Tipiṭaka Translation

နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาค อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

ခုဒ္ဒကနိကာယေ

ขุททกนิกาย

ပေတဝတ္ထုပါဠိ

เปตวัตถุปาฬิ

၁. ဥရဂဝဂ္ဂေါ

๑. อุรควรรค

၁. ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထု

๑. เขัตตูปมเปตวัตถุ

၁.

๑.

‘‘ခေတ္တူပမာ [Pg.127] အရဟန္တော, ဒါယကာ ကဿကူပမာ;

ဗီဇူပမံ ဒေယျဓမ္မံ, ဧတ္တော နိဗ္ဗတ္တတေ ဖလံ.

พระอรหันต์ทั้งหลายเปรียบด้วยนา ทายกทั้งหลายเปรียบด้วยชาวนา ไทยธรรมเปรียบด้วยพืช ผลย่อมบังเกิดจากเหตุนั้น

၂.

๒.

‘‘ဧတံ ဗီဇံ ကသိ ခေတ္တံ, ပေတာနံ ဒါယကဿ စ;

တံ ပေတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ဒါတာ ပုညေန ဝဍ္ဎတိ.

พืช การไถ และนานั้น ย่อมสำเร็จผลแก่เปรตทั้งหลายและทายก เปรตเหล่านั้นย่อมบริโภคผลนั้น ส่วนทายกย่อมเจริญด้วยบุญ

၃.

๓.

‘‘ဣဓေဝ ကုသလံ ကတွာ, ပေတေ စ ပဋိပူဇိယ;

သဂ္ဂဉ္စ ကမတိ ဋ္ဌာနံ, ကမ္မံ ကတွာန ဘဒ္ဒက’’န္တိ.

บัณฑิตทำกุศลในโลกนี้แล้ว และได้บูชาเปรตทั้งหลายแล้ว ทำกรรมดีงามแล้ว ย่อมเข้าถึงฐานะคือสวรรค์

ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထု ပဌမံ.

เขัตตูปมเปตวัตถุที่ ๑ จบ

၂. သူကရမုခပေတဝတ္ထု

๒. สูกรมุขเปตวัตถุ

၄.

๔.

‘‘ကာယော တေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏော, သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာ;

မုခံ တေ သူကရဿေဝ, ကိံ ကမ္မမကရီ ပုရေ’’.

กายของท่านมีวรรณะดุจทองคำทั้งสิ้น ส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ แต่ปากของท่านเหมือนปากสุกร ท่านได้ทำกรรมอะไรไว้ในปางก่อน

၅.

๕.

‘‘ကာယေန သညတော အာသိံ, ဝါစာယာသိမသညတော;

တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ယထာ ပဿသိ နာရဒ.

ข้าพเจ้าได้สำรวมทางกาย แต่ไม่ได้สำรวมทางวาจา ข้าแต่นารทะ เพราะกรรมนั้น วรรณะของข้าพเจ้าจึงเป็นเช่นนี้ เหมือนอย่างที่ท่านเห็น

၆.

๖.

‘‘တံ [Pg.128] တျာဟံ နာရဒ ဗြူမိ, သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ တယာ;

မာကာသိ မုခသာ ပါပံ, မာ ခေါ သူကရမုခေါ အဟူ’’တိ.

ข้าแต่นารทะ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอบอกท่าน เรื่องนี้ท่านได้เห็นด้วยตนเองแล้ว ท่านอย่าได้ทำบาปด้วยปาก อย่าได้มีปากเหมือนสุกรเลย

သူကရမုခပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ.

สูกรมุขเปตวัตถุที่ ๒ จบ

၃. ပူတိမုခပေတဝတ္ထု

๓. ปูติมุขเปตวัตถุ

၇.

๗.

‘‘ဒိဗ္ဗံ သုဘံ ဓာရေသိ ဝဏ္ဏဓာတုံ, ဝေဟာယသံ တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ;

မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ, ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ’’.

ท่านทรงไว้ซึ่งวรรณะอันเป็นทิพย์ที่งดงาม ยืนอยู่ในอากาศกลางหาว แต่หมู่หนอนมีกลิ่นเหม็นพากันกัดกินปากของท่าน ท่านได้ทำกรรมอะไรไว้ในปางก่อน

၈.

๘.

‘‘သမဏော အဟံ ပါပေါတိဒုဋ္ဌဝါစော, တပဿိရူပေါ မုခသာ အသညတော;

လဒ္ဓါ စ မေ တပသာ ဝဏ္ဏဓာတု, မုခဉ္စ မေ ပေသုဏိယေန ပူတိ.

ข้าพเจ้าเป็นสมณะผู้ลามก มีวาจาชั่วร้ายยิ่งนัก มีรูปเป็นนักพรต แต่ไม่สำรวมปาก ข้าพเจ้าได้วรรณะเพราะตบะ แต่ปากของข้าพเจ้าเหม็นเพราะคำส่อเสียด

၉.

๙.

‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ,အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ;

‘မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ,ယက္ခော တုဝံ ဟောဟိသိ ကာမကာမီ’’’တိ.

ข้าแต่นารทะ เรื่องนั้นท่านได้เห็นด้วยตนเองแล้ว ท่านผู้เอ็นดูและฉลาดพึงกล่าวว่า ‘ท่านอย่ากล่าวคำส่อเสียด อย่ากล่าวคำมุสา ท่านจักเป็นยักษ์ผู้สมบูรณ์ด้วยกาม’

ပူတိမုခပေတဝတ္ထု တတိယံ.

ปูติมุขเปตวัตถุที่ ๓ จบ

၄. ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထု

๔. ปิฏฐธีตลิกเปตวัตถุ

၁၀.

๑๐.

‘‘ယံ ကိဉ္စာရမ္မဏံ ကတွာ, ဒဇ္ဇာ ဒါနံ အမစ္ဆရီ;

ပုဗ္ဗပေတေ စ အာရဗ္ဘ, အထ ဝါ ဝတ္ထုဒေဝတာ.

ผู้ไม่ตระหนี่ พึงทำอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งแล้วให้ทาน หรือปรารภบุพเปรตชน หรือว่าปรารภวัตถุเทวดา

၁၁.

๑๑.

‘‘စတ္တာရော စ မဟာရာဇေ, လောကပါလေ ယသဿိနေ ;

ကုဝေရံ ဓတရဋ္ဌဉ္စ, ဝိရူပက္ခံ ဝိရူဠှကံ;

တေ စေဝ ပူဇိတာ ဟောန္တိ, ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ.

หรือปรารภท้าวมหาราชทั้ง ๔ ผู้เป็นโลกบาล ผู้มียศ คือ ท้าวกุเวร ท้าวธตรฐ ท้าววิรูปักษ์ ท้าววิรุฬหก ท้าวมหาราชเหล่านั้นเป็นอันทายกบูชาแล้ว และทายกทั้งหลายก็หาไร้ผลไม่

၁၂.

๑๒.

‘‘န [Pg.129] ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ, ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ;

န တံ ပေတဿ အတ္ထာယ, ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော.

การร้องไห้ก็ดี ความโศกก็ดี หรือความคร่ำครวญร่ำไห้อย่างอื่นก็ดี ไม่เป็นประโยชน์แก่เปรตนั้นเลย ญาติทั้งหลายก็ยังคงเป็นอยู่อย่างนั้น

၁၃.

๑๓.

‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ;

ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ, ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ.

ก็ทักษิณานี้แลที่ท่านให้แล้ว ตั้งไว้ดีแล้วในสงฆ์ ย่อมสำเร็จประโยชน์เกื้อกูลแก่เปรตนั้นสิ้นกาลนานโดยพลันทีเดียว

ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ.

ปิฏฐธีตลิกเปตวัตถุที่ ๔ จบ

၅. တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထု

๕. ติโรกุฑฑเปตวัตถุ

၁၄.

๑๔.

‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တိ, သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စ;

ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တိ, အာဂန္တွာန သကံ ဃရံ.

เปรตทั้งหลายพากันมายืนอยู่ข้างฝา ที่ทางสามแพร่งและทางสี่แพร่ง และที่วงกบประตูเรือนของตน

၁၅.

๑๕.

‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ ဥပဋ္ဌိတေ;

န တေသံ ကောစိ သရတိ, သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ.

เมื่อข้าวและน้ำ ของเคี้ยวและของบริโภคมากมาย เขาจัดตั้งไว้ แต่ไม่มีใครระลึกถึงเปรตเหล่านั้นเลย เพราะกรรมเป็นปัจจัย

၁၆.

๑๖.

‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ;

သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန, ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇနံ;

‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’.

ส่วนญาติเหล่าใดเป็นผู้อนุเคราะห์ ย่อมให้น้ำและโภชนะอันสะอาด ประณีต สมควรตามกาลอย่างนี้ว่า ‘ขอทานนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลายของเรา ขอญาติทั้งหลายจงเป็นสุขเถิด’

၁၇.

๑๗.

‘‘တေ စ တတ္ထ သမာဂန္တွာ, ဉာတိပေတာ သမာဂတာ;

ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေ.

เปรตผู้เป็นญาติเหล่านั้นก็พากันมาประชุมพร้อมกัน ณ ที่นั้น เมื่อมีข้าวและน้ำมากมาย ก็อนุโมทนาโดยเคารพ

၁၈.

๑๘.

‘‘‘စိရံ ဇီဝန္တု နော ဉာတီ, ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ;

အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ, ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ’.

ขอหมู่ญาติของเราทั้งหลาย ผู้ที่เราอาศัยแล้วจึงได้สมบัตินี้ จงมีอายุยืนนานเถิด ทายกทั้งหลายได้ทำสักการะแก่เราทั้งหลายแล้ว และทายกเหล่านั้นก็หาไร้ผลไม่

၁၉.

๑๙.

‘‘‘န ဟိ တတ္ထ ကသိ အတ္ထိ, ဂေါရက္ခေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ;

ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ နတ္ထိ, ဟိရညေန ကယာကယံ ;

ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိံ’.

ในเปรตโลกนั้นไม่มีการไถนา ไม่มีการเลี้ยงโค การค้าขายเช่นนั้นก็ไม่มี การซื้อขายด้วยทองก็ไม่มี เปรตทั้งหลายผู้ละไปแล้ว ย่อมยังชีพอยู่ในเปรตโลกนั้น ด้วยทานที่ญาติให้แล้วจากโลกนี้

၂၀.

๒๐.

‘‘‘ဥန္နမေ ဥဒကံ ဝုဋ္ဌံ, ယထာ နိန္နံ ပဝတ္တတိ;

ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ, ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ’.

น้ำฝนที่ตกในที่ดอน ย่อมไหลไปสู่ที่ลุ่ม ฉันใด ทานที่ให้แล้วจากโลกนี้ ย่อมสำเร็จแก่เปรตทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน

၂၁.

๒๑.

‘‘‘ယထာ ဝါရိဝဟာ ပူရာ, ပရိပူရေန္တိ သာဂရံ;

ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ, ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ’.

ห้วงน้ำที่เต็ม ย่อมยังสมุทรสาครให้บริบูรณ์ได้ ฉันใด ทานที่ให้แล้วจากโลกนี้ ย่อมสำเร็จแก่เปรตทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน

၂၂.

๒๒.

‘‘‘အဒါသိ [Pg.130] မေ အကာသိ မေ, ဉာတိ မိတ္တာ သခါ စ မေ;

ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ, ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရံ’.

เมื่อระลึกถึงอุปการะที่ท่านทำแล้วในกาลก่อนว่า ผู้นี้ได้ให้สิ่งของแก่เรา ผู้นี้ได้ทำกิจของเรา ผู้นี้เป็นญาติ เป็นมิตร เป็นสหายของเรา ดังนี้ ก็ควรให้ทักษิณาทานเพื่อเปรตทั้งหลาย

၂၃.

๒๓.

‘‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ, ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ;

န တံ ပေတာနမတ္ထာယ, ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော’.

การร้องไห้ก็ดี ความเศร้าโศกก็ดี หรือความร่ำไรรำพันอย่างอื่นก็ดี บุคคลไม่ควรทำเลย เพราะการร้องไห้เป็นต้นนั้น ไม่เป็นประโยชน์แก่เปรตทั้งหลาย ญาติทั้งหลายย่อมตั้งอยู่อย่างนั้น

၂၄.

๒๔.

‘‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ;

ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ, ဌာနသော ဥပကပ္ပတိ’.

ก็ทักษิณาทานนี้แล ที่ท่านอุทิศให้แล้ว ตั้งไว้ดีแล้วในสงฆ์ ย่อมสำเร็จประโยชน์เกื้อกูลแก่เปรตนั้นสิ้นกาลนาน ตามฐานะโดยพลันทีเดียว

၂၅.

๒๕.

‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော, ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာ;

ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ, တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက’’န္တိ.

ญาติธรรมนี้นั้น ท่านได้แสดงให้ปรากฏแล้ว และการบูชาอันยิ่งใหญ่แก่เปรตทั้งหลายก็ได้ทำแล้ว และกำลังของภิกษุทั้งหลาย ท่านก็ได้เพิ่มให้แล้ว บุญไม่น้อย ท่านก็ได้ขวนขวายแล้ว

တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ.

ติโรกุฑฑเปตวัตถุ ที่ ๕ จบ

၆. ပဉ္စပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု

๖. ปัญจปุตตขาทเปติวัตถุ

၂၆.

๒๖.

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ဒုဂ္ဂန္ဓာ ပူတိ ဝါယသိ;

မက္ခိကာဟိ ပရိကိဏ္ဏာ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ.

ดูก่อนนางเปรต ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม มีกลิ่นเหม็น กลิ่นเน่าฟุ้งไปจากตัว ท่านถูกหมู่แมลงวันตอมแล้ว ท่านเป็นใครหนอ มายืนอยู่ในที่นี้

၂၇.

๒๗.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตหญิงผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၂၈.

๒๘.

‘‘ကာလေန ပဉ္စ ပုတ္တာနိ, သာယံ ပဉ္စ ပုနာပရေ;

ဝိဇာယိတွာန ခါဒါမိ, တေပိ နာ ဟောန္တိ မေ အလံ.

ดิฉันคลอดบุตร ๕ คนในเวลาเช้า และคลอดบุตรอื่นอีก ๕ คนในเวลาเย็น แล้วก็กินบุตรเหล่านั้นเสีย บุตรเหล่านั้นก็ยังไม่พอแก่ดิฉัน

၂၉.

๒๙.

‘‘ပရိဍယှတိ ဓူမာယတိ, ခုဒါယ ဟဒယံ မမ;

ပါနီယံ န လဘေ ပါတုံ, ပဿ မံ ဗျသနံ ဂတ’’န္တိ.

หทัยของดิฉันย่อมเร่าร้อน ย่อมคุกรุ่นอยู่เพราะความหิว ดิฉันไม่ได้น้ำดื่มเลย ขอท่านจงดูดิฉันผู้ถึงความพินาศเถิด

၃၀.

๓๐.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပုတ္တမံသာနိ ခါဒသီ’’တိ.

เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร เธอจึงได้กินเนื้อบุตร

၃၁.

๓๑.

‘‘သပတီ မေ ဂဗ္ဘိနီ အာသိ, တဿာ ပါပံ အစေတယိံ;

သာဟံ ပဒုဋ္ဌမနသာ, အကရိံ ဂဗ္ဘပါတနံ.

หญิงร่วมสามีของดิฉันได้มีครรภ์ ดิฉันได้คิดบาปต่อหญิงนั้น ดิฉันนั้นมีใจคิดประทุษร้าย ได้ทำครรภ์ให้ตกไป

၃၂.

๓๒.

‘‘တဿာ [Pg.131] ဒွေမာသိကော ဂဗ္ဘော, လောဟိတညေဝ ပဂ္ဃရိ;

တဒဿာ မာတာ ကုပိတာ, မယှံ ဉာတီ သမာနယိ;

သပထဉ္စ မံ ကာရေသိ, ပရိဘာသာပယီ စ မံ.

ครรภ์ของหญิงนั้นได้ ๒ เดือน ได้ตกเป็นโลหิตไปทีเดียว ครั้งนั้น มารดาของหญิงนั้นโกรธเคืองดิฉัน จึงเชิญหมู่ญาติมาประชุมกันแล้ว ให้ดิฉันทำสบถ และขู่เข็ญดิฉัน

၃၃.

๓๓.

‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ, မုသာဝါဒံ အဘာသိသံ;

ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, သစေ တံ ပကတံ မယာ.

ดิฉันนั้นได้ทำสบถอันน่ากลัว และได้พูดมุสาว่า ถ้าดิฉันได้ทำกรรมนั้นจริง ขอให้ดิฉันได้กินเนื้อบุตร

၃၄.

๓๔.

‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ;

ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, ပုဗ္ဗလောဟိတမက္ခိတာ’’တိ.

เพราะวิบากของกรรมนั้น และเพราะการพูดมุสาทั้งสองอย่าง ดิฉันจึงต้องกินเนื้อบุตร มีตัวเปรอะเปื้อนด้วยเลือดและหนอง

ပဉ္စပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ.

ปัญจปุตตขาทเปติวัตถุ ที่ ๖ จบ

၇. သတ္တပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု

๗. สัตตปุตตขาทเปติวัตถุ

၃၅.

๓๕.

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ဒုဂ္ဂန္ဓာ ပူတိ ဝါယသိ;

မက္ခိကာဟိ ပရိကိဏ္ဏာ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ.

၃၆.

๓๖.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ.

၃၇.

๓๗.

‘‘ကာလေန သတ္တ ပုတ္တာနိ, သာယံ သတ္တ ပုနာပရေ;

ဝိဇာယိတွာန ခါဒါမိ, တေပိ နာ ဟောန္တိ မေ အလံ.

ดิฉันคลอดบุตร ๗ คนในเวลาเช้า และคลอดบุตรอื่นอีก ๗ คนในเวลาเย็น แล้วก็กินบุตรเหล่านั้นเสีย บุตรเหล่านั้นก็ยังไม่พอแก่ดิฉัน

၃၈.

๓๘.

‘‘ပရိဍယှတိ ဓူမာယတိ, ခုဒါယ ဟဒယံ မမ;

နိဗ္ဗုတိံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အဂ္ဂိဒဍ္ဎာဝ အာတပေ’’တိ.

หทัยของดิฉันย่อมเร่าร้อน ย่อมคุกรุ่นอยู่เพราะความหิว ดิฉันถูกไฟเผาแล้วในที่แจ้ง ย่อมไม่ได้ความสงบเลย

၃၉.

๓๙.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပုတ္တမံသာနိ ခါဒသီ’’တိ.

၄၀.

๔๐.

‘‘အဟူ မယှံ ဒုဝေ ပုတ္တာ, ဥဘော သမ္ပတ္တယောဗ္ဗနာ;

သာဟံ ပုတ္တဗလူပေတာ, သာမိကံ အတိမညိသံ.

ดิฉันมีบุตร ๒ คน ทั้งสองคนถึงความเป็นหนุ่มแล้ว ดิฉันนั้นอาศัยกำลังบุตร จึงได้ดูหมิ่นสามี

၄၁.

๔๑.

‘‘တတော မေ သာမိကော ကုဒ္ဓေါ, သပတ္တိံ မယှမာနယိ;

သာ စ ဂဗ္ဘံ အလဘိတ္ထ, တဿာ ပါပံ အစေတယိံ.

ลำดับนั้น สามีของดิฉันโกรธเคือง จึงได้นำหญิงร่วมสามีมาให้ดิฉัน และหญิงนั้นได้ตั้งครรภ์ ดิฉันได้คิดบาปต่อหญิงนั้น

၄၂.

๔๒.

‘‘သာဟံ [Pg.132] ပဒုဋ္ဌမနသာ, အကရိံ ဂဗ္ဘပါတနံ;

တဿာ တေမာသိကော ဂဗ္ဘော, ပုဗ္ဗလောဟိတကော ပတိ.

ดิฉันนั้นมีใจคิดประทุษร้าย ได้ทำครรภ์ให้ตกไป ครรภ์ของหญิงนั้นได้ ๓ เดือน ได้ตกเป็นหนองและโลหิต

၄၃.

๔๓.

‘‘တဒဿာ မာတာ ကုပိတာ, မယှံ ဉာတီ သမာနယိ;

သပထဉ္စ မံ ကာရေသိ, ပရိဘာသာပယီ စ မံ.

ครั้งนั้น มารดาของหญิงนั้นโกรธเคืองดิฉัน จึงเชิญหมู่ญาติมาประชุมกันแล้ว ให้ดิฉันทำสบถ และขู่เข็ญดิฉัน

၄၄.

๔๔.

‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ, မုသာဝါဒံ အဘာသိသံ;

‘ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, သစေ တံ ပကတံ မယာ’.

เรานั้นได้กล่าวคำสาบานอันร้ายกาจและคำเท็จว่า ‘ถ้ากรรมนั้นเราทำแล้วไซร้ ขอเราจงกินเนื้อของบุตรทั้งหลาย’

၄၅.

๔๕.

‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ;

ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, ပုဗ္ဗလောဟိတမက္ခိတာ’’တိ.

เพราะวิบากแห่งกรรมนั้นและมุสาวาททั้งสองอย่าง เราผู้มีตัวเปรอะเปื้อนด้วยเลือดและหนอง จึงต้องกินเนื้อของบุตรทั้งหลาย

သတ္တပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု သတ္တမံ.

สัตตปุตตขาทเปติวัตถุที่ ๗ จบ

၈. ဂေါဏပေတဝတ္ထု

๘. โคณเปตวัตถุ

၄၆.

๔๖.

‘‘ကိံ နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ, လာယိတွာ ဟရိတံ တိဏံ;

ခါဒ ခါဒါတိ လပသိ, ဂတသတ္တံ ဇရဂ္ဂဝံ.

เหตุไรหนอ ท่านจึงเป็นประดุจคนบ้า เกี่ยวหญ้าสดแล้ว พร่ำเพ้อต่อโคแก่ที่สิ้นชีวิตแล้วว่า ‘จงกินเถิด จงกินเถิด’

၄၇.

๔๗.

‘‘န ဟိ အန္နေန ပါနေန, မတော ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ;

တွံသိ ဗာလော စ ဒုမ္မေဓော, ယထာ တညောဝ ဒုမ္မတီ’’တိ.

โคที่ตายแล้วจะลุกขึ้นได้เพราะหญ้าหรือน้ำก็หาไม่ ท่านเป็นคนพาลและมีปัญญาทราม เหมือนคนไร้ปัญญาคนอื่นนั่นเทียว

၄၈.

๔๘.

‘‘ဣမေ ပါဒါ ဣဒံ သီသံ, အယံ ကာယော သဝါလဓိ;

နေတ္တာ တထေဝ တိဋ္ဌန္တိ, အယံ ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ.

เท้าเหล่านี้ ศีรษะนี้ กายนี้พร้อมทั้งหาง และนัยน์ตาทั้งสองก็ยังตั้งอยู่อย่างนั้นเหมือนกัน โคตัวนี้พึงลุกขึ้นได้

၄၉.

๔๙.

‘‘နာယျကဿ ဟတ္ထပါဒါ, ကာယော သီသဉ္စ ဒိဿတိ;

ရုဒံ မတ္တိကထူပသ္မိံ, နနု တွညေဝ ဒုမ္မတီ’’တိ.

มือและเท้า กายและศีรษะของคุณปู่ก็ไม่ปรากฏ ท่านนั่นแหละร้องไห้อยู่ที่กองดิน มิใช่ท่านหรือที่เป็นผู้มีปัญญาทราม

၅၀.

๕๐.

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ;

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ.

โอ ท่านได้ดับความเดือดร้อนทั้งหมดของเราผู้กำลังเร่าร้อนอยู่ ดุจบุคคลดับไฟที่ลุกโพลงอันชุ่มด้วยเนยใสด้วยน้ำฉะนั้น

၅၁.

๕๑.

‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ;

ယော မေ သောကပရေတဿ, ပိတုသောကံ အပါနုဒိ.

โอ ท่านผู้ได้บรรเทาความโศกถึงบิดาของเราผู้ถูกความโศกครอบงำแล้ว ได้ถอนลูกศรคือความโศกที่อาศัยอยู่ในหทัยของเราเสียแล้ว

၅၂.

๕๒.

‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော;

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာန မာဏဝ’.

เรานั้นเป็นผู้มีลูกศรถูกถอนแล้ว เป็นผู้เยือกเย็นแล้ว ดับทุกข์แล้ว มาณพ เพราะได้ฟังคำของท่าน เราจึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้

၅၃.

๕๓.

ဧဝံ [Pg.133] ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ;

ဝိနိဝတ္တယန္တိ သောကမှာ, သုဇာတော ပိတရံ ယထာတိ.

ผู้มีปัญญาที่เป็นผู้อนุเคราะห์ ย่อมกระทำอย่างนี้ คือย่อมช่วยให้พ้นจากความโศกเศร้า เหมือนสุชาตกุมารช่วยบิดาฉะนั้น

ဂေါဏပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ.

โคณเปตวัตถุที่ ๘ จบ

၉. မဟာပေသကာရပေတိဝတ္ထု

๙. มหาเปสการเปติวัตถุ

၅၄.

๕๔.

‘‘ဂူထဉ္စ မုတ္တံ ရုဟိရဉ္စ ပုဗ္ဗံ, ပရိဘုဉ္ဇတိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော;

အယံ နု ကိံ ကမ္မမကာသိ နာရီ, ယာ သဗ္ဗဒါ လောဟိတပုဗ္ဗဘက္ခာ.

นางเปรตนี้บริโภคอุจจาระ ปัสสาวะ เลือดและหนอง นี้เป็นวิบากของกรรมอะไรหนอ หญิงใดบริโภคเลือดและหนองเป็นภักษาอยู่ทุกเมื่อ หญิงนี้ได้ทำกรรมอะไรไว้

၅၅.

๕๕.

‘‘နဝါနိ ဝတ္ထာနိ သုဘာနိ စေဝ, မုဒူနိ သုဒ္ဓါနိ စ လောမသာနိ;

ဒိန္နာနိ မိဿာ ကိတကာ ဘဝန္တိ, အယံ နု ကိံ ကမ္မမကာသိ နာရီ’’တိ.

ผ้าทั้งหลายที่เป็นของใหม่ งดงาม อ่อนนุ่ม สะอาดและมีขนอ่อน ที่ถวายแก่นางเปรตนี้ กลายเป็นแผ่นเหล็กไป หญิงนี้ได้ทำกรรมอะไรไว้หนอ

၅၆.

๕๖.

‘‘ဘရိယာ မမေသာ အဟူ ဘဒန္တေ, အဒါယိကာ မစ္ဆရိနီ ကဒရိယာ;

သာ မံ ဒဒန္တံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, အက္ကောသတိ စ ပရိဘာသတိ စ.

ท่านผู้เจริญ นางเปรตนี้เคยเป็นภรรยาของข้าพเจ้า เป็นคนไม่ให้ทาน ตระหนี่เหนียวแน่น นางด่าและบริภาษข้าพเจ้าผู้กำลังถวายทานแก่สมณพราหมณ์

၅၇.

๕๗.

‘‘‘ဂူထဉ္စ မုတ္တံ ရုဟိရဉ္စ ပုဗ္ဗံ, ပရိဘုဉ္ဇ တွံ အသုစိံ သဗ္ဗကာလံ;

ဧတံ တေ ပရလောကသ္မိံ ဟောတု, ဝတ္ထာ စ တေ ကိဋကသမာ ဘဝန္တု’;

ဧတာဒိသံ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဣဓာဂတာ စိရရတ္တာယ ခါဒတီ’’တိ.

‘ท่านจงบริโภคอุจจาระ ปัสสาวะ เลือดและหนองอันเป็นของไม่สะอาดตลอดกาลทั้งปวงเถิด ขอสิ่งนี้จงมีแก่ท่านในปรโลก และขอผ้าทั้งหลายของท่านจงเป็นเช่นกับแผ่นเหล็ก’ นางประพฤติทุจริตเช่นนี้แล้ว มาเกิดในที่นี้ จึงต้องบริโภค (ของไม่สะอาด) ตลอดกาลนาน

မဟာပေသကာရပေတိဝတ္ထု နဝမံ.

มหาเปสการเปติวัตถุที่ ๙ จบ

၁၀. ခလ္လာဋိယပေတိဝတ္ထု

๑๐. ขัลลาฏิยเปติวัตถุ

၅၈.

๕๘.

‘‘ကာ နု အန္တောဝိမာနသ္မိံ, တိဋ္ဌန္တီ နူပနိက္ခမိ;

ဥပနိက္ခမဿု ဘဒ္ဒေ, ပဿာမ တံ ဗဟိဋ္ဌိတ’’န္တိ.

ใครหนอยืนอยู่ในวิมาน ไม่ยอมออกมาข้างนอก เชิญออกมาเถิด แม่หญิงผู้เจริญ พวกเราจักได้เห็นท่านผู้อยู่ข้างนอก

၅၉.

๕๙.

‘‘အဋ္ဋီယာမိ [Pg.134] ဟရာယာမိ, နဂ္ဂါ နိက္ခမိတုံ ဗဟိ;

ကေသေဟမှိ ပဋိစ္ဆန္နာ, ပုညံ မေ အပ္ပကံ ကတ’’န္တိ.

ข้าพเจ้าอึดอัดใจและละอายใจที่จะต้องเปลือยกายออกไปข้างนอก ข้าพเจ้าใช้ผมปิดบังร่างกายไว้ บุญของข้าพเจ้าทำไว้น้อย

၆၀.

๖๐.

‘‘ဟန္ဒုတ္တရီယံ ဒဒါမိ တေ, ဣဒံ ဒုဿံ နိဝါသယ;

ဣဒံ ဒုဿံ နိဝါသေတွာ, ဧဟိ နိက္ခမ သောဘနေ;

ဥပနိက္ခမဿု ဘဒ္ဒေ, ပဿာမ တံ ဗဟိဋ္ဌိတ’’န္တိ.

เอาเถิด เราจะให้ผ้าห่มแก่ท่าน ท่านจงนุ่งผ้านี้เถิด ครั้นนุ่งผ้านี้แล้ว เชิญออกมาเถิด แม่หญิงคนงาม เชิญออกมาเถิด แม่หญิงผู้เจริญ พวกเราจักได้เห็นท่านผู้อยู่ข้างนอก

၆၁.

๖๑.

‘‘ဟတ္ထေန ဟတ္ထေ တေ ဒိန္နံ, န မယှံ ဥပကပ္ပတိ;

ဧသေတ္ထုပါသကော သဒ္ဓေါ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာဝကော.

ของที่ท่านให้ด้วยมือสู่มือของข้าพเจ้า ย่อมไม่สำเร็จประโยชน์แก่ข้าพเจ้า ในที่นี้มีอุบาสกผู้มีศรัทธา เป็นสาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

၆၂.

๖๒.

‘‘ဧတံ အစ္ဆာဒယိတွာန, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ;

တထာဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ.

ท่านจงให้ท่านอุบาสกนั้นนุ่งห่มผ้า แล้วอุทิศทักษิณาทานให้ข้าพเจ้า ด้วยอาการอย่างนั้น ข้าพเจ้าจะมีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทั้งปวง

၆၃.

๖๓.

တဉ္စ တေ နှာပယိတွာန, ဝိလိမ္ပေတွာန ဝါဏိဇာ;

ဝတ္ထေဟစ္ဆာဒယိတွာန, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသုံ.

พ่อค้าเหล่านั้นให้ท่านอุบาสกนั้นอาบน้ำและลูบไล้แล้ว ให้ท่านนุ่งห่มผ้า แล้วได้อุทิศทักษิณาทานให้แก่นางเปรตนั้น

၆၄.

๖๔.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ ;

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ.

ในลำดับที่อุทิศส่วนกุศลให้ วิบากก็เกิดขึ้นทันที คือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และเครื่องดื่ม นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน

၆၅.

๖๕.

တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ;

ဟသန္တီ ဝိမာနာ နိက္ခမိ, ‘ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလ’’’န္တိ.

ลำดับนั้น นางเปรตนั้นมีกายสะอาด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงไว้ซึ่งผ้าชั้นอุตตมะที่ทำในแคว้นกาสี ยิ้มแย้มพลางออกจากวิมาน (กล่าวว่า) ‘นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน’

၆၆.

๖๖.

‘‘သုစိတ္တရူပံ ရုစိရံ, ဝိမာနံ တေ ပဘာသတိ;

ဒေဝတေ ပုစ္ဆိတာစိက္ခ, ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ.

วิมานของท่านมีรูปอันวิจิตรยิ่ง น่ารื่นรมย์ใจ ส่องสว่างอยู่ เทพธิดา พวกเราถามแล้ว ขอท่านจงบอกเถิด นี้เป็นผลของกรรมอะไร

၆၇.

๖๗.

‘‘ဘိက္ခုနော စရမာနဿ, ဒေါဏိနိမ္မဇ္ဇနိံ အဟံ;

အဒါသိံ ဥဇုဘူတဿ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

เราได้ถวายขนมที่ชุ่มด้วยน้ำมันแก่ภิกษุผู้เที่ยวไป ผู้ปฏิบัติตรง ด้วยจิตที่เลื่อมใสยิ่ง

၆၈.

๖๘.

‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, ဝိပါကံ ဒီဃမန္တရံ;

အနုဘောမိ ဝိမာနသ္မိံ, တဉ္စ ဒါနိ ပရိတ္တကံ.

เราเสวยวิบากของกุศลกรรมนั้นสิ้นกาลนานในวิมาน แต่บัดนี้ วิบากนั้นเหลืออยู่น้อย

၆၉.

๖๙.

‘‘ဥဒ္ဓံ စတူဟိ မာသေဟိ, ကာလံကိရိယာ ဘဝိဿတိ;

ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ, နိရယံ ပပတိဿဟံ.

เบื้องหน้าแต่ ๔ เดือนไป การทำกาละจักมี เราจักตกนรกอันเผ็ดร้อนโดยส่วนเดียวและน่ากลัว

၇၀.

๗๐.

‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ;

အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ.

นรกนั้นมี ๔ มุม มี ๔ ประตู แบ่งไว้เป็นส่วนๆ มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ครอบไว้ด้วยแผ่นเหล็ก

၇၁.

๗๑.

‘‘တဿ [Pg.135] အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ;

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ.

พื้นของนรกนั้นแล้วด้วยเหล็ก ลุกเป็นเปลว ประกอบด้วยเดช แผ่ไปตลอด ๑๐๐ โยชน์โดยรอบ ตั้งอยู่ทุกเมื่อ

၇၂.

๗๒.

‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ;

ဖလဉ္စ ပါပကမ္မဿ, တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသ’’န္တိ.

เราจักเสวยทุกขเวทนาอันเป็นผลของบาปกรรมในนรกนั้นสิ้นกาลนาน เพราะเหตุนั้น เราจึงเศร้าโศกยิ่งนัก

ခလ္လာဋိယပေတိဝတ္ထု ဒသမံ.

ขัลลาฏิยเปติวัตถุที่ ๑๐ จบ

၁၁. နာဂပေတဝတ္ထု

๑๑. นาคเปตวัตถุ

၇၃.

๗๓.

‘‘ပုရတောဝ သေတေန ပလေတိ ဟတ္ထိနာ, မဇ္ဈေ ပန အဿတရီရထေန;

ပစ္ဆာ စ ကညာ သိဝိကာယ နီယတိ, ဩဘာသယန္တီ ဒသ သဗ္ဗတော ဒိသာ.

บุรุษคนหนึ่งไปข้างหน้าด้วยช้างเผือก ส่วนบุรุษอีกคนหนึ่งไปในท่ามกลางด้วยรถเทียมม้าอัสดร และหญิงสาวคนหนึ่งอันเขานำไปข้างหลังด้วยวอ ยังทิศทั้ง ๑๐ ให้สว่างโดยรอบ

၇၄.

๗๔.

‘‘တုမှေ ပန မုဂ္ဂရဟတ္ထပါဏိနော, ရုဒံမုခါ ဆိန္နပဘိန္နဂတ္တာ;

မနုဿဘူတာ ကိမကတ္ထ ပါပံ, ယေနညမညဿ ပိဝါထ လောဟိတ’’န္တိ.

ส่วนพวกท่านมีค้อนอยู่ในมือ มีหน้าร้องไห้ มีร่างกายถูกทุบแตก เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ได้ทำบาปอะไรไว้ เพราะเหตุไร พวกท่านจึงดื่มเลือดของกันและกัน

၇၅.

๗๕.

‘‘ပုရတောဝ ယော ဂစ္ဆတိ ကုဉ္ဇရေန, သေတေန နာဂေန စတုက္ကမေန;

အမှာက ပုတ္တော အဟု ဇေဋ္ဌကော သော, ဒါနာနိ ဒတွာန သုခီ ပမောဒတိ.

บุรุษใดไปข้างหน้าด้วยช้างกุญชร ๔ เท้าสีขาว บุรุษนั้นเป็นบุตรคนโตของข้าพเจ้าทั้งหลาย เขาให้ทานแล้วมีความสุข บันเทิงอยู่

၇၆.

๗๖.

‘‘ယော သော မဇ္ဈေ အဿတရီရထေန, စတုဗ္ဘိ ယုတ္တေန သုဝဂ္ဂိတေန;

အမှာက ပုတ္တော အဟု မဇ္ဈိမော သော, အမစ္ဆရီ ဒါနဝတီ ဝိရောစတိ.

บุรุษใดไปในท่ามกลางด้วยรถเทียมม้าอัสดร ๔ ตัว ซึ่งเดินเรียบร้อยดี บุรุษนั้นเป็นบุตรคนกลางของข้าพเจ้าทั้งหลาย เขาไม่ตระหนี่ เป็นทานบดี ย่อมรุ่งเรือง

၇၇.

๗๗.

‘‘ယာ သာ စ ပစ္ဆာ သိဝိကာယ နီယတိ, နာရီ သပညာ မိဂမန္ဒလောစနာ;

အမှာက ဓီတာ အဟု သာ ကနိဋ္ဌိကာ, ဘာဂဍ္ဎဘာဂေန သုခီ ပမောဒတိ.

ส่วนหญิงใดมีปัญญา มีดวงตากลมกลึงดุจตาเนื้อทราย อันเขานำไปข้างหลังด้วยวอ หญิงนั้นเป็นธิดาคนเล็กของข้าพเจ้าทั้งหลาย นางมีความสุข บันเทิงอยู่ เพราะได้ถวายกึ่งหนึ่งแห่งส่วนของตน

၇၈.

๗๘.

‘‘ဧတေ [Pg.136] စ ဒါနာနိ အဒံသု ပုဗ္ဗေ, ပသန္နစိတ္တာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ;

မယံ ပန မစ္ဆရိနော အဟုမှ, ပရိဘာသကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ;

ဧတေ စ ဒတွာ ပရိစာရယန္တိ, မယဉ္စ သုဿာမ နဠောဝ ဆိန္နော’’တိ.

ในกาลก่อน บุตรธิดาเหล่านี้มีจิตเลื่อมใสได้ให้ทานแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลาย ส่วนข้าพเจ้าทั้งหลายเป็นคนตระหนี่ ได้ด่าสมณพราหมณ์ทั้งหลาย บุตรธิดาเหล่านี้ให้ทานแล้วย่อมบำเรอตนอยู่ ส่วนข้าพเจ้าทั้งหลายย่อมเหี่ยวแห้งเหมือนไม้อ้อที่ถูกตัด

၇၉.

๗๙.

‘‘ကိံ တုမှာကံ ဘောဇနံ ကိံ သယာနံ, ကထဉ္စ ယာပေထ သုပါပဓမ္မိနော;

ပဟူတဘောဂေသု အနပ္ပကေသု, သုခံ ဝိရာဓာယ ဒုက္ခဇ္ဇ ပတ္တာ’’တိ.

อะไรเป็นอาหารของพวกท่าน อะไรเป็นที่นอนของพวกท่าน ท่านผู้มีธรรมอันเลวทรามอย่างยิ่งเป็นอยู่อย่างไร เมื่อโภคะมากมายไม่น้อยมีอยู่ พวกท่านทำสุขให้เสื่อมไป วันนี้จึงถึงแล้วซึ่งทุกข์

၈၀.

๘๐.

‘‘အညမညံ ဝဓိတွာန, ပိဝါမ ပုဗ္ဗလောဟိတံ;

ဗဟုံ ပိတွာ န ဓာတာ ဟောမ, နစ္ဆာဒိမှသေ မယံ.

ข้าพเจ้าทั้งหลายฆ่ากันและกันแล้วดื่มหนองและเลือด ถึงดื่มมากก็หาอิ่มไม่ ข้าพเจ้าทั้งหลายไม่ได้อยากดื่มเลย

၈၁.

๘๑.

‘‘ဣစ္စေဝ မစ္စာ ပရိဒေဝယန္တိ, အဒါယကာ ပေစ္စ ယမဿ ဌာယိနော;

ယေ တေ ဝိဒိစ္စ အဓိဂမ္မ ဘောဂေ, န ဘုဉ္ဇရေ နာပိ ကရောန္တိ ပုညံ.

สัตว์ทั้งหลายผู้ไม่ให้ทาน ละไปแล้ว ตั้งอยู่ในยมโลก ย่อมคร่ำครวญอยู่อย่างนี้ สัตว์เหล่าใดรู้แล้ว ได้โภคะทั้งหลายแล้ว ไม่บริโภคเอง ทั้งไม่ทำบุญ

၈၂.

๘๒.

‘‘တေ ခုပ္ပိပါသူပဂတာ ပရတ္ထ, ပစ္ဆာ စိရံ ဈာယရေ ဍယှမာနာ;

ကမ္မာနိ ကတွာန ဒုခုဒြာနိ, အနုဘောန္တိ ဒုက္ခံ ကဋုကပ္ဖလာနိ.

สัตว์เหล่านั้นถูกความหิวและความระหายครอบงำในปรโลก ภายหลังย่อมเดือดร้อน ถูกเผาไหม้อยู่สิ้นกาลนาน สัตว์เหล่านั้นทำกรรมทั้งหลายที่มีทุกข์เป็นผลกำไร ย่อมเสวยทุกข์อันมีผลเผ็ดร้อน

၈၃.

๘๓.

‘‘ဣတ္တရံ ဟိ ဓနံ ဓညံ, ဣတ္တရံ ဣဓ ဇီဝိတံ;

ဣတ္တရံ ဣတ္တရတော ဉတွာ, ဒီပံ ကယိရာထ ပဏ္ဍိတော.

ทรัพย์และข้าวเปลือกเป็นของชั่วคราว ชีวิตในโลกนี้ก็เป็นของชั่วคราว บัณฑิตรู้ความที่สิ่งชั่วคราวเป็นของชั่วคราวแล้ว พึงทำที่พึ่ง

၈၄.

๘๔.

‘‘ယေ တေ ဧဝံ ပဇာနန္တိ, နရာ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါ;

တေ ဒါနေ နပ္ပမဇ္ဇန္တိ, သုတွာ အရဟတံ ဝစော’’တိ.

นรชนเหล่าใดผู้ฉลาดในธรรม ย่อมรู้อย่างนี้ นรชนเหล่านั้นฟังคำของพระอรหันต์ทั้งหลายแล้ว ย่อมไม่ประมาทในทาน

နာဂပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ.

นาคเปตวัตถุที่ ๑๑ จบ

၁၂. ဥရဂပေတဝတ္ထု

๑๒. อุรคเปตวัตถุ

၈၅.

๘๕.

‘‘ဥရဂေါဝ [Pg.137] တစံ ဇိဏ္ဏံ, ဟိတွာ ဂစ္ဆတိ သန္တနုံ;

ဧဝံ သရီရေ နိဗ္ဘောဂေ, ပေတေ ကာလင်္ကတေ သတိ.

งูละหนังเก่าแล้วไปสู่ร่างกายของตน ฉันใด เมื่อร่างกายไร้การเสวยอารมณ์ เป็นซากศพ ทำกาละแล้ว ก็เป็นฉันนั้น

၈၆.

๘๖.

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ;

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’.

ร่างกายที่ถูกเผาอยู่ ย่อมไม่รู้ถึงการคร่ำครวญของหมู่ญาติ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ร้องไห้ถึงเขา เขาไปสู่คติใด ก็เป็นคติของเขานั่นแหละ

၈၇.

๘๗.

‘‘အနဗ္ဘိတော တတော အာဂါ, နာနုညာတော ဣတော ဂတော;

ယထာဂတော တထာ ဂတော, တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာ.

เขาไม่ได้รับเชิญมาจากปรโลกนั้น ก็มาเอง ไม่ได้รับอนุญาตจากโลกนี้ ก็ไปเอง เขามาอย่างใด ก็ไปอย่างนั้น ในเรื่องนั้นจะพิไรรำพันไปทำไม

၈၈.

๘๘.

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ;

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’.

၈၉.

๘๙.

‘‘သစေ ရောဒေ ကိသာ အဿံ, တတ္ထ မေ ကိံ ဖလံ သိယာ;

ဉာတိမိတ္တသုဟဇ္ဇာနံ, ဘိယျော နော အရတီ သိယာ.

ถ้าเราร้องไห้ ก็จะพึงเป็นคนผอม ในการร้องไห้นั้นจะมีผลอะไรแก่เรา ความไม่ยินดีจะพึงมีแก่หมู่ญาติมิตรสหายของเรายิ่งขึ้นไปอีก

၉၀.

๙๐.

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ;

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’.

၉၁.

๙๑.

‘‘ယထာပိ ဒါရကော စန္ဒံ, ဂစ္ဆန္တမနုရောဒတိ;

ဧဝံ သမ္ပဒမေဝေတံ, ယော ပေတမနုသောစတိ.

เด็กย่อมร้องไห้ถึงพระจันทร์ที่โคจรไปในอากาศ ฉันใด ผู้ที่เศร้าโศกถึงคนผู้ละไปแล้ว ก็เป็นฉันนั้นเหมือนกัน

၉၂.

๙๒.

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ;

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’.

၉၃.

๙๓.

‘‘ယထာပိ ဗြဟ္မေ ဥဒကုမ္ဘော, ဘိန္နော အပ္ပဋိသန္ဓိယော;

ဧဝံ သမ္ပဒမေဝေတံ, ယော ပေတမနုသောစတိ.

ดูกรพราหมณ์ หม้อน้ำที่แตกแล้ว เชื่อมให้สนิทไม่ได้ ฉันใด ผู้ที่เศร้าโศกถึงคนผู้ละไปแล้ว ก็เป็นฉันนั้นเหมือนกัน

၉၄.

๙๔.

‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ;

တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ.

ร่างกายที่ถูกเผาอยู่ย่อมไม่รู้การคร่ำครวญของหมู่ญาติ ฉะนั้น เราจึงไม่ร้องไห้ถึงบุตรนั้น เขาไปสู่คติที่เขาจะต้องไปแล้ว

ဥရဂပေတဝတ္ထု ဒွါဒသမံ.

อุรคเปตวัตถุที่ ๑๒ จบ

ဥရဂဝဂ္ဂေါ ပဌမော နိဋ္ဌိတော.

อุรควรรคที่ ๑ จบ

တဿုဒ္ဒါနံ –

คาถาสรุปความในวรรคนี้

ခေတ္တဉ္စ သူကရံ ပူတိ, ပိဋ္ဌံ စာပိ တိရောကုဋ္ဋံ;

ပဉ္စာပိ သတ္တပုတ္တဉ္စ, ဂေါဏံ ပေသကာရကဉ္စ;

တထာ ခလ္လာဋိယံ နာဂံ, ဒွါဒသံ ဥရဂဉ္စေဝါတိ.

เรื่องเขตตเปรต ๑ เรื่องสูกรเปรต ๑ เรื่องปูติมุขเปรต ๑ เรื่องปิฏฐธีตลิกเปรต ๑ เรื่องติโรกุฑฑเปรต ๑ เรื่องเปรตผู้กินบุตร ๕ คน ๑ เรื่องเปรตผู้กินบุตร ๗ คน ๑ เรื่องโคณเปรต ๑ เรื่องเปรตหญิงทอหูก ๑ เรื่องขัลลาฏิยเปรต ๑ เรื่องนาคเปรต ๑ และเรื่องอุรคเปรตเป็นที่ ๑๒

၂. ဥဗ္ဗရိဝဂ္ဂေါ

๒. อุพพริวรรคที่ ๒

၁. သံသာရမောစကပေတိဝတ္ထု

๑. ๑. สังสารโมจกเปติวัตถุ

၉၅.

๙๕.

‘‘နဂ္ဂါ [Pg.138] ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ;

ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ.

ดูก่อนหญิงผู้ผอมโซ มีซี่โครงผุดขึ้น ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณน่าเกลียด ผอมสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น ท่านเป็นใครกัน มายืนอยู่ที่นี่

၉၆.

๙๖.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตหญิงตกยาก อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၉၇.

๙๗.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากกรรมอะไร เธอจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၉၈.

๙๘.

‘‘အနုကမ္ပကာ မယှံ နာဟေသုံ ဘန္တေ, ပိတာ စ မာတာ အထဝါပိ ဉာတကာ;

ယေ မံ နိယောဇေယျုံ ဒဒါဟိ ဒါနံ, ပသန္နစိတ္တာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ บิดา มารดา หรือหมู่ญาติผู้จะอนุเคราะห์ ที่จะพึงแนะนำดิฉันว่า ‘เธอจงมีใจเลื่อมใสถวายทานแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลายเถิด’ นั้น มิได้มีแก่ดิฉันเลย

၉၉.

๙๙.

‘‘ဣတော အဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ, ယံ ဧဝရူပါ ဝိစရာမိ နဂ္ဂါ;

ခုဒါယ တဏှာယ စ ခဇ္ဇမာနာ, ပါပဿ ကမ္မဿ ဖလံ မမေဒံ.

ดิฉันมีรูปร่างเช่นนี้ เป็นหญิงเปลือยกาย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียน ท่องเที่ยวไปตลอด ๕๐๐ ปี นับแต่ภพนี้ นี่เป็นผลแห่งบาปกรรมของดิฉัน

၁၀၀.

๑๐๐.

‘‘ဝန္ဒာမိ တံ အယျ ပသန္နစိတ္တာ, အနုကမ္ပ မံ ဝီရ မဟာနုဘာဝ;

ဒတွာ စ မေ အာဒိသ ယံ ဟိ ကိဉ္စိ, မောစေဟိ မံ ဒုဂ္ဂတိယာ ဘဒန္တေ’’တိ.

ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้มีความเพียร มีอานุภาพมาก ดิฉันมีใจเลื่อมใสขอไหว้ท่าน ขอท่านจงอนุเคราะห์ดิฉันเถิด ขอท่านจงให้อะไรๆ แล้วอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉันบ้าง ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงเปลื้องดิฉันให้พ้นจากทุคติด้วยเถิด

၁၀၁.

๑๐๑.

သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ, သာရိပုတ္တောနုကမ္ပကော;

ဘိက္ခူနံ အာလောပံ ဒတွာ, ပါဏိမတ္တဉ္စ စောဠကံ;

ထာလကဿ စ ပါနီယံ, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသိ.

พระสารีบุตรผู้มีปกติอนุเคราะห์ รับคำว่า ‘สาธุ’ แล้ว ได้ถวายข้าวคำหนึ่ง ผ้าชิ้นหนึ่งขนาดฝ่ามือ และน้ำในถ้วยใบหนึ่งแก่ภิกษุรูปหนึ่ง แล้วอุทิศส่วนกุศลให้เปรตหญิงนั้น

၁၀၂.

๑๐๒.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ;

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ.

ในลำดับที่ท่านอุทิศส่วนกุศลให้ วิบากก็เกิดขึ้น คือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และน้ำดื่ม นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน

၁၀၃.

๑๐๓.

တတော [Pg.139] သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ;

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, သာရိပုတ္တံ ဥပသင်္ကမိ.

ลำดับนั้น เปรตหญิงนั้นมีกายสะอาด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้ากาสิกพัสตร์ชั้นอุดม ประดับด้วยอาภรณ์และพัสสาอันวิจิตร เข้าไปหาพระสารีบุตร

၁၀၄.

๑๐๔.

‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ;

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ.

ดูก่อนเทวี ท่านผู้มีวรรณะงามยิ่ง ยืนเปล่งรัศมีสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอยู่ ดุจดาวประกายพรึก ฉะนั้น

၁၀၅.

๑๐๕.

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ;

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.

วรรณะของท่านเช่นนี้มีได้เพราะเหตุไร ผลบุญจึงสำเร็จแก่ท่านในวิมานนี้เพราะเหตุไร และโภคทรัพย์ทั้งหลายที่เป็นที่รักแห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่ท่านเพราะเหตุไร

၁၀၆.

๑๐๖.

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ;

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

ดูก่อนเทวีผู้มีอานุภาพมาก เราขอถามท่าน เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ ท่านได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะเหตุไร ท่านจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของท่านจึงสว่างไสวไปทั่วทุกทิศ

၁၀၇.

๑๐๗.

‘‘ဥပ္ပဏ္ဍုကိံ ကိသံ ဆာတံ, နဂ္ဂံ သမ္ပတိတစ္ဆဝိံ ;

မုနိ ကာရုဏိကော လောကေ, တံ မံ အဒ္ဒက္ခိ ဒုဂ္ဂတံ.

พระมุนีผู้มีพระกรุณาในโลก ได้ทอดพระเนตรเห็นดิฉันซึ่งตกยาก มีผิวพรรณซีดเซียว ผอมโซ หิวโหย เปลือยกาย มีผิวหนังแตก

၁၀၈.

๑๐๘.

‘‘ဘိက္ခူနံ အာလောပံ ဒတွာ, ပါဏိမတ္တဉ္စ စောဠကံ;

ထာလကဿ စ ပါနီယံ, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသိ.

ท่านได้ถวายข้าวคำหนึ่ง ผ้าชิ้นหนึ่งขนาดฝ่ามือ และน้ำในถ้วยใบหนึ่งแก่ภิกษุรูปหนึ่ง แล้วอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉัน

၁၀၉.

๑๐๙.

‘‘အာလောပဿ ဖလံ ပဿ, ဘတ္တံ ဝဿသတံ ဒသ;

ဘုဉ္ဇာမိ ကာမကာမိနီ, အနေကရသဗျဉ္ဇနံ.

ขอท่านจงดูผลแห่งข้าวคำหนึ่งเถิด ดิฉันเป็นผู้เพียบพร้อมด้วยกามคุณ บริโภคข้าวพร้อมด้วยกับข้าวมีรสมากมาย ตลอด ๑,๐๐๐ ปี

၁၁၀.

๑๑๐.

‘‘ပါဏိမတ္တဿ စောဠဿ, ဝိပါကံ ပဿ ယာဒိသံ;

ယာဝတာ နန္ဒရာဇဿ, ဝိဇိတသ္မိံ ပဋိစ္ဆဒါ.

ขอท่านจงดูวิบากของผ้าชิ้นหนึ่งขนาดฝ่ามือ ซึ่งเป็นเช่นนี้ คือ เครื่องนุ่งห่มในแว่นแคว้นของพระเจ้านันทะมีประมาณเท่าใด

၁၁၁.

๑๑๑.

‘‘တတော ဗဟုတရာ ဘန္တေ, ဝတ္ထာနစ္ဆာဒနာနိ မေ;

ကောသေယျကမ္ဗလီယာနိ, ခေါမကပ္ပာသိကာနိ စ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ผ้าสำหรับนุ่งและผ้าสำหรับห่มของดิฉันมีมากกว่านั้น คือ ผ้าไหม ผ้ากัมพล ผ้าเปลือกไม้ และผ้าฝ้าย (ก็มีมากกว่า)

၁၁၂.

๑๑๒.

‘‘ဝိပုလာ စ မဟဂ္ဃာ စ, တေပါကာသေဝလမ္ဗရေ;

သာဟံ တံ ပရိဒဟာမိ, ယံ ယံ ဟိ မနသော ပိယံ.

ผ้าเหล่านั้นกว้างขวางและมีราคามาก ห้อยอยู่ในอากาศ ดิฉันย่อมนุ่งห่มผ้าผืนที่พอใจ

၁၁၃.

๑๑๓.

‘‘ထာလကဿ စ ပါနီယံ, ဝိပါကံ ပဿ ယာဒိသံ;

ဂမ္ဘီရာ စတုရဿာ စ, ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ.

ขอท่านจงดูวิบากแห่งน้ำในถ้วยใบหนึ่ง ซึ่งเป็นเช่นนี้ คือ สระโบกขรณีทั้งหลายอันลึก เป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส ที่ดิฉันเนรมิตดีแล้ว

၁၁၄.

๑๑๔.

‘‘သေတောဒကာ သုပ္ပတိတ္ထာ, သီတာ အပ္ပဋိဂန္ဓိယာ;

ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နာ, ဝါရိကိဉ္ဇက္ခပူရိတာ.

มีน้ำใสสะอาด มีท่าขึ้นลงสะดวกสบาย มีน้ำเย็น ไม่มีกลิ่นเหม็น ปกคลุมด้วยดอกปทุมและดอกอุบล เต็มไปด้วยเกสรดอกไม้

၁၁၅.

๑๑๕.

‘‘သာဟံ [Pg.140] ရမာမိ ကီဠာမိ, မောဒါမိ အကုတောဘယာ;

မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ, ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ.

ดิฉันไม่มีภัยจากที่ไหนๆ ย่อมรื่นรมย์ ย่อมเล่น และย่อมบันเทิงใจ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันมาเพื่อจะไหว้พระมุนีผู้มีพระกรุณาในโลก

သံသာရမောစကပေတိဝတ္ထု ပဌမံ.

สังสารโมจกเปติวัตถุที่ ๑ จบ

၂. သာရိပုတ္တတ္ထေရမာတုပေတိဝတ္ထု

๒. ๒. สารีปุตตเถรมาตุเปติวัตถุ

၁၁၆.

๑๑๖.

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ;

ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသိ’’.

ดูก่อนหญิงผู้มีซี่โครงปรากฏ ผอมโซ ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม ผอมเห็นแต่เส้นเอ็น ท่านเป็นใครหนอ มายืนอยู่ที่นี่

၁၁၇.

๑๑๗.

‘‘အဟံ တေ သကိယာ မာတာ, ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတီသု;

ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ในชาติก่อนๆ ดิฉันเป็นมารดาของท่านเอง แต่มาบังเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียนอยู่

၁၁၈.

๑๑๘.

‘‘ဆဍ္ဍိတံ ခိပိတံ ခေဠံ, သိင်္ဃာဏိကံ သိလေသုမံ;

ဝသဉ္စ ဍယှမာနာနံ, ဝိဇာတာနဉ္စ လောဟိတံ.

ดิฉันต้องบริโภคน้ำลาย น้ำมูก เสมหะที่เขาถ่มทิ้งแล้ว และไขมันของซากศพที่เขากำลังเผาอยู่ และโลหิตของหญิงที่คลอดบุตร

၁၁၉.

๑๑๙.

‘‘ဝဏိကာနဉ္စ ယံ ဃာန-သီသစ္ဆိန္နာန လောဟိတံ;

ခုဒါပရေတာ ဘုဉ္ဇာမိ, ဣတ္ထိပုရိသနိဿိတံ.

และโลหิตจากแผลของคนทั้งหลาย และโลหิตของคนที่ถูกตัดจมูกและศีรษะ ดิฉันถูกความหิวเบียดเบียน ต้องบริโภคของไม่สะอาดที่อาศัยหญิงและชายเกิดขึ้น

၁၂၀.

๑๒๐.

‘‘ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဘက္ခာမိ, ပသူနံ မာနုသာန စ;

အလေဏာ အနဂါရာ စ, နီလမဉ္စပရာယဏာ.

ดิฉันต้องกินน้ำเลือดน้ำหนองของสัตว์และของมนุษย์ ไม่มีที่พึ่ง ไม่มีเรือนอยู่ ต้องนอนบนเตียงที่เขาทิ้งไว้ในป่าช้าเป็นที่ไปในเบื้องหน้า

၁၂၁.

๑๒๑.

‘‘ဒေဟိ ပုတ္တက မေ ဒါနံ, ဒတွာ အနွာဒိသာဟိ မေ;

အပ္ပေဝ နာမ မုစ္စေယျံ, ပုဗ္ဗလောဟိတဘောဇနာ’’တိ.

ข้าแต่ลูกน้อย ขอท่านจงให้ทานแล้วอุทิศส่วนกุศลให้แม่บ้างเถิด บางทีแม่พึงพ้นจากการบริโภคน้ำเลือดน้ำหนองได้

၁၂၂.

๑๒๒.

မာတုယာ ဝစနံ သုတွာ, ဥပတိဿောနုကမ္ပကော;

အာမန္တယိ မောဂ္ဂလ္လာနံ, အနုရုဒ္ဓဉ္စ ကပ္ပိနံ.

พระอุปติสสะ (สารีบุตร) ผู้มีปกติอนุเคราะห์ ได้ฟังคำของมารดาแล้ว จึงเรียกพระโมคคัลลานะ พระอนุรุทธะ และพระกัปปินะมา

၁၂၃.

๑๒๓.

စတဿော ကုဋိယော ကတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ;

ကုဋိယော အန္နပါနဉ္စ, မာတု ဒက္ခိဏမာဒိသီ.

ท่านสร้างกุฎี ๔ หลัง ถวายสงฆ์ผู้มาจาก ๔ ทิศ แล้วอุทิศกุฎี ข้าวและน้ำเป็นทักษิณาให้แก่มารดา

၁၂၄.

๑๒๔.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ;

ဘောဇနံ ပါနီယံ ဝတ္ထံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ.

ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ วิบากก็เกิดขึ้น คือ โภชนะ น้ำ และผ้า นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน

၁၂၅.

๑๒๕.

တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ;

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, ကောလိတံ ဥပသင်္ကမိ.

ลำดับนั้น นางเปรตนั้นมีกายหมดจด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้ากาสิกพัสตร์อันอุดม มีเสื้อผ้าและเครื่องประดับวิจิตร เข้าไปหาพระโกลิตะ (โมคคัลลานะ)

၁၂၆.

๑๒๖.

‘‘အဘိက္ကန္တေန [Pg.141] ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ;

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ.

ดูก่อนเทวดา ท่านมีวรรณะงามยิ่งนัก ยืนส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ ดุจดาวประกายพรึก

၁၂၇.

๑๒๗.

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ;

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.

เพราะบุญอะไร ท่านจึงมีวรรณะเช่นนี้ เพราะบุญอะไร ท่านจึงสำเร็จผลในที่นี้ และโภคะทั้งหลายที่น่ารักใคร่แห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่ท่าน

၁၂၈.

๑๒๘.

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ;

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

ดูก่อนเทวีผู้มีอานุภาพมาก เราขอถามท่าน เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ ท่านได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะบุญอะไร ท่านจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของท่านจึงสว่างไปทั่วทุกทิศ

၁၂၉.

๑๒๙.

‘‘သာရိပုတ္တဿာဟံ မာတာ, ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတီသု;

ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ในชาติก่อนๆ ดิฉันเป็นมารดาของพระสารีบุตร แต่มาบังเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียนอยู่

၁၃၀.

๑๓๐.

‘‘ဆဍ္ဍိတံ ခိပိတံ ခေဠံ, သိင်္ဃာဏိကံ သိလေသုမံ;

ဝသဉ္စ ဍယှမာနာနံ, ဝိဇာတာနဉ္စ လောဟိတံ.

၁၃၁.

๑๓๑.

‘‘ဝဏိကာနဉ္စ ယံ ဃာန-သီသစ္ဆိန္နာန လောဟိတံ;

ခုဒါပရေတာ ဘုဉ္ဇာမိ, ဣတ္ထိပုရိသနိဿိတံ.

၁၃၂.

๑๓๒.

‘‘ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဘက္ခိဿံ, ပသူနံ မာနုသာန စ;

အလေဏာ အနဂါရာ စ, နီလမဉ္စပရာယဏာ.

၁၃၃.

๑๓๓.

‘‘သာရိပုတ္တဿ ဒါနေန, မောဒါမိ အကုတောဘယာ;

မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ, ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันไม่มีภัยแต่ที่ไหน เพลิดเพลินอยู่ได้เพราะทานของพระสารีบุตร ดิฉันมาเพื่อจะไหว้พระมุนีผู้มีความกรุณาในโลก

သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ မာတုပေတိဝတ္ထု ဒုတိယံ.

เรื่องมารดาของพระสารีบุตรเถระเป็นเปรต ที่ ๒ จบ

၃. မတ္တာပေတိဝတ္ထု

๓. เรื่องนางมัตตาเปรต

၁၃၄.

๑๓๔.

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ;

ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ.

၁၃၅.

๑๓๕.

‘‘အဟံ မတ္တာ တုဝံ တိဿာ, သပတ္တီ တေ ပုရေ အဟုံ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

เราคือมัตตา ท่านคือติสสา ในชาติก่อนเราเป็นเพื่อนร่วมสามีของท่าน เราทำบาปกรรมไว้จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၃၆.

๑๓๖.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

ท่านได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၃၇.

๑๓๗.

‘‘စဏ္ဍီ [Pg.142] စ ဖရုသာ စာသိံ, ဣဿုကီ မစ္ဆရီ သဌာ ;

တာဟံ ဒုရုတ္တံ ဝတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

เราเป็นคนดุร้าย หยาบคาย ริษยา ตระหนี่ และมีมายา เราได้กล่าวคำชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၃၈.

๑๓๘.

သဗ္ဗံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, ယထာ တွံ စဏ္ဍိကာ အဟု;

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ ပံသုကုန္ထိတာ’’တိ.

เราก็รู้อยู่ทั้งหมดว่า ท่านเป็นคนดุร้าย แต่เราจะขอถามข้ออื่นกะท่านอีก เพราะเหตุไร ท่านจึงมีตัวเกลือกกลั้วด้วยฝุ่น

၁၃၉.

๑๓๙.

‘‘သီသံနှာတာ တုဝံ အာသိ, သုစိဝတ္ထာ အလင်္ကတာ;

အဟဉ္စ ခေါ အဓိမတ္တံ, သမလင်္ကတတရာ တယာ.

ท่านอาบน้ำสระผม นุ่งผ้าสะอาด ประดับประดาแล้ว ส่วนเราก็ได้ประดับประดายิ่งกว่าท่านมากมายนัก

၁၄၀.

๑๔๐.

‘‘တဿာ မေ ပေက္ခမာနာယ, သာမိကေန သမန္တယိ;

တတော မေ ဣဿာ ဝိပုလာ, ကောဓော မေ သမဇာယထ.

เมื่อเรากำลังมองดูอยู่ ท่านได้พูดจากับสามี เพราะเหตุนั้น ความริษยาใหญ่หลวงจึงเกิดขึ้นแก่เรา ความโกรธก็เกิดขึ้นแก่เรา

၁၄၁.

๑๔๑.

‘‘တတော ပံသုံ ဂဟေတွာန, ပံသုနာ တံ ဟိ ဩကိရိံ ;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ ပံသုကုန္ထိတာ’’တိ.

เพราะเหตุนั้น เราจึงหยิบฝุ่นขึ้นมาแล้วซัดฝุ่นใส่ท่าน ด้วยวิบากของกรรมนั้น เราจึงมีตัวเกลือกกลั้วด้วยฝุ่น

၁၄၂.

๑๔๒.

‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, ပံသုနာ မံ တွမောကိရိ;

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေန ခဇ္ဇသိ ကစ္ဆုယာ’’တိ.

จริงทีเดียว แม้เราก็รู้อยู่ว่า ท่านได้ซัดฝุ่นใส่เรา แต่เราจะขอถามข้ออื่นกะท่านอีก เพราะเหตุไร ท่านจึงถูกโรคหิดเบียดเบียน

၁၄၃.

๑๔๓.

‘‘ဘေသဇ္ဇဟာရီ ဥဘယော, ဝနန္တံ အဂမိမှသေ;

တွဉ္စ ဘေသဇ္ဇမာဟရိ, အဟဉ္စ ကပိကစ္ဆုနော.

เราทั้งสองคนไปป่าเพื่อหายา ท่านได้ยามา ส่วนเราได้ฝักหมามุ่ยมา

၁၄၄.

๑๔๔.

‘‘တဿာ တျာဇာနမာနာယ, သေယျံ တျာဟံ သမောကိရိံ;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေန ခဇ္ဇာမိ ကစ္ဆုယာ’’တိ.

เมื่อท่านไม่รู้ เราได้โปรย (หมามุ่ย) ลงบนที่นอนของท่าน ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงถูกโรคหิดหืกเบียดเบียน

၁၄၅.

๑๔๕.

‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, သေယျံ မေ တွံ သမောကိရိ;

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ နဂ္ဂိယာ တုဝ’’န္တိ.

จริงทีเดียว แม้เราก็รู้ว่า ท่านได้โปรย (หมามุ่ย) ลงบนที่นอนของเรา แต่เราจะขอถามเหตุอื่นกะท่านอีกว่า เพราะเหตุไร ท่านจึงเป็นหญิงเปลือยกาย

၁၄၆.

๑๔๖.

‘‘သဟာယာနံ သမယော အာသိ, ဉာတီနံ သမိတီ အဟု;

တွဉ္စ အာမန္တိတာ အာသိ, သသာမိနီ နော စ ခေါ အဟံ.

ได้มีการประชุมสหายและมีการสโมสรของหมู่ญาติ ท่านพร้อมทั้งสามีได้รับเชิญ แต่เราไม่ได้รับเชิญ

၁၄၇.

๑๔๗.

‘‘တဿာ တျာဇာနမာနာယ, ဒုဿံ တျာဟံ အပါနုဒိံ;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ နဂ္ဂိယာ အဟ’’န္တိ.

เมื่อท่านไม่รู้ เราได้ลักผ้าของท่านไป ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงเป็นหญิงเปลือยกาย

၁၄၈.

๑๔๘.

‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, ဒုဿံ မေ တွံ အပါနုဒိ;

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ ဂူထဂန္ဓိနီ’’တိ.

จริงทีเดียว แม้เราก็รู้ว่า ท่านได้ลักผ้าของเราไป แต่เราจะขอถามเหตุอื่นกะท่านอีกว่า เพราะเหตุไร ท่านจึงมีกลิ่นตัวเหม็นเหมือนอุจจาระ

၁၄၉.

๑๔๙.

‘‘တဝ [Pg.143] ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ, ပစ္စဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ;

ဂူထကူပေ အဓာရေသိံ, တံ ပါပံ ပကတံ မယာ;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ ဂူထဂန္ဓိနီ’’တိ.

เราได้ทิ้งของหอม ระเบียบดอกไม้ และเครื่องลูบไล้ใหม่ๆ ของท่านลงในหลุมอุจจาระ เราได้ทำบาปนั้นไว้ ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงมีกลิ่นตัวเหม็นเหมือนอุจจาระ

၁၅၀.

๑๕๐.

‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, တံ ပါပံ ပကတံ တယာ;

အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ ဒုဂ္ဂတာ တုဝ’’န္တိ.

จริงทีเดียว แม้เราก็รู้ว่า ท่านได้ทำบาปนั้นไว้ แต่เราจะขอถามเหตุอื่นกะท่านอีกว่า เพราะเหตุไร ท่านจึงตกทุกข์ได้ยาก

၁၅၁.

๑๕๑.

‘‘ဥဘိန္နံ သမကံ အာသိ, ယံ ဂေဟေ ဝိဇ္ဇတေ ဓနံ;

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ ဒုဂ္ဂတာ အဟံ.

ทรัพย์สินใดที่มีอยู่ในเรือน ทรัพย์สินนั้นเป็นของคนทั้งสองเท่าๆ กัน เมื่อไทยธรรมมีอยู่ เราก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตนเลย ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงตกทุกข์ได้ยาก

၁၅၂.

๑๕๒.

‘‘တဒေဝ မံ တွံ အဝစ, ‘ပါပကမ္မံ နိသေဝသိ;

န ဟိ ပါပေဟိ ကမ္မေဟိ, သုလဘာ ဟောတိ သုဂ္ဂတီ’’’တိ.

แม้ในครั้งนั้น ท่านก็ได้กล่าวแก่เราว่า ‘ท่านเสพแต่บาปกรรม สุคติย่อมไม่ได้ง่ายด้วยกรรมที่เป็นบาป’

၁၅၃.

๑๕๓.

‘‘ဝါမတော မံ တွံ ပစ္စေသိ, အထောပိ မံ ဥသူယသိ;

ပဿ ပါပါနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကော ဟောတိ ယာဒိသော.

ท่านเชื่อเราในทางที่ผิด ทั้งยังริษยาเราอีกด้วย จงดูเถิด วิบากของบาปกรรมเป็นเช่นไร

၁၅၄.

๑๕๔.

‘‘တေ ဃရာ တာ စ ဒါသိယော, တာနေဝါဘရဏာနိမေ;

တေ အညေ ပရိစာရေန္တိ, န ဘောဂါ ဟောန္တိ သဿတာ.

เรือนเหล่านั้น ทาสีเหล่านั้น และเครื่องประดับเหล่านั้นของท่าน คนอื่นๆ ก็ใช้สอยกัน โภคะทั้งหลายไม่ยั่งยืน

၁၅၅.

๑๕๕.

‘‘ဣဒါနိ ဘူတဿ ပိတာ, အာပဏာ ဂေဟမေဟိတိ;

အပ္ပေဝ တေ ဒဒေ ကိဉ္စိ, မာ သု တာဝ ဣတော အဂါ’’တိ.

บัดนี้ พ่อของลูกจะกลับจากตลาดมาสู่เรือน เขาพึงให้ อะไรๆ แก่ท่านบ้าง ท่านอย่าเพิ่งไปจากที่นี่เลย

၁၅၆.

๑๕๖.

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါမှိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ;

ကောပီနမေတံ ဣတ္ထီနံ, မာ မံ ဘူတပိတာဒ္ဒသာ’’တိ.

เราเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม ซูบผอม สะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น สภาพเช่นนี้เป็นที่น่าอับอายของหญิงทั้งหลาย ขอพ่อของลูกอย่าได้เห็นเราเลย

၁၅၇.

๑๕๗.

‘‘ဟန္ဒ ကိံ ဝါ တျာဟံ ဒမ္မိ, ကိံ ဝါ တေဓ ကရောမဟံ;

ယေန တွံ သုခိတာ အဿ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ.

เอาเถิด เราจะให้อะไรแก่ท่านดี หรือเราจะทำอะไรให้ท่านในบัดนี้ดี ซึ่งจะทำให้ท่านมีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทุกอย่าง

၁၅၈.

๑๕๘.

‘‘စတ္တာရော ဘိက္ခူ သံဃတော, စတ္တာရော ပန ပုဂ္ဂလာ;

အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဘောဇယိတွာ, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ;

တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ.

ท่านจงนิมนต์ภิกษุ ๘ รูป คือ ภิกษุจากสงฆ์ ๔ รูป และภิกษุเจาะจง ๔ รูป มาฉันภัตตาหาร แล้วอุทิศส่วนกุศลให้เรา เมื่อนั้น เราจักมีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทุกอย่าง

၁၅၉.

๑๕๙.

သာဓူတိ သာ ပဋိဿုတွာ, ဘောဇယိတွာဋ္ဌ ဘိက္ခဝေါ;

ဝတ္ထေဟစ္ဆာဒယိတွာန, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ.

นางติสสารับคำว่า ‘สาธุ’ แล้ว ได้นิมนต์ภิกษุ ๘ รูปมาฉันภัตตาหาร ถวายผ้า แล้วอุทิศส่วนกุศลให้เปรตนั้น

၁၆၀.

๑๖๐.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ[Pg.144], ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ;

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ.

ในลำดับที่นางอุทิศส่วนกุศลให้ วิบากก็เกิดขึ้น คือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และน้ำดื่ม นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน

၁၆၁.

๑๖๑.

တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ;

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, သပတ္တိံ ဥပသင်္ကမိ.

ลำดับนั้น เปรตนั้นมีกายหมดจด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้าอุตตมพัสตร์แคว้นกาสี ประดับด้วยพัสตราภรณ์วิจิตร เข้าไปหาภรรยาเก่าร่วมสามี

၁၆၂.

๑๖๒.

‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ;

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ.

ดูก่อนเทวี ท่านผู้มีวรรณะงามยิ่ง ยืนเปล่งรัศมีสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอยู่ ดุจดาวประกายพรึก

၁၆၃.

๑๖๓.

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ;

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.

เพราะเหตุไร ท่านจึงมีวรรณะเช่นนี้ เพราะเหตุไร ท่านจึงสำเร็จผลในที่นี้ และโภคะทั้งหลายที่เป็นที่รักแห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่ท่าน

၁၆၄.

๑๖๔.

‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ;

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้เป็นเทวี มีอานุภาพมาก เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ ท่านได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะเหตุไร ท่านจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของท่านจึงสว่างไสวไปทั่วทุกทิศ

၁၆၅.

๑๖๕.

‘‘အဟံ မတ္တာ တုဝံ တိဿာ, သပတ္တီ တေ ပုရေ အဟုံ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ.

เราคือมัตตา ท่านคือติสสา ในชาติก่อน เราเป็นภรรยาร่วมสามีของท่าน เราทำบาปกรรมไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၆၆.

๑๖๖.

‘‘တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန, မောဒါမိ အကုတောဘယာ;

စီရံ ဇီဝါဟိ ဘဂိနိ, သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ;

အသောကံ ဝိရဇံ ဌာနံ, အာဝါသံ ဝသဝတ္တိနံ.

เราไม่มีภัยจากที่ไหน เพลิดเพลินอยู่ด้วยทานที่ท่านให้แล้ว ดูก่อนน้องหญิง ขอท่านจงมีชีวิตยืนนานพร้อมด้วยญาติทั้งปวงเถิด (ขอจงเข้าถึง) สถานที่ที่ไม่มีความโศก ปราศจากธุลี เป็นที่อยู่ของผู้ยังอำนาจให้เป็นไป

၁၆၇.

๑๖๗.

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ဒါနံ ဒတွာန သောဘနေ;

ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ, အနိန္ဒိတာ သဂ္ဂမုပေဟိ ဌာန’’န္တိ.

ดูก่อนน้องหญิงผู้มีความงาม ท่านจงประพฤติธรรมในโลกนี้ ให้ทาน กำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งรากเหง้า เป็นผู้ไม่มีใครติเตียน เข้าถึงสวรรค์สถานเถิด

မတ္တာပေတိဝတ္ထု တတိယံ.

มัตตาเปติวัตถุที่ ๓ จบ

၄. နန္ဒာပေတိဝတ္ထု

๔. นันทาเปติวัตถุ

၁၆၈.

๑๖๘.

‘‘ကာဠီ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ဖရုသာ ဘီရုဒဿနာ;

ပိင်္ဂလာသိ ကဠာရာသိ, န တံ မညာမိ မာနုသိ’’န္တိ.

ท่านมีผิวพรรณดำ มีรูปร่างน่าเกลียด หยาบกระด้าง น่าสะพรึงกลัว มีตาสีเหลือง มีฟันห่าง เราไม่คิดว่าท่านเป็นมนุษย์

၁၆၉.

๑๖๙.

‘‘အဟံ နန္ဒာ နန္ဒိသေန, ဘရိယာ တေ ပုရေ အဟုံ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

ข้าแต่ท่านนันทิเสนะ ดิฉันคือนันทา ในชาติก่อนเคยเป็นภรรยาของท่าน ดิฉันทำบาปกรรมไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၇၀.

๑๗๐.

‘‘ကိံ [Pg.145] နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร เธอจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၇၁.

๑๗๑.

‘‘စဏ္ဍီ စ ဖရုသာ စာသိံ, တယိ စာပိ အဂါရဝါ;

တာဟံ ဒုရုတ္တံ ဝတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

ดิฉันเป็นคนดุร้ายและหยาบคาย ทั้งไม่เคารพท่าน ดิฉันได้กล่าวคำชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၇၂.

๑๗๒.

‘‘ဟန္ဒုတ္တရီယံ ဒဒါမိ တေ, ဣမံ ဒုဿံ နိဝါသယ;

ဣမံ ဒုဿံ နိဝါသေတွာ, ဧဟိ နေဿာမိ တံ ဃရံ.

มานี่เถิด เราจะให้ผ้าห่มแก่เธอ เธอจงนุ่งผ้านี้ ครั้นนุ่งผ้านี้แล้วจงมาเถิด เราจะพาเธอไปเรือน

၁၇၃.

๑๗๓.

‘‘ဝတ္ထဉ္စ အန္နပါနဉ္စ, လစ္ဆသိ တွံ ဃရံ ဂတာ;

ပုတ္တေ စ တေ ပဿိဿသိ, သုဏိသာယော စ ဒက္ခသီ’’တိ.

เธอไปเรือนแล้ว จักได้ทั้งผ้า ข้าวและน้ำ จักเห็นบุตรและสะใภ้ทั้งหลายของเธอ

၁၇၄.

๑๗๔.

‘‘ဟတ္ထေန ဟတ္ထေ တေ ဒိန္နံ, န မယှံ ဥပကပ္ပတိ;

ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ.

ของที่ท่านให้ด้วยมือในมือของดิฉัน ย่อมไม่สำเร็จประโยชน์แก่ดิฉัน (ท่านจงเลี้ยงดู) ภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต

၁၇၅.

๑๗๕.

‘‘တပ္ပေဟိ အန္နပါနေန, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ;

တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ.

ด้วยข้าวและน้ำ แล้วจงอุทิศทักษิณาทานให้ดิฉัน เมื่อนั้น ดิฉันจักเป็นผู้มีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทั้งปวง

၁၇၆.

๑๗๖.

သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ, ဒါနံ ဝိပုလမာကိရိ;

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ;

ဆတ္တံ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ, ဝိဝိဓာ စ ဥပါဟနာ.

นันทิเสนะนั้นรับคำว่า "ดีละ" แล้วได้ถวายทานอันไพบูลย์ คือ ข้าว น้ำ ของเคี้ยว ผ้า เสนาสนะ ร่ม ของหอม ระเบียบดอกไม้ และรองเท้าชนิดต่างๆ

၁၇၇.

๑๗๗.

ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ;

တပ္ပေတွာ အန္နပါနေန, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ.

เขาได้ให้ภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ให้อิ่มหนำด้วยข้าวและน้ำแล้ว ได้อุทิศทักษิณาทานให้แก่นางเปรตนั้น

၁၇၈.

๑๗๘.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ;

ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ.

ในลำดับที่อุทิศส่วนกุศลให้ วิบากคือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และเครื่องดื่มได้เกิดขึ้นแล้ว นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน

၁၇၉.

๑๗๙.

တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ;

ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, သာမိကံ ဥပသင်္ကမိ.

ลำดับนั้น นางเปรตนั้นมีกายสะอาด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้าเนื้อดีเลิศจากแคว้นกาสี มีผ้าและอาภรณ์อันวิจิตร เข้าไปหาสามี

၁၈၀.

๑๘๐.

‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ;

ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ.

ดูก่อนเทพธิดา เธอผู้มีวรรณะงามยิ่ง ยืนส่องสว่างอยู่ทั่วทุกทิศ เปรียบดังดาวประกายพรึก

၁၈၁.

๑๘๑.

‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ;

ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ.

เพราะเหตุไร เธอจึงมีวรรณะเช่นนี้ เพราะเหตุไร เธอจึงสำเร็จผลในที่นี้ และเพราะเหตุไร โภคะทั้งหลายที่เป็นที่รักแห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่เธอ

၁၈၂.

๑๘๒.

‘‘ပုစ္ဆာမိ [Pg.146] တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ;

ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ.

ดูก่อนเทพธิดาผู้มีอานุภาพมาก เราขอถามเธอว่า เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ เธอได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะเหตุไร เธอจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของเธอจึงส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ

၁၈၃.

๑๘๓.

‘‘အဟံ နန္ဒာ နန္ဒိသေန, ဘရိယာ တေ ပုရေ အဟုံ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ.

ดูก่อนนันทิเสนะ ดิฉันคือนางนันทา ในชาติก่อนเคยเป็นภรรยาของท่าน ได้ทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၁၈၄.

๑๘๔.

‘‘တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန, မောဒါမိ အကုတောဘယာ;

စိရံ ဇီဝ ဂဟပတိ, သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ;

အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ, အာဝါသံ ဝသဝတ္တိနံ.

ดิฉันบันเทิงอยู่ ไม่มีภัยแต่ที่ไหนๆ เพราะทานที่ท่านให้แล้ว ดูก่อนคฤหบดี ขอท่านจงมีชีวิตยืนนานพร้อมด้วยญาติทั้งปวง (จงเข้าถึง) ที่อยู่อันไม่มีความโศก ปราศจากธุลี เกษม เป็นที่อยู่ของผู้มีอำนาจ

၁၈၅.

๑๘๕.

‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ဒါနံ ဒတွာ ဂဟပတိ;

ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ, အနိန္ဒိတော သဂ္ဂမုပေဟိ ဌာန’’န္တိ.

ดูก่อนคฤหบดี ท่านจงประพฤติธรรมในโลกนี้ ให้ทาน กำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งรากแล้ว เป็นผู้ไม่ถูกติเตียน เข้าถึงสถานสวรรค์เถิด

နန္ဒာပေတိဝတ္ထု စတုတ္ထံ.

นันทาเปติวัตถุที่ ๔ จบ

၅. မဋ္ဌကုဏ္ဍလီပေတဝတ္ထု

๕. มัฏฐกุณฑลีเปตวัตถุ

၁၈၆.

๑๘๖.

‘‘အလင်္ကတော မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ, မာလဓာရီ ဟရိစန္ဒနုဿဒေါ;

ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒသိ, ဝနမဇ္ဈေ ကိံ ဒုက္ခိတော တုဝ’’န္တိ.

ท่านผู้ประดับแล้ว มีกุณฑลอันเกลี้ยงเกลา ทรงไว้ซึ่งระเบียบดอกไม้ มีกายอันลูบไล้ด้วยจันทน์แดง เป็นผู้มีทุกข์ ประคองแขนทั้งสองร้องไห้อยู่ในท่ามกลางป่า เพราะเหตุไร

၁၈၇.

๑๘๗.

‘‘သောဝဏ္ဏမယော ပဘဿရော, ဥပ္ပန္နော ရထပဉ္ဇရော မမ;

တဿ စက္ကယုဂံ န ဝိန္ဒာမိ, တေန ဒုက္ခေန ဇဟာမိ ဇီဝိတ’’န္တိ.

ตัวรถอันสำเร็จด้วยทอง มีรัศมีรุ่งเรือง เกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้าแล้ว แต่ข้าพเจ้ายังหาคู่ล้อสำหรับรถนั้นไม่ได้ เพราะทุกข์นั้น ข้าพเจ้าจะสละชีวิต

၁၈၈.

๑๘๘.

‘‘သောဝဏ္ဏမယံ မဏိမယံ, လောဟိတကမယံ အထ ရူပိယမယံ;

အာစိက္ခ မေ ဘဒ္ဒမာဏဝ, စက္ကယုဂံ ပဋိပါဒယာမိ တေ’’တိ.

ดูก่อนมาณพผู้เจริญ ท่านจงบอกเราว่า คู่ล้อสำเร็จด้วยทอง สำเร็จด้วยแก้วมณี สำเร็จด้วยแก้วทับทิม หรือว่าสำเร็จด้วยเงิน เราจะจัดหาคู่ล้อให้ท่าน

၁၈၉.

๑๘๙.

သော [Pg.147] မာဏဝေါ တဿ ပါဝဒိ, ‘‘စန္ဒသူရိယာ ဥဘယေတ္ထ ဒိဿရေ;

သောဝဏ္ဏမယော ရထော မမ, တေန စက္ကယုဂေန သောဘတီ’’တိ.

มาณพนั้นได้กล่าวกะพราหมณ์นั้นว่า พระจันทร์และพระอาทิตย์ทั้งสองดวงย่อมปรากฏในโลกนี้ รถทองของข้าพเจ้าย่อมงดงามด้วยคู่ล้อนั้น

၁၉၀.

๑๙๐.

‘‘ဗာလော ခေါ တွံ အသိ မာဏဝ, ယော တွံ ပတ္ထယသေ အပတ္ထိယံ;

မညာမိ တုဝံ မရိဿသိ, န ဟိ တွံ လစ္ဆသိ စန္ဒသူရိယေ’’တိ.

ดูก่อนมาณพ ท่านเป็นคนพาลแท้หนอ ที่ปรารถนาสิ่งที่ไม่ควรปรารถนา เราเข้าใจว่า ท่านจักต้องตายเป็นแน่ เพราะท่านจักไม่ได้พระจันทร์และพระอาทิตย์เลย

၁၉၁.

๑๙๑.

‘‘ဂမနာဂမနမ္ပိ ဒိဿတိ, ဝဏ္ဏဓာတု ဥဘယတ္ထ ဝီထိယာ;

ပေတော ကာလကတော န ဒိဿတိ, ကော နိဓ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော’’တိ.

การไปและการมาก็ดี วรรณธาตุก็ดี ของพระจันทร์และพระอาทิตย์ทั้งสองดวงในวิถี ย่อมปรากฏ แต่คนที่ตายไปแล้วย่อมไม่ปรากฏ ในบรรดาเราสองคนที่ร้องไห้อยู่นี้ ใครเป็นคนพาลกว่ากัน

၁၉၂.

๑๙๒.

‘‘သစ္စံ ခေါ ဝဒေသိ မာဏဝ, အဟမေဝ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော;

စန္ဒံ ဝိယ ဒါရကော ရုဒံ, ပေတံ ကာလကတာဘိပတ္ထယိ’’န္တိ.

ดูก่อนมาณพ ท่านกล่าวคำจริงแท้ทีเดียว ในบรรดาเราผู้ร้องไห้อยู่ เรานั่นแหละเป็นคนพาลกว่า เหมือนเด็กร้องไห้ต้องการพระจันทร์ ฉันใด เราก็ปรารถนาคนผู้ตายไปแล้ว ฉันนั้น

၁၉၃.

๑๙๓.

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ;

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ.

ท่านได้ดับความเดือดร้อนทั้งปวงของเรา ผู้ถูกไฟคือความโศกเผาลน เหมือนบุคคลเอาน้ำรดไฟที่ลุกโพลง ซึ่งชุ่มด้วยเนยให้ดับไป

၁၉၄.

๑๙๔.

‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ;

ယော မေ သောကပရေတဿ, ပုတ္တသောကံ အပါနုဒိ.

ท่านผู้ใดได้บรรเทาความโศกถึงบุตรของเรา ผู้ถูกความโศกครอบงำแล้ว ท่านผู้นั้นได้ถอนลูกศรคือความโศกที่เสียบหทัยของเราขึ้นแล้วหนอ

၁၉၅.

๑๙๕.

‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော;

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာန မာဏဝါ’’တိ.

ดูก่อนมาณพ เรานั้นเป็นผู้มีลูกศรอันถอนขึ้นแล้ว เป็นผู้เยือกเย็นแล้ว ดับกิเลสแล้ว เพราะได้ฟังคำของท่าน จึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้

၁၉၆.

๑๙๖.

‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ;

ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ.

ท่านเป็นเทวดาหรือ เป็นคนธรรพ์ หรือว่าเป็นท้าวสักกะผู้ประทานปุระ ท่านเป็นใคร หรือว่าเป็นบุตรของใคร พวกเราจะพึงรู้จักท่านได้อย่างไร

၁၉၇.

๑๙๗.

‘‘ယဉ္စ ကန္ဒသိ ယဉ္စ ရောဒသိ, ပုတ္တံ အာဠာဟနေ သယံ ဒဟိတွာ;

သွာဟံ ကုသလံ ကရိတွာ ကမ္မံ, တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ.

ท่านเผาบุตรคนใดในป่าช้าด้วยตนเองแล้วร้องไห้รำพันถึงอยู่ เราคือบุตรคนนั้น ได้ทำกรรมดีไว้ จึงเข้าถึงความเป็นสหายแห่งทวยเทพชั้นดาวดึงส์

၁၉၈.

๑๙๘.

‘‘အပ္ပံ [Pg.148] ဝါ ဗဟုံ ဝါ နာဒ္ဒသာမ, ဒါနံ ဒဒန္တဿ သကေ အဂါရေ;

ဥပေါသထကမ္မံ ဝါ တာဒိသံ, ကေန ကမ္မေန ဂတောသိ ဒေဝလောက’’န္တိ.

พวกเราไม่เคยเห็นท่านให้ทานน้อยหรือมากในเรือนของตน หรือทำอุโบสถกรรมเช่นนั้นเลย ท่านไปเทวโลกด้วยกรรมอะไร

၁၉၉.

๑๙๙.

‘‘အာဗာဓိကောဟံ ဒုက္ခိတော ဂိလာနော, အာတုရရူပေါမှိ သကေ နိဝေသနေ;

ဗုဒ္ဓံ ဝိဂတရဇံ ဝိတိဏ္ဏကင်္ခံ, အဒ္ဒက္ခိံ သုဂတံ အနောမပညံ.

ข้าพเจ้าป่วยไข้ ได้รับทุกขเวทนา มีอาการกระสับกระส่ายอยู่ในเรือนของตน ได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลี ข้ามความสงสัยได้แล้ว เสด็จไปดีแล้ว มีพระปัญญาไม่ทราม

၂၀၀.

๒๐๐.

‘‘သွာဟံ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော, အဉ္ဇလိံ အကရိံ တထာဂတဿ;

တာဟံ ကုသလံ ကရိတွာန ကမ္မံ, တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ.

เรานั้นมีใจยินดี มีจิตเลื่อมใส ได้ทำอัญชลีแด่พระตถาคตแล้ว เรานั้นทำกรรมอันเป็นกุศลนั้นแล้ว จึงไปสู่ความเป็นสหายแห่งทวยเทพชั้นดาวดึงส์

၂၀၁.

๒๐๑.

‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ အဗ္ဘုတံ ဝတ, အဉ္ဇလိကမ္မဿ အယမီဒိသော ဝိပါကော;

အဟမ္ပိ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော, အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာမီ’’တိ.

น่าอัศจรรย์จริงหนอ ไม่เคยมีมาจริงหนอ วิบากแห่งอัญชลีกรรมนี้เป็นเช่นนี้ แม้เราก็มีใจยินดี มีจิตเลื่อมใส จักถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะในวันนี้ทีเดียว

၂၀၂.

๒๐๒.

‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာဟိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော;

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု.

ท่านจงมีจิตเลื่อมใสถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะในวันนี้ทีเดียว และจงสมาทานสิกขาบท ๕ ประการให้ไม่ขาด ไม่ทะลุฉันนั้นเถิด

၂၀၃.

๒๐๓.

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု;

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ ဘဏာဟိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော’’တိ.

ท่านจงงดเว้นจากปาณาติบาตโดยเร็ว จงเว้นจากอทินนาทานในโลก ท่านอย่าดื่มน้ำเมา และอย่ากล่าวคำมุสา และจงเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตนเถิด

၂၀၄.

๒๐๔.

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ;

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမာတိ.

ยักษ์ ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์แก่เรา เทวดา ท่านเป็นผู้ใคร่เกื้อกูลแก่เรา เราจะทำตามคำของท่าน ท่านเป็นอาจารย์ของเรา

၂၀၅.

๒๐๕.

‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ;

သံဃဉ္စ နရဒေဝဿ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ.

ข้าพเจ้าเข้าถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ และเข้าถึงพระธรรมอันยอดเยี่ยมเป็นสรณะ และข้าพเจ้าเข้าถึงพระสงฆ์ของพระนรเทวะเป็นสรณะ

၂၀၆.

๒๐๖.

‘‘ပါဏာတိပါတာ [Pg.149] ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ;

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ;

သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော’’တိ.

ข้าพเจ้าจะงดเว้นจากปาณาติบาตโดยเร็ว จะเว้นจากอทินนาทานในโลก ข้าพเจ้าจะไม่ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และจะเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน

မဋ္ဌကုဏ္ဍလီပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ.

มัฏฐกุณฑลีเปตวัตถุที่ ๕ จบ

၆. ကဏှပေတဝတ္ထု

๖. กัณหเปตวัตถุ

၂၀၇.

๒๐๗.

‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ကဏှ ကိံ သေသိ, ကော အတ္ထော သုပနေန တေ;

ယော စ တုယှံ သကော ဘာတာ, ဟဒယံ စက္ခု စ ဒက္ခိဏံ;

တဿ ဝါတာ ဗလီယန္တိ, သသံ ဇပ္ပတိ ကေသဝါ’’တိ.

ข้าแต่พระกัณหะ เชิญเสด็จลุกขึ้นเถิด พระองค์จะบรรทมไปทำไม ประโยชน์อะไรของพระองค์ด้วยการบรรทม ข้าแต่พระเกสวะ พระอนุชาของพระองค์ผู้เป็นดั่งดวงหทัยและพระเนตรเบื้องขวา ลมกำลังกำเริบแก่พระอนุชานั้น ท่านกำลังเพ้อถึงกระต่าย

၂၀၈.

๒๐๘.

‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ရောဟိဏေယျဿ ကေသဝေါ;

တရမာနရူပေါ ဝုဋ္ဌာသိ, ဘာတုသောကေန အဋ္ဋိတော.

พระเกสวะทรงสดับคำนั้นของโรหิเณยยะแล้ว ถูกความโศกถึงพระอนุชากระทบแล้ว จึงรีบเสด็จลุกขึ้น

၂၀၉.

๒๐๙.

‘‘ကိံ နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ, ကေဝလံ ဒွါရကံ ဣမံ;

သသော သသောတိ လပသိ, ကီဒိသံ သသမိစ္ဆသိ.

เหตุไฉนท่านจึงเป็นประดุจคนบ้า เที่ยวบ่นว่า กระต่าย กระต่าย ไปทั่วกรุงทวารกานี้ ท่านต้องการกระต่ายเช่นไร

၂၁၀.

๒๑๐.

‘‘သောဝဏ္ဏမယံ မဏိမယံ, လောဟမယံ အထ ရူပိယမယံ;

သင်္ခသိလာပဝါဠမယံ, ကာရယိဿာမိ တေ သသံ.

เราจะให้ทำกระต่ายที่ทำด้วยทองคำ แก้วมณี โลหะ หรือเงิน หรือที่ทำด้วยสังข์ ศิลา และประพาฬให้แก่ท่าน

၂၁၁.

๒๑๑.

‘‘သန္တိ အညေပိ သသကာ, အရညဝနဂေါစရာ;

တေပိ တေ အာနယိဿာမိ, ကီဒိသံ သသမိစ္ဆသီ’’တိ.

กระต่ายเหล่าอื่นที่เป็นสัตว์ป่า มีป่าเป็นที่หากินก็มีอยู่ เราจะนำกระต่ายเหล่านั้นมาให้ท่าน ท่านต้องการกระต่ายเช่นไร

၂၁၂.

๒๑๒.

‘‘နာဟမေတေ သသေ ဣစ္ဆေ, ယေ သသာ ပထဝိဿိတာ;

စန္ဒတော သသမိစ္ဆာမိ, တံ မေ ဩဟရ ကေသဝါ’’တိ.

ข้าพระองค์ไม่ต้องการกระต่ายเหล่านี้ ซึ่งเป็นกระต่ายที่อาศัยอยู่บนแผ่นดิน ข้าพระองค์ต้องการกระต่ายจากดวงจันทร์ ข้าแต่พระเกสวะ ขอพระองค์ทรงนำกระต่ายนั้นมาให้ข้าพระองค์เถิด

၂၁၃.

๒๑๓.

‘‘သော နူန မဓုရံ ဉာတိ, ဇီဝိတံ ဝိဇဟိဿသိ;

အပတ္ထိယံ ပတ္ထယသိ, စန္ဒတော သသမိစ္ဆသီ’’တိ.

แน่ะน้องรัก ท่านคงจะสละชีวิตอันน่ารักของตนเป็นแน่ ท่านปรารถนาสิ่งที่ไม่ควรปรารถนา ท่านต้องการกระต่ายจากดวงจันทร์

၂၁၄.

๒๑๔.

‘‘ဧဝံ စေ ကဏှ ဇာနာသိ, ယထညမနုသာသသိ;

ကသ္မာ ပုရေ မတံ ပုတ္တံ, အဇ္ဇာပိ မနုသောစသိ.

ข้าแต่พระกัณหะ หากพระองค์ทรงทราบอย่างนี้ เหมือนที่ทรงสั่งสอนผู้อื่น เหตุไฉนพระองค์จึงยังทรงเศร้าโศกถึงพระโอรสที่สิ้นพระชนม์ไปแล้วในกาลก่อนอยู่จนถึงวันนี้

၂၁၅.

๒๑๕.

‘‘န ယံ လဗ္ဘာ မနုဿေန, အမနုဿေန ဝါ ပန;

ဇာတော မေ မာ မရိ ပုတ္တော, ကုတော လဗ္ဘာ အလဗ္ဘိယံ.

สิ่งที่มนุษย์หรืออมนุษย์ก็ตาม ไม่สามารถจะได้ คือ 'ขอโอรสที่เกิดแล้วของเราอย่าตายเลย' จะได้สิ่งที่ได้มาไม่ได้จากที่ไหน

၂၁၆.

๒๑๖.

‘‘န [Pg.150] မန္တာ မူလဘေသဇ္ဇာ, ဩသဓေဟိ ဓနေန ဝါ;

သက္ကာ အာနယိတုံ ကဏှ, ယံ ပေတမနုသောစသိ.

ข้าแต่พระกัณหะ ผู้ที่สิ้นชีวิตไปแล้วซึ่งพระองค์ทรงเศร้าโศกถึงนั้น ใครๆ ไม่สามารถจะนำกลับมาได้ด้วยมนต์ ด้วยรากยา ด้วยโอสถ หรือด้วยทรัพย์

၂၁၇.

๒๑๗.

‘‘မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ, ရဋ္ဌဝန္တောပိ ခတ္တိယာ;

ပဟူတဓနဓညာသေ, တေပိ နော အဇရာမရာ.

แม้กษัตริย์ทั้งหลายผู้มีทรัพย์มาก มีโภคะมาก มีแว่นแคว้น มีทรัพย์และข้าวเปลือกมากมาย แม้ท่านเหล่านั้นก็ไม่แก่ไม่ตายหามิได้

၂၁၈.

๒๑๘.

‘‘ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ စဏ္ဍာလပုက္ကုသာ;

ဧတေ စညေ စ ဇာတိယာ, တေပိ နော အဇရာမရာ.

กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร จัณฑาล และปุกกุสะ ทั้งคนเหล่านี้และคนอื่นๆ ตามชาติกำเนิด แม้ท่านเหล่านั้นก็ไม่แก่ไม่ตายหามิได้

၂၁၉.

๒๑๙.

‘‘ယေ မန္တံ ပရိဝတ္တေန္တိ, ဆဠင်္ဂံ ဗြဟ္မစိန္တိတံ;

ဧတေ စညေ စ ဝိဇ္ဇာယ, တေပိ နော အဇရာမရာ.

พราหมณ์เหล่าใดสาธยายมนต์มีองค์ ๖ อันพรหมคิดแล้ว ทั้งพราหมณ์เหล่านี้และคนอื่นๆ ผู้มีวิชชา แม้ท่านเหล่านั้นก็ไม่แก่ไม่ตายหามิได้

၂၂၀.

๒๒๐.

‘‘ဣသယော ဝါပိ ယေ သန္တာ, သညတတ္တာ တပဿိနော;

သရီရံ တေပိ ကာလေန, ဝိဇဟန္တိ တပဿိနော.

แม้ฤาษีเหล่าใดผู้สงบ ผู้มีตนสำรวมแล้ว เป็นผู้มีตบะ แม้ฤาษีผู้มีตบะเหล่านั้นก็ยังสละร่างกายไปตามกาล

၂၂၁.

๒๒๑.

‘‘ဘာဝိတတ္တာ အရဟန္တော, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ;

နိက္ခိပန္တိ ဣမံ ဒေဟံ, ပုညပါပပရိက္ခယာ’’တိ.

แม้พระอรหันต์ทั้งหลายผู้มีตนอบรมแล้ว มีกิจทำเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ก็ยังทอดทิ้งร่างกายนี้ไป เพราะสิ้นบุญและบาป

၂၂၂.

๒๒๒.

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ;

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ.

ท่านได้ดับความรุ่มร้อนทั้งปวงของเราผู้กำลังลุกโพลงอยู่ ดุจบุคคลดับไฟที่ราดด้วยเนยให้ดับด้วยน้ำฉะนั้น

၂၂၃.

๒๒๓.

‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ;

ယော မေ သောကပရေတဿ, ပုတ္တသောကံ အပါနုဒိ.

ท่านผู้ได้บรรเทาความโศกถึงบุตรของเราผู้ถูกความโศกครอบงำแล้ว ได้ถอนลูกศรคือความโศกที่อาศัยอยู่ในหทัยของเราแล้วหนอ

၂၂၄.

๒๒๔.

‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော;

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာန ဘာတိက’’.

แน่ะน้องชาย เรานั้นเป็นผู้มีลูกศรถูกถอนแล้ว เป็นผู้เยือกเย็นแล้ว ดับแล้ว เพราะได้ฟังคำของท่าน เราจึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้

၂၂၅.

๒๒๕.

ဧဝံ ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ;

နိဝတ္တယန္တိ သောကမှာ, ဃဋော ဇေဋ္ဌံဝ ဘာတရံ.

สัปบุรุษผู้มีปัญญาที่เป็นผู้อนุเคราะห์ ย่อมทำอย่างนี้ ย่อมช่วยให้พ้นจากความโศก เหมือนท่านฆฏะช่วยพี่ชายใหญ่ฉะนั้น

၂၂၆.

๒๒๖.

ယဿ ဧတာဒိသာ ဟောန္တိ, အမစ္စာ ပရိစာရကာ;

သုဘာသိတေန အနွေန္တိ, ဃဋော ဇေဋ္ဌံဝ ဘာတရန္တိ.

ผู้ใดมีอำมาตย์และข้าราชบริพารเช่นนี้ ท่านเหล่านั้นย่อมแนะนำด้วยสุภาษิต เหมือนท่านฆฏะได้ทำต่อพี่ชายใหญ่ฉะนั้น

ကဏှပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ.

กัณหเปตวัตถุที่ ๖ จบ

၇. ဓနပါလသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု

๗. เรื่องธนปาลเศรษฐีเปรต

၂၂၇.

๒๒๗.

‘‘နဂ္ဂေါ [Pg.151] ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပေါသိ, ကိသော ဓမနိသန္ထတော;

ဥပ္ဖာသုလိကော ကိသိကော, ကော နု တွမသိ မာရိသ’’.

ดูก่อนสหาย ท่านเป็นคนเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม เป็นคนผอมโซ ร่างกายมีแต่เส้นเอ็นสะพรั่ง มีซี่โครงผุดขึ้นมา เป็นคนผอมแห้ง ท่านเป็นใครกันหนอ

၂၂၈.

๒๒๘.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ, ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นเปรตผู้มีทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၂၂၉.

๒๒๙.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’.

ท่านได้ทำทุจริตอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၂၃၀.

๒๓๐.

‘‘နဂရံ အတ္ထိ ပဏ္ဏာနံ, ဧရကစ္ဆန္တိ ဝိဿုတံ;

တတ္ထ သေဋ္ဌိ ပုရေ အာသိံ, ဓနပါလောတိ မံ ဝိဒူ.

มีนครหนึ่งของพวกกษัตริย์ปัณณะ มีชื่อเสียงปรากฏว่า ‘เอรกัจฉะ’ ในกาลก่อน ข้าพเจ้าเป็นเศรษฐีในนครนั้น ชนทั้งหลายรู้จักข้าพเจ้าว่า ‘ธนปาล’

၂၃၁.

๒๓๑.

‘‘အသီတိ သကဋဝါဟာနံ, ဟိရညဿ အဟောသိ မေ;

ပဟူတံ မေ ဇာတရူပံ, မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ.

ข้าพเจ้ามีเงินอยู่ ๘๐ เล่มเกวียน มีทองคำมากมาย และมีแก้วมุกดาและแก้วไพฑูรย์เป็นอันมาก

၂၃၂.

๒๓๒.

‘‘တာဝ မဟဒ္ဓနဿာပိ, န မေ ဒါတုံ ပိယံ အဟု;

ပိဒဟိတွာ ဒွါရံ ဘုဉ္ဇိံ, မာ မံ ယာစနကာဒ္ဒသုံ.

ถึงจะมีทรัพย์สมบัติมากมายถึงเพียงนั้น ข้าพเจ้าก็ไม่พอใจที่จะให้ทาน ข้าพเจ้าปิดประตูบริโภคอยู่ด้วยคิดว่า ‘พวกยาจกอย่าได้เห็นเราเลย’

၂၃၃.

๒๓๓.

‘‘အဿဒ္ဓေါ မစ္ဆရီ စာသိံ, ကဒရိယော ပရိဘာသကော;

ဒဒန္တာနံ ကရောန္တာနံ, ဝါရယိဿံ ဗဟု ဇနေ.

ข้าพเจ้าเป็นคนไม่มีศรัทธา เป็นคนตระหนี่ เป็นคนขี้เหนียว ชอบบริภาษ ข้าพเจ้าได้ห้ามปรามชนเป็นอันมากผู้ให้ทานและทำบุญ

၂၃၄.

๒๓๔.

‘‘ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿ, သံယမဿ ကုတော ဖလံ;

ပေါက္ခရညောဒပါနာနိ, အာရာမာနိ စ ရောပိတေ;

ပပါယော စ ဝိနာသေသိံ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စ.

ผลแห่งทานไม่มี ผลแห่งความสำรวมจะมีมาแต่ไหน ข้าพเจ้าได้ทำลายสระโบกขรณี บ่อน้ำ สวนที่เขาปลูกไว้ โรงน้ำ และสะพานในที่ที่เดินทางลำบาก

၂၃၅.

๒๓๕.

‘‘သွာဟံ အကတကလျာဏော, ကတပါပေါ တတော စုတော;

ဥပပန္နော ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတော.

ข้าพเจ้านั้นไม่ได้ทำความดีไว้เลย ได้ทำแต่บาปไว้ ครั้นจุติจากโลกนั้นแล้ว จึงมาเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายครอบงำ

၂၃၆.

๒๓๖.

‘‘ပဉ္စပဏ္ဏာသဝဿာနိ, ယတော ကာလင်္ကတော အဟံ;

နာဘိဇာနာမိ ဘုတ္တံ ဝါ, ပီတံ ဝါ ပန ပါနိယံ.

นับแต่เวลาที่ข้าพเจ้าตายไป เป็นเวลา ๕๕ ปีแล้ว ข้าพเจ้าไม่เคยรู้จักโภชนะที่ได้กิน หรือน้ำที่ได้ดื่มเลย

၂၃၇.

๒๓๗.

‘‘ယော သံယမော သော ဝိနာသော,ယော ဝိနာသော သော သံယမော;

ပေတာ ဟိ ကိရ ဇာနန္တိ, ယော သံယမော သော ဝိနာသော.

ความสำรวม (คือความตระหนี่) ใด ความสำรวมนั้นคือความพินาศ ความพินาศใด ความพินาศนั้นคือความสำรวม ได้ยินว่า พวกเปรตเท่านั้นจึงจะรู้ว่า ความสำรวมคือความพินาศ

၂၃၈.

๒๓๘.

‘‘အဟံ [Pg.152] ပုရေ သံယမိဿံ, နာဒါသိံ ဗဟုကေ ဓနေ;

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော;

သွာဟံ ပစ္ဆာနုတပ္ပာမိ, အတ္တကမ္မဖလူပဂေါ.

ในกาลก่อน ข้าพเจ้าได้แต่สำรวม (คือตระหนี่) ไม่ได้ให้ทานเลย ทั้งที่มีทรัพย์สมบัติมากมาย เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ ก็ไม่ได้ทำที่พึ่งแก่ตนเอง ข้าพเจ้านั้นเข้าถึงผลแห่งกรรมของตนแล้ว ย่อมเดือดร้อนในภายหลัง

၂၃၉.

๒๓๙.

‘‘ဥဒ္ဓံ စတူဟိ မာသေဟိ, ကာလံကိရိယာ ဘဝိဿတိ;

ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ, နိရယံ ပပတိဿဟံ.

เบื้องหน้าแต่นี้ไปอีก ๔ เดือน ความตายจักมีแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจักตกนรกที่เผ็ดร้อนโดยส่วนเดียวและน่าสะพรึงกลัว

၂၄၀.

๒๔๐.

‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ;

အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ.

นรกนั้นมี ๔ มุม มี ๔ ประตู แบ่งไว้เป็นส่วนๆ เท่าๆ กัน มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ครอบไว้ด้วยแผ่นเหล็ก

၂၄၁.

๒๔๑.

‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ;

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ.

พื้นของนรกนั้นทำด้วยเหล็ก ลุกเป็นไฟ ประกอบด้วยเดช แผ่ไปโดยรอบ ๑๐๐ โยชน์ ตั้งอยู่ทุกเมื่อ

၂၄၂.

๒๔๒.

‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ;

ဖလံ ပါပဿ ကမ္မဿ, တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသံ.

ในนรกนั้น ข้าพเจ้าจักเสวยทุกขเวทนาอันเป็นผลของบาปกรรมสิ้นกาลนาน เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงเศร้าโศกอย่างยิ่ง

၂၄၃.

๒๔๓.

‘‘တံ ဝေါ ဝဒါမိ ဘဒ္ဒံ ဝေါ, ယာဝန္တေတ္ထ သမာဂတာ;

မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော.

เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอบอกท่านทั้งหลาย ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลาย บรรดาที่มาประชุมกัน ณ ที่นี้ ท่านทั้งหลายอย่าได้ทำบาปกรรมในที่แจ้งหรือในที่ลับเลย

၂၄၄.

๒๔๔.

‘‘သစေ တံ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရိဿထ ကရောထ ဝါ;

န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ, ဥပ္ပစ္စာပိ ပလာယတံ.

ถ้าท่านทั้งหลายจักทำหรือกำลังทำบาปกรรมนั้นอยู่ ถึงจะเหาะหนีไป ก็ไม่มีทางพ้นจากทุกข์ได้เลย

၂၄၅.

๒๔๕.

‘‘မတ္တေယျာ ဟောထ ပေတ္တေယျာ, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကာ;

သာမညာ ဟောထ ဗြဟ္မညာ, ဧဝံ သဂ္ဂံ ဂမိဿထာ’’တိ.

ท่านทั้งหลายจงเลี้ยงดูมารดา จงเลี้ยงดูบิดา จงอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล จงมีสามัญญตา จงมีพรหมัญญตาเถิด เมื่อเป็นเช่นนี้ จักไปสู่สวรรค์ได้

ဓနပါလသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု သတ္တမံ.

เรื่องธนปาลเศรษฐีเปรต ที่ ๗ จบ

၈. စူဠသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု

๘. เรื่องจูฬเศรษฐีเปรต

၂၄၆.

๒๔๖.

‘‘နဂ္ဂေါ ကိသော ပဗ္ဗဇိတောသိ ဘန္တေ, ရတ္တိံ ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ ကိဿ ဟေတု;

အာစိက္ခ မေ တံ အပိ သက္ကုဏေမု, သဗ္ဗေန ဝိတ္တံ ပဋိပါဒယေ တုဝ’’န္တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ท่านเป็นบรรพชิต เปลือยกาย ผอมโซ ท่านจะไปไหนในเวลากลางคืน เพราะเหตุอะไร ขอท่านจงบอกเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้าเถิด บางทีพวกเราอาจจะจัดแจงทรัพย์สมบัติทุกอย่างถวายท่านได้

၂၄၇.

๒๔๗.

‘‘ဗာရာဏသီ [Pg.153] နဂရံ ဒူရဃုဋ္ဌံ, တတ္ထာဟံ ဂဟပတိ အဍ္ဎကော အဟု ဒီနော;

အဒါတာ ဂေဓိတမနော အာမိသသ္မိံ, ဒုဿီလျေန ယမဝိသယမှိ ပတ္တော.

ขอถวายพระพร มหาบพิตร นครพาราณสีมีชื่อเสียงโด่งดังไปไกล ในนครนั้น อาตมภาพเคยเป็นคฤหบดีผู้มั่งคั่ง แต่เป็นคนเลวทราม ไม่เคยให้ทาน มีใจละโมบในอามิส เพราะความเป็นผู้ทุศีล จึงเข้าถึงยมโลก

၂၄၈.

๒๔๘.

‘‘သော သူစိကာယ ကိလမိတော တေဟိ,တေနေဝ ဉာတီသု ယာမိ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု;

အဒါနသီလာ န စ သဒ္ဒဟန္တိ,ဒါနဖလံ ဟောတိ ပရမှိ လောကေ.

เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงลำบากด้วยความหิวโหย เพราะเหตุนั้นนั่นแหละ อาตมภาพจึงต้องไปยังสำนักของพวกญาติ เพราะเหตุแห่งอามิสเล็กน้อย คนทั้งหลายผู้มีปกติไม่ให้ทาน ย่อมไม่เชื่อว่าผลแห่งทานในโลกหน้ามีอยู่

၂၄၉.

๒๔๙.

‘‘ဓီတာ စ မယှံ လပတေ အဘိက္ခဏံ, ‘ဒဿာမိ ဒါနံ ပိတူနံ ပိတာမဟာနံ’;

တမုပက္ခဋံ ပရိဝိသယန္တိ ဗြာဟ္မဏာ, ‘ယာမိ အဟံ အန္ဓကဝိန္ဒံ ဘောတ္တု’’’န္တိ.

แม้ธิดาของอาตมภาพก็พูดอยู่เนืองๆ ว่า ‘จักถวายทานอุทิศให้บิดาและปู่ย่าตายาย’ แต่พวกพราหมณ์บริโภคทานที่นางจัดถวายนั้น อาตมภาพจะไปยังเมืองอันธกวินทะเพื่อบริโภค

၂၅၀.

๒๕๐.

တမဝေါစ ရာဇာ ‘‘အနုဘဝိယာန တမ္ပိ,ဧယျာသိ ခိပ္ပံ အဟမပိ ကဿံ ပူဇံ;

အာစိက္ခ မေ တံ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု,သဒ္ဓါယိတံ ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ.

พระราชาตรัสกับเปรตนั้นว่า ‘ท่านจงไปเสวยทานนั้นแล้วจงรีบกลับมา แม้เราก็จะทำพลีกรรมให้ ถ้ามีเหตุ ก็จงบอกเรื่องนั้นแก่เรา เราจะฟังคำพูดที่เป็นเหตุเป็นผลที่น่าเชื่อถือ’

၂၅၁.

๒๕๑.

‘တထာ’တိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ, ဘုဉ္ဇိံသု ဘတ္တံ န စ ဒက္ခိဏာရဟာ;

ပစ္စာဂမိ ရာဇဂဟံ ပုနာပရံ, ပါတုရဟောသိ ပုရတော ဇနာဓိပဿ.

เปรตนั้นทูลว่า ‘อย่างนั้น พระเจ้าข้า’ แล้วได้ไปยังที่นั้น พวกพราหมณ์ผู้ไม่ควรแก่ทักษิณาได้บริโภคภัตตาหาร เปรตนั้นจึงกลับมายังกรุงราชคฤห์อีกครั้งหนึ่ง แล้วปรากฏกายอยู่เบื้องพระพักตร์ของพระเจ้าอชาตศัตรู

၂၅၂.

๒๕๒.

ဒိသွာန ပေတံ ပုနဒေဝ အာဂတံ, ရာဇာ အဝေါစ ‘‘အဟမပိ ကိံ ဒဒါမိ;

အာစိက္ခ မေ တံ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု, ယေန တုဝံ စိရတရံ ပီဏိတော သိယာ’’တိ.

พระราชาทอดพระเนตรเห็นเปรตกลับมาอีก จึงตรัสว่า ‘แม้เราจะให้อะไรได้ ขอท่านจงบอกเรื่องนั้นแก่เรา ถ้ามีเหตุที่ท่านจะพึงยินดีได้นานกว่านี้’

၂၅၃.

๒๕๓.

‘‘ဗုဒ္ဓဉ္စ သံဃံ ပရိဝိသိယာန ရာဇ, အန္နေန ပါနေန စ စီဝရေန;

တံ ဒက္ခိဏံ အာဒိသ မေ ဟိတာယ, ဧဝံ အဟံ စိရတရံ ပီဏိတော သိယာ’’တိ.

ขอถวายพระพร มหาบพิตร ขอพระองค์ทรงอังคาสพระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ด้วยข้าวน้ำและจีวร แล้วโปรดอุทิศทักษิณานั้นเพื่อประโยชน์แก่ข้าพระองค์ ด้วยวิธีนี้ ข้าพระองค์จะพึงยินดีได้นานกว่านี้

၂၅၄.

๒๕๔.

တတော [Pg.154] စ ရာဇာ နိပတိတွာ တာဝဒေ, ဒါနံ သဟတ္ထာ အတုလံ ဒဒိတွာ သံဃေ;

အာရောစေသိ ပကတံ တထာဂတဿ, တဿ စ ပေတဿ ဒက္ခိဏံ အာဒိသိတ္ထ.

ลำดับนั้น พระเจ้าอชาตศัตรูเสด็จออกไปในขณะนั้นทีเดียว ทรงถวายทานที่หาประมาณมิได้แก่พระสงฆ์ด้วยพระหัตถ์ของพระองค์เอง ได้กราบทูลเรื่องที่ทรงทำแล้วแด่พระตถาคต และได้ทรงอุทิศส่วนกุศลให้แก่เปรตนั้นด้วย

၂၅၅.

๒๕๕.

သော ပူဇိတော အတိဝိယ သောဘမာနော, ပါတုရဟောသိ ပုရတော ဇနာဓိပဿ;

‘‘ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော, န မယှမတ္ထိ သမာ သဒိသာ မာနုသာ.

เปรตนั้น ครั้นพระราชาทรงบูชาแล้ว ก็งามยิ่งนัก ได้ปรากฏจำเพาะพระพักตร์ของพระเจ้าแผ่นดินผู้เป็นใหญ่กว่าชน กล่าวว่า ‘ข้าพระองค์เป็นยักษ์ผู้มีฤทธิ์มาก มนุษย์ที่เสมอและเหมือนข้าพระองค์ไม่มี’

၂၅၆.

๒๕๖.

‘‘ပဿာနုဘာဝံ အပရိမိတံ မမယိဒံ, တယာနုဒိဋ္ဌံ အတုလံ ဒတွာ သံဃေ;

သန္တပ္ပိတော သတတံ သဒါ ဗဟူဟိ, ယာမိ အဟံ သုခိတော မနုဿဒေဝါ’’တိ.

‘ขอพระองค์ทอดพระเนตรอานุภาพอันหาประมาณมิได้นี้ของข้าพระองค์ พระองค์ทรงถวายทานที่หาประมาณมิได้ในพระสงฆ์แล้วทรงอุทิศให้ ข้าพระองค์เป็นผู้อิ่มหนำด้วยวัตถุมากมายทุกเมื่อเป็นนิตย์ ข้าแต่สมมติเทพ ข้าพระองค์มีความสุขแล้ว จักขอลาไป’

စူဠသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ နိဋ္ဌိတံ.

จูฬเสฏฐิเปตวัตถุที่ ๘ จบ

ဘာဏဝါရံ ပဌမံ နိဋ္ဌိတံ.

ภาณวารที่ ๑ จบ

၉. အင်္ကုရပေတဝတ္ထု

๙. อังกุรเปตวัตถุ

၂၅၇.

๒๕๗.

‘‘ယဿ အတ္ထာယ ဂစ္ဆာမ, ကမ္ဗောဇံ ဓနဟာရကာ;

အယံ ကာမဒဒေါ ယက္ခော, ဣမံ ယက္ခံ နယာမသေ.

‘พวกเราผู้ขนทรัพย์ไปเพื่อประโยชน์แก่ทรัพย์ใด จึงพากันไปยังแคว้นกัมโพชะ ยักษ์ตนนี้เป็นผู้ให้สิ่งที่น่าปรารถนา (เพราะฉะนั้น) พวกเราจงนำยักษ์ตนนี้ไปเถิด’

၂၅၈.

๒๕๘.

‘‘ဣမံ ယက္ခံ ဂဟေတွာန, သာဓုကေန ပသယှ ဝါ;

ယာနံ အာရောပယိတွာန, ခိပ္ပံ ဂစ္ဆာမ ဒွါရက’’န္တိ.

‘พวกเราจงจับยักษ์ตนนี้ไปโดยขอร้องดีๆ หรือข่มขี่ก็ตาม ให้ขึ้นยานแล้วรีบไปยังกรุงทวารกาเถิด’

၂၅၉.

๒๕๙.

‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ;

န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ, မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ.

‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ไม่ควรหักกิ่งของต้นไม้นั้น เพราะผู้ประทุษร้ายมิตรเป็นคนเลวทราม’

၂၆၀.

๒๖๐.

‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ;

ခန္ဓမ္ပိ တဿ ဆိန္ဒေယျ, အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ.

‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ถ้ามีความต้องการเช่นนั้น ก็พึงตัดแม้ลำต้นของต้นไม้นั้นได้’

၂၆၁.

๒๖๑.

‘‘ယဿ [Pg.155] ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ;

န တဿ ပတ္တံ ဘိန္ဒေယျ, မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ.

‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ไม่ควรทำลายแม้ใบของต้นไม้นั้น เพราะผู้ประทุษร้ายมิตรเป็นคนเลวทราม’

၂၆၂.

๒๖๒.

‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ;

သမူလမ္ပိ တံ အဗ္ဗုဟေ, အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ.

‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ถ้ามีความต้องการเช่นนั้น ก็พึงถอนต้นไม้นั้นเสียทั้งรากได้’

၂၆၃.

๒๖๓.

‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ, ယတ္ထန္နပါနံ ပုရိသော လဘေထ;

န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ, ကတညုတာ သပ္ပုရိသေဟိ ဝဏ္ဏိတာ.

‘บุรุษพึงอยู่ในเรือนของผู้ใดแม้เพียงคืนเดียว ได้ข้าวและน้ำในที่ใด ไม่พึงคิดชั่วต่อผู้นั้นแม้ด้วยใจ เพราะสัตบุรุษทั้งหลายสรรเสริญความกตัญญู’

၂၆၄.

๒๖๔.

‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ, အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌိတော သိယာ;

န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ, အဒုဗ္ဘပါဏီ ဒဟတေ မိတ္တဒုဗ္ဘိံ.

‘บุคคลพึงอยู่ในเรือนของผู้ใดแม้เพียงคืนเดียว ได้รับการบำรุงด้วยข้าวและน้ำ ไม่พึงคิดชั่วต่อผู้นั้นแม้ด้วยใจ ฝ่ามือที่ไม่ประทุษร้ายมิตร ย่อมเผาผลาญผู้ประทุษร้ายมิตร’

၂၆၅.

๒๖๕.

‘‘ယော ပုဗ္ဗေ ကတကလျာဏော, ပစ္ဆာ ပါပေန ဟိံသတိ;

အလ္လပါဏိဟတော ပေါသော, န သော ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ.

‘ผู้ใดเคยได้รับอุปการะในกาลก่อน แต่ภายหลังกลับเบียดเบียนเขาด้วยกรรมชั่ว บุคคลนั้นถูกฝ่ามือที่เปียก (คือความมีเมตตา) กำจัดแล้ว ย่อมไม่เห็นความเจริญ’

၂၆၆.

๒๖๖.

‘‘နာဟံ ဒေဝေန ဝါ မနုဿေန ဝါ, ဣဿရိယေန ဝါဟံ သုပ္ပသယှော;

ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော, ဒူရင်္ဂမော ဝဏ္ဏဗလူပပန္နော’’တိ.

‘เราอันเทวดาหรือมนุษย์ หรือผู้มีอำนาจใดๆ ข่มขี่ไม่ได้ง่ายๆ เราเป็นยักษ์ผู้มีฤทธิ์มาก ไปได้ไกล สมบูรณ์ด้วยวรรณะและกำลัง’

၂၆၇.

๒๖๗.

‘‘ပါဏိ တေ သဗ္ဗသော ဝဏ္ဏော, ပဉ္စဓာရော မဓုဿဝေါ;

နာနာရသာ ပဂ္ဃရန္တိ, မညေဟံ တံ ပုရိန္ဒဒ’’န္တိ.

‘ฝ่ามือของท่านมีวรรณะดุจทองคำโดยสิ้นเชิง มีธาร ๕ สาย หลั่งน้ำผึ้ง รสต่างๆ ย่อมไหลออก ข้าพเจ้าเข้าใจว่าท่านคือท้าวปุรินททะ (ท้าวสักกะ)’

၂၆၈.

๒๖๘.

‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ;

ပေတံ မံ အင်္ကုရ ဇာနာဟိ, ရောရုဝမှာ ဣဓာဂတ’’န္တိ.

‘เรามิใช่เทวดา มิใช่คนธรรพ์ และมิใช่ท้าวสักกะผู้ประทานในกาลก่อน ดูก่อนอังกุระ ท่านจงรู้ว่าเราเป็นเปรต มาจากโรรุวนครถึงที่นี่’

၂၆၉.

๒๖๙.

‘‘ကိံသီလော ကိံသမာစာရော, ရောရုဝသ္မိံ ပုရေ တုဝံ;

ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ.

‘เมื่อก่อนท่านอยู่ในโรรุวนคร มีศีลอย่างไร มีความประพฤติอย่างไร เพราะพรหมจรรย์อะไร บุญจึงสำเร็จที่ฝ่ามือของท่าน’

၂၇၀.

๒๗๐.

‘‘တုန္နဝါယော ပုရေ အာသိံ, ရောရုဝသ္မိံ တဒါ အဟံ;

သုကိစ္ဆဝုတ္တိ ကပဏော, န မေ ဝိဇ္ဇတိ ဒါတဝေ.

‘เมื่อก่อนเราเป็นช่างเย็บผ้าอยู่ในโรรุวนคร ในครั้งนั้นเราเป็นคนเลี้ยงชีพฝืดเคือง เป็นคนกำพร้า สิ่งของที่จะให้ทานของเราไม่มี’

၂၇၁.

๒๗๑.

‘‘နိဝေသနဉ္စ [Pg.156] မေ အာသိ, အသယှဿ ဥပန္တိကေ;

သဒ္ဓဿ ဒါနပတိနော, ကတပုညဿ လဇ္ဇိနော.

‘และเรือนของเราได้มีอยู่ใกล้เรือนของอสยหเศรษฐี ผู้มีศรัทธา เป็นทานบดี ทำบุญไว้แล้ว มีความละอาย (ต่อบาป)’

၂၇၂.

๒๗๒.

‘‘တတ္ထ ယာစနကာ ယန္တိ, နာနာဂေါတ္တာ ဝနိဗ္ဗကာ;

တေ စ မံ တတ္ထ ပုစ္ဆန္တိ, အသယှဿ နိဝေသနံ.

‘พวกยาจกและวณิพกต่างโคตรกันไปที่เรือนนั้น และพวกเขาก็ถามถึงเรือนของอสยหเศรษฐีกับเราในที่นั้น’

၂၇၃.

๒๗๓.

‘‘ကတ္ထ ဂစ္ဆာမ ဘဒ္ဒံ ဝေါ, ကတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ;

တေသာဟံ ပုဋ္ဌော အက္ခာမိ, အသယှဿ နိဝေသနံ.

‘(พวกเขาถามว่า) ‘ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน พวกเราจะไปที่ไหน ทานเขามีให้ที่ไหน’ เราถูกพวกเขาถามแล้ว ก็บอกเรือนของอสยหเศรษฐี’

၂၇၄.

๒๗๔.

‘‘ပဂ္ဂယှ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ, ဧတ္ထ ဂစ္ဆထ ဘဒ္ဒံ ဝေါ;

ဧတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ, အသယှဿ နိဝေသနေ.

‘(เรา) ยกแขนขวาขึ้นบอกว่า ‘ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลาย พวกท่านจงไปที่นี่เถิด ทานเขามีให้ที่นี่ ในเรือนของอสยหเศรษฐี’

၂၇၅.

๒๗๕.

‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ, တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ;

တေန မေ ဗြဟ္မစရိယေန, ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ.

‘เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือของเราจึงให้สิ่งที่น่าปรารถนา เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือของเราจึงหลั่งน้ำผึ้ง เพราะพรหมจรรย์นั้น บุญจึงสำเร็จที่ฝ่ามือของเรา’

၂၇၆.

๒๗๖.

‘‘န ကိရ တွံ အဒါ ဒါနံ, သကပါဏီဟိ ကဿစိ;

ပရဿ ဒါနံ အနုမောဒမာနော, ပါဏိံ ပဂ္ဂယှ ပါဝဒိ.

‘ได้ยินว่า ท่านมิได้ให้ทานแก่ใครๆ ด้วยมือของตนเลย เพียงแต่ชื่นชมทานของผู้อื่น แล้วยกมือบอก (ทางแก่ยาจก)’

၂၇၇.

๒๗๗.

‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ, တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ;

တေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ.

‘เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือ (ของท่าน) จึงให้สิ่งที่น่าปรารถนา เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือจึงหลั่งน้ำผึ้ง เพราะพรหมจรรย์นั้น บุญจึงสำเร็จที่ฝ่ามือของท่าน’

၂၇၈.

๒๗๘.

‘‘ယော သော ဒါနမဒါ ဘန္တေ, ပသန္နော သကပါဏိဘိ;

သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, ကိံ နု သော ဒိသတံ ဂတော’’တိ.

‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อสยหเศรษฐีใดเล่า มีใจเลื่อมใส ได้ให้ทานด้วยมือของตน เขานั้นละกายมนุษย์แล้ว ไปสู่ทิศไหนหนอ’

၂၇၉.

๒๗๙.

‘‘နာဟံ ပဇာနာမိ အသယှသာဟိနော, အင်္ဂီရသဿ ဂတိံ အာဂတိံ ဝါ;

သုတဉ္စ မေ ဝေဿဝဏဿ သန္တိကေ, သက္ကဿ သဟဗျတံ ဂတော အသယှော’’တိ.

‘เราไม่รู้คติหรืออาคติของอสยหเศรษฐี ผู้มีความเพียร ผู้มีรัศมีออกจากกาย แต่เราได้ฟังมาจากสำนักของท้าวเวสวัณว่า อสยหเศรษฐีไปเป็นสหายของท้าวสักกะ’

၂၈၀.

๒๘๐.

‘‘အလမေဝ ကာတုံ ကလျာဏံ, ဒါနံ ဒါတုံ ယထာရဟံ;

ပါဏိံ ကာမဒဒံ ဒိသွာ, ကော ပုညံ န ကရိဿတိ.

‘ควรแล้วที่จะทำความดี ควรแล้วที่จะให้ทานตามสมควร ใครเล่าเห็นฝ่ามือที่ให้สิ่งที่น่าปรารถนาแล้ว จะไม่ทำบุญ’

၂၈၁.

๒๘๑.

‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ, အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ;

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ, ယံ မမဿ သုခါဝဟံ.

แน่แท้ เรานั้นไปจากที่นี้ ถึงกรุงทวารกาแล้ว จักตั้งทานอันจะนำสุขมาให้แก่เราไว้

၂၈၂.

๒๘๒.

‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ;

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ.

เราจักให้ข้าวและน้ำ ผ้าและเสนาสนะ ศาลาที่พักคนเดินทางและบ่อน้ำ และสะพานในที่ที่เดินทางลำบาก

၂၈၃.

๒๘๓.

‘‘ကေန [Pg.157] တေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ, မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ ;

အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ, ကိံ ပါပံ ပကတံ တယာ’’တိ.

เพราะเหตุไร นิ้วมือของท่านจึงงอ และหน้าของท่านจึงเบี้ยว ทั้งนัยน์ตาก็ไหลเยิ้ม ท่านทำบาปอะไรไว้

၂၈၄.

๒๘๔.

‘‘အင်္ဂီရသဿ ဂဟပတိနော, သဒ္ဓဿ ဃရမေသိနော;

တဿာဟံ ဒါနဝိဿဂ္ဂေ, ဒါနေ အဓိကတော အဟုံ.

เราเป็นผู้ได้รับแต่งตั้งในทาน ในโรงทานของอังคีรสคหบดี ผู้มีศรัทธา ครองเรือน

၂၈၅.

๒๘๕.

‘‘တတ္ထ ယာစနကေ ဒိသွာ, အာဂတေ ဘောဇနတ္ထိကေ;

ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ, အကာသိံ ကုဏလိံ မုခံ.

ในโรงทานนั้น เราเห็นยาจกผู้ต้องการโภชนะมาแล้ว หลีกไป ณ ที่สมควรแห่งหนึ่ง ได้ทำหน้าเบี้ยว

၂၈၆.

๒๘๖.

‘‘တေန မေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ, မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ;

အက္ခီနိ မေ ပဂ္ဃရန္တိ, တံ ပါပံ ပကတံ မယာ’’တိ.

เพราะกรรมนั้น นิ้วมือของข้าพเจ้าจึงงอ และหน้าก็เบี้ยว ทั้งนัยน์ตาของข้าพเจ้าก็ไหลเยิ้ม บาปนั้นข้าพเจ้าได้ทำไว้แล้ว

၂၈၇.

๒๘๗.

‘‘ဓမ္မေန တေ ကာပုရိသ, မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ;

အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ, ယံ တံ ပရဿ ဒါနဿ;

အကာသိ ကုဏလိံ မုခံ.

ดูก่อนบุรุษชั่ว เพราะเหตุที่ท่านทำหน้าเบี้ยวในทานของผู้อื่น เพราะเหตุนั้น หน้าของท่านจึงเบี้ยว และนัยน์ตาก็ไหลเยิ้ม สมควรแล้ว

၂၈၈.

๒๘๘.

‘‘ကထံ ဟိ ဒါနံ ဒဒမာနော, ကရေယျ ပရပတ္တိယံ;

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ.

ผู้ให้ทาน คือ ข้าว น้ำ ผ้า และเสนาสนะอยู่ ไฉนจะพึงทำให้สำเร็จด้วยมือของผู้อื่นเล่า

၂၈၉.

๒๘๙.

‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ, အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ;

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ, ယံ မမဿ သုခါဝဟံ.

၂၉၀.

๒๙๐.

‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ;

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ.

၂၉၁.

๒๙๑.

တတော ဟိ သော နိဝတ္တိတွာ, အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ;

ဒါနံ ပဋ္ဌပယိ အင်္ကုရော, ယံတုမဿ သုခါဝဟံ.

ครั้งนั้น อังกุระกลับจากที่นั้นแล้ว ถึงกรุงทวารกา ได้ตั้งทานอันจะนำสุขมาให้ตนไว้

၂၉၂.

๒๙๒.

အဒါ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ;

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

เขาได้ให้ข้าวและน้ำ ผ้าและเสนาสนะ ศาลาที่พักคนเดินทางและบ่อน้ำ ด้วยใจที่เลื่อมใส

၂၉၃.

๒๙๓.

‘‘ကော ဆာတော ကော စ တသိတော, ကော ဝတ္ထံ ပရိဒဟိဿတိ;

ကဿ သန္တာနိ ယောဂ္ဂါနိ, ဣတော ယောဇေန္တု ဝါဟနံ.

ใครหิว ใครกระหาย ใครจักนุ่งห่มผ้า สัตว์เทียมยานของใครอ่อนเพลีย เชิญเทียมยานพาหนะไปจากที่นี้เถิด

၂၉၄.

๒๙๔.

‘‘ကော ဆတ္တိစ္ဆတိ ဂန္ဓဉ္စ, ကော မာလံ ကော ဥပါဟနံ;

ဣတိဿု တတ္ထ ဃောသေန္တိ, ကပ္ပကာ သူဒမာဂဓာ ;

သဒါ သာယဉ္စ ပါတော စ, အင်္ကုရဿ နိဝေသနေ.

ใครต้องการร่มและของหอม ใครต้องการระเบียบดอกไม้ ใครต้องการรองเท้า ช่างกัลบก พ่อครัว และนักขับร้อง ย่อมโห่ร้องป่าวประกาศในนิเวศน์ของอังกุระ ทั้งเวลาเย็นและเวลาเช้าเป็นนิตย์

၂၉၅.

๒๙๕.

‘‘‘သုခံ [Pg.158] သုပတိ အင်္ကုရော’, ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော;

ဒုက္ခံ သုပါမိ သိန္ဓက, ယံ န ပဿာမိ ယာစကေ.

ประชาชนรู้จักเราว่า ‘อังกุระหลับเป็นสุข’ แต่ดูก่อนสินธกะ เราหลับเป็นทุกข์ เพราะไม่ได้เห็นยาจก

၂၉၆.

๒๙๖.

‘‘‘သုခံ သုပတိ အင်္ကုရော’, ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော;

ဒုက္ခံ သိန္ဓက သုပါမိ, အပ္ပကေ သု ဝနိဗ္ဗကေ’’တိ.

ประชาชนรู้จักเราว่า ‘อังกุระหลับเป็นสุข’ แต่ดูก่อนสินธกะ เมื่อพวกยาจกมีน้อย เราหลับเป็นทุกข์

၂၉၇.

๒๙๗.

‘‘သက္ကော စေ တေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ, တာဝတိံသာနမိဿရော;

ကိဿ သဗ္ဗဿ လောကဿ, ဝရမာနော ဝရံ ဝရေ’’တိ.

ถ้าท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าเทพชาวดาวดึงส์และแห่งโลกทั้งปวง พึงประทานพรแก่ท่าน เมื่อท่านจะขอพร พึงขอพรเช่นไร

၂၉၈.

๒๙๘.

‘‘သက္ကော စေ မေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ, တာဝတိံသာနမိဿရော;

ကာလုဋ္ဌိတဿ မေ သတော, သုရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ;

ဒိဗ္ဗာ ဘက္ခာ ပါတုဘဝေယျုံ, သီလဝန္တော စ ယာစကာ.

ถ้าท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าเทพชาวดาวดึงส์ พึงประทานพรแก่เรา เมื่อเราลุกขึ้นแต่เช้า พอเวลาพระอาทิตย์ขึ้น ขอโภชนะอันเป็นทิพย์และยาจกผู้มีศีลจงปรากฏ

၂၉၉.

๒๙๙.

‘‘ဒဒတော မေ န ခီယေထ, ဒတွာ နာနုတပေယျဟံ;

ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒေယျံ, ဧတံ သက္ကံ ဝရံ ဝရေ’’တိ.

เมื่อเราให้อยู่ ไทยธรรมอย่าพึงหมดสิ้น เราให้แล้วไม่พึงเดือดร้อนในภายหลัง เมื่อให้ทานอยู่ พึงยังจิตให้เลื่อมใส เราพึงขอพรนี้กะท้าวสักกะ

၃၀၀.

๓๐๐.

‘‘န သဗ္ဗဝိတ္တာနိ ပရေ ပဝေစ္ဆေ, ဒဒေယျ ဒါနဉ္စ ဓနဉ္စ ရက္ခေ;

တသ္မာ ဟိ ဒါနာ ဓနမေဝ သေယျော, အတိပ္ပဒါနေန ကုလာ န ဟောန္တိ.

ไม่พึงให้ทรัพย์ทั้งหมดแก่ผู้อื่น พึงให้ทานและพึงรักษาทรัพย์ไว้ เพราะฉะนั้น ทรัพย์เท่านั้นประเสริฐกว่าทาน เพราะการให้เกินประมาณ สกุลทั้งหลายย่อมไม่ตั้งอยู่

၃၀၁.

๓๐๑.

‘‘အဒါနမတိဒါနဉ္စ, နပ္ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာ;

တသ္မာ ဟိ ဒါနာ ဓနမေဝ သေယျော, သမေန ဝတ္တေယျ သ ဓီရဓမ္မော’’တိ.

บัณฑิตทั้งหลายไม่สรรเสริญการไม่ให้และการให้เกินประมาณ เพราะฉะนั้น ทรัพย์เท่านั้นประเสริฐกว่าทาน พึงประพฤติให้สม่ำเสมอ นั่นเป็นธรรมของนักปราชญ์

၃၀၂.

๓๐๒.

‘‘အဟော ဝတ ရေ အဟမေဝ ဒဇ္ဇံ, သန္တော စ မံ သပ္ပုရိသာ ဘဇေယျုံ;

မေဃောဝ နိန္နာနိ ပရိပူရယန္တော, သန္တပ္ပယေ သဗ္ဗဝနိဗ္ဗကာနံ.

โอหนอ ขอให้เราผู้เดียวเถิดพึงให้ทาน และขอสัตบุรุษผู้สงบเสงี่ยมพึงคบหาเรา เราพึงยังยาจกทั้งปวงให้อิ่มหนำ เหมือนเมฆที่ยังที่ลุ่มให้เต็มฉะนั้น

၃၀၃.

๓๐๓.

‘‘ယဿ ယာစနကေ ဒိသွာ, မုခဝဏ္ဏော ပသီဒတိ;

ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ, တံ ဃရံ ဝသတော သုခံ.

ผู้ใดเห็นยาจกแล้วมีสีหน้าเลื่อมใส ให้ทานแล้วมีใจยินดี ความสุขนั้นของผู้ครองเรือน

၃၀၄.

๓๐๔.

‘‘ယဿ ယာစနကေ ဒိသွာ, မုခဝဏ္ဏော ပသီဒတိ;

ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ, ဧသာ ယညဿ သမ္ပဒါ.

ผู้ใดเห็นยาจกแล้วมีสีหน้าเลื่อมใส ให้ทานแล้วมีใจยินดี นี้เป็นสมบัติของยัญ

၃၀၅.

๓๐๕.

‘‘ပုဗ္ဗေဝ [Pg.159] ဒါနာ သုမနော, ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒယေ;

ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ, ဧသာ ယညဿ သမ္ပဒါ’’တိ.

ก่อนให้ทานก็มีใจดี กำลังให้ก็ยังจิตให้เลื่อมใส ครั้นให้แล้วก็มีใจยินดี นี้เป็นสมบัติของยัญ

၃၀၆.

๓๐๖.

သဋ္ဌိ ဝါဟသဟဿာနိ, အင်္ကုရဿ နိဝေသနေ;

ဘောဇနံ ဒီယတေ နိစ္စံ, ပုညပေက္ခဿ ဇန္တုနော.

ในนิเวศน์ของอังกุระผู้มุ่งบุญ โภชนะหกหมื่นเล่มเกวียน อันเขาย่อมให้เป็นนิตย์แก่หมู่สัตว์

၃၀၇.

๓๐๗.

တိသဟဿာနိ သူဒါနိ ဟိ, အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ;

အင်္ကုရံ ဥပဇီဝန္တိ, ဒါနေ ယညဿ ဝါဝဋာ.

พ่อครัวสามพันคน สวมต่างหูแก้วมณี ขวนขวายในทานและยัญ อาศัยอังกุระเลี้ยงชีพ

၃၀၈.

๓๐๘.

သဋ္ဌိ ပုရိသသဟဿာနိ, အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ;

အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ, ကဋ္ဌံ ဖာလေန္တိ မာဏဝါ.

มาณพหกหมื่นคน สวมต่างหูแก้วมณี ผ่าฟืนในมหาทานของอังกุระ

၃၀၉.

๓๐๙.

သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ, ဝိဓာ ပိဏ္ဍေန္တိ နာရိယော.

หญิงหนึ่งหมื่นหกพันคน ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง ปั้นเครื่องปรุงในมหาทานของอังกุระ

၃၁၀.

๓๑๐.

သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ;

အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ, ဒဗ္ဗိဂါဟာ ဥပဋ္ဌိတာ.

หญิงหนึ่งหมื่นหกพันคน ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง ถือทัพพี ยืนประจำอยู่ในมหาทานของอังกุระ

၃၁၁.

๓๑๑.

ဗဟုံ ဗဟူနံ ပါဒါသိ, စိရံ ပါဒါသိ ခတ္တိယော;

သက္ကစ္စဉ္စ သဟတ္ထာ စ, စိတ္တီကတွာ ပုနပ္ပုနံ.

อังกุรกษัตริย์ได้ทรงบำเพ็ญทานเป็นอันมากแก่ชนเป็นอันมากตลอดกาลนาน ทรงบำเพ็ญทานโดยความเคารพ ด้วยพระหัตถ์ของพระองค์เอง ทรงกระทำไว้ในพระทัยแล้วบำเพ็ญทานบ่อยๆ

၃၁၂.

๓๑๒.

ဗဟူ မာသေ စ ပက္ခေ စ, ဥတုသံဝစ္ဆရာနိ စ;

မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ, အင်္ကုရော ဒီဃမန္တရံ.

อังกุรราชกุมารได้ทรงบำเพ็ญมหาทานตลอดกาลนาน ตลอดเดือนและปักษ์เป็นอันมาก ตลอดฤดูและปีเป็นอันมาก

၃၁၃.

๓๑๓.

ဧဝံ ဒတွာ ယဇိတွာ စ, အင်္ကုရော ဒီဃမန္တရံ;

သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသူပဂေါ အဟု.

อังกุรราชกุมารนั้น ครั้นถวายทานและบูชาอย่างนี้ตลอดกาลนานแล้ว ละกายมนุษย์แล้ว ได้เข้าถึงภพดาวดึงส์

၃၁၄.

๓๑๔.

ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန, အနုရုဒ္ဓဿ ဣန္ဒကော;

သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသူပဂေါ အဟု.

ส่วนอินทกเทพบุตรถวายภิกษาเพียงทัพพีหนึ่งแก่พระอนุรุทธะ ละกายมนุษย์แล้ว ได้เข้าถึงภพดาวดึงส์

၃၁၅.

๓๑๕.

ဒသဟိ ဌာနေဟိ အင်္ကုရံ, ဣန္ဒကော အတိရောစတိ;

ရူပေ သဒ္ဒေ ရသေ ဂန္ဓေ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ မနောရမေ.

อินทกเทพบุตรรุ่งเรืองกว่าอังกุรเทพบุตรด้วยฐานะ ๑๐ ประการ คือ รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะอันน่ารื่นรมย์

၃၁၆.

๓๑๖.

အာယုနာ ယသသာ စေဝ, ဝဏ္ဏေန စ သုခေန စ;

အာဓိပစ္စေန အင်္ကုရံ, ဣန္ဒကော အတိရောစတိ.

อินทกเทพบุตรรุ่งเรืองกว่าอังกุรเทพบุตรด้วยอายุ ยศ วรรณะ สุข และความเป็นใหญ่

၃၁၇.

๓๑๗.

တာဝတိံသေ ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ, သိလာယံ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ;

ပါရိစ္ဆတ္တကမူလမှိ, ဝိဟာသိ ပုရိသုတ္တမော.

ในกาลใด พระพุทธเจ้าผู้เป็นบุรุษสูงสุดประทับอยู่ ณ โคนต้นปาริฉัตร บนบัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ ในภพดาวดึงส์

၃၁၈.

๓๑๘.

ဒသသု [Pg.160] လောကဓာတူသု, သန္နိပတိတွာန ဒေဝတာ;

ပယိရုပါသန္တိ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဝသန္တံ နဂမုဒ္ဓနိ.

ในกาลนั้น เทวดาในหมื่นโลกธาตุประชุมกันแล้ว เข้าไปเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ประทับอยู่บนยอดเขา

၃၁၉.

๓๑๙.

န ကောစိ ဒေဝေါ ဝဏ္ဏေန, သမ္ဗုဒ္ဓံ အတိရောစတိ;

သဗ္ဗေ ဒေဝေ အတိက္ကမ္မ, သမ္ဗုဒ္ဓေါဝ ဝိရောစတိ.

ไม่มีเทวดาองค์ใดรุ่งเรืองกว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยรัศมีได้เลย พระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่นแหละทรงรุ่งเรืองครอบงำเทวดาทั้งปวง

၃၂၀.

๓๒๐.

ယောဇနာနိ ဒသ ဒွေ စ, အင်္ကုရောယံ တဒါ အဟု;

အဝိဒူရေဝ ဗုဒ္ဓဿ, ဣန္ဒကော အတိရောစတိ.

ในกาลนั้น อังกุรเทพบุตรนี้อยู่ห่าง (จากที่ประทับ) ๑๒ โยชน์ ส่วนอินทกเทพบุตรรุ่งเรืองอยู่ในที่ไม่ไกลจากพระพุทธเจ้า

၃၂၁.

๓๒๑.

ဩလောကေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, အင်္ကုရဉ္စာပိ ဣန္ဒကံ;

ဒက္ခိဏေယျံ သမ္ဘာဝေန္တော, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ.

พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทอดพระเนตรอังกุรเทพบุตรและอินทกเทพบุตรแล้ว เมื่อจะทรงประกาศคุณของทักขิไณยบุคคล จึงได้ตรัสพระดำรัสนี้

၃၂၂.

๓๒๒.

‘‘မဟာဒါနံ တယာ ဒိန္နံ, အင်္ကုရ ဒီဃမန္တရံ;

အတိဒူရေ နိသိန္နောသိ, အာဂစ္ဆ မမ သန္တိကေ’’တိ.

“ดูก่อนอังกุระ ท่านได้ให้มหาทานตลอดกาลนานมิใช่หรือ เหตุไฉนจึงนั่งอยู่ไกลนัก จงมาสู่สำนักของเราเถิด”

၃၂၃.

๓๒๓.

စောဒိတော ဘာဝိတတ္တေန, အင်္ကုရော ဣဒမဗြဝိ;

‘‘ကိံ မယှံ တေန ဒါနေန, ဒက္ခိဏေယျေန သုညတံ.

อังกุรเทพบุตร อันพระผู้มีพระภาคผู้ทรงมีพระองค์อันอบรมแล้วตรัสเตือนแล้ว ได้กราบทูลคำนี้ว่า “ทานของข้าพระองค์นั้นว่างเปล่าจากทักขิไณยบุคคล จะมีประโยชน์อะไรแก่ข้าพระองค์เล่า”

၃၂၄.

๓๒๔.

‘‘အယံ သော ဣန္ဒကော ယက္ခော, ဒဇ္ဇာ ဒါနံ ပရိတ္တကံ;

အတိရောစတိ အမှေဟိ, စန္ဒော တာရဂဏေ ယထာ’’တိ.

“อินทกยักษ์นี้ถวายทานเพียงเล็กน้อย แต่รุ่งเรืองกว่าข้าพระองค์ทั้งหลาย เหมือนพระจันทร์รุ่งเรืองกว่าหมู่ดาว ฉะนั้น”

၃၂၅.

๓๒๕.

‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလေ ယထာ ခေတ္တေ, ဗီဇံ ဗဟုမ္ပိ ရောပိတံ;

န ဝိပုလဖလံ ဟောတိ, နပိ တောသေတိ ကဿကံ.

“พืชแม้มากที่บุคคลหว่านแล้วในนาที่ดินเลว ย่อมไม่มีผลไพบูลย์ ทั้งไม่ทำให้ชาวนายินดี ฉันใด”

၃၂၆.

๓๒๖.

‘‘တထေဝ ဒါနံ ဗဟုကံ, ဒုဿီလေသု ပတိဋ္ဌိတံ;

န ဝိပုလဖလံ ဟောတိ, နပိ တောသေတိ ဒါယကံ.

“ทานเป็นอันมากที่ตั้งไว้ในบุคคลผู้ทุศีล ย่อมไม่มีผลไพบูลย์ ทั้งไม่ทำให้ทายกยินดี ฉันนั้นเหมือนกัน”

၃၂၇.

๓๒๗.

‘‘ယထာပိ ဘဒ္ဒကေ ခေတ္တေ, ဗီဇံ အပ္ပမ္ပိ ရောပိတံ;

သမ္မာ ဓာရံ ပဝေစ္ဆန္တေ, ဖလံ တောသေတိ ကဿကံ.

“ก็พืชแม้เล็กน้อยที่บุคคลหว่านแล้วในนาดี เมื่อฝนตกต้องตามฤดูกาล ผลย่อมทำให้ชาวนายินดี ฉันใด”

၃၂၈.

๓๒๘.

‘‘တထေဝ သီလဝန္တေသု, ဂုဏဝန္တေသု တာဒိသု;

အပ္ပကမ္ပိ ကတံ ကာရံ, ပုညံ ဟောတိ မဟပ္ဖလ’’န္တိ.

“การกระทำแม้เล็กน้อยในท่านผู้มีศีล มีคุณเช่นนั้น บุญย่อมมีผลมาก ฉันนั้นเหมือนกัน”

၃၂၉.

๓๒๙.

ဝိစေယျ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ;

ဝိစေယျ ဒါနံ ဒတွာန, သဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တိ ဒါယကာ.

บุคคลพึงพิจารณาให้ทานในที่ซึ่งทานที่ให้แล้วมีผลมาก ทายกทั้งหลายพิจารณาให้ทานแล้ว ย่อมไปสู่สวรรค์

၃၃၀.

๓๓๐.

ဝိစေယျ [Pg.161] ဒါနံ သုဂတပ္ပသတ္ထံ, ယေ ဒက္ခိဏေယျာ ဣဓ ဇီဝလောကေ;

ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနိ, ဗီဇာနိ ဝုတ္တာနိ ယထာ သုခေတ္တေတိ.

การพิจารณาให้ทานเป็นสิ่งที่พระสุคตทรงสรรเสริญแล้ว ทักขิไณยบุคคลเหล่าใดมีอยู่ในชีวโลกนี้ ทานที่ถวายในท่านเหล่านั้นย่อมมีผลมาก เหมือนพืชที่หว่านในนาดี ฉะนั้น

အင်္ကုရပေတဝတ္ထု နဝမံ.

อังกุรเปตวัตถุที่ ๙ จบ

၁၀. ဥတ္တရမာတုပေတိဝတ္ထု

๑๐. อุตตรมาตุเปติวัตถุ

၃၃၁.

๓๓๑.

ဒိဝါဝိဟာရဂတံ ဘိက္ခုံ, ဂင်္ဂါတီရေ နိသိန္နကံ;

တံ ပေတီ ဥပသင်္ကမ္မ, ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဘီရုဒဿနာ.

เปรตตนหนึ่งมีผิวพรรณทราม มีทัศนะน่ากลัว เข้าไปหาภิกษุผู้ไปสู่ที่พักกลางวัน นั่งอยู่ ณ ริมฝั่งแม่น้ำคงคา

၃၃၂.

๓๓๒.

ကေသာ စဿာ အတိဒီဃာ, ယာဝဘူမာဝလမ္ဗရေ ;

ကေသေဟိ သာ ပဋိစ္ဆန္နာ, သမဏံ ဧတဒဗြဝိ.

ผมของเปรตนั้นยาวนัก ห้อยย้อยลงจดแผ่นดิน เปรตนั้นมีกายอันผมปกปิดแล้ว ได้กล่าวคำนี้กะสมณะ

၃၃၃.

๓๓๓.

‘‘ပဉ္စပဏ္ဏာသဝဿာနိ, ယတော ကာလင်္ကတာ အဟံ;

နာဘိဇာနာမိ ဘုတ္တံ ဝါ, ပီတံ ဝါ ပန ပါနိယံ;

ဒေဟိ တွံ ပါနိယံ ဘန္တေ, တသိတာ ပါနိယာယ မေ’’တိ.

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ จำเดิมแต่ข้าพเจ้าทำกาละแล้วได้ ๕๕ ปี ไม่เคยรู้จักการกินหรือการดื่มน้ำเลย ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้ากระหายน้ำ ท่านจงให้น้ำแก่ข้าพเจ้าเถิด”

၃၃၄.

๓๓๔.

‘‘အယံ သီတောဒိကာ ဂင်္ဂါ, ဟိမဝန္တတော သန္ဒတိ;

ပိဝ ဧတ္တော ဂဟေတွာန, ကိံ မံ ယာစသိ ပါနိယ’’န္တိ.

“แม่น้ำคงคานี้มีน้ำเย็น ไหลมาจากภูเขาหิมพานต์ ท่านจงตักดื่มจากแม่น้ำนี้เถิด เหตุไฉนจึงมาขอน้ำกะเราเล่า”

၃၃၅.

๓๓๕.

‘‘သစာဟံ ဘန္တေ ဂင်္ဂါယ, သယံ ဂဏှာမိ ပါနိယံ;

လောဟိတံ မေ ပရိဝတ္တတိ, တသ္မာ ယာစာမိ ပါနိယ’’န္တိ.

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ถ้าข้าพเจ้าตักน้ำจากแม่น้ำคงคาด้วยตนเอง น้ำนั้นย่อมกลายเป็นเลือดสำหรับข้าพเจ้า เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอน้ำ”

၃၃၆.

๓๓๖.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဂင်္ဂါ တေ ဟောတိ လောဟိတ’’န္တိ.

“ท่านได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา ใจหนอ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร แม่น้ำคงคาจึงกลายเป็นเลือดสำหรับท่าน”

၃၃၇.

๓๓๗.

‘‘ပုတ္တော မေ ဥတ္တရော နာမ, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော;

သော စ မယှံ အကာမာယ, သမဏာနံ ပဝေစ္ဆတိ.

“บุตรของข้าพเจ้าชื่ออุตตระ เป็นอุบาสกผู้มีศรัทธา บุตรนั้นเมื่อข้าพเจ้าไม่ปรารถนา ได้ถวาย (ปัจจัย ๔) แก่สมณะทั้งหลาย”

၃၃၈.

๓๓๘.

‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

တမဟံ ပရိဘာသာမိ, မစ္ဆေရေန ဥပဒ္ဒုတာ.

“(บุตรนั้นถวาย) จีวร บิณฑบาต ปัจจัย และเสนาสนะ ข้าพเจ้าถูกความตระหนี่ครอบงำ ได้ด่าบริภาษบุตรนั้น”

၃၃၉.

๓๓๙.

‘‘ယံ တွံ မယှံ အကာမာယ, သမဏာနံ ပဝေစ္ဆသိ;

စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ.

“เจ้าถวายจีวร บิณฑบาต ปัจจัย และเสนาสนะแก่สมณะทั้งหลาย โดยที่เราไม่พอใจ”

၃၄၀.

๓๔๐.

‘‘ဧတံ [Pg.162] တေ ပရလောကသ္မိံ, လောဟိတံ ဟောတု ဥတ္တရ;

တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, ဂင်္ဂါ မေ ဟောတိ လောဟိတ’’န္တိ.

“ดูก่อนอุตตระ ขอทานนี้จงเป็นโลหิตสำหรับท่านในปรโลก ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น แม่น้ำคงคาจึงกลายเป็นโลหิตสำหรับเรา”

ဥတ္တရမာတုပေတိဝတ္ထု ဒသမံ.

อุตตรมาตุเปติวัตถุที่ ๑๐ จบ

၁၁. သုတ္တပေတဝတ္ထု

๑๑. สุตตเปตวัตถุ

၃၄၁.

๓๔๑.

‘‘အဟံ ပုရေ ပဗ္ဗဇိတဿ ဘိက္ခုနော, သုတ္တံ အဒါသိံ ဥပသင်္ကမ္မ ယာစိတာ;

တဿ ဝိပါကော ဝိပုလဖလူပလဗ္ဘတိ, ဗဟုကာ စ မေ ဥပ္ပဇ္ဇရေ ဝတ္ထကောဋိယော.

“ในกาลก่อน เมื่อข้าพเจ้าถูกพระปัจเจกพุทธภิกษุผู้บรรพชาแล้วเข้าไปหาขอด้าย ข้าพเจ้าก็ได้ถวายด้ายไป วิบากแห่งทานนั้นมีผลไพบูลย์ปรากฏอยู่ บัดนี้ผ้าหลายโกฏิเกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้า”

၃၄၂.

๓๔๒.

‘‘ပုပ္ဖာဘိကိဏ္ဏံ ရမိတံ ဝိမာနံ, အနေကစိတ္တံ နရနာရိသေဝိတံ;

သာဟံ ဘုဉ္ဇာမိ စ ပါရုပါမိ စ, ပဟူတဝိတ္တာ န စ တာဝ ခီယတိ.

“วิมานอันน่ารื่นรมย์ เกลื่อนกล่นด้วยดอกไม้ วิจิตรตระการตา อันนรนารีแวดล้อม ข้าพเจ้าได้ใช้สอยและนุ่งห่ม (ตามปรารถนา) มีทรัพย์สมบัติมากมาย และทรัพย์นั้นก็ไม่สิ้นไปเลย”

၃၄၃.

๓๔๓.

‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကမနွယာ, သုခဉ္စ သာတဉ္စ ဣဓူပလဗ္ဘတိ;

သာဟံ ဂန္တွာ ပုနဒေဝ မာနုသံ, ကာဟာမိ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ.

“เพราะอาศัยวิบากแห่งกรรมนั้นนั่นเทียว ข้าพเจ้าจึงได้เสวยสุขและอารมณ์ที่น่าพอใจในวิมานนี้ ข้าพเจ้านั้นจะกลับไปยังโลกมนุษย์อีกเพื่อทำบุญ ขอท่านอัยบุตรโปรดนำข้าพเจ้าไปเถิด”

၃၄၄.

๓๔๔.

‘‘သတ္တ တုဝံ ဝဿသတာ ဣဓာဂတာ,ဇိဏ္ဏာ စ ဝုဍ္ဎာ စ တဟိံ ဘဝိဿသိ;

သဗ္ဗေဝ တေ ကာလကတာ စ ဉာတကာ,ကိံ တတ္ထ ဂန္တွာန ဣတော ကရိဿသီ’’တိ.

“เธอมาอยู่ที่นี่ได้ ๗๐๐ ปีแล้ว ในโลกมนุษย์นั้นเธอก็จะแก่และชรา ญาติของเธอทั้งหมดก็ตายกันไปหมดแล้ว เธอจะไปทำอะไรที่นั่นจากที่นี่เล่า”

၃၄၅.

๓๔๕.

‘‘သတ္တေဝ ဝဿာနိ ဣဓာဂတာယ မေ, ဒိဗ္ဗဉ္စ သုခဉ္စ သမပ္ပိတာယ;

သာဟံ ဂန္တွာန ပုနဒေဝ မာနုသံ, ကာဟာမိ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ.

“ข้าพเจ้าผู้เพียบพร้อมด้วยสุขทิพย์มาอยู่ที่นี่ได้เพียง ๗ ปีเท่านั้น ข้าพเจ้านั้นจะกลับไปยังโลกมนุษย์อีกเพื่อทำบุญ ขอท่านอัยบุตรโปรดนำข้าพเจ้าไปเถิด”

၃၄၆.

๓๔๖.

သော တံ ဂဟေတွာန ပသယှ ဗာဟာယံ, ပစ္စာနယိတွာန ထေရိံ သုဒုဗ္ဗလံ;

‘‘ဝဇ္ဇေသိ အညမ္ပိ ဇနံ ဣဓာဂတံ, ‘ကရောထ ပုညာနိ သုခူပလဗ္ဘတိ’’.

เปรตนั้นจับแขนนางฉุดคร่าไป แล้วนำหญิงแก่ผู้หมดเรี่ยวแรงกลับไปส่งพลางกล่าวว่า “เธอจงบอกแก่ชนเหล่าอื่นที่มาที่นี่ว่า ‘ท่านทั้งหลายจงทำบุญเถิด เพราะจะประสบสุข’”

၃၄၇.

๓๔๗.

‘‘ဒိဋ္ဌာ [Pg.163] မယာ အကတေန သာဓုနာ, ပေတာ ဝိဟညန္တိ တထေဝ မနုဿာ;

ကမ္မဉ္စ ကတွာ သုခဝေဒနီယံ, ဒေဝါ မနုဿာ စ သုခေ ဌိတာ ပဇာ’’တိ.

“เราได้เห็นแล้วซึ่งเปรตและมนุษย์ทั้งหลายผู้เดือดร้อนเพราะไม่ได้ทำความดี และได้เห็นแล้วซึ่งเหล่าเทวดาและมนุษย์ผู้ตั้งอยู่ในความสุขเพราะได้ทำกรรมที่มีสุขเป็นผล”

သုတ္တပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ.

สุตตเปตวัตถุที่ ๑๑ จบ

၁၂. ကဏ္ဏမုဏ္ဍပေတိဝတ္ထု

๑๒. กัณณมุณฑเปติวัตถุ

၃၄၈.

๓๔๘.

‘‘သောဏ္ဏသောပါနဖလကာ, သောဏ္ဏဝါလုကသန္ထတာ;

တတ္ထ သောဂန္ဓိယာ ဝဂ္ဂူ, သုစိဂန္ဓာ မနောရမာ.

“สระโบกขรณี (ของเธอ) มีบันไดและกระดานเป็นทองคำ ลาดด้วยทรายทอง ในสระนั้นมีดอกบัวอุบลซึ่งมีกลิ่นหอมดี มีกลิ่นบริสุทธิ์น่ารื่นรมย์ใจ”

၃၄၉.

๓๔๙.

‘‘နာနာရုက္ခေဟိ သဉ္ဆန္နာ, နာနာဂန္ဓသမေရိတာ;

နာနာပဒုမသဉ္ဆန္နာ, ပုဏ္ဍရီကသမောတတာ.

“สระโบกขรณีปกคลุมด้วยต้นไม้นานาพรรณ กลิ่นหอมนานาชนิดฟุ้งขจรไป ปกคลุมด้วยดอกปทุมนานาชนิด และแผ่ไปทั่วด้วยดอกบุณฑริก”

၃၅၀.

๓๕๐.

‘‘သုရဘိံ သမ္ပဝါယန္တိ, မနုညာ မာလုတေရိတာ;

ဟံသကောဉ္စာဘိရုဒါ စ, စက္ကဝက္ကာဘိကူဇိတာ.

“กลิ่นหอมอันน่าพอใจถูกลมพัด ย่อมฟุ้งขจรไป (สระโบกขรณี) กึกก้องด้วยเสียงหงส์และนกกระเรียน เสียงนกจักรพากษ์ร้องประสาน”

၃၅၁.

๓๕๑.

‘‘နာနာဒိဇဂဏာကိဏ္ဏာ, နာနာသရဂဏာယုတာ;

နာနာဖလဓရာ ရုက္ခာ, နာနာပုပ္ဖဓရာ ဝနာ.

“(สระโบกขรณี) ดาษดื่นด้วยหมู่นกนานาชนิด ประกอบด้วยเสียงร้องนานาสำเนียง มีต้นไม้ซึ่งมีผลหลากหลาย และป่าไม้ซึ่งมีดอกไม้นานาพรรณ”

၃၅၂.

๓๕๒.

‘‘န မနုဿေသု ဤဒိသံ, နဂရံ ယာဒိသံ ဣဒံ;

ပါသာဒါ ဗဟုကာ တုယှံ, သောဝဏ္ဏရူပိယာမယာ;

ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘေန္တိ, သမန္တာ စတုရော ဒိသာ.

“เมืองเช่นนี้ไม่มีในหมู่มนุษย์ เหมือนเมืองนี้ (ของเธอ) ปราสาทจำนวนมากของเธอที่สำเร็จด้วยทองและเงิน ส่องสว่างรุ่งเรืองไปทั่วทั้ง ๔ ทิศโดยรอบ”

၃၅၃.

๓๕๓.

‘‘ပဉ္စ ဒါသိသတာ တုယှံ, ယာ တေမာ ပရိစာရိကာ;

တာ ကမ္ဗုကာယူရဓရာ, ကဉ္စနာဝေဠဘူသိတာ.

“หญิงรับใช้ ๕๐๐ คนของเธอ ซึ่งเป็นบริจาริกาของเธอนั้น สวมกำไลสังข์และทองกร ประดับด้วยเครื่องประดับทองที่เกล้าผม”

၃၅၄.

๓๕๔.

‘‘ပလ္လင်္ကာ ဗဟုကာ တုယှံ, သောဝဏ္ဏရူပိယာမယာ;

ကဒလိမိဂသဉ္ဆန္နာ, သဇ္ဇာ ဂေါနကသန္ထတာ.

“บัลลังก์จำนวนมากของเธอที่สำเร็จด้วยทองและเงิน ปูลาดด้วยหนังเสือเหลืองและผ้าโกนก เตรียมพร้อมไว้เป็นอย่างดี”

၃၅၅.

๓๕๕.

‘‘ယတ္ထ တွံ ဝါသူပဂတာ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ;

သမ္ပတ္တာယဍ္ဎရတ္တာယ, တတော ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆသိ.

“เธอผู้เพียบพร้อมด้วยกามคุณทั้งปวง เข้าไปนอน ณ บัลลังก์ใด เมื่อถึงเที่ยงคืน ก็ลุกขึ้นจากบัลลังก์นั้นไป”

၃၅၆.

๓๕๖.

‘‘ဥယျာနဘူမိံ [Pg.164] ဂန္တွာန, ပေါက္ခရညာ သမန္တတော;

တဿာ တီရေ တုဝံ ဌာသိ, ဟရိတေ သဒ္ဒလေ သုဘေ.

“เธอไปยังพื้นที่อุทยาน แล้วยืนอยู่ที่ริมฝั่งสระโบกขรณีนั้น ซึ่งมีหญ้าเขียวสดน่ารื่นรมย์โดยรอบ”

၃၅၇.

๓๕๗.

‘‘တတော တေ ကဏ္ဏမုဏ္ဍော သုနခေါ, အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတိ;

ယဒါ စ ခါယိတာ အာသိ, အဋ္ဌိသင်္ခလိကာ ကတာ;

ဩဂါဟသိ ပေါက္ခရဏိံ, ဟောတိ ကာယော ယထာ ပုရေ.

“ลำดับนั้น สุนัขหูด้วนก็กัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของเธอ เมื่อใดเธอถูกมันกัดกินจนเหลือแต่ร่างกระดูก เมื่อนั้นเธอก็ลงไปยังสระโบกขรณี ร่างกายของเธอก็กลับเป็นเหมือนเดิม”

၃၅၈.

๓๕๘.

‘‘တတော တွံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂီ, သုစာရု ပိယဒဿနာ;

ဝတ္ထေန ပါရုပိတွာန, အာယာသိ မမ သန္တိကံ.

“ลำดับนั้น เธอก็มีอวัยวะน้อยใหญ่บริบูรณ์ มีรูปงามน่าดูชม นุ่งห่มผ้าแล้วก็มาหาเรา”

၃၅၉.

๓๕๙.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ကဏ္ဏမုဏ္ဍော သုနခေါ တဝအင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတီ’’တိ.

“เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร สุนัขหูด้วนจึงกัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของเธอ”

၃၆၀.

๓๖๐.

‘‘ကိမိလာယံ ဂဟပတိ, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော;

တဿာဟံ ဘရိယာ အာသိံ, ဒုဿီလာ အတိစာရိနီ.

“ในกรุงกิมิลา มีคหบดีผู้เป็นอุบาสกมีศรัทธา ข้าพระองค์เป็นภรรยาของคหบดีนั้น เป็นคนทุศีล ประพฤตินอกใจสามี”

၃၆၁.

๓๖๑.

‘‘သော မံ အတိစရမာနာယ, သာမိကော ဧတဒဗြဝိ;

‘နေတံ ဆန္နံ ပတိရူပံ, ယံ တွံ အတိစရာသိ မံ’.

“เมื่อข้าพระองค์ประพฤตินอกใจอยู่ สามีได้กล่าวคำนี้กะข้าพระองค์ว่า ‘การที่เธอประพฤตินอกใจเรานี้ ไม่สมควร ไม่เหมาะสมเลย’”

၃၆၂.

๓๖๒.

‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ, မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသိသံ;

‘နာဟံ တံ အတိစရာမိ, ကာယေန ဥဒ စေတသာ.

“ข้าพระองค์นั้นได้กล่าวคำสาบานที่ร้ายแรงและคำเท็จว่า ‘ข้าแต่ท่าน ข้าพเจ้ามิได้ประพฤตินอกใจท่านด้วยกายหรือด้วยใจเลย’”

၃၆၃.

๓๖๓.

‘‘‘သစာဟံ တံ အတိစရာမိ, ကာယေန ဥဒ စေတသာ;

ကဏ္ဏမုဏ္ဍော ယံ သုနခေါ, အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတု’.

“‘ถ้าข้าพเจ้าประพฤตินอกใจท่านด้วยกายหรือด้วยใจไซร้ ขอให้สุนัขหูด้วนตัวนี้จงกัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของข้าพเจ้าเถิด’”

၃၆၄.

๓๖๔.

‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ;

သတ္တေဝ ဝဿသတာနိ, အနုဘူတံ ယတော ဟိ မေ;

ကဏ္ဏမုဏ္ဍော စ သုနခေါ, အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတိ.

“ข้าพระองค์ได้เสวยวิบากของกรรมทั้งสองนั้น คือการประพฤตินอกใจและมุสาวาท ตลอด ๗๐๐ ปี เพราะเหตุนั้น สุนัขหูด้วนจึงกัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของข้าพระองค์”

၃၆၅.

๓๖๕.

‘‘တွဉ္စ ဒေဝ ဗဟုကာရော, အတ္ထာယ မေ ဣဓာဂတော;

သုမုတ္တာဟံ ကဏ္ဏမုဏ္ဍဿ, အသောကာ အကုတောဘယာ.

ข้าแต่เทวะ พระองค์ทรงมีอุปการะมาก เสด็จมาที่นี้เพื่อประโยชน์แก่หม่อมฉัน หม่อมฉันพ้นดีแล้วจากสุนัขหูขาด เป็นผู้ไม่มีความโศก ไม่มีภัยแต่ที่ไหนๆ

၃၆၆.

๓๖๖.

‘‘တာဟံ ဒေဝ နမဿာမိ, ယာစာမိ ပဉ္ဇလီကတာ;

ဘုဉ္ဇ အမာနုသေ ကာမေ, ရမ ဒေဝ မယာ သဟာ’’တိ.

ข้าแต่เทวะ หม่อมฉันนั้นขอนอบน้อมพระองค์ ประนมกรอัญชลีทูลวิงวอน ขอเชิญพระองค์เสวยกามอันเป็นทิพย์ ขอเชิญพระองค์ทรงยินดีร่วมกับหม่อมฉันเถิด

၃၆၇.

๓๖๗.

‘‘ဘုတ္တာ [Pg.165] အမာနုသာ ကာမာ, ရမိတောမှိ တယာ သဟ;

တာဟံ သုဘဂေ ယာစာမိ, ခိပ္ပံ ပဋိနယာဟိ မ’’န္တိ.

ดูก่อนนางผู้มีความงาม เราได้บริโภคกามอันเป็นทิพย์แล้ว ได้รื่นรมย์กับเธอแล้ว เรานั้นขอวิงวอนเธอ ขอเธอจงรีบนำเรากลับไปเถิด

ကဏ္ဏမုဏ္ဍပေတိဝတ္ထု ဒွါဒသမံ.

กัณณมุณฑเปติวัตถุที่ ๑๒ จบ

၁၃. ဥဗ္ဗရိပေတဝတ္ထု

๑๓. อุพพรีเปตวัตถุ

၃၆၈.

๓๖๘.

အဟု ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘော;

အဟောရတ္တာနမစ္စယာ, ရာဇာ ကာလမကြုဗ္ဗထ.

ได้มีพระราชาพระนามว่าพรหมทัต ผู้เป็นใหญ่ในหมู่รัฐแห่งชาวปัญจาละ เมื่อวันคืนล่วงไป พระราชานั้นได้เสด็จสวรรคต

၃၆၉.

๓๖๙.

တဿ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ, ဘရိယာ ကန္ဒတိ ဥဗ္ဗရီ ;

ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ, ဗြဟ္မဒတ္တာတိ ကန္ဒတိ.

พระนางอุพพรีผู้เป็นพระมเหสีของพระองค์ เสด็จไปสู่ป่าช้า ไม่ทรงเห็นพระเจ้าพรหมทัต ก็ทรงกันแสงรำพันว่า ‘ข้าแต่พระเจ้าพรหมทัต’

၃၇၀.

๓๗๐.

ဣသိ စ တတ္ထ အာဂစ္ဆိ, သမ္ပန္နစရဏော မုနိ;

သော စ တတ္ထ အပုစ္ဆိတ္ထ, ယေ တတ္ထ သုသမာဂတာ.

มีพระฤๅษีผู้เป็นมุนี สมบูรณ์ด้วยจรณะ ได้มาถึงที่นั้นแล้ว ท่านได้ถามชนทั้งหลายผู้ประชุมกันดีแล้วในที่นั้น

၃၇၁.

๓๗๑.

‘‘ကဿ ဣဒံ အာဠာဟနံ, နာနာဂန္ဓသမေရိတံ;

ကဿာယံ ကန္ဒတိ ဘရိယာ, ဣတော ဒူရဂတံ ပတိံ;

ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ, ‘ဗြဟ္မဒတ္တာ’တိ ကန္ဒတိ’’.

ป่าช้านี้อบอวลด้วยกลิ่นต่างๆ เป็นของใคร ภรรยาคนนี้เป็นของใครกัน ที่กำลังร้องไห้ถึงสามีผู้ไปไกลจากที่นี้ ไม่เห็นพระเจ้าพรหมทัต จึงร้องไห้ว่า ‘ข้าแต่พระเจ้าพรหมทัต’

၃၇၂.

๓๗๒.

တေ စ တတ္ထ ဝိယာကံသု, ယေ တတ္ထ သုသမာဂတာ;

‘‘ဗြဟ္မဒတ္တဿ ဘဒန္တေ, ဗြဟ္မဒတ္တဿ မာရိသ.

ชนทั้งหลายผู้ประชุมกันดีแล้วในที่นั้น ได้กราบทูลตอบว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เป็นของพระเจ้าพรหมทัต ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ เป็นของพระเจ้าพรหมทัต’

၃၇၃.

๓๗๓.

‘‘တဿ ဣဒံ အာဠာဟနံ, နာနာဂန္ဓသမေရိတံ;

တဿာယံ ကန္ဒတိ ဘရိယာ, ဣတော ဒူရဂတံ ပတိံ;

ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ, ‘ဗြဟ္မဒတ္တာ’တိ ကန္ဒတိ’’.

ป่าช้านี้อบอวลด้วยกลิ่นต่างๆ เป็นของพระองค์ (พระเจ้าพรหมทัต) ภรรยาของพระองค์ท่านนี้ กำลังร้องไห้ถึงสามีผู้ไปไกลจากที่นี้ ไม่เห็นพระเจ้าพรหมทัต จึงร้องไห้ว่า ‘ข้าแต่พระเจ้าพรหมทัต’

၃၇၄.

๓๗๔.

‘‘ဆဠာသီတိသဟဿာနိ, ဗြဟ္မဒတ္တဿနာမကာ;

ဣမသ္မိံ အာဠာဟနေ ဒဍ္ဎာ, တေသံ ကမနုသောစသီ’’တိ.

พระราชา ๘๖,๐๐๐ พระองค์ ผู้มีพระนามว่าพรหมทัต ถูกเผาในป่าช้านี้แล้ว ในบรรดาพระราชาเหล่านั้น ท่านเศร้าโศกถึงพระองค์ไหน

၃၇၅.

๓๗๕.

‘‘ယော ရာဇာ စူဠနီပုတ္တော, ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘော;

တံ ဘန္တေ အနုသောစာမိ, ဘတ္တာရံ သဗ္ဗကာမဒ’’န္တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พระราชาพระองค์ใดเป็นโอรสของพระเจ้าจูฬนี เป็นใหญ่ในหมู่รัฐแห่งชาวปัญจาละ หม่อมฉันเศร้าโศกถึงพระราชานั้น ผู้เป็นพระสวามี ผู้ประทานความปรารถนาทั้งปวง

၃၇၆.

๓๗๖.

‘‘သဗ္ဗေ ဝါဟေသုံ ရာဇာနော, ဗြဟ္မဒတ္တဿနာမကာ;

သဗ္ဗေဝစူဠနီပုတ္တာ, ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘာ.

พระราชาทั้งหมดล้วนมีพระนามว่าพรหมทัต ทั้งหมดล้วนเป็นโอรสของพระเจ้าจูฬนี เป็นใหญ่ในหมู่รัฐแห่งชาวปัญจาละ

၃၇၇.

๓๗๗.

‘‘သဗ္ဗေသံ အနုပုဗ္ဗေန, မဟေသိတ္တမကာရယိ;

ကသ္မာ ပုရိမကေ ဟိတွာ, ပစ္ဆိမံ အနုသောစသီ’’တိ.

ท่านได้เป็นพระมเหสีของพระราชาทั้งหมดนั้นตามลำดับ เหตุไรจึงละทิ้งพระองค์ก่อนๆ แล้วมาเศร้าโศกถึงพระองค์สุดท้ายเล่า

၃၇၈.

๓๗๘.

‘‘အာတုမေ [Pg.166] ဣတ္ထိဘူတာယ, ဒီဃရတ္တာယ မာရိသ;

ယဿာ မေ ဣတ္ထိဘူတာယ, သံသာရေ ဗဟုဘာသသီ’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ท่านกล่าวถึงความเป็นพระมเหสีของหม่อมฉันผู้เกิดเป็นหญิงในสังสารวัฏเป็นอันมาก ตลอดกาลนาน หม่อมฉันผู้เกิดเป็นหญิงนี้ เป็นหญิงตลอดกาลนานเลยหรือ

၃၇၉.

๓๗๙.

‘‘အဟု ဣတ္ထီ အဟု ပုရိသော, ပသုယောနိမ္ပိ အာဂမာ;

ဧဝမေတံ အတီတာနံ, ပရိယန္တော န ဒိဿတီ’’တိ.

ท่านเคยเป็นหญิง เคยเป็นชาย และเคยไปสู่กำเนิดสัตว์เดรัจฉาน ที่สุดแห่งภพในอดีตของท่านที่เป็นมาอย่างนี้ ย่อมมองไม่เห็น

၃၈၀.

๓๘๐.

‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ;

ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ.

ท่านได้ดับความเดือดร้อนทั้งปวงของหม่อมฉันผู้กำลังลุกโพลงอยู่ ดุจบุคคลดับไฟที่ราดด้วยเนยให้ดับสนิทด้วยน้ำฉะนั้น

၃၈၁.

๓๘๑.

‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ;

ယော မေ သောကပရေတာယ, ပတိသောကံ အပါနုဒိ.

ท่านผู้บรรเทาความเศร้าโศกถึงพระสวามีของหม่อมฉันผู้ถูกความโศกครอบงำ ได้ถอนลูกศรคือความโศกที่อาศัยอยู่ในหทัยของหม่อมฉันแล้วหนอ

၃၈၂.

๓๘๒.

‘‘သာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လာသ္မိ, သီတိဘူတာသ္မိ နိဗ္ဗုတာ;

န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာ မဟာမုနီ’’တိ.

ข้าแต่มหามุนี หม่อมฉันนั้นเป็นผู้มีลูกศรถูกถอนแล้ว เป็นผู้เยือกเย็น ดับสนิทแล้ว เพราะได้ฟังคำของท่าน จึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้

၃၈၃.

๓๘๓.

တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, သမဏဿ သုဘာသိတံ;

ပတ္တစီဝရမာဒါယ, ပဗ္ဗဇိ အနဂါရိယံ.

พระนางอุพพรีได้ทรงสดับสุภาษิตของสมณะนั้นแล้ว ทรงถือบาตรและจีวรเสด็จออกบวชเป็นอนาคาริก

၃၈၄.

๓๘๔.

သာ စ ပဗ္ဗဇိတာ သန္တာ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ;

မေတ္တာစိတ္တံ အဘာဝေသိ, ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ.

พระนางนั้นครั้นบวชจากเรือนสู่ความเป็นผู้ไม่มีเรือนแล้ว ได้เจริญเมตตาจิตเพื่ออุบัติในพรหมโลก

၃၈၅.

๓๘๕.

ဂါမာ ဂါမံ ဝိစရန္တီ, နိဂမေ ရာဇဓာနိယော;

ဥရုဝေလာ နာမ သော ဂါမော, ယတ္ထ ကာလမကြုဗ္ဗထ.

พระนางเที่ยวจาริกไปจากบ้านสู่บ้าน สู่เมืองและราชธานีทั้งหลาย ได้ทำกาละ ณ หมู่บ้านใด หมู่บ้านนั้นชื่อว่าอุรุเวลา

၃၈၆.

๓๘๖.

မေတ္တာစိတ္တံ အာဘာဝေတွာ, ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ;

ဣတ္ထိစိတ္တံ ဝိရာဇေတွာ, ဗြဟ္မလောကူပဂါ အဟူတိ.

พระนางเจริญเมตตาจิตเพื่ออุบัติในพรหมโลก ทำให้สิ้นกำหนัดในจิตของสตรี ได้เป็นผู้เข้าถึงพรหมโลก

ဥဗ္ဗရိပေတဝတ္ထု တေရသမံ.

อุพพรีเปตวัตถุที่ ๑๓ จบ

ဥဗ္ဗရိဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော နိဋ္ဌိတော.

อุพพรีวรรคที่ ๒ จบ

တဿုဒ္ဒါနံ –

อุทานของวรรคนั้น คือ

မောစကံ မာတာ မတ္တာ စ, နန္ဒာ ကုဏ္ဍလီနာ ဃဋော;

ဒွေ သေဋ္ဌီ တုန္နဝါယော စ, ဥတ္တရ သုတ္တကဏ္ဏ ဥဗ္ဗရီတိ.

เรื่องโมจกะ เรื่องมาตา เรื่องมัตตา เรื่องนันทา เรื่องกุณฑลี เรื่องฆฏะ เรื่องเศรษฐี ๒ เรื่อง เรื่องช่างเย็บผ้า เรื่องอุตตระ เรื่องสุตตะ เรื่องกัณณะ และเรื่องอุพพรี

၃. စူဠဝဂ္ဂေါ

๓. จูฬวรรค

၁. အဘိဇ္ဇမာနပေတဝတ္ထု

๑. อภิชชมานเปตวัตถุ

၃၈၇.

๓๘๗.

‘‘အဘိဇ္ဇမာနေ [Pg.167] ဝါရိမှိ, ဂင်္ဂါယ ဣဓ ဂစ္ဆသိ;

နဂ္ဂေါ ပုဗ္ဗဒ္ဓပေတောဝ မာလဓာရီ အလင်္ကတော;

ကုဟိံ ဂမိဿသိ ပေတ, ကတ္ထ ဝါသော ဘဝိဿတီ’’တိ.

ท่านไปในพื้นน้ำแห่งแม่น้ำคงคาในที่นี้ ซึ่งไม่แตกทำลาย เป็นคนเปลือยกาย เหมือนเปรตมีร่างกายท่อนบน ทรงพวงมาลัย ประดับประดาแล้ว ดูก่อนเปรต ท่านจักไปที่ไหน ที่อยู่ของท่านจักมี ณ ที่ไหน

၃၈၈.

๓๘๘.

‘‘စုန္ဒဋ္ဌိလံ ဂမိဿာမိ, ပေတော သော ဣတိ ဘာသတိ;

အန္တရေ ဝါသဘဂါမံ, ဗာရာဏသိံ စ သန္တိကေ’’.

เปรตนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า เราจักไปยังหมู่บ้านจุณฑัฏฐิละ ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กรุงพาราณสี ในระหว่างหมู่บ้านวาสภะและกรุงพาราณสี

၃၈၉.

๓๘๙.

တဉ္စ ဒိသွာ မဟာမတ္တော, ကောလိယော ဣတိ ဝိဿုတော;

သတ္တုံ ဘတ္တဉ္စ ပေတဿ, ပီတကဉ္စ ယုဂံ အဒါ.

มหาอำมาตย์ผู้มีชื่อเสียงว่าโกลิยะ ได้เห็นเปรตนั้นแล้ว จึงได้ถวายสัตตุผง ข้าวสุก และผ้าคู่หนึ่งสีเหลืองแก่เปรต

၃၉၀.

๓๙๐.

နာဝါယ တိဋ္ဌမာနာယ, ကပ္ပကဿ အဒါပယိ;

ကပ္ပကဿ ပဒိန္နမှိ, ဌာနေ ပေတဿ ဒိဿထ.

ท่านอำมาตย์ให้ช่างกัลบกรับ (ผ้า) ขณะที่เรือจอดอยู่ เมื่อผ้าอันท่านอำมาตย์ให้แก่ช่างกัลบกแล้ว ผ้านั้นก็ปรากฏแก่เปรตในขณะนั้นเอง

၃၉၁.

๓๙๑.

တတော သုဝတ္ထဝသနော, မာလဓာရီ အလင်္ကတော;

ဌာနေ ဌိတဿ ပေတဿ, ဒက္ခိဏာ ဥပကပ္ပထ;

တသ္မာ ဒဇ္ဇေထ ပေတာနံ, အနုကမ္ပာယ ပုနပ္ပုနံ.

ลำดับนั้น เปรตนั้นมีผ้าดีนุ่งห่ม ทรงพวงมาลัย ประดับประดาแล้ว ทักษิณาย่อมสำเร็จแก่เปรตผู้ตั้งอยู่ในฐานะ เพราะเหตุนั้น บุคคลพึงให้ทักษิณาแก่เปรตทั้งหลายบ่อยๆ ด้วยความอนุเคราะห์

၃၉၂.

๓๙๒.

သာတုန္နဝသနာ ဧကေ, အညေ ကေသနိဝါသနာ ;

ပေတာ ဘတ္တာယ ဂစ္ဆန္တိ, ပက္ကမန္တိ ဒိသောဒိသံ.

เปรตบางพวกนุ่งห่มผ้าขี้ริ้ว บางพวกนุ่งห่มผม เปรตทั้งหลายไปเพื่อต้องการอาหาร ย่อมหลีกไปสู่ทิศานุทิศ

၃၉၃.

๓๙๓.

ဒူရေ ဧကေ ပဓာဝိတွာ, အလဒ္ဓါဝ နိဝတ္တရေ;

ဆာတာ ပမုစ္ဆိတာ ဘန္တာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ.

เปรตบางพวกวิ่งไปไกลแล้ว ไม่ได้อะไรเลยก็กลับมา เปรตเหล่านั้นหิวโหย สลบไป ซวนเซไป กระทบแผ่นดินล้มลง

၃၉၄.

๓๙๔.

တေ စ တတ္ထ ပပတိတာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ;

ပုဗ္ဗေ အကတကလျာဏာ, အဂ္ဂိဒဍ္ဎာဝ အာတပေ.

เปรตเหล่านั้นล้มลงในที่นั้นๆ กระทบแผ่นดินแล้ว เป็นผู้ไม่ได้ทำความดีไว้ในปางก่อน เหมือนถูกไฟไหม้ในที่แดด

၃၉၅.

๓๙๕.

‘‘မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပဓမ္မာ, ဃရဏီ ကုလမာတရော;

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော.

ในชาติก่อน พวกเรามีธรรมอันเลวทราม เป็นแม่เรือน เป็นมารดาของตระกูล เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ พวกเราก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตน

၃၉၆.

๓๙๖.

‘‘ပဟူတံ အန္နပါနမ္ပိ, အပိဿု အဝကိရီယတိ;

သမ္မဂ္ဂတေ ပဗ္ဗဇိတေ, န စ ကိဉ္စိ အဒမှသေ.

ข้าวและน้ำมีอยู่มาก แม้จะถูกทิ้งเสียก็มี แต่พวกเราก็มิได้ถวายอะไรๆ แก่บรรพชิตผู้ประพฤติดีเลย

၃၉၇.

๓๙๗.

‘‘အကမ္မကာမာ [Pg.168] အလသာ, သာဒုကာမာ မဟဂ္ဃသာ;

အာလောပပိဏ္ဍဒါတာရော, ပဋိဂ္ဂဟေ ပရိဘာသိမှသေ.

พวกเราเป็นผู้ใคร่ในกรรมชั่ว เป็นคนเกียจคร้าน ใคร่ในของอร่อย กินจุ พวกเราได้ด่าว่าทายกผู้ให้ข้าวคำหนึ่ง และปฏิคาหกทั้งหลาย

၃၉၈.

๓๙๘.

‘‘တေ ဃရာ တာ စ ဒါသိယော, တာနေဝါဘရဏာနိ နော;

တေ အညေ ပရိစာရေန္တိ, မယံ ဒုက္ခဿ ဘာဂိနော.

เรือนเหล่านั้น ทาสีเหล่านั้น และเครื่องประดับเหล่านั้นของพวกเรา คนอื่นๆ ย่อมใช้สอย ส่วนพวกเราเป็นผู้มีส่วนแห่งทุกข์

၃၉၉.

๓๙๙.

‘‘ဝေဏီ ဝါ အဝညာ ဟောန္တိ, ရထကာရီ စ ဒုဗ္ဘိကာ;

စဏ္ဍာလီ ကပဏာ ဟောန္တိ, ကပ္ပကာ စ ပုနပ္ပုနံ.

เปรตเหล่านั้น (เมื่อเกิดเป็นมนุษย์) ย่อมเป็นคนจักสานบ้าง เป็นคนน่าดูหมิ่นบ้าง เป็นช่างหนังบ้าง เป็นคนประทุษร้ายมิตรบ้าง เป็นคนจัณฑาลบ้าง เป็นคนกำพร้าบ้าง เป็นช่างกัลบกบ้าง อยู่บ่อยๆ

၄၀၀.

๔๐๐.

‘‘ယာနိ ယာနိ နိဟီနာနိ, ကုလာနိ ကပဏာနိ စ;

တေသု တေသွေဝ ဇာယန္တိ, ဧသာ မစ္ဆရိနော ဂတိ.

ตระกูลเหล่าใดเหล่าหนึ่งที่ต่ำทรามและยากจน เปรตเหล่านั้นย่อมเกิดในตระกูลนั้นๆ นั่นแหละ นี้เป็นคติของผู้ตระหนี่

၄၀၁.

๔๐๑.

‘‘ပုဗ္ဗေ စ ကတကလျာဏာ, ဒါယကာ ဝီတမစ္ဆရာ;

သဂ္ဂံ တေ ပရိပူရေန္တိ, ဩဘာသေန္တိ စ နန္ဒနံ.

ส่วนชนเหล่าใดทำความดีไว้ในปางก่อน เป็นทายก ปราศจากความตระหนี่ ชนเหล่านั้นย่อมยังสวรรค์ให้เต็ม และย่อมยังสวนนันทวันให้สว่างไสว

၄၀၂.

๔๐๒.

‘‘ဝေဇယန္တေ စ ပါသာဒေ, ရမိတွာ ကာမကာမိနော;

ဥစ္စာကုလေသု ဇာယန္တိ, သဘောဂေသု တတော စုတာ.

ชนเหล่านั้นเป็นผู้ใคร่ในกาม ยินดีแล้วในเวชยันตปราสาท จุติจากสวรรค์นั้นแล้ว ย่อมเกิดในตระกูลสูงซึ่งมีโภคะมาก

၄၀၃.

๔๐๓.

‘‘ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေ, ပလ္လင်္ကေ ဂေါနကတ္ထတေ;

ဗီဇိတင်္ဂါ မောရဟတ္ထေဟိ, ကုလေ ဇာတာ ယသဿိနော.

ผู้มียศ เกิดในตระกูล (สูง) มีคนพัดวีอวัยวะให้ด้วยพัดทำจากหางนกยูง (นอน) ที่บัลลังก์อันลาดด้วยผ้าโกนก ในเรือนยอดและปราสาท

၄၀၄.

๔๐๔.

‘‘အင်္ကတော အင်္ကံ ဂစ္ဆန္တိ, မာလဓာရီ အလင်္ကတာ;

ဓာတိယော ဥပတိဋ္ဌန္တိ, သာယံ ပါတံ သုခေသိနော.

พวกเขาถูกอุ้มจากตักหนึ่งไปสู่อีกตักหนึ่ง พี่เลี้ยงนางนมผู้ทรงพวงมาลัย ประดับประดาแล้ว แสวงหาความสุขให้ ปรนนิบัติอยู่ทั้งเย็นทั้งเช้า

၄၀၅.

๔๐๕.

‘‘နယိဒံ အကတပုညာနံ, ကတပုညာနမေဝိဒံ;

အသောကံ နန္ဒနံ ရမ္မံ, တိဒသာနံ မဟာဝနံ.

สวนนันทวันอันเป็นป่าใหญ่ของทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ซึ่งเป็นที่น่ารื่นรมย์ ปราศจากความโศกเศร้านี้ มิใช่สำหรับผู้ไม่ได้ทำบุญไว้ แต่เป็นของผู้ทำบุญไว้เท่านั้น

၄၀၆.

๔๐๖.

‘‘သုခံ အကတပုညာနံ, ဣဓ နတ္ထိ ပရတ္ထ စ;

သုခဉ္စ ကတပုညာနံ, ဣဓ စေဝ ပရတ္ထ စ.

ความสุขไม่มีแก่ผู้ไม่ได้ทำบุญไว้ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า และความสุขย่อมมีแก่ผู้ทำบุญไว้ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า

၄၀၇.

๔๐๗.

‘‘တေသံ သဟဗျကာမာနံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ;

ကတပုညာ ဟိ မောဒန္တိ, သဂ္ဂေ ဘောဂသမင်္ဂိနော’’တိ.

ผู้ที่ปรารถนาความเป็นสหายของเทพเหล่านั้น พึงทำกุศลไว้ให้มาก เพราะว่าผู้ทำบุญไว้ย่อมเพียบพร้อมด้วยโภคะ บันเทิงอยู่ในสวรรค์

အဘိဇ္ဇမာနပေတဝတ္ထု ပဌမံ.

อภิชชมานเปตวัตถุที่ ๑ จบ

၂. သာဏဝါသီထေရပေတဝတ္ထု

๒. สาณวาสีเถรเปตวัตถุ

၄၀၈.

๔๐๘.

ကုဏ္ဍိနာဂရိယော ထေရော, သာဏဝါသိ နိဝါသိကော;

ပေါဋ္ဌပါဒေါတိ နာမေန, သမဏော ဘာဝိတိန္ဒြိယော.

พระเถระชาวเมืองกุณฑินคร อาศัยอยู่ที่ภูเขาสาณวาสี มีนามว่าโปฏฐปาทะ เป็นสมณะผู้มีอินทรีย์อบรมแล้ว

၄၀၉.

๔๐๙.

တဿ [Pg.169] မာတာ ပိတာ ဘာတာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ.

มารดา บิดา และพี่ชายของท่าน ไปสู่ทุคติ เกิดในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၄၁၀.

๔๑๐.

တေ ဒုဂ္ဂတာ သူစိကဋ္ဋာ, ကိလန္တာ နဂ္ဂိနော ကိသာ;

ဥတ္တသန္တာ မဟတ္တာသာ, န ဒဿေန္တိ ကုရူရိနော.

เปรตเหล่านั้นไปสู่ทุคติ ถูกความหิวเสียดแทง เหน็ดเหนื่อย เปลือยกาย ผอมโซ เป็นผู้ดุร้าย สะดุ้งกลัว มีความหวาดกลัวมาก จึงไม่แสดงตน

၄၁၁.

๔๑๑.

တဿ ဘာတာ ဝိတရိတွာ, နဂ္ဂေါ ဧကပထေကကော;

စတုကုဏ္ဍိကော ဘဝိတွာန, ထေရဿ ဒဿယီတုမံ.

พี่ชายของพระเถระนั้นข้ามความกลัวไปได้ เป็นคนเปลือยกาย ไปตามทางเดินแคบๆ คนเดียว คลานสี่ขาไป ได้แสดงตนแก่พระเถระ

၄၁၂.

๔๑๒.

ထေရော စာမနသိကတွာ, တုဏှီဘူတော အတိက္ကမိ;

သော စ ဝိညာပယီ ထေရံ, ‘ဘာတာ ပေတဂတော အဟံ’.

ฝ่ายพระเถระมิได้ใส่ใจ เป็นผู้นิ่งเฉย เดินผ่านไป ส่วนเปรตนั้นได้กราบเรียนให้พระเถระทราบว่า 'ข้าพเจ้าคือพี่ชายของท่าน ไปเกิดเป็นเปรต'

၄၁၃.

๔๑๓.

‘‘မာတာ ပိတာ စ တေ ဘန္တေ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ มารดาและบิดาของท่าน ไปสู่ทุคติ เกิดในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၄၁၄.

๔๑๔.

‘‘တေ ဒုဂ္ဂတာ သူစိကဋ္ဋာ, ကိလန္တာ နဂ္ဂိနော ကိသာ;

ဥတ္တသန္တာ မဟတ္တာသာ, န ဒဿေန္တိ ကုရူရိနော.

၄၁၅.

๔๑๕.

‘‘အနုကမ္ပဿု ကာရုဏိကော, ဒတွာ အနွာဒိသာဟိ နော;

တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန, ယာပေဿန္တိ ကုရူရိနော’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ท่านผู้มีความกรุณา ขอจงอนุเคราะห์พวกข้าพเจ้าเถิด ขอท่านจงให้ทานแล้วอุทิศส่วนบุญให้พวกข้าพเจ้าด้วยเถิด พวกเปรตผู้เคยทำกรรมอันหยาบช้า จักยังอัตภาพให้เป็นไปด้วยทานที่ท่านให้แล้ว

၄၁၆.

๔๑๖.

ထေရော စရိတွာ ပိဏ္ဍာယ, ဘိက္ခူ အညေ စ ဒွါဒသ;

ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိံသု, ဘတ္တဝိဿဂ္ဂကာရဏာ.

พระเถระและภิกษุอื่นอีก ๑๒ รูป เที่ยวไปเพื่อบิณฑบาตแล้ว ประชุมกันในที่แห่งเดียว เพราะเหตุแห่งการแจกภัต

၄၁၇.

๔๑๗.

ထေရော သဗ္ဗေဝ တေ အာဟ, ‘‘ယထာလဒ္ဓံ ဒဒါထ မေ;

သံဃဘတ္တံ ကရိဿာမိ, အနုကမ္ပာယ ဉာတိနံ’’.

พระเถระได้กล่าวกะภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดว่า ‘ขอท่านทั้งหลายจงให้บิณฑบาตตามที่ได้แล้วแก่ผมเถิด ผมจักทำสังฆภัตเพื่ออนุเคราะห์พวกญาติ’

၄၁၈.

๔๑๘.

နိယျာဒယိံသု ထေရဿ, ထေရော သံဃံ နိမန္တယိ;

ဒတွာ အနွာဒိသိ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော;

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’.

ภิกษุเหล่านั้นได้มอบถวายแด่พระเถระแล้ว พระเถระได้นิมนต์สงฆ์ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’

၄၁၉.

๔๑๙.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဘောဇနံ ဥဒပဇ္ဇထ;

သုစိံ ပဏီတံ သမ္ပန္နံ, အနေကရသဗျဉ္ဇနံ.

ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ โภชนะอันสะอาด ประณีต สมบูรณ์ ประกอบด้วยกับข้าวมีรสต่างๆ ได้เกิดขึ้นแล้ว

၄၂၀.

๔๒๐.

တတော ဥဒ္ဒဿယီ ဘာတာ, ဝဏ္ဏဝါ ဗလဝါ သုခီ;

‘‘ပဟူတံ ဘောဇနံ ဘန္တေ, ပဿ နဂ္ဂါမှသေ မယံ;

တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ဝတ္ထံ လဘာမသေ’’တိ.

ลำดับนั้น พี่ชายผู้มีผิวพรรณดี มีกำลัง มีความสุข ได้แสดงตนแล้ว (กล่าวว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ โภชนะมีมากมาย แต่ขอท่านจงดูเถิด พวกข้าพเจ้ายังเป็นคนเปลือยกายอยู่ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้ผ้าเถิด’

၄၂၁.

๔๒๑.

ထေရော [Pg.170] သင်္ကာရကူဋမှာ, ဥစ္စိနိတွာန နန္တကေ;

ပိလောတိကံ ပဋံ ကတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ.

พระเถระเลือกเก็บผ้าท่อนจากกองขยะ ทำเป็นผ้าบังสุกุลแล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔

၄၂၂.

๔๒๒.

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော;

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’.

ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’

၄၂၃.

๔๒๓.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝတ္ထာနိ ဥဒပဇ္ဇိသုံ;

တတော သုဝတ္ထဝသနော, ထေရဿ ဒဿယီတုမံ.

ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ ผ้าทั้งหลายได้เกิดขึ้นแล้ว ลำดับนั้น พี่ชายผู้นุ่งห่มผ้าอย่างดี ได้แสดงตนแก่พระเถระ

၄၂၄.

๔๒๔.

‘‘ယာဝတာ နန္ဒရာဇဿ, ဝိဇိတသ္မိံ ပဋိစ္ဆဒါ;

တတော ဗဟုတရာ ဘန္တေ, ဝတ္ထာနစ္ဆာဒနာနိ နော.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เครื่องนุ่งห่มมีประมาณเท่าใดในแว่นแคว้นของพระเจ้านันทะ เครื่องนุ่งห่มของพวกข้าพเจ้ามีมากกว่านั้น

၄၂၅.

๔๒๕.

‘‘ကောသေယျကမ္ဗလီယာနိ, ခေါမ ကပ္ပာသိကာနိ စ;

ဝိပုလာ စ မဟဂ္ဃာ စ, တေပါကာသေဝလမ္ဗရေ.

ผ้าไหม ผ้ากัมพล ผ้าเปลือกไม้ และผ้าฝ้าย ล้วนมีขนาดกว้างและมีราคามาก ผ้าเหล่านั้นย่อมลอยอยู่ในอากาศ

၄၂၆.

๔๒๖.

‘‘တေ မယံ ပရိဒဟာမ, ယံ ယံ ဟိ မနသော ပိယံ;

တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ဂေဟံ လဘာမသေ’’တိ.

พวกข้าพเจ้าย่อมนุ่งห่มผ้าเหล่านั้น ซึ่งเป็นที่รักแห่งใจอย่างใดอย่างหนึ่ง ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้เรือนเถิด

၄၂၇.

๔๒๗.

ထေရော ပဏ္ဏကုဋိံ ကတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ;

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော;

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’.

พระเถระทำกุฎีมุงด้วยใบไม้แล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’

၄၂၈.

๔๒๘.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဃရာနိ ဥဒပဇ္ဇိသုံ;

ကူဋာဂါရနိဝေသနာ, ဝိဘတ္တာ ဘာဂသော မိတာ.

ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ เรือนทั้งหลาย คือเรือนยอดที่ท่านแบ่งส่วนไว้ดีแล้ว ได้เกิดขึ้นแล้ว

၄၂၉.

๔๒๙.

‘‘န မနုဿေသု ဤဒိသာ, ယာဒိသာ နော ဃရာ ဣဓ;

အပိ ဒိဗ္ဗေသု ယာဒိသာ, တာဒိသာ နော ဃရာ ဣဓ.

เรือนของพวกข้าพเจ้าในเปรตวิสัยนี้เป็นเช่นใด เรือนเช่นนี้ไม่มีในหมู่มนุษย์ เรือนในทิพย์เป็นเช่นใด เรือนของพวกข้าพเจ้าในเปรตวิสัยนี้ก็เป็นเช่นนั้น

၄၃၀.

๔๓๐.

‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘေန္တိ, သမန္တာ စတုရော ဒိသာ;

‘တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ပါနီယံ လဘာမသေ’’တိ.

เรือนเหล่านั้นรุ่งเรืองส่องสว่างไปทั่วทิศทั้ง ๔ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้น้ำดื่มเถิด

၄၃၁.

๔๓๑.

ထေရော ကရဏံ ပူရေတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ;

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော;

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’.

พระเถระยังธมกรกให้เต็ม (ด้วยน้ำ) แล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’

၄၃၂.

๔๓๒.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ပါနီယံ ဥဒပဇ္ဇထ;

ဂမ္ဘီရာ စတုရဿာ စ, ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ.

ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ น้ำดื่มได้เกิดขึ้นแล้ว และสระโบกขรณีทั้งหลายที่ลึก เป็นสี่เหลี่ยม อันท่านเนรมิตดีแล้ว (ก็ได้เกิดขึ้น)

၄၃၃.

๔๓๓.

သီတောဒိကာ [Pg.171] သုပ္ပတိတ္ထာ, သီတာ အပ္ပဋိဂန္ဓိယာ;

ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နာ, ဝါရိကိဉ္ဇက္ခပူရိတာ.

สระโบกขรณีเหล่านั้นมีน้ำเย็น มีท่าขึ้นลงดี เย็นสบาย ไม่มีกลิ่นเหม็น ปกคลุมด้วยดอกปทุมและอุบล เต็มไปด้วยเกสรดอกไม้ในน้ำ

၄၃၄.

๔๓๔.

တတ္ထ နှတွာ ပိဝိတွာ စ, ထေရဿ ပဋိဒဿယုံ;

‘‘ပဟူတံ ပါနီယံ ဘန္တေ, ပါဒါ ဒုက္ခာ ဖလန္တိ နော’’.

เปรตเหล่านั้นอาบและดื่มในสระนั้นแล้ว ได้แสดงตนแก่พระเถระ (กล่าวว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ น้ำดื่มมีมากมาย แต่เท้าของพวกข้าพเจ้าเจ็บปวดและแตก’

၄၃၅.

๔๓๕.

‘‘အာဟိဏ္ဍမာနာ ခဉ္ဇာမ, သက္ခရေ ကုသကဏ္ဋကေ;

‘တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ယာနံ လဘာမသေ’’’တိ.

เมื่อพวกข้าพเจ้าเที่ยวไปบนกรวดและหนามแหลม ก็ต้องเดินเขย่ง ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้ยานเถิด

၄၃၆.

๔๓๖.

ထေရော သိပါဋိကံ လဒ္ဓါ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ;

ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော;

‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’.

พระเถระได้รองเท้าชั้นเดียวแล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’

၄၃၇.

๔๓๗.

သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ပေတာ ရထေန မာဂမုံ;

‘‘အနုကမ္ပိတမှ ဘဒန္တေ, ဘတ္တေနစ္ဆာဒနေန စ.

ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ เปรตทั้งหลายได้มาด้วยรถ (กล่าวว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าเป็นผู้อันท่านอนุเคราะห์แล้วด้วยภัตตาหารและเครื่องนุ่งห่ม’

၄၃၈.

๔๓๘.

‘‘ဃရေန ပါနီယဒါနေန, ယာနဒါနေန စူဘယံ;

မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ, ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ.

ด้วยการให้เรือน การให้น้ำดื่ม และการให้ยาน ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้ามาเพื่อไหว้พระมุนีผู้มีกรุณาในโลก

သာဏဝါသီထေရပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ.

สาณวาสีเถรเปตวัตถุที่ ๒ จบ

၃. ရထကာရပေတိဝတ္ထု

๓. รถการเปติวัตถุ

၄၃၉.

๔๓๙.

‘‘ဝေဠုရိယထမ္ဘံ ရုစိရံ ပဘဿရံ, ဝိမာနမာရုယှ အနေကစိတ္တံ;

တတ္ထစ္ဆသိ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, ပထဒ္ဓနိ ပန္နရသေဝ စန္ဒော.

ดูกรเทพธิดาผู้มีอานุภาพมาก ท่านขึ้นสู่ปราสาทอันมีเสาแก้วไพฑูรย์ งดงาม สว่างไสว วิจิตรตระการตา อยู่ในปราสาทนั้น ดุจพระจันทร์ในวัน ๑๕ ค่ำ ส่องสว่างอยู่ในหนทาง

၄၄၀.

๔๔๐.

‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ ကနကဿ သန္နိဘော, ဥတ္တတ္တရူပေါ ဘုသ ဒဿနေယျော;

ပလ္လင်္ကသေဋ္ဌေ အတုလေ နိသိန္နာ, ဧကာ တုဝံ နတ္ထိ စ တုယှ သာမိကော.

ผิวพรรณของท่านก็เปรียบดังทองคำ มีรูปงามดังทองที่หลอมแล้ว น่าดูยิ่งนัก ท่านนั่งอยู่ผู้เดียวบนบัลลังก์อันประเสริฐที่หาที่เปรียบมิได้ และท่านก็ไม่มีสามี

၄၄၁.

๔๔๑.

‘‘ဣမာ စ တေ ပေါက္ခရဏီ သမန္တာ, ပဟူတမလျာ ဗဟုပုဏ္ဍရီကာ;

သုဝဏ္ဏစုဏ္ဏေဟိ သမန္တမောတ္ထတာ, န တတ္ထ ပင်္ကော ပဏကော စ ဝိဇ္ဇတိ.

สระโบกขรณีเหล่านี้ของท่านโดยรอบ มีดอกไม้นานาพรรณ มีดอกบุณฑริกมากมาย ลาดไปด้วยละอองทองโดยรอบ ในสระนั้นไม่มีเปือกตมและจอกแหนเลย

၄၄၂.

๔๔๒.

‘‘ဟံသာ [Pg.172] စိမေ ဒဿနီယာ မနောရမာ, ဥဒကသ္မိမနုပရိယန္တိ သဗ္ဗဒါ;

သမယျ ဝဂ္ဂူပနဒန္တိ သဗ္ဗေ, ဗိန္ဒုဿရာ ဒုန္ဒုဘီနံဝ ဃောသော.

หงส์เหล่านี้น่าดูน่ารื่นรมย์ใจ ย่อมแหวกว่ายไปในน้ำทุกเมื่อ หงส์ทั้งหมดประชุมกันส่งเสียงไพเราะ มีเสียงประสานกันดุจเสียงกลอง

၄၄၃.

๔๔๓.

‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ ယသသာ ယသဿိနီ, နာဝါယ စ တွံ အဝလမ္ဗ တိဋ္ဌသိ;

အာဠာရပမှေ ဟသိတေ ပိယံဝဒေ, သဗ္ဗင်္ဂကလျာဏိ ဘုသံ ဝိရောစသိ.

นางผู้มีบริวารรุ่งเรืองด้วยยศ เธอเหนี่ยวเรือยืนอยู่ นางผู้มีขนตางอน มีใบหน้ายิ้มแย้ม กล่าววาจาไพเราะ มีอวัยวะงามทุกส่วน เธอย่อมรุ่งเรืองยิ่งนัก

၄၄၄.

๔๔๔.

‘‘ဣဒံ ဝိမာနံ ဝိရဇံ သမေ ဌိတံ, ဥယျာနဝန္တံ ရတိနန္ဒိဝဍ္ဎနံ;

ဣစ္ဆာမဟံ နာရိ အနောမဒဿနေ, တယာ သဟ နန္ဒနေ ဣဓ မောဒိတု’’န္တိ.

วิมานนี้ปราศจากธุลี ตั้งอยู่บนพื้นที่สม่ำเสมอ มีอุทยานเป็นที่เพิ่มพูนความยินดีและความรื่นเริง ข้าแต่หญิงผู้มีทัศนะไม่ทราม ข้าพเจ้าปรารถนาจะรื่นรมย์กับเธอในสวนนันทวัน

၄၄၅.

๔๔๕.

‘‘ကရောဟိ ကမ္မံ ဣဓ ဝေဒနီယံ, စိတ္တဉ္စ တေ ဣဓ နိဟိတံ ဘဝတု ;

ကတွာန ကမ္မံ ဣဓ ဝေဒနီယံ, ဧဝံ မမံ လစ္ဆသိ ကာမကာမိနိ’’န္တိ.

ท่านจงทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนี้ และขอจิตของท่านจงน้อมมาในวิมานนี้เถิด ครั้นทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนี้แล้ว ท่านจักได้เราผู้ให้สิ่งที่น่าใคร่ทุกอย่างอย่างนี้

၄၄၆.

๔๔๖.

‘‘သာဓူ’’တိ သော တဿာ ပဋိဿုဏိတွာ, အကာသိ ကမ္မံ တဟိံ ဝေဒနီယံ;

ကတွာန ကမ္မံ တဟိံ ဝေဒနီယံ, ဥပပဇ္ဇိ သော မာဏဝေါ တဿာ သဟဗျတန္တိ.

มาณพนั้นรับคำของเปรตนั้นว่า ‘ดีละ’ แล้วได้ทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนั้น ครั้นทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนั้นแล้ว มาณพนั้นจึงเข้าถึงความเป็นสหายของเปรตนั้น

ရထကာရပေတိဝတ္ထု တတိယံ.

เรื่องรถการเปรต ที่ ๓ จบ

ဘာဏဝါရံ ဒုတိယံ နိဋ္ဌိတံ.

ภาณวารที่ ๒ จบ

၄. ဘုသပေတဝတ္ထု

๔. เรื่องเปรตแกลบ

၄၄၇.

๔๔๗.

‘‘ဘုသာနိ ဧကော သာလိံ ပုနာပရော, အယဉ္စ နာရီ သကမံသလောဟိတံ;

တုဝဉ္စ ဂူထံ အသုစိံ အကန္တံ, ပရိဘုဉ္ဇသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ.

เปรตตนหนึ่ง (โปรย) แกลบข้าวสาลี อีกตนหนึ่ง (ก็รับกรรมไป) และนางเปรตนี้กินเนื้อและเลือดของตน ส่วนท่านบริโภคคูถอันไม่สะอาด ไม่น่าปรารถนา วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร

၄၄၈.

๔๔๘.

‘‘အယံ [Pg.173] ပုရေ မာတရံ ဟိံသတိ, အယံ ပန ကူဋဝါဏိဇော;

အယံ မံသာနိ ခါဒိတွာ, မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေတိ.

ในกาลก่อน เปรตตนนี้เบียดเบียนมารดา ส่วนเปรตตนนี้เป็นพ่อค้าโกง เปรตตนนี้กินเนื้อแล้วลวงด้วยคำเท็จ

၄၄၉.

๔๔๙.

‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ, အဂါရိနီ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ;

သန္တေသု ပရိဂုဟာမိ, မာ စ ကိဉ္စိ ဣတော အဒံ.

เมื่อหม่อมฉันเกิดเป็นมนุษย์ในหมู่มนุษย์ เป็นแม่เรือน เป็นใหญ่แก่สกุลทั้งหมด เมื่อของมีอยู่ ก็ปิดบังไว้ และไม่ได้ให้อะไรจากเรือนนี้ไปเลย

၄၅၀.

๔๕๐.

‘‘မုသာဝါဒေန ဆာဒေမိ, ‘နတ္ထိ ဧတံ မမ ဂေဟေ;

သစေ သန္တံ နိဂုဟာမိ, ဂူထော မေ ဟောတု ဘောဇနံ’.

หม่อมฉันย่อมปกปิดด้วยคำเท็จว่า ‘ของนี้ไม่มีในเรือนของฉัน ถ้าของมีอยู่แล้วฉันปิดบัง ขอคูถจงเป็นอาหารของฉัน’

၄၅၁.

๔๕๑.

‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ;

သုဂန္ဓံ သာလိနော ဘတ္တံ, ဂူထံ မေ ပရိဝတ္တတိ.

ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้นและมุสาวาททั้งสองอย่าง ข้าวสุกแห่งข้าวสาลีอันมีกลิ่นหอมจึงกลายเป็นคูถสำหรับหม่อมฉัน

၄၅၂.

๔๕๒.

‘‘အဝဉ္ဈာနိ စ ကမ္မာနိ, န ဟိ ကမ္မံ ဝိနဿတိ;

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိနံ မီဠံ, ဘုဉ္ဇာမိ စ ပိဝါမိ စာ’’တိ.

ก็กรรมทั้งหลายไม่เป็นหมัน กรรมย่อมไม่พินาศเป็นแน่ หม่อมฉันจึงทั้งกินทั้งดื่มมูตรคูถอันมีกลิ่นเหม็นและมีหมู่หนอน

ဘုသပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ.

เรื่องเปรตแกลบ ที่ ๔ จบ

၅. ကုမာရပေတဝတ္ထု

๕. เรื่องกุมารเปรต

၄၅၃.

๔๕๓.

အစ္ဆေရရူပံ သုဂတဿ ဉာဏံ, သတ္ထာ ယထာ ပုဂ္ဂလံ ဗျာကာသိ;

ဥဿန္နပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ, ပရိတ္တပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ.

พระญาณของพระสุคตน่าอัศจรรย์หนอ พระศาสดาทรงพยากรณ์บุคคลไว้ฉันใด (ก็เป็นไปฉันนั้น) สัตว์บางพวกมีบุญมากก็มี สัตว์บางพวกมีบุญน้อยก็มี

၄၅၄.

๔๕๔.

အယံ ကုမာရော သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတော, အင်္ဂုဋ္ဌသ္နေဟေန ယာပေတိ ရတ္တိံ;

န ယက္ခဘူတာ န သရီသပါ ဝါ, ဝိဟေဌယေယျုံ ကတပုညံ ကုမာရံ.

กุมารนี้ถูกทิ้งไว้ในป่าช้า ยังชีพให้เป็นไปในเวลากลางคืนด้วยยางที่นิ้วหัวแม่มือ พวกยักษ์ ภูต หรือสัตว์เลื้อยคลาน ไม่เบียดเบียนกุมารผู้ทำบุญไว้

၄၅၅.

๔๕๕.

သုနခါပိမဿ ပလိဟိံသု ပါဒေ, ဓင်္ကာ သိင်္ဂါလာ ပရိဝတ္တယန္တိ;

ဂဗ္ဘာသယံ ပက္ခိဂဏာ ဟရန္တိ, ကာကာ ပန အက္ခိမလံ ဟရန္တိ.

แม้สุนัขทั้งหลายก็เลียเท้าของกุมารนี้ กาและสุนัขจิ้งจอกเดินวนเวียนอยู่ หมู่สกุณาคาบเอามลทินในครรภ์ไป ส่วนกาคาบเอาขี้ตาไป

၄၅၆.

๔๕๖.

နယိမဿ [Pg.174] ရက္ခံ ဝိဒဟိံသု ကေစိ, န ဩသဓံ သာသပဓူပနံ ဝါ;

နက္ခတ္တယောဂမ္ပိ န အဂ္ဂဟေသုံ, န သဗ္ဗဓညာနိပိ အာကိရိံသု.

ไม่มีใครจัดการคุ้มครองกุมารนี้ ไม่ได้ทำยาหรือการรมด้วยเมล็ดพันธุ์ผักกาด ไม่ได้ถือเอานักษัตรฤกษ์ และไม่ได้โปรยธัญชาติทุกชนิด

၄၅၇.

๔๕๗.

ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပတ္တံ, ရတ္တာဘတံ သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ;

နောနီတပိဏ္ဍံဝ ပဝေဓမာနံ, သသံသယံ ဇီဝိတသာဝသေသံ.

(กุมาร) ผู้ถึงความลำบากอย่างยิ่งเช่นนี้ ถูกนำมาในเวลากลางคืนแล้วทิ้งไว้ในป่าช้า สั่นอยู่ดุจก้อนเนยสด มีชีวิตเหลืออยู่เป็นที่น่าสงสัย

၄၅၈.

๔๕๘.

တမဒ္ဒသာ ဒေဝမနုဿပူဇိတော, ဒိသွာ စ တံ ဗျာကရိ ဘူရိပညော;

‘‘အယံ ကုမာရော နဂရဿိမဿ, အဂ္ဂကုလိကော ဘဝိဿတိ ဘောဂတော စ’’.

พระผู้มีพระภาคผู้ที่เทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว ผู้มีปัญญากว้างขวาง ได้ทอดพระเนตรเห็นกุมารนั้น ครั้นทอดพระเนตรเห็นแล้วจึงทรงพยากรณ์ว่า ‘กุมารนี้จักเป็นผู้มีสกุลสูงสุดในนครนี้และเป็นผู้มีโภคะ’

၄၅၉.

๔๕๙.

‘‘ကိဿ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော;

ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ, တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိ’’န္တိ.

วัตรของกุมารนี้คืออะไร พรหมจรรย์คืออะไร วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมดีอะไร (ของเขา) ที่เมื่อถึงความพินาศเช่นนี้แล้ว จักได้เสวยอิทธิฤทธิ์เช่นนั้น

၄၆၀.

๔๖๐.

ဗုဒ္ဓပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ, ပူဇံ အကာသိ ဇနတာ ဥဠာရံ;

တတြဿ စိတ္တဿဟု အညထတ္တံ, ဝါစံ အဘာသိ ဖရုသံ အသဗ္ဘံ.

มหาชนได้ทำการบูชาอย่างยิ่งใหญ่แก่ภิกษุสงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข ในกาลนั้น จิตของกุมารนั้นเกิดแปรปรวนไป ได้กล่าววาจาหยาบคายไม่เป็นของสัตบุรุษ

၄၆၁.

๔๖๑.

သော တံ ဝိတက္ကံ ပဝိနောဒယိတွာ, ပီတိံ ပသာဒံ ပဋိလဒ္ဓါ ပစ္ဆာ;

တထာဂတံ ဇေတဝနေ ဝသန္တံ, ယာဂုယာ ဥပဋ္ဌာသိ သတ္တရတ္တံ.

กุมารนั้นบรรเทาวิตกนั้นแล้ว ภายหลังได้ปีติและปราสาทะกลับคืนมา ได้อุปัฏฐากพระตถาคตผู้ประทับอยู่ในพระเชตวันด้วยข้าวยาคูตลอด ๗ คืน

၄၆၂.

๔๖๒.

တဿ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော;

ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ, တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိံ.

นั่นเป็นวัตรของเขา นั่นเป็นพรหมจรรย์ของเขา นี้เป็นวิบากแห่งกรรมที่เขาประพฤติดีแล้วนั้น ที่เมื่อถึงความพินาศเช่นนี้แล้ว จักได้เสวยอิทธิฤทธิ์เช่นนั้น

၄၆၃.

๔๖๓.

ဌတွာန [Pg.175] သော ဝဿသတံ ဣဓေဝ, သဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတော;

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿာတိ.

กุมารนั้นดำรงอยู่ในโลกนี้แหละตลอดร้อยปี พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทั้งปวง เบื้องหน้าแต่กายแตกในสัมปรายภพ จักเข้าถึงความเป็นสหายของท้าววาสวะ

ကုမာရပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ.

เรื่องกุมารเปรต ที่ ๕ จบ

၆. သေရိဏီပေတဝတ္ထု

๖. เรื่องเสรีณีเปรต

၄၆၄.

๔๖๔.

‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ;

ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ.

เธอเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม ซูบผอม มีร่างสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น ดูก่อนนางผู้มีซี่โครงปรากฏ ผู้ซูบผอม เธอเป็นใครหนอ มายืนอยู่ในที่นี้

၄၆၅.

๔๖๕.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၄၆၆.

๔๖๖.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ကုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

เธอทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา ใจ หรือ ด้วยวิบากกรรมอะไร เธอจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၄၆၇.

๔๖๗.

‘‘အနာဝဋေသု တိတ္ထေသု, ဝိစိနိံ အဍ္ဎမာသကံ;

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော.

ดิฉันเที่ยวแสวงหาทรัพย์แม้เพียงกึ่งมาสกในท่าที่ไม่มีคนหวงแหน เมื่อไทยธรรมมีอยู่ ก็ไม่ได้ทำที่พึ่งแก่ตนเอง

၄၆၈.

๔๖๘.

‘‘နဒိံ ဥပေမိ တသိတာ, ရိတ္တကာ ပရိဝတ္တတိ;

ဆာယံ ဥပေမိ ဥဏှေသု, အာတပေါ ပရိဝတ္တတိ.

ดิฉันกระหายน้ำ เข้าไปหาแม่น้ำ แม่น้ำก็กลับกลายเป็นแม่น้ำว่างเปล่า ดิฉันเข้าไปหาเงาในเวลาร้อน เงาก็กลับกลายเป็นแดด

၄၆၉.

๔๖๙.

‘‘အဂ္ဂိဝဏ္ဏော စ မေ ဝါတော, ဍဟန္တော ဥပဝါယတိ;

ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမိ, အညဉ္စ ပါပကံ တတော.

อนึ่ง ลมมีสีดังเปลวไฟพัดมาเผาผลาญดิฉัน ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันสมควรจะได้รับทุกข์นี้ และทุกข์อื่นที่ชั่วยิ่งกว่านี้

၄၇၀.

๔๗๐.

‘‘ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ, ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ;

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’.

ท่านไปเมืองหัตถินีแล้ว จงบอกแก่มารดาของดิฉันว่า ‘ข้าพเจ้าได้เห็นธิดาของท่านตกยาก อยู่ในยมโลกแล้ว นางทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก’

၄၇၁.

๔๗๑.

‘‘အတ္ထိ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ, အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ;

စတ္တာရိသတသဟဿာနိ, ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော.

ทรัพย์ ๔๐๐,๐๐๐ ที่ดิฉันฝังไว้ในที่นี้ ซึ่งดิฉันยังไม่ได้บอกใคร มีอยู่ที่ใต้เตียงนอน

၄၇၂.

๔๗๒.

‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု, တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ;

ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ, ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု ;

တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ.

ขอท่านแม่จงนำทรัพย์นั้นมาให้ทานเพื่อดิฉัน และท่านแม่จงใช้ทรัพย์นั้นเลี้ยงชีพด้วยเถิด ขอท่านแม่ให้ทานแล้วจงอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉัน เมื่อนั้น ดิฉันจักเป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง มีความสุข

၄၇၃.

๔๗๓.

‘‘သာဓူ’’တိ [Pg.176] သော ပဋိဿုတွာ, ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ;

อุบาสกนั้นรับคำว่า ‘สาธุ’ แล้ว ไปยังเมืองหัตถินี

အဝေါစ တဿာ မာတရံ –

ได้บอกแก่มารดาของนางเปรตนั้นว่า

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

‘ข้าพเจ้าได้เห็นธิดาของท่านตกยาก อยู่ในยมโลกแล้ว

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’.

นางทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก’

၄၇၄.

๔๗๔.

‘‘သာ မံ တတ္ထ သမာဒပေသိ, ( ) ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ;

‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’.

นางเปรตนั้นได้สั่งข้าพเจ้าในที่นั้นว่า ‘ท่านจงบอกแก่มารดาของดิฉันว่า ข้าพเจ้าได้เห็นธิดาของท่านตกยาก อยู่ในยมโลกแล้ว นางทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก’

၄၇၅.

๔๗๕.

‘‘အတ္ထိ စ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ, အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ;

စတ္တာရိသတသဟဿာနိ, ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော.

၄၇၆.

๔๗๖.

‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု, တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ;

ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ, ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု ( ) ;

‘တဒါ သာ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’’တိ.

ขอท่านแม่จงนำทรัพย์นั้นมาให้ทานเพื่อดิฉัน และท่านแม่จงใช้ทรัพย์นั้นเลี้ยงชีพด้วยเถิด ขอท่านแม่ให้ทานแล้วจงอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉัน เมื่อนั้น นางจักเป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง มีความสุข’

၄၇၇.

๔๗๗.

တတော ဟိ သာ ဒါနမဒါ, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ;

ပေတီ စ သုခိတာ အာသိ, တဿာ စာသိ သုဇီဝိကာတိ.

แต่นั้น มารดาของนางเปรตนั้นได้ให้ทานแล้วอุทิศส่วนกุศลให้แก่นางเปรตนั้น นางเปรตได้มีความสุข และมารดาของนางก็ดำรงชีพอยู่เป็นสุข

သေရိဏီပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ.

เสรีณีเปรตวัตถุที่ ๖ จบ

၇. မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု

๗. มิคลุททกเปรตวัตถุ

၄၇၈.

๔๗๘.

‘‘နရနာရိပုရက္ခတော ယုဝါ, ရဇနီယေဟိ ကာမဂုဏေဟိ သောဘသိ;

ဒိဝသံ အနုဘောသိ ကာရဏံ, ကိမကာသိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ’’တိ.

ท่านเป็นหนุ่ม มีนรนารีแวดล้อม งดงามด้วยกามคุณที่น่ารื่นรมย์ แต่ในเวลากลางวัน ท่านกลับเสวยทุกขเวทนา ท่านทำกรรมอะไรไว้ในชาติก่อน

၄၇၉.

๔๗๙.

‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ;

မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ, လောဟိတပါဏိ ဒါရုဏော.

ข้าแต่พระนารทะ ในชาติก่อน ข้าพเจ้าเกิดเป็นพรานเนื้อในเมืองราชคฤห์ อันน่ารื่นรมย์ ที่มีภูเขาล้อมรอบ เป็นคนเหี้ยมโหด มีฝ่ามือเปื้อนเลือด

၄၈၀.

๔๘๐.

‘‘အဝိရောဓကရေသု ပါဏိသု, ပုထုသတ္တေသု ပဒုဋ္ဌမာနသော;

ဝိစရိံ အတိဒါရုဏော သဒါ, ပရဟိံသာယ ရတော အသညတော.

ข้าพเจ้ามีใจคิดประทุษร้ายในสัตว์ทั้งหลายผู้ไม่ทำความผิด เที่ยวเบียดเบียนสัตว์อื่นอยู่เป็นนิตย์ เป็นคนเหี้ยมโหดยิ่งนัก ยินดีในการเบียดเบียนผู้อื่น ไม่สำรวม

၄၈၁.

๔๘๑.

‘‘တဿ [Pg.177] မေ သဟာယော သုဟဒယော, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော;

သောပိ မံ အနုကမ္ပန္တော, နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ.

ข้าพเจ้ามีสหายคนหนึ่ง เป็นผู้มีใจดี เป็นอุบาสกผู้มีศรัทธา แม้เขานั้นอนุเคราะห์ข้าพเจ้า ก็ได้ห้ามปรามอยู่เนืองๆ

၄၈၂.

๔๘๒.

‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ, မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ;

သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ, ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ’.

‘พ่อคุณ อย่าทำกรรมชั่วเลย อย่าไปสู่ทุคติเลย ถ้าท่านปรารถนาความสุขในโลกหน้า ก็จงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ซึ่งเป็นการไม่สำรวม’

၄၈၃.

๔๘๓.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော;

နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ, စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ.

ข้าพเจ้าได้ฟังคำของเขา ผู้หวังความสุข ผู้เอ็นดูด้วยประโยชน์เกื้อกูล แต่ก็ไม่ได้ทำตามคำสอนทั้งหมด เพราะเป็นผู้ยินดีในบาปสิ้นกาลนาน เป็นผู้ไม่มีปัญญา

၄၈၄.

๔๘๔.

‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော, အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ;

‘သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော, အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော’.

สหายผู้มีปัญญามาก มีปัญญาดีนั้น ได้ให้ข้าพเจ้าตั้งอยู่ในความสำรวมอีกด้วยความอนุเคราะห์ว่า ‘ถ้าท่านฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน ก็ขอให้ท่านจงสำรวมในเวลากลางคืนเถิด’

၄၈၅.

๔๘๕.

‘‘သွာဟံ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော, ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော;

ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ, ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော.

ข้าพเจ้านั้น ฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน แต่ในเวลากลางคืนได้เป็นผู้งดเว้น สำรวมแล้ว ข้าพเจ้าจึงได้รับการบำเรอในเวลากลางคืน แต่ในเวลากลางวันต้องตกยาก ถูกสุนัขรุมกัดกิน

၄၈၆.

๔๘๖.

‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ;

ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ, ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ.

ข้าพเจ้าเสวยสมบัติอันเป็นทิพย์ในเวลากลางคืน ด้วยวิบากแห่งกุศลกรรมนั้น ส่วนในเวลากลางวัน ฝูงสุนัขประหนึ่งว่าผูกเวรกันไว้ วิ่งเข้ามาจากรอบทิศเพื่อรุมกัดกิน

၄၈၇.

๔๘๗.

‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော, ဓုဝံ ပယုတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ;

မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ, အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ.

ข้าพเจ้าเข้าใจว่า ชนเหล่าใดประกอบความเพียรติดต่อกัน ประกอบมั่นในพระศาสนาของพระสุคต ชนเหล่านั้นย่อมบรรลุเฉพาะอมตบท อันเป็นอสังขตะโดยส่วนเดียว

မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု သတ္တမံ.

มิคลุททกเปรตวัตถุที่ ๗ จบ

၈. ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု

๘. ทุติยมิคลุททกเปรตวัตถุ

၄၈၈.

๔๘๘.

‘‘ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေ, ပလ္လင်္ကေ ဂေါနကတ္ထတေ;

ပဉ္စင်္ဂိကေန တုရိယေန, ရမသိ သုပ္ပဝါဒိတေ.

ท่านย่อมรื่นรมย์อยู่ในปราสาทมียอดและในปราสาท บนเตียงนอนที่ปูลาดด้วยผ้าโกนก และด้วยดนตรีมีองค์ ๕ ที่เขาประโคมดีแล้ว

၄၈၉.

๔๘๙.

‘‘တတော [Pg.178] ရတျာ ဝိဝသာနေ, သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ;

အပဝိဒ္ဓေါ သုသာနသ္မိံ, ဗဟုဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ.

“ต่อจากนั้น ในเวลารุ่งสาง เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้น ท่านถูกทอดทิ้งไว้ในป่าช้า ย่อมได้รับทุกข์เป็นอันมาก

၄၉၀.

๔๙๐.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ’’.

“ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร ท่านจึงได้รับทุกข์นี้”

၄၉၁.

๔๙๑.

‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ;

မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ, လုဒ္ဒေါ စာသိမသညတော.

“ในชาติก่อน ข้าพเจ้าเป็นพรานเนื้อในกรุงราชคฤห์ อันน่ารื่นรมย์ น่าเพลิดเพลิน ซึ่งแวดล้อมด้วยภูเขา เป็นคนเหี้ยมโหด ไม่สำรวม

၄၉၂.

๔๙๒.

‘‘တဿ မေ သဟာယော သုဟဒယော, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော;

တဿ ကုလုပကော ဘိက္ခု, အာသိ ဂေါတမသာဝကော;

သောပိ မံ အနုကမ္ပန္တော, နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ.

“ข้าพเจ้ามีสหายผู้มีใจดี เป็นอุบาสกผู้มีศรัทธา มีภิกษุผู้คุ้นเคยกับตระกูลของสหายนั้น เป็นสาวกของพระโคตมพุทธเจ้า แม้ท่านนั้นก็อนุเคราะห์ข้าพเจ้า ห้ามปรามอยู่บ่อยๆ

၄၉၃.

๔๙๓.

‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ, မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ;

သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ, ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ’.

“พ่อคุณ อย่าทำกรรมชั่วเลย อย่าไปสู่ทุคติเลย ถ้าท่านปรารถนาความสุขในโลกหน้า ก็จงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ อันเป็นความไม่สำรวมเถิด”

၄၉၄.

๔๙๔.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော;

နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ, စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ.

“ข้าพเจ้าได้ฟังคำของท่านผู้มุ่งหวังความสุข ผู้อนุเคราะห์ด้วยประโยชน์เกื้อกูล แต่เพราะเป็นผู้ยินดีในบาปมานาน เป็นผู้ไม่มีปัญญา จึงไม่ได้ทำตามคำสอนทั้งหมดของท่าน

၄၉၅.

๔๙๕.

‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော, အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ;

‘သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော, အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော’.

“ภิกษุนั้นผู้มีปัญญากว้างขวางและดีงาม ได้ให้ข้าพเจ้าตั้งอยู่ในความสำรวมอีกครั้งหนึ่งด้วยความอนุเคราะห์ว่า ‘ถ้าท่านฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน ก็ขอให้ท่านมีความสำรวมในเวลากลางคืนเถิด’

၄၉၆.

๔๙๖.

‘‘သွာဟံ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော, ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော;

ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ, ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော.

“ข้าพเจ้านั้น ฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน แต่เป็นผู้เว้นและสำรวมในเวลากลางคืน ข้าพเจ้าจึงได้รับการบำเรอในเวลากลางคืน แต่ในเวลากลางวัน เป็นผู้ตกยาก ถูกสุนัขรุมกัดกิน

၄၉၇.

๔๙๗.

‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ;

ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ, ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ.

“ข้าพเจ้าเสวยผลของกุศลกรรมนั้น เป็นสุขสมบัติที่ไม่ใช่มนุษย์ในเวลากลางคืน ส่วนในเวลากลางวัน สุนัขทั้งหลายประหนึ่งว่าผูกเวรกันไว้ วิ่งกรูกันเข้ามาจากรอบทิศเพื่อรุมกัดกิน

၄၉၈.

๔๙๘.

‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော, ဓုဝံ ပယုတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ;

မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ, အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ.

“ส่วนชนเหล่าใดประกอบความเพียรติดต่อกันไป ประกอบมั่นในพระศาสนาของพระสุคต ข้าพเจ้าเข้าใจว่า ชนเหล่านั้นย่อมบรรลุเฉพาะอมตบท อันเป็นอสังขตธรรมโดยส่วนเดียว”

ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ.

ทุติยมิคลุททกเปตวัตถุที่ ๘ จบ

၉. ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထု

๙. กูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุ

၄၉၉.

๔๙๙.

‘‘မာလီ [Pg.179] ကိရိဋီ ကာယူရီ, ဂတ္တာ တေ စန္ဒနုဿဒါ;

ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ, သူရိယဝဏ္ဏောဝ သောဘသိ.

“ท่านประดับพวงมาลา สวมมงกุฎและกำไลแขน มีอวัยวะลูบไล้ด้วยจันทน์ มีสีหน้าผ่องใส งดงามประดุจสีแห่งดวงอาทิตย์

၅၀၀.

๕๐๐.

‘‘အမာနုသာ ပါရိသဇ္ဇာ, ယေ တေမေ ပရိစာရကာ;

ဒသ ကညာသဟဿာနိ, ယာ တေမာ ပရိစာရိကာ;

တာ ကမ္ဗုကာယူရဓရာ, ကဉ္စနာဝေဠဘူသိတာ.

“บริษัทและบริวารของท่านเหล่านี้เป็นอมนุษย์ นางบำเรอของท่านเหล่านี้ คือ นางกัญญานับหมื่นนาง ล้วนสวมกำไลแขนที่ทำด้วยสังข์ ประดับด้วยเครื่องประดับทองคำที่เกล้าผม

၅၀၁.

๕๐๑.

‘‘မဟာနုဘာဝေါသိ တုဝံ, လောမဟံသနရူပဝါ;

ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော, သာမံ ဥက္ကစ္စ ခါဒသိ.

“ท่านเป็นผู้มีอานุภาพมาก มีรูปร่างน่าขนพองสยองเกล้า แต่กลับเลาะเนื้อสันหลังของตนกินเอง

၅၀၂.

๕๐๒.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကုဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော;

သာမံ ဥက္ကစ္စ ခါဒသီ’’တိ.

“ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร ท่านจึงเลาะเนื้อสันหลังของตนกินเอง”

၅၀၃.

๕๐๓.

‘‘အတ္တနောဟံ အနတ္ထာယ, ဇီဝလောကေ အစာရိသံ;

ပေသုညမုသာဝါဒေန, နိကတိဝဉ္စနာယ စ.

“ข้าพเจ้าประพฤติกรรมอันไม่เป็นประโยชน์แก่ตนในโลกนี้ ด้วยการพูดส่อเสียดและพูดเท็จ และด้วยการโกงและล่อลวง

၅၀၄.

๕๐๔.

‘‘တတ္ထာဟံ ပရိသံ ဂန္တွာ, သစ္စကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ;

အတ္ထံ ဓမ္မံ နိရာကတွာ, အဓမ္မမနုဝတ္တိသံ.

“ในโลกนั้น ข้าพเจ้าไปสู่บริษัท เมื่อถึงเวลาที่ต้องกล่าวความจริง ก็ไม่นำพาประโยชน์และธรรม กลับประพฤติตามอธรรม

၅၀၅.

๕๐๕.

‘‘ဧဝံ သော ခါဒတတ္တာနံ, ယော ဟောတိ ပိဋ္ဌိမံသိကော;

ယထာဟံ အဇ္ဇ ခါဒါမိ, ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော.

“ผู้ใดเป็นคนส่อเสียด ผู้นั้นย่อมกินตัวเองอย่างนี้ เหมือนที่ข้าพเจ้ากินเนื้อสันหลังของตนเองในวันนี้

၅၀၆.

๕๐๖.

‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ, အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ;

မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ, မာ ခေါသိ ပိဋ္ဌိမံသိကော တုဝ’’န္တိ.

“ข้าแต่ท่านนารทะ เรื่องนี้ท่านได้เห็นด้วยตนเองแล้ว ท่านผู้ฉลาดที่อนุเคราะห์พึงกล่าวคำใด ข้าพเจ้าขอกล่าวคำนั้นว่า ท่านอย่าพูดส่อเสียด อย่าพูดเท็จ อย่าได้เป็นคนส่อเสียด (กินเนื้อหลัง) เหมือนข้าพเจ้าเลย”

ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထု နဝမံ.

กูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุที่ ๙ จบ

၁၀. ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထု

๑๐. ธาตุวิวรรณเปตวัตถุ

၅၀၇.

๕๐๗.

‘‘အန္တလိက္ခသ္မိံ တိဋ္ဌန္တော, ဒုဂ္ဂန္ဓော ပူတိ ဝါယသိ;

မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ, ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ.

“ท่านยืนอยู่ในอากาศ มีกลิ่นเหม็นเน่าฟุ้งไป หมู่หนอนพากันกัดกินปากของท่านซึ่งมีกลิ่นเหม็นเน่า ในชาติก่อน ท่านทำกรรมอะไรไว้

၅၀၈.

๕๐๘.

‘‘တတော [Pg.180] သတ္ထံ ဂဟေတွာန, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ;

ခါရေန ပရိပ္ဖောသိတွာ, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ.

“ยิ่งกว่านั้น สัตว์นรกถือศัสตราฟันท่านซ้ำแล้วซ้ำเล่า เอาน้ำด่างราดรดแล้วก็ฟันซ้ำแล้วซ้ำเล่า

၅၀၉.

๕๐๙.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ.

၅၁၀.

๕๑๐.

‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ;

ဣဿရော ဓနဓညဿ, သုပဟူတဿ မာရိသ.

“ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ข้าพเจ้าเป็นคหบดีผู้เป็นใหญ่ เป็นเจ้าของทรัพย์และข้าวเปลือกมากมาย ในกรุงราชคฤห์ อันน่ารื่นรมย์ น่าเพลิดเพลิน ซึ่งแวดล้อมด้วยภูเขา

၅၁၁.

๕๑๑.

‘‘တဿာယံ မေ ဘရိယာ စ, ဓီတာ စ သုဏိသာ စ မေ;

တာ မာလံ ဥပ္ပလဉ္စာပိ, ပစ္စဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ;

ထူပံ ဟရန္တိယော ဝါရေသိံ, တံ ပါပံ ပကတံ မယာ.

“ภรรยา ธิดา และสะใภ้ของข้าพเจ้านั้น ได้นำพวงมาลา ดอกอุบล และเครื่องลูบไล้ที่สดใหม่ไปบูชาพระสถูป ข้าพเจ้าได้ห้ามพวกนางไว้ บาปนั้นข้าพเจ้าได้ทำแล้ว

၅၁၂.

๕๑๒.

‘‘ဆဠာသီတိသဟဿာနိ, မယံ ပစ္စတ္တဝေဒနာ;

ထူပပူဇံ ဝိဝဏ္ဏေတွာ, ပစ္စာမ နိရယေ ဘုသံ.

“พวกข้าพเจ้า ๘๖,๐๐๐ ตน ต่างก็ได้รับเวทนาเฉพาะตน เพราะติเตียนการบูชาพระสถูป จึงต้องเดือดร้อนอย่างยิ่งในนรก

၅၁၃.

๕๑๓.

‘‘ယေ စ ခေါ ထူပပူဇာယ, ဝတ္တန္တေ အရဟတော မဟေ;

အာဒီနဝံ ပကာသေန္တိ, ဝိဝေစယေထ နေ တတော.

“ก็ชนเหล่าใด ประกาศโทษในการบูชาพระสถูปของพระอรหันต์ ซึ่งกำลังมีงานมหรสพกันอยู่ ขอท่านจงแนะนำให้ชนเหล่านั้นงดเว้นจากการกระทำนั้นเสีย

၅၁၄.

๕๑๔.

‘‘ဣမာ စ ပဿ အာယန္တိယော, မာလဓာရီ အလင်္ကတာ;

မာလာဝိပါကံနုဘောန္တိယော, သမိဒ္ဓါ စ တာ ယသဿိနိယော.

“ขอท่านจงดูหญิงเหล่านี้ที่กำลังมา ประดับประดา ทรงไว้ซึ่งพวงมาลา กำลังเสวยวิบากแห่งการบูชาด้วยพวงมาลา เป็นผู้สมบูรณ์พูนสุขและมียศ”

၅၁၅.

๕๑๕.

‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အစ္ဆေရံ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ;

နမော ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ဝန္ဒန္တိ တံ မဟာမုနိံ.

หญิงผู้มีปัญญาทั้งหลายได้เห็นวิบากอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ น่าขนพองสยองเกล้านั้นแล้ว จึงได้กระทำการนอบน้อม ได้ไหว้พระมหามุนีพระองค์นั้น

၅၁၆.

๕๑๖.

‘‘သောဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ;

ထူပပူဇံ ကရိဿာမိ, အပ္ပမတ္တော ပုနပ္ပုန’’န္တိ.

ข้าพเจ้านั้นแล จุติจากอัตภาพนี้ไปแล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์ จักเป็นผู้ไม่ประมาทกระทำการบูชาพระสถูปอยู่เนืองๆ

ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထု ဒသမံ.

ธาตุวิวรรณเปตวัตถุที่ ๑๐ จบ

စူဠဝဂ္ဂေါ တတိယော နိဋ္ဌိတော.

จุฬวรรคที่ ๓ จบ

တဿုဒ္ဒါနံ –

หัวข้อเรื่องในวรรคนั้นมีดังนี้

အဘိဇ္ဇမာနော ကုဏ္ဍိယော, ရထကာရီ ဘုသေန စ;

ကုမာရော ဂဏိကာ စေဝ, ဒွေ လုဒ္ဒါ ပိဋ္ဌိပူဇနာ;

ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ.

เรื่องอภิชชมานเปรต เรื่องกุณฑิยเปรต เรื่องรถการีเปรต เรื่องภุสเปรต เรื่องกุมารเปรต เรื่องคณิกาเปรต เรื่องนายพราน ๒ คน และเรื่องเปรตกินเนื้อหลังกับเรื่องเปรตติเตียนการบูชา วรรคนี้ท่านกล่าวไว้ด้วยเรื่องเหล่านี้

၄. မဟာဝဂ္ဂေါ

๔. มหาวรรค

၁. အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု

๑. อัมพสักขรเปตวัตถุ

၅၁၇.

๕๑๗.

ဝေသာလီ [Pg.181] နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီနံ, တတ္ထ အဟု လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော ;

ဒိသွာန ပေတံ နဂရဿ ဗာဟိရံ, တတ္ထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ တံ ကာရဏတ္ထိကော.

มีนครของชาววัชชีชื่อว่าเวสาลี ในนครนั้นมีเจ้าลิจฉวีพระนามว่าอัมพสักขระ พระองค์ได้ทอดพระเนตรเห็นเปรตนอกพระนคร ทรงประสงค์จะทราบเหตุผล จึงได้ตรัสถามเปรตนั้น ณ ที่นั้นนั่นเอง

၅၁၈.

๕๑๘.

‘‘သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထိ, အဘိက္ကမော နတ္ထိ ပဋိက္ကမော စ;

အသိတပီတခါယိတဝတ္ထဘောဂါ, ပရိစာရိကာ သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ.

สำหรับบุรุษผู้นี้ ไม่มีการนอน ไม่มีการนั่ง ไม่มีการก้าวไปข้างหน้า ไม่มีการถอยกลับ และการบำรุงด้วยการบริโภคของกิน ของดื่ม ของเคี้ยว และเครื่องนุ่งห่มนั้น ก็ไม่มีแก่บุรุษผู้นี้เช่นกัน

၅၁၉.

๕๑๙.

‘‘ယေ ဉာတကာ ဒိဋ္ဌသုတာ သုဟဇ္ဇာ, အနုကမ္ပကာ ယဿ အဟေသုံ ပုဗ္ဗေ;

ဒဋ္ဌုမ္ပိ တေ ဒါနိ န တံ လဘန္တိ, ဝိရာဇိတတ္တော ဟိ ဇနေန တေန.

ญาติมิตรที่เคยเห็นเคยได้ยิน และสหายผู้มีใจดีเหล่าใดที่เคยอนุเคราะห์เขาในกาลก่อน บัดนี้ แม้แต่จะเห็นเขา พวกนั้นก็ยังไม่ได้เห็น เพราะเขาถูกชนเหล่านั้นทอดทิ้งแล้ว

၅၂၀.

๕๒๐.

‘‘န ဩဂ္ဂတတ္တဿ ဘဝန္တိ မိတ္တာ, ဇဟန္တိ မိတ္တာ ဝိကလံ ဝိဒိတွာ;

အတ္ထဉ္စ ဒိသွာ ပရိဝါရယန္တိ, ဗဟူ မိတ္တာ ဥဂ္ဂတတ္တဿ ဟောန္တိ.

มิตรย่อมไม่มีแก่ผู้สิ้นเนื้อประดาตัว มิตรทั้งหลายทราบว่าเขาขัดสนแล้วย่อมละทิ้งไป แต่เมื่อเห็นประโยชน์จึงพากันห้อมล้อม ผู้มีฐานะสูงส่งย่อมมีมิตรมาก

၅၂၁.

๕๒๑.

‘‘နိဟီနတ္တော သဗ္ဗဘောဂေဟိ ကိစ္ဆော, သမ္မက္ခိတော သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တော;

ဥဿာဝဗိန္ဒူဝ ပလိမ္ပမာနော, အဇ္ဇ သုဝေ ဇီဝိတဿူပရောဓော.

เขาผู้มีตนเลวทราม ปราศจากโภคะทั้งปวง ลำบากยิ่งนัก ร่างกายเปรอะเปื้อน ถูกแทงทะลุ เหมือนหยาดน้ำค้างที่กำลังจะเหือดแห้งไป ชีวิตของเขาจะดับสิ้นในวันนี้หรือวันพรุ่ง

၅၂၂.

๕๒๒.

‘‘ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပ္ပတ္တံ, ဥတ္တာသိတံ ပုစိမန္ဒဿ သူလေ;

‘အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ဝဒေသိ ယက္ခ, ဇီဝ ဘော ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’’တိ.

ดูก่อนยักษ์ ท่านอาศัยเหตุผลอะไร จึงกล่าวกับบุรุษเช่นนี้ ผู้ถึงความลำบากอย่างยิ่ง ถูกเสียบอยู่บนหลาวไม้สะเดาว่า ‘สหายเอ๋ย จงมีชีวิตอยู่เถิด ชีวิตเท่านั้นประเสริฐกว่า’

၅၂၃.

๕๒๓.

‘‘သာလောဟိတော [Pg.182] ဧသ အဟောသိ မယှံ, အဟံ သရာမိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ;

ဒိသွာ စ မေ ကာရုညမဟောသိ ရာဇ, မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ပတာယံ.

ข้าแต่พระราชา บุรุษผู้นี้เคยเป็นญาติร่วมสายโลหิตของข้าพระองค์ในชาติก่อน ข้าพระองค์ระลึกได้ ครั้นเห็นเขาแล้ว ความกรุณาจึงเกิดแก่ข้าพระองค์ว่า ‘ขอผู้นี้ซึ่งมีธรรมอันลามก อย่าได้ตกนรกเลย’

၅၂၄.

๕๒๔.

‘‘ဣတော စုတော လိစ္ဆဝိ ဧသ ပေါသော, သတ္တုဿဒံ နိရယံ ဃောရရူပံ;

ဥပပဇ္ဇတိ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ, မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ ဘယာနကံ.

ข้าแต่เจ้าลิจฉวี บุรุษผู้นี้เป็นผู้ทำกรรมชั่วไว้ จุติจากโลกนี้แล้ว จะไปเกิดในนรกที่หนาแน่นด้วยสัตว์ มีสภาพน่าสะพรึงกลัว มีความเดือดร้อนยิ่งนัก เผ็ดร้อน และน่าหวาดเสียว

၅၂၅.

๕๒๕.

‘‘အနေကဘာဂေန ဂုဏေန သေယျော, အယမေဝ သူလော နိရယေန တေန;

ဧကန္တဒုက္ခံ ကဋုကံ ဘယာနကံ, ဧကန္တတိဗ္ဗံ နိရယံ ပတာယံ.

หลาวนี้แหละประเสริฐกว่านรกนั้นโดยคุณส่วนเดียวหลายเท่า เพราะเขาจะพึงตกนรกอันมีแต่ทุกข์โดยส่วนเดียว เผ็ดร้อน น่าหวาดเสียว และรุนแรงโดยส่วนเดียว

၅၂၆.

๕๒๖.

‘‘ဣဒဉ္စ သုတွာ ဝစနံ မမေသော, ဒုက္ခူပနီတော ဝိဇဟေယျ ပါဏံ;

တသ္မာ အဟံ သန္တိကေ န ဘဏာမိ, မာ မေ ကတော ဇီဝိတဿူပရောဓော’’.

และบุรุษนี้ได้ฟังคำของข้าพเจ้าแล้ว ถูกความทุกข์ครอบงำ อาจจะสละชีวิตเสียก็ได้ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่กล่าวในที่ใกล้เขา ด้วยคิดว่า ‘ขอการทำลายชีวิตอย่าได้มีเพราะข้าพเจ้าเลย’

၅၂၇.

๕๒๗.

‘‘အညာတော ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော, အညမ္ပိ ဣစ္ဆာမသေ ပုစ္ဆိတုံ တုဝံ;

ဩကာသကမ္မံ သစေ နော ကရောသိ, ပုစ္ဆာမ တံ နော န စ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗ’’န္တိ.

เรื่องของบุรุษผู้นี้ ข้าพเจ้าทราบแล้ว ข้าพเจ้าทั้งหลายปรารถนาจะถามท่านถึงเรื่องอื่นอีก ถ้าท่านจะกรุณาทำโอกาสให้แก่พวกเรา พวกเราจะขอถามท่าน และท่านไม่พึงโกรธพวกเรา

၅၂၈.

๕๒๘.

‘‘အဒ္ဓါ ပဋိညာ မေ တဒါ အဟု, နာစိက္ခနာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတိ;

အကာမာ သဒ္ဓေယျဝစောတိ ကတွာ, ပုစ္ဆဿု မံ ကာမံ ယထာ ဝိသယှ’’န္တိ.

แน่นอนทีเดียว คำปฏิญาณของข้าพเจ้ามีอยู่แล้วในตอนนั้น การไม่บอกย่อมมีแก่ผู้ไม่เลื่อมใส แต่เพราะท่านเป็นผู้มีวาจาที่น่าเชื่อถือ แม้ข้าพเจ้าจะไม่เต็มใจ ท่านจงถามข้าพเจ้าตามความพอใจเถิด ข้าพเจ้าจะตอบเท่าที่สามารถจะตอบได้

၅၂၉.

๕๒๙.

‘‘ယံ ကိဉ္စဟံ စက္ခုနာ ပဿိဿာမိ, သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ;

ဒိသွာဝ တံ နောပိ စေ သဒ္ဒဟေယျံ, ကရေယျာသိ မေ ယက္ခ နိယဿကမ္မ’’န္တိ.

สิ่งใดก็ตามที่ข้าพเจ้าจักเห็นด้วยตา ข้าพเจ้าพึงเชื่อถือสิ่งนั้นทั้งหมด แต่ถ้าแม้เห็นแล้วข้าพเจ้ายังไม่เชื่อถือ ดูก่อนยักษ์ ท่านพึงทำการข่มขี่ข้าพเจ้าเถิด

၅၃၀.

๕๓๐.

‘‘သစ္စပ္ပဋိညာ [Pg.183] တဝ မေသာ ဟောတု, သုတွာန ဓမ္မံ လဘ သုပ္ပသာဒံ;

အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, ယံ တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ;

သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿံ ယထာ ပဇာနန္တိ.

ขอคำปฏิญาณของท่านนี้จงเป็นคำสัตย์ต่อข้าพเจ้าเถิด ขอท่านจงฟังธรรมแล้วได้ความเลื่อมใสอย่างยิ่งเถิด ท่านเป็นผู้มุ่งหมายประโยชน์ มิใช่ผู้มีจิตคิดประทุษร้าย ธรรมใดที่ท่านเคยฟังแล้วหรือยังไม่เคยฟัง ข้าพเจ้าจักบอกธรรมนั้นทั้งหมดแก่ท่านตามที่รู้

၅၃၁.

๕๓๑.

‘‘သေတေန အဿေန အလင်္ကတေန, ဥပယာသိ သူလာဝုတကဿ သန္တိကေ;

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ, ကိဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ.

ท่านขี่ม้าขาวที่ประดับประดาแล้ว เข้าไปใกล้ผู้ถูกเสียบด้วยหลาว ยานนี้ช่างน่าอัศจรรย์ น่าดูจริงหนอ นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร

၅၃၂.

๕๓๒.

‘‘ဝေသာလိယာ နဂရဿ မဇ္ဈေ, စိက္ခလ္လမဂ္ဂေ နရကံ အဟောသိ;

ဂေါသီသမေကာဟံ ပသန္နစိတ္တော, သေတံ ဂဟေတွာ နရကသ္မိံ နိက္ခိပိံ.

ในท่ามกลางกรุงเวสาลี ที่ทางเป็นโคลนตม มีหลุมอยู่หลุมหนึ่ง ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส ได้นำกระดูกหัววัวสีขาวอันหนึ่งไปวางไว้ในหลุมนั้น

၅၃၃.

๕๓๓.

‘‘ဧတသ္မိံ ပါဒါနိ ပတိဋ္ဌပေတွာ, မယဉ္စ အညေ စ အတိက္ကမိမှာ;

ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ, တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ.

ทั้งข้าพเจ้าและคนอื่นๆ ได้วางเท้าลงบนกระดูกนั้นแล้วข้ามไปได้ ยานอันน่าอัศจรรย์ น่าดูนี้ เป็นวิบากของกรรมนั้นนั่นเอง

၅၃၄.

๕๓๔.

‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတိ, ဂန္ဓော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဝါယတိ;

ယက္ခိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ, နဂ္ဂေါ စာသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ.

วรรณะของท่านก็ส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ กลิ่นของท่านก็ฟุ้งไปทั่วทุกทิศ ท่านเป็นผู้ถึงฤทธิ์ของยักษ์ มีอานุภาพมาก แต่ท่านกลับเปลือยกาย นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร

၅၃၅.

๕๓๕.

‘‘အက္ကောဓနော နိစ္စပသန္နစိတ္တော, သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဇနံ ဥပေမိ;

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော, ဒိဗ္ဗော မေ ဝဏ္ဏော သတတံ ပဘာသတိ.

ข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่โกรธ มีจิตผ่องใสอยู่เสมอ เข้าหาผู้คนด้วยวาจาที่อ่อนหวาน นี้เป็นวิบากของกรรมนั้นนั่นเอง วรรณะทิพย์ของข้าพเจ้าจึงส่องสว่างอยู่เป็นนิตย์

၅၃၆.

๕๓๖.

‘‘ယသဉ္စ ကိတ္တိဉ္စ ဓမ္မေ ဌိတာနံ, ဒိသွာန မန္တေမိ ပသန္နစိတ္တော;

တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော, ဒိဗ္ဗော မေ ဂန္ဓော သတတံ ပဝါယတိ.

ข้าพเจ้าเห็นยศและเกียรติคุณของผู้ตั้งอยู่ในธรรมแล้ว มีจิตเลื่อมใส กล่าวสรรเสริญ นี้เป็นวิบากของกรรมนั้นนั่นเอง กลิ่นทิพย์ของข้าพเจ้าจึงฟุ้งไปอยู่เป็นนิตย์

၅၃၇.

๕๓๗.

‘‘သဟာယာနံ [Pg.184] တိတ္ထသ္မိံ နှာယန္တာနံ, ထလေ ဂဟေတွာ နိဒဟိဿ ဒုဿံ;

ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ.

ข้าพเจ้าได้เอาผ้าของสหายทั้งหลายผู้อาบน้ำอยู่ที่ท่า แล้วนำไปซ่อนไว้บนบก ด้วยความประสงค์จะล้อเล่น มิใช่ด้วยจิตคิดประทุษร้าย เพราะกรรมนั้น ข้าพเจ้าจึงต้องเปลือยกายและมีความเป็นอยู่ลำบาก

၅၃၈.

๕๓๘.

‘‘ယော ကီဠမာနော ပကရောတိ ပါပံ, တဿေဒိသံ ကမ္မဝိပါကမာဟု;

အကီဠမာနော ပန ယော ကရောတိ, ကိံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကမာဟူ’’တိ.

ผู้ใดทำบาปเพราะล้อเล่น ท่านกล่าวว่าวิบากของกรรมของผู้นั้นเป็นเช่นนี้ ส่วนผู้ใดทำบาปโดยมิได้ล้อเล่น (แต่มีจิตคิดประทุษร้าย) ท่านกล่าวว่าวิบากของกรรมของผู้นั้นจะเป็นเช่นไร

၅၃၉.

๕๓๙.

‘‘ယေ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာ မနုဿာ, ကာယေန ဝါစာယ စ သင်္ကိလိဋ္ဌာ;

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, အသံသယံ တေ နိရယံ ဥပေန္တိ.

“หมู่มนุษย์เหล่าใด มีใจดำริชั่ว เศร้าหมองแล้วด้วยกายและวาจา หมู่มนุษย์เหล่านั้น เบื้องหน้าแต่กายแตก ในสัมปรายภพ ย่อมเข้าถึงนรกโดยไม่ต้องสงสัย”

၅၄၀.

๕๔๐.

‘‘အပရေ ပန သုဂတိမာသမာနာ, ဒါနေ ရတာ သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝါ;

ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, အသံသယံ တေ သုဂတိံ ဥပေန္တီ’’တိ.

“ส่วนหมู่มนุษย์พวกอื่น ปรารถนาสุคติ ยินดีในทาน มีตนอันสงเคราะห์แล้ว เบื้องหน้าแต่กายแตก ในสัมปรายภพ ย่อมเข้าถึงสุคติโดยไม่ต้องสงสัย ดังนี้”

၅၄၁.

๕๔๑.

‘‘တံ ကိန္တိ ဇာနေယျမဟံ အဝေစ္စ, ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော;

ကိံ ဝါဟံ ဒိသွာ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ, ကော ဝါပိ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ ဧတ’’န္တိ.

“ข้าพเจ้าจะพึงทราบซึ้งถึงวิบากของกรรมดีและกรรมชั่วนี้ได้อย่างไร หรือข้าพเจ้าเห็นอะไรแล้วจะพึงเชื่อถือได้ หรือบัณฑิตคนไหนเล่าจะพึงทำให้ข้าพเจ้าเชื่อเรื่องนี้ได้”

၅၄၂.

๕๔๒.

‘‘ဒိသွာ စ သုတွာ အဘိသဒ္ဒဟဿု, ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော;

ကလျာဏပါပေ ဥဘယေ အသန္တေ, သိယာ နု သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ.

“ท่านจงเห็นและฟังแล้วเชื่อเถิดว่า นี้เป็นวิบากของกรรมดีและกรรมชั่ว ถ้ากรรมดีและกรรมชั่วทั้งสองอย่างไม่มี สัตว์ทั้งหลายจะเป็นผู้ไปสู่สุคติหรือทุคติได้อย่างไรเล่า”

၅၄၃.

๕๔๓.

‘‘နော စေတ္ထ ကမ္မာနိ ကရေယျုံ မစ္စာ, ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ;

နာဟေသုံ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ, ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ.

“ถ้าหากเหล่าสัตว์ไม่พึงทำกรรมดีและกรรมชั่วในมนุษยโลกนี้แล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายผู้ไปสู่สุคติหรือทุคติ ผู้เลวและผู้ประณีต ก็จะไม่พึงมีในมนุษยโลก”

၅၄၄.

๕๔๔.

‘‘ယသ္မာ [Pg.185] စ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ မစ္စာ, ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ;

တသ္မာ ဟိ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ, ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ.

“ก็เพราะเหตุที่เหล่าสัตว์ทำกรรมดีและกรรมชั่วในมนุษยโลก เพราะเหตุนั้นแล สัตว์ทั้งหลายผู้ไปสู่สุคติหรือทุคติ ผู้เลวและผู้ประณีต จึงมีอยู่ในมนุษยโลก”

၅၄၅.

๕๔๕.

‘‘ဒွယဇ္ဇ ကမ္မာနံ ဝိပါကမာဟု, သုခဿ ဒုက္ခဿ စ ဝေဒနီယံ;

တာ ဒေဝတာယော ပရိစာရယန္တိ, ပစ္စန္တိ ဗာလာ ဒွယတံ အပဿိနော.

“บัณฑิตทั้งหลายกล่าวถึงวิบาก ๒ อย่างของกรรมที่พึงเสวยในบัดนี้ คือสุขและทุกข์ เทวดาทั้งหลายย่อมเสวยสุข ส่วนคนพาลทั้งหลายผู้ไม่เห็นกรรมและวิบาก ๒ อย่าง ย่อมเดือดร้อน (ในนรก)”

၅၄၆.

๕๔๖.

‘‘န မတ္ထိ ကမ္မာနိ သယံကတာနိ, ဒတွာပိ မေ နတ္ထိ ယော အာဒိသေယျ;

အစ္ဆာဒနံ သယနမထန္နပါနံ, တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ.

“กรรมที่ข้าพเจ้าทำเองก็ไม่มี ใครๆ ที่ให้ทานแล้วจะพึงอุทิศให้ข้าพเจ้าก็ไม่มี (เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่ได้) เครื่องนุ่งห่ม ที่นอน ข้าวและน้ำ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงเป็นคนเปลือยกายและมีความเป็นอยู่ลำบาก”

၅၄၇.

๕๔๗.

‘‘သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိ ယက္ခ, အစ္ဆာဒနံ ယေန တုဝံ လဘေထ;

အာစိက္ခ မေ တွံ ယဒတ္ထိ ဟေတု, သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ.

“ดูก่อนยักษ์ พอจะมีเหตุอะไรบ้างไหม ที่ท่านจะพึงได้เครื่องนุ่งห่ม ถ้ามีเหตุนั้นอยู่ ท่านจงบอกแก่ข้าพเจ้าเถิด พวกเราจะฟังคำพูดที่เป็นเหตุเป็นผลและน่าเชื่อถือ”

၅၄၈.

๕๔๘.

‘‘ကပ္ပိတကော နာမ ဣဓတ္ထိ ဘိက္ခု, ဈာယီ သုသီလော အရဟာ ဝိမုတ္တော;

ဂုတ္တိန္ဒြိယော သံဝုတပါတိမောက္ခော, သီတိဘူတော ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပတ္တော.

“ในที่นี้ มีภิกษุชื่อว่ากัปปิตกะ เป็นผู้มีฌาน มีศีลดี เป็นพระอรหันต์ ผู้หลุดพ้นแล้ว มีอินทรีย์คุ้มครองแล้ว สำรวมในปาฏิโมกข์ เป็นผู้เยือกเย็น บรรลุสัมมาทิฏฐิอันสูงสุด”

၅၄၉.

๕๔๙.

‘‘သခိလော ဝဒညူ သုဝစော သုမုခေါ, သွာဂမော သုပ္ပဋိမုတ္တကော စ;

ပုညဿ ခေတ္တံ အရဏဝိဟာရီ, ဒေဝမနုဿာနဉ္စ ဒက္ခိဏေယျော.

“ท่านเป็นผู้มีวาจาอ่อนหวาน เป็นผู้รู้ธรรม เป็นผู้ว่าง่าย มีใบหน้าผ่องใส เป็นพหูสูต มีปฏิภาณดี เป็นนาบุญ เป็นผู้อยู่ด้วยอรณวิหาร และเป็นทักขิไณยบุคคลของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย”

၅၅၀.

๕๕๐.

‘‘သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, မုတ္တော ဝိသလ္လော အမမော အဝင်္ကော;

နိရူပဓီ သဗ္ဗပပဉ္စခီဏော, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တော ဇုတိမာ.

“ท่านเป็นผู้สงบ ปราศจากควันคือวิตก ไม่มีความทุกข์ ไม่มีความหวัง เป็นผู้หลุดพ้น ปราศจากลูกศร ไม่มีความยึดมั่นถือมั่น ไม่คดโกง ปราศจากอุปธิ สิ้นปปัญจธรรมทั้งปวง บรรลุวิชชา ๓ แล้ว และเป็นผู้มีรัศมี”

၅၅၁.

๕๕๑.

‘‘အပ္ပညာတော [Pg.186] ဒိသွာပိ န စ သုဇာနော, မုနီတိ နံ ဝဇ္ဇိသု ဝေါဟရန္တိ;

ဇာနန္တိ တံ ယက္ခဘူတာ အနေဇံ, ကလျာဏဓမ္မံ ဝိစရန္တံ လောကေ.

“ท่านเป็นผู้ไม่ปรากฏ แม้ใครเห็นก็รู้จักได้ไม่ง่าย ชาววัชชีเรียกท่านว่าพระมุนี เหล่าภูตที่เกิดเป็นยักษ์รู้จักท่านผู้มีธรรมอันงาม เที่ยวไปในโลกว่าเป็นพระขีณาสพผู้ไม่หวั่นไหว”

၅၅၂.

๕๕๒.

‘‘တဿ တုဝံ ဧကယုဂံ ဒုဝေ ဝါ, မမုဒ္ဒိသိတွာန သစေ ဒဒေထ;

ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု, မမဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ.

“ถ้าท่านอุทิศให้ข้าพเจ้าแล้ว พึงถวายผ้าคู่หนึ่งหรือสองคู่แก่ท่าน และถ้าท่านรับผ้าเหล่านั้นแล้ว ท่านก็จะเห็นข้าพเจ้าผู้มีผ้าทรง”

၅၅၃.

๕๕๓.

‘‘ကသ္မိံ ပဒေသေ သမဏံ ဝသန္တံ, ဂန္တွာန ပဿေမု မယံ ဣဒါနိ;

ယော မဇ္ဇ ကင်္ခံ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ, ဒိဋ္ဌီဝိသူကာနိ ဝိနောဒယေယျာ’’တိ.

“บัดนี้ พวกเราจะพึงไปเห็นสมณะผู้อยู่ในประเทศไหน ซึ่งจะพึงบรรเทาความสงสัย ความเคลือบแคลง และทิฏฐิอันเป็นเสี้ยนหนามของข้าพเจ้าในวันนี้ได้”

၅၅၄.

๕๕๔.

‘‘ဧသော နိသိန္နော ကပိနစ္စနာယံ, ပရိဝါရိတော ဒေဝတာဟိ ဗဟူဟိ;

ဓမ္မိံ ကထံ ဘာသတိ သစ္စနာမော, သကသ္မိမာစေရကေ အပ္ပမတ္တော’’တိ.

“นั่นท่านผู้มีนามอันแท้จริง ไม่ประมาทในคำสอนของพระศาสดาของตน อันเทวดาหมู่มากแวดล้อมแล้ว นั่งอยู่ที่กปินัจจนะ กล่าวธรรมกถาอยู่”

၅၅၅.

๕๕๕.

‘‘တထာဟံ ကဿာမိ ဂန္တွာ ဣဒါနိ, အစ္ဆာဒယိဿံ သမဏံ ယုဂေန;

ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ တာနိ အဿု, တုဝဉ္စ ပဿေမု သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ.

“บัดนี้ ข้าพเจ้าจักไปทำอย่างนั้น จักถวายผ้าคู่หนึ่งแก่สมณะ และถ้าท่านรับผ้าเหล่านั้นแล้ว พวกเราก็จะเห็นท่านผู้มีผ้าทรง”

၅၅၆.

๕๕๖.

‘‘မာ အက္ခဏေ ပဗ္ဗဇိတံ ဥပါဂမိ, သာဓု ဝေါ လိစ္ဆဝိ နေသ ဓမ္မော;

တတော စ ကာလေ ဥပသင်္ကမိတွာ, တတ္ထေဝ ပဿာဟိ ရဟော နိသိန္န’’န္တိ.

“ข้าแต่เจ้าลิจฉวี ขอประทานโทษ ท่านอย่าได้เข้าไปหาบรรพชิตในเวลาอันไม่สมควรเลย นี้มิใช่ธรรมเนียมของท่าน ครั้นถึงเวลาเช้า ท่านจงเข้าไปเฝ้าท่านผู้นั่งอยู่ในที่สงัด ณ ที่นั้นเถิด”

၅၅၇.

๕๕๗.

တထာတိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ, ပရိဝါရိတော ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ;

သော တံ နဂရံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ဝါသူပဂစ္ဆိတ္ထ သကေ နိဝေသနေ.

“เจ้าลิจฉวีนั้น อันหมู่ทาสแวดล้อมแล้ว ตรัสว่า ‘ดีละ’ แล้วได้เสด็จไปยังที่นั้น พระองค์เสด็จเข้าไปยังพระนครนั้นแล้ว ประทับอยู่ในพระนิเวศน์ของพระองค์”

၅၅၈.

๕๕๘.

တတော [Pg.187] စ ကာလေ ဂိဟိကိစ္စာနိ ကတွာ, နှတွာ ပိဝိတွာ စ ခဏံ လဘိတွာ;

ဝိစေယျ ပေဠာတော စ ယုဂါနိ အဋ္ဌ, ဂါဟာပယီ ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ.

“ต่อมาในเวลาเช้า เจ้าลิจฉวีนั้นทรงทำกิจของคฤหัสถ์ สรงน้ำและเสวยแล้ว ได้โอกาสแล้ว จึงให้หมู่ทาสเลือกผ้า ๘ คู่จากหีบแล้วให้ถือเอาไป”

၅၅၉.

๕๕๙.

သော တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ, တံ အဒ္ဒသ သမဏံ သန္တစိတ္တံ;

ပဋိက္ကန္တံ ဂေါစရတော နိဝတ္တံ, သီတိဘူတံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ.

“พระองค์เสด็จเข้าไปยังประเทศนั้นแล้ว ได้ทอดพระเนตรเห็นสมณะนั้นผู้มีจิตสงบ กลับจากบิณฑบาต หลีกเร้นแล้ว เป็นผู้เยือกเย็น นั่งอยู่ที่โคนต้นไม้”

၅၆၀.

๕๖๐.

တမေနမဝေါစ ဥပသင်္ကမိတွာ, အပ္ပာဗာဓံ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ ပုစ္ဆိ;

‘‘ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိဟံ ဘဒန္တေ, ဇာနန္တိ မံ လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော.

“ครั้นเข้าไปหาแล้ว ได้กราบทูลถามถึงความเป็นผู้มีอาพาธน้อยและความอยู่ผาสุกกะท่านแล้ว (กราบทูลว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพระองค์เป็นเจ้าลิจฉวีในกรุงเวสาลี ชนทั้งหลายรู้จักข้าพระองค์ว่า อัมพสักขรลิจฉวี’”

၅၆၁.

๕๖๑.

‘‘ဣမာနိ မေ အဋ္ဌ ယုဂါ သုဘာနိ, ပဋိဂဏှ ဘန္တေ ပဒဒါမိ တုယှံ;

တေနေဝ အတ္ထေန ဣဓာဂတောသ္မိ, ယထာ အဟံ အတ္တမနော ဘဝေယျ’’န္တိ.

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ผ้า ๘ คู่ที่งดงามเหล่านี้ของข้าพระองค์ ขอท่านจงรับเถิด ข้าพระองค์ถวายแด่ท่าน ข้าพระองค์มาที่นี้ก็ด้วยเหตุนี้ เพื่อที่ข้าพระองค์จะพึงเป็นผู้มีใจยินดี”

၅၆၂.

๕๖๒.

‘‘ဒူရတောဝ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ, နိဝေသနံ တေ ပရိဝဇ္ဇယန္တိ;

ပတ္တာနိ ဘိဇ္ဇန္တိ စ တေ နိဝေသနေ, သံဃာဋိယော စာပိ ဝိဒါလယန္တိ.

“สมณพราหมณ์ทั้งหลายย่อมหลีกเว้นนิเวศน์ของท่านแต่ไกลทีเดียว ก็ในนิเวศน์ของท่าน บาตรทั้งหลายย่อมแตก แม้ผ้าสังฆาฏิก็ถูกทำให้ฉีกขาด”

၅၆၃.

๕๖๓.

‘‘အထာပရေ ပါဒကုဌာရိကာဟိ, အဝံသိရာ သမဏာ ပါတယန္တိ;

ဧတာဒိသံ ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟေသံ, တယာ ကတံ သမဏာ ပါပုဏန္တိ.

“อนึ่ง สมณะพวกอื่นถูกท่านทำให้ล้มคะมำด้วยขวานคือเท้า บรรพชิตทั้งหลายย่อมได้รับการเบียดเบียนเช่นนี้ที่ท่านทำแล้ว”

၅၆၄.

๕๖๔.

‘‘တိဏေန တေလမ္ပိ န တွံ အဒါသိ, မူဠှဿ မဂ္ဂမ္ပိ န ပါဝဒါသိ;

အန္ဓဿ ဒဏ္ဍံ သယမာဒိယာသိ, ဧတာဒိသော ကဒရိယော အသံဝုတော တုဝံ;

အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ကိမေဝ ဒိသွာ,အမှေဟိ သဟ သံဝိဘာဂံ ကရောသီ’’တိ.

“ท่านไม่เคยให้น้ำมันแม้ด้วยปลายหญ้า ไม่เคยบอกทางแก่คนหลงทาง ท่านเองแย่งเอาไม้เท้าของคนตาบอด ท่านเป็นคนตระหนี่ ไม่สำรวมเช่นนี้ แล้วท่านอาศัยอำนาจอะไร หรือเห็นประโยชน์อะไร จึงมาทำการแบ่งปันกับเรา”

၅၆၅.

๕๖๕.

‘‘ပစ္စေမိ [Pg.188] ဘန္တေ ယံ တွံ ဝဒေသိ, ဝိဟေသယိံ သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စ;

ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, ဧတမ္ပိ မေ ဒုက္ကဋမေဝ ဘန္တေ.

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพระองค์ยอมรับคำที่ท่านกล่าว ข้าพระองค์เบียดเบียนสมณพราหมณ์ทั้งหลายเพราะต้องการจะล้อเล่น มิใช่มีจิตคิดประทุษร้าย ข้าแต่ท่านผู้เจริญ แม้การกระทำนั้นของข้าพระองค์ก็เป็นความผิดพลาด”

၅၆၆.

๕๖๖.

‘‘ခိဍ္ဍာယ ယက္ခော ပသဝိတွာ ပါပံ, ဝေဒေတိ ဒုက္ခံ အသမတ္တဘောဂီ;

ဒဟရော ယုဝါ နဂ္ဂနိယဿ ဘာဂီ, ကိံ သု တတော ဒုက္ခတရဿ ဟောတိ.

“ยักษ์นั้นทำบาปเพราะการล้อเล่น จึงเสวยทุกข์ มีโภคะไม่สมบูรณ์ ยักษ์นั้นยังหนุ่มยังแน่น แต่ต้องมีส่วนแห่งความเปลือยกาย จะมีอะไรที่เป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้นอีกเล่า”

၅၆၇.

๕๖๗.

‘‘တံ ဒိသွာ သံဝေဂမလတ္ထံ ဘန္တေ, တပ္ပစ္စယာ ဝါပိ ဒဒါမိ ဒါနံ;

ပဋိဂဏှ ဘန္တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ, ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယော’’တိ.

“ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพระองค์เห็นยักษ์นั้นแล้วได้เกิดความสังเวช แม้เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์จึงถวายทาน ขอท่านจงรับผ้า ๘ คู่ ขอทักษิณาทานเหล่านี้จงสำเร็จแก่ยักษ์นั้นเถิด”

၅၆၈.

๕๖๘.

‘‘အဒ္ဓါ ဟိ ဒါနံ ဗဟုဓာ ပသတ္ထံ, ဒဒတော စ တေ အက္ခယဓမ္မမတ္ထု;

ပဋိဂဏှာမိ တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ, ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယော’’တိ.

“ดูก่อนมหาบพิตร แน่นอนทีเดียว ทานเป็นสิ่งที่ท่านผู้รู้ทั้งหลายสรรเสริญไว้โดยประการต่างๆ ขอผลทานอันไม่สิ้นสุดจงมีแก่พระองค์ผู้ถวายอยู่ อาตมารับผ้า ๘ คู่ของพระองค์ ขอทักษิณาทานเหล่านี้จงสำเร็จแก่ยักษ์นั้นเถิด”

၅၆၉.

๕๖๙.

တတော ဟိ သော အာစမယိတွာ လိစ္ဆဝိ, ထေရဿ ဒတွာန ယုဂါနိ အဋ္ဌ;

‘ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ တာနိ အဿု, ယက္ခဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿံ’.

ลำดับนั้นแล เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นทรงบ้วนพระโอษฐ์แล้ว ถวายผ้า ๘ คู่แก่พระเถระแล้ว และผ้าเหล่านั้นพระเถระก็รับแล้ว และได้ทอดพระเนตรเห็นยักษ์ผู้มีผ้าทรงเรียบร้อย

၅၇၀.

๕๗๐.

တမဒ္ဒသာ စန္ဒနသာရလိတ္တံ, အာဇညမာရူဠှမုဠာရဝဏ္ဏံ;

အလင်္ကတံ သာဓုနိဝတ္ထဒုဿံ, ပရိဝါရိတံ ယက္ခမဟိဒ္ဓိပတ္တံ.

ได้ทอดพระเนตรเห็นยักษ์นั้น ผู้มีร่างกายลูบไล้ด้วยแก่นจันทน์ ผู้ขึ้นสู่ม้าอาชาไนย มีผิวพรรณงาม ประดับประดาแล้ว นุ่งห่มผ้าอย่างดี มีบริวารแวดล้อม ผู้มีฤทธิ์มาก

၅၇၁.

๕๗๑.

သော တံ ဒိသွာ အတ္တမနာ ဥဒဂ္ဂေါ, ပဟဋ္ဌစိတ္တော စ သုဘဂ္ဂရူပေါ;

ကမ္မဉ္စ ဒိသွာန မဟာဝိပါကံ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ စက္ခုနာ သစ္ဆိကတွာ.

เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นทอดพระเนตรเห็นยักษ์นั้นแล้ว มีพระทัยยินดี มีพระทัยร่าเริง มีพระทัยเบิกบาน มีพระรูปงาม ทั้งได้ทรงเห็นกรรมและวิบากอันยิ่งใหญ่ซึ่งเป็นผลที่เห็นได้ในปัจจุบัน ทรงกระทำให้แจ้งด้วยพระจักษุแล้ว

၅၇၂.

๕๗๒.

တမေနမဝေါစ [Pg.189] ဥပသင်္ကမိတွာ, ‘‘ဒဿာမိ ဒါနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ;

န စာပိ မေ ကိဉ္စိ အဒေယျမတ္ထိ, တုဝဉ္စ မေ ယက္ခ ဗဟူပကာရော’’တိ.

เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นเสด็จเข้าไปหายักษ์นั้นแล้วได้ตรัสว่า ‘เราจักถวายทานแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลาย สิ่งของอะไรๆ ที่เราให้ไม่ได้ ย่อมไม่มี และท่านยักษ์ ก็เป็นผู้มีอุปการะมากแก่เรา’

၅၇၃.

๕๗๓.

‘‘တုဝဉ္စ မေ လိစ္ဆဝိ ဧကဒေသံ, အဒါသိ ဒါနာနိ အမောဃမေတံ;

သွာဟံ ကရိဿာမိ တယာဝ သက္ခိံ, အမာနုသော မာနုသကေန သဒ္ဓိ’’န္တိ.

(ยักษ์กล่าวว่า) ‘ข้าแต่เจ้าลิจฉวี แม้ท่านก็ได้ให้ทานส่วนหนึ่งแก่ข้าพเจ้าแล้ว ทานนี้ไม่ไร้ผล เราผู้เป็นอมนุษย์ จักกระทำความเป็นพยานกับท่านผู้เป็นมนุษย์’

၅၇၄.

๕๗๔.

‘‘ဂတီ စ ဗန္ဓူ စ ပရာယဏဉ္စ, မိတ္တော မမာသိ အထ ဒေဝတာ မေ ;

ယာစာမိ တံ ပဉ္ဇလိကော ဘဝိတွာ, ဣစ္ဆာမိ တံ ယက္ခ ပုနာပိ ဒဋ္ဌု’’န္တိ.

(เจ้าลิจฉวีตรัสว่า) ‘ท่านเป็นที่ไป เป็นเผ่าพันธุ์ เป็นที่พึ่งพิง เป็นมิตร และเป็นเทวดาของเรา ข้าพเจ้าประนมอัญชลีขอกะท่าน ข้าแต่ยักษ์ ข้าพเจ้าปรารถนาจะเห็นท่านอีก’

၅၇၅.

๕๗๕.

‘‘သစေ တုဝံ အဿဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ, ကဒရိယရူပေါ ဝိပ္ပဋိပန္နစိတ္တော;

တွံ နေဝ မံ လစ္ဆသိ ဒဿနာယ, ဒိသွာ စ တံ နောပိ စ အာလပိဿံ.

(ยักษ์กล่าวว่า) ‘ถ้าท่านจักเป็นผู้ไม่มีศรัทธา เป็นคนตระหนี่ มีจิตวิปริต ท่านจักไม่ได้เห็นเราเลย และถึงแม้เห็น เราก็จักไม่พูดกับท่าน’

၅၇၆.

๕๗๖.

‘‘သစေ ပန တွံ ဘဝိဿသိ ဓမ္မဂါရဝေါ, ဒါနေ ရတော သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝေါ;

ဩပါနဘူတော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, ဧဝံ မမံ လစ္ဆသိ ဒဿနာယ.

‘แต่ถ้าท่านจักเป็นผู้เคารพในธรรม ยินดีในทาน มีตนสงเคราะห์แล้ว เป็นดุจบ่อน้ำของสมณพราหมณ์ทั้งหลาย อย่างนี้แล้ว ท่านจักได้เห็นเรา’

၅၇၇.

๕๗๗.

‘‘ဒိသွာ စ တံ အာလပိဿံ ဘဒန္တေ, ဣမဉ္စ သူလတော လဟုံ ပမုဉ္စ;

ယတော နိဒါနံ အကရိမှ သက္ခိံ, မညာမိ သူလာဝုတကဿ ကာရဏာ.

‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ครั้นเห็นท่านแล้ว เราจักพูดด้วย และขอท่านจงปล่อยบุรุษนี้จากหลาวโดยเร็ว เราทั้งสองได้กระทำความเป็นพยานกัน เพราะอาศัยเหตุใด ข้าพเจ้าเข้าใจว่า เพราะเหตุแห่งบุรุษผู้ถูกเสียบหลาว’

၅၇၈.

๕๗๘.

‘‘တေ [Pg.190] အညမညံ အကရိမှ သက္ခိံ, အယဉ္စ သူလတော လဟုံ ပမုတ္တော;

သက္ကစ္စ ဓမ္မာနိ သမာစရန္တော, မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ;

ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယံ.

‘เราทั้งสองได้กระทำความเป็นพยานแก่กันและกัน และบุรุษนี้พึงเป็นผู้ที่ถูกปล่อยจากหลาวโดยเร็ว เขาผู้ประพฤติธรรมทั้งหลายโดยเคารพอยู่ พึงพ้นจากนรกนั้นได้ กรรมพึงเป็นอโหสิกรรม ยกเว้นเวทนียกรรม’

၅၇၉.

๕๗๙.

‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ, တေနေဝ သဟ သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ;

သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ ပုစ္ဆ, သော တေ အက္ခိဿတိ ဧတမတ္ထံ.

‘ท่านจงเข้าไปหาท่านกัปปิตกะแล้ว แบ่งปันถวายร่วมกับท่านตามกาลสมควร แล้วจงนั่งใกล้ๆ ทูลถามด้วยตนเองต่อหน้าเถิด ท่านจักบอกเนื้อความนั้นแก่ท่าน’

၅၈၀.

๕๘๐.

‘‘တမေဝ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ပုစ္ဆဿု အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော;

သော တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ,သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿတိ ယထာ ပဇာန’’န္တိ.

‘ท่านจงเข้าไปหาภิกษุรูปนั้นแหละ แล้วจงทูลถามโดยเป็นผู้ต้องการความรู้ ไม่ใช่มีจิตประทุษร้าย ท่านจักบอกธรรมะทั้งที่เคยฟังและยังไม่เคยฟังทั้งหมดแก่ท่าน ตามที่ท่านรู้’

၅၈၁.

๕๘๑.

သော တတ္ထ ရဟဿံ သမုလ္လပိတွာ, သက္ခိံ ကရိတွာန အမာနုသေန;

ပက္ကာမိ သော လိစ္ဆဝီနံ သကာသံ, အထ ဗြဝိ ပရိသံ သန္နိသိန္နံ.

เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นเจรจาความลับในที่นั้น กระทำความเป็นพยานกับอมนุษย์แล้ว เสด็จหลีกไปยังสำนักของเจ้าลิจฉวีทั้งหลาย ลำดับนั้น ได้ตรัสกับบริษัทผู้นั่งประชุมกันแล้ว

၅၈၂.

๕๘๒.

‘‘သုဏန္တု ဘောန္တော မမ ဧကဝါကျံ, ဝရံ ဝရိဿံ လဘိဿာမိ အတ္ထံ;

သူလာဝုတော ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော, ပဏီဟိတဒဏ္ဍော အနုသတ္တရူပေါ.

‘ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำๆ หนึ่งของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจักขอพร จักได้รับประโยชน์ บุรุษผู้ถูกเสียบหลาว มีกรรมอันหยาบช้า ถูกลงอาชญาแล้ว มีสภาพถูกควบคุมอยู่’

၅၈၃.

๕๘๓.

‘‘ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ, ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော;

တာဟံ မောစယိဿာမိ ဒါနိ, ယထာမတိံ အနုဇာနာတု သံဃော’’တိ.

‘กาลเพียงเท่านี้ ยี่สิบคืนล่วงไปแล้ว จำเดิมแต่กาลที่เขาถูกเสียบหลาว เขาก็ไม่เป็นอยู่ ไม่ตาย บัดนี้ เราจักปล่อยเขา ขอหมู่คณะจงอนุญาตตามความพอใจ (ของเรา) เถิด’

၅၈၄.

๕๘๔.

‘‘ဧတဉ္စ အညဉ္စ လဟုံ ပမုဉ္စ, ကော တံ ဝဒေထ တထာ ကရောန္တံ;

ယထာ ပဇာနာသိ တထာ ကရောဟိ, ယထာမတိံ အနုဇာနာတိ သံဃော’’တိ.

(คณะเจ้าลิจฉวีกล่าวว่า) ‘ท่านจงปล่อยบุรุษนี้และคนอื่นโดยเร็วเถิด ใครเล่าจะพึงว่าท่านผู้กระทำเช่นนั้น ท่านรู้อย่างไร ก็จงทำอย่างนั้นเถิด หมู่คณะอนุญาตตามความพอใจ (ของท่าน)’

၅၈၅.

๕๘๕.

သော [Pg.191] တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ, သူလာဝုတံ မောစယိ ခိပ္ပမေဝ;

‘မာ ဘာယိ သမ္မာ’တိ စ တံ အဝေါစ, တိကိစ္ဆကာနဉ္စ ဥပဋ္ဌပေသိ.

เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นเสด็จเข้าไปยังประเทศนั้นแล้ว ได้ปล่อยบุรุษผู้ถูกเสียบหลาวโดยพลันทีเดียว และได้ตรัสกับเขาว่า ‘สหายเอ๋ย อย่ากลัวเลย’ และได้ทรงจัดหาหมอทั้งหลายไว้ให้

၅၈၆.

๕๘๖.

‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ, တေနေဝ သဟ သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ;

သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ လိစ္ဆဝိ, တထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ နံ ကာရဏတ္ထိကော.

เจ้าลิจฉวีเสด็จเข้าไปหาท่านกัปปิตกะแล้ว แบ่งปันถวายร่วมกับท่านตามกาลสมควรแล้ว ได้นั่งใกล้ๆ ทูลถามท่านผู้ต้องการเหตุผล ณ ที่นั้นนั่นเอง

၅၈၇.

๕๘๗.

‘‘သူလာဝုတော ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော, ပဏီတဒဏ္ဍော အနုသတ္တရူပေါ;

ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ, ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော.

‘บุรุษผู้ถูกเสียบหลาว มีกรรมอันหยาบช้า ถูกลงอาชญาแล้ว มีสภาพถูกควบคุมอยู่ กาลเพียงเท่านี้ ยี่สิบคืนล่วงไปแล้ว จำเดิมแต่กาลที่เขาถูกเสียบหลาว เขาก็ไม่เป็นอยู่ ไม่ตาย’

၅၈၈.

๕๘๘.

‘‘သော မောစိတော ဂန္တွာ မယာ ဣဒါနိ, ဧတဿ ယက္ခဿ ဝစော ဟိ ဘန္တေ;

သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိဒေဝ, ယေန သော နိရယံ နော ဝဇေယျ.

‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ บัดนี้ ข้าพเจ้าไปปล่อยเขาแล้ว (ที่ทำเช่นนี้) ก็เพราะคำของยักษ์ตนนี้ เหตุไรๆ ที่เขาจะไม่พึงไปสู่นรก พึงมีบ้างไหมหนอ’

၅၈၉.

๕๘๙.

‘‘အာစိက္ခ ဘန္တေ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု, သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမ;

န တေသံ ကမ္မာနံ ဝိနာသမတ္ထိ, အဝေဒယိတွာ ဣဓ ဗျန္တိဘာဝေါ’’တိ.

‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ถ้าเหตุมีอยู่ ขอท่านจงบอกเถิด พวกเราจะฟังคำประกอบด้วยเหตุอันน่าเชื่อถือ ความพินาศแห่งกรรมเหล่านั้น โดยที่ยังไม่ได้เสวยผลในโลกนี้ ย่อมไม่มีหรือ’

၅၉၀.

๕๙๐.

‘‘သစေ သ ဓမ္မာနိ သမာစရေယျ, သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော;

မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ, ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယ’’န္တိ.

(พระเถระตอบว่า) ‘ถ้าเขาไม่ประมาท ประพฤติธรรมทั้งหลายโดยเคารพตลอดคืนและวัน เขาพึงพ้นจากนรกนั้นได้ กรรมพึงเป็นอโหสิกรรม ยกเว้นเวทนียกรรม’

၅၉၁.

๕๙๑.

‘‘အညာတော ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော, မမမ္ပိ ဒါနိ အနုကမ္ပ ဘန္တေ;

အနုသာသ မံ ဩဝဒ ဘူရိပည, ယထာ အဟံ နော နိရယံ ဝဇေယျ’’န္တိ.

(เจ้าลิจฉวีทูลว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ประโยชน์ของบุรุษนั้น ข้าพเจ้ารู้แล้ว บัดนี้ ขอท่านจงอนุเคราะห์ข้าพเจ้าบ้าง ข้าแต่ท่านผู้มีปัญญาดุจแผ่นดิน ขอท่านจงพร่ำสอน จงโอวาทข้าพเจ้า โดยประการที่ข้าพเจ้าจะไม่พึงไปสู่นรก’

၅၉၂.

๕๙๒.

‘‘အဇ္ဇေဝ [Pg.192] ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေဟိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော;

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု.

(พระเถระกล่าวว่า) ‘มหาบพิตร พระองค์มีพระทัยเลื่อมใส จงถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะในวันนี้เทียว และจงสมาทานสิกขาบท ๕ ประการ ทำให้ไม่ขาด ไม่ทะลุฉันนั้นเถิด’

၅၉၃.

๕๙๓.

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု;

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏီ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော;

ဣမဉ္စ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ, သမာဒိယာဟိ ကုသလံ သုခုဒြယံ.

‘พระองค์จงงดเว้นจากปาณาติบาตโดยพลัน จงเว้นขาดจากอทินนาทานในโลก จงเป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา และอย่าได้ตรัสคำมุสา จงเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน และจงสมาทานอุโบสถอันประเสริฐ ประกอบด้วยองค์ ๘ อันประเสริฐนี้ ซึ่งเป็นกุศล มีสุขเป็นผล’

၅၉၄.

๕๙๔.

‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ;

ဒဒါဟိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

‘พระองค์จงถวายจีวร บิณฑบาต ปัจจัย และเสนาสนะ ข้าว น้ำ ของขบเคี้ยว ผ้าและเสนาสนะทั้งหลาย แก่ท่านผู้ปฏิบัติตรง ด้วยจิตที่เลื่อมใสเถิด’

၅၉၅.

๕๙๕.

‘‘ဘိက္ခူပိ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ;

တပ္ပေဟိ အန္နပါနေန, သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ.

‘พระองค์จงยังภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ให้อิ่มหนำด้วยข้าวและน้ำเถิด บุญย่อมเจริญแก่พระองค์เสมอ’

၅၉၆.

๕๙๖.

‘‘ဧဝဉ္စ ဓမ္မာနိ သမာစရန္တော, သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော;

မုဉ္စ တုဝံ နိရယာ စ တမှာ, ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယ’’န္တိ.

‘พระองค์ผู้ไม่ประมาท ประพฤติธรรมทั้งหลายโดยเคารพตลอดคืนและวันเช่นนี้ จงพ้นจากนรกนั้นเถิด กรรมพึงเป็นอโหสิกรรม ยกเว้นเวทนียกรรม’

၅၉၇.

๕๙๗.

‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေမိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော;

တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယာမိ.

(เจ้าลิจฉวีทูลว่า) ‘ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส ขอถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะในวันนี้เทียว และขอสมาทานสิกขาบท ๕ ประการ ทำให้ไม่ขาด ไม่ทะลุฉันนั้น’

၅၉၈.

๕๙๘.

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ;

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော;

ဣမဉ္စ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ, သမာဒိယာမိ ကုသလံ သုခုဒြယံ.

‘ข้าพเจ้าของดเว้นจากปาณาติบาตโดยพลัน ขอเว้นขาดจากอทินนาทานในโลก ข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน และขอสมาทานอุโบสถอันประเสริฐ ประกอบด้วยองค์ ๘ อันประเสริฐนี้ ซึ่งเป็นกุศล มีสุขเป็นผล’

၅၉၉.

๕๙๙.

‘‘စီဝရံ [Pg.193] ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ;

အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ.

จีวร บิณฑบาต ปัจจัย เสนาสนะ ข้าว น้ำ ของขบเคี้ยว และผ้าและเสนาสนะทั้งหลาย

၆၀၀.

๖๐๐.

‘‘ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ;

ဒဒါမိ န ဝိကမ္ပာမိ, ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော’’တိ.

ข้าพเจ้าจะถวายทานแก่ภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ข้าพเจ้าจะไม่หวั่นไหว เป็นผู้ยินดีในพระศาสนาของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย

၆၀၁.

๖๐๑.

ဧတာဒိသာ လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော, ဝေသာလိယံ အညတရော ဥပါသကော;

သဒ္ဓေါ မုဒူ ကာရကရော စ ဘိက္ခု, သံဃဉ္စ သက္ကစ္စ တဒါ ဥပဋ္ဌဟိ.

เจ้าลิจฉวีอัมพสักขระผู้เป็นเช่นนี้ เป็นอุบาสกคนหนึ่งในกรุงเวสาลี เป็นผู้มีศรัทธา อ่อนโยน รู้คุณ ในครั้งนั้น ท่านได้อุปัฏฐากภิกษุสงฆ์โดยเคารพ

၆၀၂.

๖๐๒.

သူလာဝုတော စ အရောဂေါ ဟုတွာ, သေရီ သုခီ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပါဂမိ ;

ဘိက္ခုဉ္စ အာဂမ္မ ကပ္ပိတကုတ္တမံ, ဥဘောပိ သာမညဖလာနိ အဇ္ဈဂုံ.

ฝ่ายบุรุษผู้ถูกเสียบด้วยหลาว หายโรคแล้ว เป็นอิสระ มีความสุข ได้ถึงซึ่งบรรพชา อาศัยพระกัปปิตกเถระผู้ประเสริฐแล้ว ทั้งสองก็ได้บรรลุสามัญผล

၆၀၃.

๖๐๓.

ဧတာဒိသာ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ, မဟပ္ဖလာ ဟောတိ သတံ ဝိဇာနတံ;

သူလာဝုတော အဂ္ဂဖလံ အဖဿယိ, ဖလံ ကနိဋ္ဌံ ပန အမ္ဗသက္ကရော’’တိ.

การคบสัตบุรุษผู้สงบ ผู้รู้ ย่อมมีผลมากเช่นนี้ บุรุษผู้ถูกเสียบด้วยหลาวได้บรรลุอัคผล ส่วนอัมพสักขระได้บรรลุผลชั้นต่ำสุด

အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု ပဌမံ.

อัมพสักกรเปตวัตถุที่ ๑ จบ

၂. သေရီသကပေတဝတ္ထု

๒. เสรีสกเปตวัตถุ

၆၀၄.

๖๐๔.

သုဏောထ ယက္ခဿ ဝါဏိဇာန စ, သမာဂမော ယတ္ထ တဒါ အဟောသိ;

ယထာ ကထံ ဣတရိတရေန စာပိ, သုဘာသိတံ တဉ္စ သုဏာထ သဗ္ဗေ.

ขอท่านทั้งหลายจงฟัง การพบกันของยักษ์และเหล่าพ่อค้าได้มีขึ้นในที่ใดในครั้งนั้น ขอท่านทั้งหลายจงฟังสุภาษิตที่คนทั้งสองฝ่ายกล่าวแก่กันและกันนั้นเถิด

၆၀၅.

๖๐๕.

ယော သော အဟု ရာဇာ ပါယာသိ နာမ, ဘုမ္မာနံ သဟဗျဂတော ယသဿီ;

သော မောဒမာနောဝ သကေ ဝိမာနေ, အမာနုသော မာနုသေ အဇ္ဈဘာသီတိ.

พระราชาพระนามว่าปายาสิพระองค์ใด ได้เป็นสหายของเหล่าภุมมเทวดา เป็นผู้มียศ อมนุษย์นั้นร่าเริงอยู่ในวิมานของตน ได้กล่าวกับพวกมนุษย์

၆၀၆.

๖๐๖.

‘‘ဝင်္ကေ [Pg.194] အရညေ အမနုဿဋ္ဌာနေ, ကန္တာရေ အပ္ပောဒကေ အပ္ပဘက္ခေ;

သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ, ဝင်္ကံဘယာ နဋ္ဌမနာ မနုဿာ.

ดูก่อนมนุษย์ทั้งหลาย ผู้มีใจฟั่นเฟือนเพราะความกลัวในความสงสัย ในป่าอันเป็นที่อยู่ของอมนุษย์ ในกันดารที่ไม่มีน้ำ ไม่มีอาหาร ท่ามกลางทางทรายที่ไปได้ยากยิ่ง

၆၀၇.

๖๐๗.

‘‘နယိဓ ဖလာ မူလမယာ စ သန္တိ, ဥပါဒါနံ နတ္ထိ ကုတောဓ ဘက္ခော ;

အညတြ ပံသူဟိ စ ဝါလုကာဟိ စ, တတာဟိ ဥဏှာဟိ စ ဒါရုဏာဟိ စ.

ในที่นี้ไม่มีผลไม้หรือของที่เกิดจากรากไม้ ไม่มีเสบียงเลย อาหารจะมีมาจากไหน นอกจากฝุ่นและทรายที่ร้อนระอุและร้ายกาจ

၆၀၈.

๖๐๘.

‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလံ တတ္တမိဝံ ကပါလံ, အနာယသံ ပရလောကေန တုလျံ;

လုဒ္ဒါနမာဝါသမိဒံ ပုရာဏံ, ဘူမိပ္ပဒေသော အဘိသတ္တရူပေါ.

ที่นี้เป็นที่แห้งแล้ง ร้อนระอุเหมือนกระเบื้องเผาไฟ ไม่มีความสบาย เทียบได้กับปรโลก เป็นที่อยู่เก่าแก่ของพวกคนพาล แผ่นดินนี้ประหนึ่งถูกสาปแช่ง

၆၀၉.

๖๐๙.

‘‘‘အထ တုမှေ ကေန ဝဏ္ဏေန, ကိမာသမာနာ ဣမံ ပဒေသံ ဟိ;

အနုပဝိဋ္ဌာ သဟသာ သမစ္စ, လောဘာ ဘယာ အထ ဝါ သမ္ပမူဠှာ’’’တိ.

แล้วท่านทั้งหลายเข้ามาสู่ประเทศนี้ด้วยเหตุอะไร หวังอะไรอยู่ เข้ามาโดยผลุนผลันพร้อมเพรียงกัน หรือเพราะความโลภ เพราะความกลัว หรือว่าหลงทาง

၆၁၀.

๖๑๐.

‘‘မဂဓေသု အင်္ဂေသု စ သတ္ထဝါဟာ, အာရောပယိတွာ ပဏိယံ ပုထုတ္တံ;

တေ ယာမသေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ.

ข้าพเจ้าทั้งหลายเป็นพ่อค้ากองเกวียนในแคว้นมคธและอังคะ บรรทุกสินค้ามากมาย ปรารถนากำไร ต้องการทรัพย์ จึงพากันไปยังแคว้นสินธุและโสวีระ

၆၁၁.

๖๑๑.

‘‘ဒိဝါ ပိပါသံ နဓိဝါသယန္တာ, ယောဂ္ဂါနုကမ္ပဉ္စ သမေက္ခမာနာ;

ဧတေန ဝေဂေန အာယာမ သဗ္ဗေ, ရတ္တိံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ ဝိကာလေ.

ข้าพเจ้าทั้งหลายอดทนต่อความกระหายน้ำในเวลากลางวันไม่ได้ และเมื่อคำนึงถึงความอนุเคราะห์ต่อสัตว์เทียมแอก จึงเดินทางในเวลากลางคืนซึ่งเป็นวิกาล ด้วยความเร็วเช่นนี้

၆၁၂.

๖๑๒.

‘‘တေ ဒုပ္ပယာတာ အပရဒ္ဓမဂ္ဂါ, အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ;

သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ, ဒိသံ န ဇာနာမ ပမူဠှစိတ္တာ.

ข้าพเจ้าเหล่านั้นเดินทางผิด พลาดจากหนทาง สับสนวุ่นวายเหมือนคนตาบอด หลงอยู่ในป่า ท่ามกลางทางทรายที่ไปได้ยากยิ่ง มีจิตลุ่มหลง ไม่รู้จักทิศทาง

၆၁၃.

๖๑๓.

‘‘ဣဒဉ္စ [Pg.195] ဒိသွာန အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ, ဝိမာနသေဋ္ဌဉ္စ တဝဉ္စ ယက္ခ;

တတုတ္တရိံ ဇီဝိတမာသမာနာ, ဒိသွာ ပတီတာ သုမနာ ဥဒဂ္ဂါ’’တိ.

ข้าแต่ยักษ์ ครั้นได้เห็นวิมานอันประเสริฐนี้และท่าน ซึ่งไม่เคยเห็นมาก่อน ข้าพเจ้าทั้งหลายจึงหวังชีวิตยิ่งขึ้นไปอีก เพราะได้เห็นท่าน จึงเกิดความยินดี มีใจเบิกบาน ร่าเริง

၆၁၄.

๖๑๔.

‘‘ပါရံ သမုဒ္ဒဿ ဣမဉ္စ ဝဏ္ဏုံ, ဝေတ္တာစရံ သင်္ကုပထဉ္စ မဂ္ဂံ;

နဒိယော ပန ပဗ္ဗတာနဉ္စ ဒုဂ္ဂါ, ပုထုဒ္ဒိသာ ဂစ္ဆထ ဘောဂဟေတု.

ดูก่อนท่านผู้เจริญ ท่านทั้งหลายเดินทางไปสู่ฝั่งสมุทร สู่ทางทรายนี้ สู่ทางที่มีหวายและตอไม้ ทั้งยังไปสู่แม่น้ำและที่ทุรกันดารแห่งภูเขาทั้งหลาย ไปยังทิศต่างๆ มากมาย เพราะเหตุแห่งโภคทรัพย์

၆၁၅.

๖๑๕.

‘‘ပက္ခန္ဒိယာန ဝိဇိတံ ပရေသံ, ဝေရဇ္ဇကေ မာနုသေ ပေက္ခမာနာ;

ယံ ဝေါ သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ, အစ္ဆေရကံ တံ ဝေါ သုဏောမ တာတာ’’တိ.

ดูก่อนท่านผู้เจริญ ท่านทั้งหลายเข้าไปสู่อาณาจักรของผู้อื่น มองดูมนุษย์ในต่างแดน สิ่งอัศจรรย์ใดที่พวกท่านได้ฟังหรือได้เห็นมา เราขอฟังสิ่งนั้นจากท่าน

၆၁၆.

๖๑๖.

‘‘ဣတောပိ အစ္ဆေရတရံ ကုမာရ, န နော သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ;

အတီတမာနုဿကမေဝ သဗ္ဗံ, ဒိသွာ န တပ္ပာမ အနောမဝဏ္ဏံ.

ข้าแต่กุมาร สิ่งที่น่าอัศจรรย์ยิ่งกว่านี้ พวกข้าพเจ้าไม่เคยได้ฟังหรือได้เห็นเลย ครั้นได้เห็นทุกสิ่งที่ล่วงพ้นภาวะของมนุษย์ มีวรรณะไม่ทราม พวกข้าพเจ้าก็ยังไม่อิ่ม

၆၁၇.

๖๑๗.

‘‘ဝေဟာယသံ ပေါက္ခရညော သဝန္တိ, ပဟူတမလျာ ဗဟုပုဏ္ဍရီကာ;

ဒုမာ စိမေ နိစ္စဖလူပပန္နာ, အတီဝ ဂန္ဓာ သုရဘိံ ပဝါယန္တိ.

สระโบกขรณีของท่านมีดอกไม้และดอกบัวขาวมากมายไหลไปในอากาศ ต้นไม้เหล่านี้ของท่านก็มีผลอยู่เป็นนิตย์ มีกลิ่นหอมยิ่งนัก ส่งกลิ่นหอมฟุ้งไป

၆၁၈.

๖๑๘.

‘‘ဝေဠူရိယထမ္ဘာ သတမုဿိတာသေ, သိလာပဝါဠဿ စ အာယတံသာ;

မသာရဂလ္လာ သဟလောဟိတင်္ဂါ, ထမ္ဘာ ဣမေ ဇောတိရသာမယာသေ.

เสาแก้วไพฑูรย์สูงร้อยศอก เสาแก้วผลึกและประการังมีเหลี่ยมยาว เสามณีมสารคัลล์พร้อมด้วยเสาแก้วประพาฬ เสาเหล่านี้ล้วนแล้วด้วยแก้วโชติรส

၆၁၉.

๖๑๙.

‘‘သဟဿထမ္ဘံ အတုလာနုဘာဝံ, တေသူပရိ သာဓုမိဒံ ဝိမာနံ;

ရတနန္တရံ ကဉ္စနဝေဒိမိဿံ, တပနီယပဋ္ဋေဟိ စ သာဓုဆန္နံ.

วิมานนี้งามนัก มีเสาพันต้น มีอานุภาพหาที่เปรียบมิได้ ตั้งอยู่บนเสาเหล่านั้น สลับด้วยรัตนะ เจือด้วยเวทิกาทองคำ มุงบังดีแล้วด้วยแผ่นทองคำ

၆၂၀.

๖๒๐.

‘‘ဇမ္ဗောနဒုတ္တတ္တမိဒံ [Pg.196] သုမဋ္ဌော, ပါသာဒသောပါဏဖလူပပန္နော;

ဒဠှော စ ဝဂ္ဂု စ သုသင်္ဂတော စ, အတီဝ နိဇ္ဈာနခမော မနုညော.

วิมานนี้รุ่งเรืองดุจทองชมพูนุท เกลี้ยงเกลาดี ประกอบด้วยปราสาท บันได และแผ่นกระดาน ทั้งมั่นคง งดงาม ประกอบกันดี น่าเพ่งพิศยิ่งนัก และน่ารื่นรมย์ใจ

၆၂၁.

๖๒๑.

‘‘ရတနန္တရသ္မိံ ဗဟုအန္နပါနံ, ပရိဝါရိတော အစ္ဆရာသင်္ဂဏေန;

မုရဇအာလမ္ဗရတူရိယဃုဋ္ဌော, အဘိဝန္ဒိတောသိ ထုတိဝန္ဒနာယ.

ในท่ามกลางรัตนะมีข้าวและน้ำมากมาย ท่านแวดล้อมด้วยหมู่เทพธิดา เสียงกลองมุรธา อาลัมพระ และดนตรีดังกึกก้อง ท่านได้รับการสรรเสริญด้วยคำสดุดีและการไหว้

၆၂၂.

๖๒๒.

‘‘သော မောဒသိ နာရိဂဏပ္ပဗောဓနော, ဝိမာနပါသာဒဝရေ မနောရမေ;

အစိန္တိယော သဗ္ဗဂုဏူပပန္နော, ရာဇာ ယထာ ဝေဿဝဏော နဠိနျာ.

ท่านผู้ปลุกหมู่สตรีให้ตื่นเริงร่า ย่อมบันเทิงอยู่ในวิมานปราสาทอันประเสริฐน่ารื่นรมย์ ท่านผู้มีคุณสมบัติครบถ้วน คิดประมาณมิได้ ดุจท้าวเวสวัณผู้เป็นราชาในสวนนฬินี

၆၂၃.

๖๒๓.

‘‘ဒေဝေါ နု အာသိ ဥဒဝါသိ ယက္ခော, ဥဒါဟု ဒေဝိန္ဒော မနုဿဘူတော;

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, အာစိက္ခ ကော နာမ တုဝံသိ ယက္ခော’’တိ.

ท่านเป็นเทวดาหรือ หรือว่าเป็นยักษ์ หรือว่าเป็นท้าวเทวราช หรือว่าเป็นมนุษย์ พวกพ่อค้ากองเกวียนขอถามท่าน โปรดบอกมาเถิดว่า ท่านเป็นใครกันแน่

၆၂၄.

๖๒๔.

‘‘သေရီသကော နာမ အဟမှိ ယက္ခော, ကန္တာရိယော ဝဏ္ဏုပထမှိ ဂုတ္တော;

ဣမံ ပဒေသံ အဘိပါလယာမိ, ဝစနကရော ဝေဿဝဏဿ ရညော’’တိ.

เราคือยักษ์ชื่อเสรีสกะ เป็นผู้คุ้มครองในกันดาร ในทางทราย เราคอยดูแลรักษาประเทศนี้ เป็นผู้ทำตามคำของท้าวเวสวัณผู้เป็นราชา

၆၂၅.

๖๒๕.

‘‘အဓိစ္စလဒ္ဓံ ပရိဏာမဇံ တေ, သယံ ကတံ ဥဒါဟု ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ;

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ.

วิมานนี้ท่านได้มาโดยบังเอิญ หรือเกิดแต่ผลบุญอุทิศให้ หรือท่านสร้างเอง หรือว่าเทวดาถวาย พวกพ่อค้ากองเกวียนขอถามท่านว่า ท่านได้วิมานอันน่ารื่นรมย์นี้มาอย่างไร

၆၂၆.

๖๒๖.

‘‘နာဓိစ္စလဒ္ဓံ န ပရိဏာမဇံ မေ, န သယံ ကတံ န ဟိ ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ;

သကေဟိ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ, ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ.

วิมานนี้เราไม่ได้มาโดยบังเอิญ ไม่ได้เกิดแต่ผลบุญอุทิศให้ ไม่ได้สร้างเอง และเทวดาก็ไม่ได้ถวาย แต่เราได้วิมานอันน่ารื่นรมย์นี้มาด้วยบุญกรรมอันไม่มีบาปของตนเอง

၆၂၇.

๖๒๗.

‘‘ကိံ [Pg.197] တေ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော;

ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ.

อะไรคือวัตรของท่าน อะไรเล่าคือพรหมจรรย์ วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมดีอะไรที่ท่านประพฤติมา พวกพ่อค้าที่เป็นนายกองเกวียนขอถามท่านว่า ท่านได้วิมานนี้มาอย่างไร

၆၂၈.

๖๒๘.

‘‘မမံ ပါယာသီတိ အဟု သမညာ, ရဇ္ဇံ ယဒါ ကာရယိံ ကောသလာနံ;

နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ ကဒရိယော ပါပဓမ္မော, ဥစ္ဆေဒဝါဒီ စ တဒါ အဟောသိံ.

เมื่อครั้งที่เราปกครองแคว้นโกศล เรามีชื่อว่าปายาสิ ในครั้งนั้น เราเป็นนัตถิกทิฏฐิ เป็นคนตระหนี่ มีธรรมอันเลวทราม และเป็นอุจเฉทวาที

၆၂၉.

๖๒๙.

‘‘သမဏော စ ခေါ အာသိ ကုမာရကဿပေါ, ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ဥဠာရော;

သော မေ တဒါ ဓမ္မကထံ အဘာသိ, ဒိဋ္ဌိဝိသူကာနိ ဝိနောဒယီ မေ.

ในครั้งนั้น มีสมณะชื่อว่ากุมารกัสสปะ เป็นพหูสูต มีวาทะอันวิจิตร เป็นผู้ประเสริฐ ท่านได้แสดงธรรมกถาแก่เรา และได้บรรเทาทิฏฐิอันเป็นเสี้ยนหนามของเรา

၆၃၀.

๖๓๐.

‘‘တာဟံ တဿ ဓမ္မကထံ သုဏိတွာ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဒေဝယိဿံ;

ပါဏာတိပါတာ ဝိရတော အဟောသိံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိဿံ;

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ အဘာဏိံ, သကေန ဒါရေန စ အဟောသိ တုဋ္ဌော.

เราได้ฟังธรรมกถาของท่านแล้ว ได้ปฏิญาณตนเป็นอุบาสก เราได้เป็นผู้งดเว้นจากปาณาติบาต งดเว้นจากการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก ไม่เป็นผู้ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน

၆၃၁.

๖๓๑.

‘‘တံ မေ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော;

တေဟေဝ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ, ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ.

นั่นคือวัตรของเรา นั่นแหละคือพรหมจรรย์ วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมดีที่เราประพฤติมานั้น เราได้วิมานนี้มาด้วยกรรมอันไม่มีบาปเหล่านั้น ด้วยบุญเหล่านั้นนั่นเอง

၆၃၂.

๖๓๒.

‘‘သစ္စံ ကိရာဟံသု နရာ သပညာ, အနညထာ ဝစနံ ပဏ္ဍိတာနံ;

ယဟိံ ယဟိံ ဂစ္ဆတိ ပုညကမ္မော, တဟိံ တဟိံ မောဒတိ ကာမကာမီ.

ได้ยินว่า นรชนผู้มีปัญญาได้กล่าวคำจริงไว้ คำของบัณฑิตย่อมไม่เป็นอื่น ผู้มีบุญกรรมไปในที่ใดๆ ย่อมบันเทิงใจ ได้สิ่งที่น่าปรารถนาในที่นั้นๆ

၆၃၃.

๖๓๓.

‘‘ယဟိံ ယဟိံ သောကပရိဒ္ဒဝေါ စ, ဝဓော စ ဗန္ဓော စ ပရိက္ကိလေသော;

တဟိံ တဟိံ ဂစ္ဆတိ ပါပကမ္မော, န မုစ္စတိ ဒုဂ္ဂတိယာ ကဒါစီ’’တိ.

ในที่ใดๆ มีความโศก ความคร่ำครวญ การฆ่า การจองจำ และความเศร้าหมอง ผู้มีบาปกรรมย่อมไปในที่นั้นๆ ย่อมไม่พ้นจากทุคติได้เลยในกาลไหนๆ

၆၃၄.

๖๓๔.

‘‘သမ္မူဠှရူပေါဝ [Pg.198] ဇနော အဟောသိ, အသ္မိံ မုဟုတ္တေ ကလလီကတောဝ;

ဇနဿိမဿ တုယှဉ္စ ကုမာရ, အပ္ပစ္စယော ကေန နု ခေါ အဟောသီ’’တိ.

ดูก่อนกุมาร ชนทั้งหลายเป็นประดุจผู้หลงใหล ในชั่วขณะนี้เป็นประดุจน้ำขุ่นมัว อะไรหนอเป็นเหตุให้เกิดความไม่สบายใจแก่ชนหมู่นี้และแก่ท่าน

၆၃၅.

๖๓๕.

‘‘ဣမေ စ သိရီသဝနာ တာတာ, ဒိဗ္ဗာ ဂန္ဓာ သုရဘီ သမ္ပဝန္တိ;

တေ သမ္ပဝါယန္တိ ဣမံ ဝိမာနံ, ဒိဝါ စ ရတ္တော စ တမံ နိဟန္တွာ.

ดูก่อนท่านผู้เจริญ กลิ่นทิพย์อันหอมหวนเหล่านี้ ย่อมฟุ้งไปจากป่าไม้ซึก กลิ่นเหล่านั้นกำจัดความมืดทั้งกลางวันและกลางคืน ย่อมยังวิมานนี้ให้หอมฟุ้งไปทั่ว

၆၃၆.

๖๓๖.

‘‘ဣမေသဉ္စ ခေါ ဝဿသတစ္စယေန, သိပါဋိကာ ဖလတိ ဧကမေကာ;

မာနုဿကံ ဝဿသတံ အတီတံ, ယဒဂ္ဂေ ကာယမှိ ဣဓူပပန္နော.

ก็ฝักของต้นซึกเหล่านี้แต่ละฝัก ย่อมหล่นเมื่อล่วงไปร้อยปี หนึ่งร้อยปีของมนุษย์ได้ล่วงไปแล้ว นับแต่กาลที่เรามาเกิดในหมู่เทพนี้

၆၃၇.

๖๓๗.

‘‘ဒိသွာနဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ, အသ္မိံ ဝိမာနေ ဌတွာန တာတာ;

အာယုက္ခယာ ပုညက္ခယာ စဝိဿံ, တေနေဝ သောကေန ပမုစ္ဆိတောသ္မီ’’တိ.

ดูก่อนท่านผู้เจริญ เราเห็นแล้วว่า เราจะต้องจุติเพราะสิ้นอายุและสิ้นบุญ หลังจากที่ได้อยู่ในวิมานนี้อีกห้าร้อยปี ด้วยความโศกนั้นเอง เราจึงสลบไป

၆၃၈.

๖๓๘.

‘‘ကထံ နု သောစေယျ တထာဝိဓော သော, လဒ္ဓါ ဝိမာနံ အတုလံ စိရာယ;

ယေ စာပိ ခေါ ဣတ္တရမုပပန္နာ, တေ နူန သောစေယျုံ ပရိတ္တပုညာ’’တိ.

ผู้เช่นนั้นได้วิมานอันหาที่เปรียบมิได้อยู่เป็นเวลานาน เหตุไฉนจึงจะเศร้าโศกเล่า ส่วนผู้ที่เกิดมามีอายุสั้น มีบุญน้อย พวกเขานั่นแหละหนอจึงควรเศร้าโศก

၆၃၉.

๖๓๙.

‘‘အနုစ္ဆဝိံ ဩဝဒိယဉ္စ မေ တံ, ယံ မံ တုမှေ ပေယျဝါစံ ဝဒေထ;

တုမှေ စ ခေါ တာတာ မယာနုဂုတ္တာ, ယေနိစ္ဆကံ တေန ပလေထ သောတ္ထိ’’န္တိ.

คำที่พวกท่านกล่าววาจาอันเป็นที่รักแก่เรานั้น เป็นคำที่สมควรและเป็นคำตักเตือนแก่เรา ดูก่อนท่านผู้เจริญ พวกท่านอันเราคุ้มครองแล้ว ขอจงไปตามที่ปรารถนาโดยสวัสดิภาพเถิด

၆၄၀.

๖๔๐.

‘‘ဂန္တွာ မယံ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓန္နတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ;

ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏစာဂါ, ကာဟာမ သေရီသမဟံ ဥဠာရ’’န္တိ.

พวกข้าพเจ้าปรารถนาทรัพย์ ต้องการกำไร จะไปยังแคว้นสินธุและโสวีระ เมื่อมีความเพียรตามสมควรและบริบูรณ์ด้วยการบริจาคแล้ว จักกระทำมหกรรมบูชาท่านเสรีสกะอย่างยิ่งใหญ่

၆၄၁.

๖๔๑.

‘‘မာ [Pg.199] စေဝ သေရီသမဟံ အကတ္ထ, သဗ္ဗဉ္စ ဝေါ ဘဝိဿတိ ယံ ဝဒေထ;

ပါပါနိ ကမ္မာနိ ဝိဝဇ္ဇယာထ, ဓမ္မာနုယောဂဉ္စ အဓိဋ္ဌဟာထ.

พวกท่านอย่าได้ทำมหกรรมบูชาเสรีสกะเลย สิ่งที่พวกท่านพูดทั้งหมดนั้นจักเป็นจริง ขอพวกท่านจงเว้นจากบาปกรรมทั้งหลาย และจงตั้งมั่นในการประกอบธรรมเถิด

၆၄၂.

๖๔๒.

‘‘ဥပါသကော အတ္ထိ ဣမမှိ သံဃေ, ဗဟုဿုတော သီလဝတူပပန္နော;

သဒ္ဓေါ စ စာဂီ စ သုပေသလော စ, ဝိစက္ခဏော သန္တုသိတော မုတီမာ.

ในหมู่คณะนี้มีอุบาสกผู้หนึ่ง เป็นพหูสูต สมบูรณ์ด้วยศีล มีศรัทธา มีจาคะ มีศีลอันน่ารัก เป็นผู้ฉลาด สันโดษ และมีปัญญา

၆၄၃.

๖๔๓.

‘‘သဉ္ဇာနမာနော န မုသာ ဘဏေယျ, ပရူပဃာတာယ စ စေတယေယျ;

ဝေဘူတိကံ ပေသုဏံ နော ကရေယျ, သဏှဉ္စ ဝါစံ သခိလံ ဘဏေယျ.

เขารู้อยู่ ย่อมไม่กล่าวคำมุสา ไม่คิดเพื่อเบียดเบียนผู้อื่น ไม่กล่าวคำส่อเสียดอันทำให้แตกแยก พึงกล่าวแต่วาจาที่ละเอียดอ่อนและไพเราะ

၆၄၄.

๖๔๔.

‘‘သဂါရဝေါ သပ္ပဋိဿော ဝိနီတော, အပါပကော အဓိသီလေ ဝိသုဒ္ဓေါ;

သော မာတရံ ပိတရဉ္စာပိ ဇန္တု, ဓမ္မေန ပေါသေတိ အရိယဝုတ္တိ.

เขาเป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรง ได้รับการฝึกฝนดี ไม่มีบาป บริสุทธิ์ในอธิศีล สัตว์นั้นมีอาชีวะอันประเสริฐ ย่อมเลี้ยงดูมารดาและบิดาโดยธรรม

၆၄၅.

๖๔๕.

‘‘မညေ သော မာတာပိတူနံ ကာရဏာ, ဘောဂါနိ ပရိယေသတိ န အတ္တဟေတု;

မာတာပိတူနဉ္စ ယော အစ္စယေန, နေက္ခမ္မပေါဏော စရိဿတိ ဗြဟ္မစရိယံ.

เราเข้าใจว่า เขาแสวงหาโภคทรัพย์เพราะเหตุแห่งมารดาและบิดา มิใช่เพราะเหตุแห่งตน และเมื่อมารดาบิดาล่วงลับไปแล้ว เขาผู้มีใจน้อมไปในเนกขัมมะ จักประพฤติพรหมจรรย์

၆၄၆.

๖๔๖.

‘‘ဥဇူ အဝင်္ကော အသဌော အမာယော, န လေသကပ္ပေန စ ဝေါဟရေယျ;

သော တာဒိသော သုကတကမ္မကာရီ, ဓမ္မေ ဌိတော ကိန္တိ လဘေထ ဒုက္ခံ.

เขาเป็นคนตรง ไม่คดโกง ไม่โอ้อวด ไม่มีมายา ไม่พูดด้วยเลศนัย เขาเช่นนั้นผู้กระทำกรรมดี ตั้งอยู่ในธรรม จะประสบทุกข์ได้อย่างไร

၆၄၇.

๖๔๗.

‘‘တံ ကာရဏာ ပါတုကတောမှိ အတ္တနာ, တသ္မာ ဓမ္မံ ပဿထ ဝါဏိဇာသေ;

အညတြ တေနိဟ ဘသ္မီ ဘဝေထ, အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ;

တံ ခိပ္ပမာနေန လဟုံ ပရေန, သုခေါ ဟဝေ သပ္ပုရိသေန သင်္ဂမော’’တိ.

เพราะเหตุนั้น เราจึงปรากฏกายด้วยตนเอง เพราะฉะนั้น พวกท่านพ่อค้าจงเห็นธรรมเถิด หากปราศจากเขาแล้ว พวกท่านก็จะกลายเป็นเถ้าถ่านในที่นี้ เป็นเหมือนคนตามืดบอด หลงทางอยู่ในป่า ถูกภัยอื่นเบียดเบียนโดยฉับพลัน การสมาคมกับสัตบุรุษนำสุขมาให้โดยแท้

၆၄၈.

๖๔๘.

‘‘ကိံ [Pg.200] နာမ သော ကိဉ္စ ကရောတိ ကမ္မံ, ကိံ နာမဓေယျံ ကိံ ပန တဿ ဂေါတ္တံ;

မယမ္ပိ နံ ဒဋ္ဌုကာမမှ ယက္ခ, ယဿာနုကမ္ပာယ ဣဓာဂတောသိ;

လာဘာ ဟိ တဿ ယဿ တုဝံ ပိဟေသီ’’တိ.

เขาชื่ออะไร ทำการงานอะไร มีชื่อเรียกว่าอะไร มีโคตรอะไร พวกข้าพเจ้าก็ปรารถนาจะเห็นเขาเช่นกัน ข้ายักษ์ ท่านมาที่นี้เพื่ออนุเคราะห์ผู้ใด ผู้นั้นย่อมมีลาภโดยแท้ เพราะท่านรักใคร่เขา

၆၄၉.

๖๔๙.

‘‘ယော ကပ္ပကော သမ္ဘဝနာမဓေယျော, ဥပါသကော ကောစ္ဆဖလူပဇီဝီ;

ဇာနာထ နံ တုမှာကံ ပေသိယော သော, မာ ခေါ နံ ဟီဠိတ္ထ သုပေသလော သော’’တိ.

อุบาสกผู้เป็นช่างกัลบกชื่อว่าสัมภวะ เลี้ยงชีพด้วยหวีและแผ่นกระดาน พวกท่านจงรู้จักเขาเถิด เขาเป็นคนรับใช้ของพวกท่าน พวกท่านอย่าได้ดูหมิ่นเขาเลย เขาเป็นผู้มีศีลอันน่ารัก

၆၅၀.

๖๕๐.

‘‘ဇာနာမသေ ယံ တွံ ပဝဒေသိ ယက္ခ, န ခေါ နံ ဇာနာမ သ ဧဒိသောတိ;

မယမ္ပိ နံ ပူဇယိဿာမ ယက္ခ, သုတွာန တုယှံ ဝစနံ ဥဠာရ’’န္တိ.

ข้ายักษ์ พวกข้าพเจ้ารู้จักคนที่ท่านกล่าวถึง แต่ไม่รู้ว่าเขาเป็นเช่นนี้ ข้ายักษ์ พวกข้าพเจ้าได้ฟังคำอันประเสริฐของท่านแล้ว จักบูชาเขาเช่นกัน

၆၅၁.

๖๕๑.

‘‘ယေ ကေစိ ဣမသ္မိံ သတ္ထေ မနုဿာ, ဒဟရာ မဟန္တာ အထဝါပိ မဇ္ဈိမာ;

သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗန္တု ဝိမာနံ, ပဿန္တု ပုညာနံ ဖလံ ကဒရိယာ’’တိ.

มนุษย์คนใดก็ตามในกองเกวียนนี้ ไม่ว่าจะเป็นเด็ก ผู้ใหญ่ หรือวัยกลางคน ขอให้พวกเขาทั้งหมดจงขึ้นสู่วิมานเถิด ขอให้คนตระหนี่ทั้งหลายจงดูผลแห่งบุญ

၆၅၂.

๖๕๒.

တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ, တံ ကပ္ပကံ တတ္ထ ပုရက္ခတွာ ;

သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗိံသု ဝိမာနံ, မသက္ကသာရံ ဝိယ ဝါသဝဿ.

ในที่นั้น พวกเขาทั้งหมดต่างกล่าวว่า 'ฉันก่อน' แล้วให้ช่างกัลบกนั้นนำหน้า พวกเขาทั้งหมดได้ขึ้นสู่วิมาน ซึ่งเปรียบประดุจมสักกสารวิมานของท้าววาสวะ

၆၅၃.

๖๕๓.

တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိံသု;

ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဟေသုံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိံသု;

အမဇ္ဇပါ နော စ မုသာ ဘဏိံသု, သကေန ဒါရေန စ အဟေသုံ တုဋ္ဌာ.

ในที่นั้น พวกเขาทั้งหมดต่างกล่าวว่า 'ฉันก่อน' แล้วปฏิญาณตนเป็นอุบาสก พวกเขาได้เป็นผู้งดเว้นจากปาณาติบาต งดเว้นจากการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก ไม่ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน

၆၅၄.

๖๕๔.

တေ [Pg.201] တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိတွာ;

ပက္ကာမိ သတ္ထော အနုမောဒမာနော, ယက္ခိဒ္ဓိယာ အနုမတော ပုနပ္ပုနံ.

ในที่นั้น พวกเขาทั้งหมดต่างกล่าวว่า 'ฉันก่อน' แล้วปฏิญาณตนเป็นอุบาสกแล้ว กองเกวียนซึ่งได้รับอนุญาตแล้ว ได้ชื่นชมในฤทธิ์ของยักษ์ครั้งแล้วครั้งเล่า แล้วหลีกไป

၆၅၅.

๖๕๕.

ဂန္တွာန တေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ;

ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏလာဘာ, ပစ္စာဂမုံ ပါဋလိပုတ္တမက္ခတံ.

พ่อค้าเหล่านั้นปรารถนาทรัพย์ ต้องการกำไร ได้ไปยังแคว้นสินธุและโสวีระแล้ว มีความเพียรตามสมควร มีลาภบริบูรณ์ ได้กลับไปยังเมืองปาฏลีบุตรโดยสวัสดิภาพ

၆၅၆.

๖๕๖.

ဂန္တွာန တေ သံဃရံ သောတ္ထိဝန္တော, ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ သမင်္ဂိဘူတာ;

အာနန္ဒီ ဝိတ္တာ သုမနာ ပတီတာ, အကံသု သေရီသမဟံ ဥဠာရံ;

သေရီသကံ တေ ပရိဝေဏံ မာပယိံသု.

พ่อค้าเหล่านั้นกลับถึงบ้านของตนโดยสวัสดิภาพ พร้อมหน้าด้วยบุตรและภรรยา มีใจยินดี ปรีดา โสมนัส ร่าเริง ได้กระทำมหกรรมบูชาท่านเสรีสกะอย่างยิ่งใหญ่ และได้สร้างปริเวณชื่อเสรีสกะ

၆၅၇.

๖๕๗.

ဧတာဒိသာ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ, မဟတ္ထိကာ ဓမ္မဂုဏာန သေဝနာ;

ဧကဿ အတ္ထာယ ဥပါသကဿ, သဗ္ဗေဝ သတ္တာ သုခိတာ အဟေသုန္တိ.

การคบหาสัตบุรุษและการซ่องเสพคุณแห่งธรรม มีลักษณะเช่นนี้ มีอานิสงส์มาก เพราะอาศัยอุบาสกคนเดียว สัตว์ทั้งปวงจึงได้มีความสุข

သေရီသကပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ.

เสรีสกเปตวัตถุที่ ๒ จบ

ဘာဏဝါရံ တတိယံ နိဋ္ဌိတံ.

ภาณวารที่ ๓ จบ

၃. နန္ဒကပေတဝတ္ထု

๓. นันทกเปตวัตถุที่ ๓

၆၅၈.

๖๕๘.

ရာဇာ ပိင်္ဂလကော နာမ, သုရဋ္ဌာနံ အဓိပတိ အဟု;

မောရိယာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ, သုရဋ္ဌံ ပုနရာဂမာ.

พระราชาพระนามว่าปิงคลกะ ทรงเป็นอธิบดีแห่งชาวสุรัฏฐะ เสด็จไปเฝ้าพระราชาทั้งหลายผู้เป็นเชื้อสายโมริยะแล้ว เสด็จกลับมายังแคว้นสุรัฏฐะอีก

၆၅၉.

๖๕๙.

ဥဏှေ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ, ရာဇာ ပင်္ကံ ဥပါဂမိ;

အဒ္ဒသ မဂ္ဂံ ရမဏီယံ, ပေတာနံ တံ ဝဏ္ဏုပထံ.

ในเวลากลางวันอันร้อนระอุ พระราชาเสด็จเข้าไปถึงภูมิประเทศที่กันดาร ได้ทอดพระเนตรเห็นหนทางที่น่ารื่นรมย์ ซึ่งเป็นทางทรายที่พวกเปรตนิรมิตไว้

၆၆၀.

๖๖๐.

သာရထိံ [Pg.202] အာမန္တယီ ရာဇာ –‘‘အယံ မဂ္ဂေါ ရမဏီယော, ခေမော သောဝတ္ထိကော သိဝေါ;

ဣမိနာ သာရထိ ယာမ, သုရဋ္ဌာနံ သန္တိကေ ဣတော’’.

พระราชาตรัสเรียกนายสารถีมาแล้วตรัสว่า “ดูก่อนสารถี หนทางนี้เป็นที่น่ารื่นรมย์ ปลอดภัย นำมาซึ่งความสวัสดี และเกษม เราจะไปสู่สำนักของชาวสุรัฏฐะจากที่นี้ด้วยหนทางนี้”

၆၆၁.

๖๖๑.

တေန ပါယာသိ သောရဋ္ဌော, သေနာယ စတုရင်္ဂိနိယာ;

ဥဗ္ဗိဂ္ဂရူပေါ ပုရိသော, သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ.

พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะ ได้เสด็จไปตามหนทางนั้นพร้อมด้วยเสนา ๔ เหล่า บุรุษผู้มีท่าทางหวาดสะดุ้งได้กราบทูลคำนี้แด่พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะ

၆၆၂.

๖๖๒.

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ဘိံသနံ လောမဟံသနံ;

ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ, ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ.

“ข้าพระองค์ทั้งหลายเดินทางผิด เป็นทางที่น่ากลัว ชวนให้ขนลุกขนพอง หนทางปรากฏอยู่เบื้องหน้า แต่เบื้องหลังหาปรากฏไม่

၆၆၃.

๖๖๓.

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ယမပုရိသာန သန္တိကေ;

အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော, ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏော’’.

“ข้าพระองค์ทั้งหลายเดินทางผิด มาอยู่ในสำนักของพวกเปรต กลิ่นอมนุษย์ฟุ้งไป เสียงที่ร้ายกาจก็ดังได้ยิน”

၆၆၄.

๖๖๔.

သံဝိဂ္ဂေါ ရာဇာ သောရဋ္ဌော, သာရထိံ ဧတဒဗြဝိ;

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ဘိံသနံ လောမဟံသနံ;

ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ, ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ.

พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะทรงสังเวชพระทัย ตรัสคำนี้กะนายสารถีว่า “เราเดินทางผิด เป็นทางที่น่ากลัว ชวนให้ขนลุกขนพอง หนทางปรากฏอยู่เบื้องหน้า แต่เบื้องหลังหาปรากฏไม่

၆၆၅.

๖๖๕.

‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ယမပုရိသာန သန္တိကေ;

အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော, ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏော’’.

“เราเดินทางผิด มาอยู่ในสำนักของพวกเปรต กลิ่นอมนุษย์ฟุ้งไป เสียงที่ร้ายกาจก็ดังได้ยิน”

၆၆၆.

๖๖๖.

ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ သမာရုယှ, ဩလောကေန္တော စတုဒ္ဒိသံ ;

အဒ္ဒသ နိဂြောဓံ ရမဏီယံ, ပါဒပံ ဆာယာသမ္ပန္နံ;

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသံ, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘံ.

พระองค์เสด็จขึ้นสู่คอช้าง ทอดพระเนตรไปใน ๔ ทิศ ได้ทอดพระเนตรเห็นต้นไทรที่น่ารื่นรมย์ เป็นต้นไม้ที่สมบูรณ์ด้วยร่มเงา มีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ

၆၆၇.

๖๖๗.

သာရထိံ အာမန္တယီ ရာဇာ, ‘‘ကိံ ဧသော ဒိဿတိ ဗြဟာ;

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော’’.

พระราชาตรัสเรียกนายสารถีมาแล้วตรัสถามว่า “นั่นต้นไม้อะไร ปรากฏเป็นต้นไม้ใหญ่ มีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ”

၆၆၈.

๖๖๘.

‘‘နိဂြောဓော သော မဟာရာဇ, ပါဒပေါ ဆာယာသမ္ပန္နော;

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော’’.

“ข้าแต่พระมหาราช นั่นคือต้นไทร เป็นต้นไม้ที่สมบูรณ์ด้วยร่มเงา มีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ”

၆၆၉.

๖๖๙.

တေန ပါယာသိ သောရဋ္ဌော, ယေန သော ဒိဿတေ ဗြဟာ;

နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော.

พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะเสด็จไปทางที่ต้นไม้ใหญ่นั้นปรากฏอยู่ ซึ่งมีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ

၆၇၀.

๖๗๐.

ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ, ရာဇာ ရုက္ခံ ဥပါဂမိ;

နိသီဒိ ရုက္ခမူလသ္မိံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော;

ပူရံ ပါနီယသရကံ, ပူဝေ ဝိတ္တေ စ အဒ္ဒသ.

พระราชาเสด็จลงจากคอช้างแล้ว เสด็จเข้าไปใกล้ต้นไม้ ประทับนั่งที่โคนต้นไม้พร้อมด้วยอำมาตย์และบริวาร ได้ทอดพระเนตรเห็นภาชนะน้ำดื่มที่เต็มเปี่ยม และขนมที่น่าพอใจ

၆၇၁.

๖๗๑.

ပုရိသော [Pg.203] စ ဒေဝဝဏ္ဏီ, သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတော;

ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ, သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ.

บุรุษผู้หนึ่งมีวรรณะดุจเทวดา ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทุกอย่าง เข้าไปเฝ้าพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะแล้ว ได้กราบทูลคำนี้

၆၇၂.

๖๗๒.

‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ;

ပိဝတု ဒေဝေါ ပါနီယံ, ပူဝေ ခါဒ အရိန္ဒမ’’.

“ข้าแต่พระมหาราช พระองค์เสด็จมาดีแล้ว และพระองค์มิได้เสด็จมาไม่ดีเลย ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงปราบศัตรู ขอเชิญเสวยน้ำดื่ม และเสวยขนมเถิด”

၆၇၃.

๖๗๓.

ပိဝိတွာ ရာဇာ ပါနီယံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော;

ပူဝေ ခါဒိတွာ ပိတွာ စ, သောရဋ္ဌော ဧတဒဗြဝိ.

พระราชาพร้อมด้วยอำมาตย์และบริวาร เสวยน้ำดื่มและเสวยขนมแล้ว พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะจึงตรัสคำนี้

၆၇၄.

๖๗๔.

‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ;

အဇာနန္တာ တံ ပုစ္ဆာမ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ.

“ท่านเป็นเทวดา เป็นคนธรรพ์ หรือว่าเป็นท้าวสักกะผู้ประทานปุระ เราไม่รู้จักท่านจึงขอถาม พวกเราจะพึงรู้จักท่านได้อย่างไร”

၆၇၅.

๖๗๕.

‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ;

ပေတော အဟံ မဟာရာဇ, သုရဋ္ဌာ ဣဓ မာဂတော’’တိ.

“ข้าพระองค์มิใช่เทวดา มิใช่คนธรรพ์ และมิใช่ท้าวสักกะผู้ประทานปุระ ข้าแต่พระมหาราช ข้าพระองค์เป็นเปรต มาเกิดในที่นี้จากแคว้นสุรัฏฐะ”

၆၇၆.

๖๗๖.

‘‘ကိံသီလော ကိံသမာစာရော, သုရဋ္ဌသ္မိံ ပုရေ တုဝံ;

ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, အာနုဘာဝေါ အယံ တဝါ’’တိ.

“เมื่อก่อนท่านอยู่ในแคว้นสุรัฏฐะ เป็นผู้มีศีลอย่างไร มีความประพฤติอย่างไร อานุภาพนี้ของท่านมีได้ด้วยพรหมจรรย์อะไร”

၆၇၇.

๖๗๗.

‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန;

အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ စ, ဗြာဟ္မဏော စ ပုရောဟိတော.

“ข้าแต่พระมหาราชผู้ทรงปราบศัตรู ผู้ทรงยังแคว้นให้เจริญ ขอพระองค์โปรดทรงสดับคำนั้น ทั้งอำมาตย์ บริษัท และพราหมณ์ปุโรหิต (ก็ขอจงฟังด้วย)

၆၇၈.

๖๗๘.

‘‘သုရဋ္ဌသ္မိံ အဟံ ဒေဝ, ပုရိသော ပါပစေတသော;

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော.

“ข้าแต่เทวะ ในแคว้นสุรัฏฐะ ข้าพระองค์เป็นบุรุษผู้มีจิตบาป เป็นมิจฉาทิฐิ เป็นคนทุศีล เป็นคนตระหนี่ และเป็นผู้ชอบด่าบริภาษ

၆၇၉.

๖๗๙.

‘‘‘ဒဒန္တာနံ ကရောန္တာနံ, ဝါရယိဿံ ဗဟုဇ္ဇနံ;

အညေသံ ဒဒမာနာနံ, အန္တရာယကရော အဟံ.

“ข้าพระองค์ได้ห้ามปรามมหาชนผู้ให้ทาน ผู้ทำบุญ ข้าพระองค์เป็นผู้ทำอันตรายแก่ชนเหล่าอื่นผู้ให้ทานอยู่

၆၈၀.

๖๘๐.

‘‘‘ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿ, သံယမဿ ကုတော ဖလံ;

နတ္ထိ အာစရိယော နာမ, အဒန္တံ ကော ဒမေဿတိ.

“วิบากแห่งทานไม่มี ผลแห่งความสำรวมจะมีมาแต่ไหน อาจารย์ไม่มี ใครจะพึงฝึกคนที่ฝึกไม่ได้

၆၈၁.

๖๘๑.

‘‘‘သမတုလျာနိ ဘူတာနိ, ကုတော ဇေဋ္ဌာပစာယိကော;

နတ္ထိ ဗလံ ဝီရိယံ ဝါ, ကုတော ဥဋ္ဌာနပေါရိသံ.

“สัตว์ทั้งหลายเสมอกัน การนอบน้อมต่อผู้เจริญที่สุดจะมีมาแต่ไหน กำลังหรือความเพียรไม่มี ผลแห่งความหมั่นของบุรุษจะมีมาแต่ไหน

၆၈၂.

๖๘๒.

‘‘‘နတ္ထိ ဒါနဖလံ နာမ, န ဝိသောဓေတိ ဝေရိနံ;

လဒ္ဓေယျံ လဘတေ မစ္စော, နိယတိပရိဏာမဇံ.

“ชื่อว่าผลทานไม่มี ทานย่อมชำระคนมีเวรให้หมดจดไม่ได้ สัตว์ได้สิ่งที่ควรได้ ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงที่แน่นอน

၆၈၃.

๖๘๓.

‘‘‘နတ္ထိ မာတာ ပိတာ ဘာတာ, လောကော နတ္ထိ ဣတော ပရံ;

နတ္ထိ ဒိန္နံ နတ္ထိ ဟုတံ, သုနိဟိတံ န ဝိဇ္ဇတိ.

“ผลแห่งการปฏิบัติดีในมารดา บิดา และพี่ชาย ไม่มี โลกอื่นนอกจากโลกนี้ไม่มี ผลทานที่ให้แล้วไม่มี ผลแห่งการบูชาไม่มี กรรมดีที่ทำไว้ไม่มี”

၆၈၄.

๖๘๔.

‘‘‘ယောပိ [Pg.204] ဟနေယျ ပုရိသံ, ပရဿ ဆိန္ဒတေ သိရံ;

န ကောစိ ကဉ္စိ ဟနတိ, သတ္တန္နံ ဝိဝရမန္တရေ.

‘แม้ผู้ใดพึงฆ่าบุรุษ พึงตัดศีรษะของผู้อื่น (โดยปรมัตถ์) ใครๆ ก็ไม่ชื่อว่าฆ่าใครๆ (ศัสตรา) ย่อมเข้าไปในระหว่างช่องแห่งกายทั้ง ๗’

၆၈၅.

๖๘๕.

‘‘‘အစ္ဆေဇ္ဇာဘေဇ္ဇော ဟိ ဇီဝေါ, အဋ္ဌံသော ဂုဠပရိမဏ္ဍလော;

ယောဇနာနံ သတံ ပဉ္စ, ကော ဇီဝံ ဆေတ္တုမရဟတိ.

‘ชีวะนั้นใครตัดไม่ได้ ทำลายไม่ได้เลย บางครั้งมี ๘ เหลี่ยม บางครั้งเป็นก้อนกลม สูง ๕๐๐ โยชน์ ใครเล่าจะสามารถตัดชีวะได้’

၆၈၆.

๖๘๖.

‘‘‘ယထာ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ, နိဗ္ဗေဌေန္တံ ပလာယတိ;

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, နိဗ္ဗေဌေန္တော ပလာယတိ.

‘กลุ่มด้ายที่บุคคลขว้างไปแล้ว ย่อมคลี่ออกวิ่งไปฉันใด ชีวะนั้นก็ย่อมคลี่ออกวิ่งไปฉันนั้นเหมือนกัน’

၆၈၇.

๖๘๗.

‘‘‘ယထာ ဂါမတော နိက္ခမ္မ, အညံ ဂါမံ ပဝိသတိ;

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ.

‘บุรุษบางคนออกจากบ้านแล้วเข้าไปสู่บ้านอื่นฉันใด ชีวะนั้นก็ย่อมเข้าไปสู่กายอื่นฉันนั้นเหมือนกัน’

၆၈၈.

๖๘๘.

‘‘‘ယထာ ဂေဟတော နိက္ခမ္မ, အညံ ဂေဟံ ပဝိသတိ;

ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ.

‘บุรุษบางคนออกจากเรือนแล้วเข้าไปสู่เรือนอื่นฉันใด ชีวะนั้นก็ย่อมเข้าไปสู่กายอื่นฉันนั้นเหมือนกัน’

၆၈၉.

๖๘๙.

‘‘‘စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော, သတသဟဿာနိ ဟိ;

ယေ ဗာလာ ယေ စ ပဏ္ဍိတာ, သံသာရံ ခေပယိတွာန;

ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿရေ.

‘(สังสารวัฏมีกำหนด) แปดล้านสี่แสนมหากัป ทั้งคนพาลและบัณฑิต ครั้นยังสังสารวัฏให้สิ้นไปแล้ว จักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’

၆၉၀.

๖๙๐.

‘‘‘မိတာနိ သုခဒုက္ခာနိ, ဒေါဏေဟိ ပိဋကေဟိ စ;

ဇိနော သဗ္ဗံ ပဇာနာတိ’, သမ္မူဠှာ ဣတရာ ပဇာ.

‘สุขและทุกข์ทั้งหลายอันบุคคลนับแล้วด้วยทะนานและกระเช้า พระชินเจ้าทรงทราบเรื่องทั้งหมด ส่วนประชาที่นอกนั้นเป็นผู้หลงใหล’

၆၉၁.

๖๙๑.

‘‘ဧဝံဒိဋ္ဌိ ပုရေ အာသိံ, သမ္မူဠှော မောဟပါရုတော;

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော.

‘ในกาลก่อน ข้าพระองค์เคยมีความเห็นอย่างนี้ เป็นผู้หลงใหลอย่างยิ่ง ถูกโมหะครอบงำ เป็นมิจฉาทิฐิ เป็นผู้ทุศีล เป็นคนตระหนี่ และเป็นผู้มักบริภาษ’

၆၉၂.

๖๙๒.

‘‘ဩရံ မေ ဆဟိ မာသေဟိ, ကာလင်္ကိရိယာ ဘဝိဿတိ;

ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ, နိရယံ ပပတိဿဟံ.

‘ภายใน ๖ เดือน การทำกาละจักมีแก่ข้าพระองค์ ข้าพระองค์จักตกไปสู่นรกอันเผ็ดร้อนโดยส่วนเดียวและร้ายกาจ’

၆၉၃.

๖๙๓.

‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ;

အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ.

‘(นรกนั้น) มี ๔ มุม มี ๔ ประตู แบ่งเป็นส่วนๆ เท่ากัน มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ปิดไว้ด้วยแผ่นเหล็ก’

၆၉၄.

๖๙๔.

‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ;

သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ.

‘พื้นของนรกนั้นสำเร็จด้วยเหล็ก ลุกโชน ประกอบด้วยเดช แผ่ไปตลอดร้อยโยชน์โดยรอบ ตั้งอยู่ทุกเมื่อ’

၆၉၅.

๖๙๕.

‘‘ဝဿာနိ သတသဟဿာနိ, ဃောသော သုယျတိ တာဝဒေ;

လက္ခော ဧသော မဟာရာဇ, သတဘာဂဝဿကောဋိယော.

‘เมื่อแสนปีล่วงไป เสียงย่อมได้ยินในกาลนั้น (ว่า กาลมีกำหนดแสนปีล่วงไปแล้วแก่ท่านทั้งหลาย) ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น นี้เป็นเครื่องหมายแห่งอายุ (ของสัตว์นรก) คือ โกฏิแห่งแสนปี’

၆၉၆.

๖๙๖.

‘‘ကောဋိသတသဟဿာနိ[Pg.205], နိရယေ ပစ္စရေ ဇနာ;

မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ စ ဒုဿီလာ, ယေ စ အရိယူပဝါဒိနော.

‘ชนเหล่าใดเป็นมิจฉาทิฐิ เป็นผู้ทุศีล และเป็นผู้กล่าวร้ายพระอริยะ ชนเหล่านั้นย่อมไหม้ในนรกตลอดแสนโกฏิปี’

၆၉၇.

๖๙๗.

‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ;

ဖလံ ပါပဿ ကမ္မဿ, တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသံ.

‘ข้าพระองค์จักเสวยทุกขเวทนาอันเป็นผลของบาปกรรมในนรกนั้นตลอดกาลนาน เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์จึงเศร้าโศกอย่างยิ่ง’

၆၉၈.

๖๙๘.

‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန;

ဓီတာ မယှံ မဟာရာဇ, ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ.

‘ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ผู้ทรงยังแว่นแคว้นให้เจริญ ขอพระองค์จงทรงสดับคำนั้น ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น ธิดาของข้าพระองค์ชื่อว่าอุตตรา ขอความเจริญจงมีแก่พระองค์’

၆၉၉.

๖๙๙.

‘‘ကရောတိ ဘဒ္ဒကံ ကမ္မံ, သီလေသုပေါသထေ ရတာ;

သညတာ သံဝိဘာဂီ စ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ.

‘(นาง) ย่อมกระทำกรรมดี ยินดีในศีลและอุโบสถ เป็นผู้สำรวม มีปกติแบ่งปัน รู้คำพูดของผู้ขอ และปราศจากความตระหนี่’

၇၀၀.

๗๐๐.

‘‘အခဏ္ဍကာရီ သိက္ခာယ, သုဏှာ ပရကုလေသု စ;

ဥပါသိကာ သကျမုနိနော, သမ္ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော.

‘เป็นผู้กระทำสิกขาไม่ให้ขาด เป็นสะใภ้ในตระกูลอื่น และเป็นอุบาสิกาของพระศากยมุนีผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ ผู้ทรงมีพระสิริ’

၇၀၁.

๗๐๑.

‘‘ဘိက္ခု စ သီလသမ္ပန္နော, ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ;

ဩက္ခိတ္တစက္ခု သတိမာ, ဂုတ္တဒွါရော သုသံဝုတော.

‘ภิกษุผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ได้เข้าไปสู่บ้านเพื่อบิณฑบาต มีจักษุทอดลง มีสติ มีทวารอันคุ้มครองแล้ว สำรวมดีแล้ว’

၇၀၂.

๗๐๒.

‘‘သပဒါနံ စရမာနော, အဂမာ တံ နိဝေသနံ;

‘တမဒ္ဒသ မဟာရာဇ, ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ’.

‘ภิกษุนั้นเที่ยวบิณฑบาตไปตามลำดับตรอก ได้ไปถึงเรือนนั้นแล้ว ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น นางอุตตราได้เห็นภิกษุนั้น ขอความเจริญจงมีแก่พระองค์’

၇၀၃.

๗๐๓.

‘‘ပူရံ ပါနီယသရကံ, ပူဝေ ဝိတ္တေ စ သာ အဒါ;

‘ပိတာ မေ ကာလင်္ကတော, ဘန္တေ တဿေတံ ဥပကပ္ပတု’.

‘นางได้ถวายถ้วยน้ำอันเต็มและขนมทั้งหลายอันน่ารื่นรมย์ (แก่ภิกษุนั้นแล้ว อุทิศส่วนกุศลว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ บิดาของข้าพเจ้าทำกาละแล้ว ขอทานนี้จงสำเร็จแก่บิดานั้นเถิด’’

၇၀၄.

๗๐๔.

‘‘သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ;

ဘုဉ္ဇာမိ ကာမကာမီဟံ, ရာဇာ ဝေဿဝဏော ယထာ.

‘ในลำดับแห่งการอุทิศ วิบากได้เกิดขึ้นแล้ว ข้าพระองค์เป็นผู้ใคร่ซึ่งกาม ย่อมบริโภค (กามคุณ) เหมือนท้าวเวสสุวรรณ’

၇၀၅.

๗๐๕.

‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန;

သဒေဝကဿ လောကဿ, ဗုဒ္ဓေါ အဂ္ဂေါ ပဝုစ္စတိ;

တံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ.

‘ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ผู้ทรงยังแว่นแคว้นให้เจริญ ขอพระองค์จงทรงสดับคำนั้น พระพุทธเจ้าท่านกล่าวว่าเป็นผู้เลิศแห่งโลกรวมทั้งเทวโลก ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ขอพระองค์พร้อมด้วยบุตรและภรรยา จงถึงพระพุทธเจ้านั้นว่าเป็นที่พึ่งเถิด’

၇၀၆.

๗๐๖.

‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန, ဖုသန္တိ အမတံ ပဒံ;

တံ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ.

‘(พระอริยสาวกทั้งหลาย) ย่อมถูกต้องอมตบทด้วยมรรคมีองค์ ๘ ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ขอพระองค์พร้อมด้วยบุตรและภรรยา จงถึงพระธรรมนั้นว่าเป็นที่พึ่งเถิด’

၇၀၇.

๗๐๗.

‘‘စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ, စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာ;

ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော, ပညာသီလသမာဟိတော;

တံ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ.

‘บุคคล ๔ จำพวกเป็นผู้ปฏิบัติแล้ว และบุคคล ๔ จำพวกเป็นผู้ตั้งอยู่ในผล พระสงฆ์หมู่นี้เป็นผู้ปฏิบัติตรง ตั้งมั่นในปัญญาและศีล ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ขอพระองค์พร้อมด้วยบุตรและภรรยา จงถึงพระสงฆ์นั้นว่าเป็นที่พึ่งเถิด’

၇၀၈.

๗๐๘.

‘‘ပါဏာတိပါတာ [Pg.206] ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု;

အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏီ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော’’တိ.

‘ขอพระองค์จงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์โดยพลัน จงเว้นรอบจากของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก จงเป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา อย่าได้กล่าวคำเท็จ และจงเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตนเถิด’

၇၀၉.

๗๐๙.

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ;

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမ.

‘ดูก่อนยักษ์ ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์แก่เรา ดูก่อนเทวดา ท่านเป็นผู้ใคร่เกื้อกูล เราจักทำตามคำของท่าน ท่านเป็นอาจารย์ของเรา’

၇၁၀.

๗๑๐.

‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ;

သံဃဉ္စ နရဒေဝဿ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ.

‘ข้าพเจ้าขอถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นที่พึ่ง ขอถึงพระธรรมอันยอดเยี่ยมว่าเป็นที่พึ่ง และขอถึงพระสงฆ์ของพระพุทธเจ้าผู้เป็นเทวดาของนรชนว่าเป็นที่พึ่ง’

၇၁၁.

๗๑๑.

‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ;

အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော.

‘ข้าพเจ้าย่อมงดเว้นจากการฆ่าสัตว์โดยพลัน ย่อมเว้นรอบจากของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก เป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา ไม่กล่าวคำเท็จ และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน’

၇၁၂.

๗๑๒.

‘‘ဩဖုဏာမိ မဟာဝါတေ, နဒိယာ သီဃဂါမိယာ;

ဝမာမိ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ, ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော’’.

‘ข้าพเจ้าย่อมซัดส่าย (มิจฉาทิฐิ) ในลมแรง (และลอย) ในแม่น้ำที่ไหลเชี่ยว ข้าพเจ้าผู้ยินดีแล้วในคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ย่อมคายทิฐิอันลามกทิ้ง’

၇၁၃.

๗๑๓.

ဣဒံ ဝတွာန သောရဋ္ဌော, ဝိရမိတွာ ပါပဒဿနာ ;

နမော ဘဂဝတော ကတွာ, ပါမောက္ခော ရထမာရုဟီတိ.

‘พระราชาแห่งแคว้นโสรัฏฐะครั้นตรัสคำนี้แล้ว ทรงงดเว้นจากความเห็นอันลามก ทรงกระทำการนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคแล้ว ทรงมีพระพักตร์มุ่งตรงไป เสด็จขึ้นสู่ราชรถ ดังนี้แล’

နန္ဒကပေတဝတ္ထု တတိယံ.

นันทกเปตวัตถุที่ ๓

၄. ရေဝတီပေတဝတ္ထု

๔. เรวตีเปตวัตถุ

၇၁၄.

๗๑๔.

‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ရေဝတေ သုပါပဓမ္မေ, အပါရုတဒွါရေ အဒါနသီလေ;

နေဿာမ တံ ယတ္ထ ထုနန္တိ ဒုဂ္ဂတာ, သမပ္ပိတာ နေရယိကာ ဒုခေနာ’’တိ.

ดูก่อนนางเรวดี ผู้มีธรรมอันเลวทรามยิ่ง ผู้มีประตูอบายเปิดอยู่ ผู้ไม่มีปกติให้ทาน เธอจงลุกขึ้นเถิด พวกเราจะนำเธอไปยังนรกที่เหล่าสัตว์ผู้ไปสู่ทุคคติ ถูกทุกข์ครอบงำแล้ว ย่อมคร่ำครวญกัน

၇၁၅.

๗๑๕.

ဣစ္စေဝ ဝတွာန ယမဿ ဒူတာ, တေ ဒွေ ယက္ခာ လောဟိတက္ခာ ဗြဟန္တာ;

ပစ္စေကဗာဟာသု ဂဟေတွာ ရေဝတံ, ပက္ကာမယုံ ဒေဝဂဏဿ သန္တိကေ.

ยมทูตกล่าวดังนี้แล้ว ยักษ์ ๒ ตนนั้น ซึ่งมีดวงตาสีเลือด มีร่างกายใหญ่โต ได้จับนางเรวดีที่แขนคนละข้างแล้ว พาไปยังสำนักของหมู่เทพ

၇၁၆.

๗๑๖.

‘‘အာဒိစ္စဝဏ္ဏံ [Pg.207] ရုစိရံ ပဘဿရံ, ဗျမှံ သုဘံ ကဉ္စနဇာလဆန္နံ;

ကဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ, သုရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ.

วิมานนี้มีวรรณะดุจดวงอาทิตย์ งดงาม สว่างไสว เป็นที่อยู่ของทวยเทพ ดีงาม ปกคลุมด้วยข่ายทองคำ เกลื่อนกล่นไปด้วยผู้คน ส่องสว่างดุจรัศมีพระอาทิตย์ เป็นของใครหนอ

၇၁၇.

๗๑๗.

‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ, ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ;

တံ ဒိဿတိ သုရိယသမာနဝဏ္ဏံ, ကော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ.

หมู่เทพอัปสรผู้ลูบไล้ด้วยแก่นจันทน์ ย่อมประดับวิมานให้งดงามทั้งสองด้าน วิมานนั้นปรากฏมีวรรณะเสมอด้วยดวงอาทิตย์ ใครหนอผู้เข้าถึงสวรรค์แล้ว ย่อมบันเทิงอยู่ในวิมาน

၇၁၈.

๗๑๘.

‘‘ဗာရာဏသိယံ နန္ဒိယော နာမာသိ, ဥပါသကော အမစ္ဆရီ ဒါနပတိ ဝဒညူ;

တဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ, သုရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ.

ในกรุงพาราณสี ได้มีอุบาสกชื่อนันทิยะ เป็นผู้ไม่ตระหนี่ เป็นทานบดี เป็นผู้รู้คำพูดของผู้ขอ วิมานนี้ซึ่งเกลื่อนกล่นไปด้วยผู้คน ส่องสว่างดุจรัศมีพระอาทิตย์ เป็นของอุบาสกนั้น

၇၁၉.

๗๑๙.

‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ, ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ;

တံ ဒိဿတိ သုရိယသမာနဝဏ္ဏံ, သော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ.

หมู่เทพอัปสรผู้ลูบไล้ด้วยแก่นจันทน์ ย่อมประดับวิมานให้งดงามทั้งสองด้าน วิมานนั้นปรากฏมีวรรณะเสมอด้วยดวงอาทิตย์ นันทิยอุบาสกนั้นเข้าถึงสวรรค์แล้ว ย่อมบันเทิงอยู่ในวิมาน

၇၂၀.

๗๒๐.

‘‘နန္ဒိယဿာဟံ ဘရိယာ, အဂါရိနီ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ;

ဘတ္တု ဝိမာနေ ရမိဿာမိ ဒါနဟံ, န ပတ္ထယေ နိရယဒဿနာယာ’’တိ.

เราเป็นภรรยาของนันทิยะ เป็นแม่เรือน เป็นใหญ่ในสกุลทั้งหมด บัดนี้ เราจะรื่นรมย์ในวิมานของสามี เราไม่ปรารถนาจะเห็นนรกเลย

၇၂၁.

๗๒๑.

‘‘ဧသော တေ နိရယော သုပါပဓမ္မေ, ပုညံ တယာ အကတံ ဇီဝလောကေ;

န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော, သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတ’’န္တိ.

ดูก่อนนางผู้มีธรรมอันเลวทรามยิ่ง นี่คือนรกของเธอ เธอไม่ได้ทำบุญไว้ในโลกนี้เลย เพราะว่าคนตระหนี่ มักโกรธ มีธรรมอันเลวทราม ย่อมไม่ได้ความเป็นสหายของผู้ไปสู่สวรรค์

၇၂၂.

๗๒๒.

‘‘ကိံ နု ဂူထဉ္စ မုတ္တဉ္စ, အသုစီ ပဋိဒိဿတိ;

ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိဒံ မီဠှံ, ကိမေတံ ဥပဝါယတီ’’တိ.

อะไรหนอ ทั้งอุจจาระและปัสสาวะ ของไม่สะอาดปรากฏอยู่ นรกนี้มีกลิ่นเหม็น มีมูตรคูถอะไรหนอ นรกนี้มีกลิ่นเหม็นตลบอบอวลเพราะอะไร

၇၂၃.

๗๒๓.

‘‘ဧသ သံသဝကော နာမ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော;

ယတ္ထ ဝဿသဟဿာနိ, တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ’’တိ.

ดูก่อนนางเรวดี นี่คือนรกชื่อสังสวกะ ลึกร้อยชั่วบุรุษ ที่ซึ่งเธอจะถูกเผาไหม้อยู่เป็นพันๆ ปี

၇၂၄.

๗๒๔.

‘‘ကိံ [Pg.208] နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကေန သံသဝကော လဒ္ဓေါ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော’’တိ.

เราได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจหนอ เพราะกรรมอะไร เราจึงได้นรกสังสวกะ ซึ่งลึกร้อยชั่วบุรุษ

၇၂၅.

๗๒๕.

‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စာပိ, အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ;

မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေသိ, တံ ပါပံ ပကတံ တယာ.

เธอได้ลวงสมณพราหมณ์ หรือยาจกอื่นๆ ด้วยมุสาวาท เธอได้ทำบาปนั้นไว้

၇၂၆.

๗๒๖.

‘‘တေန သံသဝကော လဒ္ဓေါ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော;

တတ္ထ ဝဿသဟဿာနိ, တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ.

เพราะกรรมนั้น เธอจึงได้นรกสังสวกะ ซึ่งลึกร้อยชั่วบุรุษ ดูก่อนนางเรวดี เธอจะถูกเผาไหม้ในนรกนั้นเป็นพันๆ ปี

၇၂၇.

๗๒๗.

‘‘ဟတ္ထေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ ပါဒေ, ကဏ္ဏေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ နာသံ;

အထောပိ ကာကောဠဂဏာ သမေစ္စ, သင်္ဂမ္မ ခါဒန္တိ ဝိဖန္ဒမာန’’န္တိ.

พวกนายนิรยบาลจะตัดมือและเท้า ทั้งจะตัดหูและจมูกด้วย อนึ่ง หมู่กาและแร้งจะพากันมารุมจิกกินเธอผู้กำลังดิ้นรนอยู่

၇၂၈.

๗๒๘.

‘‘သာဓု ခေါ မံ ပဋိနေထ, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ;

ဒါနေန သမစရိယာယ, သံယမေန ဒမေန စ;

ယံ ကတွာ သုခိတာ ဟောန္တိ, န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပရေ’’တိ.

ดีล่ะ ขอท่านจงนำเรากลับไปเถิด เราจะทำกุศลให้มาก ด้วยทาน ด้วยการประพฤติสม่ำเสมอ ด้วยความสำรวม และด้วยการฝึกตน ซึ่งสัตว์ทั้งหลายทำแล้วย่อมมีความสุข และย่อมไม่เดือดร้อนในภายหลัง

၇၂၉.

๗๒๙.

‘‘ပုရေ တုဝံ ပမဇ္ဇိတွာ, ဣဒါနိ ပရိဒေဝသိ;

သယံ ကတာနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကံ အနုဘောဿသီ’’တိ.

เมื่อก่อนเธอประมาทแล้ว บัดนี้จึงมาร่ำไห้ เธอจักเสวยวิบากของกรรมที่ตนทำไว้เอง

၇၃၀.

๗๓๐.

‘‘ကော ဒေဝလောကတော မနုဿလောကံ, ဂန္တွာန ပုဋ္ဌော မေ ဧဝံ ဝဒေယျ;

‘နိက္ခိတ္တဒဏ္ဍေသု ဒဒါထ ဒါနံ, အစ္ဆာဒနံ သေယျ မထန္နပါနံ;

န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော, သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတံ’.

ใครหนอจากเทวโลกไปสู่มนุษยโลก เมื่อเราถามแล้ว พึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ท่านทั้งหลายจงให้ทานในท่านผู้มีอาชญาในตนอันวางแล้วเถิด จงให้เครื่องนุ่งห่ม ที่นอน ที่นั่ง และข้าว น้ำเถิด เพราะว่าคนตระหนี่ มักโกรธ มีธรรมอันเลวทราม ย่อมไม่ได้ความเป็นสหายของผู้ไปสู่สวรรค์’

၇၃၁.

๗๓๑.

‘‘သာဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ;

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နာ, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ;

ဒါနေန သမစရိယာယ, သံယမေန ဒမေန စ.

แน่แท้ เรานั้นไปจากที่นี่แล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์ จักเป็นผู้รู้คำพูดของผู้ขอ สมบูรณ์ด้วยศีล จักทำกุศลให้มาก ด้วยทาน ด้วยการประพฤติสม่ำเสมอ ด้วยความสำรวม และด้วยการฝึกตน

၇၃၂.

๗๓๒.

‘‘အာရာမာနိ စ ရောပိဿံ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စ;

ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ.

เราจักปลูกสวนดอกไม้และสวนผลไม้ จักทำสะพานในที่ที่ไปมายาก และจักทำบ่อน้ำและที่ให้น้ำดื่ม ด้วยจิตที่เลื่อมใส

၇၃၃.

๗๓๓.

‘‘စာတုဒ္ဒသိံ [Pg.209] ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ;

ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ.

เราจักรักษาอุโบสถ อันประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ในวัน ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และ ๘ ค่ำแห่งปักษ์ และปาฏิหาริยปักษ์

၇၃၄.

๗๓๔.

‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသိဿံ, သဒါ သီလေသု သံဝုတာ;

န စ ဒါနေ ပမဇ္ဇိဿံ, သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ မယာ’’တိ.

เราจักเข้าจำอุโบสถ จักสำรวมในศีลทั้งหลายอยู่เสมอ และจักไม่ประมาทในทาน นี้เป็นสิ่งที่ตัวเราได้เห็นเองแล้ว

၇၃၅.

๗๓๕.

ဣစ္စေဝံ ဝိပ္ပလပန္တိံ, ဖန္ဒမာနံ တတော တတော;

ခိပိံသု နိရယေ ဃောရေ, ဥဒ္ဓံပါဒံ အဝံသိရံ.

นายนิรยบาลทั้งหลายได้จับนางเรวดีผู้กำลังคร่ำครวญ ดิ้นรนไปมาอยู่อย่างนี้ โยนลงในนรกอันน่าสะพรึงกลัว โดยเอาเท้าขึ้นเบื้องบน เอาศีรษะลงเบื้องล่าง

၇၃၆.

๗๓๖.

‘‘အဟံ ပုရေ မစ္ဆရိနီ အဟောသိံ, ပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ;

ဝိတထေန စ သာမိကံ ဝဉ္စယိတွာ, ပစ္စာမဟံ နိရယေ ဃောရရူပေ’’တိ.

เมื่อก่อนเราเป็นคนตระหนี่ เป็นผู้ด่าสมณพราหมณ์ และได้ลวงสามีด้วยคำไม่จริง เราจึงถูกเผาไหม้ในนรกอันน่าสะพรึงกลัว

ရေဝတီပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ.

เรวตีเปตวัตถุที่ ๔

၅. ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထု

๕. อุจฉุเปตวัตถุ

၇၃၇.

๗๓๗.

‘‘ဣဒံ မမ ဥစ္ဆုဝနံ မဟန္တံ, နိဗ္ဗတ္တတိ ပုညဖလံ အနပ္ပကံ;

တံ ဒါနိ မေ န ပရိဘောဂမေတိ, အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ป่าอ้อยใหญ่นี้ของข้าพเจ้า เกิดขึ้นเป็นผลบุญอันไม่น้อย แต่บัดนี้ ป่าอ้อยนั้นไม่สำเร็จประโยชน์เพื่อการบริโภคแก่ข้าพเจ้าเลย ขอท่านจงบอกเถิด นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร

၇၃၈.

๗๓๘.

‘‘ဟညာမိ ခဇ္ဇာမိ စ ဝါယမာမိ, ပရိသက္ကာမိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ကိဉ္စိ;

သွာဟံ ဆိန္နထာမော ကပဏော လာလပါမိ, ကိဿ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော.

ข้าพเจ้าพยายามและดิ้นรนเพื่อจะบริโภคบ้าง แต่กลับถูกเบียดเบียนและถูกเคี้ยวกิน ข้าพเจ้านั้นหมดกำลัง น่าสงสาร ย่อมคร่ำครวญอยู่ นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร

၇၃၉.

๗๓๙.

‘‘ဝိဃာတော စာဟံ ပရိပတာမိ ဆမာယံ, ပရိဝတ္တာမိ ဝါရိစရောဝ ဃမ္မေ;

ရုဒတော စ မေ အဿုကာ နိဂ္ဂလန္တိ, အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော.

ข้าพเจ้าลำบาก ย่อมล้มลงบนแผ่นดิน ย่อมกลิ้งเกลือกไปมาเหมือนปลาที่ถูกทิ้งไว้บนบกในฤดูร้อน และเมื่อข้าพเจ้าร้องไห้อยู่ น้ำตาก็ไหลออกมา ขอท่านจงบอกเถิด นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร

၇၄၀.

๗๔๐.

‘‘ဆာတော [Pg.210] ကိလန္တော စ ပိပါသိတော စ, သန္တဿိတော သာတသုခံ န ဝိန္ဒေ;

ပုစ္ဆာမိ တံ ဧတမတ္ထံ ဘဒန္တေ, ကထံ နု ဥစ္ဆုပရိဘောဂံ လဘေယျ’’န္တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าหิว เหน็ดเหนื่อย กระหายน้ำ และเดือดร้อนใจ ไม่ได้รับความสุขสบายใจเลย ข้าพเจ้าขอถามเนื้อความนั้นกะท่านว่า ทำอย่างไรหนอ ข้าพเจ้าจึงจะได้บริโภคอ้อย

၇၄၁.

๗๔๑.

‘‘ပုရေ တုဝံ ကမ္မမကာသိ အတ္တနာ, မနုဿဘူတော ပုရိမာယ ဇာတိယာ;

အဟဉ္စ တံ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ, သုတွာန တွံ ဧတမတ္ထံ ဝိဇာန.

ในชาติก่อน ท่านเกิดเป็นมนุษย์ ได้ทำกรรมไว้ด้วยตนเอง เราจะบอกเนื้อความนั้นแก่ท่าน ท่านจงฟังแล้วทราบเนื้อความนั้นเถิด

၇၄၂.

๗๔๒.

‘‘ဥစ္ဆုံ တုဝံ ခါဒမာနော ပယာတော, ပုရိသော စ တေ ပိဋ္ဌိတော အနွဂစ္ဆိ;

သော စ တံ ပစ္စာသန္တော ကထေသိ, တဿ တုဝံ န ကိဉ္စိ အာလပိတ္ထ.

ท่านเคี้ยวอ้อยไป มีบุรุษคนหนึ่งเดินตามหลังท่านไป บุรุษนั้นปรารถนาอ้อยจึงพูดกะท่าน แต่ท่านก็มิได้พูดอะไรกะเขาเลย

၇၄၃.

๗๔๓.

‘‘သော စ တံ အဘဏန္တံ အယာစိ, ‘ဒေဟယျ ဥစ္ဆု’န္တိ စ တံ အဝေါစ;

တဿ တုဝံ ပိဋ္ဌိတော ဥစ္ဆုံ အဒါသိ, တဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော.

บุรุษนั้นได้ขอท่านผู้ไม่พูดจา และได้พูดกะท่านว่า ‘โปรดให้อ้อยเถิด’ ท่านได้ให้อ้อยแก่เขาทางด้านหลัง นี้เป็นวิบากของกรรมนั้น

၇၄၄.

๗๔๔.

‘‘ဣင်္ဃ တွံ ဂန္တွာန ပိဋ္ဌိတော ဂဏှေယျာသိ, ဂဟေတွာန တံ ခါဒဿု ယာဝဒတ္ထံ;

တေနေဝ တွံ အတ္တမနော ဘဝိဿသိ, ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာ’’တိ.

เอาเถิด ท่านจงไปหยิบอ้อยทางด้านหลัง ครั้นหยิบแล้วจงเคี้ยวกินตามความต้องการ ด้วยเหตุนั้น ท่านจักเป็นผู้มีใจยินดี ร่าเริง มีใจสูงส่ง และบันเทิงใจ

၇၄၅.

๗๔๕.

ဂန္တွာန သော ပိဋ္ဌိတော အဂ္ဂဟေသိ, ဂဟေတွာန တံ ခါဒိ ယာဝဒတ္ထံ;

တေနေဝ သော အတ္တမနော အဟောသိ, ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာတိ.

เปรตนั้นไปแล้วได้หยิบอ้อยทางด้านหลัง ครั้นหยิบแล้วได้เคี้ยวกินตามความต้องการ ด้วยเหตุนั้น เปรตนั้นจึงเป็นผู้มีใจยินดี ร่าเริง มีใจสูงส่ง และบันเทิงใจ

ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ.

อุจฉุเปรตวัตถุที่ ๕ จบ

၆. ကုမာရပေတဝတ္ထု

๖. กุมารเปรตวัตถุ

၇၄၆.

๗๔๖.

‘‘သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ, ဟိမဝန္တဿ ပဿတော;

တတ္ထ အာသုံ ဒွေ ကုမာရာ, ရာဇပုတ္တာတိ မေ သုတံ.

มีนครชื่อว่าสาวัตถี อยู่ข้างภูเขาหิมพานต์ ข้าพเจ้าได้สดับมาว่า ในนครนั้นมีราชบุตร ๒ พระองค์

၇၄၇.

๗๔๗.

‘‘သမ္မတ္တာ [Pg.211] ရဇနီယေသု, ကာမဿာဒါဘိနန္ဒိနော;

ပစ္စုပ္ပန္နသုခေ ဂိဒ္ဓါ, န တေ ပဿိံသုနာဂတံ.

ราชบุตรทั้งสองนั้นมัวเมาอยู่ในกามคุณอันน่าใคร่ พอใจในรสแห่งกาม ละโมบในความสุขเฉพาะหน้า จึงไม่เห็นอนาคต

၇၄၈.

๗๔๘.

‘‘တေ စုတာ စ မနုဿတ္တာ, ပရလောကံ ဣတော ဂတာ;

တေဓ ဃောသေန္တျဒိဿန္တာ, ပုဗ္ဗေ ဒုက္ကဋမတ္တနော.

ราชบุตรทั้งสองนั้นจุติจากความเป็นมนุษย์แล้วไปสู่ปรโลก ไม่ปรากฏตัวในโลกนี้ แต่ส่งเสียงคร่ำครวญถึงกรรมชั่วของตนที่ทำไว้ในปางก่อน

၇၄၉.

๗๔๙.

‘‘‘ဗဟူသု ဝတ သန္တေသု, ဒေယျဓမ္မေ ဥပဋ္ဌိတေ;

နာသက္ခိမှာ စ အတ္တာနံ, ပရိတ္တံ ကာတုံ သုခါဝဟံ.

เมื่อทักขิไณยบุคคลจำนวนมากมีอยู่ เมื่อไทยธรรมปรากฏอยู่ เราทั้งหลายไม่ได้สามารถทำที่พึ่งอันน้อยนิดซึ่งจะนำความสุขมาให้แก่ตนได้เลย

၇၅၀.

๗๕๐.

‘‘‘ကိံ တတော ပါပကံ အဿ, ယံ နော ရာဇကုလာ စုတာ;

ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ.

อะไรจะเลวร้ายไปกว่ากรรมที่เราทั้งหลายจุติจากราชตระกูลแล้วมาเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียนเล่า

၇၅၁.

๗๕๑.

‘‘သာမိနော ဣဓ ဟုတွာန, ဟောန္တိ အသာမိနော တဟိံ;

ဘမန္တိ ခုပ္ပိပါသာယ, မနုဿာ ဥန္နတောနတာ.

มนุษย์ทั้งหลายเคยเป็นใหญ่ในโลกนี้แล้ว ไปสู่โลกหน้ากลับไม่เป็นใหญ่ มนุษย์ผู้สูงส่งกลับตกต่ำซัดเซพเนจรไปเพราะความหิวและความกระหาย

၇၅၂.

๗๕๒.

‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ;

ပဟာယ ဣဿရမဒံ, ဘဝေ သဂ္ဂဂတော နရော;

ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော, သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ.

นรชนรู้โทษนี้อันเกิดจากความเมาในความเป็นใหญ่แล้ว พึงละความเมาในความเป็นใหญ่เสีย พึงเป็นผู้ไปสวรรค์ได้ ผู้มีปัญญาเช่นนั้น เมื่อตายไปย่อมเข้าถึงสวรรค์

ကုမာရပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ.

กุมารเปรตวัตถุที่ ๖ จบ

၇. ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထု

๗. ราชปุตตเปรตวัตถุ

၇၅၃.

๗๕๓.

ပုဗ္ဗေ ကတာနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကော မထယေ မနံ;

ရူပေ သဒ္ဒေ ရသေ ဂန္ဓေ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ မနောရမေ.

วิบากแห่งกรรมที่ทำไว้ในปางก่อนย่อมย่ำยีจิตใจ ในเพราะรูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะอันน่ารื่นรมย์ใจ

၇၅၄.

๗๕๔.

နစ္စံ ဂီတံ ရတိံ ခိဍ္ဍံ, အနုဘုတွာ အနပ္ပကံ;

ဥယျာနေ ပရိစရိတွာ, ပဝိသန္တော ဂိရိဗ္ဗဇံ.

ราชบุตรเสวยการฟ้อนรำ ขับร้อง ความยินดี และการเล่นมากมาย บำเรอตนอยู่ในอุทยานแล้ว กำลังเสด็จเข้าสู่กรุงคิริพพต

၇၅၅.

๗๕๕.

ဣသိံ သုနေတ္တ မဒ္ဒက္ခိ, အတ္တဒန္တံ သမာဟိတံ;

အပ္ပိစ္ဆံ ဟိရိသမ္ပန္နံ, ဥဉ္ဆေ ပတ္တဂတေ ရတံ.

ได้เห็นพระฤๅษีสุเนตตะ ผู้ฝึกตนแล้ว มีจิตตั้งมั่น มีความปรารถนาน้อย สมบูรณ์ด้วยหิริ ยินดีในภัตตาหารที่ได้มาด้วยการเที่ยวแสวงหาซึ่งตกอยู่ในบาตร

၇၅၆.

๗๕๖.

ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ, လဒ္ဓါ ဘန္တေတိ စာဗြဝိ;

တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန, ဥစ္စံ ပဂ္ဂယှ ခတ္တိယော.

กษัตริย์นั้นเสด็จลงจากคอช้างแล้วตรัสถามว่า ‘ท่านได้ภิกษาแล้วหรือ’ แล้วทรงรับบาตรของท่านชูขึ้นสูง

၇၅၇.

๗๕๗.

ထဏ္ဍိလေ ပတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ, ဟသမာနော အပက္ကမိ;

‘‘ရညော ကိတဝဿာဟံ ပုတ္တော, ကိံ မံ ဘိက္ခု ကရိဿသိ’’.

แล้วทุ่มบาตรลงบนพื้นดินดาน หัวเราะเยาะแล้วหลีกไป พลางกล่าวว่า ‘เราเป็นโอรสของพระเจ้ากิตวะ ดูก่อนภิกษุ ท่านจักทำอะไรเราได้’

၇၅၈.

๗๕๘.

တဿ [Pg.212] ကမ္မဿ ဖရုသဿ, ဝိပါကော ကဋုကော အဟု;

ယံ ရာဇပုတ္တော ဝေဒေသိ, နိရယမှိ သမပ္ပိတော.

วิบากของกรรมอันหยาบช้านั้นเผ็ดร้อนนัก ซึ่งราชบุตรนั้นต้องเสวยอยู่ในนรก

၇၅၉.

๗๕๙.

ဆဠေဝ စတုရာသီတိ, ဝဿာနိ နဝုတာနိ စ;

ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော, နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော.

ราชบุตรผู้ทำกรรมชั่วนั้น ได้เสวยทุกข์อย่างยิ่งในนรกสิ้น ๘๔,๐๐๐ ปี ๖ ครั้ง และอีกหลายหมื่นปี

၇၆၀.

๗๖๐.

ဥတ္တာနောပိ စ ပစ္စိတ္ထ, နိကုဇ္ဇော ဝါမဒက္ခိဏော;

ဥဒ္ဓံပါဒေါ ဌိတော စေဝ, စိရံ ဗာလော အပစ္စထ.

ราชบุตรผู้โง่เขลานั้นถูกเผาไหม้ทั้งในท่านอนหงาย ท่านอนคว่ำ ท่านอนตะแคงซ้ายขวา ท่านยืน และท่านเอาเท้าขึ้นเบื้องบนเป็นเวลานาน

၇၆၁.

๗๖๑.

ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ, ပူဂါနိ နဟုတာနိ စ;

ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော, နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော.

ราชบุตรผู้ทำกรรมชั่วนั้น ได้เสวยทุกข์อย่างยิ่งในนรกสิ้นหลายพันปี หลายปี และหลายหมื่นปี

၇၆၂.

๗๖๒.

ဧတာဒိသံ ခေါ ကဋုကံ, အပ္ပဒုဋ္ဌပ္ပဒေါသိနံ;

ပစ္စန္တိ ပါပကမ္မန္တာ, ဣသိမာသဇ္ဇ သုဗ္ဗတံ.

ผู้ทำกรรมชั่ว ประทุษร้ายพระฤๅษีผู้ไม่ประทุษร้ายตอบ ผู้มีวัตรดีงาม ย่อมได้รับทุกข์เผ็ดร้อนเช่นนี้

၇၆၃.

๗๖๓.

သော တတ္ထ ဗဟုဝဿာနိ, ဝေဒယိတွာ ဗဟုံ ဒုခံ;

ခုပ္ပိပါသဟတော နာမ, ပေတော အာသိ တတော စုတော.

ราชบุตรนั้นเสวยทุกข์มากมายในนรกนั้นสิ้นหลายปี จุติจากนรกนั้นแล้วได้เป็นเปรตชื่อว่าขุปปิปาสาหตะ

၇၆၄.

๗๖๔.

ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ;

ပဟာယ ဣဿရမဒံ, နိဝါတမနုဝတ္တယေ.

บัณฑิตรู้โทษอันเกิดจากความเมาในความเป็นใหญ่แล้ว พึงละความเมาในความเป็นใหญ่เสีย พึงประพฤติอ่อนน้อม

၇၆၅.

๗๖๕.

ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါသံသော, ယော ဗုဒ္ဓေသု သဂါရဝေါ;

ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော, သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီတိ.

ผู้ใดมีความเคารพในพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมเป็นที่สรรเสริญในปัจจุบัน ผู้มีปัญญาเช่นนั้น เมื่อตายไปย่อมเข้าถึงสวรรค์

ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထု သတ္တမံ.

ราชปุตตเปรตวัตถุที่ ๗ จบ

၈. ဂူထခါဒကပေတဝတ္ထု

๘. คูถขาทกเปรตวัตถุ

၇၆၆.

๗๖๖.

‘‘ဂူထကူပတော ဥဂ္ဂန္တွာ, ကော နု ဒီနော ပတိဋ္ဌသိ ;

နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တော, ကိံ နု သဒ္ဒဟသေ တုဝ’’န္တိ.

ท่านขึ้นมาจากหลุมคูถ เป็นใครหนอ ยืนซบเซาอยู่ ไม่ต้องสงสัยเลย ท่านเป็นผู้มีกรรมชั่ว ท่านคร่ำครวญอยู่ทำไมหนอ

၇၆၇.

๗๖๗.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ, ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นเปรตผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၇၆၈.

๗๖๘.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ.

ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงเข้าถึงทุกข์นี้

၇၆၉.

๗๖๙.

‘‘အဟု အာဝါသိကော မယှံ, ဣဿုကီ ကုလမစ္ဆရီ;

အဇ္ဈောသိတော မယှံ ဃရေ, ကဒရိယော ပရိဘာသကော.

มีภิกษุอาวาสิกของข้าพเจ้า เป็นผู้ริษยา ตระหนี่ตระกูล ผูกพันอยู่ในเรือนของข้าพเจ้า เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่น ชอบด่าบริภาษ

၇၇၀.

๗๗๐.

‘‘တဿာဟံ [Pg.213] ဝစနံ သုတွာ, ဘိက္ခဝေါ ပရိဘာသိသံ;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’တိ.

ข้าพเจ้าได้ฟังคำของภิกษุนั้นแล้ว ได้ด่าบริภาษภิกษุทั้งหลาย ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น ข้าพเจ้าจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၇၇၁.

๗๗๑.

‘‘အမိတ္တော မိတ္တဝဏ္ဏေန, ယော တေ အာသိ ကုလူပကော;

ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, ကိံ နု ပေစ္စ ဂတိံ ဂတော’’တိ.

ศัตรูผู้มาในร่างของมิตร คือภิกษุผู้เข้าไปสู่ตระกูลของท่านนั้น เป็นผู้มีปัญญาทราม หลังจากตายไปแล้ว ไปสู่คติไหนหนอ

၇၇၂.

๗๗๒.

‘‘တဿေဝါဟံ ပါပကမ္မဿ, သီသေ တိဋ္ဌာမိ မတ္ထကေ;

သော စ ပရဝိသယံ ပတ္တော, မမေဝ ပရိစာရကော.

ข้าพเจ้ายืนอยู่บนศีรษะ บนกระหม่อมของภิกษุผู้มีกรรมชั่วนั้นเอง ส่วนภิกษุนั้นผู้ไปสู่ปรโลก ก็เป็นผู้รับใช้ของข้าพเจ้าเอง

၇၇၃.

๗๗๓.

‘‘ယံ ဘဒန္တေ ဟဒန္တညေ, ဧတံ မေ ဟောတိ ဘောဇနံ;

အဟဉ္စ ခေါ ယံ ဟဒါမိ, ဧတံ သော ဥပဇီဝတီ’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อุจจาระที่ผู้อื่นถ่ายไว้ นั่นเป็นอาหารของข้าพเจ้า ส่วนอุจจาระที่ข้าพเจ้าถ่ายไว้ เปรตนั้นก็อาศัยเลี้ยงชีวิตด้วยอุจจาระนั้น

ဂူထခါဒကပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ.

คูถขาทกเปรตวัตถุที่ ๘ จบ

၉. ဂူထခါဒကပေတိဝတ္ထု

๙. คูถขาทกเปติวัตถุ

၇၇၄.

๗๗๔.

‘‘ဂူထကူပတော ဥဂ္ဂန္တွာ, ကာ နု ဒီနာ ပတိဋ္ဌသိ;

နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တာ, ကိံ နု သဒ္ဒဟသေ တုဝ’’န္တိ.

เธอขึ้นมาจากหลุมคูถ เป็นใครหนอ ยืนซบเซาอยู่ ไม่ต้องสงสัยเลย เธอเป็นผู้มีกรรมชั่ว เธอคร่ำครวญอยู่ทำไมหนอ

၇၇၅.

๗๗๕.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

၇၇၆.

๗๗๖.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ.

เธอทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร เธอจึงเข้าถึงทุกข์นี้

၇၇၇.

๗๗๗.

‘‘အဟု အာဝါသိကော မယှံ, ဣဿုကီ ကုလမစ္ဆရီ;

အဇ္ဈောသိတော မယှံ ဃရေ, ကဒရိယော ပရိဘာသကော.

มีภิกษุอาวาสิกของดิฉัน เป็นผู้ริษยา ตระหนี่ตระกูล ผูกพันอยู่ในเรือนของดิฉัน เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่น ชอบด่าบริภาษ

၇၇၈.

๗๗๘.

‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဘိက္ခဝေါ ပရိဘာသိသံ;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

ดิฉันได้ฟังคำของภิกษุนั้นแล้ว ได้ด่าบริภาษภิกษุทั้งหลาย ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น ดิฉันจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၇၇၉.

๗๗๙.

‘‘အမိတ္တော မိတ္တဝဏ္ဏေန, ယော တေ အာသိ ကုလူပကော;

ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, ကိံ နု ပေစ္စ ဂတိံ ဂတော’’တိ.

ศัตรูผู้มาในร่างของมิตร คือภิกษุผู้เข้าไปสู่ตระกูลของเธอนั้น เป็นผู้มีปัญญาทราม หลังจากตายไปแล้ว ไปสู่คติไหนหนอ

၇၈၀.

๗๘๐.

‘‘တဿေဝါဟံ ပါပကမ္မဿ, သီသေ တိဋ္ဌာမိ မတ္ထကေ;

သော စ ပရဝိသယံ ပတ္တော, မမေဝ ပရိစာရကော.

ดิฉันยืนอยู่บนศีรษะ บนกระหม่อมของภิกษุผู้มีกรรมชั่วนั้นเอง ส่วนภิกษุนั้นผู้ไปสู่ปรโลก ก็เป็นผู้รับใช้ของดิฉันเอง

၇၈၁.

๗๘๑.

‘‘ယံ ဘဒန္တေ ဟဒန္တညေ, ဧတံ မေ ဟောတိ ဘောဇနံ;

အဟဉ္စ ခေါ ယံ ဟဒါမိ, ဧတံ သော ဥပဇီဝတီ’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อุจจาระที่ผู้อื่นถ่ายไว้ นั่นเป็นอาหารของดิฉัน ส่วนอุจจาระที่ดิฉันถ่ายไว้ เปรตนั้นก็อาศัยเลี้ยงชีวิตด้วยอุจจาระนั้น

ဂူထခါဒကပေတိဝတ္ထု နဝမံ.

คูถขาทกเปติวัตถุที่ ๙ จบ

၁၀. ဂဏပေတဝတ္ထု

๑๐. คณเปรตวัตถุ

၇၈၂.

๗๘๒.

‘‘နဂ္ဂါ [Pg.214] ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါတ္ထ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ;

ဥပ္ဖာသုလိကာ ကိသိကာ, ကေ နု တုမှေတ္ထ မာရိသာ’’တိ.

ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ พวกท่านเป็นผู้นุ่งผ้าเปลือยกาย มีรูปร่างน่าเกลียด ผอมโซ เห็นเส้นเอ็นสะพรั่ง มีซี่โครงปรากฏ ซูบซีด พวกท่านในที่นี้เป็นใครกันหนอ

၇၈၃.

๗๘๓.

‘‘မယံ ဘဒန္တေ ပေတာမှာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าเป็นเปรตผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၇၈၄.

๗๘๔.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ.

พวกท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၇၈၅.

๗๘๕.

‘‘အနာဝဋေသု တိတ္ထေသု, ဝိစိနိမှဒ္ဓမာသကံ;

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော.

พวกข้าพเจ้าเที่ยวแสวงหาทรัพย์แม้เพียงกึ่งมาสกในท่าน้ำที่ไม่มีใครหวงแหน เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ พวกข้าพเจ้าก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตนเอง

၇၈၆.

๗๘๖.

‘‘နဒိံ ဥပေမ တသိတာ, ရိတ္တကာ ပရိဝတ္တတိ;

ဆာယံ ဥပေမ ဥဏှေသု, အာတပေါ ပရိဝတ္တတိ.

พวกข้าพเจ้ากระหายน้ำ เข้าไปหาแม่น้ำ แม่น้ำนั้นก็กลับกลายเป็นว่างเปล่า เมื่ออากาศร้อน พวกข้าพเจ้าเข้าไปหาเงาไม้ เงาไม้นั้นก็กลับกลายเป็นแดด

၇၈၇.

๗๘๗.

‘‘အဂ္ဂိဝဏ္ဏော စ နော ဝါတော, ဍဟန္တော ဥပဝါယတိ;

ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမ, အညဉ္စ ပါပကံ တတော.

และลมมีสีดังไฟพัดมาเผาผลาญพวกข้าพเจ้า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าย่อมสมควรได้รับทุกข์นี้ และทุกข์อื่นที่ชั่วยิ่งกว่านี้

၇၈၈.

๗๘๘.

‘‘အပိ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆာမ, ဆာတာ အာဟာရဂေဓိနော;

အလဒ္ဓါဝ နိဝတ္တာမ, အဟော နော အပ္ပပုညတာ.

พวกข้าพเจ้าหิวโหย อยากได้อาหาร เดินทางไปหลายโยชน์ แต่เมื่อไม่ได้อะไรเลย ก็กลับมา โอ้หนอ ความที่พวกข้าพเจ้าเป็นผู้มีบุญน้อย

၇၈၉.

๗๘๙.

‘‘ဆာတာ ပမုစ္ဆိတာ ဘန္တာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ;

ဥတ္တာနာ ပဋိကိရာမ, အဝကုဇ္ဇာ ပတာမသေ.

พวกข้าพเจ้าหิวโหย สลบไป วิงเวียน ซวนเซล้มลงบนแผ่นดิน พวกข้าพเจ้าล้มหงายลงบ้าง ล้มคว่ำหน้าลงบ้าง

၇၉၀.

๗๙๐.

‘‘တေ စ တတ္ထေဝ ပတိတာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ;

ဥရံ သီသဉ္စ ဃဋ္ဋေမ, အဟော နော အပ္ပပုညတာ.

พวกเรานั้นล้มลงแล้วในที่นั้นนั่นเทียว ถูกทุบลงบนแผ่นดิน พวกเรากระแทกอกและศีรษะ โอ้หนอ ความที่พวกเราเป็นผู้มีบุญน้อย

၇၉၁.

๗๙๑.

‘‘ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမ, အညဉ္စ ပါပကံ တတော;

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าสมควรได้รับทุกข์นี้ และทุกข์อื่นที่เลวร้ายกว่านั้น เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ พวกข้าพเจ้าก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตน

၇၉၂.

๗๙๒.

‘‘တေ ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ;

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နာ, ကာဟာမ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ.

แน่แท้ พวกเรานั้นไปจากเปรตวิสัยนี้แล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์แล้ว จักเป็นผู้รู้ถ้อยคำของผู้ขอ เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล จักทำกุศลให้มาก

ဂဏပေတဝတ္ထု ဒသမံ.

คณเปตวัตถุที่ ๑๐

၁၁. ပါဋလိပုတ္တပေတဝတ္ထု

๑๑. ปาฏลิปุตตเปตวัตถุ

၇၉၃.

๗๙๓.

‘‘ဒိဋ္ဌာ [Pg.215] တယာ နိရယာ တိရစ္ဆာနယောနိ,ပေတာ အသုရာ အထဝါပိ မာနုသာ ဒေဝါ;

သယမဒ္ဒသ ကမ္မဝိပါကမတ္တနော,နေဿာမိ တံ ပါဋလိပုတ္တမက္ခတံ;

တတ္ထ ဂန္တွာ ကုသလံ ကရောဟိ ကမ္မံ’’.

เธอได้เห็นนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน เปรต อสูร หรือแม้แต่มนุษย์และเทวดาแล้ว เธอได้เห็นวิบากกรรมของตนด้วยตนเองแล้ว เราจักนำเธอผู้ไม่ถูกทำร้ายไปสู่กรุงปาฏลีบุตร เธอไปในที่นั้นแล้ว จงทำกุศลกรรมเถิด

၇၉၄.

๗๙๔.

‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ;

ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမ.

ดูก่อนยักษ์ ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์แก่ข้าพเจ้า ดูก่อนเทวดา ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์เกื้อกูล ข้าพเจ้าจะทำตามคำของท่าน ท่านเป็นอาจารย์ของข้าพเจ้า

၇၉၅.

๗๙๕.

‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ နိရယာ တိရစ္ဆာနယောနိ, ပေတာ အသုရာ အထဝါပိ မာနုသာ ဒေဝါ;

သယမဒ္ဒသံ ကမ္မဝိပါကမတ္တနော, ကာဟာမိ ပုညာနိ အနပ္ပကာနီ’’တိ.

ข้าพเจ้าได้เห็นนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน เปรต อสูร หรือแม้แต่มนุษย์และเทวดาแล้ว ข้าพเจ้าได้เห็นวิบากกรรมของตนด้วยตนเองแล้ว ข้าพเจ้าจักทำบุญทั้งหลายอันไม่น้อย

ပါဋလိပုတ္တပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ.

ปาฏลิปุตตเปตวัตถุที่ ๑๑

၁၂. အမ္ဗဝနပေတဝတ္ထု

๑๒. อัมพวนเปตวัตถุ

၇၉၆.

๗๙๖.

‘‘အယဉ္စ တေ ပေါက္ခရဏီ သုရမ္မာ, သမာ သုတိတ္ထာ စ မဟောဒကာ စ;

သုပုပ္ဖိတာ ဘမရဂဏာနုကိဏ္ဏာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓါ အယံ မနုညာ.

สระโบกขรณีของท่านนี้ น่ารื่นรมย์ยิ่งนัก มีพื้นเสมอ มีท่าขึ้นลงดี และมีน้ำมาก มีดอกไม้บานสะพรั่ง เกลื่อนกล่นด้วยหมู่ภมร ท่านได้สระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์นี้มาอย่างไร

၇၉၇.

๗๙๗.

‘‘ဣဒဉ္စ တေ အမ္ဗဝနံ သုရမ္မံ, သဗ္ဗောတုကံ ဓာရယတေ ဖလာနိ;

သုပုပ္ဖိတံ ဘမရဂဏာနုကိဏ္ဏံ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာနံ’’.

และสวนมะม่วงของท่านนี้ก็น่ารื่นรมย์ มีผลไม้ทุกฤดูกาล มีดอกไม้บานสะพรั่ง เกลื่อนกล่นด้วยหมู่ภมร วิมานนี้ท่านได้มาอย่างไร

၇၉၈.

๗๙๘.

‘‘အမ္ဗပက္ကံ ဒကံ ယာဂု, သီတစ္ဆာယာ မနောရမာ;

ဓီတာယ ဒိန္နဒါနေန, တေန မေ ဣဓ လဗ္ဘတိ’’.

มะม่วงสุก น้ำ ข้าวต้ม และร่มเงาอันเย็นสบาย น่ารื่นรมย์ ข้าพเจ้าได้สิ่งเหล่านี้ในที่นี้ เพราะทานที่ธิดาของข้าพเจ้าถวายแล้ว

၇၉၉.

๗๙๙.

‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကံ [Pg.216] ကမ္မံ ဧဝံ ပဿထ, ဒါနဿ ဒမဿ သံယမဿ ဝိပါကံ;

ဒါသီ အဟံ အယျကုလေသု ဟုတွာ, သုဏိသာ ဟောမိ အဂါရဿ ဣဿရာ’’တိ.

ท่านทั้งหลายจงดูวิบากแห่งกรรมที่เห็นได้ในปัจจุบันอย่างนี้ คือวิบากของทาน การฝึกตน และการสำรวม ข้าพเจ้าเคยเป็นทาสีในตระกูลของนาย บัดนี้เป็นสะใภ้ เป็นใหญ่ในเรือน

အမ္ဗဝနပေတဝတ္ထု ဒွါဒသမံ.

อัมพวนเปตวัตถุที่ ๑๒

၁၃. အက္ခရုက္ခပေတဝတ္ထု

๑๓. อักขรุกขเปตวัตถุ

၈၀၀.

๘๐๐.

‘‘ယံ ဒဒါတိ န တံ ဟောတိ, ဒေထေဝ ဒါနံ ဒတွာ ဥဘယံ တရတိ;

ဥဘယံ တေန ဒါနေန ဂစ္ဆတိ, ဇာဂရထ မာပမဇ္ဇထာ’’တိ.

ผลของทานมิใช่มีเพียงวัตถุที่ให้ไปเท่านั้น แต่ยังมีผลดีอีกมาก เพราะฉะนั้น พึงให้ทานเถิด บัณฑิตให้ทานแล้วย่อมข้ามพ้นทุกข์ทั้งสองอย่างได้ ย่อมเข้าถึงสุขทั้งสองอย่างได้เพราะทานนั้น ท่านทั้งหลายจงตื่นอยู่เถิด อย่าประมาทเลย

အက္ခရုက္ခပေတဝတ္ထု တေရသမံ.

อักขรุกขเปตวัตถุที่ ๑๓

၁၄. ဘောဂသံဟရပေတဝတ္ထု

๑๔. โภคสังหรเปตวัตถุ

၈၀၁.

๘๐๑.

‘‘မယံ ဘောဂေ သံဟရိမှ, သမေန ဝိသမေန စ;

တေ အညေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, မယံ ဒုက္ခဿ ဘာဂိနီ’’တိ.

พวกเราได้สะสมโภคทรัพย์ไว้ ทั้งโดยทางชอบธรรมและไม่ชอบธรรม คนอื่น ๆ ย่อมบริโภคโภคทรัพย์เหล่านั้น ส่วนพวกเราเป็นผู้มีส่วนแห่งทุกข์

ဘောဂသံဟရပေတဝတ္ထု စုဒ္ဒသမံ.

โภคสังหรเปตวัตถุที่ ๑๔

၁၅. သေဋ္ဌိပုတ္တပေတဝတ္ထု

๑๕. เสฏฐิปุตตเปตวัตถุ

၈၀၂.

๘๐๒.

‘‘သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော;

နိရယေ ပစ္စမာနာနံ, ကဒါ အန္တော ဘဝိဿတိ’’.

หกหมื่นปีบริบูรณ์แล้วโดยประการทั้งปวง สำหรับพวกเราผู้กำลังถูกเผาไหม้อยู่ในนรก เมื่อไรที่สุดจักมี

၈၀၃.

๘๐๓.

‘‘နတ္ထိ အန္တော ကုတော အန္တော, န အန္တော ပဋိဒိဿတိ;

တထာ ဟိ ပကတံ ပါပံ, တုယှံ မယှဉ္စ မာရိသာ.

ที่สุดย่อมไม่มี ที่สุดจักมีแต่ที่ไหน ที่สุดย่อมไม่ปรากฏ ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ เพราะว่าบาปอันท่านและเราได้ทำไว้แล้วเช่นนั้น

၈၀၄.

๘๐๔.

‘‘ဒုဇ္ဇီဝိတမဇီဝမှ, ယေ သန္တေ န ဒဒမှသေ;

သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော.

พวกเรามีชีวิตอยู่อย่างเลวทราม คือพวกเราผู้เมื่อของมีอยู่ มิได้ให้ทาน เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ ก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตน

၈၀၅.

๘๐๕.

‘‘သောဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ;

ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နော, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ.

แน่แท้ เรานั้นไปจากนรกนี้แล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์แล้ว จักเป็นผู้รู้ถ้อยคำของผู้ขอ เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล จักทำกุศลให้มาก

သေဋ္ဌိပုတ္တပေတဝတ္ထု ပန္နရသမံ.

เสฏฐิปุตตเปตวัตถุที่ ๑๕

၁၆. သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု

๑๖. สัฏฐิกูฏเปตวัตถุ

၈၀၆.

๘๐๖.

‘‘ကိံ [Pg.217] နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ, မိဂေါ ဘန္တောဝ ဓာဝသိ;

နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တော, ကိံ နု သဒ္ဒါယသေ တုဝ’’န္တိ.

ท่านมีรูปร่างเหมือนคนบ้า เหมือนเนื้อผู้ตื่นกลัว วิ่งไปทำไมหนอ ท่านเป็นผู้มีกรรมชั่วอย่างไม่ต้องสงสัย ท่านส่งเสียงร้องอยู่ทำไมหนอ

၈၀၇.

๘๐๗.

‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ, ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော;

ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော.

ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นเปรต เป็นผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงได้จากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก

၈၀၈.

๘๐๘.

‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော;

သီသေ မယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ.

ค้อนเหล็ก ๖๐,๐๐๐ อัน เต็มบริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ตกลงบนศีรษะของข้าพเจ้า และค้อนเหล็กเหล่านั้น ก็ผ่าศีรษะ (ของข้าพเจ้า) ด้วย

၈၀၉.

๘๐๙.

‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ;

ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ.

ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ท่านย่อมถึงความทุกข์นี้ เพราะวิบากของกรรมอะไร

၈၁၀.

๘๑๐.

‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော;

သီသေ တုယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ.

ค้อนเหล็ก ๖๐,๐๐๐ อัน เต็มบริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ตกลงบนศีรษะของท่าน และค้อนเหล็กเหล่านั้น ก็ผ่าศีรษะ (ของท่าน) ด้วย

၈၁၁.

๘๑๑.

‘‘အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သုနေတ္တံ ဘာဝိတိန္ဒြိယံ;

နိသိန္နံ ရုက္ခမူလသ္မိံ, ဈာယန္တံ အကုတောဘယံ.

ครั้งนั้น ข้าพเจ้าได้เห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าสุเนตตะ ผู้มีอินทรีย์อบรมแล้ว ไม่มีภัยแต่ที่ไหนๆ กำลังเข้าฌาน ประทับนั่งอยู่ที่โคนต้นไม้

၈၁၂.

๘๑๒.

‘‘သာလိတ္တကပ္ပဟာရေန, ဘိန္ဒိဿံ တဿ မတ္ထကံ;

တဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိသံ.

ข้าพเจ้าได้ผ่าศีรษะของท่านด้วยการยิงด้วยก้อนกรวด เพราะวิบากของกรรมนั้น ข้าพเจ้าจึงได้ถึงความทุกข์นี้

၈၁၃.

๘๑๓.

‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော;

သီသေ မယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ.

၈၁၄.

๘๑๔.

‘‘ဓမ္မေန တေ ကာပုရိသ, သဋ္ဌိကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော;

သီသေ တုယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ.

บุรุษชั่ว ค้อนเหล็ก ๖๐,๐๐๐ อันเหล่านั้น เต็มบริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ตกลงบนศีรษะของท่านโดยธรรมแล้ว และค้อนเหล็กเหล่านั้น ก็ผ่าศีรษะ (ของท่าน) ด้วย

သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု သောဠသမံ.

สัฏฐิกูฏเปตวัตถุที่ ๑๖

မဟာဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော နိဋ္ဌိတော.

มหาวรรคที่ ๔ จบ

တဿုဒ္ဒါနံ –

อุทานคาถาของมหาวรรคนั้น มีดังนี้

အမ္ဗသက္ကရော [Pg.218] သေရီသကော, ပိင်္ဂလော ရေဝတိ ဥစ္ဆု;

ဒွေ ကုမာရာ ဒုဝေ ဂူထာ, ဂဏပါဋလိအမ္ဗဝနံ.

เรื่องอัมพสักกรเปรต ๑ เรื่องเสรีสกเปรต ๑ เรื่องปิงคลเปรต ๑ เรื่องเรวดีเปรต ๑ เรื่องอุจฉุเปรต ๑ เรื่องกุมารเปรต ๒ เรื่อง เรื่องคูถขาทกเปรต ๒ เรื่อง เรื่องคณเปรต ๑ เรื่องปาฏลิปุตตเปรต ๑ เรื่องอัมพวนเปรต ๑

အက္ခရုက္ခဘောဂသံဟရာ, သေဋ္ဌိပုတ္တသဋ္ဌိကူဋာ;

ဣတိ သောဠသဝတ္ထူနိ, ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတိ.

เรื่องอักขรุกขเปรต ๑ เรื่องโภคสังหรเปรต ๑ เรื่องเสฏฐิปุตตเปรต ๑ เรื่องสัฏฐิกูฏเปรต ๑ รวมเป็น ๑๖ เรื่อง ด้วยเหตุนั้น วรรคนี้ท่านจึงเรียกว่าวรรค

အထ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ –

ต่อไปนี้เป็นอุทานคาถาของวรรค

ဥရဂေါ ဥပရိဝဂ္ဂေါ, စူဠမဟာတိ စတုဓာ;

ဝတ္ထူနိ ဧကပညာသံ, စတုဓာ ဘာဏဝါရတော.

เปตวัตถุนี้มี ๔ วรรค คือ อุรควรรค อุพพริวรรค จูฬวรรค และมหาวรรค มีเรื่อง ๕๑ เรื่อง แบ่งเป็น ๔ ภาณวาร

ပေတဝတ္ထုပါဠိ နိဋ္ဌိတာ.

เปตวัตถุปาฬิ จบ

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ
1 နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาค อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น ခုဒ္ဒကနိကာယေ ขุททกนิกาย ပေတဝတ္ထုပါဠိ เปตวัตถุปาฬิ ၁. ဥရဂဝဂ္ဂေါ ๑. อุรควรรค ၁. ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထု ๑. เขัตตูปมเปตวัตถุ ၁. ๑. ‘‘ခေတ္တူပမာ [Pg.127] အရဟန္တော, ဒါယကာ ကဿကူပမာ; ဗီဇူပမံ ဒေယျဓမ္မံ, ဧတ္တော နိဗ္ဗတ္တတေ ဖလံ. พระอรหันต์ทั้งหลายเปรียบด้วยนา ทายกทั้งหลายเปรียบด้วยชาวนา ไทยธรรมเปรียบด้วยพืช ผลย่อมบังเกิดจากเหตุนั้น ၂. ๒. ‘‘ဧတံ ဗီဇံ ကသိ ခေတ္တံ, ပေတာနံ ဒါယကဿ စ; တံ ပေတာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, ဒါတာ ပုညေန ဝဍ္ဎတိ. พืช การไถ และนานั้น ย่อมสำเร็จผลแก่เปรตทั้งหลายและทายก เปรตเหล่านั้นย่อมบริโภคผลนั้น ส่วนทายกย่อมเจริญด้วยบุญ ၃. ๓. ‘‘ဣဓေဝ ကုသလံ ကတွာ, ပေတေ စ ပဋိပူဇိယ; သဂ္ဂဉ္စ ကမတိ ဋ္ဌာနံ, ကမ္မံ ကတွာန ဘဒ္ဒက’’န္တိ. บัณฑิตทำกุศลในโลกนี้แล้ว และได้บูชาเปรตทั้งหลายแล้ว ทำกรรมดีงามแล้ว ย่อมเข้าถึงฐานะคือสวรรค์ ခေတ္တူပမပေတဝတ္ထု ပဌမံ. เขัตตูปมเปตวัตถุที่ ๑ จบ ၂. သူကရမုခပေတဝတ္ထု ๒. สูกรมุขเปตวัตถุ ၄. ๔. ‘‘ကာယော တေ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏော, သဗ္ဗာ ဩဘာသတေ ဒိသာ; မုခံ တေ သူကရဿေဝ, ကိံ ကမ္မမကရီ ပုရေ’’. กายของท่านมีวรรณะดุจทองคำทั้งสิ้น ส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ แต่ปากของท่านเหมือนปากสุกร ท่านได้ทำกรรมอะไรไว้ในปางก่อน ၅. ๕. ‘‘ကာယေန သညတော အာသိံ, ဝါစာယာသိမသညတော; တေန မေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ယထာ ပဿသိ နာရဒ. ข้าพเจ้าได้สำรวมทางกาย แต่ไม่ได้สำรวมทางวาจา ข้าแต่นารทะ เพราะกรรมนั้น วรรณะของข้าพเจ้าจึงเป็นเช่นนี้ เหมือนอย่างที่ท่านเห็น ၆. ๖. ‘‘တံ [Pg.128] တျာဟံ နာရဒ ဗြူမိ, သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ တယာ; မာကာသိ မုခသာ ပါပံ, မာ ခေါ သူကရမုခေါ အဟူ’’တိ. ข้าแต่นารทะ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอบอกท่าน เรื่องนี้ท่านได้เห็นด้วยตนเองแล้ว ท่านอย่าได้ทำบาปด้วยปาก อย่าได้มีปากเหมือนสุกรเลย သူကရမုခပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ. สูกรมุขเปตวัตถุที่ ๒ จบ ၃. ပူတိမုခပေတဝတ္ထု ๓. ปูติมุขเปตวัตถุ ၇. ๗. ‘‘ဒိဗ္ဗံ သုဘံ ဓာရေသိ ဝဏ္ဏဓာတုံ, ဝေဟာယသံ တိဋ္ဌသိ အန္တလိက္ခေ; မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ, ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ’’. ท่านทรงไว้ซึ่งวรรณะอันเป็นทิพย์ที่งดงาม ยืนอยู่ในอากาศกลางหาว แต่หมู่หนอนมีกลิ่นเหม็นพากันกัดกินปากของท่าน ท่านได้ทำกรรมอะไรไว้ในปางก่อน ၈. ๘. ‘‘သမဏော အဟံ ပါပေါတိဒုဋ္ဌဝါစော, တပဿိရူပေါ မုခသာ အသညတော; လဒ္ဓါ စ မေ တပသာ ဝဏ္ဏဓာတု, မုခဉ္စ မေ ပေသုဏိယေန ပူတိ. ข้าพเจ้าเป็นสมณะผู้ลามก มีวาจาชั่วร้ายยิ่งนัก มีรูปเป็นนักพรต แต่ไม่สำรวมปาก ข้าพเจ้าได้วรรณะเพราะตบะ แต่ปากของข้าพเจ้าเหม็นเพราะคำส่อเสียด ၉. ๙. ‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ,အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ; ‘မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ,ယက္ခော တုဝံ ဟောဟိသိ ကာမကာမီ’’’တိ. ข้าแต่นารทะ เรื่องนั้นท่านได้เห็นด้วยตนเองแล้ว ท่านผู้เอ็นดูและฉลาดพึงกล่าวว่า ‘ท่านอย่ากล่าวคำส่อเสียด อย่ากล่าวคำมุสา ท่านจักเป็นยักษ์ผู้สมบูรณ์ด้วยกาม’ ပူတိမုခပေတဝတ္ထု တတိယံ. ปูติมุขเปตวัตถุที่ ๓ จบ ၄. ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထု ๔. ปิฏฐธีตลิกเปตวัตถุ ၁၀. ๑๐. ‘‘ယံ ကိဉ္စာရမ္မဏံ ကတွာ, ဒဇ္ဇာ ဒါနံ အမစ္ဆရီ; ပုဗ္ဗပေတေ စ အာရဗ္ဘ, အထ ဝါ ဝတ္ထုဒေဝတာ. ผู้ไม่ตระหนี่ พึงทำอารมณ์อย่างใดอย่างหนึ่งแล้วให้ทาน หรือปรารภบุพเปรตชน หรือว่าปรารภวัตถุเทวดา ၁၁. ๑๑. ‘‘စတ္တာရော စ မဟာရာဇေ, လောကပါလေ ယသဿိနေ ; ကုဝေရံ ဓတရဋ္ဌဉ္စ, ဝိရူပက္ခံ ဝိရူဠှကံ; တေ စေဝ ပူဇိတာ ဟောန္တိ, ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ. หรือปรารภท้าวมหาราชทั้ง ๔ ผู้เป็นโลกบาล ผู้มียศ คือ ท้าวกุเวร ท้าวธตรฐ ท้าววิรูปักษ์ ท้าววิรุฬหก ท้าวมหาราชเหล่านั้นเป็นอันทายกบูชาแล้ว และทายกทั้งหลายก็หาไร้ผลไม่ ၁၂. ๑๒. ‘‘န [Pg.129] ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ, ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ; န တံ ပေတဿ အတ္ထာယ, ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော. การร้องไห้ก็ดี ความโศกก็ดี หรือความคร่ำครวญร่ำไห้อย่างอื่นก็ดี ไม่เป็นประโยชน์แก่เปรตนั้นเลย ญาติทั้งหลายก็ยังคงเป็นอยู่อย่างนั้น ၁၃. ๑๓. ‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ; ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ, ဌာနသော ဥပကပ္ပတီ’’တိ. ก็ทักษิณานี้แลที่ท่านให้แล้ว ตั้งไว้ดีแล้วในสงฆ์ ย่อมสำเร็จประโยชน์เกื้อกูลแก่เปรตนั้นสิ้นกาลนานโดยพลันทีเดียว ပိဋ္ဌဓီတလိကပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ. ปิฏฐธีตลิกเปตวัตถุที่ ๔ จบ ၅. တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထု ๕. ติโรกุฑฑเปตวัตถุ ၁၄. ๑๔. ‘‘တိရောကုဋ္ဋေသု တိဋ္ဌန္တိ, သန္ဓိသိင်္ဃာဋကေသု စ; ဒွါရဗာဟာသု တိဋ္ဌန္တိ, အာဂန္တွာန သကံ ဃရံ. เปรตทั้งหลายพากันมายืนอยู่ข้างฝา ที่ทางสามแพร่งและทางสี่แพร่ง และที่วงกบประตูเรือนของตน ၁၅. ๑๕. ‘‘ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, ခဇ္ဇဘောဇ္ဇေ ဥပဋ္ဌိတေ; န တေသံ ကောစိ သရတိ, သတ္တာနံ ကမ္မပစ္စယာ. เมื่อข้าวและน้ำ ของเคี้ยวและของบริโภคมากมาย เขาจัดตั้งไว้ แต่ไม่มีใครระลึกถึงเปรตเหล่านั้นเลย เพราะกรรมเป็นปัจจัย ၁၆. ๑๖. ‘‘ဧဝံ ဒဒန္တိ ဉာတီနံ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ; သုစိံ ပဏီတံ ကာလေန, ကပ္ပိယံ ပါနဘောဇနံ; ‘ဣဒံ ဝေါ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’. ส่วนญาติเหล่าใดเป็นผู้อนุเคราะห์ ย่อมให้น้ำและโภชนะอันสะอาด ประณีต สมควรตามกาลอย่างนี้ว่า ‘ขอทานนี้จงสำเร็จแก่ญาติทั้งหลายของเรา ขอญาติทั้งหลายจงเป็นสุขเถิด’ ၁၇. ๑๗. ‘‘တေ စ တတ္ထ သမာဂန္တွာ, ဉာတိပေတာ သမာဂတာ; ပဟူတေ အန္နပါနမှိ, သက္ကစ္စံ အနုမောဒရေ. เปรตผู้เป็นญาติเหล่านั้นก็พากันมาประชุมพร้อมกัน ณ ที่นั้น เมื่อมีข้าวและน้ำมากมาย ก็อนุโมทนาโดยเคารพ ၁၈. ๑๘. ‘‘‘စိရံ ဇီဝန္တု နော ဉာတီ, ယေသံ ဟေတု လဘာမသေ; အမှာကဉ္စ ကတာ ပူဇာ, ဒါယကာ စ အနိပ္ဖလာ’. ขอหมู่ญาติของเราทั้งหลาย ผู้ที่เราอาศัยแล้วจึงได้สมบัตินี้ จงมีอายุยืนนานเถิด ทายกทั้งหลายได้ทำสักการะแก่เราทั้งหลายแล้ว และทายกเหล่านั้นก็หาไร้ผลไม่ ၁၉. ๑๙. ‘‘‘န ဟိ တတ္ထ ကသိ အတ္ထိ, ဂေါရက္ခေတ္ထ န ဝိဇ္ဇတိ; ဝဏိဇ္ဇာ တာဒိသီ နတ္ထိ, ဟိရညေန ကယာကယံ ; ဣတော ဒိန္နေန ယာပေန္တိ, ပေတာ ကာလဂတာ တဟိံ’. ในเปรตโลกนั้นไม่มีการไถนา ไม่มีการเลี้ยงโค การค้าขายเช่นนั้นก็ไม่มี การซื้อขายด้วยทองก็ไม่มี เปรตทั้งหลายผู้ละไปแล้ว ย่อมยังชีพอยู่ในเปรตโลกนั้น ด้วยทานที่ญาติให้แล้วจากโลกนี้ ၂၀. ๒๐. ‘‘‘ဥန္နမေ ဥဒကံ ဝုဋ္ဌံ, ယထာ နိန္နံ ပဝတ္တတိ; ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ, ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ’. น้ำฝนที่ตกในที่ดอน ย่อมไหลไปสู่ที่ลุ่ม ฉันใด ทานที่ให้แล้วจากโลกนี้ ย่อมสำเร็จแก่เปรตทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน ၂၁. ๒๑. ‘‘‘ယထာ ဝါရိဝဟာ ပူရာ, ပရိပူရေန္တိ သာဂရံ; ဧဝမေဝ ဣတော ဒိန္နံ, ပေတာနံ ဥပကပ္ပတိ’. ห้วงน้ำที่เต็ม ย่อมยังสมุทรสาครให้บริบูรณ์ได้ ฉันใด ทานที่ให้แล้วจากโลกนี้ ย่อมสำเร็จแก่เปรตทั้งหลาย ฉันนั้นเหมือนกัน ၂၂. ๒๒. ‘‘‘အဒါသိ [Pg.130] မေ အကာသိ မေ, ဉာတိ မိတ္တာ သခါ စ မေ; ပေတာနံ ဒက္ခိဏံ ဒဇ္ဇာ, ပုဗ္ဗေ ကတမနုဿရံ’. เมื่อระลึกถึงอุปการะที่ท่านทำแล้วในกาลก่อนว่า ผู้นี้ได้ให้สิ่งของแก่เรา ผู้นี้ได้ทำกิจของเรา ผู้นี้เป็นญาติ เป็นมิตร เป็นสหายของเรา ดังนี้ ก็ควรให้ทักษิณาทานเพื่อเปรตทั้งหลาย ၂၃. ๒๓. ‘‘‘န ဟိ ရုဏ္ဏံ ဝါ သောကော ဝါ, ယာ စညာ ပရိဒေဝနာ; န တံ ပေတာနမတ္ထာယ, ဧဝံ တိဋ္ဌန္တိ ဉာတယော’. การร้องไห้ก็ดี ความเศร้าโศกก็ดี หรือความร่ำไรรำพันอย่างอื่นก็ดี บุคคลไม่ควรทำเลย เพราะการร้องไห้เป็นต้นนั้น ไม่เป็นประโยชน์แก่เปรตทั้งหลาย ญาติทั้งหลายย่อมตั้งอยู่อย่างนั้น ၂၄. ๒๔. ‘‘‘အယဉ္စ ခေါ ဒက္ခိဏာ ဒိန္နာ, သံဃမှိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတာ; ဒီဃရတ္တံ ဟိတာယဿ, ဌာနသော ဥပကပ္ပတိ’. ก็ทักษิณาทานนี้แล ที่ท่านอุทิศให้แล้ว ตั้งไว้ดีแล้วในสงฆ์ ย่อมสำเร็จประโยชน์เกื้อกูลแก่เปรตนั้นสิ้นกาลนาน ตามฐานะโดยพลันทีเดียว ၂၅. ๒๕. ‘‘သော ဉာတိဓမ္မော စ အယံ နိဒဿိတော, ပေတာန ပူဇာ စ ကတာ ဥဠာရာ; ဗလဉ္စ ဘိက္ခူနမနုပ္ပဒိန္နံ, တုမှေဟိ ပုညံ ပသုတံ အနပ္ပက’’န္တိ. ญาติธรรมนี้นั้น ท่านได้แสดงให้ปรากฏแล้ว และการบูชาอันยิ่งใหญ่แก่เปรตทั้งหลายก็ได้ทำแล้ว และกำลังของภิกษุทั้งหลาย ท่านก็ได้เพิ่มให้แล้ว บุญไม่น้อย ท่านก็ได้ขวนขวายแล้ว တိရောကုဋ္ဋပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ. ติโรกุฑฑเปตวัตถุ ที่ ๕ จบ ၆. ပဉ္စပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု ๖. ปัญจปุตตขาทเปติวัตถุ ၂၆. ๒๖. ‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ဒုဂ္ဂန္ဓာ ပူတိ ဝါယသိ; မက္ခိကာဟိ ပရိကိဏ္ဏာ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ. ดูก่อนนางเปรต ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม มีกลิ่นเหม็น กลิ่นเน่าฟุ้งไปจากตัว ท่านถูกหมู่แมลงวันตอมแล้ว ท่านเป็นใครหนอ มายืนอยู่ในที่นี้ ၂၇. ๒๗. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตหญิงผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၂၈. ๒๘. ‘‘ကာလေန ပဉ္စ ပုတ္တာနိ, သာယံ ပဉ္စ ပုနာပရေ; ဝိဇာယိတွာန ခါဒါမိ, တေပိ နာ ဟောန္တိ မေ အလံ. ดิฉันคลอดบุตร ๕ คนในเวลาเช้า และคลอดบุตรอื่นอีก ๕ คนในเวลาเย็น แล้วก็กินบุตรเหล่านั้นเสีย บุตรเหล่านั้นก็ยังไม่พอแก่ดิฉัน ၂၉. ๒๙. ‘‘ပရိဍယှတိ ဓူမာယတိ, ခုဒါယ ဟဒယံ မမ; ပါနီယံ န လဘေ ပါတုံ, ပဿ မံ ဗျသနံ ဂတ’’န္တိ. หทัยของดิฉันย่อมเร่าร้อน ย่อมคุกรุ่นอยู่เพราะความหิว ดิฉันไม่ได้น้ำดื่มเลย ขอท่านจงดูดิฉันผู้ถึงความพินาศเถิด ၃၀. ๓๐. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပုတ္တမံသာနိ ခါဒသီ’’တိ. เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร เธอจึงได้กินเนื้อบุตร ၃၁. ๓๑. ‘‘သပတီ မေ ဂဗ္ဘိနီ အာသိ, တဿာ ပါပံ အစေတယိံ; သာဟံ ပဒုဋ္ဌမနသာ, အကရိံ ဂဗ္ဘပါတနံ. หญิงร่วมสามีของดิฉันได้มีครรภ์ ดิฉันได้คิดบาปต่อหญิงนั้น ดิฉันนั้นมีใจคิดประทุษร้าย ได้ทำครรภ์ให้ตกไป ၃၂. ๓๒. ‘‘တဿာ [Pg.131] ဒွေမာသိကော ဂဗ္ဘော, လောဟိတညေဝ ပဂ္ဃရိ; တဒဿာ မာတာ ကုပိတာ, မယှံ ဉာတီ သမာနယိ; သပထဉ္စ မံ ကာရေသိ, ပရိဘာသာပယီ စ မံ. ครรภ์ของหญิงนั้นได้ ๒ เดือน ได้ตกเป็นโลหิตไปทีเดียว ครั้งนั้น มารดาของหญิงนั้นโกรธเคืองดิฉัน จึงเชิญหมู่ญาติมาประชุมกันแล้ว ให้ดิฉันทำสบถ และขู่เข็ญดิฉัน ၃၃. ๓๓. ‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ, မုသာဝါဒံ အဘာသိသံ; ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, သစေ တံ ပကတံ မယာ. ดิฉันนั้นได้ทำสบถอันน่ากลัว และได้พูดมุสาว่า ถ้าดิฉันได้ทำกรรมนั้นจริง ขอให้ดิฉันได้กินเนื้อบุตร ၃၄. ๓๔. ‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ; ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, ပုဗ္ဗလောဟိတမက္ခိတာ’’တိ. เพราะวิบากของกรรมนั้น และเพราะการพูดมุสาทั้งสองอย่าง ดิฉันจึงต้องกินเนื้อบุตร มีตัวเปรอะเปื้อนด้วยเลือดและหนอง ပဉ္စပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ. ปัญจปุตตขาทเปติวัตถุ ที่ ๖ จบ ၇. သတ္တပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု ๗. สัตตปุตตขาทเปติวัตถุ ၃၅. ๓๕. ‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ဒုဂ္ဂန္ဓာ ပူတိ ဝါယသိ; မက္ခိကာဟိ ပရိကိဏ္ဏာ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ. ดูก่อนนางเปรต ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม มีกลิ่นเหม็น กลิ่นเน่าฟุ้งไปจากตัว ท่านถูกหมู่แมลงวันตอมแล้ว ท่านเป็นใครหนอ มายืนอยู่ในที่นี้ ၃၆. ๓๖. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตหญิงผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၃၇. ๓๗. ‘‘ကာလေန သတ္တ ပုတ္တာနိ, သာယံ သတ္တ ပုနာပရေ; ဝိဇာယိတွာန ခါဒါမိ, တေပိ နာ ဟောန္တိ မေ အလံ. ดิฉันคลอดบุตร ๗ คนในเวลาเช้า และคลอดบุตรอื่นอีก ๗ คนในเวลาเย็น แล้วก็กินบุตรเหล่านั้นเสีย บุตรเหล่านั้นก็ยังไม่พอแก่ดิฉัน ၃၈. ๓๘. ‘‘ပရိဍယှတိ ဓူမာယတိ, ခုဒါယ ဟဒယံ မမ; နိဗ္ဗုတိံ နာဓိဂစ္ဆာမိ, အဂ္ဂိဒဍ္ဎာဝ အာတပေ’’တိ. หทัยของดิฉันย่อมเร่าร้อน ย่อมคุกรุ่นอยู่เพราะความหิว ดิฉันถูกไฟเผาแล้วในที่แจ้ง ย่อมไม่ได้ความสงบเลย ၃၉. ๓๙. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပုတ္တမံသာနိ ခါဒသီ’’တိ. เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย ด้วยวาจา ด้วยใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร เธอจึงได้กินเนื้อบุตร ၄၀. ๔๐. ‘‘အဟူ မယှံ ဒုဝေ ပုတ္တာ, ဥဘော သမ္ပတ္တယောဗ္ဗနာ; သာဟံ ပုတ္တဗလူပေတာ, သာမိကံ အတိမညိသံ. ดิฉันมีบุตร ๒ คน ทั้งสองคนถึงความเป็นหนุ่มแล้ว ดิฉันนั้นอาศัยกำลังบุตร จึงได้ดูหมิ่นสามี ၄၁. ๔๑. ‘‘တတော မေ သာမိကော ကုဒ္ဓေါ, သပတ္တိံ မယှမာနယိ; သာ စ ဂဗ္ဘံ အလဘိတ္ထ, တဿာ ပါပံ အစေတယိံ. ลำดับนั้น สามีของดิฉันโกรธเคือง จึงได้นำหญิงร่วมสามีมาให้ดิฉัน และหญิงนั้นได้ตั้งครรภ์ ดิฉันได้คิดบาปต่อหญิงนั้น ၄၂. ๔๒. ‘‘သာဟံ [Pg.132] ပဒုဋ္ဌမနသာ, အကရိံ ဂဗ္ဘပါတနံ; တဿာ တေမာသိကော ဂဗ္ဘော, ပုဗ္ဗလောဟိတကော ပတိ. ดิฉันนั้นมีใจคิดประทุษร้าย ได้ทำครรภ์ให้ตกไป ครรภ์ของหญิงนั้นได้ ๓ เดือน ได้ตกเป็นหนองและโลหิต ၄၃. ๔๓. ‘‘တဒဿာ မာတာ ကုပိတာ, မယှံ ဉာတီ သမာနယိ; သပထဉ္စ မံ ကာရေသိ, ပရိဘာသာပယီ စ မံ. ครั้งนั้น มารดาของหญิงนั้นโกรธเคืองดิฉัน จึงเชิญหมู่ญาติมาประชุมกันแล้ว ให้ดิฉันทำสบถ และขู่เข็ญดิฉัน ၄၄. ๔๔. ‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ, မုသာဝါဒံ အဘာသိသံ; ‘ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, သစေ တံ ပကတံ မယာ’. เรานั้นได้กล่าวคำสาบานอันร้ายกาจและคำเท็จว่า ‘ถ้ากรรมนั้นเราทำแล้วไซร้ ขอเราจงกินเนื้อของบุตรทั้งหลาย’ ၄၅. ๔๕. ‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ; ပုတ္တမံသာနိ ခါဒါမိ, ပုဗ္ဗလောဟိတမက္ခိတာ’’တိ. เพราะวิบากแห่งกรรมนั้นและมุสาวาททั้งสองอย่าง เราผู้มีตัวเปรอะเปื้อนด้วยเลือดและหนอง จึงต้องกินเนื้อของบุตรทั้งหลาย သတ္တပုတ္တခါဒပေတိဝတ္ထု သတ္တမံ. สัตตปุตตขาทเปติวัตถุที่ ๗ จบ ၈. ဂေါဏပေတဝတ္ထု ๘. โคณเปตวัตถุ ၄၆. ๔๖. ‘‘ကိံ နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ, လာယိတွာ ဟရိတံ တိဏံ; ခါဒ ခါဒါတိ လပသိ, ဂတသတ္တံ ဇရဂ္ဂဝံ. เหตุไรหนอ ท่านจึงเป็นประดุจคนบ้า เกี่ยวหญ้าสดแล้ว พร่ำเพ้อต่อโคแก่ที่สิ้นชีวิตแล้วว่า ‘จงกินเถิด จงกินเถิด’ ၄၇. ๔๗. ‘‘န ဟိ အန္နေန ပါနေန, မတော ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ; တွံသိ ဗာလော စ ဒုမ္မေဓော, ယထာ တညောဝ ဒုမ္မတီ’’တိ. โคที่ตายแล้วจะลุกขึ้นได้เพราะหญ้าหรือน้ำก็หาไม่ ท่านเป็นคนพาลและมีปัญญาทราม เหมือนคนไร้ปัญญาคนอื่นนั่นเทียว ၄၈. ๔๘. ‘‘ဣမေ ပါဒါ ဣဒံ သီသံ, အယံ ကာယော သဝါလဓိ; နေတ္တာ တထေဝ တိဋ္ဌန္တိ, အယံ ဂေါဏော သမုဋ္ဌဟေ. เท้าเหล่านี้ ศีรษะนี้ กายนี้พร้อมทั้งหาง และนัยน์ตาทั้งสองก็ยังตั้งอยู่อย่างนั้นเหมือนกัน โคตัวนี้พึงลุกขึ้นได้ ၄၉. ๔๙. ‘‘နာယျကဿ ဟတ္ထပါဒါ, ကာယော သီသဉ္စ ဒိဿတိ; ရုဒံ မတ္တိကထူပသ္မိံ, နနု တွညေဝ ဒုမ္မတီ’’တိ. มือและเท้า กายและศีรษะของคุณปู่ก็ไม่ปรากฏ ท่านนั่นแหละร้องไห้อยู่ที่กองดิน มิใช่ท่านหรือที่เป็นผู้มีปัญญาทราม ၅၀. ๕๐. ‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ; ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ. โอ ท่านได้ดับความเดือดร้อนทั้งหมดของเราผู้กำลังเร่าร้อนอยู่ ดุจบุคคลดับไฟที่ลุกโพลงอันชุ่มด้วยเนยใสด้วยน้ำฉะนั้น ၅၁. ๕๑. ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ; ယော မေ သောကပရေတဿ, ပိတုသောကံ အပါနုဒိ. โอ ท่านผู้ได้บรรเทาความโศกถึงบิดาของเราผู้ถูกความโศกครอบงำแล้ว ได้ถอนลูกศรคือความโศกที่อาศัยอยู่ในหทัยของเราเสียแล้ว ၅၂. ๕๒. ‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော; န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာန မာဏဝ’. เรานั้นเป็นผู้มีลูกศรถูกถอนแล้ว เป็นผู้เยือกเย็นแล้ว ดับทุกข์แล้ว มาณพ เพราะได้ฟังคำของท่าน เราจึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้ ၅၃. ๕๓. ဧဝံ [Pg.133] ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ; ဝိနိဝတ္တယန္တိ သောကမှာ, သုဇာတော ပိတရံ ယထာတိ. ผู้มีปัญญาที่เป็นผู้อนุเคราะห์ ย่อมกระทำอย่างนี้ คือย่อมช่วยให้พ้นจากความโศกเศร้า เหมือนสุชาตกุมารช่วยบิดาฉะนั้น ဂေါဏပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ. โคณเปตวัตถุที่ ๘ จบ ၉. မဟာပေသကာရပေတိဝတ္ထု ๙. มหาเปสการเปติวัตถุ ၅၄. ๕๔. ‘‘ဂူထဉ္စ မုတ္တံ ရုဟိရဉ္စ ပုဗ္ဗံ, ပရိဘုဉ္ဇတိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော; အယံ နု ကိံ ကမ္မမကာသိ နာရီ, ယာ သဗ္ဗဒါ လောဟိတပုဗ္ဗဘက္ခာ. นางเปรตนี้บริโภคอุจจาระ ปัสสาวะ เลือดและหนอง นี้เป็นวิบากของกรรมอะไรหนอ หญิงใดบริโภคเลือดและหนองเป็นภักษาอยู่ทุกเมื่อ หญิงนี้ได้ทำกรรมอะไรไว้ ၅၅. ๕๕. ‘‘နဝါနိ ဝတ္ထာနိ သုဘာနိ စေဝ, မုဒူနိ သုဒ္ဓါနိ စ လောမသာနိ; ဒိန္နာနိ မိဿာ ကိတကာ ဘဝန္တိ, အယံ နု ကိံ ကမ္မမကာသိ နာရီ’’တိ. ผ้าทั้งหลายที่เป็นของใหม่ งดงาม อ่อนนุ่ม สะอาดและมีขนอ่อน ที่ถวายแก่นางเปรตนี้ กลายเป็นแผ่นเหล็กไป หญิงนี้ได้ทำกรรมอะไรไว้หนอ ၅၆. ๕๖. ‘‘ဘရိယာ မမေသာ အဟူ ဘဒန္တေ, အဒါယိကာ မစ္ဆရိနီ ကဒရိယာ; သာ မံ ဒဒန္တံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, အက္ကောသတိ စ ပရိဘာသတိ စ. ท่านผู้เจริญ นางเปรตนี้เคยเป็นภรรยาของข้าพเจ้า เป็นคนไม่ให้ทาน ตระหนี่เหนียวแน่น นางด่าและบริภาษข้าพเจ้าผู้กำลังถวายทานแก่สมณพราหมณ์ ၅၇. ๕๗. ‘‘‘ဂူထဉ္စ မုတ္တံ ရုဟိရဉ္စ ပုဗ္ဗံ, ပရိဘုဉ္ဇ တွံ အသုစိံ သဗ္ဗကာလံ; ဧတံ တေ ပရလောကသ္မိံ ဟောတု, ဝတ္ထာ စ တေ ကိဋကသမာ ဘဝန္တု’; ဧတာဒိသံ ဒုစ္စရိတံ စရိတွာ, ဣဓာဂတာ စိရရတ္တာယ ခါဒတီ’’တိ. ‘ท่านจงบริโภคอุจจาระ ปัสสาวะ เลือดและหนองอันเป็นของไม่สะอาดตลอดกาลทั้งปวงเถิด ขอสิ่งนี้จงมีแก่ท่านในปรโลก และขอผ้าทั้งหลายของท่านจงเป็นเช่นกับแผ่นเหล็ก’ นางประพฤติทุจริตเช่นนี้แล้ว มาเกิดในที่นี้ จึงต้องบริโภค (ของไม่สะอาด) ตลอดกาลนาน မဟာပေသကာရပေတိဝတ္ထု နဝမံ. มหาเปสการเปติวัตถุที่ ๙ จบ ၁၀. ခလ္လာဋိယပေတိဝတ္ထု ๑๐. ขัลลาฏิยเปติวัตถุ ၅၈. ๕๘. ‘‘ကာ နု အန္တောဝိမာနသ္မိံ, တိဋ္ဌန္တီ နူပနိက္ခမိ; ဥပနိက္ခမဿု ဘဒ္ဒေ, ပဿာမ တံ ဗဟိဋ္ဌိတ’’န္တိ. ใครหนอยืนอยู่ในวิมาน ไม่ยอมออกมาข้างนอก เชิญออกมาเถิด แม่หญิงผู้เจริญ พวกเราจักได้เห็นท่านผู้อยู่ข้างนอก ၅၉. ๕๙. ‘‘အဋ္ဋီယာမိ [Pg.134] ဟရာယာမိ, နဂ္ဂါ နိက္ခမိတုံ ဗဟိ; ကေသေဟမှိ ပဋိစ္ဆန္နာ, ပုညံ မေ အပ္ပကံ ကတ’’န္တိ. ข้าพเจ้าอึดอัดใจและละอายใจที่จะต้องเปลือยกายออกไปข้างนอก ข้าพเจ้าใช้ผมปิดบังร่างกายไว้ บุญของข้าพเจ้าทำไว้น้อย ၆၀. ๖๐. ‘‘ဟန္ဒုတ္တရီယံ ဒဒါမိ တေ, ဣဒံ ဒုဿံ နိဝါသယ; ဣဒံ ဒုဿံ နိဝါသေတွာ, ဧဟိ နိက္ခမ သောဘနေ; ဥပနိက္ခမဿု ဘဒ္ဒေ, ပဿာမ တံ ဗဟိဋ္ဌိတ’’န္တိ. เอาเถิด เราจะให้ผ้าห่มแก่ท่าน ท่านจงนุ่งผ้านี้เถิด ครั้นนุ่งผ้านี้แล้ว เชิญออกมาเถิด แม่หญิงคนงาม เชิญออกมาเถิด แม่หญิงผู้เจริญ พวกเราจักได้เห็นท่านผู้อยู่ข้างนอก ၆၁. ๖๑. ‘‘ဟတ္ထေန ဟတ္ထေ တေ ဒိန္နံ, န မယှံ ဥပကပ္ပတိ; ဧသေတ္ထုပါသကော သဒ္ဓေါ, သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသာဝကော. ของที่ท่านให้ด้วยมือสู่มือของข้าพเจ้า ย่อมไม่สำเร็จประโยชน์แก่ข้าพเจ้า ในที่นี้มีอุบาสกผู้มีศรัทธา เป็นสาวกของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ၆၂. ๖๒. ‘‘ဧတံ အစ္ဆာဒယိတွာန, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ; တထာဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ. ท่านจงให้ท่านอุบาสกนั้นนุ่งห่มผ้า แล้วอุทิศทักษิณาทานให้ข้าพเจ้า ด้วยอาการอย่างนั้น ข้าพเจ้าจะมีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทั้งปวง ၆၃. ๖๓. တဉ္စ တေ နှာပယိတွာန, ဝိလိမ္ပေတွာန ဝါဏိဇာ; ဝတ္ထေဟစ္ဆာဒယိတွာန, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသုံ. พ่อค้าเหล่านั้นให้ท่านอุบาสกนั้นอาบน้ำและลูบไล้แล้ว ให้ท่านนุ่งห่มผ้า แล้วได้อุทิศทักษิณาทานให้แก่นางเปรตนั้น ၆၄. ๖๔. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ ; ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ. ในลำดับที่อุทิศส่วนกุศลให้ วิบากก็เกิดขึ้นทันที คือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และเครื่องดื่ม นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน ၆၅. ๖๕. တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ; ဟသန္တီ ဝိမာနာ နိက္ခမိ, ‘ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလ’’’န္တိ. ลำดับนั้น นางเปรตนั้นมีกายสะอาด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงไว้ซึ่งผ้าชั้นอุตตมะที่ทำในแคว้นกาสี ยิ้มแย้มพลางออกจากวิมาน (กล่าวว่า) ‘นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน’ ၆၆. ๖๖. ‘‘သုစိတ္တရူပံ ရုစိရံ, ဝိမာနံ တေ ပဘာသတိ; ဒေဝတေ ပုစ္ဆိတာစိက္ခ, ကိဿ ကမ္မဿိဒံ ဖလ’’န္တိ. วิมานของท่านมีรูปอันวิจิตรยิ่ง น่ารื่นรมย์ใจ ส่องสว่างอยู่ เทพธิดา พวกเราถามแล้ว ขอท่านจงบอกเถิด นี้เป็นผลของกรรมอะไร ၆၇. ๖๗. ‘‘ဘိက္ခုနော စရမာနဿ, ဒေါဏိနိမ္မဇ္ဇနိံ အဟံ; အဒါသိံ ဥဇုဘူတဿ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ. เราได้ถวายขนมที่ชุ่มด้วยน้ำมันแก่ภิกษุผู้เที่ยวไป ผู้ปฏิบัติตรง ด้วยจิตที่เลื่อมใสยิ่ง ၆၈. ๖๘. ‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, ဝိပါကံ ဒီဃမန္တရံ; အနုဘောမိ ဝိမာနသ္မိံ, တဉ္စ ဒါနိ ပရိတ္တကံ. เราเสวยวิบากของกุศลกรรมนั้นสิ้นกาลนานในวิมาน แต่บัดนี้ วิบากนั้นเหลืออยู่น้อย ၆၉. ๖๙. ‘‘ဥဒ္ဓံ စတူဟိ မာသေဟိ, ကာလံကိရိယာ ဘဝိဿတိ; ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ, နိရယံ ပပတိဿဟံ. เบื้องหน้าแต่ ๔ เดือนไป การทำกาละจักมี เราจักตกนรกอันเผ็ดร้อนโดยส่วนเดียวและน่ากลัว ၇၀. ๗๐. ‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ; အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ. นรกนั้นมี ๔ มุม มี ๔ ประตู แบ่งไว้เป็นส่วนๆ มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ครอบไว้ด้วยแผ่นเหล็ก ၇၁. ๗๑. ‘‘တဿ [Pg.135] အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ; သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ. พื้นของนรกนั้นแล้วด้วยเหล็ก ลุกเป็นเปลว ประกอบด้วยเดช แผ่ไปตลอด ๑๐๐ โยชน์โดยรอบ ตั้งอยู่ทุกเมื่อ ၇၂. ๗๒. ‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ; ဖလဉ္စ ပါပကမ္မဿ, တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသ’’န္တိ. เราจักเสวยทุกขเวทนาอันเป็นผลของบาปกรรมในนรกนั้นสิ้นกาลนาน เพราะเหตุนั้น เราจึงเศร้าโศกยิ่งนัก ခလ္လာဋိယပေတိဝတ္ထု ဒသမံ. ขัลลาฏิยเปติวัตถุที่ ๑๐ จบ ၁၁. နာဂပေတဝတ္ထု ๑๑. นาคเปตวัตถุ ၇၃. ๗๓. ‘‘ပုရတောဝ သေတေန ပလေတိ ဟတ္ထိနာ, မဇ္ဈေ ပန အဿတရီရထေန; ပစ္ဆာ စ ကညာ သိဝိကာယ နီယတိ, ဩဘာသယန္တီ ဒသ သဗ္ဗတော ဒိသာ. บุรุษคนหนึ่งไปข้างหน้าด้วยช้างเผือก ส่วนบุรุษอีกคนหนึ่งไปในท่ามกลางด้วยรถเทียมม้าอัสดร และหญิงสาวคนหนึ่งอันเขานำไปข้างหลังด้วยวอ ยังทิศทั้ง ๑๐ ให้สว่างโดยรอบ ၇၄. ๗๔. ‘‘တုမှေ ပန မုဂ္ဂရဟတ္ထပါဏိနော, ရုဒံမုခါ ဆိန္နပဘိန္နဂတ္တာ; မနုဿဘူတာ ကိမကတ္ထ ပါပံ, ယေနညမညဿ ပိဝါထ လောဟိတ’’န္တိ. ส่วนพวกท่านมีค้อนอยู่ในมือ มีหน้าร้องไห้ มีร่างกายถูกทุบแตก เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ได้ทำบาปอะไรไว้ เพราะเหตุไร พวกท่านจึงดื่มเลือดของกันและกัน ၇၅. ๗๕. ‘‘ပုရတောဝ ယော ဂစ္ဆတိ ကုဉ္ဇရေန, သေတေန နာဂေန စတုက္ကမေန; အမှာက ပုတ္တော အဟု ဇေဋ္ဌကော သော, ဒါနာနိ ဒတွာန သုခီ ပမောဒတိ. บุรุษใดไปข้างหน้าด้วยช้างกุญชร ๔ เท้าสีขาว บุรุษนั้นเป็นบุตรคนโตของข้าพเจ้าทั้งหลาย เขาให้ทานแล้วมีความสุข บันเทิงอยู่ ၇၆. ๗๖. ‘‘ယော သော မဇ္ဈေ အဿတရီရထေန, စတုဗ္ဘိ ယုတ္တေန သုဝဂ္ဂိတေန; အမှာက ပုတ္တော အဟု မဇ္ဈိမော သော, အမစ္ဆရီ ဒါနဝတီ ဝိရောစတိ. บุรุษใดไปในท่ามกลางด้วยรถเทียมม้าอัสดร ๔ ตัว ซึ่งเดินเรียบร้อยดี บุรุษนั้นเป็นบุตรคนกลางของข้าพเจ้าทั้งหลาย เขาไม่ตระหนี่ เป็นทานบดี ย่อมรุ่งเรือง ၇၇. ๗๗. ‘‘ယာ သာ စ ပစ္ဆာ သိဝိကာယ နီယတိ, နာရီ သပညာ မိဂမန္ဒလောစနာ; အမှာက ဓီတာ အဟု သာ ကနိဋ္ဌိကာ, ဘာဂဍ္ဎဘာဂေန သုခီ ပမောဒတိ. ส่วนหญิงใดมีปัญญา มีดวงตากลมกลึงดุจตาเนื้อทราย อันเขานำไปข้างหลังด้วยวอ หญิงนั้นเป็นธิดาคนเล็กของข้าพเจ้าทั้งหลาย นางมีความสุข บันเทิงอยู่ เพราะได้ถวายกึ่งหนึ่งแห่งส่วนของตน ၇၈. ๗๘. ‘‘ဧတေ [Pg.136] စ ဒါနာနိ အဒံသု ပုဗ္ဗေ, ပသန္နစိတ္တာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; မယံ ပန မစ္ဆရိနော အဟုမှ, ပရိဘာသကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဧတေ စ ဒတွာ ပရိစာရယန္တိ, မယဉ္စ သုဿာမ နဠောဝ ဆိန္နော’’တိ. ในกาลก่อน บุตรธิดาเหล่านี้มีจิตเลื่อมใสได้ให้ทานแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลาย ส่วนข้าพเจ้าทั้งหลายเป็นคนตระหนี่ ได้ด่าสมณพราหมณ์ทั้งหลาย บุตรธิดาเหล่านี้ให้ทานแล้วย่อมบำเรอตนอยู่ ส่วนข้าพเจ้าทั้งหลายย่อมเหี่ยวแห้งเหมือนไม้อ้อที่ถูกตัด ၇၉. ๗๙. ‘‘ကိံ တုမှာကံ ဘောဇနံ ကိံ သယာနံ, ကထဉ္စ ယာပေထ သုပါပဓမ္မိနော; ပဟူတဘောဂေသု အနပ္ပကေသု, သုခံ ဝိရာဓာယ ဒုက္ခဇ္ဇ ပတ္တာ’’တိ. อะไรเป็นอาหารของพวกท่าน อะไรเป็นที่นอนของพวกท่าน ท่านผู้มีธรรมอันเลวทรามอย่างยิ่งเป็นอยู่อย่างไร เมื่อโภคะมากมายไม่น้อยมีอยู่ พวกท่านทำสุขให้เสื่อมไป วันนี้จึงถึงแล้วซึ่งทุกข์ ၈၀. ๘๐. ‘‘အညမညံ ဝဓိတွာန, ပိဝါမ ပုဗ္ဗလောဟိတံ; ဗဟုံ ပိတွာ န ဓာတာ ဟောမ, နစ္ဆာဒိမှသေ မယံ. ข้าพเจ้าทั้งหลายฆ่ากันและกันแล้วดื่มหนองและเลือด ถึงดื่มมากก็หาอิ่มไม่ ข้าพเจ้าทั้งหลายไม่ได้อยากดื่มเลย ၈၁. ๘๑. ‘‘ဣစ္စေဝ မစ္စာ ပရိဒေဝယန္တိ, အဒါယကာ ပေစ္စ ယမဿ ဌာယိနော; ယေ တေ ဝိဒိစ္စ အဓိဂမ္မ ဘောဂေ, န ဘုဉ္ဇရေ နာပိ ကရောန္တိ ပုညံ. สัตว์ทั้งหลายผู้ไม่ให้ทาน ละไปแล้ว ตั้งอยู่ในยมโลก ย่อมคร่ำครวญอยู่อย่างนี้ สัตว์เหล่าใดรู้แล้ว ได้โภคะทั้งหลายแล้ว ไม่บริโภคเอง ทั้งไม่ทำบุญ ၈၂. ๘๒. ‘‘တေ ခုပ္ပိပါသူပဂတာ ပရတ္ထ, ပစ္ဆာ စိရံ ဈာယရေ ဍယှမာနာ; ကမ္မာနိ ကတွာန ဒုခုဒြာနိ, အနုဘောန္တိ ဒုက္ခံ ကဋုကပ္ဖလာနိ. สัตว์เหล่านั้นถูกความหิวและความระหายครอบงำในปรโลก ภายหลังย่อมเดือดร้อน ถูกเผาไหม้อยู่สิ้นกาลนาน สัตว์เหล่านั้นทำกรรมทั้งหลายที่มีทุกข์เป็นผลกำไร ย่อมเสวยทุกข์อันมีผลเผ็ดร้อน ၈၃. ๘๓. ‘‘ဣတ္တရံ ဟိ ဓနံ ဓညံ, ဣတ္တရံ ဣဓ ဇီဝိတံ; ဣတ္တရံ ဣတ္တရတော ဉတွာ, ဒီပံ ကယိရာထ ပဏ္ဍိတော. ทรัพย์และข้าวเปลือกเป็นของชั่วคราว ชีวิตในโลกนี้ก็เป็นของชั่วคราว บัณฑิตรู้ความที่สิ่งชั่วคราวเป็นของชั่วคราวแล้ว พึงทำที่พึ่ง ၈၄. ๘๔. ‘‘ယေ တေ ဧဝံ ပဇာနန္တိ, နရာ ဓမ္မဿ ကောဝိဒါ; တေ ဒါနေ နပ္ပမဇ္ဇန္တိ, သုတွာ အရဟတံ ဝစော’’တိ. นรชนเหล่าใดผู้ฉลาดในธรรม ย่อมรู้อย่างนี้ นรชนเหล่านั้นฟังคำของพระอรหันต์ทั้งหลายแล้ว ย่อมไม่ประมาทในทาน နာဂပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ. นาคเปตวัตถุที่ ๑๑ จบ ၁၂. ဥရဂပေတဝတ္ထု ๑๒. อุรคเปตวัตถุ ၈၅. ๘๕. ‘‘ဥရဂေါဝ [Pg.137] တစံ ဇိဏ္ဏံ, ဟိတွာ ဂစ္ဆတိ သန္တနုံ; ဧဝံ သရီရေ နိဗ္ဘောဂေ, ပေတေ ကာလင်္ကတေ သတိ. งูละหนังเก่าแล้วไปสู่ร่างกายของตน ฉันใด เมื่อร่างกายไร้การเสวยอารมณ์ เป็นซากศพ ทำกาละแล้ว ก็เป็นฉันนั้น ၈၆. ๘๖. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ; တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’. ร่างกายที่ถูกเผาอยู่ ย่อมไม่รู้ถึงการคร่ำครวญของหมู่ญาติ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ร้องไห้ถึงเขา เขาไปสู่คติใด ก็เป็นคติของเขานั่นแหละ ၈၇. ๘๗. ‘‘အနဗ္ဘိတော တတော အာဂါ, နာနုညာတော ဣတော ဂတော; ယထာဂတော တထာ ဂတော, တတ္ထ ကာ ပရိဒေဝနာ. เขาไม่ได้รับเชิญมาจากปรโลกนั้น ก็มาเอง ไม่ได้รับอนุญาตจากโลกนี้ ก็ไปเอง เขามาอย่างใด ก็ไปอย่างนั้น ในเรื่องนั้นจะพิไรรำพันไปทำไม ၈၈. ๘๘. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ; တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’. ร่างกายที่ถูกเผาอยู่ ย่อมไม่รู้ถึงการคร่ำครวญของหมู่ญาติ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ร้องไห้ถึงเขา เขาไปสู่คติใด ก็เป็นคติของเขานั่นแหละ ၈၉. ๘๙. ‘‘သစေ ရောဒေ ကိသာ အဿံ, တတ္ထ မေ ကိံ ဖလံ သိယာ; ဉာတိမိတ္တသုဟဇ္ဇာနံ, ဘိယျော နော အရတီ သိယာ. ถ้าเราร้องไห้ ก็จะพึงเป็นคนผอม ในการร้องไห้นั้นจะมีผลอะไรแก่เรา ความไม่ยินดีจะพึงมีแก่หมู่ญาติมิตรสหายของเรายิ่งขึ้นไปอีก ၉၀. ๙๐. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ; တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’. ร่างกายที่ถูกเผาอยู่ ย่อมไม่รู้ถึงการคร่ำครวญของหมู่ญาติ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ร้องไห้ถึงเขา เขาไปสู่คติใด ก็เป็นคติของเขานั่นแหละ ၉၁. ๙๑. ‘‘ယထာပိ ဒါရကော စန္ဒံ, ဂစ္ဆန္တမနုရောဒတိ; ဧဝံ သမ္ပဒမေဝေတံ, ယော ပေတမနုသောစတိ. เด็กย่อมร้องไห้ถึงพระจันทร์ที่โคจรไปในอากาศ ฉันใด ผู้ที่เศร้าโศกถึงคนผู้ละไปแล้ว ก็เป็นฉันนั้นเหมือนกัน ၉၂. ๙๒. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ; တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတိ’’. ร่างกายที่ถูกเผาอยู่ ย่อมไม่รู้ถึงการคร่ำครวญของหมู่ญาติ เพราะเหตุนั้น เราจึงไม่ร้องไห้ถึงเขา เขาไปสู่คติใด ก็เป็นคติของเขานั่นแหละ ၉၃. ๙๓. ‘‘ယထာပိ ဗြဟ္မေ ဥဒကုမ္ဘော, ဘိန္နော အပ္ပဋိသန္ဓိယော; ဧဝံ သမ္ပဒမေဝေတံ, ယော ပေတမနုသောစတိ. ดูกรพราหมณ์ หม้อน้ำที่แตกแล้ว เชื่อมให้สนิทไม่ได้ ฉันใด ผู้ที่เศร้าโศกถึงคนผู้ละไปแล้ว ก็เป็นฉันนั้นเหมือนกัน ၉၄. ๙๔. ‘‘ဍယှမာနော န ဇာနာတိ, ဉာတီနံ ပရိဒေဝိတံ; တသ္မာ ဧတံ န ရောဒါမိ, ဂတော သော တဿ ယာ ဂတီ’’တိ. ร่างกายที่ถูกเผาอยู่ย่อมไม่รู้การคร่ำครวญของหมู่ญาติ ฉะนั้น เราจึงไม่ร้องไห้ถึงบุตรนั้น เขาไปสู่คติที่เขาจะต้องไปแล้ว ဥရဂပေတဝတ္ထု ဒွါဒသမံ. อุรคเปตวัตถุที่ ๑๒ จบ ဥရဂဝဂ္ဂေါ ပဌမော နိဋ္ဌိတော. อุรควรรคที่ ๑ จบ တဿုဒ္ဒါနံ – คาถาสรุปความในวรรคนี้ ခေတ္တဉ္စ သူကရံ ပူတိ, ပိဋ္ဌံ စာပိ တိရောကုဋ္ဋံ; ပဉ္စာပိ သတ္တပုတ္တဉ္စ, ဂေါဏံ ပေသကာရကဉ္စ; တထာ ခလ္လာဋိယံ နာဂံ, ဒွါဒသံ ဥရဂဉ္စေဝါတိ. เรื่องเขตตเปรต ๑ เรื่องสูกรเปรต ๑ เรื่องปูติมุขเปรต ๑ เรื่องปิฏฐธีตลิกเปรต ๑ เรื่องติโรกุฑฑเปรต ๑ เรื่องเปรตผู้กินบุตร ๕ คน ๑ เรื่องเปรตผู้กินบุตร ๗ คน ๑ เรื่องโคณเปรต ๑ เรื่องเปรตหญิงทอหูก ๑ เรื่องขัลลาฏิยเปรต ๑ เรื่องนาคเปรต ๑ และเรื่องอุรคเปรตเป็นที่ ๑๒ ၂. ဥဗ္ဗရိဝဂ္ဂေါ ๒. อุพพริวรรคที่ ๒ ၁. သံသာရမောစကပေတိဝတ္ထု ๑. ๑. สังสารโมจกเปติวัตถุ ၉၅. ๙๕. ‘‘နဂ္ဂါ [Pg.138] ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ; ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ. ดูก่อนหญิงผู้ผอมโซ มีซี่โครงผุดขึ้น ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณน่าเกลียด ผอมสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น ท่านเป็นใครกัน มายืนอยู่ที่นี่ ၉၆. ๙๖. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตหญิงตกยาก อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၉၇. ๙๗. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากกรรมอะไร เธอจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၉၈. ๙๘. ‘‘အနုကမ္ပကာ မယှံ နာဟေသုံ ဘန္တေ, ပိတာ စ မာတာ အထဝါပိ ဉာတကာ; ယေ မံ နိယောဇေယျုံ ဒဒါဟိ ဒါနံ, ပသန္နစိတ္တာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ บิดา มารดา หรือหมู่ญาติผู้จะอนุเคราะห์ ที่จะพึงแนะนำดิฉันว่า ‘เธอจงมีใจเลื่อมใสถวายทานแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลายเถิด’ นั้น มิได้มีแก่ดิฉันเลย ၉၉. ๙๙. ‘‘ဣတော အဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ, ယံ ဧဝရူပါ ဝိစရာမိ နဂ္ဂါ; ခုဒါယ တဏှာယ စ ခဇ္ဇမာနာ, ပါပဿ ကမ္မဿ ဖလံ မမေဒံ. ดิฉันมีรูปร่างเช่นนี้ เป็นหญิงเปลือยกาย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียน ท่องเที่ยวไปตลอด ๕๐๐ ปี นับแต่ภพนี้ นี่เป็นผลแห่งบาปกรรมของดิฉัน ၁၀၀. ๑๐๐. ‘‘ဝန္ဒာမိ တံ အယျ ပသန္နစိတ္တာ, အနုကမ္ပ မံ ဝီရ မဟာနုဘာဝ; ဒတွာ စ မေ အာဒိသ ယံ ဟိ ကိဉ္စိ, မောစေဟိ မံ ဒုဂ္ဂတိယာ ဘဒန္တေ’’တိ. ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้าผู้มีความเพียร มีอานุภาพมาก ดิฉันมีใจเลื่อมใสขอไหว้ท่าน ขอท่านจงอนุเคราะห์ดิฉันเถิด ขอท่านจงให้อะไรๆ แล้วอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉันบ้าง ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงเปลื้องดิฉันให้พ้นจากทุคติด้วยเถิด ၁၀၁. ๑๐๑. သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ, သာရိပုတ္တောနုကမ္ပကော; ဘိက္ခူနံ အာလောပံ ဒတွာ, ပါဏိမတ္တဉ္စ စောဠကံ; ထာလကဿ စ ပါနီယံ, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသိ. พระสารีบุตรผู้มีปกติอนุเคราะห์ รับคำว่า ‘สาธุ’ แล้ว ได้ถวายข้าวคำหนึ่ง ผ้าชิ้นหนึ่งขนาดฝ่ามือ และน้ำในถ้วยใบหนึ่งแก่ภิกษุรูปหนึ่ง แล้วอุทิศส่วนกุศลให้เปรตหญิงนั้น ၁၀၂. ๑๐๒. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ; ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ. ในลำดับที่ท่านอุทิศส่วนกุศลให้ วิบากก็เกิดขึ้น คือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และน้ำดื่ม นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน ၁၀၃. ๑๐๓. တတော [Pg.139] သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ; ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, သာရိပုတ္တံ ဥပသင်္ကမိ. ลำดับนั้น เปรตหญิงนั้นมีกายสะอาด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้ากาสิกพัสตร์ชั้นอุดม ประดับด้วยอาภรณ์และพัสสาอันวิจิตร เข้าไปหาพระสารีบุตร ၁၀၄. ๑๐๔. ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ; ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ. ดูก่อนเทวี ท่านผู้มีวรรณะงามยิ่ง ยืนเปล่งรัศมีสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอยู่ ดุจดาวประกายพรึก ฉะนั้น ၁၀၅. ๑๐๕. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ; ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ. วรรณะของท่านเช่นนี้มีได้เพราะเหตุไร ผลบุญจึงสำเร็จแก่ท่านในวิมานนี้เพราะเหตุไร และโภคทรัพย์ทั้งหลายที่เป็นที่รักแห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่ท่านเพราะเหตุไร ၁၀၆. ๑๐๖. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ; ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. ดูก่อนเทวีผู้มีอานุภาพมาก เราขอถามท่าน เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ ท่านได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะเหตุไร ท่านจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของท่านจึงสว่างไสวไปทั่วทุกทิศ ၁၀၇. ๑๐๗. ‘‘ဥပ္ပဏ္ဍုကိံ ကိသံ ဆာတံ, နဂ္ဂံ သမ္ပတိတစ္ဆဝိံ ; မုနိ ကာရုဏိကော လောကေ, တံ မံ အဒ္ဒက္ခိ ဒုဂ္ဂတံ. พระมุนีผู้มีพระกรุณาในโลก ได้ทอดพระเนตรเห็นดิฉันซึ่งตกยาก มีผิวพรรณซีดเซียว ผอมโซ หิวโหย เปลือยกาย มีผิวหนังแตก ၁၀၈. ๑๐๘. ‘‘ဘိက္ခူနံ အာလောပံ ဒတွာ, ပါဏိမတ္တဉ္စ စောဠကံ; ထာလကဿ စ ပါနီယံ, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသိ. ท่านได้ถวายข้าวคำหนึ่ง ผ้าชิ้นหนึ่งขนาดฝ่ามือ และน้ำในถ้วยใบหนึ่งแก่ภิกษุรูปหนึ่ง แล้วอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉัน ၁၀၉. ๑๐๙. ‘‘အာလောပဿ ဖလံ ပဿ, ဘတ္တံ ဝဿသတံ ဒသ; ဘုဉ္ဇာမိ ကာမကာမိနီ, အနေကရသဗျဉ္ဇနံ. ขอท่านจงดูผลแห่งข้าวคำหนึ่งเถิด ดิฉันเป็นผู้เพียบพร้อมด้วยกามคุณ บริโภคข้าวพร้อมด้วยกับข้าวมีรสมากมาย ตลอด ๑,๐๐๐ ปี ၁၁၀. ๑๑๐. ‘‘ပါဏိမတ္တဿ စောဠဿ, ဝိပါကံ ပဿ ယာဒိသံ; ယာဝတာ နန္ဒရာဇဿ, ဝိဇိတသ္မိံ ပဋိစ္ဆဒါ. ขอท่านจงดูวิบากของผ้าชิ้นหนึ่งขนาดฝ่ามือ ซึ่งเป็นเช่นนี้ คือ เครื่องนุ่งห่มในแว่นแคว้นของพระเจ้านันทะมีประมาณเท่าใด ၁၁၁. ๑๑๑. ‘‘တတော ဗဟုတရာ ဘန္တေ, ဝတ္ထာနစ္ဆာဒနာနိ မေ; ကောသေယျကမ္ဗလီယာနိ, ခေါမကပ္ပာသိကာနိ စ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ผ้าสำหรับนุ่งและผ้าสำหรับห่มของดิฉันมีมากกว่านั้น คือ ผ้าไหม ผ้ากัมพล ผ้าเปลือกไม้ และผ้าฝ้าย (ก็มีมากกว่า) ၁၁၂. ๑๑๒. ‘‘ဝိပုလာ စ မဟဂ္ဃာ စ, တေပါကာသေဝလမ္ဗရေ; သာဟံ တံ ပရိဒဟာမိ, ယံ ယံ ဟိ မနသော ပိယံ. ผ้าเหล่านั้นกว้างขวางและมีราคามาก ห้อยอยู่ในอากาศ ดิฉันย่อมนุ่งห่มผ้าผืนที่พอใจ ၁၁၃. ๑๑๓. ‘‘ထာလကဿ စ ပါနီယံ, ဝိပါကံ ပဿ ယာဒိသံ; ဂမ္ဘီရာ စတုရဿာ စ, ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ. ขอท่านจงดูวิบากแห่งน้ำในถ้วยใบหนึ่ง ซึ่งเป็นเช่นนี้ คือ สระโบกขรณีทั้งหลายอันลึก เป็นสี่เหลี่ยมจัตุรัส ที่ดิฉันเนรมิตดีแล้ว ၁၁၄. ๑๑๔. ‘‘သေတောဒကာ သုပ္ပတိတ္ထာ, သီတာ အပ္ပဋိဂန္ဓိယာ; ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နာ, ဝါရိကိဉ္ဇက္ခပူရိတာ. มีน้ำใสสะอาด มีท่าขึ้นลงสะดวกสบาย มีน้ำเย็น ไม่มีกลิ่นเหม็น ปกคลุมด้วยดอกปทุมและดอกอุบล เต็มไปด้วยเกสรดอกไม้ ၁၁၅. ๑๑๕. ‘‘သာဟံ [Pg.140] ရမာမိ ကီဠာမိ, မောဒါမိ အကုတောဘယာ; မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ, ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ. ดิฉันไม่มีภัยจากที่ไหนๆ ย่อมรื่นรมย์ ย่อมเล่น และย่อมบันเทิงใจ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันมาเพื่อจะไหว้พระมุนีผู้มีพระกรุณาในโลก သံသာရမောစကပေတိဝတ္ထု ပဌမံ. สังสารโมจกเปติวัตถุที่ ๑ จบ ၂. သာရိပုတ္တတ္ထေရမာတုပေတိဝတ္ထု ๒. ๒. สารีปุตตเถรมาตุเปติวัตถุ ၁၁၆. ๑๑๖. ‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ; ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသိ’’. ดูก่อนหญิงผู้มีซี่โครงปรากฏ ผอมโซ ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม ผอมเห็นแต่เส้นเอ็น ท่านเป็นใครหนอ มายืนอยู่ที่นี่ ၁၁၇. ๑๑๗. ‘‘အဟံ တေ သကိယာ မာတာ, ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတီသု; ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ในชาติก่อนๆ ดิฉันเป็นมารดาของท่านเอง แต่มาบังเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียนอยู่ ၁၁၈. ๑๑๘. ‘‘ဆဍ္ဍိတံ ခိပိတံ ခေဠံ, သိင်္ဃာဏိကံ သိလေသုမံ; ဝသဉ္စ ဍယှမာနာနံ, ဝိဇာတာနဉ္စ လောဟိတံ. ดิฉันต้องบริโภคน้ำลาย น้ำมูก เสมหะที่เขาถ่มทิ้งแล้ว และไขมันของซากศพที่เขากำลังเผาอยู่ และโลหิตของหญิงที่คลอดบุตร ၁၁၉. ๑๑๙. ‘‘ဝဏိကာနဉ္စ ယံ ဃာန-သီသစ္ဆိန္နာန လောဟိတံ; ခုဒါပရေတာ ဘုဉ္ဇာမိ, ဣတ္ထိပုရိသနိဿိတံ. และโลหิตจากแผลของคนทั้งหลาย และโลหิตของคนที่ถูกตัดจมูกและศีรษะ ดิฉันถูกความหิวเบียดเบียน ต้องบริโภคของไม่สะอาดที่อาศัยหญิงและชายเกิดขึ้น ၁၂၀. ๑๒๐. ‘‘ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဘက္ခာမိ, ပသူနံ မာနုသာန စ; အလေဏာ အနဂါရာ စ, နီလမဉ္စပရာယဏာ. ดิฉันต้องกินน้ำเลือดน้ำหนองของสัตว์และของมนุษย์ ไม่มีที่พึ่ง ไม่มีเรือนอยู่ ต้องนอนบนเตียงที่เขาทิ้งไว้ในป่าช้าเป็นที่ไปในเบื้องหน้า ၁၂၁. ๑๒๑. ‘‘ဒေဟိ ပုတ္တက မေ ဒါနံ, ဒတွာ အနွာဒိသာဟိ မေ; အပ္ပေဝ နာမ မုစ္စေယျံ, ပုဗ္ဗလောဟိတဘောဇနာ’’တိ. ข้าแต่ลูกน้อย ขอท่านจงให้ทานแล้วอุทิศส่วนกุศลให้แม่บ้างเถิด บางทีแม่พึงพ้นจากการบริโภคน้ำเลือดน้ำหนองได้ ၁၂၂. ๑๒๒. မာတုယာ ဝစနံ သုတွာ, ဥပတိဿောနုကမ္ပကော; အာမန္တယိ မောဂ္ဂလ္လာနံ, အနုရုဒ္ဓဉ္စ ကပ္ပိနံ. พระอุปติสสะ (สารีบุตร) ผู้มีปกติอนุเคราะห์ ได้ฟังคำของมารดาแล้ว จึงเรียกพระโมคคัลลานะ พระอนุรุทธะ และพระกัปปินะมา ၁၂၃. ๑๒๓. စတဿော ကုဋိယော ကတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ; ကုဋိယော အန္နပါနဉ္စ, မာတု ဒက္ခိဏမာဒိသီ. ท่านสร้างกุฎี ๔ หลัง ถวายสงฆ์ผู้มาจาก ๔ ทิศ แล้วอุทิศกุฎี ข้าวและน้ำเป็นทักษิณาให้แก่มารดา ၁၂၄. ๑๒๔. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ; ဘောဇနံ ပါနီယံ ဝတ္ထံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ. ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ วิบากก็เกิดขึ้น คือ โภชนะ น้ำ และผ้า นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน ၁၂၅. ๑๒๕. တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ; ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, ကောလိတံ ဥပသင်္ကမိ. ลำดับนั้น นางเปรตนั้นมีกายหมดจด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้ากาสิกพัสตร์อันอุดม มีเสื้อผ้าและเครื่องประดับวิจิตร เข้าไปหาพระโกลิตะ (โมคคัลลานะ) ၁၂၆. ๑๒๖. ‘‘အဘိက္ကန္တေန [Pg.141] ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ; ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ. ดูก่อนเทวดา ท่านมีวรรณะงามยิ่งนัก ยืนส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ ดุจดาวประกายพรึก ၁၂၇. ๑๒๗. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ; ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ. เพราะบุญอะไร ท่านจึงมีวรรณะเช่นนี้ เพราะบุญอะไร ท่านจึงสำเร็จผลในที่นี้ และโภคะทั้งหลายที่น่ารักใคร่แห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่ท่าน ၁၂၈. ๑๒๘. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ; ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. ดูก่อนเทวีผู้มีอานุภาพมาก เราขอถามท่าน เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ ท่านได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะบุญอะไร ท่านจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของท่านจึงสว่างไปทั่วทุกทิศ ၁၂၉. ๑๒๙. ‘‘သာရိပုတ္တဿာဟံ မာတာ, ပုဗ္ဗေ အညာသု ဇာတီသု; ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ในชาติก่อนๆ ดิฉันเป็นมารดาของพระสารีบุตร แต่มาบังเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียนอยู่ ၁၃၀. ๑๓๐. ‘‘ဆဍ္ဍိတံ ခိပိတံ ခေဠံ, သိင်္ဃာဏိကံ သိလေသုမံ; ဝသဉ္စ ဍယှမာနာနံ, ဝိဇာတာနဉ္စ လောဟိတံ. ดิฉันต้องบริโภคน้ำลาย น้ำมูก เสมหะที่เขาถ่มทิ้งแล้ว และไขมันของซากศพที่เขากำลังเผาอยู่ และโลหิตของหญิงที่คลอดบุตร ၁၃၁. ๑๓๑. ‘‘ဝဏိကာနဉ္စ ယံ ဃာန-သီသစ္ဆိန္နာန လောဟိတံ; ခုဒါပရေတာ ဘုဉ္ဇာမိ, ဣတ္ထိပုရိသနိဿိတံ. และโลหิตจากแผลของคนทั้งหลาย และโลหิตของคนที่ถูกตัดจมูกและศีรษะ ดิฉันถูกความหิวเบียดเบียน ต้องบริโภคของไม่สะอาดที่อาศัยหญิงและชายเกิดขึ้น ၁၃၂. ๑๓๒. ‘‘ပုဗ္ဗလောဟိတံ ဘက္ခိဿံ, ပသူနံ မာနုသာန စ; အလေဏာ အနဂါရာ စ, နီလမဉ္စပရာယဏာ. ดิฉันต้องกินน้ำเลือดน้ำหนองของสัตว์และของมนุษย์ ไม่มีที่พึ่ง ไม่มีเรือนอยู่ ต้องนอนบนเตียงที่เขาทิ้งไว้ในป่าช้าเป็นที่ไปในเบื้องหน้า ၁၃၃. ๑๓๓. ‘‘သာရိပုတ္တဿ ဒါနေန, မောဒါမိ အကုတောဘယာ; မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ, ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันไม่มีภัยแต่ที่ไหน เพลิดเพลินอยู่ได้เพราะทานของพระสารีบุตร ดิฉันมาเพื่อจะไหว้พระมุนีผู้มีความกรุณาในโลก သာရိပုတ္တတ္ထေရဿ မာတုပေတိဝတ္ထု ဒုတိယံ. เรื่องมารดาของพระสารีบุตรเถระเป็นเปรต ที่ ๒ จบ ၃. မတ္တာပေတိဝတ္ထု ๓. เรื่องนางมัตตาเปรต ၁၃၄. ๑๓๔. ‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ; ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ. ดูก่อนหญิงผู้มีซี่โครงปรากฏ ผอมโซ ท่านเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม ผอมเห็นแต่เส้นเอ็น ท่านเป็นใครหนอ มายืนอยู่ที่นี่ ၁၃၅. ๑๓๕. ‘‘အဟံ မတ္တာ တုဝံ တိဿာ, သပတ္တီ တေ ပုရေ အဟုံ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. เราคือมัตตา ท่านคือติสสา ในชาติก่อนเราเป็นเพื่อนร่วมสามีของท่าน เราทำบาปกรรมไว้จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၃၆. ๑๓๖. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ท่านได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၃၇. ๑๓๗. ‘‘စဏ္ဍီ [Pg.142] စ ဖရုသာ စာသိံ, ဣဿုကီ မစ္ဆရီ သဌာ ; တာဟံ ဒုရုတ္တံ ဝတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. เราเป็นคนดุร้าย หยาบคาย ริษยา ตระหนี่ และมีมายา เราได้กล่าวคำชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၃၈. ๑๓๘. သဗ္ဗံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, ယထာ တွံ စဏ္ဍိကာ အဟု; အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ ပံသုကုန္ထိတာ’’တိ. เราก็รู้อยู่ทั้งหมดว่า ท่านเป็นคนดุร้าย แต่เราจะขอถามข้ออื่นกะท่านอีก เพราะเหตุไร ท่านจึงมีตัวเกลือกกลั้วด้วยฝุ่น ၁၃၉. ๑๓๙. ‘‘သီသံနှာတာ တုဝံ အာသိ, သုစိဝတ္ထာ အလင်္ကတာ; အဟဉ္စ ခေါ အဓိမတ္တံ, သမလင်္ကတတရာ တယာ. ท่านอาบน้ำสระผม นุ่งผ้าสะอาด ประดับประดาแล้ว ส่วนเราก็ได้ประดับประดายิ่งกว่าท่านมากมายนัก ၁၄၀. ๑๔๐. ‘‘တဿာ မေ ပေက္ခမာနာယ, သာမိကေန သမန္တယိ; တတော မေ ဣဿာ ဝိပုလာ, ကောဓော မေ သမဇာယထ. เมื่อเรากำลังมองดูอยู่ ท่านได้พูดจากับสามี เพราะเหตุนั้น ความริษยาใหญ่หลวงจึงเกิดขึ้นแก่เรา ความโกรธก็เกิดขึ้นแก่เรา ၁၄၁. ๑๔๑. ‘‘တတော ပံသုံ ဂဟေတွာန, ပံသုနာ တံ ဟိ ဩကိရိံ ; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ ပံသုကုန္ထိတာ’’တိ. เพราะเหตุนั้น เราจึงหยิบฝุ่นขึ้นมาแล้วซัดฝุ่นใส่ท่าน ด้วยวิบากของกรรมนั้น เราจึงมีตัวเกลือกกลั้วด้วยฝุ่น ၁၄၂. ๑๔๒. ‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, ပံသုနာ မံ တွမောကိရိ; အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေန ခဇ္ဇသိ ကစ္ဆုယာ’’တိ. จริงทีเดียว แม้เราก็รู้อยู่ว่า ท่านได้ซัดฝุ่นใส่เรา แต่เราจะขอถามข้ออื่นกะท่านอีก เพราะเหตุไร ท่านจึงถูกโรคหิดเบียดเบียน ၁၄၃. ๑๔๓. ‘‘ဘေသဇ္ဇဟာရီ ဥဘယော, ဝနန္တံ အဂမိမှသေ; တွဉ္စ ဘေသဇ္ဇမာဟရိ, အဟဉ္စ ကပိကစ္ဆုနော. เราทั้งสองคนไปป่าเพื่อหายา ท่านได้ยามา ส่วนเราได้ฝักหมามุ่ยมา ၁၄၄. ๑๔๔. ‘‘တဿာ တျာဇာနမာနာယ, သေယျံ တျာဟံ သမောကိရိံ; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေန ခဇ္ဇာမိ ကစ္ဆုယာ’’တိ. เมื่อท่านไม่รู้ เราได้โปรย (หมามุ่ย) ลงบนที่นอนของท่าน ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงถูกโรคหิดหืกเบียดเบียน ၁၄၅. ๑๔๕. ‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, သေယျံ မေ တွံ သမောကိရိ; အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ နဂ္ဂိယာ တုဝ’’န္တိ. จริงทีเดียว แม้เราก็รู้ว่า ท่านได้โปรย (หมามุ่ย) ลงบนที่นอนของเรา แต่เราจะขอถามเหตุอื่นกะท่านอีกว่า เพราะเหตุไร ท่านจึงเป็นหญิงเปลือยกาย ၁၄၆. ๑๔๖. ‘‘သဟာယာနံ သမယော အာသိ, ဉာတီနံ သမိတီ အဟု; တွဉ္စ အာမန္တိတာ အာသိ, သသာမိနီ နော စ ခေါ အဟံ. ได้มีการประชุมสหายและมีการสโมสรของหมู่ญาติ ท่านพร้อมทั้งสามีได้รับเชิญ แต่เราไม่ได้รับเชิญ ၁၄၇. ๑๔๗. ‘‘တဿာ တျာဇာနမာနာယ, ဒုဿံ တျာဟံ အပါနုဒိံ; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ နဂ္ဂိယာ အဟ’’န္တိ. เมื่อท่านไม่รู้ เราได้ลักผ้าของท่านไป ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงเป็นหญิงเปลือยกาย ၁၄၈. ๑๔๘. ‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, ဒုဿံ မေ တွံ အပါနုဒိ; အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ ဂူထဂန္ဓိနီ’’တိ. จริงทีเดียว แม้เราก็รู้ว่า ท่านได้ลักผ้าของเราไป แต่เราจะขอถามเหตุอื่นกะท่านอีกว่า เพราะเหตุไร ท่านจึงมีกลิ่นตัวเหม็นเหมือนอุจจาระ ၁၄၉. ๑๔๙. ‘‘တဝ [Pg.143] ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ, ပစ္စဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ; ဂူထကူပေ အဓာရေသိံ, တံ ပါပံ ပကတံ မယာ; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ ဂူထဂန္ဓိနီ’’တိ. เราได้ทิ้งของหอม ระเบียบดอกไม้ และเครื่องลูบไล้ใหม่ๆ ของท่านลงในหลุมอุจจาระ เราได้ทำบาปนั้นไว้ ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงมีกลิ่นตัวเหม็นเหมือนอุจจาระ ၁၅၀. ๑๕๐. ‘‘သစ္စံ အဟမ္ပိ ဇာနာမိ, တံ ပါပံ ပကတံ တယာ; အညဉ္စ ခေါ တံ ပုစ္ဆာမိ, ကေနာသိ ဒုဂ္ဂတာ တုဝ’’န္တိ. จริงทีเดียว แม้เราก็รู้ว่า ท่านได้ทำบาปนั้นไว้ แต่เราจะขอถามเหตุอื่นกะท่านอีกว่า เพราะเหตุไร ท่านจึงตกทุกข์ได้ยาก ၁၅၁. ๑๕๑. ‘‘ဥဘိန္နံ သမကံ အာသိ, ယံ ဂေဟေ ဝိဇ္ဇတေ ဓနံ; သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, တေနမှိ ဒုဂ္ဂတာ အဟံ. ทรัพย์สินใดที่มีอยู่ในเรือน ทรัพย์สินนั้นเป็นของคนทั้งสองเท่าๆ กัน เมื่อไทยธรรมมีอยู่ เราก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตนเลย ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น เราจึงตกทุกข์ได้ยาก ၁၅၂. ๑๕๒. ‘‘တဒေဝ မံ တွံ အဝစ, ‘ပါပကမ္မံ နိသေဝသိ; န ဟိ ပါပေဟိ ကမ္မေဟိ, သုလဘာ ဟောတိ သုဂ္ဂတီ’’’တိ. แม้ในครั้งนั้น ท่านก็ได้กล่าวแก่เราว่า ‘ท่านเสพแต่บาปกรรม สุคติย่อมไม่ได้ง่ายด้วยกรรมที่เป็นบาป’ ၁၅၃. ๑๕๓. ‘‘ဝါမတော မံ တွံ ပစ္စေသိ, အထောပိ မံ ဥသူယသိ; ပဿ ပါပါနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကော ဟောတိ ယာဒိသော. ท่านเชื่อเราในทางที่ผิด ทั้งยังริษยาเราอีกด้วย จงดูเถิด วิบากของบาปกรรมเป็นเช่นไร ၁၅၄. ๑๕๔. ‘‘တေ ဃရာ တာ စ ဒါသိယော, တာနေဝါဘရဏာနိမေ; တေ အညေ ပရိစာရေန္တိ, န ဘောဂါ ဟောန္တိ သဿတာ. เรือนเหล่านั้น ทาสีเหล่านั้น และเครื่องประดับเหล่านั้นของท่าน คนอื่นๆ ก็ใช้สอยกัน โภคะทั้งหลายไม่ยั่งยืน ၁၅၅. ๑๕๕. ‘‘ဣဒါနိ ဘူတဿ ပိတာ, အာပဏာ ဂေဟမေဟိတိ; အပ္ပေဝ တေ ဒဒေ ကိဉ္စိ, မာ သု တာဝ ဣတော အဂါ’’တိ. บัดนี้ พ่อของลูกจะกลับจากตลาดมาสู่เรือน เขาพึงให้ อะไรๆ แก่ท่านบ้าง ท่านอย่าเพิ่งไปจากที่นี่เลย ၁၅၆. ๑๕๖. ‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါမှိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ; ကောပီနမေတံ ဣတ္ထီနံ, မာ မံ ဘူတပိတာဒ္ဒသာ’’တိ. เราเป็นหญิงเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม ซูบผอม สะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น สภาพเช่นนี้เป็นที่น่าอับอายของหญิงทั้งหลาย ขอพ่อของลูกอย่าได้เห็นเราเลย ၁၅၇. ๑๕๗. ‘‘ဟန္ဒ ကိံ ဝါ တျာဟံ ဒမ္မိ, ကိံ ဝါ တေဓ ကရောမဟံ; ယေန တွံ သုခိတာ အဿ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ. เอาเถิด เราจะให้อะไรแก่ท่านดี หรือเราจะทำอะไรให้ท่านในบัดนี้ดี ซึ่งจะทำให้ท่านมีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทุกอย่าง ၁၅၈. ๑๕๘. ‘‘စတ္တာရော ဘိက္ခူ သံဃတော, စတ္တာရော ပန ပုဂ္ဂလာ; အဋ္ဌ ဘိက္ခူ ဘောဇယိတွာ, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ; တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ. ท่านจงนิมนต์ภิกษุ ๘ รูป คือ ภิกษุจากสงฆ์ ๔ รูป และภิกษุเจาะจง ๔ รูป มาฉันภัตตาหาร แล้วอุทิศส่วนกุศลให้เรา เมื่อนั้น เราจักมีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทุกอย่าง ၁၅၉. ๑๕๙. သာဓူတိ သာ ပဋိဿုတွာ, ဘောဇယိတွာဋ္ဌ ဘိက္ခဝေါ; ဝတ္ထေဟစ္ဆာဒယိတွာန, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ. นางติสสารับคำว่า ‘สาธุ’ แล้ว ได้นิมนต์ภิกษุ ๘ รูปมาฉันภัตตาหาร ถวายผ้า แล้วอุทิศส่วนกุศลให้เปรตนั้น ၁၆၀. ๑๖๐. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ[Pg.144], ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ; ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ. ในลำดับที่นางอุทิศส่วนกุศลให้ วิบากก็เกิดขึ้น คือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และน้ำดื่ม นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน ၁၆၁. ๑๖๑. တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ; ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, သပတ္တိံ ဥပသင်္ကမိ. ลำดับนั้น เปรตนั้นมีกายหมดจด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้าอุตตมพัสตร์แคว้นกาสี ประดับด้วยพัสตราภรณ์วิจิตร เข้าไปหาภรรยาเก่าร่วมสามี ၁၆၂. ๑๖๒. ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ; ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ. ดูก่อนเทวี ท่านผู้มีวรรณะงามยิ่ง ยืนเปล่งรัศมีสว่างไสวไปทั่วทุกทิศอยู่ ดุจดาวประกายพรึก ၁၆၃. ๑๖๓. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ; ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ. เพราะเหตุไร ท่านจึงมีวรรณะเช่นนี้ เพราะเหตุไร ท่านจึงสำเร็จผลในที่นี้ และโภคะทั้งหลายที่เป็นที่รักแห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่ท่าน ၁၆၄. ๑๖๔. ‘‘ပုစ္ဆာမိ တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ; ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. ข้าพเจ้าขอถามท่านผู้เป็นเทวี มีอานุภาพมาก เมื่อครั้งเกิดเป็นมนุษย์ ท่านได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะเหตุไร ท่านจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของท่านจึงสว่างไสวไปทั่วทุกทิศ ၁၆၅. ๑๖๕. ‘‘အဟံ မတ္တာ တုဝံ တိဿာ, သပတ္တီ တေ ပုရေ အဟုံ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ. เราคือมัตตา ท่านคือติสสา ในชาติก่อน เราเป็นภรรยาร่วมสามีของท่าน เราทำบาปกรรมไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၆၆. ๑๖๖. ‘‘တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန, မောဒါမိ အကုတောဘယာ; စီရံ ဇီဝါဟိ ဘဂိနိ, သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ; အသောကံ ဝိရဇံ ဌာနံ, အာဝါသံ ဝသဝတ္တိနံ. เราไม่มีภัยจากที่ไหน เพลิดเพลินอยู่ด้วยทานที่ท่านให้แล้ว ดูก่อนน้องหญิง ขอท่านจงมีชีวิตยืนนานพร้อมด้วยญาติทั้งปวงเถิด (ขอจงเข้าถึง) สถานที่ที่ไม่มีความโศก ปราศจากธุลี เป็นที่อยู่ของผู้ยังอำนาจให้เป็นไป ၁၆၇. ๑๖๗. ‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ဒါနံ ဒတွာန သောဘနေ; ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ, အနိန္ဒိတာ သဂ္ဂမုပေဟိ ဌာန’’န္တိ. ดูก่อนน้องหญิงผู้มีความงาม ท่านจงประพฤติธรรมในโลกนี้ ให้ทาน กำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งรากเหง้า เป็นผู้ไม่มีใครติเตียน เข้าถึงสวรรค์สถานเถิด မတ္တာပေတိဝတ္ထု တတိယံ. มัตตาเปติวัตถุที่ ๓ จบ ၄. နန္ဒာပေတိဝတ္ထု ๔. นันทาเปติวัตถุ ၁၆၈. ๑๖๘. ‘‘ကာဠီ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ဖရုသာ ဘီရုဒဿနာ; ပိင်္ဂလာသိ ကဠာရာသိ, န တံ မညာမိ မာနုသိ’’န္တိ. ท่านมีผิวพรรณดำ มีรูปร่างน่าเกลียด หยาบกระด้าง น่าสะพรึงกลัว มีตาสีเหลือง มีฟันห่าง เราไม่คิดว่าท่านเป็นมนุษย์ ၁၆၉. ๑๖๙. ‘‘အဟံ နန္ဒာ နန္ဒိသေန, ဘရိယာ တေ ပုရေ အဟုံ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ข้าแต่ท่านนันทิเสนะ ดิฉันคือนันทา ในชาติก่อนเคยเป็นภรรยาของท่าน ดิฉันทำบาปกรรมไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၇၀. ๑๗๐. ‘‘ကိံ [Pg.145] နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร เธอจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၇၁. ๑๗๑. ‘‘စဏ္ဍီ စ ဖရုသာ စာသိံ, တယိ စာပိ အဂါရဝါ; တာဟံ ဒုရုတ္တံ ဝတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ดิฉันเป็นคนดุร้ายและหยาบคาย ทั้งไม่เคารพท่าน ดิฉันได้กล่าวคำชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၇၂. ๑๗๒. ‘‘ဟန္ဒုတ္တရီယံ ဒဒါမိ တေ, ဣမံ ဒုဿံ နိဝါသယ; ဣမံ ဒုဿံ နိဝါသေတွာ, ဧဟိ နေဿာမိ တံ ဃရံ. มานี่เถิด เราจะให้ผ้าห่มแก่เธอ เธอจงนุ่งผ้านี้ ครั้นนุ่งผ้านี้แล้วจงมาเถิด เราจะพาเธอไปเรือน ၁၇၃. ๑๗๓. ‘‘ဝတ္ထဉ္စ အန္နပါနဉ္စ, လစ္ဆသိ တွံ ဃရံ ဂတာ; ပုတ္တေ စ တေ ပဿိဿသိ, သုဏိသာယော စ ဒက္ခသီ’’တိ. เธอไปเรือนแล้ว จักได้ทั้งผ้า ข้าวและน้ำ จักเห็นบุตรและสะใภ้ทั้งหลายของเธอ ၁၇၄. ๑๗๔. ‘‘ဟတ္ထေန ဟတ္ထေ တေ ဒိန္နံ, န မယှံ ဥပကပ္ပတိ; ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ. ของที่ท่านให้ด้วยมือในมือของดิฉัน ย่อมไม่สำเร็จประโยชน์แก่ดิฉัน (ท่านจงเลี้ยงดู) ภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ၁၇၅. ๑๗๕. ‘‘တပ္ပေဟိ အန္နပါနေန, မမ ဒက္ခိဏမာဒိသ; တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ. ด้วยข้าวและน้ำ แล้วจงอุทิศทักษิณาทานให้ดิฉัน เมื่อนั้น ดิฉันจักเป็นผู้มีความสุข สมบูรณ์ด้วยกามคุณทั้งปวง ၁၇၆. ๑๗๖. သာဓူတိ သော ပဋိဿုတွာ, ဒါနံ ဝိပုလမာကိရိ; အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ; ဆတ္တံ ဂန္ဓဉ္စ မာလဉ္စ, ဝိဝိဓာ စ ဥပါဟနာ. นันทิเสนะนั้นรับคำว่า "ดีละ" แล้วได้ถวายทานอันไพบูลย์ คือ ข้าว น้ำ ของเคี้ยว ผ้า เสนาสนะ ร่ม ของหอม ระเบียบดอกไม้ และรองเท้าชนิดต่างๆ ၁၇၇. ๑๗๗. ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ; တပ္ပေတွာ အန္နပါနေန, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ. เขาได้ให้ภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ให้อิ่มหนำด้วยข้าวและน้ำแล้ว ได้อุทิศทักษิณาทานให้แก่นางเปรตนั้น ၁၇၈. ๑๗๘. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ; ဘောဇနစ္ဆာဒနပါနီယံ, ဒက္ခိဏာယ ဣဒံ ဖလံ. ในลำดับที่อุทิศส่วนกุศลให้ วิบากคือ โภชนะ เครื่องนุ่งห่ม และเครื่องดื่มได้เกิดขึ้นแล้ว นี้เป็นผลแห่งทักษิณาทาน ၁၇၉. ๑๗๙. တတော သုဒ္ဓါ သုစိဝသနာ, ကာသိကုတ္တမဓာရိနီ; ဝိစိတ္တဝတ္ထာဘရဏာ, သာမိကံ ဥပသင်္ကမိ. ลำดับนั้น นางเปรตนั้นมีกายสะอาด นุ่งห่มผ้าสะอาด ทรงผ้าเนื้อดีเลิศจากแคว้นกาสี มีผ้าและอาภรณ์อันวิจิตร เข้าไปหาสามี ၁၈၀. ๑๘๐. ‘‘အဘိက္ကန္တေန ဝဏ္ဏေန, ယာ တွံ တိဋ္ဌသိ ဒေဝတေ; ဩဘာသေန္တီ ဒိသာ သဗ္ဗာ, ဩသဓီ ဝိယ တာရကာ. ดูก่อนเทพธิดา เธอผู้มีวรรณะงามยิ่ง ยืนส่องสว่างอยู่ทั่วทุกทิศ เปรียบดังดาวประกายพรึก ၁၈၁. ๑๘๑. ‘‘ကေန တေတာဒိသော ဝဏ္ဏော, ကေန တေ ဣဓ မိဇ္ဈတိ; ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စ တေ ဘောဂါ, ယေ ကေစိ မနသော ပိယာ. เพราะเหตุไร เธอจึงมีวรรณะเช่นนี้ เพราะเหตุไร เธอจึงสำเร็จผลในที่นี้ และเพราะเหตุไร โภคะทั้งหลายที่เป็นที่รักแห่งใจจึงเกิดขึ้นแก่เธอ ၁၈၂. ๑๘๒. ‘‘ပုစ္ဆာမိ [Pg.146] တံ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, မနုဿဘူတာ ကိမကာသိ ပုညံ; ကေနာသိ ဧဝံ ဇလိတာနုဘာဝါ, ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတီ’’တိ. ดูก่อนเทพธิดาผู้มีอานุภาพมาก เราขอถามเธอว่า เมื่อครั้งเป็นมนุษย์ เธอได้ทำบุญอะไรไว้ เพราะเหตุไร เธอจึงมีอานุภาพรุ่งเรืองเช่นนี้ และวรรณะของเธอจึงส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ ၁၈၃. ๑๘๓. ‘‘အဟံ နန္ဒာ နန္ဒိသေန, ဘရိယာ တေ ပုရေ အဟုံ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ. ดูก่อนนันทิเสนะ ดิฉันคือนางนันทา ในชาติก่อนเคยเป็นภรรยาของท่าน ได้ทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၁၈၄. ๑๘๔. ‘‘တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန, မောဒါမိ အကုတောဘယာ; စိရံ ဇီဝ ဂဟပတိ, သဟ သဗ္ဗေဟိ ဉာတိဘိ; အသောကံ ဝိရဇံ ခေမံ, အာဝါသံ ဝသဝတ္တိနံ. ดิฉันบันเทิงอยู่ ไม่มีภัยแต่ที่ไหนๆ เพราะทานที่ท่านให้แล้ว ดูก่อนคฤหบดี ขอท่านจงมีชีวิตยืนนานพร้อมด้วยญาติทั้งปวง (จงเข้าถึง) ที่อยู่อันไม่มีความโศก ปราศจากธุลี เกษม เป็นที่อยู่ของผู้มีอำนาจ ၁၈၅. ๑๘๕. ‘‘ဣဓ ဓမ္မံ စရိတွာန, ဒါနံ ဒတွာ ဂဟပတိ; ဝိနေယျ မစ္ဆေရမလံ သမူလံ, အနိန္ဒိတော သဂ္ဂမုပေဟိ ဌာန’’န္တိ. ดูก่อนคฤหบดี ท่านจงประพฤติธรรมในโลกนี้ ให้ทาน กำจัดมลทินคือความตระหนี่พร้อมทั้งรากแล้ว เป็นผู้ไม่ถูกติเตียน เข้าถึงสถานสวรรค์เถิด နန္ဒာပေတိဝတ္ထု စတုတ္ထံ. นันทาเปติวัตถุที่ ๔ จบ ၅. မဋ္ဌကုဏ္ဍလီပေတဝတ္ထု ๕. มัฏฐกุณฑลีเปตวัตถุ ၁၈၆. ๑๘๖. ‘‘အလင်္ကတော မဋ္ဌကုဏ္ဍလီ, မာလဓာရီ ဟရိစန္ဒနုဿဒေါ; ဗာဟာ ပဂ္ဂယှ ကန္ဒသိ, ဝနမဇ္ဈေ ကိံ ဒုက္ခိတော တုဝ’’န္တိ. ท่านผู้ประดับแล้ว มีกุณฑลอันเกลี้ยงเกลา ทรงไว้ซึ่งระเบียบดอกไม้ มีกายอันลูบไล้ด้วยจันทน์แดง เป็นผู้มีทุกข์ ประคองแขนทั้งสองร้องไห้อยู่ในท่ามกลางป่า เพราะเหตุไร ၁၈၇. ๑๘๗. ‘‘သောဝဏ္ဏမယော ပဘဿရော, ဥပ္ပန္နော ရထပဉ္ဇရော မမ; တဿ စက္ကယုဂံ န ဝိန္ဒာမိ, တေန ဒုက္ခေန ဇဟာမိ ဇီဝိတ’’န္တိ. ตัวรถอันสำเร็จด้วยทอง มีรัศมีรุ่งเรือง เกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้าแล้ว แต่ข้าพเจ้ายังหาคู่ล้อสำหรับรถนั้นไม่ได้ เพราะทุกข์นั้น ข้าพเจ้าจะสละชีวิต ၁၈၈. ๑๘๘. ‘‘သောဝဏ္ဏမယံ မဏိမယံ, လောဟိတကမယံ အထ ရူပိယမယံ; အာစိက္ခ မေ ဘဒ္ဒမာဏဝ, စက္ကယုဂံ ပဋိပါဒယာမိ တေ’’တိ. ดูก่อนมาณพผู้เจริญ ท่านจงบอกเราว่า คู่ล้อสำเร็จด้วยทอง สำเร็จด้วยแก้วมณี สำเร็จด้วยแก้วทับทิม หรือว่าสำเร็จด้วยเงิน เราจะจัดหาคู่ล้อให้ท่าน ၁၈၉. ๑๘๙. သော [Pg.147] မာဏဝေါ တဿ ပါဝဒိ, ‘‘စန္ဒသူရိယာ ဥဘယေတ္ထ ဒိဿရေ; သောဝဏ္ဏမယော ရထော မမ, တေန စက္ကယုဂေန သောဘတီ’’တိ. มาณพนั้นได้กล่าวกะพราหมณ์นั้นว่า พระจันทร์และพระอาทิตย์ทั้งสองดวงย่อมปรากฏในโลกนี้ รถทองของข้าพเจ้าย่อมงดงามด้วยคู่ล้อนั้น ၁၉၀. ๑๙๐. ‘‘ဗာလော ခေါ တွံ အသိ မာဏဝ, ယော တွံ ပတ္ထယသေ အပတ္ထိယံ; မညာမိ တုဝံ မရိဿသိ, န ဟိ တွံ လစ္ဆသိ စန္ဒသူရိယေ’’တိ. ดูก่อนมาณพ ท่านเป็นคนพาลแท้หนอ ที่ปรารถนาสิ่งที่ไม่ควรปรารถนา เราเข้าใจว่า ท่านจักต้องตายเป็นแน่ เพราะท่านจักไม่ได้พระจันทร์และพระอาทิตย์เลย ၁၉၁. ๑๙๑. ‘‘ဂမနာဂမနမ္ပိ ဒိဿတိ, ဝဏ္ဏဓာတု ဥဘယတ္ထ ဝီထိယာ; ပေတော ကာလကတော န ဒိဿတိ, ကော နိဓ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော’’တိ. การไปและการมาก็ดี วรรณธาตุก็ดี ของพระจันทร์และพระอาทิตย์ทั้งสองดวงในวิถี ย่อมปรากฏ แต่คนที่ตายไปแล้วย่อมไม่ปรากฏ ในบรรดาเราสองคนที่ร้องไห้อยู่นี้ ใครเป็นคนพาลกว่ากัน ၁၉၂. ๑๙๒. ‘‘သစ္စံ ခေါ ဝဒေသိ မာဏဝ, အဟမေဝ ကန္ဒတံ ဗာလျတရော; စန္ဒံ ဝိယ ဒါရကော ရုဒံ, ပေတံ ကာလကတာဘိပတ္ထယိ’’န္တိ. ดูก่อนมาณพ ท่านกล่าวคำจริงแท้ทีเดียว ในบรรดาเราผู้ร้องไห้อยู่ เรานั่นแหละเป็นคนพาลกว่า เหมือนเด็กร้องไห้ต้องการพระจันทร์ ฉันใด เราก็ปรารถนาคนผู้ตายไปแล้ว ฉันนั้น ၁၉၃. ๑๙๓. ‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ; ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ. ท่านได้ดับความเดือดร้อนทั้งปวงของเรา ผู้ถูกไฟคือความโศกเผาลน เหมือนบุคคลเอาน้ำรดไฟที่ลุกโพลง ซึ่งชุ่มด้วยเนยให้ดับไป ၁၉၄. ๑๙๔. ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ; ယော မေ သောကပရေတဿ, ပုတ္တသောကံ အပါနုဒိ. ท่านผู้ใดได้บรรเทาความโศกถึงบุตรของเรา ผู้ถูกความโศกครอบงำแล้ว ท่านผู้นั้นได้ถอนลูกศรคือความโศกที่เสียบหทัยของเราขึ้นแล้วหนอ ၁၉၅. ๑๙๕. ‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော; န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာန မာဏဝါ’’တိ. ดูก่อนมาณพ เรานั้นเป็นผู้มีลูกศรอันถอนขึ้นแล้ว เป็นผู้เยือกเย็นแล้ว ดับกิเลสแล้ว เพราะได้ฟังคำของท่าน จึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้ ၁၉၆. ๑๙๖. ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ; ကော ဝါ တွံ ကဿ ဝါ ပုတ္တော, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ. ท่านเป็นเทวดาหรือ เป็นคนธรรพ์ หรือว่าเป็นท้าวสักกะผู้ประทานปุระ ท่านเป็นใคร หรือว่าเป็นบุตรของใคร พวกเราจะพึงรู้จักท่านได้อย่างไร ၁၉၇. ๑๙๗. ‘‘ယဉ္စ ကန္ဒသိ ယဉ္စ ရောဒသိ, ပုတ္တံ အာဠာဟနေ သယံ ဒဟိတွာ; သွာဟံ ကုသလံ ကရိတွာ ကမ္မံ, တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ. ท่านเผาบุตรคนใดในป่าช้าด้วยตนเองแล้วร้องไห้รำพันถึงอยู่ เราคือบุตรคนนั้น ได้ทำกรรมดีไว้ จึงเข้าถึงความเป็นสหายแห่งทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ၁၉၈. ๑๙๘. ‘‘အပ္ပံ [Pg.148] ဝါ ဗဟုံ ဝါ နာဒ္ဒသာမ, ဒါနံ ဒဒန္တဿ သကေ အဂါရေ; ဥပေါသထကမ္မံ ဝါ တာဒိသံ, ကေန ကမ္မေန ဂတောသိ ဒေဝလောက’’န္တိ. พวกเราไม่เคยเห็นท่านให้ทานน้อยหรือมากในเรือนของตน หรือทำอุโบสถกรรมเช่นนั้นเลย ท่านไปเทวโลกด้วยกรรมอะไร ၁၉၉. ๑๙๙. ‘‘အာဗာဓိကောဟံ ဒုက္ခိတော ဂိလာနော, အာတုရရူပေါမှိ သကေ နိဝေသနေ; ဗုဒ္ဓံ ဝိဂတရဇံ ဝိတိဏ္ဏကင်္ခံ, အဒ္ဒက္ခိံ သုဂတံ အနောမပညံ. ข้าพเจ้าป่วยไข้ ได้รับทุกขเวทนา มีอาการกระสับกระส่ายอยู่ในเรือนของตน ได้เห็นพระพุทธเจ้าผู้ปราศจากธุลี ข้ามความสงสัยได้แล้ว เสด็จไปดีแล้ว มีพระปัญญาไม่ทราม ၂၀၀. ๒๐๐. ‘‘သွာဟံ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော, အဉ္ဇလိံ အကရိံ တထာဂတဿ; တာဟံ ကုသလံ ကရိတွာန ကမ္မံ, တိဒသာနံ သဟဗျတံ ဂတော’’တိ. เรานั้นมีใจยินดี มีจิตเลื่อมใส ได้ทำอัญชลีแด่พระตถาคตแล้ว เรานั้นทำกรรมอันเป็นกุศลนั้นแล้ว จึงไปสู่ความเป็นสหายแห่งทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ၂၀၁. ๒๐๑. ‘‘အစ္ဆရိယံ ဝတ အဗ္ဘုတံ ဝတ, အဉ္ဇလိကမ္မဿ အယမီဒိသော ဝိပါကော; အဟမ္ပိ မုဒိတမနော ပသန္နစိတ္တော, အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာမီ’’တိ. น่าอัศจรรย์จริงหนอ ไม่เคยมีมาจริงหนอ วิบากแห่งอัญชลีกรรมนี้เป็นเช่นนี้ แม้เราก็มีใจยินดี มีจิตเลื่อมใส จักถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะในวันนี้ทีเดียว ၂၀၂. ๒๐๒. ‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဝဇာဟိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော; တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု. ท่านจงมีจิตเลื่อมใสถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะในวันนี้ทีเดียว และจงสมาทานสิกขาบท ๕ ประการให้ไม่ขาด ไม่ทะลุฉันนั้นเถิด ၂၀၃. ๒๐๓. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု; အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ ဘဏာဟိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော’’တိ. ท่านจงงดเว้นจากปาณาติบาตโดยเร็ว จงเว้นจากอทินนาทานในโลก ท่านอย่าดื่มน้ำเมา และอย่ากล่าวคำมุสา และจงเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตนเถิด ၂၀၄. ๒๐๔. ‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ; ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမာတိ. ยักษ์ ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์แก่เรา เทวดา ท่านเป็นผู้ใคร่เกื้อกูลแก่เรา เราจะทำตามคำของท่าน ท่านเป็นอาจารย์ของเรา ၂၀၅. ๒๐๕. ‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ; သံဃဉ္စ နရဒေဝဿ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ. ข้าพเจ้าเข้าถึงพระพุทธเจ้าเป็นสรณะ และเข้าถึงพระธรรมอันยอดเยี่ยมเป็นสรณะ และข้าพเจ้าเข้าถึงพระสงฆ์ของพระนรเทวะเป็นสรณะ ၂၀၆. ๒๐๖. ‘‘ပါဏာတိပါတာ [Pg.149] ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ; အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ; သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော’’တိ. ข้าพเจ้าจะงดเว้นจากปาณาติบาตโดยเร็ว จะเว้นจากอทินนาทานในโลก ข้าพเจ้าจะไม่ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และจะเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน မဋ္ဌကုဏ္ဍလီပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ. มัฏฐกุณฑลีเปตวัตถุที่ ๕ จบ ၆. ကဏှပေတဝတ္ထု ๖. กัณหเปตวัตถุ ၂၀၇. ๒๐๗. ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ကဏှ ကိံ သေသိ, ကော အတ္ထော သုပနေန တေ; ယော စ တုယှံ သကော ဘာတာ, ဟဒယံ စက္ခု စ ဒက္ခိဏံ; တဿ ဝါတာ ဗလီယန္တိ, သသံ ဇပ္ပတိ ကေသဝါ’’တိ. ข้าแต่พระกัณหะ เชิญเสด็จลุกขึ้นเถิด พระองค์จะบรรทมไปทำไม ประโยชน์อะไรของพระองค์ด้วยการบรรทม ข้าแต่พระเกสวะ พระอนุชาของพระองค์ผู้เป็นดั่งดวงหทัยและพระเนตรเบื้องขวา ลมกำลังกำเริบแก่พระอนุชานั้น ท่านกำลังเพ้อถึงกระต่าย ၂၀၈. ๒๐๘. ‘‘တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, ရောဟိဏေယျဿ ကေသဝေါ; တရမာနရူပေါ ဝုဋ္ဌာသိ, ဘာတုသောကေန အဋ္ဋိတော. พระเกสวะทรงสดับคำนั้นของโรหิเณยยะแล้ว ถูกความโศกถึงพระอนุชากระทบแล้ว จึงรีบเสด็จลุกขึ้น ၂၀၉. ๒๐๙. ‘‘ကိံ နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ, ကေဝလံ ဒွါရကံ ဣမံ; သသော သသောတိ လပသိ, ကီဒိသံ သသမိစ္ဆသိ. เหตุไฉนท่านจึงเป็นประดุจคนบ้า เที่ยวบ่นว่า กระต่าย กระต่าย ไปทั่วกรุงทวารกานี้ ท่านต้องการกระต่ายเช่นไร ၂၁၀. ๒๑๐. ‘‘သောဝဏ္ဏမယံ မဏိမယံ, လောဟမယံ အထ ရူပိယမယံ; သင်္ခသိလာပဝါဠမယံ, ကာရယိဿာမိ တေ သသံ. เราจะให้ทำกระต่ายที่ทำด้วยทองคำ แก้วมณี โลหะ หรือเงิน หรือที่ทำด้วยสังข์ ศิลา และประพาฬให้แก่ท่าน ၂၁၁. ๒๑๑. ‘‘သန္တိ အညေပိ သသကာ, အရညဝနဂေါစရာ; တေပိ တေ အာနယိဿာမိ, ကီဒိသံ သသမိစ္ဆသီ’’တိ. กระต่ายเหล่าอื่นที่เป็นสัตว์ป่า มีป่าเป็นที่หากินก็มีอยู่ เราจะนำกระต่ายเหล่านั้นมาให้ท่าน ท่านต้องการกระต่ายเช่นไร ၂၁၂. ๒๑๒. ‘‘နာဟမေတေ သသေ ဣစ္ဆေ, ယေ သသာ ပထဝိဿိတာ; စန္ဒတော သသမိစ္ဆာမိ, တံ မေ ဩဟရ ကေသဝါ’’တိ. ข้าพระองค์ไม่ต้องการกระต่ายเหล่านี้ ซึ่งเป็นกระต่ายที่อาศัยอยู่บนแผ่นดิน ข้าพระองค์ต้องการกระต่ายจากดวงจันทร์ ข้าแต่พระเกสวะ ขอพระองค์ทรงนำกระต่ายนั้นมาให้ข้าพระองค์เถิด ၂၁၃. ๒๑๓. ‘‘သော နူန မဓုရံ ဉာတိ, ဇီဝိတံ ဝိဇဟိဿသိ; အပတ္ထိယံ ပတ္ထယသိ, စန္ဒတော သသမိစ္ဆသီ’’တိ. แน่ะน้องรัก ท่านคงจะสละชีวิตอันน่ารักของตนเป็นแน่ ท่านปรารถนาสิ่งที่ไม่ควรปรารถนา ท่านต้องการกระต่ายจากดวงจันทร์ ၂၁၄. ๒๑๔. ‘‘ဧဝံ စေ ကဏှ ဇာနာသိ, ယထညမနုသာသသိ; ကသ္မာ ပုရေ မတံ ပုတ္တံ, အဇ္ဇာပိ မနုသောစသိ. ข้าแต่พระกัณหะ หากพระองค์ทรงทราบอย่างนี้ เหมือนที่ทรงสั่งสอนผู้อื่น เหตุไฉนพระองค์จึงยังทรงเศร้าโศกถึงพระโอรสที่สิ้นพระชนม์ไปแล้วในกาลก่อนอยู่จนถึงวันนี้ ၂၁၅. ๒๑๕. ‘‘န ယံ လဗ္ဘာ မနုဿေန, အမနုဿေန ဝါ ပန; ဇာတော မေ မာ မရိ ပုတ္တော, ကုတော လဗ္ဘာ အလဗ္ဘိယံ. สิ่งที่มนุษย์หรืออมนุษย์ก็ตาม ไม่สามารถจะได้ คือ 'ขอโอรสที่เกิดแล้วของเราอย่าตายเลย' จะได้สิ่งที่ได้มาไม่ได้จากที่ไหน ၂၁၆. ๒๑๖. ‘‘န [Pg.150] မန္တာ မူလဘေသဇ္ဇာ, ဩသဓေဟိ ဓနေန ဝါ; သက္ကာ အာနယိတုံ ကဏှ, ယံ ပေတမနုသောစသိ. ข้าแต่พระกัณหะ ผู้ที่สิ้นชีวิตไปแล้วซึ่งพระองค์ทรงเศร้าโศกถึงนั้น ใครๆ ไม่สามารถจะนำกลับมาได้ด้วยมนต์ ด้วยรากยา ด้วยโอสถ หรือด้วยทรัพย์ ၂၁၇. ๒๑๗. ‘‘မဟဒ္ဓနာ မဟာဘောဂါ, ရဋ္ဌဝန္တောပိ ခတ္တိယာ; ပဟူတဓနဓညာသေ, တေပိ နော အဇရာမရာ. แม้กษัตริย์ทั้งหลายผู้มีทรัพย์มาก มีโภคะมาก มีแว่นแคว้น มีทรัพย์และข้าวเปลือกมากมาย แม้ท่านเหล่านั้นก็ไม่แก่ไม่ตายหามิได้ ၂၁၈. ๒๑๘. ‘‘ခတ္တိယာ ဗြာဟ္မဏာ ဝေဿာ, သုဒ္ဒါ စဏ္ဍာလပုက္ကုသာ; ဧတေ စညေ စ ဇာတိယာ, တေပိ နော အဇရာမရာ. กษัตริย์ พราหมณ์ แพศย์ ศูทร จัณฑาล และปุกกุสะ ทั้งคนเหล่านี้และคนอื่นๆ ตามชาติกำเนิด แม้ท่านเหล่านั้นก็ไม่แก่ไม่ตายหามิได้ ၂၁၉. ๒๑๙. ‘‘ယေ မန္တံ ပရိဝတ္တေန္တိ, ဆဠင်္ဂံ ဗြဟ္မစိန္တိတံ; ဧတေ စညေ စ ဝိဇ္ဇာယ, တေပိ နော အဇရာမရာ. พราหมณ์เหล่าใดสาธยายมนต์มีองค์ ๖ อันพรหมคิดแล้ว ทั้งพราหมณ์เหล่านี้และคนอื่นๆ ผู้มีวิชชา แม้ท่านเหล่านั้นก็ไม่แก่ไม่ตายหามิได้ ၂၂၀. ๒๒๐. ‘‘ဣသယော ဝါပိ ယေ သန္တာ, သညတတ္တာ တပဿိနော; သရီရံ တေပိ ကာလေန, ဝိဇဟန္တိ တပဿိနော. แม้ฤาษีเหล่าใดผู้สงบ ผู้มีตนสำรวมแล้ว เป็นผู้มีตบะ แม้ฤาษีผู้มีตบะเหล่านั้นก็ยังสละร่างกายไปตามกาล ၂၂၁. ๒๒๑. ‘‘ဘာဝိတတ္တာ အရဟန္တော, ကတကိစ္စာ အနာသဝါ; နိက္ခိပန္တိ ဣမံ ဒေဟံ, ပုညပါပပရိက္ခယာ’’တိ. แม้พระอรหันต์ทั้งหลายผู้มีตนอบรมแล้ว มีกิจทำเสร็จแล้ว ไม่มีอาสวะ ก็ยังทอดทิ้งร่างกายนี้ไป เพราะสิ้นบุญและบาป ၂၂၂. ๒๒๒. ‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ; ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ. ท่านได้ดับความรุ่มร้อนทั้งปวงของเราผู้กำลังลุกโพลงอยู่ ดุจบุคคลดับไฟที่ราดด้วยเนยให้ดับด้วยน้ำฉะนั้น ၂၂၃. ๒๒๓. ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ; ယော မေ သောကပရေတဿ, ပုတ္တသောကံ အပါနုဒိ. ท่านผู้ได้บรรเทาความโศกถึงบุตรของเราผู้ถูกความโศกครอบงำแล้ว ได้ถอนลูกศรคือความโศกที่อาศัยอยู่ในหทัยของเราแล้วหนอ ၂၂၄. ๒๒๔. ‘‘သွာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လောသ္မိ, သီတိဘူတောသ္မိ နိဗ္ဗုတော; န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာန ဘာတိက’’. แน่ะน้องชาย เรานั้นเป็นผู้มีลูกศรถูกถอนแล้ว เป็นผู้เยือกเย็นแล้ว ดับแล้ว เพราะได้ฟังคำของท่าน เราจึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้ ၂၂၅. ๒๒๕. ဧဝံ ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ယေ ဟောန္တိ အနုကမ္ပကာ; နိဝတ္တယန္တိ သောကမှာ, ဃဋော ဇေဋ္ဌံဝ ဘာတရံ. สัปบุรุษผู้มีปัญญาที่เป็นผู้อนุเคราะห์ ย่อมทำอย่างนี้ ย่อมช่วยให้พ้นจากความโศก เหมือนท่านฆฏะช่วยพี่ชายใหญ่ฉะนั้น ၂၂၆. ๒๒๖. ယဿ ဧတာဒိသာ ဟောန္တိ, အမစ္စာ ပရိစာရကာ; သုဘာသိတေန အနွေန္တိ, ဃဋော ဇေဋ္ဌံဝ ဘာတရန္တိ. ผู้ใดมีอำมาตย์และข้าราชบริพารเช่นนี้ ท่านเหล่านั้นย่อมแนะนำด้วยสุภาษิต เหมือนท่านฆฏะได้ทำต่อพี่ชายใหญ่ฉะนั้น ကဏှပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ. กัณหเปตวัตถุที่ ๖ จบ ၇. ဓနပါလသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု ๗. เรื่องธนปาลเศรษฐีเปรต ၂၂၇. ๒๒๗. ‘‘နဂ္ဂေါ [Pg.151] ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပေါသိ, ကိသော ဓမနိသန္ထတော; ဥပ္ဖာသုလိကော ကိသိကော, ကော နု တွမသိ မာရိသ’’. ดูก่อนสหาย ท่านเป็นคนเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม เป็นคนผอมโซ ร่างกายมีแต่เส้นเอ็นสะพรั่ง มีซี่โครงผุดขึ้นมา เป็นคนผอมแห้ง ท่านเป็นใครกันหนอ ၂၂၈. ๒๒๘. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ, ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นเปรตผู้มีทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၂၂၉. ๒๒๙. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’. ท่านได้ทำทุจริตอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၂၃၀. ๒๓๐. ‘‘နဂရံ အတ္ထိ ပဏ္ဏာနံ, ဧရကစ္ဆန္တိ ဝိဿုတံ; တတ္ထ သေဋ္ဌိ ပုရေ အာသိံ, ဓနပါလောတိ မံ ဝိဒူ. มีนครหนึ่งของพวกกษัตริย์ปัณณะ มีชื่อเสียงปรากฏว่า ‘เอรกัจฉะ’ ในกาลก่อน ข้าพเจ้าเป็นเศรษฐีในนครนั้น ชนทั้งหลายรู้จักข้าพเจ้าว่า ‘ธนปาล’ ၂၃၁. ๒๓๑. ‘‘အသီတိ သကဋဝါဟာနံ, ဟိရညဿ အဟောသိ မေ; ပဟူတံ မေ ဇာတရူပံ, မုတ္တာ ဝေဠုရိယာ ဗဟူ. ข้าพเจ้ามีเงินอยู่ ๘๐ เล่มเกวียน มีทองคำมากมาย และมีแก้วมุกดาและแก้วไพฑูรย์เป็นอันมาก ၂၃၂. ๒๓๒. ‘‘တာဝ မဟဒ္ဓနဿာပိ, န မေ ဒါတုံ ပိယံ အဟု; ပိဒဟိတွာ ဒွါရံ ဘုဉ္ဇိံ, မာ မံ ယာစနကာဒ္ဒသုံ. ถึงจะมีทรัพย์สมบัติมากมายถึงเพียงนั้น ข้าพเจ้าก็ไม่พอใจที่จะให้ทาน ข้าพเจ้าปิดประตูบริโภคอยู่ด้วยคิดว่า ‘พวกยาจกอย่าได้เห็นเราเลย’ ၂၃၃. ๒๓๓. ‘‘အဿဒ္ဓေါ မစ္ဆရီ စာသိံ, ကဒရိယော ပရိဘာသကော; ဒဒန္တာနံ ကရောန္တာနံ, ဝါရယိဿံ ဗဟု ဇနေ. ข้าพเจ้าเป็นคนไม่มีศรัทธา เป็นคนตระหนี่ เป็นคนขี้เหนียว ชอบบริภาษ ข้าพเจ้าได้ห้ามปรามชนเป็นอันมากผู้ให้ทานและทำบุญ ၂၃၄. ๒๓๔. ‘‘ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿ, သံယမဿ ကုတော ဖလံ; ပေါက္ခရညောဒပါနာနိ, အာရာမာနိ စ ရောပိတေ; ပပါယော စ ဝိနာသေသိံ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စ. ผลแห่งทานไม่มี ผลแห่งความสำรวมจะมีมาแต่ไหน ข้าพเจ้าได้ทำลายสระโบกขรณี บ่อน้ำ สวนที่เขาปลูกไว้ โรงน้ำ และสะพานในที่ที่เดินทางลำบาก ၂၃၅. ๒๓๕. ‘‘သွာဟံ အကတကလျာဏော, ကတပါပေါ တတော စုတော; ဥပပန္နော ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတော. ข้าพเจ้านั้นไม่ได้ทำความดีไว้เลย ได้ทำแต่บาปไว้ ครั้นจุติจากโลกนั้นแล้ว จึงมาเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายครอบงำ ၂၃၆. ๒๓๖. ‘‘ပဉ္စပဏ္ဏာသဝဿာနိ, ယတော ကာလင်္ကတော အဟံ; နာဘိဇာနာမိ ဘုတ္တံ ဝါ, ပီတံ ဝါ ပန ပါနိယံ. นับแต่เวลาที่ข้าพเจ้าตายไป เป็นเวลา ๕๕ ปีแล้ว ข้าพเจ้าไม่เคยรู้จักโภชนะที่ได้กิน หรือน้ำที่ได้ดื่มเลย ၂၃၇. ๒๓๗. ‘‘ယော သံယမော သော ဝိနာသော,ယော ဝိနာသော သော သံယမော; ပေတာ ဟိ ကိရ ဇာနန္တိ, ယော သံယမော သော ဝိနာသော. ความสำรวม (คือความตระหนี่) ใด ความสำรวมนั้นคือความพินาศ ความพินาศใด ความพินาศนั้นคือความสำรวม ได้ยินว่า พวกเปรตเท่านั้นจึงจะรู้ว่า ความสำรวมคือความพินาศ ၂၃၈. ๒๓๘. ‘‘အဟံ [Pg.152] ပုရေ သံယမိဿံ, နာဒါသိံ ဗဟုကေ ဓနေ; သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော; သွာဟံ ပစ္ဆာနုတပ္ပာမိ, အတ္တကမ္မဖလူပဂေါ. ในกาลก่อน ข้าพเจ้าได้แต่สำรวม (คือตระหนี่) ไม่ได้ให้ทานเลย ทั้งที่มีทรัพย์สมบัติมากมาย เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ ก็ไม่ได้ทำที่พึ่งแก่ตนเอง ข้าพเจ้านั้นเข้าถึงผลแห่งกรรมของตนแล้ว ย่อมเดือดร้อนในภายหลัง ၂၃၉. ๒๓๙. ‘‘ဥဒ္ဓံ စတူဟိ မာသေဟိ, ကာလံကိရိယာ ဘဝိဿတိ; ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ, နိရယံ ပပတိဿဟံ. เบื้องหน้าแต่นี้ไปอีก ๔ เดือน ความตายจักมีแก่ข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจักตกนรกที่เผ็ดร้อนโดยส่วนเดียวและน่าสะพรึงกลัว ၂၄၀. ๒๔๐. ‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ; အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ. นรกนั้นมี ๔ มุม มี ๔ ประตู แบ่งไว้เป็นส่วนๆ เท่าๆ กัน มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ครอบไว้ด้วยแผ่นเหล็ก ၂၄၁. ๒๔๑. ‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ; သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ. พื้นของนรกนั้นทำด้วยเหล็ก ลุกเป็นไฟ ประกอบด้วยเดช แผ่ไปโดยรอบ ๑๐๐ โยชน์ ตั้งอยู่ทุกเมื่อ ၂၄၂. ๒๔๒. ‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ; ဖလံ ပါပဿ ကမ္မဿ, တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသံ. ในนรกนั้น ข้าพเจ้าจักเสวยทุกขเวทนาอันเป็นผลของบาปกรรมสิ้นกาลนาน เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงเศร้าโศกอย่างยิ่ง ၂၄၃. ๒๔๓. ‘‘တံ ဝေါ ဝဒါမိ ဘဒ္ဒံ ဝေါ, ယာဝန္တေတ္ထ သမာဂတာ; မာကတ္ထ ပါပကံ ကမ္မံ, အာဝိ ဝါ ယဒိ ဝါ ရဟော. เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอบอกท่านทั้งหลาย ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลาย บรรดาที่มาประชุมกัน ณ ที่นี้ ท่านทั้งหลายอย่าได้ทำบาปกรรมในที่แจ้งหรือในที่ลับเลย ၂၄၄. ๒๔๔. ‘‘သစေ တံ ပါပကံ ကမ္မံ, ကရိဿထ ကရောထ ဝါ; န ဝေါ ဒုက္ခာ ပမုတျတ္ထိ, ဥပ္ပစ္စာပိ ပလာယတံ. ถ้าท่านทั้งหลายจักทำหรือกำลังทำบาปกรรมนั้นอยู่ ถึงจะเหาะหนีไป ก็ไม่มีทางพ้นจากทุกข์ได้เลย ၂၄၅. ๒๔๕. ‘‘မတ္တေယျာ ဟောထ ပေတ္တေယျာ, ကုလေ ဇေဋ္ဌာပစာယိကာ; သာမညာ ဟောထ ဗြဟ္မညာ, ဧဝံ သဂ္ဂံ ဂမိဿထာ’’တိ. ท่านทั้งหลายจงเลี้ยงดูมารดา จงเลี้ยงดูบิดา จงอ่อนน้อมต่อผู้ใหญ่ในตระกูล จงมีสามัญญตา จงมีพรหมัญญตาเถิด เมื่อเป็นเช่นนี้ จักไปสู่สวรรค์ได้ ဓနပါလသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု သတ္တမံ. เรื่องธนปาลเศรษฐีเปรต ที่ ๗ จบ ၈. စူဠသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု ๘. เรื่องจูฬเศรษฐีเปรต ၂၄၆. ๒๔๖. ‘‘နဂ္ဂေါ ကိသော ပဗ္ဗဇိတောသိ ဘန္တေ, ရတ္တိံ ကုဟိံ ဂစ္ဆသိ ကိဿ ဟေတု; အာစိက္ခ မေ တံ အပိ သက္ကုဏေမု, သဗ္ဗေန ဝိတ္တံ ပဋိပါဒယေ တုဝ’’န္တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ท่านเป็นบรรพชิต เปลือยกาย ผอมโซ ท่านจะไปไหนในเวลากลางคืน เพราะเหตุอะไร ขอท่านจงบอกเรื่องนั้นแก่ข้าพเจ้าเถิด บางทีพวกเราอาจจะจัดแจงทรัพย์สมบัติทุกอย่างถวายท่านได้ ၂၄၇. ๒๔๗. ‘‘ဗာရာဏသီ [Pg.153] နဂရံ ဒူရဃုဋ္ဌံ, တတ္ထာဟံ ဂဟပတိ အဍ္ဎကော အဟု ဒီနော; အဒါတာ ဂေဓိတမနော အာမိသသ္မိံ, ဒုဿီလျေန ယမဝိသယမှိ ပတ္တော. ขอถวายพระพร มหาบพิตร นครพาราณสีมีชื่อเสียงโด่งดังไปไกล ในนครนั้น อาตมภาพเคยเป็นคฤหบดีผู้มั่งคั่ง แต่เป็นคนเลวทราม ไม่เคยให้ทาน มีใจละโมบในอามิส เพราะความเป็นผู้ทุศีล จึงเข้าถึงยมโลก ၂၄၈. ๒๔๘. ‘‘သော သူစိကာယ ကိလမိတော တေဟိ,တေနေဝ ဉာတီသု ယာမိ အာမိသကိဉ္စိက္ခဟေတု; အဒါနသီလာ န စ သဒ္ဒဟန္တိ,ဒါနဖလံ ဟောတိ ပရမှိ လောကေ. เพราะเหตุนั้น อาตมภาพจึงลำบากด้วยความหิวโหย เพราะเหตุนั้นนั่นแหละ อาตมภาพจึงต้องไปยังสำนักของพวกญาติ เพราะเหตุแห่งอามิสเล็กน้อย คนทั้งหลายผู้มีปกติไม่ให้ทาน ย่อมไม่เชื่อว่าผลแห่งทานในโลกหน้ามีอยู่ ၂၄၉. ๒๔๙. ‘‘ဓီတာ စ မယှံ လပတေ အဘိက္ခဏံ, ‘ဒဿာမိ ဒါနံ ပိတူနံ ပိတာမဟာနံ’; တမုပက္ခဋံ ပရိဝိသယန္တိ ဗြာဟ္မဏာ, ‘ယာမိ အဟံ အန္ဓကဝိန္ဒံ ဘောတ္တု’’’န္တိ. แม้ธิดาของอาตมภาพก็พูดอยู่เนืองๆ ว่า ‘จักถวายทานอุทิศให้บิดาและปู่ย่าตายาย’ แต่พวกพราหมณ์บริโภคทานที่นางจัดถวายนั้น อาตมภาพจะไปยังเมืองอันธกวินทะเพื่อบริโภค ၂၅၀. ๒๕๐. တမဝေါစ ရာဇာ ‘‘အနုဘဝိယာန တမ္ပိ,ဧယျာသိ ခိပ္ပံ အဟမပိ ကဿံ ပူဇံ; အာစိက္ခ မေ တံ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု,သဒ္ဓါယိတံ ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ. พระราชาตรัสกับเปรตนั้นว่า ‘ท่านจงไปเสวยทานนั้นแล้วจงรีบกลับมา แม้เราก็จะทำพลีกรรมให้ ถ้ามีเหตุ ก็จงบอกเรื่องนั้นแก่เรา เราจะฟังคำพูดที่เป็นเหตุเป็นผลที่น่าเชื่อถือ’ ၂၅၁. ๒๕๑. ‘တထာ’တိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ, ဘုဉ္ဇိံသု ဘတ္တံ န စ ဒက္ခိဏာရဟာ; ပစ္စာဂမိ ရာဇဂဟံ ပုနာပရံ, ပါတုရဟောသိ ပုရတော ဇနာဓိပဿ. เปรตนั้นทูลว่า ‘อย่างนั้น พระเจ้าข้า’ แล้วได้ไปยังที่นั้น พวกพราหมณ์ผู้ไม่ควรแก่ทักษิณาได้บริโภคภัตตาหาร เปรตนั้นจึงกลับมายังกรุงราชคฤห์อีกครั้งหนึ่ง แล้วปรากฏกายอยู่เบื้องพระพักตร์ของพระเจ้าอชาตศัตรู ၂၅၂. ๒๕๒. ဒိသွာန ပေတံ ပုနဒေဝ အာဂတံ, ရာဇာ အဝေါစ ‘‘အဟမပိ ကိံ ဒဒါမိ; အာစိက္ခ မေ တံ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု, ယေန တုဝံ စိရတရံ ပီဏိတော သိယာ’’တိ. พระราชาทอดพระเนตรเห็นเปรตกลับมาอีก จึงตรัสว่า ‘แม้เราจะให้อะไรได้ ขอท่านจงบอกเรื่องนั้นแก่เรา ถ้ามีเหตุที่ท่านจะพึงยินดีได้นานกว่านี้’ ၂၅၃. ๒๕๓. ‘‘ဗုဒ္ဓဉ္စ သံဃံ ပရိဝိသိယာန ရာဇ, အန္နေန ပါနေန စ စီဝရေန; တံ ဒက္ခိဏံ အာဒိသ မေ ဟိတာယ, ဧဝံ အဟံ စိရတရံ ပီဏိတော သိယာ’’တိ. ขอถวายพระพร มหาบพิตร ขอพระองค์ทรงอังคาสพระพุทธเจ้าและพระสงฆ์ด้วยข้าวน้ำและจีวร แล้วโปรดอุทิศทักษิณานั้นเพื่อประโยชน์แก่ข้าพระองค์ ด้วยวิธีนี้ ข้าพระองค์จะพึงยินดีได้นานกว่านี้ ၂၅၄. ๒๕๔. တတော [Pg.154] စ ရာဇာ နိပတိတွာ တာဝဒေ, ဒါနံ သဟတ္ထာ အတုလံ ဒဒိတွာ သံဃေ; အာရောစေသိ ပကတံ တထာဂတဿ, တဿ စ ပေတဿ ဒက္ခိဏံ အာဒိသိတ္ထ. ลำดับนั้น พระเจ้าอชาตศัตรูเสด็จออกไปในขณะนั้นทีเดียว ทรงถวายทานที่หาประมาณมิได้แก่พระสงฆ์ด้วยพระหัตถ์ของพระองค์เอง ได้กราบทูลเรื่องที่ทรงทำแล้วแด่พระตถาคต และได้ทรงอุทิศส่วนกุศลให้แก่เปรตนั้นด้วย ၂၅၅. ๒๕๕. သော ပူဇိတော အတိဝိယ သောဘမာနော, ပါတုရဟောသိ ပုရတော ဇနာဓိပဿ; ‘‘ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော, န မယှမတ္ထိ သမာ သဒိသာ မာနုသာ. เปรตนั้น ครั้นพระราชาทรงบูชาแล้ว ก็งามยิ่งนัก ได้ปรากฏจำเพาะพระพักตร์ของพระเจ้าแผ่นดินผู้เป็นใหญ่กว่าชน กล่าวว่า ‘ข้าพระองค์เป็นยักษ์ผู้มีฤทธิ์มาก มนุษย์ที่เสมอและเหมือนข้าพระองค์ไม่มี’ ၂၅၆. ๒๕๖. ‘‘ပဿာနုဘာဝံ အပရိမိတံ မမယိဒံ, တယာနုဒိဋ္ဌံ အတုလံ ဒတွာ သံဃေ; သန္တပ္ပိတော သတတံ သဒါ ဗဟူဟိ, ယာမိ အဟံ သုခိတော မနုဿဒေဝါ’’တိ. ‘ขอพระองค์ทอดพระเนตรอานุภาพอันหาประมาณมิได้นี้ของข้าพระองค์ พระองค์ทรงถวายทานที่หาประมาณมิได้ในพระสงฆ์แล้วทรงอุทิศให้ ข้าพระองค์เป็นผู้อิ่มหนำด้วยวัตถุมากมายทุกเมื่อเป็นนิตย์ ข้าแต่สมมติเทพ ข้าพระองค์มีความสุขแล้ว จักขอลาไป’ စူဠသေဋ္ဌိပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ နိဋ္ဌိတံ. จูฬเสฏฐิเปตวัตถุที่ ๘ จบ ဘာဏဝါရံ ပဌမံ နိဋ္ဌိတံ. ภาณวารที่ ๑ จบ ၉. အင်္ကုရပေတဝတ္ထု ๙. อังกุรเปตวัตถุ ၂၅၇. ๒๕๗. ‘‘ယဿ အတ္ထာယ ဂစ္ဆာမ, ကမ္ဗောဇံ ဓနဟာရကာ; အယံ ကာမဒဒေါ ယက္ခော, ဣမံ ယက္ခံ နယာမသေ. ‘พวกเราผู้ขนทรัพย์ไปเพื่อประโยชน์แก่ทรัพย์ใด จึงพากันไปยังแคว้นกัมโพชะ ยักษ์ตนนี้เป็นผู้ให้สิ่งที่น่าปรารถนา (เพราะฉะนั้น) พวกเราจงนำยักษ์ตนนี้ไปเถิด’ ၂၅၈. ๒๕๘. ‘‘ဣမံ ယက္ခံ ဂဟေတွာန, သာဓုကေန ပသယှ ဝါ; ယာနံ အာရောပယိတွာန, ခိပ္ပံ ဂစ္ဆာမ ဒွါရက’’န္တိ. ‘พวกเราจงจับยักษ์ตนนี้ไปโดยขอร้องดีๆ หรือข่มขี่ก็ตาม ให้ขึ้นยานแล้วรีบไปยังกรุงทวารกาเถิด’ ၂၅၉. ๒๕๙. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ; န တဿ သာခံ ဘဉ္ဇေယျ, မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ. ‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ไม่ควรหักกิ่งของต้นไม้นั้น เพราะผู้ประทุษร้ายมิตรเป็นคนเลวทราม’ ၂၆၀. ๒๖๐. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ; ခန္ဓမ္ပိ တဿ ဆိန္ဒေယျ, အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ. ‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ถ้ามีความต้องการเช่นนั้น ก็พึงตัดแม้ลำต้นของต้นไม้นั้นได้’ ၂၆၁. ๒๖๑. ‘‘ယဿ [Pg.155] ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ; န တဿ ပတ္တံ ဘိန္ဒေယျ, မိတ္တဒုဗ္ဘော ဟိ ပါပကော’’တိ. ‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ไม่ควรทำลายแม้ใบของต้นไม้นั้น เพราะผู้ประทุษร้ายมิตรเป็นคนเลวทราม’ ၂၆၂. ๒๖๒. ‘‘ယဿ ရုက္ခဿ ဆာယာယ, နိသီဒေယျ သယေယျ ဝါ; သမူလမ္ပိ တံ အဗ္ဗုဟေ, အတ္ထော စေ တာဒိသော သိယာ’’တိ. ‘บุคคลพึงนั่งหรือนอนที่ร่มเงาของต้นไม้ใด ถ้ามีความต้องการเช่นนั้น ก็พึงถอนต้นไม้นั้นเสียทั้งรากได้’ ၂၆၃. ๒๖๓. ‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ, ယတ္ထန္နပါနံ ပုရိသော လဘေထ; န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ, ကတညုတာ သပ္ပုရိသေဟိ ဝဏ္ဏိတာ. ‘บุรุษพึงอยู่ในเรือนของผู้ใดแม้เพียงคืนเดียว ได้ข้าวและน้ำในที่ใด ไม่พึงคิดชั่วต่อผู้นั้นแม้ด้วยใจ เพราะสัตบุรุษทั้งหลายสรรเสริญความกตัญญู’ ၂၆၄. ๒๖๔. ‘‘ယဿေကရတ္တိမ္ပိ ဃရေ ဝသေယျ, အန္နေန ပါနေန ဥပဋ္ဌိတော သိယာ; န တဿ ပါပံ မနသာပိ စိန္တယေ, အဒုဗ္ဘပါဏီ ဒဟတေ မိတ္တဒုဗ္ဘိံ. ‘บุคคลพึงอยู่ในเรือนของผู้ใดแม้เพียงคืนเดียว ได้รับการบำรุงด้วยข้าวและน้ำ ไม่พึงคิดชั่วต่อผู้นั้นแม้ด้วยใจ ฝ่ามือที่ไม่ประทุษร้ายมิตร ย่อมเผาผลาญผู้ประทุษร้ายมิตร’ ၂၆၅. ๒๖๕. ‘‘ယော ပုဗ္ဗေ ကတကလျာဏော, ပစ္ဆာ ပါပေန ဟိံသတိ; အလ္လပါဏိဟတော ပေါသော, န သော ဘဒြာနိ ပဿတီ’’တိ. ‘ผู้ใดเคยได้รับอุปการะในกาลก่อน แต่ภายหลังกลับเบียดเบียนเขาด้วยกรรมชั่ว บุคคลนั้นถูกฝ่ามือที่เปียก (คือความมีเมตตา) กำจัดแล้ว ย่อมไม่เห็นความเจริญ’ ၂၆၆. ๒๖๖. ‘‘နာဟံ ဒေဝေန ဝါ မနုဿေန ဝါ, ဣဿရိယေန ဝါဟံ သုပ္ပသယှော; ယက္ခောဟမသ္မိ ပရမိဒ္ဓိပတ္တော, ဒူရင်္ဂမော ဝဏ္ဏဗလူပပန္နော’’တိ. ‘เราอันเทวดาหรือมนุษย์ หรือผู้มีอำนาจใดๆ ข่มขี่ไม่ได้ง่ายๆ เราเป็นยักษ์ผู้มีฤทธิ์มาก ไปได้ไกล สมบูรณ์ด้วยวรรณะและกำลัง’ ၂၆၇. ๒๖๗. ‘‘ပါဏိ တေ သဗ္ဗသော ဝဏ္ဏော, ပဉ္စဓာရော မဓုဿဝေါ; နာနာရသာ ပဂ္ဃရန္တိ, မညေဟံ တံ ပုရိန္ဒဒ’’န္တိ. ‘ฝ่ามือของท่านมีวรรณะดุจทองคำโดยสิ้นเชิง มีธาร ๕ สาย หลั่งน้ำผึ้ง รสต่างๆ ย่อมไหลออก ข้าพเจ้าเข้าใจว่าท่านคือท้าวปุรินททะ (ท้าวสักกะ)’ ၂၆၈. ๒๖๘. ‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ; ပေတံ မံ အင်္ကုရ ဇာနာဟိ, ရောရုဝမှာ ဣဓာဂတ’’န္တိ. ‘เรามิใช่เทวดา มิใช่คนธรรพ์ และมิใช่ท้าวสักกะผู้ประทานในกาลก่อน ดูก่อนอังกุระ ท่านจงรู้ว่าเราเป็นเปรต มาจากโรรุวนครถึงที่นี่’ ၂၆၉. ๒๖๙. ‘‘ကိံသီလော ကိံသမာစာရော, ရောရုဝသ္မိံ ပုရေ တုဝံ; ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ. ‘เมื่อก่อนท่านอยู่ในโรรุวนคร มีศีลอย่างไร มีความประพฤติอย่างไร เพราะพรหมจรรย์อะไร บุญจึงสำเร็จที่ฝ่ามือของท่าน’ ၂၇၀. ๒๗๐. ‘‘တုန္နဝါယော ပုရေ အာသိံ, ရောရုဝသ္မိံ တဒါ အဟံ; သုကိစ္ဆဝုတ္တိ ကပဏော, န မေ ဝိဇ္ဇတိ ဒါတဝေ. ‘เมื่อก่อนเราเป็นช่างเย็บผ้าอยู่ในโรรุวนคร ในครั้งนั้นเราเป็นคนเลี้ยงชีพฝืดเคือง เป็นคนกำพร้า สิ่งของที่จะให้ทานของเราไม่มี’ ၂၇၁. ๒๗๑. ‘‘နိဝေသနဉ္စ [Pg.156] မေ အာသိ, အသယှဿ ဥပန္တိကေ; သဒ္ဓဿ ဒါနပတိနော, ကတပုညဿ လဇ္ဇိနော. ‘และเรือนของเราได้มีอยู่ใกล้เรือนของอสยหเศรษฐี ผู้มีศรัทธา เป็นทานบดี ทำบุญไว้แล้ว มีความละอาย (ต่อบาป)’ ၂၇၂. ๒๗๒. ‘‘တတ္ထ ယာစနကာ ယန္တိ, နာနာဂေါတ္တာ ဝနိဗ္ဗကာ; တေ စ မံ တတ္ထ ပုစ္ဆန္တိ, အသယှဿ နိဝေသနံ. ‘พวกยาจกและวณิพกต่างโคตรกันไปที่เรือนนั้น และพวกเขาก็ถามถึงเรือนของอสยหเศรษฐีกับเราในที่นั้น’ ၂၇၃. ๒๗๓. ‘‘ကတ္ထ ဂစ္ဆာမ ဘဒ္ဒံ ဝေါ, ကတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ; တေသာဟံ ပုဋ္ဌော အက္ခာမိ, အသယှဿ နိဝေသနံ. ‘(พวกเขาถามว่า) ‘ขอความเจริญจงมีแก่ท่าน พวกเราจะไปที่ไหน ทานเขามีให้ที่ไหน’ เราถูกพวกเขาถามแล้ว ก็บอกเรือนของอสยหเศรษฐี’ ၂၇၄. ๒๗๔. ‘‘ပဂ္ဂယှ ဒက္ခိဏံ ဗာဟုံ, ဧတ္ထ ဂစ္ဆထ ဘဒ္ဒံ ဝေါ; ဧတ္ထ ဒါနံ ပဒီယတိ, အသယှဿ နိဝေသနေ. ‘(เรา) ยกแขนขวาขึ้นบอกว่า ‘ขอความเจริญจงมีแก่ท่านทั้งหลาย พวกท่านจงไปที่นี่เถิด ทานเขามีให้ที่นี่ ในเรือนของอสยหเศรษฐี’ ၂၇၅. ๒๗๕. ‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ, တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ; တေန မေ ဗြဟ္မစရိယေန, ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတီ’’တိ. ‘เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือของเราจึงให้สิ่งที่น่าปรารถนา เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือของเราจึงหลั่งน้ำผึ้ง เพราะพรหมจรรย์นั้น บุญจึงสำเร็จที่ฝ่ามือของเรา’ ၂၇၆. ๒๗๖. ‘‘န ကိရ တွံ အဒါ ဒါနံ, သကပါဏီဟိ ကဿစိ; ပရဿ ဒါနံ အနုမောဒမာနော, ပါဏိံ ပဂ္ဂယှ ပါဝဒိ. ‘ได้ยินว่า ท่านมิได้ให้ทานแก่ใครๆ ด้วยมือของตนเลย เพียงแต่ชื่นชมทานของผู้อื่น แล้วยกมือบอก (ทางแก่ยาจก)’ ၂၇၇. ๒๗๗. ‘‘တေန ပါဏိ ကာမဒဒေါ, တေန ပါဏိ မဓုဿဝေါ; တေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, ပုညံ ပါဏိမှိ ဣဇ္ဈတိ. ‘เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือ (ของท่าน) จึงให้สิ่งที่น่าปรารถนา เพราะเหตุนั้น ฝ่ามือจึงหลั่งน้ำผึ้ง เพราะพรหมจรรย์นั้น บุญจึงสำเร็จที่ฝ่ามือของท่าน’ ၂၇၈. ๒๗๘. ‘‘ယော သော ဒါနမဒါ ဘန္တေ, ပသန္နော သကပါဏိဘိ; သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, ကိံ နု သော ဒိသတံ ဂတော’’တိ. ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อสยหเศรษฐีใดเล่า มีใจเลื่อมใส ได้ให้ทานด้วยมือของตน เขานั้นละกายมนุษย์แล้ว ไปสู่ทิศไหนหนอ’ ၂၇၉. ๒๗๙. ‘‘နာဟံ ပဇာနာမိ အသယှသာဟိနော, အင်္ဂီရသဿ ဂတိံ အာဂတိံ ဝါ; သုတဉ္စ မေ ဝေဿဝဏဿ သန္တိကေ, သက္ကဿ သဟဗျတံ ဂတော အသယှော’’တိ. ‘เราไม่รู้คติหรืออาคติของอสยหเศรษฐี ผู้มีความเพียร ผู้มีรัศมีออกจากกาย แต่เราได้ฟังมาจากสำนักของท้าวเวสวัณว่า อสยหเศรษฐีไปเป็นสหายของท้าวสักกะ’ ၂၈၀. ๒๘๐. ‘‘အလမေဝ ကာတုံ ကလျာဏံ, ဒါနံ ဒါတုံ ယထာရဟံ; ပါဏိံ ကာမဒဒံ ဒိသွာ, ကော ပုညံ န ကရိဿတိ. ‘ควรแล้วที่จะทำความดี ควรแล้วที่จะให้ทานตามสมควร ใครเล่าเห็นฝ่ามือที่ให้สิ่งที่น่าปรารถนาแล้ว จะไม่ทำบุญ’ ၂၈၁. ๒๘๑. ‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ, အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ; ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ, ယံ မမဿ သုခါဝဟံ. แน่แท้ เรานั้นไปจากที่นี้ ถึงกรุงทวารกาแล้ว จักตั้งทานอันจะนำสุขมาให้แก่เราไว้ ၂၈၂. ๒๘๒. ‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ; ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ. เราจักให้ข้าวและน้ำ ผ้าและเสนาสนะ ศาลาที่พักคนเดินทางและบ่อน้ำ และสะพานในที่ที่เดินทางลำบาก ၂၈၃. ๒๘๓. ‘‘ကေန [Pg.157] တေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ, မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ ; အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ, ကိံ ပါပံ ပကတံ တယာ’’တိ. เพราะเหตุไร นิ้วมือของท่านจึงงอ และหน้าของท่านจึงเบี้ยว ทั้งนัยน์ตาก็ไหลเยิ้ม ท่านทำบาปอะไรไว้ ၂၈၄. ๒๘๔. ‘‘အင်္ဂီရသဿ ဂဟပတိနော, သဒ္ဓဿ ဃရမေသိနော; တဿာဟံ ဒါနဝိဿဂ္ဂေ, ဒါနေ အဓိကတော အဟုံ. เราเป็นผู้ได้รับแต่งตั้งในทาน ในโรงทานของอังคีรสคหบดี ผู้มีศรัทธา ครองเรือน ၂၈၅. ๒๘๕. ‘‘တတ္ထ ယာစနကေ ဒိသွာ, အာဂတေ ဘောဇနတ္ထိကေ; ဧကမန္တံ အပက္ကမ္မ, အကာသိံ ကုဏလိံ မုခံ. ในโรงทานนั้น เราเห็นยาจกผู้ต้องการโภชนะมาแล้ว หลีกไป ณ ที่สมควรแห่งหนึ่ง ได้ทำหน้าเบี้ยว ၂၈၆. ๒๘๖. ‘‘တေန မေ အင်္ဂုလီ ကုဏာ, မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ; အက္ခီနိ မေ ပဂ္ဃရန္တိ, တံ ပါပံ ပကတံ မယာ’’တိ. เพราะกรรมนั้น นิ้วมือของข้าพเจ้าจึงงอ และหน้าก็เบี้ยว ทั้งนัยน์ตาของข้าพเจ้าก็ไหลเยิ้ม บาปนั้นข้าพเจ้าได้ทำไว้แล้ว ၂၈၇. ๒๘๗. ‘‘ဓမ္မေန တေ ကာပုရိသ, မုခဉ္စ ကုဏလီကတံ; အက္ခီနိ စ ပဂ္ဃရန္တိ, ယံ တံ ပရဿ ဒါနဿ; အကာသိ ကုဏလိံ မုခံ. ดูก่อนบุรุษชั่ว เพราะเหตุที่ท่านทำหน้าเบี้ยวในทานของผู้อื่น เพราะเหตุนั้น หน้าของท่านจึงเบี้ยว และนัยน์ตาก็ไหลเยิ้ม สมควรแล้ว ၂၈၈. ๒๘๘. ‘‘ကထံ ဟိ ဒါနံ ဒဒမာနော, ကရေယျ ပရပတ္တိယံ; အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ. ผู้ให้ทาน คือ ข้าว น้ำ ผ้า และเสนาสนะอยู่ ไฉนจะพึงทำให้สำเร็จด้วยมือของผู้อื่นเล่า ၂၈၉. ๒๘๙. ‘‘သော ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ, အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ; ဒါနံ ပဋ္ဌပယိဿာမိ, ယံ မမဿ သုခါဝဟံ. แน่แท้ เรานั้นไปจากที่นี้ ถึงกรุงทวารกาแล้ว จักตั้งทานอันจะนำสุขมาให้แก่เราไว้ ၂၉၀. ๒๙๐. ‘‘ဒဿာမန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ; ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စာ’’တိ. เราจักให้ข้าวและน้ำ ผ้าและเสนาสนะ ศาลาที่พักคนเดินทางและบ่อน้ำ และสะพานในที่ที่เดินทางลำบาก ၂၉၁. ๒๙๑. တတော ဟိ သော နိဝတ္တိတွာ, အနုပ္ပတွာန ဒွါရကံ; ဒါနံ ပဋ္ဌပယိ အင်္ကုရော, ယံတုမဿ သုခါဝဟံ. ครั้งนั้น อังกุระกลับจากที่นั้นแล้ว ถึงกรุงทวารกา ได้ตั้งทานอันจะนำสุขมาให้ตนไว้ ၂၉၂. ๒๙๒. အဒါ အန္နဉ္စ ပါနဉ္စ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ; ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ. เขาได้ให้ข้าวและน้ำ ผ้าและเสนาสนะ ศาลาที่พักคนเดินทางและบ่อน้ำ ด้วยใจที่เลื่อมใส ၂၉၃. ๒๙๓. ‘‘ကော ဆာတော ကော စ တသိတော, ကော ဝတ္ထံ ပရိဒဟိဿတိ; ကဿ သန္တာနိ ယောဂ္ဂါနိ, ဣတော ယောဇေန္တု ဝါဟနံ. ใครหิว ใครกระหาย ใครจักนุ่งห่มผ้า สัตว์เทียมยานของใครอ่อนเพลีย เชิญเทียมยานพาหนะไปจากที่นี้เถิด ၂၉၄. ๒๙๔. ‘‘ကော ဆတ္တိစ္ဆတိ ဂန္ဓဉ္စ, ကော မာလံ ကော ဥပါဟနံ; ဣတိဿု တတ္ထ ဃောသေန္တိ, ကပ္ပကာ သူဒမာဂဓာ ; သဒါ သာယဉ္စ ပါတော စ, အင်္ကုရဿ နိဝေသနေ. ใครต้องการร่มและของหอม ใครต้องการระเบียบดอกไม้ ใครต้องการรองเท้า ช่างกัลบก พ่อครัว และนักขับร้อง ย่อมโห่ร้องป่าวประกาศในนิเวศน์ของอังกุระ ทั้งเวลาเย็นและเวลาเช้าเป็นนิตย์ ၂၉၅. ๒๙๕. ‘‘‘သုခံ [Pg.158] သုပတိ အင်္ကုရော’, ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော; ဒုက္ခံ သုပါမိ သိန္ဓက, ယံ န ပဿာမိ ယာစကေ. ประชาชนรู้จักเราว่า ‘อังกุระหลับเป็นสุข’ แต่ดูก่อนสินธกะ เราหลับเป็นทุกข์ เพราะไม่ได้เห็นยาจก ၂၉၆. ๒๙๖. ‘‘‘သုခံ သုပတိ အင်္ကုရော’, ဣတိ ဇာနာတိ မံ ဇနော; ဒုက္ခံ သိန္ဓက သုပါမိ, အပ္ပကေ သု ဝနိဗ္ဗကေ’’တိ. ประชาชนรู้จักเราว่า ‘อังกุระหลับเป็นสุข’ แต่ดูก่อนสินธกะ เมื่อพวกยาจกมีน้อย เราหลับเป็นทุกข์ ၂၉၇. ๒๙๗. ‘‘သက္ကော စေ တေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ, တာဝတိံသာနမိဿရော; ကိဿ သဗ္ဗဿ လောကဿ, ဝရမာနော ဝရံ ဝရေ’’တိ. ถ้าท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าเทพชาวดาวดึงส์และแห่งโลกทั้งปวง พึงประทานพรแก่ท่าน เมื่อท่านจะขอพร พึงขอพรเช่นไร ၂၉၈. ๒๙๘. ‘‘သက္ကော စေ မေ ဝရံ ဒဇ္ဇာ, တာဝတိံသာနမိဿရော; ကာလုဋ္ဌိတဿ မေ သတော, သုရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ; ဒိဗ္ဗာ ဘက္ခာ ပါတုဘဝေယျုံ, သီလဝန္တော စ ယာစကာ. ถ้าท้าวสักกะผู้เป็นใหญ่กว่าเทพชาวดาวดึงส์ พึงประทานพรแก่เรา เมื่อเราลุกขึ้นแต่เช้า พอเวลาพระอาทิตย์ขึ้น ขอโภชนะอันเป็นทิพย์และยาจกผู้มีศีลจงปรากฏ ၂၉၉. ๒๙๙. ‘‘ဒဒတော မေ န ခီယေထ, ဒတွာ နာနုတပေယျဟံ; ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒေယျံ, ဧတံ သက္ကံ ဝရံ ဝရေ’’တိ. เมื่อเราให้อยู่ ไทยธรรมอย่าพึงหมดสิ้น เราให้แล้วไม่พึงเดือดร้อนในภายหลัง เมื่อให้ทานอยู่ พึงยังจิตให้เลื่อมใส เราพึงขอพรนี้กะท้าวสักกะ ၃၀၀. ๓๐๐. ‘‘န သဗ္ဗဝိတ္တာနိ ပရေ ပဝေစ္ဆေ, ဒဒေယျ ဒါနဉ္စ ဓနဉ္စ ရက္ခေ; တသ္မာ ဟိ ဒါနာ ဓနမေဝ သေယျော, အတိပ္ပဒါနေန ကုလာ န ဟောန္တိ. ไม่พึงให้ทรัพย์ทั้งหมดแก่ผู้อื่น พึงให้ทานและพึงรักษาทรัพย์ไว้ เพราะฉะนั้น ทรัพย์เท่านั้นประเสริฐกว่าทาน เพราะการให้เกินประมาณ สกุลทั้งหลายย่อมไม่ตั้งอยู่ ၃၀၁. ๓๐๑. ‘‘အဒါနမတိဒါနဉ္စ, နပ္ပသံသန္တိ ပဏ္ဍိတာ; တသ္မာ ဟိ ဒါနာ ဓနမေဝ သေယျော, သမေန ဝတ္တေယျ သ ဓီရဓမ္မော’’တိ. บัณฑิตทั้งหลายไม่สรรเสริญการไม่ให้และการให้เกินประมาณ เพราะฉะนั้น ทรัพย์เท่านั้นประเสริฐกว่าทาน พึงประพฤติให้สม่ำเสมอ นั่นเป็นธรรมของนักปราชญ์ ၃၀၂. ๓๐๒. ‘‘အဟော ဝတ ရေ အဟမေဝ ဒဇ္ဇံ, သန္တော စ မံ သပ္ပုရိသာ ဘဇေယျုံ; မေဃောဝ နိန္နာနိ ပရိပူရယန္တော, သန္တပ္ပယေ သဗ္ဗဝနိဗ္ဗကာနံ. โอหนอ ขอให้เราผู้เดียวเถิดพึงให้ทาน และขอสัตบุรุษผู้สงบเสงี่ยมพึงคบหาเรา เราพึงยังยาจกทั้งปวงให้อิ่มหนำ เหมือนเมฆที่ยังที่ลุ่มให้เต็มฉะนั้น ၃၀၃. ๓๐๓. ‘‘ယဿ ယာစနကေ ဒိသွာ, မုခဝဏ္ဏော ပသီဒတိ; ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ, တံ ဃရံ ဝသတော သုခံ. ผู้ใดเห็นยาจกแล้วมีสีหน้าเลื่อมใส ให้ทานแล้วมีใจยินดี ความสุขนั้นของผู้ครองเรือน ၃၀၄. ๓๐๔. ‘‘ယဿ ယာစနကေ ဒိသွာ, မုခဝဏ္ဏော ပသီဒတိ; ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ, ဧသာ ယညဿ သမ္ပဒါ. ผู้ใดเห็นยาจกแล้วมีสีหน้าเลื่อมใส ให้ทานแล้วมีใจยินดี นี้เป็นสมบัติของยัญ ၃၀၅. ๓๐๕. ‘‘ပုဗ္ဗေဝ [Pg.159] ဒါနာ သုမနော, ဒဒံ စိတ္တံ ပသာဒယေ; ဒတွာ အတ္တမနော ဟောတိ, ဧသာ ယညဿ သမ္ပဒါ’’တိ. ก่อนให้ทานก็มีใจดี กำลังให้ก็ยังจิตให้เลื่อมใส ครั้นให้แล้วก็มีใจยินดี นี้เป็นสมบัติของยัญ ၃၀၆. ๓๐๖. သဋ္ဌိ ဝါဟသဟဿာနိ, အင်္ကုရဿ နိဝေသနေ; ဘောဇနံ ဒီယတေ နိစ္စံ, ပုညပေက္ခဿ ဇန္တုနော. ในนิเวศน์ของอังกุระผู้มุ่งบุญ โภชนะหกหมื่นเล่มเกวียน อันเขาย่อมให้เป็นนิตย์แก่หมู่สัตว์ ၃၀၇. ๓๐๗. တိသဟဿာနိ သူဒါနိ ဟိ, အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ; အင်္ကုရံ ဥပဇီဝန္တိ, ဒါနေ ယညဿ ဝါဝဋာ. พ่อครัวสามพันคน สวมต่างหูแก้วมณี ขวนขวายในทานและยัญ อาศัยอังกุระเลี้ยงชีพ ၃၀၈. ๓๐๘. သဋ္ဌိ ပုရိသသဟဿာနိ, အာမုတ္တမဏိကုဏ္ဍလာ; အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ, ကဋ္ဌံ ဖာလေန္တိ မာဏဝါ. มาณพหกหมื่นคน สวมต่างหูแก้วมณี ผ่าฟืนในมหาทานของอังกุระ ၃၀၉. ๓๐๙. သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ; အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ, ဝိဓာ ပိဏ္ဍေန္တိ နာရိယော. หญิงหนึ่งหมื่นหกพันคน ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง ปั้นเครื่องปรุงในมหาทานของอังกุระ ၃၁၀. ๓๑๐. သောဠသိတ္ထိသဟဿာနိ, သဗ္ဗာလင်္ကာရဘူသိတာ; အင်္ကုရဿ မဟာဒါနေ, ဒဗ္ဗိဂါဟာ ဥပဋ္ဌိတာ. หญิงหนึ่งหมื่นหกพันคน ประดับด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง ถือทัพพี ยืนประจำอยู่ในมหาทานของอังกุระ ၃၁၁. ๓๑๑. ဗဟုံ ဗဟူနံ ပါဒါသိ, စိရံ ပါဒါသိ ခတ္တိယော; သက္ကစ္စဉ္စ သဟတ္ထာ စ, စိတ္တီကတွာ ပုနပ္ပုနံ. อังกุรกษัตริย์ได้ทรงบำเพ็ญทานเป็นอันมากแก่ชนเป็นอันมากตลอดกาลนาน ทรงบำเพ็ญทานโดยความเคารพ ด้วยพระหัตถ์ของพระองค์เอง ทรงกระทำไว้ในพระทัยแล้วบำเพ็ญทานบ่อยๆ ၃၁၂. ๓๑๒. ဗဟူ မာသေ စ ပက္ခေ စ, ဥတုသံဝစ္ဆရာနိ စ; မဟာဒါနံ ပဝတ္တေသိ, အင်္ကုရော ဒီဃမန္တရံ. อังกุรราชกุมารได้ทรงบำเพ็ญมหาทานตลอดกาลนาน ตลอดเดือนและปักษ์เป็นอันมาก ตลอดฤดูและปีเป็นอันมาก ၃၁၃. ๓๑๓. ဧဝံ ဒတွာ ယဇိတွာ စ, အင်္ကုရော ဒီဃမန္တရံ; သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသူပဂေါ အဟု. อังกุรราชกุมารนั้น ครั้นถวายทานและบูชาอย่างนี้ตลอดกาลนานแล้ว ละกายมนุษย์แล้ว ได้เข้าถึงภพดาวดึงส์ ၃၁၄. ๓๑๔. ကဋစ္ဆုဘိက္ခံ ဒတွာန, အနုရုဒ္ဓဿ ဣန္ဒကော; သော ဟိတွာ မာနုသံ ဒေဟံ, တာဝတိံသူပဂေါ အဟု. ส่วนอินทกเทพบุตรถวายภิกษาเพียงทัพพีหนึ่งแก่พระอนุรุทธะ ละกายมนุษย์แล้ว ได้เข้าถึงภพดาวดึงส์ ၃၁၅. ๓๑๕. ဒသဟိ ဌာနေဟိ အင်္ကုရံ, ဣန္ဒကော အတိရောစတိ; ရူပေ သဒ္ဒေ ရသေ ဂန္ဓေ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ မနောရမေ. อินทกเทพบุตรรุ่งเรืองกว่าอังกุรเทพบุตรด้วยฐานะ ๑๐ ประการ คือ รูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะอันน่ารื่นรมย์ ၃၁၆. ๓๑๖. အာယုနာ ယသသာ စေဝ, ဝဏ္ဏေန စ သုခေန စ; အာဓိပစ္စေန အင်္ကုရံ, ဣန္ဒကော အတိရောစတိ. อินทกเทพบุตรรุ่งเรืองกว่าอังกุรเทพบุตรด้วยอายุ ยศ วรรณะ สุข และความเป็นใหญ่ ၃၁၇. ๓๑๗. တာဝတိံသေ ယဒါ ဗုဒ္ဓေါ, သိလာယံ ပဏ္ဍုကမ္ဗလေ; ပါရိစ္ဆတ္တကမူလမှိ, ဝိဟာသိ ပုရိသုတ္တမော. ในกาลใด พระพุทธเจ้าผู้เป็นบุรุษสูงสุดประทับอยู่ ณ โคนต้นปาริฉัตร บนบัณฑุกัมพลศิลาอาสน์ ในภพดาวดึงส์ ၃၁၈. ๓๑๘. ဒသသု [Pg.160] လောကဓာတူသု, သန္နိပတိတွာန ဒေဝတာ; ပယိရုပါသန္တိ သမ္ဗုဒ္ဓံ, ဝသန္တံ နဂမုဒ္ဓနိ. ในกาลนั้น เทวดาในหมื่นโลกธาตุประชุมกันแล้ว เข้าไปเฝ้าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าผู้ประทับอยู่บนยอดเขา ၃၁၉. ๓๑๙. န ကောစိ ဒေဝေါ ဝဏ္ဏေန, သမ္ဗုဒ္ဓံ အတိရောစတိ; သဗ္ဗေ ဒေဝေ အတိက္ကမ္မ, သမ္ဗုဒ္ဓေါဝ ဝိရောစတိ. ไม่มีเทวดาองค์ใดรุ่งเรืองกว่าพระสัมมาสัมพุทธเจ้าโดยรัศมีได้เลย พระสัมมาสัมพุทธเจ้านั่นแหละทรงรุ่งเรืองครอบงำเทวดาทั้งปวง ၃၂၀. ๓๒๐. ယောဇနာနိ ဒသ ဒွေ စ, အင်္ကုရောယံ တဒါ အဟု; အဝိဒူရေဝ ဗုဒ္ဓဿ, ဣန္ဒကော အတိရောစတိ. ในกาลนั้น อังกุรเทพบุตรนี้อยู่ห่าง (จากที่ประทับ) ๑๒ โยชน์ ส่วนอินทกเทพบุตรรุ่งเรืองอยู่ในที่ไม่ไกลจากพระพุทธเจ้า ၃၂၁. ๓๒๑. ဩလောကေတွာန သမ္ဗုဒ္ဓေါ, အင်္ကုရဉ္စာပိ ဣန္ဒကံ; ဒက္ခိဏေယျံ သမ္ဘာဝေန္တော, ဣဒံ ဝစနမဗြဝိ. พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทอดพระเนตรอังกุรเทพบุตรและอินทกเทพบุตรแล้ว เมื่อจะทรงประกาศคุณของทักขิไณยบุคคล จึงได้ตรัสพระดำรัสนี้ ၃၂၂. ๓๒๒. ‘‘မဟာဒါနံ တယာ ဒိန္နံ, အင်္ကုရ ဒီဃမန္တရံ; အတိဒူရေ နိသိန္နောသိ, အာဂစ္ဆ မမ သန္တိကေ’’တိ. “ดูก่อนอังกุระ ท่านได้ให้มหาทานตลอดกาลนานมิใช่หรือ เหตุไฉนจึงนั่งอยู่ไกลนัก จงมาสู่สำนักของเราเถิด” ၃၂၃. ๓๒๓. စောဒိတော ဘာဝိတတ္တေန, အင်္ကုရော ဣဒမဗြဝိ; ‘‘ကိံ မယှံ တေန ဒါနေန, ဒက္ခိဏေယျေန သုညတံ. อังกุรเทพบุตร อันพระผู้มีพระภาคผู้ทรงมีพระองค์อันอบรมแล้วตรัสเตือนแล้ว ได้กราบทูลคำนี้ว่า “ทานของข้าพระองค์นั้นว่างเปล่าจากทักขิไณยบุคคล จะมีประโยชน์อะไรแก่ข้าพระองค์เล่า” ၃၂၄. ๓๒๔. ‘‘အယံ သော ဣန္ဒကော ယက္ခော, ဒဇ္ဇာ ဒါနံ ပရိတ္တကံ; အတိရောစတိ အမှေဟိ, စန္ဒော တာရဂဏေ ယထာ’’တိ. “อินทกยักษ์นี้ถวายทานเพียงเล็กน้อย แต่รุ่งเรืองกว่าข้าพระองค์ทั้งหลาย เหมือนพระจันทร์รุ่งเรืองกว่าหมู่ดาว ฉะนั้น” ၃၂၅. ๓๒๕. ‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလေ ယထာ ခေတ္တေ, ဗီဇံ ဗဟုမ္ပိ ရောပိတံ; န ဝိပုလဖလံ ဟောတိ, နပိ တောသေတိ ကဿကံ. “พืชแม้มากที่บุคคลหว่านแล้วในนาที่ดินเลว ย่อมไม่มีผลไพบูลย์ ทั้งไม่ทำให้ชาวนายินดี ฉันใด” ၃၂၆. ๓๒๖. ‘‘တထေဝ ဒါနံ ဗဟုကံ, ဒုဿီလေသု ပတိဋ္ဌိတံ; န ဝိပုလဖလံ ဟောတိ, နပိ တောသေတိ ဒါယကံ. “ทานเป็นอันมากที่ตั้งไว้ในบุคคลผู้ทุศีล ย่อมไม่มีผลไพบูลย์ ทั้งไม่ทำให้ทายกยินดี ฉันนั้นเหมือนกัน” ၃၂၇. ๓๒๗. ‘‘ယထာပိ ဘဒ္ဒကေ ခေတ္တေ, ဗီဇံ အပ္ပမ္ပိ ရောပိတံ; သမ္မာ ဓာရံ ပဝေစ္ဆန္တေ, ဖလံ တောသေတိ ကဿကံ. “ก็พืชแม้เล็กน้อยที่บุคคลหว่านแล้วในนาดี เมื่อฝนตกต้องตามฤดูกาล ผลย่อมทำให้ชาวนายินดี ฉันใด” ၃၂၈. ๓๒๘. ‘‘တထေဝ သီလဝန္တေသု, ဂုဏဝန္တေသု တာဒိသု; အပ္ပကမ္ပိ ကတံ ကာရံ, ပုညံ ဟောတိ မဟပ္ဖလ’’န္တိ. “การกระทำแม้เล็กน้อยในท่านผู้มีศีล มีคุณเช่นนั้น บุญย่อมมีผลมาก ฉันนั้นเหมือนกัน” ၃၂၉. ๓๒๙. ဝိစေယျ ဒါနံ ဒါတဗ္ဗံ, ယတ္ထ ဒိန္နံ မဟပ္ဖလံ; ဝိစေယျ ဒါနံ ဒတွာန, သဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တိ ဒါယကာ. บุคคลพึงพิจารณาให้ทานในที่ซึ่งทานที่ให้แล้วมีผลมาก ทายกทั้งหลายพิจารณาให้ทานแล้ว ย่อมไปสู่สวรรค์ ၃၃၀. ๓๓๐. ဝိစေယျ [Pg.161] ဒါနံ သုဂတပ္ပသတ္ထံ, ယေ ဒက္ခိဏေယျာ ဣဓ ဇီဝလောကေ; ဧတေသု ဒိန္နာနိ မဟပ္ဖလာနိ, ဗီဇာနိ ဝုတ္တာနိ ယထာ သုခေတ္တေတိ. การพิจารณาให้ทานเป็นสิ่งที่พระสุคตทรงสรรเสริญแล้ว ทักขิไณยบุคคลเหล่าใดมีอยู่ในชีวโลกนี้ ทานที่ถวายในท่านเหล่านั้นย่อมมีผลมาก เหมือนพืชที่หว่านในนาดี ฉะนั้น အင်္ကုရပေတဝတ္ထု နဝမံ. อังกุรเปตวัตถุที่ ๙ จบ ၁၀. ဥတ္တရမာတုပေတိဝတ္ထု ๑๐. อุตตรมาตุเปติวัตถุ ၃၃၁. ๓๓๑. ဒိဝါဝိဟာရဂတံ ဘိက္ခုံ, ဂင်္ဂါတီရေ နိသိန္နကံ; တံ ပေတီ ဥပသင်္ကမ္မ, ဒုဗ္ဗဏ္ဏာ ဘီရုဒဿနာ. เปรตตนหนึ่งมีผิวพรรณทราม มีทัศนะน่ากลัว เข้าไปหาภิกษุผู้ไปสู่ที่พักกลางวัน นั่งอยู่ ณ ริมฝั่งแม่น้ำคงคา ၃၃၂. ๓๓๒. ကေသာ စဿာ အတိဒီဃာ, ယာဝဘူမာဝလမ္ဗရေ ; ကေသေဟိ သာ ပဋိစ္ဆန္နာ, သမဏံ ဧတဒဗြဝိ. ผมของเปรตนั้นยาวนัก ห้อยย้อยลงจดแผ่นดิน เปรตนั้นมีกายอันผมปกปิดแล้ว ได้กล่าวคำนี้กะสมณะ ၃၃၃. ๓๓๓. ‘‘ပဉ္စပဏ္ဏာသဝဿာနိ, ယတော ကာလင်္ကတာ အဟံ; နာဘိဇာနာမိ ဘုတ္တံ ဝါ, ပီတံ ဝါ ပန ပါနိယံ; ဒေဟိ တွံ ပါနိယံ ဘန္တေ, တသိတာ ပါနိယာယ မေ’’တိ. “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ จำเดิมแต่ข้าพเจ้าทำกาละแล้วได้ ๕๕ ปี ไม่เคยรู้จักการกินหรือการดื่มน้ำเลย ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้ากระหายน้ำ ท่านจงให้น้ำแก่ข้าพเจ้าเถิด” ၃၃၄. ๓๓๔. ‘‘အယံ သီတောဒိကာ ဂင်္ဂါ, ဟိမဝန္တတော သန္ဒတိ; ပိဝ ဧတ္တော ဂဟေတွာန, ကိံ မံ ယာစသိ ပါနိယ’’န္တိ. “แม่น้ำคงคานี้มีน้ำเย็น ไหลมาจากภูเขาหิมพานต์ ท่านจงตักดื่มจากแม่น้ำนี้เถิด เหตุไฉนจึงมาขอน้ำกะเราเล่า” ၃၃၅. ๓๓๕. ‘‘သစာဟံ ဘန္တေ ဂင်္ဂါယ, သယံ ဂဏှာမိ ပါနိယံ; လောဟိတံ မေ ပရိဝတ္တတိ, တသ္မာ ယာစာမိ ပါနိယ’’န္တိ. “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ถ้าข้าพเจ้าตักน้ำจากแม่น้ำคงคาด้วยตนเอง น้ำนั้นย่อมกลายเป็นเลือดสำหรับข้าพเจ้า เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงขอน้ำ” ၃၃၆. ๓๓๖. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဂင်္ဂါ တေ ဟောတိ လောဟိတ’’န္တိ. “ท่านได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา ใจหนอ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร แม่น้ำคงคาจึงกลายเป็นเลือดสำหรับท่าน” ၃၃၇. ๓๓๗. ‘‘ပုတ္တော မေ ဥတ္တရော နာမ, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော; သော စ မယှံ အကာမာယ, သမဏာနံ ပဝေစ္ဆတိ. “บุตรของข้าพเจ้าชื่ออุตตระ เป็นอุบาสกผู้มีศรัทธา บุตรนั้นเมื่อข้าพเจ้าไม่ปรารถนา ได้ถวาย (ปัจจัย ๔) แก่สมณะทั้งหลาย” ၃၃၈. ๓๓๘. ‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ; တမဟံ ပရိဘာသာမိ, မစ္ဆေရေန ဥပဒ္ဒုတာ. “(บุตรนั้นถวาย) จีวร บิณฑบาต ปัจจัย และเสนาสนะ ข้าพเจ้าถูกความตระหนี่ครอบงำ ได้ด่าบริภาษบุตรนั้น” ၃၃၉. ๓๓๙. ‘‘ယံ တွံ မယှံ အကာမာယ, သမဏာနံ ပဝေစ္ဆသိ; စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ. “เจ้าถวายจีวร บิณฑบาต ปัจจัย และเสนาสนะแก่สมณะทั้งหลาย โดยที่เราไม่พอใจ” ၃၄၀. ๓๔๐. ‘‘ဧတံ [Pg.162] တေ ပရလောကသ္မိံ, လောဟိတံ ဟောတု ဥတ္တရ; တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, ဂင်္ဂါ မေ ဟောတိ လောဟိတ’’န္တိ. “ดูก่อนอุตตระ ขอทานนี้จงเป็นโลหิตสำหรับท่านในปรโลก ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น แม่น้ำคงคาจึงกลายเป็นโลหิตสำหรับเรา” ဥတ္တရမာတုပေတိဝတ္ထု ဒသမံ. อุตตรมาตุเปติวัตถุที่ ๑๐ จบ ၁၁. သုတ္တပေတဝတ္ထု ๑๑. สุตตเปตวัตถุ ၃၄၁. ๓๔๑. ‘‘အဟံ ပုရေ ပဗ္ဗဇိတဿ ဘိက္ခုနော, သုတ္တံ အဒါသိံ ဥပသင်္ကမ္မ ယာစိတာ; တဿ ဝိပါကော ဝိပုလဖလူပလဗ္ဘတိ, ဗဟုကာ စ မေ ဥပ္ပဇ္ဇရေ ဝတ္ထကောဋိယော. “ในกาลก่อน เมื่อข้าพเจ้าถูกพระปัจเจกพุทธภิกษุผู้บรรพชาแล้วเข้าไปหาขอด้าย ข้าพเจ้าก็ได้ถวายด้ายไป วิบากแห่งทานนั้นมีผลไพบูลย์ปรากฏอยู่ บัดนี้ผ้าหลายโกฏิเกิดขึ้นแก่ข้าพเจ้า” ၃၄၂. ๓๔๒. ‘‘ပုပ္ဖာဘိကိဏ္ဏံ ရမိတံ ဝိမာနံ, အနေကစိတ္တံ နရနာရိသေဝိတံ; သာဟံ ဘုဉ္ဇာမိ စ ပါရုပါမိ စ, ပဟူတဝိတ္တာ န စ တာဝ ခီယတိ. “วิมานอันน่ารื่นรมย์ เกลื่อนกล่นด้วยดอกไม้ วิจิตรตระการตา อันนรนารีแวดล้อม ข้าพเจ้าได้ใช้สอยและนุ่งห่ม (ตามปรารถนา) มีทรัพย์สมบัติมากมาย และทรัพย์นั้นก็ไม่สิ้นไปเลย” ၃၄၃. ๓๔๓. ‘‘တဿေဝ ကမ္မဿ ဝိပါကမနွယာ, သုခဉ္စ သာတဉ္စ ဣဓူပလဗ္ဘတိ; သာဟံ ဂန္တွာ ပုနဒေဝ မာနုသံ, ကာဟာမိ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ. “เพราะอาศัยวิบากแห่งกรรมนั้นนั่นเทียว ข้าพเจ้าจึงได้เสวยสุขและอารมณ์ที่น่าพอใจในวิมานนี้ ข้าพเจ้านั้นจะกลับไปยังโลกมนุษย์อีกเพื่อทำบุญ ขอท่านอัยบุตรโปรดนำข้าพเจ้าไปเถิด” ၃၄၄. ๓๔๔. ‘‘သတ္တ တုဝံ ဝဿသတာ ဣဓာဂတာ,ဇိဏ္ဏာ စ ဝုဍ္ဎာ စ တဟိံ ဘဝိဿသိ; သဗ္ဗေဝ တေ ကာလကတာ စ ဉာတကာ,ကိံ တတ္ထ ဂန္တွာန ဣတော ကရိဿသီ’’တိ. “เธอมาอยู่ที่นี่ได้ ๗๐๐ ปีแล้ว ในโลกมนุษย์นั้นเธอก็จะแก่และชรา ญาติของเธอทั้งหมดก็ตายกันไปหมดแล้ว เธอจะไปทำอะไรที่นั่นจากที่นี่เล่า” ၃၄၅. ๓๔๕. ‘‘သတ္တေဝ ဝဿာနိ ဣဓာဂတာယ မေ, ဒိဗ္ဗဉ္စ သုခဉ္စ သမပ္ပိတာယ; သာဟံ ဂန္တွာန ပုနဒေဝ မာနုသံ, ကာဟာမိ ပုညာနိ နယယျပုတ္တ မ’’န္တိ. “ข้าพเจ้าผู้เพียบพร้อมด้วยสุขทิพย์มาอยู่ที่นี่ได้เพียง ๗ ปีเท่านั้น ข้าพเจ้านั้นจะกลับไปยังโลกมนุษย์อีกเพื่อทำบุญ ขอท่านอัยบุตรโปรดนำข้าพเจ้าไปเถิด” ၃၄၆. ๓๔๖. သော တံ ဂဟေတွာန ပသယှ ဗာဟာယံ, ပစ္စာနယိတွာန ထေရိံ သုဒုဗ္ဗလံ; ‘‘ဝဇ္ဇေသိ အညမ္ပိ ဇနံ ဣဓာဂတံ, ‘ကရောထ ပုညာနိ သုခူပလဗ္ဘတိ’’. เปรตนั้นจับแขนนางฉุดคร่าไป แล้วนำหญิงแก่ผู้หมดเรี่ยวแรงกลับไปส่งพลางกล่าวว่า “เธอจงบอกแก่ชนเหล่าอื่นที่มาที่นี่ว่า ‘ท่านทั้งหลายจงทำบุญเถิด เพราะจะประสบสุข’” ၃၄၇. ๓๔๗. ‘‘ဒိဋ္ဌာ [Pg.163] မယာ အကတေန သာဓုနာ, ပေတာ ဝိဟညန္တိ တထေဝ မနုဿာ; ကမ္မဉ္စ ကတွာ သုခဝေဒနီယံ, ဒေဝါ မနုဿာ စ သုခေ ဌိတာ ပဇာ’’တိ. “เราได้เห็นแล้วซึ่งเปรตและมนุษย์ทั้งหลายผู้เดือดร้อนเพราะไม่ได้ทำความดี และได้เห็นแล้วซึ่งเหล่าเทวดาและมนุษย์ผู้ตั้งอยู่ในความสุขเพราะได้ทำกรรมที่มีสุขเป็นผล” သုတ္တပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ. สุตตเปตวัตถุที่ ๑๑ จบ ၁၂. ကဏ္ဏမုဏ္ဍပေတိဝတ္ထု ๑๒. กัณณมุณฑเปติวัตถุ ၃၄၈. ๓๔๘. ‘‘သောဏ္ဏသောပါနဖလကာ, သောဏ္ဏဝါလုကသန္ထတာ; တတ္ထ သောဂန္ဓိယာ ဝဂ္ဂူ, သုစိဂန္ဓာ မနောရမာ. “สระโบกขรณี (ของเธอ) มีบันไดและกระดานเป็นทองคำ ลาดด้วยทรายทอง ในสระนั้นมีดอกบัวอุบลซึ่งมีกลิ่นหอมดี มีกลิ่นบริสุทธิ์น่ารื่นรมย์ใจ” ၃၄၉. ๓๔๙. ‘‘နာနာရုက္ခေဟိ သဉ္ဆန္နာ, နာနာဂန္ဓသမေရိတာ; နာနာပဒုမသဉ္ဆန္နာ, ပုဏ္ဍရီကသမောတတာ. “สระโบกขรณีปกคลุมด้วยต้นไม้นานาพรรณ กลิ่นหอมนานาชนิดฟุ้งขจรไป ปกคลุมด้วยดอกปทุมนานาชนิด และแผ่ไปทั่วด้วยดอกบุณฑริก” ၃၅၀. ๓๕๐. ‘‘သုရဘိံ သမ္ပဝါယန္တိ, မနုညာ မာလုတေရိတာ; ဟံသကောဉ္စာဘိရုဒါ စ, စက္ကဝက္ကာဘိကူဇိတာ. “กลิ่นหอมอันน่าพอใจถูกลมพัด ย่อมฟุ้งขจรไป (สระโบกขรณี) กึกก้องด้วยเสียงหงส์และนกกระเรียน เสียงนกจักรพากษ์ร้องประสาน” ၃၅၁. ๓๕๑. ‘‘နာနာဒိဇဂဏာကိဏ္ဏာ, နာနာသရဂဏာယုတာ; နာနာဖလဓရာ ရုက္ခာ, နာနာပုပ္ဖဓရာ ဝနာ. “(สระโบกขรณี) ดาษดื่นด้วยหมู่นกนานาชนิด ประกอบด้วยเสียงร้องนานาสำเนียง มีต้นไม้ซึ่งมีผลหลากหลาย และป่าไม้ซึ่งมีดอกไม้นานาพรรณ” ၃၅၂. ๓๕๒. ‘‘န မနုဿေသု ဤဒိသံ, နဂရံ ယာဒိသံ ဣဒံ; ပါသာဒါ ဗဟုကာ တုယှံ, သောဝဏ္ဏရူပိယာမယာ; ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘေန္တိ, သမန္တာ စတုရော ဒိသာ. “เมืองเช่นนี้ไม่มีในหมู่มนุษย์ เหมือนเมืองนี้ (ของเธอ) ปราสาทจำนวนมากของเธอที่สำเร็จด้วยทองและเงิน ส่องสว่างรุ่งเรืองไปทั่วทั้ง ๔ ทิศโดยรอบ” ၃၅၃. ๓๕๓. ‘‘ပဉ္စ ဒါသိသတာ တုယှံ, ယာ တေမာ ပရိစာရိကာ; တာ ကမ္ဗုကာယူရဓရာ, ကဉ္စနာဝေဠဘူသိတာ. “หญิงรับใช้ ๕๐๐ คนของเธอ ซึ่งเป็นบริจาริกาของเธอนั้น สวมกำไลสังข์และทองกร ประดับด้วยเครื่องประดับทองที่เกล้าผม” ၃၅၄. ๓๕๔. ‘‘ပလ္လင်္ကာ ဗဟုကာ တုယှံ, သောဝဏ္ဏရူပိယာမယာ; ကဒလိမိဂသဉ္ဆန္နာ, သဇ္ဇာ ဂေါနကသန္ထတာ. “บัลลังก์จำนวนมากของเธอที่สำเร็จด้วยทองและเงิน ปูลาดด้วยหนังเสือเหลืองและผ้าโกนก เตรียมพร้อมไว้เป็นอย่างดี” ၃၅၅. ๓๕๕. ‘‘ယတ္ထ တွံ ဝါသူပဂတာ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ; သမ္ပတ္တာယဍ္ဎရတ္တာယ, တတော ဥဋ္ဌာယ ဂစ္ဆသိ. “เธอผู้เพียบพร้อมด้วยกามคุณทั้งปวง เข้าไปนอน ณ บัลลังก์ใด เมื่อถึงเที่ยงคืน ก็ลุกขึ้นจากบัลลังก์นั้นไป” ၃၅၆. ๓๕๖. ‘‘ဥယျာနဘူမိံ [Pg.164] ဂန္တွာန, ပေါက္ခရညာ သမန္တတော; တဿာ တီရေ တုဝံ ဌာသိ, ဟရိတေ သဒ္ဒလေ သုဘေ. “เธอไปยังพื้นที่อุทยาน แล้วยืนอยู่ที่ริมฝั่งสระโบกขรณีนั้น ซึ่งมีหญ้าเขียวสดน่ารื่นรมย์โดยรอบ” ၃၅၇. ๓๕๗. ‘‘တတော တေ ကဏ္ဏမုဏ္ဍော သုနခေါ, အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတိ; ယဒါ စ ခါယိတာ အာသိ, အဋ္ဌိသင်္ခလိကာ ကတာ; ဩဂါဟသိ ပေါက္ခရဏိံ, ဟောတိ ကာယော ယထာ ပုရေ. “ลำดับนั้น สุนัขหูด้วนก็กัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของเธอ เมื่อใดเธอถูกมันกัดกินจนเหลือแต่ร่างกระดูก เมื่อนั้นเธอก็ลงไปยังสระโบกขรณี ร่างกายของเธอก็กลับเป็นเหมือนเดิม” ၃၅၈. ๓๕๘. ‘‘တတော တွံ အင်္ဂပစ္စင်္ဂီ, သုစာရု ပိယဒဿနာ; ဝတ္ထေန ပါရုပိတွာန, အာယာသိ မမ သန္တိကံ. “ลำดับนั้น เธอก็มีอวัยวะน้อยใหญ่บริบูรณ์ มีรูปงามน่าดูชม นุ่งห่มผ้าแล้วก็มาหาเรา” ၃၅၉. ๓๕๙. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ကဏ္ဏမုဏ္ဍော သုနခေါ တဝအင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတီ’’တိ. “เธอได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร สุนัขหูด้วนจึงกัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของเธอ” ၃၆၀. ๓๖๐. ‘‘ကိမိလာယံ ဂဟပတိ, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော; တဿာဟံ ဘရိယာ အာသိံ, ဒုဿီလာ အတိစာရိနီ. “ในกรุงกิมิลา มีคหบดีผู้เป็นอุบาสกมีศรัทธา ข้าพระองค์เป็นภรรยาของคหบดีนั้น เป็นคนทุศีล ประพฤตินอกใจสามี” ၃၆၁. ๓๖๑. ‘‘သော မံ အတိစရမာနာယ, သာမိကော ဧတဒဗြဝိ; ‘နေတံ ဆန္နံ ပတိရူပံ, ယံ တွံ အတိစရာသိ မံ’. “เมื่อข้าพระองค์ประพฤตินอกใจอยู่ สามีได้กล่าวคำนี้กะข้าพระองค์ว่า ‘การที่เธอประพฤตินอกใจเรานี้ ไม่สมควร ไม่เหมาะสมเลย’” ၃၆၂. ๓๖๒. ‘‘သာဟံ ဃောရဉ္စ သပထံ, မုသာဝါဒဉ္စ ဘာသိသံ; ‘နာဟံ တံ အတိစရာမိ, ကာယေန ဥဒ စေတသာ. “ข้าพระองค์นั้นได้กล่าวคำสาบานที่ร้ายแรงและคำเท็จว่า ‘ข้าแต่ท่าน ข้าพเจ้ามิได้ประพฤตินอกใจท่านด้วยกายหรือด้วยใจเลย’” ၃၆၃. ๓๖๓. ‘‘‘သစာဟံ တံ အတိစရာမိ, ကာယေန ဥဒ စေတသာ; ကဏ္ဏမုဏ္ဍော ယံ သုနခေါ, အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတု’. “‘ถ้าข้าพเจ้าประพฤตินอกใจท่านด้วยกายหรือด้วยใจไซร้ ขอให้สุนัขหูด้วนตัวนี้จงกัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของข้าพเจ้าเถิด’” ၃၆၄. ๓๖๔. ‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကံ, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ; သတ္တေဝ ဝဿသတာနိ, အနုဘူတံ ယတော ဟိ မေ; ကဏ္ဏမုဏ္ဍော စ သုနခေါ, အင်္ဂမင်္ဂါနိ ခါဒတိ. “ข้าพระองค์ได้เสวยวิบากของกรรมทั้งสองนั้น คือการประพฤตินอกใจและมุสาวาท ตลอด ๗๐๐ ปี เพราะเหตุนั้น สุนัขหูด้วนจึงกัดกินอวัยวะน้อยใหญ่ของข้าพระองค์” ၃၆၅. ๓๖๕. ‘‘တွဉ္စ ဒေဝ ဗဟုကာရော, အတ္ထာယ မေ ဣဓာဂတော; သုမုတ္တာဟံ ကဏ္ဏမုဏ္ဍဿ, အသောကာ အကုတောဘယာ. ข้าแต่เทวะ พระองค์ทรงมีอุปการะมาก เสด็จมาที่นี้เพื่อประโยชน์แก่หม่อมฉัน หม่อมฉันพ้นดีแล้วจากสุนัขหูขาด เป็นผู้ไม่มีความโศก ไม่มีภัยแต่ที่ไหนๆ ၃၆၆. ๓๖๖. ‘‘တာဟံ ဒေဝ နမဿာမိ, ယာစာမိ ပဉ္ဇလီကတာ; ဘုဉ္ဇ အမာနုသေ ကာမေ, ရမ ဒေဝ မယာ သဟာ’’တိ. ข้าแต่เทวะ หม่อมฉันนั้นขอนอบน้อมพระองค์ ประนมกรอัญชลีทูลวิงวอน ขอเชิญพระองค์เสวยกามอันเป็นทิพย์ ขอเชิญพระองค์ทรงยินดีร่วมกับหม่อมฉันเถิด ၃၆၇. ๓๖๗. ‘‘ဘုတ္တာ [Pg.165] အမာနုသာ ကာမာ, ရမိတောမှိ တယာ သဟ; တာဟံ သုဘဂေ ယာစာမိ, ခိပ္ပံ ပဋိနယာဟိ မ’’န္တိ. ดูก่อนนางผู้มีความงาม เราได้บริโภคกามอันเป็นทิพย์แล้ว ได้รื่นรมย์กับเธอแล้ว เรานั้นขอวิงวอนเธอ ขอเธอจงรีบนำเรากลับไปเถิด ကဏ္ဏမုဏ္ဍပေတိဝတ္ထု ဒွါဒသမံ. กัณณมุณฑเปติวัตถุที่ ๑๒ จบ ၁၃. ဥဗ္ဗရိပေတဝတ္ထု ๑๓. อุพพรีเปตวัตถุ ၃၆၈. ๓๖๘. အဟု ရာဇာ ဗြဟ္မဒတ္တော, ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘော; အဟောရတ္တာနမစ္စယာ, ရာဇာ ကာလမကြုဗ္ဗထ. ได้มีพระราชาพระนามว่าพรหมทัต ผู้เป็นใหญ่ในหมู่รัฐแห่งชาวปัญจาละ เมื่อวันคืนล่วงไป พระราชานั้นได้เสด็จสวรรคต ၃၆၉. ๓๖๙. တဿ အာဠာဟနံ ဂန္တွာ, ဘရိယာ ကန္ဒတိ ဥဗ္ဗရီ ; ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ, ဗြဟ္မဒတ္တာတိ ကန္ဒတိ. พระนางอุพพรีผู้เป็นพระมเหสีของพระองค์ เสด็จไปสู่ป่าช้า ไม่ทรงเห็นพระเจ้าพรหมทัต ก็ทรงกันแสงรำพันว่า ‘ข้าแต่พระเจ้าพรหมทัต’ ၃၇၀. ๓๗๐. ဣသိ စ တတ္ထ အာဂစ္ဆိ, သမ္ပန္နစရဏော မုနိ; သော စ တတ္ထ အပုစ္ဆိတ္ထ, ယေ တတ္ထ သုသမာဂတာ. มีพระฤๅษีผู้เป็นมุนี สมบูรณ์ด้วยจรณะ ได้มาถึงที่นั้นแล้ว ท่านได้ถามชนทั้งหลายผู้ประชุมกันดีแล้วในที่นั้น ၃၇၁. ๓๗๑. ‘‘ကဿ ဣဒံ အာဠာဟနံ, နာနာဂန္ဓသမေရိတံ; ကဿာယံ ကန္ဒတိ ဘရိယာ, ဣတော ဒူရဂတံ ပတိံ; ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ, ‘ဗြဟ္မဒတ္တာ’တိ ကန္ဒတိ’’. ป่าช้านี้อบอวลด้วยกลิ่นต่างๆ เป็นของใคร ภรรยาคนนี้เป็นของใครกัน ที่กำลังร้องไห้ถึงสามีผู้ไปไกลจากที่นี้ ไม่เห็นพระเจ้าพรหมทัต จึงร้องไห้ว่า ‘ข้าแต่พระเจ้าพรหมทัต’ ၃၇၂. ๓๗๒. တေ စ တတ္ထ ဝိယာကံသု, ယေ တတ္ထ သုသမာဂတာ; ‘‘ဗြဟ္မဒတ္တဿ ဘဒန္တေ, ဗြဟ္မဒတ္တဿ မာရိသ. ชนทั้งหลายผู้ประชุมกันดีแล้วในที่นั้น ได้กราบทูลตอบว่า ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เป็นของพระเจ้าพรหมทัต ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ เป็นของพระเจ้าพรหมทัต’ ၃၇၃. ๓๗๓. ‘‘တဿ ဣဒံ အာဠာဟနံ, နာနာဂန္ဓသမေရိတံ; တဿာယံ ကန္ဒတိ ဘရိယာ, ဣတော ဒူရဂတံ ပတိံ; ဗြဟ္မဒတ္တံ အပဿန္တီ, ‘ဗြဟ္မဒတ္တာ’တိ ကန္ဒတိ’’. ป่าช้านี้อบอวลด้วยกลิ่นต่างๆ เป็นของพระองค์ (พระเจ้าพรหมทัต) ภรรยาของพระองค์ท่านนี้ กำลังร้องไห้ถึงสามีผู้ไปไกลจากที่นี้ ไม่เห็นพระเจ้าพรหมทัต จึงร้องไห้ว่า ‘ข้าแต่พระเจ้าพรหมทัต’ ၃၇၄. ๓๗๔. ‘‘ဆဠာသီတိသဟဿာနိ, ဗြဟ္မဒတ္တဿနာမကာ; ဣမသ္မိံ အာဠာဟနေ ဒဍ္ဎာ, တေသံ ကမနုသောစသီ’’တိ. พระราชา ๘๖,๐๐๐ พระองค์ ผู้มีพระนามว่าพรหมทัต ถูกเผาในป่าช้านี้แล้ว ในบรรดาพระราชาเหล่านั้น ท่านเศร้าโศกถึงพระองค์ไหน ၃၇၅. ๓๗๕. ‘‘ယော ရာဇာ စူဠနီပုတ္တော, ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘော; တံ ဘန္တေ အနုသောစာမိ, ဘတ္တာရံ သဗ္ဗကာမဒ’’န္တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พระราชาพระองค์ใดเป็นโอรสของพระเจ้าจูฬนี เป็นใหญ่ในหมู่รัฐแห่งชาวปัญจาละ หม่อมฉันเศร้าโศกถึงพระราชานั้น ผู้เป็นพระสวามี ผู้ประทานความปรารถนาทั้งปวง ၃၇၆. ๓๗๖. ‘‘သဗ္ဗေ ဝါဟေသုံ ရာဇာနော, ဗြဟ္မဒတ္တဿနာမကာ; သဗ္ဗေဝစူဠနီပုတ္တာ, ပဉ္စာလာနံ ရထေသဘာ. พระราชาทั้งหมดล้วนมีพระนามว่าพรหมทัต ทั้งหมดล้วนเป็นโอรสของพระเจ้าจูฬนี เป็นใหญ่ในหมู่รัฐแห่งชาวปัญจาละ ၃၇၇. ๓๗๗. ‘‘သဗ္ဗေသံ အနုပုဗ္ဗေန, မဟေသိတ္တမကာရယိ; ကသ္မာ ပုရိမကေ ဟိတွာ, ပစ္ဆိမံ အနုသောစသီ’’တိ. ท่านได้เป็นพระมเหสีของพระราชาทั้งหมดนั้นตามลำดับ เหตุไรจึงละทิ้งพระองค์ก่อนๆ แล้วมาเศร้าโศกถึงพระองค์สุดท้ายเล่า ၃၇၈. ๓๗๘. ‘‘အာတုမေ [Pg.166] ဣတ္ထိဘူတာယ, ဒီဃရတ္တာယ မာရိသ; ယဿာ မေ ဣတ္ထိဘူတာယ, သံသာရေ ဗဟုဘာသသီ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ท่านกล่าวถึงความเป็นพระมเหสีของหม่อมฉันผู้เกิดเป็นหญิงในสังสารวัฏเป็นอันมาก ตลอดกาลนาน หม่อมฉันผู้เกิดเป็นหญิงนี้ เป็นหญิงตลอดกาลนานเลยหรือ ၃၇၉. ๓๗๙. ‘‘အဟု ဣတ္ထီ အဟု ပုရိသော, ပသုယောနိမ္ပိ အာဂမာ; ဧဝမေတံ အတီတာနံ, ပရိယန္တော န ဒိဿတီ’’တိ. ท่านเคยเป็นหญิง เคยเป็นชาย และเคยไปสู่กำเนิดสัตว์เดรัจฉาน ที่สุดแห่งภพในอดีตของท่านที่เป็นมาอย่างนี้ ย่อมมองไม่เห็น ၃၈၀. ๓๘๐. ‘‘အာဒိတ္တံ ဝတ မံ သန္တံ, ဃတသိတ္တံဝ ပါဝကံ; ဝါရိနာ ဝိယ ဩသိဉ္စံ, သဗ္ဗံ နိဗ္ဗာပယေ ဒရံ. ท่านได้ดับความเดือดร้อนทั้งปวงของหม่อมฉันผู้กำลังลุกโพลงอยู่ ดุจบุคคลดับไฟที่ราดด้วยเนยให้ดับสนิทด้วยน้ำฉะนั้น ၃၈၁. ๓๘๑. ‘‘အဗ္ဗဟီ ဝတ မေ သလ္လံ, သောကံ ဟဒယနိဿိတံ; ယော မေ သောကပရေတာယ, ပတိသောကံ အပါနုဒိ. ท่านผู้บรรเทาความเศร้าโศกถึงพระสวามีของหม่อมฉันผู้ถูกความโศกครอบงำ ได้ถอนลูกศรคือความโศกที่อาศัยอยู่ในหทัยของหม่อมฉันแล้วหนอ ၃၈၂. ๓๘๒. ‘‘သာဟံ အဗ္ဗူဠှသလ္လာသ္မိ, သီတိဘူတာသ္မိ နိဗ္ဗုတာ; န သောစာမိ န ရောဒါမိ, တဝ သုတွာ မဟာမုနီ’’တိ. ข้าแต่มหามุนี หม่อมฉันนั้นเป็นผู้มีลูกศรถูกถอนแล้ว เป็นผู้เยือกเย็น ดับสนิทแล้ว เพราะได้ฟังคำของท่าน จึงไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้ ၃၈၃. ๓๘๓. တဿ တံ ဝစနံ သုတွာ, သမဏဿ သုဘာသိတံ; ပတ္တစီဝရမာဒါယ, ပဗ္ဗဇိ အနဂါရိယံ. พระนางอุพพรีได้ทรงสดับสุภาษิตของสมณะนั้นแล้ว ทรงถือบาตรและจีวรเสด็จออกบวชเป็นอนาคาริก ၃၈၄. ๓๘๔. သာ စ ပဗ္ဗဇိတာ သန္တာ, အဂါရသ္မာ အနဂါရိယံ; မေတ္တာစိတ္တံ အဘာဝေသိ, ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ. พระนางนั้นครั้นบวชจากเรือนสู่ความเป็นผู้ไม่มีเรือนแล้ว ได้เจริญเมตตาจิตเพื่ออุบัติในพรหมโลก ၃၈၅. ๓๘๕. ဂါမာ ဂါမံ ဝိစရန္တီ, နိဂမေ ရာဇဓာနိယော; ဥရုဝေလာ နာမ သော ဂါမော, ယတ္ထ ကာလမကြုဗ္ဗထ. พระนางเที่ยวจาริกไปจากบ้านสู่บ้าน สู่เมืองและราชธานีทั้งหลาย ได้ทำกาละ ณ หมู่บ้านใด หมู่บ้านนั้นชื่อว่าอุรุเวลา ၃၈၆. ๓๘๖. မေတ္တာစိတ္တံ အာဘာဝေတွာ, ဗြဟ္မလောကူပပတ္တိယာ; ဣတ္ထိစိတ္တံ ဝိရာဇေတွာ, ဗြဟ္မလောကူပဂါ အဟူတိ. พระนางเจริญเมตตาจิตเพื่ออุบัติในพรหมโลก ทำให้สิ้นกำหนัดในจิตของสตรี ได้เป็นผู้เข้าถึงพรหมโลก ဥဗ္ဗရိပေတဝတ္ထု တေရသမံ. อุพพรีเปตวัตถุที่ ๑๓ จบ ဥဗ္ဗရိဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော နိဋ္ဌိတော. อุพพรีวรรคที่ ๒ จบ တဿုဒ္ဒါနံ – อุทานของวรรคนั้น คือ မောစကံ မာတာ မတ္တာ စ, နန္ဒာ ကုဏ္ဍလီနာ ဃဋော; ဒွေ သေဋ္ဌီ တုန္နဝါယော စ, ဥတ္တရ သုတ္တကဏ္ဏ ဥဗ္ဗရီတိ. เรื่องโมจกะ เรื่องมาตา เรื่องมัตตา เรื่องนันทา เรื่องกุณฑลี เรื่องฆฏะ เรื่องเศรษฐี ๒ เรื่อง เรื่องช่างเย็บผ้า เรื่องอุตตระ เรื่องสุตตะ เรื่องกัณณะ และเรื่องอุพพรี ၃. စူဠဝဂ္ဂေါ ๓. จูฬวรรค ၁. အဘိဇ္ဇမာနပေတဝတ္ထု ๑. อภิชชมานเปตวัตถุ ၃၈၇. ๓๘๗. ‘‘အဘိဇ္ဇမာနေ [Pg.167] ဝါရိမှိ, ဂင်္ဂါယ ဣဓ ဂစ္ဆသိ; နဂ္ဂေါ ပုဗ္ဗဒ္ဓပေတောဝ မာလဓာရီ အလင်္ကတော; ကုဟိံ ဂမိဿသိ ပေတ, ကတ္ထ ဝါသော ဘဝိဿတီ’’တိ. ท่านไปในพื้นน้ำแห่งแม่น้ำคงคาในที่นี้ ซึ่งไม่แตกทำลาย เป็นคนเปลือยกาย เหมือนเปรตมีร่างกายท่อนบน ทรงพวงมาลัย ประดับประดาแล้ว ดูก่อนเปรต ท่านจักไปที่ไหน ที่อยู่ของท่านจักมี ณ ที่ไหน ၃၈၈. ๓๘๘. ‘‘စုန္ဒဋ္ဌိလံ ဂမိဿာမိ, ပေတော သော ဣတိ ဘာသတိ; အန္တရေ ဝါသဘဂါမံ, ဗာရာဏသိံ စ သန္တိကေ’’. เปรตนั้นกล่าวอย่างนี้ว่า เราจักไปยังหมู่บ้านจุณฑัฏฐิละ ซึ่งตั้งอยู่ใกล้กรุงพาราณสี ในระหว่างหมู่บ้านวาสภะและกรุงพาราณสี ၃၈၉. ๓๘๙. တဉ္စ ဒိသွာ မဟာမတ္တော, ကောလိယော ဣတိ ဝိဿုတော; သတ္တုံ ဘတ္တဉ္စ ပေတဿ, ပီတကဉ္စ ယုဂံ အဒါ. มหาอำมาตย์ผู้มีชื่อเสียงว่าโกลิยะ ได้เห็นเปรตนั้นแล้ว จึงได้ถวายสัตตุผง ข้าวสุก และผ้าคู่หนึ่งสีเหลืองแก่เปรต ၃၉၀. ๓๙๐. နာဝါယ တိဋ္ဌမာနာယ, ကပ္ပကဿ အဒါပယိ; ကပ္ပကဿ ပဒိန္နမှိ, ဌာနေ ပေတဿ ဒိဿထ. ท่านอำมาตย์ให้ช่างกัลบกรับ (ผ้า) ขณะที่เรือจอดอยู่ เมื่อผ้าอันท่านอำมาตย์ให้แก่ช่างกัลบกแล้ว ผ้านั้นก็ปรากฏแก่เปรตในขณะนั้นเอง ၃၉၁. ๓๙๑. တတော သုဝတ္ထဝသနော, မာလဓာရီ အလင်္ကတော; ဌာနေ ဌိတဿ ပေတဿ, ဒက္ခိဏာ ဥပကပ္ပထ; တသ္မာ ဒဇ္ဇေထ ပေတာနံ, အနုကမ္ပာယ ပုနပ္ပုနံ. ลำดับนั้น เปรตนั้นมีผ้าดีนุ่งห่ม ทรงพวงมาลัย ประดับประดาแล้ว ทักษิณาย่อมสำเร็จแก่เปรตผู้ตั้งอยู่ในฐานะ เพราะเหตุนั้น บุคคลพึงให้ทักษิณาแก่เปรตทั้งหลายบ่อยๆ ด้วยความอนุเคราะห์ ၃၉၂. ๓๙๒. သာတုန္နဝသနာ ဧကေ, အညေ ကေသနိဝါသနာ ; ပေတာ ဘတ္တာယ ဂစ္ဆန္တိ, ပက္ကမန္တိ ဒိသောဒိသံ. เปรตบางพวกนุ่งห่มผ้าขี้ริ้ว บางพวกนุ่งห่มผม เปรตทั้งหลายไปเพื่อต้องการอาหาร ย่อมหลีกไปสู่ทิศานุทิศ ၃၉၃. ๓๙๓. ဒူရေ ဧကေ ပဓာဝိတွာ, အလဒ္ဓါဝ နိဝတ္တရေ; ဆာတာ ပမုစ္ဆိတာ ဘန္တာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ. เปรตบางพวกวิ่งไปไกลแล้ว ไม่ได้อะไรเลยก็กลับมา เปรตเหล่านั้นหิวโหย สลบไป ซวนเซไป กระทบแผ่นดินล้มลง ၃၉၄. ๓๙๔. တေ စ တတ္ထ ပပတိတာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ; ပုဗ္ဗေ အကတကလျာဏာ, အဂ္ဂိဒဍ္ဎာဝ အာတပေ. เปรตเหล่านั้นล้มลงในที่นั้นๆ กระทบแผ่นดินแล้ว เป็นผู้ไม่ได้ทำความดีไว้ในปางก่อน เหมือนถูกไฟไหม้ในที่แดด ၃၉၅. ๓๙๕. ‘‘မယံ ပုဗ္ဗေ ပါပဓမ္မာ, ဃရဏီ ကုလမာတရော; သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော. ในชาติก่อน พวกเรามีธรรมอันเลวทราม เป็นแม่เรือน เป็นมารดาของตระกูล เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ พวกเราก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตน ၃၉၆. ๓๙๖. ‘‘ပဟူတံ အန္နပါနမ္ပိ, အပိဿု အဝကိရီယတိ; သမ္မဂ္ဂတေ ပဗ္ဗဇိတေ, န စ ကိဉ္စိ အဒမှသေ. ข้าวและน้ำมีอยู่มาก แม้จะถูกทิ้งเสียก็มี แต่พวกเราก็มิได้ถวายอะไรๆ แก่บรรพชิตผู้ประพฤติดีเลย ၃၉၇. ๓๙๗. ‘‘အကမ္မကာမာ [Pg.168] အလသာ, သာဒုကာမာ မဟဂ္ဃသာ; အာလောပပိဏ္ဍဒါတာရော, ပဋိဂ္ဂဟေ ပရိဘာသိမှသေ. พวกเราเป็นผู้ใคร่ในกรรมชั่ว เป็นคนเกียจคร้าน ใคร่ในของอร่อย กินจุ พวกเราได้ด่าว่าทายกผู้ให้ข้าวคำหนึ่ง และปฏิคาหกทั้งหลาย ၃၉၈. ๓๙๘. ‘‘တေ ဃရာ တာ စ ဒါသိယော, တာနေဝါဘရဏာနိ နော; တေ အညေ ပရိစာရေန္တိ, မယံ ဒုက္ခဿ ဘာဂိနော. เรือนเหล่านั้น ทาสีเหล่านั้น และเครื่องประดับเหล่านั้นของพวกเรา คนอื่นๆ ย่อมใช้สอย ส่วนพวกเราเป็นผู้มีส่วนแห่งทุกข์ ၃၉၉. ๓๙๙. ‘‘ဝေဏီ ဝါ အဝညာ ဟောန္တိ, ရထကာရီ စ ဒုဗ္ဘိကာ; စဏ္ဍာလီ ကပဏာ ဟောန္တိ, ကပ္ပကာ စ ပုနပ္ပုနံ. เปรตเหล่านั้น (เมื่อเกิดเป็นมนุษย์) ย่อมเป็นคนจักสานบ้าง เป็นคนน่าดูหมิ่นบ้าง เป็นช่างหนังบ้าง เป็นคนประทุษร้ายมิตรบ้าง เป็นคนจัณฑาลบ้าง เป็นคนกำพร้าบ้าง เป็นช่างกัลบกบ้าง อยู่บ่อยๆ ၄၀၀. ๔๐๐. ‘‘ယာနိ ယာနိ နိဟီနာနိ, ကုလာနိ ကပဏာနိ စ; တေသု တေသွေဝ ဇာယန္တိ, ဧသာ မစ္ဆရိနော ဂတိ. ตระกูลเหล่าใดเหล่าหนึ่งที่ต่ำทรามและยากจน เปรตเหล่านั้นย่อมเกิดในตระกูลนั้นๆ นั่นแหละ นี้เป็นคติของผู้ตระหนี่ ၄၀၁. ๔๐๑. ‘‘ပုဗ္ဗေ စ ကတကလျာဏာ, ဒါယကာ ဝီတမစ္ဆရာ; သဂ္ဂံ တေ ပရိပူရေန္တိ, ဩဘာသေန္တိ စ နန္ဒနံ. ส่วนชนเหล่าใดทำความดีไว้ในปางก่อน เป็นทายก ปราศจากความตระหนี่ ชนเหล่านั้นย่อมยังสวรรค์ให้เต็ม และย่อมยังสวนนันทวันให้สว่างไสว ၄၀၂. ๔๐๒. ‘‘ဝေဇယန္တေ စ ပါသာဒေ, ရမိတွာ ကာမကာမိနော; ဥစ္စာကုလေသု ဇာယန္တိ, သဘောဂေသု တတော စုတာ. ชนเหล่านั้นเป็นผู้ใคร่ในกาม ยินดีแล้วในเวชยันตปราสาท จุติจากสวรรค์นั้นแล้ว ย่อมเกิดในตระกูลสูงซึ่งมีโภคะมาก ၄၀၃. ๔๐๓. ‘‘ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေ, ပလ္လင်္ကေ ဂေါနကတ္ထတေ; ဗီဇိတင်္ဂါ မောရဟတ္ထေဟိ, ကုလေ ဇာတာ ယသဿိနော. ผู้มียศ เกิดในตระกูล (สูง) มีคนพัดวีอวัยวะให้ด้วยพัดทำจากหางนกยูง (นอน) ที่บัลลังก์อันลาดด้วยผ้าโกนก ในเรือนยอดและปราสาท ၄၀၄. ๔๐๔. ‘‘အင်္ကတော အင်္ကံ ဂစ္ဆန္တိ, မာလဓာရီ အလင်္ကတာ; ဓာတိယော ဥပတိဋ္ဌန္တိ, သာယံ ပါတံ သုခေသိနော. พวกเขาถูกอุ้มจากตักหนึ่งไปสู่อีกตักหนึ่ง พี่เลี้ยงนางนมผู้ทรงพวงมาลัย ประดับประดาแล้ว แสวงหาความสุขให้ ปรนนิบัติอยู่ทั้งเย็นทั้งเช้า ၄၀၅. ๔๐๕. ‘‘နယိဒံ အကတပုညာနံ, ကတပုညာနမေဝိဒံ; အသောကံ နန္ဒနံ ရမ္မံ, တိဒသာနံ မဟာဝနံ. สวนนันทวันอันเป็นป่าใหญ่ของทวยเทพชั้นดาวดึงส์ ซึ่งเป็นที่น่ารื่นรมย์ ปราศจากความโศกเศร้านี้ มิใช่สำหรับผู้ไม่ได้ทำบุญไว้ แต่เป็นของผู้ทำบุญไว้เท่านั้น ၄၀၆. ๔๐๖. ‘‘သုခံ အကတပုညာနံ, ဣဓ နတ္ထိ ပရတ္ထ စ; သုခဉ္စ ကတပုညာနံ, ဣဓ စေဝ ပရတ္ထ စ. ความสุขไม่มีแก่ผู้ไม่ได้ทำบุญไว้ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า และความสุขย่อมมีแก่ผู้ทำบุญไว้ ทั้งในโลกนี้และโลกหน้า ၄၀၇. ๔๐๗. ‘‘တေသံ သဟဗျကာမာနံ, ကတ္တဗ္ဗံ ကုသလံ ဗဟုံ; ကတပုညာ ဟိ မောဒန္တိ, သဂ္ဂေ ဘောဂသမင်္ဂိနော’’တိ. ผู้ที่ปรารถนาความเป็นสหายของเทพเหล่านั้น พึงทำกุศลไว้ให้มาก เพราะว่าผู้ทำบุญไว้ย่อมเพียบพร้อมด้วยโภคะ บันเทิงอยู่ในสวรรค์ အဘိဇ္ဇမာနပေတဝတ္ထု ပဌမံ. อภิชชมานเปตวัตถุที่ ๑ จบ ၂. သာဏဝါသီထေရပေတဝတ္ထု ๒. สาณวาสีเถรเปตวัตถุ ၄၀၈. ๔๐๘. ကုဏ္ဍိနာဂရိယော ထေရော, သာဏဝါသိ နိဝါသိကော; ပေါဋ္ဌပါဒေါတိ နာမေန, သမဏော ဘာဝိတိန္ဒြိယော. พระเถระชาวเมืองกุณฑินคร อาศัยอยู่ที่ภูเขาสาณวาสี มีนามว่าโปฏฐปาทะ เป็นสมณะผู้มีอินทรีย์อบรมแล้ว ၄၀၉. ๔๐๙. တဿ [Pg.169] မာတာ ပိတာ ဘာတာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ. มารดา บิดา และพี่ชายของท่าน ไปสู่ทุคติ เกิดในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၄၁၀. ๔๑๐. တေ ဒုဂ္ဂတာ သူစိကဋ္ဋာ, ကိလန္တာ နဂ္ဂိနော ကိသာ; ဥတ္တသန္တာ မဟတ္တာသာ, န ဒဿေန္တိ ကုရူရိနော. เปรตเหล่านั้นไปสู่ทุคติ ถูกความหิวเสียดแทง เหน็ดเหนื่อย เปลือยกาย ผอมโซ เป็นผู้ดุร้าย สะดุ้งกลัว มีความหวาดกลัวมาก จึงไม่แสดงตน ၄၁၁. ๔๑๑. တဿ ဘာတာ ဝိတရိတွာ, နဂ္ဂေါ ဧကပထေကကော; စတုကုဏ္ဍိကော ဘဝိတွာန, ထေရဿ ဒဿယီတုမံ. พี่ชายของพระเถระนั้นข้ามความกลัวไปได้ เป็นคนเปลือยกาย ไปตามทางเดินแคบๆ คนเดียว คลานสี่ขาไป ได้แสดงตนแก่พระเถระ ၄၁၂. ๔๑๒. ထေရော စာမနသိကတွာ, တုဏှီဘူတော အတိက္ကမိ; သော စ ဝိညာပယီ ထေရံ, ‘ဘာတာ ပေတဂတော အဟံ’. ฝ่ายพระเถระมิได้ใส่ใจ เป็นผู้นิ่งเฉย เดินผ่านไป ส่วนเปรตนั้นได้กราบเรียนให้พระเถระทราบว่า 'ข้าพเจ้าคือพี่ชายของท่าน ไปเกิดเป็นเปรต' ၄၁၃. ๔๑๓. ‘‘မာတာ ပိတာ စ တေ ဘန္တေ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ มารดาและบิดาของท่าน ไปสู่ทุคติ เกิดในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၄၁၄. ๔๑๔. ‘‘တေ ဒုဂ္ဂတာ သူစိကဋ္ဋာ, ကိလန္တာ နဂ္ဂိနော ကိသာ; ဥတ္တသန္တာ မဟတ္တာသာ, န ဒဿေန္တိ ကုရူရိနော. เปรตเหล่านั้นไปสู่ทุคติ ถูกความหิวเสียดแทง เหน็ดเหนื่อย เปลือยกาย ผอมโซ เป็นผู้ดุร้าย สะดุ้งกลัว มีความหวาดกลัวมาก จึงไม่แสดงตน ၄၁၅. ๔๑๕. ‘‘အနုကမ္ပဿု ကာရုဏိကော, ဒတွာ အနွာဒိသာဟိ နော; တဝ ဒိန္နေန ဒါနေန, ယာပေဿန္တိ ကုရူရိနော’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ท่านผู้มีความกรุณา ขอจงอนุเคราะห์พวกข้าพเจ้าเถิด ขอท่านจงให้ทานแล้วอุทิศส่วนบุญให้พวกข้าพเจ้าด้วยเถิด พวกเปรตผู้เคยทำกรรมอันหยาบช้า จักยังอัตภาพให้เป็นไปด้วยทานที่ท่านให้แล้ว ၄၁၆. ๔๑๖. ထေရော စရိတွာ ပိဏ္ဍာယ, ဘိက္ခူ အညေ စ ဒွါဒသ; ဧကဇ္ဈံ သန္နိပတိံသု, ဘတ္တဝိဿဂ္ဂကာရဏာ. พระเถระและภิกษุอื่นอีก ๑๒ รูป เที่ยวไปเพื่อบิณฑบาตแล้ว ประชุมกันในที่แห่งเดียว เพราะเหตุแห่งการแจกภัต ၄၁၇. ๔๑๗. ထေရော သဗ္ဗေဝ တေ အာဟ, ‘‘ယထာလဒ္ဓံ ဒဒါထ မေ; သံဃဘတ္တံ ကရိဿာမိ, အနုကမ္ပာယ ဉာတိနံ’’. พระเถระได้กล่าวกะภิกษุเหล่านั้นทั้งหมดว่า ‘ขอท่านทั้งหลายจงให้บิณฑบาตตามที่ได้แล้วแก่ผมเถิด ผมจักทำสังฆภัตเพื่ออนุเคราะห์พวกญาติ’ ၄၁၈. ๔๑๘. နိယျာဒယိံသု ထေရဿ, ထေရော သံဃံ နိမန္တယိ; ဒတွာ အနွာဒိသိ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော; ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’. ภิกษุเหล่านั้นได้มอบถวายแด่พระเถระแล้ว พระเถระได้นิมนต์สงฆ์ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’ ၄၁၉. ๔๑๙. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဘောဇနံ ဥဒပဇ္ဇထ; သုစိံ ပဏီတံ သမ္ပန္နံ, အနေကရသဗျဉ္ဇနံ. ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ โภชนะอันสะอาด ประณีต สมบูรณ์ ประกอบด้วยกับข้าวมีรสต่างๆ ได้เกิดขึ้นแล้ว ၄၂၀. ๔๒๐. တတော ဥဒ္ဒဿယီ ဘာတာ, ဝဏ္ဏဝါ ဗလဝါ သုခီ; ‘‘ပဟူတံ ဘောဇနံ ဘန္တေ, ပဿ နဂ္ဂါမှသေ မယံ; တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ဝတ္ထံ လဘာမသေ’’တိ. ลำดับนั้น พี่ชายผู้มีผิวพรรณดี มีกำลัง มีความสุข ได้แสดงตนแล้ว (กล่าวว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ โภชนะมีมากมาย แต่ขอท่านจงดูเถิด พวกข้าพเจ้ายังเป็นคนเปลือยกายอยู่ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้ผ้าเถิด’ ၄၂၁. ๔๒๑. ထေရော [Pg.170] သင်္ကာရကူဋမှာ, ဥစ္စိနိတွာန နန္တကေ; ပိလောတိကံ ပဋံ ကတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ. พระเถระเลือกเก็บผ้าท่อนจากกองขยะ ทำเป็นผ้าบังสุกุลแล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔ ၄၂၂. ๔๒๒. ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော; ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’. ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’ ၄၂၃. ๔๒๓. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝတ္ထာနိ ဥဒပဇ္ဇိသုံ; တတော သုဝတ္ထဝသနော, ထေရဿ ဒဿယီတုမံ. ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ ผ้าทั้งหลายได้เกิดขึ้นแล้ว ลำดับนั้น พี่ชายผู้นุ่งห่มผ้าอย่างดี ได้แสดงตนแก่พระเถระ ၄၂၄. ๔๒๔. ‘‘ယာဝတာ နန္ဒရာဇဿ, ဝိဇိတသ္မိံ ပဋိစ္ဆဒါ; တတော ဗဟုတရာ ဘန္တေ, ဝတ္ထာနစ္ဆာဒနာနိ နော. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ เครื่องนุ่งห่มมีประมาณเท่าใดในแว่นแคว้นของพระเจ้านันทะ เครื่องนุ่งห่มของพวกข้าพเจ้ามีมากกว่านั้น ၄၂၅. ๔๒๕. ‘‘ကောသေယျကမ္ဗလီယာနိ, ခေါမ ကပ္ပာသိကာနိ စ; ဝိပုလာ စ မဟဂ္ဃာ စ, တေပါကာသေဝလမ္ဗရေ. ผ้าไหม ผ้ากัมพล ผ้าเปลือกไม้ และผ้าฝ้าย ล้วนมีขนาดกว้างและมีราคามาก ผ้าเหล่านั้นย่อมลอยอยู่ในอากาศ ၄၂၆. ๔๒๖. ‘‘တေ မယံ ပရိဒဟာမ, ယံ ယံ ဟိ မနသော ပိယံ; တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ဂေဟံ လဘာမသေ’’တိ. พวกข้าพเจ้าย่อมนุ่งห่มผ้าเหล่านั้น ซึ่งเป็นที่รักแห่งใจอย่างใดอย่างหนึ่ง ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้เรือนเถิด ၄၂၇. ๔๒๗. ထေရော ပဏ္ဏကုဋိံ ကတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ; ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော; ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’. พระเถระทำกุฎีมุงด้วยใบไม้แล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’ ၄၂၈. ๔๒๘. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဃရာနိ ဥဒပဇ္ဇိသုံ; ကူဋာဂါရနိဝေသနာ, ဝိဘတ္တာ ဘာဂသော မိတာ. ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ เรือนทั้งหลาย คือเรือนยอดที่ท่านแบ่งส่วนไว้ดีแล้ว ได้เกิดขึ้นแล้ว ၄၂၉. ๔๒๙. ‘‘န မနုဿေသု ဤဒိသာ, ယာဒိသာ နော ဃရာ ဣဓ; အပိ ဒိဗ္ဗေသု ယာဒိသာ, တာဒိသာ နော ဃရာ ဣဓ. เรือนของพวกข้าพเจ้าในเปรตวิสัยนี้เป็นเช่นใด เรือนเช่นนี้ไม่มีในหมู่มนุษย์ เรือนในทิพย์เป็นเช่นใด เรือนของพวกข้าพเจ้าในเปรตวิสัยนี้ก็เป็นเช่นนั้น ၄၃၀. ๔๓๐. ‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အာဘေန္တိ, သမန္တာ စတုရော ဒိသာ; ‘တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ပါနီယံ လဘာမသေ’’တိ. เรือนเหล่านั้นรุ่งเรืองส่องสว่างไปทั่วทิศทั้ง ๔ ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้น้ำดื่มเถิด ၄၃၁. ๔๓๑. ထေရော ကရဏံ ပူရေတွာ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ; ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော; ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’. พระเถระยังธมกรกให้เต็ม (ด้วยน้ำ) แล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’ ၄၃၂. ๔๓๒. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ပါနီယံ ဥဒပဇ္ဇထ; ဂမ္ဘီရာ စတုရဿာ စ, ပေါက္ခရညော သုနိမ္မိတာ. ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ น้ำดื่มได้เกิดขึ้นแล้ว และสระโบกขรณีทั้งหลายที่ลึก เป็นสี่เหลี่ยม อันท่านเนรมิตดีแล้ว (ก็ได้เกิดขึ้น) ၄၃၃. ๔๓๓. သီတောဒိကာ [Pg.171] သုပ္ပတိတ္ထာ, သီတာ အပ္ပဋိဂန္ဓိယာ; ပဒုမုပ္ပလသဉ္ဆန္နာ, ဝါရိကိဉ္ဇက္ခပူရိတာ. สระโบกขรณีเหล่านั้นมีน้ำเย็น มีท่าขึ้นลงดี เย็นสบาย ไม่มีกลิ่นเหม็น ปกคลุมด้วยดอกปทุมและอุบล เต็มไปด้วยเกสรดอกไม้ในน้ำ ၄၃၄. ๔๓๔. တတ္ထ နှတွာ ပိဝိတွာ စ, ထေရဿ ပဋိဒဿယုံ; ‘‘ပဟူတံ ပါနီယံ ဘန္တေ, ပါဒါ ဒုက္ခာ ဖလန္တိ နော’’. เปรตเหล่านั้นอาบและดื่มในสระนั้นแล้ว ได้แสดงตนแก่พระเถระ (กล่าวว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ น้ำดื่มมีมากมาย แต่เท้าของพวกข้าพเจ้าเจ็บปวดและแตก’ ၄၃၅. ๔๓๕. ‘‘အာဟိဏ္ဍမာနာ ခဉ္ဇာမ, သက္ခရေ ကုသကဏ္ဋကေ; ‘တထာ ဘန္တေ ပရက္ကမ, ယထာ ယာနံ လဘာမသေ’’’တိ. เมื่อพวกข้าพเจ้าเที่ยวไปบนกรวดและหนามแหลม ก็ต้องเดินเขย่ง ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอท่านจงพยายามโดยประการที่พวกข้าพเจ้าจะพึงได้ยานเถิด ၄၃၆. ๔๓๖. ထေရော သိပါဋိကံ လဒ္ဓါ, သံဃေ စာတုဒ္ဒိသေ အဒါ; ဒတွာ အနွာဒိသီ ထေရော, မာတု ပိတု စ ဘာတုနော; ‘‘ဣဒံ မေ ဉာတီနံ ဟောတု, သုခိတာ ဟောန္တု ဉာတယော’’. พระเถระได้รองเท้าชั้นเดียวแล้ว ได้ถวายในสงฆ์ผู้อยู่ในทิศทั้ง ๔ ครั้นถวายแล้ว พระเถระได้อุทิศส่วนบุญให้แก่มารดา บิดา และพี่ชายว่า ‘ขอทานนี้จงมีแก่ญาติทั้งหลายของข้าพเจ้า ขอญาติทั้งหลายจงเป็นผู้มีความสุขเถิด’ ၄၃၇. ๔๓๗. သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ပေတာ ရထေန မာဂမုံ; ‘‘အနုကမ္ပိတမှ ဘဒန္တေ, ဘတ္တေနစ္ဆာဒနေန စ. ในลำดับที่ท่านอุทิศให้ เปรตทั้งหลายได้มาด้วยรถ (กล่าวว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าเป็นผู้อันท่านอนุเคราะห์แล้วด้วยภัตตาหารและเครื่องนุ่งห่ม’ ၄၃၈. ๔๓๘. ‘‘ဃရေန ပါနီယဒါနေန, ယာနဒါနေန စူဘယံ; မုနိံ ကာရုဏိကံ လောကေ, ဘန္တေ ဝန္ဒိတုမာဂတာ’’တိ. ด้วยการให้เรือน การให้น้ำดื่ม และการให้ยาน ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้ามาเพื่อไหว้พระมุนีผู้มีกรุณาในโลก သာဏဝါသီထေရပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ. สาณวาสีเถรเปตวัตถุที่ ๒ จบ ၃. ရထကာရပေတိဝတ္ထု ๓. รถการเปติวัตถุ ၄၃၉. ๔๓๙. ‘‘ဝေဠုရိယထမ္ဘံ ရုစိရံ ပဘဿရံ, ဝိမာနမာရုယှ အနေကစိတ္တံ; တတ္ထစ္ဆသိ ဒေဝိ မဟာနုဘာဝေ, ပထဒ္ဓနိ ပန္နရသေဝ စန္ဒော. ดูกรเทพธิดาผู้มีอานุภาพมาก ท่านขึ้นสู่ปราสาทอันมีเสาแก้วไพฑูรย์ งดงาม สว่างไสว วิจิตรตระการตา อยู่ในปราสาทนั้น ดุจพระจันทร์ในวัน ๑๕ ค่ำ ส่องสว่างอยู่ในหนทาง ၄၄၀. ๔๔๐. ‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ ကနကဿ သန္နိဘော, ဥတ္တတ္တရူပေါ ဘုသ ဒဿနေယျော; ပလ္လင်္ကသေဋ္ဌေ အတုလေ နိသိန္နာ, ဧကာ တုဝံ နတ္ထိ စ တုယှ သာမိကော. ผิวพรรณของท่านก็เปรียบดังทองคำ มีรูปงามดังทองที่หลอมแล้ว น่าดูยิ่งนัก ท่านนั่งอยู่ผู้เดียวบนบัลลังก์อันประเสริฐที่หาที่เปรียบมิได้ และท่านก็ไม่มีสามี ၄၄၁. ๔๔๑. ‘‘ဣမာ စ တေ ပေါက္ခရဏီ သမန္တာ, ပဟူတမလျာ ဗဟုပုဏ္ဍရီကာ; သုဝဏ္ဏစုဏ္ဏေဟိ သမန္တမောတ္ထတာ, န တတ္ထ ပင်္ကော ပဏကော စ ဝိဇ္ဇတိ. สระโบกขรณีเหล่านี้ของท่านโดยรอบ มีดอกไม้นานาพรรณ มีดอกบุณฑริกมากมาย ลาดไปด้วยละอองทองโดยรอบ ในสระนั้นไม่มีเปือกตมและจอกแหนเลย ၄၄၂. ๔๔๒. ‘‘ဟံသာ [Pg.172] စိမေ ဒဿနီယာ မနောရမာ, ဥဒကသ္မိမနုပရိယန္တိ သဗ္ဗဒါ; သမယျ ဝဂ္ဂူပနဒန္တိ သဗ္ဗေ, ဗိန္ဒုဿရာ ဒုန္ဒုဘီနံဝ ဃောသော. หงส์เหล่านี้น่าดูน่ารื่นรมย์ใจ ย่อมแหวกว่ายไปในน้ำทุกเมื่อ หงส์ทั้งหมดประชุมกันส่งเสียงไพเราะ มีเสียงประสานกันดุจเสียงกลอง ၄၄၃. ๔๔๓. ‘‘ဒဒ္ဒလ္လမာနာ ယသသာ ယသဿိနီ, နာဝါယ စ တွံ အဝလမ္ဗ တိဋ္ဌသိ; အာဠာရပမှေ ဟသိတေ ပိယံဝဒေ, သဗ္ဗင်္ဂကလျာဏိ ဘုသံ ဝိရောစသိ. นางผู้มีบริวารรุ่งเรืองด้วยยศ เธอเหนี่ยวเรือยืนอยู่ นางผู้มีขนตางอน มีใบหน้ายิ้มแย้ม กล่าววาจาไพเราะ มีอวัยวะงามทุกส่วน เธอย่อมรุ่งเรืองยิ่งนัก ၄၄၄. ๔๔๔. ‘‘ဣဒံ ဝိမာနံ ဝိရဇံ သမေ ဌိတံ, ဥယျာနဝန္တံ ရတိနန္ဒိဝဍ္ဎနံ; ဣစ္ဆာမဟံ နာရိ အနောမဒဿနေ, တယာ သဟ နန္ဒနေ ဣဓ မောဒိတု’’န္တိ. วิมานนี้ปราศจากธุลี ตั้งอยู่บนพื้นที่สม่ำเสมอ มีอุทยานเป็นที่เพิ่มพูนความยินดีและความรื่นเริง ข้าแต่หญิงผู้มีทัศนะไม่ทราม ข้าพเจ้าปรารถนาจะรื่นรมย์กับเธอในสวนนันทวัน ၄၄၅. ๔๔๕. ‘‘ကရောဟိ ကမ္မံ ဣဓ ဝေဒနီယံ, စိတ္တဉ္စ တေ ဣဓ နိဟိတံ ဘဝတု ; ကတွာန ကမ္မံ ဣဓ ဝေဒနီယံ, ဧဝံ မမံ လစ္ဆသိ ကာမကာမိနိ’’န္တိ. ท่านจงทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนี้ และขอจิตของท่านจงน้อมมาในวิมานนี้เถิด ครั้นทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนี้แล้ว ท่านจักได้เราผู้ให้สิ่งที่น่าใคร่ทุกอย่างอย่างนี้ ၄၄၆. ๔๔๖. ‘‘သာဓူ’’တိ သော တဿာ ပဋိဿုဏိတွာ, အကာသိ ကမ္မံ တဟိံ ဝေဒနီယံ; ကတွာန ကမ္မံ တဟိံ ဝေဒနီယံ, ဥပပဇ္ဇိ သော မာဏဝေါ တဿာ သဟဗျတန္တိ. มาณพนั้นรับคำของเปรตนั้นว่า ‘ดีละ’ แล้วได้ทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนั้น ครั้นทำกรรมที่จะพึงเสวยผลในวิมานนั้นแล้ว มาณพนั้นจึงเข้าถึงความเป็นสหายของเปรตนั้น ရထကာရပေတိဝတ္ထု တတိယံ. เรื่องรถการเปรต ที่ ๓ จบ ဘာဏဝါရံ ဒုတိယံ နိဋ္ဌိတံ. ภาณวารที่ ๒ จบ ၄. ဘုသပေတဝတ္ထု ๔. เรื่องเปรตแกลบ ၄၄၇. ๔๔๗. ‘‘ဘုသာနိ ဧကော သာလိံ ပုနာပရော, အယဉ္စ နာရီ သကမံသလောဟိတံ; တုဝဉ္စ ဂူထံ အသုစိံ အကန္တံ, ပရိဘုဉ္ဇသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ. เปรตตนหนึ่ง (โปรย) แกลบข้าวสาลี อีกตนหนึ่ง (ก็รับกรรมไป) และนางเปรตนี้กินเนื้อและเลือดของตน ส่วนท่านบริโภคคูถอันไม่สะอาด ไม่น่าปรารถนา วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมอะไร ၄၄၈. ๔๔๘. ‘‘အယံ [Pg.173] ပုရေ မာတရံ ဟိံသတိ, အယံ ပန ကူဋဝါဏိဇော; အယံ မံသာနိ ခါဒိတွာ, မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေတိ. ในกาลก่อน เปรตตนนี้เบียดเบียนมารดา ส่วนเปรตตนนี้เป็นพ่อค้าโกง เปรตตนนี้กินเนื้อแล้วลวงด้วยคำเท็จ ၄၄၉. ๔๔๙. ‘‘အဟံ မနုဿေသု မနုဿဘူတာ, အဂါရိနီ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ; သန္တေသု ပရိဂုဟာမိ, မာ စ ကိဉ္စိ ဣတော အဒံ. เมื่อหม่อมฉันเกิดเป็นมนุษย์ในหมู่มนุษย์ เป็นแม่เรือน เป็นใหญ่แก่สกุลทั้งหมด เมื่อของมีอยู่ ก็ปิดบังไว้ และไม่ได้ให้อะไรจากเรือนนี้ไปเลย ၄၅၀. ๔๕๐. ‘‘မုသာဝါဒေန ဆာဒေမိ, ‘နတ္ထိ ဧတံ မမ ဂေဟေ; သစေ သန္တံ နိဂုဟာမိ, ဂူထော မေ ဟောတု ဘောဇနံ’. หม่อมฉันย่อมปกปิดด้วยคำเท็จว่า ‘ของนี้ไม่มีในเรือนของฉัน ถ้าของมีอยู่แล้วฉันปิดบัง ขอคูถจงเป็นอาหารของฉัน’ ၄၅၁. ๔๕๑. ‘‘တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကေန, မုသာဝါဒဿ စူဘယံ; သုဂန္ဓံ သာလိနော ဘတ္တံ, ဂူထံ မေ ပရိဝတ္တတိ. ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้นและมุสาวาททั้งสองอย่าง ข้าวสุกแห่งข้าวสาลีอันมีกลิ่นหอมจึงกลายเป็นคูถสำหรับหม่อมฉัน ၄၅၂. ๔๕๒. ‘‘အဝဉ္ဈာနိ စ ကမ္မာနိ, န ဟိ ကမ္မံ ဝိနဿတိ; ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိနံ မီဠံ, ဘုဉ္ဇာမိ စ ပိဝါမိ စာ’’တိ. ก็กรรมทั้งหลายไม่เป็นหมัน กรรมย่อมไม่พินาศเป็นแน่ หม่อมฉันจึงทั้งกินทั้งดื่มมูตรคูถอันมีกลิ่นเหม็นและมีหมู่หนอน ဘုသပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ. เรื่องเปรตแกลบ ที่ ๔ จบ ၅. ကုမာရပေတဝတ္ထု ๕. เรื่องกุมารเปรต ၄၅၃. ๔๕๓. အစ္ဆေရရူပံ သုဂတဿ ဉာဏံ, သတ္ထာ ယထာ ပုဂ္ဂလံ ဗျာကာသိ; ဥဿန္နပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ, ပရိတ္တပုညာပိ ဘဝန္တိ ဟေကေ. พระญาณของพระสุคตน่าอัศจรรย์หนอ พระศาสดาทรงพยากรณ์บุคคลไว้ฉันใด (ก็เป็นไปฉันนั้น) สัตว์บางพวกมีบุญมากก็มี สัตว์บางพวกมีบุญน้อยก็มี ၄၅၄. ๔๕๔. အယံ ကုမာရော သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတော, အင်္ဂုဋ္ဌသ္နေဟေန ယာပေတိ ရတ္တိံ; န ယက္ခဘူတာ န သရီသပါ ဝါ, ဝိဟေဌယေယျုံ ကတပုညံ ကုမာရံ. กุมารนี้ถูกทิ้งไว้ในป่าช้า ยังชีพให้เป็นไปในเวลากลางคืนด้วยยางที่นิ้วหัวแม่มือ พวกยักษ์ ภูต หรือสัตว์เลื้อยคลาน ไม่เบียดเบียนกุมารผู้ทำบุญไว้ ၄၅၅. ๔๕๕. သုနခါပိမဿ ပလိဟိံသု ပါဒေ, ဓင်္ကာ သိင်္ဂါလာ ပရိဝတ္တယန္တိ; ဂဗ္ဘာသယံ ပက္ခိဂဏာ ဟရန္တိ, ကာကာ ပန အက္ခိမလံ ဟရန္တိ. แม้สุนัขทั้งหลายก็เลียเท้าของกุมารนี้ กาและสุนัขจิ้งจอกเดินวนเวียนอยู่ หมู่สกุณาคาบเอามลทินในครรภ์ไป ส่วนกาคาบเอาขี้ตาไป ၄၅၆. ๔๕๖. နယိမဿ [Pg.174] ရက္ခံ ဝိဒဟိံသု ကေစိ, န ဩသဓံ သာသပဓူပနံ ဝါ; နက္ခတ္တယောဂမ္ပိ န အဂ္ဂဟေသုံ, န သဗ္ဗဓညာနိပိ အာကိရိံသု. ไม่มีใครจัดการคุ้มครองกุมารนี้ ไม่ได้ทำยาหรือการรมด้วยเมล็ดพันธุ์ผักกาด ไม่ได้ถือเอานักษัตรฤกษ์ และไม่ได้โปรยธัญชาติทุกชนิด ၄၅၇. ๔๕๗. ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပတ္တံ, ရတ္တာဘတံ သီဝထိကာယ ဆဍ္ဍိတံ; နောနီတပိဏ္ဍံဝ ပဝေဓမာနံ, သသံသယံ ဇီဝိတသာဝသေသံ. (กุมาร) ผู้ถึงความลำบากอย่างยิ่งเช่นนี้ ถูกนำมาในเวลากลางคืนแล้วทิ้งไว้ในป่าช้า สั่นอยู่ดุจก้อนเนยสด มีชีวิตเหลืออยู่เป็นที่น่าสงสัย ၄၅၈. ๔๕๘. တမဒ္ဒသာ ဒေဝမနုဿပူဇိတော, ဒိသွာ စ တံ ဗျာကရိ ဘူရိပညော; ‘‘အယံ ကုမာရော နဂရဿိမဿ, အဂ္ဂကုလိကော ဘဝိဿတိ ဘောဂတော စ’’. พระผู้มีพระภาคผู้ที่เทวดาและมนุษย์บูชาแล้ว ผู้มีปัญญากว้างขวาง ได้ทอดพระเนตรเห็นกุมารนั้น ครั้นทอดพระเนตรเห็นแล้วจึงทรงพยากรณ์ว่า ‘กุมารนี้จักเป็นผู้มีสกุลสูงสุดในนครนี้และเป็นผู้มีโภคะ’ ၄၅၉. ๔๕๙. ‘‘ကိဿ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော; ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ, တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိ’’န္တိ. วัตรของกุมารนี้คืออะไร พรหมจรรย์คืออะไร วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมดีอะไร (ของเขา) ที่เมื่อถึงความพินาศเช่นนี้แล้ว จักได้เสวยอิทธิฤทธิ์เช่นนั้น ၄၆၀. ๔๖๐. ဗုဒ္ဓပမုခဿ ဘိက္ခုသံဃဿ, ပူဇံ အကာသိ ဇနတာ ဥဠာရံ; တတြဿ စိတ္တဿဟု အညထတ္တံ, ဝါစံ အဘာသိ ဖရုသံ အသဗ္ဘံ. มหาชนได้ทำการบูชาอย่างยิ่งใหญ่แก่ภิกษุสงฆ์มีพระพุทธเจ้าเป็นประมุข ในกาลนั้น จิตของกุมารนั้นเกิดแปรปรวนไป ได้กล่าววาจาหยาบคายไม่เป็นของสัตบุรุษ ၄၆၁. ๔๖๑. သော တံ ဝိတက္ကံ ပဝိနောဒယိတွာ, ပီတိံ ပသာဒံ ပဋိလဒ္ဓါ ပစ္ဆာ; တထာဂတံ ဇေတဝနေ ဝသန္တံ, ယာဂုယာ ဥပဋ္ဌာသိ သတ္တရတ္တံ. กุมารนั้นบรรเทาวิตกนั้นแล้ว ภายหลังได้ปีติและปราสาทะกลับคืนมา ได้อุปัฏฐากพระตถาคตผู้ประทับอยู่ในพระเชตวันด้วยข้าวยาคูตลอด ๗ คืน ၄၆၂. ๔๖๒. တဿ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော; ဧတာဒိသံ ဗျသနံ ပါပုဏိတွာ, တံ တာဒိသံ ပစ္စနုဘောဿတိဒ္ဓိံ. นั่นเป็นวัตรของเขา นั่นเป็นพรหมจรรย์ของเขา นี้เป็นวิบากแห่งกรรมที่เขาประพฤติดีแล้วนั้น ที่เมื่อถึงความพินาศเช่นนี้แล้ว จักได้เสวยอิทธิฤทธิ์เช่นนั้น ၄၆၃. ๔๖๓. ဌတွာန [Pg.175] သော ဝဿသတံ ဣဓေဝ, သဗ္ဗေဟိ ကာမေဟိ သမင်္ဂိဘူတော; ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, သဟဗျတံ ဂစ္ဆတိ ဝါသဝဿာတိ. กุมารนั้นดำรงอยู่ในโลกนี้แหละตลอดร้อยปี พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทั้งปวง เบื้องหน้าแต่กายแตกในสัมปรายภพ จักเข้าถึงความเป็นสหายของท้าววาสวะ ကုမာရပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ. เรื่องกุมารเปรต ที่ ๕ จบ ၆. သေရိဏီပေတဝတ္ထု ๖. เรื่องเสรีณีเปรต ၄၆၄. ๔๖๔. ‘‘နဂ္ဂါ ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါသိ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ; ဥပ္ဖာသုလိကေ ကိသိကေ, ကာ နု တွံ ဣဓ တိဋ္ဌသီ’’တိ. เธอเปลือยกาย มีผิวพรรณทราม ซูบผอม มีร่างสะพรั่งไปด้วยเส้นเอ็น ดูก่อนนางผู้มีซี่โครงปรากฏ ผู้ซูบผอม เธอเป็นใครหนอ มายืนอยู่ในที่นี้ ၄၆၅. ๔๖๕. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၄၆၆. ๔๖๖. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ကုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. เธอทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา ใจ หรือ ด้วยวิบากกรรมอะไร เธอจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၄၆၇. ๔๖๗. ‘‘အနာဝဋေသု တိတ္ထေသု, ဝိစိနိံ အဍ္ဎမာသကံ; သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကာသိမတ္တနော. ดิฉันเที่ยวแสวงหาทรัพย์แม้เพียงกึ่งมาสกในท่าที่ไม่มีคนหวงแหน เมื่อไทยธรรมมีอยู่ ก็ไม่ได้ทำที่พึ่งแก่ตนเอง ၄၆၈. ๔๖๘. ‘‘နဒိံ ဥပေမိ တသိတာ, ရိတ္တကာ ပရိဝတ္တတိ; ဆာယံ ဥပေမိ ဥဏှေသု, အာတပေါ ပရိဝတ္တတိ. ดิฉันกระหายน้ำ เข้าไปหาแม่น้ำ แม่น้ำก็กลับกลายเป็นแม่น้ำว่างเปล่า ดิฉันเข้าไปหาเงาในเวลาร้อน เงาก็กลับกลายเป็นแดด ၄၆၉. ๔๖๙. ‘‘အဂ္ဂိဝဏ္ဏော စ မေ ဝါတော, ဍဟန္တော ဥပဝါယတိ; ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမိ, အညဉ္စ ပါပကံ တတော. อนึ่ง ลมมีสีดังเปลวไฟพัดมาเผาผลาญดิฉัน ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันสมควรจะได้รับทุกข์นี้ และทุกข์อื่นที่ชั่วยิ่งกว่านี้ ၄၇၀. ๔๗๐. ‘‘ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ, ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ; ‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’. ท่านไปเมืองหัตถินีแล้ว จงบอกแก่มารดาของดิฉันว่า ‘ข้าพเจ้าได้เห็นธิดาของท่านตกยาก อยู่ในยมโลกแล้ว นางทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก’ ၄၇၁. ๔๗๑. ‘‘အတ္ထိ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ, အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ; စတ္တာရိသတသဟဿာနိ, ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော. ทรัพย์ ๔๐๐,๐๐๐ ที่ดิฉันฝังไว้ในที่นี้ ซึ่งดิฉันยังไม่ได้บอกใคร มีอยู่ที่ใต้เตียงนอน ၄၇၂. ๔๗๒. ‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု, တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ; ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ, ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု ; တဒါဟံ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’တိ. ขอท่านแม่จงนำทรัพย์นั้นมาให้ทานเพื่อดิฉัน และท่านแม่จงใช้ทรัพย์นั้นเลี้ยงชีพด้วยเถิด ขอท่านแม่ให้ทานแล้วจงอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉัน เมื่อนั้น ดิฉันจักเป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง มีความสุข ၄၇၃. ๔๗๓. ‘‘သာဓူ’’တိ [Pg.176] သော ပဋိဿုတွာ, ဂန္တွာန ဟတ္ထိနိံ ပုရံ; อุบาสกนั้นรับคำว่า ‘สาธุ’ แล้ว ไปยังเมืองหัตถินี အဝေါစ တဿာ မာတရံ – ได้บอกแก่มารดาของนางเปรตนั้นว่า ‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ‘ข้าพเจ้าได้เห็นธิดาของท่านตกยาก อยู่ในยมโลกแล้ว ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’. นางทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก’ ၄၇၄. ๔๗๔. ‘‘သာ မံ တတ္ထ သမာဒပေသိ, ( ) ဝဇ္ဇေသိ မယှ မာတရံ; ‘ဓီတာ စ တေ မယာ ဒိဋ္ဌာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’. นางเปรตนั้นได้สั่งข้าพเจ้าในที่นั้นว่า ‘ท่านจงบอกแก่มารดาของดิฉันว่า ข้าพเจ้าได้เห็นธิดาของท่านตกยาก อยู่ในยมโลกแล้ว นางทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก’ ၄၇၅. ๔๗๕. ‘‘အတ္ထိ စ မေ ဧတ္ထ နိက္ခိတ္တံ, အနက္ခာတဉ္စ တံ မယာ; စတ္တာရိသတသဟဿာနိ, ပလ္လင်္ကဿ စ ဟေဋ္ဌတော. ทรัพย์ ๔๐๐,๐๐๐ ที่ดิฉันฝังไว้ในที่นี้ ซึ่งดิฉันยังไม่ได้บอกใคร มีอยู่ที่ใต้เตียงนอน ၄၇၆. ๔๗๖. ‘‘တတော မေ ဒါနံ ဒဒတု, တဿာ စ ဟောတု ဇီဝိကာ; ဒါနံ ဒတွာ စ မေ မာတာ, ဒက္ခိဏံ အနုဒိစ္ဆတု ( ) ; ‘တဒါ သာ သုခိတာ ဟေဿံ, သဗ္ဗကာမသမိဒ္ဓိနီ’’’တိ. ขอท่านแม่จงนำทรัพย์นั้นมาให้ทานเพื่อดิฉัน และท่านแม่จงใช้ทรัพย์นั้นเลี้ยงชีพด้วยเถิด ขอท่านแม่ให้ทานแล้วจงอุทิศส่วนกุศลให้ดิฉัน เมื่อนั้น นางจักเป็นผู้พรั่งพร้อมด้วยกามคุณทุกอย่าง มีความสุข’ ၄၇၇. ๔๗๗. တတော ဟိ သာ ဒါနမဒါ, တဿာ ဒက္ခိဏမာဒိသီ; ပေတီ စ သုခိတာ အာသိ, တဿာ စာသိ သုဇီဝိကာတိ. แต่นั้น มารดาของนางเปรตนั้นได้ให้ทานแล้วอุทิศส่วนกุศลให้แก่นางเปรตนั้น นางเปรตได้มีความสุข และมารดาของนางก็ดำรงชีพอยู่เป็นสุข သေရိဏီပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ. เสรีณีเปรตวัตถุที่ ๖ จบ ၇. မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု ๗. มิคลุททกเปรตวัตถุ ၄၇၈. ๔๗๘. ‘‘နရနာရိပုရက္ခတော ယုဝါ, ရဇနီယေဟိ ကာမဂုဏေဟိ သောဘသိ; ဒိဝသံ အနုဘောသိ ကာရဏံ, ကိမကာသိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ’’တိ. ท่านเป็นหนุ่ม มีนรนารีแวดล้อม งดงามด้วยกามคุณที่น่ารื่นรมย์ แต่ในเวลากลางวัน ท่านกลับเสวยทุกขเวทนา ท่านทำกรรมอะไรไว้ในชาติก่อน ၄၇၉. ๔๗๙. ‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ; မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ, လောဟိတပါဏိ ဒါရုဏော. ข้าแต่พระนารทะ ในชาติก่อน ข้าพเจ้าเกิดเป็นพรานเนื้อในเมืองราชคฤห์ อันน่ารื่นรมย์ ที่มีภูเขาล้อมรอบ เป็นคนเหี้ยมโหด มีฝ่ามือเปื้อนเลือด ၄၈၀. ๔๘๐. ‘‘အဝိရောဓကရေသု ပါဏိသု, ပုထုသတ္တေသု ပဒုဋ္ဌမာနသော; ဝိစရိံ အတိဒါရုဏော သဒါ, ပရဟိံသာယ ရတော အသညတော. ข้าพเจ้ามีใจคิดประทุษร้ายในสัตว์ทั้งหลายผู้ไม่ทำความผิด เที่ยวเบียดเบียนสัตว์อื่นอยู่เป็นนิตย์ เป็นคนเหี้ยมโหดยิ่งนัก ยินดีในการเบียดเบียนผู้อื่น ไม่สำรวม ၄၈၁. ๔๘๑. ‘‘တဿ [Pg.177] မေ သဟာယော သုဟဒယော, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော; သောပိ မံ အနုကမ္ပန္တော, နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ. ข้าพเจ้ามีสหายคนหนึ่ง เป็นผู้มีใจดี เป็นอุบาสกผู้มีศรัทธา แม้เขานั้นอนุเคราะห์ข้าพเจ้า ก็ได้ห้ามปรามอยู่เนืองๆ ၄၈၂. ๔๘๒. ‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ, မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ; သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ, ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ’. ‘พ่อคุณ อย่าทำกรรมชั่วเลย อย่าไปสู่ทุคติเลย ถ้าท่านปรารถนาความสุขในโลกหน้า ก็จงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ ซึ่งเป็นการไม่สำรวม’ ၄၈၃. ๔๘๓. ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော; နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ, စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ. ข้าพเจ้าได้ฟังคำของเขา ผู้หวังความสุข ผู้เอ็นดูด้วยประโยชน์เกื้อกูล แต่ก็ไม่ได้ทำตามคำสอนทั้งหมด เพราะเป็นผู้ยินดีในบาปสิ้นกาลนาน เป็นผู้ไม่มีปัญญา ၄၈၄. ๔๘๔. ‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော, အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ; ‘သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော, အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော’. สหายผู้มีปัญญามาก มีปัญญาดีนั้น ได้ให้ข้าพเจ้าตั้งอยู่ในความสำรวมอีกด้วยความอนุเคราะห์ว่า ‘ถ้าท่านฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน ก็ขอให้ท่านจงสำรวมในเวลากลางคืนเถิด’ ၄၈၅. ๔๘๕. ‘‘သွာဟံ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော, ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော; ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ, ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော. ข้าพเจ้านั้น ฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน แต่ในเวลากลางคืนได้เป็นผู้งดเว้น สำรวมแล้ว ข้าพเจ้าจึงได้รับการบำเรอในเวลากลางคืน แต่ในเวลากลางวันต้องตกยาก ถูกสุนัขรุมกัดกิน ၄၈၆. ๔๘๖. ‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ; ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ, ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ. ข้าพเจ้าเสวยสมบัติอันเป็นทิพย์ในเวลากลางคืน ด้วยวิบากแห่งกุศลกรรมนั้น ส่วนในเวลากลางวัน ฝูงสุนัขประหนึ่งว่าผูกเวรกันไว้ วิ่งเข้ามาจากรอบทิศเพื่อรุมกัดกิน ၄၈၇. ๔๘๗. ‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော, ဓုဝံ ပယုတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ; မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ, အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ. ข้าพเจ้าเข้าใจว่า ชนเหล่าใดประกอบความเพียรติดต่อกัน ประกอบมั่นในพระศาสนาของพระสุคต ชนเหล่านั้นย่อมบรรลุเฉพาะอมตบท อันเป็นอสังขตะโดยส่วนเดียว မိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု သတ္တမံ. มิคลุททกเปรตวัตถุที่ ๗ จบ ၈. ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု ๘. ทุติยมิคลุททกเปรตวัตถุ ၄၈၈. ๔๘๘. ‘‘ကူဋာဂါရေ စ ပါသာဒေ, ပလ္လင်္ကေ ဂေါနကတ္ထတေ; ပဉ္စင်္ဂိကေန တုရိယေန, ရမသိ သုပ္ပဝါဒိတေ. ท่านย่อมรื่นรมย์อยู่ในปราสาทมียอดและในปราสาท บนเตียงนอนที่ปูลาดด้วยผ้าโกนก และด้วยดนตรีมีองค์ ๕ ที่เขาประโคมดีแล้ว ၄၈၉. ๔๘๙. ‘‘တတော [Pg.178] ရတျာ ဝိဝသာနေ, သူရိယုဂ္ဂမနံ ပတိ; အပဝိဒ္ဓေါ သုသာနသ္မိံ, ဗဟုဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ. “ต่อจากนั้น ในเวลารุ่งสาง เมื่อดวงอาทิตย์ขึ้น ท่านถูกทอดทิ้งไว้ในป่าช้า ย่อมได้รับทุกข์เป็นอันมาก ၄၉၀. ๔๙๐. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ’’. “ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร ท่านจึงได้รับทุกข์นี้” ၄၉၁. ๔๙๑. ‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ; မိဂလုဒ္ဒေါ ပုရေ အာသိံ, လုဒ္ဒေါ စာသိမသညတော. “ในชาติก่อน ข้าพเจ้าเป็นพรานเนื้อในกรุงราชคฤห์ อันน่ารื่นรมย์ น่าเพลิดเพลิน ซึ่งแวดล้อมด้วยภูเขา เป็นคนเหี้ยมโหด ไม่สำรวม ၄၉၂. ๔๙๒. ‘‘တဿ မေ သဟာယော သုဟဒယော, သဒ္ဓေါ အာသိ ဥပါသကော; တဿ ကုလုပကော ဘိက္ခု, အာသိ ဂေါတမသာဝကော; သောပိ မံ အနုကမ္ပန္တော, နိဝါရေသိ ပုနပ္ပုနံ. “ข้าพเจ้ามีสหายผู้มีใจดี เป็นอุบาสกผู้มีศรัทธา มีภิกษุผู้คุ้นเคยกับตระกูลของสหายนั้น เป็นสาวกของพระโคตมพุทธเจ้า แม้ท่านนั้นก็อนุเคราะห์ข้าพเจ้า ห้ามปรามอยู่บ่อยๆ ၄၉၃. ๔๙๓. ‘‘‘မာကာသိ ပါပကံ ကမ္မံ, မာ တာတ ဒုဂ္ဂတိံ အဂါ; သစေ ဣစ္ဆသိ ပေစ္စ သုခံ, ဝိရမ ပါဏဝဓာ အသံယမာ’. “พ่อคุณ อย่าทำกรรมชั่วเลย อย่าไปสู่ทุคติเลย ถ้าท่านปรารถนาความสุขในโลกหน้า ก็จงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์ อันเป็นความไม่สำรวมเถิด” ၄၉၄. ๔๙๔. ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, သုခကာမဿ ဟိတာနုကမ္ပိနော; နာကာသိံ သကလာနုသာသနိံ, စိရပါပါဘိရတော အဗုဒ္ဓိမာ. “ข้าพเจ้าได้ฟังคำของท่านผู้มุ่งหวังความสุข ผู้อนุเคราะห์ด้วยประโยชน์เกื้อกูล แต่เพราะเป็นผู้ยินดีในบาปมานาน เป็นผู้ไม่มีปัญญา จึงไม่ได้ทำตามคำสอนทั้งหมดของท่าน ၄၉၅. ๔๙๕. ‘‘သော မံ ပုန ဘူရိသုမေဓသော, အနုကမ္ပာယ သံယမေ နိဝေသယိ; ‘သစေ ဒိဝါ ဟနသိ ပါဏိနော, အထ တေ ရတ္တိံ ဘဝတု သံယမော’. “ภิกษุนั้นผู้มีปัญญากว้างขวางและดีงาม ได้ให้ข้าพเจ้าตั้งอยู่ในความสำรวมอีกครั้งหนึ่งด้วยความอนุเคราะห์ว่า ‘ถ้าท่านฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน ก็ขอให้ท่านมีความสำรวมในเวลากลางคืนเถิด’ ၄၉၆. ๔๙๖. ‘‘သွာဟံ ဒိဝါ ဟနိတွာ ပါဏိနော, ဝိရတော ရတ္တိမဟောသိ သညတော; ရတ္တာဟံ ပရိစာရေမိ, ဒိဝါ ခဇ္ဇာမိ ဒုဂ္ဂတော. “ข้าพเจ้านั้น ฆ่าสัตว์ในเวลากลางวัน แต่เป็นผู้เว้นและสำรวมในเวลากลางคืน ข้าพเจ้าจึงได้รับการบำเรอในเวลากลางคืน แต่ในเวลากลางวัน เป็นผู้ตกยาก ถูกสุนัขรุมกัดกิน ၄၉၇. ๔๙๗. ‘‘တဿ ကမ္မဿ ကုသလဿ, အနုဘောမိ ရတ္တိံ အမာနုသိံ; ဒိဝါ ပဋိဟတာဝ ကုက္ကုရာ, ဥပဓာဝန္တိ သမန္တာ ခါဒိတုံ. “ข้าพเจ้าเสวยผลของกุศลกรรมนั้น เป็นสุขสมบัติที่ไม่ใช่มนุษย์ในเวลากลางคืน ส่วนในเวลากลางวัน สุนัขทั้งหลายประหนึ่งว่าผูกเวรกันไว้ วิ่งกรูกันเข้ามาจากรอบทิศเพื่อรุมกัดกิน ၄၉၈. ๔๙๘. ‘‘ယေ စ တေ သတတာနုယောဂိနော, ဓုဝံ ပယုတ္တာ သုဂတဿ သာသနေ; မညာမိ တေ အမတမေဝ ကေဝလံ, အဓိဂစ္ဆန္တိ ပဒံ အသင်္ခတ’’န္တိ. “ส่วนชนเหล่าใดประกอบความเพียรติดต่อกันไป ประกอบมั่นในพระศาสนาของพระสุคต ข้าพเจ้าเข้าใจว่า ชนเหล่านั้นย่อมบรรลุเฉพาะอมตบท อันเป็นอสังขตธรรมโดยส่วนเดียว” ဒုတိယမိဂလုဒ္ဒကပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ. ทุติยมิคลุททกเปตวัตถุที่ ๘ จบ ၉. ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထု ๙. กูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุ ၄၉၉. ๔๙๙. ‘‘မာလီ [Pg.179] ကိရိဋီ ကာယူရီ, ဂတ္တာ တေ စန္ဒနုဿဒါ; ပသန္နမုခဝဏ္ဏောသိ, သူရိယဝဏ္ဏောဝ သောဘသိ. “ท่านประดับพวงมาลา สวมมงกุฎและกำไลแขน มีอวัยวะลูบไล้ด้วยจันทน์ มีสีหน้าผ่องใส งดงามประดุจสีแห่งดวงอาทิตย์ ၅၀၀. ๕๐๐. ‘‘အမာနုသာ ပါရိသဇ္ဇာ, ယေ တေမေ ပရိစာရကာ; ဒသ ကညာသဟဿာနိ, ယာ တေမာ ပရိစာရိကာ; တာ ကမ္ဗုကာယူရဓရာ, ကဉ္စနာဝေဠဘူသိတာ. “บริษัทและบริวารของท่านเหล่านี้เป็นอมนุษย์ นางบำเรอของท่านเหล่านี้ คือ นางกัญญานับหมื่นนาง ล้วนสวมกำไลแขนที่ทำด้วยสังข์ ประดับด้วยเครื่องประดับทองคำที่เกล้าผม ၅၀၁. ๕๐๑. ‘‘မဟာနုဘာဝေါသိ တုဝံ, လောမဟံသနရူပဝါ; ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော, သာမံ ဥက္ကစ္စ ခါဒသိ. “ท่านเป็นผู้มีอานุภาพมาก มีรูปร่างน่าขนพองสยองเกล้า แต่กลับเลาะเนื้อสันหลังของตนกินเอง ၅၀၂. ๕๐๒. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကုဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော; သာမံ ဥက္ကစ္စ ခါဒသီ’’တိ. “ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร ท่านจึงเลาะเนื้อสันหลังของตนกินเอง” ၅၀၃. ๕๐๓. ‘‘အတ္တနောဟံ အနတ္ထာယ, ဇီဝလောကေ အစာရိသံ; ပေသုညမုသာဝါဒေန, နိကတိဝဉ္စနာယ စ. “ข้าพเจ้าประพฤติกรรมอันไม่เป็นประโยชน์แก่ตนในโลกนี้ ด้วยการพูดส่อเสียดและพูดเท็จ และด้วยการโกงและล่อลวง ၅၀၄. ๕๐๔. ‘‘တတ္ထာဟံ ပရိသံ ဂန္တွာ, သစ္စကာလေ ဥပဋ္ဌိတေ; အတ္ထံ ဓမ္မံ နိရာကတွာ, အဓမ္မမနုဝတ္တိသံ. “ในโลกนั้น ข้าพเจ้าไปสู่บริษัท เมื่อถึงเวลาที่ต้องกล่าวความจริง ก็ไม่นำพาประโยชน์และธรรม กลับประพฤติตามอธรรม ၅၀၅. ๕๐๕. ‘‘ဧဝံ သော ခါဒတတ္တာနံ, ယော ဟောတိ ပိဋ္ဌိမံသိကော; ယထာဟံ အဇ္ဇ ခါဒါမိ, ပိဋ္ဌိမံသာနိ အတ္တနော. “ผู้ใดเป็นคนส่อเสียด ผู้นั้นย่อมกินตัวเองอย่างนี้ เหมือนที่ข้าพเจ้ากินเนื้อสันหลังของตนเองในวันนี้ ၅၀၆. ๕๐๖. ‘‘တယိဒံ တယာ နာရဒ သာမံ ဒိဋ္ဌံ, အနုကမ္ပကာ ယေ ကုသလာ ဝဒေယျုံ; မာ ပေသုဏံ မာ စ မုသာ အဘာဏိ, မာ ခေါသိ ပိဋ္ဌိမံသိကော တုဝ’’န္တိ. “ข้าแต่ท่านนารทะ เรื่องนี้ท่านได้เห็นด้วยตนเองแล้ว ท่านผู้ฉลาดที่อนุเคราะห์พึงกล่าวคำใด ข้าพเจ้าขอกล่าวคำนั้นว่า ท่านอย่าพูดส่อเสียด อย่าพูดเท็จ อย่าได้เป็นคนส่อเสียด (กินเนื้อหลัง) เหมือนข้าพเจ้าเลย” ကူဋဝိနိစ္ဆယိကပေတဝတ္ထု နဝမံ. กูฏวินิจฉยิกเปตวัตถุที่ ๙ จบ ၁၀. ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထု ๑๐. ธาตุวิวรรณเปตวัตถุ ၅၀၇. ๕๐๗. ‘‘အန္တလိက္ခသ္မိံ တိဋ္ဌန္တော, ဒုဂ္ဂန္ဓော ပူတိ ဝါယသိ; မုခဉ္စ တေ ကိမယော ပူတိဂန္ဓံ, ခါဒန္တိ ကိံ ကမ္မမကာသိ ပုဗ္ဗေ. “ท่านยืนอยู่ในอากาศ มีกลิ่นเหม็นเน่าฟุ้งไป หมู่หนอนพากันกัดกินปากของท่านซึ่งมีกลิ่นเหม็นเน่า ในชาติก่อน ท่านทำกรรมอะไรไว้ ၅၀၈. ๕๐๘. ‘‘တတော [Pg.180] သတ္ထံ ဂဟေတွာန, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ; ခါရေန ပရိပ္ဖောသိတွာ, ဩက္ကန္တန္တိ ပုနပ္ပုနံ. “ยิ่งกว่านั้น สัตว์นรกถือศัสตราฟันท่านซ้ำแล้วซ้ำเล่า เอาน้ำด่างราดรดแล้วก็ฟันซ้ำแล้วซ้ำเล่า ၅၀၉. ๕๐๙. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ. “ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากของกรรมอะไร ท่านจึงได้รับทุกข์นี้” ၅၁၀. ๕๑๐. ‘‘အဟံ ရာဇဂဟေ ရမ္မေ, ရမဏီယေ ဂိရိဗ္ဗဇေ; ဣဿရော ဓနဓညဿ, သုပဟူတဿ မာရိသ. “ข้าแต่ท่านผู้นิรทุกข์ ข้าพเจ้าเป็นคหบดีผู้เป็นใหญ่ เป็นเจ้าของทรัพย์และข้าวเปลือกมากมาย ในกรุงราชคฤห์ อันน่ารื่นรมย์ น่าเพลิดเพลิน ซึ่งแวดล้อมด้วยภูเขา ၅၁၁. ๕๑๑. ‘‘တဿာယံ မေ ဘရိယာ စ, ဓီတာ စ သုဏိသာ စ မေ; တာ မာလံ ဥပ္ပလဉ္စာပိ, ပစ္စဂ္ဃဉ္စ ဝိလေပနံ; ထူပံ ဟရန္တိယော ဝါရေသိံ, တံ ပါပံ ပကတံ မယာ. “ภรรยา ธิดา และสะใภ้ของข้าพเจ้านั้น ได้นำพวงมาลา ดอกอุบล และเครื่องลูบไล้ที่สดใหม่ไปบูชาพระสถูป ข้าพเจ้าได้ห้ามพวกนางไว้ บาปนั้นข้าพเจ้าได้ทำแล้ว ၅၁၂. ๕๑๒. ‘‘ဆဠာသီတိသဟဿာနိ, မယံ ပစ္စတ္တဝေဒနာ; ထူပပူဇံ ဝိဝဏ္ဏေတွာ, ပစ္စာမ နိရယေ ဘုသံ. “พวกข้าพเจ้า ๘๖,๐๐๐ ตน ต่างก็ได้รับเวทนาเฉพาะตน เพราะติเตียนการบูชาพระสถูป จึงต้องเดือดร้อนอย่างยิ่งในนรก ၅၁၃. ๕๑๓. ‘‘ယေ စ ခေါ ထူပပူဇာယ, ဝတ္တန္တေ အရဟတော မဟေ; အာဒီနဝံ ပကာသေန္တိ, ဝိဝေစယေထ နေ တတော. “ก็ชนเหล่าใด ประกาศโทษในการบูชาพระสถูปของพระอรหันต์ ซึ่งกำลังมีงานมหรสพกันอยู่ ขอท่านจงแนะนำให้ชนเหล่านั้นงดเว้นจากการกระทำนั้นเสีย ၅၁၄. ๕๑๔. ‘‘ဣမာ စ ပဿ အာယန္တိယော, မာလဓာရီ အလင်္ကတာ; မာလာဝိပါကံနုဘောန္တိယော, သမိဒ္ဓါ စ တာ ယသဿိနိယော. “ขอท่านจงดูหญิงเหล่านี้ที่กำลังมา ประดับประดา ทรงไว้ซึ่งพวงมาลา กำลังเสวยวิบากแห่งการบูชาด้วยพวงมาลา เป็นผู้สมบูรณ์พูนสุขและมียศ” ၅၁၅. ๕๑๕. ‘‘တဉ္စ ဒိသွာန အစ္ဆေရံ, အဗ္ဘုတံ လောမဟံသနံ; နမော ကရောန္တိ သပ္ပညာ, ဝန္ဒန္တိ တံ မဟာမုနိံ. หญิงผู้มีปัญญาทั้งหลายได้เห็นวิบากอันน่าอัศจรรย์ ไม่เคยปรากฏ น่าขนพองสยองเกล้านั้นแล้ว จึงได้กระทำการนอบน้อม ได้ไหว้พระมหามุนีพระองค์นั้น ၅၁၆. ๕๑๖. ‘‘သောဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ; ထူပပူဇံ ကရိဿာမိ, အပ္ပမတ္တော ပုနပ္ပုန’’န္တိ. ข้าพเจ้านั้นแล จุติจากอัตภาพนี้ไปแล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์ จักเป็นผู้ไม่ประมาทกระทำการบูชาพระสถูปอยู่เนืองๆ ဓာတုဝိဝဏ္ဏပေတဝတ္ထု ဒသမံ. ธาตุวิวรรณเปตวัตถุที่ ๑๐ จบ စူဠဝဂ္ဂေါ တတိယော နိဋ္ဌိတော. จุฬวรรคที่ ๓ จบ တဿုဒ္ဒါနံ – หัวข้อเรื่องในวรรคนั้นมีดังนี้ အဘိဇ္ဇမာနော ကုဏ္ဍိယော, ရထကာရီ ဘုသေန စ; ကုမာရော ဂဏိကာ စေဝ, ဒွေ လုဒ္ဒါ ပိဋ္ဌိပူဇနာ; ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတီတိ. เรื่องอภิชชมานเปรต เรื่องกุณฑิยเปรต เรื่องรถการีเปรต เรื่องภุสเปรต เรื่องกุมารเปรต เรื่องคณิกาเปรต เรื่องนายพราน ๒ คน และเรื่องเปรตกินเนื้อหลังกับเรื่องเปรตติเตียนการบูชา วรรคนี้ท่านกล่าวไว้ด้วยเรื่องเหล่านี้ ၄. မဟာဝဂ္ဂေါ ๔. มหาวรรค ၁. အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု ๑. อัมพสักขรเปตวัตถุ ၅၁၇. ๕๑๗. ဝေသာလီ [Pg.181] နာမ နဂရတ္ထိ ဝဇ္ဇီနံ, တတ္ထ အဟု လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော ; ဒိသွာန ပေတံ နဂရဿ ဗာဟိရံ, တတ္ထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ တံ ကာရဏတ္ထိကော. มีนครของชาววัชชีชื่อว่าเวสาลี ในนครนั้นมีเจ้าลิจฉวีพระนามว่าอัมพสักขระ พระองค์ได้ทอดพระเนตรเห็นเปรตนอกพระนคร ทรงประสงค์จะทราบเหตุผล จึงได้ตรัสถามเปรตนั้น ณ ที่นั้นนั่นเอง ၅၁၈. ๕๑๘. ‘‘သေယျာ နိသဇ္ဇာ နယိမဿ အတ္ထိ, အဘိက္ကမော နတ္ထိ ပဋိက္ကမော စ; အသိတပီတခါယိတဝတ္ထဘောဂါ, ပရိစာရိကာ သာပိ ဣမဿ နတ္ထိ. สำหรับบุรุษผู้นี้ ไม่มีการนอน ไม่มีการนั่ง ไม่มีการก้าวไปข้างหน้า ไม่มีการถอยกลับ และการบำรุงด้วยการบริโภคของกิน ของดื่ม ของเคี้ยว และเครื่องนุ่งห่มนั้น ก็ไม่มีแก่บุรุษผู้นี้เช่นกัน ၅၁၉. ๕๑๙. ‘‘ယေ ဉာတကာ ဒိဋ္ဌသုတာ သုဟဇ္ဇာ, အနုကမ္ပကာ ယဿ အဟေသုံ ပုဗ္ဗေ; ဒဋ္ဌုမ္ပိ တေ ဒါနိ န တံ လဘန္တိ, ဝိရာဇိတတ္တော ဟိ ဇနေန တေန. ญาติมิตรที่เคยเห็นเคยได้ยิน และสหายผู้มีใจดีเหล่าใดที่เคยอนุเคราะห์เขาในกาลก่อน บัดนี้ แม้แต่จะเห็นเขา พวกนั้นก็ยังไม่ได้เห็น เพราะเขาถูกชนเหล่านั้นทอดทิ้งแล้ว ၅၂၀. ๕๒๐. ‘‘န ဩဂ္ဂတတ္တဿ ဘဝန္တိ မိတ္တာ, ဇဟန္တိ မိတ္တာ ဝိကလံ ဝိဒိတွာ; အတ္ထဉ္စ ဒိသွာ ပရိဝါရယန္တိ, ဗဟူ မိတ္တာ ဥဂ္ဂတတ္တဿ ဟောန္တိ. มิตรย่อมไม่มีแก่ผู้สิ้นเนื้อประดาตัว มิตรทั้งหลายทราบว่าเขาขัดสนแล้วย่อมละทิ้งไป แต่เมื่อเห็นประโยชน์จึงพากันห้อมล้อม ผู้มีฐานะสูงส่งย่อมมีมิตรมาก ၅၂၁. ๕๒๑. ‘‘နိဟီနတ္တော သဗ္ဗဘောဂေဟိ ကိစ္ဆော, သမ္မက္ခိတော သမ္ပရိဘိန္နဂတ္တော; ဥဿာဝဗိန္ဒူဝ ပလိမ္ပမာနော, အဇ္ဇ သုဝေ ဇီဝိတဿူပရောဓော. เขาผู้มีตนเลวทราม ปราศจากโภคะทั้งปวง ลำบากยิ่งนัก ร่างกายเปรอะเปื้อน ถูกแทงทะลุ เหมือนหยาดน้ำค้างที่กำลังจะเหือดแห้งไป ชีวิตของเขาจะดับสิ้นในวันนี้หรือวันพรุ่ง ၅၂၂. ๕๒๒. ‘‘ဧတာဒိသံ ဥတ္တမကိစ္ဆပ္ပတ္တံ, ဥတ္တာသိတံ ပုစိမန္ဒဿ သူလေ; ‘အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ဝဒေသိ ယက္ခ, ဇီဝ ဘော ဇီဝိတမေဝ သေယျော’’’တိ. ดูก่อนยักษ์ ท่านอาศัยเหตุผลอะไร จึงกล่าวกับบุรุษเช่นนี้ ผู้ถึงความลำบากอย่างยิ่ง ถูกเสียบอยู่บนหลาวไม้สะเดาว่า ‘สหายเอ๋ย จงมีชีวิตอยู่เถิด ชีวิตเท่านั้นประเสริฐกว่า’ ၅၂၃. ๕๒๓. ‘‘သာလောဟိတော [Pg.182] ဧသ အဟောသိ မယှံ, အဟံ သရာမိ ပုရိမာယ ဇာတိယာ; ဒိသွာ စ မေ ကာရုညမဟောသိ ရာဇ, မာ ပါပဓမ္မော နိရယံ ပတာယံ. ข้าแต่พระราชา บุรุษผู้นี้เคยเป็นญาติร่วมสายโลหิตของข้าพระองค์ในชาติก่อน ข้าพระองค์ระลึกได้ ครั้นเห็นเขาแล้ว ความกรุณาจึงเกิดแก่ข้าพระองค์ว่า ‘ขอผู้นี้ซึ่งมีธรรมอันลามก อย่าได้ตกนรกเลย’ ၅၂၄. ๕๒๔. ‘‘ဣတော စုတော လိစ္ဆဝိ ဧသ ပေါသော, သတ္တုဿဒံ နိရယံ ဃောရရူပံ; ဥပပဇ္ဇတိ ဒုက္ကဋကမ္မကာရီ, မဟာဘိတာပံ ကဋုကံ ဘယာနကံ. ข้าแต่เจ้าลิจฉวี บุรุษผู้นี้เป็นผู้ทำกรรมชั่วไว้ จุติจากโลกนี้แล้ว จะไปเกิดในนรกที่หนาแน่นด้วยสัตว์ มีสภาพน่าสะพรึงกลัว มีความเดือดร้อนยิ่งนัก เผ็ดร้อน และน่าหวาดเสียว ၅၂၅. ๕๒๕. ‘‘အနေကဘာဂေန ဂုဏေန သေယျော, အယမေဝ သူလော နိရယေန တေန; ဧကန္တဒုက္ခံ ကဋုကံ ဘယာနကံ, ဧကန္တတိဗ္ဗံ နိရယံ ပတာယံ. หลาวนี้แหละประเสริฐกว่านรกนั้นโดยคุณส่วนเดียวหลายเท่า เพราะเขาจะพึงตกนรกอันมีแต่ทุกข์โดยส่วนเดียว เผ็ดร้อน น่าหวาดเสียว และรุนแรงโดยส่วนเดียว ၅၂၆. ๕๒๖. ‘‘ဣဒဉ္စ သုတွာ ဝစနံ မမေသော, ဒုက္ခူပနီတော ဝိဇဟေယျ ပါဏံ; တသ္မာ အဟံ သန္တိကေ န ဘဏာမိ, မာ မေ ကတော ဇီဝိတဿူပရောဓော’’. และบุรุษนี้ได้ฟังคำของข้าพเจ้าแล้ว ถูกความทุกข์ครอบงำ อาจจะสละชีวิตเสียก็ได้ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่กล่าวในที่ใกล้เขา ด้วยคิดว่า ‘ขอการทำลายชีวิตอย่าได้มีเพราะข้าพเจ้าเลย’ ၅၂၇. ๕๒๗. ‘‘အညာတော ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော, အညမ္ပိ ဣစ္ဆာမသေ ပုစ္ဆိတုံ တုဝံ; ဩကာသကမ္မံ သစေ နော ကရောသိ, ပုစ္ဆာမ တံ နော န စ ကုဇ္ဈိတဗ္ဗ’’န္တိ. เรื่องของบุรุษผู้นี้ ข้าพเจ้าทราบแล้ว ข้าพเจ้าทั้งหลายปรารถนาจะถามท่านถึงเรื่องอื่นอีก ถ้าท่านจะกรุณาทำโอกาสให้แก่พวกเรา พวกเราจะขอถามท่าน และท่านไม่พึงโกรธพวกเรา ၅၂၈. ๕๒๘. ‘‘အဒ္ဓါ ပဋိညာ မေ တဒါ အဟု, နာစိက္ခနာ အပ္ပသန္နဿ ဟောတိ; အကာမာ သဒ္ဓေယျဝစောတိ ကတွာ, ပုစ္ဆဿု မံ ကာမံ ယထာ ဝိသယှ’’န္တိ. แน่นอนทีเดียว คำปฏิญาณของข้าพเจ้ามีอยู่แล้วในตอนนั้น การไม่บอกย่อมมีแก่ผู้ไม่เลื่อมใส แต่เพราะท่านเป็นผู้มีวาจาที่น่าเชื่อถือ แม้ข้าพเจ้าจะไม่เต็มใจ ท่านจงถามข้าพเจ้าตามความพอใจเถิด ข้าพเจ้าจะตอบเท่าที่สามารถจะตอบได้ ၅၂၉. ๕๒๙. ‘‘ယံ ကိဉ္စဟံ စက္ခုနာ ပဿိဿာမိ, သဗ္ဗမ္ပိ တာဟံ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ; ဒိသွာဝ တံ နောပိ စေ သဒ္ဒဟေယျံ, ကရေယျာသိ မေ ယက္ခ နိယဿကမ္မ’’န္တိ. สิ่งใดก็ตามที่ข้าพเจ้าจักเห็นด้วยตา ข้าพเจ้าพึงเชื่อถือสิ่งนั้นทั้งหมด แต่ถ้าแม้เห็นแล้วข้าพเจ้ายังไม่เชื่อถือ ดูก่อนยักษ์ ท่านพึงทำการข่มขี่ข้าพเจ้าเถิด ၅၃၀. ๕๓๐. ‘‘သစ္စပ္ပဋိညာ [Pg.183] တဝ မေသာ ဟောတု, သုတွာန ဓမ္မံ လဘ သုပ္ပသာဒံ; အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, ယံ တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ; သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿံ ယထာ ပဇာနန္တိ. ขอคำปฏิญาณของท่านนี้จงเป็นคำสัตย์ต่อข้าพเจ้าเถิด ขอท่านจงฟังธรรมแล้วได้ความเลื่อมใสอย่างยิ่งเถิด ท่านเป็นผู้มุ่งหมายประโยชน์ มิใช่ผู้มีจิตคิดประทุษร้าย ธรรมใดที่ท่านเคยฟังแล้วหรือยังไม่เคยฟัง ข้าพเจ้าจักบอกธรรมนั้นทั้งหมดแก่ท่านตามที่รู้ ၅၃၁. ๕๓๑. ‘‘သေတေန အဿေန အလင်္ကတေန, ဥပယာသိ သူလာဝုတကဿ သန္တိကေ; ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ, ကိဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ. ท่านขี่ม้าขาวที่ประดับประดาแล้ว เข้าไปใกล้ผู้ถูกเสียบด้วยหลาว ยานนี้ช่างน่าอัศจรรย์ น่าดูจริงหนอ นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร ၅၃၂. ๕๓๒. ‘‘ဝေသာလိယာ နဂရဿ မဇ္ဈေ, စိက္ခလ္လမဂ္ဂေ နရကံ အဟောသိ; ဂေါသီသမေကာဟံ ပသန္နစိတ္တော, သေတံ ဂဟေတွာ နရကသ္မိံ နိက္ခိပိံ. ในท่ามกลางกรุงเวสาลี ที่ทางเป็นโคลนตม มีหลุมอยู่หลุมหนึ่ง ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส ได้นำกระดูกหัววัวสีขาวอันหนึ่งไปวางไว้ในหลุมนั้น ၅၃၃. ๕๓๓. ‘‘ဧတသ္မိံ ပါဒါနိ ပတိဋ္ဌပေတွာ, မယဉ္စ အညေ စ အတိက္ကမိမှာ; ယာနံ ဣဒံ အဗ္ဘုတံ ဒဿနေယျံ, တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ. ทั้งข้าพเจ้าและคนอื่นๆ ได้วางเท้าลงบนกระดูกนั้นแล้วข้ามไปได้ ยานอันน่าอัศจรรย์ น่าดูนี้ เป็นวิบากของกรรมนั้นนั่นเอง ၅၃၄. ๕๓๔. ‘‘ဝဏ္ဏော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဘာသတိ, ဂန္ဓော စ တေ သဗ္ဗဒိသာ ပဝါယတိ; ယက္ခိဒ္ဓိပတ္တောသိ မဟာနုဘာဝေါ, နဂ္ဂေါ စာသိ ကိဿ အယံ ဝိပါကော’’တိ. วรรณะของท่านก็ส่องสว่างไปทั่วทุกทิศ กลิ่นของท่านก็ฟุ้งไปทั่วทุกทิศ ท่านเป็นผู้ถึงฤทธิ์ของยักษ์ มีอานุภาพมาก แต่ท่านกลับเปลือยกาย นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร ၅၃၅. ๕๓๕. ‘‘အက္ကောဓနော နိစ္စပသန္နစိတ္တော, သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဇနံ ဥပေမိ; တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော, ဒိဗ္ဗော မေ ဝဏ္ဏော သတတံ ပဘာသတိ. ข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่โกรธ มีจิตผ่องใสอยู่เสมอ เข้าหาผู้คนด้วยวาจาที่อ่อนหวาน นี้เป็นวิบากของกรรมนั้นนั่นเอง วรรณะทิพย์ของข้าพเจ้าจึงส่องสว่างอยู่เป็นนิตย์ ၅၃၆. ๕๓๖. ‘‘ယသဉ္စ ကိတ္တိဉ္စ ဓမ္မေ ဌိတာနံ, ဒိသွာန မန္တေမိ ပသန္နစိတ္တော; တဿေဝ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော, ဒိဗ္ဗော မေ ဂန္ဓော သတတံ ပဝါယတိ. ข้าพเจ้าเห็นยศและเกียรติคุณของผู้ตั้งอยู่ในธรรมแล้ว มีจิตเลื่อมใส กล่าวสรรเสริญ นี้เป็นวิบากของกรรมนั้นนั่นเอง กลิ่นทิพย์ของข้าพเจ้าจึงฟุ้งไปอยู่เป็นนิตย์ ၅၃၇. ๕๓๗. ‘‘သဟာယာနံ [Pg.184] တိတ္ထသ္မိံ နှာယန္တာနံ, ထလေ ဂဟေတွာ နိဒဟိဿ ဒုဿံ; ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ. ข้าพเจ้าได้เอาผ้าของสหายทั้งหลายผู้อาบน้ำอยู่ที่ท่า แล้วนำไปซ่อนไว้บนบก ด้วยความประสงค์จะล้อเล่น มิใช่ด้วยจิตคิดประทุษร้าย เพราะกรรมนั้น ข้าพเจ้าจึงต้องเปลือยกายและมีความเป็นอยู่ลำบาก ၅၃၈. ๕๓๘. ‘‘ယော ကီဠမာနော ပကရောတိ ပါပံ, တဿေဒိသံ ကမ္မဝိပါကမာဟု; အကီဠမာနော ပန ယော ကရောတိ, ကိံ တဿ ကမ္မဿ ဝိပါကမာဟူ’’တိ. ผู้ใดทำบาปเพราะล้อเล่น ท่านกล่าวว่าวิบากของกรรมของผู้นั้นเป็นเช่นนี้ ส่วนผู้ใดทำบาปโดยมิได้ล้อเล่น (แต่มีจิตคิดประทุษร้าย) ท่านกล่าวว่าวิบากของกรรมของผู้นั้นจะเป็นเช่นไร ၅၃၉. ๕๓๙. ‘‘ယေ ဒုဋ္ဌသင်္ကပ္ပမနာ မနုဿာ, ကာယေန ဝါစာယ စ သင်္ကိလိဋ္ဌာ; ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, အသံသယံ တေ နိရယံ ဥပေန္တိ. “หมู่มนุษย์เหล่าใด มีใจดำริชั่ว เศร้าหมองแล้วด้วยกายและวาจา หมู่มนุษย์เหล่านั้น เบื้องหน้าแต่กายแตก ในสัมปรายภพ ย่อมเข้าถึงนรกโดยไม่ต้องสงสัย” ၅၄၀. ๕๔๐. ‘‘အပရေ ပန သုဂတိမာသမာနာ, ဒါနေ ရတာ သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝါ; ကာယဿ ဘေဒါ အဘိသမ္ပရာယံ, အသံသယံ တေ သုဂတိံ ဥပေန္တီ’’တိ. “ส่วนหมู่มนุษย์พวกอื่น ปรารถนาสุคติ ยินดีในทาน มีตนอันสงเคราะห์แล้ว เบื้องหน้าแต่กายแตก ในสัมปรายภพ ย่อมเข้าถึงสุคติโดยไม่ต้องสงสัย ดังนี้” ၅၄၁. ๕๔๑. ‘‘တံ ကိန္တိ ဇာနေယျမဟံ အဝေစ္စ, ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော; ကိံ ဝါဟံ ဒိသွာ အဘိသဒ္ဒဟေယျံ, ကော ဝါပိ မံ သဒ္ဒဟာပေယျ ဧတ’’န္တိ. “ข้าพเจ้าจะพึงทราบซึ้งถึงวิบากของกรรมดีและกรรมชั่วนี้ได้อย่างไร หรือข้าพเจ้าเห็นอะไรแล้วจะพึงเชื่อถือได้ หรือบัณฑิตคนไหนเล่าจะพึงทำให้ข้าพเจ้าเชื่อเรื่องนี้ได้” ၅၄၂. ๕๔๒. ‘‘ဒိသွာ စ သုတွာ အဘိသဒ္ဒဟဿု, ကလျာဏပါပဿ အယံ ဝိပါကော; ကလျာဏပါပေ ဥဘယေ အသန္တေ, သိယာ နု သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ. “ท่านจงเห็นและฟังแล้วเชื่อเถิดว่า นี้เป็นวิบากของกรรมดีและกรรมชั่ว ถ้ากรรมดีและกรรมชั่วทั้งสองอย่างไม่มี สัตว์ทั้งหลายจะเป็นผู้ไปสู่สุคติหรือทุคติได้อย่างไรเล่า” ၅၄၃. ๕๔๓. ‘‘နော စေတ္ထ ကမ္မာနိ ကရေယျုံ မစ္စာ, ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ; နာဟေသုံ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ, ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ. “ถ้าหากเหล่าสัตว์ไม่พึงทำกรรมดีและกรรมชั่วในมนุษยโลกนี้แล้วไซร้ สัตว์ทั้งหลายผู้ไปสู่สุคติหรือทุคติ ผู้เลวและผู้ประณีต ก็จะไม่พึงมีในมนุษยโลก” ၅၄၄. ๕๔๔. ‘‘ယသ္မာ [Pg.185] စ ကမ္မာနိ ကရောန္တိ မစ္စာ, ကလျာဏပါပါနိ မနုဿလောကေ; တသ္မာ ဟိ သတ္တာ သုဂတာ ဒုဂ္ဂတာ ဝါ, ဟီနာ ပဏီတာ စ မနုဿလောကေ. “ก็เพราะเหตุที่เหล่าสัตว์ทำกรรมดีและกรรมชั่วในมนุษยโลก เพราะเหตุนั้นแล สัตว์ทั้งหลายผู้ไปสู่สุคติหรือทุคติ ผู้เลวและผู้ประณีต จึงมีอยู่ในมนุษยโลก” ၅၄၅. ๕๔๕. ‘‘ဒွယဇ္ဇ ကမ္မာနံ ဝိပါကမာဟု, သုခဿ ဒုက္ခဿ စ ဝေဒနီယံ; တာ ဒေဝတာယော ပရိစာရယန္တိ, ပစ္စန္တိ ဗာလာ ဒွယတံ အပဿိနော. “บัณฑิตทั้งหลายกล่าวถึงวิบาก ๒ อย่างของกรรมที่พึงเสวยในบัดนี้ คือสุขและทุกข์ เทวดาทั้งหลายย่อมเสวยสุข ส่วนคนพาลทั้งหลายผู้ไม่เห็นกรรมและวิบาก ๒ อย่าง ย่อมเดือดร้อน (ในนรก)” ၅၄၆. ๕๔๖. ‘‘န မတ္ထိ ကမ္မာနိ သယံကတာနိ, ဒတွာပိ မေ နတ္ထိ ယော အာဒိသေယျ; အစ္ဆာဒနံ သယနမထန္နပါနံ, တေနမှိ နဂ္ဂေါ ကသိရာ စ ဝုတ္တီ’’တိ. “กรรมที่ข้าพเจ้าทำเองก็ไม่มี ใครๆ ที่ให้ทานแล้วจะพึงอุทิศให้ข้าพเจ้าก็ไม่มี (เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงไม่ได้) เครื่องนุ่งห่ม ที่นอน ข้าวและน้ำ เพราะเหตุนั้น ข้าพเจ้าจึงเป็นคนเปลือยกายและมีความเป็นอยู่ลำบาก” ၅၄၇. ๕๔๗. ‘‘သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိ ယက္ခ, အစ္ဆာဒနံ ယေန တုဝံ လဘေထ; အာစိက္ခ မေ တွံ ယဒတ္ထိ ဟေတု, သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမာ’’တိ. “ดูก่อนยักษ์ พอจะมีเหตุอะไรบ้างไหม ที่ท่านจะพึงได้เครื่องนุ่งห่ม ถ้ามีเหตุนั้นอยู่ ท่านจงบอกแก่ข้าพเจ้าเถิด พวกเราจะฟังคำพูดที่เป็นเหตุเป็นผลและน่าเชื่อถือ” ၅၄၈. ๕๔๘. ‘‘ကပ္ပိတကော နာမ ဣဓတ္ထိ ဘိက္ခု, ဈာယီ သုသီလော အရဟာ ဝိမုတ္တော; ဂုတ္တိန္ဒြိယော သံဝုတပါတိမောက္ခော, သီတိဘူတော ဥတ္တမဒိဋ္ဌိပတ္တော. “ในที่นี้ มีภิกษุชื่อว่ากัปปิตกะ เป็นผู้มีฌาน มีศีลดี เป็นพระอรหันต์ ผู้หลุดพ้นแล้ว มีอินทรีย์คุ้มครองแล้ว สำรวมในปาฏิโมกข์ เป็นผู้เยือกเย็น บรรลุสัมมาทิฏฐิอันสูงสุด” ၅၄၉. ๕๔๙. ‘‘သခိလော ဝဒညူ သုဝစော သုမုခေါ, သွာဂမော သုပ္ပဋိမုတ္တကော စ; ပုညဿ ခေတ္တံ အရဏဝိဟာရီ, ဒေဝမနုဿာနဉ္စ ဒက္ခိဏေယျော. “ท่านเป็นผู้มีวาจาอ่อนหวาน เป็นผู้รู้ธรรม เป็นผู้ว่าง่าย มีใบหน้าผ่องใส เป็นพหูสูต มีปฏิภาณดี เป็นนาบุญ เป็นผู้อยู่ด้วยอรณวิหาร และเป็นทักขิไณยบุคคลของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย” ၅၅၀. ๕๕๐. ‘‘သန္တော ဝိဓူမော အနီဃော နိရာသော, မုတ္တော ဝိသလ္လော အမမော အဝင်္ကော; နိရူပဓီ သဗ္ဗပပဉ္စခီဏော, တိဿော ဝိဇ္ဇာ အနုပ္ပတ္တော ဇုတိမာ. “ท่านเป็นผู้สงบ ปราศจากควันคือวิตก ไม่มีความทุกข์ ไม่มีความหวัง เป็นผู้หลุดพ้น ปราศจากลูกศร ไม่มีความยึดมั่นถือมั่น ไม่คดโกง ปราศจากอุปธิ สิ้นปปัญจธรรมทั้งปวง บรรลุวิชชา ๓ แล้ว และเป็นผู้มีรัศมี” ၅၅၁. ๕๕๑. ‘‘အပ္ပညာတော [Pg.186] ဒိသွာပိ န စ သုဇာနော, မုနီတိ နံ ဝဇ္ဇိသု ဝေါဟရန္တိ; ဇာနန္တိ တံ ယက္ခဘူတာ အနေဇံ, ကလျာဏဓမ္မံ ဝိစရန္တံ လောကေ. “ท่านเป็นผู้ไม่ปรากฏ แม้ใครเห็นก็รู้จักได้ไม่ง่าย ชาววัชชีเรียกท่านว่าพระมุนี เหล่าภูตที่เกิดเป็นยักษ์รู้จักท่านผู้มีธรรมอันงาม เที่ยวไปในโลกว่าเป็นพระขีณาสพผู้ไม่หวั่นไหว” ၅၅၂. ๕๕๒. ‘‘တဿ တုဝံ ဧကယုဂံ ဒုဝေ ဝါ, မမုဒ္ဒိသိတွာန သစေ ဒဒေထ; ပဋိဂ္ဂဟီတာနိ စ တာနိ အဿု, မမဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ. “ถ้าท่านอุทิศให้ข้าพเจ้าแล้ว พึงถวายผ้าคู่หนึ่งหรือสองคู่แก่ท่าน และถ้าท่านรับผ้าเหล่านั้นแล้ว ท่านก็จะเห็นข้าพเจ้าผู้มีผ้าทรง” ၅၅၃. ๕๕๓. ‘‘ကသ္မိံ ပဒေသေ သမဏံ ဝသန္တံ, ဂန္တွာန ပဿေမု မယံ ဣဒါနိ; ယော မဇ္ဇ ကင်္ခံ ဝိစိကိစ္ဆိတဉ္စ, ဒိဋ္ဌီဝိသူကာနိ ဝိနောဒယေယျာ’’တိ. “บัดนี้ พวกเราจะพึงไปเห็นสมณะผู้อยู่ในประเทศไหน ซึ่งจะพึงบรรเทาความสงสัย ความเคลือบแคลง และทิฏฐิอันเป็นเสี้ยนหนามของข้าพเจ้าในวันนี้ได้” ၅၅၄. ๕๕๔. ‘‘ဧသော နိသိန္နော ကပိနစ္စနာယံ, ပရိဝါရိတော ဒေဝတာဟိ ဗဟူဟိ; ဓမ္မိံ ကထံ ဘာသတိ သစ္စနာမော, သကသ္မိမာစေရကေ အပ္ပမတ္တော’’တိ. “นั่นท่านผู้มีนามอันแท้จริง ไม่ประมาทในคำสอนของพระศาสดาของตน อันเทวดาหมู่มากแวดล้อมแล้ว นั่งอยู่ที่กปินัจจนะ กล่าวธรรมกถาอยู่” ၅၅၅. ๕๕๕. ‘‘တထာဟံ ကဿာမိ ဂန္တွာ ဣဒါနိ, အစ္ဆာဒယိဿံ သမဏံ ယုဂေန; ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ တာနိ အဿု, တုဝဉ္စ ပဿေမု သန္နဒ္ဓဒုဿ’’န္တိ. “บัดนี้ ข้าพเจ้าจักไปทำอย่างนั้น จักถวายผ้าคู่หนึ่งแก่สมณะ และถ้าท่านรับผ้าเหล่านั้นแล้ว พวกเราก็จะเห็นท่านผู้มีผ้าทรง” ၅၅၆. ๕๕๖. ‘‘မာ အက္ခဏေ ပဗ္ဗဇိတံ ဥပါဂမိ, သာဓု ဝေါ လိစ္ဆဝိ နေသ ဓမ္မော; တတော စ ကာလေ ဥပသင်္ကမိတွာ, တတ္ထေဝ ပဿာဟိ ရဟော နိသိန္န’’န္တိ. “ข้าแต่เจ้าลิจฉวี ขอประทานโทษ ท่านอย่าได้เข้าไปหาบรรพชิตในเวลาอันไม่สมควรเลย นี้มิใช่ธรรมเนียมของท่าน ครั้นถึงเวลาเช้า ท่านจงเข้าไปเฝ้าท่านผู้นั่งอยู่ในที่สงัด ณ ที่นั้นเถิด” ၅၅၇. ๕๕๗. တထာတိ ဝတွာ အဂမာသိ တတ္ထ, ပရိဝါရိတော ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ; သော တံ နဂရံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ဝါသူပဂစ္ဆိတ္ထ သကေ နိဝေသနေ. “เจ้าลิจฉวีนั้น อันหมู่ทาสแวดล้อมแล้ว ตรัสว่า ‘ดีละ’ แล้วได้เสด็จไปยังที่นั้น พระองค์เสด็จเข้าไปยังพระนครนั้นแล้ว ประทับอยู่ในพระนิเวศน์ของพระองค์” ၅၅၈. ๕๕๘. တတော [Pg.187] စ ကာလေ ဂိဟိကိစ္စာနိ ကတွာ, နှတွာ ပိဝိတွာ စ ခဏံ လဘိတွာ; ဝိစေယျ ပေဠာတော စ ယုဂါနိ အဋ္ဌ, ဂါဟာပယီ ဒါသဂဏေန လိစ္ဆဝိ. “ต่อมาในเวลาเช้า เจ้าลิจฉวีนั้นทรงทำกิจของคฤหัสถ์ สรงน้ำและเสวยแล้ว ได้โอกาสแล้ว จึงให้หมู่ทาสเลือกผ้า ๘ คู่จากหีบแล้วให้ถือเอาไป” ၅၅၉. ๕๕๙. သော တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ, တံ အဒ္ဒသ သမဏံ သန္တစိတ္တံ; ပဋိက္ကန္တံ ဂေါစရတော နိဝတ္တံ, သီတိဘူတံ ရုက္ခမူလေ နိသိန္နံ. “พระองค์เสด็จเข้าไปยังประเทศนั้นแล้ว ได้ทอดพระเนตรเห็นสมณะนั้นผู้มีจิตสงบ กลับจากบิณฑบาต หลีกเร้นแล้ว เป็นผู้เยือกเย็น นั่งอยู่ที่โคนต้นไม้” ၅၆၀. ๕๖๐. တမေနမဝေါစ ဥပသင်္ကမိတွာ, အပ္ပာဗာဓံ ဖာသုဝိဟာရဉ္စ ပုစ္ဆိ; ‘‘ဝေသာလိယံ လိစ္ဆဝိဟံ ဘဒန္တေ, ဇာနန္တိ မံ လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော. “ครั้นเข้าไปหาแล้ว ได้กราบทูลถามถึงความเป็นผู้มีอาพาธน้อยและความอยู่ผาสุกกะท่านแล้ว (กราบทูลว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพระองค์เป็นเจ้าลิจฉวีในกรุงเวสาลี ชนทั้งหลายรู้จักข้าพระองค์ว่า อัมพสักขรลิจฉวี’” ၅၆၁. ๕๖๑. ‘‘ဣမာနိ မေ အဋ္ဌ ယုဂါ သုဘာနိ, ပဋိဂဏှ ဘန္တေ ပဒဒါမိ တုယှံ; တေနေဝ အတ္ထေန ဣဓာဂတောသ္မိ, ယထာ အဟံ အတ္တမနော ဘဝေယျ’’န္တိ. “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ผ้า ๘ คู่ที่งดงามเหล่านี้ของข้าพระองค์ ขอท่านจงรับเถิด ข้าพระองค์ถวายแด่ท่าน ข้าพระองค์มาที่นี้ก็ด้วยเหตุนี้ เพื่อที่ข้าพระองค์จะพึงเป็นผู้มีใจยินดี” ၅၆၂. ๕๖๒. ‘‘ဒူရတောဝ သမဏဗြာဟ္မဏာ စ, နိဝေသနံ တေ ပရိဝဇ္ဇယန္တိ; ပတ္တာနိ ဘိဇ္ဇန္တိ စ တေ နိဝေသနေ, သံဃာဋိယော စာပိ ဝိဒါလယန္တိ. “สมณพราหมณ์ทั้งหลายย่อมหลีกเว้นนิเวศน์ของท่านแต่ไกลทีเดียว ก็ในนิเวศน์ของท่าน บาตรทั้งหลายย่อมแตก แม้ผ้าสังฆาฏิก็ถูกทำให้ฉีกขาด” ၅၆၃. ๕๖๓. ‘‘အထာပရေ ပါဒကုဌာရိကာဟိ, အဝံသိရာ သမဏာ ပါတယန္တိ; ဧတာဒိသံ ပဗ္ဗဇိတာ ဝိဟေသံ, တယာ ကတံ သမဏာ ပါပုဏန္တိ. “อนึ่ง สมณะพวกอื่นถูกท่านทำให้ล้มคะมำด้วยขวานคือเท้า บรรพชิตทั้งหลายย่อมได้รับการเบียดเบียนเช่นนี้ที่ท่านทำแล้ว” ၅၆၄. ๕๖๔. ‘‘တိဏေန တေလမ္ပိ န တွံ အဒါသိ, မူဠှဿ မဂ္ဂမ္ပိ န ပါဝဒါသိ; အန္ဓဿ ဒဏ္ဍံ သယမာဒိယာသိ, ဧတာဒိသော ကဒရိယော အသံဝုတော တုဝံ; အထ တွံ ကေန ဝဏ္ဏေန ကိမေဝ ဒိသွာ,အမှေဟိ သဟ သံဝိဘာဂံ ကရောသီ’’တိ. “ท่านไม่เคยให้น้ำมันแม้ด้วยปลายหญ้า ไม่เคยบอกทางแก่คนหลงทาง ท่านเองแย่งเอาไม้เท้าของคนตาบอด ท่านเป็นคนตระหนี่ ไม่สำรวมเช่นนี้ แล้วท่านอาศัยอำนาจอะไร หรือเห็นประโยชน์อะไร จึงมาทำการแบ่งปันกับเรา” ၅၆၅. ๕๖๕. ‘‘ပစ္စေမိ [Pg.188] ဘန္တေ ယံ တွံ ဝဒေသိ, ဝိဟေသယိံ သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စ; ခိဍ္ဍတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော, ဧတမ္ပိ မေ ဒုက္ကဋမေဝ ဘန္တေ. “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพระองค์ยอมรับคำที่ท่านกล่าว ข้าพระองค์เบียดเบียนสมณพราหมณ์ทั้งหลายเพราะต้องการจะล้อเล่น มิใช่มีจิตคิดประทุษร้าย ข้าแต่ท่านผู้เจริญ แม้การกระทำนั้นของข้าพระองค์ก็เป็นความผิดพลาด” ၅၆၆. ๕๖๖. ‘‘ခိဍ္ဍာယ ယက္ခော ပသဝိတွာ ပါပံ, ဝေဒေတိ ဒုက္ခံ အသမတ္တဘောဂီ; ဒဟရော ယုဝါ နဂ္ဂနိယဿ ဘာဂီ, ကိံ သု တတော ဒုက္ခတရဿ ဟောတိ. “ยักษ์นั้นทำบาปเพราะการล้อเล่น จึงเสวยทุกข์ มีโภคะไม่สมบูรณ์ ยักษ์นั้นยังหนุ่มยังแน่น แต่ต้องมีส่วนแห่งความเปลือยกาย จะมีอะไรที่เป็นทุกข์ยิ่งกว่านั้นอีกเล่า” ၅၆၇. ๕๖๗. ‘‘တံ ဒိသွာ သံဝေဂမလတ္ထံ ဘန္တေ, တပ္ပစ္စယာ ဝါပိ ဒဒါမိ ဒါနံ; ပဋိဂဏှ ဘန္တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ, ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယော’’တိ. “ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพระองค์เห็นยักษ์นั้นแล้วได้เกิดความสังเวช แม้เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์จึงถวายทาน ขอท่านจงรับผ้า ๘ คู่ ขอทักษิณาทานเหล่านี้จงสำเร็จแก่ยักษ์นั้นเถิด” ၅၆၈. ๕๖๘. ‘‘အဒ္ဓါ ဟိ ဒါနံ ဗဟုဓာ ပသတ္ထံ, ဒဒတော စ တေ အက္ခယဓမ္မမတ္ထု; ပဋိဂဏှာမိ တေ ဝတ္ထယုဂါနိ အဋ္ဌ, ယက္ခဿိမာ ဂစ္ဆန္တု ဒက္ခိဏာယော’’တိ. “ดูก่อนมหาบพิตร แน่นอนทีเดียว ทานเป็นสิ่งที่ท่านผู้รู้ทั้งหลายสรรเสริญไว้โดยประการต่างๆ ขอผลทานอันไม่สิ้นสุดจงมีแก่พระองค์ผู้ถวายอยู่ อาตมารับผ้า ๘ คู่ของพระองค์ ขอทักษิณาทานเหล่านี้จงสำเร็จแก่ยักษ์นั้นเถิด” ၅၆၉. ๕๖๙. တတော ဟိ သော အာစမယိတွာ လိစ္ဆဝိ, ထေရဿ ဒတွာန ယုဂါနိ အဋ္ဌ; ‘ပဋိဂ္ဂဟိတာနိ စ တာနိ အဿု, ယက္ခဉ္စ ပဿေထ သန္နဒ္ဓဒုဿံ’. ลำดับนั้นแล เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นทรงบ้วนพระโอษฐ์แล้ว ถวายผ้า ๘ คู่แก่พระเถระแล้ว และผ้าเหล่านั้นพระเถระก็รับแล้ว และได้ทอดพระเนตรเห็นยักษ์ผู้มีผ้าทรงเรียบร้อย ၅၇၀. ๕๗๐. တမဒ္ဒသာ စန္ဒနသာရလိတ္တံ, အာဇညမာရူဠှမုဠာရဝဏ္ဏံ; အလင်္ကတံ သာဓုနိဝတ္ထဒုဿံ, ပရိဝါရိတံ ယက္ခမဟိဒ္ဓိပတ္တံ. ได้ทอดพระเนตรเห็นยักษ์นั้น ผู้มีร่างกายลูบไล้ด้วยแก่นจันทน์ ผู้ขึ้นสู่ม้าอาชาไนย มีผิวพรรณงาม ประดับประดาแล้ว นุ่งห่มผ้าอย่างดี มีบริวารแวดล้อม ผู้มีฤทธิ์มาก ၅၇၁. ๕๗๑. သော တံ ဒိသွာ အတ္တမနာ ဥဒဂ္ဂေါ, ပဟဋ္ဌစိတ္တော စ သုဘဂ္ဂရူပေါ; ကမ္မဉ္စ ဒိသွာန မဟာဝိပါကံ, သန္ဒိဋ္ဌိကံ စက္ခုနာ သစ္ဆိကတွာ. เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นทอดพระเนตรเห็นยักษ์นั้นแล้ว มีพระทัยยินดี มีพระทัยร่าเริง มีพระทัยเบิกบาน มีพระรูปงาม ทั้งได้ทรงเห็นกรรมและวิบากอันยิ่งใหญ่ซึ่งเป็นผลที่เห็นได้ในปัจจุบัน ทรงกระทำให้แจ้งด้วยพระจักษุแล้ว ၅၇၂. ๕๗๒. တမေနမဝေါစ [Pg.189] ဥပသင်္ကမိတွာ, ‘‘ဒဿာမိ ဒါနံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; န စာပိ မေ ကိဉ္စိ အဒေယျမတ္ထိ, တုဝဉ္စ မေ ယက္ခ ဗဟူပကာရော’’တိ. เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นเสด็จเข้าไปหายักษ์นั้นแล้วได้ตรัสว่า ‘เราจักถวายทานแก่สมณพราหมณ์ทั้งหลาย สิ่งของอะไรๆ ที่เราให้ไม่ได้ ย่อมไม่มี และท่านยักษ์ ก็เป็นผู้มีอุปการะมากแก่เรา’ ၅၇၃. ๕๗๓. ‘‘တုဝဉ္စ မေ လိစ္ဆဝိ ဧကဒေသံ, အဒါသိ ဒါနာနိ အမောဃမေတံ; သွာဟံ ကရိဿာမိ တယာဝ သက္ခိံ, အမာနုသော မာနုသကေန သဒ္ဓိ’’န္တိ. (ยักษ์กล่าวว่า) ‘ข้าแต่เจ้าลิจฉวี แม้ท่านก็ได้ให้ทานส่วนหนึ่งแก่ข้าพเจ้าแล้ว ทานนี้ไม่ไร้ผล เราผู้เป็นอมนุษย์ จักกระทำความเป็นพยานกับท่านผู้เป็นมนุษย์’ ၅၇၄. ๕๗๔. ‘‘ဂတီ စ ဗန္ဓူ စ ပရာယဏဉ္စ, မိတ္တော မမာသိ အထ ဒေဝတာ မေ ; ယာစာမိ တံ ပဉ္ဇလိကော ဘဝိတွာ, ဣစ္ဆာမိ တံ ယက္ခ ပုနာပိ ဒဋ္ဌု’’န္တိ. (เจ้าลิจฉวีตรัสว่า) ‘ท่านเป็นที่ไป เป็นเผ่าพันธุ์ เป็นที่พึ่งพิง เป็นมิตร และเป็นเทวดาของเรา ข้าพเจ้าประนมอัญชลีขอกะท่าน ข้าแต่ยักษ์ ข้าพเจ้าปรารถนาจะเห็นท่านอีก’ ၅၇၅. ๕๗๕. ‘‘သစေ တုဝံ အဿဒ္ဓေါ ဘဝိဿသိ, ကဒရိယရူပေါ ဝိပ္ပဋိပန္နစိတ္တော; တွံ နေဝ မံ လစ္ဆသိ ဒဿနာယ, ဒိသွာ စ တံ နောပိ စ အာလပိဿံ. (ยักษ์กล่าวว่า) ‘ถ้าท่านจักเป็นผู้ไม่มีศรัทธา เป็นคนตระหนี่ มีจิตวิปริต ท่านจักไม่ได้เห็นเราเลย และถึงแม้เห็น เราก็จักไม่พูดกับท่าน’ ၅၇၆. ๕๗๖. ‘‘သစေ ပန တွံ ဘဝိဿသိ ဓမ္မဂါရဝေါ, ဒါနေ ရတော သင်္ဂဟိတတ္တဘာဝေါ; ဩပါနဘူတော သမဏဗြာဟ္မဏာနံ, ဧဝံ မမံ လစ္ဆသိ ဒဿနာယ. ‘แต่ถ้าท่านจักเป็นผู้เคารพในธรรม ยินดีในทาน มีตนสงเคราะห์แล้ว เป็นดุจบ่อน้ำของสมณพราหมณ์ทั้งหลาย อย่างนี้แล้ว ท่านจักได้เห็นเรา’ ၅၇၇. ๕๗๗. ‘‘ဒိသွာ စ တံ အာလပိဿံ ဘဒန္တေ, ဣမဉ္စ သူလတော လဟုံ ပမုဉ္စ; ယတော နိဒါနံ အကရိမှ သက္ခိံ, မညာမိ သူလာဝုတကဿ ကာရဏာ. ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ครั้นเห็นท่านแล้ว เราจักพูดด้วย และขอท่านจงปล่อยบุรุษนี้จากหลาวโดยเร็ว เราทั้งสองได้กระทำความเป็นพยานกัน เพราะอาศัยเหตุใด ข้าพเจ้าเข้าใจว่า เพราะเหตุแห่งบุรุษผู้ถูกเสียบหลาว’ ၅၇၈. ๕๗๘. ‘‘တေ [Pg.190] အညမညံ အကရိမှ သက္ခိံ, အယဉ္စ သူလတော လဟုံ ပမုတ္တော; သက္ကစ္စ ဓမ္မာနိ သမာစရန္တော, မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ; ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယံ. ‘เราทั้งสองได้กระทำความเป็นพยานแก่กันและกัน และบุรุษนี้พึงเป็นผู้ที่ถูกปล่อยจากหลาวโดยเร็ว เขาผู้ประพฤติธรรมทั้งหลายโดยเคารพอยู่ พึงพ้นจากนรกนั้นได้ กรรมพึงเป็นอโหสิกรรม ยกเว้นเวทนียกรรม’ ၅၇၉. ๕๗๙. ‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ, တေနေဝ သဟ သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ; သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ ပုစ္ဆ, သော တေ အက္ခိဿတိ ဧတမတ္ထံ. ‘ท่านจงเข้าไปหาท่านกัปปิตกะแล้ว แบ่งปันถวายร่วมกับท่านตามกาลสมควร แล้วจงนั่งใกล้ๆ ทูลถามด้วยตนเองต่อหน้าเถิด ท่านจักบอกเนื้อความนั้นแก่ท่าน’ ၅၈၀. ๕๘๐. ‘‘တမေဝ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ, ပုစ္ဆဿု အညတ္ထိကော နော စ ပဒုဋ္ဌစိတ္တော; သော တေ သုတံ အသုတဉ္စာပိ ဓမ္မံ,သဗ္ဗမ္ပိ အက္ခိဿတိ ယထာ ပဇာန’’န္တိ. ‘ท่านจงเข้าไปหาภิกษุรูปนั้นแหละ แล้วจงทูลถามโดยเป็นผู้ต้องการความรู้ ไม่ใช่มีจิตประทุษร้าย ท่านจักบอกธรรมะทั้งที่เคยฟังและยังไม่เคยฟังทั้งหมดแก่ท่าน ตามที่ท่านรู้’ ၅၈၁. ๕๘๑. သော တတ္ထ ရဟဿံ သမုလ္လပိတွာ, သက္ခိံ ကရိတွာန အမာနုသေန; ပက္ကာမိ သော လိစ္ဆဝီနံ သကာသံ, အထ ဗြဝိ ပရိသံ သန္နိသိန္နံ. เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นเจรจาความลับในที่นั้น กระทำความเป็นพยานกับอมนุษย์แล้ว เสด็จหลีกไปยังสำนักของเจ้าลิจฉวีทั้งหลาย ลำดับนั้น ได้ตรัสกับบริษัทผู้นั่งประชุมกันแล้ว ၅၈၂. ๕๘๒. ‘‘သုဏန္တု ဘောန္တော မမ ဧကဝါကျံ, ဝရံ ဝရိဿံ လဘိဿာမိ အတ္ထံ; သူလာဝုတော ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော, ပဏီဟိတဒဏ္ဍော အနုသတ္တရူပေါ. ‘ขอท่านทั้งหลายจงฟังคำๆ หนึ่งของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจักขอพร จักได้รับประโยชน์ บุรุษผู้ถูกเสียบหลาว มีกรรมอันหยาบช้า ถูกลงอาชญาแล้ว มีสภาพถูกควบคุมอยู่’ ၅၈၃. ๕๘๓. ‘‘ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ, ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော; တာဟံ မောစယိဿာမိ ဒါနိ, ယထာမတိံ အနုဇာနာတု သံဃော’’တိ. ‘กาลเพียงเท่านี้ ยี่สิบคืนล่วงไปแล้ว จำเดิมแต่กาลที่เขาถูกเสียบหลาว เขาก็ไม่เป็นอยู่ ไม่ตาย บัดนี้ เราจักปล่อยเขา ขอหมู่คณะจงอนุญาตตามความพอใจ (ของเรา) เถิด’ ၅၈၄. ๕๘๔. ‘‘ဧတဉ္စ အညဉ္စ လဟုံ ပမုဉ္စ, ကော တံ ဝဒေထ တထာ ကရောန္တံ; ယထာ ပဇာနာသိ တထာ ကရောဟိ, ယထာမတိံ အနုဇာနာတိ သံဃော’’တိ. (คณะเจ้าลิจฉวีกล่าวว่า) ‘ท่านจงปล่อยบุรุษนี้และคนอื่นโดยเร็วเถิด ใครเล่าจะพึงว่าท่านผู้กระทำเช่นนั้น ท่านรู้อย่างไร ก็จงทำอย่างนั้นเถิด หมู่คณะอนุญาตตามความพอใจ (ของท่าน)’ ၅၈၅. ๕๘๕. သော [Pg.191] တံ ပဒေသံ ဥပသင်္ကမိတွာ, သူလာဝုတံ မောစယိ ခိပ္ပမေဝ; ‘မာ ဘာယိ သမ္မာ’တိ စ တံ အဝေါစ, တိကိစ္ဆကာနဉ္စ ဥပဋ္ဌပေသိ. เจ้าลิจฉวีพระองค์นั้นเสด็จเข้าไปยังประเทศนั้นแล้ว ได้ปล่อยบุรุษผู้ถูกเสียบหลาวโดยพลันทีเดียว และได้ตรัสกับเขาว่า ‘สหายเอ๋ย อย่ากลัวเลย’ และได้ทรงจัดหาหมอทั้งหลายไว้ให้ ၅၈၆. ๕๘๖. ‘‘ကပ္ပိတကဉ္စ ဥပသင်္ကမိတွာ, တေနေဝ သဟ သံဝိဘဇိတွာ ကာလေ; သယံ မုခေနူပနိသဇ္ဇ လိစ္ဆဝိ, တထေဝ ပုစ္ဆိတ္ထ နံ ကာရဏတ္ထိကော. เจ้าลิจฉวีเสด็จเข้าไปหาท่านกัปปิตกะแล้ว แบ่งปันถวายร่วมกับท่านตามกาลสมควรแล้ว ได้นั่งใกล้ๆ ทูลถามท่านผู้ต้องการเหตุผล ณ ที่นั้นนั่นเอง ၅၈၇. ๕๘๗. ‘‘သူလာဝုတော ပုရိသော လုဒ္ဒကမ္မော, ပဏီတဒဏ္ဍော အနုသတ္တရူပေါ; ဧတ္တာဝတာ ဝီသတိရတ္တိမတ္တာ, ယတော အာဝုတော နေဝ ဇီဝတိ န မတော. ‘บุรุษผู้ถูกเสียบหลาว มีกรรมอันหยาบช้า ถูกลงอาชญาแล้ว มีสภาพถูกควบคุมอยู่ กาลเพียงเท่านี้ ยี่สิบคืนล่วงไปแล้ว จำเดิมแต่กาลที่เขาถูกเสียบหลาว เขาก็ไม่เป็นอยู่ ไม่ตาย’ ၅၈၈. ๕๘๘. ‘‘သော မောစိတော ဂန္တွာ မယာ ဣဒါနိ, ဧတဿ ယက္ခဿ ဝစော ဟိ ဘန္တေ; သိယာ နု ခေါ ကာရဏံ ကိဉ္စိဒေဝ, ယေန သော နိရယံ နော ဝဇေယျ. ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ บัดนี้ ข้าพเจ้าไปปล่อยเขาแล้ว (ที่ทำเช่นนี้) ก็เพราะคำของยักษ์ตนนี้ เหตุไรๆ ที่เขาจะไม่พึงไปสู่นรก พึงมีบ้างไหมหนอ’ ၅၈၉. ๕๘๙. ‘‘အာစိက္ခ ဘန္တေ ယဒိ အတ္ထိ ဟေတု, သဒ္ဓါယိကံ ဟေတုဝစော သုဏောမ; န တေသံ ကမ္မာနံ ဝိနာသမတ္ထိ, အဝေဒယိတွာ ဣဓ ဗျန္တိဘာဝေါ’’တိ. ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ถ้าเหตุมีอยู่ ขอท่านจงบอกเถิด พวกเราจะฟังคำประกอบด้วยเหตุอันน่าเชื่อถือ ความพินาศแห่งกรรมเหล่านั้น โดยที่ยังไม่ได้เสวยผลในโลกนี้ ย่อมไม่มีหรือ’ ၅၉၀. ๕๙๐. ‘‘သစေ သ ဓမ္မာနိ သမာစရေယျ, သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော; မုစ္စေယျ သော နိရယာ စ တမှာ, ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယ’’န္တိ. (พระเถระตอบว่า) ‘ถ้าเขาไม่ประมาท ประพฤติธรรมทั้งหลายโดยเคารพตลอดคืนและวัน เขาพึงพ้นจากนรกนั้นได้ กรรมพึงเป็นอโหสิกรรม ยกเว้นเวทนียกรรม’ ၅၉၁. ๕๙๑. ‘‘အညာတော ဧသော ပုရိသဿ အတ္ထော, မမမ္ပိ ဒါနိ အနုကမ္ပ ဘန္တေ; အနုသာသ မံ ဩဝဒ ဘူရိပည, ယထာ အဟံ နော နိရယံ ဝဇေယျ’’န္တိ. (เจ้าลิจฉวีทูลว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ประโยชน์ของบุรุษนั้น ข้าพเจ้ารู้แล้ว บัดนี้ ขอท่านจงอนุเคราะห์ข้าพเจ้าบ้าง ข้าแต่ท่านผู้มีปัญญาดุจแผ่นดิน ขอท่านจงพร่ำสอน จงโอวาทข้าพเจ้า โดยประการที่ข้าพเจ้าจะไม่พึงไปสู่นรก’ ၅၉၂. ๕๙๒. ‘‘အဇ္ဇေဝ [Pg.192] ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေဟိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော; တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယဿု. (พระเถระกล่าวว่า) ‘มหาบพิตร พระองค์มีพระทัยเลื่อมใส จงถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะในวันนี้เทียว และจงสมาทานสิกขาบท ๕ ประการ ทำให้ไม่ขาด ไม่ทะลุฉันนั้นเถิด’ ၅၉၃. ๕๙๓. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု; အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏီ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော; ဣမဉ္စ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ, သမာဒိယာဟိ ကုသလံ သုခုဒြယံ. ‘พระองค์จงงดเว้นจากปาณาติบาตโดยพลัน จงเว้นขาดจากอทินนาทานในโลก จงเป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา และอย่าได้ตรัสคำมุสา จงเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน และจงสมาทานอุโบสถอันประเสริฐ ประกอบด้วยองค์ ๘ อันประเสริฐนี้ ซึ่งเป็นกุศล มีสุขเป็นผล’ ၅၉၄. ๕๙๔. ‘‘စီဝရံ ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ; အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ; ဒဒါဟိ ဥဇုဘူတေသု, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ. ‘พระองค์จงถวายจีวร บิณฑบาต ปัจจัย และเสนาสนะ ข้าว น้ำ ของขบเคี้ยว ผ้าและเสนาสนะทั้งหลาย แก่ท่านผู้ปฏิบัติตรง ด้วยจิตที่เลื่อมใสเถิด’ ၅၉၅. ๕๙๕. ‘‘ဘိက္ခူပိ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ; တပ္ပေဟိ အန္နပါနေန, သဒါ ပုညံ ပဝဍ္ဎတိ. ‘พระองค์จงยังภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ให้อิ่มหนำด้วยข้าวและน้ำเถิด บุญย่อมเจริญแก่พระองค์เสมอ’ ၅၉၆. ๕๙๖. ‘‘ဧဝဉ္စ ဓမ္မာနိ သမာစရန္တော, သက္ကစ္စ ရတ္တိန္ဒိဝမပ္ပမတ္တော; မုဉ္စ တုဝံ နိရယာ စ တမှာ, ကမ္မံ သိယာ အညတြ ဝေဒနီယ’’န္တိ. ‘พระองค์ผู้ไม่ประมาท ประพฤติธรรมทั้งหลายโดยเคารพตลอดคืนและวันเช่นนี้ จงพ้นจากนรกนั้นเถิด กรรมพึงเป็นอโหสิกรรม ยกเว้นเวทนียกรรม’ ၅၉၇. ๕๙๗. ‘‘အဇ္ဇေဝ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဥပေမိ, ဓမ္မဉ္စ သံဃဉ္စ ပသန္နစိတ္တော; တထေဝ သိက္ခာယ ပဒါနိ ပဉ္စ, အခဏ္ဍဖုလ္လာနိ သမာဒိယာမိ. (เจ้าลิจฉวีทูลว่า) ‘ข้าพเจ้ามีจิตเลื่อมใส ขอถึงพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์เป็นสรณะในวันนี้เทียว และขอสมาทานสิกขาบท ๕ ประการ ทำให้ไม่ขาด ไม่ทะลุฉันนั้น’ ၅၉၈. ๕๙๘. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ; အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော; ဣမဉ္စ အရိယံ အဋ္ဌင်္ဂဝရေနုပေတံ, သမာဒိယာမိ ကုသလံ သုခုဒြယံ. ‘ข้าพเจ้าของดเว้นจากปาณาติบาตโดยพลัน ขอเว้นขาดจากอทินนาทานในโลก ข้าพเจ้าเป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน และขอสมาทานอุโบสถอันประเสริฐ ประกอบด้วยองค์ ๘ อันประเสริฐนี้ ซึ่งเป็นกุศล มีสุขเป็นผล’ ၅၉၉. ๕๙๙. ‘‘စီဝရံ [Pg.193] ပိဏ္ဍပါတဉ္စ, ပစ္စယံ သယနာသနံ; အန္နံ ပါနံ ခါဒနီယံ, ဝတ္ထသေနာသနာနိ စ. จีวร บิณฑบาต ปัจจัย เสนาสนะ ข้าว น้ำ ของขบเคี้ยว และผ้าและเสนาสนะทั้งหลาย ၆၀၀. ๖๐๐. ‘‘ဘိက္ခူ စ သီလသမ္ပန္နေ, ဝီတရာဂေ ဗဟုဿုတေ; ဒဒါမိ န ဝိကမ္ပာမိ, ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော’’တိ. ข้าพเจ้าจะถวายทานแก่ภิกษุทั้งหลายผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ปราศจากราคะ เป็นพหูสูต ข้าพเจ้าจะไม่หวั่นไหว เป็นผู้ยินดีในพระศาสนาของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ၆၀၁. ๖๐๑. ဧတာဒိသာ လိစ္ဆဝိ အမ္ဗသက္ကရော, ဝေသာလိယံ အညတရော ဥပါသကော; သဒ္ဓေါ မုဒူ ကာရကရော စ ဘိက္ခု, သံဃဉ္စ သက္ကစ္စ တဒါ ဥပဋ္ဌဟိ. เจ้าลิจฉวีอัมพสักขระผู้เป็นเช่นนี้ เป็นอุบาสกคนหนึ่งในกรุงเวสาลี เป็นผู้มีศรัทธา อ่อนโยน รู้คุณ ในครั้งนั้น ท่านได้อุปัฏฐากภิกษุสงฆ์โดยเคารพ ၆၀၂. ๖๐๒. သူလာဝုတော စ အရောဂေါ ဟုတွာ, သေရီ သုခီ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပါဂမိ ; ဘိက္ခုဉ္စ အာဂမ္မ ကပ္ပိတကုတ္တမံ, ဥဘောပိ သာမညဖလာနိ အဇ္ဈဂုံ. ฝ่ายบุรุษผู้ถูกเสียบด้วยหลาว หายโรคแล้ว เป็นอิสระ มีความสุข ได้ถึงซึ่งบรรพชา อาศัยพระกัปปิตกเถระผู้ประเสริฐแล้ว ทั้งสองก็ได้บรรลุสามัญผล ၆၀၃. ๖๐๓. ဧတာဒိသာ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ, မဟပ္ဖလာ ဟောတိ သတံ ဝိဇာနတံ; သူလာဝုတော အဂ္ဂဖလံ အဖဿယိ, ဖလံ ကနိဋ္ဌံ ပန အမ္ဗသက္ကရော’’တိ. การคบสัตบุรุษผู้สงบ ผู้รู้ ย่อมมีผลมากเช่นนี้ บุรุษผู้ถูกเสียบด้วยหลาวได้บรรลุอัคผล ส่วนอัมพสักขระได้บรรลุผลชั้นต่ำสุด အမ္ဗသက္ကရပေတဝတ္ထု ပဌမံ. อัมพสักกรเปตวัตถุที่ ๑ จบ ၂. သေရီသကပေတဝတ္ထု ๒. เสรีสกเปตวัตถุ ၆၀၄. ๖๐๔. သုဏောထ ယက္ခဿ ဝါဏိဇာန စ, သမာဂမော ယတ္ထ တဒါ အဟောသိ; ယထာ ကထံ ဣတရိတရေန စာပိ, သုဘာသိတံ တဉ္စ သုဏာထ သဗ္ဗေ. ขอท่านทั้งหลายจงฟัง การพบกันของยักษ์และเหล่าพ่อค้าได้มีขึ้นในที่ใดในครั้งนั้น ขอท่านทั้งหลายจงฟังสุภาษิตที่คนทั้งสองฝ่ายกล่าวแก่กันและกันนั้นเถิด ၆၀၅. ๖๐๕. ယော သော အဟု ရာဇာ ပါယာသိ နာမ, ဘုမ္မာနံ သဟဗျဂတော ယသဿီ; သော မောဒမာနောဝ သကေ ဝိမာနေ, အမာနုသော မာနုသေ အဇ္ဈဘာသီတိ. พระราชาพระนามว่าปายาสิพระองค์ใด ได้เป็นสหายของเหล่าภุมมเทวดา เป็นผู้มียศ อมนุษย์นั้นร่าเริงอยู่ในวิมานของตน ได้กล่าวกับพวกมนุษย์ ၆၀၆. ๖๐๖. ‘‘ဝင်္ကေ [Pg.194] အရညေ အမနုဿဋ္ဌာနေ, ကန္တာရေ အပ္ပောဒကေ အပ္ပဘက္ခေ; သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ, ဝင်္ကံဘယာ နဋ္ဌမနာ မနုဿာ. ดูก่อนมนุษย์ทั้งหลาย ผู้มีใจฟั่นเฟือนเพราะความกลัวในความสงสัย ในป่าอันเป็นที่อยู่ของอมนุษย์ ในกันดารที่ไม่มีน้ำ ไม่มีอาหาร ท่ามกลางทางทรายที่ไปได้ยากยิ่ง ၆၀၇. ๖๐๗. ‘‘နယိဓ ဖလာ မူလမယာ စ သန္တိ, ဥပါဒါနံ နတ္ထိ ကုတောဓ ဘက္ခော ; အညတြ ပံသူဟိ စ ဝါလုကာဟိ စ, တတာဟိ ဥဏှာဟိ စ ဒါရုဏာဟိ စ. ในที่นี้ไม่มีผลไม้หรือของที่เกิดจากรากไม้ ไม่มีเสบียงเลย อาหารจะมีมาจากไหน นอกจากฝุ่นและทรายที่ร้อนระอุและร้ายกาจ ၆၀၈. ๖๐๘. ‘‘ဥဇ္ဇင်္ဂလံ တတ္တမိဝံ ကပါလံ, အနာယသံ ပရလောကေန တုလျံ; လုဒ္ဒါနမာဝါသမိဒံ ပုရာဏံ, ဘူမိပ္ပဒေသော အဘိသတ္တရူပေါ. ที่นี้เป็นที่แห้งแล้ง ร้อนระอุเหมือนกระเบื้องเผาไฟ ไม่มีความสบาย เทียบได้กับปรโลก เป็นที่อยู่เก่าแก่ของพวกคนพาล แผ่นดินนี้ประหนึ่งถูกสาปแช่ง ၆၀၉. ๖๐๙. ‘‘‘အထ တုမှေ ကေန ဝဏ္ဏေန, ကိမာသမာနာ ဣမံ ပဒေသံ ဟိ; အနုပဝိဋ္ဌာ သဟသာ သမစ္စ, လောဘာ ဘယာ အထ ဝါ သမ္ပမူဠှာ’’’တိ. แล้วท่านทั้งหลายเข้ามาสู่ประเทศนี้ด้วยเหตุอะไร หวังอะไรอยู่ เข้ามาโดยผลุนผลันพร้อมเพรียงกัน หรือเพราะความโลภ เพราะความกลัว หรือว่าหลงทาง ၆၁၀. ๖๑๐. ‘‘မဂဓေသု အင်္ဂေသု စ သတ္ထဝါဟာ, အာရောပယိတွာ ပဏိယံ ပုထုတ္တံ; တေ ယာမသေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ. ข้าพเจ้าทั้งหลายเป็นพ่อค้ากองเกวียนในแคว้นมคธและอังคะ บรรทุกสินค้ามากมาย ปรารถนากำไร ต้องการทรัพย์ จึงพากันไปยังแคว้นสินธุและโสวีระ ၆၁၁. ๖๑๑. ‘‘ဒိဝါ ပိပါသံ နဓိဝါသယန္တာ, ယောဂ္ဂါနုကမ္ပဉ္စ သမေက္ခမာနာ; ဧတေန ဝေဂေန အာယာမ သဗ္ဗေ, ရတ္တိံ မဂ္ဂံ ပဋိပန္နာ ဝိကာလေ. ข้าพเจ้าทั้งหลายอดทนต่อความกระหายน้ำในเวลากลางวันไม่ได้ และเมื่อคำนึงถึงความอนุเคราะห์ต่อสัตว์เทียมแอก จึงเดินทางในเวลากลางคืนซึ่งเป็นวิกาล ด้วยความเร็วเช่นนี้ ၆၁၂. ๖๑๒. ‘‘တေ ဒုပ္ပယာတာ အပရဒ္ဓမဂ္ဂါ, အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ; သုဒုဂ္ဂမေ ဝဏ္ဏုပထဿ မဇ္ဈေ, ဒိသံ န ဇာနာမ ပမူဠှစိတ္တာ. ข้าพเจ้าเหล่านั้นเดินทางผิด พลาดจากหนทาง สับสนวุ่นวายเหมือนคนตาบอด หลงอยู่ในป่า ท่ามกลางทางทรายที่ไปได้ยากยิ่ง มีจิตลุ่มหลง ไม่รู้จักทิศทาง ၆၁၃. ๖๑๓. ‘‘ဣဒဉ္စ [Pg.195] ဒိသွာန အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗံ, ဝိမာနသေဋ္ဌဉ္စ တဝဉ္စ ယက္ခ; တတုတ္တရိံ ဇီဝိတမာသမာနာ, ဒိသွာ ပတီတာ သုမနာ ဥဒဂ္ဂါ’’တိ. ข้าแต่ยักษ์ ครั้นได้เห็นวิมานอันประเสริฐนี้และท่าน ซึ่งไม่เคยเห็นมาก่อน ข้าพเจ้าทั้งหลายจึงหวังชีวิตยิ่งขึ้นไปอีก เพราะได้เห็นท่าน จึงเกิดความยินดี มีใจเบิกบาน ร่าเริง ၆၁၄. ๖๑๔. ‘‘ပါရံ သမုဒ္ဒဿ ဣမဉ္စ ဝဏ္ဏုံ, ဝေတ္တာစရံ သင်္ကုပထဉ္စ မဂ္ဂံ; နဒိယော ပန ပဗ္ဗတာနဉ္စ ဒုဂ္ဂါ, ပုထုဒ္ဒိသာ ဂစ္ဆထ ဘောဂဟေတု. ดูก่อนท่านผู้เจริญ ท่านทั้งหลายเดินทางไปสู่ฝั่งสมุทร สู่ทางทรายนี้ สู่ทางที่มีหวายและตอไม้ ทั้งยังไปสู่แม่น้ำและที่ทุรกันดารแห่งภูเขาทั้งหลาย ไปยังทิศต่างๆ มากมาย เพราะเหตุแห่งโภคทรัพย์ ၆၁၅. ๖๑๕. ‘‘ပက္ခန္ဒိယာန ဝိဇိတံ ပရေသံ, ဝေရဇ္ဇကေ မာနုသေ ပေက္ခမာနာ; ယံ ဝေါ သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ, အစ္ဆေရကံ တံ ဝေါ သုဏောမ တာတာ’’တိ. ดูก่อนท่านผู้เจริญ ท่านทั้งหลายเข้าไปสู่อาณาจักรของผู้อื่น มองดูมนุษย์ในต่างแดน สิ่งอัศจรรย์ใดที่พวกท่านได้ฟังหรือได้เห็นมา เราขอฟังสิ่งนั้นจากท่าน ၆၁၆. ๖๑๖. ‘‘ဣတောပိ အစ္ဆေရတရံ ကုမာရ, န နော သုတံ ဝါ အထ ဝါပိ ဒိဋ္ဌံ; အတီတမာနုဿကမေဝ သဗ္ဗံ, ဒိသွာ န တပ္ပာမ အနောမဝဏ္ဏံ. ข้าแต่กุมาร สิ่งที่น่าอัศจรรย์ยิ่งกว่านี้ พวกข้าพเจ้าไม่เคยได้ฟังหรือได้เห็นเลย ครั้นได้เห็นทุกสิ่งที่ล่วงพ้นภาวะของมนุษย์ มีวรรณะไม่ทราม พวกข้าพเจ้าก็ยังไม่อิ่ม ၆၁၇. ๖๑๗. ‘‘ဝေဟာယသံ ပေါက္ခရညော သဝန္တိ, ပဟူတမလျာ ဗဟုပုဏ္ဍရီကာ; ဒုမာ စိမေ နိစ္စဖလူပပန္နာ, အတီဝ ဂန္ဓာ သုရဘိံ ပဝါယန္တိ. สระโบกขรณีของท่านมีดอกไม้และดอกบัวขาวมากมายไหลไปในอากาศ ต้นไม้เหล่านี้ของท่านก็มีผลอยู่เป็นนิตย์ มีกลิ่นหอมยิ่งนัก ส่งกลิ่นหอมฟุ้งไป ၆၁၈. ๖๑๘. ‘‘ဝေဠူရိယထမ္ဘာ သတမုဿိတာသေ, သိလာပဝါဠဿ စ အာယတံသာ; မသာရဂလ္လာ သဟလောဟိတင်္ဂါ, ထမ္ဘာ ဣမေ ဇောတိရသာမယာသေ. เสาแก้วไพฑูรย์สูงร้อยศอก เสาแก้วผลึกและประการังมีเหลี่ยมยาว เสามณีมสารคัลล์พร้อมด้วยเสาแก้วประพาฬ เสาเหล่านี้ล้วนแล้วด้วยแก้วโชติรส ၆၁၉. ๖๑๙. ‘‘သဟဿထမ္ဘံ အတုလာနုဘာဝံ, တေသူပရိ သာဓုမိဒံ ဝိမာနံ; ရတနန္တရံ ကဉ္စနဝေဒိမိဿံ, တပနီယပဋ္ဋေဟိ စ သာဓုဆန္နံ. วิมานนี้งามนัก มีเสาพันต้น มีอานุภาพหาที่เปรียบมิได้ ตั้งอยู่บนเสาเหล่านั้น สลับด้วยรัตนะ เจือด้วยเวทิกาทองคำ มุงบังดีแล้วด้วยแผ่นทองคำ ၆၂၀. ๖๒๐. ‘‘ဇမ္ဗောနဒုတ္တတ္တမိဒံ [Pg.196] သုမဋ္ဌော, ပါသာဒသောပါဏဖလူပပန္နော; ဒဠှော စ ဝဂ္ဂု စ သုသင်္ဂတော စ, အတီဝ နိဇ္ဈာနခမော မနုညော. วิมานนี้รุ่งเรืองดุจทองชมพูนุท เกลี้ยงเกลาดี ประกอบด้วยปราสาท บันได และแผ่นกระดาน ทั้งมั่นคง งดงาม ประกอบกันดี น่าเพ่งพิศยิ่งนัก และน่ารื่นรมย์ใจ ၆၂၁. ๖๒๑. ‘‘ရတနန္တရသ္မိံ ဗဟုအန္နပါနံ, ပရိဝါရိတော အစ္ဆရာသင်္ဂဏေန; မုရဇအာလမ္ဗရတူရိယဃုဋ္ဌော, အဘိဝန္ဒိတောသိ ထုတိဝန္ဒနာယ. ในท่ามกลางรัตนะมีข้าวและน้ำมากมาย ท่านแวดล้อมด้วยหมู่เทพธิดา เสียงกลองมุรธา อาลัมพระ และดนตรีดังกึกก้อง ท่านได้รับการสรรเสริญด้วยคำสดุดีและการไหว้ ၆၂၂. ๖๒๒. ‘‘သော မောဒသိ နာရိဂဏပ္ပဗောဓနော, ဝိမာနပါသာဒဝရေ မနောရမေ; အစိန္တိယော သဗ္ဗဂုဏူပပန္နော, ရာဇာ ယထာ ဝေဿဝဏော နဠိနျာ. ท่านผู้ปลุกหมู่สตรีให้ตื่นเริงร่า ย่อมบันเทิงอยู่ในวิมานปราสาทอันประเสริฐน่ารื่นรมย์ ท่านผู้มีคุณสมบัติครบถ้วน คิดประมาณมิได้ ดุจท้าวเวสวัณผู้เป็นราชาในสวนนฬินี ၆၂၃. ๖๒๓. ‘‘ဒေဝေါ နု အာသိ ဥဒဝါသိ ယက္ခော, ဥဒါဟု ဒေဝိန္ဒော မနုဿဘူတော; ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, အာစိက္ခ ကော နာမ တုဝံသိ ယက္ခော’’တိ. ท่านเป็นเทวดาหรือ หรือว่าเป็นยักษ์ หรือว่าเป็นท้าวเทวราช หรือว่าเป็นมนุษย์ พวกพ่อค้ากองเกวียนขอถามท่าน โปรดบอกมาเถิดว่า ท่านเป็นใครกันแน่ ၆၂၄. ๖๒๔. ‘‘သေရီသကော နာမ အဟမှိ ယက္ခော, ကန္တာရိယော ဝဏ္ဏုပထမှိ ဂုတ္တော; ဣမံ ပဒေသံ အဘိပါလယာမိ, ဝစနကရော ဝေဿဝဏဿ ရညော’’တိ. เราคือยักษ์ชื่อเสรีสกะ เป็นผู้คุ้มครองในกันดาร ในทางทราย เราคอยดูแลรักษาประเทศนี้ เป็นผู้ทำตามคำของท้าวเวสวัณผู้เป็นราชา ၆၂၅. ๖๒๕. ‘‘အဓိစ္စလဒ္ဓံ ပရိဏာမဇံ တေ, သယံ ကတံ ဥဒါဟု ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ; ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ. วิมานนี้ท่านได้มาโดยบังเอิญ หรือเกิดแต่ผลบุญอุทิศให้ หรือท่านสร้างเอง หรือว่าเทวดาถวาย พวกพ่อค้ากองเกวียนขอถามท่านว่า ท่านได้วิมานอันน่ารื่นรมย์นี้มาอย่างไร ၆၂၆. ๖๒๖. ‘‘နာဓိစ္စလဒ္ဓံ န ပရိဏာမဇံ မေ, န သယံ ကတံ န ဟိ ဒေဝေဟိ ဒိန္နံ; သကေဟိ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ, ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ မနုည’’န္တိ. วิมานนี้เราไม่ได้มาโดยบังเอิญ ไม่ได้เกิดแต่ผลบุญอุทิศให้ ไม่ได้สร้างเอง และเทวดาก็ไม่ได้ถวาย แต่เราได้วิมานอันน่ารื่นรมย์นี้มาด้วยบุญกรรมอันไม่มีบาปของตนเอง ၆၂၇. ๖๒๗. ‘‘ကိံ [Pg.197] တေ ဝတံ ကိံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, ကိဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော; ပုစ္ဆန္တိ တံ ဝါဏိဇာ သတ္ထဝါဟာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ. อะไรคือวัตรของท่าน อะไรเล่าคือพรหมจรรย์ วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมดีอะไรที่ท่านประพฤติมา พวกพ่อค้าที่เป็นนายกองเกวียนขอถามท่านว่า ท่านได้วิมานนี้มาอย่างไร ၆၂၈. ๖๒๘. ‘‘မမံ ပါယာသီတိ အဟု သမညာ, ရဇ္ဇံ ယဒါ ကာရယိံ ကောသလာနံ; နတ္ထိကဒိဋ္ဌိ ကဒရိယော ပါပဓမ္မော, ဥစ္ဆေဒဝါဒီ စ တဒါ အဟောသိံ. เมื่อครั้งที่เราปกครองแคว้นโกศล เรามีชื่อว่าปายาสิ ในครั้งนั้น เราเป็นนัตถิกทิฏฐิ เป็นคนตระหนี่ มีธรรมอันเลวทราม และเป็นอุจเฉทวาที ၆၂၉. ๖๒๙. ‘‘သမဏော စ ခေါ အာသိ ကုမာရကဿပေါ, ဗဟုဿုတော စိတ္တကထီ ဥဠာရော; သော မေ တဒါ ဓမ္မကထံ အဘာသိ, ဒိဋ္ဌိဝိသူကာနိ ဝိနောဒယီ မေ. ในครั้งนั้น มีสมณะชื่อว่ากุมารกัสสปะ เป็นพหูสูต มีวาทะอันวิจิตร เป็นผู้ประเสริฐ ท่านได้แสดงธรรมกถาแก่เรา และได้บรรเทาทิฏฐิอันเป็นเสี้ยนหนามของเรา ၆၃၀. ๖๓๐. ‘‘တာဟံ တဿ ဓမ္မကထံ သုဏိတွာ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဒေဝယိဿံ; ပါဏာတိပါတာ ဝိရတော အဟောသိံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိဿံ; အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ အဘာဏိံ, သကေန ဒါရေန စ အဟောသိ တုဋ္ဌော. เราได้ฟังธรรมกถาของท่านแล้ว ได้ปฏิญาณตนเป็นอุบาสก เราได้เป็นผู้งดเว้นจากปาณาติบาต งดเว้นจากการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก ไม่เป็นผู้ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน ၆၃၁. ๖๓๑. ‘‘တံ မေ ဝတံ တံ ပန ဗြဟ္မစရိယံ, တဿ သုစိဏ္ဏဿ အယံ ဝိပါကော; တေဟေဝ ကမ္မေဟိ အပါပကေဟိ, ပုညေဟိ မေ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာန’’န္တိ. นั่นคือวัตรของเรา นั่นแหละคือพรหมจรรย์ วิบากนี้เป็นผลแห่งกรรมดีที่เราประพฤติมานั้น เราได้วิมานนี้มาด้วยกรรมอันไม่มีบาปเหล่านั้น ด้วยบุญเหล่านั้นนั่นเอง ၆၃၂. ๖๓๒. ‘‘သစ္စံ ကိရာဟံသု နရာ သပညာ, အနညထာ ဝစနံ ပဏ္ဍိတာနံ; ယဟိံ ယဟိံ ဂစ္ဆတိ ပုညကမ္မော, တဟိံ တဟိံ မောဒတိ ကာမကာမီ. ได้ยินว่า นรชนผู้มีปัญญาได้กล่าวคำจริงไว้ คำของบัณฑิตย่อมไม่เป็นอื่น ผู้มีบุญกรรมไปในที่ใดๆ ย่อมบันเทิงใจ ได้สิ่งที่น่าปรารถนาในที่นั้นๆ ၆၃၃. ๖๓๓. ‘‘ယဟိံ ယဟိံ သောကပရိဒ္ဒဝေါ စ, ဝဓော စ ဗန္ဓော စ ပရိက္ကိလေသော; တဟိံ တဟိံ ဂစ္ဆတိ ပါပကမ္မော, န မုစ္စတိ ဒုဂ္ဂတိယာ ကဒါစီ’’တိ. ในที่ใดๆ มีความโศก ความคร่ำครวญ การฆ่า การจองจำ และความเศร้าหมอง ผู้มีบาปกรรมย่อมไปในที่นั้นๆ ย่อมไม่พ้นจากทุคติได้เลยในกาลไหนๆ ၆၃၄. ๖๓๔. ‘‘သမ္မူဠှရူပေါဝ [Pg.198] ဇနော အဟောသိ, အသ္မိံ မုဟုတ္တေ ကလလီကတောဝ; ဇနဿိမဿ တုယှဉ္စ ကုမာရ, အပ္ပစ္စယော ကေန နု ခေါ အဟောသီ’’တိ. ดูก่อนกุมาร ชนทั้งหลายเป็นประดุจผู้หลงใหล ในชั่วขณะนี้เป็นประดุจน้ำขุ่นมัว อะไรหนอเป็นเหตุให้เกิดความไม่สบายใจแก่ชนหมู่นี้และแก่ท่าน ၆၃၅. ๖๓๕. ‘‘ဣမေ စ သိရီသဝနာ တာတာ, ဒိဗ္ဗာ ဂန္ဓာ သုရဘီ သမ္ပဝန္တိ; တေ သမ္ပဝါယန္တိ ဣမံ ဝိမာနံ, ဒိဝါ စ ရတ္တော စ တမံ နိဟန္တွာ. ดูก่อนท่านผู้เจริญ กลิ่นทิพย์อันหอมหวนเหล่านี้ ย่อมฟุ้งไปจากป่าไม้ซึก กลิ่นเหล่านั้นกำจัดความมืดทั้งกลางวันและกลางคืน ย่อมยังวิมานนี้ให้หอมฟุ้งไปทั่ว ၆၃၆. ๖๓๖. ‘‘ဣမေသဉ္စ ခေါ ဝဿသတစ္စယေန, သိပါဋိကာ ဖလတိ ဧကမေကာ; မာနုဿကံ ဝဿသတံ အတီတံ, ယဒဂ္ဂေ ကာယမှိ ဣဓူပပန္နော. ก็ฝักของต้นซึกเหล่านี้แต่ละฝัก ย่อมหล่นเมื่อล่วงไปร้อยปี หนึ่งร้อยปีของมนุษย์ได้ล่วงไปแล้ว นับแต่กาลที่เรามาเกิดในหมู่เทพนี้ ၆၃၇. ๖๓๗. ‘‘ဒိသွာနဟံ ဝဿသတာနိ ပဉ္စ, အသ္မိံ ဝိမာနေ ဌတွာန တာတာ; အာယုက္ခယာ ပုညက္ခယာ စဝိဿံ, တေနေဝ သောကေန ပမုစ္ဆိတောသ္မီ’’တိ. ดูก่อนท่านผู้เจริญ เราเห็นแล้วว่า เราจะต้องจุติเพราะสิ้นอายุและสิ้นบุญ หลังจากที่ได้อยู่ในวิมานนี้อีกห้าร้อยปี ด้วยความโศกนั้นเอง เราจึงสลบไป ၆၃၈. ๖๓๘. ‘‘ကထံ နု သောစေယျ တထာဝိဓော သော, လဒ္ဓါ ဝိမာနံ အတုလံ စိရာယ; ယေ စာပိ ခေါ ဣတ္တရမုပပန္နာ, တေ နူန သောစေယျုံ ပရိတ္တပုညာ’’တိ. ผู้เช่นนั้นได้วิมานอันหาที่เปรียบมิได้อยู่เป็นเวลานาน เหตุไฉนจึงจะเศร้าโศกเล่า ส่วนผู้ที่เกิดมามีอายุสั้น มีบุญน้อย พวกเขานั่นแหละหนอจึงควรเศร้าโศก ၆၃၉. ๖๓๙. ‘‘အနုစ္ဆဝိံ ဩဝဒိယဉ္စ မေ တံ, ယံ မံ တုမှေ ပေယျဝါစံ ဝဒေထ; တုမှေ စ ခေါ တာတာ မယာနုဂုတ္တာ, ယေနိစ္ဆကံ တေန ပလေထ သောတ္ထိ’’န္တိ. คำที่พวกท่านกล่าววาจาอันเป็นที่รักแก่เรานั้น เป็นคำที่สมควรและเป็นคำตักเตือนแก่เรา ดูก่อนท่านผู้เจริญ พวกท่านอันเราคุ้มครองแล้ว ขอจงไปตามที่ปรารถนาโดยสวัสดิภาพเถิด ၆၄၀. ๖๔๐. ‘‘ဂန္တွာ မယံ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓန္နတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ; ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏစာဂါ, ကာဟာမ သေရီသမဟံ ဥဠာရ’’န္တိ. พวกข้าพเจ้าปรารถนาทรัพย์ ต้องการกำไร จะไปยังแคว้นสินธุและโสวีระ เมื่อมีความเพียรตามสมควรและบริบูรณ์ด้วยการบริจาคแล้ว จักกระทำมหกรรมบูชาท่านเสรีสกะอย่างยิ่งใหญ่ ၆၄၁. ๖๔๑. ‘‘မာ [Pg.199] စေဝ သေရီသမဟံ အကတ္ထ, သဗ္ဗဉ္စ ဝေါ ဘဝိဿတိ ယံ ဝဒေထ; ပါပါနိ ကမ္မာနိ ဝိဝဇ္ဇယာထ, ဓမ္မာနုယောဂဉ္စ အဓိဋ္ဌဟာထ. พวกท่านอย่าได้ทำมหกรรมบูชาเสรีสกะเลย สิ่งที่พวกท่านพูดทั้งหมดนั้นจักเป็นจริง ขอพวกท่านจงเว้นจากบาปกรรมทั้งหลาย และจงตั้งมั่นในการประกอบธรรมเถิด ၆၄၂. ๖๔๒. ‘‘ဥပါသကော အတ္ထိ ဣမမှိ သံဃေ, ဗဟုဿုတော သီလဝတူပပန္နော; သဒ္ဓေါ စ စာဂီ စ သုပေသလော စ, ဝိစက္ခဏော သန္တုသိတော မုတီမာ. ในหมู่คณะนี้มีอุบาสกผู้หนึ่ง เป็นพหูสูต สมบูรณ์ด้วยศีล มีศรัทธา มีจาคะ มีศีลอันน่ารัก เป็นผู้ฉลาด สันโดษ และมีปัญญา ၆၄၃. ๖๔๓. ‘‘သဉ္ဇာနမာနော န မုသာ ဘဏေယျ, ပရူပဃာတာယ စ စေတယေယျ; ဝေဘူတိကံ ပေသုဏံ နော ကရေယျ, သဏှဉ္စ ဝါစံ သခိလံ ဘဏေယျ. เขารู้อยู่ ย่อมไม่กล่าวคำมุสา ไม่คิดเพื่อเบียดเบียนผู้อื่น ไม่กล่าวคำส่อเสียดอันทำให้แตกแยก พึงกล่าวแต่วาจาที่ละเอียดอ่อนและไพเราะ ၆၄၄. ๖๔๔. ‘‘သဂါရဝေါ သပ္ပဋိဿော ဝိနီတော, အပါပကော အဓိသီလေ ဝိသုဒ္ဓေါ; သော မာတရံ ပိတရဉ္စာပိ ဇန္တု, ဓမ္မေန ပေါသေတိ အရိယဝုတ္တိ. เขาเป็นผู้มีความเคารพ มีความยำเกรง ได้รับการฝึกฝนดี ไม่มีบาป บริสุทธิ์ในอธิศีล สัตว์นั้นมีอาชีวะอันประเสริฐ ย่อมเลี้ยงดูมารดาและบิดาโดยธรรม ၆၄၅. ๖๔๕. ‘‘မညေ သော မာတာပိတူနံ ကာရဏာ, ဘောဂါနိ ပရိယေသတိ န အတ္တဟေတု; မာတာပိတူနဉ္စ ယော အစ္စယေန, နေက္ခမ္မပေါဏော စရိဿတိ ဗြဟ္မစရိယံ. เราเข้าใจว่า เขาแสวงหาโภคทรัพย์เพราะเหตุแห่งมารดาและบิดา มิใช่เพราะเหตุแห่งตน และเมื่อมารดาบิดาล่วงลับไปแล้ว เขาผู้มีใจน้อมไปในเนกขัมมะ จักประพฤติพรหมจรรย์ ၆၄၆. ๖๔๖. ‘‘ဥဇူ အဝင်္ကော အသဌော အမာယော, န လေသကပ္ပေန စ ဝေါဟရေယျ; သော တာဒိသော သုကတကမ္မကာရီ, ဓမ္မေ ဌိတော ကိန္တိ လဘေထ ဒုက္ခံ. เขาเป็นคนตรง ไม่คดโกง ไม่โอ้อวด ไม่มีมายา ไม่พูดด้วยเลศนัย เขาเช่นนั้นผู้กระทำกรรมดี ตั้งอยู่ในธรรม จะประสบทุกข์ได้อย่างไร ၆၄၇. ๖๔๗. ‘‘တံ ကာရဏာ ပါတုကတောမှိ အတ္တနာ, တသ္မာ ဓမ္မံ ပဿထ ဝါဏိဇာသေ; အညတြ တေနိဟ ဘသ္မီ ဘဝေထ, အန္ဓာကုလာ ဝိပ္ပနဋ္ဌာ အရညေ; တံ ခိပ္ပမာနေန လဟုံ ပရေန, သုခေါ ဟဝေ သပ္ပုရိသေန သင်္ဂမော’’တိ. เพราะเหตุนั้น เราจึงปรากฏกายด้วยตนเอง เพราะฉะนั้น พวกท่านพ่อค้าจงเห็นธรรมเถิด หากปราศจากเขาแล้ว พวกท่านก็จะกลายเป็นเถ้าถ่านในที่นี้ เป็นเหมือนคนตามืดบอด หลงทางอยู่ในป่า ถูกภัยอื่นเบียดเบียนโดยฉับพลัน การสมาคมกับสัตบุรุษนำสุขมาให้โดยแท้ ၆၄၈. ๖๔๘. ‘‘ကိံ [Pg.200] နာမ သော ကိဉ္စ ကရောတိ ကမ္မံ, ကိံ နာမဓေယျံ ကိံ ပန တဿ ဂေါတ္တံ; မယမ္ပိ နံ ဒဋ္ဌုကာမမှ ယက္ခ, ယဿာနုကမ္ပာယ ဣဓာဂတောသိ; လာဘာ ဟိ တဿ ယဿ တုဝံ ပိဟေသီ’’တိ. เขาชื่ออะไร ทำการงานอะไร มีชื่อเรียกว่าอะไร มีโคตรอะไร พวกข้าพเจ้าก็ปรารถนาจะเห็นเขาเช่นกัน ข้ายักษ์ ท่านมาที่นี้เพื่ออนุเคราะห์ผู้ใด ผู้นั้นย่อมมีลาภโดยแท้ เพราะท่านรักใคร่เขา ၆၄၉. ๖๔๙. ‘‘ယော ကပ္ပကော သမ္ဘဝနာမဓေယျော, ဥပါသကော ကောစ္ဆဖလူပဇီဝီ; ဇာနာထ နံ တုမှာကံ ပေသိယော သော, မာ ခေါ နံ ဟီဠိတ္ထ သုပေသလော သော’’တိ. อุบาสกผู้เป็นช่างกัลบกชื่อว่าสัมภวะ เลี้ยงชีพด้วยหวีและแผ่นกระดาน พวกท่านจงรู้จักเขาเถิด เขาเป็นคนรับใช้ของพวกท่าน พวกท่านอย่าได้ดูหมิ่นเขาเลย เขาเป็นผู้มีศีลอันน่ารัก ၆၅၀. ๖๕๐. ‘‘ဇာနာမသေ ယံ တွံ ပဝဒေသိ ယက္ခ, န ခေါ နံ ဇာနာမ သ ဧဒိသောတိ; မယမ္ပိ နံ ပူဇယိဿာမ ယက္ခ, သုတွာန တုယှံ ဝစနံ ဥဠာရ’’န္တိ. ข้ายักษ์ พวกข้าพเจ้ารู้จักคนที่ท่านกล่าวถึง แต่ไม่รู้ว่าเขาเป็นเช่นนี้ ข้ายักษ์ พวกข้าพเจ้าได้ฟังคำอันประเสริฐของท่านแล้ว จักบูชาเขาเช่นกัน ၆၅၁. ๖๕๑. ‘‘ယေ ကေစိ ဣမသ္မိံ သတ္ထေ မနုဿာ, ဒဟရာ မဟန္တာ အထဝါပိ မဇ္ဈိမာ; သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗန္တု ဝိမာနံ, ပဿန္တု ပုညာနံ ဖလံ ကဒရိယာ’’တိ. มนุษย์คนใดก็ตามในกองเกวียนนี้ ไม่ว่าจะเป็นเด็ก ผู้ใหญ่ หรือวัยกลางคน ขอให้พวกเขาทั้งหมดจงขึ้นสู่วิมานเถิด ขอให้คนตระหนี่ทั้งหลายจงดูผลแห่งบุญ ၆၅၂. ๖๕๒. တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ, တံ ကပ္ပကံ တတ္ထ ပုရက္ခတွာ ; သဗ္ဗေဝ တေ အာလမ္ဗိံသု ဝိမာနံ, မသက္ကသာရံ ဝိယ ဝါသဝဿ. ในที่นั้น พวกเขาทั้งหมดต่างกล่าวว่า 'ฉันก่อน' แล้วให้ช่างกัลบกนั้นนำหน้า พวกเขาทั้งหมดได้ขึ้นสู่วิมาน ซึ่งเปรียบประดุจมสักกสารวิมานของท้าววาสวะ ၆၅၃. ๖๕๓. တေ တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိံသု; ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတာ အဟေသုံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယိံသု; အမဇ္ဇပါ နော စ မုသာ ဘဏိံသု, သကေန ဒါရေန စ အဟေသုံ တုဋ္ဌာ. ในที่นั้น พวกเขาทั้งหมดต่างกล่าวว่า 'ฉันก่อน' แล้วปฏิญาณตนเป็นอุบาสก พวกเขาได้เป็นผู้งดเว้นจากปาณาติบาต งดเว้นจากการถือเอาสิ่งของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก ไม่ดื่มน้ำเมา และไม่กล่าวคำมุสา และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน ၆၅၄. ๖๕๔. တေ [Pg.201] တတ္ထ သဗ္ဗေဝ ‘အဟံ ပုရေ’တိ, ဥပါသကတ္တံ ပဋိဝေဒယိတွာ; ပက္ကာမိ သတ္ထော အနုမောဒမာနော, ယက္ခိဒ္ဓိယာ အနုမတော ပုနပ္ပုနံ. ในที่นั้น พวกเขาทั้งหมดต่างกล่าวว่า 'ฉันก่อน' แล้วปฏิญาณตนเป็นอุบาสกแล้ว กองเกวียนซึ่งได้รับอนุญาตแล้ว ได้ชื่นชมในฤทธิ์ของยักษ์ครั้งแล้วครั้งเล่า แล้วหลีกไป ၆၅၅. ๖๕๕. ဂန္တွာန တေ သိန္ဓုသောဝီရဘူမိံ, ဓနတ္ထိကာ ဥဒ္ဒယံ ပတ္ထယာနာ; ယထာပယောဂါ ပရိပုဏ္ဏလာဘာ, ပစ္စာဂမုံ ပါဋလိပုတ္တမက္ခတံ. พ่อค้าเหล่านั้นปรารถนาทรัพย์ ต้องการกำไร ได้ไปยังแคว้นสินธุและโสวีระแล้ว มีความเพียรตามสมควร มีลาภบริบูรณ์ ได้กลับไปยังเมืองปาฏลีบุตรโดยสวัสดิภาพ ၆၅၆. ๖๕๖. ဂန္တွာန တေ သံဃရံ သောတ္ထိဝန္တော, ပုတ္တေဟိ ဒါရေဟိ သမင်္ဂိဘူတာ; အာနန္ဒီ ဝိတ္တာ သုမနာ ပတီတာ, အကံသု သေရီသမဟံ ဥဠာရံ; သေရီသကံ တေ ပရိဝေဏံ မာပယိံသု. พ่อค้าเหล่านั้นกลับถึงบ้านของตนโดยสวัสดิภาพ พร้อมหน้าด้วยบุตรและภรรยา มีใจยินดี ปรีดา โสมนัส ร่าเริง ได้กระทำมหกรรมบูชาท่านเสรีสกะอย่างยิ่งใหญ่ และได้สร้างปริเวณชื่อเสรีสกะ ၆၅၇. ๖๕๗. ဧတာဒိသာ သပ္ပုရိသာန သေဝနာ, မဟတ္ထိကာ ဓမ္မဂုဏာန သေဝနာ; ဧကဿ အတ္ထာယ ဥပါသကဿ, သဗ္ဗေဝ သတ္တာ သုခိတာ အဟေသုန္တိ. การคบหาสัตบุรุษและการซ่องเสพคุณแห่งธรรม มีลักษณะเช่นนี้ มีอานิสงส์มาก เพราะอาศัยอุบาสกคนเดียว สัตว์ทั้งปวงจึงได้มีความสุข သေရီသကပေတဝတ္ထု ဒုတိယံ. เสรีสกเปตวัตถุที่ ๒ จบ ဘာဏဝါရံ တတိယံ နိဋ္ဌိတံ. ภาณวารที่ ๓ จบ ၃. နန္ဒကပေတဝတ္ထု ๓. นันทกเปตวัตถุที่ ๓ ၆၅၈. ๖๕๘. ရာဇာ ပိင်္ဂလကော နာမ, သုရဋ္ဌာနံ အဓိပတိ အဟု; မောရိယာနံ ဥပဋ္ဌာနံ ဂန္တွာ, သုရဋ္ဌံ ပုနရာဂမာ. พระราชาพระนามว่าปิงคลกะ ทรงเป็นอธิบดีแห่งชาวสุรัฏฐะ เสด็จไปเฝ้าพระราชาทั้งหลายผู้เป็นเชื้อสายโมริยะแล้ว เสด็จกลับมายังแคว้นสุรัฏฐะอีก ၆၅၉. ๖๕๙. ဥဏှေ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ, ရာဇာ ပင်္ကံ ဥပါဂမိ; အဒ္ဒသ မဂ္ဂံ ရမဏီယံ, ပေတာနံ တံ ဝဏ္ဏုပထံ. ในเวลากลางวันอันร้อนระอุ พระราชาเสด็จเข้าไปถึงภูมิประเทศที่กันดาร ได้ทอดพระเนตรเห็นหนทางที่น่ารื่นรมย์ ซึ่งเป็นทางทรายที่พวกเปรตนิรมิตไว้ ၆၆၀. ๖๖๐. သာရထိံ [Pg.202] အာမန္တယီ ရာဇာ –‘‘အယံ မဂ္ဂေါ ရမဏီယော, ခေမော သောဝတ္ထိကော သိဝေါ; ဣမိနာ သာရထိ ယာမ, သုရဋ္ဌာနံ သန္တိကေ ဣတော’’. พระราชาตรัสเรียกนายสารถีมาแล้วตรัสว่า “ดูก่อนสารถี หนทางนี้เป็นที่น่ารื่นรมย์ ปลอดภัย นำมาซึ่งความสวัสดี และเกษม เราจะไปสู่สำนักของชาวสุรัฏฐะจากที่นี้ด้วยหนทางนี้” ၆၆၁. ๖๖๑. တေန ပါယာသိ သောရဋ္ဌော, သေနာယ စတုရင်္ဂိနိယာ; ဥဗ္ဗိဂ္ဂရူပေါ ပုရိသော, သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ. พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะ ได้เสด็จไปตามหนทางนั้นพร้อมด้วยเสนา ๔ เหล่า บุรุษผู้มีท่าทางหวาดสะดุ้งได้กราบทูลคำนี้แด่พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะ ၆၆၂. ๖๖๒. ‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ဘိံသနံ လောမဟံသနံ; ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ, ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ. “ข้าพระองค์ทั้งหลายเดินทางผิด เป็นทางที่น่ากลัว ชวนให้ขนลุกขนพอง หนทางปรากฏอยู่เบื้องหน้า แต่เบื้องหลังหาปรากฏไม่ ၆၆၃. ๖๖๓. ‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ယမပုရိသာန သန္တိကေ; အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော, ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏော’’. “ข้าพระองค์ทั้งหลายเดินทางผิด มาอยู่ในสำนักของพวกเปรต กลิ่นอมนุษย์ฟุ้งไป เสียงที่ร้ายกาจก็ดังได้ยิน” ၆၆၄. ๖๖๔. သံဝိဂ္ဂေါ ရာဇာ သောရဋ္ဌော, သာရထိံ ဧတဒဗြဝိ; ‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ဘိံသနံ လောမဟံသနံ; ပုရတော ဒိဿတိ မဂ္ဂေါ, ပစ္ဆတော စ န ဒိဿတိ. พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะทรงสังเวชพระทัย ตรัสคำนี้กะนายสารถีว่า “เราเดินทางผิด เป็นทางที่น่ากลัว ชวนให้ขนลุกขนพอง หนทางปรากฏอยู่เบื้องหน้า แต่เบื้องหลังหาปรากฏไม่ ၆၆၅. ๖๖๕. ‘‘ကုမ္မဂ္ဂံ ပဋိပန္နမှာ, ယမပုရိသာန သန္တိကေ; အမာနုသော ဝါယတိ ဂန္ဓော, ဃောသော သုယျတိ ဒါရုဏော’’. “เราเดินทางผิด มาอยู่ในสำนักของพวกเปรต กลิ่นอมนุษย์ฟุ้งไป เสียงที่ร้ายกาจก็ดังได้ยิน” ၆၆၆. ๖๖๖. ဟတ္ထိက္ခန္ဓံ သမာရုယှ, ဩလောကေန္တော စတုဒ္ဒိသံ ; အဒ္ဒသ နိဂြောဓံ ရမဏီယံ, ပါဒပံ ဆာယာသမ္ပန္နံ; နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသံ, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘံ. พระองค์เสด็จขึ้นสู่คอช้าง ทอดพระเนตรไปใน ๔ ทิศ ได้ทอดพระเนตรเห็นต้นไทรที่น่ารื่นรมย์ เป็นต้นไม้ที่สมบูรณ์ด้วยร่มเงา มีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ ၆၆၇. ๖๖๗. သာရထိံ အာမန္တယီ ရာဇာ, ‘‘ကိံ ဧသော ဒိဿတိ ဗြဟာ; နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော’’. พระราชาตรัสเรียกนายสารถีมาแล้วตรัสถามว่า “นั่นต้นไม้อะไร ปรากฏเป็นต้นไม้ใหญ่ มีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ” ၆၆၈. ๖๖๘. ‘‘နိဂြောဓော သော မဟာရာဇ, ပါဒပေါ ဆာယာသမ္ပန္နော; နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော’’. “ข้าแต่พระมหาราช นั่นคือต้นไทร เป็นต้นไม้ที่สมบูรณ์ด้วยร่มเงา มีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ” ၆၆၉. ๖๖๙. တေန ပါယာသိ သောရဋ္ဌော, ယေန သော ဒိဿတေ ဗြဟာ; နီလဗ္ဘဝဏ္ဏသဒိသော, မေဃဝဏ္ဏသိရီနိဘော. พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะเสด็จไปทางที่ต้นไม้ใหญ่นั้นปรากฏอยู่ ซึ่งมีสีเหมือนสีแห่งเมฆดำ มีสิริงดงามดุจสีแห่งเมฆ ၆၇၀. ๖๗๐. ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ, ရာဇာ ရုက္ခံ ဥပါဂမိ; နိသီဒိ ရုက္ခမူလသ္မိံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော; ပူရံ ပါနီယသရကံ, ပူဝေ ဝိတ္တေ စ အဒ္ဒသ. พระราชาเสด็จลงจากคอช้างแล้ว เสด็จเข้าไปใกล้ต้นไม้ ประทับนั่งที่โคนต้นไม้พร้อมด้วยอำมาตย์และบริวาร ได้ทอดพระเนตรเห็นภาชนะน้ำดื่มที่เต็มเปี่ยม และขนมที่น่าพอใจ ၆၇၁. ๖๗๑. ပုရိသော [Pg.203] စ ဒေဝဝဏ္ဏီ, သဗ္ဗာဘရဏဘူသိတော; ဥပသင်္ကမိတွာ ရာဇာနံ, သောရဋ္ဌံ ဧတဒဗြဝိ. บุรุษผู้หนึ่งมีวรรณะดุจเทวดา ประดับด้วยเครื่องอาภรณ์ทุกอย่าง เข้าไปเฝ้าพระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะแล้ว ได้กราบทูลคำนี้ ၆၇၂. ๖๗๒. ‘‘သွာဂတံ တေ မဟာရာဇ, အထော တေ အဒုရာဂတံ; ပိဝတု ဒေဝေါ ပါနီယံ, ပူဝေ ခါဒ အရိန္ဒမ’’. “ข้าแต่พระมหาราช พระองค์เสด็จมาดีแล้ว และพระองค์มิได้เสด็จมาไม่ดีเลย ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงปราบศัตรู ขอเชิญเสวยน้ำดื่ม และเสวยขนมเถิด” ၆၇၃. ๖๗๓. ပိဝိတွာ ရာဇာ ပါနီယံ, သာမစ္စော သပရိဇ္ဇနော; ပူဝေ ခါဒိတွာ ပိတွာ စ, သောရဋ္ဌော ဧတဒဗြဝိ. พระราชาพร้อมด้วยอำมาตย์และบริวาร เสวยน้ำดื่มและเสวยขนมแล้ว พระราชาผู้เป็นใหญ่แห่งแคว้นสุรัฏฐะจึงตรัสคำนี้ ၆၇၄. ๖๗๔. ‘‘ဒေဝတာ နုသိ ဂန္ဓဗ္ဗော, အဒု သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ; အဇာနန္တာ တံ ပုစ္ဆာမ, ကထံ ဇာနေမု တံ မယ’’န္တိ. “ท่านเป็นเทวดา เป็นคนธรรพ์ หรือว่าเป็นท้าวสักกะผู้ประทานปุระ เราไม่รู้จักท่านจึงขอถาม พวกเราจะพึงรู้จักท่านได้อย่างไร” ၆၇၅. ๖๗๕. ‘‘နာမှိ ဒေဝေါ န ဂန္ဓဗ္ဗော, နာပိ သက္ကော ပုရိန္ဒဒေါ; ပေတော အဟံ မဟာရာဇ, သုရဋ္ဌာ ဣဓ မာဂတော’’တိ. “ข้าพระองค์มิใช่เทวดา มิใช่คนธรรพ์ และมิใช่ท้าวสักกะผู้ประทานปุระ ข้าแต่พระมหาราช ข้าพระองค์เป็นเปรต มาเกิดในที่นี้จากแคว้นสุรัฏฐะ” ၆၇၆. ๖๗๖. ‘‘ကိံသီလော ကိံသမာစာရော, သုရဋ္ဌသ္မိံ ပုရေ တုဝံ; ကေန တေ ဗြဟ္မစရိယေန, အာနုဘာဝေါ အယံ တဝါ’’တိ. “เมื่อก่อนท่านอยู่ในแคว้นสุรัฏฐะ เป็นผู้มีศีลอย่างไร มีความประพฤติอย่างไร อานุภาพนี้ของท่านมีได้ด้วยพรหมจรรย์อะไร” ၆၇၇. ๖๗๗. ‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန; အမစ္စာ ပါရိသဇ္ဇာ စ, ဗြာဟ္မဏော စ ပုရောဟိတော. “ข้าแต่พระมหาราชผู้ทรงปราบศัตรู ผู้ทรงยังแคว้นให้เจริญ ขอพระองค์โปรดทรงสดับคำนั้น ทั้งอำมาตย์ บริษัท และพราหมณ์ปุโรหิต (ก็ขอจงฟังด้วย) ၆၇၈. ๖๗๘. ‘‘သုရဋ္ဌသ္မိံ အဟံ ဒေဝ, ပုရိသော ပါပစေတသော; မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော. “ข้าแต่เทวะ ในแคว้นสุรัฏฐะ ข้าพระองค์เป็นบุรุษผู้มีจิตบาป เป็นมิจฉาทิฐิ เป็นคนทุศีล เป็นคนตระหนี่ และเป็นผู้ชอบด่าบริภาษ ၆၇၉. ๖๗๙. ‘‘‘ဒဒန္တာနံ ကရောန္တာနံ, ဝါရယိဿံ ဗဟုဇ္ဇနံ; အညေသံ ဒဒမာနာနံ, အန္တရာယကရော အဟံ. “ข้าพระองค์ได้ห้ามปรามมหาชนผู้ให้ทาน ผู้ทำบุญ ข้าพระองค์เป็นผู้ทำอันตรายแก่ชนเหล่าอื่นผู้ให้ทานอยู่ ၆၈၀. ๖๘๐. ‘‘‘ဝိပါကော နတ္ထိ ဒါနဿ, သံယမဿ ကုတော ဖလံ; နတ္ထိ အာစရိယော နာမ, အဒန္တံ ကော ဒမေဿတိ. “วิบากแห่งทานไม่มี ผลแห่งความสำรวมจะมีมาแต่ไหน อาจารย์ไม่มี ใครจะพึงฝึกคนที่ฝึกไม่ได้ ၆၈၁. ๖๘๑. ‘‘‘သမတုလျာနိ ဘူတာနိ, ကုတော ဇေဋ္ဌာပစာယိကော; နတ္ထိ ဗလံ ဝီရိယံ ဝါ, ကုတော ဥဋ္ဌာနပေါရိသံ. “สัตว์ทั้งหลายเสมอกัน การนอบน้อมต่อผู้เจริญที่สุดจะมีมาแต่ไหน กำลังหรือความเพียรไม่มี ผลแห่งความหมั่นของบุรุษจะมีมาแต่ไหน ၆၈၂. ๖๘๒. ‘‘‘နတ္ထိ ဒါနဖလံ နာမ, န ဝိသောဓေတိ ဝေရိနံ; လဒ္ဓေယျံ လဘတေ မစ္စော, နိယတိပရိဏာမဇံ. “ชื่อว่าผลทานไม่มี ทานย่อมชำระคนมีเวรให้หมดจดไม่ได้ สัตว์ได้สิ่งที่ควรได้ ซึ่งเกิดจากการเปลี่ยนแปลงที่แน่นอน ၆၈၃. ๖๘๓. ‘‘‘နတ္ထိ မာတာ ပိတာ ဘာတာ, လောကော နတ္ထိ ဣတော ပရံ; နတ္ထိ ဒိန္နံ နတ္ထိ ဟုတံ, သုနိဟိတံ န ဝိဇ္ဇတိ. “ผลแห่งการปฏิบัติดีในมารดา บิดา และพี่ชาย ไม่มี โลกอื่นนอกจากโลกนี้ไม่มี ผลทานที่ให้แล้วไม่มี ผลแห่งการบูชาไม่มี กรรมดีที่ทำไว้ไม่มี” ၆၈၄. ๖๘๔. ‘‘‘ယောပိ [Pg.204] ဟနေယျ ပုရိသံ, ပရဿ ဆိန္ဒတေ သိရံ; န ကောစိ ကဉ္စိ ဟနတိ, သတ္တန္နံ ဝိဝရမန္တရေ. ‘แม้ผู้ใดพึงฆ่าบุรุษ พึงตัดศีรษะของผู้อื่น (โดยปรมัตถ์) ใครๆ ก็ไม่ชื่อว่าฆ่าใครๆ (ศัสตรา) ย่อมเข้าไปในระหว่างช่องแห่งกายทั้ง ๗’ ၆၈၅. ๖๘๕. ‘‘‘အစ္ဆေဇ္ဇာဘေဇ္ဇော ဟိ ဇီဝေါ, အဋ္ဌံသော ဂုဠပရိမဏ္ဍလော; ယောဇနာနံ သတံ ပဉ္စ, ကော ဇီဝံ ဆေတ္တုမရဟတိ. ‘ชีวะนั้นใครตัดไม่ได้ ทำลายไม่ได้เลย บางครั้งมี ๘ เหลี่ยม บางครั้งเป็นก้อนกลม สูง ๕๐๐ โยชน์ ใครเล่าจะสามารถตัดชีวะได้’ ၆၈၆. ๖๘๖. ‘‘‘ယထာ သုတ္တဂုဠေ ခိတ္တေ, နိဗ္ဗေဌေန္တံ ပလာယတိ; ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, နိဗ္ဗေဌေန္တော ပလာယတိ. ‘กลุ่มด้ายที่บุคคลขว้างไปแล้ว ย่อมคลี่ออกวิ่งไปฉันใด ชีวะนั้นก็ย่อมคลี่ออกวิ่งไปฉันนั้นเหมือนกัน’ ၆၈၇. ๖๘๗. ‘‘‘ယထာ ဂါမတော နိက္ခမ္မ, အညံ ဂါမံ ပဝိသတိ; ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ. ‘บุรุษบางคนออกจากบ้านแล้วเข้าไปสู่บ้านอื่นฉันใด ชีวะนั้นก็ย่อมเข้าไปสู่กายอื่นฉันนั้นเหมือนกัน’ ၆၈၈. ๖๘๘. ‘‘‘ယထာ ဂေဟတော နိက္ခမ္မ, အညံ ဂေဟံ ပဝိသတိ; ဧဝမေဝ စ သော ဇီဝေါ, အညံ ဗောန္ဒိံ ပဝိသတိ. ‘บุรุษบางคนออกจากเรือนแล้วเข้าไปสู่เรือนอื่นฉันใด ชีวะนั้นก็ย่อมเข้าไปสู่กายอื่นฉันนั้นเหมือนกัน’ ၆၈၉. ๖๘๙. ‘‘‘စုလ္လာသီတိ မဟာကပ္ပိနော, သတသဟဿာနိ ဟိ; ယေ ဗာလာ ယေ စ ပဏ္ဍိတာ, သံသာရံ ခေပယိတွာန; ဒုက္ခဿန္တံ ကရိဿရေ. ‘(สังสารวัฏมีกำหนด) แปดล้านสี่แสนมหากัป ทั้งคนพาลและบัณฑิต ครั้นยังสังสารวัฏให้สิ้นไปแล้ว จักทำที่สุดแห่งทุกข์ได้’ ၆၉၀. ๖๙๐. ‘‘‘မိတာနိ သုခဒုက္ခာနိ, ဒေါဏေဟိ ပိဋကေဟိ စ; ဇိနော သဗ္ဗံ ပဇာနာတိ’, သမ္မူဠှာ ဣတရာ ပဇာ. ‘สุขและทุกข์ทั้งหลายอันบุคคลนับแล้วด้วยทะนานและกระเช้า พระชินเจ้าทรงทราบเรื่องทั้งหมด ส่วนประชาที่นอกนั้นเป็นผู้หลงใหล’ ၆၉၁. ๖๙๑. ‘‘ဧဝံဒိဋ္ဌိ ပုရေ အာသိံ, သမ္မူဠှော မောဟပါရုတော; မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ စ ဒုဿီလော, ကဒရိယော ပရိဘာသကော. ‘ในกาลก่อน ข้าพระองค์เคยมีความเห็นอย่างนี้ เป็นผู้หลงใหลอย่างยิ่ง ถูกโมหะครอบงำ เป็นมิจฉาทิฐิ เป็นผู้ทุศีล เป็นคนตระหนี่ และเป็นผู้มักบริภาษ’ ၆၉၂. ๖๙๒. ‘‘ဩရံ မေ ဆဟိ မာသေဟိ, ကာလင်္ကိရိယာ ဘဝိဿတိ; ဧကန္တကဋုကံ ဃောရံ, နိရယံ ပပတိဿဟံ. ‘ภายใน ๖ เดือน การทำกาละจักมีแก่ข้าพระองค์ ข้าพระองค์จักตกไปสู่นรกอันเผ็ดร้อนโดยส่วนเดียวและร้ายกาจ’ ၆၉၃. ๖๙๓. ‘‘စတုက္ကဏ္ဏံ စတုဒွါရံ, ဝိဘတ္တံ ဘာဂသော မိတံ; အယောပါကာရပရိယန္တံ, အယသာ ပဋိကုဇ္ဇိတံ. ‘(นรกนั้น) มี ๔ มุม มี ๔ ประตู แบ่งเป็นส่วนๆ เท่ากัน มีกำแพงเหล็กล้อมรอบ ปิดไว้ด้วยแผ่นเหล็ก’ ၆၉၄. ๖๙๔. ‘‘တဿ အယောမယာ ဘူမိ, ဇလိတာ တေဇသာ ယုတာ; သမန္တာ ယောဇနသတံ, ဖရိတွာ တိဋ္ဌတိ သဗ္ဗဒါ. ‘พื้นของนรกนั้นสำเร็จด้วยเหล็ก ลุกโชน ประกอบด้วยเดช แผ่ไปตลอดร้อยโยชน์โดยรอบ ตั้งอยู่ทุกเมื่อ’ ၆၉၅. ๖๙๕. ‘‘ဝဿာနိ သတသဟဿာနိ, ဃောသော သုယျတိ တာဝဒေ; လက္ခော ဧသော မဟာရာဇ, သတဘာဂဝဿကောဋိယော. ‘เมื่อแสนปีล่วงไป เสียงย่อมได้ยินในกาลนั้น (ว่า กาลมีกำหนดแสนปีล่วงไปแล้วแก่ท่านทั้งหลาย) ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น นี้เป็นเครื่องหมายแห่งอายุ (ของสัตว์นรก) คือ โกฏิแห่งแสนปี’ ၆၉၆. ๖๙๖. ‘‘ကောဋိသတသဟဿာနိ[Pg.205], နိရယေ ပစ္စရေ ဇနာ; မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ စ ဒုဿီလာ, ယေ စ အရိယူပဝါဒိနော. ‘ชนเหล่าใดเป็นมิจฉาทิฐิ เป็นผู้ทุศีล และเป็นผู้กล่าวร้ายพระอริยะ ชนเหล่านั้นย่อมไหม้ในนรกตลอดแสนโกฏิปี’ ၆၉၇. ๖๙๗. ‘‘တတ္ထာဟံ ဒီဃမဒ္ဓါနံ, ဒုက္ခံ ဝေဒိဿ ဝေဒနံ; ဖလံ ပါပဿ ကမ္မဿ, တသ္မာ သောစာမဟံ ဘုသံ. ‘ข้าพระองค์จักเสวยทุกขเวทนาอันเป็นผลของบาปกรรมในนรกนั้นตลอดกาลนาน เพราะเหตุนั้น ข้าพระองค์จึงเศร้าโศกอย่างยิ่ง’ ၆၉၈. ๖๙๘. ‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန; ဓီတာ မယှံ မဟာရာဇ, ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ. ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ผู้ทรงยังแว่นแคว้นให้เจริญ ขอพระองค์จงทรงสดับคำนั้น ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น ธิดาของข้าพระองค์ชื่อว่าอุตตรา ขอความเจริญจงมีแก่พระองค์’ ၆၉၉. ๖๙๙. ‘‘ကရောတိ ဘဒ္ဒကံ ကမ္မံ, သီလေသုပေါသထေ ရတာ; သညတာ သံဝိဘာဂီ စ, ဝဒညူ ဝီတမစ္ဆရာ. ‘(นาง) ย่อมกระทำกรรมดี ยินดีในศีลและอุโบสถ เป็นผู้สำรวม มีปกติแบ่งปัน รู้คำพูดของผู้ขอ และปราศจากความตระหนี่’ ၇၀၀. ๗๐๐. ‘‘အခဏ္ဍကာရီ သိက္ခာယ, သုဏှာ ပရကုလေသု စ; ဥပါသိကာ သကျမုနိနော, သမ္ဗုဒ္ဓဿ သိရီမတော. ‘เป็นผู้กระทำสิกขาไม่ให้ขาด เป็นสะใภ้ในตระกูลอื่น และเป็นอุบาสิกาของพระศากยมุนีผู้ตรัสรู้เองโดยชอบ ผู้ทรงมีพระสิริ’ ၇၀၁. ๗๐๑. ‘‘ဘိက္ခု စ သီလသမ္ပန္နော, ဂါမံ ပိဏ္ဍာယ ပါဝိသိ; ဩက္ခိတ္တစက္ခု သတိမာ, ဂုတ္တဒွါရော သုသံဝုတော. ‘ภิกษุผู้สมบูรณ์ด้วยศีล ได้เข้าไปสู่บ้านเพื่อบิณฑบาต มีจักษุทอดลง มีสติ มีทวารอันคุ้มครองแล้ว สำรวมดีแล้ว’ ၇၀၂. ๗๐๒. ‘‘သပဒါနံ စရမာနော, အဂမာ တံ နိဝေသနံ; ‘တမဒ္ဒသ မဟာရာဇ, ဥတ္တရာ ဘဒ္ဒမတ္ထု တေ’. ‘ภิกษุนั้นเที่ยวบิณฑบาตไปตามลำดับตรอก ได้ไปถึงเรือนนั้นแล้ว ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น นางอุตตราได้เห็นภิกษุนั้น ขอความเจริญจงมีแก่พระองค์’ ၇၀၃. ๗๐๓. ‘‘ပူရံ ပါနီယသရကံ, ပူဝေ ဝိတ္တေ စ သာ အဒါ; ‘ပိတာ မေ ကာလင်္ကတော, ဘန္တေ တဿေတံ ဥပကပ္ပတု’. ‘นางได้ถวายถ้วยน้ำอันเต็มและขนมทั้งหลายอันน่ารื่นรมย์ (แก่ภิกษุนั้นแล้ว อุทิศส่วนกุศลว่า) ‘ข้าแต่ท่านผู้เจริญ บิดาของข้าพเจ้าทำกาละแล้ว ขอทานนี้จงสำเร็จแก่บิดานั้นเถิด’’ ၇၀၄. ๗๐๔. ‘‘သမနန္တရာနုဒ္ဒိဋ္ဌေ, ဝိပါကော ဥဒပဇ္ဇထ; ဘုဉ္ဇာမိ ကာမကာမီဟံ, ရာဇာ ဝေဿဝဏော ယထာ. ‘ในลำดับแห่งการอุทิศ วิบากได้เกิดขึ้นแล้ว ข้าพระองค์เป็นผู้ใคร่ซึ่งกาม ย่อมบริโภค (กามคุณ) เหมือนท้าวเวสสุวรรณ’ ၇၀၅. ๗๐๕. ‘‘တံ သုဏောဟိ မဟာရာဇ, အရိန္ဒမ ရဋ္ဌဝဍ္ဎန; သဒေဝကဿ လောကဿ, ဗုဒ္ဓေါ အဂ္ဂေါ ပဝုစ္စတိ; တံ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ. ‘ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นใหญ่ในแว่นแคว้น ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ผู้ทรงยังแว่นแคว้นให้เจริญ ขอพระองค์จงทรงสดับคำนั้น พระพุทธเจ้าท่านกล่าวว่าเป็นผู้เลิศแห่งโลกรวมทั้งเทวโลก ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ขอพระองค์พร้อมด้วยบุตรและภรรยา จงถึงพระพุทธเจ้านั้นว่าเป็นที่พึ่งเถิด’ ၇၀၆. ๗๐๖. ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကေန မဂ္ဂေန, ဖုသန္တိ အမတံ ပဒံ; တံ ဓမ္မံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ. ‘(พระอริยสาวกทั้งหลาย) ย่อมถูกต้องอมตบทด้วยมรรคมีองค์ ๘ ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ขอพระองค์พร้อมด้วยบุตรและภรรยา จงถึงพระธรรมนั้นว่าเป็นที่พึ่งเถิด’ ၇၀၇. ๗๐๗. ‘‘စတ္တာရော စ ပဋိပန္နာ, စတ္တာရော စ ဖလေ ဌိတာ; ဧသ သံဃော ဥဇုဘူတော, ပညာသီလသမာဟိတော; တံ သံဃံ သရဏံ ဂစ္ဆ, သပုတ္တဒါရော အရိန္ဒမ. ‘บุคคล ๔ จำพวกเป็นผู้ปฏิบัติแล้ว และบุคคล ๔ จำพวกเป็นผู้ตั้งอยู่ในผล พระสงฆ์หมู่นี้เป็นผู้ปฏิบัติตรง ตั้งมั่นในปัญญาและศีล ข้าแต่พระองค์ผู้ทรงข่มขี่ศัตรู ขอพระองค์พร้อมด้วยบุตรและภรรยา จงถึงพระสงฆ์นั้นว่าเป็นที่พึ่งเถิด’ ၇၀၈. ๗๐๘. ‘‘ပါဏာတိပါတာ [Pg.206] ဝိရမဿု ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယဿု; အမဇ္ဇပေါ မာ စ မုသာ အဘာဏီ, သကေန ဒါရေန စ ဟောဟိ တုဋ္ဌော’’တိ. ‘ขอพระองค์จงงดเว้นจากการฆ่าสัตว์โดยพลัน จงเว้นรอบจากของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก จงเป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา อย่าได้กล่าวคำเท็จ และจงเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตนเถิด’ ၇၀၉. ๗๐๙. ‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ; ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမ. ‘ดูก่อนยักษ์ ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์แก่เรา ดูก่อนเทวดา ท่านเป็นผู้ใคร่เกื้อกูล เราจักทำตามคำของท่าน ท่านเป็นอาจารย์ของเรา’ ၇၁၀. ๗๑๐. ‘‘ဥပေမိ သရဏံ ဗုဒ္ဓံ, ဓမ္မဉ္စာပိ အနုတ္တရံ; သံဃဉ္စ နရဒေဝဿ, ဂစ္ဆာမိ သရဏံ အဟံ. ‘ข้าพเจ้าขอถึงพระพุทธเจ้าว่าเป็นที่พึ่ง ขอถึงพระธรรมอันยอดเยี่ยมว่าเป็นที่พึ่ง และขอถึงพระสงฆ์ของพระพุทธเจ้าผู้เป็นเทวดาของนรชนว่าเป็นที่พึ่ง’ ၇၁၁. ๗๑๑. ‘‘ပါဏာတိပါတာ ဝိရမာမိ ခိပ္ပံ, လောကေ အဒိန္နံ ပရိဝဇ္ဇယာမိ; အမဇ္ဇပေါ နော စ မုသာ ဘဏာမိ, သကေန ဒါရေန စ ဟောမိ တုဋ္ဌော. ‘ข้าพเจ้าย่อมงดเว้นจากการฆ่าสัตว์โดยพลัน ย่อมเว้นรอบจากของที่เจ้าของมิได้ให้ในโลก เป็นผู้ไม่ดื่มน้ำเมา ไม่กล่าวคำเท็จ และเป็นผู้ยินดีด้วยภรรยาของตน’ ၇၁၂. ๗๑๒. ‘‘ဩဖုဏာမိ မဟာဝါတေ, နဒိယာ သီဃဂါမိယာ; ဝမာမိ ပါပိကံ ဒိဋ္ဌိံ, ဗုဒ္ဓါနံ သာသနေ ရတော’’. ‘ข้าพเจ้าย่อมซัดส่าย (มิจฉาทิฐิ) ในลมแรง (และลอย) ในแม่น้ำที่ไหลเชี่ยว ข้าพเจ้าผู้ยินดีแล้วในคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ย่อมคายทิฐิอันลามกทิ้ง’ ၇၁၃. ๗๑๓. ဣဒံ ဝတွာန သောရဋ္ဌော, ဝိရမိတွာ ပါပဒဿနာ ; နမော ဘဂဝတော ကတွာ, ပါမောက္ခော ရထမာရုဟီတိ. ‘พระราชาแห่งแคว้นโสรัฏฐะครั้นตรัสคำนี้แล้ว ทรงงดเว้นจากความเห็นอันลามก ทรงกระทำการนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคแล้ว ทรงมีพระพักตร์มุ่งตรงไป เสด็จขึ้นสู่ราชรถ ดังนี้แล’ နန္ဒကပေတဝတ္ထု တတိယံ. นันทกเปตวัตถุที่ ๓ ၄. ရေဝတီပေတဝတ္ထု ๔. เรวตีเปตวัตถุ ၇၁၄. ๗๑๔. ‘‘ဥဋ္ဌေဟိ ရေဝတေ သုပါပဓမ္မေ, အပါရုတဒွါရေ အဒါနသီလေ; နေဿာမ တံ ယတ္ထ ထုနန္တိ ဒုဂ္ဂတာ, သမပ္ပိတာ နေရယိကာ ဒုခေနာ’’တိ. ดูก่อนนางเรวดี ผู้มีธรรมอันเลวทรามยิ่ง ผู้มีประตูอบายเปิดอยู่ ผู้ไม่มีปกติให้ทาน เธอจงลุกขึ้นเถิด พวกเราจะนำเธอไปยังนรกที่เหล่าสัตว์ผู้ไปสู่ทุคคติ ถูกทุกข์ครอบงำแล้ว ย่อมคร่ำครวญกัน ၇၁၅. ๗๑๕. ဣစ္စေဝ ဝတွာန ယမဿ ဒူတာ, တေ ဒွေ ယက္ခာ လောဟိတက္ခာ ဗြဟန္တာ; ပစ္စေကဗာဟာသု ဂဟေတွာ ရေဝတံ, ပက္ကာမယုံ ဒေဝဂဏဿ သန္တိကေ. ยมทูตกล่าวดังนี้แล้ว ยักษ์ ๒ ตนนั้น ซึ่งมีดวงตาสีเลือด มีร่างกายใหญ่โต ได้จับนางเรวดีที่แขนคนละข้างแล้ว พาไปยังสำนักของหมู่เทพ ၇၁၆. ๗๑๖. ‘‘အာဒိစ္စဝဏ္ဏံ [Pg.207] ရုစိရံ ပဘဿရံ, ဗျမှံ သုဘံ ကဉ္စနဇာလဆန္နံ; ကဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ, သုရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ. วิมานนี้มีวรรณะดุจดวงอาทิตย์ งดงาม สว่างไสว เป็นที่อยู่ของทวยเทพ ดีงาม ปกคลุมด้วยข่ายทองคำ เกลื่อนกล่นไปด้วยผู้คน ส่องสว่างดุจรัศมีพระอาทิตย์ เป็นของใครหนอ ၇၁၇. ๗๑๗. ‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ, ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ; တံ ဒိဿတိ သုရိယသမာနဝဏ္ဏံ, ကော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ. หมู่เทพอัปสรผู้ลูบไล้ด้วยแก่นจันทน์ ย่อมประดับวิมานให้งดงามทั้งสองด้าน วิมานนั้นปรากฏมีวรรณะเสมอด้วยดวงอาทิตย์ ใครหนอผู้เข้าถึงสวรรค์แล้ว ย่อมบันเทิงอยู่ในวิมาน ၇၁၈. ๗๑๘. ‘‘ဗာရာဏသိယံ နန္ဒိယော နာမာသိ, ဥပါသကော အမစ္ဆရီ ဒါနပတိ ဝဒညူ; တဿေတမာကိဏ္ဏဇနံ ဝိမာနံ, သုရိယဿ ရံသီရိဝ ဇောတမာနံ. ในกรุงพาราณสี ได้มีอุบาสกชื่อนันทิยะ เป็นผู้ไม่ตระหนี่ เป็นทานบดี เป็นผู้รู้คำพูดของผู้ขอ วิมานนี้ซึ่งเกลื่อนกล่นไปด้วยผู้คน ส่องสว่างดุจรัศมีพระอาทิตย์ เป็นของอุบาสกนั้น ၇၁၉. ๗๑๙. ‘‘နာရီဂဏာ စန္ဒနသာရလိတ္တာ, ဥဘတော ဝိမာနံ ဥပသောဘယန္တိ; တံ ဒိဿတိ သုရိယသမာနဝဏ္ဏံ, သော မောဒတိ သဂ္ဂပတ္တော ဝိမာနေ’’တိ. หมู่เทพอัปสรผู้ลูบไล้ด้วยแก่นจันทน์ ย่อมประดับวิมานให้งดงามทั้งสองด้าน วิมานนั้นปรากฏมีวรรณะเสมอด้วยดวงอาทิตย์ นันทิยอุบาสกนั้นเข้าถึงสวรรค์แล้ว ย่อมบันเทิงอยู่ในวิมาน ၇၂၀. ๗๒๐. ‘‘နန္ဒိယဿာဟံ ဘရိယာ, အဂါရိနီ သဗ္ဗကုလဿ ဣဿရာ; ဘတ္တု ဝိမာနေ ရမိဿာမိ ဒါနဟံ, န ပတ္ထယေ နိရယဒဿနာယာ’’တိ. เราเป็นภรรยาของนันทิยะ เป็นแม่เรือน เป็นใหญ่ในสกุลทั้งหมด บัดนี้ เราจะรื่นรมย์ในวิมานของสามี เราไม่ปรารถนาจะเห็นนรกเลย ၇၂၁. ๗๒๑. ‘‘ဧသော တေ နိရယော သုပါပဓမ္မေ, ပုညံ တယာ အကတံ ဇီဝလောကေ; န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော, သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတ’’န္တိ. ดูก่อนนางผู้มีธรรมอันเลวทรามยิ่ง นี่คือนรกของเธอ เธอไม่ได้ทำบุญไว้ในโลกนี้เลย เพราะว่าคนตระหนี่ มักโกรธ มีธรรมอันเลวทราม ย่อมไม่ได้ความเป็นสหายของผู้ไปสู่สวรรค์ ၇၂၂. ๗๒๒. ‘‘ကိံ နု ဂူထဉ္စ မုတ္တဉ္စ, အသုစီ ပဋိဒိဿတိ; ဒုဂ္ဂန္ဓံ ကိမိဒံ မီဠှံ, ကိမေတံ ဥပဝါယတီ’’တိ. อะไรหนอ ทั้งอุจจาระและปัสสาวะ ของไม่สะอาดปรากฏอยู่ นรกนี้มีกลิ่นเหม็น มีมูตรคูถอะไรหนอ นรกนี้มีกลิ่นเหม็นตลบอบอวลเพราะอะไร ၇၂၃. ๗๒๓. ‘‘ဧသ သံသဝကော နာမ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော; ယတ္ထ ဝဿသဟဿာနိ, တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ’’တိ. ดูก่อนนางเรวดี นี่คือนรกชื่อสังสวกะ ลึกร้อยชั่วบุรุษ ที่ซึ่งเธอจะถูกเผาไหม้อยู่เป็นพันๆ ปี ၇၂၄. ๗๒๔. ‘‘ကိံ [Pg.208] နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကေန သံသဝကော လဒ္ဓေါ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော’’တိ. เราได้ทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจหนอ เพราะกรรมอะไร เราจึงได้นรกสังสวกะ ซึ่งลึกร้อยชั่วบุรุษ ၇၂၅. ๗๒๕. ‘‘သမဏေ ဗြာဟ္မဏေ စာပိ, အညေ ဝါပိ ဝနိဗ္ဗကေ; မုသာဝါဒေန ဝဉ္စေသိ, တံ ပါပံ ပကတံ တယာ. เธอได้ลวงสมณพราหมณ์ หรือยาจกอื่นๆ ด้วยมุสาวาท เธอได้ทำบาปนั้นไว้ ၇၂၆. ๗๒๖. ‘‘တေန သံသဝကော လဒ္ဓေါ, ဂမ္ဘီရော သတပေါရိသော; တတ္ထ ဝဿသဟဿာနိ, တုဝံ ပစ္စသိ ရေဝတေ. เพราะกรรมนั้น เธอจึงได้นรกสังสวกะ ซึ่งลึกร้อยชั่วบุรุษ ดูก่อนนางเรวดี เธอจะถูกเผาไหม้ในนรกนั้นเป็นพันๆ ปี ၇၂၇. ๗๒๗. ‘‘ဟတ္ထေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ ပါဒေ, ကဏ္ဏေပိ ဆိန္ဒန္တိ အထောပိ နာသံ; အထောပိ ကာကောဠဂဏာ သမေစ္စ, သင်္ဂမ္မ ခါဒန္တိ ဝိဖန္ဒမာန’’န္တိ. พวกนายนิรยบาลจะตัดมือและเท้า ทั้งจะตัดหูและจมูกด้วย อนึ่ง หมู่กาและแร้งจะพากันมารุมจิกกินเธอผู้กำลังดิ้นรนอยู่ ၇၂၈. ๗๒๘. ‘‘သာဓု ခေါ မံ ပဋိနေထ, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ; ဒါနေန သမစရိယာယ, သံယမေန ဒမေန စ; ယံ ကတွာ သုခိတာ ဟောန္တိ, န စ ပစ္ဆာနုတပ္ပရေ’’တိ. ดีล่ะ ขอท่านจงนำเรากลับไปเถิด เราจะทำกุศลให้มาก ด้วยทาน ด้วยการประพฤติสม่ำเสมอ ด้วยความสำรวม และด้วยการฝึกตน ซึ่งสัตว์ทั้งหลายทำแล้วย่อมมีความสุข และย่อมไม่เดือดร้อนในภายหลัง ၇၂၉. ๗๒๙. ‘‘ပုရေ တုဝံ ပမဇ္ဇိတွာ, ဣဒါနိ ပရိဒေဝသိ; သယံ ကတာနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကံ အနုဘောဿသီ’’တိ. เมื่อก่อนเธอประมาทแล้ว บัดนี้จึงมาร่ำไห้ เธอจักเสวยวิบากของกรรมที่ตนทำไว้เอง ၇၃၀. ๗๓๐. ‘‘ကော ဒေဝလောကတော မနုဿလောကံ, ဂန္တွာန ပုဋ္ဌော မေ ဧဝံ ဝဒေယျ; ‘နိက္ခိတ္တဒဏ္ဍေသု ဒဒါထ ဒါနံ, အစ္ဆာဒနံ သေယျ မထန္နပါနံ; န ဟိ မစ္ဆရီ ရောသကော ပါပဓမ္မော, သဂ္ဂူပဂါနံ လဘတိ သဟဗျတံ’. ใครหนอจากเทวโลกไปสู่มนุษยโลก เมื่อเราถามแล้ว พึงกล่าวอย่างนี้ว่า ‘ท่านทั้งหลายจงให้ทานในท่านผู้มีอาชญาในตนอันวางแล้วเถิด จงให้เครื่องนุ่งห่ม ที่นอน ที่นั่ง และข้าว น้ำเถิด เพราะว่าคนตระหนี่ มักโกรธ มีธรรมอันเลวทราม ย่อมไม่ได้ความเป็นสหายของผู้ไปสู่สวรรค์’ ၇၃၁. ๗๓๑. ‘‘သာဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ; ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နာ, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟုံ; ဒါနေန သမစရိယာယ, သံယမေန ဒမေန စ. แน่แท้ เรานั้นไปจากที่นี่แล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์ จักเป็นผู้รู้คำพูดของผู้ขอ สมบูรณ์ด้วยศีล จักทำกุศลให้มาก ด้วยทาน ด้วยการประพฤติสม่ำเสมอ ด้วยความสำรวม และด้วยการฝึกตน ၇၃၂. ๗๓๒. ‘‘အာရာမာနိ စ ရောပိဿံ, ဒုဂ္ဂေ သင်္ကမနာနိ စ; ပပဉ္စ ဥဒပါနဉ္စ, ဝိပ္ပသန္နေန စေတသာ. เราจักปลูกสวนดอกไม้และสวนผลไม้ จักทำสะพานในที่ที่ไปมายาก และจักทำบ่อน้ำและที่ให้น้ำดื่ม ด้วยจิตที่เลื่อมใส ၇၃၃. ๗๓๓. ‘‘စာတုဒ္ဒသိံ [Pg.209] ပဉ္စဒသိံ, ယာ စ ပက္ခဿ အဋ္ဌမီ; ပါဋိဟာရိယပက္ခဉ္စ, အဋ္ဌင်္ဂသုသမာဂတံ. เราจักรักษาอุโบสถ อันประกอบด้วยองค์ ๘ ประการ ในวัน ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และ ๘ ค่ำแห่งปักษ์ และปาฏิหาริยปักษ์ ၇၃၄. ๗๓๔. ‘‘ဥပေါသထံ ဥပဝသိဿံ, သဒါ သီလေသု သံဝုတာ; န စ ဒါနေ ပမဇ္ဇိဿံ, သာမံ ဒိဋ္ဌမိဒံ မယာ’’တိ. เราจักเข้าจำอุโบสถ จักสำรวมในศีลทั้งหลายอยู่เสมอ และจักไม่ประมาทในทาน นี้เป็นสิ่งที่ตัวเราได้เห็นเองแล้ว ၇၃၅. ๗๓๕. ဣစ္စေဝံ ဝိပ္ပလပန္တိံ, ဖန္ဒမာနံ တတော တတော; ခိပိံသု နိရယေ ဃောရေ, ဥဒ္ဓံပါဒံ အဝံသိရံ. นายนิรยบาลทั้งหลายได้จับนางเรวดีผู้กำลังคร่ำครวญ ดิ้นรนไปมาอยู่อย่างนี้ โยนลงในนรกอันน่าสะพรึงกลัว โดยเอาเท้าขึ้นเบื้องบน เอาศีรษะลงเบื้องล่าง ၇၃၆. ๗๓๖. ‘‘အဟံ ပုရေ မစ္ဆရိနီ အဟောသိံ, ပရိဘာသိကာ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ; ဝိတထေန စ သာမိကံ ဝဉ္စယိတွာ, ပစ္စာမဟံ နိရယေ ဃောရရူပေ’’တိ. เมื่อก่อนเราเป็นคนตระหนี่ เป็นผู้ด่าสมณพราหมณ์ และได้ลวงสามีด้วยคำไม่จริง เราจึงถูกเผาไหม้ในนรกอันน่าสะพรึงกลัว ရေဝတီပေတဝတ္ထု စတုတ္ထံ. เรวตีเปตวัตถุที่ ๔ ၅. ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထု ๕. อุจฉุเปตวัตถุ ၇၃၇. ๗๓๗. ‘‘ဣဒံ မမ ဥစ္ဆုဝနံ မဟန္တံ, နိဗ္ဗတ္တတိ ပုညဖလံ အနပ္ပကံ; တံ ဒါနိ မေ န ပရိဘောဂမေတိ, အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ป่าอ้อยใหญ่นี้ของข้าพเจ้า เกิดขึ้นเป็นผลบุญอันไม่น้อย แต่บัดนี้ ป่าอ้อยนั้นไม่สำเร็จประโยชน์เพื่อการบริโภคแก่ข้าพเจ้าเลย ขอท่านจงบอกเถิด นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร ၇၃၈. ๗๓๘. ‘‘ဟညာမိ ခဇ္ဇာမိ စ ဝါယမာမိ, ပရိသက္ကာမိ ပရိဘုဉ္ဇိတုံ ကိဉ္စိ; သွာဟံ ဆိန္နထာမော ကပဏော လာလပါမိ, ကိဿ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော. ข้าพเจ้าพยายามและดิ้นรนเพื่อจะบริโภคบ้าง แต่กลับถูกเบียดเบียนและถูกเคี้ยวกิน ข้าพเจ้านั้นหมดกำลัง น่าสงสาร ย่อมคร่ำครวญอยู่ นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร ၇၃၉. ๗๓๙. ‘‘ဝိဃာတော စာဟံ ပရိပတာမိ ဆမာယံ, ပရိဝတ္တာမိ ဝါရိစရောဝ ဃမ္မေ; ရုဒတော စ မေ အဿုကာ နိဂ္ဂလန္တိ, အာစိက္ခ ဘန္တေ ကိဿ အယံ ဝိပါကော. ข้าพเจ้าลำบาก ย่อมล้มลงบนแผ่นดิน ย่อมกลิ้งเกลือกไปมาเหมือนปลาที่ถูกทิ้งไว้บนบกในฤดูร้อน และเมื่อข้าพเจ้าร้องไห้อยู่ น้ำตาก็ไหลออกมา ขอท่านจงบอกเถิด นี้เป็นวิบากของกรรมอะไร ၇၄၀. ๗๔๐. ‘‘ဆာတော [Pg.210] ကိလန္တော စ ပိပါသိတော စ, သန္တဿိတော သာတသုခံ န ဝိန္ဒေ; ပုစ္ဆာမိ တံ ဧတမတ္ထံ ဘဒန္တေ, ကထံ နု ဥစ္ဆုပရိဘောဂံ လဘေယျ’’န္တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าหิว เหน็ดเหนื่อย กระหายน้ำ และเดือดร้อนใจ ไม่ได้รับความสุขสบายใจเลย ข้าพเจ้าขอถามเนื้อความนั้นกะท่านว่า ทำอย่างไรหนอ ข้าพเจ้าจึงจะได้บริโภคอ้อย ၇၄၁. ๗๔๑. ‘‘ပုရေ တုဝံ ကမ္မမကာသိ အတ္တနာ, မနုဿဘူတော ပုရိမာယ ဇာတိယာ; အဟဉ္စ တံ ဧတမတ္ထံ ဝဒါမိ, သုတွာန တွံ ဧတမတ္ထံ ဝိဇာန. ในชาติก่อน ท่านเกิดเป็นมนุษย์ ได้ทำกรรมไว้ด้วยตนเอง เราจะบอกเนื้อความนั้นแก่ท่าน ท่านจงฟังแล้วทราบเนื้อความนั้นเถิด ၇၄၂. ๗๔๒. ‘‘ဥစ္ဆုံ တုဝံ ခါဒမာနော ပယာတော, ပုရိသော စ တေ ပိဋ္ဌိတော အနွဂစ္ဆိ; သော စ တံ ပစ္စာသန္တော ကထေသိ, တဿ တုဝံ န ကိဉ္စိ အာလပိတ္ထ. ท่านเคี้ยวอ้อยไป มีบุรุษคนหนึ่งเดินตามหลังท่านไป บุรุษนั้นปรารถนาอ้อยจึงพูดกะท่าน แต่ท่านก็มิได้พูดอะไรกะเขาเลย ၇၄၃. ๗๔๓. ‘‘သော စ တံ အဘဏန္တံ အယာစိ, ‘ဒေဟယျ ဥစ္ဆု’န္တိ စ တံ အဝေါစ; တဿ တုဝံ ပိဋ္ဌိတော ဥစ္ဆုံ အဒါသိ, တဿေတံ ကမ္မဿ အယံ ဝိပါကော. บุรุษนั้นได้ขอท่านผู้ไม่พูดจา และได้พูดกะท่านว่า ‘โปรดให้อ้อยเถิด’ ท่านได้ให้อ้อยแก่เขาทางด้านหลัง นี้เป็นวิบากของกรรมนั้น ၇၄၄. ๗๔๔. ‘‘ဣင်္ဃ တွံ ဂန္တွာန ပိဋ္ဌိတော ဂဏှေယျာသိ, ဂဟေတွာန တံ ခါဒဿု ယာဝဒတ္ထံ; တေနေဝ တွံ အတ္တမနော ဘဝိဿသိ, ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာ’’တိ. เอาเถิด ท่านจงไปหยิบอ้อยทางด้านหลัง ครั้นหยิบแล้วจงเคี้ยวกินตามความต้องการ ด้วยเหตุนั้น ท่านจักเป็นผู้มีใจยินดี ร่าเริง มีใจสูงส่ง และบันเทิงใจ ၇၄၅. ๗๔๕. ဂန္တွာန သော ပိဋ္ဌိတော အဂ္ဂဟေသိ, ဂဟေတွာန တံ ခါဒိ ယာဝဒတ္ထံ; တေနေဝ သော အတ္တမနော အဟောသိ, ဟဋ္ဌော စုဒဂ္ဂေါ စ ပမောဒိတော စာတိ. เปรตนั้นไปแล้วได้หยิบอ้อยทางด้านหลัง ครั้นหยิบแล้วได้เคี้ยวกินตามความต้องการ ด้วยเหตุนั้น เปรตนั้นจึงเป็นผู้มีใจยินดี ร่าเริง มีใจสูงส่ง และบันเทิงใจ ဥစ္ဆုပေတဝတ္ထု ပဉ္စမံ. อุจฉุเปรตวัตถุที่ ๕ จบ ၆. ကုမာရပေတဝတ္ထု ๖. กุมารเปรตวัตถุ ၇၄၆. ๗๔๖. ‘‘သာဝတ္ထိ နာမ နဂရံ, ဟိမဝန္တဿ ပဿတော; တတ္ထ အာသုံ ဒွေ ကုမာရာ, ရာဇပုတ္တာတိ မေ သုတံ. มีนครชื่อว่าสาวัตถี อยู่ข้างภูเขาหิมพานต์ ข้าพเจ้าได้สดับมาว่า ในนครนั้นมีราชบุตร ๒ พระองค์ ၇၄၇. ๗๔๗. ‘‘သမ္မတ္တာ [Pg.211] ရဇနီယေသု, ကာမဿာဒါဘိနန္ဒိနော; ပစ္စုပ္ပန္နသုခေ ဂိဒ္ဓါ, န တေ ပဿိံသုနာဂတံ. ราชบุตรทั้งสองนั้นมัวเมาอยู่ในกามคุณอันน่าใคร่ พอใจในรสแห่งกาม ละโมบในความสุขเฉพาะหน้า จึงไม่เห็นอนาคต ၇၄၈. ๗๔๘. ‘‘တေ စုတာ စ မနုဿတ္တာ, ပရလောကံ ဣတော ဂတာ; တေဓ ဃောသေန္တျဒိဿန္တာ, ပုဗ္ဗေ ဒုက္ကဋမတ္တနော. ราชบุตรทั้งสองนั้นจุติจากความเป็นมนุษย์แล้วไปสู่ปรโลก ไม่ปรากฏตัวในโลกนี้ แต่ส่งเสียงคร่ำครวญถึงกรรมชั่วของตนที่ทำไว้ในปางก่อน ၇၄၉. ๗๔๙. ‘‘‘ဗဟူသု ဝတ သန္တေသု, ဒေယျဓမ္မေ ဥပဋ္ဌိတေ; နာသက္ခိမှာ စ အတ္တာနံ, ပရိတ္တံ ကာတုံ သုခါဝဟံ. เมื่อทักขิไณยบุคคลจำนวนมากมีอยู่ เมื่อไทยธรรมปรากฏอยู่ เราทั้งหลายไม่ได้สามารถทำที่พึ่งอันน้อยนิดซึ่งจะนำความสุขมาให้แก่ตนได้เลย ၇၅၀. ๗๕๐. ‘‘‘ကိံ တတော ပါပကံ အဿ, ယံ နော ရာဇကုလာ စုတာ; ဥပပန္နာ ပေတ္တိဝိသယံ, ခုပ္ပိပါသသမပ္ပိတာ. อะไรจะเลวร้ายไปกว่ากรรมที่เราทั้งหลายจุติจากราชตระกูลแล้วมาเกิดในเปรตวิสัย ถูกความหิวและความกระหายเบียดเบียนเล่า ၇၅၁. ๗๕๑. ‘‘သာမိနော ဣဓ ဟုတွာန, ဟောန္တိ အသာမိနော တဟိံ; ဘမန္တိ ခုပ္ပိပါသာယ, မနုဿာ ဥန္နတောနတာ. มนุษย์ทั้งหลายเคยเป็นใหญ่ในโลกนี้แล้ว ไปสู่โลกหน้ากลับไม่เป็นใหญ่ มนุษย์ผู้สูงส่งกลับตกต่ำซัดเซพเนจรไปเพราะความหิวและความกระหาย ၇၅၂. ๗๕๒. ‘‘ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ; ပဟာယ ဣဿရမဒံ, ဘဝေ သဂ္ဂဂတော နရော; ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော, သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ. นรชนรู้โทษนี้อันเกิดจากความเมาในความเป็นใหญ่แล้ว พึงละความเมาในความเป็นใหญ่เสีย พึงเป็นผู้ไปสวรรค์ได้ ผู้มีปัญญาเช่นนั้น เมื่อตายไปย่อมเข้าถึงสวรรค์ ကုမာရပေတဝတ္ထု ဆဋ္ဌံ. กุมารเปรตวัตถุที่ ๖ จบ ၇. ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထု ๗. ราชปุตตเปรตวัตถุ ၇၅၃. ๗๕๓. ပုဗ္ဗေ ကတာနံ ကမ္မာနံ, ဝိပါကော မထယေ မနံ; ရူပေ သဒ္ဒေ ရသေ ဂန္ဓေ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ စ မနောရမေ. วิบากแห่งกรรมที่ทำไว้ในปางก่อนย่อมย่ำยีจิตใจ ในเพราะรูป เสียง กลิ่น รส และโผฏฐัพพะอันน่ารื่นรมย์ใจ ၇၅၄. ๗๕๔. နစ္စံ ဂီတံ ရတိံ ခိဍ္ဍံ, အနုဘုတွာ အနပ္ပကံ; ဥယျာနေ ပရိစရိတွာ, ပဝိသန္တော ဂိရိဗ္ဗဇံ. ราชบุตรเสวยการฟ้อนรำ ขับร้อง ความยินดี และการเล่นมากมาย บำเรอตนอยู่ในอุทยานแล้ว กำลังเสด็จเข้าสู่กรุงคิริพพต ၇၅၅. ๗๕๕. ဣသိံ သုနေတ္တ မဒ္ဒက္ခိ, အတ္တဒန္တံ သမာဟိတံ; အပ္ပိစ္ဆံ ဟိရိသမ္ပန္နံ, ဥဉ္ဆေ ပတ္တဂတေ ရတံ. ได้เห็นพระฤๅษีสุเนตตะ ผู้ฝึกตนแล้ว มีจิตตั้งมั่น มีความปรารถนาน้อย สมบูรณ์ด้วยหิริ ยินดีในภัตตาหารที่ได้มาด้วยการเที่ยวแสวงหาซึ่งตกอยู่ในบาตร ၇၅၆. ๗๕๖. ဟတ္ထိက္ခန္ဓတော ဩရုယှ, လဒ္ဓါ ဘန္တေတိ စာဗြဝိ; တဿ ပတ္တံ ဂဟေတွာန, ဥစ္စံ ပဂ္ဂယှ ခတ္တိယော. กษัตริย์นั้นเสด็จลงจากคอช้างแล้วตรัสถามว่า ‘ท่านได้ภิกษาแล้วหรือ’ แล้วทรงรับบาตรของท่านชูขึ้นสูง ၇၅၇. ๗๕๗. ထဏ္ဍိလေ ပတ္တံ ဘိန္ဒိတွာ, ဟသမာနော အပက္ကမိ; ‘‘ရညော ကိတဝဿာဟံ ပုတ္တော, ကိံ မံ ဘိက္ခု ကရိဿသိ’’. แล้วทุ่มบาตรลงบนพื้นดินดาน หัวเราะเยาะแล้วหลีกไป พลางกล่าวว่า ‘เราเป็นโอรสของพระเจ้ากิตวะ ดูก่อนภิกษุ ท่านจักทำอะไรเราได้’ ၇၅၈. ๗๕๘. တဿ [Pg.212] ကမ္မဿ ဖရုသဿ, ဝိပါကော ကဋုကော အဟု; ယံ ရာဇပုတ္တော ဝေဒေသိ, နိရယမှိ သမပ္ပိတော. วิบากของกรรมอันหยาบช้านั้นเผ็ดร้อนนัก ซึ่งราชบุตรนั้นต้องเสวยอยู่ในนรก ၇၅၉. ๗๕๙. ဆဠေဝ စတုရာသီတိ, ဝဿာနိ နဝုတာနိ စ; ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော, နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော. ราชบุตรผู้ทำกรรมชั่วนั้น ได้เสวยทุกข์อย่างยิ่งในนรกสิ้น ๘๔,๐๐๐ ปี ๖ ครั้ง และอีกหลายหมื่นปี ၇၆၀. ๗๖๐. ဥတ္တာနောပိ စ ပစ္စိတ္ထ, နိကုဇ္ဇော ဝါမဒက္ခိဏော; ဥဒ္ဓံပါဒေါ ဌိတော စေဝ, စိရံ ဗာလော အပစ္စထ. ราชบุตรผู้โง่เขลานั้นถูกเผาไหม้ทั้งในท่านอนหงาย ท่านอนคว่ำ ท่านอนตะแคงซ้ายขวา ท่านยืน และท่านเอาเท้าขึ้นเบื้องบนเป็นเวลานาน ၇၆၁. ๗๖๑. ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ, ပူဂါနိ နဟုတာနိ စ; ဘုသံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိတ္ထော, နိရယေ ကတကိဗ္ဗိသော. ราชบุตรผู้ทำกรรมชั่วนั้น ได้เสวยทุกข์อย่างยิ่งในนรกสิ้นหลายพันปี หลายปี และหลายหมื่นปี ၇၆၂. ๗๖๒. ဧတာဒိသံ ခေါ ကဋုကံ, အပ္ပဒုဋ္ဌပ္ပဒေါသိနံ; ပစ္စန္တိ ပါပကမ္မန္တာ, ဣသိမာသဇ္ဇ သုဗ္ဗတံ. ผู้ทำกรรมชั่ว ประทุษร้ายพระฤๅษีผู้ไม่ประทุษร้ายตอบ ผู้มีวัตรดีงาม ย่อมได้รับทุกข์เผ็ดร้อนเช่นนี้ ၇၆၃. ๗๖๓. သော တတ္ထ ဗဟုဝဿာနိ, ဝေဒယိတွာ ဗဟုံ ဒုခံ; ခုပ္ပိပါသဟတော နာမ, ပေတော အာသိ တတော စုတော. ราชบุตรนั้นเสวยทุกข์มากมายในนรกนั้นสิ้นหลายปี จุติจากนรกนั้นแล้วได้เป็นเปรตชื่อว่าขุปปิปาสาหตะ ၇၆၄. ๗๖๔. ဧတမာဒီနဝံ ဉတွာ, ဣဿရမဒသမ္ဘဝံ; ပဟာယ ဣဿရမဒံ, နိဝါတမနုဝတ္တယေ. บัณฑิตรู้โทษอันเกิดจากความเมาในความเป็นใหญ่แล้ว พึงละความเมาในความเป็นใหญ่เสีย พึงประพฤติอ่อนน้อม ၇၆၅. ๗๖๕. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေ ပါသံသော, ယော ဗုဒ္ဓေသု သဂါရဝေါ; ကာယဿ ဘေဒါ သပ္ပညော, သဂ္ဂံ သော ဥပပဇ္ဇတီတိ. ผู้ใดมีความเคารพในพระพุทธเจ้าทั้งหลาย ผู้นั้นย่อมเป็นที่สรรเสริญในปัจจุบัน ผู้มีปัญญาเช่นนั้น เมื่อตายไปย่อมเข้าถึงสวรรค์ ရာဇပုတ္တပေတဝတ္ထု သတ္တမံ. ราชปุตตเปรตวัตถุที่ ๗ จบ ၈. ဂူထခါဒကပေတဝတ္ထု ๘. คูถขาทกเปรตวัตถุ ၇၆၆. ๗๖๖. ‘‘ဂူထကူပတော ဥဂ္ဂန္တွာ, ကော နု ဒီနော ပတိဋ္ဌသိ ; နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တော, ကိံ နု သဒ္ဒဟသေ တုဝ’’န္တိ. ท่านขึ้นมาจากหลุมคูถ เป็นใครหนอ ยืนซบเซาอยู่ ไม่ต้องสงสัยเลย ท่านเป็นผู้มีกรรมชั่ว ท่านคร่ำครวญอยู่ทำไมหนอ ၇၆၇. ๗๖๗. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ, ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นเปรตผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၇၆၈. ๗๖๘. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ. ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร ท่านจึงเข้าถึงทุกข์นี้ ၇၆၉. ๗๖๙. ‘‘အဟု အာဝါသိကော မယှံ, ဣဿုကီ ကုလမစ္ဆရီ; အဇ္ဈောသိတော မယှံ ဃရေ, ကဒရိယော ပရိဘာသကော. มีภิกษุอาวาสิกของข้าพเจ้า เป็นผู้ริษยา ตระหนี่ตระกูล ผูกพันอยู่ในเรือนของข้าพเจ้า เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่น ชอบด่าบริภาษ ၇၇၀. ๗๗๐. ‘‘တဿာဟံ [Pg.213] ဝစနံ သုတွာ, ဘိက္ခဝေါ ပရိဘာသိသံ; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော’’တိ. ข้าพเจ้าได้ฟังคำของภิกษุนั้นแล้ว ได้ด่าบริภาษภิกษุทั้งหลาย ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น ข้าพเจ้าจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၇၇၁. ๗๗๑. ‘‘အမိတ္တော မိတ္တဝဏ္ဏေန, ယော တေ အာသိ ကုလူပကော; ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, ကိံ နု ပေစ္စ ဂတိံ ဂတော’’တိ. ศัตรูผู้มาในร่างของมิตร คือภิกษุผู้เข้าไปสู่ตระกูลของท่านนั้น เป็นผู้มีปัญญาทราม หลังจากตายไปแล้ว ไปสู่คติไหนหนอ ၇၇၂. ๗๗๒. ‘‘တဿေဝါဟံ ပါပကမ္မဿ, သီသေ တိဋ္ဌာမိ မတ္ထကေ; သော စ ပရဝိသယံ ပတ္တော, မမေဝ ပရိစာရကော. ข้าพเจ้ายืนอยู่บนศีรษะ บนกระหม่อมของภิกษุผู้มีกรรมชั่วนั้นเอง ส่วนภิกษุนั้นผู้ไปสู่ปรโลก ก็เป็นผู้รับใช้ของข้าพเจ้าเอง ၇၇၃. ๗๗๓. ‘‘ယံ ဘဒန္တေ ဟဒန္တညေ, ဧတံ မေ ဟောတိ ဘောဇနံ; အဟဉ္စ ခေါ ယံ ဟဒါမိ, ဧတံ သော ဥပဇီဝတီ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อุจจาระที่ผู้อื่นถ่ายไว้ นั่นเป็นอาหารของข้าพเจ้า ส่วนอุจจาระที่ข้าพเจ้าถ่ายไว้ เปรตนั้นก็อาศัยเลี้ยงชีวิตด้วยอุจจาระนั้น ဂူထခါဒကပေတဝတ္ထု အဋ္ဌမံ. คูถขาทกเปรตวัตถุที่ ๘ จบ ၉. ဂူထခါဒကပေတိဝတ္ထု ๙. คูถขาทกเปติวัตถุ ၇၇၄. ๗๗๔. ‘‘ဂူထကူပတော ဥဂ္ဂန္တွာ, ကာ နု ဒီနာ ပတိဋ္ဌသိ; နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တာ, ကိံ နု သဒ္ဒဟသေ တုဝ’’န္တိ. เธอขึ้นมาจากหลุมคูถ เป็นใครหนอ ยืนซบเซาอยู่ ไม่ต้องสงสัยเลย เธอเป็นผู้มีกรรมชั่ว เธอคร่ำครวญอยู่ทำไมหนอ ၇၇၅. ๗๗๕. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတီမှိ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ดิฉันเป็นเปรตผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၇၇၆. ๗๗๖. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသီ’’တိ. เธอทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร เธอจึงเข้าถึงทุกข์นี้ ၇၇၇. ๗๗๗. ‘‘အဟု အာဝါသိကော မယှံ, ဣဿုကီ ကုလမစ္ဆရီ; အဇ္ဈောသိတော မယှံ ဃရေ, ကဒရိယော ပရိဘာသကော. มีภิกษุอาวาสิกของดิฉัน เป็นผู้ริษยา ตระหนี่ตระกูล ผูกพันอยู่ในเรือนของดิฉัน เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่น ชอบด่าบริภาษ ၇၇၈. ๗๗๘. ‘‘တဿာဟံ ဝစနံ သုတွာ, ဘိက္ခဝေါ ပရိဘာသိသံ; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ดิฉันได้ฟังคำของภิกษุนั้นแล้ว ได้ด่าบริภาษภิกษุทั้งหลาย ด้วยวิบากแห่งกรรมนั้น ดิฉันจึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၇၇၉. ๗๗๙. ‘‘အမိတ္တော မိတ္တဝဏ္ဏေန, ယော တေ အာသိ ကုလူပကော; ကာယဿ ဘေဒါ ဒုပ္ပညော, ကိံ နု ပေစ္စ ဂတိံ ဂတော’’တိ. ศัตรูผู้มาในร่างของมิตร คือภิกษุผู้เข้าไปสู่ตระกูลของเธอนั้น เป็นผู้มีปัญญาทราม หลังจากตายไปแล้ว ไปสู่คติไหนหนอ ၇၈၀. ๗๘๐. ‘‘တဿေဝါဟံ ပါပကမ္မဿ, သီသေ တိဋ္ဌာမိ မတ္ထကေ; သော စ ပရဝိသယံ ပတ္တော, မမေဝ ပရိစာရကော. ดิฉันยืนอยู่บนศีรษะ บนกระหม่อมของภิกษุผู้มีกรรมชั่วนั้นเอง ส่วนภิกษุนั้นผู้ไปสู่ปรโลก ก็เป็นผู้รับใช้ของดิฉันเอง ၇၈၁. ๗๘๑. ‘‘ယံ ဘဒန္တေ ဟဒန္တညေ, ဧတံ မေ ဟောတိ ဘောဇနံ; အဟဉ္စ ခေါ ယံ ဟဒါမိ, ဧတံ သော ဥပဇီဝတီ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ อุจจาระที่ผู้อื่นถ่ายไว้ นั่นเป็นอาหารของดิฉัน ส่วนอุจจาระที่ดิฉันถ่ายไว้ เปรตนั้นก็อาศัยเลี้ยงชีวิตด้วยอุจจาระนั้น ဂူထခါဒကပေတိဝတ္ထု နဝမံ. คูถขาทกเปติวัตถุที่ ๙ จบ ၁၀. ဂဏပေတဝတ္ထု ๑๐. คณเปรตวัตถุ ၇၈၂. ๗๘๒. ‘‘နဂ္ဂါ [Pg.214] ဒုဗ္ဗဏ္ဏရူပါတ္ထ, ကိသာ ဓမနိသန္ထတာ; ဥပ္ဖာသုလိကာ ကိသိကာ, ကေ နု တုမှေတ္ထ မာရိသာ’’တိ. ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ พวกท่านเป็นผู้นุ่งผ้าเปลือยกาย มีรูปร่างน่าเกลียด ผอมโซ เห็นเส้นเอ็นสะพรั่ง มีซี่โครงปรากฏ ซูบซีด พวกท่านในที่นี้เป็นใครกันหนอ ၇၈၃. ๗๘๓. ‘‘မယံ ဘဒန္တေ ပေတာမှာ, ဒုဂ္ဂတာ ယမလောကိကာ; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าเป็นเปรตผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၇၈၄. ๗๘๔. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတာ’’တိ. พวกท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ด้วยวิบากแห่งกรรมอะไร จึงจากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၇၈၅. ๗๘๕. ‘‘အနာဝဋေသု တိတ္ထေသု, ဝိစိနိမှဒ္ဓမာသကံ; သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော. พวกข้าพเจ้าเที่ยวแสวงหาทรัพย์แม้เพียงกึ่งมาสกในท่าน้ำที่ไม่มีใครหวงแหน เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ พวกข้าพเจ้าก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตนเอง ၇၈၆. ๗๘๖. ‘‘နဒိံ ဥပေမ တသိတာ, ရိတ္တကာ ပရိဝတ္တတိ; ဆာယံ ဥပေမ ဥဏှေသု, အာတပေါ ပရိဝတ္တတိ. พวกข้าพเจ้ากระหายน้ำ เข้าไปหาแม่น้ำ แม่น้ำนั้นก็กลับกลายเป็นว่างเปล่า เมื่ออากาศร้อน พวกข้าพเจ้าเข้าไปหาเงาไม้ เงาไม้นั้นก็กลับกลายเป็นแดด ၇၈၇. ๗๘๗. ‘‘အဂ္ဂိဝဏ္ဏော စ နော ဝါတော, ဍဟန္တော ဥပဝါယတိ; ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမ, အညဉ္စ ပါပကံ တတော. และลมมีสีดังไฟพัดมาเผาผลาญพวกข้าพเจ้า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าย่อมสมควรได้รับทุกข์นี้ และทุกข์อื่นที่ชั่วยิ่งกว่านี้ ၇၈၈. ๗๘๘. ‘‘အပိ ယောဇနာနိ ဂစ္ဆာမ, ဆာတာ အာဟာရဂေဓိနော; အလဒ္ဓါဝ နိဝတ္တာမ, အဟော နော အပ္ပပုညတာ. พวกข้าพเจ้าหิวโหย อยากได้อาหาร เดินทางไปหลายโยชน์ แต่เมื่อไม่ได้อะไรเลย ก็กลับมา โอ้หนอ ความที่พวกข้าพเจ้าเป็นผู้มีบุญน้อย ၇၈၉. ๗๘๙. ‘‘ဆာတာ ပမုစ္ဆိတာ ဘန္တာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ; ဥတ္တာနာ ပဋိကိရာမ, အဝကုဇ္ဇာ ပတာမသေ. พวกข้าพเจ้าหิวโหย สลบไป วิงเวียน ซวนเซล้มลงบนแผ่นดิน พวกข้าพเจ้าล้มหงายลงบ้าง ล้มคว่ำหน้าลงบ้าง ၇၉၀. ๗๙๐. ‘‘တေ စ တတ္ထေဝ ပတိတာ, ဘူမိယံ ပဋိသုမ္ဘိတာ; ဥရံ သီသဉ္စ ဃဋ္ဋေမ, အဟော နော အပ္ပပုညတာ. พวกเรานั้นล้มลงแล้วในที่นั้นนั่นเทียว ถูกทุบลงบนแผ่นดิน พวกเรากระแทกอกและศีรษะ โอ้หนอ ความที่พวกเราเป็นผู้มีบุญน้อย ၇၉၁. ๗๙๑. ‘‘ဧတဉ္စ ဘန္တေ အရဟာမ, အညဉ္စ ပါပကံ တတော; သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ พวกข้าพเจ้าสมควรได้รับทุกข์นี้ และทุกข์อื่นที่เลวร้ายกว่านั้น เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ พวกข้าพเจ้าก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตน ၇၉၂. ๗๙๒. ‘‘တေ ဟိ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ; ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နာ, ကာဟာမ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ. แน่แท้ พวกเรานั้นไปจากเปรตวิสัยนี้แล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์แล้ว จักเป็นผู้รู้ถ้อยคำของผู้ขอ เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล จักทำกุศลให้มาก ဂဏပေတဝတ္ထု ဒသမံ. คณเปตวัตถุที่ ๑๐ ၁၁. ပါဋလိပုတ္တပေတဝတ္ထု ๑๑. ปาฏลิปุตตเปตวัตถุ ၇၉၃. ๗๙๓. ‘‘ဒိဋ္ဌာ [Pg.215] တယာ နိရယာ တိရစ္ဆာနယောနိ,ပေတာ အသုရာ အထဝါပိ မာနုသာ ဒေဝါ; သယမဒ္ဒသ ကမ္မဝိပါကမတ္တနော,နေဿာမိ တံ ပါဋလိပုတ္တမက္ခတံ; တတ္ထ ဂန္တွာ ကုသလံ ကရောဟိ ကမ္မံ’’. เธอได้เห็นนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน เปรต อสูร หรือแม้แต่มนุษย์และเทวดาแล้ว เธอได้เห็นวิบากกรรมของตนด้วยตนเองแล้ว เราจักนำเธอผู้ไม่ถูกทำร้ายไปสู่กรุงปาฏลีบุตร เธอไปในที่นั้นแล้ว จงทำกุศลกรรมเถิด ၇၉၄. ๗๙๔. ‘‘အတ္ထကာမောသိ မေ ယက္ခ, ဟိတကာမောသိ ဒေဝတေ; ကရောမိ တုယှံ ဝစနံ, တွံသိ အာစရိယော မမ. ดูก่อนยักษ์ ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์แก่ข้าพเจ้า ดูก่อนเทวดา ท่านเป็นผู้ใคร่ประโยชน์เกื้อกูล ข้าพเจ้าจะทำตามคำของท่าน ท่านเป็นอาจารย์ของข้าพเจ้า ၇၉၅. ๗๙๕. ‘‘ဒိဋ္ဌာ မယာ နိရယာ တိရစ္ဆာနယောနိ, ပေတာ အသုရာ အထဝါပိ မာနုသာ ဒေဝါ; သယမဒ္ဒသံ ကမ္မဝိပါကမတ္တနော, ကာဟာမိ ပုညာနိ အနပ္ပကာနီ’’တိ. ข้าพเจ้าได้เห็นนรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน เปรต อสูร หรือแม้แต่มนุษย์และเทวดาแล้ว ข้าพเจ้าได้เห็นวิบากกรรมของตนด้วยตนเองแล้ว ข้าพเจ้าจักทำบุญทั้งหลายอันไม่น้อย ပါဋလိပုတ္တပေတဝတ္ထု ဧကာဒသမံ. ปาฏลิปุตตเปตวัตถุที่ ๑๑ ၁၂. အမ္ဗဝနပေတဝတ္ထု ๑๒. อัมพวนเปตวัตถุ ၇၉၆. ๗๙๖. ‘‘အယဉ္စ တေ ပေါက္ခရဏီ သုရမ္မာ, သမာ သုတိတ္ထာ စ မဟောဒကာ စ; သုပုပ္ဖိတာ ဘမရဂဏာနုကိဏ္ဏာ, ကထံ တယာ လဒ္ဓါ အယံ မနုညာ. สระโบกขรณีของท่านนี้ น่ารื่นรมย์ยิ่งนัก มีพื้นเสมอ มีท่าขึ้นลงดี และมีน้ำมาก มีดอกไม้บานสะพรั่ง เกลื่อนกล่นด้วยหมู่ภมร ท่านได้สระโบกขรณีอันน่ารื่นรมย์นี้มาอย่างไร ၇၉၇. ๗๙๗. ‘‘ဣဒဉ္စ တေ အမ္ဗဝနံ သုရမ္မံ, သဗ္ဗောတုကံ ဓာရယတေ ဖလာနိ; သုပုပ္ဖိတံ ဘမရဂဏာနုကိဏ္ဏံ, ကထံ တယာ လဒ္ဓမိဒံ ဝိမာနံ’’. และสวนมะม่วงของท่านนี้ก็น่ารื่นรมย์ มีผลไม้ทุกฤดูกาล มีดอกไม้บานสะพรั่ง เกลื่อนกล่นด้วยหมู่ภมร วิมานนี้ท่านได้มาอย่างไร ၇၉၈. ๗๙๘. ‘‘အမ္ဗပက္ကံ ဒကံ ယာဂု, သီတစ္ဆာယာ မနောရမာ; ဓီတာယ ဒိန္နဒါနေန, တေန မေ ဣဓ လဗ္ဘတိ’’. มะม่วงสุก น้ำ ข้าวต้ม และร่มเงาอันเย็นสบาย น่ารื่นรมย์ ข้าพเจ้าได้สิ่งเหล่านี้ในที่นี้ เพราะทานที่ธิดาของข้าพเจ้าถวายแล้ว ၇၉၉. ๗๙๙. ‘‘သန္ဒိဋ္ဌိကံ [Pg.216] ကမ္မံ ဧဝံ ပဿထ, ဒါနဿ ဒမဿ သံယမဿ ဝိပါကံ; ဒါသီ အဟံ အယျကုလေသု ဟုတွာ, သုဏိသာ ဟောမိ အဂါရဿ ဣဿရာ’’တိ. ท่านทั้งหลายจงดูวิบากแห่งกรรมที่เห็นได้ในปัจจุบันอย่างนี้ คือวิบากของทาน การฝึกตน และการสำรวม ข้าพเจ้าเคยเป็นทาสีในตระกูลของนาย บัดนี้เป็นสะใภ้ เป็นใหญ่ในเรือน အမ္ဗဝနပေတဝတ္ထု ဒွါဒသမံ. อัมพวนเปตวัตถุที่ ๑๒ ၁၃. အက္ခရုက္ခပေတဝတ္ထု ๑๓. อักขรุกขเปตวัตถุ ၈၀၀. ๘๐๐. ‘‘ယံ ဒဒါတိ န တံ ဟောတိ, ဒေထေဝ ဒါနံ ဒတွာ ဥဘယံ တရတိ; ဥဘယံ တေန ဒါနေန ဂစ္ဆတိ, ဇာဂရထ မာပမဇ္ဇထာ’’တိ. ผลของทานมิใช่มีเพียงวัตถุที่ให้ไปเท่านั้น แต่ยังมีผลดีอีกมาก เพราะฉะนั้น พึงให้ทานเถิด บัณฑิตให้ทานแล้วย่อมข้ามพ้นทุกข์ทั้งสองอย่างได้ ย่อมเข้าถึงสุขทั้งสองอย่างได้เพราะทานนั้น ท่านทั้งหลายจงตื่นอยู่เถิด อย่าประมาทเลย အက္ခရုက္ခပေတဝတ္ထု တေရသမံ. อักขรุกขเปตวัตถุที่ ๑๓ ၁၄. ဘောဂသံဟရပေတဝတ္ထု ๑๔. โภคสังหรเปตวัตถุ ၈၀၁. ๘๐๑. ‘‘မယံ ဘောဂေ သံဟရိမှ, သမေန ဝိသမေန စ; တေ အညေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ, မယံ ဒုက္ခဿ ဘာဂိနီ’’တိ. พวกเราได้สะสมโภคทรัพย์ไว้ ทั้งโดยทางชอบธรรมและไม่ชอบธรรม คนอื่น ๆ ย่อมบริโภคโภคทรัพย์เหล่านั้น ส่วนพวกเราเป็นผู้มีส่วนแห่งทุกข์ ဘောဂသံဟရပေတဝတ္ထု စုဒ္ဒသမံ. โภคสังหรเปตวัตถุที่ ๑๔ ၁၅. သေဋ္ဌိပုတ္တပေတဝတ္ထု ๑๕. เสฏฐิปุตตเปตวัตถุ ၈၀၂. ๘๐๒. ‘‘သဋ္ဌိဝဿသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော; နိရယေ ပစ္စမာနာနံ, ကဒါ အန္တော ဘဝိဿတိ’’. หกหมื่นปีบริบูรณ์แล้วโดยประการทั้งปวง สำหรับพวกเราผู้กำลังถูกเผาไหม้อยู่ในนรก เมื่อไรที่สุดจักมี ၈၀၃. ๘๐๓. ‘‘နတ္ထိ အန္တော ကုတော အန္တော, န အန္တော ပဋိဒိဿတိ; တထာ ဟိ ပကတံ ပါပံ, တုယှံ မယှဉ္စ မာရိသာ. ที่สุดย่อมไม่มี ที่สุดจักมีแต่ที่ไหน ที่สุดย่อมไม่ปรากฏ ดูก่อนท่านผู้นิรทุกข์ เพราะว่าบาปอันท่านและเราได้ทำไว้แล้วเช่นนั้น ၈၀၄. ๘๐๔. ‘‘ဒုဇ္ဇီဝိတမဇီဝမှ, ယေ သန္တေ န ဒဒမှသေ; သန္တေသု ဒေယျဓမ္မေသု, ဒီပံ နာကမှ အတ္တနော. พวกเรามีชีวิตอยู่อย่างเลวทราม คือพวกเราผู้เมื่อของมีอยู่ มิได้ให้ทาน เมื่อไทยธรรมทั้งหลายมีอยู่ ก็มิได้ทำที่พึ่งแก่ตน ၈၀၅. ๘๐๕. ‘‘သောဟံ နူန ဣတော ဂန္တွာ, ယောနိံ လဒ္ဓါန မာနုသိံ; ဝဒညူ သီလသမ္ပန္နော, ကာဟာမိ ကုသလံ ဗဟု’’န္တိ. แน่แท้ เรานั้นไปจากนรกนี้แล้ว ได้กำเนิดเป็นมนุษย์แล้ว จักเป็นผู้รู้ถ้อยคำของผู้ขอ เป็นผู้สมบูรณ์ด้วยศีล จักทำกุศลให้มาก သေဋ္ဌိပုတ္တပေတဝတ္ထု ပန္နရသမံ. เสฏฐิปุตตเปตวัตถุที่ ๑๕ ၁၆. သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု ๑๖. สัฏฐิกูฏเปตวัตถุ ၈၀၆. ๘๐๖. ‘‘ကိံ [Pg.217] နု ဥမ္မတ္တရူပေါဝ, မိဂေါ ဘန္တောဝ ဓာဝသိ; နိဿံသယံ ပါပကမ္မန္တော, ကိံ နု သဒ္ဒါယသေ တုဝ’’န္တိ. ท่านมีรูปร่างเหมือนคนบ้า เหมือนเนื้อผู้ตื่นกลัว วิ่งไปทำไมหนอ ท่านเป็นผู้มีกรรมชั่วอย่างไม่ต้องสงสัย ท่านส่งเสียงร้องอยู่ทำไมหนอ ၈၀၇. ๘๐๗. ‘‘အဟံ ဘဒန္တေ ပေတောမှိ, ဒုဂ္ဂတော ယမလောကိကော; ပါပကမ္မံ ကရိတွာန, ပေတလောကံ ဣတော ဂတော. ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ข้าพเจ้าเป็นเปรต เป็นผู้ถึงทุคติ อยู่ในยมโลก เพราะทำกรรมชั่วไว้ จึงได้จากโลกนี้ไปสู่เปรตโลก ၈၀၈. ๘๐๘. ‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော; သီသေ မယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ. ค้อนเหล็ก ๖๐,๐๐๐ อัน เต็มบริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ตกลงบนศีรษะของข้าพเจ้า และค้อนเหล็กเหล่านั้น ก็ผ่าศีรษะ (ของข้าพเจ้า) ด้วย ၈၀၉. ๘๐๙. ‘‘ကိံ နု ကာယေန ဝါစာယ, မနသာ ဒုက္ကဋံ ကတံ; ကိဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆသိ. ท่านทำกรรมชั่วอะไรไว้ด้วยกาย วาจา หรือใจ ท่านย่อมถึงความทุกข์นี้ เพราะวิบากของกรรมอะไร ၈၁၀. ๘๑๐. ‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော; သီသေ တုယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ. ค้อนเหล็ก ๖๐,๐๐๐ อัน เต็มบริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ตกลงบนศีรษะของท่าน และค้อนเหล็กเหล่านั้น ก็ผ่าศีรษะ (ของท่าน) ด้วย ၈၁၁. ๘๑๑. ‘‘အထဒ္ဒသာသိံ သမ္ဗုဒ္ဓံ, သုနေတ္တံ ဘာဝိတိန္ဒြိယံ; နိသိန္နံ ရုက္ခမူလသ္မိံ, ဈာယန္တံ အကုတောဘယံ. ครั้งนั้น ข้าพเจ้าได้เห็นพระปัจเจกพุทธเจ้าพระนามว่าสุเนตตะ ผู้มีอินทรีย์อบรมแล้ว ไม่มีภัยแต่ที่ไหนๆ กำลังเข้าฌาน ประทับนั่งอยู่ที่โคนต้นไม้ ၈၁၂. ๘๑๒. ‘‘သာလိတ္တကပ္ပဟာရေန, ဘိန္ဒိဿံ တဿ မတ္ထကံ; တဿ ကမ္မဝိပါကေန, ဣဒံ ဒုက္ခံ နိဂစ္ဆိသံ. ข้าพเจ้าได้ผ่าศีรษะของท่านด้วยการยิงด้วยก้อนกรวด เพราะวิบากของกรรมนั้น ข้าพเจ้าจึงได้ถึงความทุกข์นี้ ၈၁၃. ๘๑๓. ‘‘သဋ္ဌိ ကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော; သီသေ မယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ. ค้อนเหล็ก ๖๐,๐๐๐ อัน เต็มบริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ตกลงบนศีรษะของข้าพเจ้า และค้อนเหล็กเหล่านั้น ก็ผ่าศีรษะ (ของข้าพเจ้า) ด้วย ၈၁၄. ๘๑๔. ‘‘ဓမ္မေန တေ ကာပုရိသ, သဋ္ဌိကူဋသဟဿာနိ, ပရိပုဏ္ဏာနိ သဗ္ဗသော; သီသေ တုယှံ နိပတန္တိ, တေ ဘိန္ဒန္တိ စ မတ္ထက’’န္တိ. บุรุษชั่ว ค้อนเหล็ก ๖๐,๐๐๐ อันเหล่านั้น เต็มบริบูรณ์โดยประการทั้งปวง ตกลงบนศีรษะของท่านโดยธรรมแล้ว และค้อนเหล็กเหล่านั้น ก็ผ่าศีรษะ (ของท่าน) ด้วย သဋ္ဌိကူဋပေတဝတ္ထု သောဠသမံ. สัฏฐิกูฏเปตวัตถุที่ ๑๖ မဟာဝဂ္ဂေါ စတုတ္ထော နိဋ္ဌိတော. มหาวรรคที่ ๔ จบ တဿုဒ္ဒါနံ – อุทานคาถาของมหาวรรคนั้น มีดังนี้ အမ္ဗသက္ကရော [Pg.218] သေရီသကော, ပိင်္ဂလော ရေဝတိ ဥစ္ဆု; ဒွေ ကုမာရာ ဒုဝေ ဂူထာ, ဂဏပါဋလိအမ္ဗဝနံ. เรื่องอัมพสักกรเปรต ๑ เรื่องเสรีสกเปรต ๑ เรื่องปิงคลเปรต ๑ เรื่องเรวดีเปรต ๑ เรื่องอุจฉุเปรต ๑ เรื่องกุมารเปรต ๒ เรื่อง เรื่องคูถขาทกเปรต ๒ เรื่อง เรื่องคณเปรต ๑ เรื่องปาฏลิปุตตเปรต ๑ เรื่องอัมพวนเปรต ๑ အက္ခရုက္ခဘောဂသံဟရာ, သေဋ္ဌိပုတ္တသဋ္ဌိကူဋာ; ဣတိ သောဠသဝတ္ထူနိ, ဝဂ္ဂေါ တေန ပဝုစ္စတိ. เรื่องอักขรุกขเปรต ๑ เรื่องโภคสังหรเปรต ๑ เรื่องเสฏฐิปุตตเปรต ๑ เรื่องสัฏฐิกูฏเปรต ๑ รวมเป็น ๑๖ เรื่อง ด้วยเหตุนั้น วรรคนี้ท่านจึงเรียกว่าวรรค အထ ဝဂ္ဂုဒ္ဒါနံ – ต่อไปนี้เป็นอุทานคาถาของวรรค ဥရဂေါ ဥပရိဝဂ္ဂေါ, စူဠမဟာတိ စတုဓာ; ဝတ္ထူနိ ဧကပညာသံ, စတုဓာ ဘာဏဝါရတော. เปตวัตถุนี้มี ๔ วรรค คือ อุรควรรค อุพพริวรรค จูฬวรรค และมหาวรรค มีเรื่อง ๕๑ เรื่อง แบ่งเป็น ๔ ภาณวาร ပေတဝတ္ထုပါဠိ နိဋ္ဌိတာ. เปตวัตถุปาฬิ จบ
བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi