖြစ်သော ခန္ဓာကိုယ်တည်း၊ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း ဇာတိသံသရာ ကုန်ပြီ၊ ယခုအခါ ငါ့အား တဖန်ဘဝသစ်၌ ဖြစ်ခြင်း မရှိတော့ပြီ ။ ၁၆၁. ၁၆၁။ ‘‘အာရဒ္ဓဝီရိယေ ပဟိတတ္တေ, နိစ္စံ ဒဠှပရက္ကမေ; သမဂ္ဂေ သာဝကေ ပဿေ, ဧသာ ဗုဒ္ဓါန ဝန္ဒနာ. (အကြင်သူသည်) ထက်သန်သောလုံ့လရှိကုန်သော နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်ထားသော စိတ်ရှိကုန်သော မပြတ် မြဲမြံခိုင်ခံ့သော လုံ့လရှိကုန်သော အညီအညွတ်ဖြစ်ကုန်သော မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကတို့ကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ မြင်စွမ်းနိုင်၏၊ ထိုသူ၏ ဤသို့ သာဝကတို့ကို မြင်ခြင်းသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် မြတ်စွာဘုရား တပည့်သာဝကတို့အား ရှိခိုးခြင်းမည်၏။ ၁၆၂. ၁၆၂။ ‘‘ဗဟူနံ ဝတ အတ္ထာယ, မာယာ ဇနယိ ဂေါတမံ; ဗျာဓိမရဏတုန္နာနံ, ဒုက္ခက္ခန္ဓံ ဗျပါနုဒီ’’တိ. ငါ၏ (အစ်မ) မာယာဒေဝီသည် များစွာသောသတ္တဝါတို့၏ အကျိုးငှါ ဂေါတမအနွယ်ဖြစ်သော သားတော်ဘုရားလောင်းကို ဖွားမြင်ခဲ့ပေစွာ့တကား၊ ထိုသားတော်မြတ်စွာဘုရားသည် နာခြင်းသေခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်ကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ ဆင်းရဲအစုကို နုတ်ပယ်တော်မူပြီ။ … မဟာပဇာပတိဂေါတမီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် မဟာပဇာပတိဂေါတမီထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၇. ဂုတ္တာထေရီဂါထာ ၇-ဂုတ္တာထေရီဂါထာ ၁၆၃. ၁၆၃။ ‘‘ဂုတ္တေ ယဒတ္ထံ ပဗ္ဗဇ္ဇာ, ဟိတွာ ပုတ္တံ ဝသုံ ပိယံ; တမေဝ အနုဗြူဟေဟိ, မာ စိတ္တဿ ဝသံ ဂမိ. ဂုတ္တာ အကြင်ကိလေသာပရိနိဗ္ဗာန် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ ချစ်မြတ်နိုးအပ်သော သားကို၎င်း စည်းစိမ်ဥစ္စာ အစုကို၎င်း စွန့်၍ ရဟန်းပြုခဲ့၏၊ ထိုကိလေသပရိနိဗ္ဗာန် ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်အကျိုးကိုသာလျှင် သင်ပွါးများ လော့၊ စိတ်၏အလိုသို့ မလိုက်လင့်။ ၁၆၄. ၁၆၄။ ‘‘စိတ္တေန ဝဉ္စိတာ သတ္တာ, မာရဿ ဝိသယေ ရတာ; အနေကဇာတိသံသာရံ, သန္ဓာဝန္တိ အဝိဒ္ဒသူ. ( ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသော ) စိတ်သည် လှည့်ပတ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ပညာမရှိကုန်သော ပုထုဇဉ် သတ္တဝါတို့သည် ကိလေသာမာရ်၏ အာရုံဖြစ်သော ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်ကုန်သည်ဖြစ်ရကား ဘဝများစွာ သံသ ရာပတ်လုံး ကျင်လည်ကြရကုန်၏။ ၁၆၅. ၁၆၅။ ‘‘ကာမစ္ဆန္ဒဉ္စ ဗျာပါဒံ, သက္ကာယဒိဋ္ဌိမေဝ စ; သီလဗ္ဗတပရာမာသံ, ဝိစိကိစ္ဆဉ္စ ပဉ္စမံ. ၁၆၅-၁၆၆။ ဂုတ္တာမည်သောဘိက္ခုနီမ ကာမဂုဏ်၌လိုလားမှု “ကာမစ္ဆန္ဒ”ကို၎င်း သူတပါးစည်းစိမ်ကို ပျက်စီး စေလိုမှု‘ဗျာပါဒ’ကို၎င်း ငါ၏ကိုယ် ငါ၏ဥစ္စာဟု အယူမှားသော “သက္ကာယဒိဋ္ဌိ”ကို၎င်း နွား၏အလေ့အကျင့် စသည်ဖြင့် သံသရာမှထွက်မြောက်၏ဟု မှားသောအားဖြင့် စွဲလမ်းတတ်သော “ သီလဗ္ဗတ ပရာမာသ ” ဒိဋ္ဌိကို၎င်း ငါးခုမြောက်သော (ဘုရား၌ ယုံမှားခြင်းစသော တဆယ့်ခြောက်ပါးသော) ယုံမှားမှု ‘ဝိစိကိစ္ဆာ’ကို၎င်း ၁၆၆. ၁၆၆။ ‘‘သံယောဇနာနိ ဧတာနိ, ပဇဟိတွာန ဘိက္ခုနီ; ဩရမ္ဘာဂမနီယာနိ, နယိဒံ ပုနရေဟိသိ. သင်သည် ထိုသို့ သဘောရှိကုန်သော အောက်ကာမဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော သံယောဇဉ်တို့ကို (အနာဂါမိမဂ်ဖြင့်)ပယ်စွန့်၍ (သင်သည်) ဤကာမဘုံသို့ တဖန်မလာရလတ္တံ့။ ၁၆၇. ၁၆၇။ ‘‘ရာဂံ မာနံ အဝိဇ္ဇဉ္စ, ဥဒ္ဓစ္စဉ္စ ဝိဝဇ္ဇိယ; သံယောဇနာနိ ဆေတွာန, ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿသိ. ရူပဘဝ အရူပဘဝ၌ တပ်စွန်းမှုʻရူပရာဂ အရူပရာဂ’ကို၎င်း ထောင်လွှားမှု “မာန”ကို၎င်း မသိမှု “မောဟ”ကို၎င်း ပျံလွင့်မှု ‘ဥဒ္ဓစ္စ”ကို၎င်း ထိုသို့ သဘောရှိကုန်သော (အထက်ရူပဘုံ အရူပဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်သော) ဥဒ္ဓံဘာဂိယ သံယောဇဉ်တို့ကို (ဝိပဿနာဖြင့်) ပယ်ခွါ၍ (အရဟတ္တမဂ်ဖြင့်) ဖြတ်ပြီး လျှင် (သင်သည်) ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးကို ပြုရလတ္တံ့ ။ ၁၆၈. ၁၆၈။ ‘‘ခေပေတွာ ဇာတိသံသာရံ, ပရိညာယ ပုနဗ္ဘဝံ; ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ နိစ္ဆာတာ, ဥပသန္တာ စရိဿတီ’’တိ. ပဋိသန္ဓေနေခြင်းအရင်းရှိသော သံသရာကိုဖြစ်ခြင်းကို ကို ပိုင်းခြားသိလျက် မျက်မှောက် သော ကိုယ်၏အဖြစ်၌သာလျှင် တဏှာ တည်းဟူသော မွတ်သိပ်မှုကင်းသည်ဖြစ်၍ ကိလေသာမီးငြိမ်းကာ (ချမ်းသာစွာ) သင်နေရလတ္တံ့။ … ဂုတ္တာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဂုတ္တာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၈. ဝိဇယာထေရီဂါထာ ၈-ဝိဇယာထေရီဂါထာ ၁၆၉. ၁၆၉။ ‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ, ဝိဟာရာ ဥပနိက္ခမိံ; အလဒ္ဓါ စေတသော သန္တိံ, စိတ္တေ အဝသဝတ္တိနီ. ငါသည် စိတ်၏ငြိမ်သက်တည်ကြည်မှုကို မရသည်ဖြစ်၍ ငါ၏စိတ်သည် ငါ့အလိုသို့ မလိုက်သည် ဖြစ်ရကား လေးကြိမ် ငါးကြိမ်တိုင်အောင် ကျောင်းမှထွက်ခဲ့ဘူးပါ၏။ ၁၇၀. ၁၇၀။ ‘‘ဘိက္ခုနိံ [Pg.398] ဥပသင်္ကမ္မ, သက္ကစ္စံ ပရိပုစ္ဆဟံ; သာ မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဓာတုအာယတနာနိ စ. ၁၇၀-၁၇၁။ ငါသည် ခေမာထေရီဘိက္ခုနီမကို ချဉ်းကပ်၍ ရိုသေစွာ မေးလျှောက်ခဲ့ပါ၏၊ ထိုခေမာထေရီ ဘိက္ခုနီမသည် မြတ်သော အရဟတ္တဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ဟူသော အကျိုးကို ရရောက်ခြင်းငှါ ခန္ဓာအာယတနဓာတ်တို့ကို ၎င်း ၁၇၁. ၁၇၁။ ‘‘စတ္တာရိ အရိယသစ္စာနိ, ဣန္ဒြိယာနိ ဗလာနိ စ; ဗောဇ္ဈင်္ဂဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဥတ္တမတ္ထဿ ပတ္တိယာ. အရိယသစ္စာလေးပါးတို့ကို၎င်း ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို၎င်း ဗိုလ်ငါးပါးတို့ကို၎င်း ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတို့ကို၎င်း အင်္ဂါရှစ် ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော မဂ်ကို၎င်း (ပြလျက်) ငါ့အား တရားဟော၏။ ၁၇၂. ၁၇၂။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ကရောန္တီ အနုသာသနိံ; ရတ္တိယာ ပုရိမေ ယာမေ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရိံ. ငါသည် ထိုခေမာထေရီဘိက္ခုနီမ၏ တရားစကားကို ကြားနာရ၍ (ခေမာထေရီဘိက္ခုနီမ၏) အဆုံးအမကို လိုက်နာပြုကျင့်သောကြောင့် ညဉ့်ဦးယံ၌ ရှေး၌ဖြစ်ဘူးသော ဘဝကို အောက်မေ့နိုင်ပြီ။ ၁၇၃. ၁၇၃။ ‘‘ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ; ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, တမောခန္ဓံ ပဒါလယိံ. ညဉ့်သန်ခေါင်ယံ၌ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ကို သုတ်သင်ခဲ့ပြီ၊ ညဥ့်မိုးသောက်ယံ၌ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲနိုင်ပြီ။ ၁၇၄. ၁၇၄။ ‘‘ပီတိသုခေန စ ကာယံ, ဖရိတွာ ဝိဟရိံ တဒါ; သတ္တမိယာ ပါဒေ ပသာရေသိံ, တမောခန္ဓံ ပဒါလိယာ’’တိ. (ဖလသမာပတ်)ပီတိသုခဖြင့်လည်း ငါ၏ကိုယ်ကို ပျံ့နှံစေ၍ နေပြီ၊ ထိုအခါ ဝိပဿနာစီးဖြန်း သည်မှ ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲနိုင်၍ (ထက်ဝယ်ဖွဲ့သော)ခြေတို့ကို ဆန့် တန်းပြီ။ … ဝိဇယာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဝိဇယာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ဆက္ကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. ဆက္ကနိပါတ် ပြီး၏။ ၇. သတ္တကနိပါတော ၇-သတ္တကနိပါတ် ၁. ဥတ္တရာထေရီဂါထာ ၁-ဥတ္တရာထေရီဂါထာ ၁၇၅. ၁၇၅။ ‘‘‘မုသလာနိ [Pg.399] ဂဟေတွာန, ဓညံ ကောဋ္ဋေန္တိ မာဏဝါ; ပုတ္တဒါရာနိ ပေါသေန္တာ, ဓနံ ဝိန္ဒန္တိ မာဏဝါ. လူတို့သည် (အသက်မွေးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့်) ကျည်ပွေ့တို့ကို စွဲကိုင်လျက် စပါးကို ထောင်းကြကုန်၏၊ လူတို့သည် သားမယားတို့ကို မွေးမြူကုန်လျက် ဥစ္စာစပါးကို ရကြကုန်ဘိသေး၏။ ၁၇၆. ၁၇၆။ ‘‘‘ဃဋေထ ဗုဒ္ဓသာသနေ, ယံ ကတွာ နာနုတပ္ပတိ; ခိပ္ပံ ပါဒါနိ ဓောဝိတွာ, ဧကမန္တံ နိသီဒထ. အကြင် မြက်စွာဘုရားအဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုကျင့်သောကြောင့် နောင်တတစ်ဖန် မပူပန်ရ၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမသာသနာတော်၌ (ကမ္မဋ္ဌာန်း)အားထုတ်ကုန်လော့၊ လျင်မြန်စွာ ခြေတို့ကို ဆေးပြီး လျှင် သင့်တင့်သောနေရာ၌ ထိုင်နေ ကြကုန်လော့။ ၁၇၇. ၁၇၇။ ‘‘‘စိတ္တံ ဥပဋ္ဌပေတွာန, ဧကဂ္ဂံ သုသမာဟိတံ; ပစ္စဝေက္ခထ သင်္ခါရေ, ပရတော နော စ အတ္တတော’. (ဘာဝနာ) စိတ်ကို (ကမ္မဋ္ဌာန်း၌)ထင်စေ၍ (စိတ်၏) တခုတည်းသော အာရုံရှိသည်ကို ကောင်းစွာ တည်ကြည်ခြင်းကိုပြု၍ တေဘူမကသင်္ခါရတို့ကို သူစိမ်းပြင်ပအားလူဖြင့် ဆင်ခြင်ကြကုန်လော့၊ အတ္တအားဖြင့် မဆင်ခြင်ကုန်လင့်(ဟု ပဋာစာရာထေရီမသည် ဆုံးမ၏) ။ ၁၇၈. ၁၇၈။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ပဋာစာရာနုသာသနိံ; ပါဒေ ပက္ခာလယိတွာန, ဧကမန္တေ ဥပါဝိသိံ. ငါသည် ထိုပဋာစာရာမည်သော ထေရီမ၏ အဆုံးအမတရားစကားကို ကြားနာရ၍ ခြေတို့ကို ဆေးပြီးလျှင် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ နေခဲ့၏။ ၁၇၉. ၁၇၉။ ‘‘ရတ္တိယာ ပုရိမေ ယာမေ, ပုဗ္ဗဇာတိမနုဿရိံ; ရတ္တိယာ မဇ္ဈိမေ ယာမေ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓယိံ. ညဉ့်ဦးယံ၌ ရှေး၌ဖြစ်ဘူးသော ဘဝကို အောက်မေ့နိုင်၏၊ ညဉ့်သန်ခေါင်ယံ၌ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ် ကို သုတ်သင်ခဲ့၏။ ၁၈၀. ၁၈၀။ ‘‘ရတ္တိယာ ပစ္ဆိမေ ယာမေ, တမောက္ခန္ဓံ ပဒါလယိံ; တေဝိဇ္ဇာ အထ ဝုဋ္ဌာသိံ, ကတာ တေ အနုသာသနီ. ညဉ့်မိုးသောက်ယံ၌ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲနိုင်ခဲ့ပြီ၊ ထိုနောက် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံ သည်ဖြစ်၍ (နေရာမှ) ထပြီ၊ မြတ်သောထေရီမ သင်၏အဆုံးအမကို လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ။ ၁၈၁. ၁၈၁။ ‘‘သက္ကံဝ ဒေဝါ တိဒသာ, သင်္ဂါမေ အပရာဇိတံ; ပုရက္ခတွာ ဝိဟဿာမိ, တေဝိဇ္ဇာမှိ အနာသဝါ’’. စစ်မြေပြင်၌ အသုရာတ္တိမအောင်နိုင်သော သိကြားမင်းကို ခြံရံ၍ နေကုန်သော တာဝတိံသာ နတ် တို့ကဲ့သို့ ငါသည် သင်ပဋာစာရာထေရီမကို ခြံရံ၍ နေပါအံ့၊ အရှင်မပဋာစာရာကြောင့် ငါသည် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ အာသဝေါကင်းရပါ၏။ … ဥတ္တရာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဥတ္တရာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၂. စာလာထေရီဂါထာ ၂-စာလာထေရီဂါထာ ၁၈၂. ၁၈၂။ ‘‘သတိံ ဥပဋ္ဌပေတွာန, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ; ပဋိဝိဇ္ဈိ ပဒံ သန္တံ, သင်္ခါရူပသမံ သုခံ’’. ( စာလာမည်သော ) ဘိက္ခုနီမသည် သတိကိုရှေးရှူဖြစ်စေ၍ (အရိယမဂ္ဂဘာဝနာဖြင့်) ပွါးစေ အပ်ပြီးသော ဣန္ဒြေရှိသည်ဖြစ်၍ ငြိမ်းအေးသော ခပ်သိမ်းသော သင်္ခါရတို့၏ ငြိမ်းရာဖြစ်သော စင်စစ်ချမ်းသာ လှစွာသော နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသော အားဖြင့် သိပြီ။ ၁၈၃. ၁၈၃။ ‘‘ကံ နု ဥဒ္ဒိဿ မုဏ္ဍာသိ, သမဏီ ဝိယ ဒိဿသိ; န စ ရောစေသိ ပါသဏ္ဍေ, ကိမိဒံ စရသိ မောမုဟာ’’. စာလာ သင်သည် အဘယ်ဆရာကို ရည်မှန်း၍ ခေါင်းတုံးရိတ်သနည်း၊ (သင်္ကန်းကို ဆောင်သဖြင့်) ရဟန်းမိန်းမကဲ့သို့ တွေမြင်ရ၏၊ ရသေ့ပရိဗိုင်တို့၏ ပါသဏ္ဍ အယူတို့ကို သင်မနှစ်သက်ခဲ့၊ အဘယ့်ကြောင့် ဤ (ရသေ့ပရိုဗိုဇ်တို့၏ ပါသဏ္ဍအယူဖြင့် စီရင်အပ်သော ဖြောင့်မတ်သောနိဗ္ဗာန်)ခရီးကို (ပယ်စွန့်လျက်) တွေဝေကာ လှည့်လည်ဘိသနည်း(ဟု မာရ်နတ်က ဆို၏) ။ ၁၈၄. ၁၈၄။ ‘‘ဣတော ဗဟိဒ္ဓါ ပါသဏ္ဍာ, ဒိဋ္ဌိယော ဥပနိဿိတာ; န တေ ဓမ္မံ ဝိဇာနန္တိ, န တေ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါ. ၁၈၄။ မာရ်ယုတ် ဤမြတ်စွာဘုရားသာသနာတော်မှ အပဖြစ်သော ပါသဏ္ဍအယူရှိသူတို့သည် (သဿတစသော)ဒိဋ္ဌိတို့ကို ကပ်မှီသောအားဖြင့် ယူကုန်၏၊ ထိုပါသဏ္ဍအယူရှိသူတို့သည် ဖြစ်ခြင်းသ ဘောရှိသော တရားကို လည်း မသိကုန်၊ မဖြစ်ခြင်းတရားသဘော၌လည်း မလိမ်မာကြကုန်။ ၁၈၅. ၁၈၅။ ‘‘အတ္ထိ သကျကုလေ ဇာတော, ဗုဒ္ဓေါ အပ္ပဋိပုဂ္ဂလော; သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဒိဋ္ဌီနံ သမတိက္ကမံ. သာကီဝင်မင်းမျိုး၌ ဖြစ်တော်မူသော ပြိုင်ဘက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှိတော်မမူသော မြတ်စွာဘုရားသည် (လောက၌ ထင်ရှား) ရှိတော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား မိစ္ဆာအယူအားလုံးတို့ကို လွန်ကြောင်းဖြစ်သော သစ္စာတရားကို ဟောတော်မူ၏။ ၁၈၆. ၁၈၆။ ‘‘ဒုက္ခံ [Pg.400] ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ; အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ. ဒုက္ခသစ္စာကို၎င်း ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတတ်သော တဏှာဟုဆိုအပ်သော သမှုဒယသစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဒုက္ခကို လွန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဒုက္ခ၏ ငြိမ်းရာနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေ တတ်သော မြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော မဂ္ဂသစ္စာကို၎င်း (ဟောတော်မူ၏)။ ၁၈၇. ၁၈၇။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဝိဟရိံ သာသနေ ရတာ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ သာသနာတော်၌ မွေ့လျော်ကာ နေ၏၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်၏၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ။ ၁၈၈. ၁၈၈။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော; ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တက’’. (ငါသည်) အလုံးစုံသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်မှုတဏှာကို ဖျောက်အပ်ပြီ၊ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲအပ်ပြီ၊ မာရ်ယုတ် ဤသို့တဏှာအဝိဇ္ဇာကို ပယ်သောသူဟု ငါ့ကို သိလော့၊ မာရ်ယုတ် သင်သည် ရှုံးသူ ဖြစ်ခဲ့၏။ … စာလာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် စာလာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၃. ဥပစာလာထေရီဂါထာ ၃-ဥပစာလာထေရီဂါထာ ၁၈၉. ၁၈၉။ ‘‘သတိမတီ စက္ခုမတီ, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ; ပဋိဝိဇ္ဈိံ ပဒံ သန္တံ, အကာပုရိသသေဝိတံ’’. အောက်မေ့မှု ‘သတိ’နှင့်ပြည့်စုံသော ပညာမျက်စိနှင့် ပြည့်စုံသော ဥပစာလာမည်သော ဘိက္ခုနီမ သည် ပွါးစေအပ်ပြီးသော ဣန္ဒြေရှိသည်ဖြစ်၍ မယုတ်မာသည့် ဘုရားစသော ယောက်ျားမြတ်တို့ မှီဝဲအပ်သော ငြိမ်သက်စွာသော နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုသောအားဖြင့် သိပြီ။ ၁၉၀. ၁၉၀။ ‘‘ကိံ နု ဇာတိံ န ရောစေသိ, ဇာတော ကာမာနိ ဘုဉ္ဇတိ; ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမရတိယော, မာဟု ပစ္ဆာနုတာပိနီ’’. ဒုပစလာ သင်သည် အဘယ့်ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေမှုကို မနှစ်သက်သနည်း၊ ပဋိသန္ဓေနေသော သူသည် ကာမဂုဏ်ချမ်းသာတို့ကို ခံစားရ၏။ (ထို့ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေပြီးသော သင်သည်) ကာမဂုဏ်ချမ်းသာ ဖြင့် မြူးထူးမွေ့လျော်ခြင်းတို့ကို ခံစားဦးလော့၊ (ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို မခံစားလိုက်ရဟု) နောင်တတစ်ဖန် ပူပန်ခြင်း မဖြစ်လင့် (ဟု မာရ်နတ်က ဆို၏) ။ ၁၉၁. ၁၉၁။ ‘‘ဇာတဿ မရဏံ ဟောတိ, ဟတ္ထပါဒါန ဆေဒနံ; ဝဓဗန္ဓပရိက္လေသံ, ဇာတော ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆတိ. မာရ်ယုတ် ပဋိသန္ဓေနေရပြီးသော သတ္တဝါအား သေခြင်းသည် ဖြစ်၏၊ ပဋိသန္ဓေနေရပြီးသော သတ္တဝါအား လက်ခြေတို့ကို ဖြတ်ခြင်းဖြစ်၏၊ ပဋိသန္ဓေနေရသော သတ္တဝါသည် သတ်ခြင်း နှောင်ဖွဲ့ခြင်းစ သည်ဖြင့် ပူပန်နှိပ်စက်ခြင်းသို့၎င်း (တပါးသော) ဆင်းရဲခြင်းသို့၎င်း ရောက်ရ၏၊ (ထိုကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို ငါမနှစ် သက်) ။ ၁၉၂. ၁၉၂။ ‘‘အတ္ထိ သကျကုလေ ဇာတော, သမ္ဗုဒ္ဓေါ အပရာဇိတော; သော မေ ဓမ္မမဒေသေသိ, ဇာတိယာ သမတိက္ကမံ. သာကီဝင်မင်းမျိုး၌ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် (လောက၌ ထင်ရှား)ရှိတော်မူ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့အား ပဋိသန္ဓေနေခြင်းကို လွန်ကြောင်းဖြစ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို ဟောတော် မူ၏။ ၁၉၃. ၁၉၃။ ‘‘ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ; အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ. ဒုက္ခသစ္စာကို၎င်း ဒုက္ခကို ဖြစ်စေတတ်သော တဏှာဟူသော သမုဒယသစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဒုက္ခကို လွန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဒုက္ခ၏ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတတ်သော မြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော မဂ္ဂသစ္စာကို၎င်း (ဟောတော်မူ၏) ။ ၁၉၄. ၁၉၄။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဝိဟရိံ သာသနေ ရတာ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ သာသနာတော်၌ မွေ့လျော်ကာ နေ၏၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်အပ်ပြီ။ ၁၉၅. ၁၉၅။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော; ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တက’’. အလုံးစုံသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်မှုတဏှာကို ဖျောက်အပ်ပြီ၊ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲ အပ်ပြီ၊ မာရ်ယုတ် ဤသို့ တဏှာအဝိဇ္ဇာကို ပယ်သောသူဟု ငါ့ကို သိလော့၊ မာရ်ယုတ် သင်သည် ရှုံးသူဖြစ်ခဲ့၏။ … ဥပစာလာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဥပစာလာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ သတ္တကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. သတ္တကနိပါတ် ပြီး၏။ ၈. အဋ္ဌကနိပါတော ၈-အဋ္ဌကနိပါတ် ၁. သီသူပစာလာထေရီဂါထာ ၁-သီသူပစာလာထေရီဂါထာ ၁၉၆. ၁၉၆။ ‘‘ဘိက္ခုနီ [Pg.401] သီလသမ္ပန္နာ, ဣန္ဒြိယေသု သုသံဝုတာ; အဓိဂစ္ဆေ ပဒံ သန္တံ, အသေစနကမောဇဝံ’’. သီသူပစာလာမည်သော ရဟန်းမိန်းမသည် စင်ကြယ်သော သီလနှင့်ပြည့်စုံသည်ဖြစ်၍ ဣန္ဒြေ ခြောက်ပါးတို့၌ ကောင်းစွာ စောင့်စည်းသည်ဖြစ်၍ မဂ်ဉာဏ်၊ဖိုလ်ဉာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော ငြိမ်သက်စွာ သော ဖြည့်စွက်သွန်းလောင်းဖွယ်မရှိသော ဩဇာရှိသော အရိယမဂ်နိဗ္ဗာန်ကို ဆိုက်ရောက်ရရှိ၏(ဟု ဥဒါန်းစကား ကို ဆို၏)။ ၁၉၇. ၁၉၇။ ‘‘တာဝတိံသာ စ ယာမာ စ, တုသိတာ စာပိ ဒေဝတာ; နိမ္မာနရတိနော ဒေဝါ, ယေ ဒေဝါ ဝသဝတ္တိနော; တတ္ထ စိတ္တံ ပဏီဓေဟိ, ယတ္ထ တေ ဝုသိတံ ပုရေ’’. တာဝတိံသာနတ်တို့သည်၎င်း ယာမာနတ်တို့သည်၎င်း တုသိတာနတ်တို့သည်၎င်း နိမ္မာနရတိနတ် တို့သည်၎င်း ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့သည်၎င်း ရှိကြကုန်၏၊ အကြင် နတ်ဘုံငါးရပ်တို့၌ သင်သည် ရှေးကနေခဲ့ ဘူး၏၊ ထိုသင်နေခဲ့ဘူးသော နတ်ဘုံတို့၌ သင်၏စိတ်ကို ထားလော့ (ဟု မာရ်နတ်က ဆို၏)။ ၁၉၈. ၁၉၈။ ‘‘တာဝတိံသာ စ ယာမာ စ, တုသိတာ စာပိ ဒေဝတာ; နိမ္မာနရတိနော ဒေဝါ, ယေ ဒေဝါ ဝသဝတ္တိနော. မာရ်ယုတ် တာဝတိံသာနတ်တို့သည်၎င်း ယာမာနတ်တို့သည်၎င်း တုသိတာနတ်တို့သည်၎င်း နိမ္မာနရတိနတ်တို့သည်၎င်း ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီနတ်တို့သည်၎င်း ရှိကြကုန်၏။ ၁၉၉. ၁၉၉။ ‘‘ကာလံ ကာလံ ဘဝါဘဝံ, သက္ကာယသ္မိံ ပုရက္ခတာ; အဝီတိဝတ္တာ သက္ကာယံ, ဇာတိမရဏသာရိနော. ထိုနတ်တို့သည် တဘဝမှ တဘဝသို့ (ကပ်ရကုန်သည်ဖြစ်၍) ထိုထိုကာလဝယ် ခန္ဓာငါးပါးတည်း ဟူသော သက္ကာယ၌ ရှေးရှူပြုကုန်သည်ဖြစ်၍ ငါးပါးတည်းဟူသော သက္ကာယကို မလွန်နိုင်ကုန်သည်ဖြစ်သော ကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း သေခြင်းသို့် အစဉ်လိုက်ကြရကုန်၏။ ၂၀၀. ၂၀၀။ ‘‘သဗ္ဗော အာဒီပိတော လောကော, သဗ္ဗော လောကော ပဒီပိတော; သဗ္ဗော ပဇ္ဇလိတော လောကော, သဗ္ဗော လောကော ပကမ္ပိတော. (မာရ်ယုတ် သင်ဆိုသော ကာမလောကသာမဟုတ်)၊ လောကအားလုံးသည် ရာဂမီးစသော တဆယ့်တပါးသော မီးတို့ဖြင့် တောက်လောင်နေ၏၊ လောကအားလုံးသည် ထပ်တလဲလဲ တောက်လောင်နေ၏၊ လောကအားလုံးသည် အလျှံတပြောင်ပြောင်မပြတ် တောက်လောင်နေ၏၊ လောကအားလုံးသည် ကိလေသာတို့ ဖြင့် တုန်လှုပ်ချောက်ချား၏။ ၂၀၁. ၂၀၁။ ‘‘အကမ္ပိယံ အတုလိယံ, အပုထုဇ္ဇနသေဝိတံ; ဗုဒ္ဓေါ ဓမ္မမဒေသေသိ, တတ္ထ မေ နိရတော မနော. တစုံတယောက်ကမျှ တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်သော (ဂုဏ်အားဖြင့် ဤမျှသာဟု) နှိုင်းချိန်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်သော ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ မမှီဝဲအပ်သော လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးကို မြတ်စွာဘုရား သည် ဟောကြားတော်မူ၏၊ ထိုလောကုတ္တရာတရားကိုးပါး၌ ငါ၏စိတ်သည် မွေ့လျော်၏။ ၂၀၂. ၂၀၂။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဝိဟရိံ သာသနေ ရတာ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ သာသနာတော်၌ မွေ့လျော်ကာ ဝိဇ္ဇာသုံး ပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်အပ်ပြီ။ ၂၀၃. ၂၀၃။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော; ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တက’’. အလုံးစုံသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်မှုတဏှာကို ဖျောက်အပ်ပြီ၊ မောဟအစု အမိုက်ထုကို ဖောက်ခွဲ အပ်ပြီ၊ မာရ်ယုတ် ဤသို့ တဏှာအဝိဇ္ဇာကို ပယ်သောသူဟု ငါ့ကို သိလော့၊ မာရ်ယုတ် သင်သည် ရှုံးသူဖြစ်ခဲ့၏။ … သီသူပစာလာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သီသူပစာလာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ အဋ္ဌကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. အဋ္ဌကနိပါတ် ပြီး၏။ ၉. နဝကနိပါတော ၉-နဝနိပါတ် ၁. ဝဍ္ဎမာတုထေရီဂါထာ ၁-ဝဍ္ဎမာတုထေရီဂါထာ ၂၀၄. ၂၀၄။ ‘‘မာ [Pg.402] သု တေ ဝဍ္ဎ လောကမှိ, ဝနထော အာဟု ကုဒါစနံ; မာ ပုတ္တက ပုနပ္ပုနံ, အဟု ဒုက္ခဿ ဘာဂိမာ. ၂၀၄။ ချစ်သားဝဍ္ဎ လောက၌ ကိလေသာဟူသော တောချုံသည် သင့်အား တရံတဆစ်မျှ မဖြစ်စေလင့်၊ သားချစ်ဝဍ္ဎ သင်သည် အဖန်ဖန် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းစသော ဆင်းရဲ၏အဘို့ဖြစ်သော ကိလေသာရှိသူ မဖြစ်ပါ စေလင့်။ ၂၀၅. ၂၀၅။ ‘‘သုခဉှိ ဝဍ္ဎ မုနယော, အနေဇာ ဆိန္နသံသယာ; သီတိဘူတာ ဒမပ္ပတ္တာ, ဝိဟရန္တိ အနာသဝါ. ထိုစကားမှန်၏၊ ချစ်သားဝဍ္ဎ ရဟန္တာအရှင်မြတ်တို့သည် တုန်လှုပ်ချောက်ချားစေတတ်သည့် တဏှာမရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ ယုံမှားသံသယကို ဖြတ်တောက်ကြကာ ကိလေသာငြိမ်းအေးကုန်သည်ဖြစ်၍ ယဉ် ကျေးခြင်းသို့ ရောက်ကြကုန်ပြီးလျှင် အာသံ ဝေါကင်းကုန်လျက် ချမ်းသာစွာ နေကုန်၏၊ ၂၀၆. ၂၀၆။ ‘‘တေဟာနုစိဏ္ဏံ ဣသီဘိ, မဂ္ဂံ ဒဿနပတ္တိယာ; ဒုက္ခဿန္တကိရိယာယ, တွံ ဝဍ္ဎ အနုဗြူဟယ’’. ချစ်သားဝဍ္ဎ ထိုရဟန္တာ(ဣသိ)တို့သည် ကျင့်အပ် လေ့ကျက်အပ်သော သမထ ဝိပဿနာတည်း ဟူသော အကြောင်းကို မဂ်ဉာဏ်အမြင်ကိုရသဖြင့် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏အဆုံးကို ပြုခြင်းငှါ ပွါးများလော့(ဟု ဘိက္ခုနီမ ကျောင်းလာသော မိမိသားဝဍ္ဎမထေရ်ကို မယ်တော်ထေရီမက လျှောက်၏) ။ ၂၀၇. ၂၀၇။ ‘‘ဝိသာရဒါဝ ဘဏသိ, ဧတမတ္ထံ ဇနေတ္တိ မေ; မညာမိ နူန မာမိကေ, ဝနထော တေ န ဝိဇ္ဇတိ’’. မယ်တော် ဤသို့ အကျိုးစီးပွါးနှင့်စပ်သော အဆုံးအမကို ရဲဝံ့စွာသာလျှင် ငါ့အား ပြောဆို၏၊ မြတ်နိုးအပ်သော မယ်တော် (သား၌ ချစ်မြတ်နိုးတတ်သော) ကိလေသာဟူသော တောချုံသည်လည်း သင် မယ်တော်အား မရှိတော့လေယောင်တကား(ဟု ဝဍ္ဎမထေရ်က ဆို၏)။ ၂၀၈. ၂၀၈။ ‘‘ယေ ကေစိ ဝဍ္ဎ သင်္ခါရာ, ဟီနာ ဥက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမာ; အဏူပိ အဏုမတ္တောပိ, ဝနထော မေ န ဝိဇ္ဇတိ. ချစ်သားဝဍ္ဎ အယုတ် အမြတ် အလတ် ဖြစ်ကုန်သော အကြောင်းတရား လေးပါးတို့သည် ပြုပြင် အပ်ကုန်သော အလုံးစုံသော သင်္ခါရှတရားတို့သည် ရှိကုန်၏၊ ထိုသင်္ခါရတရားတို့၌လည်း အနည်းငယ်မျှလောက် ပင်သော်လည်း အဏုမြူမျှလောက်ပင်လည်း ကိလေသာတောချုံသည် ငါ့အား မရှိတော့ပြီ။ ၂၀၉. ၂၀၉။ ‘‘သဗ္ဗေ မေ အာသဝါ ခီဏာ, အပ္ပမတ္တဿ ဈာယတော; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ’’. ကမ္မဋ္ဌာန်း၌ မမေ့မလျော့သည်ဖြစ်၍ မကောင်းမှုကို ရှို့မြိုက်ပြီးသော ငါ့အား အလုံးစုံသော အာသ ဝေါတရားတို့ ကင်းကုန်ပြီ၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရားဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာ ပြုကျင့်အပ်ပြီ(ဟု မယ်တော်ထေရီမက ဆို၏)။ ၂၁၀. ၂၁၀။ ‘‘ဥဠာရံ ဝတ မေ မာတာ, ပတောဒံ သမဝဿရိ; ပရမတ္ထသဉှိတာ ဂါထာ, ယထာပိ အနုကမ္ပိကာ. ငါ၏ မယ်တော်သည် မြတ်သောအဆုံးအမပေးခြင်းတည်းဟူသော နှင်တံကို ကောင်းစွာ ဖြစ်စေဘိ ၏တကား၊ သားအပေါ်၌ သနားညှာတာသည့်အတိုင်း မြတ်သော နိဗ္ဗာန်အကျိုးနှင့် စပ်ယှဉ်ကုန်သော ဂါထာတို့ကို ဖြစ်စေဘိ၏။ ၂၁၁. ၂၁၁။ ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, အနုသိဋ္ဌိံ ဇနေတ္တိယာ; ဓမ္မသံဝေဂမာပါဒိံ, ယောဂက္ခေမဿ ပတ္တိယာ. ၂၁၁-၂၂၁။ ငါသည် ထိုမယ်တော်၏ အဆုံးအမစကားကို ကြားနာရ၍ ငါ့အား တရားနှင့်စပ်သော ပြင်းစွာသော ထိတ်လန့်ခြင်းသို့ ရောက်ရပြီ၊ ၂၁၂. ၂၁၂။ ‘‘သောဟံ ပဓာနပဟိတတ္တော, ရတ္တိန္ဒိဝမတန္ဒိတော; မာတရာ စောဒိတော သန္တော, အဖုသိံ သန္တိမုတ္တမံ’’. ထိုငါသည် မယ်တော်တိုက်တွန်း အပ်သည်ဖြစ်၍ နေ့ညဉ့်ပတ်လုံး မပျင်းမရှိ ယောဂလေးပါးတို့ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ သမ္မပ္ပဓာန်လုံ့လဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့ စေလွှတ်အပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အားထုတ်အပ်သည်ရှိသော် ကိလေသာတို့၏ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရပြီ။ … ဝဍ္ဎမာတာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဝဍ္ဎမာတာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ နဝကနိပါတော နိဋ္ဌိတော. နဝနိပါတ် ပြီး၏။ ၁၀. ဧကာဒသနိပါတော ၁၀-ဧကာဒသနိပါတ် ၁. ကိသာဂေါတမီထေရီဂါထာ ၁-ကိသာဂေါတမီထေရီဂါထာ ၂၁၃. ၂၁၃။ ‘‘ကလျာဏမိတ္တတာ [Pg.403] မုနိနာ, လောကံ အာဒိဿ ဝဏ္ဏိတာ; ကလျာဏမိတ္တေ ဘဇမာနော, အပိ ဗာလော ပဏ္ဍိတော အဿ. မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တလောကကို ရည်ရွယ်တော်မူ၍ အဆွေခင်ပွန်းကောင်း ရှိသူ၏ အဖြစ်ကို ချီးမွမ်းတော်မူအပ်၏၊ အဆွေခင်ပွန်းကောင်းတို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ရသူသည် ရှေးကမိုက်ခဲ့သော်လည်း ပညာရှိဖြစ် နိုင်ပြန်ရာ၏။ ၂၁၄. ၂၁၄။ ‘‘ဘဇိတဗ္ဗာ သပ္ပုရိသာ, ပညာ တထာ ဝဍ္ဎတိ ဘဇန္တာနံ; ဘဇမာနော သပ္ပုရိသေ, သဗ္ဗေဟိပိ ဒုက္ခေဟိ ပမုစ္စေယျ. ထို့ကြောင့် ဘုရားစသော သူတော်ကောင်းတို့ကို (အခါခပ်သိမ်း) မှီဝဲဆည်းကပ် ထိုက်ကုန်၏၊ သူတော်ကောင်းတို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်သူတို့အား ပညာတိုးပွါးနိုင်၏၊ ဘုရားစသော သူတော်ကောင်းတို့ကို မှီဝဲ ဆည်းကပ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းစသော ဆင်းရဲအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရာ၏။ ၂၁၅. ၂၁၅။ ‘‘ဒုက္ခဉ္စ ဝိဇာနေယျ, ဒုက္ခဿ စ သမုဒယံ နိရောဓံ; အဋ္ဌင်္ဂိကဉ္စ မဂ္ဂံ, စတ္တာရိပိ အရိယသစ္စာနိ. ဒုက္ခသစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဒုက္ခ၏ဖြစ်ကြောင်း တဏှာဟုဆိုအပ်သော သမုဒယသစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာကို၎င်း အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော မဂ္ဂသစ္စာကို၎င်း ဤအရိယသစ္စာ လေးပါးတို့ကို သိရာ၏။ ၂၁၆. ၂၁၆။ ‘‘ဒုက္ခော ဣတ္ထိဘာဝေါ, အက္ခာတော ပုရိသဒမ္မသာရထိနာ; သပတ္တိကမ္ပိ ဟိ ဒုက္ခံ, အပ္ပေကစ္စာ သကိံ ဝိဇာတာယော. ၂၁၆-၂၁၇။ မိန်းမအဖြစ်ကို(လျှပ်ပေါ်ခြင်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းစသော အပြစ်တို့ဖြင့်) ဆင်းရဲ၏ဟူ၍ မယဉ် ကျေးသူတို့ကို ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဟောကြားတော်မူအပ်၏၊ လင်တူ မယားအဖြစ်ဖြင့် နေရခြင်းသည်လည်း ဆင်းရဲ၏၊ အချို့သော မိန်းမတို့သည် တကြိမ်သားဖွားရကုန်သည်ရှိသော် ဆင်းရဲကို သည်းမခံနိုင်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ၂၁၇. ၂၁၇။ ‘‘ဂလကေ အပိ ကန္တန္တိ, သုခုမာလိနိယော ဝိသာနိ ခါဒန္တိ; ဇနမာရကမဇ္ဈဂတာ, ဥဘောပိ ဗျသနာနိ အနုဘောန္တိ. မိမိလည်ပင်း၌သော်လည်း ဓားဖြင့်လှီးဖြတ်ကြကုန်၏၊ သိမ်မွေ့သော ကိုယ်ရှိသော မိန်းမတို့သည် အဆိပ်တို့ကို စားကြကုန်၏၊ မတွေဝေသဖြင့် ပဋိသန္ဓေနေသော သားသူငယ်ကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရကုန်သည်ဖြစ်၍ သားအမိနှစ်ယောက်တို့သည်လည်း သေခြင်းအဆုံးရှိသော ပျက်စီးခြင်းတို့သို့ ရောက်ကြရကုန်၏။ [၁] ၂၁၈. ၂၁၈။ ‘‘ဥပဝိဇညာ ဂစ္ဆန္တီ, အဒ္ဒသာဟံ ပတိံ မတံ; ပန္ထမှိ ဝိဇာယိတွာန, အပ္ပတ္တာဝ သကံ ဃရံ. သားဖွားခါနီးကာလ၌ ခရီးထွက်ခဲ့သောငါ (ပဋာစာရာ)သည် မိမိအိမ်သို့ မရောက်မီလမ်းခရီး၌ သားဖွားပြီးလျှင် မြွေကိုက်၍ သေသောလင်ကို မြင်ရပြီ။ ၂၁၉. ၂၁၉။ ‘‘ဒွေ ပုတ္တာ ကာလကတာ, ပတီ စ ပန္ထေ မတော ကပဏိကာယ; မာတာ ပိတာ စ ဘာတာ, ဍယှန္တိ စ ဧကစိတကာယံ. ၂၁၉။ ငါ၏ သားငယ်နှစ်ယောက်တို့သည် သေခဲ့ကုန်၏၊ လင်သည်လည်း လမ်းခရီး၌ သေခဲ့၏၊ (လင်သား သေသည်ဖြစ်၍) ငြိုငြင်ဆင်းရဲနေရသော ငါ၏ အမိအဖတို့သည်၎င်း မောင်သည်၎င်း ထင်းပုံတပုံတည်း၌ မီးရှို့ခံ ကြရကုန်၏(ဟု ပဋာစာရာသည် ရွှတ်ဆို၏)။ [၂] ၂၂၀. ၂၂၀။ ‘‘ခီဏကုလီနေ ကပဏေ, အနုဘူတံ တေ ဒုခံ အပရိမာဏံ; အဿူ စ တေ ပဝတ္တံ, ဗဟူနိ စ ဇာတိသဟဿာနိ. စည်းစိမ်ဥစ္စာစသည်တို ပျက်စီးကုန်ခန်းသော အမျိုးသို့ရောက်ရ၍ သူတပါးတို မထီမဲ့မြင် အပြုခံရ သော ကိသာဂေါတမီ သင့်ကိုယ်တိုင် အတိုင်းမသိသော ဆင်းရဲကို ခံစားခဲ့ရဘူးလေပြီ၊ များသော ဘဝအထောင် တို့ပတ်လုံး သင်၏ မျက်ရည်တို့သည်လည်း ယိုစီးခဲ့ရဘူးလေပြီ။ ၁။ ဤနှစ်ဂါထာကား ရှေးဘဝက မိမိခံစားခဲ့ဘူးသည်ကို ဆင်ခြင်၍ ရွတ်ဆိုသော ဂါထာတို့တည်း။ ၂။ ဤနှစ်ဂါထာကား ပဋာစာရာ ရွတ်ဆိုသည်ကို အာရုံပြု၍ ရွတ်ဆို၏၊ မိန်းမဘင၏ ဆင်းရဲတို့ကို ထင်ရှားစေရန် ရွတ်ဆိုနေခြင်းဖြစ်သည်ဟူ၏။ ၂၂၁. ၂၂၁။ ‘‘ဝသိတာ သုသာနမဇ္ဈေ, အထောပိ ခါဒိတာနိ ပုတ္တမံသာနိ; ဟတကုလိကာ သဗ္ဗဂရဟိတာ, မတပတိကာ အမတမဓိဂစ္ဆိံ. ထိုမှ တပါးလည်း မြေခွေးမဖြစ်စဉ် သုသာန်အလယ်၌ နေခဲ့ရ၏၊ (ကျား ကျားသစ်စသည် ဖြစ်စဉ် ကလည်း) သားသမီးတို့၏ အသားတို့ကို စားခဲ့ရကုန်၏၊ အမျိုးအနွယ် ပျက်စီးသူ သူခပ်သိမ်းတို့ အကဲ့ရဲ့ခံရသူ လင်သေမုဆိုးမဖြစ်လျက်လည်း (အဆွေ ခင်ပွန်းကောင်းကို မှီဝဲရသဖြင့်) သေခြင်းကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ရပြီ။ ၂၂၂. ၂၂၂။ ‘‘ဘာဝိတော မေ မဂ္ဂေါ, အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော အမတဂါမီ; နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကတံ, ဓမ္မာဒါသံ အဝေက္ခိံဟံ. ငါသည် မြတ်သောအင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော သေခြင်းကင်းသော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်စေတဘ်သော မဂ်ကို ပွါးစေအပ်ပြီ၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ၊ တရားဖြင့်ပြီးသော ကြေးမုံ(မှန်)ကို ငါရှုမြင်ရပြီ။ ၂၂၃. ၂၂၃။ ‘‘အဟမမှိ ကန္တသလ္လာ, ဩဟိတဘာရာ ကတဉှိ ကရဏီယံ; ကိသာ ဂေါတမီ ထေရီ, ဝိမုတ္တစိတ္တာ ဣမံ ဘဏီ’’တိ. ငါသည် ရာဂစသော ငြောင့်တံသင်းကို အရိယမဂ်ဖြင့် ဖြတ်ပြီးသူ ကိလေသာ အဘိသင်္ခါရတည်း ဟူသော ဝန်ကို ချပြီးသူ ဖြစ်ပါ၏၊ ငါသည်(ဒုက္ခသစ္စာကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းစသော တဆယ့်ခြောက်ပါးသော) မဂ်ကိစ္စကို ပြုအပ်ပြီ၊ ကိသာဂေါတမီမည်သော ထေရီမသည် (ကိလေသာမှ) ကောင်းစွာ လွှတ်သော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ ဤသို့သော အနက်ကိုဆိုပြီ။ … ကိသာ ဂေါတမီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ကိသာဂေါတမီထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ဧကာဒသနိပါတော နိဋ္ဌိတော. ဧကာဒသနိပါတ် ပြီး၏။ ၁၁. ဒွါဒသကနိပါတော ၁၁-ဒွါဒသနိပါတ် ၁. ဥပ္ပလဝဏ္ဏာထေရီဂါထာ ၁-ဥပ္ပလဝဏ္ဏာထေရီဂါထာ ၂၂၄. ၂၂၄။ ‘‘ဥဘော [Pg.404] မာတာ စ ဓီတာ စ, မယံ အာသုံ သပတ္တိယော; တဿာ မေ အဟု သံဝေဂေါ, အဗ္ဘုတော လောမဟံသနော. အမိနှင့်သမီးဖြစ်ကြသူ နှစ်ယောက်ကုန်သော ငါတို့သည် လင်တူမယားတို့ ဖြစ်ကြရကုန်၏၊ ထို ငါတို့အား မဖြစ်စဘူး ထူးထူးကဲကဲ ကြက်သီးမွေးညှင်းထခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်သော ထိတ်လန့်မှု သံဝေဂဖြစ်ခဲ့၏။ ၂၂၅. ၂၂၅။ ‘‘ဓိရတ္ထု ကာမာ အသုစီ, ဒုဂ္ဂန္ဓာ ဗဟုကဏ္ဋကာ; ယတ္ထ မာတာ စ ဓီတာ စ, သဘရိယာ မယံ အဟုံ. ကာမဂုဏ်တို့သည် စက်ဆုပ်ဖွယ်ရှိကုန်၏၊ မစင်မကြယ် ရွံရှာဖွယ်ဖြစ်၍ မကောင်းသော အနံ့ရှိကုန်၏၊ များစွာသော ကိလေသာတည်းဟူသော ဆူးငြောင့်ရှိကုန်၏၊ ယင်းသို့ သဘောရှိသော ကာမဂုဏ်၌ အမိနှင့်သမီးဖြစ်ကြသူ ငါတို့သည် လင်တူမယား ဖြစ်ခဲ့ကြရကုန်၏။ ၂၂၆. ၂၂၆။ ‘‘ကာမေသွာဒီနဝံ ဒိသွာ, နေက္ခမ္မံ ဒဋ္ဌု ခေမတော; သာ ပဗ္ဗဇ္ဇိံ ရာဇဂဟေ, အဂါရသ္မာနဂါရိယံ. ထိုငါသည် ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကိုမြင်၍ ကာမဂုဏ်မှ ထွက်မြောက်ခြင်းကို ဘေးကင်းသောအား ဖြင့် ရှုမြင်ပြီးလျှင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ပင် အိမ်ရာတည်ထောင် လူ့ဘောင်မှထွက်၍ အိမ်ရာမထောင် ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြုခဲ့ပြီ (ဟု ဘိက္ခုနီမတစ်ဦး ရွတ်ဆိုသော သံဝေဂသုံးဂါထာကို ရွတ်ဆို၏)။ [၁] ၂၂၇. ၂၂၇။ ‘‘ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ဒိဗ္ဗစက္ခုံ ဝိသောဓိတံ; စေတောပရိစ္စဉာဏဉ္စ, သောတဓာတု ဝိသောဓိတာ. ငါသည် ရှေး၌နေဘူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို သိ၏၊ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ကို သုတ်သင်အပ်ပြီ၊ သူတပါး စိတ်ကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်သော စေတောပရိယအဘိညာဉ်ကို၎င်း ဒိဗ္ဗသောတအဘိညာဉ်ကို၎င်း သုတ်သင်အပ်ပြီ။ ၂၂၈. ၂၂၈။ ‘‘ဣဒ္ဓီပိ မေ သစ္ဆိကတာ, ပတ္တော မေ အာသဝက္ခယော; ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. ငါသည် ဣဒ္ဓိဝိဓအဘိညာဉ်ကိုလည်း မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ၊ ငါသည် အာသ- ဝက္ခယဉာဏ်ကို ရအပ်ပြီ၊ ငါသည် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးတို့ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်ပြီ၊ ငါသည် မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူ သောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပြီ။ ၂၂၉. ၂၂၉။ ‘‘ဣဒ္ဓိယာ အဘိနိမ္မိတွာ, စတုရဿံ ရထံ အဟံ; ဗုဒ္ဓဿ ပါဒေ ဝန္ဒိတွာ, လောကနာထဿ တာဒိနော’’. ငါသည် မြင်းလေးကောင် ကသောရထားကို တန်ခိုးဖြင့်ဖန်ဆင်း၍ လူသုံးပါးတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူသော တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုး၍ (ရပ်တည်၏)။ ၂၃၀. ၂၃၀။ ‘‘သုပုပ္ဖိတဂ္ဂံ ဥပဂမ္မ ပါဒပံ, ဧကာ တုဝံ တိဋ္ဌသိ သာလမူလေ ; န စာပိ တေ ဒုတိယော အတ္ထိ ကောစိ, န တွံ ဗာလေ ဘာယသိ ဓုတ္တကာနံ’’. သူငယ်မ သင်သည် ပင်လုံးကျွတ် အဖျားမှစ၍ ပွင့်သော ပန်းပွင့်ရှိသော အင်ကြင်းပင်ရင်းသို့ ချဉ်း ကပ်၍ အင်ကြင်းပင်ရင်း၌ တယောက်ထီးတည်း တည်နေဘိ၏၊ သင့်အား အဖော်တစုံတယောက်မျှလည်း မရှိ၊ သူငယ်မ သင်သည် မိန်းမကျူး လူရမ်းကားတို့မှ အဘယ်ကြောင့် မကြောက်ဘိသနည်း(ဟု မာရ်နတ်က ဆို၏)။ ၂၃၁. ၂၃၁။ ‘‘သတံ သဟဿာနိပိ ဓုတ္တကာနံ, သမာဂတာ ဧဒိသကာ ဘဝေယျုံ; လောမံ န ဣဉ္ဇေ နပိ သမ္ပဝေဓေ, ကိံ မေ တုဝံ မာရ ကရိဿသေကော. မာရ်နတ် ဤသင်ကဲ့သို့ သဘောရှိကုန်သော အသိန်းမကသည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော မိန်းမကျူး လူရမ်းကားတို့သည် ငါ့ကို ဖျက်ဆီးရန် လာကြစေဦးတော့၊ ငါ၏ မွေးညှင်းတပင်မျှသော်လည်း မထကြွ မလှုပ်ရှား ရာ၊ မာရ်နတ် သင်သည် တယောက်ထီး တည်းသာဖြစ်လျက် ငါ့အား အဘယ်သို့သော ဖျက်ဆီးမှုကို ပြုနိုင်လတ္တံ့ နည်း။
၂၃၂. ၂၃၂။ ‘‘ဧသာ အန္တရဓာယာမိ, ကုစ္ဆိံ ဝါ ပဝိသာမိ တေ; ဘမုကန္တရေ တိဋ္ဌာမိ, တိဋ္ဌန္တိံ မံ န ဒက္ခသိ. မာရ်နတ် ထိုငါသည်(သင့်ရှေ့၌ တည်လျက်ပင် ကိုယ်ကို) ကွယ်ပျောက်စေအံ့၊ သင်မသိစဉ် သင့်ဝမ်း သို့မူလည်း ဝင်အံ့၊ သင်၏ မျက်မှောင်ကြား၌မူလည်း ရပ်တည်နေအံ့၊ ဤသို့ ရပ်တည်နေသော ငါ့ကို သင်မမြင် ရလတ္တံ့။ ၂၃၃. ၂၃၃။ ‘‘စိတ္တမှိ [Pg.405] ဝသီဘူတာဟံ, ဣဒ္ဓိပါဒါ သုဘာဝိတာ; ဆဠဘိညာ သစ္ဆိကတာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. မာရ်နတ် ငါသည် ဈာန်သမာပတ်နှင့်ယှဉ်သော စိတ်၌ လေ့လာပြီးသူဖြစ်၏၊ ငါသည် ဣဒ္ဓိပါဒ် လေးပါးတို့ကိုလည်း ပွါးစေအပ်ကုန်ပြီ၊ အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးတို့ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာ ပြုကျင့်ပြီးပြီ။ ၂၃၄. ၂၃၄။ ‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ခန္ဓာသံ အဓိကုဋ္ဋနာ; ယံ တွံ ‘ကာမရတိံ’ ဗြူသိ, ‘အရတီ’ ဒါနိ သာ မမ. ကာမဂုဏ်တို့သည် ဓား လှံ သံတံကျင်နှင့် တူကုန်၏၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးတို သည် ထိုကာမဂုဏ် တို့ကို ခုတ်စဉ်းပိုင်းဖြတ်ရာ စဉ်းတီတုံးနှင့် တူကုန်၏၊ အကြင် ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်ခြင်းကို သင်ပြောဆို၏၊ ထို ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်မှုမျိုးသည် ယခုအခါ ငါ့အား မွေ့လျော်နှစ်ခြိုက်ဖွယ် မဟုတ်တော့ပြီ။ ၂၃၅. ၂၃၅။ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဝိဟတာ နန္ဒီ, တမောခန္ဓော ပဒါလိတော; ဧဝံ ဇာနာဟိ ပါပိမ, နိဟတော တွမသိ အန္တကာ’’တိ. ငါသည် ခပ်သိမ်းသော အာရုံတို့၌ နှစ်သက်မှု“တဏှာ”ကို ပယ်ဖျောက်အပ်ပြီ၊ မောဟအစု အမိုက် ထုကို ဖောက်ခွဲအပ်ပြီ၊ မာရ်ယုတ် ဤသို့ တဏှာအဝိဇ္ဇာကို ပယ်သောသူဟု ငါ့ကို သိလော့၊ မာရ်ယုတ် သင်ကား ရှုံးသူဖြစ်ခဲ့ပြီ။ … ဥပ္ပလဝဏ္ဏာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ဒွါဒသနိပါတော နိဋ္ဌိတော. ဒွါဒသနိပါတ် ပြီး၏။ ၁၂. သောဠသနိပါတော ၁၂-သောဠသနိပါတ် ၁. ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာ ၁-ပုဏ္ဏာထေရီဂါထာ ၂၃၆. ၂၃၆။ ‘‘ဥဒဟာရီ [Pg.406] အဟံ သီတေ, သဒါ ဥဒကမောတရိံ; အယျာနံ ဒဏ္ဍဘယဘီတာ, ဝါစာဒေါသဘယဋ္ဋိတာ. ရေခပ်ရသော ငါသည် အရှင်သခင်တို့၏ လှင်ကန်တံပြာဘေးမှ ကြောက်သည်ဖြစ်၍၎င်း ဆိုမြည် ဆဲရေးခြင်း အမျက်ထွက်ခြင်းတည်းဟူသော ဘေးဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍၎င်း ချမ်းအေးသော အခါ၌သော် လည်း အခါခပ်သိမ်း ရေသို့ သက်ဆင်းရပါ၏။ ၂၃၇. ၂၃၇။ ‘‘ကဿ ဗြာဟ္မဏ တွံ ဘီတော, သဒါ ဥဒကမောတရိ; ဝေဓမာနေဟိ ဂတ္တေဟိ, သီတံ ဝေဒယသေ ဘုသံ’’. အိုပုဏ္ဏား သင်သည် အဘယ်ဘေးမှ ကြောက်သည်ဖြစ်၍ အခါခပ်သိမ်း ရေသို့ သက်ဆင်းရပါ သနည်း၊ (သက်ဆင်းပြီး၍လည်း) (ချမ်း၍) တုန်လှုပ်သော ကိုယ်အင်္ဂါတို့ဖြင့် ခိုက်ခိုက်တုန်အောင် ချမ်းလှသော ဆင်းရဲကို ခံစားရလေဘိ၏ (ဟု ပုဏ္ဏာဆို၏)။ ၂၃၈. ၂၃၈။ ဇာနန္တီ ဝတ မံ ဘောတိ, ပုဏ္ဏိကေ ပရိပုစ္ဆသိ; ကရောန္တံ ကုသလံ ကမ္မံ, ရုန္ဓန္တံ ကတပါပကံ. ပုဏ္ဏာမည်သော အိုရှင်မ ပြုခဲ့ဘူးသော မကောင်းမှုကံကို တားမြစ်နိုင်သော ကုသိုလ်ကံကို ပြုလုပ် အားထုတ်နေသော ငါ့ကို သင်သည် သိလျက်လည်း မေးဘိ၏။ ၂၃၉. ၂၃၉။ ‘‘ယော စ ဝုဍ္ဎော ဒဟရော ဝါ, ပါပကမ္မံ ပကုဗ္ဗတိ; ဒကာဘိသေစနာ သောပိ, ပါပကမ္မာ ပမုစ္စတိ’’. အသက်ကြီးသူလည်းဖြစ်စေ အသက်ငယ်သူပင်ဖြစ်စေ အကြင် သူသည် မကောင်းမှုကို အလွန် အကျွံ ပြုမိ၏၊ ထိုသူသည်လည်း ရေချိုးခြင်းဖြင့် မကောင်းမှုမှ လွတ်မြောက်နိုင်၏(ဟု ပုဏ္ဏားက ဖြေ၏)။ ၂၄၀. ၂၄၀။ ‘‘ကော နု တေ ဣဒမက္ခာသိ, အဇာနန္တဿ အဇာနကော; ဒကာဘိသေစနာ နာမ, ပါပကမ္မာ ပမုစ္စတိ. ပုဏ္ဏား ကံ၏အကျိုးကိုမသိသော သင်ပုဏ္ဏားအား ကံ၏အကျိုးကို အလျှင်းမသိသော အဘယ် သူက ရေချိုးခြင်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် မကောင်းမှုမှ လွတ်မြောက်နိုင်၏ဟု ဤသို့သော အနက်အဓိပ္ပါယ် ကို ပြောဘူးသနည်း။ ၂၄၁. ၂၄၁။ ‘‘သဂ္ဂံ နူန ဂမိဿန္တိ, သဗ္ဗေ မဏ္ဍူကကစ္ဆပါ; နာဂါ စ သုသုမာရာ စ, ယေ စညေ ဥဒကေ စရာ. အလုံးစုံသော ဖားနှင့်လိပ်တို့သည်၎င်း နဂါးတို့သည်၎င်း မိကျောင်းတို့သည်၎င်း ရေ၌ကျက်စားကြ သော အခြား ငါးမကာရ်းစသော သတ္တဝါတို့သည်၎င်း နတ်ပြည်သို့ ရောက်ကြကုန်လိမ့်မည်ထင်၏။ ၂၄၂. ၂၄၂။ ‘‘ဩရဗ္ဘိကာ သူကရိကာ, မစ္ဆိကာ မိဂဗန္ဓကာ; စောရာ စ ဝဇ္ဈဃာတာ စ, ယေ စညေ ပါပကမ္မိနော; ဒကာဘိသေစနာ တေပိ, ပါပကမ္မာ ပမုစ္စရေ. ဆိတ်သတ်သမားတို့သည်၎င်း ဝက်သတ်သမားတိုသည်၎င်း တံငါသည်တို့သည်၎င်း မူဆိုးတို့ သည်၎င်း သူခိုးတို့သည်၎င်း သူသတ်ယောကျ်ားတို့သည်၎င်း အခြားသော မကောင်းမှုကို ပြုလေ့ရှိကုန်သော သူတို့သည်၎င်း ရေချိုးခြင်းကြောင့် မကောင်းမှုမှ လွတ်ကြကုန်လိမ့်ယောင်တကား။ ၂၄၃. ၂၄၃။ ‘‘သစေ ဣမာ နဒိယော တေ, ပါပံ ပုဗ္ဗေ ကတံ ဝဟုံ; ပုညမ္ပိမာ ဝဟေယျုံ တေ, တေန တွံ ပရိဗာဟိရော. ဤ အစိရဝတီ မြစ်တိုသည် ရှေးက ပြုအပ်ပြီးသော သင်၏ မကောင်းမှုကို အကယ်၍ မျှောနိုင်ကုန် ငြားအံ့၊ ထိုသို့ မျှောနိုင်ကုန်သော် ဤ အစိရဝတီစသော မြစ်တို့သည် သင်၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုလည်း မျှောလေကုန်ရာ၏၊ ယင်းသို့ဖြစ်ခဲ့သော် သင်သည် ထိုကောင်းမှုကံမှ အပဖြစ်ရာ၏။ ၂၄၄. ၂၄၄။ ‘‘ယဿ ဗြာဟ္မဏ တွံ ဘီတော, သဒါ ဥဒကမောတရိ; တမေဝ ဗြဟ္မေ မာ ကာသိ, မာ တေ သီတံ ဆဝိံ ဟနေ’’. ပုဏ္ဏား သင်သည် အကြင် မကောင်းမှုမှ ကြောက်သည်ဖြစ်၍ အခါခပ်သိမ်း ရေသို့ သက်ဆင်း၏၊ ပုဏ္ဏား သင်သည် ထိုကြောက်သော မကောင်းမှုကိုသာလျှင် မပြုပါလင့်၊ (ရေချိုးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သော) အချမ်း သည် သင်ပုဏ္ဏား၏အရေကို မညှဉ်းဆဲ မနှိပ်စက်စေလင့်(ဟု ပုဏ္ဏာက ဆို၏) ။ ၂၄၅. ၂၄၅။ ‘‘ကုမ္မဂ္ဂပဋိပန္နံ မံ, အရိယမဂ္ဂံ သမာနယိ; ဒကာဘိသေစနာ ဘောတိ, ဣမံ သာဋံ ဒဒါမိ တေ’’. အိုရှင်မပုဏ္ဏာ သင်သည် (မကောင်းမှုကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းငှါ) ရေချိုးခြင်းဖြင့် မကောင်းမှုမှ စင်ကြယ်၏ဟူသော လမ်းမှားသို့သွားနေသော ငါ့ကို ဘုရားစသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို သွားမြဲဖြစ်သော လမ်းမှန်သို့ ကောင်းစွာ ဆောင်ပေ၏၊ ထိုကြောင့် ဤပုဆိုးကို သင့်အား (ဆရာစားပြု၍) ပေးလှူပါ၏(ဟု ပုဏ္ဏားက ဆို၏)။ ၂၄၆. ၂၄၆။ ‘‘တုယှေဝ သာဋကော ဟောတု, နာဟမိစ္ဆာမိ သာဋကံ; သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, သစေ တေ ဒုက္ခမပ္ပိယံ. ပုဏ္ဏား ပုဆိုးသည် သင့်အားသာလျှင် ဖြစ်ပါစေလော့၊ ငါသည် ပုဆိုးကို အလိုမရှိပါ၊ သင်သည် ဆင်းရဲမှ အကယ်၍ ကြောက်ခဲ့ပါမူ သင်သည် ဆင်းရဲကို မချစ်ခင်ခဲ့ပါမူ- ၂၄၇. ၂၄၇။ ‘‘မာကာသိ [Pg.407] ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော; သစေ စ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရိဿသိ ကရောသိ ဝါ. ။ မျက်မှောက်၌သော်၎င်း မျက်ကွယ်၌သော်၎င်း မကောင်းမှုကို မပြုလင့်၊ သင်သည် မကောင်းမှု ကံကို အကယ်၍ နောင်အခါ၌မူလည်း ပြုခဲ့ပါမူ ယခုလည်းပြုခဲ့ပါမူ- ၂၄၈. ၂၄၈။ ‘‘န တေ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ, ဥပေစ္စာပိ ပလာယတော; သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, သစေ တေ ဒုက္ခမပ္ပိယံ. ဤသို့ ပြုသည်ရှိသော်(မကောင်းမှု၏အကျိုး ငါသို မလိုက်နိုင်လတ္တံ့ ဟု) ပျံတက်၍ ပြေးသော် လည်း သင့်အား ဆင်းရဲမှ လွတ်ခြင်းမရှိ၊ သင်သည် ဆင်းရဲမှ ကြောက်ခဲ့မူ ဆင်းရဲကို မချစ်ခဲ့မှု - ၂၄၉. ၂၄၉။ ‘‘ဥပေဟိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ; သမာဒိယာဟိ သီလာနိ, တံ တေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ’’. တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို၎င်း လောကုတ္တရာတရားကိုးပါးကို၎င်း အရိယာသံဃာရှစ်ယောက်ကို၎င်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်လေလော့၊ သီလတ္တိကို ဆောက်တည်လေလော့၊ ထို (ရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်ခြင်း သီလဆောက်တည်ခြင်း)သည် သင့်အား အကျိုးများခြင်းငှါ ဖြစ်လတ္တံ့(ဟု ပုဏ္ဏာက ဆို၏)။ ၂၅၀. ၂၅၀။ ‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ; သမာဒိယာမိ သီလာနိ, တံ မေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ. အိုရှင်မပုဏ္ဏာ ငါသည် တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို၎င်း ဆယ်ပါးသော တရားတော်ကို၎င်း အရိယာသံဃာရှစ်ယောက်ကို၎င်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါအံ့၊ သီလတို့ကိုလည်း ဆောက်တည်ပါအံ့၊ ထို(ရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်ခြင်း သီလဆောက်တည်ခြင်း)သည် ငါ့အား အကျိုးများခြင်းငှါ ဖြစ်ပါလတ္တံ့။ ၂၅၁. ၂၅၁။ ‘‘ဗြဟ္မဗန္ဓု ပုရေ အာသိံ, အဇ္ဇမှိ သစ္စဗြာဟ္မဏော; တေဝိဇ္ဇော ဝေဒသမ္ပန္နော, သောတ္တိယော စမှိ နှာတကော’’တိ. ငါသည် ရှေးအခါက (ပုဏ္ဏားတိုသမုတ်သဖြင့်) ဗြဟ္မာမင်း၏အဆွေဖြစ်သော ဗြာဟ္မဏဇာတ်ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့၏၊ ယခုအခါသော်ကား မကောင်းမှုကို အပပြုပြီးသော ဗြာဟ္မဏအစစ်ဖြစ်ခဲ့၏၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသူ ဝေဒဟုဆိုအပ်သော မဂ်ဉာဏ်နှင့်ပြည့်စုံသူ ပရမတ္ထအားဖြင့် ချမ်းသာခြင်းရှိသူ ကိလေသာအညစ်အကြေးတို့ကို ဆေးကြောပြီးသူ ဖြစ်၏။ … ပုဏ္ဏာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ပုဏ္ဏာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ သောဠသနိပါတော နိဋ္ဌိတော. သောဠသနိပါတ် ပြီး၏။ ၁၃. ဝီသတိနိပါတော ၁၃-ဝီသတိနိပါတ် ၁. အမ္ဗပါလီထေရီဂါထာ ၁-အမ္ဗပါလီထေရီဂါထာ ၂၅၂. ၂၅၂။ ‘‘ကာဠကာ [Pg.408] ဘမရဝဏ္ဏသာဒိသာ, ဝေလ္လိတဂ္ဂါ မမ မုဒ္ဓဇာ အဟုံ; တေ ဇရာယ သာဏဝါကသာဒိသာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက)ငါ၏ ဦးခေါင်း၌ပေါက်သော ဆံပင်တို့သည် မည်းနက်သော အဆင်းရှိကုန် ၏၊ ပိတုန်းရောင်နှင့်တူသော အဆင်းရှိကုန်၏၊ ကော့တက်သော အဖျားရှိကုန်၏၊ (ယခုမူကား) အိုခြင်းကြောင့် ထိုဦးခေါင်း၌ ပေါက်သောဆံပင်တိုသည် ပိုက်ဆံလျှော်မျှင်နှင့် တူခဲ့ကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၅၃. ၂၅၃။ ‘‘ဝါသိတောဝ သုရဘီ ကရဏ္ဍကော, ပုပ္ဖပူရ မမ ဥတ္တမင်္ဂဇော. ၂၅၃။ ငါ၏ မြတ်သော အင်္ဂါဟူသောခေါင်း၌ ပေါက်သောဆံထုံးသည် (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) (ပန်းနံ့သာ မှုန့်စသည်တို့ဖြင့်) ထုံအပ်သော နံ့သာကြုတ်ကဲ့သို့ နံ့သာကြုတ်ကဲ့သို့ ကောင်းစွာ မွှေးကြိုင်သော အနံ့ရှိ၏။ (စကားပန်း မုလေးပန်းစသော ပန်းတို့ဖြင့်) ပြည့်သည်ဖြစ်၍ (အညစ်အကြေးကင်း၏)၊ တံ ဇရာယထ သလောမဂန္ဓိကံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ယခုမူကား) အိုခြင်း ကြောင့် ထိုဦးခေါင်း၌ပေါက်သော ဆံပင်သည် ပြကတေ့ ညိုစို့စို့ဆံပင်နံ့သာလျှင် နံပေ၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် “(တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၅၄. ၂၅၄။ ‘‘ကာနနံဝ သဟိတံ သုရောပိတံ, ကောစ္ဆသူစိဝိစိတဂ္ဂသောဘိတံ; တံ ဇရာယ ဝိရလံ တဟိံ တဟိံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. ငါ၏ ဆံပင်တို့သည် (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ညီညီညွတ်ညွတ် ကောင်းစွာ စိုက်ပျိုးအပ်သော တခဲ နက်ထူထပ်စွာသော အခက်အလက်ရှိသော ပန်းတောကဲ့သို့ ဘီးဖြင့်၎င်း ရွှေဆံကျင်တို့ဖြင့်၎င်း သင်အပ်ပြီးသော အဖျားရှိသည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်လှပ၏၊ (ယခုမူကား) အိုခြင်းကြောင့် ခေါင်း၌ ပေါက်သောဆံပင်တို့သည် ထိုထို အရပ်၌ ကျဲတောက်တောက်သာလျှင် ကျန်ရှိတော့၏ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၅၅. ၂၅၅။ ‘‘ကဏှခန္ဓကသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတံ, သောဘတေ သုဝေဏီဟိလင်္ကတံ; တံ ဇရာယ ခလိတံ သိရံ ကတံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. ထိုဦးခေါင်းသည်(ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ရွှေဆံကျင် စိန်ဆံထိုးအစရှိသည်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ် သော မည်းနက်သောဆံပင်ရှိလျက် ငုရွှေပန်းသဏ္ဌာန် ကောင်းသော ဆံမြိတ်ဆံထုံးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သည် ဖြစ်၍ တင့်တယ်ခဲ့ပါ၏၊ (ယခုမူကား) ထိုဦးခေါင်းသည် အိုခြင်းတရားနှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ဆံပင်ကျွတ်ကာ ခေါင်းပြောင်ခဲ့ပါ၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၅၆. ၂၅၆။ ‘‘စိတ္တကာရသုကတာဝ လေခိကာ, သောဘရေ သု ဘမုကာ ပုရေ မမ; တာ ဇရာယ ဝလိဘိပ္ပလမ္ဗိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက)ငါ၏ ကောင်းစွာ လှပတင့်တယ်သော မျက်ခုန်းအရေးတို့သည် ညိုသော အဆင်းဖြင့် ပန်းချီဆရာ ကောင်းစွာရေးခြယ်အပ်သော အရေးတို့ကဲ့သို့ ကောင်းစွာ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ယခုအခါ အိုခြင်းကြောင့် ထိုမျက်ခုန်းအရေးတို့သည် နဖူးစွန်း၌ဖြစ်သော အရေတွန့်တို့ဖြင့် တွန့်ရွှန့် တွဲရရွဲကျလျက် တည် ကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟော တော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၅၇. ၂၅၇။ ‘‘ဘဿရာ သုရုစိရာ ယထာ မဏီ, နေတ္တဟေသုမဘိနီလမာယတာ; တေ ဇရာယဘိဟတာ န သောဘရေ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ၏မျက်လုံးတို့သည် မြလက်စွပ်ကဲ့သို့ ပြိုးပြိုးပြက်သော အရောင်ရှိ သည် ဖြစ်၍ အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ရှိကုန်၏၊ အလွန်ညိုသည်ဖြစ်၍ ကျယ်ဝန်းကုန်၏၊ ယခုမူကား ထိုငါ၏မျက်လုံးတို့သည် အိုခြင်းတရားနှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ မတင့်တယ်ကြလေတော့ကုန်၊ ဟုတ်မှန်သည်ကို သာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၅၈. ၂၅၈။ ‘‘သဏှတုင်္ဂသဒိသီ [Pg.409] စ နာသိကာ, သောဘတေ သု အဘိယောဗ္ဗနံ ပတိ; သာ ဇရာယ ဥပကူလိတာ ဝိယ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက)ငါ၏နှာခေါင်းနှာတံသည် အလွန်ပျိုနုသောအရွယ်ကိုစွဲကာ သိမ်မွေ့စွာ ထင် ပေါ်လျက် (ကြွင်းသော မျက်နှာအစိတ်အပိုင်းတို့နှင့် လျောက်ပတ်သည်ဖြစ်၍) တင့်တယ်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်း ကြောင့် ထိုနှာခေါင်းနှာတံသည် သားရေကြိုးထုံးကဲ့သို့ဖြစ်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား ၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၅၉. ၂၅၉။ ‘‘ကင်္ကဏံ ဝ သုကတံ သုနိဋ္ဌိတံ, သောဘရေ သု မမ ကဏ္ဏပါဠိယော; တာ ဇရာယ ဝလိဘိပ္ပလမ္ဗိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ၏နားရွက်တို့သည် ကောင်းစွာပြုအပ် ကောင်းစွာပြီးစေအပ်သော ရွှေလက်ကောက်ကဲ့သို့ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုငါ၏ နားရွက်တို့သည် အရေတွန့်တို့ဖြင့် တွန့်ရရွန့် တွဲရရွန့် ရှည်တွဲကျကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၀. ၂၆၀။ ‘‘ပတ္တလီမကုလဝဏ္ဏသာဒိသာ, သောဘရေ သု ဒန္တာ ပုရေ မမ; တေ ဇရာယ ခဏ္ဍိတာ စာသိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ၏ သွားတို့သည် ငှက်ပျောငုံအကင်းနှင့်တူသော သဏ္ဌာန်ရှိကုန် သည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်ကြကုန်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုငါ၏ သွား တို့သည် ကျိုးပျက်မည်းနက်ကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၁. ၂၆၁။ ‘‘ကာနနမှိ ဝနသဏ္ဍစာရိနီ, ကောကိလာဝ မဓုရံ နိကူဇိဟံ; တံ ဇရာယ ခလိတံ တဟိံ တဟိံ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက)တောအုပ်၌ ကျက်စားလေ့ရှိသော တော၌ နေလေ့ရှိသော ဥဩမကဲ့သို့ သာယာစွာသောအသံကို ငါပြောဆိုခဲ့ပါ၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုသာယာစွာသောအသံသည် ထိုထိုသို့ သောစကား၌ ချွတ်ယွင်းခဲ့၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုး တခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၂. ၂၆၂။ ‘‘သဏှကမ္ဗုရိဝ သုပ္ပမဇ္ဇိတာ, သောဘတေ သု ဂီဝါ ပုရေ မမ; သာ ဇရာယ ဘဂ္ဂါ ဝိနာမိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ၏လည်တိုင်သည် သိမ်မွေ့ပြေပြစ်သော ရွှေခရုသင်းကဲ့သို့ (လည်ရေး တို့ဖြင့်) တင့်တယ်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ခရုသင်းကဲ့သို့ အရစ်အရစ်ထသော လည်တိုင်သည် (အကြော ပြိုင်းပြိုင်းထသဖြင့်) ပျက်စီးသည်ဖြစ်၍ ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ ရောက်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်)ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၃. ၂၆၃။ ‘‘ဝဋ္ဋပလိဃသဒိသောပမာ ဥဘော, သောဘရေ သု ဗာဟာ ပုရေ မမ; တာ ဇရာယ ယထ ပါဋလိဗ္ဗလိတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ၏ လက်မောင်းနှစ်ဖက်တို့သည် လုံးသောတံခါးတိုင်နှင့် တူကုန်သည် ဖြစ်၍ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုလက်မောင်းနှစ်ဖက်တို့သည် ဆွေးမြေ့ဖြူဖွေးသော သခွတ် ကိုင်းနှင့် တူနေကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြား မဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၄. ၂၆၄။ ‘‘သဏှမုဒ္ဒိကသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတာ, သောဘရေ သု ဟတ္ထာ ပုရေ မမ; တေ ဇရာယ ယထာ မူလမူလိကာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက)ငါ၏ လက်ချောင်းတို့သည် ရွှေဖြင့်ပြီးသော သိမ်မွေ့ပြေပြစ်သော လက်စွပ် တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုလက်ချောင်းတို့သည် မုံလာဥအမြစ်ကဲ့သို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၅. ၂၆၅။ ‘‘ပီနဝဋ္ဋသဟိတုဂ္ဂတာ [Pg.410] ဥဘော, သောဘရေ သု ထနကာ ပုရေ မမ; ထေဝိကီဝ လမ္ဗန္တိ နောဒကာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ၏ သားမြတ်နှစ်ခုတို့သည် ဖြိုးပြည့်လုံးလျောင်း တပေါင်းတည်းစပ် လျက် အထက်သို့ မောက်တက်သည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုသားမြတ် နှစ်ခုတို့ သည် ရေမရှိသော ရေစစ်အိပ်ကဲ့သို့ တွဲရ၍ တွဲကျကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၆. ၂၆၆။ ‘‘ကဉ္စနဿဖလကံဝ သမ္မဋ္ဌံ, သောဘတေ သု ကာယော ပုရေ မမ; သော ဝလီဟိ သုခုမာဟိ ဩတတော, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက)ငါ၏ ကိုယ်သည် (ဟင်္သပြတားဖြင့်) ရှည်ကြာမြင့်စွာ ပွတ်နယ်အပ်သော ရွှေပျဉ်ပြားကဲ့သို့ တင့်တယ်ခဲ့၏၊ ထိုကိုယ်သည် ယခုအခါ သေးငယ်သော အတွန့်တို့ဖြင့် အရေတွန့်သောအဖြစ်သို့ ရောက်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟော တော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၇. ၂၆၇။ ‘‘နာဂဘောဂသဒိသောပမာ ဥဘော, သောဘရေ သု ဦရူ ပုရေ မမ; တေ ဇရာယ ယထာ ဝေဠုနာဠိယော, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. ( ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက ) ငါ၏ ပေါင်နှစ်ဖက်တို့သည် ဆင်နှာမောင်းနှင့် တူကုန်သည်ဖြစ်၍သာ လျှင် တင့်တယ်ကုန်၏။ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုပေါင်နှစ်ဖက်တို့သည် ဝါးနုပိန်အဆစ်နှင့် တူကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၈. ၂၆၈။ ‘‘သဏှနူပုရသုဝဏ္ဏမဏ္ဍိတာ, သောဘရေ သု ဇင်္ဃာ ပုရေ မမ; တာ ဇရာယ တိလဒဏ္ဍကာရိဝ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ၏ ခြေသလုံးတို့သည် သိမ်မွေ့ပြေပြစ်သော ရွှေခြေကျင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုခြေသလုံးတို့သည် (ရိတ်၍ ကြွင်းသော) နှမ်းရိုးခြောက်ငုတ်တိုကဲ့သို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြား မဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၆၉. ၂၆၉။ ‘‘တူလပုဏ္ဏသဒိသောပမာ ဥဘော, သောဘရေ သု ပါဒါ ပုရေ မမ; တေ ဇရာယ ဖုဋိတာ ဝလီမတာ, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ. (ရှေးပျိုရွယ်စဉ်အခါက) ငါ့၏ ခြေနှစ်ဖက်တို့သည် လက်ပံလဲသွတ်သည့်ဖနှောင့်ဖုံး ဖမိုးဖုံးတတ် သော ဘိနပ်နှင့်အတူ နူးညံ့ကုန်သည်ဖြစ်၍ တင့်တယ်ကုန်၏၊ ယခုမူကား အိုခြင်းကြောင့် ထိုခြေဖမိုးနှစ်ဖက်တို့ သည် ကွဲကုန်၏၊ တွန့်သောအရေရှိကုန်၏။ ဟုတ်မှန်သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော် သည် ့(တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည်သာတည်း။ ၂၇၀. ၂၇၀။ ‘‘ဧဒိသော အဟု အယံ သမုဿယော, ဇဇ္ဇရော ဗဟုဒုက္ခာနမာလယော; သောပလေပပတိတော ဇရာဃရော, သစ္စဝါဒိဝစနံ အနညထာ’’. ဤငါ၏ကိုယ်သည် ဤသို့သဘောရှိ၏၊ အိုမင်းရင့်ရော်၍ များစွာသော ဆင်းရဲတို့၏ တည်ရာဖြစ်၏၊ ထိုငါ၏ ကိုယ်သည် အိမ်အိုကြီးကဲ့သို့ အသားအသွေးကုန်သဖြင့် လဲပြိုခြင်းသို့ ရှေးရှူ၏၊ (ထို့ကြောင့်)ဟုတ်မှန် သည်ကိုသာ ဆိုလေ့ရှိသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်သည် (တမျိုးတခြားမဖြစ်) ဟောတော်မူတိုင်း မှန်သည် သာတည်း။ … အမ္ဗပါလီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် အမ္ဗပါလီထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၂. ရောဟိနီထေရီဂါထာ ၂-ရောဟိနီထေရီဂါထာ ၂၇၁. ၂၇၁။ ‘‘‘သမဏာ’တိ ဘောတိ သုပိ, ‘သမဏာ’တိ ပဗုဇ္ဈသိ ; သမဏာနေဝ ကိတ္တေသိ, သမဏီ နူန ဘဝိဿသိ. ချစ်သမီးရောဟိနီ (သင်သည်) အိပ်သောအခါ၌လည်း ရဟန်း ရဟန်းဟူသော စကားကိုသာလျှင် ဆိုလျက် အိပ်ဘိ၏၊ အိပ်ရာမှ နိုးသောအခါ၌လည်း ရဟန်း ရဟန်းဟူသော စကားကိုသာလျှင်ဆိုလျက် နိုးဘိ၏၊ (သင်သည်) ရဟန်းတို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကိုသာလျှင် ချီးမွမ်းဘိ၏၊ (သင်သည် လူ့အသွင်ဖြင့် နေသော်လည်း) စိတ် အားဖြင့် ရဟန်းမ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ထင်ဘိ၏။ ၂၇၂. ၂၇၂။ ‘‘ဝိပုလံ [Pg.411] အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, သမဏာနံ ပဝေစ္စသိ ; ရောဟိနီ ဒါနိ ပုစ္ဆာမိ, ကေန တေ သမဏာ ပိယာ. ရဟန်းတို့အား များစွာသော ထမင်းအဖျော်ကို ပေးလှူ၏၊ ချစ်သမီးရောဟိနီ ယခုအခါ သင့်အား ငါ မေးပါ၏၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် သင်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်သနည်း။ ၂၇၃. ၂၇၃။ ‘‘အကမ္မကာမာ အလသာ, ပရဒတ္တူပဇီဝိနော; အာသံသုကာ သာဒုကာမာ, ကေန တေ သမဏာ ပိယာ’’. ရဟန်းတို့သည် အမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်ခြင်းငှါ အလိုမရှိကြကုန်၊ ပျင်းရိကြကုန်၏၊ သူတပါးတို့ ပေးအပ် သည်ကိုသာမှီ၍ အသက်မွေးလေ့ရှိကြကုန်၏၊ သူတပါးတို့ထံမှ အရိုအသေပြုခြင်းစသည်ကိုသာ တောင့်တတတ် ကြကုန်၏၊ ချိုမြိန်ကောင်းမွန်သော အစာကိုသာ အလိုရှိကြကုန်၏၊ သင်သည် အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ရဟန်း တို့ကို ချစ်အပ်ပါသနည်း(ဟု ဖခင်ပုဏ္ဏားက မေး၏) ။ ၂၇၄. ၂၇၄။ ‘‘စိရဿံ ဝတ မံ တာတ, သမဏာနံ ပရိပုစ္ဆသိ; တေသံ တေ ကိတ္တယိဿာမိ, ပညာသီလပရက္ကမံ. ဖခင်ပုဏ္ဏား ကြာမြင့်မှလျှင် ရဟန်းတို့အား ချစ်အပ်သည်ကို အကျွန်ုပ်အား မေးလေဘိ၏၊ ထိုရဟန်း တို့၏ ပညာ၊သီလ၊လုံ့လကို သင်ဖခင်အား ပြောကြားပါအံ့။ ၂၇၅. ၂၇၅။ ‘‘ကမ္မကာမာ အနလသာ, ကမ္မသေဋ္ဌဿ ကာရကာ; ရာဂံ ဒေါသံ ပဇဟန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ရဟန်းတို့သည် (ဝတ်ကြီး ဝတ်ငယ်စသော) ရဟန်းအမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်ခြင်းငှါ အလိုရှိကုန်၏၊ ပျင်းရိ မှုမရှိကုန်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ ဆောင်တတ်သော မြတ်သောအမှုကို ပြုတတ်ကုန်၏၊ တပ်မက်မှုရာဂကို၎င်း အမျက်ထွက်မှု ဒေါသကို၎င်း စွန့်ကြကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၇၆. ၂၇၆။ ‘‘တီဏိ ပါပဿ မူလာနိ, ဓုနန္တိ သုစိကာရိနော; သဗ္ဗံ ပါပံ ပဟီနေသံ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. မကောင်းမှု၏ အမြစ်အရင်းသုံးပါးတို့ကို ပယ်စွန့် ခါတွက်နိုင်ကြပေကုန်၏၊ အပြစ်မရှိ စင်ကြယ် သောအမှုကို ပြုတတ်ကုန်၏၊ ထိုရဟန်းတို့သည် အလုံးစုံမကောင်းမှု အားလုံးကို ပယ်အပ်ပြီ၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ် သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၇၇. ၂၇၇။ ‘‘ကာယကမ္မံ သုစိ နေသံ, ဝစီကမ္မဉ္စ တာဒိသံ; မနောကမ္မံ သုစိ နေသံ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းတို့၏ ကိုယ်ဖြင့်ပြုအပ်သော (ကာယကံ)မှုသည်လည်း စင်ကြယ်၏၊ ထိုကာယကံအတူ နှုတ်ဖြင့်ပြုအပ်သော (ဝစီကံ)မှုသည်လည်း စင်ကြယ်၏၊ ထိုရဟန်းတို့၏ စိတ်ဖြင့်ပြုအပ်သော (မနောကံ)မှုသည် လည်း စင်ကြယ်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၇၈. ၂၇၈။ ‘‘ဝိမလာ သင်္ခမုတ္တာဝ, သုဒ္ဓါ သန္တရဗာဟိရာ; ပုဏ္ဏာ သုက္ကာန ဓမ္မာနံ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းတို့သည် (ပွတ်သစ်စဖြစ်သော) ခရုသင်း ပုလဲရတနာတို့ကဲ့သို့ ရာဂစသော အညစ်အကြေး ကင်းကုန်၏၊ ကိုယ်တွင်းကိုယ်ပမှ စင်ကြယ်သော အလိုဆန္ဒ လုံ့လရှိကုန်၏၊ (စင်စစ်)ဖြူစင်ကုန်သော အပြစ်မရှိ သော သီလစသော ကျေးဇူးတရားတို့နှင့် ပြည့်စုံကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၇၉. ၂၇၉။ ‘‘ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ, အရိယာ ဓမ္မဇီဝိနော; အတ္ထံ ဓမ္မဉ္စ ဒေသေန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းတို့သည် များသောအကြားအမြင်ရှိကုန်၏၊ ပရိယတ္တိ ပဋိဝေဓတရားကို ဆောင်ကုန်၏၊ အရိယာဖြစ်ကုန်၏၊ တရားသဖြင့် အသက်မွေးတတ်ကုန်၏၊ အနက်ကို၎င်း ပါဠိကို၎င်း ပြောဟောတတ်ကုန်၏၊ ထို့ ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၈၀. ၂၈၀။ ‘‘ဗဟုဿုတာ ဓမ္မဓရာ, အရိယာ ဓမ္မဇီဝိနော; ဧကဂ္ဂစိတ္တာ သတိမန္တော, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းတို့သည် များသောအကြားအမြင်ရှိကုန်၏၊ ပရိယတ္တိ ပဋိဝေဓ တရားကို ဆောင်ကုန်၏၊ အရိယာဖြစ်ကြကုန်၏၊ တရားသဖြင့် အသက်မွေးကုန်၏၊ တည်ကြည်သော စိတ်ရှိကုန်၏၊ ထင်သော သတိရှိကုန် ၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၈၁. ၂၈၁။ ‘‘ဒူရင်္ဂမာ သတိမန္တော, မန္တဘာဏီ အနုဒ္ဓတာ; ဒုက္ခဿန္တံ ပဇာနန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းတို့သည် လူနှင့်ဝေးသော တောအရပ်သို့ သွားတတ်ကုန်၏၊ ထင်သောသတိရှိကုန်၏၊ ပညာဖြင့် ဆင်ခြင်၍ စကားကို ဆိုလေ့ရှိကုန်၏၊ ပျံ့လွင့်ခြင်း မရှိကုန်၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အဆုံးဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို ပိုင်း ခြား၍ သိကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၈၂. ၂၈၂။ ‘‘ယသ္မာ ဂါမာ ပက္ကမန္တိ, န ဝိလောကေန္တိ ကိဉ္စနံ; အနပေက္ခာဝ ဂစ္ဆန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းတို့သည် အကြင်ရွာမှ ဖဲသွားကြကုန်၏၊ ထိုရွာ၌ တစုံတခုသော သတ္တဝါသင်္ခါရကို (တပ်မက်ငဲ့ကွက်သောအားဖြင့်) ပြန်လှည့်၍ပင် မကြည့်ကြကုန်၊ ငဲ့ကွက်ခြင်း ကင်းကုန်သည်ဖြစ်၍သာလျှင် ရွာမှ ဖဲသွားကြကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၈၃. ၂၈၃။ ‘‘န တေသံ ကောဋ္ဌေ ဩပေန္တိ, န ကုမ္ဘိံ န ခဠောပိယံ; ပရိနိဋ္ဌိတမေသာနာ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းပျိုသည် မိမိဥစ္စာကို ဘဏ္ဍာတိုက်ကျီကြ၌ မသိုမှီးကြ၊ မသိမ်းဆည်းကြကုန်၊ အိုး၌မသိုမှီး မသိမ်းဆည်းကြကုန်၊ ခြင်းတောင်း၌ မသိုမှီးမသိမ်းဆည်းကြကုန်၊ ချက်ပြီးသောအစာကိုသာ ရှာမှီးလေ့ ရှိကြကုန် ၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်း တို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏။ ၂၈၄. ၂၈၄။ ‘‘န တေ ဟိရညံ ဂဏှန္တိ, န သုဝဏ္ဏံ န ရူပိယံ; ပစ္စုပ္ပန္နေန ယာပေန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ. ထိုရဟန်းတို့သည် အသပြာကို အလှူမခံကုန်၊ ရွှေကို အလှူမခံကုန်၊ ငွေကို အလှူမခံကုန်၊ ပစ္စုပ္ပန်ဖြစ်သော ပစ္စည်းဖြင့်သာ မျှတတော်မူကြကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန် ၏။ ၂၈၅. ၂၈၅။ ‘‘နာနာကုလာ [Pg.412] ပဗ္ဗဇိတာ, နာနာဇနပဒေဟိ စ; အညမညံ ပိယာယန္တိ, တေန မေ သမဏာ ပိယာ’’. ထိုရဟန်းတို့သည် အထူးထူးသော အမျိုးမှ၎င်း အထူးထူးသော ဇနပုဒ်တို့မှ၎င်း ရဟန်းပြုကုန် သည်ဖြစ်၍ (အမျိုးအမည် မတူပါပဲလျက်) အချင်းချင်း ချစ်မြတ်နိုးကြပေကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းတို့ကို ချစ်အပ်ပါကုန်၏(ဟု ရောဟိနီက ဖြေ၏) ။ ၂၈၆. ၂၈၆။ ‘‘အတ္ထာယ ဝတ နော ဘောတိ, ကုလေ ဇာတာသိ ရောဟိနီ; သဒ္ဓါ ဗုဒ္ဓေ စ ဓမ္မေ စ, သံဃေ စ တိဗ္ဗဂါရဝါ. ချစ်သမီးရောဟိနီ သင်ချစ်သမီးသည် ငါတို့၏ အကျိုးစီးပွါးအလို့ငှါ ငါတို့ အမျိုး၌ ဖြစ်လာပေစွာ့ တကား၊ သင်ချစ်သမီးသည် ဘုရား၌၎င်း တရား၌၎င်း သံဃာ၌၎င်း ယုံကြည်မှုသဒ္ဓါတရားရှိပါပေစွာ့တကား၊ ထက် သန်သောရိုသေမှု ရှိပါပေစွာ့တကား။ ၂၈၇. ၂၈၇။ ‘‘တုဝံ ဟေတံ ပဇာနာသိ, ပုညက္ခေတ္တံ အနုတ္တရံ; အမှမ္ပိ ဧတေ သမဏာ, ပဋိဂဏှန္တိ ဒက္ခိဏံ’’. သင်ချစ်သမီးသည် အလွန်အကဲမရှိသော ကောင်းမှုတည်းဟူသော မျိုးစေ့တို့၏ စိုက်ပျိုးရာ လယ် မြေကောင်းသဖွယ်ဖြစ်သော ထိုရတနာသုံးပါးကို သိပေ၏၊ ထိုရဟန်းတို့သည် ငါတို့၏လည်း လှူဖွယ်ဝတ္ထုကို ခံပေ ကုန်၏(ဟု ဖခင်ပုဏ္ဏားက ဆို၏) ။ ၂၈၈. ၂၈၈။ ‘‘ပတိဋ္ဌိတော ဟေတ္ထ ယညော, ဝိပုလော နော ဘဝိဿတိ; သစေ ဘာယသိ ဒုက္ခဿ, သစေ တေ ဒုက္ခမပ္ပိယံ. ဤရဟန်းတို့၌ တည်ထားအပ်သော လှူဖွယ်ဝတ္ထုသည် ငါတို့အား ပြန့်ပြောများမြတ်သော အကျိုးရှိလတ္တံ့၊ ဖခင်ပုဏ္ဏား သင်သည် ဆင်းရဲမှ ကြောက်ခဲ့မူ ဆင်းရဲကို မချစ်ခဲ့မူ - ၂၈၉. ၂၈၉။ ‘‘ဥပေဟိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ; သမာဒိယာဟိ သီလာနိ, တံ တေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ’’. တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို၎င်း တရားတော်ကို၎င်း သံဃာတော်ကို၎င်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်လေလော့၊ သီလတို့ကို ဆောက်တည်လေလော့၊ ထိုရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်ခြင်း သီလဆောက်တည်ခြင်းသည် သင်ဖခင်အား အကျိုးများခြင်းငှါ ဖြစ်ပါလတ္တံ့ (ဟု ရောဟိနီက ဆို၏) ။ ၂၉၀. ၂၉၀။ ‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မံ သံဃဉ္စ တာဒိနံ; သမာဒိယာမိ သီလာနိ, တံ မေ အတ္ထာယ ဟေဟိတိ. ချစ်သမီးရောဟိနီ ငါသည် တာဒိဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားကို၎င်း တရားတော်ကို၎င်း သံဃာတော်ကို၎င်း ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပါ၏၊ သီလတို့ကိုလည်း ဆောက်တည်ပါအံ့၊ ထိုရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်ခြင်း သီလဆောက်တည်ခြင်းသည် ငါ့အား အကျိုးများခြင်းငှါ ဖြစ်ပါလတ္တံ့။ ၂၉၁. ၂၉၁။ ‘‘ဗြဟ္မဗန္ဓု ပုရေ အာသိံ, သော ဣဒါနိမှိ ဗြာဟ္မဏော; တေဝိဇ္ဇော သောတ္တိယော စမှိ, ဝေဒဂူ စမှိ နှာတကော’’. ထိုငါသည် ရှေးအခါက (ပုဏ္ဏားတို့၌ သမုတ်သဖြင့်) ဗြဟ္မာမင်း၏ အဆွေဖြစ်သော ဗြာဟ္မဏ ဇာတ်ရှိသူ ဖြစ်ခဲ့၏၊ ယခုအခါသော်ကား မကောင်းမှုကို အပပြုပြီးသော ဗြာဟ္မဏဖြစ်ခဲ့၏၊ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံ သူ ပရမတ္ထအားဖြင့် ချမ်းသာခြင်းရှိသူ ဖြစ်ခဲ့၏၊ ဝေဒဟုဆိုအပ်သော မဂ်ဉာဏ်နှင့်ပြည့်စုံသူ ကိလေသာအညစ် အကြေးတို့ကို ဆေးကြောပြီးသူ ဖြစ်ခဲ့၏(ဟု ဖခင်ပုဏ္ဏားက ဖြေ၏) ။ … ရောဟိနီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ရောဟိနီထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၃. စာပါထေရီဂါထာ ၃-စာပါထေရီဂါထာ ၂၉၂. ၂၉၂။ ‘‘လဋ္ဌိဟတ္ထော ပုရေ အာသိ, သော ဒါနိ မိဂလုဒ္ဒကော; အာသာယ ပလိပါ ဃောရာ, နာသက္ခိ ပါရမေတဝေ. စာပါဥပကသည် ရှေးပရိုဗိုဇ်ရဟန်းဖြစ်စဉ်အခါ၌ တောင်ဝှေးလက်စွဲ၍သွားသော တက္ကတွန်းဖြစ်ခဲ့ ဘူးပြီ၊ ထိုဥပကသည် ယခုအခါ သားမုဆိုးဖြစ်၏၊ တပ်မက်မောမှုကြောင့် ကြမ်းထမ်းစွာသော ကာမဂုဏ်ဒိဋ္ဌိ တည်းဟူသော ညွန်စေးမှ ကမ်းတဖက်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်။ ၂၉၃. ၂၉၃။ ‘‘သုမတ္တံ မံ မညမာနာ, စာပါ ပုတ္တမတောသယိ; စာပါယ ဗန္ဓနံ ဆေတွာ, ပဗ္ဗဇိဿံ ပုနောပဟံ. မိမိ၌ ကာမဂုဏ်၏ အစွမ်းဖြင့် အလွန်တပ်မက်နေပြီဟု မှတ်ထင်ကာ မုဆိုးသမီးဖြစ်သော စာပါသည် ငါ့ကို (ချုတ်ချယ်စောင်းမြောင်းလိုသည်ဖြစ်၍ တက္ကတွန်းသား စသည်ဖြင့်) သားကို ချော့၏၊ စာပါ ငါသည် သင်၌ ချစ်ခြင်းကိလေသာဟူသော အနှောင်အဖွဲ့ကိုဖြတ်၍ နှစ်ကြိမ်မြောက် နောက်ထပ်တဖန်လည်း ရဟန်းပြုတော့အံ့(ဟု ဥပကက ပြော၏) ။ ၂၉၄. ၂၉၄။ ‘‘မာ မေ ကုဇ္ဈိ မဟာဝီရ, မာ မေ ကုဇ္ဈိ မဟာမုနိ; န ဟိ ကောဓပရေတဿ, သုဒ္ဓိ အတ္ထိ ကုတော တပေါ. ကြီးသော လုံ့လရှိသော ဥပက(ပြက်ရယ်မှု ပြုကာမျှဖြင့်)အကျွန်ုပ်အား အမျက်မထွက်ပါလင့်၊ ရဟန်းမြတ်ဖြစ်သော အသျှင်ဥပက (ပြက်ရယ်ပြုကာမျှဖြင့်) အကျွန်ုပ်အား အမျက်မထွက်ပါလင့်၊ မှန်လှပါ၏၊ အမျက်ထွက်ခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သော အသျှင်ဥပကအား သီလ၏စင်ကြယ်ခြင်းသည် မရှိနိုင်ရာ၊ ခြိုးခြံသော အကျင့်သည် အဘယ်မှာ ရှိနိုင်အံ့နည်း(ဟု စာပါက ပြော၏)။ ၂၉၅. ၂၉၅။ ‘‘ပက္ကမိဿဉ္စ နာဠာတော, ကောဓ နာဠာယ ဝစ္ဆတိ; ဗန္ဓန္တီ ဣတ္ထိရူပေန, သမဏေ ဓမ္မဇီဝိနော’’. စာပါ အဘယ်သူသည် ဤနာဠရွာ၌ နေလတ္တံ့နည်း၊ ငါသည် နာဠရွာမှ မချွတ်သွားအံ့သည် သာတည်း၊စာပါ သင်သည် တရားသဖြင့် အသက်မွေးကုန်သော ငါကဲ့သို့သော ရဟန်းကောင်းတို့ကို မိန်းမတို့၏ အမူအရာ အသွင်အပြင်ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့လျက် တည်ဘိ၏(ဟု ဥပကက ပြော၏)။ ၂၉၆. ၂၉၆။ ‘‘ဧဟိ ကာဠ နိဝတ္တဿု, ဘုဉ္ဇ ကာမေ ယထာ ပုရေ; အဟဉ္စ တေ ဝသီကတာ, ယေ စ မေ သန္တိ ဉာတကာ’’. မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော အသျှင်ဥပက လာပါဦး၊ ရှေးကကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစားပါဦး လော့၊ အကျွန်ုပ်သည်၎င်း အကျွန်ုပ်၏ အကြင်ဆွေမျိုးတို့သည်၎င်း ရှိကြပါကုန်၏၊ ထိုအကျွန်ုပ်နှင့်တကွ ဆွေမျိုး အားလုံးတို့သည် သင်၏ အလိုသို့ လိုက်သည်တို့ကို ပြုကြပါကုန်အံ့(ဟု စာပါက ပြော၏) ။ ၂၉၇. ၂၉၇။ ‘‘ဧတ္တော [Pg.413] စာပေ စတုဗ္ဘာဂံ, ယထာ ဘာသသိ တွဉ္စ မေ; တယိ ရတ္တဿ ပေါသဿ, ဥဠာရံ ဝတ တံ သိယာ’’. စာပါ ယခုအခါ သင်သည် အကြင်သို့သဘောရှိသော စကားကို ပြောဆို၏၊ သင် ယခုပြောဆိုသော ဤစကားထက် လေးဆတက်ဖြစ်သော ချစ်နှစ်သက်ဖွယ်စကား ပြောဆိုခြင်းကို အကယ်၍ ပြောဆိုစေဦးတော့၊ ထိုချစ်ဖွယ်သောစကား ပြောဆိုခြင်းသည် သင်၌ တပ်မက်မောသော ယောက်ျားအားသာ မွန်မြတ်သည်သာ ဖြစ်ပေရာ၏၊ ငါသည်မူကား သင်၌ တပ်မက်မှု ကင်းခဲ့ပြီ(ဟု ဥပကက ပြော၏) ။ ၂၉၈. ၂၉၈။ ‘‘ကာဠင်္ဂိနိံဝ တက္ကာရိံ, ပုပ္ဖိတံ ဂိရိမုဒ္ဓနိ; ဖုလ္လံ ဒါလိမလဋ္ဌိံဝ, အန္တောဒီပေဝ ပါဋလိံ. ၂၉၈-၂၉၉။ မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော အသျှင်ဥပက တောင်ထိပ်၌ လှိုင်စွာပွင့်သော ရေသကျည်းပင် ကဲ့သို့၎င်း လှိုင်စွာပွင့်သော သလဲနွယ်ကဲ့သို့၎င်း လေးကျွန်းအချာ အသုရာပြည်၌ လှိုင်စွာပွင့်သော သခွတ်ပင် ကဲ့သို့၎င်း ၂၉၉. ၂၉၉။ ‘‘ဟရိစန္ဒနလိတ္တင်္ဂိံ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနိံ; တံ မံ ရူပဝတိံ သန္တိံ, ကဿ ဩဟာယ ဂစ္ဆသိ’’. ထွတ်ထွတ်နုနယ် တင့်တယ်သော ကိုယ်အင်္ဂါရှိသော စန္ဒကူးနီဖြင့် လိမ်းကျံအပ်သော ကိုယ်အင်္ဂါရှိသော မြတ်သော ကာသိတိုင်း၌ဖြစ်သော အဝတ်အရုံကိုသာ ဝတ်ရုံသော ထိုသို့သဘောရှိသော အကျွန်ုပ်ကို အဆင်းလှ ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသည်ဖြစ်ပါလျက် အဘယ်ကြောင့် စွန့်၍ သင်သွားအံ့နည်း(ဟု စာပါကပြော၏)။ ၃၀၀. ၃၀၀။ ‘‘သာကုန္တိကောဝ သကုဏိံ, ယထာ ဗန္ဓိတုမိစ္ဆတိ; အာဟရိမေန ရူပေန, န မံ တွံ ဗာဓယိဿသိ’’. စာပါ ငှက်မုဆိုးသည် ငှက်အပေါင်းကို ထောင်ခြင်းငှါ အလိုရှိသကဲ့သို့ ထို့အတူ သင်သည် ပြုပြင် ဖန်တီးသော ရုပ်အဆင်းဖြင့် ငါ့ကို ကာမဂုဏ်ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခြင်းငှါ အလိုရှိခဲ့၏၊ ယခုအခါ သင်သည် ငါ့ကို မညှဉ်းဆဲ နိုင်လတ္တံ့ (ဟု ဥပကက ပြော၏) ။ ၃၀၁. ၃၀၁။ ‘‘ဣမဉ္စ မေ ပုတ္တဖလံ, ကာဠ ဥပ္ပာဒိတံ တယာ; တံ မံ ပုတ္တဝတိံ သန္တိံ, ကဿ ဩဟာယ ဂစ္ဆသိ’’. မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော အသျှင်ဥပက ထိုအကျွန်ုပ်၏ သားတည်းဟူသော အသီးကို အသင်သည် ဖြစ်စေအပ်ပါ၏၊ ထိုသို့သဘောရှိသော အကျွန်ုပ်ကို သားရှိသူ ဖြစ်ပါလျက် အဘယ်ကြောင့် စွန့်၍ သင်သွားအံ့နည်း(ဟု စာပါက ပြော၏) ။ ၃၀၂. ၃၀၂။ ‘‘ဇဟန္တိ ပုတ္တေ သပ္ပညာ, တတော ဉာတီ တတော ဓနံ; ပဗ္ဗဇန္တိ မဟာဝီရာ, နာဂေါ ဆေတွာဝ ဗန္ဓနံ’’. စာပါ ပညာရှိတို့သည် သားသမီးတို့ကို စွန့်ကြကုန်၏၊ ထို့နောက် ဆွေမျိုးတို့ကို စွန့်ကြကုန်၏၊ ထို့နောက် ပစ္စည်းဥစ္စာကို စွန့်ကြကုန်၏၊ ဆင်ပြောင်ကြီးသည် အနှောင်အဖွဲ့ကို ဖြတ်၍ သွားသကဲ့သို့ ကြီးသော လုံ့လရှိသော သူတော်ကောင်းတို့သည် လူ၏ အနှောင်အဖွဲ့ကို ဖြတ်၍ ရဟန်းပြုကြကုန်၏(ဟု ဥပကက ပြော၏) ။ ၃၀၃. ၃၀၃။ ‘‘ဣဒါနိ တေ ဣမံ ပုတ္တံ, ဒဏ္ဍေန ဆုရိကာယ ဝါ; ဘူမိယံ ဝါ နိသုမ္ဘိဿံ, ပုတ္တသောကာ န ဂစ္ဆသိ’’. မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော အသျှင်ဥပက ယခု သင်၏ သားကို တုတ်လှံတံဖြင့်၎င်း ဓားငယ် ဖြင့်၎င်း ရိုက်ပုတ်ထိုးခုတ်ပေအံ့၊ မြေ၌သော်လည်း ချ၍ ညှဉ်းဆဲပေအံ့၊ သား၌ စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့် သင်မသွားရ လတ္တံ့ (ဟု စာပါက ပြော၏) ။ ၃၀၄. ၃၀၄။ ‘‘သစေ ပုတ္တံ သိင်္ဂါလာနံ, ကုက္ကုရာနံ ပဒါဟိသိ; န မံ ပုတ္တကတ္တေ ဇမ္မိ, ပုနရာဝတ္တယိဿသိ’’. ဟယ် အယုတ်မ သင်သည် သားကို မြေခွေး အိမ်ခွေးတို့အား ကိုက်စေရန် အကယ်၍ ပေးလိုက်စေ ဦးတော့၊ သားတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် သင်သည် ငါ့ကို လူ့ဘောင်သို့ တဖန် မလည်စေနိုင်လတ္တံ့ (ဟု ဥပကက ပြော၏)။ ၃၀၅. ၃၀၅။ ‘‘ဟန္ဒ ခေါ ဒါနိ ဘဒ္ဒန္တေ, ကုဟိံ ကာဠ ဂမိဿသိ; ကတမံ ဂါမနိဂမံ, နဂရံ ရာဇဓာနိယော’’. မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော ကောင်းသော ကျေးဇူးနှင့်ပြည့်စုံသော အသျှင်ဥပက ယခုအခါ အဘယ်အရပ်သို့ သွားပါမည်နည်း၊ အဘယ်မည်သော ရွာနိဂုံး မြို့မင်းနေပြည်တို့သို့ သင်သွားပါမည်နည်း(ဟု စာပါက မေး၏) ။ ၃၀၆. ၃၀၆။ ‘‘အဟုမှ ပုဗ္ဗေ ဂဏိနော, အဿမဏာ သမဏမာနိနော; ဂါမေန ဂါမံ ဝိစရိမှ, နဂရေ ရာဇဓာနိယော. စာပါ ငါတို့သည် ရှေးအခါက ဂိုဏ်းကိုဆောင်သော တက္ကတွန်းတို့ဖြစ်ခဲ့ကြကုန်၏၊ ရဟန်းမဟုတ် ကုန်ပဲလျက် ရဟန်းဟု အမှတ်ရှိခဲ့ကြကုန်လျက် တရွာမှတရွာ မြို့မင်းနေပြည်တို့သို့ လှည့်လည်ခဲ့ကြကုန်၏။ ၃၀၇. ၃၀၇။ ‘‘ဧသော ဟိ ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓေါ, နဒိံ နေရဉ္ဇရံ ပတိ; သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟာနာယ, ဓမ္မံ ဒေသေတိ ပါဏိနံ; တဿာဟံ သန္တိကံ ဂစ္ဆံ, သော မေ သတ္ထာ ဘဝိဿတိ’’. ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော ဤမြတ်စွာဘုရားသည် နေရဉ္ဇရာမြစ်၏ အနီး၌ သတ္တဝါတို့၏ အလုံးစုံသော ဆင်းရဲကိုပယ်ခြင်းငှါ တရားဟော၍ နေတော်မူ၏၊ ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်သို့ သွားတော့အံ့၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ငါ၏ ဆရာဖြစ်လတ္တံ့သတည်း (ဟု ဥပကက ဖြေ၏) ။ ၃၀၈. ၃၀၈။ ‘‘ဝန္ဒနံ ဒါနိ ဝဇ္ဇာသိ, လောကနာထံ အနုတ္တရံ; ပဒက္ခိဏဉ္စ ကတွာန, အာဒိသေယျာသိ ဒက္ခိဏံ’’. မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော အသျှင်ဥပက ယခု အကျွန်ုပ်၏ ရှိခိုးခြင်းကို အတုမရှိမူ၍ လူသုံးပါးတို့၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား လျောက်ထားပါလေလော့၊ သင်သည် မြတ်စွာဘုရားကို လက်ျာရစ် လှည့်လည် ရှိခိုးခြင်းကို ပြုပြီးနောက် အကျွန်ုပ်အား ကောင်းမှုအဘို့ကိုလည်း ရည်ညွှန်းပေးဝေပါလော့(ဟု စာပါက ပြော၏)။ ၃၀၉. ၃၀၉။ ‘‘ဧတံ ခေါ လဗ္ဘမမှေဟိ, ယထာ ဘာသသိ တွဉ္စ မေ; ဝန္ဒနံ ဒါနိ တေ ဝဇ္ဇံ, လောကနာထံ အနုတ္တရံ; ပဒက္ခိဏဉ္စ ကတွာန, အာဒိသိဿာမိ ဒက္ခိဏံ’’. စာပါ သင်သည် အကြင်စကားကို ငါ့အား ပြောဆို၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးခြင်း ကောင်းမှု၏အဘို့ကို သင့်အား ပေးဝေမှုမျိုးကို ငါတို့သည် သင့်အား ပေးဝေခြင်းငှါ ရကောင်းပါ၏၊ ယခုအခါ သင်၏ ရှိခိုးခြင်းကို အတုမရှိမူ၍ လူသုံးပါးတို့၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားအား ငါလျှောက်ကြား လိုက်ပါအံ့၊ မြတ်စွာဘုရားကို လက်ျာရစ်လှည့်လည်ရှိခိုးပြီးနောက် ကောင်းမှု၏အဘို့ကို သင့်အား အမျှပေးဝေ လိုက်ပါအံ့(ဟု ဆိုပြီးလျှင်) - ၃၁၀. ၃၁၀။ တတော [Pg.414] စ ကာဠော ပက္ကာမိ, နဒိံ နေရဉ္ဇရံ ပတိ; သော အဒ္ဒသာသိ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဒေသေန္တံ အမတံ ပဒံ. မည်းနက်သောအဆင်းရှိသော အသျှင်ဥပကသည် ထိုရွာမှ ဖဲသွားလေ၏၊ ထို မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော ဥပကသည် နေရဉ္စရာမြစ်ကမ်းနား၌ သေခြင်းကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို ဟောတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား ကို မြင်ရလေ၏။ ၃၁၁. ၃၁၁။ ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ; အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ. ဒုက္ခသစ္စာကို၎င်း ဒုက္ခ၏အကြောင်းဖြစ်သော တဏှာဟုဆိုအပ်သော သမုဒယသစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ လွန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာကို၎င်း မြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော ဒုက္ခ၏ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို၎င်း (ဟောတော်မူတတ်သော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ပြီးနောက်) - ၃၁၂. ၃၁၂။ တဿ ပါဒါနိ ဝန္ဒိတွာ, ကတွာန နံ ပဒက္ခိဏံ; စာပါယ အာဒိသိတွာန, ပဗ္ဗဇိံ အနဂါရိယံ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုး၍ လက်ျာရစ် လှည့်လည် ရှိခိုးခြင်းတည်းဟူသော မြတ်သော ကောင်းမှုကိုပြုပြီးနောက် စာပါအား ကောင်းမှု၏အဘို့ကို အမျှပေးဝေ၍ ထိုဥပကသည် အိမ်ရာမ ထောင်သော ရဟန်းဘောင်၌ ရဟန်းပြု၏၊ ထိုဥပကသည် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရအပ်ကုန်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာ ပြုကျင့်အပ်ပြီ။ … စာပါ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် စာပါထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၄. သုန္ဒရီထေရီဂါထာ ၄-သုန္ဒရီထေရီဂါထာ ၃၁၃. ၃၁၃။ ‘‘ပေတာနိ ဘောတိ ပုတ္တာနိ, ခါဒမာနာ တုဝံ ပုရေ; တုဝံ ဒိဝါ စ ရတ္တော စ, အတီဝ ပရိတပ္ပသိ. ထေရီမ သင်သည် ရှေးအခါက သေသောသားသမီးတို့ကို စားသည်ဖြစ်၍[၁] နေ့၌၎င်း ညဉ့်၌၎င်း ပြင်းစွာလျှင် ပူပန်ဘိ၏။။ [၁] ၃၁၄. ၃၁၄။ ‘‘သာဇ္ဇ သဗ္ဗာနိ ခါဒိတွာ, သတပုတ္တာနိ ဗြာဟ္မဏီ; ဝါသေဋ္ဌိ ကေန ဝဏ္ဏေန, န ဗာဠှံ ပရိတပ္ပသိ’’. ပုဏ္ဏားမျိုးဖြစ်သော ဝါသေဋ္ဌိထေရီမ ထိုသင်သည် အလုံးစုံ အရာမကသော သားတို့ကိုစား၍ ယခု အဘယ်ကြောင့် ပြင်းစွာမပူပန်ဘိလေသနည်း(ဟု သုဇာတပုဏ္ဏား က မေး၏)။ ၃၁၅. ၃၁၅။ ‘‘ဗဟူနိ ပုတ္တသတာနိ, ဉာတိသံဃသတာနိ စ; ခါဒိတာနိ အတီတံသေ, မမ တုယှဉ္စ ဗြာဟ္မဏ. သုဇာတပုဏ္ဏား ငါသည်၎င်း သင်သည်၎င်း ရှေးလွန်လေပြီးသော ဘဝ၌ အရာမကများလှစွာသော သားတို့ကို၎င်း အရာမကသော ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့ကို၎င်း စားအပ်ကုန်ပြီ။ ၃၁၆. ၃၁၆။ ‘‘သာဟံ နိဿရဏံ ဉတွာ, ဇာတိယာ မရဏဿ စ; န သောစာမိ န ရောဒါမိ, န စာပိ ပရိတပ္ပယိံ’’. ထိုငါသည် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း (အိုခြင်း) သေခြင်း၏ ထွက်မြောက်ရာနိဗ္ဗာန်ကို (မဂ်ဉာဏ်ဖြင့်) သိ၍ မစိုးရိမ်တော့ပြီ၊ ငိုလည်း မငိုကြွေးတော့ပြီ၊ ပင်ပန်းလည်း မပင်ပန်းတော့ပြီ(ဟု ထေရီမက ဖြေ၏)။ ၃၁၇. ၃၁၇။ ‘‘အဗ္ဘုတံ ဝတ ဝါသေဋ္ဌိ, ဝါစံ ဘာသသိ ဧဒိသိံ; ကဿ တွံ ဓမ္မမညာယ, ဂိရံ ဘာသသိ ဧဒိသိံ’’. ဝါသေဋ္ဌိမည်သောထေရီမ သင်သည် မဖြစ်ဘူးမြဲဖြစ်သော ဤသို့ သဘောရှိသော စကားကို ပြောဆိုပေစွာ့တကား၊ သင်သည် အဘယ်မည်သောဆရာ၏ တရား စကားကို သိရ၍ ဤသို့ သဘောရှိသော စကားကို ပြောဆိုနိုင်ဘိသနည်း(ဟု သုဇာတ ပုဏ္ဏားက ထပ်၍ မေး၏)။ ၃၁၈. ၃၁၈။ ‘‘ဧသ ဗြာဟ္မဏ သမ္ဗုဒ္ဓေါ, နဂရံ မိထိလံ ပတိ; သဗ္ဗဒုက္ခပ္ပဟာနာယ, ဓမ္မံ ဒေသေသိ ပါဏိနံ. သုဇာတပုဏ္ဏား အလုံးစုံသော တရားတို့ကို အလိုလို ကိုယ်တော်တိုင် မှန်စွာ သိတော်မူသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် မိထိလာပြည်ကြီးအနီး၌ ဆင်းရဲအားလုံးကို ပယ်ခြင်းငှါ သတ္တဝါတို့အား တရားဟောတော် မူ၏။ ၃၁၉. ၃၁၉။ ‘‘တဿ ဗြဟ္မေ အရဟတော, ဓမ္မံ သုတွာ နိရူပဓိံ; တတ္ထ ဝိညာတသဒ္ဓမ္မာ, ပုတ္တသောကံ ဗျပါနုဒိံ’’. သုဇာတပုဏ္ဏား ငါသည် ပူဇော်အထူးကို ခံတော်မူထိုက်သော ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ ဆင်းရဲခြင်း မရှိသော တရားတော်ကို ကြားနာရသည်ရှိသော် ထိုမြတ်စွာဘုရား အထံတော်၌ သစ္စာလေးပါး တရားကို သိပြီးသည်ဖြစ်၍ သား၌ စိုးရိမ်ခြင်းကို ပယ်နိုင်ခဲ့၏(ဟု ထေရီမက ဖြေ၏) ။ ၃၂၀. ၃၂၀။ ‘‘သော အဟမ္ပိ ဂမိဿာမိ, နဂရံ မိထိလံ ပတိ; အပ္ပေဝ မံ သော ဘဂဝါ, သဗ္ဗဒုက္ခာ ပမောစယေ’’. (ဝါသေဋ္ဌိထေရီမ) ထိုငါသည်လည်း မိထိလာပြည်၏ အနီးသို့ သွားပေအံ့၊ ထို မြတ်စွာဘုရားသည် ငါ့ကို ဆင်းရဲအားလုံးမှ လွတ်စေနိုင်မည်လည်း မသိပါ(ဟု ဆို၏)။ ၃၂၁. ၃၂၁။ အဒ္ဒသ [Pg.415] ဗြာဟ္မဏော ဗုဒ္ဓံ, ဝိပ္ပမုတ္တံ နိရူပဓိံ; သွဿ ဓမ္မမဒေသေသိ, မုနိ ဒုက္ခဿ ပါရဂူ. သုဇာတပုဏ္ဏားသည် (မိထိလာပြည်သို့ သွားပြီးလျှင်)ကိလေသာအားလုံးတို့မှ လွတ်တော်မူသော ဆင်းရဲခြင်းရှိတော်မမူသော မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ရလေ၏၊ ဝဋ်ဆင်းရဲဟူသော ရေအယဉ်၏ ကမ်းတဖက် ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်တော်မူပြီးသော ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသုဇာတပုဏ္ဏားအား သစ္စာလေးပါးတရားကို ဟောတော်မူ၏။ ၃၂၂. ၃၂၂။ ဒုက္ခံ ဒုက္ခသမုပ္ပာဒံ, ဒုက္ခဿ စ အတိက္ကမံ; အရိယံ စဋ္ဌင်္ဂိကံ မဂ္ဂံ, ဒုက္ခူပသမဂါမိနံ. ဒုက္ခသစ္စာကို၎င်း ဒုက္ခ၏အကြောင်းဖြစ်သော တဏှာဟုဆိုအပ်သောသမုဒယ သစ္စာကို၎င်း ဝဋ်ဆင်းရဲ၏လွန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ဟုဆိုအပ်သော နိရောဓသစ္စာကို၎င်း လောကဝေါဟာရအားဖြင့် ဆဲရေးသော စကားဖြစ်၏၊ မွေးတိုင်းမွေးတိုင်းသော သားသမီးတို့ သေဆုံးသည်ကို ဆိုလို၏။ မြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ဒုက္ခ၏ငြိမ်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော မဂ္ဂသစ္စာကို၎င်း (ဟောတော်မူ၏)။ ၃၂၃. ၃၂၃။ တတ္ထ ဝိညာတသဒ္ဓမ္မော, ပဗ္ဗဇ္ဇံ သမရောစယိ; သုဇာတော တီဟိ ရတ္တီဟိ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိ. သုဇာတပုဏ္ဏားသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ သစ္စာလေးပါး တရားတည်းဟူသော သူတော်ကောင်းတရားကို သိအပ်ပြီးသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းအဖြစ်ကို လျှောက်ကြားတောင်းပန်ခဲ့ပြီ၊ (ရဟန်းဖြစ်ပြီး၍) သုံးညဉ့်တို့ဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို တွေ့ထိရရှိခဲ့လေပြီ။ ၃၂၄. ၃၂၄။ ‘‘ဧဟိ သာရထိ ဂစ္ဆာဟိ, ရထံ နိယျာဒယာဟိမံ; အာရောဂျံ ဗြာဟ္မဏိံ ဝဇ္ဇ, ‘ပဗ္ဗဇိ ဒါနိ ဗြာဟ္မဏော; သုဇာတော တီဟိ ရတ္တီဟိ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိ’’’. ရထားထိန်းလာဦး၊ သင်သွားပါချေလော့၊ ဤရထားကို ပုဏ္ဏေးမအား အပ်နှင်းပါချေလော့၊ ငါ၏ အနာရောဂါ ကင်းသောအဖြစ်ကိုလည်း ပုဏ္ဏေးမအား ပြောပါချေလော့၊ သုဇာတပုဏ္ဏားသည် ယခုအခါ ရဟန်းပြုပြီ၊ သုံးညဉ့်တို့ဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရပြီဟု ပြောပါချေလော့။ ၃၂၅. ၃၂၅။ တတော စ ရထမာဒါယ, သဟဿဉ္စာပိ သာရထိ; အာရောဂျံ ဗြာဟ္မဏိဝေါစ, ‘‘ပဗ္ဗဇိ ဒါနိ ဗြာဟ္မဏော; သုဇာတော တီဟိ ရတ္တီဟိ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိ’’. ရထားထိန်းသည် ထိုမိထိလာပြည်မှ ရထားကို၎င်း အသပြာတထောင်ကို၎င်း ကောင်းစွာ ယူခဲ့၍ (ပုဏ္ဏေးမအား ဆောင်နှင်းပေ၏)၊ သုဇာတပုဏ္ဏား၏ အနာရောဂါ ကင်းသောအဖြစ်ကိုလည်း ပုဏ္ဏေးမအား ပြော ဆို၏၊ အရှင်ပုဏ္ဏေးမ သုဇာတပုဏ္ဏားသည် ရဟန်းပြုပြီ၊ သုံးညဉ့်တို့ဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရပြီ(ဟု ပုဏ္ဏေးမအား ပြောဆို၏)။ ၃၂၆. ၃၂၆။ ‘‘ဧတဉ္စာဟံ အဿရထံ, သဟဿဉ္စာပိ သာရထိ; တေဝိဇ္ဇံ ဗြာဟ္မဏံ သုတွာ, ပုဏ္ဏပတ္တံ ဒဒါမိ တေ’’. ရထားထိန်း ငါသည် ဤမြင်းကသော ရထားကို၎င်း အသပြာတထောင်ကို၎င်း သုဇာတပုဏ္ဏား ဝိဇ္ဇာသုံးပါးရကြောင်းကို (သင့်ထံမှ) ကြားရသဖြင့် သင့်အား နှစ်သက်သောပေးခြင်းကို (ပြု၍) ပေးပါ၏ဟု ပုဏ္ဏေးမက ဆို၏။ ၃၂၇. ၃၂၇။ ‘‘တုယှေဝ ဟောတွဿရထော, သဟဿဉ္စာပိ ဗြာဟ္မဏိ; အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဝရပညဿ သန္တိကေ’’. ပုဏ္ဏေးမ မြင်းကသော ရထားသည်၎င်း အသပြာတထောင်သည်၎င်း အရှင်မအားသာ ဖြစ်ပါစေ လော့၊ အကျွန်ုပ်သည်လည်း မြတ်သောပညာရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏အထံတော်၌ ရဟန်းပြုပါအံ့(ဟု ရထားထိန်းက ဆို၏)။ ၃၂၈. ၃၂၈။ ‘‘ဟတ္ထီ ဂဝဿံ မဏိကုဏ္ဍလဉ္စ, ဖီတဉ္စိမံ ဂဟဝိဘဝံ ပဟာယ; ပိတာ ပဗ္ဗဇိတော တုယှံ, ဘုဉ္ဇ ဘောဂါနိ သုန္ဒရိ; တုဝံ ဒါယာဒိကာ ကုလေ’’. ချစ်သမီးသုန္ဒရီ သင်ချစ်သမီး၏ဖခင် သုဇာတပုဏ္ဏားသည် ဆင်ကို၎င်း နွားနှင့်မြင်းကို၎င်း ပတ္တမြားနားဋောင်းကို၎င်း လယ်ယာရွှေငွေစသော များပြားသောအိမ် စည်းစိမ်အားလုံးကို၎င်း ပယ်စွန့်၍ ရဟန်းပြုလေပြီ၊ ချစ်သမီးသုန္ဒရီ သင်သည် စည်းစိမ် တို့ကို ခံစားလော့၊ သင်သည် ငါတိုအမျိုး၌ အမွေခံခြင်းငှါ ထိုက်၏(ဟု မိခင်ပုဏ္ဏေးမက ဆို၏)။ ၃၂၉. ၃၂၉။ ‘‘ဟတ္ထီ ဂဝဿံ မဏိကုဏ္ဍလဉ္စ, ရမ္မံ စိမံ ဂဟဝိဘဝံ ပဟာယ; ပိတာ ပဗ္ဗဇိတော မယှံ, ပုတ္တသောကေန အဋ္ဋိတော; မိခင် အကျွန်ုပ်၏ ဖခင်သည် သား၌ စိုးရိမ်ခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ဆင်ကို၎င်း နွားနှင့်မြင်းကို၎င်း ပတ္တမြားနားဋောင်းကို၎င်း လယ်ယာ ရွှေငွေစသော များပြားသောအိမ် စည်းစိမ်အားလုံးကို၎င်း စွန့်၍ ရဟန်းပြုခဲ့ပါ၏၊ အဟမ္ပိ ပဗ္ဗဇိဿာမိ, ဘာတုသောကေန အဋ္ဋိတာ’’. အကျွန်ုပ်သည်လည်း မောင်၌ စိုးရိမ်ခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုပါအံ့ (ဟု သုန္ဒရီက ပြော၏)။ ၃၃၀. ၃၃၀။ ‘‘သော တေ ဣဇ္ဈတု သင်္ကပ္ပော, ယံ တွံ ပတ္ထေသိ သုန္ဒရီ; ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍော ဥဉ္ဆော စ, ပံသုကူလဉ္စ စီဝရံ; ဧတာနိ အဘိသမ္ဘောန္တီ, ပရလောကေ အနာသဝါ’’. ချစ်သမီးသုန္ဒရီ သင်သည် အကြင်ရဟန်းပြုခြင်းကို တောင့်တ၏၊ သင်၏ ထိုတောင့်တသော အကြံအစည်သည် ပြည့်စုံပါစေ၊ အိမ်တိုင်းရပ်၍ ရသောဆွမ်းကို၎င်း(ဆွမ်း အလို့ငှါ အိမ်စဉ်မပြတ်လှည့်လည်ခြင်း ရပ်တည်ခြင်း ရပ်တည်ခြင်းဟူသော) ဆွမ်းရှာမှီးခြင်းကို၎င်း မြေမှုန့်ကဲ့သို့ စက်ဆုပ်ဖွယ်ရှိသော တံမြက်ချေးစု စသည်တို့၌ရသော သင်္ကန်းကို၎င်း ဤသည် တို့ကို ပြီးစေနိုင်သည်ဖြစ်၍ တမလွန်လောက၌ အာသဝကင်းလျက် (သင်တောင့်တသော အကြံအစည်သည် ပြည့်စုံပါစေ) (ဟု မိခင်က ခွင့်လွှတ်ပြောဆို၏) ။ ၃၃၁. ၃၃၁။ ‘‘သိက္ခမာနာယ [Pg.416] မေ အယျေ, ဒိဗ္ဗစက္ခု ဝိသောဓိတံ; ပုဗ္ဗေနိဝါသံ ဇာနာမိ, ယတ္ထ မေ ဝုသိတံ ပုရေ. ဥပဇ္ဈာယ်ဖြစ်သော အရှင်မ အကျွန်ုပ်သည် သိက္ခမာန်သာဖြစ်သေးလျက် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ကို သုတ်သင်အပ်ပြီ၊ အကျွန်ုပ်သည် အကြင်ဘုံ၌ ရှေးဘဝက နေခဲ့ဘူး၏၊ ထိုဘုံဝယ် ရှေး၌နေဘူးသော ခန္ဓာအစဉ်ကို သိပါ၏။ ၃၃၂. ၃၃၂။ ‘‘တုဝံ နိဿာယ ကလျာဏီ, ထေရီ သံဃဿ သောဘနေ; တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တာ, ကတံ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ. သံဃာ၏ ထေရီမဖြစ်သော တင့်တယ်သော သီလစသောဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော အဆွေခင်ပွန်း ကောင်းဖြစ်သော ဥပဇ္ဈာယ်အရှင် အရှင်မကို အမှီပြု၍ အကျွန်ုပ်သည် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို ရအပ်ပါကုန်ပြီ၊ မြတ်စွာဘုရား ဆုံးမတော်မူသောအတိုင်း လိုက်နာပြုကျင့်ပြီးပါပြီ။ ၃၃၃. ၃၃၃။ ‘‘အနုဇာနာဟိ မေ အယျေ, ဣစ္ဆေ သာဝတ္ထိ ဂန္တဝေ; သီဟနာဒံ နဒိဿာမိ, ဗုဒ္ဓသေဋ္ဌဿ သန္တိကေ’’. ဥပဇ္ဈာယ်အရှင်မ အကျွန်ုပ်သည်(ဗာရာဏသီပြည်မှ)သာဝတ္ထိပြည်သို့ သွားခြင်းငှါ အလိုရှိပါ၏။ အကျွန်ုပ်အား ခွင့်ပြုပါလော့၊ ဘုရားမြတ်ထံတော်၌ (အရဟတ္တဖိုလ်ကို ကြားခြင်းတည်းဟူသော) ရဲရင့်သော အသံ(ဖြင့် လျှောက်ထားခြင်း) ကို လျှောက်ထား ပါချေအံ့ (ဟု သုန္ဒရီဘိက္ခုနီမက ဆို၏)။ ၃၃၄. ၃၃၄။ ‘‘ပဿ သုန္ဒရိ သတ္ထာရံ, ဟေမဝဏ္ဏံ ဟရိတ္တစံ; အဒန္တာနံ ဒမေတာရံ, သမ္ဗုဒ္ဓမကုတောဘယံ’’. ချစ်သမီးသုန္ဒရီ ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော အဆင်းရှိတော်မူသော ရွှေနှင့်တူသော တောက်ပသော အရေတော်လည်း ရှိတော်မူသော မယဉ်ကျေးသောသူတို့ကို ယဉ်ကျေးအောင် ဆုံးမတော်မူတတ်သော ခပ်သိမ်း သော တရားတို့ကို မိမိအလိုလို ကိုယ်တော်တိုင် သာလျှင် သိတော်မူသော မည်သည့်အရပ်ကမျှ ဘေးမရှိသော မြတ်စွာဘုရားကို သင်ဖူး မြင်လေလော့(ဟု ဥပဇ္ဈာယ်ထေရီက ခွင့်ပြု၏) ။ ၃၃၅. ၃၃၅။ ‘‘ပဿ သုန္ဒရိမာယန္တိံ, ဝိပ္ပမုတ္တံ နိရူပဓိံ; ဝီတရာဂံ ဝိသံယုတ္တံ, ကတကိစ္စမနာသဝံ. ကိလေသာတို့မှ လွတ်ပြီးသော ဆင်းရဲခြင်းမရှိသော ရာဂကင်းပြီးသော သံယောဇဉ်တို့မှလည်း ကင်းပြီးသော ပြုအပ်ပြီးသော တဆယ့်ခြောက်ပါးသော မဂ်ကိစ္စရှိသော အာသဝကင်းပြီးသော သုန္ဒရီမည်သော အကျွန်ုပ် မြတ်စွာဘုရားအထံသို့ လာသည်ကို (မြတ်စွာဘုရားသည်) ရှုတော်မူပါလော့။ ၃၃၆. ၃၃၆။ ‘‘ဗာရာဏသီတော နိက္ခမ္မ, တဝ သန္တိကမာဂတာ; သာဝိကာ တေ မဟာဝီရ, ပါဒေ ဝန္ဒတိ သုန္ဒရီ’’. ကြီးမြတ်သော လုံ့လရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရား၏ တပည့်မဖြစ်သော သုန္ဒရီသည် ဗာရာဏသီပြည်မှ ထွက်ခဲ့၍ အရှင်ဘုရားထံတော်သို့ လာပြီးလျှင် အရှင်ဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုးပါ၏။ ၃၃၇. ၃၃၇။ ‘‘တုဝံ ဗုဒ္ဓေါ တုဝံ သတ္ထာ, တုယှံ ဓီတာမှိ ဗြာဟ္မဏ; ဩရသာ မုခတော ဇာတာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ’’. မကောင်းမှုမှ အပပြုပြီးတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား အရှင်ဘုရားသည် နတ်နှင့်တကွသော လောက၌ တဆူတည်းသော သဗ္ဗညုဘုရားပါပေတည်း၊ အရှင်ဘုရားသည် အကျွန်ုပ်၏ဆရာပါပေတည်း၊ အကျွန်ုပ်သည် အရှင်ဘုရား၏ ရင်၌ဖြစ်သော သမီးတော်, အရှင်ဘုရား၏ ခံတွင်းတော်မှဖြစ်သော သမီးတော်, တဆယ့်ခြောက်ပါးသော မဂ်ကိစ္စကို ပြုပြီးဖြစ်၍ အာသဝေါကင်းပြီးသော သမီးတော်ဖြစ်ပါ၏။ ၃၃၈. ၃၃၈။ ‘‘တဿာ တေ သွာဂတံ ဘဒ္ဒေ, တတော တေ အဒုရာဂတံ; ဧဝဉှိ ဒန္တာ အာယန္တိ, သတ္ထု ပါဒါနိ ဝန္ဒိကာ; ဝီတရာဂါ ဝိသံယုတ္တာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ’’. ကောင်းသောကျေးဇူးနှင့် ပြည့်စုံသောသုန္ဒရီ ထိုဗာရာဏသီပြည်မှ ထိုသင်၏ ငါ့ထံသို့ လာခြင်းသည် ကောင်းသောလာခြင်းတည်း၊ထိုကြောင့်သာလျှင် ငါဘုရားထံတော်သို့ လာခြင်းသည် အပြစ်မရှိသော လာခြင်း တည်း၊သုန္ဒရီ ဤယခု သင်လာသကဲ့သို့ပင် အရိယမဂ်တည်းဟူသော ယဉ်ကျေးခြင်းဖြင့် ယဉ်ကျေးကုန်ပြီးသော ရာဂကင်းကုန်ပြီးသော သံယောဇဉ်တို့မှ ကင်းကုန်ပြီးသော တဆယ့်ခြောက်ပါးသော မဂ်ကိစ္စကို ပြုပြီးကုန်သော အာသဝေါကင်းပြီးသော ရဟန္တာတို့သည် ငါဘုရား၏ ခြေတော်တို့ကို ရှိခိုးကုန်သည်ဖြစ်၍ လာကြကုန်စမြဲတည်း၊ ထိုကြောင့် သင်၏ ငါဘုရားထံတော်သို့ လာခြင်းသည် ကောင်းသော လာခြင်းတည်း၊ အပြစ်မရှိသော လာခြင်း တည်း။ … သုန္ဒရီ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် သုန္ဒရီထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ၅. သုဘာကမ္မာရဓီတုထေရီဂါထာ ၅-သုဘာကမ္မာရဓီတုထေရီဂါထာ ၃၃၉. ၃၃၉။ ‘‘ဒဟရာဟံ သုဒ္ဓဝသနာ, ယံ ပုရေ ဓမ္မမဿုဏိံ; တဿာ မေ အပ္ပမတ္တာယ, သစ္စာဘိသမယော အဟု. ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့ ငါသည် ရှေးလူဖြစ်စဉ်အခါက ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြစ်လျက် စင်ကြယ်သော အဝတ်ကိုဝတ်သည်ဖြစ်၍(မြတ်စွာဘုရားထံတော်၌)တရားတော်ကို အကြင်ကြောင့် ကြားနာရပြီ၊ ထို့ကြောင့် မမေ့မလျော့သော သတိဖြင့် အားထုတ်သော ထို ငါ့အား သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းဖြစ်ခဲ့ပြီ။ ၃၄၀. ၃၄၀။ ‘‘တတောဟံ သဗ္ဗကာမေသု, ဘုသံ အရတိမဇ္ဈဂံ; သက္ကာယသ္မိံ ဘယံ ဒိသွာ, နေက္ခမ္မမေဝ ပီဟယေ. ထိုကြောင့် ငါသည် အလုံးစုံသော ကာမဂုဏ်တို့၌ အလွန့်အလွန်မမွေ့လျော်မှုကို ရပြီ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတည်းဟူသော သက္ကာယ၌ ဘေးကို မြင်ရ၍ ကာမဂုဏ်မှ ထွက်မြောက်ရာနိဗ္ဗာန်ကိုသာလျှင် တောင့်တ၏။ ၃၄၁. ၃၄၁။ ‘‘ဟိတွာနဟံ ဉာတိဂဏံ, ဒါသကမ္မကရာနိ စ; ဂါမခေတ္တာနိ ဖီတာနိ, ရမဏီယေ ပမောဒိတေ. ၃၄၁-၃၄၂။ ငါသည် ဆွေမျိုးအပေါင်းကို၎င်း ကျွန်အမှုလုပ်တို့ကို၎င်း စည်ပင်ဝပြောကုန်သော ရွာ၊လယ်ယာ တို့ကို၎င်း နှစ်သက်ဖွယ် ဝမ်းမြောက်ဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော စည်းစိမ်အစုတို့ကို၎င်း စွန့်လွှတ်၍ ၃၄၂. ၃၄၂။ ‘‘ပဟာယဟံ [Pg.417] ပဗ္ဗဇိတာ, သာပတေယျမနပ္ပကံ; ဧဝံ သဒ္ဓါယ နိက္ခမ္မ, သဒ္ဓမ္မေ သုပ္ပဝေဒိတေ. များစွာသော ဥစ္စာနှစ် ကို ပယ်စွန့်၍ ဤသို့ ဆိုခဲ့ပြီးသောအပြားဖြင့် ယုံကြည်မှု သဒ္ဓါတရားဖြင့် အိမ်မှထွက်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား ကောင်းစွာဟောကြားတော်မူအပ်သော သူတော်ကောင်းတရားတည်းဟူသော အရိယဝိနည်း၌ ငါရဟန်းပြုခဲ့၏။ ၃၄၃. ၃၄၃။ ‘‘နေတံ အဿ ပတိရူပံ, အာကိဉ္စညဉှိ ပတ္ထယေ; ယော ဇာတရူပံ ရဇတံ, ဆဍ္ဍေတွာ ပုနရာဂမေ. ဤသို့ ရဟန်းပြုပြီးသော ငါ့အား ထိုစွန့်အပ်ပြီးသော ကာမဂုဏ်တို့သို့ တဖန် ပြန်လည်ခြင်းသည် မသင့်တင့် မလျောက်ပတ်၊ ဥစ္စာသိမ်းဆည်းခြင်း မရှိသော ရဟန်းအဖြစ်ကိုသာလျှင် ငါတောင့်တ၏။ အကြင် ပုဂ္ဂိုလ်သည် ရွှေငွေစသော ဥစ္စာကို စွန့်ပယ်ခဲ့ပြီးမှ တဖန် ပြန်လည်ယူငြားအံ့၊ (ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ပညာရှိတို့အလယ်၌ အသိလျှင် ဦးခေါင်း ထောင်ဝံ့ပါအံ့နည်း) ။ ၃၄၄. ၃၄၄။ ‘‘ရဇတံ ဇာတရူပံ ဝါ, န ဗောဓာယ န သန္တိယာ; နေတံ သမဏသာရုပ္ပံ, န ဧတံ အရိယဒ္ဓနံ. ငွေသည်၎င်း ရွှေသည်၎င်း သစ္စာလေးပါးကို သိတတ်သော မဂ်ဉာဏ်အကျိုးငှါ မဖြစ်၊ ကိလေသာ တို့မှ ငြိမ်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှါ မဖြစ်၊ ဤရွှေငွေစသော ဝတ္ထုကို ခံယူခြင်းသည် ရဟန်းတို့အား မလျောက် ပတ်၊ ဤရွှေငွေစသော သိမ်းဆည်းအပ်သော ဝတ္ထုသည် အရိယာတို့ဥစ္စာမဟုတ်။ ၃၄၅. ၃၄၅။ ‘‘လောဘနံ မဒနဉ္စေတံ, မောဟနံ ရဇဝဍ္ဎနံ; သာသင်္ကံ ဗဟုအာယာသံ, နတ္ထိ စေတ္ထ ဓုဝံ ဌိတိ. ဤသိမ်းဆည်းအပ်သော ရွှေငွေစသော ဝတ္ထုသည် တပ်မက်မောမှု လောဘကို ဖြစ်စေတတ်၏၊ မာန်ယစ်ခြင်းကို ဆောင်တတ်၏၊ ပြင်းစွာတွေဝေခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်၏ ရာဂစသော ကိလေသာမြူကို ပွါးစေ ဘတ်၏၊ ရွံရှာတွေးတောဖွယ် ဘေးဘျမ်းနှင့်တကွ ဖြစ်၏၊ (စီမံမှု စောင့်ရှောက်မှုစသည်ဖြင့်) များသော ပင်ပန်း ခြင်းရှိ၏၊ ဤသိမ်းဆည်းအပ်သော ရွှေငွေစသောဝတ္ထု၌ မြဲမြံခိုင်ခံ့မှုသည်၎င်း တည်တံ့မှုသည်၎င်း မရှိ။ ၃၄၆. ၃၄၆။ ‘‘ဧတ္ထ ရတ္တာ ပမတ္တာ စ, သင်္ကိလိဋ္ဌမနာ နရာ; အညမညေန ဗျာရုဒ္ဓါ, ပုထု ကုဗ္ဗန္တိ မေဓဂံ. ဤရွှေငွေစသော ဝတ္ထု၌ တပ်မက်ကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်၎င်း ကုသိုလ်တရားတို့၌ သတိကင်း သဖြင့် မေ့လျော့ကုန်သော သတ္တဝါတို့သည်၎င်း ညစ်ညူးသော စိတ်ရှိကြကုန်၏၊ (ထို့ကြောင့်) များစွာသော သတ္တဝါတို့သည် တယောက်သည်တယောက်နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ရန်သူဖြစ်ကြကုန်လျက် ငြင်းခုံမှုကို ပြုကြကုန်၏။ ၃၄၇. ၃၄၇။ ‘‘ဝဓော ဗန္ဓော ပရိက္လေသော, ဇာနိ သောကပရိဒ္ဒဝေါ; ကာမေသု အဓိပန္နာနံ, ဒိဿတေ ဗျသနံ ဗဟုံ. ကာမဂုဏ်လိုက်စားကုန်သော သူတို့အား သတ်ခြင်း နှောင်ဖွဲ့ခြင်း သတ်ဖြတ်ခြင်းစသော ပူပန်နှိပ် စက်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း ဥစ္စာအခြွေအရံမှ ရှုံးခြင်း စိုးရိမ်ခြင်း ငိုကြွေးခြင်းဟူသော များစွာသော အကျိုးမဲ့ ပျက်စီး ခြင်းသည် ထင်လာ၏။ ၃၄၈. ၃၄၈။ ‘‘တံ မံ ဉာတီ အမိတ္တာဝ, ကိံ ဝေါ ကာမေသု ယုဉ္ဇထ; ဇာနာထ မံ ပဗ္ဗဇိတံ, ကာမေသု ဘယဒဿိနိံ. ထိုသို့ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်ခြင်းကင်းသော သဘောရှိသော ငါ့ကို သင်တို့သည် ဆွေမျိုးဖြစ် ပါကုန်လျက် ရန်သူတို့ကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်တို့၌ အဘယ်ကြောင့် တိုက်တွန်းကြကုန်ဘိသနည်း၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ ဘေးဘယာကို မြင်သည်ဖြစ်၍ ရဟန်းပြုသူဟူ၍ ငါ့ကို သိကြကုန်လော့။ ၃၄၉. ၃၄၉။ ‘‘န ဟိရညသုဝဏ္ဏေန, ပရိက္ခီယန္တိ အာသဝါ; အမိတ္တာ ဝဓကာ ကာမာ, သပတ္တာ သလ္လဗန္ဓနာ. ရွှေငွေဖြင့် အာသဝလေးပါးတို့ မကုန်ခန်းနိုင်ကုန်၊ ကာမဂုဏ်တို့သည် အဆွေခင်ပွန်းမဟုတ်ကုန်၊ သူသတ်ယောက်ျားနှင့် တူကုန်၏၊ ရန်သူနှင့် တူကုန်၏၊ ရာဂစသော ငြောင့်တံသင်းငါးစင်းကို ဖွဲ့တတ်ကုန်၏။ ၃၅၀. ၃၅၀။ ‘‘တံ မံ ဉာတီ အမိတ္တာဝ, ကိံ ဝေါ ကာမေသု ယုဉ္ဇထ; ဇာနာထ မံ ပဗ္ဗဇိတံ, မုဏ္ဍံ သံဃာဋိပါရုတံ. ထိုသို့ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်ခြင်းကင်းသော သဘောရှိသော ငါ့ကိုသင်တို့သည် ဆွေမျိုးဖြစ် ပါကုန်လျက် ရန်သူတို့ကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်တို့၌ အဘယ်ကြောင့် တိုက်တွန်းကြကုန်ဘိသနည်း၊ ရိတ်ပြီးသော ဆံရှိသော ထိုထိုအရပ်၌ အဝတ်ဟောင်း အဝတ်စုတ်ကို ယူ၍ ချုပ်စပ်သော သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံကာ ရဟန်းပြုသူဟူ ၍ ငါ့ကို သိကြကုန်လော့။ ၃၅၁. ၃၅၁။ ‘‘ဥတ္တိဋ္ဌပိဏ္ဍော ဥဉ္ဆော စ, ပံသုကူလဉ္စ စီဝရံ; ဧတံ ခေါ မမ သာရုပ္ပံ, အနဂါရူပနိဿယော. အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း ရပ်၍ ရအပ်သောဆွမ်းကို၎င်း ဆွမ်းအလို့ငှါ အိမ်စဉ်မပြတ် လှည့်လည်ခြင်း ရပ်တည်ခြင်းဟူသော ဆွမ်းကို ရှာမှီးခြင်းကို၎င်း မြေမှုန့်ကဲ့သို့ စက်ဆုပ်ဖွယ်ရှိသော တံမြက်ချေးစုစသည်တို့၌ ရသော သင်္ကန်းကို၎င်း ဤသုံးပါးသာ ငါ့အား လျောက်ပတ်၏၊ အိမ်ရာထောင်ခြင်းမရှိသော ရဟန်းတို့၏ မှီရာဖြစ်၍ အသက်၏ အရံအတားဖြစ်၏။ ၃၅၂. ၃၅၂။ ‘‘ဝန္တာ မဟေသီဟိ ကာမာ, ယေ ဒိဗ္ဗာ ယေ စ မာနုသာ; ခေမဋ္ဌာနေ ဝိမုတ္တာ တေ, ပတ္တာ တေ အစလံ သုခံ. နတ်ပြည်၌ဖြစ်သော အကြင်ကာမဂုဏ်တို့သည်၎င်း လူ့ပြည်၌ဖြစ်သော အကြင်ကာမဂုဏ်တို့သည် ၎င်း ရှိကြပေကုန်၏၊ ထိုကာမဂုဏ်တို့ကို မြတ်သော သီလစသော ကျေးဇူးကို ရှာတော်မူတတ်သော ဘုရားစသော သူတော်ကောင်းတို့သည် စွန့်အပ်ကုန်၏၊ ထိုဘုရားစသော သူတော်ကောင်းတို့သည် (ယောဂလေးပါးတို့ဖြင့်) ဘေးဥပါဒ် မရှိရာ နိဗ္ဗာန်ဟူသောအရပ်၌ ကိလေသာတို့မှ လွတ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ တုန်လှုပ်ခြင်း မရှိသော နိဗ္ဗာန် ချမ်းသာကို ရကုန်၏။ ၃၅၃. ၃၅၃။ ‘‘မာဟံ ကာမေဟိ သင်္ဂစ္ဆိံ, ယေသု တာဏံ န ဝိဇ္ဇတိ; အမိတ္တာ ဝဓကာ ကာမာ, အဂ္ဂိက္ခန္ဓူပမာ ဒုခါ. အကြင်ကာမဂုဏ်တို့၌ အကျိုးစီးပွါးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်တတ်သော တရားမည်သည် တခုမျှမရှိ၊ ထိုကာမဂုဏ်တို့သည် အဆွေခင်ပွန်း မဟုတ်ကုန်၊ သူသတ် ယောက်ျားနှင့် တူကုန်၏၊ မီးပုံကြီးနှင့် တူကုန်၊ ဆင်းရဲကုန်၏။ (ထို့ကြောင့် ငါသည် ထိုကာမဂုဏ်တို့နှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်းသို့ မရောက်နိုင် တော့ပြီ)။ ၃၅၄. ၃၅၄။ ‘‘ပရိပန္ထော [Pg.418] ဧသ ဘယော, သဝိဃာတော သကဏ္ဋကော; ဂေဓော သုဝိသမော စေသော, မဟန္တော မောဟနာမုခေါ. ဤကာမဂုဏ်သည် နှိပ်စက်တတ်သော ဘေးရန်မည်၏။ စိတ်ပင်ပန်းခြင်းနှင့်တကွ ဖြစ်၏၊ စူးဝင်တတ်သော ဆူးငြောင့်နှင့်တကွဖြစ်၏၊ တပ်မက်မောခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်၏၊ ဤကာမဂုဏ်သည် လွန်ကဲသော ကြောင့်ကြမှုကြီးဖြစ်၏၊ ကျယ်ဝန်းများပြား၏၊ တွေဝေခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်၏။ ၃၅၅. ၃၅၅။ ‘‘ဥပသဂ္ဂေါ ဘီမရူပေါ, ကာမာ သပ္ပသိရူပမာ; ယေ ဗာလာ အဘိနန္ဒန္တိ, အန္ဓဘူတာ ပုထုဇ္ဇနာ. ဤကာမဂုဏ်သည် စွဲကပ်တတ်သော ဘေးရန်ကဲ့သို့လည်းဖြစ်၏၊ အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်သ ဘောလည်း ရှိ၏၊ ကာမဂုဏ်တို့သည် မြွေဦးခေါင်းနှင့် တူကုန်၏၊ ယင်းမြွေဦးခေါင်းနှင့်တူသော ကာမဂုဏ်တို့ကို မိုက်ကုန်သော ပညာမရှိသည်ဖြစ်၍ သူကန်းသဖွယ်ဖြစ်ကုန်သော ပုထုဇဉ်တို့သည် အလွန်နှစ်သက်ကြကုန်၏။ ၃၅၆. ၃၅၆။ ‘‘ကာမပင်္ကေန သတ္တာ ဟိ, ဗဟူ လောကေ အဝိဒ္ဒသူ; ပရိယန္တံ န ဇာနန္တိ, ဇာတိယာ မရဏဿ စ. လောက၌ ပညာမရှိကုန်သော များစွာသောသူတို့သည် ကာမဂုဏ်ညွန်ပျောင်းဖြင့် ကပ်ငြိတွယ်တာ ကုန်သည်ဖြစ်၍ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း အိုခြင်း သေခြင်း၏ အဆုံးဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကို မသိနိုင်ကြကုန်။ ၃၅၇. ၃၅၇။ ‘‘ဒုဂ္ဂတိဂမနံ မဂ္ဂံ, မနုဿာ ကာမဟေတုကံ; ဗဟုံ ဝေ ပဋိပဇ္ဇန္တိ, အတ္တနော ရောဂမာဝဟံ. လူတို့သည် မိမိ၏ ကျင်နာနှိပ်စက်တတ်သော အနာရောဂါနှင့်တူသော ဆင်းရဲကို ဆောင်တတ် သော ကာမဂုဏ်တို့ကို သုံးဆောင်ခံစားခြင်းလျှင် အကြောင်းရှိသော များစွာသော စင်စစ်ငရဲစသော အပါယ်လေးဘုံသို့ လားစေတတ်သော အကြောင်းဖြစ်သော အကုသိုလ်ဒုစရိုက်ကို ပြုကျင့်ကုန်၏။ ၃၅၈. ၃၅၈။ ‘‘ဧဝံ အမိတ္တဇနနာ, တာပနာ သံကိလေသိကာ; လောကာမိသာ ဗန္ဓနီယာ, ကာမာ မရဏဗန္ဓနာ. ဤဆိုအပ်ပြီးသော အပြားဖြင့် ကာမဂုဏ်တို့သည် အဆွေခင်ပွန်းမဟုတ်သော အဖြစ်ကိုသာ ဖြစ်စေတတ်ကုန်၏၊ ပူပန်စေတတ်သော သဘောရှိကုန်၏၊ ပူပန်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်သော ကိလေသာကို ရခြင်းငှါ ထိုက်ကုန်၏၊ လောက၌ အသုံးအဆောင် အာမိသသဖွယ်ဖြစ်၍ ဖြစ်ကုန်၏၊ အနှောင်အဖွဲ့ သံယောဇဉ်တို့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့အပ်သော တရားဖြစ်ကုန်၏၊ (ဘဝ၌ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်၍) သေခြင်းနှင့် စပ်ကုန်၏။ ၃၅၉. ၃၅၉။ ‘‘ဥမ္မာဒနာ ဥလ္လပနာ, ကာမာ စိတ္တပ္ပမဒ္ဒိနော; သတ္တာနံ သင်္ကိလေသာယ, ခိပ္ပံ မာရေန ဩဍ္ဍိတံ. ကာမဂုဏ်တို့သည် စိုးရိမ်ခြင်း ရူးသွပ်ခြင်းကို ပြုတတ်ကုန်၏၊ တိုး၍တိုး၍ ပလွှားပြောဆိုတတ် ကုန်၏၊ စိတ်ကို နှိပ်စက်တတ်သော အလေ့ရှိကုန်၏၊ သတ္တဝါတို့ကို နှိပ်စက်ပူပန်စေခြင်းဖြင့် မာရ်နတ်သည် ထောင်အပ်သော မြှုံးသဖွယ်ဖြစ်၏။ ၃၆၀. ၃၆၀။ ‘‘အနန္တာဒီနဝါ ကာမာ, ဗဟုဒုက္ခာ မဟာဝိသာ; အပ္ပဿာဒါ ရဏကရာ, သုက္ကပက္ခဝိသောသနာ. ကာမဂုဏ်တို့သည် မဆုံးနိုင်လောက်အောင် များသောအပြစ်ရှိကုန်၏၊ များသော ဆင်းရဲရှိကုန်၏၊ ပြင်းသောအဆိပ်နှင့် တူကုန်၏၊ (ဓားသွားဖျား၌ တည်သော ပျားရည်ကဲ့သို့) သာယာမှု နည်းပါးကုန်၏၊ ပြင်းစွာ တပ်စွန်းမှု ‘ရာဂ’စသော ကိလေသာကို ပွါးစေတတ်ကုန်၏၊ ဖြူစင်သော ကုသိုလ်အဘို့ကို ခြောက်တပ်စေတတ် ကုန်၏။ ၃၆၁. ၃၆၁။ ‘‘သာဟံ ဧတာဒိသံ ကတွာ, ဗျသနံ ကာမဟေတုကံ; န တံ ပစ္စာဂမိဿာမိ, နိဗ္ဗာနာဘိရတာ သဒါ. ဤဆိုခဲ့ပြီးသော အကြောင်းကြောင့် ထိုငါသည် အခါခပ်သိမ်း နိဗ္ဗာန်၌ မွေ့လျော်သည်ဖြစ်၍ ထိုဆိုခဲ့ပြီးသော သဘောရှိသော ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို ခံစားခြင်းလျင် အကြောင်းရှိသော ပျက်စီးခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော ထိုကာမဂုဏ်သို့ တဖန် ပြန်မသွားတော့အံ့။ ၃၆၂. ၃၆၂။ ‘‘ရဏံ ကရိတွာ ကာမာနံ, သီတိဘာဝါဘိကင်္ခိနီ; အပ္ပမတ္တာ ဝိဟဿာမိ, သဗ္ဗသံယောဇနက္ခယေ. (ငါသည် ကိလေသာဟူသော ပူပန်ခြင်း၏) ငြိမ်းကြောင်းဖြစ်သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို အလိုရှိသည် ဖြစ်၍ ကာမဂုဏ်တို့ကို စစ်ထိုးမှုပြုကာ သံယောဇဉ်အားလုံးတို့၏ ကုန်ရာနိဗ္ဗာန်၌ မွေ့လျော်သည်ဖြစ်၍ မမေ့မလျော့နေပေတော့အံ့။ ၃၆၃. ၃၆၃။ ‘‘အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ, အရိယဋ္ဌင်္ဂိကံ ဥဇုံ; တံ မဂ္ဂံ အနုဂစ္ဆာမိ, ယေန တိဏ္ဏာ မဟေသိနော’’. ဘုရားစသော သူတော်ကောင်းတို့သည် အကြင်မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဖြင့် သံသရာတည်းဟူသော ကြီးစွာ သော ရေအယဉ်ကို ကူးကုန်၏၊ ငါသည်လည်း ထိုဘုရားစသော သူတော်ကောင်းတို့ သွားရာဖြစ်သော စိုးရိမ်မှု မရှိသော ကိလေသာမြူလည်း မရှိသော ကြောင့်ကြမှု ဘေးမရှိသော ဖြူစင်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံ သော ဖြောင့်မတ်စွာသော မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတည်းဟူသော ထိုခရီးသို့ လိုက်ပေတော့အံ့။ ၃၆၄. ၃၆၄။ ဣမံ ပဿထ ဓမ္မဋ္ဌံ, သုဘံ ကမ္မာရဓီတရံ; အနေဇံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ, ရုက္ခမူလမှိ ဈာယတိ. (ရဟန်းတို့)သင်တို့သည် အရိယဖိုလ်တရား၌ တည်သော ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ သမီးဖြစ်သော သုဘာမည်သော ဤရဟန္တာမိန်းမကို ရှုကြကုန်လော့၊ (ဤသုဘာမည်သော ရဟန်းမိန်းမသည်) တဏှာကင်း သော အရဟတ္တဖိုလ်ကို ပြည့်စုံစေ၍ သစ်ပင်ရင်း၌ အရဟတ္တဖိုလ်ဈာန်ကို ဝင်စားနေ၏။ ၃၆၅. ၃၆၅။ အဇ္ဇဋ္ဌမီ ပဗ္ဗဇိတာ, သဒ္ဓါ သဒ္ဓမ္မသောဘနာ; ဝိနီတုပ္ပလဝဏ္ဏာယ, တေဝိဇ္ဇာ မစ္စုဟာယိနီ. သုဘာမည်သော ရဟန်းမိန်းမသည် ယနေ့ရဟန်းပြု၍ ရှစ်ရက်မြောက်သော နေ့တည်း၊ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ မဂ်ဉာဏ်ဖိုလ်ဉာဏ်တည်းဟူသေ သူတော်ကောင်းတရားကို ရသဖြင့် တင့်တယ်၏။ ဥပ္ပလဝဏ်ထေရီမက ဆိုဆုံးမအပ်သည်ဖြစ်၍ ဝိဇ္ဇာသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ သေခြင်းတရားကို ပယ်စွန့်နိုင်ခဲ့၏ ။ ၃၆၆. ၃၆၆။ သာယံ [Pg.419] ဘုဇိဿာ အနဏာ, ဘိက္ခုနီ ဘာဝိတိန္ဒြိယာ; သဗ္ဗယောဂဝိသံယုတ္တာ, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ. ထိုသုဘာထေရီဘိက္ခုနီမသည် ကိလေသာဟူသော အရှင်မှ တော်လှန်ပြီးဖြစ်၍ (ကာမစ္ဆန္ဒစသော) ကြွေးမြီလည်း မရှိပြီ၊ ပွါးစေအပ်ပြီးသော ဣန္ဒြေရှိ၏၊ ယောဂအားလုံးတို့မှ လွတ်ကင်းပြီ၊ တဆယ့်ခြောက်ပါး သော မဂ်ကိစ္စကိုလည်း ပြုအပ်ပြီးပြီ၊ အာသဝေါကင်းသော ရဟန္တာမိန်းမဖြစ်ပေ၏(ဟု မြတ်စွာဘုရား မိန့်တော် မူ၏) ။ ၃၆၇. ၃၆၇။ တံ သက္ကော ဒေဝသံဃေန, ဥပသင်္ကမ္မ ဣဒ္ဓိယာ; နမဿတိ ဘူတပတိ, သုဘံ ကမ္မာရဓီတရန္တိ. (လူ့ဘုံ စာတုမဟာရာဇ်ဘုံ တာဝတိံသာဘုံတည်းဟူသော ကာမသုဂတိဘုံ၌ ဖြစ်သည့်) သတ္တဝါတို့၏ အရှင်ဖြစ်သော သိကြားနတ်မင်းသည် နတ်အပေါင်းနှင့်တကွ ရွှေပန်းထိမ်သည်၏ သမီးဖြစ်သော သုဘာမည်သော ထိုရဟန္တာထေရီမသို့ မိမိတန်ခိုးဖြင့် ချဉ်းကပ်၍ ရှိခိုး၏။ … သုဘာ ကမ္မာရဓီတာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ရွှေပန်းထိမ်သည်၏သမီးဖြစ်သော သုဘာထေရီသည် ဤဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ ဝီသတိနိပါတော နိဋ္ဌိတော. ဝီသတိနိပါတ် ပြီး၏။ ၁၄. တိံသနိပါတော ၁၄-တိ°သနိပါတ် ၁. သုဘာဇီဝကမ္ဗဝနိကာထေရီဂါထာ ၁-သုဘာဇီဝကမ္ဗဝနိကာထေရီဂါထာ ၃၆၈. ၃၆၈။ ဇီဝကမ္ဗဝနံ [Pg.420] ရမ္မံ, ဂစ္ဆန္တိံ ဘိက္ခုနိံ သုဘံ; ဓုတ္တကော သန္နိဝါရေသိ, တမေနံ အဗြဝီ သုဘာ. နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ်ဖြစ်သော ဇီဝက၏ သရက်ဥယျာဉ်သို့ သွားသော သုဘာမည်သော ဘိက္ခုနီမကို (ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ) မိန်းမလိုက်စား လူရမ်းကားသည် လမ်းကို ပိတ်ဆို့တားမြစ်၏။ ထိုမိန်းမလိုက်စား လူရမ်း ကားကို သုဘာထေရီက ပြောဆို၏။ ၃၆၉. ၃၆၉။ ‘‘ကိံ တေ အပရာဓိတံ မယာ, ယံ မံ ဩဝရိယာန တိဋ္ဌသိ; န ဟိ ပဗ္ဗဇိတာယ အာဝုသော, ပုရိသော သမ္ဖုသနာယ ကပ္ပတိ. အမောင် သင့်အား ငါအဘယ်သို့ ပြစ်မှားဘူးသနည်း၊ အကြင်အပြစ်ကြောင့် ဥယျာဉ်သို့သွားသော ငါ့အား လမ်းခရီးကို ပိတ်၍ သင် ရပ်တည်ဘိ၏၊ (ထိုအပြစ်သည်) ငါ၌ မရှိသည်သာတည်း၊ အမောင် ရဟန်းမိန်းမ အား ယောက်ျားသည် ထိပါးသုံးသပ်ခြင်းငှါ မအပ်သည်သာတည်း။ ၃၇၀. ၃၇၀။ ‘‘ဂရုကေ မမ သတ္ထုသာသနေ, ယာ သိက္ခာ သုဂတေန ဒေသိတာ; ပရိသုဒ္ဓပဒံ အနင်္ဂဏံ, ကိံ မံ ဩဝရိယာန တိဋ္ဌသိ. အမောင် ကျောက်ထီးကဲ့သို့ အလေးပြုအပ်သော ငါ၏ဆရာ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ အကြင်ကျင့်ဝတ်သိက္ခာပုဒ်ကို မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားပညတ်တော်မူအပ်၏၊ စင်ကြယ်သော ကုသိုလ်အစု ရှိသော ရာဂစသော ကိလေသာလည်းမရှိသော ငါကဲ့သို့သော ရဟန်းမိန်းမကို အဘယ်အကြောင်းကြောင့် လမ်းခရီးပိတ်ဆို့၍ သင်ရပ်တည်ဘိသနည်း။ ၃၇၁. ၃၇၁။ ‘‘အာဝိလစိတ္တော အနာဝိလံ, သရဇော ဝီတရဇံ အနင်္ဂဏံ; သဗ္ဗတ္ထ ဝိမုတ္တမာနသံ, ကိံ မံ ဩဝရိယာန တိဋ္ဌသိ’’. (ကာမဝိတက်စသည်တို့၏ အစွမ်းဖြင့်) နောက်ကျုသော စိတ်ရှိ၍ ရာဂစသော ကိလေသာမြူရှိသူ (သင်သည်) နောက်ကျုသော စိတ်မရှိမူ၍ ရာဂစသော ကိလေသာ မြူကင်းပြီးသော ရာဂစသော ကိလေသာ မရှိသော အလုံးစုံသော ခန္ဓာငါးပါးအပေါင်း၌ ကိလေသာတို့မှ လွတ်သော စိတ်ရှိသော ငါကဲ့သို့သော ရဟန်းမိန်းမ ကို အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ခရီးပိတ်ဆို၍ သင်ရပ်တည်ဘိသနည်း(ဟု သုဘာထေရီမက မေး၏) ။ ၃၇၂. ၃၇၂။ ‘‘ဒဟရာ စ အပါပိကာ စသိ, ကိံ တေ ပဗ္ဗဇ္ဇာ ကရိဿတိ; နိက္ခိပ ကာသာယစီဝရံ, ဧဟိ ရမာမ သုပုပ္ဖိတေ ဝနေ. နှစ်မသင်သည် အသက်အရွယ် ငယ်လှပါသေး၏၊ အဆင်းအားဖြင့်လည်း လှပ၏၊ သို့ဖြစ်လျက် သင့်အား ရဟန်းအဖြစ်သည် အဘယ်ပြုအံ့နည်း၊ ဖန်ရည်ဆိုးသင်္ကန်းကို ချွတ်ပါလော့၊ လာပါလှည့်၊ လှိုင်စွာ ပွင့်သောပန်းပင်ရှိသော ဥယျာဉ်အတွင်း၌ ငါတို့ မွေ့လျော်ပျော်ပါးကြပါကုန်အံ့။ ၃၇၃. ၃၇၃။ ‘‘မဓုရဉ္စ ပဝန္တိ သဗ္ဗသော, ကုသုမရဇေန သမုဋ္ဌိတာ ဒုမာ; ပဌမဝသန္တော သုခေါ ဥတု, ဧဟိ ရမာမ သုပုပ္ဖိတေ ဝနေ. သစ်ပင်တို့သည် (မိမိတို့၏) ပန်းဝတ်မုံစုဖြင့် တညီတညွတ် တည်ကုန်လျက် ထက်ဝန်းကျင်မှ မွှေးကြိုင်သော အနံ့ကိုလည်း လှိုင်စေကုန်၏၊ ဤလ ဥတု အချိန်အခါသည် ရှေးဦးစွာသော မိုးလ, ရှေးဦးစွာသော မိုးဥတုဖြစ်၍ အေးမြချမ်းသာသော အတွေးရှိသောကြောင့် အလွန်သာယာ၏၊ (နှမ)လာပါလှည့်၊ လှိုင်စွာပွင့်သော ပန်းပင်ရှိသော ဥယျာဉ်အတွင်း၌ ငါတို့မွေ့လျော် ပျော်ပါးကြပါကုန်အံ့။ ၃၇၄. ၃၇၄။ ‘‘ကုသုမိတသိခရာ စ ပါဒပါ, အဘိဂဇ္ဇန္တိဝ မာလုတေရိတာ; ကာ တုယှံ ရတိ ဘဝိဿတိ, ယဒိ ဧကာ ဝနမောဂဟိဿသိ. အဖျားတိုင်အောင် ကောင်းစွာပွင့်သော ပန်းပွင့်ရှိကုန်သော သစ်ပင်တို့သည့် လေတိုက်အပ်ကုန် သည်ဖြစ်၍ ယိမ်းနွဲ့လှုပ်ရှားကုန်လျက် ထစ်ချုန်းကြွေးကြော်သကဲ့သို့ တည်ကုန်၏၊ သင်နှမသည် တယောက်ထီး တည်းသာ တောသို့ သက်ဝင်ခဲ့မူ(ထိုတော၌) သင်နှစ်မအား အဘယ်မည်သော မွေ့လျော်ခြင်း ဖြစ်ပါလတ္တံ့နည်း။ ၃၇၅. ၃၇၅။ ‘‘ဝါဠမိဂသံဃသေဝိတံ[Pg.421], ကုဉ္ဇရမတ္တကရေဏုလောဠိတံ; အသဟာယိကာ ဂန္တုမိစ္ဆသိ, ရဟိတံ ဘိံသနကံ မဟာဝနံ. ခြင်္သေ့ သစ်ကျားစသော သားရဲအပေါင်းတို မှီဝဲအပ်သော အမုန်ယစ်သော ဆင်ပေါက် ဆင်မတို ချိုးဖဲ့အပ်သော သစ်ရွက် သစ်ခက်သံတို့ဖြင့် ချောက်ချားနှောက်ရှက်အပ်သည့် အရပ်ဖြစ်သော လူသူကင်း၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသော တောအုပ်ကြီးသို့ အဖော်မပါ တယောက်တည်းသာလျှင် သွားခြင်းငှါ သင်အလိုရှိဘိ၏။ ၃၇၆. ၃၇၆။ ‘‘တပနီယကတာဝ ဓီတိကာ, ဝိစရသိ စိတ္တလတေဝ အစ္ဆရာ; ကာသိကသုခုမေဟိ ဝဂ္ဂုဘိ, သောဘသီ သုဝသနေဟိ နူပမေ. နီဖလံရွှေဖြင့် ထုလုပ်စီရင်အပ်သော ယဉ်မင်းရုပ်ကဲ့သို့၎င်း စိတ္တလတာမည်သော နတ်ဥယျာဉ်၌ နတ်သမီးကဲ့သို့၎င်း အလွန်တင့်တယ်လျက် သွားလာလှည့်လည်ဘိ၏၊ နှိုင်းယှဉ်ရာ မရနိုင်သော နှမ သင်နှမသည် အလွန်ပြေပြစ်ချောမွေ့သော ကာသိတိုင်းဖြစ် သိမ်မွေ့နူးညံ့သော အဝတ်တို့ဖြင့် နှိုင်းယှဉ်စရာမရှိအောင် တင့်တယ်ဘိ၏။ ၃၇၇. ၃၇၇။ ‘‘အဟံ တဝ ဝသာနုဂေါ သိယံ, ယဒိ ဝိဟရေမသေ ကာနနန္တရေ; န ဟိ မတ္ထိ တယာ ပိယတ္တရော, ပါဏော ကိန္နရိမန္ဒလောစနေ. ကိန္နရီမကဲ့သို့ ညင်ညင်သာသာကြည့်သော ကြည်လင်စွာသော မျက်လုံးရှိသော နှမ နှစ်ယောက် သော ငါတို့သည် တော၏အလယ်၌ အတူတကွ မွေ့လျော်နေကြရကုန်မူ ငါသည် သင့်အလိုသို့ လိုက်ပါအံ့၊ သင့်ထက်သာလွန်၍ ချစ်အပ်သောသူ တစုံတယောက်မျှ ငါ့အား မရှိပါ။ ၃၇၈. ၃၇၈။ ‘‘ယဒိ မေ ဝစနံ ကရိဿသိ, သုခိတာ ဧဟိ အဂါရမာဝသ; ပါသာဒနိဝါတဝါသိနီ, ပရိကမ္မံ တေ ကရောန္တု နာရိယော. (သင်သည်) ငါ၏ စကားကို အကယ်၍ လိုက်နာမည်ဖြစ်အံ့၊ ဤကာမဂုဏ် စည်းစိမ်တို့ဖြင့် ချမ်းချမ်းသာသာ အိမ်ကို စိုးအုပ်၍ နေလှည့်ပါလော့၊ ပြာသာဒ်ဆောင်ဝယ် လေတိုက်မခံ စံနေပါလော့၊ ကျွန်မိန်းမ တို့သည် သင်၏ အမှုကြီးငယ်တို့ကို ပြုလုပ်ပါစေကုန်။ ၃၇၉. ၃၇၉။ ‘‘ကာသိကသုခုမာနိ ဓာရယ, အဘိရောပေဟိ စ မာလဝဏ္ဏကံ; ကဉ္စနမဏိမုတ္တကံ ဗဟုံ, ဝိဝိဓံ အာဘရဏံ ကရောမိ တေ. သင်နှမသည် ကာသိတိုင်းဖြစ် သိမ်မွေ့သော အထည်အဝတ်တို့ကို ဝတ်ဆင်ပါလော့၊ ပန်းနံ့သာပျောင်းတို့ကိုလည်း ပန်ဆင်လိမ်းခြယ်ပါလော့၊ ရွှေ ပတ္တမြား ပုလဲတို့ဖြင့် ခြယ်လှယ်အပ်သော အထူးထူး အပြားပြား များစွာသော ထန်ဆာကို သင့်အတွက် ပြုလုပ်အံ့။ ၃၈၀. ၃၈၀။ ‘‘သုဓောတရဇပစ္ဆဒံ သုဘံ, ဂေါဏကတူလိကသန္ထတံ နဝံ; အဘိရုဟ သယနံ မဟာရဟံ, စန္ဒနမဏ္ဍိတသာရဂန္ဓိကံ; နှမ ကောင်းစွာ ဆေးလျော်သုတ်သင်ပြီးဖြစ်၍ မြူမှုံကင်းစင်သော အထက်၌ ကြက်အပ်သော နီသော ဗိဗ္ဗာန်ရှိသော တင့်တယ်စွာသော ရှည်သောအမွေးရှိသော ကော်ဇောနက်ဖြင့်၎င်း ဟင်္သာမွေးစသည်ဖြင့် ပြည့်သော လဲသွတ်သော မွေ့ရာအခင်းတို့ဖြင့်၎င်း ခင်းအပ်သော အသစ်စက်စက်ဖြစ်၍ အဘိုးများစွာ ထိုက်တန် သော ဂေါသီသစသော စန္ဒကူးနှစ်ဖြင့် ထုံအပ်သည့် အလွန်မွှေးကြိုင်သော အနံ့လည်း ရှိသော အိပ်ရာထက်သို့ တက်၍ အိပ်စက်နေထိုင်ပါလော့။ ၃၈၁. ၃၈၁။ ‘‘ဥပ္ပလံ စုဒကာ သမုဂ္ဂတံ, ယထာ တံ အမနုဿသေဝိတံ; ဧဝံ တွံ ဗြဟ္မစာရိနီ, သကေသင်္ဂေသု ဇရံ ဂမိဿသိ’’. ရက္ခိုသ်တို့ စောင့်ရှောက်အပ်သော ရေကန်၌ဖြစ်သောကြောင့် လူတို့မသုံးဆောင်ရသော ရေမှစွင့်စွင့်တက်၍ ပွင့်သော ကြာပန်းသည် တစုံတယောက်မျှ မသုံးဆောင်ရပဲ ပျက်စီးသကဲ့သို့ ထို့အတူ သင်နှစ်မသည် မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်သည် ဖြစ်၍ မိမိဥစ္စာဖြစ်ကုန်သော ကိုယ်အင်္ဂါကြီးငယ်တို့ကို တစုံတယောက်သောသူမျှ မသုံးဆောင်ရကုန်ပဲ အိုခြင်းသို့ ရောက်ရလတ္တံ့သတည်း(ဟု မိန်းမလိုက်စား လူရမ်း ကားက ပြောဆို၏) ။ ၃၈၂. ၃၈၂။ ‘‘ကိံ [Pg.422] တေ ဣဓ သာရသမ္မတံ, ကုဏပပူရမှိ သုသာနဝဍ္ဎနေ; ဘေဒနဓမ္မေ ကဠေဝရေ, ယံ ဒိသွာ ဝိမနော ဥဒိက္ခသိ’’. အမောင် ဆံစသော သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော အပုပ်တို့ဖြင့် ပြည့်သော စင်စစ် မုချပျက်တတ်သော သဘောရှိသော သုသာန်မြေကို တိုးပွါးစေတတ်သော ဤကိုယ် ကောင်၌ အဘယ်မည်သော ဝတ္ထုကို အမောင်သည် မြတ်၏ဟု ချီးမွမ်းအပ်သနည်း၊ အကြင်ကိုယ်အင်္ဂါကို မြင်၍ ဖောက်ပြန်သော စိတ်အကြံရှိလျက် သင်ကြည့်ရှုဘိ၏၊ ထို (သင်နှစ်သက်သော) ကိုယ်အင်္ဂါကို ငါ့အားပြောစမ်းပါလော့(ဟု သုဘာထေရီဘိက္ခုနီမက မေး၏) ။ ၃၈၃. ၃၈၃။ ‘‘အက္ခီနိ စ တုရိယာရိဝ, ကိန္နရိယာရိဝ ပဗ္ဗတန္တရေ; တဝ မေ နယနာနိ ဒက္ခိယ, ဘိယျော ကာမရတီ ပဝဍ္ဎတိ. နှမ သမင်မငယ်၏ မျက်လုံးတို့ကဲ့သို့၎င်း တောင်ဝှမ်း၌(နေသော) ကိန္နရီမ၏ မျက်လုံးတို့ကဲ့သို့၎င်း တင့်တယ်ကုန်သော သင်၏ မျက်လုံးတို့ကို မြင်ရ၍ အတိုင်းထက်အလွန် ငါ၏ ကာမဂုဏ်၌ မွေ့လျော်လိုမှု တိုးပွါးပါ၏။ ၃၈၄. ၃၈၄။ ‘‘ဥပ္ပလသိခရောပမာနိ တေ, ဝိမလေ ဟာဋကသန္နိဘေ မုခေ; တဝ မေ နယနာနိ ဒက္ခိယ, ဘိယျော ကာမဂုဏော ပဝဍ္ဎတိ. နှမ အညစ်အကြေးမရှိသော ရွှေရုပ်၏မျက်နှာနှင့်တူသော သင်နှမ၏ မျက်နှာပြင်၌ ကြာနီပွင့်ချပ်ဖျားနှင့် တူကုန်သော မျက်ဘောင်ရှိကုန်သော သင့်မျက်လုံးတို့ကို မြင်၍ ငါ့အား အတိုင်းထက်အလွန် ကာမဂုဏ် မွေ့လျော်လိုမှု တိုးပွါးလာ၏။ ၃၈၅. ၃၈၅။ ‘‘အပိ ဒူရဂတာ သရမှသေ, အာယတပမှေ ဝိသုဒ္ဓဒဿနေ; န ဟိ မတ္ထိ တယာ ပိယတ္တရာ, နယနာ ကိန္နရိမန္ဒလောစနေ’’. နှမ သင်သည် ဝေးသောအရပ်သို့ သွားသော်လည်း ရှည်သွယ်သော မျက်တောင်ရှိကုန်သော အညစ်အကြေးကင်းသည်ဖြစ်၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော မျက်လုံးတို့ကို ငါတို့အောက်မေ့ အမှတ်ရကြပါကုန်၏၊ ကိန္နရီမကဲ့သို့ ညှင်းညှင်းသာသာကြည့်သော ကြည်လင်သော မျက်လုံးရှိသော နှမ သင်၏မျက်လုံးထက် သာလွန် ၍ ချစ်အပ်သောအရာ (ငါ့အား) မရှိတော့ပါ (ဟု မိန်းမလိုက်စား လူရမ်းကားက ပြော၏) ။ ၃၈၆. ၃၈၆။ ‘‘အပထေန ပယာတုမိစ္ဆသိ, စန္ဒံ ကီဠနကံ ဂဝေသသိ; မေရုံ လင်္ဃေတုမိစ္ဆသိ, ယော တွံ ဗုဒ္ဓသုတံ မဂ္ဂယသိ. အမောင် အကြင်သင်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ရွှေရင်တော်နှစ် သမီးစစ်ဖြစ်သော ငါ့ကို တောင့်တ ဘိ၏၊ ထိုသင်သည် ဆူးငြောင့်ဘေးရန်ရှိသော မှားသောလမ်းခရီးဖြင့် သွားခြင်းငှါ အလိုရှိ၏၊ လဗိမာန်ကို ကစားဖွယ်ရာဟူ၍ ရှာသည်မည်၏၊ မြင်းမိုရ်တောင်မင်းကို ခုန်ကျော်ခြင်းငှါ အလိုရှိသည်မည်၏။ ၃၈၇. ၃၈၇။ ‘‘နတ္ထိ ဟိ လောကေ သဒေဝကေ, ရာဂေါ ယတ္ထပိ ဒါနိ မေ သိယာ; နပိ နံ ဇာနာမိ ကီရိသော, အထ မဂ္ဂေန ဟတော သမူလကော. အမောင် ယခုအခါ အကြင်အာရုံ၌ ငါ့အား တပ်စွန်းမှု“ရာဂ’ဖြစ်ရာ၏၊ ငါ၏ သန္တာန်၌ ထိုတပ်စွန်း မှု“ရာဂ”ဖြစ်ရာ အာရုံမျိုးသည် နတ်နှင့်တကွသော သောက၌ မရှိတော့ သည်သာတည်း၊ ထိုတပ်စွန်းမှု“ရာဂ”ကို အဘယ်သို့သဘောရှိ၏ဟူ၍သော်လည်း ငါမသိတော့ချေ၊ (မသင့်မတင့်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းဟူသော) အမြစ်အရင်းနှင့်တကွသော တပ်စွန်းမှု“ရာဂ”ကို အရိယမဂ်ဖြင့် ငါသတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးအပ်လေပြီ။ ၃၈၈. ၃၈၈။ ‘‘ဣင်္ဂါလကုယာဝ ဥဇ္ဈိတော, ဝိသပတ္တောရိဝ အဂ္ဂိတော ကတော ; နပိ နံ ပဿာမိ ကီရိသော, အထ မဂ္ဂေန ဟတော သမူလကော. ၃၈၈။ မီးကျီးတွင်း၌ ပစ်ချအပ်သော လောင်စာကဲ့သို့၎င်း အဆိပ်စေးကိုမျှ မကြွင်းရအောင် မီးကျီးတွင်း၌ ပစ်ချဖျက်ဆီးခြင်းကို ပြုအပ်ပြီးသော အဆိပ်ခွက်ကဲ့သို့၎င်း ထိုတပ်စွန်းမှု“ရာဂ”ကို အဘယ်သို့ သဘောရှိ၏ ဟူ၍သော်လည်း ငါမသိတော့ချေ၊ (မသင့်မတင့်သောအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းဟူသော) အမြစ်အရင်းနှင့် တကွသော တပ်စွန်းမှု “ရာဂ”ကို အရိယမဂ်ဖြင့် ငါသတ်ဖြတ်ဖျက်ဆီးအပ်လေပြီ။ ၃၈၉. ၃၈၉။ ‘‘ယဿာ [Pg.423] သိယာ အပစ္စဝေက္ခိတံ, သတ္ထာ ဝါ အနုပါသိတော သိယာ; တွံ တာဒိသိကံ ပလောဘယ, ဇာနန္တိံ သော ဣမံ ဝိဟညသိ. အကြင်မိန်းမသည် (ဤခန္ဓာအပေါင်းကို) မဆင်ခြင်အပ်သေးသည်ဖြစ်ရာ၏ ၊မြတ်စွာဘုရားကိုမူ လည်း မဆည်းကပ်အပ်သေးသည် ဖြစ်ရာ၏၊ ထိုသို့သဘောရှိသောလောကုတ္တရာတရားကို မျက်မှောက်မပြုရသေး သော မိန်းမကို (ကာမဂုဏ်ဖြင့်) သင်ဖြားယောင်းလေလော့၊ ထိုသင်သည် ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းကို မဖောက်မပြန် သိသော ဤသုဘာထေရီဘိက္ခုနီမကို (အကြောင်းပြု၍) ပင်ပန်းဘိ၏။ ၃၉၀. ၃၉၀။ ‘‘မယှဉှိ အက္ကုဋ္ဌဝန္ဒိတေ, သုခဒုက္ခေ စ သတီ ဥပဋ္ဌိတာ; သင်္ခတမသုဘန္တိ ဇာနိယ, သဗ္ဗတ္ထေဝ မနော န လိမ္ပတိ. အမောင် ဆဲရေးခြင်း ရှိခိုးခြင်း၌၎င်း ချမ်းသာခြင်း ဆင်းရဲခြင်း၌၎င်း ဆင်ခြင်မှု ပစ္စဝေက္ခဏာနှင့် ယှဉ်သောသတိသည် ငါ့အား အခါခပ်သိမ်း ထင်နေ၏၊ ထို့ကြောင့် တေဘူမကသင်္ခါရကို မတင့်တယ်ဟုသိ၍ ဘဝ သုံးပါးလုံး၌ပင်လျှင် ငါ၏စိတ်သည် (တဏှာတည်းဟူသော လိမ်းကျံခြင်းစသည်ဖြင့်) မလိမ်းကျံတော့ပေ။ ၃၉၁. ၃၉၁။ ‘‘သာဟံ သုဂတဿ သာဝိကာ, မဂ္ဂဋ္ဌင်္ဂိကယာနယာယိနီ; ဥဒ္ဓဋသလ္လာ အနာသဝါ, သုညာဂါရဂတာ ရမာမဟံ. မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်မဖြစ်သော ထိုငါသည် အင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့် ပြည့်စုံသည့် မဂ်တည်းဟူသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ယာဉ်ဖြင့်(နိဗ္ဗာန်ရွှေပြည်သို့) သွားလေ့ရှိသူ ကိလေသာတည်းဟူသော ငြောင့်တံကျင်ကို ပယ်နုတ်ပြီးသူ အာသဝေါကင်းပြီးသူဖြစ်၍ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ သွားလျက် တယောက်ထီးတည်း မွေ့လျော်၏။ ၃၉၂. ၃၉၂။ ‘‘ဒိဋ္ဌာ ဟိ မယာ သုစိတ္တိတာ, သောမ္ဘာ ဒါရုကပိလ္လကာနိ ဝါ; တန္တီဟိ စ ခီလကေဟိ စ, ဝိနိဗဒ္ဓါ ဝိဝိဓံ ပနစ္စကာ. အမောင် လက် ခြေ မျက်နှာစသော အခြင်းအရာဖြင့် ဆန်းကြယ်စွာ စီရင်ဖန်ဆင်းပြုလုပ်အပ် ကုန်သော ကောင်းမွန်တင့်တယ်သော အဆင်းသဏ္ဌာန်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကြိုးသွယ်တို့ဖြင့်၎င်း (လက် ခြေ ကျောက် ကုန်း နားရွက်စသည်တို့ကို သွယ်ခြင်းငှါ တပ်အပ်သော) သစ်သားစိုတို့ဖြင့်၎င်း (အသွယ်အသွယ်) ဖွဲ့အပ်သော သစ်သားတို့ဖြင့် ဆန်းကြယ် စွာစီရင်အပ်သော စက်ယန္တရားရုပ်တို့ကို ယန္တရားစက်ကြိုးစသည်တို့ဖြင့် ဆွဲငင်လျော့ ချလျက် ကစေသည်တို့ကို ငါမြင်ဘူးကုန်ပြီ။ ၃၉၃. ၃၉၃။ ‘‘တမှုဒ္ဓဋေ တန္တိခီလကေ, ဝိဿဋ္ဌေ ဝိကလေ ပရိကြိတေ ; န ဝိန္ဒေယျ ခဏ္ဍသော ကတေ, ကိမှိ တတ္ထ မနံ နိဝေသယေ. အမောင် ထိုသစ်သားယန္တရားရုပ်၌ ဖဲ့ချည်ထားသောကြိုး လက်ဆစ် ခြေဆစ်စသည်တို့၌ ဖဲ့ချည်သောကြိုးနှင့် ရိုက်နှက်ထားသော သစ်သားတို့ကို ဖွဲ့ချည်ထားတိုင်း သောအရပ်မှ နုတ်ပစ်အပ်သော်၎င်း ထိုထိုသို့သောအရပ်တို့၌ ပစ်ချသဖြင့် ဖရိုဖရဲဖြန့်ကြဲ အပ်သော်၎င်း ထိုသစ်သားယန္တရားရုပ်အစိတ်၌ အထုံးအထုံး အပိုင်းအပိုင်းရှိသောအား ဖြင့်(ကိုယ်တခြား လက်တခြား တခုစီတခုစီ) ပြုအပ်သော်၎င်း ဤကြိုးကားယန္တရားရုပ် ဤ သစ်သားစူကား ယန္တရားရုပ်ဟုမှတ်၍ မရနိုင်ရာ၊ ထိုအစိတ်အစိတ်သော ကြိုးသစ်သားစို တို့တွင် အဘယ်အစိတ်အစိတ်၌ သစ်သား စက်ယန္တရားရုပ်ဟူ၍ စိတ်ကို သက်ဝင်စေနိုင်ပါ တော့အံ့နည်း။ ၃၉၄. ၃၉၄။ ‘‘တထူပမာ ဒေဟကာနိ မံ, တေဟိ ဓမ္မေဟိ ဝိနာ န ဝတ္တန္တိ; ဓမ္မေဟိ ဝိနာ န ဝတ္တတိ, ကိမှိ တတ္ထ မနံ နိဝေသယေ. အမောင် ထိုအပိုင်းအပိုင်းခွဲခြားပြီးသော သစ်သား စက်ယန္တရားရုပ်အတူပင် လက် ခြေ မျက်နှာ စသော ကိုယ်အင်္ဂါတို့သည် (ပထဝီဓာတ်စသော ပရမတ္ထ) တရားတို့နှင့် ကင်း၍ မဖြစ်ကုန်၊ ကိုယ်ခန္ဓာအတ္တ ဘောသည် လက်ခြေမျက်နှာစသော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်တို့နှင့်ကင်း၍ မဖြစ်ဟု ငါ၏ဉာဏ်၌ ထင်လာ၏၊ ယင်းသို့ ဖြစ်သည်ရှိသော် ထိုပထဝီဓာတ်စသော အစိတ်အစိတ်သော တရားတို့တွင် အဘယ်မည်သော တရားအစိတ်၌ မိန်းမ ယောက်ျားဟု စိတ်ကို သက်ဝင်စေနိုင်ပါတော့အံ့နည်း။ ၃၉၅. ၃၉၅။ ‘‘ယထာ ဟရိတာလေန မက္ခိတံ, အဒ္ဒသ စိတ္တိကံ ဘိတ္တိယာ ကတံ; တမှိ တေ ဝိပရီတဒဿနံ, သညာ မာနုသိကာ နိရတ္ထိကာ. အမောင် တိုက်နံရံ၌ ဆေးဒါန်း ဟင်္သပြဒါး အင်တွဲစသည်ဖြင့် လိမ်းကျံပွတ်နယ်၍ ပြုလုပ်အပ်သော မိန်းမရုပ်ကို မြင်ရာ၏၊ ထိုမိန်းမရုပ်၌ လူမိန်းမပင် ဖြစ်လေသလောဟူသော အမှတ်သည် အချည်းနှီး အကျိုး မရှိသည်သာတည်း၊ ထိုမိန်းမရုပ်၌ လူမိန်းမဟု ရှုခြင်းသည် ဖောက်ပြန်မှားယွင်းသောအားဖြင့် ရှုခြင်းမည်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ခန္ဓာငါးပါးဟူသော ပရမတ္ထတရား၏ အပုံအစု၌ မိန်းမယောက်ျားဟု မှတ်ယူ၍ သိခြင်းသည်လည်း ဖောက်ပြန်မှားယွင်းသော အယူပင်ဖြစ်၏။ ၃၉၆. ၃၉၆။ ‘‘မာယံ [Pg.424] ဝိယ အဂ္ဂတော ကတံ, သုပိနန္တေဝ သုဝဏ္ဏပါဒပံ; ဥပဂစ္ဆသိ အန္ဓ ရိတ္တကံ, ဇနမဇ္ဈေရိဝ ရုပ္ပရူပကံ. ပညာမျက်စိအမြင်မရှိသော အမောင်လုလင် မျက်လှည့်သည်သည် လူတကာတို့၏ ရွှေမှောက်အနီး ၌ ပြအပ်သော မျက်လှည့်ကဲ့သို့၎င်း အိပ်မက်၌မြင်မက်သော ရွှေသစ်ပင်ကဲ့သို့၎င်း ထို့အတူ သင်သည် အချည်းနှီး သက်သက် အနှစ်မှကင်းသော ဤခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောကို အနှစ်ရှိသကဲ့သို့ ထင်မှတ်ဘိ၏၊ မျက်လှည့်သည်သည် လူတို့အလယ်၌ ပြအပ်သော ငွေရုပ် ရွှေရုပ်စသည်တို့ကဲ့သို့ ဤခန္ဓာကိုယ် အတ္တဘောသည် အနှစ်မရှိ အချည်းနှီး သက်သက်သာဖြစ်ဘိသည်တကား။ ၃၉၇. ၃၉၇။ ‘‘ဝဋ္ဋနိရိဝ ကောဋရောဟိတာ, မဇ္ဈေ ပုဗ္ဗုဠကာ သအဿုကာ; ပီဠကောဠိကာ စေတ္ထ ဇာယတိ, ဝိဝိဓာ စက္ခုဝိဓာ စ ပိဏ္ဍိတာ’’. အမောင် သစ်ခေါင်း၌ ထားအပ်ကုန်သော ချိပ်လုံးတို့ကဲ့သို့ (မျက်လွှာ) အလယ်၌တည်သော ရေပွက်နှင့်တူကုန်သော မျက်လုံးတို့သည် မျက်ရည်နှင့်တကွ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဤမျက်လုံးအိမ်အဝန်း၌ အစွန်းနှစ်ဖက် တို့ဝယ် မျက်ချေးသည်(ညှီစို့စို့) အဆိပ်နံ့ကို လှိုင်စေလျက်ဖြစ်၏။ အထူးထူးအပြားပြား များကုန်သော စက္ခု ပသာဒအဘို့အစုတို့သည် တပေါင်းတည်းကဲ့သို့ တည်ကုန်၏ (ဟု ပြောဆို၍) ၃၉၈. ၃၉၈။ ဥပ္ပာဋိယ စာရုဒဿနာ, န စ ပဇ္ဇိတ္ထ အသင်္ဂမာနသာ; ‘‘ဟန္ဒ တေ စက္ခုံ ဟရဿု တံ’’, တဿ နရဿ အဒါသိ တာဝဒေ. ထိုခဏ၌ပင်လျှင် ရှုချင်စဖွယ် တင့်တယ်သော အမြင်ရှိသော သုဘာထေရီဘိက္ခုနီမသည် (တစုံ တခုသောအာရုံ၌မျှ) ငြိတွယ်သော စိတ်မရှိမူ၍ “အမောင် သင်အလိုရှိသော ဤငါ့မျက်လုံးကို ယူလော့၊ယူပြီး၍ လိုရာအရပ်သို့ ဆောင်သွားလော့”ဟုပြောဆိုကာ မျက်လုံးကို မျက်ကွင်းမှ ဆွဲထုတ်ပြီးလျှင် ထိုမိန်းမလိုက်စား လူရမ်းကားအား ပေးလေ၏၊ (ထိုသုဘာထေရီဘိက္ခုနီမသည် ထုတ်ပေးအပ်သော မျက်လုံး၌) ကပ်ငြိခြင်းသို့ မ ရောက်။ ၃၉၉. ၃၉၉။ တဿ စ ဝိရမာသိ တာဝဒေ, ရာဂေါ တတ္ထ ခမာပယီ စ နံ; ‘‘သောတ္ထိ သိယာ ဗြဟ္မစာရိနီ, န ပုနော ဧဒိသကံ ဘဝိဿတိ’’. ထိုလူရမ်းကားအားလည်း, (ထေရီမက မျက်လုံးကိုဖောက်ထုတ်ပေးလိုက်သော) ထိုခဏ၌ ထိုမျက်လုံး၌ တပ်မက်မှုရာဂသည် ကင်းလေ၏၊ ထိုမိန်းမလိုက်စား လူရမ်းကားသည် ထိုသုဘာထေရီမကို ကန် တော့လည်း ကန်တော့၏၊ မြတ်သောအကျင့်ရှိသောထေရီမ အသင့်အား အနာကင်းသဖြင့် ချမ်းသာခြင်းဖြစ်ပါ စေသတည်း၊ နောက်ထပ် ဤသို့သော မကောင်းမှုဒုစရိုက်မျိုးကို ကျင့်ခြင်းမဖြစ်ပါလတ္တံ့ ။ ၄၀၀. ၄၀၀။ ‘‘အာသာဒိယ ဧဒိသံ ဇနံ, အဂ္ဂိံ ပဇ္ဇလိတံ ဝ လိင်္ဂိယ; ဂဏှိယ အာသီဝိသံ ဝိယ, အပိ နု သောတ္ထိ သိယာ ခမေဟိ နော’’. အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့သဘောရှိသော ခပ်သိမ်းသောအာရုံ၌ တပ်မက်ခြင်းကင်းပြီးသော အရှင်မ သုဘာကို နှောက်ရှက်ညှဉ်းဆဲမိသောကြောင့် ပြောင်ပြောင်တောက်သော မီးပုံကြီးကိုတက်၍ နေရသည်နှင့်တူပါ ၏၊ လျင်သော အဆိပ်ရှိသော မြွေပွေး မြွေဟောက်ကို ဖမ်းကိုင်၍ နေမှားမိသည်နှင့်တူပါ၏၊ (အရှင်မအား) စင်စစ် ချမ်းသာခြင်း ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ အကျွန်ုပ်တို့၏ အပြစ်ကို သည်းခံတော်မူပါလော့(ဟု ကန်တော့လည်း ကန်တော့ ၏)။ ၄၀၁. ၄၀၁။ မုတ္တာ စ တတော သာ ဘိက္ခုနီ, အဂမီ ဗုဒ္ဓဝရဿ သန္တိကံ; ပဿိယ ဝရပုညလက္ခဏံ, စက္ခု အာသိ ယထာ ပုရာဏကန္တိ. ထိုသုဘာမည်သော ရဟန်းမိန်းမသည်လည်း ထိုမိန်းမလိုက်စား လူရမ်းကားလက်မှ လွတ်ပြီးသော် ဘုရားမြတ်၏ မြတ်စွာဘုရား၏ထံတော်သို့ သွားလေ၏၊ ဘုန်းသမ္ဘာတော်တို ကြောင့်ဖြစ်သော သုံးဆယ့်နှစ်ပါး သော ယောက်ျားမြတ်တို့ လက္ခဏာတော်ကြီး ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ်တို့ကို ဖူးမြင်ရသည်ရှိသော် ရှေးမျက်စိအမြင်ကဲ့သို့ မျက်လုံးသည် အသစ်တဖန်ဖြစ်ပြန်၍ ပြကတေ့ရှိ၏။ … သုဘာ ဇီဝကမ္ဗဝနိကာ ထေရီ…. ဤသို့လျှင် ဇီဝကသရက်ဥယျာဉ်၌နေသော သုဘာထေရီသည် ဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ တိံသနိပါတော နိဋ္ဌိတော. တိံသနိပါတ် ပြီး၏။ ၁၅. စတ္တာလီသနိပါတော ၁၅-စတ္တာလီသနိပါတ် ၁. ဣသိဒါသီထေရီဂါထာ ၁-ဣသိဒါသီထေရီဂါထာ ၄၀၂. ၄၀၂။ နဂရမှိ [Pg.425] ကုသုမနာမေ, ပါဋလိပုတ္တမှိ ပထဝိယာ မဏ္ဍေ; သကျကုလကုလီနာယော, ဒွေ ဘိက္ခုနိယော ဟိ ဂုဏဝတိယော. အလုံးစုံသော ဇမ္ဗုဒိပ်မြေအပြင်၏ တန်ဆာသဖွယ်ဖြစ်သော ယခုအခါ ပါဋလိပုတ်မည်၍ ရှေးက ကုသုမပြည်အမည်ရှိသောမြို့ဝယ် သာကီဝင်မင်းသားဖြစ်သော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တည်းဟူသော အမျိုး၌ အမျိုးကောင်းသမီးဖြစ်ကုန်သော သီလစသော ကျေးဇူးနှင့်ပြည့်စုံကုန်သော ရဟန်းမိန်းမနှစ်ယောက်တို့ ရှိကြကုန်၏။ ၄၀၃. ၄၀၃။ ဣသိဒါသီ တတ္ထ ဧကာ, ဒုတိယာ ဗောဓီတိ သီလသမ္ပန္နာ စ; ဈာနဇ္ဈာယနရတာယော, ဗဟုဿုတာယော ဓုတကိလေသာယော. ထိုနှစ်ယောက်တို့တွင် တယောက်သော ရဟန်းမိန်းမသည် ဣသိဒါသီမည်၍ ဒုတိယရဟန်းမိန်းမ သည် ဗောဓိထေရီမည်၏။ ထိုရဟန်းမိန်းမနှစ်ယောက်တို့သည် စတုပါရိသုဒ္ဓိနှင့်လည်း ပြည့်စုံကုန်၏၊ လောကီ လောကုတ္တရာဈာန်ကို ဝင်စားခြင်း၌ မွေ့လျော်ကုန်၏၊ များသောပရိယတ္တိအကြားအမြင်လည်း ရှိကုန်၏၊ အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ကိလေသာတို့ကို ပယ်နုတ်ခါတွက်ပြီးသူတို့ ဖြစ်ကြကုန်၏။ ၄၀၄. ၄၀၄။ တာ ပိဏ္ဍာယ စရိတွာ, ဘတ္တတ္ထံ ကရိယ ဓောတပတ္တာယော; ရဟိတမှိ သုခနိသိန္နာ, ဣမာ ဂိရာ အဗ္ဘုဒီရေသုံ. ထိုရဟန်းမိန်းမနှစ်ယောက်တို့သည် ပါဋလိပုတ်မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံလှည့်လည်၍ ဆွမ်းစားခြင်း ကိစ္စပြီးဆုံးပြီးလျှင် သပိတ်တို့ကို ဆေးကြောပြီးလတ်သော် လူသူကင်းဆိတ်ရာ ဂင်္ဂါမြစ် သဲသောင်ပြင်၌ (ဝိဝေက ချမ်းသာဖြင့် ) ချမ်းသာစွာ နေကုန်လျက် ဤဆိုလတ္တံ့သော ဂါထာတို့ကို ဆိုကြကုန်၏။ ၄၀၅. ၄၀၅။ ‘‘ပါသာဒိကာသိ အယျေ, ဣသိဒါသိ ဝယောပိ တေ အပရိဟီနော; ကိံ ဒိသွာန ဗျာလိကံ, အထာသိ နေက္ခမ္မမနုယုတ္တာ’’. အရှင်မဣသိဒါသီ သင်သည် မြင်ရသူတို့၏ စိတ်ကြည်လင်ဖွယ်ကို ဆောင်နိုင်သူ ဖြစ်ခဲ့၏၊ သင်၏ အရွယ်သည်လည်း (ပဌမအရွယ်၌ တည်သည်ဖြစ်၍) မဆုတ်ယုတ်သေး၊ အဘယ်သို့သော အပြစ်ကိုမြင်၍ ကာမ ဂုဏ်မှ ထွက်မြောက်မှု ရဟန်းပြုခဲ့သနည်း။ ၄၀၆. ၄၀၆။ ဧဝမနုယုဉ္ဇိယမာနာ သာ, ရဟိတေ ဓမ္မဒေသနာကုသလာ; ဣသိဒါသီ ဝစနမဗြဝိ, ‘‘သုဏ ဗောဓိ ယထာမှိ ပဗ္ဗဇိတာ. ဆိတ်ငြိမ်ရာအရပ်ဝယ် ဤသို ဗောဓိမည်သော ထေရီမက မေးအပ်သော် တရားဟောခြင်း၌ လိမ် မာသော ဣသိဒါသီမည်သော ထိုရဟန်းမိန်းမသည် အရှင်မဗောဓိ ငါသည် အကြင်အခြင်းအရာဖြင့် ရဟန်းပြု၏၊ ထိုအခြင်းအရာကို နားထောင်လော့ဟု ဤစကားကို ပြောဆို၏။ ၄၀၇. ၄၀၇။ ‘‘ဥဇ္ဇေနိယာ ပုရဝရေ, မယှံ ပိတာ သီလသံဝုတော သေဋ္ဌိ; တဿမှိ ဧကဓီတာ, ပိယာ မနာပါ စ ဒယိတာ စ. အရှင်မဗောဓိ အကျွန်ုပ်၏ အဖသည် အဝန္တိတိုင်း ဥဇ္ဇေနီမည်သော ပြည်မြတ်၌ သီလကို စောင့်သုံး သော သူဌေးဖြစ်ပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ထိုသူဌေး၏ ချစ်မြတ်နိုးအပ်သူ နှလုံးကိုပွါးစေတတ်သူ သနားအပ်သူ တဦး တည်းသောသမီး ဖြစ်ခဲ့ပါ၏။ ၄၀၈. ၄၀၈။ ‘‘အထ မေ သာကေတတော ဝရကာ, အာဂစ္ဆုမုတ္တမကုလီနာ; သေဋ္ဌီ ပဟူတရတနော, တဿ မမံ သုဏှမဒါသိ တာတော. ထို့နောက် (အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ) သာကေတမြို့မှ ငါ့အား(သားနှင့်) ထိမ်းမြားလိုသော မြတ်သော အမျိုး၌ဖြစ်သော များသောဥစ္စာရတနာရှိသော သူဌေးသည် ရောက်လာခဲ့ပြီ၊ ငါ၏ ဖခင်သူဌေးသည် ငါ့ ကို ချွေးမပြုရန် ထိုသာကေတပြည်သား သူဌေးအား ဆောင်နှင်းလိုက်ပါ၏။ ၄၀၉. ၄၀၉။ ‘‘သဿုယာ သဿုရဿ စ, သာယံ ပါတံ ပဏာမမုပဂမ္မ; သိရသာ ကရောမိ ပါဒေ, ဝန္ဒာမိ ယထာမှိ အနုသိဋ္ဌာ. အကျွန်ုပ်သည် ယောက္ခမမိန်းမသူသို့၎င်း ယောက္ခမယောကျ်ားသူသို့၎င်း ည နံနက်တိုင်း ချဉ်းကပ် ၍ ဦးဖြင့် ရှိခိုးခြင်းကို ပြုပါ၏၊ ထိုယောက္ခမနှစ်ဦးတို့၏ ခြေတို့ကို ရှိခိုးပါ၏၊ ယောက္ခမတို့ ဆုံးမသည့်အတိုင်း လိုက် နာပြုကျင့်ပါ၏။ ၄၁၀. ၄၁၀။ ‘‘ယာ မယှံ သာမိကဿ, ဘဂိနိယော ဘာတုနော ပရိဇနော ဝါ; တမေကဝရကမ္ပိ ဒိသွာ, ဥဗ္ဗိဂ္ဂါ အာသနံ ဒေမိ. အကျွန်ုပ်လင်၏ အစ်မနှစ်မတို့သည်၎င်း အစ်ကိုညီ၏အခြွေအရံတို့သည်၎င်း ရှိကြပါကုန်၏၊ ထိုသို့ သဘောရှိသော တယောက်သော အကျွမ်းဝင်သူကိုမျှလည်းမြင်ရသော် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်သည်ဖြစ်၍ သင့်လျော် သောနေရာကို ပေးခဲ့ပါ၏။ ၄၁၁. ၄၁၁။ ‘‘အန္နေန စ ပါနေန စ, ခဇ္ဇေန စ ယဉ္စ တတ္ထ သန္နိဟိတံ; ဆာဒေမိ ဥပနယာမိ စ, ဒေမိ စ ယံ ယဿ ပတိရူပံ. ၄၁၁။ ထမင်းဖြင့်၎င်း အဖျော်ဖြင့်၎င်း ခဲဖွယ်ဖြင့်၎င်း လုပ်ကျွေးပါ၏၊ ထိုထမင်းကျွေးရာအရပ်၌ စီရင် ထားသော ထင်ရှားရှိသောဝတ္ထုကိုလည်း ဖုံးလွှမ်းသိုမှီးသင့်သည်ကို ဖုံးလွှမ်းသိုမှီးပါ၏၊ (ဖုံးလွှမ်းသိုမှီးထားသော ဝတ္ထုမှ) ပေးကမ်းဆောင်နှင်းသင့်သည်ကို ပေးကမ်းဆောင်နှင်းပါ၏၊ အကြင်ဝတ္ထုသည် အကြင်သူအား လျောက် ပတ်၏၊ ထိုလျောက်ပတ်သော ဝတ္ထုကို ထိုသူအား ပေးလည်းပေးပါ၏။ ၄၁၂. ၄၁၂။ ‘‘ကာလေန ဥပဋ္ဌဟိတွာ, ဃရံ သမုပဂမာမိ ဥမ္မာရေ; ဓောဝန္တီ ဟတ္ထပါဒေ, ပဉ္ဇလိကာ သာမိကမုပေမိ. အကျွန်ုပ်သည် လုပ်ကျွေးသင့်သော အချိန်အခါကို မလွန်စေသဖြင့် အိမ်ထောင်မှုကိစ္စကို ပြီးစေပြီး နောက် တံခါးခုံ၌ရပ်လျက် လက်ခြေတို့ကိုဆေးပြီးသော် အိမ်သို့ ချဉ်းကပ်ပါ၏၊ လက်အုပ်ချီလျက် လင့်ထံသို့ ချဉ်းကပ်ပါ၏။ ၄၁၃. ၄၁၃။ ‘‘ကောစ္ဆံ ပသာဒံ အဉ္ဇနိဉ္စ, အာဒါသကဉ္စ ဂဏှိတွာ; ပရိကမ္မကာရိကာ ဝိယ, သယမေဝ ပတိံ ဝိဘူသေမိ. အကျွန်ုပ်သည် (ခေါင်းဖြီးစရာ) ဘီးကို၎င်း မျက်နှာချေမှုန့်ကို၎င်း မျက်စဉ်းကျည်ကို၎င်း မှန်ကို၎င်း ကိုင်ယူ၍ အလုပ်အကျွေးကျွန်မကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် လင်ကို တန်ဆာဆင်ပေးပါ၏။ ၄၁၄. ၄၁၄။ ‘‘သယမေဝ [Pg.426] ဩဒနံ သာဓယာမိ, သယမေဝ ဘာဇနံ ဓောဝန္တီ; မာတာဝ ဧကပုတ္တကံ, တထာ ဘတ္တာရံ ပရိစရာမိ. ကိုယ်တိုင်သာလျှင် ထမင်းချက်ပါ၏၊ ကိုယ်တိုင်သာလျှင် စားအိုးစားခွက်ကို ဆေးကြောသည်ဖြစ်၍ အမိသည် တစ်ဦးတည်းသောသားကို ပြုစုလုပ်ကျွေးသကဲ့သို့ ထို့အတူ အကျွန်ုပ်သည် လင်ကို ပြုစုလုပ်ကျွေးပါ၏။ ၄၁၅. ၄၁၅။ ‘‘ဧဝံ မံ ဘတ္တိကတံ, အနုရတ္တံ ကာရိကံ နိဟတမာနံ; ဥဋ္ဌာယိကံ အနလသံ, သီလဝတိံ ဒုဿတေ ဘတ္တာ. ဤသို့ လင်၌ ခစားခြင်းရှိသော လင့်အလိုအလိုက် တပ်မက်သော ထိုထိုပြုဖွယ်ကိစ္စကို ပြုတတ် သော မာန်မာနကို နှိမ်ချသော ထကြွလုံ့လနှင့်ပြည့်စုံ၍ ပျင်းရိခြင်းမရှိသော သီလအကျင့်ရှိသော ထိုအကျွန်ုပ်ကို လင်ယောကျ်ားသည် အမျက်ထွက်ပါ၏။ ၄၁၆. ၄၁၆။ ‘‘သော မာတရဉ္စ ပိတရဉ္စ, ဘဏတိ ‘အာပုစ္ဆဟံ ဂမိဿာမိ; ဣသိဒါသိယာ န သဟ ဝစ္ဆံ, ဧကာဂါရေဟံ သဟ ဝတ္ထုံ’. ထိုအကျွန်ုပ်လင်သည် အမိကို၎င်း အဖကို၎င်း ပြောဆို၏။ အကျွန်ုပ်သည် မိခင်ဖခင်တို့ကို ပန်ကြား ၍ (တစုံတခုသောအရပ်ဘို) သွားပါတော့အံ့၊ ဇနီးဖြစ်သူ ဣသိဒါသီနှင့် တအိမ်တည်း၌ အတူတကွနေရန် အလိုမရှိ တော့ပါဟု ပြောဆို၏။ ၄၁၇. ၄၁၇။ ‘‘‘မာ ဧဝံ ပုတ္တ အဝစ, ဣသိဒါသီ ပဏ္ဍိတာ ပရိဗျတ္တာ; ဥဋ္ဌာယိကာ အနလသာ, ကိံ တုယှံ န ရောစတေ ပုတ္တ’. ချစ်သား ဤသို့ မပြောဆိုလင့်၊ (သင့်ဇနီး)ဣသိဒါသီသည် ပညာရှိ၏၊ လိမ်မာ၏။ ထကြွလုံးလနှင့် ပြည့်စုံ၍ ပျင်းရိခြင်း မရှိ၊ ချစ်သား သင်ချစ်သားသည် အဘယ့်ကြောင့် သင့်ဇနီး ဣသိဒါသီကို မနှစ်သက်လေဘိသ နည်း။ ၄၁၈. ၄၁၈။ ‘‘‘န စ မေ ဟိံသတိ ကိဉ္စိ, န စဟံ ဣသိဒါသိယာ သဟ ဝစ္ဆံ; ဒေဿာဝ မေ အလံ မေ, အပုစ္ဆာဟံ ဂမိဿာမိ’. အမိအဖတို့ ဣသိဒါသီသည် အနည်းငယ်မျှ ညှဉ်းဆဲလည်း မညှဉ်းဆဲပါ၊ အကျွန်ုပ်သည် ဣသိ ဒါသီနှင့်တကွ မနေလိုတော့ပါ၊ အကျွန်ုပ်သည် ဣသိဒါသီကို မုန်းလှသည်သာတည်း၊ အကျွန်ုပ်အား ထိုဣသိဒါသီ ဖြင့် အလိုမရှိတော့ပါ၊ အကျွန်ုပ်သည် သင်မိခင်ဖခင်တို့ကို ပန်ကြား၍ သွားပါတော့အံ့(ဟု ပြောပါ၏)။ ၄၁၉. ၄၁၉။ ‘‘တဿ ဝစနံ သုဏိတွာ, သဿု သသုရော စ မံ အပုစ္ဆိံသု; ‘ကိဿ တယာ အပရဒ္ဓံ, ဘဏ ဝိဿဋ္ဌာ ယထာဘူတံ’. ယောက္ခတို့သည် ထိုအကျွန်ုပ်လင်၏စကားကို ကြားရကုန်၍ အကျွန်ုပ်ကိုမေးကြပါကုန်၏၊ ဣသိ ဒါသီ ထိုသင့်လင်အား သင်သည် အဘယ်သို့သော ပြစ်မှားမှုကို ပြစ်မှားပြုလုပ်မိသနည်း၊ ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုပါလော့။ ၄၂၀. ၄၂၀။ ‘‘‘နပိဟံ အပရဇ္ဈံ ကိဉ္စိ, နပိ ဟိံသေမိ န ဘဏာမိ ဒုဗ္ဗစနံ; ကိံ သက္ကာ ကာတုယျေ, ယံ မံ ဝိဒ္ဒေဿတေ ဘတ္တာ’. ယောက္ခမမိဖတို့ အကျွန်ုပ်သည် ထိုအကျွန်ုပ်လင်အား အနည်းငယ်မျှ ပြစ်မှားလည်း မပြစ်မှားမိပါ၊ ညှဉ်းဆဲလည်း မညှဉ်းဆဲမိပါ၊ မကောင်းသောစကားကို ဆိုလည်းမဆိုပါ၊ ယောက္ခမမိဖတို့ အကျွန်ုပ်လင်သည် အကျွန်ုပ်ကို အကြောင်းမရှိပဲပင် မုန်းခဲ့ပါ၏၊ ယင်းသို့ မုန်းခြင်းကို အကျွန်ုပ်သည် အဘယ်သို့ပြုခြင်းငှါ တတ်နိုင်ပါ တော့အံ့နည်း။ ၄၂၁. ၄၂၁။ ‘‘တေ မံ ပိတုဃရံ ပဋိနယိံသု, ဝိမနာ ဒုခေန အဓိဘူတာ; ‘ပုတ္တမနုရက္ခမာနာ, ဇိတာမှသေ ရူပိနိံ လက္ခိံ’. (ဤသို့ပြောဆိုသော်) ထိုယောက္ခမတို့သည် နှလုံးမသာကုန်သည် ဆင်းရဲခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်အပ်ကုန် သည်ဖြစ်၍ မိမိတို့သား၏စိတ်ကို စောင့်ရှောက်လိုကုန်သောကြောင့် အဆင်းသဏ္ဌာန်နှင့် ပြည့်စုံ၍ ကြက်သရေရှိ သောချွေးမကို ဆုံးရှုံးရကုန်၏တကား ဟုပြောဆိုပြီးလျှင် အကျွန်ုပ်ကို မိဖအိမ်သို့ ပြန်ပို့ကြကုန်၏။ ၄၂၂. ၄၂၂။ ‘‘အထ မံ အဒါသိ တာတော, အဍ္ဎဿ ဃရမှိ ဒုတိယကုလိကဿ; တတော ဥပဍ္ဎသုင်္ကေန, ယေန မံ ဝိန္ဒထ သေဋ္ဌိ. ထိုသို့ မိဖအိမ်သို့ ပြန်ပို့ပြီးနောက်မှ အကျွန်ုပ်၏ဖခင်သည် ကြွယ်ဝသော ဒုတိယအမျိုးသား လင်၏ အိမ်သို့ အကျွန်ုပ်ကို ပေးလိုက်ပြန်ပါ၏၊ ပဌမသူဌေးထံမှ အကျွန်ုပ်ရသော လက်ဖွဲ့ပစ္စည်းအောက် ထက်ဝက်ယုတ် လျော့သော လက်ဖွဲ့ပစ္စည်းဖြင့် ဒုတိယသူဌေးအား ဆောင်နှင်းထိမ်းမြား ပေးစားလိုက်ပြန်ပါ၏။ ၄၂၃. ၄၂၃။ ‘‘တဿပိ ဃရမှိ မာသံ, အဝသိံ အထ သောပိ မံ ပဋိစ္ဆရယိ ; ဒါသီဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိံ, အဒူသိကံ သီလသမ္ပန္နံ. ထိုဒုတိယလင်၏ အိမ်၌လည်း တစ်လမျှ အကျွန်ုပ်နေရပါ၏၊ ထို့နောက် ထိုဒုတိယလင်သည်လည်း အိမ်ကျွန်မကဲ့သို့ လုပ်ကျွေးခစား၍ မဖျက်ဆီးထိုက်သော သီလနှင့်ပြည့်စုံသော အကျွန်ုပ်ကို အိမ်မှ နှင်ထုတ်ပြန် ပါ၏။ ၄၂၄. ၄၂၄။ ‘‘ဘိက္ခာယ စ ဝိစရန္တံ, ဒမကံ ဒန္တံ မေ ပိတာ ဘဏတိ; ‘ဟောဟိသိ မေ ဇာမာတာ, နိက္ခိပ ပေါဋ္ဌိဉ္စ ဃဋိကဉ္စ’. ထို့နောက် (သနားခြင်း၏ တည်ရာ၏အဖြစ်ဖြင့် သူတပါးတို့၏စိတ်ကို) ယဉ်ကျေးစေတတ်သော သူတပါးတို့ ပေးကမ်းချင်လောက်အောင် (ကိုယ် နှုတ် စိတ်) ငြိမ်သက်သည်ကိုပြု၍ သူဘပါးတို့ ပေးကမ်းသော ထမင်းအလို့ငှါ လှည့်လည်သော သူတောင်းစားကို ငါ၏အဖသည် ပြောဆိုပါ၏၊ သူတောင်းစား သင်သည် ငါ၏ သားမက်ဖြစ်ပါလော့၊ သင်ဝတ်ထားသော လျှော်ချင်ပုဆိုးပိုင်းကို၎င်း ထမင်းခွက်ကို၎င်း မြေအိုးငယ်ကို၎င်း စွန့်ပစ် လိုက်ပါလော့(ဟု ပြောဆိုပါ၏)။ ၄၂၅. ၄၂၅။ ‘‘သောပိ ဝသိတွာ ပက္ခံ, အထ တာတံ ဘဏတိ ‘ဒေဟိ မေ ပေါဋ္ဌိံ; ဃဋိကဉ္စ မလ္လကဉ္စ, ပုနပိ ဘိက္ခံ စရိဿာမိ’. ထိုသူတောင်းစားသည်လည်း တဆဲ့ငါးရက်မျှ အကျွန်ုပ်နှင့်နေပြီး၍ ထိုတစ်ဆဲ့ငါးရက်လွန်သော အခါ၌ အကျွန်ုပ်အဖကို ပြောဆိုပါ၏၊ ငါ၏လျှော်မျှင်ပုဆိုးပိုင်းကို၎င်း ထမင်းတောင်းသော ခွက်ကို၎င်း မြေအိုး ငယ်ကို၎င်း ပေးပါလော့၊ ငါသည် တဖန် ထမင်းတောင်းရန် လှည့်လည်ရပါဦးအံ့ဟု ပြောဆိုပါ၏။ ၄၂၆. ၄၂၆။ ‘‘အထ [Pg.427] နံ ဘဏတီ တာတော, အမ္မာ သဗ္ဗော စ မေ ဉာတိဂဏဝဂ္ဂေါ; ‘ကိံ တေ န ကီရတိ ဣဓ, ဘဏ ခိပ္ပံ တံ တေ ကရိဟိ’တိ. ထို့နောက် ငါ၏ အဖသည်၎င်း အမိသည်၎င်း ဆွေမျိုးအားလုံး အပေါင်းသည်၎င်း ပေါင်းစည်း စုဝေး၍ ထိုသူတောင်းစားကို ပြောဆိုပါ၏၊ ဤပြည့်စုံကြွယ်ဝသောအိမ်၌ သင်၏ အဘယ်မည်သောအမှုကို မပြီးစေသနည်း၊ လျင်မြန်စွာ ပြောဆိုပါလော့၊ ထိုအမှုကို သင်ပြုရလတ္တံ့ (ဟု ပြောဆို၏)။ ၄၂၇. ၄၂၇။ ‘‘ဧဝံ ဘဏိတော ဘဏတိ, ‘ယဒိ မေ အတ္တာ သက္ကောတိ အလံ မယှံ; ဣသိဒါသိယာ န သဟ ဝစ္ဆံ, ဧကဃရေဟံ သဟ ဝတ္ထုံ’. ဤသို့ ပြောဆိုသော် သူတောင်းစားသည် ဖြေကြားပြောဆိုပါ၏၊ ငါ၏ကိုယ်သည် မိမိအလိုအတိုင်း ကိုယ်စိုးကိုယ်ပိုင် နေစွမ်းနိုင်ခြင်း အကယ်၍ ရှိသည်ဖြစ်အံ့၊ ငါ့အား ဣသိဒါသိကို အလိုမရှိပါ၊ ငါသည် ဣသိဒါသီနှင့် တအိမ်တည်း၌ အတူတကွမနေလိုပါဟု ပြောဆို၏။ ၄၂၈. ၄၂၈။ ‘‘ဝိဿဇ္ဇိတော ဂတော သော, အဟမ္ပိ ဧကာကိနီ ဝိစိန္တေမိ; ‘အာပုစ္ဆိတူန ဂစ္ဆံ, မရိတုယေ ဝါ ပဗ္ဗဇိဿံ ဝါ’. ထိုသူတောင်းစားသည် ငါ့အဖကလွှတ်လိုက်သည်ရှိသော် အလိုရှိရာသွားလေ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် လည်း တယောက်ထီးတည်းသာလျှင် ကြံစည်မိပါ၏၊ ငါသည် ငါ့အဖကိုပန်ကြား၍ သေခြင်းငှါမူလည်း သွားတော့ အံ့၊ ရဟန်းမူလည်း ပြုတော့အံ့(ဟု ကြံစည်မိပါ၏) ။ ၄၂၉. ၄၂၉။ ‘‘အထ အယျာ ဇိနဒတ္တာ, အာဂစ္ဆီ ဂေါစရာယ စရမာနာ; တာတကုလံ ဝိနယဓရီ, ဗဟုဿုတာ သီလသမ္ပန္နာ. ထိုအခါ ဝိနည်းကိုဆောင်သော အကြားအမြင်ရှိသော သီလနှင့်ပြည့်စုံသော အရှင်မ ဗိနဒတ္တာသည် ဆွမ်းခံ လှည့်လည်လျက် အကျွန်ုပ်၏ အဖအိမ်သို့ ရောက်လာပါ၏။ ၄၃၀. ၄၃၀။ ‘‘တံ ဒိသွာန အမှာကံ, ဥဋ္ဌာယာသနံ တဿာ ပညာပယိံ; နိသိန္နာယ စ ပါဒေ, ဝန္ဒိတွာ ဘောဇနမဒါသိံ. အကျွန်ုပ်တို့၏ အဖအိမ်သို့ ရောက်လာသော ထိုဇိနဒတ္တာထေရီမကို ဖူးမြင်ရ၍ အကျွန်ုပ်သည် နေရာမှထကာ ထိုထေရီမ၏အလိုငှါ နေရာခင်းခဲ့ပါ၏၊ ထိုင်နေပြီးသောထေရီမ၏ ခြေတို့ကိုလည်း ရိုသေစွာ ရှိခိုး ပြီးလျှင် ဆွမ်းဘောဇဉ်ကို ပေးလှူခဲ့ပါ၏။ ၄၃၁. ၄၃၁။ ‘‘အန္နေန စ ပါနေန စ, ခဇ္ဇေန စ ယဉ္စ တတ္ထ သန္နိဟိတံ; သန္တပ္ပယိတွာ အဝစံ, ‘အယျေ ဣစ္ဆာမိ ပဗ္ဗဇိတုံ’. ထမင်းဖြင့်၎င်း အဖျော်ဖြင့်၎င်း ခဲဖွယ်ဖြင့်၎င်း ထိုဆွမ်းကျွေးရာအရပ်၌ စီရင်ထားသော ထင်ရှားရှိ သော ဝတ္ထုဖြင့်၎င်း ထိုဇိနာတ္တာထေရီမကို ကောင်းစွာ ရောင့်ရဲစေပြီး၍ အရှင်မ အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းပြုအံ့သောငှါ အလိုရှိပါ၏ (ဟု ပြောဆိုပါ၏)။ ၄၃၂. ၄၃၂။ ‘‘အထ မံ ဘဏတီ တာတော, ‘ဣဓေဝ ပုတ္တက စရာဟိ တွံ ဓမ္မံ; အန္နေန စ ပါနေန စ, တပ္ပယ သမဏေ ဒွိဇာတီ စ’. ထိုအခါ အကျွန်ုပ်၏အဖသည် အကျွန်ုပ်ကို ချစ်သမီး ဤအိမ်၌ပင်လျှင် သင်သည် ရဟန်းအကျင့် စသော တရားကို ကျင့်ဦးလော့၊ ရဟန်းတို့ကို၎င်း ပုဏ္ဏားမျိုးတို့ကို၎င်း ထမင်းအဖျော်တို့ဖြင့် ရောင့်ရဲစေဦးလော့ဟု ပြောဆိုပါ၏။ ၄၃၃. ၄၃၃။ ‘‘အထဟံ ဘဏာမိ တာတံ, ရောဒန္တီ အဉ္ဇလိံ ပဏာမေတွာ; ‘ပါပဉှိ မယာ ပကတံ, ကမ္မံ တံ နိဇ္ဇရေဿာမိ’. ထိုအခါ အကျွန်ုပ်သည် ငိုကြွေးလျက် လက်အုပ်ချီကာ ဖခင်ကို ဖခင် အကျွန်ုပ်သည် မကောင်းမှု ကိုသာ ပြုအပ်ပါ၏၊ ထိုမကောင်းမှုကို ပျက်စီးစေအံ့(ဟု ပြော ဆိုပါ၏။) ၄၃၄. ၄၃၄။ ‘‘အထ မံ ဘဏတီ တာတော, ‘ပါပုဏ ဗောဓိဉ္စ အဂ္ဂဓမ္မဉ္စ; နိဗ္ဗာနဉ္စ လဘဿု, ယံ သစ္ဆိကရီ ဒွိပဒသေဋ္ဌော’. ထိုအခါ အကျွန်ုပ် ဖခင်သည် ချစ်သမီး အကြင် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ဟူသော လောကုတ္တရာတရား ကိုးပါးကို အခြေနှစ်ချောင်းရှိသော လူနတ် ဗြဟ္မာတို့ထက် မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မျက်မှောက် ပြုတော်မူ၏၊ ထိုသို့သဘောရှိသော မဂ်ဉာဏ်သို့၎င်း မြတ်သောအရဟတ္တဖိုလ်တရားသို့၎င်း သင်ရောက်ပါစေသ တည်း၊ နိဗ္ဗာန်ကိုလည်း ရယူပါစေသတည်း(ဟု အကျွန်ုပ်ကို ပြောဆိုပါ၏) ။ ၄၃၅. ၄၃၅။ ‘‘မာတာပိတူ အဘိဝါဒယိတွာ, သဗ္ဗဉ္စ ဉာတိဂဏဝဂ္ဂံ; သတ္တာဟံ ပဗ္ဗဇိတာ, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အဖဿယိံ. အကျွန်ုပ်သည် အမိအဖတို့ကို၎င်း ပေါင်းစည်းစုဝေးသော ဆွေမျိုးအားလုံး အပေါင်းကို၎င်း ရှိခိုးပြီး လျှင် ရဟန်းဖြစ်၍ ခုနစ်ရက်မျှဖြင့် ဝိဇ္ဇာသုံးပါးတို့ကို မျက်မှောက်ပြုရပြီ။ ၄၃၆. ၄၃၆။ ‘‘ဇာနာမိ အတ္တနော သတ္တ, ဇာတိယော ယဿယံ ဖလဝိပါကော; တံ တဝ အာစိက္ခိဿံ, တံ ဧကမနာ နိသာမေဟိ. အရှင်မဗောဓိ အကျွန်ုပ်သည် မိမိ၏ ရှေးခုနစ်ဘဝတို့ကို သိရှိပါ၏၊ အကြင် မကောင်းမှုကံ၏ ဤ လင်မနှစ်သက်သောအဖြစ်ဟုဆိုအပ်သော အကျိုးဝိပါက်သည်ဖြစ်၏၊ ထိုမကောင်းမူကံကို သင်ဗောဓိထေရီမအား ပြောကြားပါအံ့၊ ထိုပြောကြားမည့်မကောင်းမှုကံကို တည်ကြည်သောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ နားထောင်ပါလော့။ ၄၃၇. ၄၃၇။ ‘‘နဂရမှိ ဧရကစ္ဆေ, သုဝဏ္ဏကာရော အဟံ ပဟူတဓနော; ယောဗ္ဗနမဒေန မတ္တော သော, ပရဒါရံ အသေဝိဟံ. အကျွန်ုပ်သည် ရှေးခုနစ်ဘဝ၌ ဧရကစ္ဆအမည်ရှိသောမြိုဝယ် ဥစ္စာများစွာ ကြွယ်ဝသော ရွှေပန်းထိမ် သည် ဖြစ်ခဲ့ပါ၏၊ ထိုရွှေပန်းထိမ်သည်ဖြစ်သော အကျွန်ုပ်သည် အရွယ်မာန်ယစ်ခြင်းဖြင့် ယစ်သည်ဖြစ်၍ သူတပါး မယားကို မှီဝဲခဲ့ဘူးပါ၏။ ၄၃၈. ၄၃၈။ ‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, နိရယမှိ အပစ္စိသံ စိရံ; ပက္ကော တတော စ ဥဋ္ဌဟိတွာ, မက္ကဋိယာ ကုစ္ဆိမောက္ကမိံ. ထိုအကျွန်ုပ်သည် ထိုရွှေပန်းထိမ်သည်ဘဝမှ စုတေခဲ့၍ အဝီစိငရဲကြီး၌ ကြာမြင့်စွာသော ကာလ ပတ်လုံး ငရဲမီးလောင်ခဲ့ရ၏၊ ထိုအဝီစိငရဲမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး၍လည်း တိရစ္ဆာန်မျောက်မဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေနေရ ပါ၏။ ၄၃၉. ၄၃၉။ ‘‘သတ္တာဟဇာတကံ [Pg.428] မံ, မဟာကပိ ယူထပေါ နိလ္လစ္ဆေသိ; တဿေတံ ကမ္မဖလံ, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ. မွေးဖွား၍ ခုနစ်ရက်မြောက်ပြီးသော အကျွန်ုပ်ကို မျောက်အပေါင်း၏ အရှင်ဖြစ်သော မျောက်မင်း သည် ဝှေးစေ့ကို ကိုက်ထုတ်လိုက်ပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် အကြင် အကြောင်းဖြင့်လည်း သူတပါးမယားကို လွန်ကျူး၍ ကျင့်ခဲ့ဘူးပါ၏၊ ထိုအကျွန်ုပ်အား ဤဝှေးစေ့ကို မျောက်မင်း ကိုက်ထုတ်ခံရခြင်းဟူသော အကျိုးသည် ရှေးဘဝ၌ ပြုအပ်သော ထိုပရဒါရကံ၏ အကျိုးပါတည်း။ ၄၄၀. ၄၄၀။ ‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, ကာလံ ကရိတွာ သိန္ဓဝါရညေ; ကာဏာယ စ ခဉ္ဇာယ စ, ဧဠကိယာ ကုစ္ဆိမောက္ကမိံ. ထိုအကျွန်ုပ်သည် ထိုမျောက်ဘဝမှ စုတေခဲ့၍ သိန္နဝတိုင်း တောအရပ်၌ ကန်းလည်းကန်း ခြေ လည်းခွင်သော ဆိတ်မ၏ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေနေရပါ၏။ ၄၄၁. ၄၄၁။ ‘‘ဒွါဒသ ဝဿာနိ အဟံ, နိလ္လစ္ဆိတော ဒါရကေ ပရိဝဟိတွာ; ကိမိနာဝဋ္ဋော အကလ္လော, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ. အကျွန်ုပ်သည် ဝှေးစေ့ထုတ်ခံရသည်ဖြစ်၍ တဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ကျောက်ကုန်း၌ တက်စီးကုန်သောသူငယ်တို့ကို ချီပိုးရွက်ဆောင်လျက် ပိုးလောက်အထိတက်ကာ နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ မကျန်းမာခဲ့ပါ၊ ဤဝှေးစေ့ထုတ်သော ဆိတ်အဖြစ်၌ ဆင်းရဲခံရခြင်းဟူသော အကျိုးသည် ရှေးဘဝ၌ပြုအပ်သော ထိုပရဒါရကံ၏ အကျိုးပါတည်း။ ၄၄၂. ၄၄၂။ ‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, ဂေါဝါဏိဇကဿ ဂါဝိယာ ဇာတော; ဝစ္ဆော လာခါတမ္ဗော, နိလ္လစ္ဆိတော ဒွါဒသေ မာသေ. ထိုအကျွန်ုပ်သည် ထိုဆိတ်ဘဝမှ စုတေခဲ့၍ နွားကုန်သည်တယောက်၏ နွားမဝမ်း၌ ဖြစ်ခဲ့ရပါ၏။ ထိုအကျွန်ုပ်သည် ချိပ်ရည်ဖြင့်ဆိုးသကဲ့သို့ နီသောအမွေးရှိသော နွားပေါက်ငယ်ဖြစ်၍ တဆယ့်နှစ်လသို့ ရောက် သောအခါ၌ ဝှေးစေ့ထုတ်ခံရပါတော့၏။ ၄၄၃. ၄၄၃။ ‘‘ဝေါဎူန နင်္ဂလမဟံ, သကဋဉ္စ ဓာရယာမိ; အန္ဓောဝဋ္ဋော အကလ္လော, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ. အကျွန်ုပ်သည် ထွန်ဘုံးကိုလည်းဆောင်ရ၍ လှည်းကိုလည်း ရုန်းရပါ၏၊ ရုန်းပြီးနောက် အကန်း ဖြစ်ကာ နှိပ်စက်အပ်သည်ဖြစ်၍ မကျန်းမာခဲ့ပါ၊ ဤဝှေးစေ့ထုတ်သော နွားအဖြစ်၌ ဆင်းရဲခံရခြင်းဟူသော အကျိုးသည် ရှေးဘဝ၌ပြုအပ်သော ထိုပရဒါရကံ၏ အကျိုးပင်တည်း။ ၄၄၄. ၄၄၄။ ‘‘သောဟံ တတော စဝိတွာ, ဝီထိယာ ဒါသိယာ ဃရေ ဇာတော; နေဝ မဟိလာ န ပုရိသော, ယထာပိ ဂန္တွာန ပရဒါရံ. ထိုအကျွန်ုပ်သည် နွားဘဝမှ စုတေခဲ့၍ မြိုလမ်းခရီး၌ အိမ်ပေါက်ကျွန်မ၏ဝမ်း၌ ဖြစ်ရပါ၏။ မိန်းမမဟုတ် ယောက်ျားမဟုတ် နပုံးဖြစ်ရပါ၏၊ ဤသို့ နပုံးဖြစ်ရခြင်းဟူသောအကျိုးသည် ရှေးဘဝ၌ ထိုပရဒါရ ကံ၏ အကျိုးပင်တည်း။ ၄၄၅. ၄၄၅။ ‘‘တိံသတိဝဿမှိ မတော, သာကဋိကကုလမှိ ဒါရိကာ ဇာတာ; ကပဏမှိ အပ္ပဘောဂေ, ဓနိက ပုရိသပါတဗဟုလမှိ. (နပုံးဖြစ်၍) အနှစ်သုံးဆယ်ရှိသောအခါ သေခဲ့ရပါ၏။ (သေပြီးနောက်) ဆင်းရဲစွာသော စည်းစိမ် ဥစ္စာနည်းပါးသော ကြွေးမြီရှင်ယောကျ်ားတို့၏ နှိပ်စက်ခံရခြင်းများသော လှည်းသမားအမျိုးအိမ်၌ သူငယ်မ ကလေးဖြစ်ရပါ၏။ ၄၄၆. ၄၄၆။ ‘‘တံ မံ တတော သတ္ထဝါဟော, ဥဿန္နာယ ဝိပုလာယ ဝဍ္ဎိယာ; ဩကဍ္ဎတိ ဝိလပန္တိံ, အစ္ဆိန္ဒိတွာ ကုလဃရသ္မာ. လှည်းကုန်သည်သူကြွယ်တဦးသည် တိုးပွါးများပြားသော ကြွေးမြီ၏ အတိုးပွါးခြင်းအားဖြင့် အကျွန်ုပ်မွေးဖွားရာအိမ်မှ လုယက်၍ ငိုကြွေးမြည်တမ်းစဉ် ထိုအကျွန်ုပ်ကို ဆွဲချယူဆောင်သွားပါ၏။ ၄၄၇. ၄၄၇။ ‘‘အထ သောဠသမေ ဝဿေ, ဒိသွာ မံ ပတ္တယောဗ္ဗနံ ကညံ; ဩရုန္ဓတဿ ပုတ္တော, ဂိရိဒါသော နာမ နာမေန. ထို့နောက် တဆယ့်ခြောက်နှစ်မြောက် (အရွယ်ရောက်)သောအခါ၌ ဂိရိဒါသမည်သော ထိုလှည်း ကုန်သည်၏သားသည် အရွယ်ရောက်သော သတို့သမီးငယ်ဖြစ်သော အကျွန်ုပ်ကိုမြင်၍ အိမ်သူမယားအဖြစ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ပါ၏။ ၄၄၈. ၄၄၈။ ‘‘တဿပိ အညာ ဘရိယာ, သီလဝတီ ဂုဏဝတီ ယသဝတီ စ; အနုရတ္တာ ဘတ္တာရံ, တဿာဟံ ဝိဒ္ဒေသနမကာသိံ. (အကျွန်ုပ်၏လင်ဖြစ်သော) ထိုဂိရိဒါသအားလည်း အကျွန်ုပ်မှတပါး သီလနှင့်ပြည့်စုံသော ကျေးဇူးနှင့်ပြည့်စုံသော အခြွေအရံနှင့်လည်းပြည့်စုံသော လင်ကိုချစ်ခင်သူ မယားကြီးသည် ရှိပါသေး၏၊ အကျွပ် သည် ထိုလင်အား ထိုမယားကို မုန်းအောင်ပြုခဲ့မိပါ၏။ ၄၄၉. ၄၄၉။ ‘‘တဿေတံ ကမ္မဖလံ, ယံ မံ အပကီရိတူန ဂစ္ဆန္တိ; ဒါသီဝ ဥပဋ္ဌဟန္တိံ, တဿပိ အန္တော ကတော မယာ’’တိ. အိမ်ကျွန်မကဲ့သို့ လင်ကိုလုပ်ကျွေးသူ အကျွန်ုပ်ကို လင်သုံးယောက်တို့သည် စွန့်ပြစ်၍ သွားကုန်၏၊ ဤသို့ လင်တို့ စွန်ပြစ်ထွက်သွားခြင်းသည် ထိုအကျွန်ုပ်၏ သူတပါးမယားကို လွန်ကျူးသောမကောင်းမူ လင်မုန်းအောင်ပြုသော မကားကင်မူ၏ အကျိုးဆက်ပါ၏၊ အကျွန်ုပ်သည် ယခုအခါ အရဟတ္တမဂ်ရသဖြင့် ဤသို့ အစဉ်လိုက်နေသော ကြမ်းထမ်းသော မကောင်းမူကံ၏ အဆုံးကိုပြုအပ်ပြီးပါပြီ။ … ဣသိဒါသီ ထေရီ…. စတ္တာလီသနိပါတော နိဋ္ဌိတော. စတ္တာလီသနိပါတ် ပြီး၏။ ၁၆. မဟာနိပါတော ၁၆-မဟာနိပါတ် ၁. သုမေဓာထေရီဂါထာ ၁-သုမေဓာထေရီဂါထာ ၄၅၀. ၄၅၀။ မန္တာဝတိယာ [Pg.429] နဂရေ, ရညော ကောဉ္စဿ အဂ္ဂမဟေသိယာ; ဓီတာ အာသိံ သုမေဓာ, ပသာဒိတာ သာသနကရေဟိ. ငါသည် မန္တာဝတီမြို့ဝယ် ကောဉ္စမည်သောဘုရင်၏ မိဖုရားကြီး၏ သမီးတော် သုမေဓာမင်းသမီး ဖြစ်ခဲ့၏၊ မြတ်စွာဘုရား၏ အဆုံးအမတော်ကို လိုက်နာပြုကျင့်ကုန်သော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ တရားဟောသဖြင့် သာသနာတော်၌ ကြည်ညိုသူ ဖြစ်ပါ၏။ ၄၅၁. ၄၅၁။ သီလဝတီ စိတ္တကထာ, ဗဟုဿုတာ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဝိနီတာ; မာတာပိတရော ဥပဂမ္မ, ဘဏတိ ‘‘ဥဘယော နိသာမေထ. ထိုသမီးတော်သုမေဓာသည် အကျင့်သီလနှင့်ပြည့်စုံ၏၊ ဆန်းကြယ်သော တရားစကားကို ပြောဆိုတတ်၏၊ များသောပရိယတ် အကြားအမြင်ရှိ၏၊ မြတ်စွာဘုရားသာသနာ၌ ဆုံးမအပ်ပြီးဖြစ်၍ စောင့်စည်း သော ကိုယ်နှုတ်စိတ်ရှိ၏၊ ထိုသမီးတော်သုမေဓာသည် ခမည်းတော် မယ်တော်ထံ ချဉ်းကပ်ခစား၍ ခမည်းတော် မယ်တော်နှစ်ပါးတို့သည် အကျွန်ုပ်၏စကားကို နားထောင်ကြပါကုန်လော့ဟု ပြောဆို၏။ ၄၅၂. ၄၅၂။ ‘‘နိဗ္ဗာနာဘိရတာဟံ, အသဿတံ ဘဝဂတံ ယဒိပိ ဒိဗ္ဗံ; ကိမင်္ဂံ ပန တုစ္ဆာ ကာမာ, အပ္ပဿာဒါ ဗဟုဝိဃာတာ. ခမည်းတော် မယ်တော်တို့ အကျွန်ုပ်သည် နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ၌ လျော်ပါ၏၊ ဘုံသုံးပါး၌ အကျုံးဝင်သော အလုံးစုံသော တေဘူမကသင်္ခါရမည်သည်ကား နတ်ပြည်၌ အကျုံးဝင်သည်ဖြစ်စေကာမူ အမြဲမတည်နိုင်ပါ၊ လူ့ပြည်၌ဖြစ်သော ကာမဂုဏ်တို့သည်ကား အဘယ်ဆို ဖွယ်ရာရှိပါကုန်အံ့နည်း၊ အနှစ်မရှိသည်သာဖြစ်၍ အချည်းနှီးသာတည်း၊ လှံသွားထက်၌ ပျားရည်စက်ကဲ့သို့ တပ်မက်သာယာဖွယ် မရှိကုန်၊ ပစ္စုပ္ပန်တမလွန်၌ များစွာ ပင်ပန်ခြင်း ရှိပါကုန်၏။ ၄၅၃. ၄၅၃။ ‘‘ကာမာ ကဋုကာ အာသီဝိသူပမာ, ယေသု မုစ္ဆိတာ ဗာလာ; တေ ဒီဃရတ္တံ နိရယေ, သမပ္ပိတာ ဟညန္တေ ဒုက္ခိတာ. ကာမဂုဏ်တို့သည် အလိုမရှိအပ် ခါးစပ်ကုန်၏၊ ဘေးဘျမ်းနှင့် တကွဖြစ်သောကြောင့် လျင်သော အဆိပ်ရှိသော မြွေဟောက်နှင့်တူကုန်၏၊ ယင်းကာမဂုဏ်တို့၌ လူမိုက်တို့သည် အလွန်တွေဝေမိန်းမောကုန်၏။ ထိုလူမိုက်တို့သည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး ငရဲ၌ မိမိတို့မကောင်းမှုကံက ပစ်ချအပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ဆင်းရဲသော ကိုယ်စိတ်ရှိကုန်လျက် အနှိပ်စက်ခံကြရကုန်၏။ ၄၅၄. ၄၅၄။ ‘‘သောစန္တိ ပါပကမ္မာ, ဝိနိပါတေ ပါပဝဒ္ဓိနော သဒါ; ကာယေန စ ဝါစာယ စ, မနသာ စ အသံဝုတာ ဗာလာ. ကိုယ်ဖြင့်၎င်း နှုတ်ဖြင့်၎င်း စိတ်ဖြင့်၎င်း မစောင့်စည်းကုန်သော လူမိုက်တို့သည် အခါခပ်သိမ်း မကောင်းမှုတိုးပွါးကုန်သည်ဖြစ်၍ မိမိတို့မကောင်းမှုကံကြောင့် ဖရိုဖရဲပျက်စီးကျရောက်ရာ အပါယ်လေးဘုံ၌ ကျရောက်ကုန်လျက် စိုးရိမ်ကြရကုန်၏။ ၄၅၅. ၄၅၅။ ‘‘ဗာလာ တေ ဒုပ္ပညာ, အစေတနာ ဒုက္ခသမုဒယောရုဒ္ဓါ; ဒေသန္တေ အဇာနန္တာ, န ဗုဇ္ဈရေ အရိယသစ္စာနိ. ပညာမရှိကုန်၍ မိမိအစီးအပွါးကို ဆောင်တတ်သော စိတ်စေတနာမရှိကုန်သော ဒုက္ခသမုဒယ အမည်ရသော တပ်မက်မောမှုတဏှာလျှင် အကြောင်းရင်းရှိသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၌ နစ်မွမ်းရကုန်သော ထိုလူမိုက်တို့သည် သစ္စာလေးပါးတရားကို ဟောတော်မူအပ်သည်ရှိသော် အနက်ကို မသိကုန်သည်ဖြစ်၍ အရိယ သစ္စာတို့ကို ထိုးထွင်း၍ မသိနိုင်ကြကုန်။ ၄၅၆. ၄၅၆။ ‘‘သစ္စာနိ အမ္မ ဗုဒ္ဓဝရဒေသိတာနိ, တေ ဗဟုတရာ အဇာနန္တာ ယေ; အဘိနန္ဒန္တိ ဘဝဂတံ, ပိဟေန္တိ ဒေဝေသု ဥပပတ္တိံ. မယ်တော် အကြင်လူမိုက်တို့သည် ဘုံသုံးပါး၌တည်သော ဝဋ်ဆင်းရဲကို အလွန်နှစ်သက်ကုန်၏၊ နတ်ပြည်တို့၌ ဖြစ်ခြင်းကို တောင့်တကြကုန်၏၊ ထိုလူမိုက်တို့သည် ဘုရား မြတ်တို့ ဟောတော်မူအပ်သော သစ္စာ လေးပါးတို့ကို မသိနိုင်ကြကုန်၊ ထိုသစ္စာလေးပါးကိုမသိသော လူမိုက်တို့သည်သာလျှင် ဤလောက၌ များပြား ကုန်၏။ ၄၅၇. ၄၅၇။ ‘‘ဒေဝေသုပိ ဥပပတ္တိ, အသဿတာ ဘဝဂတေ အနိစ္စမှိ; န စ သန္တသန္တိ ဗာလာ, ပုနပ္ပုနံ ဇာယိတဗ္ဗဿ. အလုံးစုံသော ဘုံဘဝသည် မမြဲသည်ရှိသော် နတ်ပြည်ဘုံ၌ ဖြစ်ခြင်းသည်လည်း မမြဲသည်သာ ဘည်း၊ (ဤသို့ မမြဲသော်လည်း) လူမိုက်တို့သည် အဖန်တလဲလဲ ဖြစ်လတ္တံ့သည်မှ မထိတ်လန့်ကုန်သည်သာ ဘည်း။ ၄၅၈. ၄၅၈။ ‘‘စတ္တာရော ဝိနိပါတာ, ဒုဝေ စ ဂတိယော ကထဉ္စိ လဗ္ဘန္တိ; န စ ဝိနိပါတဂတာနံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ အတ္ထိ နိရယေသု. (ငရဲ တိရစ္ဆာန် ပြိတ္တာ အသုရကာယ်ဟူသော) အပါယ်လေးဘုံတို့သည် ချမ်းသာအစုမှ ဖရိုဖရဲ ပျက်စီးကျရာ ဂတိတို့ပေတည်း၊ လူ့ဘုံ နတ်ဘုံဟူသော ဂတိနှစ်ပါးတို့ကိုလည်း (ကောင်းမှုကံ၏ ပြုနိုင်ခဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်) ငြိုငြင်ပင်ပန်းသဖြင့် ရအပ်ကုန်၏၊ ချမ်းသာမှကင်းသော အပါယ်လေးဘုံတို့၌ ပျက်စီးကျရောက် ရကုန်သော သတ္တဝါတို့အား ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သည် မရှိနိုင်သည်သာတည်း။ ၄၅၉. ၄၅၉။ ‘‘အနုဇာနာထ မံ ဥဘယော, ပဗ္ဗဇိတုံ ဒသဗလဿ ပါဝစနေ; အပ္ပောဿုက္ကာ ဃဋိဿံ, ဇာတိမရဏပ္ပဟာနာယ. ခမည်းတော် မယ်တော်နှစ်ပါးတို့ သင်တို့သည် အားတော်ဆယ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ အကျွန်ုပ်ကို ရဟန်းပြုရန် ခွင့်ပြုကြပါကုန်လော့၊ အကျွန်ုပ်သည် တပါးသော အမူတို့၌ အားထုတ်ခြင်းကင်းသည်ဖြစ်၍ ပဋိသန္ဓေနေမှု အိုမှု သေမှုကို ပယ်အံ့သောငှါ ဘာဝနာကို အားထုတ်ပါ တော့အံ့။ ၄၆၀. ၄၆၀။ ‘‘ကိံ ဘဝဂတေ အဘိနန္ဒိတေန, ကာယကလိနာ အသာရေန; ဘဝတဏှာယ နိရောဓာ, အနုဇာနာထ ပဗ္ဗဇိဿာမိ. ခန္ဓာကိုယ်ကို ဆင်းရဲစေတတ်သော အနှစ်သာရမရှိသော ဘုံသုံးပါး၌ဖြစ်သော ဝဋ်ဆင်းရဲကို အလွန် နှစ်သက်သဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ တဏှာ၏ချုပ်ခြင်းအကျိုးငှါ (အသင်မိဖနှစ်ပါးတို့သည်) အခွင့်ပြုကြပါ ကုန်လော၊ အကျွန်ုပ်သည် ရဟန်းပြုပါတောအံ့။ ၄၆၁. ၄၆၁။ ‘‘ဗုဒ္ဓါနံ [Pg.430] ဥပ္ပာဒေါ ဝိဝဇ္ဇိတော, အက္ခဏော ခဏော လဒ္ဓေါ; သီလာနိ ဗြဟ္မစရိယံ, ယာဝဇီဝံ န ဒူသေယျံ’’. အကျွန်ုပ်သည် ဘုရားရှင်တို့ ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာခြင်းကို ရအပ်ပါပြီ၊ ငရဲ၌ဖြစ်ခြင်းစသော ရှစ်ပါး သောအက္ခဏကို ကြဉ်အပ်ပါပြီ၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒနဝမခဏကို ရအပ်ပါပြီ၊ စတုပါရိသုဒ္ဓိသီလတ္တိကို၎င်း သာသနာတော် တည်းဟူသော အကျင့်မြတ်ကို၎င်း အသက်ထက်ဆုံး မဖျက်ဆီးပါအံ့။ ၄၆၂. ၄၆၂။ ဧဝံ ဘဏတိ သုမေဓာ, မာတာပိတရော ‘‘န တာဝ အာဟာရံ; အာဟရိဿံ ဂဟဋ္ဌာ, မရဏဝသံ ဂတာဝ ဟေဿာမိ’’. အကျွန်ုပ်သည် လူအဖြစ်၌ တည်နေရသမျှ ကာလပတ်လုံး အစာအာဟာရကို မသုံးဆောင်တော့အံ့၊ အစာမစားပဲ သေမင်းနိုင်ငံသာ လိုက်ပါတော့အံ့၊ ဤသို့သုမေဓာသတို့သမီးသည် ခမည်းတော် မယ်တော်တို့ကို ပြောဆို၏။ ၄၆၃. ၄၆၃။ မာတာ ဒုက္ခိတာ ရောဒတိ ပိတာ စ, အဿာ သဗ္ဗသော သမဘိဟတော; ဃဋေန္တိ သညာပေတုံ, ပါသာဒတလေ ဆမာပတိတံ. ထိုသုမေဓာမင်းသမီး၏ မယ်တော်သည် ဆင်းရဲခြင်းသို့ ရောက်သည်ဖြစ်၍ငိုကြွေး၏၊ ခမည်းတော် သည်လည်း မျက်ရေတို့ဖြင့် အချင်းခပ်သိမ်း စိုစွတ်သောမျက်နှာရှိသည်ဖြစ်၍ ငိုကြွေး၏၊ ထိုမယ်တော် ခမည်းတော်နှစ်ပါးတို့သည် ပြာသာဒ်ကြမ်းပြင်၌လဲကျသော သုမေဓာမင်းသမီးအား လူဝတ်ကြောင် ဘဝ၌ စည်း စိမ်ခံစားမှုကို သိမှတ်စေခြင်းငှါ အားထုတ်ကြကုန်၏။ ၄၆၄. ၄၆၄။ ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ပုတ္တက ကိံ သောစိတေန, ဒိန္နာသိ ဝါရဏဝတိမှိ; ရာဇာ အနီကရတ္တော, အဘိရူပေါ တဿ တွံ ဒိန္နာ. ချစ်သမီးသုမေဓာ ထပါလော့၊ (ရဟန်းမပြုရဟု) စိုးရိမ်သဖြင့် အဘယ်အကျိုး ရှိအံ့နည်း၊ သင်ချစ်သမီးသည် ဝါရဏာတိမည်သောမြို့၌ ပေးအပ်ပြီးသူဖြစ်၏၊ အနီကရတ္တ မည်သောမင်းသည် အဆင်းလှ၏၊ ထိုအနီကရတ္တမင်းအား သင်ချစ်သမီးကို ပေးအပ် ကြောင်းလမ်းပြီး ဖြစ်ပါ၏။ ၄၆၅. ၄၆၅။ ‘‘အဂ္ဂမဟေသီ ဘဝိဿသိ, အနိကရတ္တဿ ရာဇိနော ဘရိယာ; သီလာနိ ဗြဟ္မစရိယံ, ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဒုက္ကရာ ပုတ္တက. သင်ချစ်သမီးသည် အနီကရတ္တမည်သောမင်း၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်လတ္တံ့၊ ချစ်သမီးသုမေဓာ ပါတိမောက္ခသံဝရစသော သီလလေးပါးတို့သည်၎င်း ဗြဟ္မစရိယအကျင့် မြတ်ဟူသော သာသနာတော်သည်၎င်း ရဟန်းအဖြစ်သည်၎င်း ပြုလုပ်နိုင်ခဲ ကျင့်ကြံနိုင် ခဲ၏။ ၄၆၆. ၄၆၆။ ‘‘ရဇ္ဇေ အာဏာဓနမိဿရိယံ, ဘောဂါ သုခါ ဒဟရိကာသိ; ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမဘောဂေ, ဝါရေယျံ ဟောတု တေ ပုတ္တ’’. အနီကရတ္တမင်း၏ တိုင်းပြည်၌ သင်ချစ်သမီး၏ အာဏာနှံ ့ခြင်း ဤငါတို့၏ နန်းတော်လင်ဖြစ် သော အနီကရတ္တမင်း၏နန်းတော်၌ဖြစ်သောဥစ္စာ အစိုးရခြင်း အလွန်နှစ်သက်အပ်သောစည်းစိမ် ဤဆိုခဲ့ပြီး အလုံးစုံ သည် (သင်ချစ်သမီး၏လက်သို့ရောက် လာ၏)၊ သင်ချစ်သမီးသည် အရွယ်လည်း ငယ်ရွယ်ပျို နုလှသေး၏၊ ထို့ကြောင့် ကာမဂုဏ် စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပါဦးလော့၊ ချစ်သမီးသုမေဓာ ထို့ကြောင့် သင့်အား ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းသည်လည်း ဖြစ်ပါစေလော့(ဟု ခမည်းတော် မယ်တော်တို့က ပြော၏)။ ၄၆၇. ၄၆၇။ အထ နေ ဘဏတိ သုမေဓာ, ‘‘မာ ဧဒိသိကာနိ ဘဝဂတမသာရံ; ပဗ္ဗဇ္ဇာ ဝါ ဟောဟိတိ, မရဏံ ဝါ မေ န စေဝ ဝါရေယျံ. ၄၆၇။ ထိုအခါ ယိုမယ်တော် ခမည်းတော်တို့ကို သုမေဓာမင်းသမီးသည် ပြောဆို၏၊ အကျွန်ုပ်အား ဤသို့ သဘောရှိကုန်သော အနီကရတ္တမင်း၏ တိုင်းပြည်၌ အာဏာနှံ့ခြင်းစသည်ကို မဖြစ်ပါစေက မဖြစ်ပါစေကုန်လင့်၊ ဘုံသုံးပါး၌ဖြစ်သော ဝဋ်ဆင်းရဲသည် အနှစ်မရှိပါ၊ အကျွန်ုပ်အား ရဟန်းအဖြစ်သော်၎င်း သေခြင်းသော်၎င်း မချွတ်ဖြစ်ပါလတ္တံ့၊ ထိုအနီကရတ္တမင်းနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်း မဖြစ်လတ္တံ့သည် သာတည်း။ ၄၆၈. ၄၆၈။ ‘‘ကိမိဝ ပူတိကာယမသုစိံ, သဝနဂန္ဓံ ဘယာနကံ ကုဏပံ; အဘိသံဝိသေယျံ ဘသ္တံ, အသကိံ ပဂ္ဃရိတံ အသုစိပုဏ္ဏံ. ပိုးလောက်ကဲ့သို့ အနံ့ထွက်သော(ရာဂမကင်းသေးသော) သူတို့အား ကြောက်ခြင်းကို ဆောင်တတ်သော မြွေကောင်ပုပ် ခွေးကောင်ပုပ်တို့ဖြင့် ပြည့်သည့်သားရေအိပ် ကဲ့သို့ အထူးထူး အပြားပြားသော ပစင်ကြယ်သောအရာတို့ဖြင့် ပြည့်သည်ဖြစ်၍ တကြိမ် မဟုတ် အခါခပ်သိမ်း ယိုစီးသော ဤအကျွန်ုပ်၏ ကိုယ်ကောင်ပုပ်ကို မစင်ကြယ်သော ကိုယ်ဟူ၍ နှလုံးသွင်းပေအံ့။ ၄၆၉. ၄၆၉။ ‘‘ကိမိဝ တာဟံ ဇာနန္တီ, ဝိကုလကံ မံသသောဏိတုပလိတ္တံ; ကိမိကုလာလယံ သကုဏဘတ္တံ, ကဠေဝရံ ကိဿ ဒိယျတိ. အလွန်စက်ဆုပ်ဖွယ်ရှိသော မစင်ကြယ်သော အသားအသွေးတို့ဖြင့် လိမ်းကျံအပ်သော များစွာ သော ပိုးမျိုးရှစ်ဆယ်တို့၏တည်ရာ အိမ်သဖွယ်ဖြစ်သော ကျီး လင်းတစသည်ကို၏ အစာလည်းဖြစ်သော ထိုအကောင်ပုပ်ကို သိသည်ဖြစ်၍ တည်သော အကျွန်ုပ်ကို အဘယ့်ကြောင့် အိမ်ရာထောင်ခြင်း၏ အစွမ်းဖြင့် ပေးလေဘိသနည်း။ ၄၇၀. ၄၇၀။ ‘‘နိဗ္ဗုယှတိ သုသာနံ, အစိရံ ကာယော အပေတဝိညာဏော; ဆုဒ္ဓေါ ကဠိင်္ဂရံ ဝိယ, ဇိဂုစ္ဆမာနေဟိ ဉာတီဟိ. ဤခန္ဓာကိုယ်သည် မကြာမြင့်မီ သေသည်ဖြစ်၍ ဝိညာဉ်ကင်းသည်ရှိသော် ဤခန္ဒာကိုယ်ကို အဆွေ့အမျိုးတို့ စက်ဆုပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ အကျိုးမရှိသော ထင်းတုံးကို စွန့်ပစ်သကဲ့သို့ သုသာန်သို့ ထုတ်ဆောင်စွန့်ပစ်အပ်ပါ၏။ ၄၇၁. ၄၇၁။ ‘‘ဆုဒ္ဓူန နံ သုသာနေ, ပရဘတ္တံ နှာယန္တိ ဇိဂုစ္ဆန္တာ; နိယကာ မာတာပိတရော, ကိံ ပန သာဓာရဏာ ဇနတာ. မိမိ၏ အမိအဖတို့သော်မှလည်း အခြားတပါးသောခွေး မြေခွေးစသည်တို့၏ အစာဖြစ်သော ထိုအကောင်ပုပ်ကို စွန့်ပစ်ခဲ့ပြီး၍ ဤမျှဖြင့်ပင် စက်ဆုပ်ကြကုန်လျက် (ဦးခေါင်းနှင့်တကွ ပုပ်၍) ရေချိုးကြကုန် ဘိသေး၏၊ မိမိနှင့် ဆက်ဆံကာမျှသာဖြစ်သော မိဖမှအခြား တပါးသောလူအပေါင်းသည်ကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိတော့အံ့နည်း။ ၄၇၂. ၄၇၂။ ‘‘အဇ္ဈောသိတာ အသာရေ, ကဠေဝရေ အဋ္ဌိနှာရုသံဃာတေ; ခေဠဿုစ္စာရဿဝ, ပရိပုဏ္ဏေ ပူတိကာယမှိ. လူမိုက်တို့သည် အနှစ်သာရမရှိသော အရိုးစု အကြောစုမျှသာ ဖြစ်သောတံထွေး မျက်ရည် ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်တို့ဖြင့် ယိုစီးကာပြည့်ငနသော အပုပ်အစုဖြစ်သောဤခန္ဓာကိုယ်အကောင်ပုပ်၌ တဏှာ၏ အစွမ်းဖြင့် လွှမ်းမိုးဖိစိး၍ တည်ကုန်၏။ ၄၇၃. ၄၇၃။ ‘‘ယော [Pg.431] နံ ဝိနိဗ္ဘုဇိတွာ, အဗ္ဘန္တရမဿ ဗာဟိရံ ကယိရာ; ဂန္ဓဿ အသဟမာနာ, သကာပိ မာတာ ဇိဂုစ္ဆေယျ. အကြင်သူသည် ထိုခန္ဓာကိုယ်ကို ဉာဏ်ဖြင့် ခွဲခြမ်းဝေဘန်ခြင်းကိုပြု၍ ထိုခန္ဓာကိုယ်၏ အတွင်းအင်္ဂါကို အပ၌ အကယ်၍ပြုခဲ့မူ ထိုခန္ဓာကိုယ်ကောင်၏ ပုပ်သိုးသောအနံ့ကိုလည်း မခံနိုင်သည်ဖြစ်၍ မိမိ၏ အမိပင်ဖြစ်သော်လည်း စက်ဆုပ်လေရာ၏။ ၄၇၄. ၄၇၄။ ‘‘ခန္ဓဓာတုအာယတနံ, သင်္ခတံ ဇာတိမူလကံ ဒုက္ခံ; ယောနိသော အနုဝိစိနန္တီ, ဝါရေယျံ ကိဿ ဣစ္ဆေယျံ. ခန္ဓာအာယတနဓာတ်ဟုဆိုအပ်သော ရုပ်နာမ်တရားအပေါင်းသည် ကံ စိတ် ဥတု အာဟာရတည်း ဟူသော အကြောင်းတရားတို့ ကပ်၍ပြုပြင်အပ်သော သင်္ခတတရားတည်း၊ ထိုသင်္ခတဟုဆိုအပ်သော ဘဝ၌ဖြစ်သော ဆင်းရဲသည် ပဋိသန္ဓေနေခြင်းလျှင် အကြောင်းရှိ၏၊ ဤသို့ အသင့်အားဖြင့် ကြံဆင်ခြင်လေ့ရှိသော အကျွန်ုပ်သည် ထိမ်းမြား လက်ထပ်ခြင်းကို အဘယ့်ကြောင့် အလိုရှိပါအံ့နည်း။ ၄၇၅. ၄၇၅။ ‘‘ဒိဝသေ ဒိဝသေ တိသတ္တိ, သတာနိ နဝနဝါ ပတေယျုံ ကာယမှိ; ဝဿသတမ္ပိ စ ဃာတော, သေယျော ဒုက္ခဿ စေဝံ ခယော. နေ့တိုင် နေ့တိုင်း (ထိုခဏ၌ သွေးအပ်သော အဖြစ်ဖြင့်) အသစ်အသစ်ဖြစ် ကုန်လျက် သုံးရာသော လှံတို့သည် အကျွန်ုပ်ကိုယ်၌ ကျကုန်ရာ၏၊ ဤသို့ ကျခြင်းတည်းဟူသော အကြောင်းကြောင့် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ ကုန်ခြင်းသည် အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ အနှစ်တရာပတ်လုံးလည်းကျသော ဆိုခဲ့ပြီးသော လှံထိုးခံရခြင်းသည် မြတ်ပါသေး၏။ ၄၇၆. ၄၇၆။ ‘‘အဇ္ဈုပဂစ္ဆေ ဃာတံ, ယော ဝိညာယေဝံ သတ္ထုနော ဝစနံ; ‘ဒီဃော တေသံ သံသာရော, ပုနပ္ပုနံ ဟညမာနာနံ’. အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဤသို့ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောနည်းဖြင့် အစမထင်သော သံသရာ အတိုင်းမသိသော ဝဋ်ဆင်းရဲကို ပြတတ်သောမြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို သိသည်ရှိသော် ထိုလှံထိုးမိခြင်းဖြင့် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏ ကုန်ခြင်းသည် အကယ်၍ ဖြစ်ခဲ့ပါမူ လှံထိုးမိသော ဆင်းရဲကို ခံရာ၏၊ အဖန်တလဲလဲ ပဋိသန္ဓေနေမှု အိုမှု နာမှု သေမှုစသော ဆင်းရဲတို့ဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သော ထိုလူမိုက်တို့အားသာလျှင် သံသရာသည် ရှည်လျား၏။ ၄၇၇. ၄၇၇။ ‘‘ဒေဝေသု မနုဿေသု စ, တိရစ္ဆာနယောနိယာ အသုရကာယေ; ပေတေသု စ နိရယေသု စ, အပရိမိတာ ဒိဿရေ ဃာတာ. ၄၇၇။ မနှိုင်းယှဉ်အပ်ကုန်သော ကိုယ်စိတ်ကို ညှဉ်းဆဲတတ်ကုန်သော ဆင်းရဲဒုက္ခတို့သည် နတ်ပြည်တို့၌၎င်း လူ့ပြည်တို့၌၎င်း တိရစ္ဆာန်မျိုး၌၎င်း ကာလကဉ္စိကစသောပြိတ္တာ အသုရကာယ်ဘုံ၌၎င်း နိဇ္ဈာမတဏှိကစသော ပြိတ္တာဘုံတို့၌၎င်း ငရဲဘုံတို့၌၎င်း ထင်ကုန်၏။ ၄၇၈. ၄၇၈။ ‘‘ဃာတာ နိရယေသု ဗဟူ, ဝိနိပါတဂတဿ ပီဠိယမာနဿ ; ဒေဝေသုပိ အတ္တာဏံ, နိဗ္ဗာနသုခါ ပရံ နတ္ထိ. ပျက်စီးကျရောက်ရာ အပါယ်သို့လားသည်ဖြစ်၍ ထိုးခြင်း ခုတ်ခြင်းစသည်တို့ဖြင့် နှိပ်စက်အပ်သော သတ္တဝါအား အပါယ်ဘုံတို့၌ များစွာကုန်သော သတ်ခြင်း ညှဉ်းဆဲခြင်းတို့သည် ထင်ကုန်၏၊ နတ်ပြည်တို့၌လည်း (ရာဂပူပန်မှုစသည်ဖြင့် ဆင်းရဲခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍) ကိုးကွယ်ရာ မရှိ၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာထက် လွန်မြတ်သော တပါးသော ချမ်းသာသည် မရှိ။ ၄၇၉. ၄၇၉။ ‘‘ပတ္တာ တေ နိဗ္ဗာနံ, ယေ ယုတ္တာ ဒသဗလဿ ပါဝစနေ; အပ္ပောဿုက္ကာ ဃဋေန္တိ, ဇာတိမရဏပ္ပဟာနာယ. အကြင်သူတော်ကောင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်၌ လုံ့လကြိုးကုတ် အားထုတ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ပဋိသန္ဓေနေမှု(အိုမှု) သေမှုကို ပယ်အံ့သောငှါ အခြားတပါးသော ကိစ္စတို့၌ ကြောင့်ကြမဲ့ ဖြစ်ကုန်လျက် ကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းမှု၌သာ လုံ့လပြုကုန်၏၊ ထိုသူတော်ကောင်းတို့သည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်နိုင်ကြ ကုန်၏။ ၄၈၀. ၄၈၀။ ‘‘အဇ္ဇေဝ တာတဘိနိက္ခမိဿံ, ဘောဂေဟိ ကိံ အသာရေဟိ; နိဗ္ဗိန္နာ မေ ကာမာ, ဝန္တသမာ တာလဝတ္ထုကတာ’’. မယ်တော် ခမည်းတော်တို့ အကျွန်ုပ်သည် ယနေ့ပင်လျှင် တောထွက်၍ ရဟန်းပြုပါတော့အံ့၊ အနှစ်မရှိကုန်သော ကာမဂုဏ်စည်းစိမ်တို့ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိပါအံ့နည်း၊ အကျွန်ုပ်သည် ကာမဂုဏ်တို့ကို ခွေးအန်ဖတ်ကဲ့သို့ တပ်မက်မှု ကင်းပါကုန်ပြီ၊ ထန်းပင်ရာကဲ့သို့ ပြုအပ်ပါကုန်ပြီ။ ၄၈၁. ၄၈၁။ သာ စေဝံ ဘဏတိ ပိတရမနီကရတ္တော စ ယဿ သာ ဒိန္နာ; ဥပယာသိ ဝါရဏဝတေ, ဝါရေယျမုပဋ္ဌိတေ ကာလေ. ထိုသုမေဓာမင်းသမီးကလည်း မယ်တော် ခမည်းတော်ကို ဤသို့ အိမ်ရာထောင်မှု၌ အလိုမရှိ ရဟန်းအဖြစ်ကိုသာ အလိုရှိသော အခြင်းအရာဖြင့် ပြောဆို၏၊ အနီကရတ္တမည်သော အကြင်မင်းအား ထိုသမီးတော်ကို ပေးအပ်ပြီ၊ ထိုအနီကရတ္တမင်းကလည်း ထိမ်းမြားအံ့သောကာလနီးလတ်သော် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရန် လာ၏။ ၄၈၂. ၄၈၂။ အထ အသိတနိစိတမုဒုကေ, ကေသေ ခဂ္ဂေန ဆိန္ဒိယ သုမေဓာ; ပါသာဒံ ပိဒဟိတွာ, ပဌမဇ္ဈာနံ သမာပဇ္ဇိ. ထိုအခါ သုမေဓာမင်းသမီးသည် ပတ္တမြားညိုပိတုန်းတောင်အတူ မည်းနက်၍ တခဲနက်စုပုံသော လဲဝါဂွမ်းအတွေ့ကဲ့သို့ နူးညံ့ကုန်သော မိမိဆံပင်တို့ကို သန်လျက်ဖြင့် ဖြတ်လျက် နေရာပြာသာဒ်ကြက်သရေ တိုက်ခန်းကို ပိတ်ပြီးလျှင် ပဌမဈာန်ကို ဝင်စားနေ၏။ ၄၈၃. ၄၈၃။ သာ စ တဟိံ သမာပန္နာ, အနီကရတ္တော စ အာဂတော နဂရံ; ပါသာဒေ စ သုမေဓာ, အနိစ္စသညံ သုဘာဝေတိ. ထိုသုမေဓာမင်းသမီးကလည်း ထိုပြာသာဒ်၌ ဈာန်ဝင်စား၏၊ အနီကရတ္တ မင်းကလည်း မန္တာဝတီမြို့သို့ ရောက်လာ၏၊ သုမေဓာမင်းသမီးသည် ပြာသာဒ်၌သာ အနိစ္စာနုပဿနာကို ကောင်းစွာ ပွါးများနေ၏။ ၄၈၄. ၄၈၄။ သာ စ မနသိ ကရောတိ, အနီကရတ္တော စ အာရုဟီ တုရိတံ; မဏိကနကဘူသိတင်္ဂေါ, ကတဉ္ဇလီ ယာစတိ သုမေဓံ. ထိုသုမေဓာမင်းသမီးကလည်း ကမ္မဋ္ဌာန်းကို နှလုံးသွင်း၏၊ အနီကရတ္တမင်းကလည်း ပတ္တမြားဖြင့် ဆန်းကြယ်ကုန်သော ရွှေပန်းအဆင်တန်ဆာတို့ဖြင့် ဆင်အပ်သော ကိုယ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အဆောတလျင် ပြာသာဒ် ထက်သို့ တက်ပြီးလျှင် လက်အုပ်ချီလျက် သုမေဓာမင်းသမီးကို တောင်းပန်၏။ ၄၈၅. ၄၈၅။ ‘‘ရဇ္ဇေ အာဏာဓနမိဿရိယံ, ဘောဂါ သုခါ ဒဟရိကာသိ; ဘုဉ္ဇာဟိ ကာမဘောဂေ, ကာမသုခါ ဒုလ္လဘာ လောကေ. ၄၀၅။ ငါ၏တိုင်းပြည်၌ အစိုးရခြင်း အလွန်နှစ်သက်အပ်သော စည်းစိမ် ဤအလုံးစုံသည် သင့်လက်သို့ ရောက်လာ၏၊ သင်မင်းသမီးသည် ငယ်ရွယ်ပျိုနုလှပါသေး၏၊ ကာမဂုဏ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပါဦးလော့၊ လောက၌ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာတို့သည် ရခဲပါကုန်၏။ ၄၈၆. ၄၈၆။ ‘‘နိဿဋ္ဌံ [Pg.432] တေ ရဇ္ဇံ, ဘောဂေ ဘုဉ္ဇဿု ဒေဟိ ဒါနာနိ; မာ ဒုမ္မနာ အဟောသိ, မာတာပိတရော တေ ဒုက္ခိတာ’’. သင်မင်းသမီးအား သုံးယူဇနာရှိသော ငါ၏တိုင်းပြည်ကို စွန့်အပ်ပါ၏၊ ကာမဂုဏ်စည်းစိမ်တို့ကို ခံစားပါဦးလော့၊ များစွာသော အလှူဒါနတို့ကို ပေးလှူပါဦးလော့၊ စိတ်မချမ်းမသာ မဖြစ်ပါလင့်၊ သင်၏ မယ်တော် ခမည်းတော်တို့သည် စိတ်မချမ်းမသာ ခြင်းသို့ ရောက်ကြရကုန်၏(ဟု တောင်းပန်၏) ။ ၄၈၇. ၄၈၇။ တံ တံ ဘဏတိ သုမေဓာ, ကာမေဟိ အနတ္ထိကာ ဝိဂတမောဟာ; ‘‘မာ ကာမေ အဘိနန္ဒိ, ကာမေသွာဒီနဝံ ပဿ. ထိုအနီကရတ္တမင်းအား သုမေဓာမင်းသမီးသည် ထိုစကားကို ပြောဆို၏၊ အနီကရတ္တမင်း အကျွန်ုပ် သည် ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် အလိုမရှိပါ၊ တွေဝေမှု မောဟကင်းပါ၏၊ အသင်အနီကရတ္တမင်းသည် ကာမဂုဏ်တို့ကို မနှစ်သက်ပါလင့်၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ အပြစ်ကို ကြည့်ရှုပါလော့။ ၄၈၈. ၄၈၈။ ‘‘စာတုဒ္ဒီပေါ ရာဇာ မန္ဓာတာ, အာသိ ကာမဘောဂိန မဂ္ဂေါ; အတိတ္တော ကာလင်္ကတော, န စဿ ပရိပူရိတာ ဣစ္ဆာ. လေးကျွန်းလုံးကို အစိုးရသော ကာမဂုဏ်စည်းစိမ်ခံစားသော သူတို့ထက်မြတ်သော မန္ဓာတ်စကြဝတေးမင်းသည် ရှေးကဖြစ်ခဲ့ဘူး၏၊ ထိုမန္ဓာတ်စကြဝတေးမင်းသော်မှလည်း ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် မရောင့်ရဲနိုင်သည်ဖြစ်၍ သေလွန်ရပါသေး၏၊ ထိုမန္ဓာတ်စကြဝတေးမင်းအား ကာမဂုဏ်၌ အလိုအာသာသည် ပြည့်လည်းမပြည့်သေး (အလိုမပြည့်မီ သေရပါ၏) ။ ၄၈၉. ၄၈၉။ ‘‘သတ္တ ရတနာနိ ဝဿေယျ, ဝုဋ္ဌိမာ ဒသဒိသာ သမန္တေန; န စတ္ထိ တိတ္တိ ကာမာနံ, အတိတ္တာဝ မရန္တိ နရာ. ရတနာခုနစ်ပါးမိုးကြီးသည် အရပ်ဆယ်မျက်နှာတို့ကို နှံ့စေ၍ ထက်ဝန်းကျင်မှ ရွာရာ၏၊ ဤသို့ ရွာသော်လည်း ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် ရောင့်ရဲခြင်းမရှိ၊ လူမိုက်တို့သည် ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် မရောင့်ရဲနိုင်သည်ဖြစ်၍ သာလျှင် သေကြရကုန်၏။ ၄၉၀. ၄၉၀။ ‘‘အသိသူနူပမာ ကာမာ, ကာမာ သပ္ပသိရောပမာ; ဥက္ကောပမာ အနုဒဟန္တိ, အဋ္ဌိကင်္ကလ သန္နိဘာ. ကာမဂုဏ်တို့သည် ဆင်းရဲ၏ တည်ရာဖြစ်သောကြောင့် သန်လျက်သွားနှင့် တူကုန်၏၊ ဘေးနှင့် တကွဖြစ်သောကြောင့် မြွေဦးခေါင်းနှင့် တူကုန်၏၊ မြက်မီးရှူးနှင့် တူသည်ဖြစ်၍ လောင်မြိုက်တတ်ကုန်၏၊ သာယာဖွယ်မရှိသောကြောင့် အရိုးဆက် အရိုးစုနှင့် တူကုန်၏။ ၄၉၁. ၄၉၁။ ‘‘အနိစ္စာ အဒ္ဓုဝါ ကာမာ, ဗဟုဒုက္ခာ မဟာဝိသာ; အယောဂုဠောဝ သန္တတ္တော, အဃမူလာ ဒုခပ္ဖလာ. ကာမဂုဏ်တို့သည် အမြဲမရှိကုန်၊ မတည်တံ့နိုင်ကုန်၊ များစွာသော ဆင်းရဲခြင်း ရှိကုန်၏၊ လတ်တလော သေစေတတ်သော အဆိပ်နှင့် တူကုန်၏၊ ပြောင်ပြောင်တောက်သော သံတွေခဲကဲ့သို့ ပူလောင်၏၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်၏၊ ဆင်းရဲခြင်းတည်းဟူသော အကျိုးရှိကုန်၏။ ၄၉၂. ၄၉၂။ ‘‘ရုက္ခပ္ဖလူပမာ ကာမာ, မံသပေသူပမာ ဒုခါ; သုပိနောပမာ ဝဉ္စနိယာ, ကာမာ ယာစိတကူပမာ. ကာမဂုဏ်တို့သည် ( အင်္ဂါကြီးငယ်တို့၏ သုံးဆောင်ရာဖြစ်သော အနက်ကြောင့်) သစ်သီးနှင့် တူ ကုန်၏၊ (အများတို့၏ ဆက်ဆံရာဖြစ်သော အနက်ကြောင့်) သားတစ်နှင့် တူကုန်၏၊ ဆင်းရဲကုန်၏၊ အိပ်မက်နှင့် တူကုန်၏၊ မျက်လှည့်နှင့် တူကုန်၏၊ အခိုက်အတန့် တခဏမျှငှါး၍ သုံးဆောင်အပ်သောဥစ္စာနှင့် တူကုန်၏။ ၄၉၃. ၄၉၃။ ‘‘သတ္တိသူလူပမာ ကာမာ, ရောဂေါ ဂဏ္ဍော အဃံ နိဃံ; အင်္ဂါရကာသုသဒိသာ, အဃမူလံ ဘယံ ဝဓော. ကာမဂုဏ်တို့သည် (စူးဝင်တတ်သော အနက်ကြောင့်) လှံသွားနှင့် တူကုန်၏၊ အနာရောဂါနှင့် တူကုန်၏၊ အိုင်းအမာနှင့် တူကုန်၏၊ ဆင်းရဲမည်ကုန်၏၊ သေမင်းနှင့် တူကုန်၏၊ မီးကျီးတွင်းနှင့် တူကုန်၏၊ ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကုန်၏၊ ဘေးဘျမ်းမည်ကုန်၏၊ လူသတ်သမားနှင့် တူကုန်၏။ ၄၉၄. ၄၉၄။ ‘‘ဧဝံ ဗဟုဒုက္ခာ ကာမာ, အက္ခာတာ အန္တရာယိကာ; ဂစ္ဆထ န မေ ဘဂဝတေ, ဝိဿာသော အတ္ထိ အတ္တနော. ဤသို့ဆိုခဲ့ပြီးသောနည်းဖြင့် ကာမဂုဏ်တို့သည် များသောဆင်းရဲခြင်းရှိကုန်၏၊ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို ရခြင်း၏ အန္တရာယ်ကို ပြုတတ်ကုန်၏ဟူ၍ ဘုရားအစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့ ဟောတော်မူအပ်ကုန်၏၊ သင်တို့သွားကြကုန်လော့၊ အကျွန်ုပ်အား ဘုံသုံးပါး၌ အကျွန်ုပ်နှင့် အကျွမ်းဝင်သောသူ မရှိပါ။ ၄၉၅. ၄၉၅။ ‘‘ကိံ မမ ပရော ကရိဿတိ, အတ္တနော သီသမှိ ဍယှမာနမှိ; အနုဗန္ဓေ ဇရာမရဏေ, တဿ ဃာတာယ ဃဋိတဗ္ဗံ’’. မိမိဦးခေါင်းကို ရာဂစသော တဆယ့်တပါးသော မီးလောင်သည်ရှိသော် အိုခြင်း သေခြင်းသည် အစဉ်လိုက်သည်ရှိသော် အကျွန်ုပ်မှတပါး အခြားသူသည် အကျွန်ုပ်အား အဘယ်မည်သော အစီးအပွါးကို ပြုလတ္တံ ့နည်း၊ ထိုအိုခြင်း သေခြင်း ဦးခေါင်းမီးလောင်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းငှါ အကျွန်ုပ် အားထုတ်ရပါ၏။ ၄၉၆. ၄၉၆။ ဒွါရံ အပါပုရိတွာနဟံ, မာတာပိတရော အနီကရတ္တဉ္စ; ဒိသွာန ဆမံ နိသိန္နေ, ရောဒန္တေ ဣဒမဝေါစံ. အကျွန်ုပ်သည် တံခါးကို ဖွင့်လိုက်သည်ရှိသော် မယ်တော် ခမည်းတော်တို့ကို၎င်း အနီကရတ္တမင်း ကို၎င်း မြေကြီး၌ ထိုင်နေကြကုန်သည်ဖြစ်၍ ငိုနေကြသည်တို့ကို မြင်ရသဖြင့် ဤစကားကို ပြောဆိုပါ၏။ ၄၉၇. ၄၉၇။ ‘‘ဒီဃော ဗာလာနံ သံသာရော, ပုနပ္ပုနဉ္စ ရောဒတံ; အနမတဂ္ဂေ ပိတု မရဏေ, ဘာတု ဝဓေ အတ္တနော စ ဝဓေ. အစမထင်သော သံသရာ၌ အဖ၏ သေခြင်းကြောင့်၎င်း မောင်ကို သတ်ခြင်းကြောင့်၎င်း မိမိ ကိုယ်ကို သတ်ခြင်းကြောင့်၎င်း အဖန်ဖန် စိုးရိမ်သည်၏အစွမ်းဖြင့် ငိုကြွေးကုန်သော လူမိုက်တို့အား သံသရာသည် ရှည်လျားလှ၏။ ၄၉၈. ၄၉၈။ ‘‘အဿု ထညံ ရုဓိရံ, သံသာရံ အနမတဂ္ဂတော သရထ; သတ္တာနံ သံသရတံ, သရာဟိ အဋ္ဌီနဉ္စ သန္နိစယံ. သံသရာ၏အစကို မသိအပ်သည်၏အဖြစ်ကြောင့် (ရှည်စွာသော ကာလဖြင့်) ကျင်လည်ရကုန် သော သတ္တဝါတို့၏(ဆွေမျိုးတို့၏ ပျက်စီးခြင်းစသည်တို့ဖြင့် တွေ့ကုန်၍ ငိုကြွေးသော) မျက်ရည်ကို၎င်း (ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ အမိနို့မှ စို့အပ်သော) နို့ရည်ကို၎င်း (ရန်သူတို့ သဘ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ထွက်သော)သွေးကို၎င်း သင်တို့သည် (အဘယ်မျှ များသည်ကို) အောက်မေ့ကြကုန်လော့၊ အရိုးတို့၏ အပုံအစုကိုလည်း အောက်မေ့ကြကုန်လော့။ ၄၉၉. ၄၉၉။ ‘‘သရ [Pg.433] စတုရောဒဓီ, ဥပနီတေ အဿုထညရုဓိရမှိ; သရ ဧကကပ္ပမဋ္ဌီနံ, သဉ္စယံ ဝိပုလေန သမံ. အစမထင်သော သံသရာ၌ ကျင်လည်ရသော တယောက်တယောက်သော သတ္တဝါ၏ ထွက်သော မျက်ရည် စို့သောနို့ရည် ထွက်သောသွေး၌ နှိုင်းယှဉ်အပ်သော မဟာသမုဒ္ဒရာလေးစင်းတို့ကို ဥပမာ၏ အစွမ်း အားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားတို့သည် ဆောင်၍ ဟောတော်မူအပ်သည်တို့ကို အောက်မေ့ပါလော့၊ တဦးသောပုဂ္ဂိုလ်၏ တခုသောကမ္ဘာ၌ အရိုးစုအရိုးပုံကို ဝိပုလတောင်နှင့်အတူအမျှ (ဥပမာဆောင်၍ ဟောတော်မူအပ်သည်ကို) အောက်မေ့ပါလော့။ ၅၀၀. ၅၀၀။ ‘‘အနမတဂ္ဂေ သံသရတော, မဟိံ ဇမ္ဗုဒီပမုပနီတံ; ကောလဋ္ဌိမတ္တဂုဠိကာ, မာတာ မာတုသွေဝ နပ္ပဟောန္တိ. ဇမ္ဗုဒိပ်ကျွန်းဟုဆိုအပ်သော မြေကြီးကို ဇီးစေ့ခန့်မျှ အလုံးလုံး၍ (ဤအလုံးသည် ငါ၏အမိ ဤ အလုံးသည် ငါ၏အဖွားစသည်ဖြင့်) ခွဲဝေသည်ရှိသော် အစမထင်သော သံသရာ၌ ကျင်လည်ရသော သတ္တဝါ၏အမိ အဖွားတို့၌ပင်လျှင် မလောက်နိုင်ကုန်၊(ဤသို့ ဇမ္ဗုဒီပါမြေကို ဥပမာဆောင်၍ ဟောတော်မူအပ်သော စကားတော် ကို နှလုံးသွင်းပါလော့) ။ ၅၀၁. ၅၀၁။ ‘‘တိဏကဋ္ဌသာခါပလာသံ, ဥပနီတံ အနမတဂ္ဂတော သရ; စတုရင်္ဂုလိကာ ဃဋိကာ, ပိတုပိတုသွေဝ နပ္ပဟောန္တိ. (ဤလောက၌ ရှိသမျှသော) မြက် သစ်သား သစ်ခက် သစ်ရွက်ကို လက် လေးသစ် အတိုင်း အရှည်ရှိသော အတုံးအပိုင်းတို့ပြုလုပ်၍ (ဤအတုံးအပိုင်းသည် ငါ့အဖ ဤအတုံးအပိုင်းသည် ငါ့အဘိုး စသည်ဖြင့်) ခွဲဝေအပ်ကုန်သည်ရှိသော် ထိုအတုံးအပိုင်းတို့သည် (သံသရာ၏) အစမထင်သောကြောင့် အဖအဘိုးတို့၌ပင်လျှင် မလောက်နိုင်ကုန်၊ (ဤသို့ မြက် သစ်သား သစ်ခက် သစ်ရွက်ကို ဥပမာဆောင်၍ ဟောတော်မူသည်ကို အောက်မေ့ ပါလော့) ။ ၅၀၂. ၅၀၂။ ‘‘သရ ကာဏကစ္ဆပံ ပုဗ္ဗသမုဒ္ဒေ, အပရတော စ ယုဂဆိဒ္ဒံ; သိရံ တဿ စ ပဋိမုက္ကံ, မနုဿလာဘမှိ ဩပမ္မံ. အရှေ့သမုဒ္ဒရာ၌၎င်း အနောက်သမုဒ္ဒရာ မြောက်သမုဒ္ဒရာ တောင်သမုဒ္ဒရာ၌၎င်း လေ၏အစွမ်းဖြင့် မျောပါးနေသော ထမ်းပိုး၏အပေါက်သည် ထိုအနှစ်တရာလွန်မှ တကြိမ်သာ လည်ကိုဖော်သော လိပ်ကန်း၏ ဦးခေါင်းကို စွပ်မိခြင်းဟူသော မျက်စိ နှစ်ဖက်ကန်းလိပ်ကို လူ့အဖြစ်ရခြင်း၌ ဥပမာပြု၍ အောက်မေ့ပါလော့။ ၅၀၃. ၅၀၃။ ‘‘သရ ရူပံ ဖေဏပိဏ္ဍောပမဿ, ကာယကလိနော အသာရဿ; ခန္ဓေ ပဿ အနိစ္စေ, သရာဟိ နိရယေ ဗဟုဝိဃာတေ. ရေမြှုပ်စိုင်နှင့်တူသော အနှစ်မရှိသော ကိုယ်ဟုဆိုအပ်သော အစု၏ စက်ဆုပ်ဖွယ်သဘောကို အောက်မေ့ပါလော့၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို အမြဲမရှိသည်တို့ကို ဉာဏ် မျက်စိဖြင့် ရှုပါလော့၊ ငရဲကြီးရှစ်ထပ် ဥဿဒရက်ငရဲ တဆယ့်ခြောက်ထပ်၌ များစွာ ဆင်းရဲခြင်းရှိသည်တို့ကို အောက်မေ့ပါလော့။ ၅၀၄. ၅၀၄။ ‘‘သရ ကဋသိံ ဝဍ္ဎေန္တေ, ပုနပ္ပုနံ တာသု တာသု ဇာတီသု; သရ ကုမ္ဘီလဘယာနိ စ, သရာဟိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ. ထိုထိုသို့သော ဘဝတို့၌ အဖန်တလဲလဲ သင်းချိုင်းရာမြေကို ထပ်ကာ ထပ်ကာဖြစ်သဖြင့် ပွါးစေ ကုန်သော သတ္တဝါတို့ကို အောက်မေ့ပါလော့၊ မိကျောင်းဘေးဟု ဟောတော်မူအပ်သော ဝမ်းစာကို ရှာမှီးရသော အဖြစ်တို့ကိုလည်း အောက်မေ့ပါလော့[၁] အရိယသစ္စာလေးပါးတို့ကိုလည်း အောက်မေ့ပါလော့။ ၁။ “မိကျောင်းဘေးဟူသော ဤအမည်သည် ဝမ်းစာရှာမှီးခြင်း၏ အမည်တည်း”ဟု အင်္ဂုတ္တိုရ်၌ ဟောထား သည်ကို ရည်ရွှယ်သည်၊ အင် မြန် ၁-၄၅၂-တွင်ကြည့်။ ၅၀၅. ၅၀၅။ ‘‘အမတမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ပဉ္စကဋုကေန ပီတေန; သဗ္ဗာ ဟိ ကာမရတိယော, ကဋုကတရာ ပဉ္စကဋုကေန. (မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာကရုဏာတော်ဖြင့် ဆောင်အပ်သော သူတော်ကောင်းတရားတည်း ဟူသော ) အမြိုက်အရသာရှိပါလျက် အခါး အစပ် ငါးမျိုး[၁]ရှိသော သင်၏ကာမဂုဏ်ငါးပါး အရသာကို သောက် သဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့၌ မွေ့လျော်မှုအားလုံးတို့သည် အခါး အစပ် ငါးမျိုးဖြင့် အလွန် ခါးစပ်ကုန်၏။ ၅၀၆. ၅၀၆။ ‘‘အမတမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေ ပရိဠာဟာ ; သဗ္ဗာ ဟိ ကာမရတိယော, ဇလိတာ ကုထိတာ ကမ္ပိတာ သန္တာပိတာ. မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာဂရုဏာတော်ဖြင့် ဆောင်အပ်သော သူတော်ကောင်းတရားတည်း ဟူသော အမြိုက်အရသာသည် ရှိပါလျက် အကြင်ကာမဂုဏ်တို့သည် ပစ္စုပ္ပန်တမလွန်၌ ပူပန်ရကုန်၏၊ သင်၏ ထိုကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိပါအံ့နည်း၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ မွေ့လျော်မှုအားလုံးတို့သည် (ရာဂစသော တဆယ့်တပါးသော မီးတို့ဖြင့်) ပြောင်ပြောင် တောက်ကုန်သည် ကျိုက်ကျိုက်ဆူကုန်သည်ဖြစ်၍ သတ္တဝါတို့ကို တုန်လှုပ်စေတတ် ပူပန်စေတတ်ကုန်၏။ ၅၀၇. ၅၀၇။ ‘‘အသပတ္တမှိ သမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေ ဗဟုသပတ္တာ; ရာဇဂ္ဂိစောရဥဒကပ္ပိယေဟိ, သာဓာရဏာ ကာမာ ဗဟုသပတ္တာ. ရန်သူမျိုးငါးပါးမှ ကင်းသော ရဟန်းအဖြစ်သည် ရှိနေပါလျက် အကြင် ကာမဂုဏ်တို့သည် များ သော ရန်သူရှိကုန်၏၊ ထိုများသော ရန်သူရှိသော သင်၏ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိပါအံ့နည်း၊ ကာမဂုဏ် တို့သည် မင်း မီး ခိုးသူ ရေ မချစ်မနှစ်သက်သော ရန်သူတို့နှင့် ဆက်ဆံကုန်သည်ဖြစ်၍ များသော ရန်သူရှိကုန်၏။ ၅၀၈. ၅၀၈။ ‘‘မောက္ခမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေသု ဝဓဗန္ဓော; ကာမေသု ဟိ အသကာမာ, ဝဓဗန္ဓဒုခါနိ အနုဘောန္တိ. ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ရာ အရဟတ္တဖိုလ်နိဗ္ဗာန်သည် ရှိပါလျက် အကြင် ကာမဂုဏ်တို့၌ သတ်ဖြတ်ပုတ်ခတ်ခြင်း နှောင်ဖွဲ့ခြင်းသည် ရှိ၏၊ သင်၏ ထိုကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိပါအံ့နည်း၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ သတ်ခြင်း နှောင်ဖွဲ့ခြင်း ဆင်းရဲတို့ကို ခံစားရကုန်၏၊ ထိုကြောင့် ကာမဂုဏ်တို့သည် ယုတ်မာ ကုန်၏။ ၅၀၉. ၅၀၉။ ‘‘အာဒီပိတာ တိဏုက္ကာ, ဂဏှန္တံ ဒဟန္တိ နေဝ မုဉ္စန္တံ; ဥက္ကောပမာ ဟိ ကာမာ, ဒဟန္တိ ယေ တေ န မုဉ္စန္တိ. ပြောင်ပြောင်တောက်ကုန်သော မြက်ဖြင့် ပြုလုပ်အပ်သော မီးရှူးတို့သည် မလွှတ်ပဲ ကိုင်သော သူကို လောင်ကုန်၏၊ ကာမဂုဏ်တို့သည် မီးရှူးနှင့် တူကုန်၏၊ အကြင် သူတို့သည် ထိုကာမဂုဏ်တို့ကို မလွှတ် ကုန်၊ ထိုသူတို့ကို ပစ္စုပ္ပန် တမလွန်၌ လောင်တတ်ကုန်၏။ ၅၁၀. ၅၁၀။ ‘‘မာ အပ္ပကဿ ဟေတု, ကာမသုခဿ ဝိပုလံ ဇဟီ သုခံ; မာ ပုထုလောမောဝ ဗဠိသံ, ဂိလိတွာ ပစ္ဆာ ဝိဟညသိ. သင်သည် အနည်းငယ်သော ကာမဂုဏ်ချမ်းသာ၏အကြောင်းကြောင့် ပြန့်ပြောများမြတ်သော လောကုတ္တရာချမ်းသာကို မစွန့်ပါလင့်၊ (အစာ၌ တပ်မက်မောသဖြင့်) ငါးမြှားချိတ်ကိုမျို၍ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်သော ငါးကဲ့သို့ (ကာမဂုဏ် ချမ်းသာတို့ကို မစွန့်မူ၍) နောင်အခါ၌ ပင်ပန်းခြင်းသို့ မရောက်ပါစေလင့်။ [၁။ အခါးအစပ် ငါးမျိုးဟူသည် - ၁။ ပရိယေသန= ရှာမှီးရမှု၊ ၂။ ပရိဂ္ဂဟ= သိမ်းဆည်းရမှု၊ ၃။ အာရုက္ခ= စောင့်ရှောက်ရမှု၊ ၄။ ပရိဘောဂ= သုံးဆောင်ရမှု၊ ၅။ ဝိပါက= အကျိုးခံစားမှု၊ ၎င်းငါးမျိုး၌ ခါးခါးစပ်စပ် ဆိုးဝါးသည်ဟူ၏။] ၅၁၁. ၅၁၁။ ‘‘ကာမံ [Pg.434] ကာမေသု ဒမဿု, တာဝ သုနခေါဝ သင်္ခလာဗဒ္ဓေါ; ကာဟိန္တိ ခု တံ ကာမာ, ဆာတာ သုနခံဝ စဏ္ဍာလာ. လည်တောက်ကြိုးဖြင့် နှောင်ဖွဲ့အပ်သော ခွေးသည် (တပါးသောအရပ်သို့ သွားခြင်းငှါ မတတ်နိုင် သည်ဖြစ်၍ ထိုချည်တိုင်၌သာ ပတ်ပတ်လည် လှည့်နေသကဲ့သို့) သင်သည် ကာမတဏှာဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခံနေရ၏၊ စင်စစ်ကာမဂုဏ်တို့၌ ဣန္ဒြေတို့ကို ဆုံးမပါလော့၊ ဒွန်းစဏ္ဍားတို့သည် မွတ်သိပ်ကုန်သည်ဖြစ်၍ ခွေးကို အကျိုးမဲ့ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်စေကုန်သကဲ့သို့ ထို့အတူ ကာမဂုဏ်တို့သည် သင့်ကို အကျိုးမဲ့ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်သည်ကို ပြုကုန်လတ္တံ့ ။ ၅၁၂. ၅၁၂။ ‘‘အပရိမိတဉ္စ ဒုက္ခံ, ဗဟူနိ စ စိတ္တဒေါမနဿာနိ; အနုဘောဟိသိ ကာမယုတ္တော, ပဋိနိဿဇ အဒ္ဓုဝေ ကာမေ. သင်သည် ကာမဂုဏ်တို့နှင့် ယှဉ်သည်ဖြစ်၍ နှိုင်းယှဉ်ခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းသော ငရဲစသည်တို့၌ ဖြစ်သော ကိုယ်၏ဆင်းရဲခြင်းကို၎င်း များစွာကုန်သော စိတ်၌ ရအပ်သော နှလုံးမသာခြင်းတည်းဟူသော စိတ်၏ ဆင်းရဲခြင်းတို့ကို၎င်း ခံစားရလတ္တံ့၊ ကာမဂုဏ်တို့ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပါလော့။ ၅၁၃. ၅၁၃။ ‘‘အဇရမှိ ဝိဇ္ဇမာနေ, ကိံ တဝ ကာမေဟိ ယေသု ဇရာ; မရဏဗျာဓိဂဟိတာ, သဗ္ဗာ သဗ္ဗတ္ထ ဇာတိယော. အလုံးစုံသောဘဝစသည်တို့၌ ပဋိသန္ဓေနေမှုအားလုံးတို့ကို အိုခြင်းသေခြင်း နာခြင်းသည် ဆွဲယူအပ် ကုန်သည်ဖြစ်၍ ထိုအိုခြင်းသေခြင်းနာခြင်းစသည်တို့မှ မလွတ်နိုင်ကုန်၊ ထို့ကြောင့် မအိုရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် ထင်ရှားရှိပါလျက် အိုခြင်းစသည်မှ မလွတ်သော ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် သင့်အား အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ၅၁၃။ အလုံးစုံသောဘဝစသည်တို့၌ ပဋိသန္ဓေနေမှုအားလုံးတို့ကို အိုခြင်းသေခြင်း နာခြင်းသည် ဆွဲယူအပ် ကုန်သည်ဖြစ်၍ ထိုအိုခြင်းသေခြင်းနာခြင်းစသည်တို့မှ မလွတ်နိုင်ကုန်၊ ထို့ကြောင့် မအိုရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သည် ထင်ရှားရှိပါလျက် အိုခြင်းစသည်မှ မလွတ်သော ကာမဂုဏ်တို့ဖြင့် သင့်အား အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း။ ၅၁၄. ၅၁၄။ ‘‘ဣဒမဇရမိဒမမရံ, ဣဒမဇရာမရံ ပဒမသောကံ; အသပတ္တမသမ္ဗာဓံ, အခလိတမဘယံ နိရုပတာပံ. ဤနိဗ္ဗာန်တခုတည်းသာလျှင် အိုခြင်းမရှိ၊ ဤနိဗ္ဗာန်တခုတည်းသာလျင် သေခြင်းမရှိ၊ ဤနိဗ္ဗာန် တခုတည်းသာလျှင် အိုခြင်း သေခြင်း နှစ်ပါးစုံမရှိ၊ ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်လိုသောသူတို့၏ ထွက်မြောက် ကြောင်းဖြစ်၏၊ စိုးရိမ်ခြင်းလည်းမရှိ၊ ရန်သူလည်းမရှိ၊ ကိလေသာတည်းဟူသော ကျဉ်းမြောင်းခြင်းလည်းမရှိ၊ ဒုစရိုက်တည်းဟူသော ချွတ်ယွင်းခြင်းလည်း မရှိ၊ ဘေးဘျမ်းလည်းမရှိ၊ ဆင်းရဲပူပန်ခြင်းလည်းမရှိ။ ၅၁၅. ၅၁၅။ ‘‘အဓိဂတမိဒံ ဗဟူဟိ, အမတံ အဇ္ဇာပိ စ လဘနီယမိဒံ; ယော ယောနိသော ပယုဉ္ဇတိ, န စ သက္ကာ အဃဋမာနေန’’. ဤသေခြင်းကင်းရာနိဗ္ဗာန်ကို များစွာကုန်သော ဘုရားစသော အရိယာတို့သည် သိအပ် မျက် မှောက်ပြုအပ်၏။ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အသင့်အားဖြင့် အားထုတ်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ယခုလည်း ဤသေခြင်း ကင်းရာ နိဗ္ဗာန်ကိုရခြင်းငှါ တတ်ကောင်း၏၊ အားမထုတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည်ကား ရခြင်းငှါ မတတ်ကောင်းသည် သာတည်း။ ၅၁၆. ၅၁၆။ ဧဝံ ဘဏတိ သုမေဓာ, သင်္ခါရဂတေ ရတိံ အလဘမာနာ; အနုနေန္တီ အနိကရတ္တံ, ကေသေ စ ဆမံ ခိပိ သုမေဓာ. ဤသို့ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အပြားအားဖြင့် သုမေဓာမင်းသမီးသည် တရားစကားကို ပြောဟော၏၊ သုမေဓာမင်းသမီးသည် သင်္ခါရတရားအပေါင်း၌ မွေ့လျော်ခြင်းကို မရသည်ဖြစ်၍ အနီကရတ္တမင်းကို သိစေလို သည်ဖြစ်ရကား (သန်လျက်ဖြင့် ဖြတ်ပြီးသော မိမိ၏) ဆံပင်တို့ကိုသာလျှင် ပြာသာဒ်ထက်မှ မြေပေါ်သို့ ပစ်ချ လိုက်၏။ ၅၁၇. ၅၁၇။ ဥဋ္ဌာယ အနိကရတ္တော, ပဉ္ဇလိကော ယာစိတဿာ ပိတရံ သော; ‘‘ဝိဿဇ္ဇေထ သုမေဓံ, ပဗ္ဗဇိတုံ ဝိမောက္ခသစ္စဒဿာ’’. ထိုအနီကရတ္တမင်းသည် နေရာမှထကာ လက်အုပ်ချီလျက် ထိုမင်းသမီး၏ ခမည်းတော်ဖြစ်သော ကောဉ္စမင်းကြီးအား သုမေဓာမင်းသမီးကို ရဟန်းပြုရန် ခွင့်ပြုလိုက်ပါကုန်လော့၊ ထိုသုမေဓာမင်းသမီးသည် (ရဟန်းပြုပြီးနောက်)မဖောက်မပြန်သော နိဗ္ဗာန်ကို မြင်ပါစေသတည်းဟု တောင်းပန်၏။ ၅၁၈. ၅၁၈။ ဝိဿဇ္ဇိတာ မာတာပိတူဟိ, ပဗ္ဗဇိ သောကဘယဘီတာ; ဆ အဘိညာ သစ္ဆိကတာ, အဂ္ဂဖလံ သိက္ခမာနာယ. သုမေဓာမင်းသမီးသည် ခမည်းတော်မယ်တော်တို့က ခွင့်လွှတ်အပ်သည်ဖြစ်၍ ဆွေမျိုးတို့နှင့် ကွေကွင်းရခြင်းစသည် အကြောင်းရှိသော စိုးရိမ်မှုထက် သံသရာဘေးမှ ကြောက်သည်ဖြစ်၍ ရှင်ရဟန်းပြု၏၊ ထိုသုမေဓာမင်းသမီးသည် သိက္ခမာန်ဖြစ်စဉ်ပင် အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးတို့ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်ကုန်ပြီ၊ (ထို ကြောင့်ပင်လျှင်) အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုအပ်ပြီ ။ ၅၁၉. ၅၁၉။ အစ္ဆရိယမဗ္ဘုတံ တံ, နိဗ္ဗာနံ အာသိ ရာဇကညာယ; ပုဗ္ဗေနိဝါသစရိတံ, ယထာ ဗျာကရိ ပစ္ဆိမေ ကာလေ. သုမေဓာမင်းသမီး၏ ထိုကိလေသာတို့မှ ငြိမ်းခြင်းသည် အံ့ဖွယ်သရဲရှိ၏၊ မဖြစ်ဘူးမြဲဖြစ်၏၊ နောက်ဆုံးဖြစ်သော ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခါနီးကာလ၌ ရှေးနေခဲ့ဘူးသော ခန္ဓာ၌ အကျုံးဝင်သောအကျင့်ကို ထိုသုမေ ဓာမင်းသမီး ပြောကြားသော အခြင်းအရာအားဖြင့် သိအပ်၏။ ၅၂၀. ၅၂၀။ ‘‘ဘဂဝတိ ကောဏာဂမနေ, သံဃာရာမမှိ နဝနိဝေသမှိ; သခိယော တိဿော ဇနိယော, ဝိဟာရဒါနံ အဒါသိမှ. ကောဏာဂုံအမည်ရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ ပွင့်တော်မူသည်ရှိသော် သံဃာကို ရည်၍ အသစ်ဆောက်အပ်သောအရံ၌ အဆွေခင်ပွန်း မဖြစ်ကုန်သော ဓနဉ္စာနီခေမာနှင့်တကွ အကျွန်ုပ်တို့ သုံးယောက်တို့သည် ကျောင်းအလှူကို ပေးလှူခဲ့ဘူးပါကုန်၏။ ၅၂၁. ၅၂၁။ ‘‘ဒသက္ခတ္တုံ သတက္ခတ္တုံ, ဒသသတက္ခတ္တုံ သတာနိ စ သတက္ခတ္တုံ; ဒေဝေသု ဥပ္ပဇ္ဇိမှ, ကော ပန ဝါဒေါ မနုဿေသု. ထိုကျောင်းအလှူ၏ အာနုဘော်ကြောင့် ဆယ်ကြိမ်၎င်း အကြိမ်တရာ၎င်း အကြိမ်တထောင်၎င်း အကြိမ်တသောင်း၎င်း နတ်ပြည်တို့၌ ငါတို့သုံးယောက်ဖြစ်ဘူးကြကုန်၏၊ လူ့ပြည်တို့ဝယ်ဖြစ်သော အကြိမ်တို ့၌ကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာ ရှိပါအံ့နည်း။ ၅၂၂. ၅၂၂။ ‘‘ဒေဝေသု မဟိဒ္ဓိကာ အဟုမှ, မာနုသကမှိ ကော ပန ဝါဒေါ; သတ္တရတနဿ မဟေသီ, ဣတ္ထိရတနံ အဟံ အာသိံ. နတ်ပြည်တို့၌ ဖြစ်ကြသောအခါ ကြီးသောတန်ခိုးရှိကြသူတို့ ဖြစ်ကြရပါကုန်၏၊ လူ့အဖြစ်ကိုရ၍ တန်ခိုးကြီးသည်အဖြစ်၌ကား အဘယ်ဆိုဖွယ်ရာရှိပါအံ့နည်း၊ အကျွန်ုပ်သည် ရတနာခုနစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော စကြဝတေးမင်း၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်သော မိန်းမ ရတနာဖြစ်ခဲ့ဘူးပါ၏။ ၅၂၃. ၅၂၃။ ‘‘သော [Pg.435] ဟေတု သော ပဘဝေါ, တံ မူလံ သာဝ သာသနေ ခန္တီ; တံ ပဌမသမောဓာနံ, တံ ဓမ္မရတာယ နိဗ္ဗာနံ’’. ထိုကျောင်း လှူခြင်းတည်းဟူသောအကြောင်းသည် ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နတ်စည်းစိမ်၏ အကြောင်း တည်း၊ ထိုကျောင်းလှူခြင်းတည်းဟူသော အမွန်အစသည် ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နတ်စည်းစိမ်၏ အမွန်အစတည်း၊ ထိုကျောင်းလှူခြင်းတည်းဟူသော အရင်းမူလသည် ဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော နတ်စည်းစိမ်၏ အရင်းမူလတည်း၊ ထို ကျောင်းလှူခြင်းတည်းဟူသော စေတနာသည်သာလျှင် ဤမြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတရား၌ (ရှုမြင်နိုင်ခဲသော) ဝိပဿနာပညာဖြစ်၏၊ ထိုကျောင်းလှူခြင်းတည်းဟူသော စေတနာသည် မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတရားနှင့် ရှေးဦးစွာ ပေါင်းဆုံခြင်းဖြစ်၏၊ ထိုကျောင်းလှူခြင်းစေတနာသည် မြတ်စွာဘုရားအဆုံးအမတရား၌ မွေ့လျော် ခြင်းကြောင့် နိဗ္ဗာန်မည်၏။ ၅၂၄. ၅၂၄။ ဧဝံ ကရောန္တိ ယေ သဒ္ဒဟန္တိ, ဝစနံ အနောမပညဿ; နိဗ္ဗိန္ဒန္တိ ဘဝဂတေ, နိဗ္ဗိန္ဒိတွာ ဝိရဇ္ဇန္တီတိ. အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ပြည့်စုံသော ပညာရှိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ စကားတော်ကို ယုံ ကြည်ကုန်၏၊ ထိုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဤသို့ ဟောတော်မူတိုင်း ကျင့်ကြကုန်၏၊ ကျင့်ကုန်သောသူတို့သည် ဘုံသုံးပါး ၌ဖြစ်သော သံသရာဝဋ်၌(ဝိပဿနာပညာဖြင့်) ငြီးငွေ့ကြကုန်၏၊ ငြီးငွေ့ကြကုန်ပြီးလျှင် အရိယမဂ်ဖြင့် ဘဝ၌ တပ်ခြင်းကင်းကြကုန်၏။ ဣတ္ထံ သုဒံ သုမေဓာ ထေရီ ဂါထာယော အဘာသိတ္ထာတိ. ဤသို့လျှင် သုမေဓာထေရီသည် ဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆို၏။ မဟာနိပါတော နိဋ္ဌိတော. မဟာနိပါတ် ပြီး၏။ သမတ္တာ ထေရီဂါထာယော. ဂါထာသတာနိ စတ္တာရိ, အသီတိ ပုန စုဒ္ဒသ ; ထေရိယေကုတ္တရသတာ, သဗ္ဗာ တာ အာသဝက္ခယာတိ. ထေရီဂါထာပါဠိ နိဋ္ဌိတာ. ထေရီဂါထာပါဠိတော်မြန်မာပြန် ပြီး၏။ | |||
| English | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Français | |||
| Canon Pali | Commentaires | Subcommentaires | Autres |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| हिंदी | |||
| पाली कैनन | कमेंट्री | उप-टिप्पणियाँ | अन्य |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Indonesia | |||
| Kanon Pali | Komentar | Sub-komentar | Lainnya |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 日文 | |||
| 巴利 | 義註 | 複註 | 藏外典籍 |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| 한국인 | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| සිංහල | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Español | |||
| Pali Canon | Commentaries | Sub-commentaries | Other |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| แบบไทย | |||
| บาลีแคน | ข้อคิดเห็น | คำอธิบายย่อย | อื่น |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā | 1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā | 2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā | 3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta) | 4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta) | 4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā | 5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā | 6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5 | 7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā | 7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |
| Tiếng Việt | |||
| Kinh điển Pali | Chú giải | Phụ chú giải | Khác |
| 1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi | 1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra | 1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3 | 1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā |
| 2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi | 2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga | 2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2 | |
| 3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi | 3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa | 3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa | |
| 4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ) | 4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | 4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ) | |
| 5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi | 5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | 5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta | |
| 6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi | 6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa | 6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī | |
| 7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5 | 7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa | 7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi | |