นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

The Blessed One was staying at Savatthi.

ขุทฺทกนิกาเย

Then the householder Anathapindika went to the Blessed One.

สุตฺตนิปาตปาฬิ

Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side.

๑. อุรควคฺโค

As he was sitting there, the Blessed One said to him:

๑. อุรคสุตฺตํ

"Householder, there are these four kinds of giving. What are the four?

๑.

Giving what is inferior, giving what is equal, giving what is superior, and giving with attachment.

โย [Pg.279] อุปฺปติตํ วิเนติ โกธํ, วิสฏํ สปฺปวิสํว โอสเธหิ ;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

And how, householder, does one give what is inferior?

๒.

Here, a certain person gives food that is coarse, or gruel that is sour, or clothing that is coarse, or a vehicle that is broken, or a bed that is rough, or a dwelling that is poor, or water that is turbid.

โย ราคมุทจฺฉิทา อเสสํ, ภิสปุปฺผํว สโรรุหํ วิคยฺห;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ, ปุราณํ.

This, householder, is called giving what is inferior.

๓.

And how, householder, does one give what is equal?

โย ตณฺหมุทจฺฉิทา อเสสํ, สริตํ สีฆสรํ วิโสสยิตฺวา;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

Here, a certain person gives food that is like what he himself eats, or clothing that is like what he himself wears, or a vehicle that is like what he himself uses, or a bed that is like what he himself sleeps on, or a dwelling that is like what he himself lives in, or water that is like what he himself drinks.

๔.

This, householder, is called giving what is equal.

โย [Pg.280] มานมุทพฺพธี อเสสํ, นฬเสตุํว สุทุพฺพลํ มโหโฆ;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

And how, householder, does one give what is superior?

๕.

Here, a certain person gives food that is superior to what he himself eats, or clothing that is superior to what he himself wears, or a vehicle that is superior to what he himself uses, or a bed that is superior to what he himself sleeps on, or a dwelling that is superior to what he himself lives in, or water that is superior to what he himself drinks.

โย นาชฺฌคมา ภเวสุ สารํ, วิจินํ ปุปฺผมิว อุทุมฺพเรสุ;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

This, householder, is called giving what is superior.

๖.

And how, householder, does one give with attachment?

ยสฺสนฺตรโต น สนฺติ โกปา, อิติภวาภวตญฺจ วีติวตฺโต;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

Here, a certain person gives with a mind that is attached, with a mind that is bound, with a mind that is clinging, with a mind that is possessive.

๗.

This, householder, is called giving with attachment.

ยสฺส วิตกฺกา วิธูปิตา, อชฺฌตฺตํ สุวิกปฺปิตา อเสสา;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

These, householder, are the four kinds of giving."

๘.

៨.

โย นาจฺจสารี น ปจฺจสารี, สพฺพํ อจฺจคมา อิมํ ปปญฺจํ;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនរត់ហួសទៅមុខពេក មិនថយក្រោយវិញឡើយ បានកន្លងផុតនូវធម៌គ្រឿងយឺតយូរទាំងអស់នេះ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๙.

៩.

โย นาจฺจสารี น ปจฺจสารี, สพฺพํ วิตถมิทนฺติ ญตฺวา โลเก;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនរត់ហួសទៅមុខពេក មិនថយក្រោយវិញឡើយ ដឹងច្បាស់ក្នុងលោកថា «របស់ទាំងអស់នេះ មិនពិតប្រាកដឡើយ» ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๐.

១០.

โย นาจฺจสารี น ปจฺจสารี, สพฺพํ วิตถมิทนฺติ วีตโลโภ;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនរត់ហួសទៅមុខពេក មិនថយក្រោយវិញឡើយ ជាអ្នកប្រាសចាកលោភៈ ដឹងច្បាស់ថា «របស់ទាំងអស់នេះ មិនពិតប្រាកដឡើយ» ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๑.

១១.

โย [Pg.281] นาจฺจสารี น ปจฺจสารี, สพฺพํ วิตถมิทนฺติ วีตราโค;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនរត់ហួសទៅមុខពេក មិនថយក្រោយវិញឡើយ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈ ដឹងច្បាស់ថា «របស់ទាំងអស់នេះ មិនពិតប្រាកដឡើយ» ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๒.

១២.

โย นาจฺจสารี น ปจฺจสารี, สพฺพํ วิตถมิทนฺติ วีตโทโส;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនរត់ហួសទៅមុខពេក មិនថយក្រោយវិញឡើយ ជាអ្នកប្រាសចាកទោសៈ ដឹងច្បាស់ថា «របស់ទាំងអស់នេះ មិនពិតប្រាកដឡើយ» ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๓.

១៣.

โย นาจฺจสารี น ปจฺจสารี, สพฺพํ วิตถมิทนฺติ วีตโมโห;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនរត់ហួសទៅមុខពេក មិនថយក្រោយវិញឡើយ ជាអ្នកប្រាសចាកមោហៈ ដឹងច្បាស់ថា «របស់ទាំងអស់នេះ មិនពិតប្រាកដឡើយ» ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๔.

១៤.

ยสฺสานุสยา น สนฺติ เกจิ, มูลา จ อกุสลา สมูหตาเส;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនមានអនុស័យណាមួយឡើយ ទាំងអកុសលមូល ក៏ភិក្ខុនោះដកចោលបានអស់ហើយ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๕.

១៥.

ยสฺส ทรถชา น สนฺติ เกจิ, โอรํ อาคมนาย ปจฺจยาเส;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនមានកិលេសជាគ្រឿងក្តៅក្រហាយណាមួយ ដែលជាបច្ច័យនាំឲ្យត្រឡប់មកកាន់ត្រើយខាងនេះវិញឡើយ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๖.

១៦.

ยสฺส วนถชา น สนฺติ เกจิ, วินิพนฺธาย ภวาย เหตุกปฺปา;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា មិនមានកិលេសកើតអំពីព្រៃគឺតណ្ហាណាមួយ ដែលជាហេតុនាំឲ្យជាប់ជំពាក់ក្នុងភពឡើយ ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

๑๗.

១៧.

โย นีวรเณ ปหาย ปญฺจ, อนิโฆ ติณฺณกถํกโถ วิสลฺโล;

โส ภิกฺขุ ชหาติ โอรปารํ, อุรโค ชิณฺณมิวตฺตจํ ปุราณํ.

ភិក្ខុណា លះបង់នូវនីវរណធម៌ទាំង ៥ យ៉ាងហើយ ជាអ្នកមិនមានទុក្ខ កន្លងផុតនូវសេចក្តីសង្ស័យ មិនមានសរគឺកិលេស ភិក្ខុនោះ ឈ្មោះថាលះបង់នូវត្រើយខាងនេះ និងត្រើយខាងនាយ ដូចជាពស់លះបង់នូវស្រទបចាស់ដែលទ្រុឌទ្រោមហើយ។

อุรคสุตฺตํ ปฐมํ นิฏฺฐิตํ.

ឧរគសូត្រ ទី១ ចប់ហើយ។

๒. ธนิยสุตฺตํ

២. ធនិយសូត្រ

๑๘.

១៨.

‘‘ปกฺโกทโน [Pg.282] ทุทฺธขีโรหมสฺมิ, (อิติ ธนิโย โคโป)อนุตีเร มหิยา สมานวาโส;

ฉนฺนา กุฏิ อาหิโต คินิ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ធនិយគោបាល ពោលថា «ខ្ញុំមានបាយដាំឆ្អិនហើយ មានទឹកដោះដែលរំងាស់រួចហើយ រស់នៅជាមួយគ្នានឹងពួកជនស្មើគ្នា នៅក្បែរឆ្នេរស្ទឹងមហី ខ្ទមរបស់ខ្ញុំប្រក់ជិតល្អហើយ ភ្លើងក៏ខ្ញុំបង្កាត់ហើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»។

๑๙.

១៩.

‘‘อกฺโกธโน วิคตขิโลหมสฺมิ, (อิติ ภควา)อนุตีเร มหิเยกรตฺติวาโส;

วิวฏา กุฏิ นิพฺพุโต คินิ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «តថាគតមិនមានសេចក្តីក្រោធ មានធម៌ដូចជាគោលទៅប្រាសហើយ ស្នាក់នៅតែមួយរាត្រី នៅក្បែរឆ្នេរស្ទឹងមហី ខ្ទមរបស់តថាគតបើកចំហហើយ ភ្លើងក៏រលត់ហើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»។

๒๐.

២០.

‘‘อนฺธกมกสา น วิชฺชเร, (อิติ ธนิโย โคโป)กจฺเฉ รูฬฺหติเณ จรนฺติ คาโว;

วุฏฺฐิมฺปิ สเหยฺยุมาคตํ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ធនិយគោបាល ពោលថា «របោម និងមូសទាំងឡាយ មិនមានឡើយ ហ្វូងគោទាំងឡាយ តែងត្រាច់ទៅស៊ីស្មៅដែលដុះលូតលាស់ល្អក្នុងវាលស្មៅក្បែរទឹក ហ្វូងគោទាំងនោះ អាចអត់ទ្រាំនឹងទឹកភ្លៀងដែលធ្លាក់ចុះមកបាន ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»។

๒๑.

២១.

‘‘พทฺธาสิ ภิสี สุสงฺขตา, (อิติ ภควา)ติณฺโณ ปารคโต วิเนยฺย โอฆํ;

อตฺโถ ภิสิยา น วิชฺชติ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ក្បូនតថាគតបានចងសាងសង់ល្អហើយ តថាគតឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយខាងនាយហើយ កម្ចាត់បង់នូវអន្លង់ហើយ សេចក្តីត្រូវការដោយក្បូន មិនមានដល់តថាគតឡើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»។

๒๒.

២២.

‘‘โคปี มม อสฺสวา อโลลา, (อิติ ธนิโย โคโป)ทีฆรตฺตํ สํวาสิยา มนาปา;

ตสฺสา น สุณามิ กิญฺจิ ปาปํ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ធនិយគោបាល ពោលថា «នាងគោបាលីជាភរិយារបស់ខ្ញុំ ជាស្រីស្តាប់បង្គាប់ មិនល្មោភឡើយ នាងរស់នៅជាមួយខ្ញុំអស់កាលយូរអង្វែង ជាទីគាប់ចិត្ត ខ្ញុំមិនដែលឮសេចក្តីអាក្រក់ណាមួយរបស់នាងឡើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๒๓.

២៣.

‘‘จิตฺตํ มม อสฺสวํ วิมุตฺตํ, (อิติ ภควา)ทีฆรตฺตํ ปริภาวิตํ สุทนฺตํ;

ปาปํ ปน เม น วิชฺชติ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ចិត្តរបស់តថាគតជាធម្មជាតិស្តាប់បង្គាប់ រួចផុតចាកកិលេសហើយ ចិត្តដែលតថាគតអប់រំអស់កាលយូរអង្វែង និងទូន្មានល្អហើយ ម្យ៉ាងទៀត សេចក្តីអាក្រក់ណាមួយ មិនមានដល់តថាគតឡើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๒๔.

២៤.

‘‘อตฺตเวตนภโตหมสฺมิ[Pg.283], (อิติ ธนิโย โคโป)ปุตฺตา จ เม สมานิยา อโรคา;

เตสํ น สุณามิ กิญฺจิ ปาปํ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ធនិយគោបាល ពោលថា «ខ្ញុំជាអ្នកចិញ្ចឹមជីវិតដោយកម្លាំងខ្លួនឯង មិនមែនជាអ្នកស៊ីឈ្នួលគេឡើយ ម្យ៉ាងទៀត កូនទាំងឡាយរបស់ខ្ញុំ ក៏រស់នៅជិតដិតជាមួយគ្នា មិនមានរោគឡើយ ខ្ញុំមិនដែលឮសេចក្តីអាក្រក់ណាមួយរបស់កូនទាំងនោះឡើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๒๕.

២៥.

‘‘นาหํ ภตโกสฺมิ กสฺสจิ, (อิติ ภควา)นิพฺพิฏฺเฐน จรามิ สพฺพโลเก;

อตฺโถ ภติยา น วิชฺชติ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «តថាគតមិនមែនជាអ្នកស៊ីឈ្នួលរបស់នរណាម្នាក់ឡើយ តថាគតត្រាច់ទៅក្នុងលោកទាំងពួង ដោយធម៌ដែលតថាគតសម្រេចបានហើយ សេចក្តីត្រូវការដោយឈ្នួល មិនមានដល់តថាគតឡើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๒๖.

២៦.

‘‘อตฺถิ วสา อตฺถิ เธนุปา, (อิติ ธนิโย โคโป)โคธรณิโย ปเวณิโยปิ อตฺถิ;

อุสโภปิ ควมฺปตีธ อตฺถิ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ធនិយគោបាល ពោលថា «ខ្ញុំមានមេគោជំទង់ទាំងឡាយ មានកូនគោដែលនៅបៅដោះទាំងឡាយ មានមេគោមានផ្ទៃពោះទាំងឡាយ មានមេគោក្រមុំទាំងឡាយ ម្យ៉ាងទៀត គោបាដែលជាធំក្នុងហ្វូងគោ ក៏មានក្នុងទីនេះដែរ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๒๗.

២៧.

‘‘นตฺถิ วสา นตฺถิ เธนุปา, (อิติ ภควา)โคธรณิโย ปเวณิโยปิ นตฺถิ;

อุสโภปิ ควมฺปตีธ นตฺถิ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «មេគោជំទង់ទាំងឡាយ មិនមានដល់តថាគតឡើយ កូនគោដែលនៅបៅដោះទាំងឡាយ ក៏មិនមាន មេគោមានផ្ទៃពោះទាំងឡាយ និងមេគោក្រមុំទាំងឡាយ ក៏មិនមាន គោបាដែលជាធំក្នុងហ្វូងគោ ក៏មិនមានក្នុងទីនេះដែរ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๒๘.

២៨.

‘‘ขิลา นิขาตา อสมฺปเวธี, (อิติ ธนิโย โคโป)ทามา มุญฺชมยา นวา สุสณฺฐานา;

น หิ สกฺขินฺติ เธนุปาปิ เฉตฺตุํ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ធនិយគោបាល ពោលថា «បង្គោលទាំងឡាយ ខ្ញុំបានបោះដាំយ៉ាងមាំ មិនអាចកម្រើកបានឡើយ ខ្សែចងទាំងឡាយ ធ្វើដោយស្មៅមុញ្ជៈ ជាខ្សែថ្មី មានសណ្ឋានល្អ សូម្បីតែកូនគោបៅដោះ ក៏មិនអាចផ្តាច់បានឡើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๒๙.

២៩.

‘‘อุสโภริว เฉตฺว พนฺธนานิ, (อิติ ภควา)นาโค ปูติลตํว ทาลยิตฺวา ;

นาหํ ปุนุเปสฺสํ คพฺภเสยฺยํ, อถ เจ ปตฺถยสี ปวสฺส เทว’’.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «តថាគតបានផ្តាច់ចំណងទាំងឡាយ ដូចជាគោបាផ្តាច់ខ្សែចង ឬដូចជាដំរីសារបំផ្លាញនូវវល្លិស្អុយ តថាគតនឹងមិនចូលទៅកាន់គភ៌សេយ្យាម្តងទៀតឡើយ ម្នាលមេឃ បើអ្នកចង់បង្អុរភ្លៀងចុះមក ក៏ចូរបង្អុរចុះ»。

๓๐.

៣០.

‘‘นินฺนญฺจ ถลญฺจ ปูรยนฺโต, มหาเมโฆ ปวสฺสิ ตาวเทว;

สุตฺวา เทวสฺส วสฺสโต, อิมมตฺถํ ธนิโย อภาสถ.

ក្នុងខណៈនោះឯង មហាអ័ព្ទគឺមេឃដ៏ធំ ក៏បង្អុរភ្លៀងចុះមក ពេញទាំងទីទំនាប និងទីទួល ធនិយគោបាល បានឮសម្លេងមេឃកំពុងបង្អុរភ្លៀង ក៏បានពោលនូវពាក្យនេះថា៖

๓๑.

៣១.

‘‘ลาภา [Pg.284] วต โน อนปฺปกา, เย มยํ ภควนฺตํ อทฺทสาม;

สรณํ ตํ อุเปม จกฺขุม, สตฺถา โน โหหิ ตุวํ มหามุนิ.

«ឱ! លាភដ៏ធំធេងណាស់ហ្ន៎ ដែលពួកយើងបានជួបប្រទះព្រះមានព្រះភាគ ព្រះអង្គមានចក្ខុប្រាំ ពួកយើងសូមដល់នូវព្រះអង្គជាទីពឹង បពិត្រព្រះមហាមុនី សូមព្រះអង្គធ្វើជាសាស្តានៃពួកយើងខ្ញុំចុះ។

๓๒.

៣២.

‘‘โคปี จ อหญฺจ อสฺสวา, พฺรหฺมจริยํ สุคเต จรามเส;

ชาติมรณสฺส ปารคู, ทุกฺขสฺสนฺตกรา ภวามเส’’.

នាងគោបាលីផង ខ្ញុំផង ជាអ្នកស្តាប់បង្គាប់ នឹងប្រព្រឹត្តនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ក្នុងសំណាក់ព្រះសុគត ពួកយើងនឹងជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃជាតិនិងមរណៈ ជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ»។

๓๓.

៣៣.

‘‘นนฺทติ ปุตฺเตหิ ปุตฺติมา, (อิติ มาโร ปาปิมา)โคมา โคหิ ตเถว นนฺทติ;

อุปธี หิ นรสฺส นนฺทนา, น หิ โส นนฺทติ โย นิรูปธิ’’.

មារមានចិត្តបាប ពោលថា «បុគ្គលមានកូន តែងរីករាយព្រោះកូនទាំងឡាយ បុគ្គលមានគោ តែងរីករាយព្រោះគោទាំងឡាយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ព្រោះថាឧបធិទាំងឡាយ ជាគ្រឿងរីករាយរបស់មនុស្ស បុគ្គលណាគ្មានឧបធិ បុគ្គលនោះរមែងមិនរីករាយឡើយ»。

๓๔.

៣៤.

‘‘โสจติ ปุตฺเตหิ ปุตฺติมา, (อิติ ภควา)โคปิโย โคหิ ตเถว โสจติ;

อุปธี หิ นรสฺส โสจนา, น หิ โส โสจติ โย นิรูปธี’’ติ.

ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «បុគ្គលមានកូន តែងសោកសៅព្រោះកូនទាំងឡាយ បុគ្គលមានគោ តែងសោកសៅព្រោះគោទាំងឡាយ ក៏យ៉ាងនោះដែរ ព្រោះថាឧបធិទាំងឡាយ ជាគ្រឿងសោកសៅរបស់មនុស្ស បុគ្គលណាគ្មានឧបធិ បុគ្គលនោះរមែងមិនសោកសៅឡើយ»。

ธนิยสุตฺตํ ทุติยํ นิฏฺฐิตํ.

ធនិយសូត្រ ទី២ ចប់ហើយ。

๓. ขคฺควิสาณสุตฺตํ

៣. ខគ្គវិសាណសូត្រ

๓๕.

៣៥.

สพฺเพสุ ภูเตสุ นิธาย ทณฺฑํ, อวิเหฐยํ อญฺญตรมฺปิ เตสํ;

น ปุตฺตมิจฺเฉยฺย กุโต สหายํ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលគប្បីដាក់ចុះនូវអាជ្ញាចំពោះសត្វទាំងពួង មិនបៀតបៀនសូម្បីតែសត្វណាមួយក្នុងចំណោមសត្វទាំងនោះ មិនគប្បីប្រាថ្នាកូន នឹងប្រាថ្នាភពសម្លាញ់អំពីណាឡើយ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๓๖.

៣៦.

สํสคฺคชาตสฺส [Pg.285] ภวนฺติ สฺเนหา, สฺเนหนฺวยํ ทุกฺขมิทํ ปโหติ;

อาทีนวํ สฺเนหชํ เปกฺขมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

សេចក្តីស្រឡាញ់តែងមានដល់បុគ្គលអ្នកច្រឡូកច្រឡំ សេចក្តីទុក្ខនេះ តែងកើតឡើងតាមក្រោយសេចក្តីស្រឡាញ់ បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញទោសដែលកើតអំពីសេចក្តីស្រឡាញ់ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๓๗.

៣៧.

มิตฺเต สุหชฺเช อนุกมฺปมาโน, หาเปติ อตฺถํ ปฏิพทฺธจิตฺโต;

เอตํ ภยํ สนฺถเว เปกฺขมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលកាលអនុគ្រោះចំពោះមិត្ត និងសម្លាញ់ទាំងឡាយ មានចិត្តជាប់ជំពាក់ រមែងធ្វើឲ្យសាបសូន្យនូវប្រយោជន៍ បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញភ័យនេះក្នុងសេចក្តីស្និទ្ធស្នាល គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๓๘.

៣៨.

วํโส วิสาโลว ยถา วิสตฺโต, ปุตฺเตสุ ทาเรสุ จ ยา อเปกฺขา;

วํสกฺกฬีโรว อสชฺชมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

សេចក្តីអាល័យក្នុងកូន និងភរិយាទាំងឡាយ ដូចជាឫស្សីដ៏ធំដែលជំពាក់ជំពិនគ្នា បុគ្គលមិនជាប់ជំពាក់ ដូចជាទំពាំងឫស្សី គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๓๙.

៣៩.

มิโค อรญฺญมฺหิ ยถา อพทฺโธ, เยนิจฺฉกํ คจฺฉติ โคจราย;

วิญฺญู นโร เสริตํ เปกฺขมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ម្រឹគក្នុងព្រៃដែលមិនមានចំណង តែងទៅកាន់ទីរកស៊ីតាមសេចក្តីប្រាថ្នា យ៉ាងណាមិញ វិញ្ញូជនកាលសម្លឹងឃើញសេរីភាព គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๐.

៤០.

อามนฺตนา โหติ สหายมชฺเฌ, วาเส ฐาเน คมเน จาริกาย;

อนภิชฺฌิตํ เสริตํ เปกฺขมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ការហៅរកតែងមានក្នុងកណ្តាលសម្លាញ់ ទាំងក្នុងទីស្នាក់នៅ ទីឈរ ទីដើរ និងការចារិក បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញសេរីភាពដែលគេមិនប្រាថ្នា គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๑.

៤១.

ขิฑฺฑา รตี โหติ สหายมชฺเฌ, ปุตฺเตสุ จ วิปุลํ โหติ เปมํ;

ปิยวิปฺปโยคํ วิชิคุจฺฉมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ការលេង និងការត្រេកអរ តែងមានក្នុងកណ្តាលសម្លាញ់ ទាំងសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ធំទូលាយ ក៏មានក្នុងកូនទាំងឡាយ បុគ្គលកាលខ្ពើមរអើមនឹងការព្រាត់ប្រាសចាកសត្វនិងសង្ខារជាទីស្រឡាញ់ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๒.

៤២.

จาตุทฺทิโส [Pg.286] อปฺปฏิโฆ จ โหติ, สนฺตุสฺสมาโน อิตรีตเรน;

ปริสฺสยานํ สหิตา อฉมฺภี, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលជាអ្នកមានមេត្តាផ្សាយទៅកាន់ទិសទាំង ៤ មិនមានសេចក្តីថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត ជាអ្នកត្រេកអរដោយបច្ច័យតាមមានតាមបាន ជាអ្នកអត់ធន់ចំពោះអន្តរាយទាំងឡាយ មិនមានសេចក្តីតក់ស្លុត គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๓.

៤៣.

ทุสฺสงฺคหา ปพฺพชิตาปิ เอเก, อโถ คหฏฺฐา ฆรมาวสนฺตา;

อปฺโปสฺสุกฺโก ปรปุตฺเตสุ หุตฺวา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ពួកបព្វជិតខ្លះ ក៏ជាបុគ្គលគេសង្គ្រោះបានដោយក្រ ម្យ៉ាងទៀត ពួកគ្រហស្ថអ្នកនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ ក៏យ៉ាងនោះដែរ បុគ្គលជាអ្នកមានសេចក្តីខ្វល់ខ្វាយតិចក្នុងកូនរបស់អ្នកដទៃ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๔.

៤៤.

โอโรปยิตฺวา คิหิพฺยญฺชนานิ, สญฺฉินฺนปตฺโต ยถา โกวิฬาโร;

เฉตฺวาน วีโร คิหิพนฺธนานิ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលជាអ្នកក្លាហាន លះបង់នូវគ្រឿងសម្គាល់នៃគ្រហស្ថហើយ ដូចជាដើមល្វាមានស្លឹកជ្រុះអស់ហើយ កាត់ផ្តាច់នូវចំណងនៃគ្រហស្ថទាំងឡាយ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๕.

៤៥.

สเจ ลเภถ นิปกํ สหายํ, สทฺธึ จรํ สาธุวิหาริธีรํ;

อภิภุยฺย สพฺพานิ ปริสฺสยานิ, จเรยฺย เตนตฺตมโน สตีมา.

បើបុគ្គលបានសម្លាញ់ដែលមានប្រាជ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួន ត្រាច់ទៅជាមួយគ្នា ជាអ្នកមានធម៌ជាគ្រឿងនៅដ៏ល្អ មានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួន គប្បីគ្របសង្កត់នូវអន្តរាយទាំងពួង ហើយត្រាច់ទៅជាមួយសម្លាញ់នោះ ដោយចិត្តរីករាយ មានស្មារតី។

๔๖.

៤៦.

โน เจ ลเภถ นิปกํ สหายํ, สทฺธึ จรํ สาธุวิหาริธีรํ;

ราชาว รฏฺฐํ วิชิตํ ปหาย, เอโก จเร มาตงฺครญฺเญว นาโค.

បើមិនបានសម្លាញ់ដែលមានប្រាជ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួន ត្រាច់ទៅជាមួយគ្នា ជាអ្នកមានធម៌ជាគ្រឿងនៅដ៏ល្អ មានប្រាជ្ញាខ្ជាប់ខ្ជួនទេ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាស្តេចលះបង់នូវដែនដីដែលទ្រង់ឈ្នះហើយ ឬដូចជាដំរីសារឈ្មោះមាតង្គៈ ត្រាច់ទៅក្នុងព្រៃម្នាក់ឯង។

๔๗.

៤៧.

อทฺธา ปสํสาม สหายสมฺปทํ, เสฏฺฐา สมา เสวิตพฺพา สหายา;

เอเต อลทฺธา อนวชฺชโภชี, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

យើងតែងសរសើរនូវសេចក្តីបរិបូណ៌ដោយសម្លាញ់ពិតប្រាកដ សម្លាញ់ដ៏ប្រសើរជាងខ្លួន ឬស្មើនឹងខ្លួន បុគ្គលគប្បីសេពគប់ កាលបើមិនបានសម្លាញ់ទាំងនេះទេ គប្បីជាអ្នកបរិភោគនូវភោជនដែលមិនមានទោស ហើយត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๘.

៤៨.

ทิสฺวา สุวณฺณสฺส ปภสฺสรานิ, กมฺมารปุตฺเตน สุนิฏฺฐิตานิ;

สงฺฆฏฺฏมานานิ ทุเว ภุชสฺมึ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលឃើញកងដៃមាសទាំងឡាយដ៏មានពន្លឺភ្លឺផ្លេក ដែលកូនជាងមាសធ្វើសម្រេចល្អហើយ កាលបើពាក់ពីរនៅលើដើមដៃ រមែងទង្គិចគ្នា គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๔๙.

៤៩.

เอวํ [Pg.287] ทุติเยน สหา มมสฺส, วาจาภิลาโป อภิสชฺชนา วา;

เอตํ ภยํ อายตึ เปกฺขมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ការនិយាយរកគ្នា ឬការជាប់ជំពាក់ចិត្ត រមែងមានដល់ខ្ញុំ ជាមួយនឹងសម្លាញ់ជាគម្រប់ពីរ យ៉ាងនោះឯង បុគ្គលកាលសម្លឹងឃើញភ័យនេះទៅក្នុងអនាគត គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๐.

៥០.

กามา หิ จิตฺรา มธุรา มโนรมา, วิรูปรูเปน มเถนฺติ จิตฺตํ;

อาทีนวํ กามคุเณสุ ทิสฺวา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ព្រោះថាកាមទាំងឡាយ ជារបស់វិចិត្រ ផ្អែមល្ហែម ជាទីគាប់ចិត្ត តែងញាំញីនូវចិត្តដោយសភាពប្លែកៗ បុគ្គលឃើញទោសក្នុងកាមគុណទាំងឡាយហើយ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๑.

៥១.

อีตี จ คณฺโฑ จ อุปทฺทโว จ, โรโค จ สลฺลญฺจ ภยญฺจ เมตํ;

เอตํ ภยํ กามคุเณสุ ทิสฺวา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

កាមគុណនេះ ជាចង្រៃផង ជាបូសផង ជាឧបទ្រពផង ជាជំងឺផង ជាសរផង ជាភ័យផង បុគ្គលឃើញភ័យនេះក្នុងកាមគុណទាំងឡាយហើយ គប្បីត្រាច់ទៅម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๒.

៥២.

สีตญฺจ อุณฺหญฺจ ขุทํ ปิปาสํ, วาตาตเป ฑํสสรีสเป จ;

สพฺพานิเปตานิ อภิสมฺภวิตฺวา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលគប្បីគ្របសង្កត់សេចក្ដីត្រជាក់ផង សេចក្ដីក្ដៅផង សេចក្ដីឃ្លានផង សេចក្ដីស្រេកផង ខ្យល់ និងកម្ដៅថ្ងៃផង របោម មូស និងសត្វលូនវារទាំងឡាយផង គប្បីគ្របសង្កត់នូវធម៌ទាំងនោះទាំងអស់ ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๓.

៥៣.

นาโคว ยูถานิ วิวชฺชยิตฺวา, สญฺชาตขนฺโธ ปทุมี อุฬาโร;

ยถาภิรนฺตํ วิหรํ อรญฺเญ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ដំរីដ៏ប្រសើរ មានស្មាដ៏ធំ មានសម្បុរដូចផ្កាឈូក ជាសត្វធំ លះបង់ហ្វូងដំរីហើយ ត្រេកអរក្នុងព្រៃតាមសប្បាយយ៉ាងណា បុគ្គលគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស យ៉ាងនោះដែរ។

๕๔.

៥៤.

อฏฺฐานตํ สงฺคณิการตสฺส, ยํ ผสฺสเย สามยิกํ วิมุตฺตึ;

อาทิจฺจพนฺธุสฺส วโจ นิสมฺม, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ហេតុដែលបុគ្គលអ្នកត្រេកអរក្នុងពួក នឹងបានសម្រេចនូវសាមយិកវិមុត្តិ (ការរួចផុតជាបណ្ដោះអាសន្ន) នោះ មិនមែនជាហេតុ មិនមែនជាឋានៈឡើយ បុគ្គលស្តាប់ព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ (ផៅពង្សនៃព្រះអាទិត្យ) យ៉ាងនេះហើយ គប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๕.

៥៥.

ทิฏฺฐีวิสูกานิ อุปาติวตฺโต, ปตฺโต นิยามํ ปฏิลทฺธมคฺโค;

อุปฺปนฺนญาโณมฺหิ อนญฺญเนยฺโย, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលកន្លងផុតនូវទិដ្ឋិជាសត្រូវ (ទិដ្ឋិវិសូកៈ) ដល់នូវសេចក្ដីសម្រេច (និយាមៈ) បានសម្រេចមគ្គ មានញាណកើតឡើងហើយ មិនបាច់ឲ្យអ្នកដទៃដឹកនាំឡើយ គប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๖.

៥៦.

นิลฺโลลุโป [Pg.288] นิกฺกุโห นิปฺปิปาโส, นิมฺมกฺโข นิทฺธนฺตกสาวโมโห;

นิราสโย สพฺพโลเก ภวิตฺวา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលមិនលោភលន់ មិនកុហក មិនស្រេកឃ្លាន មិនលុបគុណគេ មានមោហៈដូចជាទឹកអម្ពិលដែលខ្ជាក់ចោលហើយ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នាក្នុងលោកទាំងពួង ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๗.

៥៧.

ปาปํ สหายํ ปริวชฺชเยถ, อนตฺถทสฺสึ วิสเม นิวิฏฺฐํ;

สยํ น เสเว ปสุตํ ปมตฺตํ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលគប្បីវៀរចាកមិត្តដ៏លាមក ដែលជាអ្នកបង្ហាញនូវសេចក្ដីវិនាស តាំងនៅក្នុងធម៌មិនស្មើ (ទុច្ចរិត) មិនគប្បីគប់រកដោយខ្លួនឯង នូវមិត្តដែលខ្វល់ខ្វាយក្នុងកាម ជាអ្នកប្រមាទឡើយ គប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๘.

៥៨.

พหุสฺสุตํ ธมฺมธรํ ภเชถ, มิตฺตํ อุฬารํ ปฏิภานวนฺตํ;

อญฺญาย อตฺถานิ วิเนยฺย กงฺขํ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលគប្បីគប់រកមិត្តដែលជាពហុស្សូត ទ្រទ្រង់ធម៌ ជាមិត្តដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ មានបដិភាណ ដឹងច្បាស់នូវប្រយោជន៍ទាំងឡាយ កំចាត់បង់នូវសេចក្ដីសង្ស័យ ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๕๙.

៥៩.

ขิฑฺฑํ รตึ กามสุขญฺจ โลเก, อนลงฺกริตฺวา อนเปกฺขมาโน;

วิภูสนฏฺฐานา วิรโต สจฺจวาที, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលមិនគប្បីតុបតែង មិនគប្បីអាឡោះអាល័យនូវការលេង សេចក្ដីត្រេកអរ និងកាមសុខក្នុងលោក វៀរចាកការតុបតែងខ្លួន ជាអ្នកនិយាយពាក្យពិត ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๐.

៦០.

ปุตฺตญฺจ ทารํ ปิตรญฺจ มาตรํ, ธนานิ ธญฺญานิ จ พนฺธวานิ ;

หิตฺวาน กามานิ ยโถธิกานิ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលលះបង់កូន និងភរិយា ឪពុក និងម្ដាយ ទ្រព្យសម្បត្តិ ស្រូវអង្ករ និងពួកញាតិ លះបង់កាមទាំងឡាយតាមចំណែក ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๑.

៦១.

สงฺโค เอโส ปริตฺตเมตฺถ โสขฺยํ, อปฺปสฺสาโท ทุกฺขเมตฺถ ภิยฺโย;

คโฬ เอโส อิติ ญตฺวา มุตีมา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

កាមនេះជាគ្រឿងចំពាក់ សុខក្នុងកាមនេះមានតិចតួច សេចក្ដីត្រេកអរមានតិច ទុក្ខក្នុងកាមនេះមានច្រើនជាង កាមនេះដូចជាបូស បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញាដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះហើយ គប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๒.

៦២.

สนฺทาลยิตฺวาน สํโยชนานิ, ชาลํว เภตฺวา สลิลมฺพุจารี;

อคฺคีว ทฑฺฒํ อนิวตฺตมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលកាត់ផ្ដាច់នូវសង្វោជនៈទាំងឡាយ ដូចជាត្រីក្នុងទឹកទម្លាយនូវសំណាញ់ មិនត្រឡប់មកវិញ ដូចជាភ្លើងឆេះព្រៃហើយមិនត្រឡប់មកឆេះកន្លែងចាស់វិញ គប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๓.

៦៣.

โอกฺขิตฺตจกฺขู [Pg.289] น จ ปาทโลโล, คุตฺตินฺทฺริโย รกฺขิตมานสาโน;

อนวสฺสุโต อปริฑยฺหมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលមានភ្នែកដាក់ចុះក្រោម មិនរពឹសជើង មានឥន្ទ្រិយគ្រប់គ្រងហើយ មានចិត្តរក្សាហើយ មិនមានទឹកចិត្តហូរទៅ (ដោយរាគៈ) មិនក្ដៅក្រហាយ (ដោយទោសៈ) គប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស。

๖๔.

៦៤.

โอหารยิตฺวา คิหิพฺยญฺชนานิ, สญฺฉนฺนปตฺโต ยถา ปาริฉตฺโต;

กาสายวตฺโถ อภินิกฺขมิตฺวา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលលះបង់នូវគ្រឿងសម្គាល់នៃគ្រហស្ថហើយ ដូចជាដើមឈើឈ្មោះបារិច្ឆត្តកៈ ដែលមានស្លឹកដុះញឹកស្កប់ស្កល់ គ្របដណ្ដប់ដោយសំពត់កាសាយៈ ចេញចាកផ្ទះទៅបួស ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๕.

៦៥.

รเสสุ เคธํ อกรํ อโลโล, อนญฺญโปสี สปทานจารี;

กุเล กุเล อปฺปฏิพทฺธจิตฺโต, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលមិនធ្វើនូវសេចក្ដីជាប់ចិត្តក្នុងរសទាំងឡាយ មិនលោភលន់ មិនចិញ្ចឹមបុគ្គលដទៃ ត្រាច់ទៅតាមលំដាប់ផ្ទះ មានចិត្តមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងត្រកូលទាំងឡាយ ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๖.

៦៦.

ปหาย ปญฺจาวรณานิ เจตโส, อุปกฺกิเลเส พฺยปนุชฺช สพฺเพ;

อนิสฺสิโต เฉตฺว สิเนหโทสํ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលលះបង់នីវរណៈទាំង ៥ នៃចិត្ត កំចាត់បង់នូវឧបក្កិលេសទាំងពួង មិនអាស្រ័យតណ្ហានិងទិដ្ឋិ កាត់ផ្ដាច់នូវទោសគឺសេចក្ដីស្រឡាញ់ ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๗.

៦៧.

วิปิฏฺฐิกตฺวาน สุขํ ทุขญฺจ, ปุพฺเพว จ โสมนสฺสโทมนสฺสํ;

ลทฺธานุเปกฺขํ สมถํ วิสุทฺธํ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលដាក់ចោលនូវសុខ និងទុក្ខ ព្រមទាំងសោមនស្ស និងទោមនស្សក្នុងកាលមុន បានសម្រេចនូវឧបេក្ខា និងសមថៈដ៏បរិសុទ្ធ ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๘.

៦៨.

อารทฺธวีริโย ปรมตฺถปตฺติยา, อลีนจิตฺโต อกุสีตวุตฺติ;

ทฬฺหนิกฺกโม ถามพลูปปนฺโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលអ្នកប្រារព្ធព្យាយាម ដើម្បីសម្រេចនូវបរមត្ថប្រយោជន៍ មានចិត្តមិនរួញរា មិនមានការប្រព្រឹត្តិខ្ជិលច្រអូស មានសេចក្ដីប្រឹងប្រែងមាំមួន ប្រកបដោយកម្លាំងកាយនិងកម្លាំងប្រាជ្ញា ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๖๙.

៦៩.

ปฏิสลฺลานํ ฌานมริญฺจมาโน, ธมฺเมสุ นิจฺจํ อนุธมฺมจารี;

อาทีนวํ สมฺมสิตา ภเวสุ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលមិនលះបង់នូវការសម្ងំ និងឈាន ប្រព្រឹត្តធម៌សមគួរដល់ធម៌ជានិច្ចក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ពិចារណាឃើញនូវទោសក្នុងភពទាំងឡាយ ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๗๐.

៧០.

ตณฺหกฺขยํ [Pg.290] ปตฺถยมปฺปมตฺโต, อเนฬมูโค สุตวา สตีมา;

สงฺขาตธมฺโม นิยโต ปธานวา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលប្រាថ្នានូវធម៌ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហា ជាអ្នកមិនប្រមាត មិនគរថ្លង់ ជាអ្នកមានសុតៈ មានស្មារតី មានធម៌កំណត់ដឹងហើយ ជានិយតបុគ្គល មានសេចក្ដីព្យាយាម ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๗๑.

៧១.

สีโหว สทฺเทสุ อสนฺตสนฺโต, วาโตว ชาลมฺหิ อสชฺชมาโน;

ปทุมํว โตเยน อลิปฺปมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលមិនតក់ស្លុតក្នុងសំឡេងទាំងឡាយ ដូចជាសត្វសីဟៈ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងសំណាញ់ ដូចជាខ្យល់ មិនប្រឡាក់ដោយទឹក ដូចជាស្លឹកឈូក ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๗๒.

៧២.

สีโห ยถา ทาฐพลี ปสยฺห, ราชา มิคานํ อภิภุยฺย จารี;

เสเวถ ปนฺตานิ เสนาสนานิ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

សត្វសីဟៈមានចង្កូមជាកម្លាំង ជាស្តេចនៃម្រឹគ គ្របសង្កត់និងញាំញីនូវសត្វទាំងឡាយ ហើយត្រាច់ទៅយ៉ាងណា បុគ្គលគប្បីសេពគប់នូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ យ៉ាងនោះដែរ ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๗๓.

៧៣.

เมตฺตํ อุเปกฺขํ กรุณํ วิมุตฺตึ, อาเสวมาโน มุทิตญฺจ กาเล;

สพฺเพน โลเกน อวิรุชฺฌมาโน, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលគប្បីសេពគប់នូវមេត្តាវិមុត្តិ ឧបេក្ខាវិមុត្តិ ករុណាវិមុត្តិ និងមុទិតាវិមុត្តិក្នុងកាលដ៏គួរ មិនទាស់ទែងនឹងលោកទាំងពួង ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๗๔.

៧៤.

ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ, สนฺทาลยิตฺวาน สํโยชนานิ;

อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

បុគ្គលលះបង់រាគៈ ទោសៈ និងមោហៈ កាត់ផ្ដាច់នូវសង្វោជនៈទាំងឡាយ មិនតក់ស្លុតក្នុងពេលអស់ទៅនៃជីវិត ហើយគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

๗๕.

៧៥.

ภชนฺติ เสวนฺติ จ การณตฺถา, นิกฺการณา ทุลฺลภา อชฺช มิตฺตา;

อตฺตฏฺฐปญฺญา อสุจี มนุสฺสา, เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.

ពួកមិត្តក្នុងសព្វថ្ងៃនេះ តែងគប់រក តែងសេពគប់ ព្រោះតែប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន មិត្តដែលមិនមានប្រយោជន៍បង្កប់គឺរកបានដោយកម្រណាស់ មនុស្សទាំងឡាយមានប្រាជ្ញាដើម្បីប្រយោជន៍ផ្ទាល់ខ្លួន ជាមនុស្សមិនស្អាតស្អំឡើយ បុគ្គលគប្បីត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ដូចជាកុយរមាស។

ขคฺควิสาณสุตฺตํ ตติยํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ ខគ្គវិសាណសូត្រ ទី៣។

๔. กสิภารทฺวาชสุตฺตํ

៤. កសិភារទ្វាជសូត្រ

เอวํ [Pg.291] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ วิหรติ ทกฺขิณาคิริสฺมึ เอกนาฬายํ พฺราหฺมณคาเม. เตน โข ปน สมเยน กสิภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส ปญฺจมตฺตานิ นงฺคลสตานิ ปยุตฺตานิ โหนฺติ วปฺปกาเล. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน กสิภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส กมฺมนฺโต เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน กสิภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส ปริเวสนา วตฺตติ. อถ โข ภควา เยน ปริเวสนา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ.

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនមគធៈ នាទក្ខិណាកិរិជនបទ ជិតភូមិព្រាហ្មណ៍ឈ្មោះឯកនាឡា។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ជាកាលបង្កបង្កើនផល នង្គ័លប្រមាណ ៥០០ គ្រឿង ដែលកសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានទឹមទុកហើយ។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ប្រដាប់ដោយបាត្រនិងចីវរក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយទ្រង់យាងទៅកាន់កន្លែងធ្វើការរបស់កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍។ សម័យនោះឯង ជាវេលាដែលកសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍កំពុងចែកភត្ត។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់យាងទៅកាន់កន្លែងចែកភត្តនោះ លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏ទ្រង់គង់ឈរក្នុងទីសមគួរមួយ។

อทฺทสา โข กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ปิณฺฑาย ฐิตํ. ทิสฺวาน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อหํ โข, สมณ, กสามิ จ วปามิ จ; กสิตฺวา จ วปิตฺวา จ ภุญฺชามิ. ตฺวมฺปิ, สมณ, กสสฺสุ จ วปสฺสุ จ; กสิตฺวา จ วปิตฺวา จ ภุญฺชสฺสู’’ติ.

កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍បានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ឈរបិណ្ឌបាត។ លុះឃើញហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលសមណៈ ខ្ញុំតែងភ្ជួរផង ដាំដុះផង លុះភ្ជួរនិងដាំដុះរួចហើយ ទើបខ្ញុំបរិភោគ។ ម្នាលសមណៈ ទោះបីលោក ក៏គប្បីភ្ជួរផង ដាំដុះផង លុះភ្ជួរនិងដាំដុះរួចហើយ សឹមបរិភោគចុះ»។

‘‘อหมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, กสามิ จ วปามิ จ; กสิตฺวา จ วปิตฺวา จ ภุญฺชามี’’ติ. ‘‘น โข ปน มยํ ปสฺสาม โภโต โคตมสฺส ยุคํ วา นงฺคลํ วา ผาลํ วา ปาจนํ วา พลิพทฺเท วา. อถ จ ปน ภวํ โคตโม เอวมาห – ‘อหมฺปิ โข, พฺราหฺมณ, กสามิ จ วปามิ จ; กสิตฺวา จ วปิตฺวา จ ภุญฺชามี’’’ติ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតក៏ភ្ជួរផង ដាំដុះផង លុះភ្ជួរនិងដាំដុះរួចហើយ ទើបបរិភោគដែរ»។ ព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា៖ «យើងខ្ញុំមិនដែលឃើញនឹម នង្គ័ល ផាល ខ្សែញ្វាត់ ឬគោទាំងឡាយរបស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើនឡើយ។ តែព្រះគោតមដ៏ចម្រើនបែរជាមានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា៖ "ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតក៏ភ្ជួរផង ដាំដុះផង លុះភ្ជួរនិងដាំដុះរួចហើយ ទើបបរិភោគដែរ"»។

อถ โข กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

លំដាប់នោះ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๗๖.

៧៦.

‘‘กสฺสโก ปฏิชานาสิ, น จ ปสฺสาม เต กสึ;

กสึ โน ปุจฺฉิโต พฺรูหิ, ยถา ชาเนมุ เต กสึ’’.

«ព្រះអង្គតែងប្ដេជ្ញាខ្លួនថាជាអ្នកភ្ជួរស្រែ តែយើងខ្ញុំមិនឃើញការភ្ជួរស្រែរបស់ព្រះអង្គឡើយ កាលដែលយើងខ្ញុំសួរហើយ សូមព្រះអង្គប្រាប់ការភ្ជួរស្រែរបស់ព្រះអង្គ ធ្វើដូចម្តេចឲ្យយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវការភ្ជួរស្រែនោះបាន»

๗๗.

៧៧.

‘‘สทฺธา พีชํ ตโป วุฏฺฐิ, ปญฺญา เม ยุคนงฺคลํ;

หิรี อีสา มโน โยตฺตํ, สติ เม ผาลปาจนํ.

«សទ្ធាជាពូជ សេចក្ដីព្យាយាមជាទឹកភ្លៀង ប្រាជ្ញារបស់តថាគតជានឹមនិងនង្គ័ល សេចក្ដីខ្មាសបាបជានង្គ័លយោង ចិត្តជាខ្សែញ្វាត់ ស្មារតីរបស់តថាគតជាផាលនិងជន្លួញ។

๗๘.

៧៨.

‘‘กายคุตฺโต วจีคุตฺโต, อาหาเร อุทเร ยโต;

สจฺจํ กโรมิ นิทฺทานํ, โสรจฺจํ เม ปโมจนํ.

តថាគតជាអ្នកគ្រប់គ្រងកាយ គ្រប់គ្រងវាចា ជាអ្នកសង្រួមក្នុងអាហារនិងក្នុងពោះ តែងធ្វើនូវសច្ចៈឲ្យជាគ្រឿងកំចាត់បង់នូវស្មៅ (គឺកិលេស) សេចក្ដីញ៉ាំងចិត្តឲ្យស្លូតបូត (គឺអរហត្តផល) ជាគ្រឿងរួចផុតចាកយោគៈរបស់តថាគត។

๗๙.

៧៩.

‘‘วีริยํ เม ธุรโธรยฺหํ, โยคกฺเขมาธิวาหนํ;

คจฺฉติ อนิวตฺตนฺตํ, ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจติ.

សេចក្ដីព្យាយាមរបស់តថាគត ជាសត្វនាំទៅនូវធុរៈ នាំទៅកាន់ធម៌ដ៏ក្សេមចាកយោគៈ តែងដើរទៅមិនត្រឡប់ក្រោយ ទៅកាន់ទីដែលបុគ្គលទៅដល់ហើយមិនសោកសៅឡើយ។

๘๐.

៨០.

‘‘เอวเมสา [Pg.292] กสี กฏฺฐา, สา โหติ อมตปฺผลา;

เอตํ กสึ กสิตฺวาน, สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจตี’’ติ.

ការភ្ជួរស្រែយ៉ាងនេះ តថាគតបានភ្ជួរហើយ ការភ្ជួរស្រែនោះ តែងមានផលជាអមតៈ (គឺព្រះនិព្វាន) បុគ្គលភ្ជួរស្រែយ៉ាងនេះហើយ តែងរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង»។

อถ โข กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ มหติยา กํสปาติยา ปายสํ วฑฺเฒตฺวา ภควโต อุปนาเมสิ – ‘‘ภุญฺชตุ ภวํ โคตโม ปายสํ. กสฺสโก ภวํ; ยํ หิ ภวํ โคตโม อมตปฺผลํ กสึ กสตี’’ติ.

គ្រានោះ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ដួសឃរភត្តដាក់ក្នុងភាជន៍សំរិទ្ធដ៏ធំ ហើយបង្អោនទៅថ្វាយព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយក្រាបទូលថា៖ «សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សោយឃរភត្តនេះចុះ ព្រះអង្គជាអ្នកភ្ជួរស្រែពិតប្រាកដណាស់ ព្រោះព្រះគោតមដ៏ចម្រើន តែងភ្ជួរនូវស្រែដែលមានផលជាអមតៈ»។

๘๑.

៨១.

‘‘คาถาภิคีตํ เม อโภชเนยฺยํ, สมฺปสฺสตํ พฺราหฺมณ เนส ธมฺโม;

คาถาภิคีตํ ปนุทนฺติ พุทฺธา, ธมฺเม สตี พฺราหฺมณ วุตฺติเรสา.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភោជនដែលបានមកព្រោះការច្រៀងគាថា តថាគតមិនគប្បីបរិភោគឡើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ នេះមិនមែនជាធម៌របស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ អ្នកយល់ឃើញច្បាស់ (នូវសេចក្ដីបរិសុទ្ធ) ឡើយ ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងច្រានចោលនូវភោជនដែលបានមកព្រោះការច្រៀងគាថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធម៌ (គឺអាជីវៈដ៏បរិសុទ្ធ) មាននៅ ការប្រព្រឹត្តិស្វែងរកយ៉ាងនេះ ជាការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ។

๘๒.

៨២.

‘‘อญฺเญน จ เกวลินํ มเหสึ, ขีณาสวํ กุกฺกุจฺจวูปสนฺตํ;

อนฺเนน ปาเนน อุปฏฺฐหสฺสุ, เขตฺตํ หิ ตํ ปุญฺญเปกฺขสฺส โหตี’’ติ.

អ្នកគប្បីបូជាចំពោះព្រះខីណាសព ព្រះមហេសីដ៏មានគុណទាំងពួង មានសេចក្ដីសោកស្ងប់រំងាប់ហើយ ដោយភោជននិងទឹកដទៃវិញ ព្រោះថាព្រះខីណាសពនោះ ជាបុណ្យក្សេត្រ (ស្រែបុណ្យ) របស់អ្នកដែលប្រាថ្នានូវបុណ្យ»។

‘‘อถ กสฺส จาหํ, โภ โคตม, อิมํ ปายสํ ทมฺมี’’ติ? ‘‘น ขฺวาหํ ตํ, พฺราหฺมณ, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย, ยสฺส โส ปายโส ภุตฺโต สมฺมา ปริณามํ คจฺเฉยฺย, อญฺญตฺร ตถาคตสฺส วา ตถาคตสาวกสฺส วา. เตน หิ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, ตํ ปายสํ อปฺปหริเต วา ฉฑฺเฑหิ อปฺปาณเก วา อุทเก โอปิลาเปหี’’ติ.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចុះខ្ញុំគប្បីប្រគេនឃរភត្តនេះដល់អ្នកណា?» «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ តថាគតមិនឃើញនរណាម្នាក់ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទាំងមនុស្សនិងទេវតា ដែលបរិភោគឃរភត្តនេះហើយ នឹងញ៉ាំងឲ្យរលួយទៅដោយស្រួលបានឡើយ វៀរលែងតែតថាគត ឬសាវករបស់តថាគតចេញ។ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ អ្នកចូរចាក់ឃរភត្តនោះចោលក្នុងទីដែលគ្មានស្មៅស្រស់ ឬក៏លិចចុះទៅក្នុងទឹកដែលគ្មានសត្វល្អិតរស់នៅចុះ»។

อถ โข กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ตํ ปายสํ อปฺปาณเก อุทเก โอปิลาเปสิ. อถ โข โส ปายโส อุทเก ปกฺขิตฺโต จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สนฺธูปายติ สมฺปธูปายติ. เสยฺยถาปิ นาม ผาโล ทิวสํ สนฺตตฺโต อุทเก ปกฺขิตฺโต จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สนฺธูปายติ สมฺปธูปายติ; เอวเมว โส ปายโส อุทเก ปกฺขิตฺโต จิจฺจิฏายติ จิฏิจิฏายติ สนฺธูปายติ สมฺปธูปายติ.

លំដាប់នោះ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ក៏យកឃរភត្តនោះទៅលិចក្នុងទឹកដែលគ្មានសត្វល្អិត។ កាលដែលឃរភត្តនោះ កាលដែលគេបោះទៅក្នុងទឹក ក៏លាន់ឮសូរស្អុះស្អាប់ ផ្សែងហុយទ្រលោមឡើង។ ដូចជាផាលនង្គ័លដែលគេដុតឲ្យក្ដៅអស់មួយថ្ងៃ កាលដែលគេបោះទៅក្នុងទឹក តែងលាន់ឮសូរស្អុះស្អាប់ ផ្សែងហុយទ្រលោមឡើង យ៉ាងណាមិញ ឃរភត្តនោះ កាលដែលគេបោះទៅក្នុងទឹក ក៏លាន់ឮសូរស្អុះស្អាប់ ផ្សែងហុយទ្រលោមឡើង យ៉ាងនោះឯង។

อถ โข กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ สํวิคฺโค โลมหฏฺฐชาโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา [Pg.293] ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย, จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ, ลเภยฺยาหํ โภโต โคตมสฺส สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ.

គ្រានោះ កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្ដីតក់ស្លុត ព្រឺរោមក្រោកឈរឡើង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ក្រាបក្បាលចុះទាបទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន! ធម៌ដែលព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្តែងហើយដោយអនេកបរិយាយ ហាក់ដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ ឬបើករបស់ដែលបិទបាំង ឬប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា "មនុស្សមានភ្នែកភ្លឺ នឹងឃើញរូបទាំងឡាយបាន" យ៉ាងនោះឯង។ ខ្ញុំព្រះករុណា សូមដល់នូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើនផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីពឹងទីរលឹក ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។ សូមខ្ញុំព្រះករុណា បាននូវការបួស បាននូវការឧបសម្បទាក្នុងសំណាក់របស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើនចុះ»។

อลตฺถ โข กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อจิรูปสมฺปนฺโน โข ปนายสฺมา ภารทฺวาโช เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ, ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร จ ปนายสฺมา ภารทฺวาโช อรหตํ อโหสีติ.

កសិភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ក៏បាននូវការបួស បាននូវការឧបសម្បទាក្នុងសំណាក់របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបានឧបសម្បទារួចហើយ មិនយូរប៉ុន្មាន ព្រះភារទ្វាជៈដ៏មានអាយុ ក៏គេចចេញទៅនៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាត មានសេចក្ដីព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន ក៏បានសម្រេចនូវគុណធម៌ដ៏ប្រសើរលើសលប់ ជាទីបំផុតនៃព្រហ្មចរិយៈ ដែលកុលបុត្រទាំងឡាយ ចេញចាកផ្ទះទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះដោយប្រពៃ ព្រះអង្គបានធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង ដោយញាណដ៏ឧត្តម ក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះឯង ហើយចូលទៅសម្រាកនៅ។ ព្រះអង្គដឹងច្បាស់ថា៖ «ជាតិអស់ហើយ ព្រហ្មចរិយៈបានប្រព្រឹត្តរួចហើយ កិច្ចដែលគួរធ្វើបានធ្វើរួចហើយ កិច្ចដទៃដើម្បីសេចក្ដីយ៉ាងនេះទៀតមិនមានឡើយ»។ ព្រះភារទ្វាជៈដ៏មានអាយុ ក៏បានក្លាយជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

กสิภารทฺวาชสุตฺตํ จตุตฺถํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ កសិភារទ្វាជសូត្រ ទី៤។

๕. จุนฺทสุตฺตํ

៥. ចុន្ទសូត្រ

๘๓.

៨៣.

‘‘ปุจฺฉามิ มุนึ ปหูตปญฺญํ, (อิติ จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต)พุทฺธํ ธมฺมสฺสามึ วีตตณฺหํ;

ทฺวิปทุตฺตมํ สารถีนํ ปวรํ, กติ โลเก สมณา ตทิงฺฆ พฺรูหิ’’.

ចុន្ទកម្ការបុត្រ ក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសួរព្រះមុនីដ៏មានប្រាជ្ញាច្រើន ជាព្រះពុទ្ធ ជាម្ចាស់នៃធម៌ មានតណ្ហាប្រាសទៅហើយ ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ជាសារថីដ៏ប្រសើរលើសលប់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះអង្គប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណា តើក្នុងលោកនេះមានសមណៈប៉ុន្មានពួក?»

๘๔.

៨៤.

‘‘จตุโร สมณา น ปญฺจมตฺถิ, (จุนฺทาติ ภควา)เต เต อาวิกโรมิ สกฺขิปุฏฺโฐ;

มคฺคชิโน มคฺคเทสโก จ, มคฺเค ชีวติ โย จ มคฺคทูสี’’.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលចុន្ទ សមណៈមាន ៤ ពួក មិនមានជាគម្រប់ ៥ ឡើយ តថាគតនឹងសម្តែងនូវសមណៈទាំងនោះឲ្យប្រាកដដល់អ្នក ដែលសួរចំពោះមុខតថាគត គឺសមណៈអ្នកឈ្នះមគ្គ (មគ្គជិនៈ) ១ សមណៈអ្នកបង្ហាញមគ្គ (មគ្គទេសកៈ) ១ សមណៈអ្នករស់នៅតាមមគ្គ (មគ្គេជីវី) ១ និងសមណៈអ្នកបំផ្លាញមគ្គ (មគ្គទូសី) ១»។

๘๕.

៨៥.

‘‘กํ [Pg.294] มคฺคชินํ วทนฺติ พุทฺธา, (อิติ จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต)มคฺคกฺขายี กถํ อตุลฺโย โหติ;

มคฺเค ชีวติ เม พฺรูหิ ปุฏฺโฐ, อถ เม อาวิกโรหิ มคฺคทูสึ’’.

(ចុន្ទកម្មារបុត្រ ក្រាបបង្គំទូលថា) «ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងត្រាស់ហៅបុគ្គលណាថា ជាអ្នកឈ្នះនូវផ្លូវ (មគ្គជិនៈ)? បុគ្គលអ្នកប្រាប់នូវផ្លូវ (មគ្គក្ខាយី) ជាអ្នករកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន តើដោយប្រការដូចម្តេច? ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គ អំពីបុគ្គលអ្នករស់នៅដោយផ្លូវ (មគ្គជីវី) មួយទៀត សូមព្រះអង្គបើកសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គ អំពីបុគ្គលអ្នកបំផ្លាញនូវផ្លូវ (មគ្គទូសី) នោះផងចុះ»។

๘๖.

៨៦.

‘‘โย ติณฺณกถํกโถ วิสลฺโล, นิพฺพานาภิรโต อนานุคิทฺโธ;

โลกสฺส สเทวกสฺส เนตา, ตาทึ มคฺคชินํ วทนฺติ พุทฺธา.

«បុគ្គលណា កន្លងផុតនូវសេចក្តីសង្ស័យ មានសរ (គឺកិលេស) ទៅប្រាសហើយ ត្រេកអរក្នុងព្រះនិព្វាន មិនមានសេចក្តីលោភលន់ ជាអ្នកដឹកនាំលោក ព្រមទាំងទេវលោក ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងត្រាស់ហៅបុគ្គលបែបនោះ ដែលជាអ្នកមានចិត្តនឹងធឹង ថាជាអ្នកឈ្នះនូវផ្លូវ។

๘๗.

៨៧.

‘‘ปรมํ ปรมนฺติ โยธ ญตฺวา, อกฺขาติ วิภชเต อิเธว ธมฺมํ;

ตํ กงฺขฉิทํ มุนึ อเนชํ, ทุติยํ ภิกฺขุนมาหุ มคฺคเทสึ.

បុគ្គលណា ក្នុងសាសនានេះ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ដ៏ឧត្តមថាជាធម៌ដ៏ឧត្តម ហើយសម្តែង វិភាគនូវធម៌នោះក្នុងសាសនានេះឯង ព្រះភិក្ខុទាំងឡាយ តែងហៅបុគ្គលនោះ ដែលជាអ្នកកាត់បង់សេចក្តីសង្ស័យ ជាអ្នកប្រាជ្ញ មិនមានតណ្ហាជាគ្រឿងញាប់ញ័រ ថាជាភិក្ខុទីពីរ គឺអ្នកបង្ហាញនូវផ្លូវ (មគ្គទេសី)។

๘๘.

៨៨.

‘‘โย ธมฺมปเท สุเทสิเต, มคฺเค ชีวติ สญฺญโต สตีมา;

อนวชฺชปทานิ เสวมาโน, ตติยํ ภิกฺขุนมาหุ มคฺคชีวึ.

បុគ្គលណា សង្រួមហើយ មានស្មារតី រស់នៅដោយផ្លូវក្នុងធម៌ដែលព្រះមានព្រះភាគសម្តែងទុកល្អហើយ សេពតែធម៌ទាំងឡាយដែលមិនមានទោស ព្រះភិក្ខុទាំងឡាយ តែងហៅបុគ្គលនោះ ថាជាភិក្ខុទីបី គឺអ្នករស់នៅដោយផ្លូវ (មគ្គជីវី)។

๘๙.

៨៩.

‘‘ฉทนํ กตฺวาน สุพฺพตานํ, ปกฺขนฺที กุลทูสโก ปคพฺโภ;

มายาวี อสญฺญโต ปลาโป, ปติรูเปน จรํ ส มคฺคทูสี.

បុគ្គលណា ធ្វើនូវគ្រឿងបិទបាំង (គឺភេទ) នៃលោកអ្នកមានវត្តល្អទាំងឡាយ ជាអ្នកលោតចូលទៅ (ក្នុងពួកភិក្ខុ) ជាអ្នកប្រទូស្តត្រកូល ជាអ្នកហ៊ានលោតកញ្ឆេង មានមាយា មិនសង្រួម ជាអ្នករោយរាយ (ដូចជាអង្កាម) ត្រាច់ទៅដោយភេទដ៏សមគួរ បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាជាអ្នកបំផ្លាញនូវផ្លូវ (មគ្គទូសី)។

๙๐.

៩០.

‘‘เอเต จ ปฏิวิชฺฌิ โย คหฏฺโฐ, สุตวา อริยสาวโก สปญฺโญ;

สพฺเพ เนตาทิสาติ ญตฺวา, อิติ ทิสฺวา น หาเปติ ตสฺส สทฺธา;

กถํ หิ ทุฏฺเฐน อสมฺปทุฏฺฐํ, สุทฺธํ อสุทฺเธน สมํ กเรยฺยา’’ติ.

គ្រហស្ថណា ជាអរិយសាវ័ក អ្នកចេះដឹង មានប្រាជ្ញា បានចាក់ធ្លុះនូវបុគ្គលទាំងឡាយនេះ ដឹងច្បាស់ថា 'ភិក្ខុទាំងអស់ មិនមែនសុទ្ធតែបែបនេះឡើយ' កាលបើឃើញយ៉ាងនេះ សេចក្តីជ្រះថ្លារបស់គ្រហស្ថនោះ មិនសាបសូន្យឡើយ ព្រោះថា បុគ្គលនឹងធ្វើបុគ្គលដែលមិនប្រទូស្ត ឲ្យស្មើដោយបុគ្គលអ្នកប្រទូស្ត ធ្វើបុគ្គលដ៏បរិសុទ្ធ ឲ្យស្មើដោយបុគ្គលមិនបរិសុទ្ធ ដូចម្តេចបាន?»។

จุนฺทสุตฺตํ ปญฺจมํ นิฏฺฐิตํ.

ចុន្ទសូត្រ ទីប្រាំ ចប់។

๖. ปราภวสุตฺตํ

៦. បរាភវសូត្រ

เอวํ [Pg.295] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

ខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๙๑.

៩១.

‘‘ปราภวนฺตํ ปุริสํ, มยํ ปุจฺฉาม โคตม ;

ภควนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมฺม, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«បពិត្រព្រះគោតម ពួកយើងខ្ញុំសូមទូលសួរ អំពីបុរសអ្នកវិនាស (បរាភវបុគ្គល) ពួកយើងខ្ញុំមកដើម្បីទូលសួរព្រះមានព្រះភាគ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๙๒.

៩២.

‘‘สุวิชาโน ภวํ โหติ, สุวิชาโน ปราภโว;

ธมฺมกาโม ภวํ โหติ, ธมฺมเทสฺสี ปราภโว’’.

«បុគ្គលអ្នកចម្រើន ងាយដឹងបាន បុគ្គលអ្នកវិនាស ក៏ងាយដឹងបានដែរ បុគ្គលអ្នកស្រឡាញ់ធម៌ តែងចម្រើន បុគ្គលអ្នកស្អប់ធម៌ តែងវិនាស»។

๙๓.

៩៣.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, ปฐโม โส ปราภโว;

ทุติยํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីមួយ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីពីរ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๙๔.

៩៤.

‘‘อสนฺตสฺส ปิยา โหนฺติ, สนฺเต น กุรุเต ปิยํ;

อสตํ ธมฺมํ โรเจติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកអសប្បុរស តែងជាទីស្រឡាញ់របស់បុគ្គលនោះ បុគ្គលនោះមិនធ្វើសេចក្តីស្រឡាញ់ក្នុងពួកសប្បុរសឡើយ តែងពេញចិត្តនឹងធម៌របស់ពួកអសប្បុរស នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๙๕.

៩៥.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, ทุติโย โส ปราภโว;

ตติยํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីពីរ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីបី តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๙๖.

៩៦.

‘‘นิทฺทาสีลี สภาสีลี, อนุฏฺฐาตา จ โย นโร;

อลโส โกธปญฺญาโณ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«នរជនណា ជាអ្នកចូលចិត្តដេកលក់ជាប្រក្រតី ចូលចិត្តនិយាយជជែកជាប្រក្រតី មិនមានសេចក្តីព្យាយាម ជាអ្នកខ្ជិលច្រអូស មានសេចក្តីក្រោធជាប្រកាស នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๙๗.

៩៧.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, ตติโย โส ปราภโว;

จตุตฺถํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីបី បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីបួន តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๙๘.

៩៨.

‘‘โย มาตรํ ปิตรํ วา, ชิณฺณกํ คตโยพฺพนํ;

ปหุ สนฺโต น ภรติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«បុគ្គលណា មានសមត្ថភាពល្មមនឹងចិញ្ចឹមបាន តែមិនព្រមចិញ្ចឹមមាតា ឬបិតា ដែលចាស់ជរា កន្លងហួសវ័យក្មេងទៅហើយ នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๙๙.

៩៩.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, จตุตฺโถ โส ปราภโว;

ปญฺจมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីបួន បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីប្រាំ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๐๐.

១០០.

‘‘โย พฺราหฺมณํ สมณํ วา, อญฺญํ วาปิ วนิพฺพกํ;

มุสาวาเทน วญฺเจติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«បុគ្គលណា និយាយកុហកបោកប្រាស់ព្រាហ្មណ៍ ឬសមណៈ ឬក៏អ្នកសូមទានដទៃទៀត នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๑๐๑.

១០១.

‘‘อิติ [Pg.296] เหตํ วิชานาม, ปญฺจโม โส ปราภโว;

ฉฏฺฐมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីប្រាំ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីប្រាំមួយ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๐๒.

១០២.

‘‘ปหูตวิตฺโต ปุริโส, สหิรญฺโญ สโภชโน;

เอโก ภุญฺชติ สาทูนิ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«បុរសណា មានទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើន មានប្រាក់កាស និងភោជនាហារបរិបូរណ៍ តែងបរិភោគរបស់ឆ្ងាញ់ៗម្នាក់ឯង នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๑๐๓.

១០៣.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, ฉฏฺฐโม โส ปราภโว;

สตฺตมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីប្រាំមួយ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីប្រាំពីរ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๐๔.

១០៤.

‘‘ชาติตฺถทฺโธ ธนตฺถทฺโธ, โคตฺตตฺถทฺโธ จ โย นโร;

สญฺญาตึ อติมญฺเญติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«នរជនណា រឹងត្អឹងព្រោះជាតិ រឹងត្អឹងព្រោះទ្រព្យ រឹងត្អឹងព្រោះគោត្រ ហើយមើលងាយនូវញាតិរបស់ខ្លួន នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»。

๑๐๕.

១០៥.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, สตฺตโม โส ปราภโว;

อฏฺฐมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីប្រាំពីរ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីប្រាំបី តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๐๖.

១០៦.

‘‘อิตฺถิธุตฺโต สุราธุตฺโต, อกฺขธุตฺโต จ โย นโร;

ลทฺธํ ลทฺธํ วินาเสติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«នរជនណា ជាអ្នកលេងស្រី លេងស្រា លេងល្បែងភ្នាល់ តែងបំផ្លាញទ្រព្យដែលខ្លួនបានមកហើយៗ នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๑๐๗.

១០៧.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, อฏฺฐโม โส ปราภโว;

นวมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីប្រាំបី បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីប្រាំបួន តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๐๘.

១០៨.

‘‘เสหิ ทาเรหิ อสนฺตุฏฺโฐ, เวสิยาสุ ปทุสฺสติ ;

ทุสฺสติ ปรทาเรสุ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«បុគ្គលមិនត្រេកអរនឹងភរិយារបស់ខ្លួន តែងប្រទូស្តក្នុងពួកស្រីពេស្យា តែងប្រទូស្តក្នុងភរិយារបស់អ្នកដទៃ នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๑๐๙.

១០៩.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, นวโม โส ปราภโว;

ทสมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីប្រាំបួន បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីដប់ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๑๐.

១១០.

‘‘อตีตโยพฺพโน โปโส, อาเนติ ติมฺพรุตฺถนึ;

ตสฺสา อิสฺสา น สุปติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«បុរសមានវ័យកន្លងហួសហើយ នាំយកស្រីក្មេងដែលមានដោះដូចជាផ្លែទន្លាប់ មកធ្វើជាភរិយា តែងដេកមិនលក់ព្រោះតែសេចក្តីប្រចណ្ឌនឹងនាងនោះ នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๑๑๑.

១១១.

‘‘อิติ เหตํ วิชานาม, ทสโม โส ปราภโว;

เอกาทสมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីដប់ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីដប់មួយ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๑๒.

១១២.

‘‘อิตฺถึ โสณฺฑึ วิกิรณึ, ปุริสํ วาปิ ตาทิสํ;

อิสฺสริยสฺมึ ฐเปติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«បុគ្គលណា តាំងស្រីអ្នកលេងខ្ជះខ្ជាយ ឬបុរសដែលមានសភាពបែបនោះ ឲ្យជាធំក្នុងផ្ទះ នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๑๑๓.

១១៣.

‘‘อิติ [Pg.297] เหตํ วิชานาม, เอกาทสโม โส ปราภโว;

ทฺวาทสมํ ภควา พฺรูหิ, กึ ปราภวโต มุขํ’’.

«ពួកយើងខ្ញុំដឹងច្បាស់នូវហេតុនោះថា នោះជាសេចក្តីវិនាសទីដប់មួយ បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីវិនាសទីដប់ពីរ តើអ្វីជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស?»។

๑๑๔.

១១៤.

‘‘อปฺปโภโค มหาตณฺโห, ขตฺติเย ชายเต กุเล;

โส จ รชฺชํ ปตฺถยติ, ตํ ปราภวโต มุขํ’’.

«បុគ្គលណា មានភោគៈតិច តែមានតណ្ហាធំ កើតក្នុងត្រកូលក្សត្រ ហើយប្រាថ្នាចង់បានរាជសម្បត្តិ នោះជាផ្លូវនៃសេចក្តីវិនាស»។

๑๑๕.

១១៥.

‘‘เอเต ปราภเว โลเก, ปณฺฑิโต สมเวกฺขิย;

อริโย ทสฺสนสมฺปนฺโน, ส โลกํ ภชเต สิว’’นฺติ.

«អ្នកប្រាជ្ញដ៏ប្រសើរ បរិបូរណ៍ដោយការឃើញ (ទិដ្ឋិសម្បន្ន) កាលបើពិចារណាឃើញច្បាស់នូវហេតុនៃសេចក្តីវិនាសទាំងឡាយនេះក្នុងលោក តែងសេពនូវលោកដ៏ក្សេមចាកយោគៈ (គឺសុគតិភព)»។

ปราภวสุตฺตํ ฉฏฺฐํ นิฏฺฐิตํ.

បរាភវសូត្រ ទីប្រាំមួយ ចប់។

๗. วสลสุตฺตํ

៧. វសលសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เตน โข ปน สมเยน อคฺคิกภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสเน อคฺคิ ปชฺชลิโต โหติ อาหุติ ปคฺคหิตา. อถ โข ภควา สาวตฺถิยํ สปทานํ ปิณฺฑาย จรมาโน เยน อคฺคิกภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ.

ខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ស្បង់ស្ពាយបាត្រចីវរ ក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ហើយស្តេចចូលទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ដើម្បីបិណ្ឌបាត។ សម័យនោះឯង ក្នុងផ្ទះរបស់អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ភ្លើងកំពុងឆេះរុងរឿង គ្រឿងបូជាក៏រៀបចំទុកហើយ។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ កាលទ្រង់ត្រាច់ទៅកាន់លំដាប់ផ្ទះ ដើម្បីបិណ្ឌបាតក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក៏ស្តេចចូលទៅជិតផ្ទះរបស់អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍។

อทฺทสา โข อคฺคิกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวาน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ตตฺเรว, มุณฺฑก; ตตฺเรว, สมณก; ตตฺเรว, วสลก ติฏฺฐาหี’’ติ.

អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឃើញព្រះមានព្រះភាគ ស្តេចយាងមកអំពីចម្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «នែសមណៈក្បាលត្រងោល ចូរឈប់នៅទីនោះឯង នែសមណៈកំបុត ចូរឈប់នៅទីនោះឯង នែបុគ្គលថោកទាប (វសលៈ) ចូរឈប់នៅទីនោះឯង»។

เอวํ วุตฺเต, ภควา อคฺคิกภารทฺวาชํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘ชานาสิ ปน ตฺวํ, พฺราหฺมณ, วสลํ วา วสลกรเณ วา ธมฺเม’’ติ? ‘‘น ขฺวาหํ, โภ โคตม, ชานามิ วสลํ วา วสลกรเณ วา ธมฺเม; สาธุ เม ภวํ โคตโม ตถา ธมฺมํ เทเสตุ, ยถาหํ ชาเนยฺยํ วสลํ วา วสลกรเณ วา ธมฺเม’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณ, สุณาหิ, สาธุกํ มนสิ กโรหิ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข อคฺคิกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. ภควา เอตทโวจ –

កាលបើព្រាហ្មណ៍ពោលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលទៅកាន់អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ថា៖ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចុះអ្នកស្គាល់បុគ្គលថោកទាប ឬធម៌ទាំងឡាយដែលធ្វើឲ្យទៅជាបុគ្គលថោកទាបដែរឬទេ?»។ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនស្គាល់បុគ្គលថោកទាប ឬធម៌ទាំងឡាយដែលធ្វើឲ្យទៅជាបុគ្គលថោកទាបឡើយ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្តែងធម៌ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដោយប្រការដែលធ្វើឲ្យខ្ញុំព្រះអង្គស្គាល់ច្បាស់នូវបុគ្គលថោកទាប ឬធម៌ទាំងឡាយដែលធ្វើឲ្យទៅជាបុគ្គលថោកទាបនោះចុះ»។ «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ក៏ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់មានព្រះបន្ទូលយ៉ាងនេះថា៖

๑๑๖.

១១៦.

‘‘โกธโน [Pg.298] อุปนาหี จ, ปาปมกฺขี จ โย นโร;

วิปนฺนทิฏฺฐิ มายาวี, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

«នរជនណា ជាអ្នកក្រោធ មានចិត្តចងគំនុំ ជាអ្នកលុបលាងគុណគេដ៏លាមក មានទិដ្ឋិវិបត្ត (យល់ខុស) មានមាយា ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๑๗.

១១៧.

‘‘เอกชํ วา ทฺวิชํ วาปิ, โยธ ปาณํ วิหึสติ;

ยสฺส ปาเณ ทยา นตฺถิ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ តែងបៀតបៀនសត្វមានជីវិត ទោះបីកើតម្តង (ឯកជៈ) ឬកើតពីរដង (ទ្វិជៈ) ក្តី បុគ្គលណា មិនមានសេចក្តីអាណិតអាសូរក្នុងសត្វទាំងឡាយ ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๑๘.

១១៨.

‘‘โย หนฺติ ปริรุนฺธติ, คามานิ นิคมานิ จ;

นิคฺคาหโก สมญฺญาโต, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា តែងបំផ្លាញ តែងឡោមព័ទ្ធនូវស្រុក និងនិគមទាំងឡាយ ជាអ្នកដែលគេស្គាល់ថា ជាអ្នកបៀតបៀន ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๑๙.

១១៩.

‘‘คาเม วา ยทิ วา รญฺเญ, ยํ ปเรสํ มมายิตํ;

เถยฺยา อทินฺนมาเทติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ក្នុងស្រុកក្តី ក្នុងព្រៃក្តី តែងកាន់យកទ្រព្យជាទីស្រឡាញ់របស់បុគ្គលដទៃ ដែលគេមិនបានឲ្យ ដោយចិត្តលួច ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๐.

១២០.

‘‘โย หเว อิณมาทาย, จุชฺชมาโน ปลายติ;

น หิ เต อิณมตฺถีติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ខ្ចីបំណុលគេហើយ កាលបើគេទារ តែងគេចវេះ ដោយពោលថា 'បំណុលរបស់លោក មិនមានដល់ខ្ញុំឡើយ' ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๑.

១២១.

‘‘โย เว กิญฺจิกฺขกมฺยตา, ปนฺถสฺมึ วชนฺตํ ชนํ;

หนฺตฺวา กิญฺจิกฺขมาเทติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ប្រាថ្នាចង់បានទ្រព្យបន្តិចបន្តួច តែងសម្លាប់មនុស្សដែលដើរតាមផ្លូវ ហើយប្លន់យកទ្រព្យបន្តិចបន្តួចនោះ ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๒.

១២២.

‘‘อตฺตเหตุ ปรเหตุ, ธนเหตุ จ โย นโร;

สกฺขิปุฏฺโฐ มุสา พฺรูติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

នរជនណា កាលដែលគេសួរធ្វើជាសាក្សី តែងពោលពាក្យកុហក ព្រោះហេតុខ្លួនក្តី ព្រោះហេតុអ្នកដទៃក្តី ព្រោះហេតុទ្រព្យសម្បត្តិក្តី ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๓.

១២៣.

‘‘โย ญาตีนํ สขีนํ วา, ทาเรสุ ปฏิทิสฺสติ;

สาหสา สมฺปิเยน วา, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា តែងប្រព្រឹត្តកន្លងក្នុងភរិយារបស់ពួកញាតិ ឬរបស់ពួកមិត្ត ដោយការបង្ខំក្តី ដោយការស្រឡាញ់ស្ម័គ្រស្មោះក្តី ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๔.

១២៤.

‘‘โย มาตรํ ปิตรํ วา, ชิณฺณกํ คตโยพฺพนํ;

ปหุ สนฺโต น ภรติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា មានសមត្ថភាពល្មមនឹងចិញ្ចឹមបាន តែមិនព្រមចិញ្ចឹមមាតា ឬបិតា ដែលចាស់ជរា កន្លងហួសវ័យក្មេងទៅហើយ ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๕.

១២៥.

‘‘โย มาตรํ ปิตรํ วา, ภาตรํ ภคินึ สสุํ;

หนฺติ โรเสติ วาจาย, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា តែងវាយដំ ឬជេរប្រមាថមាតា បិតា បងប្អូនប្រុស បងប្អូនស្រី ឬម្តាយក្មេក ដោយវាចា ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๖.

១២៦.

‘‘โย อตฺถํ ปุจฺฉิโต สนฺโต, อนตฺถมนุสาสติ;

ปฏิจฺฉนฺเนน มนฺเตติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា កាលដែលគេសួររកសេចក្តីល្អ (អត្ថៈ) តែងប្រាប់នូវសេចក្តីដែលមិនមានប្រយោជន៍ (អនត្ថៈ) និយាយលាក់លៀម (មិនឲ្យគេយល់ច្បាស់) ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๗.

១២៧.

‘‘โย กตฺวา ปาปกํ กมฺมํ, มา มํ ชญฺญาติ อิจฺฉติ ;

โย ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ធ្វើអំពើបាបហើយ តែងប្រាថ្នាថា 'សូមកុំឲ្យអ្នកដទៃដឹងពីអំពើរបស់ខ្ញុំឡើយ' ជាអ្នកមានការងារលាក់លៀម ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๘.

១២៨.

‘‘โย [Pg.299] เว ปรกุลํ คนฺตฺวา, ภุตฺวาน สุจิโภชนํ;

อาคตํ นปฺปฏิปูเชติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ទៅកាន់ផ្ទះរបស់អ្នកដទៃ បរិភោគភោជនាហារដ៏ស្អាតហើយ កាលដែលគេមកកាន់ផ្ទះរបស់ខ្លួនវិញ មិនព្រមធ្វើបដិសណ្ឋារកិច្ចតបស្នង ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๒๙.

១២៩.

‘‘โย พฺราหฺมณํ สมณํ วา, อญฺญํ วาปิ วนิพฺพกํ;

มุสาวาเทน วญฺเจติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា និយាយកុហកបោកប្រាស់ព្រាហ្មណ៍ ឬសមណៈ ឬក៏អ្នកសូមទានដទៃទៀត ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๓๐.

១៣០.

‘‘โย พฺราหฺมณํ สมณํ วา, ภตฺตกาเล อุปฏฺฐิเต;

โรเสติ วาจา น จ เทติ, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា កាលដែលវេលាភោជនាហារមកដល់ហើយ តែងជេរប្រមាថព្រាហ្មណ៍ ឬសមណៈដែលមកដល់ ហើយមិនព្រមឲ្យភោជនាហារ ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๓๑.

១៣១.

‘‘อสตํ โยธ ปพฺรูติ, โมเหน ปลิคุณฺฐิโต;

กิญฺจิกฺขํ นิชิคีสาโน, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ ត្រូវមោហៈរួបរឹតហើយ តែងពោលពាក្យមិនពិត (អសតធម៌) ព្រោះប្រាថ្នាចង់បានទ្រព្យបន្តិចបន្តួច ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๓๒.

១៣២.

‘‘โย จตฺตานํ สมุกฺกํเส, ปเร จ มวชานาติ ;

นิหีโน เสน มาเนน, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា តែងលើកតម្កើងខ្លួនឯង ហើយមើលងាយអ្នកដទៃ ជាអ្នកថោកទាបព្រោះតែមានះរបស់ខ្លួន ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๓๓.

១៣៣.

‘‘โรสโก กทริโย จ, ปาปิจฺโฉ มจฺฉรี สโฐ;

อหิริโก อโนตฺตปฺปี, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា ជាអ្នកខឹងក្រោធ ជាអ្នកកំណាញ់ មានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក ជាអ្នកលំអៀង (មច្ឆរិយៈ) មានមាយា មិនមានសេចក្តីខ្មាស់បាប មិនមានសេចក្តីខ្លាចបាប ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប。

๑๓๔.

១៣៤.

‘‘โย พุทฺธํ ปริภาสติ, อถ วา ตสฺส สาวกํ;

ปริพฺพาชํ คหฏฺฐํ วา, ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.

បុគ្គលណា តែងជេរប្រមាថព្រះពុទ្ធ ឬសាវ័ករបស់ព្រះអង្គ ទោះបីជាបព្វជិតក្តី គ្រហស្ថក្តី ចូរដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាបុគ្គលថោកទាប។

๑๓๕.

១៣៥.

‘‘โย เว อนรหํ สนฺโต, อรหํ ปฏิชานาติ ;

โจโร สพฺรหฺมเก โลเก, เอโส โข วสลาธโม.

បុគ្គលណា មិនមែនជាព្រះអរហន្ត តែប្តេជ្ញាខ្លួនថាជាព្រះអរហន្ត បុគ្គលនោះឯង ជាចោរដ៏ធំក្នុងលោក ព្រមទាំងព្រហ្មលោក នេះជាបុគ្គលថោកទាបបំផុត។

๑๓๖.

១៣៦.

‘‘เอเต โข วสลา วุตฺตา, มยา เยเต ปกาสิตา;

น ชจฺจา วสโล โหติ, น ชจฺจา โหติ พฺราหฺมโณ;

กมฺมุนา วสโล โหติ, กมฺมุนา โหติ พฺราหฺมโณ.

ជនថោកទាបទាំងឡាយណា ដែលតថាគតបានពោលហើយ ជនថោកទាបទាំងនោះ តថាគតបានសម្តែងហើយដោយពិស្តារ។ បុគ្គលមិនមែនជាអ្នកថោកទាបព្រោះតែជាតិកំណើតឡើយ មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ព្រោះតែជាតិកំណើតឡើយ តែជាបុគ្គលថោកទាបព្រោះតែអំពើ (កម្ម) ជាព្រាហ្មណ៍ក៏ព្រោះតែអំពើដែរ»។

๑๓๗.

១៣៧.

‘‘ตทมินาปิ ชานาถ, ยถาเมทํ นิทสฺสนํ;

จณฺฑาลปุตฺโต โสปาโก, มาตงฺโค อิติ วิสฺสุโต.

អ្នកទាំងឡាយ ចូរដឹងសេចក្តីនោះ ដោយហេតុនេះចុះ នេះជាគ្រឿងបង្ហាញ (ឧទាហរណ៍) កូនរបស់ចណ្ឌាល ឈ្មោះសោបាកៈ តែងល្បីល្បាញដោយឈ្មោះថា មាតង្គៈ។

๑๓๘.

១៣៨.

‘‘โส [Pg.300] ยสํ ปรมํ ปตฺโต, มาตงฺโค ยํ สุทุลฺลภํ;

อาคจฺฉุํ ตสฺสุปฏฺฐานํ, ขตฺติยา พฺราหฺมณา พหู.

មាតង្គៈនោះ បានដល់នូវយសដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ក្រៃលែង ដែលបុគ្គលបានដោយកម្រក្រៃលែង ពួកក្សត្រ និងព្រាហ្មណ៍ជាច្រើន ព្រមទាំងជនដទៃទៀតជាច្រើន បានមកបម្រើមាតង្គៈនោះ។

๑๓๙.

១៣៩.

‘‘เทวยานํ อภิรุยฺห, วิรชํ โส มหาปถํ;

กามราคํ วิราเชตฺวา, พฺรหฺมโลกูปโค อหุ;

น นํ ชาติ นิวาเรสิ, พฺรหฺมโลกูปปตฺติยา.

មាតង្គៈនោះ ឡើងកាន់យានរបស់ទេវតា (គឺឈានសមាបត្តិ) ជាផ្លូវធំដ៏ប្រាសចាកធូលី (កិលេស) លះបង់នូវកាមរាគហើយ ក៏បានទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក ជាតិ (ត្រកូល) មិនអាចឃាត់ខាំងមាតង្គៈនោះ មិនឲ្យទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោកបានឡើយ។

๑๔๐.

១៤០.

‘‘อชฺฌายกกุเล ชาตา, พฺราหฺมณา มนฺตพนฺธวา;

เต จ ปาเปสุ กมฺเมสุ, อภิณฺหมุปทิสฺสเร.

ពួកព្រាហ្មណ៍ដែលកើតក្នុងត្រកូលអ្នកស្វាធ្យាយមន្ត មានមន្តជាផៅពង្ស តែងប្រាកដក្នុងអំពើដ៏លាមកទាំងឡាយរឿយៗ។

๑๔๑.

១៤១.

‘‘ทิฏฺเฐว ธมฺเม คารยฺหา, สมฺปราเย จ ทุคฺคติ;

น เน ชาติ นิวาเรติ, ทุคฺคตฺยา ครหาย วา.

ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ត្រូវគេតិះដៀលក្នុងបច្ចុប្បន្នផង មានទុគ្គតិក្នុងបរលោកផង ជាតិ (ត្រកូល) មិនអាចឃាត់ខាំងពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ មិនឲ្យទៅកាន់ទុគ្គតិ ឬមិនឲ្យគេតិះដៀលបានឡើយ។

๑๔๒.

១៤២.

‘‘น ชจฺจา วสโล โหติ, น ชจฺจา โหติ พฺราหฺมโณ;

กมฺมุนา วสโล โหติ, กมฺมุนา โหติ พฺราหฺมโณ’’ติ.

បុគ្គលមិនមែនជាមនុស្សថោកទាបព្រោះជាតិឡើយ មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ព្រោះជាតិឡើយ បុគ្គលជាមនុស្សថោកទាបព្រោះតែអំពើ ជាព្រាហ្មណ៍ក៏ព្រោះតែអំពើ។

เอวํ วุตฺเต, อคฺคิกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

កាលព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ អគ្គិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ជ្រាបច្បាស់នូវខ្ញុំព្រះករុណាថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណៈ ស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

วสลสุตฺตํ สตฺตมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ វសលសូត្រ ទី៧។

๘. เมตฺตสุตฺตํ

៨. មេត្តសូត្រ

๑๔๓.

១៤៣.

กรณียมตฺถกุสเลน, ยนฺต สนฺตํ ปทํ อภิสเมจฺจ;

สกฺโก อุชู จ สุหุชู จ, สูวโจ จสฺส มุทุ อนติมานี.

កិច្ចណាដែលកុលបុត្រអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងប្រយោជន៍ ប្រាថ្នានឹងត្រាស់ដឹងនូវព្រះនិព្វាន ជាឋានដ៏ស្ងប់រម្ងាប់ គប្បីធ្វើ កិច្ចនោះគឺ ជាអ្នកអាចហ៊ានផង ជាអ្នកត្រង់ត្រាប់ផង ជាអ្នកស្មោះត្រង់ល្អផង ជាអ្នកដែលគេប្រដៅបានងាយផង ជាអ្នកទន់ភ្លន់ផង ជាអ្នកមិនមានមានះដ៏ក្រអឺតក្រទមផង។

๑๔๔.

១៤៤.

สนฺตุสฺสโก จ สุภโร จ, อปฺปกิจฺโจ จ สลฺลหุกวุตฺติ;

สนฺตินฺทฺริโย จ นิปโก จ, อปฺปคพฺโภ กุเลสฺวนนุคิทฺโธ.

ជាអ្នកសន្តោស (ត្រេកអរតាមមានតាមបាន) ផង ជាអ្នកដែលគេចិញ្ចឹមបានងាយផង ជាអ្នកមានកិច្ចធុរៈតិចផង ជាអ្នកមានការប្រព្រឹត្តស្រាលស្រួល (មិនធ្ងន់ដោយគ្រឿងបរិក្ខារ) ផង មានឥន្ទ្រិយស្រគត់ស្រគំផង មានប្រាជ្ញាចាស់ក្លាផង ជាអ្នកមិនឃ្នើសឃ្នងផង មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងត្រកូលទាំងឡាយផង។

๑๔๕.

១៤៥.

น [Pg.301] จ ขุทฺทมาจเร กิญฺจิ, เยน วิญฺญู ปเร อุปวเทยฺยุํ;

สุขิโน ว เขมิโน โหนฺตุ, สพฺพสตฺตา ภวนฺตุ สุขิตตฺตา.

វិញ្ញូជនទាំងឡាយ គប្បីតិះដៀលនូវបុគ្គលដទៃ ដោយកម្មណា មិនគប្បីប្រព្រឹត្តធ្វើនូវកម្មនោះ ទោះបីបន្តិចបន្តួចឡើយ (ហើយគប្បីផ្សាយមេត្តាចិត្តថា) សូមឲ្យសត្វទាំងពួង មានសេចក្តីសុខ មានសេចក្តីក្សេម មានខ្លួនដល់នូវសេចក្តីសុខចុះ។

๑๔๖.

១៤៦.

เย เกจิ ปาณภูตตฺถิ, ตสา วา ถาวรา วนวเสสา;

ทีฆา วา เย ว มหนฺตา, มชฺฌิมา รสฺสกา อณุกถูลา.

ពួកសត្វមានជីវិតទាំងឡាយ ទោះបីសត្វណាៗ ទាំងអស់គ្មានសេសសល់ ទោះជាសត្វមានសេចក្តីតក់ស្លុត (មានតណ្ហា) ឬសត្វនឹងធឹង (គ្មានតណ្ហា) ក្តី សត្វដែលមានកាយវែងក្តី ធំក្តី មធ្យមក្តី ខ្លីក្តី តូចក្តី ធាត់ក្តី

๑๔๗.

១៤៧.

ทิฏฺฐา วา เย ว อทิฏฺฐา, เย ว ทูเร วสนฺติ อวิทูเร;

ภูตา ว สมฺภเวสี ว, สพฺพสตฺตา ภวนฺตุ สุขิตตฺตา.

សត្វដែលធ្លាប់ឃើញក្តី មិនធ្លាប់ឃើញក្តី សត្វដែលនៅក្នុងទីឆ្ងាយក្តី ក្នុងទីជិតក្តី សត្វដែលកើតរួចហើយក្តី សត្វដែលកំពុងស្វែងរកទីកើតក្តី សូមឲ្យសត្វទាំងពួង មានខ្លួនដល់នូវសេចក្តីសុខចុះ។

๑๔๘.

១៤៨.

น ปโร ปรํ นิกุพฺเพถ, นาติมญฺเญถ กตฺถจิ น กญฺจิ ;

พฺยาโรสนา ปฏิฆสญฺญา, นาญฺญมญฺญสฺส ทุกฺขมิจฺเฉยฺย.

សត្វដទៃ មិនគប្បីកុហកបោកប្រាស់សត្វដទៃឡើយ មិនគប្បីមើលងាយបុគ្គលណាមួយ ក្នុងទីណាមួយឡើយ មិនគប្បីប្រាថ្នានូវសេចក្តីទុក្ខ ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយការខឹងក្រោធ និងការចងគំនុំឡើយ។

๑๔๙.

១៤៩.

มาตา ยถา นิยํ ปุตฺตมายุสา เอกปุตฺตมนุรกฺเข;

เอวมฺปิ สพฺพภูเตสุ, มานสํ ภาวเย อปริมาณํ.

មាតាថ្នមរក្សានូវកូនបង្កើត គឺកូនទោលម្នាក់គត់ ដោយជីវិត យ៉ាងណាមិញ គប្បីចម្រើនមេត្តាចិត្ត គ្មានប្រមាណ ទៅលើសត្វទាំងពួង យ៉ាងនោះឯង។

๑๕๐.

១៥០.

เมตฺตญฺจ สพฺพโลกสฺมิ, มานสํ ภาวเย อปริมาณํ;

อุทฺธํ อโธ จ ติริยญฺจ, อสมฺพาธํ อเวรมสปตฺตํ.

គប្បីចម្រើនមេត្តាចិត្ត គ្មានប្រមាណ ទៅលើលោកទាំងមូល ទាំងខាងលើ ខាងក្រោម និងទទឹង (កណ្តាល) ជាចិត្តមិនចង្អៀត មិនមានពៀរ មិនមានសត្រូវ។

๑๕๑.

១៥១.

ติฏฺฐํ [Pg.302] จรํ นิสินฺโน ว, สยาโน ยาวตาสฺส วิตมิทฺโธ ;

เอตํ สตึ อธิฏฺเฐยฺย, พฺรหฺมเมตํ วิหารมิธมาหุ.

ទោះឈរ ដើរ អង្គុយ ឬដេក ពេញមួយវេលាដែលខ្លួនមិនទាន់ងងុយគេង គប្បីតាំងស្មារតី (មេត្តា) នេះទុក ព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ តែងហៅការរស់នៅបែបនេះថា ជាព្រហ្មវិហារ ក្នុងសាសនានេះ។

๑๕๒.

១៥២.

ทิฏฺฐิญฺจ อนุปคฺคมฺม, สีลวา ทสฺสเนน สมฺปนฺโน;

กาเมสุ วินย เคธํ, น หิ ชาตุคฺคพฺภเสยฺย ปุนเรตีติ.

បុគ្គល (អ្នកចម្រើនមេត្តា) មិនចូលទៅជិតមិច្ឆាទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានសីល ពេញបរិបូណ៌ដោយទស្សនៈ (គឺសោតាបត្តិមគ្គញ្ញាណ) បន្ទោបង់នូវការត្រេកអរក្នុងកាមទាំងឡាយបានហើយ តែងមិនមកកាន់គភ៌សេយ្យា (ការកើតក្នុងផ្ទៃម្តាយ) ទៀតឡើយ ដោយពិត។

เมตฺตสุตฺตํ อฏฺฐมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ មេត្តសូត្រ ទី៨។

๙. เหมวตสุตฺตํ

៩. ហេមវតសូត្រ

๑๕๓.

១៥៣.

‘‘อชฺช ปนฺนรโส อุโปสโถ, (อิติ สาตาคิโร ยกฺโข)ทิพฺพา รตฺติ อุปฏฺฐิตา;

อโนมนามํ สตฺถารํ, หนฺท ปสฺสาม โคตมํ’’.

(សាតាគិរយក្ស ពោលថា) «ម្នាលហេមវតៈ ថ្ងៃនេះជាថ្ងៃឧបោសថ ១៥ កើត រាត្រីដ៏ជាទិព្វបានឈានមកដល់ហើយ មកចុះ យើងទៅគាល់ព្រះគោតម ជាព្រះសាស្តាមានព្រះនាមមិនថោកថយ (មានព្រះនាមដ៏ឧត្តម)»។

๑๕๔.

១៥៤.

‘‘กจฺจิ มโน สุปณิหิโต, (อิติ เหมวโต ยกฺโข)สพฺพภูเตสุ ตาทิโน;

กจฺจิ อิฏฺเฐ อนิฏฺเฐ จ, สงฺกปฺปสฺส วสีกตา’’.

(ហេមវតយក្ស សួរថា) «ម្នាលសាតាគិរៈ ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គអ្នកមានសភាពនឹងធឹង (តាទិបុគ្គល) ចំពោះសត្វលោកទាំងពួង តើទ្រង់បានតាំងទុកល្អហើយឬ? សេចក្តីត្រិះរិះទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងអារម្មណ៍ជាទីគាប់ចិត្ត និងមិនជាទីគាប់ចិត្ត តើទ្រង់គ្រប់គ្រងបានហើយឬ?»

๑๕๕.

១៥៥.

‘‘มโน จสฺส สุปณิหิโต, (อิติ สาตาคิโร ยกฺโข)สพฺพภูเตสุ ตาทิโน;

อโถ อิฏฺเฐ อนิฏฺเฐ จ, สงฺกปฺปสฺส วสีกตา’’.

(សាតាគិរយក្ស ឆ្លើយថា) «ម្នាលហេមវតៈ ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះអង្គអ្នកមានសភាពនឹងធឹង ចំពោះសត្វលោកទាំងពួង ទ្រង់បានតាំងទុកល្អហើយ មួយវិញទៀត សេចក្តីត្រិះរិះទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គ ក្នុងអារម្មណ៍ជាទីគាប់ចិត្ត និងមិនជាទីគាប់ចិត្ត ទ្រង់គ្រប់គ្រងបានហើយ»។

๑๕๖.

១៥៦.

‘‘กจฺจิ อทินฺนํ นาทิยติ, (อิติ เหมวโต ยกฺโข)กจฺจิ ปาเณสุ สญฺญโต;

กจฺจิ อารา ปมาทมฺหา, กจฺจิ ฌานํ น ริญฺจติ’’.

(ហេមវតយក្ស សួរថា) «ព្រះអង្គមិនកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យទេឬ? ទ្រង់សង្រួមចំពោះសត្វទាំងឡាយដែរឬ? ទ្រង់ឆ្ងាយចាកសេចក្តីប្រមាទដែរឬ? ព្រះអង្គមិនលះបង់នូវឈានទេឬ?»

๑๕๗.

១៥៧.

‘‘น [Pg.303] โส อทินฺนํ อาทิยติ, (อิติ สาตาคิโร ยกฺโข)อโถ ปาเณสุ สญฺญโต;

อโถ อารา ปมาทมฺหา, พุทฺโธ ฌานํ น ริญฺจติ’’.

(សាតាគិរយក្ស ឆ្លើយថា) «ព្រះអង្គមិនកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យឡើយ មួយវិញទៀត ទ្រង់សង្រួមចំពោះសត្វទាំងឡាយ ទាំងឆ្ងាយចាកសេចក្តីប្រមាទ ព្រះពុទ្ធមិនដែលលះបង់នូវឈានឡើយ»។

๑๕๘.

១៥៨.

‘‘กจฺจิ มุสา น ภณติ, (อิติ เหมวโต ยกฺโข)กจฺจิ น ขีณพฺยปฺปโถ;

กจฺจิ เวภูติยํ นาห, กจฺจิ สมฺผํ น ภาสติ’’.

(ហេមវតយក្ស សួរថា) «ព្រះអង្គមិនពោលពាក្យមុសាវាទទេឬ? មិនពោលពាក្យទ្រគោះបោះបោកទេឬ? មិនពោលពាក្យញុះញង់ទេឬ? មិនពោលពាក្យរោយរាយឥតប្រយោជន៍ទេឬ?»

๑๕๙.

១៥៩.

‘‘มุสา จ โส น ภณติ, (อิติ สาตาคิโร ยกฺโข)อโถ น ขีณพฺยปฺปโถ;

อโถ เวภูติยํ นาห, มนฺตา อตฺถํ จ ภาสติ’’.

(សាតាគិរយក្ស ឆ្លើយថា) «ព្រះអង្គមិនពោលពាក្យមុសាវាទឡើយ មួយវិញទៀត មិនពោលពាក្យទ្រគោះបោះបោក មិនពោលពាក្យញុះញង់ឡើយ ទ្រង់មានប្រាជ្ញាពិចារណា ហើយពោលតែពាក្យមានប្រយោជន៍»។

๑๖๐.

១៦០.

‘‘กจฺจิ น รชฺชติ กาเมสุ, (อิติ เหมวโต ยกฺโข)กจฺจิ จิตฺตํ อนาวิลํ;

กจฺจิ โมหํ อติกฺกนฺโต, กจฺจิ ธมฺเมสุ จกฺขุมา’’.

(ហេមវតយក្ស សួរថា) «ព្រះអង្គមិនត្រេកអរក្នុងកាមទាំងឡាយទេឬ? ព្រះហឫទ័យមិនល្អក់កករទេឬ? ទ្រង់កន្លងផុតនូវមោហៈហើយឬ? ទ្រង់មានចក្ខុ (ប្រាជ្ញា) ក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែរឬ?»

๑๖๑.

១៦១.

‘‘น โส รชฺชติ กาเมสุ, (อิติ สาตาคิโร ยกฺโข)อโถ จิตฺตํ อนาวิลํ;

สพฺพโมหํ อติกฺกนฺโต, พุทฺโธ ธมฺเมสุ จกฺขุมา’’.

(សាតាគិរយក្ស ឆ្លើយថា) «ព្រះអង្គមិនត្រេកអរក្នុងកាមទាំងឡាយឡើយ មួយវិញទៀត ព្រះហឫទ័យមិនល្អក់កករឡើយ ទ្រង់កន្លងផុតនូវមោហៈទាំងពួងហើយ ព្រះពុទ្ធទ្រង់មានចក្ខុក្នុងធម៌ទាំងឡាយ»។

๑๖๒.

១៦២.

‘‘กจฺจิ วิชฺชาย สมฺปนฺโน, (อิติ เหมวโต ยกฺโข )กจฺจิ สํสุทฺธจารโณ;

กจฺจิสฺส อาสวา ขีณา, กจฺจิ นตฺถิ ปุนพฺภโว’’.

(ហេមវតយក្ស សួរថា) «ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជាដែរឬ? មានចរណៈដ៏បរិសុទ្ធស្អាតដែរឬ? អាសវៈទាំងឡាយរបស់ព្រះអង្គអស់ហើយឬ? ភពថ្មីមិនមានដល់ព្រះអង្គទេឬ?»

๑๖๓.

១៦៣.

‘‘วิชฺชาย เจว สมฺปนฺโน, (อิติ สาตาคิโร ยกฺโข)อโถ สํสุทฺธจารโณ;

สพฺพสฺส อาสวา ขีณา, นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว’’.

(សាតាគិរយក្ស ឆ្លើយថា) «ព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជាផង មានចរណៈដ៏បរិសុទ្ធស្អាតផង អាសវៈទាំងពួងរបស់ព្រះអង្គអស់ហើយ ភពថ្មីមិនមានដល់ព្រះអង្គឡើយ»។

๑๖๔.

១៦៤.

‘‘สมฺปนฺนํ [Pg.304] มุนิโน จิตฺตํ, กมฺมุนา พฺยปฺปเถน จ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, ธมฺมโต นํ ปสํสติ’’.

(ហេមវតយក្ស ពោលថា) «ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះមុនី បរិបូណ៌ហើយដោយកាយកម្ម និងវចីកម្ម អ្នកឯងតែងសរសើរព្រះអង្គនោះ ដែលបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ដោយធម៌ពិតប្រាកដ»။

๑๖๕.

១៦៥.

‘‘สมฺปนฺนํ มุนิโน จิตฺตํ, กมฺมุนา พฺยปฺปเถน จ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, ธมฺมโต อนุโมทสิ’’.

(សាតាគិរយក្ស ពោលថា) «ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះមុនី បរិបូណ៌ហើយដោយកាយកម្ម និងវចីកម្ម អ្នកឯងតែងត្រេកអរចំពោះព្រះអង្គនោះ ដែលបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ដោយធម៌ពិតប្រាកដ»။

๑๖๖.

១៦៦.

‘‘สมฺปนฺนํ มุนิโน จิตฺตํ, กมฺมุนา พฺยปฺปเถน จ;

วิชฺชาจรณสมฺปนฺนํ, หนฺท ปสฺสาม โคตมํ.

«ព្រះហឫទ័យរបស់ព្រះមុនី បរិបូណ៌ហើយដោយកាយកម្ម និងវចីកម្ម មកចុះ យើងទៅគាល់ព្រះគោតម ដែលបរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ»။

๑๖๗.

១៦៧.

‘‘เอณิชงฺฆํ กิสํ วีรํ, อปฺปาหารํ อโลลุปํ;

มุนึ วนสฺมึ ฌายนฺตํ, เอหิ ปสฺสาม โคตมํ.

(ហេមវតយក្ស ពោលថា) «ម្នាលសាតាគិរៈ មកចុះ យើងទៅគាល់ព្រះគោតម ជាព្រះមុនីមានស្មងរៀវដូចស្មងសត្វទ្រាយ មានព្រះកាយស្គមស្គាំង ជាអ្នកក្លាហាន មានអាហារតិច មិនលោភលន់ ទ្រង់គង់ចម្រើនឈាននៅក្នុងព្រៃ»။

๑๖๘.

១៦៨.

‘‘สีหํเวกจรํ นาคํ, กาเมสุ อนเปกฺขินํ;

อุปสงฺกมฺม ปุจฺฉาม, มจฺจุปาสปฺปโมจนํ.

«យើងចូលទៅជិតព្រះអង្គអ្នកប្រសើរ (នាគ) ដែលប្រៀបដូចជាសត្វសីហៈ ត្រេកអរក្នុងការចារិកទៅតែម្នាក់ឯង មិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយ ហើយសួរនូវធម៌ជាគ្រឿងរួចផុតចាកអន្ទាក់នៃសេចក្តីស្លាប់»။

๑๖๙.

១៦៩.

‘‘อกฺขาตารํ ปวตฺตารํ, สพฺพธมฺมาน ปารคุํ;

พุทฺธํ เวรภยาตีตํ, มยํ ปุจฺฉาม โคตมํ’’.

(យក្សទាំងពីរ ពោលថា) «យើងខ្ញុំសូមសួរព្រះគោតមពុទ្ធ ជាអ្នកសំដែងធម៌ ជាអ្នកញ៉ាំងធម៌ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅ ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង ជាអ្នកកន្លងផុតនូវពៀរ និងភ័យទាំងឡាយ»။

๑๗๐.

១៧០.

‘‘กิสฺมึ โลโก สมุปฺปนฺโน, (อิติ เหมวโต ยกฺโข)กิสฺมึ กุพฺพติ สนฺถวํ ;

กิสฺส โลโก อุปาทาย, กิสฺมึ โลโก วิหญฺญติ’’.

(ហេមវតយក្ស សួរថា) «តើលោកកើតឡើងក្នុងអ្វី? តើលោកធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលក្នុងអ្វី? លោកប្រកាន់យកនូវអ្វី ទើបលោកចង្អៀតចង្អល់ (លំបាក) ក្នុងអ្វី?»

๑๗๑.

១៧១.

‘‘ฉสุ โลโก สมุปฺปนฺโน, (เหมวตาติ ภควา)ฉสุ กุพฺพติ สนฺถวํ;

ฉนฺนเมว อุปาทาย, ฉสุ โลโก วิหญฺญติ’’.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ត្រាស់ថា) «ម្នាលហេមវតៈ លោកកើតឡើងក្នុង (អាយតនៈ) ៦ លោកធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលក្នុង (អាយតនៈ) ៦ លោកប្រកាន់យកនូវ (អាយតនៈ) ៦ ហ្នឹងឯង ទើបលោកចង្អៀតចង្អល់ក្នុង (អាយតនៈ) ៦»။

๑๗๒.

១៧២.

‘‘กตมํ ตํ อุปาทานํ, ยตฺถ โลโก วิหญฺญติ;

นิยฺยานํ ปุจฺฉิโต พฺรูหิ, กถํ ทุกฺขา ปมุจฺจติ’’.

«តើការប្រកាន់យក (ឧបាទាន) នោះ ដូចម្តេច ដែលជាហេតុនាំឲ្យលោកចង្អៀតចង្អល់? ខ្ញុំព្រះករុណាសួររកផ្លូវចេញ (និយ្យានៈ) សូមព្រះអង្គប្រាប់មកចុះ តើបុគ្គលរួចផុតចាកទុក្ខដោយរបៀបណា?»

๑๗๓.

១៧៣.

‘‘ปญฺจ กามคุณา โลเก, มโนฉฏฺฐา ปเวทิตา;

เอตฺถ ฉนฺทํ วิราเชตฺวา, เอวํ ทุกฺขา ปมุจฺจติ.

«កាមគុណ ៥ យ៉ាង មានចិត្តជាទី ៦ តថាគតបានសំដែងហើយក្នុងលោក បុគ្គលប្រាសចាកសេចក្តីប្រាថ្នា (ឆន្ទៈ) ក្នុងកាមគុណទាំងនេះហើយ តែងរួចផុតចាកទុក្ខដោយរបៀបនេះឯង»။

๑๗๔.

១៧៤.

‘‘เอตํ โลกสฺส นิยฺยานํ, อกฺขาตํ โว ยถาตถํ;

เอตํ โว อหมกฺขามิ, เอวํ ทุกฺขา ปมุจฺจติ’’.

«...នេះជាផ្លូវចេញចាកលោក តថាគតបានសំដែងប្រាប់អ្នករាល់គ្នា តាមពិតប្រាកដហើយ តថាគតប្រាប់ផ្លូវចេញនេះដល់អ្នករាល់គ្នា បុគ្គលរួចផុតចាកទុក្ខដោយរបៀបនេះឯង»

๑๗๕.

១៧៥.

‘‘โก [Pg.305] สูธ ตรติ โอฆํ, โกธ ตรติ อณฺณวํ;

อปฺปติฏฺเฐ อนาลมฺเพ, โก คมฺภีเร น สีทติ’’.

«ក្នុងលោកនេះ តើនរណាឆ្លងអន្លង់ (ឱឃៈ) បាន? នរណាឆ្លងមហាសមុទ្របាន? ក្នុងមហាសមុទ្រដ៏ជ្រៅ គ្មានទីឈរ គ្មានទីតោង តើនរណាមិនលិចលង់?»

๑๗๖.

១៧៦.

‘‘สพฺพทา สีลสมฺปนฺโน, ปญฺญวา สุสมาหิโต;

อชฺฌตฺตจินฺตี สติมา, โอฆํ ตรติ ทุตฺตรํ.

«បុគ្គលអ្នកបរិបូណ៌ដោយសីលសព្វៗ កាល មានប្រាជ្ញា មានចិត្តតាំងមាំល្អហើយ ពិចារណាធម៌ក្នុងខ្លួន មានស្មារតី តែងឆ្លងអន្លង់ដែលឆ្លងបានដោយកម្របាន»။

๑๗๗.

១៧៧.

‘‘วิรโต กามสญฺญาย, สพฺพสํโยชนาติโค;

นนฺทีภวปริกฺขีโณ, โส คมฺภีเร น สีทติ’’.

«បុគ្គលអ្នកវៀរចាកកាមសញ្ញា កន្លងផុតនូវសង្វោជនៈ (គ្រឿងចងជំពាក់) ទាំងពួង មានសេចក្តីត្រេកអរ និងភពអស់ហើយ តែងមិនលិចលង់ក្នុងមហាសមុទ្រដ៏ជ្រៅឡើយ»។

๑๗๘.

១៧៨.

‘‘คพฺภีรปญฺญํ นิปุณตฺถทสฺสึ, อกิญฺจนํ กามภเว อสตฺตํ;

ตํ ปสฺสถ สพฺพธิ วิปฺปมุตฺตํ, ทิพฺเพ ปเถ กมมานํ มเหสึ.

«អ្នករាល់គ្នា ចូរមើលព្រះអង្គអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ (មហេសី) មានប្រាជ្ញាជ្រាលជ្រៅ ឃើញនូវសេចក្តីដ៏ល្អិត មិនមានកង្វល់ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកាមភព រួចផុតចាកកិលេសក្នុងធម៌ទាំងពួង ទ្រង់យាងទៅក្នុងផ្លូវដ៏ជាទិព្វ»។

๑๗๙.

១៧៩.

‘‘อโนมนามํ นิปุณตฺถทสฺสึ, ปญฺญาททํ กามาลเย อสตฺตํ;

ตํ ปสฺสถ สพฺพวิทุํ สุเมธํ, อริเย ปเถ กมมานํ มเหสึ.

«អ្នករាល់គ្នា ចូរមើលព្រះអង្គអ្នកស្វែងរកគុណដ៏ធំ មានព្រះនាមដ៏ឧត្តម ឃើញនូវសេចក្តីដ៏ល្អិត ទ្រង់ប្រទាននូវប្រាជ្ញា មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងអាល័យគឺកាម ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវធម៌ទាំងពួង មានប្រាជ្ញាល្អ ទ្រង់យាងទៅក្នុងផ្លូវដ៏ប្រសើរ (អរិយមគ្គ)»។

๑๘๐.

១៨០.

‘‘สุทิฏฺฐํ วต โน อชฺช, สุปฺปภาตํ สุหุฏฺฐิตํ;

ยํ อทฺทสาม สมฺพุทฺธํ, โอฆติณฺณมนาสวํ.

«ថ្ងៃនេះ ជាការឃើញដ៏ល្អពិតប្រាកដ ជាអរុណរះដ៏ល្អ ជាការក្រោកឡើងដ៏ល្អ ព្រោះយើងខ្ញុំបានឃើញព្រះសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គឆ្លងផុតអន្លង់ហើយ មិនមានអាសវៈឡើយ»។

๑๘๑.

១៨១.

‘‘อิเม ทสสตา ยกฺขา, อิทฺธิมนฺโต ยสสฺสิโน;

สพฺเพ ตํ สรณํ ยนฺติ, ตฺวํ โน สตฺถา อนุตฺตโร.

«ពួកយក្សមួយពាន់នេះ មានឫទ្ធិ មានយសសក្តិធំ ទាំងអស់គ្នា សូមដល់នូវព្រះអង្គជាសរណៈ ព្រះអង្គជាព្រះសាស្តាដ៏ប្រសើរ គ្មាននរណាប្រៀបផ្ទឹមបាន របស់យើងខ្ញុំ»។

๑๘๒.

១៨២.

‘‘เต มยํ วิจริสฺสาม, คามา คามํ นคา นคํ;

นมสฺสมานา สมฺพุทฺธํ, ธมฺมสฺส จ สุธมฺมต’’นฺติ.

«យើងខ្ញុំទាំងនោះ នឹងដើរត្រេចទៅពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីភ្នំមួយទៅភ្នំមួយ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះសម្ពុទ្ធ និងធម៌ដ៏ល្អនៃព្រះធម៌»។

เหมวตสุตฺตํ นวมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ ហេមវតសូត្រ ទី៩។

๑๐. อาฬวกสุตฺตํ

១០. អាឡវកសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อาฬวกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน. อถ โข อาฬวโก ยกฺโข เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขม, สมณา’’ติ. ‘‘สาธาวุโส’’ติ [Pg.306] ภควา นิกฺขมิ. ‘‘ปวิส, สมณา’’ติ. ‘‘สาธาวุโส’’ติ ภควา ปาวิสิ.

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងអាស្រមរបស់អាឡវកយក្ស ជិតក្រុងអាឡវី។ គ្រានោះ អាឡវកយក្ស បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលសមណៈ ចូរចេញទៅ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ ល្អហើយ» រួចក៏យាងចេញទៅ។ យក្សពោលថា «ម្នាលសមណៈ ចូរចូលមកវិញ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ ល្អហើយ» រួចក៏យាងចូលទៅវិញ។

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข อาฬวโก ยกฺโข ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขม, สมณา’’ติ. ‘‘สาธาวุโส’’ติ ภควา นิกฺขมิ. ‘‘ปวิส, สมณา’’ติ. ‘‘สาธาวุโส’’ติ ภควา ปาวิสิ.

សូម្បីលើកទីពីរ... សូម្បីលើកទីបី អាឡវកយក្ស ក៏បានពោលនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលសមណៈ ចូរចេញទៅ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ ល្អហើយ» រួចក៏យាងចេញទៅ។ យក្សពោលថា «ម្នាលសមណៈ ចូរចូលមកវិញ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ ល្អហើយ» រួចក៏យាងចូលទៅវិញ។

จตุตฺถมฺปิ โข อาฬวโก ยกฺโข ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขม, สมณา’’ติ. ‘‘น ขฺวาหํ ตํ, อาวุโส, นิกฺขมิสฺสามิ. ยํ เต กรณียํ, ตํ กโรหี’’ติ.

សូម្បីលើកទីបួន អាឡវកយក្ស ក៏បានពោលនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគ យ៉ាងនេះថា «ម្នាលសមណៈ ចូរចេញទៅ»។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា «ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនចេញទៅឡើយ អ្នកមានកិច្ចការអ្វីដែលត្រូវធ្វើ ចូរធ្វើចុះ»។

‘‘ปญฺหํ ตํ, สมณ, ปุจฺฉิสฺสามิ. สเจ เม น พฺยากริสฺสสิ, จิตฺตํ วา เต ขิปิสฺสามิ, หทยํ วา เต ผาเลสฺสามิ, ปาเทสุ วา คเหตฺวา ปารคงฺคาย ขิปิสฺสามี’’ติ.

«ម្នាលសមណៈ យើងនឹងសួរប្រស្នានឹងអ្នក បើអ្នកមិនឆ្លើយប្រាប់យើងទេ យើងនឹងធ្វើចិត្តរបស់អ្នកឲ្យភាន់ភាំង ឬនឹងហែកបេះដូងរបស់អ្នក ឬក៏ចាប់ជើងរបស់អ្នកបោះទៅត្រើយម្ខាងនៃទន្លេគង្គា»។

‘‘น ขฺวาหํ ตํ, อาวุโส, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย โย เม จิตฺตํ วา ขิเปยฺย หทยํ วา ผาเลยฺย ปาเทสุ วา คเหตฺวา ปารคงฺคาย ขิเปยฺย. อปิ จ ตฺวํ, อาวุโส, ปุจฺฉ ยทากงฺขสี’’ติ. อถ โข อาฬวโก ยกฺโข ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

«ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនឃើញនរណាម្នាក់ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស ដែលអាចធ្វើចិត្តរបស់តថាគតឲ្យភាន់ភាំង ឬហែកបេះដូងរបស់តថាគត ឬក៏ចាប់ជើងរបស់តថាគតបោះទៅត្រើយម្ខាងនៃទន្លេគង្គាបានឡើយ ម្នាលអាវុសោ យ៉ាងណាក៏ដោយ ចូរអ្នកសួរតាមដែលប្រាថ្នាចុះ»។ គ្រានោះ អាឡវកយក្ស បានក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថា យ៉ាងនេះថា៖

๑๘๓.

១៨៣.

‘‘กึ สูธ วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ, กึ สุ สุจิณฺณํ สุขมาวหาติ;

กึ สุ หเว สาทุตรํ รสานํ, กถํ ชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ’’.

«តើអ្វីជាទ្រព្យដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់មនុស្សក្នុងលោកនេះ? តើធម៌អ្វីដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្តល្អហើយ តែងនាំមកនូវសេចក្តីសុខ? តើរសអ្វីជាសាបំផុតក្នុងរសទាំងឡាយ? បុគ្គលរស់នៅបែបណា ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថា រស់នៅដ៏ប្រសើរបំផុត?»

๑๘๔.

១៨៤.

‘‘สทฺธีธ วิตฺตํ ปุริสสฺส เสฏฺฐํ, ธมฺโม สุจิณฺโณ สุขมาวหาติ;

สจฺจํ หเว สาทุตรํ รสานํ, ปญฺญาชีวึ ชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ’’.

«សទ្ធា ជាទ្រព្យដ៏ប្រសើរបំផុតរបស់មនុស្សក្នុងលោកនេះ ធម៌ដែលបុគ្គលប្រព្រឹត្តល្អហើយ តែងនាំមកនូវសេចក្តីសុខ សច្ចៈ (ពាក្យពិត) ជាសាបំផុតក្នុងរសទាំងឡាយ បុគ្គលដែលរស់នៅដោយប្រាជ្ញា អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថា រស់នៅដ៏ប្រសើរបំផុត»។

๑๘๕.

១៨៥.

‘‘กถํ สุ ตรติ โอฆํ, กถํ สุ ตรติ อณฺณวํ;

กถํ สุ ทุกฺขมจฺเจติ, กถํ สุ ปริสุชฺฌติ’’.

«តើបុគ្គលឆ្លងឱឃៈដោយរបៀបណា? តើឆ្លងមហាសមុទ្រដោយរបៀបណា? តើកន្លងផុតទុក្ខដោយរបៀបណា? តើស្អាតបរិសុទ្ធជុំវិញដោយរបៀបណា?»

๑๘๖.

១៨៦.

‘‘สทฺธา ตรติ โอฆํ, อปฺปมาเทน อณฺณวํ;

วีริเยน ทุกฺขมจฺเจติ, ปญฺญาย ปริสุชฺฌติ’’.

«បុគ្គលឆ្លងឱឃៈបានដោយសទ្ធា ឆ្លងមហាសមុទ្របានដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ កន្លងផុតទុក្ខបានដោយវីរិយៈ ស្អាតបរិសុទ្ធជុំវិញបានដោយបញ្ញា។»

๑๘๗.

១៨៧.

‘‘กถํ [Pg.307] สุ ลภเต ปญฺญํ, กถํ สุ วินฺทเต ธนํ;

กถํ สุ กิตฺตึ ปปฺโปติ, กถํ มิตฺตานิ คนฺถติ;

อสฺมา โลกา ปรํ โลกํ, กถํ เปจฺจ น โสจติ’’.

«តើបុគ្គលបានបញ្ញាដោយរបៀបណា? តើបានទ្រព្យសម្បត្តិដោយរបៀបណា? តើដល់នូវកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយរបៀបណា? តើចងមិត្តទាំងឡាយទុកដោយរបៀបណា? លុះលះលោកនេះទៅកាន់លោកខាងមុខហើយ តើធ្វើដូចម្តេចទើបមិនសោកសៅ?»

๑๘๘.

១៨៨.

‘‘สทฺทหาโน อรหตํ, ธมฺมํ นิพฺพานปตฺติยา;

สุสฺสูสํ ลภเต ปญฺญํ, อปฺปมตฺโต วิจกฺขโณ.

«បុគ្គលអ្នកជឿជាក់លើធម៌របស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ ដើម្បីសម្រេចព្រះនិព្វាន ជាអ្នកមិនប្រមាទ មានប្រាជ្ញាពិចារណា តែងបានបញ្ញាព្រោះតែការស្តាប់ដោយល្អ។»

๑๘๙.

១៨៩.

‘‘ปติรูปการี ธุรวา, อุฏฺฐาตา วินฺทเต ธนํ;

สจฺเจน กิตฺตึ ปปฺโปติ, ททํ มิตฺตานิ คนฺถติ.

«បុគ្គលអ្នកធ្វើការងារដ៏សមគួរ មានធុរៈមិនដាក់ចុះ មានសេចក្តីព្យាយាមប្រឹងប្រែង តែងបានទ្រព្យសម្បត្តិ ដល់នូវកេរ្តិ៍ឈ្មោះដោយសច្ចៈ ចងមិត្តទាំងឡាយទុកបានដោយការឲ្យ។»

๑๙๐.

១៩០.

‘‘ยสฺเสเต จตุโร ธมฺมา, สทฺธสฺส ฆรเมสิโน;

สจฺจํ ธมฺโม ธิติ จาโค, ส เว เปจฺจ น โสจติ.

«បុគ្គលអ្នកគ្រប់គ្រងផ្ទះ មានសទ្ធា ប្រកបដោយធម៌ ៤ ប្រការនេះ គឺ សច្ចៈ ធម៌ ធិតិ និងចាគៈ បុគ្គលនោះ លុះលះលោកនេះទៅហើយ តែងមិនសោកសៅឡើយ។»

๑๙๑.

១៩១.

‘‘อิงฺฆ อญฺเญปิ ปุจฺฉสฺสุ, ปุถู สมณพฺราหฺมเณ;

ยทิ สจฺจา ทมา จาคา, ขนฺตฺยา ภิยฺโยธ วิชฺชติ’’.

«នែអាឡវកៈ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកសួរពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដទៃទៀតជាច្រើនចុះថា តើក្នុងលោកនេះ មានធម៌ណាដែលក្រៃលែងជាងសច្ចៈ ទមៈ ចាគៈ និងខន្តី ដែរឬទេ។»

๑๙๒.

១៩២.

‘‘กถํ นุ ทานิ ปุจฺเฉยฺยํ, ปุถู สมณพฺราหฺมเณ;

โยหํ อชฺช ปชานามิ, โย อตฺโถ สมฺปรายิโก.

«ហេតុអ្វីបានជាឥឡូវនេះ ខ្ញុំត្រូវទៅសួរពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដទៃទៀតជាច្រើនធ្វើអ្វី? ព្រោះថ្ងៃនេះ ខ្ញុំបានដឹងច្បាស់ដោយខ្លួនឯងនូវប្រយោជន៍ក្នុងលោកខាងមុខហើយ។»

๑๙๓.

១៩៣.

‘‘อตฺถาย วต เม พุทฺโธ, วาสายาฬวิมาคมา;

โยหํ อชฺช ปชานามิ, ยตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ.

«ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ទ្រង់យាងមកគង់នៅក្រុងអាឡវីនេះ ពិតជាដើម្បីប្រយោជន៍ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាពិតមែន ថ្ងៃនេះខ្ញុំព្រះករុណាបានដឹងច្បាស់ហើយថា ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយក្នុងទីណា ទើបមានផលច្រើន។»

๑๙๔.

១៩៤.

‘‘โส อหํ วิจริสฺสามิ, คามา คามํ ปุรา ปุรํ;

นมสฺสมาโน สมฺพุทฺธํ, ธมฺมสฺส จ สุธมฺมต’’นฺติ.

«ខ្ញុំព្រះករុណានោះនឹងដើរទៅពីភូមិមួយទៅភូមិមួយ ពីក្រុងមួយទៅក្រុងមួយ ដើម្បីថ្វាយបង្គំព្រះសម្ពុទ្ធផង និងក្រាបថ្វាយបង្គំធម៌ដ៏ល្អថ្លៃថ្លារបស់ព្រះអង្គផង។»

อาฬวกสุตฺตํ ทสมํ นิฏฺฐิตํ.

«អាឡវកសូត្រ ទី၁០ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

๑๑. วิชยสุตฺตํ

១១. «វិជយសូត្រ»

๑๙๕.

១៩៥.

จรํ วา ยทิ วา ติฏฺฐํ, นิสินฺโน อุท วา สยํ;

สมิญฺเชติ ปสาเรติ, เอสา กายสฺส อิญฺชนา.

«ទោះបីដើរ ឈរ អង្គុយ ឬដេក កាលណាក្រញសន្ធឹង (កွေး ឬលាត) នេះគ្រាន់តែជាការញាប់ញ័រ (ចលនា) នៃរាងកាយប៉ុណ្ណោះ។»

๑๙๖.

១៩៦.

อฏฺฐินหารุสํยุตฺโต, ตจมํสาวเลปโน;

ฉวิยา กาโย ปฏิจฺฉนฺโน, ยถาภูตํ น ทิสฺสติ.

«រាងកាយនេះ ផ្គុំឡើងដោយឆ្អឹងនិងសរសៃ ស្រោបដោយស្បែកនិងសាច់ គ្របដណ្តប់ដោយស្បែកស្តើង តែងមិនលេចឡើងតាមសភាពពិតឡើយ។»

๑๙๗.

១៩៧.

อนฺตปูโร [Pg.308] อุทรปูโร, ยกนเปฬสฺส วตฺถิโน;

หทยสฺส ปปฺผาสสฺส, วกฺกสฺส ปิหกสฺส จ.

«រាងកាយនេះពេញដោយពោះវៀន ពេញដោយក្រពះ (អាហារថ្មី) ពេញដោយថ្លើម ប្លោក បេះដូង សួត តម្រងនោម និងលំពែង។»

๑๙๘.

១៩៨.

สิงฺฆาณิกาย เขฬสฺส, เสทสฺส จ เมทสฺส จ;

โลหิตสฺส ลสิกาย, ปิตฺตสฺส จ วสาย จ.

«ពេញដោយទឹកសំបោរ ទឹកមាត់ ញើស ខ្លាញ់ខាប់ ឈាម ទឹកសន្លាក់ ទឹកប្រមាត់ និងខ្លាញ់រាវ។»

๑๙๙.

១៩៩.

อถสฺส นวหิ โสเตหิ, อสุจี สวติ สพฺพทา;

อกฺขิมฺหา อกฺขิคูถโก, กณฺณมฺหา กณฺณคูถโก.

«មួយវិញទៀត វត្ថុមិនស្អាតតែងហូរចេញពីទ្វារទាំង ៩ នៃរាងកាយនោះគ្រប់ពេលវេលា គឺអាចម៍ភ្នែកហូរចេញពីភ្នែក អាចម៍ត្រចៀកហូរចេញពីត្រចៀក»

๒๐๐.

២០០.

สิงฺฆาณิกา จ นาสโต, มุเขน วมเตกทา;

ปิตฺตํ เสมฺหญฺจ วมติ, กายมฺหา เสทชลฺลิกา.

«ទឹកសំបោរហូរចេញពីច្រមុះ ជួនកាលខ្ជាក់ក្អួតចេញនូវទឹកប្រមាត់និងស្លេស្មតាមមាត់ ញើសនិងក្អែលហូរចេញពីរាងកាយ។»

๒๐๑.

២០១.

อถสฺส สุสิรํ สีสํ, มตฺถลุงฺคสฺส ปูริตํ;

สุภโต นํ มญฺญติ, พาโล อวิชฺชาย ปุรกฺขโต.

«ម្យ៉ាងទៀត ក្បាលដ៏ប្រហោងរបស់រាងកាយនោះ ពេញទៅដោយខួរក្បាល មនុស្សល្ងង់ខ្លៅដែលត្រូវអវិជ្ជាគ្របដណ្តប់ តែងសំគាល់រាងកាយនោះថាជាវត្ថុស្អាតល្អ។»

๒๐๒.

២០២.

ยทา จ โส มโต เสติ, อุทฺธุมาโต วินีลโก;

อปวิทฺโธ สุสานสฺมึ, อนเปกฺขา โหนฺติ ญาตโย.

«កាលណារាងកាយនោះស្លាប់ទៅ ហើមប៉ោង មានពណ៌ខៀវជាំ ត្រូវគេបោះបង់ចោលក្នុងព្រៃស្មសាន ពួកញាតិទាំងឡាយក៏លែងមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យឡើយ។»

๒๐๓.

២០៣.

ขาทนฺติ นํ สุวานา จ, สิงฺคาลา วกา กิมี;

กากา คิชฺฌา จ ขาทนฺติ, เย จญฺเญ สนฺติ ปาณิโน.

«ពួកឆ្កែស្រុក ឆ្កែព្រៃ ឆ្កែចចក ដង្កូវ ព្រមទាំងក្អែក និងត្មាត ក៏ដូចជាសត្វដទៃទៀតដែលស៊ីសាកសព តែងតែនាំគ្នាខាំស៊ីរាងកាយនោះ។»

๒๐๔.

២០៤.

สุตฺวาน พุทฺธวจนํ, ภิกฺขุ ปญฺญาณวา อิธ;

โส โข นํ ปริชานาติ, ยถาภูตญฺหิ ปสฺสติ.

«ភិក្ខុអ្នកមានប្រាជ្ញាក្នុងសាសនានេះ លុះបានស្តាប់ព្រះពុទ្ធដីកាហើយ តែងកំណត់ដឹងនូវរាងកាយនោះ ព្រោះលោកបានឃើញច្បាស់តាមសភាពពិត។»

๒๐๕.

២០៥.

ยถา อิทํ ตถา เอตํ, ยถา เอตํ ตถา อิทํ;

อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ, กาเย ฉนฺทํ วิราชเย.

«រាងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះយ៉ាងណា រាងកាយដែលគ្មានវិញ្ញាណនោះក៏យ៉ាងនោះ រាងកាយដែលគ្មានវិញ្ញាណនោះយ៉ាងណា រាងកាយដែលមានវិញ្ញាណនេះក៏យ៉ាងនោះដែរ ភិក្ខុគួរលះបង់សេចក្តីតម្រេកក្នុងរាងកាយ ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅចេញ។»

๒๐๖.

២០៦.

ฉนฺทราควิรตฺโต โส, ภิกฺขุ ปญฺญาณวา อิธ;

อชฺฌคา อมตํ สนฺตึ, นิพฺพานํ ปทมจฺจุตํ.

«ភិក្ខុអ្នកមានប្រាជ្ញាក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកប្រាសចាកតម្រេកក្នុងកាម តែងបានសម្រេចនូវព្រះនិព្វាន ជាធម៌មិនស្លាប់ ស្ងប់រំងាប់ ជាឋានមិនឃ្លាតចាកឡើយ។»

๒๐๗.

២០៧.

ทฺวิปาทโกยํ อสุจิ, ทุคฺคนฺโธ ปริหารติ ;

นานากุณปปริปูโร, วิสฺสวนฺโต ตโต ตโต.

«រាងកាយមានជើងពីរនេះ ជាវត្ថុមិនស្អាត មានក្លិនស្អុយ ដែលគេតែងតែថែរក្សាទុក ពេញទៅដោយសាកសពផ្សេងៗ និងហូរចេញនូវវត្ថុមិនស្អាតពីទីនោះៗ។»

๒๐๘.

២០៨.

เอตาทิเสน กาเยน, โย มญฺเญ อุณฺณเมตเว ;

ปรํ วา อวชาเนยฺย, กิมญฺญตฺร อทสฺสนาติ.

«បុគ្គលណាអាស្រ័យរាងកាយមានសភាពបែបនេះ ហើយសំគាល់ខ្លួនថាខ្ពង់ខ្ពស់ ឬមើលងាយអ្នកដទៃ ការសំគាល់ខ្លួននិងការមើលងាយនោះ នឹងមានហេតុអ្វីក្រៅពីការមិនឃើញច្បាស់នូវអរិយសច្ចធម៌?»

วิชยสุตฺตํ เอกาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

«វិជយសូត្រ ទី១១ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

๑๒. มุนิสุตฺตํ

១២. «មុនិសូត្រ»

๒๐๙.

២០៩.

สนฺถวาโต [Pg.309] ภยํ ชาตํ, นิเกตา ชายเต รโช;

อนิเกตมสนฺถวํ, เอตํ เว มุนิทสฺสนํ.

«ភ័យតែងកើតឡើងព្រោះតែការសេពគប់ (តណ្ហានិងទិដ្ឋិ) ធូលី (កិលេស) តែងកើតឡើងអំពីផ្ទះ (អាល័យក្នុងកាម) ព្រះមុនីទ្រង់ឃើញច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន ដែលគ្មានផ្ទះ គ្មានការសេពគប់នោះឯង។»

๒๑๐.

២១០.

โย ชาตมุจฺฉิชฺช น โรปเยยฺย, ชายนฺตมสฺส นานุปฺปเวจฺเฉ;

ตมาหุ เอกํ มุนินํ จรนฺตํ, อทฺทกฺขิ โส สนฺติปทํ มเหสิ.

«ព្រះមុនីណា កាត់ផ្តាច់កិលេសដែលកើតឡើងហើយ មិនបណ្តោយឲ្យកិលេសថ្មីកើតឡើងទៀត និងមិនផ្តល់ឱកាសឲ្យកិលេសនោះលូតលាស់ឡើយ ព្រះមុនីនោះឯងដែលលោកហៅថា មុនីអ្នកត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ព្រះមហេសី (ព្រះពុទ្ធ) អង្គនោះ បានឃើញនូវសន្តិបទ (ព្រះនិព្វាន) ហើយ။»

๒๑๑.

២១១.

สงฺขาย วตฺถูนิ ปมาย พีชํ, สิเนหมสฺส นานุปฺปเวจฺเฉ;

ส เว มุนี ชาติขยนฺตทสฺสี, ตกฺกํ ปหาย น อุเปติ สงฺขํ.

«ព្រះមុនីណា ពិចារណាដឹងនូវទីតាំងនៃកិលេស (ខន្ធ អាយតនៈ ធាតុ) កម្ទេចនូវពូជ (អភិសង្ខារវិញ្ញាណ) ហើយ មិនបណ្តោយឲ្យជ័រ (តណ្ហានិងទិដ្ឋិ) ជ្រាបចូលទៅក្នុងពូជនោះឡើយ ព្រះមុនីនោះឯងជាអ្នកឃើញនូវការអស់ទៅនៃជាតិ លះបង់នូវអកុសលវិតក្កហើយ តែងមិនដល់នូវការរាប់ (ថាជាទេវតា ឬមនុស្ស) ឡើយ။»

๒๑๒.

២១២.

อญฺญาย สพฺพานิ นิเวสนานิ, อนิกามยํ อญฺญตรมฺปิ เตสํ;

ส เว มุนี วีตเคโธ อคิทฺโธ, นายูหตี ปารคโต หิ โหติ.

«ព្រះមុនីណា ដឹងច្បាស់នូវទីលំនៅ (ភព) ទាំងឡាយទាំងពួង ហើយមិនប្រាថ្នានូវភពណាមួយឡើយ ព្រះមុនីនោះឯងជាអ្នកប្រាសចាកតណ្ហា មិនមានសេចក្តីលោភលន់ មិនខ្វល់ខ្វាយសន្សំកុសលនិងអកុសលកម្មឡើយ ព្រោះលោកបានដល់នូវត្រើយ (ព្រះនិព្វាន) ហើយ។»

๒๑๓.

២១៣.

สพฺพาภิภุํ สพฺพวิทุํ สุเมธํ, สพฺเพสุ ธมฺเมสุ อนูปลิตฺตํ;

สพฺพญฺชหํ ตณฺหกฺขเย วิมุตฺตํ, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«បុគ្គលណាគ្របសង្កត់ធម៌ទាំងពួង ដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងពួង មានប្រាជ្ញាល្អ មិនប្រឡាក់ដោយធម៌ទាំងពួង (ខន្ធជាដើម) លះបង់ធម៌ទាំងពួង រួចផុតហើយក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហា (ព្រះនិព្វាន) បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๑๔.

២១៤.

ปญฺญาพลํ สีลวตูปปนฺนํ, สมาหิตํ ฌานรตํ สตีมํ;

สงฺคา ปมุตฺตํ อขิลํ อนาสวํ, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«បុគ្គលណាមានកម្លាំងគឺបញ្ញា បរិបូណ៌ដោយសីលនិងវត្ត មានចិត្តតម្កល់មាំ ត្រេកអរក្នុងឈាន មានសតិ រួចផុតចាកគ្រឿងជំពាក់ (រាគៈជាដើម) មិនមានធម៌ដូចជាគោល (កិលេសគ្រឿងចាក់ដោតចិត្ត) មិនមានអាសវៈ បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๑๕.

២១៥.

เอกํ [Pg.310] จรนฺตํ มุนิมปฺปมตฺตํ, นินฺทาปสํสาสุ อเวธมานํ;

สีหํว สทฺเทสุ อสนฺตสนฺตํ, วาตํว ชาลมฺหิ อสชฺชมานํ;

ปทฺมํว โตเยน อลิปฺปมานํ, เนตารมญฺเญสมนญฺญเนยฺยํ;

ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«បុគ្គលណាត្រាច់ទៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាទ មិនញាប់ញ័រក្នុងសេចក្តីនិន្ទានិងសរសើរ មិនតក់ស្លុតក្នុងសំឡេងទាំងឡាយ ដូចជាសត្វសីហៈ មិនជាប់ក្នុងសំណាញ់ ដូចជាខ្យល់ មិនប្រឡាក់ដោយទឹក ដូចជាស្លឹកឈូក ជាអ្នកដឹកនាំអ្នកដទៃ តែអ្នកដទៃដឹកនាំខ្លួនមិនបាន បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๑๖.

២១៦.

โย โอคหเณ ถมฺโภริวาภิชายติ, ยสฺมึ ปเร วาจาปริยนฺตํ วทนฺติ;

ตํ วีตราคํ สุสมาหิตินฺทฺริยํ, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«បុគ្គលណាមានចិត្តនឹងធឹងដូចជាសសរខឿននៅកំពង់ទឹក កាលបើអ្នកដទៃនិយាយពាក្យទ្រគោះបោះបោកដាក់ខ្លួន បុគ្គលនោះជាអ្នកប្រាសចាករាគៈ មានឥន្ទ្រិយតម្កល់មាំល្អហើយ បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๑๗.

២១៧.

โย เว ฐิตตฺโต ตสรํว อุชฺชุ, ชิคุจฺฉติ กมฺเมหิ ปาปเกหิ;

วีมํสมาโน วิสมํ สมญฺจ, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«បុគ្គលណាមានចិត្តនឹងធឹង ត្រង់ស្មើដូចជាត្រល់ត្បាញអំបោះ តែងខ្ពើមរអើមចំពោះអំពើបាបទាំងឡាយ ពិចារណាដឹងនូវអំពើមិនស្មើ (អកុសល) និងអំពើស្មើ (កុសល) បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๑๘.

២១៨.

โย สญฺญตตฺโต น กโรติ ปาปํ, ทหโร มชฺฌิโม จ มุนิ ยตตฺโต;

อโรสเนยฺโย น โส โรเสติ กญฺจิ, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«បុគ្គលណាមានចិត្តសង្រួមល្អហើយ មិនធ្វើអំពើបាបឡើយ ទោះបីក្នុងវ័យក្មេង ឬវ័យកណ្តាល ព្រះមុនីនោះតែងសង្រួមខ្លួនជានិច្ច ជាអ្នកមិនគួរគេខឹងក្រោធដាក់ និងមិនខឹងក្រោធដាក់នរណាឡើយ បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๑๙.

២១៩.

ยทคฺคโต มชฺฌโต เสสโต วา, ปิณฺฑํ ลเภถ ปรทตฺตูปชีวี;

นาลํ ถุตุํ โนปิ นิปจฺจวาที, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«បុគ្គលអ្នកអាស្រ័យការចិញ្ចឹមជីវិតដោយសារអ្នកដទៃ កាលបើបានចង្ហាន់ពីចំណែកខាងដើម ចំណែកកណ្តាល ឬចំណែកដែលសល់ ក៏មិនសរសើរ និងមិននិយាយបង្អាប់ឡើយ បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី။»

๒๒๐.

២២០.

มุนึ จรนฺตํ วิรตํ เมถุนสฺมา, โย โยพฺพเน โนปนิพชฺฌเต กฺวจิ;

มทปฺปมาทา วิรตํ วิปฺปมุตฺตํ, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«ព្រះមុនីអ្នកត្រាច់ទៅ ជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម ទោះបីក្នុងវ័យក្មេង ក៏មិនជំពាក់ក្នុងទីណាមួយឡើយ ជាអ្នកវៀរចាកសេចក្តីស្រវឹងនិងសេចក្តីប្រមាទ រួចផុតចាកកិលេសទាំងពួង បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๒๑.

២២១.

อญฺญาย [Pg.311] โลกํ ปรมตฺถทสฺสึ, โอฆํ สมุทฺทํ อติตริย ตาทึ;

ตํ ฉินฺนคนฺถํ อสิตํ อนาสวํ, ตํ วาปิ ธีรา มุนิ เวทยนฺติ.

«ព្រះមុនីណា ដឹងច្បាស់នូវលោក ឃើញនូវប្រយោជន៍ដ៏ឧត្តម (ព្រះនិព្វាន) ឆ្លងផុតនូវឱឃៈនិងមហាសមុទ្រ (សង្សារវដ្ត) មានចិត្តនឹងធឹង (តាទិលក្ខណៈ) កាត់ផ្តាច់គ្រឿងចង (គន្ថៈ) បានហើយ មិនអាស្រ័យតណ្ហានិងទិដ្ឋិ មិនមានអាសវៈ បុគ្គលនោះឯងដែលពួកអ្នកប្រាជ្ញហៅថា មុនី។»

๒๒๒.

២២២.

อสมา อุโภ ทูรวิหารวุตฺติโน, คิหี ทารโปสี อมโม จ สุพฺพโต;

ปรปาณโรธาย คิหี อสญฺญโต, นิจฺจํ มุนี รกฺขติ ปาณิเน ยโต.

«ជនទាំងពីរគឺគ្រហស្ថនិងបព្វជិត តែងមិនស្មើគ្នាឡើយ មានទីលំនៅនិងការចិញ្ចឹមជីវិតឆ្ងាយពីគ្នា គ្រហស្ថតែងចិញ្ចឹមបុត្រភរិយា ចំណែកបព្វជិតមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យ មានវត្តល្អ គ្រហស្ថមិនសង្រួមក្នុងការបៀតបៀនសត្វដទៃ ចំណែកព្រះមុនីតែងសង្រួមជានិច្ច និងរក្សាសត្វទាំងឡាយ។»

๒๒๓.

២២៣.

สิขี ยถา นีลคีโว วิหงฺคโม, หํสสฺส โนเปติ ชวํ กุทาจนํ;

เอวํ คิหี นานุกโรติ ภิกฺขุโน, มุนิโน วิวิตฺตสฺส วนมฺหิ ฌายโตติ.

«សត្វក្ងោកដែលមានកំប៉ោយ មានកខៀវ ទោះបីហោះហើរលើមេឃ ក៏មិនអាចដេញទាន់ល្បឿននៃសត្វហង្សបានឡើយ យ៉ាងណាមិញ គ្រហស្ថក៏មិនអាចយកតម្រាប់តាមភិក្ខុជាមុនី អ្នកស្ងប់ស្ងាត់ កំពុងចម្រើនឈាននៅក្នុងព្រៃបានឡើយ។»

มุนิสุตฺตํ ทฺวาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

«មុនិសូត្រ ទី၁២ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

อุรควคฺโค ปฐโม นิฏฺฐิโต.

«ឧរគវគ្គ ទី១ ចប់តែប៉ុណ្ណេះ។»

ตสฺสุทฺทานํ –

«ឧទ្ទាននៃវគ្គនោះគឺ៖»

อุรโค ธนิโย เจว, วิสาณญฺจ ตถา กสิ;

จุนฺโท ปราภโว เจว, วสโล เมตฺตภาวนา.

«ឧរគសូត្រ ធនិយសូត្រ ខគ្គវិសាណសូត្រ កសិភារទ្វាជសូត្រ ចុន្ទសូត្រ បរាភវសូត្រ វសលសូត្រ មេត្តភាវនាសូត្រ»

สาตาคิโร อาฬวโก, วิชโย จ ตถา มุนิ;

ทฺวาทเสตานิ สุตฺตานิ, อุรควคฺโคติ วุจฺจตีติ.

«សាតាគិរសូត្រ (ហេមវតសូត្រ) អាឡវកសូត្រ វិជយសូត្រ និងមុនិសូត្រ។ ព្រះសូត្រទាំង ១២ នេះ លោកហៅថា ឧរគវគ្គ។»

๒. จูฬวคฺโค

២. «ចូឡវគ្គ»

๑. รตนสุตฺตํ

១. «រតនសូត្រ»

๒๒๔.

២២៤.

ยานีธ [Pg.312] ภูตานิ สมาคตานิ, ภุมฺมานิ วา ยานิ ว อนฺตลิกฺเข;

สพฺเพว ภูตา สุมนา ภวนฺตุ, อโถปิ สกฺกจฺจ สุณนฺตุ ภาสิตํ.

«ពួកភូត (ទេវតា) ទាំងឡាយណា ដែលមកជួបជុំគ្នាក្នុងទីនេះ ទោះបីជាភូតដែលស្ថិតនៅលើផែនដីក្តី ឬភូតដែលស្ថិតនៅលើអាកាសក្តី សូមភូតទាំងពួងនោះ មានចិត្តរីករាយ និងសូមស្តាប់នូវព្រះភាសិតដោយគោរពចុះ។»

๒๒๕.

២២៥.

ตสฺมา หิ ภูตา นิสาเมถ สพฺเพ, เมตฺตํ กโรถ มานุสิยา ปชาย;

ทิวา จ รตฺโต จ หรนฺติ เย พลึ, ตสฺมา หิ เน รกฺขถ อปฺปมตฺตา.

«ព្រោះហេតុនោះ ពួកភូតទាំងឡាយអើយ ចូរអ្នករាល់គ្នាស្ដាប់ចុះ ចូរធ្វើនូវមេត្តាចិត្តចំពោះពពួកមនុស្សជាតិ ដែលតែងតែនាំយកនូវគ្រឿងសក្ការៈមកបូជាដល់អ្នករាល់គ្នា ទាំងថ្ងៃទាំងយប់ ព្រោះហេតុនោះ ចូរអ្នករាល់គ្នាជាអ្នកមិនប្រមាទ ជួយថែរក្សាមនុស្សទាំងនោះផងចុះ។»

๒๒๖.

២២៦.

ยํ กิญฺจิ วิตฺตํ อิธ วา หุรํ วา, สคฺเคสุ วา ยํ รตนํ ปณีตํ;

น โน สมํ อตฺถิ ตถาคเตน, อิทมฺปิ พุทฺเธ รตนํ ปณีตํ;

เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

«ទ្រព្យសម្បត្តិណាមួយ ក្នុងលោកនេះក្តី ក្នុងលោកដទៃក្តី ឬរតនៈដ៏ឧត្តមណាមួយក្នុងឋានសួគ៌ក្តី រតនៈទាំងនោះ តែងមិនស្មើនឹងព្រះតថាគតឡើយ នេះជារតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះពុទ្ធ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសុខសួស្តីកើតមានឡើងចុះ។»

๒๒๗.

២២៧.

ขยํ วิราคํ อมตํ ปณีตํ, ยทชฺฌคา สกฺยมุนี สมาหิโต;

น เตน ธมฺเมน สมตฺถิ กิญฺจิ, อิทมฺปิ ธมฺเม รตนํ ปณีตํ;

เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

«ព្រះសក្យមុនីទ្រង់មានព្រះទ័យតម្កល់មាំ បានសម្រេចនូវធម៌ណា ជាទីអស់ទៅនៃកិលេស ជាទីប្រាសចាករាគៈ មិនស្លាប់ ដ៏ឧត្តម (ព្រះនិព្វាន) ធម៌ដទៃដែលស្មើនឹងធម៌នោះ មិនមានឡើយ នេះជារតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះធម៌ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសុខសួស្តីកើតមានឡើងចុះ។»

๒๒๘.

២២៨.

ยํ พุทฺธเสฏฺโฐ ปริวณฺณยี สุจึ, สมาธิมานนฺตริกญฺญมาหุ;

สมาธินา เตน สโม น วิชฺชติ, อิทมฺปิ ธมฺเม รตนํ ปณีตํ;

เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

«ព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ ទ្រង់សរសើរនូវសមាធិណាថាជាធម៌ដ៏ស្អាតបរិសុទ្ធ ពួកព្រះអរិយៈទាំងឡាយហៅសមាធិនោះថាជាអានន្តរិកសមាធិ (សមាធិដែលឲ្យផលគ្មានចន្លោះ) សមាធិដទៃដែលស្មើនឹងសមាធិនោះ មិនមានឡើយ នេះជារតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះធម៌ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសុខសួស្តីកើតមានឡើងចុះ។»

๒๒๙.

២២៩.

เย [Pg.313] ปุคฺคลา อฏฺฐ สตํ ปสตฺถา, จตฺตาริ เอตานิ ยุคานิ โหนฺติ;

เต ทกฺขิเณยฺยา สุคตสฺส สาวกา, เอเตสุ ทินฺนานิ มหปฺผลานิ;

อิทมฺปิ สงฺเฆ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

« បុគ្គល ៨ រូប (៤ គូ) ណា ដែលពួកសប្បុរសសរសើរហើយ បុគ្គលទាំងនោះជាសាវ័ករបស់ព្រះសុគត គួរទទួលនូវទក្ខិណាទាន ទានដែលបុគ្គលឲ្យហើយចំពោះលោកទាំងឡាយនោះ តែងមានផលច្រើន នេះជារតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសុខសួស្តីកើតមានឡើងចុះ។»

๒๓๐.

២៣០.

เย สุปฺปยุตฺตา มนสา ทฬฺเหน, นิกฺกามิโน โคตมสาสนมฺหิ;

เต ปตฺติปตฺตา อมตํ วิคยฺห, ลทฺธา มุธา นิพฺพุตึ ภุญฺชมานา;

อิทมฺปิ สงฺเฆ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា ប្រកបដោយល្អ មានចិត្តមាំមួន មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងសាសនានៃព្រះគោតម លោកទាំងនោះបានសម្រេចនូវផលដែលគួរសម្រេច ចូលទៅកាន់ព្រះនិព្វានជាធម៌មិនស្លាប់ ហើយបានទទួលនូវសេចក្តីរំងាប់កិលេស (ផលសមាបត្តិ) ដោយទទេ នេះជារតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសុខសួស្តីកើតមានឡើងចុះ។»

๒๓๑.

២៣១.

ยถินฺทขีโล ปถวิสฺสิโต สิยา, จตุพฺภิ วาเตหิ อสมฺปกมฺปิโย;

ตถูปมํ สปฺปุริสํ วทามิ, โย อริยสจฺจานิ อเวจฺจ ปสฺสติ;

อิทมฺปิ สงฺเฆ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

«សសរខឿនដែលគេបោះចុះក្នុងដីយ៉ាងមាំ មិនញាប់ញ័រដោយខ្យល់បក់មកពីទិសទាំងបួនយ៉ាងណា ខ្ញុំហៅសប្បុរស (ព្រះសោតាបន្ន) ដែលឃើញច្បាស់នូវអរិយសច្ចធម៌ទាំងឡាយថាមានឧបមាដូច្នោះដែរ នេះជារតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសុខសួស្តីកើតមានឡើងចុះ。»

๒๓๒.

២៣២.

เย อริยสจฺจานิ วิภาวยนฺติ, คมฺภีรปญฺเญน สุเทสิตานิ;

กิญฺจาปิ เต โหนฺติ ภุสํ ปมตฺตา, น เต ภวํ อฏฺฐมมาทิยนฺติ;

อิทมฺปิ สงฺเฆ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

«ព្រះសេក្ខបុគ្គលទាំងឡាយណា ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវអរិយសច្ចធម៌ទាំងឡាយ ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់មានប្រាជ្ញាជ្រាលជ្រៅ សម្តែងទុកល្អហើយ លោកទាំងនោះ ទោះបីជាមានសេចក្តីប្រមាទយ៉ាងខ្លាំងក៏ដោយ ក៏តែងមិនចាប់កំណើតជាលើកទីប្រាំបី (ភពទី៨) ឡើយ នេះជារតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសុខសួស្តីកើតមានឡើងចុះ។»

๒๓๓.

២៣៣.

สหาวสฺส ทสฺสนสมฺปทาย, ตยสฺสุ ธมฺมา ชหิตา ภวนฺติ;

สกฺกายทิฏฺฐิ วิจิกิจฺฉิตญฺจ, สีลพฺพตํ วาปิ ยทตฺถิ กิญฺจิ.

«ព្រមជាមួយគ្នានឹងការសម្រេចនូវទស្សនសម្បទា (សោតាបត្តិមគ្គញ្ញាណ) ធម៌ ៣ ប្រការ គឺសក្កាយទិដ្ឋិ វិចិកិច្ឆា និងសីលព្វតបរាមាស ក៏ត្រូវបានបុគ្គលនោះលះបង់ចោលទាំងស្រុង ព្រមទាំងកិលេសបន្តិចបន្តួចឯទៀតដែលមាន...»

๒๓๔.

២៣៤.

จตูหปาเยหิ [Pg.314] จ วิปฺปมุตฺโต, ฉจฺจาภิฐานานิ ภพฺพ กาตุํ ;

อิทมฺปิ สงฺเฆ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

ព្រះសេក្ខបុគ្គលនោះ ជាអ្នករួចផុតចាកអបាយទាំង ៤ ផង មិនគួរដើម្បីធ្វើនូវអភិដ្ឋានទាំង ៦ ផង នេះជាលក្ខណៈរតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ។

๒๓๕.

២៣៥.

กิญฺจาปิ โส กมฺม กโรติ ปาปกํ, กาเยน วาจา อุท เจตสา วา;

อภพฺพ โส ตสฺส ปฏิจฺฉทาย, อภพฺพตา ทิฏฺฐปทสฺส วุตฺตา;

อิทมฺปิ สงฺเฆ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

ទោះបីព្រះសេក្ខបុគ្គលនោះ ធ្វើនូវបាបកម្មខ្លះ ដោយកាយ វាចា ឬដោយចិត្ត ក៏មិនគួរដើម្បីលាក់បាំងនូវបាបកម្មនោះឡើយ ភាពមិនគួរលាក់បាំងបាបកម្មនេះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងហើយ ចំពោះបុគ្គលអ្នកមានធម៌ឃើញហើយ នេះជាលក្ខណៈរតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ។

๒๓๖.

២៣៦.

วนปฺปคุมฺเพ ยถ ผุสฺสิตคฺเค, คิมฺหานมาเส ปฐมสฺมึ คิมฺเห;

ตถูปมํ ธมฺมวรํ อเทสยิ, นิพฺพานคามึ ปรมํ หิตาย;

อิทมฺปิ พุทฺเธ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

ព្រៃឈើមានត្រួយលូតលាស់ល្អ មានផ្ការីកស្គុះស្គាយនៅខាងចុង ក្នុងខែដំបូងនៃរដូវក្តៅ យ៉ាងណា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ ដែលជាផ្លូវទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ដើម្បីប្រយោជន៍ដ៏ឧត្តម មានឧបមាដូច្នោះដែរ នេះជាលក្ខណៈរតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះពុទ្ធ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ។

๒๓๗.

២៣៧.

วโร วรญฺญู วรโท วราหโร, อนุตฺตโร ธมฺมวรํ อเทสยิ;

อิทมฺปิ พุทฺเธ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

ព្រះពុទ្ធជាម្ចាស់ដ៏ប្រសើរ ទ្រង់ជ្រាបនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ ទ្រង់ប្រទាននូវធម៌ដ៏ប្រសើរ ទ្រង់នាំមកនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ គ្មានបុគ្គលណាក្រៃលែងជាង ទ្រង់បានសម្តែងហើយនូវធម៌ដ៏ប្រសើរ នេះជាលក្ខណៈរតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះពុទ្ធ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ។

๒๓๘.

២៣៨.

ขีณํ ปุราณํ นว นตฺถิ สมฺภวํ, วิรตฺตจิตฺตายติเก ภวสฺมึ;

เต ขีณพีชา อวิรูฬฺหิฉนฺทา, นิพฺพนฺติ ธีรา ยถายํ ปทีโป;

อิทมฺปิ สงฺเฆ รตนํ ปณีตํ, เอเตน สจฺเจน สุวตฺถิ โหตุ.

កម្មចាស់របស់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយអស់ហើយ កម្មថ្មីក៏មិនមានការកើតឡើង ចិត្តរបស់លោកមិនត្រេកអរក្នុងភពតទៅទៀតឡើយ លោកមានពូជអស់ហើយ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងការលូតលាស់ឡើយ ព្រះអរហន្តទាំងឡាយជាអ្នកមានប្រាជ្ញា រមែងរលត់ទៅ ដូចជាប្រទីបនេះ នេះជាលក្ខណៈរតនៈដ៏ឧត្តមក្នុងព្រះសង្ឃ ដោយសច្ចវាចានេះ សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ។

๒๓๙.

២៣៩.

ยานีธ [Pg.315] ภูตานิ สมาคตานิ, ภุมฺมานิ วา ยานิ ว อนฺตลิกฺเข;

ตถาคตํ เทวมนุสฺสปูชิตํ, พุทฺธํ นมสฺสาม สุวตฺถิ โหตุ.

ពួកភូតទាំងឡាយណា ដែលមកជួបជុំគ្នាក្នុងទីនេះ ទោះជាភូតស្ថិតនៅលើផែនដីក្តី ស្ថិតនៅលើអាកាសក្តី យើងទាំងឡាយសូមថ្វាយបង្គំព្រះពុទ្ធជាតថាគត ដែលទេវតានិងមនុស្សតែងបូជា សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ។

๒๔๐.

២៤០.

ยานีธ ภูตานิ สมาคตานิ, ภุมฺมานิ วา ยานิ ว อนฺตลิกฺเข;

ตถาคตํ เทวมนุสฺสปูชิตํ, ธมฺมํ นมสฺสาม สุวตฺถิ โหตุ.

ពួកភូតទាំងឡាយណា ដែលមកជួបជុំគ្នាក្នុងទីនេះ ទោះជាភូតស្ថិតនៅលើផែនដីក្តី ស្ថិតនៅលើអាកាសក្តី យើងទាំងឡាយសូមថ្វាយបង្គំព្រះធម៌ជាតថាគត ដែលទេវតានិងមនុស្សតែងបូជា សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ。

๒๔๑.

២៤១.

ยานีธ ภูตานิ สมาคตานิ, ภุมฺมานิ วา ยานิ ว อนฺตลิกฺเข;

ตถาคตํ เทวมนุสฺสปูชิตํ, สงฺฆํ นมสฺสาม สุวตฺถิ โหตูติ.

ពួកភូតទាំងឡាយណា ដែលមកជួបជុំគ្នាក្នុងទីនេះ ទោះជាភូតស្ថិតនៅលើផែនដីក្តី ស្ថិតនៅលើអាកាសក្តី យើងទាំងឡាយសូមថ្វាយបង្គំព្រះសង្ឃជាតថាគត ដែលទេវតានិងមនុស្សតែងបូជា សូមសេចក្តីសួស្តីកើតមានឡើយ។

รตนสุตฺตํ ปฐมํ นิฏฺฐิตํ.

រតនសូត្រ ទី១ ចប់ហើយ។

๒. อามคนฺธสุตฺตํ

២. អាមគន្ធសូត្រ

๒๔๒.

២៤២.

‘‘สามากจิงฺคูลกจีนกานิ จ, ปตฺตปฺผลํ มูลผลํ ควิปฺผลํ;

ธมฺเมน ลทฺธํ สตมสฺนมานา, น กามกามา อลิกํ ภณนฺติ.

ពួកសប្បុរសកាលបរិភោគនូវស្មៅសាមាកៈ ស្មៅចិង្គុលៈ និងស្មៅចីនកៈ ស្លឹកឈើ ផ្លែឈើ មើមឈើ និងវល្លិ៍ ដែលបានមកដោយធម៌ មិនពោលពាក្យកុហក ព្រោះតែចង់បានកាមឡើយ។

๒๔๓.

២៤៣.

‘‘ยทสฺนมาโน สุกตํ สุนิฏฺฐิตํ, ปเรหิ ทินฺนํ ปยตํ ปณีตํ;

สาลีนมนฺนํ ปริภุญฺชมาโน, โส ภุญฺชสี กสฺสป อามคนฺธํ.

បពិត្រព្រះកស្សបៈ ព្រះអង្គកាលសោយនូវភោជនាហារដែលគេរៀបចំយ៉ាងល្អ ធ្វើសម្រេចយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ ដែលអ្នកដទៃប្រគេនដោយគោរព ជាអាហារដ៏ស្អាត ឧត្តម និងសោយនូវបាយនៃស្រូវសាលី ឈ្មោះថាទ្រង់សោយនូវអាមគន្ធៈ។

๒๔๔.

២៤៤.

‘‘น [Pg.316] อามคนฺโธ มม กปฺปตีติ, อิจฺเจว ตฺวํ ภาสสิ พฺรหฺมพนฺธุ;

สาลีนมนฺนํ ปริภุญฺชมาโน, สกุนฺตมํเสหิ สุสงฺขเตหิ;

ปุจฺฉามิ ตํ กสฺสป เอตมตฺถํ, กถํ ปกาโร ตว อามคนฺโธ’’.

បពិត្រព្រះកស្សបៈជាផៅពង្សនៃព្រហ្ម ព្រះអង្គតែងមានព្រះបន្ទូលថា អាមគន្ធៈមិនគួរដល់អាត្មាអញឡើយ តែព្រះអង្គបែរជាសោយនូវបាយស្រូវសាលី ជាមួយសាច់បក្សីដែលគេចម្អិនយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់ទៅវិញ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមទូលសួរនូវសេចក្តីនេះ តើអាមគន្ធៈរបស់ព្រះអង្គមានសភាពដូចម្តេច?

๒๔๕.

២៤៥.

‘‘ปาณาติปาโต วธเฉทพนฺธนํ, เถยฺยํ มุสาวาโท นิกติวญฺจนานิ จ;

อชฺเฌนกุตฺตํ ปรทารเสวนา, เอสามคนฺโธ น หิ มํสโภชนํ.

ការសម្លាប់សត្វ ការវាយដំ ការកាត់ ការចង ការលួចទ្រព្យ ការពោលពាក្យកុហក ការកៀវកុហក ការបញ្ឆោត ការរៀនគម្ពីរឥតប្រយោជន៍ និងការសេពសន្ថវៈនឹងប្រពន្ធអ្នកដទៃ នេះឯងឈ្មោះថាជាអាមគន្ធៈ ឯការបរិភោគសាច់មិនមែនជាអាមគន្ធៈឡើយ។

๒๔๖.

២៤៦.

‘‘เย อิธ กาเมสุ อสญฺญตา ชนา, รเสสุ คิทฺธา อสุจิภาวมสฺสิตา ;

นตฺถิกทิฏฺฐี วิสมา ทุรนฺนยา, เอสามคนฺโธ น หิ มํสโภชนํ.

ជនទាំងឡាយណា ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនសង្រួមក្នុងកាមទាំងឡាយ ត្រេកអរក្នុងរសជាតិ ជ្រកកោនក្នុងធម៌មិនស្អាត មាននត្ថិកទិដ្ឋិ មានការប្រព្រឹត្តមិនស្មើ និងពិបាកដឹកនាំ នេះឯងឈ្មោះថាជាអាមគន្ធៈ ឯការបរិភោគសាច់មិនមែនជាអាមគន្ធៈឡើយ。

๒๔๗.

២៤៧.

‘‘เย ลูขสา ทารุณา ปิฏฺฐิมํสิกา, มิตฺตทฺทุโน นิกฺกรุณาติมานิโน;

อทานสีลา น จ เทนฺติ กสฺสจิ, เอสามคนฺโธ น หิ มํสโภชนํ.

ជនទាំងឡាយណា ជាអ្នកទ្រគោះបោះបោក សាហាវយង់ឃ្នង ពោលទោសកំបាំងមុខ ប្រទូស្តមិត្ត គ្មានសេចក្តីអាណិតអាសូរ មានមានះខ្លាំងក្លា មានសភាពមិនចេះឲ្យទាន និងមិនដែលចែករំលែកដល់នរណាម្នាក់ នេះឯងឈ្មោះថាជាអាមគន្ធៈ ឯការបរិភោគសាច់មិនមែនជាអាមគន្ធៈឡើយ។

๒๔๘.

២៤៨.

‘‘โกโธ มโท ถมฺโภ ปจฺจุปฏฺฐาปนา, มายา อุสูยา ภสฺสสมุสฺสโย จ;

มานาติมาโน จ อสพฺภิ สนฺถโว, เอสามคนฺโธ น หิ มํสโภชนํ.

សេចក្តីក្រោធ សេចក្តីស្រវឹង សេចក្តីរឹងត្អឹង សេចក្តីប្រឆាំង សេចក្តីលាក់ពុត សេចក្តីច្រណែន ការនិយាយអួតអាង សេចក្តីប្រកាន់ខ្លួន និងការសេពគប់នឹងមនុស្សអាក្រក់ នេះឯងឈ្មោះថាជាអាមគន្ធៈ ឯការបរិភោគសាច់មិនមែនជាអាមគន្ធៈឡើយ។

๒๔๙.

២៤៩.

‘‘เย ปาปสีลา อิณฆาตสูจกา, โวหารกูฏา อิธ ปาฏิรูปิกา ;

นราธมา เยธ กโรนฺติ กิพฺพิสํ, เอสามคนฺโธ น หิ มํสโภชนํ.

ជនទាំងឡាយណា មានសីលដ៏លាមក មិនសងបំណុល ពោលពាក្យញុះញង់ បន្លំក្នុងការជួញដូរ លាក់ពុតក្នុងលោកនេះ និងមនុស្សថោកទាបដែលធ្វើនូវអំពើបាបក្នុងលោកនេះ នេះឯងឈ្មោះថាជាអាមគន្ធៈ ឯការបរិភោគសាច់មិនមែនជាអាមគន្ធៈឡើយ។

๒๕๐.

២៥០.

‘‘เย [Pg.317] อิธ ปาเณสุ อสญฺญตา ชนา, ปเรสมาทาย วิเหสมุยฺยุตา;

ทุสฺสีลลุทฺทา ผรุสา อนาทรา, เอสามคนฺโธ น หิ มํสโภชนํ.

ជនទាំងឡាយណា ក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកមិនសង្រួមក្នុងសត្វទាំងឡាយ តែងកាន់យកទ្រព្យអ្នកដទៃ និងខ្វល់ខ្វាយក្នុងការបៀតបៀនគេ ជាអ្នកទ្រុស្តសីល សាហាវយង់ឃ្នង និយាយពាក្យទ្រគោះ និងគ្មានសេចក្តីគោរព នេះឯងឈ្មោះថាជាអាមគន្ធៈ ឯការបរិភោគសាច់មិនមែនជាអាមគន្ធៈឡើយ។

๒๕๑.

២៥១.

‘‘เอเตสุ คิทฺธา วิรุทฺธาติปาติโน, นิจฺจุยฺยุตา เปจฺจ ตมํ วชนฺติ เย;

ปตนฺติ สตฺตา นิรยํ อวํสิรา, เอสามคนฺโธ น หิ มํสโภชนํ.

សត្វទាំងឡាយណា ត្រេកអរក្នុងអំពើបាបទាំងនោះ មានចិត្តប្រឆាំង តែងប្រព្រឹត្តកន្លង ខ្វល់ខ្វាយជានិច្ច លុះស្លាប់ទៅរមែងទៅកាន់ទីងងឹត និងធ្លាក់ទៅក្នុងនរកមានក្បាលចុះក្រោម នេះឯងឈ្មោះថាជាអាមគន្ធៈ ឯការបរិភោគសាច់មិនមែនជាអាមគន្ធៈឡើយ។

๒๕๒.

២៥២.

‘‘น มจฺฉมํสานมนาสกตฺตํ, น นคฺคิยํ น มุณฺฑิยํ ชฏาชลฺลํ;

ขราชินานิ นาคฺคิหุตฺตสฺสุปเสวนา, เย วาปิ โลเก อมรา พหู ตปา;

มนฺตาหุตี ยญฺญมุตูปเสวนา, โสเธนฺติ มจฺจํ อวิติณฺณกงฺขํ.

ការមិនបរិភោគត្រីនិងសាច់ ការអត់អាហារ ការស្រាត ការកោរសក់ ការទុកសក់ចងជំពាក់ ការប្រឡាក់ដោយធូលី ការដណ្តប់ស្បែកខ្លាឃ្មុំ ការបូជាភ្លើង ឬការតាំងតបៈដ៏ច្រើនក្នុងលោកដើម្បីសេចក្តីមិនស្លាប់ គម្ពីរមន្ត ការបូជាយញ្ញ ការសេពនូវរដូវក្តៅរដូវរងា ទាំងនេះមិនអាចជម្រះសត្វលោកដែលមិនទាន់ឆ្លងផុតសេចក្តីសង្ស័យឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធបានឡើយ។

๒๕๓.

២៥៣.

‘‘โย เตสุ คุตฺโต วิทิตินฺทฺริโย จเร, ธมฺเม ฐิโต อชฺชวมทฺทเว รโต;

สงฺคาติโค สพฺพทุกฺขปฺปหีโน, น ลิปฺปติ ทิฏฺฐสุเตสุ ธีโร’’.

បុគ្គលណាគ្រប់គ្រងក្នុងឥន្ទ្រីយទាំងឡាយ ដឹងច្បាស់នូវឥន្ទ្រីយហើយប្រព្រឹត្តទៅ តាំងនៅក្នុងធម៌ ត្រេកអរក្នុងភាពត្រង់និងភាពទន់ភ្លន់ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាឆ្លងផុតគ្រឿងជំពាក់ លះបង់នូវទុក្ខទាំងពួង រមែងមិនប្រឡាក់ដោយអារម្មណ៍ដែលបានឃើញនិងបានឮឡើយ។

๒๕๔.

២៥៤.

อิจฺเจตมตฺถํ ภควา ปุนปฺปุนํ, อกฺขาสิ นํ เวทยิ มนฺตปารคู;

จิตฺราหิ คาถาหิ มุนี ปกาสยิ, นิรามคนฺโธ อสิโต ทุรนฺนโย.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សម្តែងនូវសេចក្តីនេះរឿយៗ ឯតបស្សីអ្នកដល់ត្រើយនៃគម្ពីរមន្ត ក៏បានយល់ច្បាស់នូវសេចក្តីនោះ ព្រះមុនីជាអ្នកមិនមានអាមគន្ធៈ មិនអាស្រ័យដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ ពិបាកដែលអ្នកដទៃនឹងដឹកនាំទៅបាន ទ្រង់បានប្រកាសហើយដោយគាថាដ៏វិចិត្រទាំងឡាយ។

๒๕๕.

២៥៥.

สุตฺวาน พุทฺธสฺส สุภาสิตํ ปทํ, นิรามคนฺธํ สพฺพทุกฺขปฺปนูทนํ;

นีจมโน วนฺทิ ตถาคตสฺส, ตตฺเถว ปพฺพชฺชมโรจยิตฺถาติ.

តបស្សីនោះ លុះបានស្តាប់នូវព្រះធម៌ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្តែងល្អហើយ ជាធម៌មិនមានអាមគន្ធៈ កំចាត់បង់នូវទុក្ខទាំងពួង ក៏មានចិត្តបន្ទន់បន្ទាប ថ្វាយបង្គំព្រះតថាគត ហើយបានទូលសូមផ្នួសក្នុងទីនោះឯង។

อามคนฺธสุตฺตํ ทุติยํ นิฏฺฐิตํ.

អាមគន្ធសូត្រ ទី២ ចប់ហើយ។

๓. หิริสุตฺตํ

៣. ហិរិសូត្រ

๒๕๖.

២៥៦.

หิรึ [Pg.318] ตรนฺตํ วิชิคุจฺฉมานํ, ตวาหมสฺมิ อิติ ภาสมานํ;

สยฺหานิ กมฺมานิ อนาทิยนฺตํ, เนโส มมนฺติ อิติ นํ วิชญฺญา.

បុគ្គលណា កន្លងនូវសេចក្តីខ្មាស ខ្ពើមរអើមនូវសេចក្តីខ្មាសនោះ តែងពោលថា ខ្ញុំជាមិត្តរបស់អ្នក តែមិនព្រមទទួលធ្វើនូវកិច្ចការដែលខ្លួនអាចធ្វើបាន បុគ្គលគួរដឹងនូវបុគ្គលនោះថា នេះមិនមែនជាមិត្តរបស់អញឡើយ។

๒๕๗.

២៥៧.

อนนฺวยํ ปิยํ วาจํ, โย มิตฺเตสุ ปกุพฺพติ;

อกโรนฺตํ ภาสมานํ, ปริชานนฺติ ปณฺฑิตา.

បុគ្គលណា ពោលតែពាក្យគួរស្រឡាញ់ដ៏ឥតប្រយោជន៍ ចំពោះមិត្តទាំងឡាយ ពួកអ្នកប្រាជ្ញតែងដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះថា ជាអ្នកពោលតែមាត់ មិនធ្វើឡើយ។

๒๕๘.

២៥៨.

น โส มิตฺโต โย สทา อปฺปมตฺโต, เภทาสงฺกี รนฺธเมวานุปสฺสี;

ยสฺมิญฺจ เสติ อุรสีว ปุตฺโต, ส เว มิตฺโต โย ปเรหิ อเภชฺโช.

បុគ្គលណា តែងសង្ស័យការបែកបាក់ រង់ចាំតែមើលចន្លោះប្រហោងជានិច្ច បុគ្គលនោះមិនមែនជាមិត្តឡើយ ចំណែកបុគ្គលណា ដែលមិត្តអាចដេកសម្រាកកាយបានដោយទុកចិត្ត ដូចជាកូនដេកលើទ្រូងឪពុក ហើយអ្នកដទៃមិនអាចបំបែកបាក់បាន បុគ្គលនោះឯងទើបឈ្មោះថាជាមិត្តពិតប្រាកដ។

๒๕๙.

២៥៩.

ปามุชฺชกรณํ ฐานํ, ปสํสาวหนํ สุขํ;

ผลานิสํโส ภาเวติ, วหนฺโต โปริสํ ธุรํ.

បុគ្គលកាលនាំទៅនូវធុរៈរបស់បុរស តែងចម្រើននូវហេតុដែលនាំមកនូវសេចក្តីរីករាយ នាំមកនូវសេចក្តីសរសើរ និងសេចក្តីសុខ ព្រោះសម្លឹងឃើញនូវផលនិងអានិសង្ស。

๒๖๐.

២៦០.

ปวิเวกรสํ ปิตฺวา, รสํ อุปสมสฺส จ;

นิทฺทโร โหติ นิปฺปาโป, ธมฺมปีติรสํ ปิวนฺติ.

បុគ្គលលុះបានផឹកនូវរសនៃវិវេក និងរសនៃឧបសមៈហើយ តែងជាអ្នកមិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ មិនមានបាប ព្រោះបានផឹកនូវរសនៃសេចក្តីឆ្អែតចិត្តក្នុងព្រះធម៌។

หิริสุตฺตํ ตติยํ นิฏฺฐิตํ.

ហិរិសូត្រ ទី៣ ចប់ហើយ។

๔. มงฺคลสุตฺตํ

៤. មង្គលសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា ក្នុងសម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ទេវតាមួយអង្គ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ មានរស្មីដ៏ល្អ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង ហើយចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ហើយឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ។ លុះទេវតានោះឈរក្នុងទីដ៏សមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๒๖๑.

២៦១.

‘‘พหู เทวา มนุสฺสา จ, มงฺคลานิ อจินฺตยุํ;

อากงฺขมานา โสตฺถานํ, พฺรูหิ มงฺคลมุตฺตมํ’’.

ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយជាច្រើន កាលប្រាថ្នានូវសេចក្តីសួស្តី តែងគិតរកនូវមង្គលទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវមង្គលដ៏ឧត្តម。

๒๖๒.

២៦២.

‘‘อเสวนา [Pg.319] จ พาลานํ, ปณฺฑิตานญฺจ เสวนา;

ปูชา จ ปูชเนยฺยานํ, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

ការមិនសេពគប់នឹងមនុស្សពាលទាំងឡាយ ១ ការសេពគប់នឹងអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយ ១ ការបូជាចំពោះបុគ្គលដែលគួរដឹងគុណបូជា ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๖๓.

២៦៣.

‘‘ปติรูปเทสวาโส จ, ปุพฺเพ จ กตปุญฺญตา;

อตฺตสมฺมาปณิธิ จ, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

ការនៅក្នុងប្រទេសដ៏សមគួរ ១ ភាពជាអ្នកមានបុណ្យបានធ្វើទុកហើយក្នុងកាលមុន ១ ការតម្កល់ខ្លួនទុកដោយប្រពៃ ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๖๔.

២៦៤.

‘‘พาหุสจฺจญฺจ สิปฺปญฺจ, วินโย จ สุสิกฺขิโต;

สุภาสิตา จ ยา วาจา, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

ភាពជាអ្នកបានស្តាប់បានរៀនច្រើន ១ សិល្បសាស្ត្រគឺសេចក្តីឆ្លៀវឆ្លាសក្នុងវិជ្ជាជីវៈ ១ វិន័យដែលបានសិក្សាអប់រំល្អហើយ ១ វាចាដែលពោលត្រុងត្រូវល្អហើយ ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๖๕.

២៦៥.

‘‘มาตาปิตุ อุปฏฺฐานํ, ปุตฺตทารสฺส สงฺคโห;

อนากุลา จ กมฺมนฺตา, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

ការបម្រើមាតានិងបិតា ១ ការសង្គ្រោះបុត្រនិងភរិយា ១ ការងារទាំងឡាយដែលមិនច្របូកច្របល់ ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๖๖.

២៦៦.

‘‘ทานญฺจ ธมฺมจริยา จ, ญาตกานญฺจ สงฺคโห;

อนวชฺชานิ กมฺมานิ, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

ការធ្វើទាន ១ ការប្រព្រឹត្តធម៌ ១ ការសង្គ្រោះញាតិទាំងឡាយ ១ ការងារទាំងឡាយដែលមិនមានទោស ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๖๗.

២៦៧.

‘‘อารตี วิรตี ปาปา, มชฺชปานา จ สํยโม;

อปฺปมาโท จ ธมฺเมสุ, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

ការវៀរចាកបាបដោយចិត្ត ១ ការវៀរចាកបាបដោយកាយវាចា ១ សេចក្តីសង្រួមចាកការផឹកទឹកស្រវឹង ១ សេចក្តីមិនប្រមាថក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๖๘.

២៦៨.

‘‘คารโว จ นิวาโต จ, สนฺตุฏฺฐิ จ กตญฺญุตา;

กาเลน ธมฺมสฺสวนํ, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

សេចក្តីគោរពកោតក្រែង ១ សេចក្តីបន្ទន់ខ្លួនបន្ទាបខ្លួន ១ សេចក្តីសន្តោសត្រេកអរតាមមានតាមបាន ១ ភាពជាអ្នកដឹងគុណដែលគេធ្វើហើយដល់ខ្លួន ១ ការស្តាប់ធម៌តាមកាលវេលា ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๖๙.

២៦៩.

‘‘ขนฺตี จ โสวจสฺสตา, สมณานญฺจ ทสฺสนํ;

กาเลน ธมฺมสากจฺฉา, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

សេចក្តីអត់ធន់ ១ ភាពជាអ្នកប្រដៅងាយ ១ ការបានឃើញនូវសមណៈទាំងឡាយ ១ ការសន្ទនាធម៌តាមកាលវេលា ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๗๐.

២៧០.

‘‘ตโป จ พฺรหฺมจริยญฺจ, อริยสจฺจาน ทสฺสนํ;

นิพฺพานสจฺฉิกิริยา จ, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

សេចក្តីព្យាយាមដុតកំចាត់កិលេស ១ ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ១ ការឃើញនូវអរិយសច្ចទាំងឡាយ ១ ការធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់នូវព្រះនិព្វាន ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๗๑.

២៧១.

‘‘ผุฏฺฐสฺส โลกธมฺเมหิ, จิตฺตํ ยสฺส น กมฺปติ;

อโสกํ วิรชํ เขมํ, เอตํ มงฺคลมุตฺตมํ.

ចិត្តរបស់បុគ្គលណា ដែលលោកធម៌ទាំងឡាយពាល់ត្រូវហើយ មិនរំភើបញាប់ញ័រ ១ មិនមានសេចក្តីសោកសៅ ១ មានធូលីគឺកិលេសទៅប្រាសហើយ ១ ជាចិត្តក្សេមក្សាន្ត ១ នេះជាមង្គលដ៏ឧត្តម។

๒๗๒.

២៧២.

‘‘เอตาทิสานิ กตฺวาน, สพฺพตฺถมปราชิตา;

สพฺพตฺถ โสตฺถึ คจฺฉนฺติ, ตํ เตสํ มงฺคลมุตฺตม’’นฺติ.

ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ ធ្វើនូវមង្គលទាំងឡាយមានសភាពដូច្នោះហើយ រមែងជាអ្នកមិនចាញ់ក្នុងទីទាំងពួង តែងដល់នូវសេចក្តីសួស្តីក្នុងទីទាំងពួង នោះជាមង្គលដ៏ឧត្តមរបស់ទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយនោះ។

มงฺคลสุตฺตํ จตุตฺถํ นิฏฺฐิตํ.

មង្គលសូត្រ ទី៤ ចប់ហើយ។

๕. สูจิโลมสุตฺตํ

៥. សូសិលោមសូត្រ

เอวํ [Pg.320] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา คยายํ วิหรติ ฏงฺกิตมญฺเจ สูจิโลมสฺส ยกฺขสฺส ภวเน. เตน โข ปน สมเยน ขโร จ ยกฺโข สูจิโลโม จ ยกฺโข ภควโต อวิทูเร อติกฺกมนฺติ. อถ โข ขโร ยกฺโข สูจิโลมํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘เอโส สมโณ’’ติ. ‘‘เนโส สมโณ, สมณโก เอโส. ยาวาหํ ชานามิ ยทิ วา โส สมโณ, ยทิ วา โส สมณโก’’ติ.

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា ក្នុងសម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងតង្កិតមញ្ចគ្រឹះ ជាលំនៅរបស់សូសិលោមយក្ស ជិតក្រុងគយា។ សម័យនោះឯង ខរយក្សនិងសូសិលោមយក្ស ដើរកាត់ទៅក្នុងទីមិនឆ្ងាយពីព្រះមានព្រះភាគ។ គ្រានោះ ខរយក្សបាននិយាយនឹងសូសិលោមយក្សថា នោះជាសមណៈ។ សូសិលោមយក្សនិយាយថា នោះមិនមែនជាសមណៈទេ ជាសមណៈក្លែងក្លាយទេ ចាំអញទៅសាកល្បងមើលសិន ទើបដឹងថាជាសមណៈពិត ឬជាសមណៈក្លែងក្លាយ។

อถ โข สูจิโลโม ยกฺโข เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต กายํ อุปนาเมสิ. อถ โข ภควา กายํ อปนาเมสิ. อถ โข สูจิโลโม ยกฺโข ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภายสิ มํ, สมณา’’ติ? ‘‘น ขฺวาหํ ตํ, อาวุโส, ภายามิ; อปิ จ เต สปฺผสฺโส ปาปโก’’ติ.

លំដាប់នោះ សូសិលោមយក្សក៏ចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ផ្អៀងកាយទៅប៉ះព្រះកាយព្រះមានព្រះភាគ។ ឯព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គេចព្រះកាយចេញបន្តិច។ គ្រានោះ សូសិលោមយក្សបានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគថា ម្នាលសមណៈ ព្រះអង្គខ្លាចខ្ញុំឬ? ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនខ្លាចអ្នកឡើយ ប៉ុន្តែការប៉ះពាល់របស់អ្នកជាអំពើអាក្រក់។

‘‘ปญฺหํ ตํ, สมณ, ปุจฺฉิสฺสามิ. สเจ เม น พฺยากริสฺสสิ, จิตฺตํ วา เต ขิปิสฺสามิ, หทยํ วา เต ผาเลสฺสามิ, ปาเทสุ วา คเหตฺวา ปารคงฺคาย ขิปิสฺสามี’’ติ.

យក្សពោលថា ម្នាលសមណៈ អញនឹងសួរប្រស្នានឹងអ្នក បើអ្នកមិនឆ្លើយប្រាប់អញទេ អញនឹងធ្វើចិត្តរបស់អ្នកឲ្យភាន់ភាំង ឬនឹងហែកបេះដូងរបស់អ្នក ឬនឹងចាប់ជើងរបស់អ្នកបោះទៅកាន់ត្រើយម្ខាងនៃទន្លេគង្គា។

‘‘น ขฺวาหํ ตํ, อาวุโส, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย โย เม จิตฺตํ วา ขิเปยฺย หทยํ วา ผาเลยฺย ปาเทสุ วา คเหตฺวา ปารคงฺคาย ขิเปยฺย. อปิ จ ตฺวํ, อาวุโส, ปุจฺฉ ยทากงฺขสี’’ติ. อถ โข สูจิโลโม ยกฺโข ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា ម្នាលអាវុសោ តថាគតមិនឃើញនរណាម្នាក់ ក្នុងលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក ក្នុងពពួកសត្វ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតានិងមនុស្ស ដែលអាចធ្វើចិត្តរបស់តថាគតឲ្យភាន់ភាំង ឬហែកបេះដូង ឬចាប់ជើងបោះទៅកាន់ត្រើយម្ខាងនៃទន្លេគង្គាបានឡើយ ប៉ុន្តែ ម្នាលអាវុសោ អ្នកចង់សួរអ្វី ក៏សួរចុះ។ លំដាប់នោះ សូសិលោមយក្សបានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๒๗๓.

២៧៣.

‘‘ราโค จ โทโส จ กุโตนิทานา, อรตี รตี โลมหํโส กุโตชา;

กุโต สมุฏฺฐาย มโนวิตกฺกา, กุมารกา ธงฺกมิโวสฺสชนฺติ’’.

រាគៈនិងទោសៈ មានអ្វីជាហេតុ? សេចក្តីមិនត្រេកអរ សេចក្តីត្រេកអរ និងសេចក្តីព្រឺរោម កើតមកពីណា? សេចក្តីត្រិះរិះនៃចិត្ត កើតឡើងពីណា ហើយលែងចិត្តដូចជាពួកក្មេងប្រុសចងជើងក្អែកហើយលែងទៅ?

๒๗๔.

២៧៤.

‘‘ราโค จ โทโส จ อิโตนิทานา, อรตี รตี โลมหํโส อิโตชา;

อิโต สมุฏฺฐาย มโนวิตกฺกา, กุมารกา ธงฺกมิโวสฺสชนฺติ.

រាគៈនិងទោសៈ មានអត្តភាពនេះឯងជាហេតុ សេចក្តីមិនត្រេកអរ សេចក្តីត្រេកអរ និងសេចក្តីព្រឺរោម ក៏កើតមកពីអត្តភាពនេះដែរ សេចក្តីត្រិះរិះនៃចិត្ត កើតឡើងពីអត្តភាពនេះ ហើយលែងចិត្តដូចជាពួកក្មេងប្រុសចងជើងក្អែកហើយលែងទៅ។

๒๗๔.

២៧៤.

‘‘สฺเนหชา [Pg.321] อตฺตสมฺภูตา, นิคฺโรธสฺเสว ขนฺธชา;

ปุถู วิสตฺตา กาเมสุ, มาลุวาว วิตตาวเน.

កិលេសទាំងនោះ មានតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សើម កើតឡើងអំពីខ្លួន ដូចជាឫសជ្រៃកើតអំពីមែកជ្រៃ តែងជំពាក់ក្នុងកាមទាំងឡាយយ៉ាងខ្លាំង ដូចជាវល្លិ៍យុថ្កាដែលរាលដាលពេញព្រៃ។

๒๗๕.

២៧៥.

‘‘เย นํ ปชานนฺติ ยโตนิทานํ, เต นํ วิโนเทนฺติ สุโณหิ ยกฺข;

เต ทุตฺตรํ โอฆมิมํ ตรนฺติ, อติณฺณปุพฺพํ อปุนพฺภวายา’’ติ.

ម្នាលយក្ស អ្នកចូរស្ដាប់ចុះ ជនទាំងឡាយណា ដឹងច្បាស់នូវកិលេសនោះថា មានអត្តភាពនេះជាហេតុ ជនទាំងឡាយនោះ តែងកំចាត់បង់នូវកិលេសនោះបាន ជនទាំងឡាយនោះ ឈ្មោះថាបានឆ្លងផុតនូវអន្លង់ដែលឆ្លងបានដោយកម្រ ដែលខ្លួនមិនធ្លាប់ឆ្លងពីមុនមក ដើម្បីមិនមានភពថ្មីទៀតឡើយ។

สูจิโลมสุตฺตํ ปญฺจมํ นิฏฺฐิตํ.

សូសិលោមសូត្រ ទី៥ ចប់ហើយ。

๖. ธมฺมจริยสุตฺตํ

៦. ធម្មចរិយសូត្រ

๒๗๖.

២៧៦.

ธมฺมจริยํ พฺรหฺมจริยํ, เอตทาหุ วสุตฺตมํ;

ปพฺพชิโตปิ เจ โหติ, อคารา อนคาริยํ.

ព្រះអរិយទាំងឡាយ ពោលថា ការប្រព្រឹត្តធម៌ ១ ការប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ ១ នេះជាទ្រព្យដ៏ឧត្តម ទោះបីបុគ្គលនោះចេញចាកផ្ទះ មកបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះក៏ដោយ។

๒๗๗.

២៧៧.

โส เจ มุขรชาติโก, วิเหสาภิรโต มโค;

ชีวิตํ ตสฺส ปาปิโย, รชํ วฑฺเฒติ อตฺตโน.

បើបុគ្គលនោះ ជាអ្នកមានមាត់រឹង ត្រេកអរក្នុងការបៀតបៀនគេ មានសភាពដូចជាសត្វព្រៃ ជីវិតរបស់បុគ្គលនោះ ឈ្មោះថាថោកទាបបំផុត តែងចម្រើននូវធូលីគឺកិលេសដល់ខ្លួនឯង។

๒๗๘.

២៧៨.

กลหาภิรโต ภิกฺขุ, โมหธมฺเมน อาวุโต;

อกฺขาตมฺปิ น ชานาติ, ธมฺมํ พุทฺเธน เทสิตํ.

ភិក្ខុអ្នកត្រេកអរក្នុងជម្លោះ ត្រូវមោហធម៌គ្របដណ្តប់ហើយ តែងមិនដឹងសូម្បីតែពាក្យដែលលោកអ្នកដទៃប្រាប់ហើយ មិនដឹងនូវធម៌ដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្តែងហើយឡើយ។

๒๗๙.

២៧៩.

วิเหสํ ภาวิตตฺตานํ, อวิชฺชาย ปุรกฺขโต;

สํกิเลสํ น ชานาติ, มคฺคํ นิรยคามินํ.

ភិក្ខុនោះតែងបៀតបៀននូវលោកអ្នកមានចិត្តចម្រើនហើយ មានអវិជ្ជាជាប្រធាន មិនដឹងនូវធម៌ជាគ្រឿងសៅហ្មង និងផ្លូវដែលជាប្រធានទៅកាន់នរកឡើយ។

๒๘๐.

២៨០.

วินิปาตํ สมาปนฺโน, คพฺภา คพฺภํ ตมา ตมํ;

ส เว ตาทิสโก ภิกฺขุ, เปจฺจ ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.

ភិក្ខុនោះតែងដល់នូវវិបុលភាព (ធ្លាក់ទៅក្នុងអបាយ) ពីគភ៌មួយទៅកាន់គភ៌មួយ ពីងងឹតទៅកាន់ងងឹត ភិក្ខុមានសភាពបែបនោះ តែងទៅកាន់សេចក្តីទុក្ខក្នុងបរលោកជាប្រាកដ។

๒๘๑.

២៨១.

คูถกูโป ยถา อสฺส, สมฺปุณฺโณ คณวสฺสิโก;

โย จ เอวรูโป อสฺส, ทุพฺพิโสโธ หิ สางฺคโณ.

တွင်းលាមកដែលពេញប្រៀប អស់ឆ្នាំជាច្រើន ជម្រះបានដោយកម្រ យ៉ាងណាមិញ ភិក្ខុណាមានសភាពបែបនោះ មានធម៌ជាគ្រឿងសៅហ្មង ភិក្ខុនោះក៏ជម្រះបានដោយកម្រ យ៉ាងនោះដែរ។

๒๘๒.

២៨២.

ยํ เอวรูปํ ชานาถ, ภิกฺขโว เคหนิสฺสิตํ;

ปาปิจฺฉํ ปาปสงฺกปฺปํ, ปาปอาจารโคจรํ.

ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងនូវភិក្ខុណាដែលមានសភាពបែបនេះ ជាអ្នកអាស្រ័យនូវផ្ទះ (កាមគុណ) មានសេចក្តីប្រាថ្នាលាមក មានតម្រិះលាមក មានមារយាទ និងគោចរលាមក។

๒๘๓.

២៨៣.

สพฺเพ [Pg.322] สมคฺคา หุตฺวาน, อภินิพฺพชฺชิยาถ นํ;

การณฺฑวํ นิทฺธมถ, กสมฺพุํ อปกสฺสถ.

អ្នកទាំងឡាយទាំងអស់គ្នា ចូរជាអ្នកព្រមព្រៀងគ្នា ជៀសវាងនូវភិក្ខុនោះចេញ ចូរខ្ចាត់ខ្ចាយនូវភិក្ខុដែលប្រៀបដូចជាស្មៅកន្ទុយក្ងោក ចូរនាំចេញនូវភិក្ខុដែលប្រៀបដូចជាសម្រាម។

๒๘๔.

២៨៤.

ตโต ปลาเป วาเหถ, อสฺสมเณ สมณมานิเน;

นิทฺธมิตฺวาน ปาปิจฺเฉ, ปาปอาจารโคจเร.

លំដាប់នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយបន្សាត់ចោលនូវភិក្ខុដែលជាស្រូវកន្ទុយឆ្កែ មិនមែនជាសមណៈ តែសំគាល់ខ្លួនថាជាសមណៈ ចូរខ្ចាត់ខ្ចាយនូវភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីប្រាថ្នាលាមក មានមារយាទ និងគោចរលាមកទាំងនោះចេញ។

๒๘๕.

២៨៥.

สุทฺธา สุทฺเธหิ สํวาสํ, กปฺปยวฺโห ปติสฺสตา;

ตโต สมคฺคา นิปกา, ทุกฺขสฺสนฺตํ กริสฺสถาติ.

អ្នកទាំងឡាយជាអ្នកស្អាតស្អំ មានស្មារតី ចូរធ្វើការនៅរួមគ្នាជាមួយពួកលោកអ្នកស្អាតស្អំចុះ លំដាប់នោះ អ្នកទាំងឡាយជាអ្នកព្រមព្រៀងគ្នា មានប្រាជ្ញាស្មារតី នឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន។

ธมฺมจริยสุตฺตํ ฉฏฺฐํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ ធម្មចរិយសូត្រ ទី៦។

๗. พฺราหฺมณธมฺมิกสุตฺตํ

៧. ព្រាហ្មណធម្មិកសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข สมฺพหุลา โกสลกา พฺราหฺมณมหาสาลา ชิณฺณา วุฑฺฒา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต พฺราหฺมณมหาสาลา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘สนฺทิสฺสนฺติ นุ โข, โภ โคตม, เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณานํ พฺราหฺมณานํ พฺราหฺมณธมฺเม’’ติ? ‘‘น โข, พฺราหฺมณา, สนฺทิสฺสนฺติ เอตรหิ พฺราหฺมณา โปราณานํ พฺราหฺมณานํ พฺราหฺมณธมฺเม’’ติ. ‘‘สาธุ โน ภวํ โคตโม โปราณานํ พฺราหฺมณานํ พฺราหฺมณธมฺมํ ภาสตุ, สเจ โภโต โคตมสฺส อครู’’ติ. ‘‘เตน หิ, พฺราหฺมณา, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ, ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข เต พฺราหฺมณมหาสาลา ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ពួកព្រាហ្មណមហាសាល ជាអ្នកស្រុកกោសលច្រើននាក់ ជាមនុស្សចាស់ជរា គ្រាំគ្រា មានអាយុច្រើន រស់នៅបានយូរឆ្នាំ ឈានចូលដល់វ័យចុងក្រោយ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះពួកព្រាហ្មណមហាសាលទាំងនោះ អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ពួកព្រាហ្មណ៍ក្នុងពេលសព្វថ្ងៃនេះ នៅតែប្រព្រឹត្តតាមព្រាហ្មណធម៌ របស់ពួកព្រាហ្មណ៍បុរាណខ្លះដែរឬទេ?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ ពួកព្រាហ្មណ៍ក្នុងពេលសព្វថ្ងៃនេះ មិនប្រព្រឹត្តតាមព្រាហ្មណធម៌ របស់ពួកព្រាហ្មណ៍បុរាណឡើយ»។ ពួកព្រាហ្មណ៍ក្រាបទូលថា «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន បើមិនជាការធ្ងន់ធ្ងរទេ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្តែងនូវព្រាហ្មណធម៌ របស់ពួកព្រាហ្មណ៍បុរាណ ដល់ពួកយើងខ្ញុំផងចុះ»។ ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា «ម្នាលព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកទាំងឡាយស្តាប់ ចូរធ្វើទុកក្នុងចិត្តឲ្យល្អចុះ តថាគតនឹងសម្តែង»។ ពួកព្រាហ្មណមហាសាលទាំងនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីការបស់ព្រះមានព្រះភាគថា «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន យ៉ាងនោះចុះ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

๒๘๖.

២៨៦.

‘‘อิสโย ปุพฺพกา อาสุํ, สญฺญตตฺตา ตปสฺสิโน;

ปญฺจ กามคุเณ หิตฺวา, อตฺตทตฺถมจาริสุํ.

«ពួកឥសីក្នុងកាលមុន ជាអ្នកសង្រួមខ្លួន មានតបៈ លះបង់នូវកាមគុណទាំង ៥ ហើយ បានប្រព្រឹត្តដើម្បីប្រយោជន៍ខ្លួន។

๒๘๗.

២៨៧.

‘‘น ปสู พฺราหฺมณานาสุํ, น หิรญฺญํ น ธานิยํ;

สชฺฌายธนธญฺญาสุํ, พฺรหฺมํ นิธิมปาลยุํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ គ្មានសត្វពាហនៈ គ្មានមាស គ្មានស្រូវឡើយ មានតែការរៀនសូត្រជាទ្រព្យ និងជាស្រូវ តែងរក្សានូវកំណប់ទ្រព្យដ៏ប្រសើរ (គឺព្រហ្មវិហារ)។

๒๘๘.

២៨៨.

‘‘ยํ [Pg.323] เนสํ ปกตํ อาสิ, ทฺวารภตฺตํ อุปฏฺฐิตํ;

สทฺธาปกตเมสานํ, ทาตเว ตทมญฺญิสุํ.

ភត្តដែលជនទាំងឡាយរៀបចំទុកនៅមាត់ទ្វារផ្ទះ ដើម្បីពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ជនទាំងឡាយតែងសំគាល់នូវភត្តដែលរៀបចំដោយសទ្ធានោះថា គួរប្រគេនដល់ពួកព្រាហ្មណ៍អ្នកស្វែងរកអាហារ។

๒๘๙.

២៨៩.

‘‘นานารตฺเตหิ วตฺเถหิ, สยเนหาวสเถหิ จ;

ผีตา ชนปทา รฏฺฐา, เต นมสฺสึสุ พฺราหฺมเณ.

ពួកជនក្នុងជនបទ និងដែនដីដ៏ស្តុកស្តម្ភ តែងនមស្ការនូវពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ដោយសំពត់មានពណ៌ផ្សេងៗ ដោយទីដេក និងលំនៅដ្ឋានទាំងឡាយ។

๒๙๐.

២៩០.

‘‘อวชฺฌา พฺราหฺมณา อาสุํ, อเชยฺยา ธมฺมรกฺขิตา;

น เน โกจิ นิวาเรสิ, กุลทฺวาเรสุ สพฺพโส.

ពួកព្រាហ្មណ៍ជាបុគ្គលដែលគេមិនគួរគប្បីសម្លាប់ ជាអ្នកដែលគេមិនអាចឈ្នះបាន ព្រោះមានធម៌រក្សាហើយ គ្មាននរណាម្នាក់ឃាត់ឃាំងពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ នៅមាត់ទ្វារផ្ទះនៃត្រកូលទាំងឡាយឡើយ។

๒๙๑.

២៩១.

‘‘อฏฺฐจตฺตาลีสํ วสฺสานิ, (โกมาร) พฺรหฺมจริยํ จรึสุ เต;

วิชฺชาจรณปริเยฏฺฐึ, อจรุํ พฺราหฺมณา ปุเร.

ពួកព្រាហ្មណ៍ក្នុងកាលមុន បានប្រព្រឹត្តកុមារព្រហ្មចរិយធម៌ អស់ ៤៨ ឆ្នាំ តែងប្រព្រឹត្តស្វែងរកវិជ្ជា និងចរណៈ។

๒๙๒.

២៩២.

‘‘น พฺราหฺมณา อญฺญมคมุํ, นปิ ภริยํ กิณึสุ เต;

สมฺปิเยเนว สํวาสํ, สงฺคนฺตฺวา สมโรจยุํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍មិនទៅរកស្រ្តីដទៃ (ក្រៅពីព្រាហ្មណី) ទាំងមិនបានទិញភរិយាឡើយ តែងរួមរស់ជាមួយគ្នាដោយសេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ស្មោះស្ម័គ្រ ហើយពេញចិត្តនឹងការនៅរួមគ្នានោះ។

๒๙๓.

២៩៣.

‘‘อญฺญตฺร ตมฺหา สมยา, อุตุเวรมณึ ปติ;

อนฺตรา เมถุนํ ธมฺมํ, นาสฺสุ คจฺฉนฺติ พฺราหฺมณา.

វៀរលែងតែសម័យនោះ (គឺសម័យមានរដូវ) ពួកព្រាហ្មណ៍មិនដែលប្រព្រឹត្តមេថុនធម្ម ក្នុងចន្លោះពេលដែលភរិយាគ្មានរដូវឡើយ។

๒๙๔.

២៩៤.

‘‘พฺรหฺมจริยญฺจ สีลญฺจ, อชฺชวํ มทฺทวํ ตปํ;

โสรจฺจํ อวิหึสญฺจ, ขนฺติญฺจาปิ อวณฺณยุํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍តែងសរសើរនូវព្រហ្មចរិយៈ សីល សេចក្តីត្រង់ សេចក្តីទន់ភ្លន់ តបៈ សេចក្តីសង្រួម ការមិនបៀតបៀន និងសេចក្តីអត់ធន់។

๒๙๕.

២៩៥.

‘‘โย เนสํ ปรโม อาสิ, พฺรหฺมา ทฬฺหปรกฺกโม;

ส วาปิ เมถุนํ ธมฺมํ, สุปินนฺเตปิ นาคมา.

ព្រាហ្មណ៍ណាដែលប្រសើរជាងគេក្នុងចំណោមពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ជាអ្នកមានព្យាយាមមាំមួន ព្រាហ្មណ៍នោះមិនដែលប្រព្រឹត្តមេថុនធម្ម សូម្បីតែក្នុងយល់សប្តិឡើយ។

๒๙๖.

២៩៦.

‘‘ตสฺส วตฺตมนุสิกฺขนฺตา, อิเธเก วิญฺญุชาติกา;

พฺรหฺมจริยญฺจ สีลญฺจ, ขนฺติญฺจาปิ อวณฺณยุํ.

ពួកវិញ្ញូជនខ្លះក្នុងលោកនេះ កាលរៀនសូត្រតាមវត្តប្រតិបត្តិរបស់ព្រាហ្មណ៍នោះ តែងសរសើរនូវព្រហ្មចរិយៈ សីល និងសេចក្តីអត់ធន់ដែរ។

๒๙๗.

២៩៧.

‘‘ตณฺฑุลํ สยนํ วตฺถํ, สปฺปิเตลญฺจ ยาจิย;

ธมฺเมน สโมธาเนตฺวา, ตโต ยญฺญมกปฺปยุํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ កាលសូមនូវអង្ករ ទីដេក សំពត់ ទឹកដោះថ្លា និងប្រេង ដោយធម៌ ប្រមូលរបស់ទាំងនោះមកហើយ ក៏ធ្វើនូវយ័ញ្ញ។

๒๙๘.

២៩៨.

‘‘อุปฏฺฐิตสฺมึ ยญฺญสฺมึ, นาสฺสุ คาโว หนึสุ เต;

ยถา มาตา ปิตา ภาตา, อญฺเญ วาปิ จ ญาตกา;

คาโว โน ปรมา มิตฺตา, ยาสุ ชายนฺติ โอสธา.

កាលបើយ័ញ្ញនោះតាំងឡើងហើយ ពួកព្រាហ្មណ៍មិនដែលសម្លាប់មេគោឡើយ ព្រោះមេគោទាំងឡាយ ប្រៀបដូចជាម្តាយ ឪពុក បងប្អូន ឬញាតិដទៃ មេគោជាមិត្តដ៏ប្រសើររបស់យើង ព្រោះឱសថទាំងឡាយតែងកើតមានពីមេគោទាំងនោះ។

๒๙๙.

២៩៩.

‘‘อนฺนทา พลทา เจตา, วณฺณทา สุขทา ตถา ;

เอตมตฺถวสํ ญตฺวา, นาสฺสุ คาโว หนึสุ เต.

មេគោទាំងនេះ តែងឲ្យនូវបាយ ឲ្យនូវកម្លាំង ឲ្យនូវពណ៌សម្បុរ និងឲ្យនូវសេចក្តីសុខ ពួកព្រាហ្មណ៍ដឹងនូវអំណាចប្រយោជន៍នេះហើយ មិនដែលសម្លាប់មេគោឡើយ។

๓๐๐.

៣០០.

‘‘สุขุมาลา [Pg.324] มหากายา, วณฺณวนฺโต ยสสฺสิโน;

พฺราหฺมณา เสหิ ธมฺเมหิ, กิจฺจากิจฺเจสุ อุสฺสุกา;

ยาว โลเก อวตฺตึสุ, สุขเมธิตฺถยํ ปชา.

ពួកព្រាហ្មណ៍ជាអ្នកសុខុមាលជាតិ មានរាងកាយធំ មានពណ៌សម្បុរល្អ មានយសសក្តិ តែងខ្វល់ខ្វាយក្នុងកិច្ចតូចធំ ដោយធម៌របស់ខ្លួន ដរាបណាពួកព្រាហ្មណ៍នៅតែប្រព្រឹត្តក្នុងលោក ប្រជានិករនេះក៏រមែងបាននូវសេចក្តីសុខដរាបនោះ។

๓๐๑.

៣០១.

‘‘เตสํ อาสิ วิปลฺลาโส, ทิสฺวาน อณุโต อณุํ;

ราชิโน จ วิยาการํ, นาริโย สมลงฺกตา.

តែសេចក្តីវិបល្លាស (ការប្រែប្រួល) បានកើតមានដល់ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ព្រោះបានឃើញនូវសម្បត្តិបន្តិចបន្តួច និងការតុបតែងព្រះកាយរបស់ព្រះរាជា និងពួកស្រ្តីដែលគេតុបតែងយ៉ាងស្អាតបាត។

๓๐๒.

៣០២.

‘‘รเถ จาชญฺญสํยุตฺเต, สุกเต จิตฺตสิพฺพเน;

นิเวสเน นิเวเส จ, วิภตฺเต ภาคโส มิเต.

ទាំងបានឃើញរថដែលទឹមដោយសេះអាជានេយ្យ ដែលគេធ្វើល្អហើយ មានកម្រាលដ៏វិចិត្រ និងលំនៅដ្ឋានដែលគេចាត់ចែងបែងចែកជាចំណែកៗយ៉ាងល្អ។

๓๐๓.

៣០៣.

‘‘โคมณฺฑลปริพฺยูฬฺหํ, นารีวรคณายุตํ;

อุฬารํ มานุสํ โภคํ, อภิชฺฌายึสุ พฺราหฺมณา.

ពួកព្រាហ្មណ៍ក៏មានសេចក្តីអភិជ្ឈា ចង់បាននូវភោគសម្បត្តិរបស់មនុស្សដ៏ធំទូលាយ ដែលពេញទៅដោយហ្វូងគោ និងប្រកបដោយពួកស្រ្តីដ៏ល្អៗ។

๓๐๔.

៣០៤.

‘‘เต ตตฺถ มนฺเต คนฺเถตฺวา, โอกฺกากํ ตทุปาคมุํ;

ปหูตธนธญฺโญสิ, ยชสฺสุ พหุ เต วิตฺตํ;

ยชสฺสุ พหุ เต ธนํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ក៏ចងក្រងមន្តក្នុងទីនោះ រួចចូលទៅគាល់ព្រះបាទឱក្កាកៈ ក្រាបបង្គំទូលថា «ព្រះអង្គមានទ្រព្យ និងស្រូវដ៏ច្រើន សូមព្រះអង្គបូជាយ័ញ្ញចុះ ព្រោះទ្រព្យរបស់ព្រះអង្គមានច្រើន សូមព្រះអង្គបូជាយ័ញ្ញចុះ ព្រោះធនធានរបស់ព្រះអង្គមានច្រើន»។

๓๐๕.

៣០៥.

‘‘ตโต จ ราชา สญฺญตฺโต, พฺราหฺมเณหิ รเถสโภ;

อสฺสเมธํ ปุริสเมธํ, สมฺมาปาสํ วาชเปยฺยํ นิรคฺคฬํ;

เอเต ยาเค ยชิตฺวาน, พฺราหฺมณานมทา ธนํ.

លំដាប់នោះ ព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃរថ ទ្រង់ត្រូវពួកព្រាហ្មណ៍ញុះញង់ហើយ ក៏ទ្រង់បូជានូវយ័ញ្ញទាំងនេះ គឺ អស្សមេធៈ បុរិសមេធៈ សម្មាបាសៈ វាជបេយ្យៈ និរគ្គឡៈ លុះទ្រង់បូជាយ័ញ្ញទាំងនេះហើយ ក៏ប្រទានទ្រព្យដល់ពួកព្រាហ្មណ៍។

๓๐๖.

៣០៦.

‘‘คาโว สยนญฺจ วตฺถญฺจ, นาริโย สมลงฺกตา;

รเถ จาชญฺญสํยุตฺเต, สุกเต จิตฺตสิพฺพเน.

គឺប្រទាននូវហ្វូងគោ ទីដេក សំពត់ និងពួកស្រ្តីដែលគេតុបតែងយ៉ាងស្អាតបាត ទាំងរថដែលទឹមដោយសេះអាជានេយ្យ ដែលគេធ្វើល្អហើយ មានកម្រាលដ៏វិចិត្រ។

๓๐๗.

៣០៧.

‘‘นิเวสนานิ รมฺมานิ, สุวิภตฺตานิ ภาคโส;

นานาธญฺญสฺส ปูเรตฺวา, พฺราหฺมณานมทา ธนํ.

និងលំនៅដ្ឋានដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ដែលគេចាត់ចែងបែងចែកជាចំណែកៗយ៉ាងល្អ ទ្រង់បំពេញលំនៅដ្ឋានទាំងនោះដោយស្រូវផ្សេងៗ រួចប្រទានទ្រព្យដល់ពួកព្រាហ្មណ៍។

๓๐๘.

៣០៨.

‘‘เต จ ตตฺถ ธนํ ลทฺธา, สนฺนิธึ สมโรจยุํ;

เตสํ อิจฺฉาวติณฺณานํ, ภิยฺโย ตณฺหา ปวฑฺฒถ;

เต ตตฺถ มนฺเต คนฺเถตฺวา, โอกฺกากํ ปุนมุปาคมุํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ លុះបានទ្រព្យក្នុងទីនោះហើយ ក៏ពេញចិត្តនឹងការសន្សំទុក កាលបើពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះធ្លាក់ទៅក្នុងសេចក្តីប្រាថ្នាហើយ តណ្ហាក៏រឹតតែចម្រើនឡើង ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ ក៏ចងក្រងមន្តក្នុងទីនោះ រួចចូលទៅគាល់ព្រះបាទឱក្កាកៈម្តងទៀត ក្រាបបង្គំទូលថា៖

๓๐๙.

៣០៩.

‘‘ยถา อาโป จ ปถวี จ, หิรญฺญํ ธนธานิยํ;

เอวํ คาโว มนุสฺสานํ, ปริกฺขาโร โส หิ ปาณินํ;

ยชสฺสุ พหุ เต วิตฺตํ, ยชสฺสุ พหุ เต ธนํ.

«ទឹក ដី មាស ទ្រព្យ និងស្រូវ យ៉ាងណាមិញ មេគោទាំងឡាយ ក៏ជាគ្រឿងប្រើប្រាស់របស់មនុស្សទាំងឡាយ យ៉ាងនោះដែរ ព្រោះមេគោទាំងនោះ ជាគ្រឿងបរិក្ខាររបស់សត្វលោក សូមព្រះអង្គបូជាយ័ញ្ញចុះ ព្រោះទ្រព្យរបស់ព្រះអង្គមានច្រើន សូមព្រះអង្គបូជាយ័ញ្ញចុះ ព្រោះធនធានរបស់ព្រះអង្គមានច្រើន»។

๓๑๐.

៣១០.

‘‘ตโต จ ราชา สญฺญตฺโต, พฺราหฺมเณหิ รเถสโภ;

เนกา สตสหสฺสิโย, คาโว ยญฺเญ อฆาตยิ.

លំដាប់នោះ ព្រះរាជាជាម្ចាស់នៃរថ ទ្រង់ត្រូវពួកព្រាហ្មណ៍ញុះញង់ហើយ ក៏ទ្រង់បង្គាប់ឲ្យសម្លាប់មេគោជាច្រើនសែនក្បាល ក្នុងពិធីបូជាយ័ញ្ញ។

๓๑๑.

៣១១.

‘‘น [Pg.325] ปาทา น วิสาเณน, นาสฺสุ หึสนฺติ เกนจิ;

คาโว เอฬกสมานา, โสรตา กุมฺภทูหนา;

ตา วิสาเณ คเหตฺวาน, ราชา สตฺเถน ฆาตยิ.

មេគោទាំងឡាយ មិនដែលបៀតបៀននរណាម្នាក់ ដោយជើង ឬដោយស្នែង ឬដោយវត្ថុណាមួយឡើយ ជាសត្វស្លូតបូតដូចជាកូនចៀម តែងឲ្យទឹកដោះពេញក្អម ព្រះរាជាទ្រង់ឲ្យគេចាប់មេគោទាំងនោះត្រង់ស្នែង ហើយសម្លាប់ដោយគ្រឿងសស្រ្តា។

๓๑๒.

៣១២.

‘‘ตโต เทวา ปิตโร จ, อินฺโท อสุรรกฺขสา;

อธมฺโม อิติ ปกฺกนฺทุํ, ยํ สตฺถํ นิปตี คเว.

លំដាប់នោះ ពួកទេវតា ពួកបិតរៈ ព្រះឥន្ទ្រ ពួកអសុរ និងពួកយក្ស តែងស្រែកយំថា «អធម៌ៗ» ក្នុងកាលដែលគ្រឿងសស្រ្តាធ្លាក់ចុះលើមេគោ។

๓๑๓.

៣១៣.

‘‘ตโย โรคา ปุเร อาสุํ, อิจฺฉา อนสนํ ชรา;

ปสูนญฺจ สมารมฺภา, อฏฺฐานวุติมาคมุํ.

ក្នុងកាលមុន រោគមានតែ ៣ យ៉ាងគឺ សេចក្តីប្រាថ្នា ការអត់អាហារ និងជរា តែព្រោះតែការសម្លាប់សត្វពាហនៈ រោគទាំងឡាយក៏កើនឡើងដល់ទៅ ៩៨ យ៉ាង។

๓๑๔.

៣១៤.

‘‘เอโส อธมฺโม ทณฺฑานํ, โอกฺกนฺโต ปุราโณ อหุ;

อทูสิกาโย หญฺญนฺติ, ธมฺมา ธํสนฺติ ยาชกา.

អធម៌នេះ ជាទណ្ឌកម្មដ៏លាមក បានធ្លាក់ចុះមកតាំងពីបុរាណកាល ពួកសត្វដែលគ្មានទោស តែងត្រូវគេសម្លាប់ ពួកអ្នកបូជាយ័ញ្ញក៏ស៊ុតទ្រុឌចាកធម៌។

๓๑๕.

៣១៥.

‘‘เอวเมโส อณุธมฺโม, โปราโณ วิญฺญุครหิโต;

ยตฺถ เอทิสกํ ปสฺสติ, ยาชกํ ครหตี ชโน.

អធម៌ដ៏ថោកទាប និងបុរាណនេះ តែងត្រូវលោកអ្នកមានប្រាជ្ញាខ្ពើមរអើម ជនទាំងឡាយឃើញអ្នកបូជាយ័ញ្ញមានសភាពបែបនេះ ក្នុងទីណា តែងនិន្ទាអ្នកបូជាយ័ញ្ញនោះ ក្នុងទីនោះ។

๓๑๖.

៣១៦.

‘‘เอวํ ธมฺเม วิยาปนฺเน, วิภินฺนา สุทฺทเวสฺสิกา;

ปุถู วิภินฺนา ขตฺติยา, ปตึ ภริยาวมญฺญถ.

កាលបើធម៌វិនាសទៅយ៉ាងនេះហើយ ពួកសូទ្រៈ និងពួកវែស្សៈ ក៏បែកបាក់គ្នា ពួកក្សត្រជាច្រើនក៏បែកបាក់គ្នា ភរិយក៏មើលងាយប្តី។

๓๑๗.

៣១៧.

‘‘ขตฺติยา พฺรหฺมพนฺธู จ, เย จญฺเญ โคตฺตรกฺขิตา;

ชาติวาทํ นิรํกตฺวา, กามานํ วสมนฺวคุ’’นฺติ.

ពួកក្សត្រ និងពួកព្រាហ្មណ៍ និងជនដទៃទៀតដែលត្រកូលធ្លាប់រក្សាទុកហើយ លះបង់នូវការប្រកាន់ជាតិសាសន៍ ហើយធ្លាក់ទៅក្នុងអំណាចនៃកាមទាំងឡាយ។»

เอวํ วุตฺเต, เต พฺราหฺมณมหาสาลา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป. … อุปาสเก โน ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ.

កាលបើព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ពួកព្រាហ្មណមហាសាលទាំងនោះ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវពួកយើងខ្ញុំថា ជាឧបាសក អ្នកដល់នូវសរណគមន៍ ស្មើដោយជីវិត តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

พฺราหฺมณธมฺมิกสุตฺตํ สตฺตมํ นิฏฺฐิตํ.

ប់ ព្រាហ្មណធម្មិកសូត្រ ទី៧។

๘. นาวาสุตฺตํ

៨. នាវាសូត្រ

๓๑๘.

៣១៨.

ยสฺมา หิ ธมฺมํ ปุริโส วิชญฺญา, อินฺทํว นํ เทวตา ปูชเยยฺย;

โส ปูชิโต ตสฺมิ ปสนฺนจิตฺโต, พหุสฺสุโต ปาตุกโรติ ธมฺมํ.

បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវធម៌អំពីបុគ្គលណា គប្បីបូជាបុគ្គលនោះ ដោយគោរព ដូចពួកទេវតាបូជាព្រះឥន្ទ្រ យ៉ាងនោះឯង បុគ្គលអ្នកមានសុតៈច្រើននោះ កាលបើគេបូជាហើយ មានចិត្តជ្រះថ្លានឹងបុគ្គលនោះ តែងធ្វើធម៌ឲ្យប្រាកដច្បាស់។

๓๑๙.

៣១៩.

ตทฏฺฐิกตฺวาน [Pg.326] นิสมฺม ธีโร, ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชมาโน;

วิญฺญู วิภาวี นิปุโณ จ โหติ, โย ตาทิสํ ภชติ อปฺปมตฺโต.

ជនណាជាអ្នកមិនប្រហែសបាត់ តែងសេពគប់នូវបុគ្គលបែបនោះ ជននោះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ធ្វើសេចក្តីគោរពក្នុងធម៌នោះ ស្ដាប់ហើយ ប្រព្រឹត្តតាមធម៌ដ៏សមគួរដល់ធម៌ រមែងជាអ្នកដឹងច្បាស់ ឆ្លាតវៃ និងល្អិតល្អន់។

๓๒๐.

៣២០.

ขุทฺทญฺจ พาลํ อุปเสวมาโน, อนาคตตฺถญฺจ อุสูยกญฺจ;

อิเธว ธมฺมํ อวิภาวยิตฺวา, อวิติณฺณกงฺโข มรณํ อุเปติ.

បុគ្គលកាលសេពគប់នូវមនុស្សថោកទាប ជាមនុស្សពាល មិនទាន់ដល់នូវប្រយោជន៍ និងជាអ្នកច្រណែន មិនបានធ្វើធម៌ឲ្យប្រាកដច្បាស់ក្នុងលោកនេះឡើយ តែងដល់នូវសេចក្តីស្លាប់ ទាំងដែលមិនទាន់កាត់បង់សេចក្តីសង្ស័យនៅឡើយ។

๓๒๑.

៣២១.

ยถา นโร อาปคโมตริตฺวา, มโหทกํ สลิลํ สีฆโสตํ;

โส วุยฺหมาโน อนุโสตคามี, กึ โส ปเร สกฺขติ ตารเยตุํ.

បុរសចុះទៅកាន់ស្ទឹងដែលមានទឹកច្រើន មានខ្សែទឹកហូរលឿន ត្រូវខ្សែទឹកកួចនាំទៅ ប្រព្រឹត្តទៅតាមខ្សែទឹក បុរសនោះនឹងអាចចម្លងអ្នកដទៃបានដូចម្តេច។

๓๒๒.

៣២២.

ตเถว ธมฺมํ อวิภาวยิตฺวา, พหุสฺสุตานํ อนิสามยตฺถํ;

สยํ อชานํ อวิติณฺณกงฺโข, กึ โส ปเร สกฺขติ นิชฺฌเปตุํ.

យ៉ាងណាមិញ បុគ្គលមិនបានធ្វើធម៌ឲ្យប្រាកដច្បាស់ មិនបានស្តាប់សេចក្តីនៃធម៌ក្នុងសំណាក់នៃលោកអ្នកមានសុតៈច្រើន ខ្លួនឯងក៏មិនដឹង ទាំងមិនទាន់កាត់បង់សេចក្តីសង្ស័យ នឹងអាចធ្វើឲ្យអ្នកដទៃយល់ច្បាស់បានដូចម្តេច។

๓๒๓.

៣២៣.

ยถาปิ นาวํ ทฬฺหมารุหิตฺวา, ผิเยน ริตฺเตน สมงฺคิภูโต;

โส ตารเย ตตฺถ พหูปิ อญฺเญ, ตตฺรูปยญฺญู กุสโล มุตีมา.

ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលឡើងជិះទូកដ៏មាំមួន ប្រកបដោយច្រវា និងចង្កូត ជាអ្នកដឹងនូវឧបាយក្នុងទូកនោះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មានប្រាជ្ញា តែងចម្លងមនុស្សដទៃជាច្រើនក្នុងទូកនោះបាន យ៉ាងណាមិញ។

๓๒๔.

៣២៤.

เอวมฺปิ โย เวทคุ ภาวิตตฺโต, พหุสฺสุโต โหติ อเวธธมฺโม;

โส โข ปเร นิชฺฌปเย ปชานํ, โสตาวธานูปนิสูปปนฺเน.

បុគ្គលណាជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃធម៌ មានចិត្តចម្រើនហើយ មានសុតៈច្រើន មិនញាប់ញ័រដោយលោកធម៌ បុគ្គលនោះឯង កាលដឹងច្បាស់ តែងធ្វើឲ្យអ្នកដទៃដែលផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ និងមានឧបនិស្ស័យដល់នូវការយល់ដឹងបាន យ៉ាងនោះឯង។

๓๒๕.

៣២៥.

ตสฺมา หเว สปฺปุริสํ ภเชถ, เมธาวินญฺเจว พหุสฺสุตญฺจ;

อญฺญาย อตฺถํ ปฏิปชฺชมาโน, วิญฺญาตธมฺโม ส สุขํ ลเภถาติ.

ព្រោះហេតុនោះ គប្បីសេពគប់នូវសប្បុរស ដែលជាអ្នកមានប្រាជ្ញា និងមានសុតៈច្រើន បុគ្គលកាលដឹងច្បាស់នូវសេចក្តី ប្រព្រឹត្តតាមធម៌ យល់ដឹងនូវធម៌ហើយ រមែងបាននូវសេចក្តីសុខ។

นาวาสุตฺตํ อฏฺฐมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ នាវាសូត្រ ទី៨។

๙. กึสีลสุตฺตํ

៩. កិំសីលសូត្រ

๓๒๖.

៣២៦.

‘‘กึสีโล [Pg.327] กึสมาจาโร, กานิ กมฺมานิ พฺรูหยํ;

นโร สมฺมา นิวิฏฺฐสฺส, อุตฺตมตฺถญฺจ ปาปุเณ’’.

«បុគ្គលមានសីលដូចម្តេច មានមារយាទដូចម្តេច ចម្រើននូវកម្មទាំងឡាយដូចម្តេច ទើបជាអ្នកតាំងនៅដោយប្រពៃ និងដល់នូវប្រយោជន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បាន?»

๓๒๗.

៣២៧.

‘‘วุฑฺฒาปจายี อนุสูยโก สิยา, กาลญฺญู จสฺส ครูนํ ทสฺสนาย;

ธมฺมึ กถํ เอรยิตํ ขณญฺญู, สุเณยฺย สกฺกจฺจ สุภาสิตานิ.

«បុគ្គលគប្បីជាអ្នកគោរពកោតក្រែងចំពោះលោកអ្នកមានអាយុច្រើន មិនជាអ្នកច្រណែន គប្បីដឹងនូវកាលគួរដើម្បីចូលទៅជួបលោកអ្នកគួរគោរព ជាអ្នកដឹងនូវខណៈ គប្បីស្តាប់នូវធម្មីកថាដែលលោកសម្តែងហើយ និងពាក្យសុភាសិតទាំងឡាយ ដោយគោរព។

๓๒๘.

៣២៨.

‘‘กาเลน คจฺเฉ ครูนํ สกาสํ, ถมฺภํ นิรํกตฺวา นิวาตวุตฺติ;

อตฺถํ ธมฺมํ สํยมํ พฺรหฺมจริยํ, อนุสฺสเร เจว สมาจเร จ.

«គប្បីចូលទៅរកគ្រូទាំងឡាយតាមកាលគួរ លះបង់នូវសេចក្តីរឹងត្អឹង មានការប្រព្រឹត្តបន្ទាបខ្លួន គប្បីរលឹកនឹក និងប្រព្រឹត្តតាមនូវសេចក្តី ធម៌ សេចក្តីសង្រួម និងព្រហ្មចរិយៈ។

๓๒๙.

៣២៩.

‘‘ธมฺมาราโม ธมฺมรโต, ธมฺเม ฐิโต ธมฺมวินิจฺฉยญฺญู;

เนวาจเร ธมฺมสนฺโทสวาทํ, ตจฺเฉหิ นีเยถ สุภาสิเตหิ.

«គប្បីជាអ្នកមានធម៌ជាទីត្រេកអរ ត្រេកអរក្នុងធម៌ តាំងនៅក្នុងធម៌ ដឹងនូវការវិនិច្ឆ័យធម៌ មិនគប្បីពោលពាក្យដែលជាគ្រឿងកំចាត់បង់នូវធម៌ឡើយ គប្បីនាំខ្លួនទៅដោយពាក្យសុភាសិតដ៏ពិតប្រាកដទាំងឡាយ។»

๓๓๐.

៣៣០.

‘‘หสฺสํ ชปฺปํ ปริเทวํ ปโทสํ, มายากตํ กุหนํ คิทฺธิ มานํ;

สารมฺภํ กกฺกสํ กสาวญฺจ มุจฺฉํ, หิตฺวา จเร วีตมโท ฐิตตฺโต.

បុគ្គលគប្បីលះបង់នូវការសើចសប្បាយ ការនិយាយឥតប្រយោជន៍ ការយំសោក សេចក្តីខឹងសម្បារ ការធ្វើមាយា ការបញ្ឆោត សេចក្តីលោភលន់ សេចក្តីប្រកាន់មាំ (មានះ) ការប្រណាំងប្រជែង សេចក្តីទ្រគោះបោះបោក ទឹកជ្រលក់គឺរាគៈ និងសេចក្តីវង្វេងក្នុងកាម ហើយគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយសេចក្តីមិនស្រវឹង មានចិត្តនឹងធឹង។

๓๓๑.

៣៣១.

‘‘วิญฺญาตสารานิ สุภาสิตานิ, สุตญฺจ วิญฺญาตสมาธิสารํ;

น ตสฺส ปญฺญา จ สุตญฺจ วฑฺฒติ, โย สาหโส โหติ นโร ปมตฺโต.

វាចាដែលបុគ្គលពោលល្អហើយ តែងមានសេចក្តីដឹង (សុតមយញ្ញាណ) ជាខ្លឹមសារ សូម្បីតែសុតៈ (ការចេះដឹង) ក៏មានសមាធិដែលបុគ្គលដឹងច្បាស់ហើយជាខ្លឹមសារ។ បញ្ញានិងសុតៈរបស់បុគ្គលនោះ មិនរឿយលូតលាស់ឡើយ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះជាមនុស្សប្រញាប់ប្រញាល់ (ដោយអំណាចរាគៈជាដើម) និងជាអ្នកប្រមាទ។

๓๓๒.

៣៣២.

‘‘ธมฺเม [Pg.328] จ เย อริยปเวทิเต รตา,อนุตฺตรา เต วจสา มนสา กมฺมุนา จ;

เต สนฺติโสรจฺจสมาธิสณฺฐิตา,สุตสฺส ปญฺญาย จ สารมชฺฌคู’’ติ.

ពួកជនណាត្រេកអរក្នុងធម៌ដែលព្រះអរិយម្ចាស់សម្តែងហើយ ពួកជននោះឈ្មោះថាជាអ្នកប្រសើរលើសលប់ ដោយវាចា ដោយចិត្ត និងដោយកាយកម្ម។ ពួកជននោះជាអ្នកតាំងនៅមាំក្នុងសមាធិ គឺសេចក្តីស្ងប់និងសេចក្តីសង្រួម តែងបានសម្រេចនូវខ្លឹមសារ (អរហត្តផល) នៃសុតៈនិងបញ្ញា។

กึสีลสุตฺตํ นวมํ นิฏฺฐิตํ.

កិំសីលសូត្រ ទី៩ ចប់។

๑๐. อุฏฺฐานสุตฺตํ

១០. ឧដ្ឋានសូត្រ

๓๓๓.

៣៣៣.

อุฏฺฐหถ นิสีทถ, โก อตฺโถ สุปิเตน โว;

อาตุรานญฺหิ กา นิทฺทา, สลฺลวิทฺธาน รุปฺปตํ.

អ្នកទាំងឡាយចូរក្រោកឡើង ចូរអង្គុយចុះ សេចក្តីប្រយោជន៍អ្វីដោយការដេកលក់របស់អ្នកទាំងឡាយ។ សេចក្តីដេកលក់របស់ពួកជនអ្នកមានជំងឺ (គឺកិលេស) ត្រូវសរ (គឺរាគៈជាដើម) មុតហើយ រងទុក្ខវេទនា តើមានប្រយោជន៍អ្វី។

๓๓๔.

៣៣៤.

อุฏฺฐหถ นิสีทถ, ทฬฺหํ สิกฺขถ สนฺติยา;

มา โว ปมตฺเต วิญฺญาย, มจฺจุราชา อโมหยิตฺถ วสานุเค.

អ្នកទាំងឡាយចូរក្រោកឡើង ចូរអង្គុយចុះ ចូរសិក្សាឱ្យមាំមួនដើម្បីសេចក្តីស្ងប់ (ព្រះនិព្វាន)។ ព្រះស្តេចម៉ាច (មច្ចុរាជ) កុំបីដឹងថាលោកទាំងឡាយជាអ្នកប្រមាទ ហើយធ្វើឱ្យវង្វេង នាំទៅកាន់អំណាចរបស់ខ្លួនឡើយ។

๓๓๕.

៣៣៥.

ยาย เทวา มนุสฺสา จ, สิตา ติฏฺฐนฺติ อตฺถิกา;

ตรเถตํ วิสตฺติกํ, ขโณ โว มา อุปจฺจคา;

ขณาตีตา หิ โสจนฺติ, นิรยมฺหิ สมปฺปิตา.

ពួកទេវតានិងមនុស្សទាំងឡាយ តែងអាស្រ័យតណ្ហាណា ហើយតាំងនៅ ជាអ្នកប្រាថ្នា (នូវកាមគុណ)។ អ្នកទាំងឡាយចូរឆ្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗនោះចុះ ខណៈ (នៃពុទ្ធុប្បាទ) កុំបីកន្លងហួសអ្នកទាំងឡាយឡើយ ព្រោះថាពួកជនដែលកន្លងហួសខណៈហើយ តែងសោកស្តាយ ក្នុងពេលដែលធ្លាក់ទៅក្នុងនរក។

๓๓๖.

៣៣៦.

ปมาโท รโช ปมาโท, ปมาทานุปติโต รโช;

อปฺปมาเทน วิชฺชาย, อพฺพเห สลฺลมตฺตโนติ.

សេចក្តីប្រមាទជាធូលី សេចក្តីប្រមាទដែលកើតឡើងរឿយៗ ក៏ជាធូលីដែរ។ បុគ្គលជាបណ្ឌិតគប្បីដកសរ (គឺរាគៈជាដើម) របស់ខ្លួនចេញ ដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ និងដោយវិជ្ជា។

อุฏฺฐานสุตฺตํ ทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ឧដ្ឋានសូត្រ ទី១០ ចប់។

๑๑. ราหุลสุตฺตํ

១១. រាហុលសូត្រ

๓๓๗.

៣៣៧.

‘‘กจฺจิ อภิณฺหสํวาสา, นาวชานาสิ ปณฺฑิตํ;

อุกฺกาธาโร มนุสฺสานํ, กจฺจิ อปจิโต ตยา’’.

«ម្នាលរាហុល អ្នកមិនបានមើលងាយបណ្ឌិត ព្រោះតែការនៅរួមគ្នាជានិច្ចទេឬ? បណ្ឌិតដែលជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវប្រទីប (គឺប្រាជ្ញា) របស់មនុស្សទាំងឡាយ តើអ្នកបានបូជាកោតក្រែងហើយឬ?»

๓๓๘.

៣៣៨.

‘‘นาหํ อภิณฺหสํวาสา, อวชานามิ ปณฺฑิตํ;

อุกฺกาธาโร มนุสฺสานํ, นิจฺจํ อปจิโต มยา’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមិនបានមើលងាយបណ្ឌិត ព្រោះតែការនៅរួមគ្នាជានិច្ចនោះឡើយ។ បណ្ឌិតដែលជាអ្នកទ្រទ្រង់នូវប្រទីបរបស់មនុស្សទាំងឡាយ ខ្ញុំព្រះអង្គតែងតែបូជាកោតក្រែងជានិច្ច។»

๓๓๙.

៣៣៩.

‘‘ปญฺจ [Pg.329] กามคุเณ หิตฺวา, ปิยรูเป มโนรเม;

สทฺธาย ฆรา นิกฺขมฺม, ทุกฺขสฺสนฺตกโร ภว.

«អ្នកចូរលះបង់នូវកាមគុណទាំង ៥ ដែលមានសភាពជាទីស្រឡាញ់ ជាទីគាប់ចិត្ត ហើយចេញចាកផ្ទះដោយជំនឿ ចូរជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខចុះ។

๓๔๐.

៣៤០.

‘‘มิตฺเต ภชสฺสุ กลฺยาเณ, ปนฺตญฺจ สยนาสนํ;

วิวิตฺตํ อปฺปนิคฺโฆสํ, มตฺตญฺญู โหหิ โภชเน.

ចូរសេពគប់នឹងកល្យាណមិត្ត និងសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ឆ្ងាយ ដែលស្ងប់ស្ងាត់ មិនមានសំឡេងអ៊ូអែរ ហើយចូរជាអ្នកស្គាល់ប្រមាណក្នុងភោជនចុះ។

๓๔๑.

៣៤១.

‘‘จีวเร ปิณฺฑปาเต จ, ปจฺจเย สยนาสเน;

เอเตสุ ตณฺหํ มากาสิ, มา โลกํ ปุนราคมิ.

កុំធ្វើនូវតណ្ហាក្នុងចីវរ បិណ្ឌបាត បច្ច័យ និងសេនាសនៈទាំងឡាយនេះឡើយ កុំត្រឡប់មកកាន់លោកនេះវិញឡើយ។

๓๔๒.

៣៤២.

‘‘สํวุโต ปาติโมกฺขสฺมึ, อินฺทฺริเยสุ จ ปญฺจสุ;

สติ กายคตาตฺยตฺถุ, นิพฺพิทาพหุโล ภว.

ចូរជាអ្នកសង្រួមក្នុងបាតិមោក្ខ និងក្នុងឥន្ទ្រិយទាំង ៥ ចូរឱ្យមានកាយគតាសតិ ហើយចូរជាអ្នកមានសេចក្តីនឿយណាយ (ក្នុងសង្សារវដ្ត) ឱ្យច្រើនចុះ។

๓๔๓.

៣៤៣.

‘‘นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ, สุภํ ราคูปสญฺหิตํ;

อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ, เอกคฺคํ สุสมาหิตํ.

ចូរវៀរចាកសុភនិមិត្ត ដែលប្រកបដោយរាគៈ ចូរចម្រើនចិត្តក្នុងអសុភៈ ឱ្យមានអារម្មណ៍តែមួយ តាំងនៅមាំល្អ។

๓๔๔.

៣៤៤.

‘‘อนิมิตฺตญฺจ ภาเวหิ, มานานุสยมุชฺชห;

ตโต มานาภิสมยา, อุปสนฺโต จริสฺสตี’’ติ.

ចូរចម្រើននូវអនិមិត្តវិបស្សនា ចូរលះបង់នូវមានានុស័យ ព្រោះការលះបង់នូវមានះនោះ ទើបអ្នកជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ ប្រព្រឹត្តទៅបាន។»

อิตฺถํ สุทํ ภควา อายสฺมนฺตํ ราหุลํ อิมาหิ คาถาหิ อภิณฺหํ โอวทตีติ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ តែងតែទូន្មានព្រះរាហុលដ៏មានអាយុ ដោយគាថាទាំងឡាយនេះ រឿយៗ ដោយប្រការដូច្នេះឯង។

ราหุลสุตฺตํ เอกาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

រាហុលសូត្រ ទី១១ ចប់។

๑๒. นิคฺโรธกปฺปสุตฺตํ

១២. និគ្រោធកប្បសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมโต วงฺคีสสฺส อุปชฺฌาโย นิคฺโรธกปฺโป นาม เถโร อคฺคาฬเว เจติเย อจิรปรินิพฺพุโต โหติ. อถ โข อายสฺมโต วงฺคีสสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘ปรินิพฺพุโต นุ โข เม อุปชฺฌาโย อุทาหุ โน ปรินิพฺพุโต’’ติ? อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา วงฺคีโส ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘ปรินิพฺพุโต [Pg.330] นุ โข เม อุปชฺฌาโย, อุทาหุ โน ปรินพฺพุโต’’’ติ. อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងអគ្គាឡវចេតិយ ជិតក្រុងអាឡវី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះថេរៈនាម និគ្រោធកប្ប ជាព្រះឧបជ្ឈាយ៍របស់ព្រះវង្គីសដ៏មានអាយុ ចូលកាន់បរិនិព្វានមិនយូរប៉ុន្មាន ក្នុងអគ្គាឡវចេតិយនោះ។ គ្រានោះ កាលដែលព្រះវង្គីសដ៏មានអាយុ ទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះឧបជ្ឈាយ៍របស់អាត្មាអញ ចូលកាន់បរិនិព្វានហើយឬហ្ន៎ ឬមួយក៏មិនទាន់ចូលកាន់បរិនិព្វានទេ?»។ លំដាប់នោះ ព្រះវង្គីសដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងចាកទីសម្ងំក្នុងវេលាព្រលប់ ហើយចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ព្រះវង្គីសដ៏មានអាយុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គទៅសម្ងំនៅក្នុងទីស្ងាត់ ស្រាប់តែមានសេចក្តីត្រិះរិះក្នុងចិត្តកើតឡើងយ៉ាងនេះថា៖ 'ព្រះឧបជ្ឈាយ៍របស់អាត្មាអញ ចូលកាន់បរិនិព្វានហើយឬហ្ន៎ ឬមួយក៏មិនទាន់ចូលកាន់បរិនិព្វានទេ?'»។ គ្រានោះ ព្រះវង្គីសដ៏មានអាយុ ក្រោកឡើងចាកអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๓๔๕.

៣៤៥.

‘‘ปุจฺฉาม สตฺถารมโนมปญฺญํ, ทิฏฺเฐว ธมฺเม โย วิจิกิจฺฉานํ เฉตฺตา;

อคฺคาฬเว กาลมกาสิ ภิกฺขุ, ญาโต ยสสฺสี อภินิพฺพุตตฺโต.

«ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះសាស្តា ដែលមានព្រះប្រាជ្ញាមិនថយថោក ជាអ្នកកាត់បង់នូវសេចក្តីសង្ស័យទាំងឡាយក្នុងបច្ចុប្បន្នជាតិ។ ភិក្ខុមួយអង្គជាអ្នកល្បីល្បាញ មានបរិវារច្រើន មានចិត្តរំលត់ទុក្ខក្តៅក្រហាយហើយ បានធ្វើមរណកាលក្នុងអគ្គាឡវចេតិយនេះ។

๓๔๖.

៣៤៦.

‘‘นิคฺโรธกปฺโป อิติ ตสฺส นามํ, ตยา กตํ ภควา พฺราหฺมณสฺส;

โส ตํ นมสฺสํ อจริ มุตฺยเปกฺโข, อารทฺธวีริโย ทฬฺหธมฺมทสฺสี.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់បានប្រទាននាមដល់ភិក្ខុជាព្រាហ្មណ៍នោះថា និគ្រោធកប្បៈ។ ភិក្ខុនោះជាអ្នកមានព្យាយាមប្រឹងប្រែង ឃើញនូវធម៌ដ៏មាំមួន (គឺព្រះនិព្វាន) ប្រាថ្នានូវការរួចផុត បានដើរក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ។

๓๔๗.

៣៤៧.

‘‘ตํ สาวกํ สกฺย มยมฺปิ สพฺเพ, อญฺญาตุมิจฺฉาม สมนฺตจกฺขุ;

สมวฏฺฐิตา โน สวนาย โสตา, ตุวํ โน สตฺถา ตฺวมนุตฺตโรสิ.

បពិត្រព្រះសក្យមុនី ព្រះអង្គមានសមន្តចក្ខុ ពួកយើងទាំងអស់គ្នាចង់ដឹងនូវរឿងរ៉ាវនៃព្រះសាវ័កនោះ។ ត្រចៀកទាំងឡាយរបស់ពួកយើង បានប្រុងប្រៀបដើម្បីស្តាប់ហើយ ព្រះអង្គជាសាស្តារបស់ពួកយើង ព្រះអង្គជាបុគ្គលប្រសើរគ្មានពីរ។

๓๔๘.

៣៤៨.

‘‘ฉินฺเทว โน วิจิกิจฺฉํ พฺรูหิ เมตํ, ปรินิพฺพุตํ เวทย ภูริปญฺญ;

มชฺเฌว โน ภาส สมนฺตจกฺขุ, สกฺโกว เทวาน สหสฺสเนตฺโต.

បពិត្រព្រះអង្គមានព្រះប្រាជ្ញាធំទូលាយដូចផែនដី សូមព្រះអង្គកាត់បង់នូវសេចក្តីសង្ស័យរបស់ពួកយើង សូមសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គឱ្យដឹងនូវភិក្ខុនោះដែលចូលកាន់បរិនិព្វានហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គមានសមន្តចក្ខុ សូមព្រះអង្គសម្តែងក្នុងកណ្តាលពួកយើង ដូចជាព្រះសក្កៈមានព្រះនេត្រមួយពាន់ សម្តែងក្នុងកណ្តាលពួកទេវតាដូច្នោះចុះ។

๓๔๙.

៣៤៩.

‘‘เย เกจิ คนฺถา อิธ โมหมคฺคา, อญฺญาณปกฺขา วิจิกิจฺฉฐานา;

ตถาคตํ ปตฺวา น เต ภวนฺติ, จกฺขุญฺหิ เอตํ ปรมํ นรานํ.

គ្រឿងចងក្រង (គន្ថៈ) ណាមួយក្នុងលោកនេះ ដែលជាផ្លូវនៃសេចក្តីវង្វេង ជាចំណែកនៃសេចក្តីមិនដឹង និងជាទីតាំងនៃសេចក្តីសង្ស័យ គ្រឿងចងក្រងទាំងអស់នោះ លុះមកដល់ព្រះតថាគតហើយ តែងតែវិនាសទៅ ព្រោះព្រះតថាគតជាចក្ខុដ៏ប្រសើររបស់មនុស្សទាំងឡាយ។

๓๕๐.

៣៥០.

‘‘โน เจ หิ ชาตุ ปุริโส กิเลเส, วาโต ยถา อพฺภธนํ วิหาเน;

ตโมวสฺส นิวุโต สพฺพโลโก, น โชติมนฺโตปิ นรา ตเปยฺยุํ.

ប្រសិនបើព្រះអង្គជាបុរសដ៏ប្រសើរ មិនបានកម្ចាត់បង់នូវកិលេសទាំងឡាយ ដូចជាខ្យល់កម្ចាត់បង់នូវពពកដ៏ក្រាស់ទេ លោកទាំងអស់មុខជាត្រូវងងឹតបិទបាំង មានតែសេចក្តីងងឹតសូន្យសុង សូម្បីពួកមនុស្សដែលមានពន្លឺប្រាជ្ញាក៏មិនអាចភ្លឺស្វាងបានឡើយ។

๓๕๑.

៣៥១.

‘‘ธีรา [Pg.331] จ ปชฺโชตกรา ภวนฺติ, ตํ ตํ อหํ วีร ตเถว มญฺเญ;

วิปสฺสินํ ชานมุปาคมุมฺหา, ปริสาสุ โน อาวิกโรหิ กปฺปํ.

ប៉ុន្តែពួកអ្នកប្រាជ្ញ តែងតែជាអ្នកធ្វើនូវពន្លឺ។ បពិត្រព្រះអង្គមានព្យាយាម ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ឃើញថា ព្រះអង្គក៏ជាអ្នកធ្វើនូវពន្លឺដូច្នោះដែរ។ ពួកយើងដឹងថាព្រះអង្គជាអ្នកឃើញច្បាស់ ទើបចូលមកជិត សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ពួកយើងក្នុងកណ្តាលជំនុំ នូវរឿងរ៉ាវរបស់ព្រះកប្បត្ថេរចុះ។

๓๕๒.

៣៥២.

‘‘ขิปฺปํ คิรํ เอรย วคฺคุ วคฺคุํ, หํโสว ปคฺคยฺห สณิกํ นิกูช;

พินฺทุสฺสเรน สุวิกปฺปิเตน, สพฺเพว เต อุชฺชุคตา สุโณม.

សូមព្រះអង្គបញ្ចេញនូវព្រះវាចាដ៏ពីរោះឱ្យឆាប់រហ័ស ដូចជាហង្សដែលងើបក ហើយបន្លឺសម្លេងដ៏ពីរោះតិចៗ។ ពួកយើងទាំងអស់គ្នាមានចិត្តស្លុងទៅរកព្រះអង្គ ដើម្បីស្តាប់នូវព្រះវាចាដែលប្រកបដោយសម្លេងមូលក្រឡង់ ពីរោះក្បោះក្បាយរបស់ព្រះអង្គ។

๓๕๓.

៣៥៣.

‘‘ปหีนชาติมรณํ อเสสํ, นิคฺคยฺห โธนํ วเทสฺสามิ ธมฺมํ;

น กามกาโร หิ ปุถุชฺชนานํ, สงฺเขยฺยกาโร จ ตถาคตานํ.

ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអារាធនាព្រះអង្គដែលលះបង់ជាតិនិងមរណៈឥតមានសេសសល់ ជាអ្នកកម្ចាត់បង់កិលេស សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ចុះ។ ព្រោះថាការធ្វើតាមចិត្តចង់ មិនមានដល់បុថុជ្ជនឡើយ ចំណែកព្រះតថាគតទាំងឡាយ តែងតែធ្វើដោយការពិចារណាដោយប្រាជ្ញា។

๓๕๔.

៣៥៤.

‘‘สมฺปนฺนเวยฺยากรณํ ตเวทํ, สมุชฺชุปญฺญสฺส สมุคฺคหีตํ;

อยมญฺชลี ปจฺฉิโม สุปฺปณามิโต, มา โมหยี ชานมโนมปญฺญ.

ការដោះស្រាយដ៏ពេញលេញនេះរបស់ព្រះអង្គ ដែលមានព្រះប្រាជ្ញាដ៏រុងរឿង ខ្ញុំព្រះអង្គបានទទួលយកហើយ។ នេះជាអញ្ជលីចុងក្រោយដែលខ្ញុំព្រះអង្គបានបង្អោនថ្វាយបង្គំយ៉ាងល្អ បពិត្រព្រះអង្គមានព្រះប្រាជ្ញាមិនថយថោក ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ហើយ សូមកុំឱ្យពួកយើងវង្វេងឡើយ។

๓๕๕.

៣៥៥.

‘‘ปโรวรํ อริยธมฺมํ วิทิตฺวา, มา โมหยี ชานมโนมวีร;

วารึ ยถา ฆมฺมนิ ฆมฺมตตฺโต, วาจาภิกงฺขามิ สุตํ ปวสฺส.

បពិត្រព្រះអង្គមានព្យាយាមមិនថយថោក ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវអរិយធម៌ដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ហើយ សូមកុំឱ្យពួកយើងវង្វេងឡើយ។ ខ្ញុំព្រះអង្គប្រាថ្នានូវព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គ ដូចជាបុរសដែលក្តៅក្រហាយដោយកម្តៅថ្ងៃក្នុងរដូវក្តៅ ប្រាថ្នានូវទឹកដូច្នោះ សូមព្រះអង្គបង្អុរនូវភ្លៀងគឺព្រះធម៌មកចុះ។

๓๕๖.

៣៥៦.

‘‘ยทตฺถิกํ พฺรหฺมจริยํ อจรี, กปฺปายโน กจฺจิสฺส ตํ อโมฆํ;

นิพฺพายิ โส อาทุ สอุปาทิเสโส, ยถา วิมุตฺโต อหุ ตํ สุโณม’’.

ព្រះកប្បាយនៈបានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ដើម្បីប្រយោជន៍ណា តើព្រហ្មចរិយធម៌នោះមិនសូន្យទទេដល់លោកទេឬ? លោកចូលកាន់បរិនិព្វានដោយមិនមានកិលេសសេសសល់ ឬក៏នៅមានកិលេសសេសសល់ខ្លះ? ពួកយើងចង់ស្តាប់នូវការរួចផុតរបស់លោកនោះ។»

๓๕๗.

៣៥៧.

‘‘อจฺเฉจฺฉิ [Pg.332] ตณฺหํ อิธ นามรูเป, (อิติ ภควา)กณฺหสฺส โสตํ ทีฆรตฺตานุสยิตํ;

อตาริ ชาตึ มรณํ อเสสํ,’’อิจฺจพฺรวี ภควา ปญฺจเสฏฺโฐ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ជាបុគ្គលប្រសើរជាងភិក្ខុទាំង ៥ អង្គ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ភិក្ខុកប្បៈនោះ បានកាត់ផ្តាច់នូវតណ្ហាក្នុងនាមនិងរូបនេះ ដែលជាខ្សែទឹករបស់មារមានធម៌ខ្មៅ ដេកត្រាំអស់កាលយូរអង្វែងហើយ បានឆ្លងផុតនូវជាតិនិងមរណៈឥតមានសេសសល់ឡើយ។»

๓๕๘.

៣៥៨.

‘‘เอส สุตฺวา ปสีทามิ, วโจ เต อิสิสตฺตม;

อโมฆํ กิร เม ปุฏฺฐํ, น มํ วญฺเจสิ พฺราหฺมโณ.

«បពិត្រព្រះអង្គជាឥសីទី ៧ ខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គហើយ ក៏មានសេចក្តីជ្រះថ្លា។ ប្រស្នាដែលខ្ញុំព្រះអង្គសួរហើយ មិនសូន្យទទេឡើយ ព្រះកប្បៈជាព្រាហ្មណ៍មិនបានបញ្ឆោតខ្ញុំព្រះអង្គឡើយ។

๓๕๙.

៣៥៩.

‘‘ยถาวาที ตถาการี, อหุ พุทฺธสฺส สาวโก;

อจฺฉิทา มจฺจุโน ชาลํ, ตตํ มายาวิโน ทฬฺหํ.

ព្រះសាវ័ករបស់ព្រះពុទ្ធ ជាអ្នកនិយាយយ៉ាងណា ធ្វើយ៉ាងនោះ បានកាត់ផ្តាច់នូវសំណាញ់របស់មច្ចុរាជដ៏មាំមួន ដែលមារអ្នកមានមាយាបានលាតសន្ធឹងទុកហើយ។

๓๖๐.

៣៦០.

‘‘อทฺทสา ภควา อาทึ, อุปาทานสฺส กปฺปิโย;

อจฺจคา วต กปฺปายโน, มจฺจุเธยฺยํ สุทุตฺตร’’นฺติ.

បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះកប្បិយៈបានឃើញនូវហេតុជាខាងដើមនៃឧបាទានហើយ។ ឱ! ព្រះកប្បាយនៈបានកន្លងផុតនូវវដ្តសង្សារជាដែននៃមច្ចុរាជ ដែលបុគ្គលឆ្លងបានដោយកម្រក្រៃលែងហើយតើ।»

นิคฺโรธกปฺปสุตฺตํ ทฺวาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

និគ្រោធកប្បសូត្រ ទី១២ ចប់។

๑๓. สมฺมาปริพฺพาชนียสุตฺตํ

១៣. សម្មាបរិព្វាជនីយសូត្រ

๓๖๑.

៣៦១.

‘‘ปุจฺฉามิ มุนึ ปหูตปญฺญํ,ติณฺณํ ปารงฺคตํ ปรินิพฺพุตํ ฐิตตฺตํ;

นิกฺขมฺม ฆรา ปนุชฺช กาเม, กถํ ภิกฺขุสมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย’’.

«ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះមុនី ដែលមានព្រះប្រាជ្ញាច្រើន ឆ្លងផុតឱឃៈហើយ ដល់នូវត្រើយ (គឺព្រះនិព្វាន) មានចិត្តនឹងធឹង រំលត់កិលេសហើយ។ ភិក្ខុដែលចេញចាកផ្ទះ លះបង់នូវកាមទាំងឡាយ តើគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោកដោយប្រការដូចម្តេច?»

๓๖๒.

៣៦២.

‘‘ยสฺส มงฺคลา สมูหตา, (อิติ ภควา)อุปฺปาตา สุปินา จ ลกฺขณา จ;

โส มงฺคลโทสวิปฺปหีโน,สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់តបថា៖ «ភិក្ខុណាបានដកចោលនូវមង្គលភ្ញាក់ផ្អើលទាំងឡាយ ព្រមទាំងឧប្បាត យល់សប្តិ និងលក្ខណៈផ្សេងៗ ភិក្ខុនោះឈ្មោះថាជាអ្នកលះបង់នូវទោសនៃមង្គលភ្ញាក់ផ្អើល គប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๖๓.

៣៦៣.

‘‘ราคํ วินเยถ มานุเสสุ, ทิพฺเพสุ กาเมสุ จาปิ ภิกฺขุ;

อติกฺกมฺม ภวํ สเมจฺจ ธมฺมํ, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុគប្បីបន្ទោបង់នូវរាគៈក្នុងកាមទាំងឡាយជារបស់មនុស្ស និងកាមទាំងឡាយជារបស់ទិព្វ កន្លងផុតនូវភព យល់ច្បាស់នូវធម៌ (គឺអរិយសច្ច) ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๖๔.

៣៦៤.

‘‘วิปิฏฺฐิกตฺวาน [Pg.333] เปสุณานิ, โกธํ กทริยํ ชเหยฺย ภิกฺขุ;

อนุโรธวิโรธวิปฺปหีโน, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុគប្បីដាក់ចោលនូវពាក្យញុះញង់ទាំងឡាយ លះបង់នូវសេចក្តីខឹងសម្បារ និងសេចក្តីកំណាញ់ ភិក្ខុនោះជាអ្នកលះបង់នូវសេចក្តីត្រេកអរនិងសេចក្តីខឹងសម្បារ គប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๖๕.

៣៦៥.

‘‘หิตฺวาน ปิยญฺจ อปฺปิยญฺจ, อนุปาทาย อนิสฺสิโต กุหิญฺจิ;

สํโยชนิเยหิ วิปฺปมุตฺโต, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុគប្បីលះបង់នូវសត្វនិងសង្ខារជាទីស្រឡាញ់និងមិនជាទីស្រឡាញ់ មិនប្រកាន់មាំ មិនអាស្រ័យនឹងអ្វីមួយក្នុងទីណាៗ រួចផុតស្រឡះចាកធម៌ជាគ្រឿងចងក្រងទាំងឡាយ ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๖๖.

៣៦៦.

‘‘น โส อุปธีสุ สารเมติ, อาทาเนสุ วิเนยฺย ฉนฺทราคํ;

โส อนิสฺสิโต อนญฺญเนยฺโย, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុនោះមិនយល់ឃើញនូវខ្លឹមសារក្នុងឧបធិទាំងឡាយ បន្ទោបង់នូវតម្រេកគឺសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងខន្ធទាំងឡាយដែលខ្លួនប្រកាន់មាំ ភិក្ខុនោះជាអ្នកមិនអាស្រ័យនឹងតណ្ហានិងទិដ្ឋិ មិនមានអ្នកដទៃដឹកនាំបានឡើយ គប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๖๗.

៣៦៧.

‘‘วจสา มนสา จ กมฺมุนา จ, อวิรุทฺโธ สมฺมา วิทิตฺวา ธมฺมํ;

นิพฺพานปทาภิปตฺถยาโน, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុមិនទាស់ទែងដោយវាចា ដោយចិត្ត និងដោយកាយកម្ម យល់ច្បាស់នូវធម៌ដោយត្រឹមត្រូវ ប្រាថ្នានូវព្រះនិព្វាន ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๖๘.

៣៦៨.

‘‘โย วนฺทติ มนฺติ นุณฺณเมยฺย, อกฺกุฏฺโฐปิ น สนฺธิเยถ ภิกฺขุ;

ลทฺธา ปรโภชนํ น มชฺเช, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុមិនគប្បីមានចិត្តកម្រើកឡើងដោយគិតថា 'គេថ្វាយបង្គំអាត្មាអញ' សូម្បីត្រូវគេជេរប្រមាថ ក៏មិនគប្បីចងគំនុំទុកឡើយ កាលបានភោជនដែលអ្នកដទៃប្រគេនហើយ ក៏មិនគប្បីស្រវឹងវង្វេង ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๖๙.

៣៦៩.

‘‘โลภญฺจ ภวญฺจ วิปฺปหาย, วิรโต เฉทนพนฺธนา จ ภิกฺขุ;

โส ติณฺณกถํกโถ วิสลฺโล, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុលះបង់នូវលោភៈនិងភព វៀរចាកការកាត់និងការចងសត្វដទៃ ភិក្ខុនោះជាអ្នកឆ្លងផុតសេចក្តីសង្ស័យ មិនមានសរគឺាគៈជាដើម គប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๗๐.

៣៧០.

‘‘สารุปฺปํ อตฺตโน วิทิตฺวา, โน จ ภิกฺขุ หึเสยฺย กญฺจิ โลเก;

ยถา ตถิยํ วิทิตฺวา ธมฺมํ, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីសមគួរដល់ខ្លួន ហើយមិនគប្បីបៀតបៀនសត្វណាមួយក្នុងលោកឡើយ ដឹងច្បាស់នូវធម៌តាមពិត ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๗๑.

៣៧១.

‘‘ยสฺสานุสยา [Pg.334] น สนฺติ เกจิ, มูลา จ อกุสลา สมูหตาเส;

โส นิราโส อนาสิสาโน, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុណាគ្មានអនុស័យណាមួយឡើយ ហើយឫសគល់នៃអកុសលទាំងឡាយ ក៏ត្រូវបានដកចោលអស់ហើយ ភិក្ខុនោះជាអ្នកមិនមានតណ្ហា មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា គប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๗๒.

៣៧២.

‘‘อาสวขีโณ ปหีนมาโน, สพฺพํ ราคปถํ อุปาติวตฺโต;

ทนฺโต ปรินิพฺพุโต ฐิตตฺโต, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុមានអាសវៈអស់ហើយ លះបង់នូវមានះហើយ កន្លងផុតនូវផ្លូវនៃរាគៈទាំងអស់ ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ រំលត់កិលេសហើយ មានចិត្តនឹងធឹង គប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๗๓.

៣៧៣.

‘‘สทฺโธ สุตวา นิยามทสฺสี, วคฺคคเตสุ น วคฺคสาริ ธีโร;

โลภํ โทสํ วิเนยฺย ปฏิฆํ, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុជាអ្នកមានជំនឿ មានសុតៈច្រើន ឃើញនូវអរិយមគ្គដ៏ទៀងទាត់ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតី មិនលម្អៀងទៅតាមពួកជនដែលបែកបាក់គ្នា (ដោយទិដ្ឋិ) បន្ទោបង់នូវលោភៈ ទោសៈ និងបដិឃៈ ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๗๔.

៣៧៤.

‘‘สํสุทฺธชิโน วิวฏฺฏจฺฉโท, ธมฺเมสุ วสี ปารคู อเนโช;

สงฺขารนิโรธญาณกุสโล, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុជាអ្នកឈ្នះកិលេសដ៏បរិសុទ្ធស្អាត បើកចំហនូវដំបូលគឺកិលេសហើយ ជាអ្នកមានអំណាចក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ដល់នូវត្រើយ (គឺព្រះនិព្វាន) មិនមានសេចក្តីញាប់ញ័រ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងមគ្គញ្ញាណដែលធ្វើឱ្យរលត់សង្ខារ ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๗๕.

៣៧៥.

‘‘อตีเตสุ อนาคเตสุ จาปิ, กปฺปาตีโต อติจฺจสุทฺธิปญฺโญ;

สพฺพายตเนหิ วิปฺปมุตฺโต, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย.

ភិក្ខុកន្លងផុតនូវការត្រិះរិះ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) ក្នុងធម៌ទាំងឡាយជាអតីតនិងអនាគត មានប្រាជ្ញាដ៏បរិសុទ្ធក្រៃលែង រួចផុតចាកអាយតនៈទាំងពួង ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។

๓๗๖.

៣៧៦.

‘‘อญฺญาย ปทํ สเมจฺจ ธมฺมํ, วิวฏํ ทิสฺวาน ปหานมาสวานํ;

สพฺพุปธีนํ ปริกฺขยาโน, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺย’’.

ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ជាគ្រឿងរលត់កិលេស យល់ច្បាស់នូវធម៌ (គឺអរិយសច្ច) ឃើញច្បាស់នូវការលះបង់អាសវៈទាំងឡាយ ដល់នូវការអស់ទៅនៃឧបធិទាំងពួង ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោក។»

๓๗๗.

៣៧៧.

‘‘อทฺธา [Pg.335] หิ ภควา ตเถว เอตํ, โย โส เอวํวิหารี ทนฺโต ภิกฺขุ;

สพฺพสํโยชนโยควีติวตฺโต, สมฺมา โส โลเก ปริพฺพเชยฺยา’’ติ.

«បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សេចក្តីនេះពិតជាយ៉ាងនោះមែន ភិក្ខុណាជាអ្នកមានប្រក្រតីនៅយ៉ាងនេះ ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ កន្លងផុតនូវសញ្ញោជនៈនិងយោគៈទាំងពួង ភិក្ខុនោះគប្បីប្រព្រឹត្តទៅដោយត្រឹមត្រូវក្នុងលោកដោយពិត।»

สมฺมาปริพฺพาชนียสุตฺตํ เตรสมํ นิฏฺฐิตํ.

សម្មាបរិព្វាជនីយសូត្រ ទី១៣ ចប់។

๑๔. ธมฺมิกสุตฺตํ

១៤. ធម្មិកសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข ธมฺมิโก อุปาสโก ปญฺจหิ อุปาสกสเตหิ สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ธมฺมิโก อุปาสโก ภควนฺตํ คาถาหิ อชฺฌภาสิ –

ខ្ញុំបានស្ដាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះឯង ធម្មិកឧបាសក ព្រមដោយឧបាសកប្រាំរយនាក់ បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដល់ទីដែលព្រះអង្គគង់នៅ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះដ៏មានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះធម្មិកឧបាសក អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

๓๗๘.

៣៧៨.

‘‘ปุจฺฉามิ ตํ โคตม ภูริปญฺญ, กถํกโร สาวโก สาธุ โหติ;

โย วา อคารา อนคารเมติ, อคาริโน วา ปนุปาสกาเส.

«បពិត្រព្រះគោតម ព្រះអង្គមានព្រះប្រាជ្ញាធំទូលាយដូចជាផែនដី ខ្ញុំព្រះករុណា សូមទូលសួរព្រះអង្គ តើព្រះសាវ័កដែលធ្វើដូចម្ដេច ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកល្អ គឺសាវ័កដែលចេញពីផ្ទះ ចូលទៅកាន់ផ្នួសក្ដី ឬពួកឧបាសកដែលជាគ្រហស្ថក្ដី?

๓๗๙.

៣៧៩.

‘‘ตุวญฺหิ โลกสฺส สเทวกสฺส, คตึ ปชานาสิ ปรายณญฺจ;

น จตฺถิ ตุลฺโย นิปุณตฺถทสฺสี, ตุวญฺหิ พุทฺธํ ปวรํ วทนฺติ.

ព្រះអង្គតែងជ្រាបច្បាស់នូវគតិ និងទីពឹងទៅខាងមុខ របស់លោក ព្រមទាំងទេវលោក គ្មានបុគ្គលណាស្មើនឹងព្រះអង្គ ដែលជាអ្នកឃើញសេចក្ដីដ៏ល្អិតនោះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ពួកជនទើបហៅព្រះអង្គថា ជាព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ។

๓๘๐.

៣៨០.

‘‘สพฺพํ ตุวํ ญาณมเวจฺจ ธมฺมํ, ปกาเสสิ สตฺเต อนุกมฺปมาโน;

วิวฏฺฏจฺฉโทสิ สมนฺตจกฺขุ, วิโรจสิ วิมโล สพฺพโลเก.

ព្រះអង្គទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវញាណ និងធម៌ទាំងពួង ហើយទ្រង់ប្រកាសប្រាប់ដល់សត្វទាំងឡាយ ព្រោះទ្រង់អនុគ្រោះ ព្រះអង្គមានដំបូល (គឺកិលេស) បើកចេញហើយ មានព្រះនេត្រជុំវិញ (គឺសមន្តចក្ខុ) ជាព្រះសព្វញ្ញូ ទ្រង់មិនមានមន្ទិល រុងរឿងក្នុងលោកទាំងពួង។

๓๘๑.

៣៨១.

‘‘อาคญฺฉิ เต สนฺติเก นาคราชา, เอราวโณ นาม ชิโนติ สุตฺวา;

โสปิ ตยา มนฺตยิตฺวาชฺฌคมา, สาธูติ สุตฺวาน ปตีตรูโป.

ស្ដេចនាគឈ្មោះ អេវារ័ណ បានឮថា ព្រះអង្គជាព្រះជិនស្រី ក៏បានមកកាន់សំណាក់របស់ព្រះអង្គ ស្ដេចនាគនោះ លុះបានប្រឹក្សាសាកសួរនឹងព្រះអង្គហើយ ក៏ត្រឡប់ទៅវិញ មានសេចក្ដីត្រេកអរជាខ្លាំង ក្រោយពីបានស្ដាប់ថា 'ពិរោះណាស់'។

๓๘๒.

៣៨២.

‘‘ราชาปิ [Pg.336] ตํ เวสฺสวโณ กุเวโร, อุเปติ ธมฺมํ ปริปุจฺฉมาโน;

ตสฺสาปิ ตฺวํ ปุจฺฉิโต พฺรูสิ ธีร, โส จาปิ สุตฺวาน ปตีตรูโป.

សូម្បីតែស្ដេចវេស្សវ័ណកុវេរៈ ក៏បានចូលមកគាល់ព្រះអង្គ ដើម្បីសាកសួរធម៌ បពិត្រព្រះអង្គជាអ្នកមានប្រាជ្ញាស្ងប់រំងាប់ កាលដែលស្ដេចកុវេរៈនោះសួរហើយ ព្រះអង្គក៏ទ្រង់ដោះស្រាយប្រាប់ ស្ដេចកុវេរៈនោះ លុះបានស្ដាប់ហើយ ក៏មានសេចក្ដីត្រេកអរជាខ្លាំង។

๓๘๓.

៣៨៣.

‘‘เย เกจิเม ติตฺถิยา วาทสีลา, อาชีวกา วา ยทิ วา นิคณฺฐา;

ปญฺญาย ตํ นาติตรนฺติ สพฺเพ, ฐิโต วชนฺตํ วิย สีฆคามึ.

ពួកអន្យតិរ្ថិយណាមួយ ដែលជាអ្នកចូលចិត្តជជែកដេញដោល ទោះជាពួកអាជីវកក្ដី ពួកនិគ្រន្ថក្ដី ពួកជនទាំងអស់នោះ មិនអាចកន្លងព្រះអង្គដោយប្រាជ្ញាបានឡើយ ដូចជាបុគ្គលដែលឈរនៅ មិនអាចកន្លងបុគ្គលដែលដើរទៅយ៉ាងលឿនបានដូច្នោះ។

๓๘๔.

៣៨៤.

‘‘เย เกจิเม พฺราหฺมณา วาทสีลา, วุทฺธา จาปิ พฺราหฺมณา สนฺติ เกจิ;

สพฺเพ ตยิ อตฺถพทฺธา ภวนฺติ, เย จาปิ อญฺเญ วาทิโน มญฺญมานา.

ពួកព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលជាអ្នកចូលចិត្តជជែកដេញដោល និងពួកព្រាហ្មណ៍ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យខ្លះ ពួកជនទាំងអស់នោះ ព្រមទាំងពួកជនដទៃទៀត ដែលសំគាល់ខ្លួនថាជាអ្នកចេះនិយាយដេញដោល តែងតែជាប់ជំពាក់នឹងអត្ថធម៌ក្នុងសំណាក់ព្រះអង្គទាំងអស់។

๓๘๕.

៣៨៥.

‘‘อยญฺหิ ธมฺโม นิปุโณ สุโข จ, โยยํ ตยา ภควา สุปฺปวุตฺโต;

ตเมว สพฺเพปิ สุสฺสูสมานา, ตํ โน วท ปุจฺฉิโต พุทฺธเสฏฺฐ.

បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ធម៌នេះឯង ដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្ដែងទុកល្អហើយ ជាធម៌ល្អិត សុខុម និងនាំមកនូវសេចក្ដីសុខ ពួកយើងទាំងអស់គ្នា ចង់ស្ដាប់ធម៌នោះឯង បពិត្រព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ កាលដែលពួកយើងសួរហើយ សូមព្រះអង្គសម្ដែងធម៌នោះដល់ពួកយើងខ្ញុំចុះ។

๓๘๖.

៣៨៦.

‘‘สพฺเพปิ เม ภิกฺขโว สนฺนิสินฺนา, อุปาสกา จาปิ ตเถว โสตุํ;

สุณนฺตุ ธมฺมํ วิมเลนานุพุทฺธํ, สุภาสิตํ วาสวสฺเสว เทวา’’.

ភិក្ខុទាំងឡាយទាំងអស់នេះ ក៏អង្គុយជួបជុំគ្នាហើយ សូម្បីពួកឧបាសក ក៏អង្គុយជួបជុំគ្នាក្នុងទីនោះដែរ ដើម្បីស្ដាប់ធម៌ សូមពួកសាវ័កទាំងនោះ ស្ដាប់ធម៌ដែលព្រះអង្គមិនមានមន្ទិល ទ្រង់ត្រាស់ដឹងហើយ ដូចជាពួកទេវតា ស្ដាប់ពាក្យសុភាសិតរបស់ព្រះវាសវៈ (ព្រះឥន្ទ្រ) ដូច្នោះចុះ»។

๓๘๗.

៣៨៧.

‘‘สุณาถ เม ภิกฺขโว สาวยามิ โว, ธมฺมํ ธุตํ ตญฺจ จราถ สพฺเพ;

อิริยาปถํ ปพฺพชิตานุโลมิกํ, เสเวถ นํ อตฺถทโส มุตีมา.

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អ្នកទាំងឡាយចូរស្ដាប់តថាគត តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌កម្ចាត់កិលេសដល់អ្នកទាំងឡាយ ចូរអ្នកទាំងឡាយប្រព្រឹត្តតាមធម៌នោះទាំងអស់គ្នា បុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញា ឃើញនូវប្រយោជន៍ គប្បីសេពនូវឥរិយាបថដ៏សមគួរដល់បព្វជិតនោះចុះ។

๓๘๘.

៣៨៨.

‘‘โน เว วิกาเล วิจเรยฺย ภิกฺขุ, คาเม จ ปิณฺฑาย จเรยฺย กาเล;

อกาลจาริญฺหิ สชนฺติ สงฺคา, ตสฺมา วิกาเล น จรนฺติ พุทฺธา.

ភិក្ខុមិនគប្បីត្រេចទៅក្នុងកាលខុស (វិកាល) ឡើយ គប្បីត្រេចទៅកាន់ស្រុកដើម្បីបិណ្ឌបាតក្នុងកាលគួរ ព្រោះថា សេចក្ដីជាប់ជំពាក់ទាំងឡាយ តែងជាប់តាមបុគ្គលដែលត្រេចទៅក្នុងកាលខុស ព្រោះហេតុនោះ ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងមិនត្រេចទៅក្នុងកាលខុសឡើយ។

๓๘๙.

៣៨៩.

‘‘รูปา [Pg.337] จ สทฺทา จ รสา จ คนฺธา, ผสฺสา จ เย สมฺมทยนฺติ สตฺเต;

เอเตสุ ธมฺเมสุ วิเนยฺย ฉนฺทํ, กาเลน โส ปวิเส ปาตราสํ.

រូប សំឡេង រស ក្លិន និងផោដ្ឋព្វៈទាំងឡាយណា ដែលតែងធ្វើសត្វទាំងឡាយឲ្យស្រវឹងវង្វេង ភិក្ខុគប្បីកំចាត់បង់នូវសេចក្ដីតម្រេកក្នុងធម៌ (អារាម) ទាំងនោះ រួចហើយគប្បីចូលទៅកាន់ស្រុកដើម្បីចង្ហាន់ពេលព្រឹកតាមកាលគួរ។

๓๙๐.

៣៩០.

‘‘ปิณฺฑญฺจ ภิกฺขุ สมเยน ลทฺธา, เอโก ปฏิกฺกมฺม รโห นิสีเท;

อชฺฌตฺตจินฺตี น มโน พหิทฺธา, นิจฺฉารเย สงฺคหิตตฺตภาโว.

លុះភិក្ខុបានចង្ហាន់តាមកាលគួរហើយ គប្បីត្រឡប់មកវិញម្នាក់ឯង ហើយអង្គុយក្នុងទីស្ងាត់ គប្បីជាអ្នកគិតសញ្ជឹងក្នុងចិត្តរបស់ខ្លួន មិនគប្បីបញ្ជូនចិត្តទៅខាងក្រៅឡើយ ជាអ្នកមានខ្លួនសង្រួមល្អហើយ។

๓๙๑.

៣៩១.

‘‘สเจปิ โส สลฺลเป สาวเกน, อญฺเญน วา เกนจิ ภิกฺขุนา วา;

ธมฺมํ ปณีตํ ตมุทาหเรยฺย, น เปสุณํ โนปิ ปรูปวาทํ.

ប្រសិនបើភិក្ខុនោះ និយាយសន្ទនានឹងសាវ័កក្ដី នឹងបុគ្គលដទៃណាមួយក្ដី ឬនឹងភិក្ខុដទៃក្ដី គប្បីពោលតែធម៌ដ៏ឧត្តម មិនគប្បីពោលពាក្យញុះញង់ ឬពាក្យបង្កាច់បង្ខូចអ្នកដទៃឡើយ។

๓๙๒.

៣៩២.

‘‘วาทญฺหิ เอเก ปฏิเสนิยนฺติ, น เต ปสํสาม ปริตฺตปญฺเญ;

ตโต ตโต เน ปสชนฺติ สงฺคา, จิตฺตญฺหิ เต ตตฺถ คเมนฺติ ทูเร.

ព្រោះថា ជនខ្លះតែងតបតចំពោះពាក្យជជែកដេញដោល តថាគតមិនសរសើរពួកជនអ្នកមានប្រាជ្ញាតិចទាំងនោះឡើយ សេចក្ដីជាប់ជំពាក់ទាំងឡាយ តែងជាប់តាមពួកជននោះ ពីព្រោះពាក្យជជែកនោះៗ ព្រោះថា ពួកជនទាំងនោះ តែងបញ្ជូនចិត្តទៅកាន់ទីឆ្ងាយក្នុងពាក្យជជែកដេញដោលនោះ។

๓๙๓.

៣៩៣.

‘‘ปิณฺฑํ วิหารํ สยนาสนญฺจ, อาปญฺจ สงฺฆาฏิรชูปวาหนํ;

สุตฺวาน ธมฺมํ สุคเตน เทสิตํ, สงฺขาย เสเว วรปญฺญสาวโก.

សាវ័កអ្នកមានប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរ លុះបានស្ដាប់ធម៌ដែលព្រះសុគតសម្ដែងហើយ គប្បីពិចារណាហើយសេពនូវចង្ហាន់ វិហារ ទីដេកទីអង្គុយ និងទឹកសម្រាប់លាងជម្រះធូលីពីសង្ឃាដី។

๓๙๔.

៣៩៤.

‘‘ตสฺมา หิ ปิณฺเฑ สยนาสเน จ, อาเป จ สงฺฆาฏิรชูปวาหเน;

เอเตสุ ธมฺเมสุ อนูปลิตฺโต, ภิกฺขุ ยถา โปกฺขเร วาริพินฺทุ.

ព្រោះហេតុនោះឯង ភិក្ខុមិនគប្បីជាប់ជំពាក់ក្នុងចង្ហាន់ ទីដេកទីអង្គុយ និងទឹកសម្រាប់លាងជម្រះធូលីពីសង្ឃាដី គឺមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងធម៌ទាំងនេះ ដូចជាតំណក់ទឹក មិនជាប់នៅលើស្លឹកឈូកដូច្នោះ។

๓๙๕.

៣៩៥.

‘‘คหฏฺฐวตฺตํ ปน โว วทามิ, ยถากโร สาวโก สาธุ โหติ;

น เหส ลพฺภา สปริคฺคเหน, ผสฺเสตุํ โย เกวโล ภิกฺขุธมฺโม.

មួយវិញទៀត តថាគតនឹងសម្ដែងនូវវត្តរបស់គ្រហស្ថដល់អ្នកទាំងឡាយ សាវ័កដែលធ្វើដូចម្ដេច ទើបឈ្មោះថាជាអ្នកល្អ ព្រោះថា ធម៌របស់ភិក្ខុទាំងស្រុង បុគ្គលអ្នកមានសេចក្ដីហួងហែង (មានទ្រព្យសម្បត្តិ) មិនងាយនឹងធ្វើឲ្យសម្រេចបានឡើយ។

๓๙๖.

៣៩៦.

‘‘ปาณํ [Pg.338] น หเน น จ ฆาตเยยฺย, น จานุชญฺญา หนตํ ปเรสํ;

สพฺเพสุ ภูเตสุ นิธาย ทณฺฑํ, เย ถาวรา เย จ ตสา สนฺติ โลเก.

គ្រហស្ថនោះ មិនគប្បីសម្លាប់សត្វដោយខ្លួនឯង មិនគប្បីបង្គាប់អ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់ និងមិនគប្បីអនុមោទនាចំពោះពួកជនដែលសម្លាប់សត្វឡើយ គប្បីដាក់ចុះនូវអាវុធចំពោះសត្វទាំងពួង ទោះជាសត្វមានចិត្តរឹងប៉ឹង (ព្រះអរហន្ត) ឬសត្វដែលនៅតក់ស្លុត (បុថុជ្ជន) ដែលមាននៅក្នុងលោក។

๓๙๗.

៣៩៧.

‘‘ตโต อทินฺนํ ปริวชฺชเยยฺย, กิญฺจิ กฺวจิ สาวโก พุชฺฌมาโน;

น หารเย หรตํ นานุชญฺญา, สพฺพํ อทินฺนํ ปริวชฺชเยยฺย.

បន្ទាប់មក សាវ័កកាលដឹងច្បាស់ គប្បីវៀរចាកវត្ថុដែលគេមិនបានឲ្យ ណាមួយក្នុងទីណាក៏ដោយ មិនគប្បីបង្គាប់អ្នកដទៃឲ្យលួច និងមិនគប្បីអនុមោទនាចំពោះពួកជនដែលលួចឡើយ គប្បីវៀរចាកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យទាំងអស់។

๓๙๘.

៣៩៨.

‘‘อพฺรหฺมจริยํ ปริวชฺชเยยฺย, องฺคารกาสุํ ชลิตํว วิญฺญู;

อสมฺภุณนฺโต ปน พฺรหฺมจริยํ, ปรสฺส ทารํ น อติกฺกเมยฺย.

អ្នកមានប្រាជ្ញា គប្បីវៀរចាកអព្រហ្មចរិយធម៌ ដូចជាវៀរចាករណ្តៅរងើកភ្លើងដែលកំពុងឆេះសន្ធោសន្ធៅ ប្រសិនបើមិនអាចប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌បានទេ ក៏មិនគប្បីកន្លងប្រពន្ធរបស់អ្នកដទៃឡើយ។

๓๙๙.

៣៩៩.

‘‘สภคฺคโต วา ปริสคฺคโต วา, เอกสฺส เวโก น มุสา ภเณยฺย;

น ภาณเย ภณตํ นานุชญฺญา, สพฺพํ อภูตํ ปริวชฺชเยยฺย.

កាលដែលចូលទៅកាន់សភា ឬចូលទៅកាន់ជំនុំជនក្ដី បុគ្គលម្នាក់ឯង មិនគប្បីពោលពាក្យកុហកចំពោះបុគ្គលម្នាក់ឡើយ មិនគប្បីបង្គាប់អ្នកដទៃឲ្យនិយាយកុហក និងមិនគប្បីអនុមោទនាចំពោះពួកជនដែលនិយាយកុហកឡើយ គប្បីវៀរចាកពាក្យមិនពិតទាំងអស់។

๔๐๐.

៤០០.

‘‘มชฺชญฺจ ปานํ น สมาจเรยฺย, ธมฺมํ อิมํ โรจเย โย คหฏฺโฐ;

น ปายเย ปิวตํ นานุชญฺญา, อุมฺมาทนนฺตํ อิติ นํ วิทิตฺวา.

គ្រហស្ថណាដែលពេញចិត្តនឹងធម៌នេះ មិនគប្បីសេពនូវគ្រឿងស្រវឹងឡើយ មិនគប្បីបង្គាប់អ្នកដទៃឲ្យផឹក និងមិនគប្បីអនុមោទនាចំពោះពួកជនដែលផឹកឡើយ ព្រោះដឹងច្បាស់ថា គ្រឿងស្រវឹងនោះ មានសេចក្ដីឆ្កួតវង្វេងជាទីបំផុត។

๔๐๑.

៤០១.

‘‘มทา หิ ปาปานิ กโรนฺติ พาลา, กาเรนฺติ จญฺเญปิ ชเน ปมตฺเต;

เอตํ อปุญฺญายตนํ วิวชฺชเย, อุมฺมาทนํ โมหนํ พาลกนฺตํ.

ព្រោះថា ពួកជនពាល កាលបើស្រវឹងហើយ តែងធ្វើនូវបាបទាំងឡាយ និងធ្វើឲ្យពួកជនដទៃទៀតដែលជាអ្នកប្រមាទ ធ្វើបាបដែរ គប្បីវៀរចាកគ្រឿងស្រវឹង ដែលជាទីតាំងនៃអកុសល ជាគ្រឿងធ្វើឲ្យឆ្កួត ធ្វើឲ្យវង្វេង ដែលពួកជនពាលពេញចិត្តនោះចេញ។

๔๐๒.

៤០២.

‘‘ปาณํ น หเน น จาทินฺนมาทิเย, มุสา น ภาเส น จ มชฺชโป สิยา;

อพฺรหฺมจริยา วิรเมยฺย เมถุนา, รตฺตึ น ภุญฺเชยฺย วิกาลโภชนํ.

មិនគប្បីសម្លាប់សត្វ មិនគប្បីកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឲ្យ មិនគប្បីពោលពាក្យកុហក មិនគប្បីជាអ្នកផឹកគ្រឿងស្រវឹង គប្បីវៀរចាកអព្រហ្មចរិយធម៌ គឺការសេពមេថុន និងមិនគប្បីបរិភោគអាហារក្នុងពេលយប់ គឺវិកាលភោជនឡើយ។

๔๐๓.

៤០៣.

‘‘มาลํ [Pg.339] น ธาเร น จ คนฺธมาจเร, มญฺเจ ฉมายํ ว สเยถ สนฺถเต;

เอตญฺหิ อฏฺฐงฺคิกมาหุโปสถํ, พุทฺเธน ทุกฺขนฺตคุนา ปกาสิตํ.

មិនគប្បីទ្រទ្រង់ផ្កាកម្រង មិនគប្បីលាបគ្រឿងក្រអូប គប្បីដេកលើគ្រែ ឬលើកម្រាលដែលគេក្រាលនៅលើផែនដី នេះឯងដែលព្រះពុទ្ធ ទ្រង់ដល់នូវទីបំផុតនៃទុក្ខ ទ្រង់ប្រកាសទុកថា ជាឧបោសថមានអង្គប្រាំបី។

๔๐๔.

៤០៤.

‘‘ตโต จ ปกฺขสฺสุปวสฺสุโปสถํ, จาตุทฺทสึ ปญฺจทสิญฺจ อฏฺฐมึ;

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ ปสนฺนมานโส, อฏฺฐงฺคุเปตํ สุสมตฺตรูปํ.

បន្ទាប់មក គប្បីរក្សាឧបោសថក្នុងថ្ងៃបក្ខ គឺថ្ងៃដប់បួន ថ្ងៃដប់ប្រាំ និងថ្ងៃប្រាំបី និងរក្សានូវបាដិហារិយបក្ខ ដោយចិត្តជ្រះថ្លា ឲ្យបរិបូណ៌ល្អ ព្រមដោយអង្គប្រាំបី។

๔๐๕.

៤០៥.

‘‘ตโต จ ปาโต อุปวุตฺถุโปสโถ, อนฺเนน ปาเนน จ ภิกฺขุสงฺฆํ;

ปสนฺนจิตฺโต อนุโมทมาโน, ยถารหํ สํวิภเชถ วิญฺญู.

លុះព្រឹកឡើង ក្រោយពីបានរក្សាឧបោសថរួចហើយ អ្នកមានប្រាជ្ញា មានចិត្តជ្រះថ្លា អនុមោទនា គប្បីចាត់ចែងថ្វាយភត្ត និងទឹក ចំពោះភិក្ខុសង្ឃ តាមសមគួរដល់កម្លាំងរបស់ខ្លួន។

๔๐๖.

៤០៦.

‘‘ธมฺเมน มาตาปิตโร ภเรยฺย, ปโยชเย ธมฺมิกํ โส วณิชฺชํ;

เอตํ คิหี วตฺตยมปฺปมตฺโต, สยมฺปเภ นาม อุเปติ เทเว’’ติ.

គ្រហស្ថនោះ គប្បីចិញ្ចឹមមាតាបិតាដោយធម៌ គប្បីប្រកបរបរលក់ដូរដោយធម៌ គ្រហស្ថដែលជាអ្នកមិនប្រមាទ ប្រព្រឹត្តវត្តនេះ តែងតែទៅកើតក្នុងពួកទេវតាឈ្មោះ សយម្បភា»។

ธมฺมิกสุตฺตํ จุทฺทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ធម្មិកសូត្រ ទីដប់បួន ចប់ហើយ។

จูฬวคฺโค ทุติโย นิฏฺฐิโต.

ចូឡវគ្គ ទីពីរ ចប់ហើយ។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃចូឡវគ្គនោះគឺ៖

รตนามคนฺโธ หิริ จ, มงฺคลํ สูจิโลเมน;

ธมฺมจริยญฺจ พฺราหฺมโณ, นาวา กึสีลมุฏฺฐานํ.

រតនសូត្រ អាមគន្ធសូត្រ ហិរិសូត្រ មង្គលសូត្រ សុចិលោមសូត្រ ធម្មចរិយសូត្រ ព្រាហ្មណធម្មិកសូត្រ នាវាសូត្រ កិំសីលសូត្រ ឧដ្ឋានសូត្រ

ราหุโล ปุน กปฺโป จ, ปริพฺพาชนิยํ ตถา;

ธมฺมิกญฺจ วิทุโน อาหุ, จูฬวคฺคนฺติ จุทฺทสาติ.

រាហុលសូត្រ កប្បសូត្រ (និគ្រោធកប្បសូត្រ) សម្មាបរិព្វាជនីយសូត្រ និងធម្មិកសូត្រ ព្រះសព្វញ្ញូទាំងឡាយ ពោលថា សូត្រទាំងដប់បួននេះ ជាចូឡវគ្គ。

๓. มหาวคฺโค

៣. មហាវគ្គ

๑. ปพฺพชฺชาสุตฺตํ

១. បព្វជ្ជាសូត្រ

๔๐๗.

៤០៧.

ปพฺพชฺชํ [Pg.340] กิตฺตยิสฺสามิ, ยถา ปพฺพชิ จกฺขุมา;

ยถา วีมํสมาโน โส, ปพฺพชฺชํ สมโรจยิ.

តថាគតនឹងសរសើរនូវការបួស របស់ព្រះអង្គអ្នកមានព្រះនេត្រ (គឺព្រះពុទ្ធ) ថាទ្រង់សាងផ្នួសយ៉ាងណា ទ្រង់ពិចារណាឃើញយ៉ាងណា ទើបពេញព្រះហឫទ័យក្នុងការបួសនោះ។

๔๐๘.

៤០៨.

สมฺพาโธยํ ฆราวาโส, รชสฺสายตนํ อิติ;

อพฺโภกาโสว ปพฺพชฺชา, อิติ ทิสฺวาน ปพฺพชิ.

ការនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះនេះ ចង្អៀតណាស់ ជាទីកើតឡើងនៃធូលី (គឺកិលេស) ឯការបួស ហាក់ដូចជាទីវាលហាលវាល ព្រះអង្គទ្រង់ឃើញយ៉ាងនេះហើយ ទើបទ្រង់សាងផ្នួស។

๔๐๙.

៤០៩.

ปพฺพชิตฺวาน กาเยน, ปาปกมฺมํ วิวชฺชยิ;

วจีทุจฺจริตํ หิตฺวา, อาชีวํ ปริโสธยิ.

លុះទ្រង់សាងផ្នួសហើយ ក៏ទ្រង់វៀរចាកបាបកម្មដោយកាយ ទ្រង់លះបង់វចីទុច្ចរិត ហើយជម្រះអាជីវៈឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធ។

๔๑๐.

៤១០.

อคมา ราชคหํ พุทฺโธ, มคธานํ คิริพฺพชํ;

ปิณฺฑาย อภิหาเรสิ, อากิณฺณวรลกฺขโณ.

ព្រះពុទ្ធទ្រង់បានយាងទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ ដែលជាទីក្រុងព័ទ្ធជុំវិញដោយភ្នំប្រាំ របស់ពួកអ្នកមគធៈ ព្រះអង្គទ្រង់បរិបូណ៌ដោយមហាបុរិសលក្ខណៈដ៏ប្រសើរ ផ្សព្វផ្សាយពេញព្រះកាយ ទ្រង់យាងទៅកាន់ទីនោះដើម្បីបិណ្ឌបាត。

๔๑๑.

៤១១.

ตมทฺทสา พิมฺพิสาโร, ปาสาทสฺมึ ปติฏฺฐิโต;

ทิสฺวา ลกฺขณสมฺปนฺนํ, อิมมตฺถํ อภาสถ.

ព្រះបាទពិម្ពិសារ ទ្រង់គង់នៅលើប្រាសាទ បានទតឃើញព្រះអង្គ លុះទ្រង់ឃើញព្រះអង្គបរិបូណ៌ដោយលក្ខណៈហើយ ក៏ទ្រង់មានព្រះរាជឱង្ការនឹងពួកអាមាត្យ នូវសេចក្ដីនេះថា៖

๔๑๒.

៤១២.

‘‘อิมํ โภนฺโต นิสาเมถ, อภิรูโป พฺรหา สุจิ;

จรเณน จ สมฺปนฺโน, ยุคมตฺตญฺจ เปกฺขติ.

«នែអ្នកទាំងឡាយ ចូរមើលបុគ្គលនេះចុះ មានរូបល្អ មានកាយធំទូលាយ ស្អាតបរិសុទ្ធ បរិបូណ៌ដោយឥរិយាបថល្អិតល្អន់ ទ្រង់ទតមើលត្រឹមតែមួយនឹមនង្គ័លប៉ុណ្ណោះ។

๔๑๓.

៤១៣.

‘‘โอกฺขิตฺตจกฺขุ สติมา, นายํ นีจกุลามิว;

ราชทูตาภิธาวนฺตุ, กุหึ ภิกฺขุ คมิสฺสติ’’.

ទ្រង់មានព្រះនេត្រដាក់ចុះ មានព្រះសតិ មិនមែនជាអ្នកកើតក្នុងត្រកូលទាបឡើយ ពួកអ្នកនាំសាររបស់ស្ដេច ចូរប្រញាប់រត់ទៅមើល តើភិក្ខុនោះនឹងយាងទៅកាន់ទីណា»។

๔๑๔.

៤១៤.

เต เปสิตา ราชทูตา, ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิสุํ;

กุหึ คมิสฺสติ ภิกฺขุ, กตฺถ วาโส ภวิสฺสติ.

ពួកអ្នកនាំសារដែលស្ដេចចាត់ទៅនោះ ក៏បានដើរតាមពីក្រោយព្រះអង្គ ដោយគិតថា តើភិក្ខុនោះនឹងយាងទៅកាន់ទីណា តើទីលំនៅរបស់លោកនឹងមានក្នុងទីណា។

๔๑๕.

៤១៥.

สปทานํ จรมาโน, คุตฺตทฺวาโร สุสํวุโต;

ขิปฺปํ ปตฺตํ อปูเรสิ, สมฺปชาโน ปฏิสฺสโต.

ព្រះពោធិសត្វ ទ្រង់យាងបិណ្ឌបាតតាមលំដាប់ផ្ទះ មានទ្វារ (គឺឥន្ទ្រិយ) គ្រប់គ្រងហើយ សង្រួមល្អហើយ មានសេចក្ដីដឹងខ្លួន មានព្រះសតិ ក៏បានធ្វើបាត្រឲ្យពេញដោយឆាប់រហ័ស។

๔๑๖.

៤១៦.

ปิณฺฑจารํ จริตฺวาน, นิกฺขมฺม นครา มุนิ;

ปณฺฑวํ อภิหาเรสิ, เอตฺถ วาโส ภวิสฺสติ.

ព្រះមុនី លុះទ្រង់ត្រេចទៅដើម្បីបិណ្ឌបាតរួចហើយ ក៏យាងចេញពីទីក្រុង សំដៅទៅកាន់ភ្នំបណ្ឌវៈ ដោយទ្រង់ព្រះតម្រិះថា ទីលំនៅរបស់តថាគត នឹងមានក្នុងទីនេះ។

๔๑๗.

៤១៧.

ทิสฺวาน วาสูปคตํ, ตโย ทูตา อุปาวิสุํ;

เตสุ เอโกว อาคนฺตฺวา, ราชิโน ปฏิเวทยิ.

ពួកអ្នកនាំសារទាំងបីនាក់ លុះឃើញព្រះអង្គយាងទៅដល់ទីលំនៅហើយ ក៏ចូលទៅជិត រួចក្នុងចំណោមពួកអ្នកនាំសារទាំងបីនាក់នោះ មានម្នាក់បានត្រឡប់មកវិញ ហើយក្រាបបង្គំទូលស្ដេចថា៖

๔๑๘.

៤១៨.

‘‘เอส [Pg.341] ภิกฺขุ มหาราช, ปณฺฑวสฺส ปุรตฺถโต ;

นิสินฺโน พฺยคฺฆุสโภว, สีโหว คิริคพฺภเร’’.

«បពិត្រមហារាជ ភិក្ខុនោះ គង់នៅខាងមុខភ្នំបណ្ឌវៈ ក្នុងគុហាភ្នំ ដូចជាខ្លាធំ ដូចជាគោឧសភៈ ឬដូចជាសត្វសីហៈ ដូច្នោះឯង»។

๔๑๙.

៤១៩.

สุตฺวาน ทูตวจนํ, ภทฺทยาเนน ขตฺติโย;

ตรมานรูโป นิยฺยาสิ, เยน ปณฺฑวปพฺพโต.

ព្រះខត្តិយរាជ លុះទ្រង់ព្រះសណ្ដាប់ពាក្យរបស់អ្នកនាំសារហើយ ក៏ទ្រង់យាងទៅដោយយានដ៏ប្រសើរ ប្រញាប់ប្រញាល់ សំដៅទៅកាន់ភ្នំបណ្ឌវៈនោះ។

๔๒๐.

៤២០.

ส ยานภูมึ ยายิตฺวา, ยานา โอรุยฺห ขตฺติโย;

ปตฺติโก อุปสงฺกมฺม, อาสชฺช นํ อุปาวิสิ.

ព្រះខត្តិយរាជនោះ លុះយាងទៅតាមផ្លូវដែលយានទៅបានហើយ ក៏ចុះពីយាន យាងទៅដោយព្រះបាទ ទ្រង់ចូលទៅជិតព្រះអង្គ ហើយគង់ក្នុងទីជិតនោះ។

๔๒๑.

៤២១.

นิสชฺช ราชา สมฺโมทิ, กถํ สารณียํ ตโต;

กถํ โส วีติสาเรตฺวา, อิมมตฺถํ อภาสถ.

លុះគង់ហើយ ស្ដេចក៏ទ្រង់ធ្វើសេចក្ដីរីករាយ ជាមួយនឹងព្រះអង្គ រួចទ្រង់ពោលពាក្យដែលគួររលឹកនឹកដល់គ្នា លុះទ្រង់បញ្ចប់ពាក្យនោះហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលនូវសេចក្ដីនេះថា៖

๔๒๒.

៤២២.

‘‘ยุวา จ ทหโร จาสิ, ปฐมุปฺปตฺติโก สุสุ;

วณฺณาโรเหน สมฺปนฺโน, ชาติมา วิย ขตฺติโย.

«ព្រះអង្គនៅក្មេង នៅជំទង់ ជាអ្នកមានវ័យទើបតែនឹងចម្រើនឡើងដំបូង នៅឡៅខ្ចី បរិបូណ៌ដោយពណ៌សម្បុរ និងកាយសម្បទា ដូចជាក្សត្រិយ៍មានជាតិដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់។

๔๒๓.

៤២៣.

‘‘โสภยนฺโต อนีกคฺคํ, นาคสงฺฆปุรกฺขโต;

ททามิ โภเค ภุญฺชสฺสุ, ชาตึ อกฺขาหิ ปุจฺฉิโต’’.

ខ្ញុំព្រះករុណា សូមថ្វាយភោគសម្បត្តិទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គសោយចុះ ទ្រង់ធ្វើកងទ័ពឲ្យរុងរឿង មានហ្វូងដំរីចោមរោមជាបរិវារ កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាសួរហើយ សូមព្រះអង្គប្រាប់នូវជាតិត្រកូលរបស់ព្រះអង្គផង»។

๔๒๔.

៤២៤.

‘‘อุชุํ ชนปโท ราช, หิมวนฺตสฺส ปสฺสโต;

ธนวีริเยน สมฺปนฺโน, โกสเลสุ นิเกติโน.

«ម្នាលមហារាជ មានជនបទមួយនៅត្រង់ទៅ ទៀបក្បែរភ្នំហិមពាន្ត បរិបូណ៌ដោយទ្រព្យ និងសេចក្ដីព្យាយាម ជាទីលំនៅរបស់ពួកជនអ្នកនៅក្នុងដែនកោសល។

๔๒๕.

៤២៥.

‘‘อาทิจฺจา นาม โคตฺเตน, สากิยา นาม ชาติยา;

ตมฺหา กุลา ปพฺพชิโตมฺหิ, น กาเม อภิปตฺถยํ.

តថាគតមានគោត្រឈ្មោះ អាទិច្ចៈ មានជាតិឈ្មោះ សាកិយៈ តថាគតបានចេញបួសពីត្រកូលនោះ មិនមែនប្រាថ្នានូវកាមទាំងឡាយឡើយ។

๔๒๖.

៤២៦.

‘‘กาเมสฺวาทีนวํ ทิสฺวา, เนกฺขมฺมํ ทฏฺฐุ เขมโต;

ปธานาย คมิสฺสามิ, เอตฺถ เม รญฺชตี มโน’’ติ.

តថាគតបានឃើញទោសក្នុងកាមទាំងឡាយ ឃើញការចេញចាកកាមថាជាធម៌ក្សេមចាកយោគៈ ទើបតថាគតនឹងទៅដើម្បីធ្វើសេចក្ដីព្យាយាម ចិត្តរបស់តថាគត ត្រេកអរក្នុងសេចក្ដីព្យាយាមនោះ»។

ปพฺพชฺชาสุตฺตํ ปฐมํ นิฏฺฐิตํ.

បព្វជ្ជាសូត្រ ទីមួយ ចប់ហើយ។

๒. ปธานสุตฺตํ

២. បធានសូត្រ

๔๒๗.

៤២៧.

‘‘ตํ มํ ปธานปหิตตฺตํ, นทึ เนรญฺชรํ ปติ;

วิปรกฺกมฺม ฌายนฺตํ, โยคกฺเขมสฺส ปตฺติยา.

«កាលដែលតថាគត មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់សេចក្ដីព្យាយាម ទៀបឆ្នេរស្ទឹងនេរញ្ជរា ប្រឹងប្រែងធ្វើសេចក្ដីព្យាយាម ចម្រើនឈាន ដើម្បីសម្រេចនូវធម៌ក្សេមចាកយោគៈ គ្រានោះ...»

๔๒๘.

៤២៨.

‘‘นมุจี กรุณํ วาจํ, ภาสมาโน อุปาคมิ;

‘กิโส ตฺวมสิ ทุพฺพณฺโณ, สนฺติเก มรณํ ตว.

«មារឈ្មោះនមុចី បានចូលមកជិត (ព្រះមានព្រះភាគ) ទាំងពោលពាក្យសំដែងនូវសេចក្តីអាណិតអាសូរថា “លោកមានកាយស្គមស្គាំង មានសម្បុរអាប់អួណាស់ មរណភាពនៅជិតលោកហើយ។

๔๒๙.

៤២៩.

‘‘‘สหสฺสภาโค [Pg.342] มรณสฺส, เอกํโส ตว ชีวิตํ;

ชีว โภ ชีวิตํ เสยฺโย, ชีวํ ปุญฺญานิ กาหสิ.

“សេចក្តីស្លាប់មានចំណែកដល់ទៅមួយពាន់ភាគ ចំណែកជីវិតរបស់លោកមានតែមួយភាគប៉ុណ្ណោះ។ នែលោកដ៏មានអាយុ សូមលោកមានជីវិតរស់នៅចុះ ព្រោះការរស់នៅជាប្រសើរជាង កាលបើលោកមានជីវិតរស់នៅ លោកនឹងបានធ្វើបុណ្យទាំងឡាយ។

๔๓๐.

៤៣០.

‘‘‘จรโต จ เต พฺรหฺมจริยํ, อคฺคิหุตฺตญฺจ ชูหโต;

ปหูตํ จียเต ปุญฺญํ, กึ ปธาเนน กาหสิ.

“កាលបើលោកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ (ព្រហ្មចរិយៈ) ផង បូជាភ្លើងផង បុណ្យដ៏ច្រើនរមែងចម្រើនដល់លោក តើលោកនឹងត្រូវការអ្វីដោយសេចក្តីព្យាយាម (ដើម្បីលះបង់កិលេស) នោះ។

๔๓๑.

៤៣១.

‘‘‘ทุคฺโค มคฺโค ปธานาย, ทุกฺกโร ทุรภิสมฺภโว’’’;

อิมา คาถา ภณํ มาโร, อฏฺฐา พุทฺธสฺส สนฺติเก.

“ផ្លូវដើម្បីសេចក្តីព្យាយាម ជាផ្លូវដើរទៅបានដោយកម្រ ធ្វើបានដោយលំបាក សម្រេចបានដោយក្រណាស់”»។ មារកាលពោលនូវគាថាទាំងឡាយនេះ បានឈរនៅក្នុងទីជិតនៃព្រះពុទ្ធ។

๔๓๒.

៤៣២.

ตํ ตถาวาทินํ มารํ, ภควา เอตทพฺรวิ;

‘‘ปมตฺตพนฺธุ ปาปิม, เยนตฺเถน อิธาคโต.

ព្រះមានព្រះភាគបានត្រាស់ទៅកាន់មារ ដែលពោលពាក្យយ៉ាងនោះថា «នែមារមានចិត្តបាប ជាផៅពង្សនៃបុគ្គលអ្នកធ្វេសប្រហែស អ្នកមកក្នុងទីនេះដើម្បីប្រយោជន៍អ្វី។

๔๓๓.

៤៣៣.

‘‘อณุมตฺโตปิ ปุญฺเญน, อตฺโถ มยฺหํ น วิชฺชติ;

เยสญฺจ อตฺโถ ปุญฺเญน, เต มาโร วตฺตุมรหติ.

“សេចក្តីត្រូវការដោយបុណ្យ សូម្បីបន្តិចបន្តួច ក៏មិនមានដល់តថាគតឡើយ មារគួរពោលពាក្យយ៉ាងនោះ ទៅកាន់ពួកជនដែលមានសេចក្តីត្រូវការដោយបុណ្យទាំងឡាយចុះ។

๔๓๔.

៤៣៤.

‘‘อตฺถิ สทฺธา ตถา วีริยํ, ปญฺญา จ มม วิชฺชติ;

เอวํ มํ ปหิตตฺตมฺปิ, กึ ชีวมนุปุจฺฉสิ.

“សទ្ធា សេចក្តីព្យាយាម និងបញ្ញា មានដល់តថាគត កាលបើព្រះតថាគតមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វានយ៉ាងនេះ តើហេតុអ្វីបានជាអ្នកមកសួររកការរស់នៅនឹងតថាគតទៀត។

๔๓๕.

៤៣៥.

‘‘นทีนมปิ โสตานิ, อยํ วาโต วิโสสเย;

กิญฺจ เม ปหิตตฺตสฺส, โลหิตํ นุปสุสฺสเย.

“ខ្យល់ (ដែលកើតអំពីសេចក្តីព្យាយាម) នេះ គប្បីធ្វើខ្សែទឹកនៃទន្លេទាំងឡាយឲ្យរីងស្ងួតបាន ចុះហេតុអ្វីឡើយ ឈាមរបស់តថាគត ដែលមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន នឹងមិនរីងស្ងួតទៅបាន។

๔๓๖.

៤៣៦.

‘‘โลหิเต สุสฺสมานมฺหิ, ปิตฺตํ เสมฺหญฺจ สุสฺสติ;

มํเสสุ ขียมาเนสุ, ภิยฺโย จิตฺตํ ปสีทติ;

ภิยฺโย สติ จ ปญฺญา จ, สมาธิ มม ติฏฺฐติ.

“កាលបើឈាមរីងស្ងួតទៅហើយ ទាំងប្រមាត់ និងស្លេស្មក៏រមែងរីងស្ងួតទៅដែរ កាលបើសាច់ទាំងឡាយខ្សោះអស់ទៅ ចិត្តរឹតតែជ្រះថ្លាឡើង ទាំងសតិ បញ្ញា និងសមាធិរបស់តថាគត ក៏រឹតតែតាំងមាំឡើង។

๔๓๗.

៤៣៧.

‘‘ตสฺส เมวํ วิหรโต, ปตฺตสฺสุตฺตมเวทนํ;

กาเมสุ นาเปกฺขเต จิตฺตํ, ปสฺส สตฺตสฺส สุทฺธตํ.

“កាលដែលតថាគតមានសេចក្តីព្យាយាមរស់នៅយ៉ាងនេះ បានដល់នូវវេទនាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់បំផុត ចិត្តរបស់តថាគតក៏មិនអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយឡើយ សូមអ្នកមើលចុះ នូវសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃសត្វ (គឺតថាគត)។

๔๓๘.

៤៣៨.

‘‘กามา เต ปฐมา เสนา, ทุติยา อรติ วุจฺจติ;

ตติยา ขุปฺปิปาสา เต, จตุตฺถี ตณฺหา ปวุจฺจติ.

“កាមទាំងឡាយ ជាសេនាទី ១ របស់អ្នក សេចក្តីមិនត្រេកអរ (ក្នុងធម៌ដ៏ប្រសើរ) ហៅថា សេនាទី ២ របស់អ្នក សេចក្តីឃ្លាន និងស្រេក ជាសេនាទី ៣ របស់អ្នក សេចក្តីប្រាថ្នា (តណ្ហា) ហៅថា សេនាទី ៤ របស់អ្នក។

๔๓๙.

៤៣៩.

‘‘ปญฺจมํ ถินมิทฺธํ เต, ฉฏฺฐา ภีรู ปวุจฺจติ;

สตฺตมี วิจิกิจฺฉา เต, มกฺโข ถมฺโภ เต อฏฺฐโม.

“សេចក្តីងងុយ និងងោកងក់ (ថីនមិទ្ធៈ) ជាសេនាទី ៥ របស់អ្នក សេចក្តីខ្លាច (ភិរុ) ហៅថា សេនាទី ៦ របស់អ្នក សេចក្តីសង្ស័យ (វិចិកិច្ឆា) ជាសេនាទី ៧ របស់អ្នក សេចក្តីលុបគុណគេ និងសេចក្តីរឹងត្អឹង (មក្ខៈ និងថម្ភៈ) ជាសេនាទី ៨ របស់អ្នក។

๔๔๐.

៤៤០.

‘‘ลาโภ สิโลโก สกฺกาโร, มิจฺฉาลทฺโธ จ โย ยโส;

โย จตฺตานํ สมุกฺกํเส, ปเร จ อวชานติ.

“លាភ សក្ការៈ សេចក្តីសរសើរ និងយសដែលបានមកដោយខុសធម៌ (ជាសេនាទី ៩ របស់អ្នក) ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលណាលើកតម្កើងខ្លួនឯង ទាំងបង្អាប់បង្អោនអ្នកដទៃ (នេះជាសេនាទី ១០ របស់អ្នក)។

๔๔๑.

៤៤១.

‘‘เอสา [Pg.343] นมุจิ เต เสนา, กณฺหสฺสาภิปฺปหารินี;

น นํ อสูโร ชินาติ, เชตฺวา จ ลภเต สุขํ.

“នែមារមានចិត្តខ្មៅ នេះជាសេនារបស់អ្នក ដែលតែងតែញាំញីនូវពួកសមណព្រាហ្មណ៍ បុគ្គលដែលមិនក្លាហាន មិនអាចឈ្នះសេនានោះបានឡើយ លុះតែបុគ្គលដែលក្លាហាន ទើបឈ្នះបាន ហើយបាននូវសេចក្តីសុខ។

๔๔๒.

៤៤២.

‘‘เอส มุญฺชํ ปริหเร, ธิรตฺถุ มม ชีวิตํ;

สงฺคาเม เม มตํ เสยฺโย, ยํ เจ ชีเว ปราชิโต.

“តថាគតនេះ នឹងចងស្បូវមុញ្ជៈ (ជាគ្រឿងសម្គាល់នៃការមិនថយក្រោយក្នុងចម្បាំង) ជីវិតដែលរស់នៅដោយការចាញ់នោះ គួរឲ្យខ្ពើមណាស់ ការស្លាប់របស់តថាគតក្នុងសង្គ្រាម ជាប្រសើរជាងការដែលចាញ់ហើយរស់នៅ។

๔๔๓.

៤៤៣.

‘‘ปคาฬฺเหตฺถ น ทิสฺสนฺติ, เอเก สมณพฺราหฺมณา;

ตญฺจ มคฺคํ น ชานนฺติ, เยน คจฺฉนฺติ สุพฺพตา.

“ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ ដែលលិចចុះក្នុងសេនារបស់អ្នកនេះ រមែងមិនប្រាកដ (ដោយគុណធម៌ឡើយ) ទាំងមិនស្គាល់ផ្លូវដែលពួកបុគ្គលអ្នកមានវត្តល្អ (មានព្រះពុទ្ធជាដើម) តែងតែដើរទៅកាន់ព្រះនិព្វាននោះឡើយ។

๔๔๔.

៤៤៤.

‘‘สมนฺตา ธชินึ ทิสฺวา, ยุตฺตํ มารํ สวาหนํ;

ยุทฺธาย ปจฺจุคฺคจฺฉามิ, มา มํ ฐานา อจาวยิ.

“តថាគតឃើញសេនាដ៏មានទង់ជុំវិញ ព្រមទាំងមារដែលឡើងគង់លើវាហនៈ (ដំរីគិរិមេខលៈ) ហើយ នឹងចេញទៅប្រឈមមុខដើម្បីច្បាំង មារកុំបីញ៉ាំងតថាគតឲ្យឃ្លាតចាកទីកន្លែង (បល្ល័ង្ក) នេះឡើយ។

๔๔๕.

៤៤៥.

‘‘ยํ เต ตํ นปฺปสหติ, เสนํ โลโก สเทวโก;

ตํ เต ปญฺญาย เภจฺฉามิ, อามํ ปตฺตํว อสฺมนา.

“សេនារបស់អ្នកណា ដែលលោកព្រមទាំងទេវតា មិនអាចញាំញីបាន តថាគតនឹងកម្ទេចសេនានោះរបស់អ្នកដោយបញ្ញា ដូចជាបុគ្គលយកថ្មទៅវាយកម្ទេចភាជន៍ដីដែលគេមិនទាន់ដុតឲ្យឆ្អិនដូច្នោះ។

๔๔๖.

៤៤៦.

‘‘วสีกริตฺวา สงฺกปฺปํ, สติญฺจ สูปติฏฺฐิตํ;

รฏฺฐา รฏฺฐํ วิจริสฺสํ, สาวเก วินยํ ปุถู.

“តថាគតនឹងធ្វើសេចក្តីត្រិះរិះ (សម្មាសង្កប្បៈ) ឲ្យនៅក្នុងអំណាច ទាំងតម្កល់សតិឲ្យខ្ជាប់ខ្ជួនល្អ ហើយនឹងត្រេកត្រអាលដើរទៅពីដែនដីមួយទៅកាន់ដែនដីមួយ ដើម្បីប្រៀនប្រដៅនូវសាវកទាំងឡាយដ៏ច្រើន។

๔๔๗.

៤៤៧.

‘‘เต อปฺปมตฺตา ปหิตตฺตา, มม สาสนการกา;

อกามสฺส เต คมิสฺสนฺติ, ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจเร’’.

“សាវកទាំងឡាយនោះ ជាអ្នកមិនធ្វេសប្រហែស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន ធ្វើតាមពាក្យប្រដៅរបស់តថាគត នឹងទៅកាន់ទី (ព្រះនិព្វាន) ដែលបុគ្គលទៅដល់ហើយ មិនសោកសៅឡើយ ទោះបីជាអ្នក (មារ) មិនប្រាថ្នាក៏ដោយ”។

๔๔๘.

៤៤៨.

‘‘สตฺต วสฺสานิ ภควนฺตํ, อนุพนฺธึ ปทาปทํ;

โอตารํ นาธิคจฺฉิสฺสํ, สมฺพุทฺธสฺส สตีมโต.

(មារពោលថា) «យើងបានតាមដានព្រះមានព្រះភាគ មួយជំហានម្តងៗ អស់រយៈពេលប្រាំពីរឆ្នាំមកហើយ ក៏នៅតែមិនបានចន្លោះ (កំហុស) របស់ព្រះសម្ពុទ្ធ ដែលទ្រង់មានសតិខ្ជាប់ខ្ជួននោះឡើយ។

๔๔๙.

៤៤៩.

‘‘เมทวณฺณํว ปาสาณํ, วายโส อนุปริยคา;

อเปตฺถ มุทุํ วินฺเทม, อปิ อสฺสาทนา สิยา.

“សត្វក្អែកហើរក្រវែលជុំវិញដុំថ្ម ដែលមានពណ៌ដូចជាដុំខ្លាញ់ ដោយគិតថា ‘យើងប្រហែលជាបានជួបរបស់ទន់ល្មើយក្នុងទីនេះ ឬប្រហែលជាមានរសជាតិឆ្ងាញ់ខ្លះក្នុងទីនេះ’។

๔๕๐.

៤៥០.

‘‘อลทฺธา ตตฺถ อสฺสาทํ, วายเสตฺโต อปกฺกมิ;

กาโกว เสลมาสชฺช, นิพฺพิชฺชาเปม โคตมํ’’.

“កាលដែលមិនបានរសជាតិឆ្ងាញ់ក្នុងទីនោះ សត្វក្អែកក៏ហើរចេញពីទីនោះទៅ យ៉ាងណាមិញ យើងទាំងឡាយ កាលបើចូលទៅជិតព្រះសមណគោតម ហើយមិនបានចន្លោះ ក៏ត្រូវតែថយចេញទៅ ដូចជាក្អែកដែលចឹកដុំថ្មហើយត្រូវតែថយចេញទៅដូច្នោះ”»។

๔๕๑.

៤៥១.

ตสฺส โสกปเรตสฺส, วีณา กจฺฉา อภสฺสถ;

ตโต โส ทุมฺมโน ยกฺโข, ตตฺเถวนฺตรธายถาติ.

ពិណបានរបូតធ្លាក់ចុះអំពីក្លៀកនៃមារនោះ ដែលត្រូវសេចក្តីសោកគ្របសង្កត់ហើយ លំដាប់នោះ មារជាយក្សនោះ ក៏មានចិត្តអាក់អន់ស្រពោន ហើយក៏បាត់ខ្លួនក្នុងទីនោះឯងទៅ។

ปธานสุตฺตํ ทุติยํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ បធានសូត្រ ទី ២។

๓. สุภาสิตสุตฺตํ

៣. សុភាសិតសូត្រ

เอวํ [Pg.344] เม สุตํ – เอก สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន របស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក្នុងទីនោះឯង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ»។ ភិក្ខុទាំងឡាយនោះ ទទួលព្រះពុទ្ធដីកានៃព្រះមានព្រះភាគថា «ព្រះករុណា ព្រះអង្គ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះថា៖

‘‘จตูหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตา วาจา สุภาสิตา โหติ, น ทุพฺภาสิตา, อนวชฺชา จ อนนุวชฺชา จ วิญฺญูนํ. กตเมหิ จตูหิ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุภาสิตํเยว ภาสติ โน ทุพฺภาสิตํ, ธมฺมํเยว ภาสติ โน อธมฺมํ, ปิยํเยว ภาสติ โน อปฺปิยํ, สจฺจํเยว ภาสติ โน อลิกํ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ องฺเคหิ สมนฺนาคตา วาจา สุภาสิตา โหติ, โน ทุพฺภาสิตา, อนวชฺชา จ อนนุวชฺชา จ วิญฺญูน’’นฺติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

«ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាចាដែលប្រកបដោយអង្គ ៤ ប្រការ ឈ្មោះថាជាវាចាសុភាសិត (ពោលល្អហើយ) មិនមែនជាទុព្ភាសិត (ពោលមិនល្អ) ឡើយ ទាំងជាវាចាគ្មានទោស វិញ្ញូជនទាំងឡាយមិនគប្បីនិន្ទាឡើយ។ អង្គ ៤ ប្រការ តើដូចម្តេចខ្លះ? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ភិក្ខុក្នុងសាសនានេះ តែងពោលតែវាចាដែលជាសុភាសិត មិនពោលវាចាដែលជាទុព្ភាសិត ១ ពោលតែពាក្យជាធម៌ មិនពោលពាក្យមិនមែនជាធម៌ ១ ពោលតែពាក្យជាទីស្រឡាញ់ មិនពោលពាក្យមិនជាទីស្រឡាញ់ ១ ពោលតែពាក្យពិត មិនពោលពាក្យកុហក ១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ វាចាដែលប្រកបដោយអង្គ ៤ ប្រការនេះឯង ឈ្មោះថាជាវាចាសុភាសិត មិនមែនជាទុព្ភាសិតឡើយ ទាំងជាវាចាគ្មានទោស វិញ្ញូជនទាំងឡាយមិនគប្បីនិន្ទាឡើយ»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថាពាក្យរាយនេះតទៅទៀតថា៖

๔๕๒.

៤៥២.

‘‘สุภาสิตํ อุตฺตมมาหุ สนฺโต, ธมฺมํ ภเณ นาธมฺมํ ตํ ทุติยํ;

ปิยํ ภเณ นาปฺปิยํ ตํ ตติยํ, สจฺจํ ภเณ นาลิกํ ตํ จตุตฺถ’’นฺติ.

«សប្បុរសទាំងឡាយ តែងពោលថា វាចាសុភាសិត ជាវាចាដ៏ឧត្តមបំផុត (ជាអង្គទី ១) បុគ្គលគប្បីពោលពាក្យជាធម៌ មិនគប្បីពោលពាក្យមិនមែនជាធម៌ នេះជាអង្គទី ២ គប្បីពោលពាក្យជាទីស្រឡាញ់ មិនគប្បីពោលពាក្យមិនជាទីស្រឡាញ់ នេះជាអង្គទី ៣ គប្បីពោលពាក្យពិត មិនគប្បីពោលពាក្យកុហក នេះជាអង្គទី ៤»।

อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ ภควา, ปฏิภาติ มํ สุคตา’’ติ. ‘‘ปฏิภาตุ ตํ วงฺคีสา’’ติ ภควา อโวจ. อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ –

លំដាប់នោះ ព្រះអង្គវង្គីសៈដ៏មានអាយុ ក្រោកចាកអាសនៈ ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង ប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះមានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលសេចក្តីនេះថា៖ «បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ (សេចក្តីនេះ) ញ៉ាំងប្រាជ្ញារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គឲ្យភ្លឺច្បាស់ បពិត្រព្រះសុគត (សេចក្តីនេះ) ញ៉ាំងប្រាជ្ញារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គឲ្យភ្លឺច្បាស់»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលវង្គីសៈ ចូរឲ្យភ្លឺច្បាស់ដល់អ្នកចុះ»។ លំដាប់នោះ ព្រះវង្គីសៈដ៏មានអាយុ បានសរសើរព្រះមានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

๔๕๓.

៤៥៣.

‘‘ตเมว วาจํ ภาเสยฺย, ยายตฺตานํ น ตาปเย;

ปเร จ น วิหึเสยฺย, สา เว วาจา สุภาสิตา.

«បុគ្គលគប្បីពោលតែវាចាណា ដែលមិនធ្វើខ្លួនឯងឲ្យក្តៅក្រហាយ ទាំងមិនបៀតបៀនអ្នកដទៃ វាចានោះឯង ឈ្មោះថាជាវាចាសុភាសិតពិតប្រាកដ។

๔๕๔.

៤៥៤.

‘‘ปิยวาจเมว ภาเสยฺย, ยา วาจา ปฏินนฺทิตา;

ยํ อนาทาย ปาปานิ, ปเรสํ ภาสเต ปิยํ.

«បុគ្គលគប្បីពោលតែវាចាជាទីស្រឡាញ់ ដែលជាវាចាគេទទួលត្រេកអរ ព្រោះបុគ្គលមិនកាន់យកពាក្យអាក្រក់ទាំងឡាយរបស់ជនដទៃ ហើយពោលតែពាក្យជាទីស្រឡាញ់។

๔๕๕.

៤៥៥.

‘‘สจฺจํ เว อมตา วาจา, เอส ธมฺโม สนนฺตโน;

สจฺเจ อตฺเถ จ ธมฺเม จ, อาหุ สนฺโต ปติฏฺฐิตา.

«ពាក្យពិត ជាវាចាមិនស្លាប់ នេះជាធម៌មានមកតាំងពីបុរាណ សប្បុរសទាំងឡាយ តែងតាំងនៅក្នុងពាក្យពិត ក្នុងប្រយោជន៍ និងក្នុងធម៌។

๔๕๖.

៤៥៦.

‘‘ยํ [Pg.345] พุทฺโธ ภาสติ วาจํ, เขมํ นิพฺพานปตฺติยา;

ทุกฺขสฺสนฺตกิริยาย, สา เว วาจานมุตฺตมา’’ติ.

«ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់វាចាណា ដែលជាវាចាដ៏ក្សេម ដើម្បីដល់នូវព្រះនិព្វាន និងដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ វាចានោះឯង ជាវាចាដ៏ឧត្តមជាងវាចាទាំងឡាយ»។

สุภาสิตสุตฺตํ ตติยํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ សុភាសិតសូត្រ ទី ៣។

๔. สุนฺทริกภารทฺวาชสุตฺตํ

៤. សុន្ទរិកភារទ្វាជសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ วิหรติ สุนฺทริกาย นทิยา ตีเร. เตน โข ปน สมเยน สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ สุนฺทริกาย นทิยา ตีเร อคฺคึ ชุหติ, อคฺคิหุตฺตํ ปริจรติ. อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ อคฺคึ ชุหิตฺวา อคฺคิหุตฺตํ ปริจริตฺวา อุฏฺฐายาสนา สมนฺตา จตุทฺทิสา อนุวิโลเกสิ – ‘‘โก นุ โข อิมํ หพฺยเสสํ ภุญฺเชยฺยา’’ติ? อทฺทสา โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล สสีสํ ปารุตํ นิสินฺนํ; ทิสฺวาน วาเมน หตฺเถน หพฺยเสสํ คเหตฺวา ทกฺขิเณน หตฺเถน กมณฺฑลุํ คเหตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ.

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនកោសល ទៀបឆ្នេរស្ទឹងសុន្ទរិកា។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ តែងបូជាភ្លើង តែងបម្រើការបូជាភ្លើង ទៀបឆ្នេរស្ទឹងសុន្ទរិកា។ គ្រានោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បូជាភ្លើងរួចហើយ បម្រើការបូជាភ្លើងរួចហើយ ក្រោកចាកអាសនៈ ក្រឡេកមើលទៅកាន់ទិសទាំង ៤ ជុំវិញ ដោយគិតថា «តើនរណាហ្ន៎ គប្បីបរិភោគនូវភត្តដែលសល់ពីការបូជានេះ»។ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានឃើញព្រះមានព្រះភាគ គង់គ្របព្រះសិរ្ស ទៀបគល់ឈើមួយក្នុងទីមិនឆ្ងាយ លុះឃើញហើយ ក៏យកភត្តដែលសល់ពីការបូជាដោយដៃឆ្វេង យកកំសៀវទឹកដោយដៃស្តាំ ហើយចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ។

อถ โข ภควา สุนฺทริกภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส ปทสทฺเทน สีสํ วิวริ. อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ – ‘‘มุณฺโฑ อยํ ภวํ, มุณฺฑโก อยํ ภว’’นฺติ ตโตว ปุน นิวตฺติตุกาโม อโหสิ. อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘มุณฺฑาปิ หิ อิเธกจฺเจ พฺราหฺมณา ภวนฺติ, ยํนูนาหํ อุปสงฺกมิตฺวา ชาตึ ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ. อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึชจฺโจ ภว’’นฺติ?

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់បើកព្រះសិរ្ស ដោយសារស្នូរជើងរបស់សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍។ លំដាប់នោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ គិតថា «លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាមនុស្សក្បាលកោរ លោកដ៏ចម្រើននេះ ជាមនុស្សក្បាលត្រងោលទេតើ» ហើយក៏ចង់ត្រឡប់ទៅវិញពីទីនោះឯង។ ទើបសុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា «ពួកព្រាហ្មណ៍ខ្លះក្នុងលោកនេះ ដែលជាមនុស្សក្បាលកោរក៏មានដែរ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅជិត ហើយសួររកជាតិរបស់លោកចុះ»។ លំដាប់នោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ចូលទៅជិតព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅជិតហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «លោកដ៏ចម្រើន មានជាតិជាអ្វី»។

อถ โข ภควา สุนฺทริกภารทฺวาชํ พฺราหฺมณํ คาถาหิ อชฺฌภาสิ –

គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់តបទៅកាន់សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

๔๕๗.

៤៥៧.

‘‘น พฺราหฺมโณ โนมฺหิ น ราชปุตฺโต, น เวสฺสายโน อุท โกจิ โนมฺหิ;

โคตฺตํ ปริญฺญาย ปุถุชฺชนานํ, อกิญฺจโน มนฺต จรามิ โลเก.

«តថាគតមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ មិនមែនជាក្សត្រ មិនមែនជាវៃស្សៈ ឬជាបុគ្គលណាមួយឡើយ តថាគតដឹងច្បាស់នូវគោត្ររបស់ពួកបុថុជ្ជន ជាអ្នកមិនមានកង្វល់ មានប្រាជ្ញា តែងត្រេកត្រអាលដើរទៅក្នុងលោក។

๔๕๘.

៤៥៨.

‘‘สงฺฆาฏิวาสี [Pg.346] อคโห จรามิ, นิวุตฺตเกโส อภินิพฺพุตตฺโต;

อลิปฺปมาโน อิธ มาณเวหิ, อกลฺลํ มํ พฺราหฺมณ ปุจฺฉสิ โคตฺตปญฺหํ’’.

«តថាគតជាអ្នកទ្រទ្រង់សង្ឃាដិ មិនមានផ្ទះសំបែង កោរសក់អស់ហើយ មានចិត្តរំលត់ទុក្ខបានស្រឡះ មិនជាប់ជំពាក់នឹងពួកមនុស្សក្នុងលោកនេះឡើយ នែព្រាហ្មណ៍ អ្នកសួររកគោត្រនឹងតថាគត ជាសំណួរមិនសមគួរឡើយ»。

๔๕๙.

៤៥៩.

‘‘ปุจฺฉนฺติ เว โภ พฺราหฺมณา, พฺราหฺมเณภิ สห พฺราหฺมโณ โน ภว’’นฺติ.

«បពិត្រលោកដ៏ចម្រើន ពួកព្រាហ្មណ៍តែងសួររកព្រាហ្មណ៍ដទៃថា “លោកដ៏ចម្រើន ជាព្រាហ្មណ៍ដែរឬទេ”»。

๔๖๐.

៤៦០.

‘‘พฺราหฺมโณ หิ เจ ตฺวํ พฺรูสิ, มญฺจ พฺรูสิ อพฺราหฺมณํ;

ตํ ตํ สาวิตฺตึ ปุจฺฉามิ, ติปทํ จตุวีสตกฺขรํ.

«បើអ្នកពោលថាខ្លួនឯងជាព្រាហ្មណ៍ តែពោលថា តថាគតមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍វិញ បើដូច្នោះ តថាគតនឹងសួរអ្នកនូវគម្ពីរសាវិត្តិ ដែលមាន ៣ បទ មាន ២៤ អក្សរ»。

๔๖๑.

៤៦១.

‘‘กึ นิสฺสิตา อิสโย มนุชา, ขตฺติยา พฺราหฺมณา เทวตานํ;

ยญฺญมกปฺปยึสุ ปุถู อิธ โลเก.

«ពួកឥសី ពួកមនុស្ស ពួកក្សត្រ និងពួកព្រាហ្មណ៍ដ៏ច្រើនក្នុងលោកនេះ អាស្រ័យនូវអ្វី ទើបបានរៀបចំការបូជាដល់ពួកទេវតា»。

๔๖๒.

៤៦២.

‘‘ยทนฺตคู เวทคู ยญฺญกาเล, ยสฺสาหุตึ ลเภ ตสฺสิชฺเฌติ พฺรูมิ’’.

«បុគ្គលណាជាអ្នកដល់នូវទីបំផុតនៃវដ្តៈ ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវធម៌ (វេទគូ) ក្នុងកាលនៃការបូជា បើម្ចាស់ទានណាមួយបានថ្វាយទានដល់បុគ្គលនោះ តថាគតពោលថា ការបូជារបស់ម្ចាស់ទាននោះ រមែងសម្រេចផល»。

๔๖๓.

៤៦៣.

‘‘อทฺธา หิ ตสฺส หุตมิชฺเฌ, (อิติ พฺราหฺมโณ)ยํ ตาทิสํ เวทคุมทฺทสาม;

ตุมฺหาทิสานญฺหิ อทสฺสเนน, อญฺโญ ชโน ภุญฺชติ ปูรฬาสํ’’.

«ការបូជារបស់ម្ចាស់ទាននោះ ច្បាស់ជាសម្រេចផលពិតប្រាកដ ព្រោះយើងខ្ញុំបានជួបនឹងលោកដ៏ដឹងច្បាស់នូវធម៌ (វេទគូ) បែបនេះ ព្រោះតែការមិនបានជួបនឹងលោកទាំងឡាយបែបនេះ ទើបជនដទៃបរិភោគនូវភត្តដែលសល់ពីការបូជានេះ»。

๔๖๔.

៤៦៤.

‘‘ตสฺมาติห ตฺวํ พฺราหฺมณ อตฺเถน, อตฺถิโก อุปสงฺกมฺม ปุจฺฉ;

สนฺตํ วิธูมํ อนีฆํ นิราสํ, อปฺเปวิธ อภิวินฺเท สุเมธํ’’.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រោះហេតុនោះ បើអ្នកមានសេចក្តីត្រូវការដោយប្រយោជន៍ ចូរចូលមកជិតហើយសួរចុះ អ្នកប្រហែលជានឹងបានជួបនឹងបុគ្គលអ្នកមានចិត្តស្ងប់រំលត់ទុក្ខ មិនមានកំហឹង មិនមានទុក្ខ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា មានប្រាជ្ញាល្អក្នុងទីនេះជាមិនខាន»。

๔๖๕.

៤៦៥.

‘‘ยญฺเญ รโตหํ โภ โคตม, ยญฺญํ ยิฏฺฐุกาโม นาหํ ปชานามิ;

อนุสาสตุ มํ ภวํ, ยตฺถ หุตํ อิชฺฌเต พฺรูหิ เม ตํ’’.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកត្រេកអរក្នុងការបូជា ចង់ធ្វើការបូជា តែមិនដឹងច្បាស់ឡើយ សូមព្រះអង្គប្រដៅខ្ញុំព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គ នូវបុគ្គលដែលខ្ញុំព្រះអង្គបូជាហើយ សម្រេចផលនោះចុះ»。

‘‘เตน หิ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, โอทหสฺสุ โสตํ; ธมฺมํ เต เทเสสฺสามิ –

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ បើដូច្នោះ ចូរអ្នកផ្ទៀងត្រចៀកស្តាប់ចុះ តថាគតនឹងសម្ដែងធម៌ដល់អ្នក៖

๔๖๖.

៤៦៦.

‘‘มา [Pg.347] ชาตึ ปุจฺฉี จรณญฺจ ปุจฺฉ, กฏฺฐา หเว ชายติ ชาตเวโท;

นีจากุลีโนปิ มุนี ธิตีมา, อาชานิโย โหติ หิรีนิเสโธ.

«អ្នកកុំសួររកជាតិឡើយ ចូរដេញដោលសួររកតែសេចក្តីប្រព្រឹត្តចុះ ភ្លើងតែងកើតអំពីឈើពិតប្រាកដ មុនីទោះបីកើតក្នុងត្រកូលទាប តែជាអ្នកមានចិត្តមាំមួន មានសេចក្តីខ្មាសបាប (ហិរិ) សម្រាប់ហាមឃាត់ទោស រមែងជាបុគ្គលខ្ពង់ខ្ពស់បាន។

๔๖๗.

៤៦៧.

‘‘สจฺเจน ทนฺโต ทมสา อุเปโต, เวทนฺตคู วูสิตพฺรหฺมจริโย;

กาเลน ตมฺหิ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

«បុគ្គលណាដែលទូន្មានខ្លួនដោយសច្ចៈ ប្រកបដោយការសង្រួមឥន្ទ្រិយ ជាអ្នកដល់នូវទីបំផុតនៃវេទ (មគ្គញ្ញាណ) មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ ព្រាហ្មណ៍ណាអ្នកចង់បានបុណ្យ គប្បីថ្វាយនូវទានដែលគួរថ្វាយដល់បុគ្គលនោះតាមកាលគួរចុះ។

๔๖๘.

៤៦៨.

‘‘เย กาเม หิตฺวา อคหา จรนฺติ, สุสญฺญตตฺตา ตสรํว อุชฺชุํ;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា លះបង់កាមទាំងឡាយហើយ មិនមានផ្ទះសំបែង ត្រេកត្រអាលដើរទៅ មានចិត្តសង្រួមល្អ ត្រង់ស្មើដូចជាត្រសាល់ ព្រាហ្មណ៍ណាអ្នកចង់បានបុណ្យ គប្បីថ្វាយនូវទានដែលគួរថ្វាយដល់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះតាមកាលគួរចុះ។

๔๖๙.

៤៦៩.

‘‘เย วีตราคา สุสมาหิตินฺทฺริยา, จนฺโทว ราหุคฺคหณา ปมุตฺตา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា មានរាគៈប្រាសចេញហើយ មានឥន្ទ្រិយតម្កល់មាំល្អ រួចផុតចាកកិលេស ដូចជាព្រះចន្ទរួចផុតចាកការចាប់នៃរាហូ ព្រាហ្មណ៍ណាអ្នកចង់បានបុណ្យ គប្បីថ្វាយនូវទានដែលគួរថ្វាយដល់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះតាមកាលគួរចុះ។

๔๗๐.

៤៧០.

‘‘อสชฺชมานา วิจรนฺติ โลเก, สทา สตา หิตฺวา มมายิตานิ;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

«ព្រះអរហន្តទាំងឡាយណា មិនជាប់ជំពាក់ ត្រេកត្រអាលដើរទៅក្នុងលោក មានសតិគ្រប់ពេល លះបង់នូវសេចក្តីប្រកាន់ថា “របស់អញ” ព្រាហ្មណ៍ណាអ្នកចង់បានបុណ្យ គប្បីថ្វាយនូវទានដែលគួរថ្វាយដល់ព្រះអរហន្តទាំងឡាយនោះតាមកាលគួរចុះ។

๔๗๑.

៤៧១.

‘‘โย กาเม หิตฺวา อภิภุยฺยจารี, โย เวทิ ชาตีมรณสฺส อนฺตํ;

ปรินิพฺพุโต อุทกรหโทว สีโต, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

«ព្រះតថាគតណា លះបង់កាមទាំងឡាយហើយ គ្របសង្កត់កាមហើយត្រេកត្រអាលដើរទៅ ជាអ្នកដឹងច្បាស់នូវទីបំផុតនៃជាតិ និងមរណៈ មានទុក្ខរំលត់ហើយ មានចិត្តត្រជាក់ដូចជាស្រះទឹក ព្រះតថាគតនោះឯង គប្បីទទួលនូវភត្តដែលសល់ពីការបូជានោះបាន។

๔๗๒.

៤៧២.

‘‘สโม สเมหิ วิสเมหิ ทูเร, ตถาคโต โหติ อนนฺตปญฺโญ;

อนูปลิตฺโต อิธ วา หุรํ วา, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

«ព្រះតថាគតជាអ្នកស្មើនឹងបុគ្គលដែលស្មើ (ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ) ឆ្ងាយចាកបុគ្គលដែលមិនស្មើ (ពួកបុថុជ្ជន) មានប្រាជ្ញារកទីបំផុតគ្មាន មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងលោកនេះ ឬក្នុងលោកខាងមុខ ព្រះតថាគតនោះឯង គប្បីទទួលនូវភត្តដែលសល់ពីការបូជានោះបាន។

๔๗๓.

៤៧៣.

‘‘ยมฺหิ [Pg.348] น มายา วสติ น มาโน, โย วีตโลโภ อมโม นิราโส;

ปนุณฺณโกโธ อภินิพฺพุตตฺโต, โย พฺราหฺมโณ โสกมลํ อหาสิ;

ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

«ព្រះតថាគតណា មិនមានមាយា មិនមានមានះ កင်းលោភៈ មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថា “របស់អញ” មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា មានកំហឹងកម្ចាត់ចោលហើយ មានចិត្តរំលត់ទុក្ខបានស្រឡះ ជាព្រាហ្មណ៍លះបង់នូវមន្ទិលគឺសេចក្តីសោកហើយ ព្រះតថាគតនោះឯង គប្បីទទួលនូវភត្តដែលសល់ពីការបូជានោះបាន។

๔๗๔ .

‘‘นิเวสนํ โย มนโส อหาสิ, ปริคฺคหา ยสฺส น สนฺติ เกจิ;

อนุปาทิยาโน อิธ วา หุรํ วา, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

«ព្រះតថាគតណា លះបង់នូវផ្ទះសំបែងនៃចិត្ត (តណ្ហា និងទិដ្ឋិ) ហើយ មិនមានការកាន់កាប់សោះឡើយ មិនប្រកាន់មាំក្នុងលោកនេះ ឬក្នុងលោកខាងមុខ ព្រះតថាគតនោះឯង គប្បីទទួលនូវភត្តដែលសល់ពីការបូជានោះបាន»。

๔๗๕.

៤៧៥.

‘‘สมาหิโต โย อุทตาริ โอฆํ, ธมฺมํ จญฺญาสิ ปรมาย ทิฏฺฐิยา;

ขีณาสโว อนฺติมเทหธารี, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

ព្រះតថាគតអង្គណា មានព្រះហឫទ័យតម្កល់មាំ បានឆ្លងផុតឱឃៈ បានត្រាស់ដឹងធម៌ដោយទិដ្ឋិដ៏ប្រសើរ មានអាសវៈអស់ហើយ ទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๗๖.

៤៧៦.

‘‘ภวาสวา ยสฺส วจี ขรา จ, วิธูปิตา อตฺถคตา น สนฺติ;

ส เวทคู สพฺพธิ วิปฺปมุตฺโต, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

ព្រះតថាគតអង្គណា មានភវាសវៈ និងវាចាដ៏ទ្រគោះ បំផ្លាញចោលហើយ វិនាសទៅហើយ មិនមានតទៅទៀត ព្រះតថាគតនោះ ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងវេទ រួចផុតស្រឡះក្នុងធម៌ទាំងពួង ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๗๗.

៤៧៧.

‘‘สงฺคาติโค ยสฺส น สนฺติ สงฺคา, โย มานสตฺเตสุ อมานสตฺโต;

ทุกฺขํ ปริญฺญาย สเขตฺตวตฺถุํ, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

គ្រឿងជំពាក់ទាំងឡាយមិនមានដល់ព្រះតថាគតអង្គណា ព្រះតថាគតអង្គណា កន្លងផុតគ្រឿងជំពាក់ មិនជាប់ជំពាក់ដោយមានះ ក្នុងពួកសត្វដែលជាប់ជំពាក់ដោយមានះ កំណត់ដឹងនូវទុក្ខ ព្រមទាំងទីធ្លា និងវត្ថុ ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๗๘.

៤៧៨.

‘‘อาสํ อนิสฺสาย วิเวกทสฺสี, ปรเวทิยํ ทิฏฺฐิมุปาติวตฺโต;

อารมฺมณา ยสฺส น สนฺติ เกจิ, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

ព្រះតថាគតអង្គណា មិនអាស្រ័យនូវសេចក្តីប្រាថ្នា ជាអ្នកឃើញនូវវិវេក កន្លងផុតនូវទិដ្ឋិដែលអ្នកដទៃឱ្យដឹង អារម្មណ៍ណាមួយមិនមានដល់ព្រះតថាគតអង្គនោះ ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๗๙.

៤៧៩.

‘‘ปโรปรา ยสฺส สเมจฺจ ธมฺมา, วิธูปิตา อตฺถคตา น สนฺติ;

สนฺโต อุปาทานขเย วิมุตฺโต, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

ធម៌ទាំងឡាយដ៏ថោកទាប និងឧត្តម ព្រះតថាគតអង្គណាបានត្រាស់ដឹងហើយ កម្ចាត់ចោលហើយ វិនាសទៅហើយ មិនមានតទៅទៀត ព្រះតថាគតនោះ ជាអ្នកស្ងប់ រួចផុតហើយក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបាទាន ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๘๐.

៤៨០.

‘‘สํโยชนํ [Pg.349] ชาติขยนฺตทสฺสี, โยปานุทิ ราคปถํ อเสสํ;

สุทฺโธ นิโทโส วิมโล อกาโจ, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

ព្រះតថាគតអង្គណា ឃើញនូវធម៌ជាទីអស់ទៅនៃសំយោជន៍ និងជាតិ បានកម្ចាត់បង់នូវផ្លូវនៃរាគៈមិនមានសេសសល់ ជាអ្នកស្អាត មិនមានទោស មិនមានមន្ទិល មិនមានគ្រឿងហ្មងសៅ ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๘๑.

៤៨១.

‘‘โย อตฺตโน อตฺตานํ นานุปสฺสติ, สมาหิโต อุชฺชุคโต ฐิตตฺโต;

ส เว อเนโช อขิโล อกงฺโข, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ.

ព្រះតថាគតអង្គណា មិនយល់ឃើញនូវអត្តាក្នុងខ្លួន មានចិត្តតម្កល់មាំ ដល់នូវភាពត្រង់ មានចិត្តនឹងធឹង ព្រះតថាគតនោះ មិនមានសេចក្តីញាប់ញ័រ មិនមានធម៌ដូចជាគោលចាក់ដោតចិត្ត មិនមានសេចក្តីសង្ស័យ ពិតមែន ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๘๒.

៤៨២.

‘‘โมหนฺตรา ยสฺส น สนฺติ เกจิ, สพฺเพสุ ธมฺเมสุ จ ญาณทสฺสี;

สรีรญฺจ อนฺติมํ ธาเรติ, ปตฺโต จ สมฺโพธิมนุตฺตรํ สิวํ;

เอตฺตาวตา ยกฺขสฺส สุทฺธิ, ตถาคโต อรหติ ปูรฬาสํ’’.

កិលេសទាំងឡាយមានមោហៈជាហេតុ ណាមួយមិនមានដល់ព្រះតថាគតអង្គណា ព្រះតថាគតអង្គណា មានប្រាជ្ញាឃើញច្បាស់ក្នុងធម៌ទាំងពួង ទ្រង់នូវរាងកាយជាទីបំផុត និងបានដល់នូវព្រះសម្ពោធិញ្ញាណដ៏ប្រសើរ ស្ងប់កិលេស មិនមានភ័យ សេចក្តីបរិសុទ្ធិនៃបុគ្គលមានត្រឹមប៉ុណ្ណេះ ព្រះតថាគតអង្គនោះ គួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត។

๔๘๓.

៤៨៣.

‘‘หุตญฺจ มยฺหํ หุตมตฺถุ สจฺจํ, ยํ ตาทิสํ เวทคุนํ อลตฺถํ;

พฺรหฺมา หิ สกฺขิ ปฏิคณฺหาตุ เม ภควา, ภุญฺชตุ เม ภควา ปูรฬาสํ’’.

ការបូជារបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ ចូរជាការបូជាដ៏ពិតប្រាកដ ព្រោះខ្ញុំព្រះអង្គបានជួបព្រះអរហន្តអ្នកឈ្លាសក្នុងវេទបែបនេះ ព្រះអង្គប្រៀបដូចជាព្រះព្រហ្មដែលមកប្រាកដចំពោះមុខ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគទទួលនូវបូរឡាសភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគសោយនូវបូរឡាសភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គចុះ។

๔๘๔.

៤៨៤.

‘‘คาถาภิคีตํ เม อโภชเนยฺยํ, สมฺปสฺสตํ พฺราหฺมณ เนส ธมฺโม;

คาถาภิคีตํ ปนุทนฺติ พุทฺธา, ธมฺเม สตี พฺราหฺมณ วุตฺติเรสา.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ភត្តដែលបានមកព្រោះការសូត្រគាថា តថាគតមិនគួរឆាន់ឡើយ នេះមិនមែនជាធម៌របស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ អ្នកឃើញនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិឡើយ ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ តែងតែច្រានចោលនូវភត្តដែលបានមកព្រោះការសូត្រគាថា ម្នាលព្រាហ្មណ៍ កាលបើធម៌មាននៅ នេះជាការចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ។

๔๘๕.

៤៨៥.

‘‘อญฺเญน จ เกวลินํ มเหสึ, ขีณาสวํ กุกฺกุจฺจวูปสนฺตํ;

อนฺเนน ปาเนน อุปฏฺฐหสฺสุ, เขตฺตญฺหิ ตํ ปุญฺญเปกฺขสฺส โหติ’’.

អ្នកចូរទំនុកបម្រុងនូវព្រះខីណាស្រព ព្រះមហេសីដ៏មានគុណទាំងពួង មានសេចក្តីសង្ស័យស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ដោយភត្ត និងទឹកដទៃវិញចុះ ព្រោះថា ព្រះខីណាស្រពនោះ ជាបុញ្ញខេត្តរបស់បុគ្គលអ្នកស្វែងរកបុណ្យ។

๔๘๖.

៤៨៦.

‘‘สาธาหํ [Pg.350] ภควา ตถา วิชญฺญํ, โย ทกฺขิณํ ภุญฺเชยฺย มาทิสสฺส;

ยํ ยญฺญกาเล ปริเยสมาโน, ปปฺปุยฺย ตว สาสนํ’’.

បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអារាធនា សូមទ្រង់សម្តែងប្រាប់ឱ្យខ្ញុំព្រះអង្គបានដឹងថា តើបុគ្គលបែបណា ទើបគួរឆាន់នូវទានរបស់បុគ្គលដូចជាខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលកំពុងស្វែងរកបុគ្គលគួរដល់ទក្ខិណា ក្នុងពេលបូជាយញ្ញ ក្រោយពីបានស្តាប់ព្រះសាសនារបស់ព្រះអង្គហើយ?

๔๘๗.

៤៨៧.

‘‘สารมฺภา ยสฺส วิคตา, จิตฺตํ ยสฺส อนาวิลํ;

วิปฺปมุตฺโต จ กาเมหิ, ถินํ ยสฺส ปนูทิตํ.

បុគ្គលណា មានការបៀតបៀនប្រាសចេញហើយ មានចិត្តមិនល្អក់កករ រួចផុតស្រឡះហើយចាកកាមទាំងឡាយ មានថីនមិទ្ធៈកម្ចាត់ចោលហើយ

๔๘๘.

៤៨៨.

‘‘สีมนฺตานํ วิเนตารํ, ชาติมรณโกวิทํ;

มุนึ โมเนยฺยสมฺปนฺนํ, ตาทิสํ ยญฺญมาคตํ.

ជាអ្នកកម្ចាត់បង់នូវកិលេសជាគ្រឿងខណ្ឌសីមា ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងជាតិ និងមរណៈ ជាអ្នកប្រាជ្ញប្រកបដោយមោនេយ្យធម៌ បុគ្គលបែបនោះ ដែលមកកាន់ពិធីបូជាយញ្ញ

๔๘๙.

៤៨៩.

‘‘ภกุฏึ วินยิตฺวาน, ปญฺชลิกา นมสฺสถ;

ปูเชถ อนฺนปาเนน, เอวํ อิชฺฌนฺติ ทกฺขิณา.

អ្នកទាំងឡាយ ចូរលះបង់នូវការធ្វើមុខក្រញូវ ហើយផ្គុំដៃថ្វាយបង្គំ ចូររៀបចំភត្ត និងទឹកបូជាដល់មុនីនោះចុះ កាលបើធ្វើបែបនេះ ទក្ខិណាទានទាំងឡាយ ទើបសម្រេចផលបាន។

๔๙๐.

៤៩០.

‘‘พุทฺโธ ภวํ อรหติ ปูรฬาสํ, ปุญฺญเขตฺตมนุตฺตรํ;

อายาโค สพฺพโลกสฺส, โภโต ทินฺนํ มหปฺผล’’นฺติ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគជាព្រះពុទ្ធ ទ្រង់សមគួរទទួលនូវបូរឡាសភត្ត ទ្រង់ជាបុញ្ញខេត្តដ៏ប្រសើរ គ្មានថ្មីទៀត ជាទីបូជានៃលោកទាំងពួង ទានដែលបុគ្គលថ្វាយដល់ព្រះអង្គ តែងមានផលច្រើន។

อถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม! เสยฺยถาปิ, โภ โคตม, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ; เอวเมวํ โภตา โคตเมน อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ ภวนฺตํ โคตมํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. ลเภยฺยาหํ โภโต โคตมสฺส สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ. อลตฺถ โข สุนฺทริกภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ…เป… อรหตํ อโหสีติ.

លំដាប់នោះ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន! បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ធម៌ដែលព្រះគោតមដ៏ចម្រើន សម្តែងហើយដោយអនេកបរិយាយ ភ្លឺច្បាស់ណាស់ ប្រៀបដូចជាផ្ងាររបស់ដែលផ្កាប់ បើកបង្ហាញរបស់ដែលលាក់កំបាំង ប្រាប់ផ្លូវដល់អ្នកវង្វេងផ្លូវ ឬទ្រទ្រង់ប្រទីបប្រេងក្នុងទីងងឹត ដោយគិតថា មនុស្សមានចក្ខុទាំងឡាយ នឹងឃើញរូបបាន យ៉ាងណាមិញ ខ្ញុំព្រះអង្គនេះ សូមដល់នូវព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រមទាំងព្រះធម៌ និងព្រះភិក្ខុសង្ឃ ជាទីពឹង ទីរលឹក ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ។ ខ្ញុំព្រះអង្គ សូមបាននូវការបួស សូមបាននូវការឧបសម្បទា ក្នុងសំណាក់នៃព្រះគោតមដ៏ចម្រើន»។ សុន្ទរិកភារទ្វាជព្រាហ្មណ៍ ក៏បាននូវការបួស... បានជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

สุนฺทริกภารทฺวาชสุตฺตํ จตุตฺถํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ សុន្ទរិកភារទ្វាជសូត្រ ទី៤។

๕. มาฆสุตฺตํ

៥. មាឃសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอก สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข มาโฆ มาณโว เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา [Pg.351] ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข มาโฆ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅលើភ្នំគិជ្ឈកូដ ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ គ្រានោះឯង មាឃមាណព បានចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាល ទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ លុះមាឃមាណព អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖

‘‘อหญฺหิ, โภ โคตม, ทายโก ทานปติ วทญฺญู ยาจโยโค; ธมฺเมน โภเค ปริเยสามิ; ธมฺเมน โภเค ปริเยสิตฺวา ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ ธมฺมาธิคเตหิ เอกสฺสปิ ททามิ ทฺวินฺนมฺปิ ติณฺณมฺปิ จตุนฺนมฺปิ ปญฺจนฺนมฺปิ ฉนฺนมฺปิ สตฺตนฺนมฺปิ อฏฺฐนฺนมฺปิ นวนฺนมฺปิ ทสนฺนมฺปิ ททามิ, วีสายปิ ตึสายปิ จตฺตาลีสายปิ ปญฺญาสายปิ ททามิ, สตสฺสปิ ททามิ, ภิยฺโยปิ ททามิ. กจฺจาหํ, โภ โคตม, เอวํ ททนฺโต เอวํ ยชนฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวามี’’ติ?

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គជាទាយក ជាទានបតី ដឹងនូវពាក្យសុំ គួរដល់ការសុំ ខ្ញុំព្រះអង្គស្វែងរកទ្រព្យសម្បត្តិដោយធម៌ លុះស្វែងរកទ្រព្យសម្បត្តិដោយធម៌ហើយ ក៏យកទ្រព្យដែលបានមកដោយធម៌ ដែលបានមកដោយស្របច្បាប់នោះ ទៅធ្វើទានដល់បុគ្គលម្នាក់ខ្លះ ពីរនាក់ខ្លះ បីនាក់ខ្លះ បួននាក់ខ្លះ ប្រាំនាក់ខ្លះ ប្រាំមួយនាក់ខ្លះ ប្រាំពីរនាក់ខ្លះ ប្រាំបីនាក់ខ្លះ ប្រាំបួននាក់ខ្លះ ដប់នាក់ខ្លះ ម្ភៃនាក់ខ្លះ សាមសិបនាក់ខ្លះ សែសិបនាក់ខ្លះ ហាសិបនាក់ខ្លះ មួយរយនាក់ខ្លះ ឬច្រើនជាងនេះទៅទៀត។ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន កាលដែលខ្ញុំព្រះអង្គឱ្យយ៉ាងនេះ បូជាយ៉ាងនេះ តើបានបុណ្យច្រើនដែរឬទេ?»

‘‘ตคฺฆ ตฺวํ, มาณว, เอวํ ททนฺโต เอวํ ยชนฺโต พหุํ ปุญฺญํ ปสวสิ. โย โข, มาณว, ทายโก ทานปติ วทญฺญู ยาจโยโค; ธมฺเมน โภเค ปริเยสติ; ธมฺเมน โภเค ปริเยสิตฺวา ธมฺมลทฺเธหิ โภเคหิ ธมฺมาธิคเตหิ เอกสฺสปิ ททาติ…เป… สตสฺสปิ ททาติ, ภิยฺโยปิ ททาติ, พหุํ โส ปุญฺญํ ปสวตี’’ติ. อถ โข มาโฆ มาณโว ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

«ម្នាលមាណព ពិតប្រាកដណាស់ កាលដែលអ្នកឱ្យយ៉ាងនេះ បូជាយ៉ាងនេះ តែងបានបុណ្យច្រើន។ ម្នាលមាណព បុគ្គលណាជាទាយក ជាទានបតី ដឹងនូវពាក្យសុំ គួរដល់ការសុំ ស្វែងរកទ្រព្យសម្បត្តិដោយធម៌ លុះស្វែងរកទ្រព្យសម្បត្តិដោយធម៌ហើយ ក៏យកទ្រព្យដែលបានមកដោយធម៌ ដែលបានមកដោយស្របច្បាប់នោះ ទៅធ្វើទានដល់បុគ្គលម្នាក់ខ្លះ... មួយរយនាក់ខ្លះ ឬច្រើនជាងនេះទៅទៀត បុគ្គលនោះ តែងបានបុណ្យច្រើនជាប្រាកដ»។ លំដាប់នោះ មាឃមាណព បានក្រាបបង្គំទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๔๙๑.

៤៩១.

‘‘ปุจฺฉามหํ โคตมํ วทญฺญุํ, (อิติ มาโฆ มาณโว)กาสายวาสึ อคหํ จรนฺตํ;

โย ยาจโยโค ทานปติ คหฏฺโฐ, ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข;

ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ, กถํ หุตํ ยชมานสฺส สุชฺเฌ’’.

«ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រះអង្គជាអ្នកដឹងនូវពាក្យសុំ ទ្រង់ស្បង់ចីវរលឿងទុំ មិនមានផ្ទះសំបែង ត្រេចទៅ គ្រហស្ថណាជាអ្នកគួរដល់ការសុំ ជាទានបតី ប្រាថ្នាបុណ្យ តែងបូជាយញ្ញ ព្រោះសម្លឹងមើលនូវបុណ្យ ឱ្យនូវភត្ត និងទឹកដល់អ្នកដទៃក្នុងលោកនេះ ការបូជារបស់គ្រហស្ថអ្នកបូជានោះ តើធ្វើដូចម្តេចទើបស្អាតបរិសុទ្ធ?»

๔๙๒.

៤៩២.

‘‘โย ยาจโยโค ทานปติ คหฏฺโฐ, (มาฆาติ ภควา)ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข;

ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ, อาราธเย ทกฺขิเณยฺเยภิ ตาทิ’’.

«ម្នាលមាឃៈ គ្រហស្ថណាជាអ្នកគួរដល់ការសុំ ជាទានបតី ប្រាថ្នាបុណ្យ តែងបូជាយញ្ញ ព្រោះសម្លឹងមើលនូវបុណ្យ ឱ្យនូវភត្ត និងទឹកដល់អ្នកដទៃក្នុងលោកនេះ គ្រហស្ថបែបនោះ គប្បីធ្វើការបូជាឱ្យសម្រេចផលបាន ដោយសារតែជួបនឹងបុគ្គលដែលគួរទទួលទក្ខិណាទាន»។

๔๙๓.

៤៩៣.

‘‘โย [Pg.352] ยาจโยโค ทานปติ คหฏฺโฐ, (อิติ มาโฆ มาณโว)ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข;

ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ, อกฺขาหิ เม ภควา ทกฺขิเณยฺเย’’.

«គ្រហស្ថណាជាអ្នកគួរដល់ការសុំ ជាទានបតី ប្រាថ្នាបុណ្យ តែងបូជាយញ្ញ ព្រោះសម្លឹងមើលនូវបុណ្យ ឱ្យនូវភត្ត និងទឹកដល់អ្នកដទៃក្នុងលោកនេះ បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គ នូវបុគ្គលដែលគួរទទួលទក្ខិណាទានទាំងឡាយនោះចុះ»។

๔๙๔.

៤៩៤.

‘‘เย เว อสตฺตา วิจรนฺติ โลเก, อกิญฺจนา เกวลิโน ยตตฺตา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

«ពួកបុគ្គលណា មិនជាប់ជំពាក់ ត្រេចទៅក្នុងលោក មិនមានកង្វល់ មានកិច្ចធ្វើរួចហើយ មានចិត្តសង្រួមល្អ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๔๙๕.

៤៩៥.

‘‘เย สพฺพสํโยชนพนฺธนจฺฉิทา, ทนฺตา วิมุตฺตา อนีฆา นิราสา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា កាត់ផ្តាច់នូវចំណងសំយោជន៍ទាំងពួងហើយ ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ រួចផុតស្រឡះហើយ មិនមានទុក្ខ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๔๙๖.

៤៩៦.

‘‘เย สพฺพสํโยชนวิปฺปมุตฺตา, ทนฺตา วิมุตฺตา อนีฆา นิราสา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា រួចផុតស្រឡះហើយចាកសំយោជន៍ទាំងពួង ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ រួចផុតស្រឡះហើយ មិនមានទុក្ខ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๔๙๗.

៤៩៧.

‘‘ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ, ขีณาสวา วูสิตพฺรหฺมจริยา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា លះបង់រាគៈ ទោសៈ និងមោហៈហើយ មានអាសវៈអស់ហើយ មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๔๙๘.

៤៩៨.

‘‘เยสุ น มายา วสติ น มาโน, ขีณาสวา วูสิตพฺรหฺมจริยา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា មិនមានមាយា និងមានះសណ្ឋិតនៅ មានអាសវៈអស់ហើយ មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๔๙๙.

៤៩៩.

‘‘เย [Pg.353] วีตโลภา อมมา นิราสา, ขีณาสวา วูสิตพฺรหฺมจริยา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា ប្រាសចាកលោភៈ មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួន មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា មានអាសវៈអស់ហើយ មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចហើយ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๐.

៥០០.

‘‘เย เว น ตณฺหาสุ อุปาติปนฺนา, วิตเรยฺย โอฆํ อมมา จรนฺติ;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា មិនធ្លាក់ចុះទៅក្នុងតណ្ហាទាំងឡាយ បានឆ្លងផុតឱឃៈ មិនមានសេចក្តីប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួន ត្រេចទៅ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๑.

៥០១.

‘‘เยสํ ตณฺหา นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก, ภวาภวาย อิธ วา หุรํ วา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា មិនមានតណ្ហាក្នុងលោកណាមួយ ដើម្បីភពតូចភពធំ ក្នុងលោកនេះ ឬលោកខាងមុខ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๒.

៥០២.

‘‘เย กาเม หิตฺวา อคหา จรนฺติ, สุสญฺญตตฺตา ตสรํว อุชฺชุํ;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា លះបង់កាមទាំងឡាយហើយ មិនមានផ្ទះសំបែង ត្រេចទៅ មានចិត្តសង្រួមល្អ ត្រង់ស្មើដូចជាត្រសាល់ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๓.

៥០៣.

‘‘เย วีตราคา สุสมาหิตินฺทฺริยา, จนฺโทว ราหุคฺคหณา ปมุตฺตา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា ប្រាសចាករាគៈ មានឥន្ទ្រិយតម្កល់មាំល្អ រួចផុតហើយ ដូចជាព្រះចន្ទរួចផុតចាកការចាប់របស់រាហូ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๔.

៥០៤.

‘‘สมิตาวิโน วีตราคา อโกปา, เยสํ คตี นตฺถิธ วิปฺปหาย;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា មានកិលេសស្ងប់រម្ងាប់ហើយ ប្រាសចាករាគៈ មិនមានសេចក្តីក្រោធ លះបង់ខន្ធក្នុងលោកនេះហើយ មិនមានគតិ ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๕.

៥០៥.

‘‘ชหิตฺวา ชาติมรณํ อเสสํ, กถํกถึ สพฺพมุปาติวตฺตา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា លះបង់ជាតិ និងមរណៈមិនមានសេសសល់ កន្លងផុតនូវសេចក្តីសង្ស័យទាំងពួង ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๖.

៥០៦.

‘‘เย [Pg.354] อตฺตทีปา วิจรนฺติ โลเก, อกิญฺจนา สพฺพธิ วิปฺปมุตฺตา;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា មានខ្លួនជាទីពឹង ត្រេចទៅក្នុងលោក មិនមានកង្វល់ រួចផុតស្រឡះហើយក្នុងធម៌ទាំងពួង ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๗.

៥០៧.

‘‘เย เหตฺถ ชานนฺติ ยถา ตถา อิทํ, อยมนฺติมา นตฺถิ ปุนพฺภโวติ;

กาเลน เตสุ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ.

ពួកបុគ្គលណា ក្នុងលោកនេះ ដឹងច្បាស់តាមពិតយ៉ាងនេះថា «ជាតិនេះជាជាតិចុងក្រោយ ភពថ្មីមិនមានទៀតឡើយ» ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដល់បុគ្គលទាំងឡាយនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๘.

៥០៨.

‘‘โย เวทคู ฌานรโต สตีมา, สมฺโพธิปตฺโต สรณํ พหูนํ;

กาเลน ตมฺหิ หพฺยํ ปเวจฺเฉ, โย พฺราหฺมโณ ปุญฺญเปกฺโข ยเชถ’’.

ព្រះពុទ្ធអង្គណា ជាអ្នកឈ្លាសក្នុងវេទ ត្រេកអរក្នុងឈាន មានសតិ ដល់នូវព្រះសម្ពោធិញ្ញាណ ជាទីពឹងនៃសត្វទាំងឡាយជាច្រើន ព្រាហ្មណ៍ណាប្រាថ្នាបុណ្យ គប្បីបូជាយញ្ញ ព្រាហ្មណ៍នោះ គប្បីថ្វាយនូវហរិយវត្ថុដ៏ល្អ ដល់ព្រះពុទ្ធអង្គនោះតាមកាលដ៏គួរ។

๕๐๙.

៥០៩.

‘‘อทฺธา อโมฆา มม ปุจฺฉนา อหุ, อกฺขาสิ เม ภควา ทกฺขิเณยฺเย;

ตฺวญฺเหตฺถ ชานาสิ ยถา ตถา อิทํ, ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโม.

ពិតប្រាកដណាស់ ការសួររបស់ខ្ញុំព្រះអង្គ មិនមែនជាអំពើឥតផលឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ បានសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គ នូវបុគ្គលដែលគួរទទួលទក្ខិណាទានទាំងឡាយហើយ ព្រោះព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់នូវធម៌នេះតាមពិត ធម៌នេះព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងល្អហើយយ៉ាងនោះឯង។

๕๑๐.

៥១០.

‘‘โย ยาจโยโค ทานปติ คหฏฺโฐ, (อิติ มาโฆ มาณโว)ปุญฺญตฺถิโก ยชติ ปุญฺญเปกฺโข;

ททํ ปเรสํ อิธ อนฺนปานํ,อกฺขาหิ เม ภควา ยญฺญสมฺปทํ’’.

គ្រហស្ថណាជាអ្នកគួរដល់ការសុំ ជាទានបតី ប្រាថ្នាបុណ្យ តែងបូជាយញ្ញ ព្រោះសម្លឹងមើលនូវបុណ្យ ឱ្យនូវភត្ត និងទឹកដល់អ្នកដទៃក្នុងលោកនេះ បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គ នូវសេចក្តីសម្រេចនៃយញ្ញនោះចុះ»។

๕๑๑.

៥១១.

‘‘ยชสฺสุ ยชมาโน มาฆาติ ภควา, สพฺพตฺถ จ วิปฺปสาเทหิ จิตฺตํ;

อารมฺมณํ ยชมานสฺส ยญฺโญ, เอตฺถปฺปติฏฺฐาย ชหาติ โทสํ.

«ម្នាលមាឃៈ អ្នកចូរបូជាចុះ កាលដែលអ្នកបូជា ចូរធ្វើចិត្តឱ្យជ្រះថ្លាក្នុងកាលទាំងពួងចុះ យញ្ញវត្ថុជាអារម្មណ៍របស់អ្នកបូជា កាលបើចិត្តតម្កល់មាំក្នុងយញ្ញវត្ថុនេះហើយ តែងលះបង់នូវទោសៈបាន។

๕๑๒.

៥១២.

‘‘โส วีตราโค ปวิเนยฺย โทสํ, เมตฺตํ จิตฺตํ ภาวยมปฺปมาณํ;

รตฺตินฺทิวํ สตตมปฺปมตฺโต, สพฺพา ทิสา ผรติ อปฺปมญฺญํ’’.

ទាយកនោះ ប្រាសចាករាគៈ កម្ចាត់បង់នូវទោសៈ ចម្រើនមេត្តាចិត្តរកប្រមាណមិនបាន ជាអ្នកមិនប្រហែសធ្វេសជានិច្ច ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ផ្សាយទៅនូវអប្បមញ្ញាធម៌ ទៅកាន់ទិសទាំងពួង»។

๕๑๓.

៥១៣.

‘‘โก [Pg.355] สุชฺฌติ มุจฺจติ พชฺฌตี จ, เกนตฺตนา คจฺฉติ พฺรหฺมโลกํ;

อชานโต เม มุนิ พฺรูหิ ปุฏฺโฐ, ภควา หิ เม สกฺขิ พฺรหฺมชฺชทิฏฺโฐ;

ตุวญฺหิ โน พฺรหฺมสโมสิ สจฺจํ, กถํ อุปปชฺชติ พฺรหฺมโลกํ ชุติม’’.

«តើបុគ្គលណាស្អាតបរិសុទ្ធ រួចផុត និងជាប់ជំពាក់? បុគ្គលទៅកាន់ព្រហ្មលោកដោយហេតុដូចម្តេច? បពិត្រព្រះមុនី ខ្ញុំព្រះអង្គមិនដឹងឡើយ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គដែលទូលសួរនេះចុះ ព្រោះថ្ងៃនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានឃើញព្រះដ៏មានព្រះភាគ ប្រៀបដូចជាព្រះព្រហ្មមកប្រាកដចំពោះមុខ ព្រះអង្គស្មើនឹងព្រះព្រហ្មរបស់ពួកយើងពិតមែន បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានរស្មីរុងរឿង តើបុគ្គលកើតក្នុងព្រហ្មលោកដោយរបៀបណា?»

๕๑๔.

៥១៤.

‘‘โย ยชติ ติวิธํ ยญฺญสมฺปทํ, (มาฆาติ ภควา)อาราธเย ทกฺขิเณยฺเยภิ ตาทิ;

เอวํ ยชิตฺวา สมฺมา ยาจโยโค,อุปปชฺชติ พฺรหฺมโลกนฺติ พฺรูมี’’ติ.

«ម្នាលមាឃៈ បុគ្គលណា បូជានូវយញ្ញសម្បទាមានប្រការ ៣ យ៉ាង គប្បីធ្វើការបូជានោះឱ្យសម្រេចផលបាន ដោយសារតែជួបនឹងបុគ្គលដែលគួរទទួលទក្ខិណាទានទាំងឡាយនោះ កាលបើបានបូជាដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះហើយ គ្រហស្ថអ្នកគួរដល់ការសុំ តែងទៅកើតក្នុងព្រហ្មលោក តថាគតពោលយ៉ាងនេះ»។

เอวํ วุตฺเต, มาโฆ มาณโว ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

កាលបើព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ មាឃមាណព បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ច្បាស់ណាស់ បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ចងចាំនូវខ្ញុំព្រះអង្គថា ជាឧបាសកអ្នកដល់នូវសរណគមន៍ស្មើដោយជីវិត ចាប់ពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

มาฆสุตฺตํ ปญฺจมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ មាឃសូត្រ ទី៥។

๖. สภิยสุตฺตํ

៦. សភិយសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส ปุราณสาโลหิตาย เทวตาย ปญฺหา อุทฺทิฏฺฐา โหนฺติ – ‘‘โย เต, สภิย, สมโณ วา พฺราหฺมโณ วา อิเม ปญฺเห ปุฏฺโฐ พฺยากโรติ ตสฺส สนฺติเก พฺรหฺมจริยํ จเรยฺยาสี’’ติ.

ខ្ញុំព្រះករុណាបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះថា៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ។ សម័យនោះឯង ទេវតាមួយអង្គ ដែលធ្លាប់ជាញាតិសាលោហិតចាស់របស់សភិយបរិព្វាជក បានចង្អុលបង្ហាញនូវប្រស្នាទាំងឡាយដល់សភិយបរិព្វាជកនោះថា៖ «ម្នាលសភិយា បើសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍ណាមួយ ដែលអ្នកសួរប្រស្នាទាំងនេះហើយ អាចដោះស្រាយបាន អ្នកគប្បីប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរ (ព្រហ្មចរិយធម៌) ក្នុងសំណាក់នៃសមណៈ ឬព្រាហ្មណ៍នោះចុះ»។

อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ตสฺสา เทวตาย สนฺติเก เต ปญฺเห อุคฺคเหตฺวา เย เต สมณพฺราหฺมณา สงฺฆิโน คณิโน คณาจริยา ญาตา ยสสฺสิโน ติตฺถกรา สาธุสมฺมตา พหุชนสฺส, เสยฺยถิทํ – ปูรโณ กสฺสโป มกฺขลิโคสาโล อชิโต เกสกมฺพโล ปกุโธ กจฺจาโน สญฺจโย เพลฏฺฐปุตฺโต นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต, เต อุปสงฺกมิตฺวา เต ปญฺเห ปุจฺฉติ. เต สภิเยน [Pg.356] ปริพฺพาชเกน ปญฺเห ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ; อสมฺปายนฺตา โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรนฺติ. อปิ จ สภิยํ เยว ปริพฺพาชกํ ปฏิปุจฺฉนฺติ.

គ្រានោះឯង សភិយបរិព្វាជក បានរៀនប្រស្នាទាំងនោះក្នុងសំណាក់នៃទេវតានោះ ហើយក៏ចូលទៅរកពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលជាម្ចាស់ក្រុម ជាម្ចាស់គណៈ ជាអាចារ្យដឹកនាំគណៈ ជាបុគ្គលល្បីល្បាញ មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ មានវាទៈផ្ទាល់ខ្លួន ដែលមហាជនសន្មតថាជាអ្នកល្អ គឺ៖ បូរណៈ កស្សបៈ, មក្ខលិ គោសាលៈ, អជិតៈ កេសកម្ពលៈ, បកុធៈ កច្ចាយនៈ, សញ្ជ័យៈ បេលដ្ឋិបុត្តៈ និង និគន្ថៈ នាដបុត្តៈ ហើយបានសួរប្រស្នាទាំងនោះ។ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ កាលដែលសភិយបរិព្វាជកសួរប្រស្នាហើយ មិនអាចដោះស្រាយបានឡើយ កាលបើមិនអាចដោះស្រាយបាន ក៏សម្តែងចេញនូវសេចក្តីក្រោធ សេចក្តីទាស់ចិត្ត និងសេចក្តីមិនត្រេកអរ ថែមទាំងត្រឡប់ជាសួរដេញដោលសភិយបរិព្វាជកនោះវិញទៀតផង។

อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘เย โข เต โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา สงฺฆิโน คณิโน คณาจริยา ญาตา ยสสฺสิโน ติตฺถกรา สาธุสมฺมตา พหุชนสฺส, เสยฺยถิทํ – ปูรโณ กสฺสโป…เป… นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต, เต มยา ปญฺเห ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ, อสมฺปายนฺตา โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรนฺติ; อปิ จ มญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉนฺติ. ยนฺนูนฺนาหํ หีนายาวตฺติตฺวา กาเม ปริภุญฺเชยฺย’’นฺติ.

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ពួកលោកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចម្រើនទាំងឡាយណា ដែលជាម្ចាស់ក្រុម ជាម្ចាស់គណៈ ជាអាចារ្យដឹកនាំគណៈ ជាបុគ្គលល្បីល្បាញ មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ មានវាទៈផ្ទាល់ខ្លួន ដែលមហាជនសន្មតថាជាអ្នកល្អ គឺ៖ បូរណៈ កស្សបៈ...។ប... និង និគន្ថៈ នាដបុត្តៈ ពួកលោកទាំងនោះ កាលដែលអាត្មាអញសួរប្រស្នាហើយ មិនអាចដោះស្រាយបានឡើយ កាលបើមិនអាចដោះស្រាយបាន ក៏សម្តែងចេញនូវសេចក្តីក្រោធ សេចក្តីទាស់ចិត្ត និងសេចក្តីមិនត្រេកអរ ថែមទាំងត្រឡប់ជាសួរដេញដោលអាត្មាអញក្នុងប្រស្នានោះវិញទៀតផង។ បើដូច្នោះ មានតែអាត្មាអញត្រឡប់ទៅរកភេទថោកទាប (សឹកជាគ្រហស្ថ) ហើយបរិភោគកាមទាំងឡាយវិញ ប្រសើរជាង»។

อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อยมฺปิ โข สมโณ โคตโม สงฺฆี เจว คณี จ คณาจริโย จ ญาโต ยสสฺสี ติตฺถกโร สาธุสมฺมโต พหุชนสฺส; ยํนูนาหํ สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา อิเม ปญฺเห ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ.

បន្ទាប់មក សភិយបរិព្វាជក មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «ចំណែកព្រះសមណគោតមនេះ ក៏ជាម្ចាស់ក្រុម ជាម្ចាស់គណៈ ជាអាចារ្យដឹកនាំគណៈ ជាបុគ្គលល្បីល្បាញ មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ មានវាទៈផ្ទាល់ខ្លួន ដែលមហាជនសន្មតថាជាអ្នកល្អដែរ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅរកព្រះសមណគោតម ហើយសួរប្រស្នាទាំងនេះមើលចុះ»។

อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘เยปิ โข เต โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา ชิณฺณา วุฑฺฒา มหลฺลกา อทฺธคตา วโยอนุปฺปตฺตา เถรา รตฺตญฺญู จิรปพฺพชิตา สงฺฆิโน คณิโน คณาจริยา ญาตา ยสสฺสิโน ติตฺถกรา สาธุสมฺมตา พหุชนสฺส, เสยฺยถิทํ – ปูรโณ กสฺสโป…เป. … นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต, เตปิ มยา ปญฺเห ปุฏฺฐา น สมฺปายนฺติ, อสมฺปายนฺตา โกปญฺจ โทสญฺจ อปฺปจฺจยญฺจ ปาตุกโรนฺติ, อปิ จ มญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉนฺติ; กึ ปน เม สมโณ โคตโม อิเม ปญฺเห ปุฏฺโฐ พฺยากริสฺสติ! สมโณ หิ โคตโม ทหโร เจว ชาติยา, นโว จ ปพฺพชฺชายา’’ติ.

បន្ទាប់មក សភិយបរិព្វាជក មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «សូម្បីតែពួកលោកសមណព្រាហ្មណ៍ដ៏ចម្រើនទាំងឡាយណា ដែលជាអ្នកចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ មានអាយុច្រើន កន្លងវ័យមកឆ្ងាយ ឈានចូលដល់វ័យចុងក្រោយ ជាថេរៈ ដឹងរាត្រីយូរ បួសមកជាយូរអង្វែង ជាម្ចាស់ក្រុម ជាម្ចាស់គណៈ ជាអាចារ្យដឹកនាំគណៈ ជាបុគ្គលល្បីល្បាញ មានកេរ្តិ៍ឈ្មោះ មានវាទៈផ្ទាល់ខ្លួន ដែលមហាជនសន្មតថាជាអ្នកល្អ គឺ៖ បូរណៈ កស្សបៈ...។ប... និង និគន្ថៈ នាដបុត្តៈ ពួកលោកទាំងនោះ កាលដែលអាត្មាអញសួរប្រស្នាហើយ នៅតែមិនអាចដោះស្រាយបាន កាលបើមិនអាចដោះស្រាយបាន ក៏សម្តែងចេញនូវសេចក្តីក្រោធ សេចក្តីទាស់ចិត្ត និងសេចក្តីមិនត្រេកអរ ថែមទាំងត្រឡប់ជាសួរដេញដោលអាត្មាអញក្នុងប្រស្នានោះវិញទៀត ចុះទម្រាំតែព្រះសមណគោតម កាលដែលអាត្មាអញសួរប្រស្នាទាំងនេះ តើទ្រង់នឹងអាចដោះស្រាយបានយ៉ាងដូចម្តេចទៅកើត ព្រោះព្រះសមណគោតមនោះ នៅក្មេងខ្ចីដោយព្រះជន្មផង ទើបតែនឹងបួសថ្មីៗផង»។

อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมโณ โข ทหโรติ น อุญฺญาตพฺโพ น ปริโภตพฺโพ. ทหโรปิ เจส สมโณ โคตโม มหิทฺธิโก โหติ มหานุภาโว, ยํนูนาหํ สมณํ โคตมํ อุปสงฺกมิตฺวา อิเม ปญฺเห ปุจฺเฉยฺย’’นฺติ.

បន្ទាប់មក សភិយបរិព្វាជក មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះទៀតថា៖ «សមណៈ ទោះបីជានៅក្មេង ក៏បុគ្គលមិនគប្បីមើលងាយ មិនគប្បីប្រមាថឡើយ។ ព្រះសមណគោតមនេះ ទោះបីជានៅក្មេង ប៉ុន្តែទ្រង់មានឫទ្ធិខ្លាំងពូកែ មានអានុភាពធំធេងណាស់ បើដូច្នោះ គួរតែអាត្មាអញចូលទៅរកព្រះសមណគោតម ហើយសួរប្រស្នាទាំងនេះមើលចុះ»។

อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก เยน ราชคหํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน ราชคหํ เวฬุวนํ กลนฺทกนิวาโป, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ [Pg.357] สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក បានចេញដំណើរទៅកាន់ក្រុងរាជគ្រឹះ។ កាលត្រេកត្រអាលទៅតាមលំដាប់ ក៏បានទៅដល់វត្តវេឡុវ័ន ជាកន្លែងផ្តល់ចំណីដល់កំប្រុក ជិតក្រុងរាជគ្រឹះ ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគគង់នៅ ហើយក៏ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឱ្យរីករាយ និងគួរឱ្យរលឹកនឹកដល់គ្នារួចហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ សភិយបរិព្វាជក បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๕๑๕.

៥១៥.

‘‘กงฺขี เวจิกิจฺฉี อาคมํ, (อิติ สภิโย)ปญฺเห ปุจฺฉิตุํ อภิกงฺขมาโน;

เตสนฺตกโร ภวาหิ ปญฺเห เม ปุฏฺโฐ,อนุปุพฺพํ อนุธมฺมํ พฺยากโรหิ เม’’.

«ខ្ញុំព្រះករុណាមានសេចក្តីសង្ស័យ និងងឿងឆ្ងល់ជាខ្លាំង ទើបមកកាន់ទីនេះ ដោយប្រាថ្នានឹងសួរប្រស្នាទាំងឡាយ សូមព្រះអង្គធ្វើនូវទីបំផុតនៃប្រស្នាទាំងនោះដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផង កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាសួរប្រស្នាហើយ សូមព្រះអង្គដោះស្រាយតាមលំដាប់ និងស្របតាមធម៌ដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផងចុះ»។

๕๑๖.

៥១៦.

‘‘ทูรโต อาคโตสิ สภิย, (อิติ ภควา)ปญฺเห ปุจฺฉิตุํ อภิกงฺขมาโน;

เตสนฺตกโร ภวามิ ปญฺเห เต ปุฏฺโฐ,อนุปุพฺพํ อนุธมฺมํ พฺยากโรมิ เต.

«ម្នាលសភិយា អ្នកឯងមកពីចម្ងាយ ដោយប្រាថ្នានឹងសួរប្រស្នាទាំងឡាយ តថាគតនឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃប្រស្នាទាំងនោះដល់អ្នក កាលដែលអ្នកសួរប្រស្នាហើយ តថាគតនឹងដោះស្រាយតាមលំដាប់ និងស្របតាមធម៌ដល់អ្នក។

๕๑๗.

៥១៧.

‘‘ปุจฺฉ มํ สภิย ปญฺหํ, ยํ กิญฺจิ มนสิจฺฉสิ;

ตสฺส ตสฺเสว ปญฺหสฺส, อหํ อนฺตํ กโรมิ เต’’ติ.

«ម្នាលសភិយា ចូរអ្នកសួរតថាគតនូវប្រស្នាណាមួយ ដែលអ្នកប្រាថ្នាក្នុងចិត្តចុះ តថាគតនឹងធ្វើនូវទីបំផុតនៃប្រស្នានីមួយៗនោះដល់អ្នក»។

อถ โข สภิยสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ! ยํ วตาหํ อญฺเญสุ สมณพฺราหฺมเณสุ โอกาสกมฺมมตฺตมฺปิ นาลตฺถํ ตํ เม อิทํ สมเณน โคตเมน โอกาสกมฺมํ กต’’นฺติ. อตฺตมโน ปมุทิโต อุทคฺโค ปีติโสมนสฺสชาโต ภควนฺตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ –

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក មានសេចក្តីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ឱ! គួរឱ្យអស្ចារ្យណាស់ហ្ន៎ ឱ! មិនធ្លាប់មានសោះឡើយហ្ន៎ សូម្បីតែការអនុញ្ញាតឱ្យសួរប្រស្នា បន្តិចបន្តួចក៏អាត្មាអញមិនដែលបានទទួលក្នុងសំណាក់នៃសមណព្រាហ្មណ៍ដទៃឡើយ តែឥឡូវនេះ ព្រះសមណគោតមបានធ្វើការអនុញ្ញាតឱ្យអាត្មាអញសួរប្រស្នាហើយ»។ សភិយបរិព្វាជកនោះ មានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ ស្ញប់ស្ញែង កើតបីតិនិងសោមនស្សជាខ្លាំង ក៏បានទូលសួរប្រស្នានឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

๕๑๘.

៥១៨.

‘‘กึ ปตฺตินมาหุ ภิกฺขุนํ, (อิติ สภิโย)โสรตํ เกน กถญฺจ ทนฺตมาหุ;

พุทฺโธติ กถํ ปวุจฺจติ,ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ’’.

«បុគ្គលដល់នូវធម៌ដូចម្តេច ទើបលោកហៅថា ភិក្ខុ? បុគ្គលឈ្មោះថាជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ (សោរតៈ) ដោយហេតុដូចម្តេច និងឈ្មោះថាជាអ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ (ទន្តៈ) យ៉ាងដូចម្តេច? បុគ្គលដែលហៅថា ព្រះពុទ្ធ តើដោយហេតុដូចម្តេច? ខ្ញុំព្រះករុណាសួរហើយ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគដោះស្រាយប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»។

๕๑๙.

៥១៩.

‘‘ปชฺเชน กเตน อตฺตนา, (สภิยาติ ภควา)ปรินิพฺพานคโต วิติณฺณกงฺโข;

วิภวญฺจ ภวญฺจ วิปฺปหาย,วุสิตวา ขีณปุนพฺภโว ส ภิกฺขุ.

«ម្នាលសភិយា បុគ្គលណាដល់នូវព្រះនិព្វាន ដោយផ្លូវដែលខ្លួនបានប្រតិបត្តិហើយ មានសេចក្តីសង្ស័យឆ្លងផុតហើយ លះបង់នូវវិភព (សេចក្តីវិនាស) និងភព (សេចក្តីចម្រើន) បានហើយ មានព្រហ្មចរិយធម៌ប្រព្រឹត្តរួចរាល់ហើយ មានភពថ្មីអស់ហើយ បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថា ភិក្ខុ។

๕๒๐.

៥២០.

‘‘สพฺพตฺถ [Pg.358] อุเปกฺขโก สติมา, น โส หึสติ กญฺจิ สพฺพโลเก;

ติณฺโณ สมโณ อนาวิโล, อุสฺสทา ยสฺส น สนฺติ โสรโต โส.

«បុគ្គលណាជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ (មានឧបេក្ខា) ក្នុងអារម្មណ៍ទាំងពួង មានសតិ មិនបៀតបៀនសត្វណាមួយក្នុងលោកទាំងមូល ជាសមណៈអ្នកឆ្លងផុតហើយ មិនមានសេចក្តីល្អក់កករ មិនមានកិលេសដ៏ក្រាស់ (ឧស្សទៈ) ទាំងឡាយ បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថា ជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ (សោរតៈ)។

๕๒๑.

៥២១.

‘‘ยสฺสินฺทฺริยานิ ภาวิตานิ, อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สพฺพโลเก;

นิพฺพิชฺฌ อิมํ ปรญฺจ โลกํ, กาลํ กงฺขติ ภาวิโต ส ทนฺโต.

«ឥន្ទ្រិយទាំងឡាយរបស់បុគ្គលណា បានអប់រំល្អហើយ ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ ក្នុងលោកទាំងពួង បុគ្គលនោះទម្លុះទម្លាយដឹងច្បាស់នូវលោកនេះនិងលោកខាងមុខ ជាអ្នកមានឥន្ទ្រិយអប់រំហើយ រង់ចាំតែពេលវេលា (មរណកាល) បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថា ជាអ្នកទូន្មានខ្លួនហើយ (ទន្តៈ)។

๕๒๒.

៥២២.

‘‘กปฺปานิ วิเจยฺย เกวลานิ, สํสารํ ทุภยํ จุตูปปาตํ;

วิคตรชมนงฺคณํ วิสุทฺธํ, ปตฺตํ ชาติขยํ ตมาหุ พุทฺธ’’นฺติ.

«បុគ្គលណាពិចារណាដឹងច្បាស់នូវកប្បទាំងឡាយទាំងអស់ នូវសង្សារវដ្ត នូវការច្យុតិនិងការចាប់បដិសន្ធិទាំងពីរយ៉ាង ជាអ្នកមានធូលីគឺរាគៈទៅប្រាសហើយ មិនមានគ្រឿងហ្មងសៅ មានសេចក្តីបរិសុទ្ធ ដល់នូវការអស់ទៅនៃជាតិ បុគ្គលនោះឯងដែលលោកហៅថា ព្រះពុទ្ធ»។

อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อตฺตมโน ปมุทิโต อุทคฺโค ปีติโสมนสฺสชาโต ภควนฺตํ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ –

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក បានត្រេកអរ អនុមោទនានូវព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានចិត្តរីករាយ ស្ញប់ស្ញែង កើតបីតិនិងសោមនស្សជាខ្លាំង ក៏បានទូលសួរប្រស្នាដ៏ក្រៃលែងឡើងទៅទៀតនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

๕๒๓.

៥២៣.

‘‘กึ ปตฺตินมาหุ พฺราหฺมณํ, (อิติ สภิโย)สมณํ เกน กถญฺจ นฺหาตโกติ;

นาโคติ กถํ ปวุจฺจติ,ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ’’.

«បុគ្គលដល់នូវធម៌ដូចម្តេច ទើបលោកហៅថា ព្រាហ្មណ៍? បុគ្គលឈ្មោះថាជា សមណៈ ដោយហេតុដូចម្តេច និងឈ្មោះថាជាអ្នកលាងជម្រះកិលេសហើយ (ន្ហាតកៈ) យ៉ាងដូចម្តេច? បុគ្គលដែលហៅថា នាគ តើដោយហេតុដូចម្តេច? ខ្ញុំព្រះករុណាសួរហើយ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគដោះស្រាយប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»

๕๒๔.

៥២៤.

‘‘พาหิตฺวา สพฺพปาปกานิ, (สภิยาติ ภควา)วิมโล สาธุสมาหิโต ฐิตตฺโต;

สํสารมติจฺจ เกวลี โส,อสิโต ตาทิ ปวุจฺจเต ส พฺรหฺมา.

«ម្នាលសភិយា បុគ្គលណាបានបន្សាត់បង់នូវបាបធម៌ទាំងពួង ជាអ្នកមិនមានមន្ទិល មានចិត្តតាំងមាំល្អ មានខ្លួនស្ថិតស្ថេរ កន្លងផុតនូវសង្សារវដ្ត មានកិច្ចធ្វើរួចរាល់ហើយ មិនអាស្រ័យនឹងតណ្ហានិងទិដ្ឋិ ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា ព្រាហ្មណ៍។

๕๒๕.

៥២៥.

‘‘สมิตาวิ ปหาย ปุญฺญปาปํ, วิรโช ญตฺวา อิมํ ปรญฺจ โลกํ;

ชาติมรณํ อุปาติวตฺโต, สมโณ ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา.

«បុគ្គលណាមានកិលេសស្ងប់រម្ងាប់ហើយ លះបង់បុណ្យនិងបាប មានធូលីគឺរាគៈទៅប្រាសហើយ ដឹងច្បាស់នូវលោកនេះនិងលោកខាងមុខ កន្លងផុតនូវជាតិនិងមរណៈ ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា សមណៈ។

๕๒๖.

៥២៦.

‘‘นินฺหาย [Pg.359] สพฺพปาปกานิ, อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สพฺพโลเก;

เทวมนุสฺเสสุ กปฺปิเยสุ, กปฺปํ เนติ ตมาหุ นฺหาตโก’’ติ.

«ម្នាលសភិយា បុគ្គលណាបានលាងជម្រះនូវបាបធម៌ទាំងពួង ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ ក្នុងលោកទាំងមូល មិនចូលទៅជិតនូវការត្រិះរិះ (កប្បៈ) ក្នុងពួកទេវតានិងមនុស្សដែលនៅមានការត្រិះរិះ បុគ្គលនោះឯងដែលលោកហៅថា អ្នកលាងជម្រះកិលេសហើយ (ន្ហាតកៈ)។

๕๒๗.

៥២៧.

‘‘อาคุํ น กโรติ กิญฺจิ โลเก, สพฺพสํโยเค วิสชฺช พนฺธนานิ;

สพฺพตฺถ น สชฺชตี วิมุตฺโต, นาโค ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา’’ติ.

«បុគ្គលណាមិនធ្វើនូវបាបបន្តិចបន្តួចក្នុងលោក លះបង់នូវគ្រឿងសេពគប់និងចំណងទាំងពួង រួចផុតហើយ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងធម៌ទាំងពួង ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា នាគ»។

อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก…เป… ภควนฺตํ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ –

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក...។ប... បានទូលសួរប្រស្នាដ៏ក្រៃលែងឡើងទៅទៀតនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

๕๒๘.

៥២៨.

‘‘กํ เขตฺตชินํ วทนฺติ พุทฺธา, (อิติ สภิโย)กุสลํ เกน กถญฺจ ปณฺฑิโตติ;

มุนิ นาม กถํ ปวุจฺจติ,ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ’’.

«ព្រះពុទ្ធទាំងឡាយ ហៅបុគ្គលណាថាជាអ្នកឈ្នះនូវខេត្ត (ខេត្តជិនៈ)? បុគ្គលឈ្មោះថាជាអ្នកឈ្លាសវៃ (កុសលៈ) ដោយហេតុដូចម្តេច និងឈ្មោះថាជា បណ្ឌិត យ៉ាងដូចម្តេច? បុគ្គលដែលហៅថា មហាមុនី តើដោយហេតុដូចម្តេច? ខ្ញុំព្រះករុណាសួរហើយ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគដោះស្រាយប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»

๕๒๙.

៥២៩.

‘‘เขตฺตานิ วิเจยฺย เกวลานิ, (สภิยาติ ภควา)ทิพฺพํ มานุสกญฺจ พฺรหฺมเขตฺตํ;

สพฺพเขตฺตมูลพนฺธนา ปมุตฺโต,เขตฺตชิโน ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา.

«ម្នាលសភិយា បុគ្គលណាពិចារណាដឹងច្បាស់នូវខេត្តទាំងឡាយទាំងអស់ គឺទិព្វខេត្ត មនុស្សខេត្ត និងព្រហ្មខេត្ត រួចផុតហើយចាកចំណងដែលជាឫសគល់នៃខេត្តទាំងពួង ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា អ្នកឈ្នះនូវខេត្ត (ខេត្តជិនៈ)។

๕๓๐.

៥៣០.

‘‘โกสานิ วิเจยฺย เกวลานิ, ทิพฺพํ มานุสกญฺจ พฺรหฺมโกสํ;

สพฺพโกสมูลพนฺธนา ปมุตฺโต, กุสโล ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา.

«បុគ្គលណាពិចារណាដឹងច្បាស់នូវឃ្លាំង (កោសៈ គឺកម្ម) ទាំងឡាយទាំងអស់ គឺទិព្វឃ្លាំង មនុស្សឃ្លាំង និងព្រហ្មឃ្លាំង រួចផុតហើយចាកចំណងដែលជាឫសគល់នៃឃ្លាំងទាំងពួង ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា អ្នកឈ្លាសវៃ (កុសលៈ)។

๕๓๑.

៥៣១.

‘‘ทุภยานิ วิเจยฺย ปณฺฑรานิ, อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สุทฺธิปญฺโญ;

กณฺหํ สุกฺกํ อุปาติวตฺโต, ปณฺฑิโต ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา.

«បុគ្គលណាពិចារណាដឹងច្បាស់នូវអាយតនៈដ៏សស្អាតទាំងពីរយ៉ាង ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ មានប្រាជ្ញាដ៏បរិសុទ្ធ កន្លងផុតនូវធម៌ខ្មៅ (អកុសល) និងធម៌ស (កុសល) ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា បណ្ឌិត។

๕๓๒.

៥៣២.

‘‘อสตญฺจ [Pg.360] สตญฺจ ญตฺวา ธมฺมํ, อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สพฺพโลเก;

เทวมนุสฺเสหิ ปูชนีโย, สงฺคํ ชาลมติจฺจ โส มุนี’’ติ.

«បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវធម៌របស់អសប្បុរសនិងសប្បុរស ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ ក្នុងលោកទាំងមូល ជាបុគ្គលដែលទេវតានិងមនុស្សគប្បីបូជា កន្លងផុតនូវគ្រឿងកៀកកើយនិងសំណាញ់ (តណ្ហា) បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថា មហាមុនី»។

อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก…เป… ภควนฺตํ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ –

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក...។ប... បានទូលសួរប្រស្នាដ៏ក្រៃលែងឡើងទៅទៀតនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

๕๓๓.

៥៣៣.

‘‘กึ ปตฺตินมาหุ เวทคุํ, (อิติ สภิโย)อนุวิทิตํ เกน กถญฺจ วีริยวาติ;

อาชานิโย กินฺติ นาม โหติ,ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ’’.

«បុគ្គលដល់នូវធម៌ដូចម្តេច ទើបលោកហៅថា អ្នកឈានដល់វេទ (វេទគូ)? បុគ្គលឈ្មោះថាជាអ្នកដឹងច្បាស់តាមពិត (អនុវិទិតៈ) ដោយហេតុដូចម្តេច និងឈ្មោះថាជាអ្នកមានព្យាយាម (វីរិយវន្តៈ) យ៉ាងដូចម្តេច? បុគ្គលដែលហៅថា អានជានីយ តើដោយហេតុដូចម្តេច? ខ្ញុំព្រះករុណាសួរហើយ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគដោះស្រាយប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»

๕๓๔.

៥៣៤.

‘‘เวทานิ วิเจยฺย เกวลานิ, (สภิยาติ ภควา)สมณานํ ยานิธตฺถิ พฺราหฺมณานํ;

สพฺพเวทนาสุ วีตราโค,สพฺพํ เวทมติจฺจ เวทคู โส.

«ម្នាលសភិយា បុគ្គលណាពិចារណាដឹងច្បាស់នូវវេទទាំងឡាយទាំងអស់ របស់ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ដែលមានក្នុងលោកនេះ ជាអ្នកប្រាសចាករាគៈក្នុងវេទនាទាំងពួង កន្លងផុតនូវវេទទាំងពួង បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថា អ្នកឈានដល់វេទ (វេទគូ)។

๕๓๕.

៥៣៥.

‘‘อนุวิจฺจ ปปญฺจนามรูปํ, อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ โรคมูลํ;

สพฺพโรคมูลพนฺธนา ปมุตฺโต, อนุวิทิโต ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา.

«បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវធម៌គ្រឿងយឺតយូរ (បបញ្ចៈ) គឺនាមនិងរូប ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ ដែលជាឫសគល់នៃរោគ រួចផុតហើយចាកចំណងដែលជាឫសគល់នៃរោគទាំងពួង ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា អ្នកដឹងច្បាស់តាមពិត (អនុវិទិតៈ)។

๕๓๖.

៥៣៦.

‘‘วิรโต อิธ สพฺพปาปเกหิ, นิรยทุกฺขํ อติจฺจ วีริยวา โส;

โส วีริยวา ปธานวา, ธีโร ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา.

«បុគ្គលណាវៀរចាកបាបធម៌ទាំងពួងក្នុងលោកនេះ កន្លងផុតនូវទុក្ខក្នុងនរក ជាអ្នកមានព្យាយាម មានសេចក្តីប្រឹងប្រែងជាទីតាំង ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួន មានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា អ្នកមានព្យាយាម (វីរិយវន្តៈ)។

๕๓๗.

៥៣៧.

‘‘ยสฺสสฺสุ ลุนานิ พนฺธนานิ, อชฺฌตฺตํ พหิทฺธา จ สงฺคมูลํ;

สพฺพสงฺคมูลพนฺธนา ปมุตฺโต, อาชานิโย ตาทิ ปวุจฺจเต ตถตฺตา’’ติ.

«ចំណងទាំងឡាយ ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ ដែលជាឫសគល់នៃគ្រឿងកៀកកើយ របស់បុគ្គលណាត្រូវបានកាត់ផ្តាច់អស់ហើយ បុគ្គលនោះរួចផុតហើយចាកចំណងដែលជាឫសគល់នៃគ្រឿងកៀកកើយទាំងពួង ជាអ្នកមានលក្ខណៈមិនញាប់ញ័រ (តាទិ) ព្រោះភាពជាបុគ្គលមានសភាពពិតយ៉ាងនោះ បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា អានជានីយ»។

อถ [Pg.361] โข สภิโย ปริพฺพาชโก…เป… ภควนฺตํ อุตฺตรึ ปญฺหํ อปุจฺฉิ –

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក...។ប... បានទូលសួរប្រស្នាដ៏ក្រៃលែងឡើងទៅទៀតនឹងព្រះដ៏មានព្រះភាគថា៖

๕๓๘.

៥៣៨.

‘‘กึ ปตฺตินมาหุ โสตฺติยํ, (อิติ สภิโย)อริยํ เกน กถญฺจ จรณวาติ;

ปริพฺพาชโก กินฺติ นาม โหติ,ปุฏฺโฐ เม ภควา พฺยากโรหิ’’.

«បុគ្គលដល់នូវធម៌ដូចម្តេច ទើបលោកហៅថា អ្នកមានការចេះដឹងច្រើន (សោត្ថិយៈ)? បុគ្គលឈ្មោះថាជា ព្រះអរិយៈ ដោយហេតុដូចម្តេច និងឈ្មោះថាជាអ្នកមានចរណៈ (ចរណវន្តៈ) យ៉ាងដូចម្តេច? បុគ្គលដែលហៅថា បរិព្វាជក តើដោយហេតុដូចម្តេច? ខ្ញុំព្រះករុណាសួរហើយ សូមព្រះដ៏មានព្រះភាគដោះស្រាយប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»

๕๓๙.

៥៣៩.

‘‘สุตฺวา สพฺพธมฺมํ อภิญฺญาย โลเก, (สภิยาติ ภควา)สาวชฺชานวชฺชํ ยทตฺถิ กิญฺจิ;

อภิภุํ อกถํกถึ วิมุตฺตํ,อนิฆํ สพฺพธิมาหุ โสตฺติโยติ.

«ម្នាលសភិយា បុគ្គលណាបានស្តាប់នូវធម៌ទាំងពួង ដឹងច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ក្រៃលែងក្នុងលោក នូវធម៌ដែលមានទោសនិងមិនមានទោសណាមួយ ជាអ្នកគ្របសង្កត់ (នូវកិលេស) មិនមានសេចក្តីសង្ស័យ រួចផុតហើយ មិនមានទុក្ខកង្វល់ក្នុងធម៌ទាំងពួង បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា អ្នកមានការចេះដឹងច្រើន (សោត្ថិយៈ)។

๕๔๐.

៥៤០.

‘‘เฉตฺวา อาสวานิ อาลยานิ, วิทฺวา โส น อุเปติ คพฺภเสยฺยํ;

สญฺญํ ติวิธํ ปนุชฺช ปงฺกํ, กปฺปํ เนติ ตมาหุ อริโยติ.

«បុគ្គលណាបានកាត់ផ្តាច់នូវអាសវៈនិងអាល័យទាំងឡាយ ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាដឹងច្បាស់ មិនចូលទៅកាន់គភ៌សេយ្យា (ការចាប់បដិសន្ធិ) ទៀតឡើយ បានកំចាត់បង់នូវសញ្ញាបីយ៉ាង និងភក់គឺកាមគុណ មិនចូលទៅជិតនូវការត្រិះរិះ (កប្បៈ) បុគ្គលនោះឯងលោកហៅថា ព្រះអរិយៈ។

๕๔๑.

៥៤១.

‘‘โย อิธ จรเณสุ ปตฺติปตฺโต, กุสโล สพฺพทา อาชานาติ ธมฺมํ;

สพฺพตฺถ น สชฺชติ วิมุตฺตจิตฺโต, ปฏิฆา ยสฺส น สนฺติ จรณวา โส.

«បុគ្គលណាដល់នូវផលដែលគប្បីដល់ក្នុងចរណធម៌ទាំងឡាយក្នុងសាសនានេះ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ (ព្រះនិព្វាន) គ្រប់ពេលវេលា មានចិត្តរួចផុតហើយ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងធម៌ទាំងពួង មិនមានសេចក្តីថ្នាំងថ្នាក់ចិត្ត (បដិឃៈ) ឡើយ បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថា អ្នកមានចរណៈ (ចរណវន្តៈ)។

๕๔๒.

៥៤២.

‘‘ทุกฺขเวปกฺกํ ยทตฺถิ กมฺมํ, อุทฺธมโธ ติริยํ วาปิ มชฺเฌ;

ปริพฺพาชยิตฺวา ปริญฺญจารี, มายํ มานมโถปิ โลภโกธํ;

ปริยนฺตมกาสิ นามรูปํ, ตํ ปริพฺพาชกมาหุ ปตฺติปตฺต’’นฺติ.

«កម្មណាដែលមានផលជាទុក្ខ ទាំងខាងលើ ខាងក្រោម ទទឹង ឬក្នុងកណ្តាល បុគ្គលណាបានបន្សាត់បង់នូវកម្មនោះហើយ ជាអ្នកប្រព្រឹត្តដោយការកំណត់ដឹង (បរិញ្ញា) បានធ្វើនូវទីបំផុតនៃមាយា ម៉ាន ថែមទាំងលោភៈនិងកោធៈ និងនាមរូប បុគ្គលនោះឯងដែលដល់នូវផលសម្រេចហើយ លោកហៅថា បរិព្វាជក»។

อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อตฺตมโน ปมุทิโต อุทคฺโค ปีติโสมนสฺสชาโต อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ –

គ្រានោះ សភិយបរិព្វាជក បានត្រេកអរ អនុមោទនានូវព្រះភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានចិត្តរីករាយ ស្ញប់ស្ញែង កើតបីតិនិងសោមនស្សជាខ្លាំង ក៏ក្រោកចាកអាសនៈ ធ្វើនូវស្បង់ស្ពាយឆៀងស្មាម្ខាង ផ្អោនសំពះឆ្ពោះទៅរកព្រះដ៏មានព្រះភាគ ហើយបានសរសើរតម្កើងព្រះដ៏មានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

๕๔๓.

៥៤៣.

‘‘ยานิ [Pg.362] จ ตีณิ ยานิ จ สฏฺฐิ, สมณปฺปวาทสิตานิ ภูริปญฺญ;

สญฺญกฺขรสญฺญนิสฺสิตานิ, โอสรณานิ วิเนยฺย โอฆตมคา.

លទ្ធិទាំងឡាយណា ៣ ផង ៦០ ផង ដែលអាស្រ័យនូវពាក្យពោលរបស់សមណៈដទៃ បពិត្រព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាទូលាយដូចផែនដី លទ្ធិទាំងនោះអាស្រ័យនូវសញ្ញា និងអក្ខរសញ្ញា ដែលជាកំពង់សម្រាប់ចុះ ទ្រង់កំចាត់បង់នូវលទ្ធិទាំងនោះហើយ ឆ្លងផុតនូវងងឹតគឺឱឃៈ។

๕๔๔.

៥៤៤.

‘‘อนฺตคูสิ ปารคู ทุกฺขสฺส, อรหาสิ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ขีณาสวํ ตํ มญฺเญ;

ชุติมา มุติมา ปหูตปญฺโญ, ทุกฺขสฺสนฺตกรํ อตาเรสิ มํ.

ព្រះអង្គជាអ្នកដល់នូវទីបំផុត ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃទុក្ខ ព្រះអង្គជាព្រះអរហន្ត ជាព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ខ្ញុំព្រះករុណាស្មានថាព្រះអង្គជាព្រះខីណាស្រព ព្រះអង្គមានរស្មី មានប្រាជ្ញាគ្រឿងដឹង មានប្រាជ្ញាច្រើន ទ្រង់ធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខ បានញ៉ាំងខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យឆ្លងផុតហើយ។

๕๔๕.

៥៤៥.

‘‘ยํ เม กงฺขิตมญฺญาสิ, วิจิกิจฺฉา มํ ตารยิ นโม เต;

มุนิ โมนปเถสุ ปตฺติปตฺต, อขิล อาทิจฺจพนฺธุ โสรโตสิ.

ព្រះអង្គជ្រាបច្បាស់នូវសេចក្តីសង្ស័យរបស់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ បានញ៉ាំងខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យឆ្លងផុតចាកសេចក្តីសង្ស័យ ខ្ញុំព្រះករុណាសូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ បពិត្រព្រះមុនី ព្រះអង្គដល់នូវការសម្រេចក្នុងមោនបថ គ្មានធម៌ដូចជាគោលចង ជាផៅពង្សនៃព្រះអាទិត្យ ទ្រង់ជាអ្នកសង្រួមយ៉ាងក្រៃលែង។

๕๔๖.

៥៤៦.

‘‘ยา เม กงฺขา ปุเร อาสิ, ตํ เม พฺยากาสิ จกฺขุมา;

อทฺธา มุนีสิ สมฺพุทฺโธ, นตฺถิ นีวรณา ตว.

សេចក្តីសង្ស័យណាដែលខ្ញុំព្រះករុណាមានក្នុងកាលមុន ព្រះអង្គអ្នកមានចក្ខុ បានដោះស្រាយសេចក្តីសង្ស័យនោះដល់ខ្ញុំព្រះករុណាហើយ ព្រះអង្គជាព្រះមុនី ជាព្រះសម្ពុទ្ធពិតប្រាកដ ធម៌ជាគ្រឿងរារាំងរបស់ព្រះអង្គមិនមានឡើយ។

๕๔๗.

៥៤៧.

‘‘อุปายาสา จ เต สพฺเพ, วิทฺธสฺตา วินฬีกตา;

สีติภูโต ทมปฺปตฺโต, ธิติมา สจฺจนิกฺกโม.

សេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ចិត្តទាំងអស់របស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានកំចាត់បង់ ធ្វើឲ្យវិនាសសាបសូន្យដូចជាដើមបបុសដែលគេដកឫសចេញហើយ ព្រះអង្គជាអ្នកត្រជាក់រំងាប់ ដល់នូវការទូន្មានខ្លួន មានសេចក្តីខ្ជាប់ខ្ជួន មានសេចក្តីព្យាយាមពិតប្រាកដ។

๕๔๘.

៥៤៨.

‘‘ตสฺส เต นาคนาคสฺส, มหาวีรสฺส ภาสโต;

สพฺเพ เทวานุโมทนฺติ, อุโภ นารทปพฺพตา.

កាលដែលព្រះអង្គជាអ្នកប្រសើរក្នុងពួកអ្នកប្រសើរ ជាមហាវីរបុរស កំពុងសម្តែងធម៌ ទេវតាទាំងអស់ ព្រមទាំងលោកទាំងពីរគឺនារទៈ និងបព្វតៈ តែងតែអនុមោទនា។

๕๔๙.

៥៤៩.

‘‘นโม เต ปุริสาชญฺญ, นโม เต ปุริสุตฺตม;

สเทวกสฺมึ โลกสฺมึ, นตฺถิ เต ปฏิปุคฺคโล.

សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ជាបុរសអាជានេយ្យ សូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះអង្គ ជាបុរសដ៏ឧត្តម ក្នុងលោកព្រមទាំងទេវលោក មិនមានបុគ្គលណាប្រៀបផ្ទឹមនឹងព្រះអង្គបានឡើយ។

๕๕๐.

៥៥០.

‘‘ตุวํ พุทฺโธ ตุวํ สตฺถา, ตุวํ มาราภิภู มุนิ;

ตุวํ อนุสเย เฉตฺวา, ติณฺโณ ตาเรสิ มํ ปชํ.

ព្រះអង្គជាព្រះពុទ្ធ ព្រះអង្គជាព្រះសាស្តា ព្រះអង្គជាព្រះមុនីទ្រង់គ្របសង្កត់នូវមារ ព្រះអង្គកាត់ផ្តាច់នូវអនុស័យទាំងឡាយ ឆ្លងផុតហើយ ញ៉ាំងប្រជាជននេះឲ្យឆ្លងផុតផង។

๕๕๑.

៥៥១.

‘‘อุปธี เต สมติกฺกนฺตา, อาสวา เต ปทาลิตา;

สีโหสิ อนุปาทาโน, ปหีนภยเภรโว.

ព្រះអង្គកន្លងផុតនូវឧបធិទាំងឡាយហើយ ព្រះអង្គបំផ្លាញចោលនូវអាសវៈទាំងឡាយហើយ ព្រះអង្គជាបុគ្គលដូចជាសីហៈ មិនមានឧបាទាន លះបង់នូវភ័យនិងសេចក្តីតក់ស្លុតហើយ។

๕๕๒.

៥៥២.

‘‘ปุณฺฑรีกํ [Pg.363] ยถา วคฺคุ, โตเย น อุปลิมฺปติ ;

เอวํ ปุญฺเญ จ ปาเป จ, อุภเย ตฺวํ น ลิมฺปสิ;

ปาเท วีร ปสาเรหิ, สภิโย วนฺทติ สตฺถุโน’’ติ.

ផ្កាឈូកសដ៏ល្អស្អាត មិនប្រឡាក់ដោយទឹក យ៉ាងណាមិញ ព្រះអង្គក៏មិនប្រឡាក់ដោយធម៌ទាំងពីរគឺបុណ្យនិងបាប យ៉ាងនោះដែរ បពិត្រព្រះវីរបុរស សូមព្រះអង្គលាតសន្ធឹងនូវព្រះបាទទាំងគូ សភិយបរិព្វាជកសូមក្រាបថ្វាយបង្គំចំពោះព្រះសាស្តា។

อถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต…เป… เอสาหํ ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ; ลเภยฺยาหํ, ภนฺเต, ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, ลเภยฺยํ อุปสมฺปท’’นฺติ.

គ្រានោះឯង សភិយបរិព្វាជក ក្រាបថ្វាយបង្គំទាបទាបក្រោមព្រះបាទទាំងគូរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយត្បូង ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពីរោះណាស់ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន... ខ្ញុំព្រះករុណានេះ សូមដល់នូវព្រះដ៏មានព្រះភាគផង ព្រះធម៌ផង ព្រះភិក្ខុសង្ឃផង ជាទីពឹងទីរលឹក បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះករុណាសូមបាននូវការបួស សូមបាននូវការឧបសម្បទាក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ។»

‘‘โย โข, สภิย, อญฺญติตฺถิยปุพฺโพ อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขติ ปพฺพชฺชํ, อากงฺขติ อุปสมฺปทํ, โส จตฺตาโร มาเส ปริวสติ; จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย. อปิ จ เมตฺถ ปุคฺคลเวมตฺตตา วิทิตา’’ติ.

«ម្នាលសភិយោ ជនណាដែលធ្លាប់ជាអន្យតិរ្ថិយពីមុនមក ប្រាថ្នានូវការបួស ប្រាថ្នានូវការឧបសម្បទាក្នុងធម្មវិន័យនេះ ជននោះត្រូវនៅបរិវាសអស់ ៤ ខែ លុះកន្លង ៤ ខែទៅហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចិត្តត្រេកអរហើយ ទើបញ៉ាំងជននោះឲ្យបួស ឲ្យឧបសម្បទាដើម្បីជាភិក្ខុភាវៈ ប៉ុន្តែតថាគតដឹងនូវសេចក្តីប្លែកគ្នានៃបុគ្គលក្នុងរឿងនេះ។»

‘‘สเจ, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยปุพฺพา อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อากงฺขนฺตา ปพฺพชฺชํ, อากงฺขนฺตา อุปสมฺปทํ จตฺตาโร มาเส ปริวสนฺติ, จตุนฺนํ มาสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺติ, อุปสมฺปาเทนฺติ ภิกฺขุภาวาย, อหํ จตฺตาริ วสฺสานิ ปริวสิสฺสามิ; จตุนฺนํ วสฺสานํ อจฺจเยน อารทฺธจิตฺตา ภิกฺขู ปพฺพาเชนฺตุ อุปสมฺปาเทนฺตุ ภิกฺขุภาวายา’’ติ. อลตฺถ โข สภิโย ปริพฺพาชโก ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ อลตฺถ อุปสมฺปทํ…เป… อญฺญตโร โข ปนายสฺมา สภิโย อรหตํ อโหสีติ.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ប្រសិនបើពួកជនដែលធ្លាប់ជាអន្យតិរ្ថិយពីមុនមក ប្រាថ្នានូវការបួស ប្រាថ្នានូវការឧបសម្បទាក្នុងធម្មវិន័យនេះ ត្រូវនៅបរិវាសអស់ ៤ ខែ លុះកន្លង ៤ ខែទៅហើយ ភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចិត្តត្រេកអរហើយ ទើបញ៉ាំងជននោះឲ្យបួស ឲ្យឧបសម្បទាដើម្បីជាភិក្ខុភាវៈ ខ្ញុំព្រះករុណានឹងនៅបរិវាសអស់ ៤ ឆ្នាំ លុះកន្លង ៤ ឆ្នាំទៅហើយ សូមភិក្ខុទាំងឡាយដែលមានចិត្តត្រេកអរហើយ ញ៉ាំងខ្ញុំព្រះករុណាឲ្យបួស ឲ្យឧបសម្បទាដើម្បីជាភិក្ខុភាវៈចុះ។» សភិយបរិព្វាជក ក៏បាននូវការបួស បាននូវការឧបសម្បទាក្នុងសំណាក់នៃព្រះដ៏មានព្រះភាគ... ក៏ព្រះសភិយដ៏មានអាយុ បានជាព្រះអរហន្តមួយរូប ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

สภิยสุตฺตํ ฉฏฺฐํ นิฏฺฐิตํ.

សភិយសូត្រ ទី៦ ចប់។

๗. เสลสุตฺตํ

៧. សេលសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา องฺคุตฺตราเปสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ เยน อาปณํ นาม องฺคุตฺตราปานํ นิคโม ตทวสริ. อสฺโสสิ โข เกณิโย ชฏิโล ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺคุตฺตราเปสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ อาปณํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ [Pg.364] เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. โส อิมํ โลกํ สเทวกํ สมารกํ สพฺรหฺมกํ สสฺสมณพฺราหฺมณึ ปชํ สเทวมนุสฺสํ สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา ปเวเทติ. โส ธมฺมํ เทสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. สาธุ โข ปน ตถารูปานํ อรหตํ ทสฺสนํ โหตี’’ติ.

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ កាលទ្រង់ស្តេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនអង្គុត្តរាបៈ ជាមួយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុ ១២៥០ រូប ក៏បានស្តេចទៅដល់និគមមួយឈ្មោះថា អាបណៈ របស់ពួកអ្នកដែនអង្គុត្តរាបៈ។ កេណិយជដិល បានឮដំណឹងថា៖ «ម្នាលគ្នាណាយើង ព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញបួសអំពីសក្យត្រកូល កាលទ្រង់ស្តេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនអង្គុត្តរាបៈ ជាមួយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុ ១២៥០ រូប បានស្តេចមកដល់និគមឈ្មោះអាបណៈហើយ។ ក៏កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើននោះ ខ្ចរខ្ចាយទៅយ៉ាងនេះថា៖ "ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ ទ្រង់ជាព្រះអរហន្ត ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ទ្រង់បរិបូណ៌ដោយវិជ្ជា និងចរណៈ ទ្រង់យាងទៅល្អ ទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវត្រៃលោក ទ្រង់ជាសារថីទូន្មានបុរសដែលគួរទូន្មានបាន គ្មានបុគ្គលដទៃក្រៃលែងជាង ទ្រង់ជាសាស្តានៃទេវតា និងមនុស្សទាំងឡាយ ទ្រង់ជាព្រះពុទ្ធ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ"។ ព្រះអង្គទ្រង់ធ្វើឲ្យជាក់ច្បាស់ដោយព្រះបញ្ញាដ៏ឧត្តមដោយផ្ទាល់ ហើយទ្រង់សម្តែងនូវលោកនេះ ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រជានិករ ព្រមទាំងសមណព្រាហ្មណ៍ ទេវតា និងមនុស្ស។ ព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងធម៌មានលម្អក្នុងខាងដើម លម្អក្នុងកណ្តាល លម្អក្នុងទីបំផុត ព្រមទាំងអត្ថនិងព្យញ្ជនៈ ទ្រង់ប្រកាសនូវព្រហ្មចរិយធម៌ដ៏បរិបូណ៌បរិសុទ្ធគ្រប់គ្រាន់ទាំងអស់។ ការបានជួប បានឃើញព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មានសភាពយ៉ាងនោះ ជាការប្រពៃណាស់។»

อถ โข เกณิโย ชฏิโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข เกณิยํ ชฏิลํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ. อถ โข เกณิโย ชฏิโล ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา เกณิยํ ชฏิลํ เอตทโวจ – ‘‘มหา โข, เกณิย, ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตฬสานิ ภิกฺขุสตานิ; ตฺวญฺจ พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโน’’ติ.

គ្រានោះឯង កេណិយជដិល ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួររលឹកនឹកគ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យកាន់យក ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថា ដល់កេណិយជដិល ដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរនោះ។ លំដាប់នោះ កេណិយជដិល ដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ពន្យល់ឲ្យយល់ច្បាស់ ឲ្យកាន់យក ឲ្យក្លាហាន ឲ្យរីករាយ ដោយធម្មីកថាហើយ ក៏ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ ទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ដើម្បីសោយក្នុងថ្ងៃស្អែក។» កាលបើកេណិយជដិលក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏ត្រាស់ទៅកាន់កេណិយជដិលវិញថា៖ «ម្នាលកេណិយ ភិក្ខុសង្ឃមានចំនួនច្រើនណាស់ គឺភិក្ខុ ១២៥០ រូប ហើយអ្នកសោត ក៏ជាអ្នកជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍។»

ทุติยมฺปิ โข เกณิโย ชฏิโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิญฺจาปิ, โภ โคตม, มหา ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตฬสานิ ภิกฺขุสตานิ, อหญฺจ พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโน; อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา เกณิยํ ชฏิลํ เอตทโวจ – ‘‘มหา โข, เกณิย, ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตฬสานิ ภิกฺขุสตานิ; ตฺวญฺจ พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโน’’ติ.

ជាគម្រប់ពីរដង កេណិយជដិល ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទោះបីភិក្ខុសង្ឃមានចំនួនច្រើន គឺភិក្ខុ ១២៥០ រូប ហើយខ្ញុំព្រះករុណាជាអ្នកជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ក៏ដោយ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ ទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ដើម្បីសោយក្នុងថ្ងៃស្អែកចុះ។» ជាគម្រប់ពីរដង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ក៏ត្រាស់ទៅកាន់កេណិយជដិលវិញថា៖ «ម្នាលកេណិយ ភិក្ខុសង្ឃមានចំនួនច្រើនណាស់ គឺភិក្ខុ ១២៥០ រូប ហើយអ្នកសោត ក៏ជាអ្នកជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍។»

ตติยมฺปิ โข เกณิโย ชฏิโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิญฺจาปิ, โภ โคตม, มหา ภิกฺขุสงฺโฆ อฑฺฒเตฬสานิ ภิกฺขุสตานิ, อหญฺจ พฺราหฺมเณสุ อภิปฺปสนฺโน, อธิวาเสตุ เม ภวํ โคตโม สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. อถ โข เกณิโย ชฏิโล ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา [Pg.365] อุฏฺฐายาสนา เยน สโก อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มิตฺตามจฺเจ ญาติสาโลหิเต อามนฺเตสิ – ‘‘สุณนฺตุ เม ภวนฺโต มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา, สมโณ เม โคตโม นิมนฺติโต สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน, เยน เม กายเวยฺยาวฏิกํ กเรยฺยาถา’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข เกณิยสฺส ชฏิลสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา เกณิยสฺส ชฏิลสฺส ปฏิสฺสุตฺวา อปฺเปกจฺเจ อุทฺธนานิ ขณนฺติ, อปฺเปกจฺเจ กฏฺฐานิ ผาเลนฺติ, อปฺเปกจฺเจ ภาชนานิ โธวนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อุทกมณิกํ ปติฏฺฐาเปนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อาสนานิ ปญฺญาเปนฺติ. เกณิโย ปน ชฏิโล สามํเยว มณฺฑลมาฬํ ปฏิยาเทติ.

ជាគម្រប់បីដង កេណិយជដិល ក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទោះបីភិក្ខុសង្ឃមានចំនួនច្រើន គឺភិក្ខុ ១២៥០ រូប ហើយខ្ញុំព្រះករុណាជាអ្នកជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងពួកព្រាហ្មណ៍ក៏ដោយ សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ ទទួលភត្តរបស់ខ្ញុំព្រះករុណា ដើម្បីសោយក្នុងថ្ងៃស្អែកចុះ។» ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ទទួលដោយតុណ្ហីភាព។ គ្រានោះ កេណិយជដិល ដឹងការទទួលនិមន្តរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគហើយ ក៏ក្រោកពីអាសនៈ ចូលទៅកាន់អាស្រមរបស់ខ្លួន លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ហៅមិត្តអាមាត្យ និងញាតិសាលោហិតទាំងឡាយមកប្រាប់ថា៖ «សូមពួកលោកជាមិត្តអាមាត្យ និងញាតិសាលោហិត ស្តាប់ពាក្យខ្ញុំ ខ្ញុំបាននិមន្តព្រះសមណគោតម ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ ដើម្បីឆាន់ភត្តក្នុងថ្ងៃស្អែកហើយ សូមពួកលោកជួយធ្វើការខ្វល់ខ្វាយដោយកាយដល់ខ្ញុំផង។» ពួកមិត្តអាមាត្យ និងញាតិសាលោហិតរបស់កេណិយជដិល ទទួលពាក្យរបស់កេណិយជដិលថា៖ «បាទ/ចាស លោកម្ចាស់» ហើយអ្នកខ្លះក៏ជីកចង្ក្រាន អ្នកខ្លះពុះអុស អ្នកខ្លះលាងភាជន៍ អ្នកខ្លះតម្កល់ពាងទឹក អ្នកខ្លះរៀបចំអាសនៈ ចំណែកកេណិយជដិល រៀបចំរោងមណ្ឌលដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់។

เตน โข ปน สมเยน เสโล พฺราหฺมโณ อาปเณ ปฏิวสติ, ติณฺณํ เวทานํ ปารคู สนิฆณฺฑุเกฏุภานํ สากฺขรปฺปเภทานํ อิติหาสปญฺจมานํ ปทโก เวยฺยากรโณ โลกายตมหาปุริสลกฺขเณสุ อนวโย, ตีณิ จ มาณวกสตานิ มนฺเต วาเจติ.

សម័យនោះឯង សេលព្រាហ្មណ៍ អាស្រ័យនៅក្នុងនិគមឈ្មោះអាបណៈ ជាអ្នករៀនចប់នូវវេទទាំងបី ព្រមទាំងគម្ពីរនិឃណ្ឌុ គម្ពីរភេតៈ (កេដុភៈ) គម្ពីរអក្ខរប្បភេទ និងមានគម្ពីរឥតិហាសៈជាទីប្រាំ ជាអ្នកស្គាល់បទ ជាអ្នកដឹងវ្យាករណ៍ ជាអ្នកមិនទន់ខ្សោយក្នុងគម្ពីរលោកាយតៈ និងគម្ពីរមហាបុរិសលក្ខណៈ ហើយបង្រៀនមន្តដល់មាណព ៣ រយនាក់។

เตน โข ปน สมเยน เกณิโย ชฏิโล เสเล พฺราหฺมเณ อภิปฺปสนฺโน โหติ. อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ ตีหิ มาณวกสเตหิ ปริวุโต ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน เยน เกณิยสฺส ชฏิลสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข เสโล พฺราหฺมโณ เกณิยสฺส ชฏิลสฺส อสฺสเม อปฺเปกจฺเจ อุทฺธนานิ ขณนฺเต…เป… อปฺเปกจฺเจ อาสนานิ ปญฺญเปนฺเต, เกณิยํ ปน ชฏิลํ สามํเยว มณฺฑลมาฬํ ปฏิยาเทนฺตํ. ทิสฺวาน เกณิยํ ชฏิลํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข โภโต เกณิยสฺส อาวาโห วา ภวิสฺสติ, วิวาโห วา ภวิสฺสติ, มหายญฺโญ วา ปจฺจุปฏฺฐิโต, ราชา วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร นิมนฺติโต สฺวาตนาย สทฺธึ พลกาเยนา’’ติ?

សម័យនោះឯង កេណិយជដិល ជាអ្នកជ្រះថ្លាក្រៃលែងក្នុងសេលព្រាហ្មណ៍។ គ្រានោះ សេលព្រាហ្មណ៍ ហែហមដោយមាណព ៣ រយនាក់ កាលដើរលំហែកាយ ត្រាច់ទៅត្រាច់មក ក៏បានចូលទៅកាន់អាស្រមរបស់កេណិយជដិល។ សេលព្រាហ្មណ៍ បានឃើញពួកជនខ្លះក្នុងអាស្រមរបស់កេណិយជដិល កំពុងជីកចង្ក្រាន... ខ្លះកំពុងរៀបចំអាសនៈ និងឃើញកេណិយជដិល កំពុងរៀបចំរោងមណ្ឌលដោយខ្លួនឯងផ្ទាល់ លុះឃើញហើយ ក៏សួរទៅកាន់កេណិយជដិលយ៉ាងនេះថា៖ «តើលោកកេណិយដ៏ចម្រើន នឹងមានការនាំកូនស្រីមក (អាវាហមង្គល) ឬការនាំកូនស្រីទៅ (វិវាហមង្គល) ឬក៏មហាយ័ញ្ញ (ការបូជាធំ) ត្រូវបានរៀបចំឡើង ឬមួយក៏ព្រះបាទសេនិយពិម្ពិសារ ជាស្តេចដែនមគធៈ ព្រមទាំងពលសេនា ត្រូវបានលោកនិមន្តដើម្បីឆាន់ភត្តក្នុងថ្ងៃស្អែក?»

‘‘น เม, โภ เสล, อาวาโห วา ภวิสฺสติ วิวาโห วา, นาปิ ราชา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร นิมนฺติโต สฺวาตนาย สทฺธึ พลกาเยน; อปิ จ โข เม มหายญฺโญ ปจฺจุปฏฺฐิโต. อตฺถิ สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต องฺคุตฺตราเปสุ จาริกํ [Pg.366] จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ อฑฺฒเตฬเสหิ ภิกฺขุสเตหิ อาปณํ อนุปฺปตฺโต. ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ…เป… พุทฺโธ ภควาติ. โส เม นิมนฺติโต สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. ‘‘พุทฺโธติ, โภ เกณิย, วเทสิ’’? ‘‘พุทฺโธติ, โภ เสล, วทามิ’’. ‘‘พุทฺโธติ, โภ เกณิย, วเทสิ’’? ‘‘พุทฺโธติ, โภ เสล, วทามี’’ติ.

«បពិត្រសេលៈដ៏ចម្រើន ការនាំកូនស្រីមកក្តី ការនាំកូនស្រីទៅក្តី មិនមានដល់ខ្ញុំឡើយ ទាំងព្រះបាទសេនិយពិម្ពិសារ ជាស្តេចដែនមគធៈ ព្រមទាំងពលសេនា ក៏ខ្ញុំមិនបាននិមន្តដើម្បីឆាន់ភត្តក្នុងថ្ងៃស្អែកដែរ ប៉ុន្តែខ្ញុំមានមហាយ័ញ្ញរៀបចំឡើង។ មានព្រះសមណគោតម ជាសក្យបុត្រ ចេញបួសអំពីសក្យត្រកូល ទ្រង់ស្តេចពុទ្ធដំណើរទៅកាន់ចារិកក្នុងដែនអង្គុត្តរាបៈ ជាមួយភិក្ខុសង្ឃជាច្រើន មានភិក្ខុ ១២៥០ រូប បានស្តេចមកដល់និគមឈ្មោះអាបណៈហើយ។ ក៏កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើននោះ ខ្ចរខ្ចាយទៅ... ថាជាព្រះពុទ្ធ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ព្រះអង្គនោះឯង ដែលខ្ញុំបាននិមន្តដើម្បីឆាន់ភត្តក្នុងថ្ងៃស្អែក ព្រមទាំងភិក្ខុសង្ឃ។» «បពិត្រលោកកេណិយ លោកពោលថា "ព្រះពុទ្ធ" ឬ?» «បពិត្រលោកសេលៈ ខ្ញុំពោលថា "ព្រះពុទ្ធ" មែនហើយ។» «បពិត្រលោកកេណិយ លោកពោលថា "ព្រះពុទ្ធ" ឬ?» «បពិត្រលោកសេលៈ ខ្ញុំពោលថា "ព្រះពុទ្ធ" មែនហើយ។»

อถ โข เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘โฆโสปิ โข เอโส ทุลฺลโภ โลกสฺมึ ยทิทํ พุทฺโธติ. อาคตานิ โข ปนมฺหากํ มนฺเตสุ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ, เยหิ สมนฺนาคตสฺส มหาปุริสสฺส ทฺเวว คติโย ภวนฺติ อนญฺญา. สเจ อคารํ อชฺฌาวสติ ราชา โหติ จกฺกวตฺติ ธมฺมิโก ธมฺมราชา จาตุรนฺโต วิชิตาวี ชนปทตฺถาวริยปฺปตฺโต สตฺตรตนสมนฺนาคโต. ตสฺสิมานิ สตฺต รตนานิ ภวนฺติ, เสยฺยถิทํ – จกฺกรตนํ, หตฺถิรตนํ, อสฺสรตนํ, มณิรตนํ, อิตฺถิรตนํ, คหปติรตนํ, ปริณายกรตนเมว สตฺตมํ. ปโรสหสฺสํ โข ปนสฺส ปุตฺตา ภวนฺติ สูรา วีรงฺครูปา ปรเสนปฺปมทฺทนา. โส อิมํ ปถวึ สาครปริยนฺตํ อทณฺเฑน อสตฺเถน ธมฺเมน อภิวิชิย อชฺฌาวสติ. สเจ โข ปน อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชติ, อรหํ โหติ สมฺมาสมฺพุทฺโธ โลเก วิวฏฺฏจฺฉโท. กหํ ปน, โภ เกณิย, เอตรหิ โส ภวํ โคตโม วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ’’ติ?

គ្រានោះ សេលព្រាហ្មណ៍មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «សូម្បីតែសំឡេងថា "ព្រះពុទ្ធ" នេះ ក៏រកបានដោយកម្រក្នុងលោក។ ម្យ៉ាងទៀត មហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ មានមកក្នុងគម្ពីរវេទទាំងឡាយរបស់យើង ដែលមហាបុរសប្រកបដោយលក្ខណៈទាំងនោះ តែងមានគតិពីរយ៉ាងប៉ុណ្ណោះ មិនមានគតិជាលំដាប់ទីបីឡើយ។ បើនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ នឹងបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ប្រកបដោយធម៌ ជាស្តេចរក្សាធម៌ មានមហាសមុទ្រទាំងបួនជាព្រំប្រទល់ ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម មានជនបទដ៏មាំមួន ប្រកបដោយរតនៈ ៧ ប្រការ។ រតនៈ ៧ ប្រការនេះ តែងកើតមានដល់ស្តេចចក្រពត្តិនោះ គឺ ចក្ររតនៈ (កែវចក្រ) ១ ហត្ថិរតនៈ (កែវដំរី) ១ អស្សរតនៈ (កែវសេះ) ១ មណិរតនៈ (កែវមណី) ១ ឥត្ថិរតនៈ (កែវស្រី) ១ គហបតីរតនៈ (កែវគហបតី) ១ បរិណាយករតនៈ (កែវនាយក) ជាគម្រប់ ៧។ ព្រះរាជបុត្ររបស់ស្តេចចក្រពត្តិនោះ មានច្រើនជាងពាន់អង្គ សុទ្ធតែជាអ្នកក្លាហាន មានរូបសមសួន អាចញាំញីសត្រូវផ្សេងៗបាន។ ព្រះអង្គតែងគ្រប់គ្រងផែនដីនេះ មានមហាសមុទ្រជាទីបំផុត ដោយធម៌ មិនបាច់ប្រើអាជ្ញា មិនបាច់ប្រើគ្រឿងសស្ត្រាវុធឡើយ។ បើចេញចាកផ្ទះទៅបួសជាអនគារិក នឹងបានជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធ មានដំបូលគឺកិលេសបើកចេញហើយក្នុងលោក។ ម្នាលកេណិយៈដ៏មានអាយុ ចុះឥឡូវនេះ ព្រះគោតមដ៏មានព្រះភាគ ជាព្រះអរហន្តសម្មាសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ទ្រង់គង់នៅទីណា?»។

เอวํ วุตฺเต, เกณิโย ชฏิโล ทกฺขิณํ พาหุํ ปคฺคเหตฺวา เสลํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ – ‘‘เยเนสา, โภ เสล, นีลวนราชี’’ติ. อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ ตีหิ มาณวกสเตหิ สทฺธึ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ เต มาณวเก อามนฺเตสิ – ‘‘อปฺปสทฺทา โภนฺโต อาคจฺฉนฺตุ, ปเท ปทํ นิกฺขิปนฺตา. ทุราสทา หิ เต ภควนฺโต สีหาว เอกจรา. ยทา จาหํ, โภ, สมเณน โคตเมน สทฺธึ มนฺเตยฺยุํ, มา เม โภนฺโต อนฺตรนฺตรา กถํ โอปาเตถ; กถาปริโยสานํ เม ภวนฺโต อาคเมนฺตู’’ติ.

កាលបើកេណិយជដិលពោលយ៉ាងនេះហើយ ក៏លើកដៃស្តាំឡើង រួចពោលទៅកាន់សេលព្រាហ្មណ៍ថា៖ «ម្នាលសេលៈដ៏មានអាយុ ព្រះអង្គគង់នៅត្រង់កន្លែងដែលមានជួរព្រៃខៀវខ្ចីនោះឯង»។ គ្រានោះ សេលព្រាហ្មណ៍ រួមជាមួយមាណព ៣០០ នាក់ ជាបរិវារ ក៏ចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ។ លំដាប់នោះ សេលព្រាហ្មណ៍បានប្រាប់មាណពទាំងឡាយនោះថា៖ «អ្នកទាំងឡាយចូរមកដោយស្ងៀមស្ងាត់ ដើរតាមលំដាប់ជំហាន ព្រោះថាព្រះមានព្រះភាគទាំងឡាយនោះ គេចូលទៅជិតបានដោយកម្រ ដូចជាសត្វសីហៈដែលត្រេចទៅតែម្នាក់ឯង។ ម្នាលអ្នកទាំងឡាយ កាលណាខ្ញុំកំពុងសន្ទនាជាមួយព្រះសមណគោតម អ្នកទាំងឡាយកុំនិយាយកាត់ពាក់កណ្តាលឡើយ ចូររង់ចាំរហូតដល់កិច្ចសន្ទនារបស់ខ្ញុំចប់សព្វគ្រប់សិន»។

อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เสโล พฺราหฺมโณ ภควโต [Pg.367] กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ สมนฺเนสิ. อทฺทสา โข เสโล พฺราหฺมโณ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห, ปหูตชิวฺหตาย จาติ.

គ្រានោះ សេលព្រាហ្មណ៍បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏បានពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះមានព្រះភាគ។ លុះបញ្ចប់ពាក្យគួរឲ្យរីករាយ និងគួរឲ្យរលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលសេលព្រាហ្មណ៍អង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ ក៏ពិនិត្យមើលមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ក្នុងព្រះកាយរបស់ព្រះមានព្រះភាគ។ សេលព្រាហ្មណ៍បានឃើញមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ ក្នុងព្រះកាយរបស់ព្រះមានព្រះភាគ ដោយច្រើន លើកលែងតែពីរប្រការប៉ុណ្ណោះ។ សេលព្រាហ្មណ៍នៅសង្ស័យ រារែក មិនទាន់សម្រេចចិត្ត មិនទាន់ជ្រះថ្លា ក្នុងមហាបុរិសលក្ខណៈពីរប្រការ គឺព្រះអង្គជាតិលាក់ក្នុងស្រោម ១ និងព្រះជីវ្ហា (អណ្តាត) ធំវែង ១។

อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘ปสฺสติ โข เม อยํ เสโล พฺราหฺมโณ ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา ทฺเว. ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ – โกโสหิเต จ วตฺถคุยฺเห, ปหูตชิวฺหตาย จา’’ติ. อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ อภิสงฺขาสิ, ยถา อทฺทส เสโล พฺราหฺมโณ ภควโต โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ. อถ โข ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ, เกวลมฺปิ นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ.

លំដាប់នោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់មានព្រះតម្រិះយ៉ាងនេះថា៖ «សេលព្រាហ្មណ៍នេះ ឃើញមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការរបស់តថាគតដោយច្រើន លើកលែងតែពីរប្រការប៉ុណ្ណោះ។ គេនៅសង្ស័យ រារែក មិនទាន់សម្រេចចិត្ត មិនទាន់ជ្រះថ្លា ក្នុងមហាបុរិសលក្ខណៈពីរប្រការ គឺព្រះអង្គជាតិលាក់ក្នុងស្រោម និងព្រះជីវ្ហាធំវែង»។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់តាក់តែងអភិសង្ខារជាឥទ្ធិឫទ្ធិបែបនោះ ដើម្បីឲ្យសេលព្រាហ្មណ៍បានឃើញព្រះអង្គជាតិលាក់ក្នុងស្រោមរបស់ព្រះមានព្រះភាគ។ បន្ទាប់មក ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់លៀនព្រះជីវ្ហា ហើយស្ទាបអង្អែលរន្ធព្រះកាណ៌ (រន្ធត្រចៀក) ទាំងពីរចុះឡើង ទ្រង់ស្ទាបអង្អែលរន្ធព្រះនាសា (រន្ធច្រមុះ) ទាំងពីរចុះឡើង ហើយទ្រង់ផ្សព្វផ្សាយគ្របដណ្តប់ព្រះលាដាត (ថ្ងាស) ទាំងមូលដោយព្រះជីវ្ហា។

อถ โข เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สมนฺนาคโต โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสมหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ, โน อปุริปุณฺเณหิ. โน จ โข นํ ชานามิ พุทฺโธ วา โน วา. สุตํ โข ปน เมตํ พฺราหฺมณานํ วุฑฺฒานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ ภาสมานานํ – ‘เย เต ภวนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา, เต สเก วณฺเณ ภญฺญมาเน อตฺตานํ ปาตุกโรนฺตี’ติ. ยํนูนาหํ สมณํ โคตมํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถเวยฺย’’นฺติ. อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ –

គ្រានោះ សេលព្រាហ្មណ៍មានសេចក្ដីត្រិះរិះយ៉ាងនេះថា៖ «ព្រះសមណគោតម ប្រកបដោយមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការដ៏ពេញលេញ មិនមែនមិនពេញលេញឡើយ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំមិនទាន់ដឹងថា ព្រះអង្គជាព្រះពុទ្ធ ឬមិនមែនជាព្រះពុទ្ធនៅឡើយទេ។ ម្យ៉ាងទៀត ខ្ញុំធ្លាប់ឮពាក្យរបស់ពួកព្រាហ្មណ៍ចាស់ព្រឹទ្ធាចារ្យ ជាអាចារ្យ និងប្រដាប់ដោយអាចារ្យតៗគ្នា ពោលថា "ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា ដែលជាព្រះអរហន្ត កាលបើគេពោលសរសើរគុណរបស់ព្រះអង្គ ព្រះអង្គតែងសម្តែងខ្លួនឲ្យប្រាកដ"។ បើដូច្នោះ មានតែខ្ញុំសរសើរព្រះសមណគោតម ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរ»។ លំដាប់នោះ សេលព្រាហ្មណ៍បានសរសើរព្រះមានព្រះភាគ ចំពោះព្រះភក្ត្រ ដោយគាថាទាំងឡាយដ៏សមគួរថា៖

๕๕๓.

៥៥៣.

‘‘ปริปุณฺณกาโย สุรุจิ, สุชาโต จารุทสฺสโน;

สุวณฺณวณฺโณสิ ภควา, สุสุกฺกทาโฐสิ วีริยวา.

«ព្រះមានព្រះភាគមានព្រះកាយពេញលេញ មានព្រះឆវីវណ្ណល្អ មានព្រះរូបសមសួន គួរជាទីពិតពិលរំពឹងមើល ព្រះអង្គមានព្រះឆវីវណ្ណដូចជាមាស មានព្រះទាឋា (ចង្កូម) ស្អាតស្អំ មានព្រះវីរិយៈដ៏ខ្លាំងក្លា។

๕๕๔.

៥៥៤.

‘‘นรสฺส หิ สุชาตสฺส, เย ภวนฺติ วิยญฺชนา;

สพฺเพ เต ตว กายสฺมึ, มหาปุริสลกฺขณา.

លក្ខណៈទាំងឡាយណា ដែលជារបស់បុរសដ៏មានកំណើតល្អ លក្ខណៈទាំងនោះ ដែលជាមហាបុរិសលក្ខណៈ តែងមានប្រាកដក្នុងព្រះកាយរបស់ព្រះអង្គទាំងអស់។

๕๕๕.

៥៥៥.

‘‘ปสนฺนเนตฺโต สุมุโข, พฺรหา อุชุ ปตาปวา;

มชฺเฌ สมณสงฺฆสฺส, อาทิจฺโจว วิโรจสิ.

ព្រះអង្គមានព្រះនេត្រថ្លា មានព្រះភក្ត្រស្រស់បស់ មានព្រះកាយធំត្រង់ មានតេជះ ទ្រង់រុងរឿងក្នុងកណ្តាលភិក្ខុសង្ឃ ដូចជាព្រះអាទិត្យ។

๕๕๖.

៥៥៦.

‘‘กลฺยาณทสฺสโน [Pg.368] ภิกฺขุ, กญฺจนสนฺนิภตฺตโจ;

กึ เต สมณภาเวน, เอวํ อุตฺตมวณฺณิโน.

ព្រះអង្គជាភិក្ខុមានព្រះរូបល្អ មានព្រះឆវីវណ្ណដូចជាមាស ព្រះអង្គមានពណ៌សម្បុរដ៏ឧត្តមយ៉ាងនេះ តើមានប្រយោជន៍អ្វីដោយសមណភាព (ការបួសជាសមណៈ) នេះ?

๕๕๗.

៥៥៧.

‘‘ราชา อรหสิ ภวิตุํ, จกฺกวตฺตี รเถสโภ;

จาตุรนฺโต วิชิตาวี, ชมฺพุสณฺฑสฺส อิสฺสโร.

ព្រះអង្គគួរតែបានជាស្តេចចក្រពត្តិ ជាម្ចាស់នៃរថ ជាធំក្នុងទិសទាំងបួន ជាអ្នកឈ្នះសង្គ្រាម ជាអធិបតីនៃជម្ពូទ្វីប។

๕๕๘.

៥៥៨.

‘‘ขตฺติยา โภคิราชาโน, อนุยนฺตา ภวนฺตุ เต;

ราชาภิราชา มนุชินฺโท, รชฺชํ กาเรหิ โคตม’’.

សូមឲ្យពួកក្សត្រ និងស្តេចដែលសោយរាជ្យទាំងឡាយ ធ្វើជាអ្នកដើរតាមព្រះអង្គ ម្នាលព្រះគោតម សូមព្រះអង្គជាស្តេចលើស្តេច ជាម្ចាស់នៃមនុស្ស សោយរាជ្យសម្បត្តិចុះ»។

๕๕๙.

៥៥៩.

‘‘ราชาหมสฺมิ เสลาติ, (ภควา) ธมฺมราชา อนุตฺตโร;

ธมฺเมน จกฺกํ วตฺเตมิ, จกฺกํ อปฺปฏิวตฺติยํ’’.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលសេលៈ តថាគតជាស្តេចមែន គឺតថាគតជាធម្មរាជាដ៏ប្រសើរគ្មានលើស តថាគតញ៉ាំងចក្រ (គឺធម្មចក្រ) ឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយធម៌ ជាចក្រដែលបុគ្គលណាមួយមិនអាចឲ្យបកក្រោយបានឡើយ»။

๕๖๐.

៥៦០.

‘‘สมฺพุทฺโธ ปฏิชานาสิ, (อิติ เสโล พฺราหฺมโณ) ธมฺมราชา อนุตฺตโร;

‘ธมฺเมน จกฺกํ วตฺเตมิ’, อิติ ภาสสิ โคตม.

សេលព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា៖ «ម្នាលព្រះគោតម ព្រះអង្គប្តេជ្ញាថាជាព្រះសម្ពុទ្ធ ជាធម្មរាជាដ៏ប្រសើរគ្មានលើស ទាំងទ្រង់ត្រាស់ថា "តថាគតញ៉ាំងចក្រឲ្យប្រព្រឹត្តទៅដោយធម៌" ដូច្នេះ។

๕๖๑.

៥៦១.

‘‘โก นุ เสนาปติ โภโต, สาวโก สตฺถุรนฺวโย;

โก เต ตมนุวตฺเตติ, ธมฺมจกฺกํ ปวตฺติตํ’’.

ចុះនរណាជាសេនាបតីរបស់ព្រះអង្គ ជាសាវ័កដើរតាមព្រះសាស្តា នរណាជាអ្នកជួយផ្សព្វផ្សាយធម្មចក្រដែលព្រះអង្គទ្រង់សម្តែងហើយនោះ?»។

๕๖๒.

៥៦២.

‘‘มยา ปวตฺติตํ จกฺกํ, (เสลาติ ภควา) ธมฺมจกฺกํ อนุตฺตรํ;

สาริปุตฺโต อนุวตฺเตติ, อนุชาโต ตถาคตํ.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលសេលៈ ធម្មចក្រដ៏ប្រសើរគ្មានលើស ដែលតថាគតបានសម្តែងហើយនោះ គឺសារីបុត្ត ដែលជាកូនកើតតាមតថាគត តែងជួយផ្សព្វផ្សាយបន្ត។

๕๖๓.

៥៦៣.

‘‘อภิญฺเญยฺยํ อภิญฺญาตํ, ภาเวตพฺพญฺจ ภาวิตํ;

ปหาตพฺพํ ปหีนํ เม, ตสฺมา พุทฺโธสฺมิ พฺราหฺมณ.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ធម៌ដែលគួរដឹងច្បាស់ តថាគតបានដឹងច្បាស់ហើយ ធម៌ដែលគួរចម្រើន តថាគតបានចម្រើនហើយ ធម៌ដែលគួរលះបង់ តថាគតបានលះបង់ហើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបតថាគតជាព្រះពុទ្ធ។

๕๖๔.

៥៦៤.

‘‘วินยสฺสุ มยิ กงฺขํ, อธิมุจฺจสฺสุ พฺราหฺมณ;

ทุลฺลภํ ทสฺสนํ โหติ, สมฺพุทฺธานํ อภิณฺหโส.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ចូរអ្នកកំចាត់បង់សេចក្តីសង្ស័យក្នុងតថាគតចេញ ចូរជឿស៊ប់ចុះ ព្រោះការជួបប្រទះព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយ រមែងបានដោយកម្រក្រៃលែង។

๕๖๕.

៥៦៥.

‘‘เยสํ [Pg.369] เว ทุลฺลโภ โลเก, ปาตุภาโว อภิณฺหโส;

โสหํ พฺราหฺมณ สมฺพุทฺโธ, สลฺลกตฺโต อนุตฺตโร.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ការកើតឡើងនៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធទាំងឡាយណា រមែងបានដោយកម្រក្នុងលោក តថាគតនោះជាព្រះសម្ពុទ្ធ ជាគ្រូពេទ្យវះកាត់ដ៏ប្រសើរគ្មានលើស។

๕๖๖.

៥៦៦.

‘‘พฺรหฺมภูโต อติตุโล, มารเสนปฺปมทฺทโน;

สพฺพามิตฺเต วสีกตฺวา, โมทามิ อกุโตภโย’’.

តថាគតជាអ្នកប្រសើរ គ្មានបុគ្គលណាប្រៀបផ្ទឹមបាន ជាអ្នកញាំញីសេនាមារ បានបង្ក្រាបសត្រូវទាំងអស់ឲ្យនៅក្នុងអំណាច ហើយរីករាយដោយគ្មានភ័យអំពីទីណាឡើយ»។

๕๖๗.

៥៦៧.

‘‘อิมํ ภวนฺโต นิสาเมถ, ยถา ภาสติ จกฺขุมา;

สลฺลกตฺโต มหาวีโร, สีโหว นทตี วเน.

សេលព្រាហ្មណ៍ពោលថា៖ «អ្នកទាំងឡាយចូរស្តាប់ពាក្យនេះ ដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់មានព្រះចក្ខុ ទ្រង់ជាគ្រូពេទ្យវះកាត់ ជាមហាវីរបុរស ទ្រង់កំពុងតែសម្តែង ដូចជាសត្វសីဟៈគ្រហឹមក្នុងព្រៃ។

๕๖๘.

៥៦៨.

‘‘พฺรหฺมภูตํ อติตุลํ, มารเสนปฺปมทฺทนํ;

โก ทิสฺวา นปฺปสีเทยฺย, อปิ กณฺหาภิชาติโก.

នរណាបានឃើញព្រះសម្ពុទ្ធដ៏ប្រសើរ គ្មានបុគ្គលណាប្រៀបផ្ទឹមបាន ជាអ្នកញាំញីសេនាមារហើយ មិនជ្រះថ្លា សូម្បីតែបុគ្គលនោះកើតក្នុងត្រកូលថោកទាបក៏ដោយ។

๕๖๙.

៥៦៩.

‘‘โย มํ อิจฺฉติ อนฺเวตุ, โย วา นิจฺฉติ คจฺฉตุ;

อิธาหํ ปพฺพชิสฺสามิ, วรปญฺญสฺส สนฺติเก’’.

អ្នកណាប្រាថ្នាចង់បួស ចូរដើរតាមខ្ញុំមក ឬអ្នកណាមិនប្រាថ្នាទេ ចូរត្រឡប់ទៅវិញចុះ ឯខ្ញុំនឹងបួសក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគដ៏មានប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរក្នុងទីនេះឯង»។

๕๗๐.

៥៧០.

‘‘เอวญฺเจ รุจฺจติ โภโต, สมฺมาสมฺพุทฺธสาสเน ;

มยมฺปิ ปพฺพชิสฺสาม, วรปญฺญสฺส สนฺติเก’’.

ពួកមាណពពោលថា៖ «បើការបួសក្នុងព្រះសាសនានៃព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ជាទីគាប់ចិត្តរបស់លោកម្ចាស់យ៉ាងនេះហើយ ពួកយើងក៏នឹងបួសក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគដ៏មានប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរនោះដែរ»។

๕๗๑.

៥៧១.

‘‘พฺราหฺมณา ติสตา อิเม, ยาจนฺติ ปญฺชลีกตา;

พฺรหฺมจริยํ จริสฺสาม, ภควา ตว สนฺติเก’’.

សេលព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា៖ «បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំង ៣០០ នាក់នេះ លើកដៃប្រណម្យសូមបួស ពួកយើងខ្ញុំសូមប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងសំណាក់ព្រះអង្គ»។

๕๗๒.

៥៧២.

‘‘สฺวากฺขาตํ พฺรหฺมจริยํ, (เสลาติ ภควา) สนฺทิฏฺฐิกมกาลิกํ;

ยตฺถ อโมฆา ปพฺพชฺชา, อปฺปมตฺตสฺส สิกฺขโต’’ติ.

ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា៖ «ម្នាលសេលៈ ព្រហ្មចរិយធម៌ តថាគតបានសម្តែងល្អហើយ ជាធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាលវេលាឡើយ ដែលការបួសរបស់បុគ្គលអ្នកសិក្សាដោយសេចក្តីមិនប្រមាទ រមែងមិនសូន្យទទេឡើយ»។

อลตฺถ โข เสโล พฺราหฺมโณ สปริโส ภควโต สนฺติเก ปพฺพชฺชํ, อลตฺถ อุปสมฺปทํ. อถ โข เกณิโย ชฏิโล ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก อสฺสเม ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน เกณิยสฺส ชฏิลสฺส อสฺสโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน.

សេលព្រាហ្មណ៍ព្រមទាំងបរិវារ ក៏បានការបួសជាបព្វជិត បានការឧបសម្បទាជាភិក្ខុក្នុងសំណាក់ព្រះមានព្រះភាគ។ លុះកន្លងរាត្រីនោះទៅ កេណិយជដិលបានចាត់ចែងខាទនីយភោជនីយាហារដ៏សម្រិតសម្រាំងក្នុងអាស្រមរបស់ខ្លួន រួចក្រាបទូលភត្តកាលចំពោះព្រះមានព្រះភាគថា៖ «បពិត្រព្រះគោតមដ៏មានអាយុ ដល់ពេលហើយ ភត្តកិច្ចរៀបចំរួចរាល់ហើយ»។ គ្រានោះ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ស្បង់ស្បៃក្នុងបុព្វណ្ហសម័យ ទ្រង់កាន់បាត្រនិងចីវរ យាងទៅកាន់អាស្រមរបស់កេណិយជដិល លុះយាងទៅដល់ហើយ ក៏គង់លើអាសនៈដែលគេរៀបចំថ្វាយ ព្រមដោយភិក្ខុសង្ឃ។

อถ [Pg.370] โข เกณิโย ชฏิโล พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข เกณิโย ชฏิโล ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข เกณิยํ ชฏิลํ ภควา อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทิ –

លំដាប់នោះ កេណិយជដិលបានវេរខាទនីយភោជនីយាហារដ៏សម្រិតសម្រាំង ថ្វាយភិក្ខុសង្ឃមានព្រះពុទ្ធជាប្រធាន ដោយដៃរបស់ខ្លួន ឲ្យឆ្អែតស្កប់ស្កល់ ឲ្យឃាត់រហូតដល់លែងចង់បានទៀត។ លុះកេណិយជដិលដឹងថា ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់សោយរួចហើយ ទ្រង់ដាក់ព្រះហស្តចាកបាត្រហើយ ក៏កាន់យកអាសនៈដ៏ទាបមួយ អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ ព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុមោទនាចំពោះកេណិយជដិលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរ ដោយគាថាទាំងឡាយនេះថា៖

๕๗๓.

៥៧៣.

‘‘อคฺคิหุตฺตมุขา ยญฺญา, สาวิตฺตี ฉนฺทโส มุขํ;

ราชา มุขํ มนุสฺสานํ, นทีนํ สาคโร มุขํ.

«ការបូជាភ្លើង ជាប្រធាននៃការបូជាទាំងឡាយ គម្ពីរសាវិត្តិ ជាប្រធាននៃក្បួនឆន្ទៈ ស្តេច ជាប្រធាននៃមនុស្សទាំងឡាយ មហាសមុទ្រ ជាប្រធាននៃទន្លេទាំងឡាយ។

๕๗๔.

៥៧៤.

‘‘นกฺขตฺตานํ มุขํ จนฺโท, อาทิจฺโจ ตปตํ มุขํ;

ปุญฺญํ อากงฺขมานานํ, สงฺโฆ เว ยชตํ มุข’’นฺติ.

ព្រះចន្ទ ជាប្រធាននៃផ្កាយទាំងឡាយ ព្រះអាទិត្យ ជាប្រធាននៃវត្ថុទាំងឡាយដែលក្តៅរុងរឿង ព្រះសង្ឃ ជាប្រធាននៃបុគ្គលអ្នកប្រាថ្នាបុណ្យ ហើយធ្វើការបូជា»។

อถ โข ภควา เกณิยํ ชฏิลํ อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข อายสฺมา เสโล สปริโส เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเส …เป… อญฺญตโร โข ปนาปสฺมา เสโล สปริโส อรหตํ อโหสิ.

លុះព្រះមានព្រះភាគទ្រង់អនុមោទនាចំពោះកេណិយជដិលដោយគាថាទាំងឡាយនេះហើយ ក៏ទ្រង់ក្រោកចាកអាសនៈយាងចេញទៅ។ គ្រានោះ ព្រះសេលៈដ៏មានអាយុ ព្រមទាំងបរិវារ បានគេចចេញទៅតែម្នាក់ឯង ជាអ្នកមិនប្រមាត មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន មិនយូរប៉ុន្មាន...។ប។ ព្រះសេលៈដ៏មានអាយុ ព្រមទាំងបរិវារ ក៏បានជាព្រះអរហន្តមួយអង្គ ក្នុងចំណោមព្រះអរហន្តទាំងឡាយ។

อถ โข อายสฺมา เสโล สปริโส เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา เอกํสํ จีวรํ กตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ –

លំដាប់នោះ ព្រះសេលៈដ៏មានអាយុ ព្រមទាំងបរិវារ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ធ្វើចីវរឆៀងស្មាម្ខាង រួចប្រណម្យអញ្ជលីឆ្ពោះទៅរកព្រះមានព្រះភាគ ហើយក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគដោយគាថាថា៖

๕๗๕.

៥៧៥.

‘‘ยํ ตํ สรณมาคมฺห, อิโต อฏฺฐมิ จกฺขุม;

สตฺตรตฺเตน ภควา, ทนฺตมฺห ตว สาสเน.

«បពិត្រព្រះអង្គមានព្រះចក្ខុ ថ្ងៃនេះជាថ្ងៃទីប្រាំបីហើយ ចាប់តាំងពីពួកយើងខ្ញុំបានដល់ព្រះអង្គជាទីពឹង បពិត្រព្រះមានព្រះភាគ ពួកយើងខ្ញុំត្រូវបានទូន្មានក្នុងព្រះសាសនារបស់ព្រះអង្គ ដោយរាត្រីប្រាំពីរ។

๕๗๖.

៥៧៦.

‘‘ตุวํ พุทฺโธ ตุวํ สตฺถา, ตุวํ มาราภิภู มุนิ;

ตุวํ อนุสเย เฉตฺวา, ติณฺโณ ตาเรสิมํ ปชํ.

ព្រះអង្គជាព្រះពុទ្ធ ព្រះអង្គជាព្រះសាស្តា ព្រះអង្គជាមុនីអ្នកឈ្នះមារ ព្រះអង្គកាត់ផ្តាច់អនុសយកិលេសទាំងឡាយហើយ ទ្រង់ឆ្លងផុត (វាលវដ្តសង្សារ) ហើយ ទាំងញ៉ាំងពពួកសត្វនេះឲ្យឆ្លងផុតផង។

๕๗๗.

៥៧៧.

‘‘อุปธี เต สมติกฺกนฺตา, อาสวา เต ปทาลิตา;

สีโหสิ อนุปาทาโน, ปหีนภยเภรโว.

ព្រះអង្គកន្លងផុតឧបធិទាំងឡាយហើយ ព្រះអង្គបំផ្លាញអាសវៈទាំងឡាយហើយ ព្រះអង្គជាសត្វសីហៈ មិនមានឧបាទាន លះបង់ភ័យនិងសេចក្តីតក់ស្លុតអស់ហើយ។

๕๗๘.

៥៧៨.

‘‘ภิกฺขโว ติสตา อิเม, ติฏฺฐนฺติ ปญฺชลีกตา;

ปาเท วีร ปสาเรหิ, นาคา วนฺทนฺตุ สตฺถุโน’’ติ.

ភិក្ខុទាំង ៣០០ អង្គនេះ ឈរប្រណម្យដៃ បពិត្រព្រះវីរបុរស សូមព្រះអង្គលាតព្រះបាទទាំងឡាយ សូមឲ្យពួកនាគ (គឺព្រះខីណាស្រព) ថ្វាយបង្គំព្រះសាស្តាចុះ»។

เสลสุตฺตํ สตฺตมํ นิฏฺฐิตํ.

សេលសូត្រ ទីប្រាំពីរ ចប់សព្វគ្រប់ហើយ។

๘. สลฺลสุตฺตํ

៨. សល្លសូត្រ (សូត្រស្តីពីសរគឺទុក្ខ)

๕๗๙.

៥៧៩.

อนิมิตฺตมนญฺญาตํ[Pg.371], มจฺจานํ อิธ ชีวิตํ;

กสิรญฺจ ปริตฺตญฺจ, ตญฺจ ทุกฺเขน สํยุตํ.

«ជីវិតរបស់សត្វទាំងឡាយក្នុងលោកនេះ មិនមាននិមិត្ត មិនមាននរណាដឹងមុនឡើយ ទាំងលំបាក ទាំងខ្លី ហើយប្រកបដោយទុក្ខ។

๕๘๐.

៥៨០.

น หิ โส อุปกฺกโม อตฺถิ, เยน ชาตา น มิยฺยเร;

ชรมฺปิ ปตฺวา มรณํ, เอวํธมฺมา หิ ปาณิโน.

ព្រោះថា ឧបាយដែលធ្វើឲ្យសត្វកើតមកហើយមិនស្លាប់ មិនមានឡើយ សូម្បីតែរស់នៅរហូតដល់ចាស់ ក៏គង់តែស្លាប់ ព្រោះសត្វទាំងឡាយមានសេចក្តីស្លាប់ជាធម្មតា។

๕๘๑.

៥៨១.

ผลานมิว ปกฺกานํ, ปาโต ปตนโต ภยํ;

เอวํ ชาตาน มจฺจานํ, นิจฺจํ มรณโต ภยํ.

ផ្លែឈើទុំទាំងឡាយ តែងមានភ័យអំពីការជ្រុះធ្លាក់ក្នុងវេលាព្រឹក យ៉ាងណាមិញ សត្វទាំងឡាយដែលកើតមកហើយ ក៏តែងមានភ័យអំពីសេចក្តីស្លាប់ជានិច្ច យ៉ាងនោះឯង។

๕๘๒.

៥៨២.

ยถาปิ กุมฺภการสฺส, กตา มตฺติกภาชนา;

สพฺเพ เภทนปริยนฺตา, เอวํ มจฺจาน ชีวิตํ.

ភាជន៍ដីដុតទាំងឡាយ ដែលស្មូនឆ្នាំងធ្វើហើយ ទាំងអស់តែងមានការបែកធ្លាយជាទីបំផុត យ៉ាងណាមិញ ជីវិតរបស់សត្វទាំងឡាយ ក៏មានសេចក្តីស្លាប់ជាទីបំផុត យ៉ាងនោះឯង។

๕๘๓.

៥៨៣.

ทหรา จ มหนฺตา จ, เย พาลา เย จ ปณฺฑิตา;

สพฺเพ มจฺจุวสํ ยนฺติ, สพฺเพ มจฺจุปรายณา.

ទាំងក្មេង ទាំងចាស់ ទាំងពាល ទាំងបណ្ឌិត ទាំងអស់តែងទៅកាន់អំណាចនៃសេចក្តីស្លាប់ ទាំងអស់តែងមានសេចក្តីស្លាប់ទៅខាងមុខ។

๕๘๔.

៥៨៤.

เตสํ มจฺจุปเรตานํ, คจฺฉตํ ปรโลกโต;

น ปิตา ตายเต ปุตฺตํ, ญาตี วา ปน ญาตเก.

កាលដែលសត្វទាំងឡាយនោះ ត្រូវសេចក្តីស្លាប់គ្របដណ្តប់ហើយ ត្រូវទៅកាន់បរលោក ឪពុកក៏មិនអាចជួយកូនបាន ញាតិទាំងឡាយក៏មិនអាចជួយញាតិបានឡើយ។

๕๘๕.

៥៨៥.

เปกฺขตํ เยว ญาตีนํ, ปสฺส ลาลปตํ ปุถุ;

เอกเมโกว มจฺจานํ, โควชฺโฌ วิย นียติ.

ចូរមើលចុះ កាលដែលពួកញាតិកំពុងតែសម្លឹងមើល ទាំងខ្សឹកខ្សួលទ្រហោយំជាច្រើន សត្វទាំងឡាយម្នាក់ៗ តែងត្រូវសេចក្តីស្លាប់នាំយកទៅ ដូចជាគោដែលគេត្រូវសម្លាប់ ត្រូវគេអូសទាញទៅ យ៉ាងនោះឯង»។

๕๘๖.

៥៨៦.

เอวมพฺภาหโต โลโก, มจฺจุนา จ ชราย จ;

ตสฺมา ธีรา น โสจนฺติ, วิทิตฺวา โลกปริยายํ.

សត្វលោកនេះ ត្រូវមច្ចុរាជ និងជរា គ្របសង្កត់យ៉ាងនេះឯង ព្រោះហេតុនោះ ពួកអ្នកប្រាជ្ញ ដឹងច្បាស់នូវធម្មតារបស់លោកហើយ តែងមិនសោកស្តាយឡើយ។

๕๘๗.

៥៨៧.

ยสฺส มคฺคํ น ชานาสิ, อาคตสฺส คตสฺส วา;

อุโภ อนฺเต อสมฺปสฺสํ, นิรตฺถํ ปริเทวสิ.

អ្នកមិនដឹងនូវផ្លូវរបស់សត្វនោះ ដែលមកហើយក្តី ទៅហើយក្តី កាលមិនឃើញនូវចំណែកទាំងពីរ តែងយំសោកឥតប្រយោជន៍។

๕๘๘.

៥៨៨.

ปริเทวยมาโน เจ, กิญฺจิทตฺถํ อุทพฺพเห;

สมฺมูฬฺโห หึสมตฺตานํ, กยิรา เจ นํ วิจกฺขโณ.

បើបុគ្គលកាលយំសោក វង្វេងបៀតបៀនខ្លួនឯង អាចនាំមកនូវប្រយោជន៍ណាមួយបាន អ្នកប្រាជ្ញក៏គប្បីធ្វើនូវការយំសោកនោះដែរ។

๕๘๙.

៥៨៩.

น หิ รุณฺเณน โสเกน, สนฺตึ ปปฺโปติ เจตโส;

ภิยฺยสฺสุปฺปชฺชเต ทุกฺขํ, สรีรํ จุปหญฺญติ.

ព្រោះថា បុគ្គលមិនមែនបាននូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្ត ដោយសារការយំសោកឡើយ សេចក្តីទុក្ខរឹតតែលេចឡើងដល់បុគ្គលនោះ ទាំងរាងកាយក៏ត្រូវបៀតបៀនទៅទៀត។

๕๙๐.

៥៩០.

กิโส วิวณฺโณ ภวติ, หึสมตฺตานมตฺตนา;

น เตน เปตา ปาเลนฺติ, นิรตฺถา ปริเทวนา.

បុគ្គលកាលបៀតបៀនខ្លួនដោយខ្លួនឯង តែងទៅជាស្គមស្គាំង មានសម្បុរអាប់អួ ពួកញាតិដែលស្លាប់ទៅហើយ មិនមែនរស់ឡើងវិញដោយសារការយំសោកនោះឡើយ ការយំសោកទទេនោះ គ្មានប្រយោជន៍ទេ។

๕๙๑.

៥៩១.

โสกมปฺปชหํ [Pg.372] ชนฺตุ, ภิยฺโย ทุกฺขํ นิคจฺฉติ;

อนุตฺถุนนฺโต กาลงฺกตํ, โสกสฺส วสมนฺวคู.

ជនកាលមិនលះបង់នូវសេចក្តីសោក តែងដល់នូវសេចក្តីទុក្ខរឹតតែខ្លាំងឡើង កាលសោកស្តាយចំពោះបុគ្គលដែលធ្វើមរណកាលទៅហើយ ឈ្មោះថាជាអ្នកលុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្តីសោក។

๕๙๒.

៥៩២.

อญฺเญปิ ปสฺส คมิเน, ยถากมฺมูปเค นเร;

มจฺจุโน วสมาคมฺม, ผนฺทนฺเตวิธ ปาณิโน.

អ្នកចូរមើលសត្វដទៃទៀត ដែលកំពុងធ្វើដំណើរទៅតាមយថាកម្ម កាលដែលលុះក្នុងអំណាចនៃមច្ចុរាជហើយ តែងញាប់ញ័រក្នុងលោកនេះ។

๕๙๓.

៥៩៣.

เยน เยน หิ มญฺญนฺติ, ตโต ตํ โหติ อญฺญถา;

เอตาทิโส วินาภาโว, ปสฺส โลกสฺส ปริยายํ.

ព្រោះថា ជនទាំងឡាយសង្ឃឹមដោយប្រការណាៗ ភាពប្រែប្រួលទៅជាប្រការដទៃពីនោះវិញ ភាពព្រាត់ប្រាសមានសភាពយ៉ាងនេះឯង ចូរមើលធម្មតារបស់លោកចុះ។

๕๙๔.

៥៩៤.

อปิ วสฺสสตํ ชีเว, ภิยฺโย วา ปน มาณโว;

ญาติสงฺฆา วินา โหติ, ชหาติ อิธ ชีวิตํ.

ទោះបីមនុស្សរស់នៅបានមួយរយឆ្នាំ ឬលើសពីនោះទៅទៀត ក៏គង់តែព្រាត់ប្រាសចាកពួកញាតិ ហើយត្រូវលះបង់ជីវិតក្នុងលោកនេះជាមិនខាន។

๕๙๕.

៥៩៥.

ตสฺมา อรหโต สุตฺวา, วิเนยฺย ปริเทวิตํ;

เปตํ กาลงฺกตํ ทิสฺวา, เนโส ลพฺภา มยา อิติ.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះអរហន្តហើយ គប្បីបន្ទោបង់នូវការយំសោក កាលឃើញសត្វដែលស្លាប់ទៅហើយ គប្បីដឹងច្បាស់ថា "សត្វនោះ អាត្មាអញមិនអាចនឹងបានមកវិញឡើយ"។

๕๙๖.

៥៩៦.

ยถา สรณมาทิตฺตํ, วารินา ปรินิพฺพเย ;

เอวมฺปิ ธีโร สปญฺโญ, ปณฺฑิโต กุสโล นโร;

ขิปฺปมุปฺปติตํ โสกํ, วาโต ตูลํว ธํสเย.

ផ្ទះដែលភ្លើងកំពុងឆេះ គេតែងពន្លត់ដោយទឹកយ៉ាងណា ជនអ្នកមានប្រាជ្ញា ស្មារតី ឈ្លាសវៃ គប្បីកម្ចាត់សេចក្តីសោកដែលកើតឡើងភ្លាមៗ ឱ្យវិនាសទៅ ដូចជាខ្យល់បក់ផាត់នូវកំប្លោកយ៉ាងនោះឯង។

๕๙๗.

៥៩៧.

ปริเทวํ ปชปฺปญฺจ, โทมนสฺสญฺจ อตฺตโน;

อตฺตโน สุขเมสาโน, อพฺพเห สลฺลมตฺตโน.

បុគ្គលកាលស្វែងរកសេចក្តីសុខសម្រាប់ខ្លួន គប្បីដកនូវសរ គឺការយំសោក ការប្រាថ្នា និងសេចក្តីតូចចិត្តរបស់ខ្លួនចេញ។

๕๙๘.

៥៩៨.

อพฺพุฬฺหสลฺโล อสิโต, สนฺตึ ปปฺปุยฺย เจตโส;

สพฺพโสกํ อติกฺกนฺโต, อโสโก โหติ นิพฺพุโตติ.

បុគ្គលមានសរដកចេញហើយ មិនអាស្រ័យដល់នូវសេចក្តីស្ងប់ចិត្ត កន្លងផុតសេចក្តីសោកទាំងពួង ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីសោក រលត់ទុក្ខហើយ។

สลฺลสุตฺตํ อฏฺฐมํ นิฏฺฐิตํ.

សល្លសូត្រ ទី៨ ចប់។

๙. วาเสฏฺฐสุตฺตํ

៩. វាសេដ្ឋសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา อิจฺฉานงฺคเล ปฏิวสนฺติ, เสยฺยถิทํ – จงฺกี พฺราหฺมโณ, ตารุกฺโข พฺราหฺมโณ, โปกฺขรสาติ พฺราหฺมโณ, ชาณุสฺโสณิ พฺราหฺมโณ, โตเทยฺโย พฺราหฺมโณ, อญฺเญ จ อภิญฺญาตา อภิญฺญาตา พฺราหฺมณมหาสาลา. อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชานํ มาณวานํ [Pg.373] ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมนฺตานํ อนุวิจรนฺตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘กถํ, โภ, พฺราหฺมโณ โหตี’’ติ?

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ។ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងដងព្រៃឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ ជិតស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ។ សម័យនោះឯង ពួកព្រាហ្មណ៍មហាសាល ដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញជាច្រើននាក់ អាស្រ័យនៅក្នុងស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ គឺចង្កីព្រាហ្មណ៍ តារុក្ខព្រាហ្មណ៍ បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ជាណុស្សោណិព្រាហ្មណ៍ តោទេយ្យព្រាហ្មណ៍ និងព្រាហ្មណ៍មហាសាលដទៃទៀតដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញ។ គ្រានោះ កាលដែលវាសេដ្ឋមាណព និងភារទ្វាជមាណព កំពុងដើរលំហែសម្រាកស្មារតី ដើរត្រឡប់ទៅត្រឡប់មក ក៏កើតមានអន្តរាកថា នេះឡើងថា «ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន បុគ្គលឈ្មោះថាជាព្រាហ្មណ៍ ដោយប្រការដូចម្តេច?»។

ภารทฺวาโช มาณโว เอวมาห – ‘‘ยโต โข, โภ, อุภโต สุชาโต โหติ มาติโต จ ปิติโต จ สํสุทฺธคหณิโก ยาว สตฺตมา ปิตามหยุคา อกฺขิตฺโต อนุปกฺกุฏฺโฐ ชาติวาเทน, เอตฺตาวตา โข โภ พฺราหฺมโณ โหตี’’ติ.

ភារទ្វាជមាណព បាននិយាយយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន កាលណា បុគ្គលជាអ្នកមានកំណើតល្អទាំងពីរខាង គឺខាងមាតានិងខាងបិតា មានគភ៌ដ៏ស្អាតស្អំ ដរាបដល់តំណនៃជីដូនជីតាគម្រប់ ៧ មិនមានអ្នកណាមួយពោលទោស ឬតិះដៀលដោយពោលរឿងជាតិបានឡើយ ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង»။

วาเสฏฺโฐ มาณโว เอวมาห – ‘‘ยโต โข, โภ, สีลวา จ โหติ วตสมฺปนฺโน จ, เอตฺตาวตา โข, โภ, พฺราหฺมโณ โหตี’’ติ. เนว โข อสกฺขิ ภารทฺวาโช มาณโว วาเสฏฺฐํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ, น ปน อสกฺขิ วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ สญฺญาเปตุํ.

វាសេដ្ឋមាណព និយាយយ៉ាងនេះថា «ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន កាលណា បុគ្គលជាអ្នកមានសីល និងបរិបូណ៌ដោយវត្ត ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍ដោយហេតុប៉ុណ្ណេះឯង»។ ភារទ្វាជមាណព មិនអាចធ្វើវាសេដ្ឋមាណពឱ្យយល់ព្រមបានឡើយ ទាំងវាសេដ្ឋមាណព ក៏មិនអាចធ្វើភារទ្វាជមាណពឱ្យយល់ព្រមបានដែរ។

อถ โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภารทฺวาชํ มาณวํ อามนฺเตสิ – ‘‘อยํ โข, โภ ภารทฺวาช, สมโณ โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต อิจฺฉานงฺคเล วิหรติ อิจฺฉานงฺคลวนสณฺเฑ; ตํ โข ปน ภวนฺตํ โคตมํ เอวํ กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคโต – ‘อิติปิ…เป… พุทฺโธ ภควา’ติ. อายาม, โภ ภารทฺวาช, เยน สมโณ โคตโม เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา สมณํ โคตมํ เอตมตฺถํ ปุจฺฉิสฺสาม. ยถา โน สมโณ โคตโม พฺยากริสฺสติ ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข ภารทฺวาโช มาณโว วาเสฏฺฐสฺส มาณวสฺส ปจฺจสฺโสสิ.

គ្រានោះ វាសេដ្ឋមាណព បាននិយាយនឹងភារទ្វាជមាណពថា «ម្នាលភារទ្វាជដ៏ចម្រើន ព្រះសមណគោតមនេះ ជាសក្យបុត្រ ចេញសាងផ្នួសពីសក្យត្រកូល ឥឡូវនេះ គង់នៅក្នុងដងព្រៃឈ្មោះឥច្ឆានង្គលៈ ជិតស្រុកឥច្ឆានង្គលៈ កិត្តិសព្ទដ៏ពីរោះរបស់ព្រះគោតមដ៏ចម្រើននោះ ឮខ្ចរខ្ចាយទៅយ៉ាងនេះថា 'ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះ... ជាព្រះពុទ្ធ ជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ' ម្នាលភារទ្វាជដ៏ចម្រើន មកយើងនឹងទៅរកព្រះសមណគោតម លុះទៅដល់ហើយ យើងនឹងសួរនូវសេចក្តីនេះចំពោះព្រះសមណគោតម ព្រះសមណគោតមនឹងដោះស្រាយដល់យើងយ៉ាងណា យើងនឹងចាំទុកនូវសេចក្តីនោះយ៉ាងនោះ»។ ភារទ្វាជមាណព ទទួលពាក្យរបស់វាសេដ្ឋមាណពថា «ម្នាលអ្នកដ៏ចម្រើន យ៉ាងហ្នឹងហើយ»។

อถ โข วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข วาเสฏฺโฐ มาณโว ภควนฺตํ คาถาหิ อชฺฌภาสิ –

គ្រានោះ វាសេដ្ឋមាណព និងភារទ្វាជមាណព ចូលទៅគាល់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ពោលពាក្យរាក់ទាក់ សំណេះសំណាលជាមួយព្រះដ៏មានព្រះភាគ លុះបញ្ចប់ពាក្យដែលគួររីករាយ និងគួររលឹកនឹកដល់គ្នាហើយ ក៏អង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលដែលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ វាសេដ្ឋមាណព បានក្រាបបង្គំទូលព្រះដ៏មានព្រះភាគដោយគាថាទាំងឡាយថា៖

๕๙๙.

៥៩៩.

‘‘อนุญฺญาตปฏิญฺญาตา, เตวิชฺชา มยมสฺมุโภ;

อหํ โปกฺขรสาติสฺส, ตารุกฺขสฺสายํ มาณโว.

«យើងខ្ញុំទាំងពីរនាក់ ជាអ្នកដែលគ្រូអនុញ្ញាតហើយ និងខ្លួនឯងក៏ប្តេជ្ញាថា ជាអ្នកចេះចប់ត្រៃវេទ ខ្ញុំព្រះអង្គជាសិស្សច្បងរបស់បោក្ខរសាតិព្រាហ្មណ៍ ចំណែកឯមាណពនេះ ជាសិស្សច្បងរបស់តារុក្ខព្រាហ្មណ៍។

๖๐๐.

៦០០.

‘‘เตวิชฺชานํ ยทกฺขาตํ, ตตฺร เกวลิโนสฺมเส;

ปทกสฺม เวยฺยากรณา, ชปฺเป อาจริยสาทิสา.

«សេចក្តីណាដែលពួកអាចារ្យអ្នកចេះត្រៃវេទសំដែងហើយ យើងខ្ញុំជាអ្នកចេះចប់សព្វគ្រប់ក្នុងសេចក្តីនោះ យើងខ្ញុំជាអ្នកស្ទាត់ជំនាញក្នុងបទ និងវ្យាករណ៍ ស្មើនឹងអាចារ្យក្នុងក្បួនសូត្រមន្ត។

๖๐๑.

៦០១.

‘‘เตสํ [Pg.374] โน ชาติวาทสฺมึ, วิวาโท อตฺถิ โคตม;

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, ภารทฺวาโช อิติ ภาสติ;

อหญฺจ กมฺมุนา พฺรูมิ, เอวํ ชานาหิ จกฺขุม.

«បពិត្រព្រះគោតមដ៏ចម្រើន យើងខ្ញុំមានការវិវាទគ្នាក្នុងរឿងជាតិ ភារទ្វាជៈពោលថា 'បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារជាតិ' ចំណែកខ្ញុំព្រះអង្គពោលថា 'បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារកម្ម' បពិត្រព្រះអង្គអ្នកមានចក្ខុ សូមទ្រង់ជ្រាបយ៉ាងនេះចុះ។

๖๐๒.

៦០២.

‘‘เต น สกฺโกม สญฺญาเปตุํ, อญฺญมญฺญํ มยํ อุโภ;

ภวนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมฺหา, สมฺพุทฺธํ อิติ วิสฺสุตํ.

«យើងខ្ញុំទាំងពីរនាក់នោះ មិនអាចញ៉ាំងគ្នាទៅវិញទៅមកឱ្យយល់ព្រមបានឡើយ ទើបបានមកដើម្បីទូលសួរព្រះអង្គ ដែលល្បីល្បាញថាជាព្រះសម្ពុទ្ធ។

๖๐๓.

៦០៣.

‘‘จนฺทํ ยถา ขยาตีตํ, เปจฺจ ปญฺชลิกา ชนา;

วนฺทมานา นมสฺสนฺติ, เอวํ โลกสฺมิ โคตมํ.

«ពួកមនុស្សតែងប្រណម្យអញ្ជលី ថ្វាយបង្គំព្រះចន្ទពេញវង់ យ៉ាងណា ពួកជនក្នុងលោក តែងប្រណម្យអញ្ជលី ថ្វាយបង្គំព្រះគោតម យ៉ាងនោះឯង។

๖๐๔.

៦០៤.

‘‘จกฺขุํ โลเก สมุปฺปนฺนํ, มยํ ปุจฺฉาม โคตมํ;

ชาติยา พฺราหฺมโณ โหติ, อุทาหุ ภวติ กมฺมุนา;

อชานตํ โน ปพฺรูหิ, ยถา ชาเนสุ พฺราหฺมณํ’’.

«យើងខ្ញុំសូមទូលសួរព្រះគោតម ដែលជាចក្ខុកើតឡើងក្នុងលោក តើបុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារជាតិ ឬជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារកម្ម? សូមទ្រង់ប្រាប់ដល់យើងខ្ញុំដែលមិនដឹង ដើម្បីឱ្យស្គាល់ច្បាស់នូវលក្ខណៈរបស់ព្រាហ្មណ៍»។

๖๐๕.

៦០៥.

‘‘เตสํ โว อหํ พฺยกฺขิสฺสํ, (วาเสฏฺฐาติ ภควา) อนุปุพฺพํ ยถาตถํ;

ชาติวิภงฺคํ ปาณานํ, อญฺญมญฺญา หิ ชาติโย.

«ម្នាលវាសេដ្ឋៈ តថាគតនឹងសម្តែងប្រាប់អ្នកទាំងឡាយ នូវការចែកប្រភេទនៃជាតិរបស់សត្វទាំងឡាយ តាមលំដាប់ តាមពិត ព្រោះថាជាតិទាំងឡាយ តែងប្លែកៗគ្នា។

๖๐๖.

៦០៦.

‘‘ติณรุกฺเขปิ ชานาถ, น จาปิ ปฏิชานเร;

ลิงฺคํ ชาติมยํ เตสํ, อญฺญมญฺญา หิ ชาติโย.

«អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងចុះ សូម្បីតែស្មៅ និងដើមឈើ ក៏មិនចេះប្តេជ្ញាខ្លួនឯងឡើយ តែសញ្ញារបស់វា តែងសម្រេចដោយជាតិ ព្រោះថាជាតិរបស់វា ប្លែកៗគ្នា។

๖๐๗.

៦០៧.

‘‘ตโต กีเฏ ปฏงฺเค จ, ยาว กุนฺถกิปิลฺลิเก;

ลิงฺคํ ชาติมยํ เตสํ, อญฺญมญฺญา หิ ชาติโย.

«បន្ទាប់ពីនោះមក ពួកសត្វល្អិត ពួកកណ្តូប រហូតដល់ស្រមោចតូច និងស្រមោចធំ Sញ្ញារបស់វា តែងសម្រេចដោយជាតិ ព្រោះថាជាតិរបស់វា ប្លែកៗគ្នា។

๖๐๘.

៦០៨.

‘‘จตุปฺปเทปิ ชานาถ, ขุทฺทเก จ มหลฺลเก;

ลิงฺคํ ชาติมยํ เตสํ, อญฺญมญฺญา หิ ชาติโย.

«អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងនូវពួកសត្វជើងបួន ទាំងតូចទាំងធំ សញ្ញារបស់វា តែងសម្រេចដោយជាតិ ព្រោះថាជាតិរបស់វា ប្លែកៗគ្នា។

๖๐๙.

៦០៩.

‘‘ปาทูทเรปิ ชานาถ, อุรเค ทีฆปิฏฺฐิเก;

ลิงฺคํ ชาติมยํ เตสํ, อญฺญมญฺญา หิ ชาติโย.

«អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងនូវពួកសត្វមានពោះជាជើង គឺពួកពស់ដែលមានខ្នងវែង សញ្ញារបស់វា តែងសម្រេចដោយជាតិ ព្រោះថាជាតិរបស់វា ប្លែកៗគ្នា។

๖๑๐.

៦១០.

‘‘ตโต มจฺเฉปิ ชานาถ, โอทเก วาริโคจเร;

ลิงฺคํ ชาติมยํ เตสํ, อญฺญมญฺญา หิ ชาติโย.

«បន្ទាប់ពីនោះមក អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងនូវពួកត្រី ដែលកើតក្នុងទឹក ត្រាច់ចរទៅក្នុងទឹក សញ្ញារបស់វា តែងសម្រេចដោយជាតិ ព្រោះថាជាតិរបស់វា ប្លែកៗគ្នា។

๖๑๑.

៦១១.

‘‘ตโต ปกฺขีปิ ชานาถ, ปตฺตยาเน วิหงฺคเม;

ลิงฺคํ ชาติมยํ เตสํ, อญฺญมญฺญา หิ ชาติโย.

«បន្ទាប់ពីនោះមក អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងនូវពួកសត្វស្លាប ដែលហោះហើរទៅលើអាកាស សញ្ញារបស់វា តែងសម្រេចដោយជាតិ ព្រោះថាជាតិរបស់វា ប្លែកៗគ្នា។

๖๑๒.

៦១២.

‘‘ยถา [Pg.375] เอตาสุ ชาตีสุ, ลิงฺคํ ชาติมยํ ปุถุ;

เอวํ นตฺถิ มนุสฺเสสุ, ลิงฺคํ ชาติมยํ ปุถุ.

«ក្នុងពួកសត្វទាំងឡាយនោះ មានសញ្ញាសម្រេចដោយជាតិផ្សេងៗគ្នា យ៉ាងណា ក្នុងពួកមនុស្ស មិនមានសញ្ញាសម្រេចដោយជាតិផ្សេងៗគ្នា យ៉ាងនោះឡើយ។

๖๑๓.

៦១៣.

‘‘น เกเสหิ น สีเสน, น กณฺเณหิ น อกฺขิภิ;

น มุเขน น นาสาย, น โอฏฺเฐหิ ภมูหิ วา.

«មិនមែនដោយសារសក់ ក្បាល ត្រចៀក ភ្នែក មាត់ ច្រមុះ បបូរមាត់ ឬចិញ្ចើមឡើយ។

๖๑๔.

៦១៤.

‘‘น คีวาย น อํเสหิ, น อุทเรน น ปิฏฺฐิยา;

น โสณิยา น อุรสา, น สมฺพาเธ น เมถุเน.

«មិនមែនដោយសារក ស្មា ពោះ ខ្នង ចង្កេះ ទ្រូង ឬអវយវៈកំបាំងឡើយ។

๖๑๕.

៦១៥.

‘‘น หตฺเถหิ น ปาเทหิ, นางฺคุลีหิ นเขหิ วา;

น ชงฺฆาหิ น อูรูหิ, น วณฺเณน สเรน วา;

ลิงฺคํ ชาติมยํ เนว, ยถา อญฺญาสุ ชาติสุ.

«មិនមែនដោយសារដៃ ជើង ម្រាមដៃ ក្រចក ស្មងជើង ភ្លៅ សម្បុរ ឬសំឡេងឡើយ សញ្ញាសម្រេចដោយជាតិ មិនមានក្នុងពួកមនុស្សឡើយ ដូចជាសញ្ញាក្នុងសត្វដទៃៗនោះ។

๖๑๖.

៦១៦.

‘‘ปจฺจตฺตญฺจ สรีเรสุ, มนุสฺเสสฺเวตํ น วิชฺชติ;

โวการญฺจ มนุสฺเสสุ, สมญฺญาย ปวุจฺจติ.

«ក្នុងរាងកាយរបស់មនុស្សម្នាក់ៗ មិនមានលក្ខណៈប្លែកគ្នានោះឡើយ ការហៅផ្សេងៗគ្នាក្នុងពួកមនុស្ស គ្រាន់តែជាការសន្មតហៅប៉ុណ្ណោះ។

๖๑๗.

៦១៧.

‘‘โย หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, โครกฺขํ อุปชีวติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, กสฺสโก โส น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយចិញ្ចឹមជីវិតដោយការរក្សាគោ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាអ្នកស្រែ មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๑๘.

៦១៨.

‘‘โย หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, ปุถุสิปฺเปน ชีวติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, สิปฺปิโก โส น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយចិញ្ចឹមជីវិតដោយសិល្បៈផ្សេងៗ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាជាង មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๑๙.

៦១៩.

‘‘โย หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, โวหารํ อุปชีวติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, วาณิโช โส น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយចិញ្ចឹមជីវិតដោយការជួញដូរ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាឈ្មួញ មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๒๐.

៦២០.

‘‘โย หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, ปรเปสฺเสน ชีวติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, เปสฺสิโก โส น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយចិញ្ចឹមជីវិតដោយការបម្រើអ្នកដទៃ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាអ្នកបម្រើ មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๒๑.

៦២១.

‘‘โย หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, อทินฺนํ อุปชีวติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, โจโร เอโส น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយចិញ្ចឹមជីវិតដោយការកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឱ្យ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាចោរ មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๒๒.

៦២២.

‘‘โย หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, อิสฺสตฺถํ อุปชีวติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, โยธาชีโว น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយចិញ្ចឹមជីវិតដោយសិល្បៈធ្នូ ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាយោធា មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๒๓.

៦២៣.

‘‘โย หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, โปโรหิจฺเจน ชีวติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, ยาชโก เอโส น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយចិញ្ចឹមជីវិតដោយការធ្វើជាបុរោហិត ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាអ្នកបូជាយញ្ញ មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๒๔.

៦២៤.

‘‘โย [Pg.376] หิ โกจิ มนุสฺเสสุ, คามํ รฏฺฐญฺจ ภุญฺชติ;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, ราชา เอโส น พฺราหฺมโณ.

«ក្នុងពួកមនុស្ស ជនណាមួយគ្រប់គ្រងស្រុក និងដែនដី ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ ជននោះឈ្មោះថាជាស្តេច មិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ។

๖๒๕.

៦២៥.

‘‘น จาหํ พฺราหฺมณํ พฺรูมิ, โยนิชํ มตฺติสมฺภวํ;

โภวาทิ นาม โส โหติ, สเจ โหติ สกิญฺจโน;

อกิญฺจนํ อนาทานํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«តថាគតមិនហៅបុគ្គលដែលកើតអំពីកំណើត ឬកើតអំពីមាតាថាជាព្រាហ្មណ៍ឡើយ បើបុគ្គលនោះនៅមានកង្វល់ តែងឈ្មោះថាជាអ្នកពោលពាក្យថា 'ភោ' ប៉ុណ្ណោះ ចំណែកបុគ្គលណាគ្មានកង្វល់ គ្មានការប្រកាន់មាំ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๒๖.

៦២៦.

‘‘สพฺพสํโยชนํ เฉตฺวา, โส เว น ปริตสฺสติ;

สงฺคาติคํ วิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាបានកាត់ផ្តាច់នូវសង្វោជន៍ទាំងពួងហើយ មិនរន្ធត់ឡើយ កន្លងផុតគ្រឿងស្អិតរមួត មិនមានកិលេសយោគៈ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๒๗.

៦២៧.

‘‘เฉตฺวา นทฺธึ วรตฺตญฺจ, สนฺทานํ สหนุกฺกมํ;

อุกฺขิตฺตปลิฆํ พุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាកាត់ខ្សែចង ខ្សែតម្បារ និងខ្សែសង្វារ ព្រមទាំងអនុស័យចេញបាន ដកសសរខឿនចេញបាន ជាអ្នកដឹងច្បាស់ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๒๘.

៦២៨.

‘‘อกฺโกสํ วธพนฺธญฺจ, อทุฏฺโฐ โย ติติกฺขติ;

ขนฺตีพลํ พลานีกํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាមានចិត្តមិនខឹងប្រទូស្ត តែងអត់ធន់ចំពោះការជេរប្រមាថ ការវាយដំ និងការចងកាត់ មានខន្តីជាកម្លាំង មានកម្លាំងជាសេនា តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๒๙.

៦២៩.

‘‘อกฺโกธนํ วตวนฺตํ, สีลวนฺตํ อนุสฺสทํ;

ทนฺตํ อนฺติมสารีรํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាគ្មានសេចក្តីក្រោធ មានធុតង្គវត្ត មានសីល មិនមានតណ្ហាផ្សាយទៅ ទូន្មានខ្លួនបានហើយ មានរាងកាយជាទីបំផុត តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๐.

៦៣០.

‘‘วาริ โปกฺขรปตฺเตว, อารคฺเคริว สาสโป;

โย น ลิมฺปติ กาเมสุ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«ទឹកមិនជាប់នៅលើស្លឹកឈូកយ៉ាងណា គ្រាប់ស្ពៃមិនជាប់នៅលើចុងដែកស្រួចយ៉ាងណា បុគ្គលណាមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកាមទាំងឡាយយ៉ាងនោះ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๑.

៦៣១.

‘‘โย ทุกฺขสฺส ปชานาติ, อิเธว ขยมตฺตโน;

ปนฺนภารํ วิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវការរលត់ទៅនៃទុក្ខរបស់ខ្លួន ក្នុងលោកនេះឯង មានភារៈដាក់ចុះហើយ មិនមានកិលេសយោគៈ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๒.

៦៣២.

‘‘คมฺภีรปญฺญํ เมธาวึ, มคฺคามคฺคสฺส โกวิทํ;

อุตฺตมตฺถมนุปฺปตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាមានប្រាជ្ញាជ្រាលជ្រៅ មានមេធា ឈ្លាសវៃក្នុងផ្លូវនិងមិនមែនផ្លូវ ដល់នូវប្រយោជន៍ដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๓.

៦៣៣.

‘‘อสํสฏฺฐํ คหฏฺเฐหิ, อนาคาเรหิ จูภยํ;

อโนกสาริมปฺปิจฺฉํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាមិនលាយឡំដោយគ្រហស្ថ និងបព្វជិតទាំងពីរពួក មិនមានអាល័យ ត្រាច់ទៅដោយគ្មានផ្ទះសំបែង មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๔.

៦៣៤.

‘‘นิธาย ทณฺฑํ ภูเตสุ, ตเสสุ ถาวเรสุ จ;

โย น หนฺติ น ฆาเตติ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាដាក់ចុះនូវអាជ្ញាក្នុងសត្វទាំងឡាយ ទោះបីសត្វមានសេចក្តីតក់ស្លុត ឬសត្វមានសេចក្តីមាំមួន មិនសម្លាប់ខ្លួនឯង មិនប្រើអ្នកដទៃឱ្យសម្លាប់ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๕.

៦៣៥.

‘‘อวิรุทฺธํ วิรุทฺเธสุ, อตฺตทณฺเฑสุ นิพฺพุตํ;

สาทาเนสุ อนาทานํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាមិនទាស់ទែងក្នុងពួកជនដែលទាស់ទែងគ្នា ជាអ្នករលត់ទុក្ខក្នុងពួកជនដែលមានអាជ្ញាក្នុងដៃ មិនប្រកាន់មាំក្នុងពួកជនដែលនៅប្រកាន់មាំ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๖.

៦៣៦.

‘‘ยสฺส [Pg.377] ราโค จ โทโส จ, มาโน มกฺโข จ ปาติโต;

สาสโปริว อารคฺคา, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាមានរាគៈ ទោសៈ មានៈ និងមក្ខៈ ធ្លាក់ចុះហើយ ដូចជាគ្រាប់ស្ពៃធ្លាក់ចុះពីចុងដែកស្រួច តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๗.

៦៣៧.

‘‘อกกฺกสํ วิญฺญาปนึ, คิรํ สจฺจมุทีรเย;

ยาย นาภิสเช กญฺจิ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាពោលវាចាដែលមិនអាក្រក់ ញ៉ាំងអ្នកដទៃឱ្យដឹងសេចក្តីបាន ជាវាចាពិត មិនធ្វើឱ្យអ្នកណាមួយទើសចិត្តដោយសារវាចានោះ តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๘.

៦៣៨.

‘‘โยธ ทีฆํ ว รสฺสํ วา, อณุํ ถูลํ สุภาสุภํ;

โลเก อทินฺนํ นาทิยติ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

«បុគ្គលណាក្នុងលោកនេះ មិនកាន់យកទ្រព្យដែលគេមិនបានឱ្យ ទោះវែងក្តី ខ្លីក្តី តូចក្តី ធំក្តី ល្អក្តី អាក្រក់ក្តី តថាគតហៅបុគ្គលនោះថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๓๙.

៦៣៩.

‘‘อาสา ยสฺส น วิชฺชนฺติ, อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ;

นิราสาสํ วิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ដែលគ្មានសេចក្តីប្រាថ្នា (តណ្ហា) ក្នុងលោកនេះផង ក្នុងលោកខាងមុខផង គ្មានសេចក្តីប្រាថ្នា ប្រាសចាកគ្រឿងយោគៈ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๐.

៦៤០.

‘‘ยสฺสาลยา น วิชฺชนฺติ, อญฺญาย อกถํกถี;

อมโตคธมนุปฺปตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ដែលគ្មានសេចក្តីអាល័យ (តណ្ហា) ដឹងច្បាស់ (នូវធម៌ទាំងពួង) ហើយ គ្មានសេចក្តីសង្ស័យ បានដល់នូវព្រះនិព្វានដ៏ជាអមតៈ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๑.

៦៤១.

‘‘โยธ ปุญฺญญฺจ ปาปญฺจ, อุโภ สงฺคมุปจฺจคา;

อโสกํ วิรชํ สุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា លះបង់គ្រឿងជំពាក់ទាំងពីរគឺបុណ្យនិងបាបក្នុងលោកនេះបានហើយ តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ដែលមិនមានសេចក្តីសោក មានធូលី (កិលេស) ទៅប្រាសហើយ ស្អាតបរិសុទ្ធ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๒.

៦៤២.

‘‘จนฺทํว วิมลํ สุทฺธํ, วิปฺปสนฺนมนาวิลํ;

นนฺทีภวปริกฺขีณํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ដែលមានចិត្តផូរផង់ ស្អាតបរិសុទ្ធ ថ្លាស្រឡះ មិនល្អក់កករ ដូចព្រះចន្ទ្រដែលប្រាសចាកមន្ទិល មានសេចក្តីត្រេកអរក្នុងភពអស់ហើយ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๓.

៦៤៣.

‘‘โยมํ ปลิปถํ ทุคฺคํ, สํสารํ โมหมจฺจคา;

ติณฺโณ ปารงฺคโต ฌายี, อเนโช อกถํกถี;

อนุปาทาย นิพฺพุโต, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា កន្លងផុតផ្លូវវង្វេងគឺរាគៈ ផ្លូវលំបាកគឺកិលេស សង្សារវដ្ត និងមោហៈនេះបាន ឆ្លងផុតហើយ ដល់ត្រើយម្ខាង (ព្រះនិព្វាន) មានឈាន គ្មានសេចក្តីញាប់ញ័រ (តណ្ហា) គ្មានសេចក្តីសង្ស័យ រលត់ទុក្ខហើយព្រោះមិនប្រកាន់មាំ តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๔.

៦៤៤.

‘‘โยธ กาเม ปหนฺตฺวาน, อนาคาโร ปริพฺพเช;

กามภวปริกฺขีณํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា លះបង់កាមទាំងឡាយក្នុងលោកនេះហើយ ចេញបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ មានកាមនិងភពអស់ហើយ តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๕.

៦៤៥.

‘‘โยธ ตณฺหํ ปหนฺตฺวาน, อนาคาโร ปริพฺพเช;

ตณฺหาภวปริกฺขีณํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា លះបង់តណ្ហាក្នុងលោកនេះហើយ ចេញបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ មានតណ្ហានិងភពអស់ហើយ តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๖.

៦៤៦.

‘‘หิตฺวา มานุสกํ โยคํ, ทิพฺพํ โยคํ อุปจฺจคา;

สพฺพโยควิสํยุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា លះបង់យោគៈជារបស់មនុស្ស កន្លងផុតយោគៈជាទិព្វ ប្រាសចាកយោគៈទាំងពួង តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๗.

៦៤៧.

‘‘หิตฺวา รติญฺจ อรตึ, สีติภูตํ นิรูปธึ;

สพฺพโลกาภิภุํ วีรํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា លះបង់សេចក្តីត្រេកអរ (ក្នុងកាម) និងសេចក្តីមិនត្រេកអរ (ក្នុងធម៌) ជាអ្នកត្រជាក់រលត់ទុក្ខ គ្មានឧបធិ (កិលេសជាគ្រឿងសៅហ្មង) គ្របសង្កត់លោកទាំងពួង ជាអ្នកក្លាហាន តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๘.

៦៤៨.

‘‘จุตึ [Pg.378] โย เวทิ ตฺตานํ, อุปปตฺติญฺจ สพฺพโส;

อสตฺตํ สุคตํ พุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា ដឹងច្បាស់នូវចុតី (ការស្លាប់) និងឧបបត្តិ (ការកើត) របស់សត្វទាំងឡាយដោយប្រការទាំងពួង មិនជាប់ជំពាក់ មានដំណើរល្អ ដឹងច្បាស់ (នូវអរិយសច្ច) តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๔๙.

៦៤៩.

‘‘ยสฺส คตึ น ชานนฺติ, เทวา คนฺธพฺพมานุสา;

ขีณาสวํ อรหนฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា ដែលពួកទេវតា គន្ធព្វ និងមនុស្សទាំងឡាយ មិនដឹងនូវគតិ (ទីទៅ) របស់គាត់ ជាព្រះអរហន្តមានអាសវៈអស់ហើយ តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๕๐.

៦៥០.

‘‘ยสฺส ปุเร จ ปจฺฉา จ, มชฺเฌ จ นตฺถิ กิญฺจนํ;

อกิญฺจนํ อนาทานํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា គ្មានគ្រឿងកង្វល់ (កិញ្ចនៈ) ក្នុងកាលមុន (អតីត) ក្នុងកាលខាងក្រោយ (អនាគត) និងក្នុងកាលកណ្តាល (បច្ចុប្បន្ន) មិនមានគ្រឿងកង្វល់ មិនមានសេចក្តីប្រកាន់មាំ តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๕๑.

៦៥១.

‘‘อุสภํ ปวรํ วีรํ, มเหสึ วิชิตาวินํ;

อเนชํ นฺหาตกํ พุทฺธํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា ដូចជាឧសភរាជ ដ៏ប្រសើរ មានព្យាយាម ជាមហេសី (អ្នកស្វែងរកគុណធម៌ដ៏ធំ) មានជ័យជំនះ (លើមារទាំងបី) គ្មានសេចក្តីញាប់ញ័រ លាងកិលេសអស់ហើយ ដឹងច្បាស់ (នូវអរិយសច្ច) តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๕๒.

៦៥២.

‘‘ปุพฺเพนิวาสํ โย เวทิ, สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ;

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณํ.

បុគ្គលណា ដឹងច្បាស់នូវបុព្វេនិវាស (ជាតិមុន) ឃើញឋានសួគ៌និងអបាយភូមិ ទាំងដល់នូវការអស់ទៅនៃជាតិ តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ថាជាព្រាហ្មណ៍។

๖๕๓.

៦៥៣.

‘‘สมญฺญา เหสา โลกสฺมึ, นามโคตฺตํ ปกปฺปิตํ;

สมฺมุจฺจา สมุทาคตํ, ตตฺถ ตตฺถ ปกปฺปิตํ.

ឈ្មោះនិងគោត្រដែលគេកំណត់ហៅនេះ គ្រាន់តែជាសមញ្ញា (សន្មត) ក្នុងលោកប៉ុណ្ោះ កើតឡើងដោយការសន្មត គេកំណត់ហៅឈ្មោះនិងគោត្រនោះ ក្នុងទីនោះៗ។

๖๕๔.

៦៥៤.

‘‘ทีฆรตฺตมนุสยิตํ, ทิฏฺฐิคตมชานตํ;

อชานนฺตา โน ปพฺรุวนฺติ, ชาติยา โหติ พฺราหฺมโณ.

មិច្ឆាទិដ្ឋិបានដេកត្រាំក្នុងចិត្តរបស់ពួកជនដែលមិនដឹង អស់កាលជាយូរអង្វែង ពួកជនដែលមិនដឹងទាំងនោះ ទើបពោលថា 'បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារជាតិកំណើត'។

๖๕๕.

៦៥៥.

‘‘น ชจฺจา พฺราหฺมโณ โหติ, น ชจฺจา โหติ อพฺราหฺมโณ;

กมฺมุนา พฺราหฺมโณ โหติ, กมฺมุนา โหติ อพฺราหฺมโณ.

បុគ្គលមិនមែនជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារជាតិកំណើតឡើយ ទាំងមិនមែនជាអ្នកមិនមែនព្រាហ្មណ៍ដោយសារជាតិកំណើតដែរ បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍ដោយសារអំពើ (កម្ម) ជាអ្នកមិនមែនព្រាហ្មណ៍ក៏ដោយសារអំពើដែរ។

๖๕๖.

៦៥៦.

‘‘กสฺสโก กมฺมุนา โหติ, สิปฺปิโก โหติ กมฺมุนา;

วาณิโช กมฺมุนา โหติ, เปสฺสิโก โหติ กมฺมุนา.

បុគ្គលជាកសិករដោយសារអំពើ (ការងារ) ជាជាងសិល្បករដោយសារអំពើ ជាឈ្មួញដោយសារអំពើ ជាអ្នកបម្រើដោយសារអំពើ។

๖๕๗.

៦៥៧.

‘‘โจโรปิ กมฺมุนา โหติ, โยธาชีโวปิ กมฺมุนา;

ยาชโก กมฺมุนา โหติ, ราชาปิ โหติ กมฺมุนา.

សូម្បីជាចោរក៏ដោយសារអំពើ ជាយុទ្ធជនក៏ដោយសារអំពើ ជាអ្នកបូជាយញ្ញក៏ដោយសារអំពើ សូម្បីជាស្តេចក៏ដោយសារអំពើដែរ។

๖๕๘.

៦៥៨.

‘‘เอวเมตํ [Pg.379] ยถาภูตํ, กมฺมํ ปสฺสนฺติ ปณฺฑิตา;

ปฏิจฺจสมุปฺปาททสฺสา, กมฺมวิปากโกวิทา.

ពួកបណ្ឌិតអ្នកឃើញនូវបដិច្ចសមុប្បាទ ឈ្លាសវៃក្នុងផលនៃកម្ម តែងឃើញនូវកម្មនោះតាមពិតយ៉ាងនេះ។

๖๕๙.

៦៥៩.

‘‘กมฺมุนา วตฺตติ โลโก, กมฺมุนา วตฺตติ ปชา;

กมฺมนิพนฺธนา สตฺตา, รถสฺสาณีว ยายโต.

លោកវិលទៅដោយសារកម្ម ប្រជាសត្វក៏វិលទៅដោយសារកម្ម សត្វទាំងឡាយមានកម្មជាគ្រឿងចងទុក ដូចជាកូនគន្លឹះនៃរទេះដែលកំពុងបរទៅ។

๖๖๐.

៦៦០.

‘‘ตเปน พฺรหฺมจริเยน, สํยเมน ทเมน จ;

เอเตน พฺราหฺมโณ โหติ, เอตํ พฺราหฺมณมุตฺตมํ.

បុគ្គលជាព្រាហ្មណ៍បានដោយសារតបៈ (សេចក្តីព្យាយាមដុតកិលេស) ដោយព្រហ្មចរិយៈ ដោយសេចក្តីសង្រួម និងដោយការទូន្មានខ្លួន នេះឯងជាព្រាហ្មណភាពដ៏ឧត្តម។

๖๖๑.

៦៦១.

‘‘ตีหิ วิชฺชาหิ สมฺปนฺโน, สนฺโต ขีณปุนพฺภโว;

เอวํ วาเสฏฺฐ ชานาหิ, พฺรหฺมา สกฺโก วิชานต’’นฺติ.

ម្នាលវាសេដ្ឋៈ អ្នកចូរដឹងយ៉ាងនេះចុះ បុគ្គលណាប្រកបដោយវិជ្ជា ៣ មានចិត្តស្ងប់រលត់ មានភពថ្មីអស់ហើយ បុគ្គលនោះឯងជាព្រហ្ម ជាសក្កៈ របស់ពួកអ្នកដឹងច្បាស់។

เอวํ วุตฺเต, วาเสฏฺฐภารทฺวาชา มาณวา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อภิกฺกนฺตํ, โภ โคตม…เป… อุปาสเก โน ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปเต สรณํ คเต’’ติ.

កាលដែលព្រះមានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ វាសេដ្ឋមាណព និងភារទ្វាជមាណព បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «ពីរោះណាស់ ព្រះគោតមដ៏ចម្រើន... សូមព្រះគោតមដ៏ចម្រើន ទ្រង់မှတ်ទុកនូវយើងខ្ញុំទាំងឡាយថាជាឧបាសក អ្នកដល់នូវព្រះរតនត្រ័យជាទីពឹងស្មើដោយជីវិត ចាប់តាំងពីថ្ងៃនេះតទៅ»។

วาเสฏฺฐสุตฺตํ นวมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ វសេដ្ឋសូត្រ ទី៩។

๑๐. โกกาลิกสุตฺตํ

១០. កោកាលិកសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข โกกาลิโก ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โกกาลิโก ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปาปิจฺฉา, ภนฺเต, สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา, ปาปิกานํ อิจฺฉานํ วสํ คตา’’ติ.

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងវត្តជេតពន ជាអារាមរបស់អនាថបិណ្ឌិកសេដ្ឋី ជិតក្រុងសាវត្ថី។ គ្រានោះ កោកាលិកភិក្ខុ បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចអង្គុយក្នុងទីសមគួរ។ កាលអង្គុយក្នុងទីសមគួរហើយ កោកាលិកភិក្ខុ បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក លុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកហើយ»។

เอวํ วุตฺเต, ภควา โกกาลิกํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘มา เหวํ, โกกาลิก, มา เหวํ, โกกาลิก! ปสาเทหิ, โกกาลิก, สาริปุตฺตโมคฺคลฺลาเนสุ จิตฺตํ. เปสลา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา’’ติ.

កាលដែលកោកាលិកភិក្ខុក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះហើយ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់នឹងកោកាលិកភិក្ខុយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលកោកាលិក អ្នកចូរធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លានចុះ ព្រោះព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់»។

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข โกกาลิโก ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิญฺจาปิ เม, ภนฺเต, ภควา สทฺธายิโก ปจฺจยิโก, อถ โข ปาปิจฺฉาว สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา, ปาปิกานํ อิจฺฉานํ วสํ คตา’’ติ. ตติยมฺปิ โข ภควา โกกาลิกํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘มา เหวํ, โกกาลิก[Pg.380], มา เหวํ, โกกาลิก! ปสาเทหิ, โกกาลิก, สาริปุตฺตโมคฺคลฺลาเนสุ จิตฺตํ. เปสลา สาริปุตฺตโมคฺคลฺลานา’’ติ.

សូម្បីលើកទីពីរ... សូម្បីលើកទីបី កោកាលិកភិក្ខុ ក៏បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ទោះបីព្រះមានព្រះភាគ ជាទីគួរជឿ គួរទុកចិត្តរបស់ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ដោយ ប៉ុន្តែព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមក លុះក្នុងអំណាចនៃសេចក្តីប្រាថ្នាដ៏លាមកពិតមែន»។ សូម្បីលើកទីបី ព្រះមានព្រះភាគ ក៏ទ្រង់ត្រាស់នឹងកោកាលិកភិក្ខុយ៉ាងនេះថា៖ «ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលកោកាលិក អ្នកកុំពោលយ៉ាងនេះឡើយ ម្នាលកោកាលិក អ្នកចូរធ្វើចិត្តឲ្យជ្រះថ្លាក្នុងព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លានចុះ ព្រោះព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លាន ជាអ្នកមានសីលជាទីស្រឡាញ់»។

อถ โข โกกาลิโก ภิกฺขุ อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อจิรปฺปกฺกนฺตสฺส จ โกกาลิกสฺส ภิกฺขุโน สาสปมตฺตีหิ ปิฬกาหิ สพฺโพ กาโย ผุโฏ อโหสิ; สาสปมตฺติโย หุตฺวา มุคฺคมตฺติโย อเหสุํ; มุคฺคมตฺติโย หุตฺวา กฬายมตฺติโย อเหสุํ; กฬายมตฺติโย หุตฺวา โกลฏฺฐิมตฺติโย อเหสุํ; โกลฏฺฐิมตฺติโย หุตฺวา โกลมตฺติโย อเหสุํ; โกลมตฺติโย หุตฺวา อามลกมตฺติโย อเหสุํ; อามลกมตฺติโย หุตฺวา เพฬุวสลาฏุกมตฺติโย อเหสุํ; เพฬุวสลาฏุกมตฺติโย หุตฺวา พิลฺลมตฺติโย อเหสุํ; พิลฺลมตฺติโย หุตฺวา ปภิชฺชึสุ; ปุพฺพญฺจ โลหิตญฺจ ปคฺฆรึสุ. อถ โข โกกาลิโก ภิกฺขุ เตเนวาพาเธน กาลมกาสิ. กาลงฺกโต จ โกกาลิโก ภิกฺขุ ปทุมํ นิรยํ อุปปชฺชิ สาริปุตฺตโมคฺคลฺลาเนสุ จิตฺตํ อาฆาเตตฺวา.

លំដាប់នោះ កោកាលិកភិក្ខុ ក្រោកពីអាសនៈ ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចចៀសចេញទៅ។ កាលដែលកោកាលិកភិក្ខុ ចៀសចេញទៅមិនយូរប៉ុន្មាន ស្រាប់តែមានបូសទាំងឡាយ ប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃ កើតឡើងពាសពេញរាងកាយទាំងមូល។ បូសទាំងនោះ លុះប៉ុនគ្រាប់ស្ពៃហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយ លុះប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកបាយហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកឡៅ លុះប៉ុនគ្រាប់សណ្តែកឡៅហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រា លុះប៉ុនគ្រាប់ពុទ្រាហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែពុទ្រា លុះប៉ុនផ្លែពុទ្រាហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែកន្ទួតព្រៃ លុះប៉ុនផ្លែកន្ទួតព្រៃហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែព្នៅខ្ចី លុះប៉ុនផ្លែព្នៅខ្ចីហើយ ក៏ធំឡើងប៉ុនផ្លែព្នៅទុំ លុះប៉ុនផ្លែព្នៅទុំហើយ ក៏បែកធ្លាយចេញមក ហូរខ្ទុះនិងឈាមចេញមក។ គ្រានោះ កោកាលិកភិក្ខុ ក៏បានធ្វើមរណកាលដោយសារជំងឺនោះឯង។ លុះកោកាលិកភិក្ខុធ្វើមរណកាលទៅ ក៏បានទៅកើតក្នុងបទុមនរក ព្រោះមានចិត្តខឹងប្រទូស្តចំពោះព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លាន។

อถ โข พฺรหฺมา สหมฺปติ อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ, ฐิโต โข พฺรหฺมา สหมฺปติ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โกกาลิโก, ภนฺเต, ภิกฺขุ กาลงฺกโต; กาลงฺกโต จ, ภนฺเต, โกกาลิโก ภิกฺขุ ปทุมํ นิรยํ อุปปนฺโน สาริปุตฺตโมคฺคลฺลาเนสุ จิตฺตํ อาฆาเตตฺวา’’ติ. อิทมโวจ พฺรหฺมา สหมฺปติ; อิทํ วตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายิ.

គ្រានោះ លុះរាត្រីកន្លងទៅហើយ សហម្បតីព្រហ្ម មានរស្មីដ៏ល្អស្រស់ ញ៉ាំងវត្តជេតពនទាំងមូលឲ្យភ្លឺស្វាង បានចូលទៅគាល់ព្រះមានព្រះភាគ ដល់ទីគង់ លុះចូលទៅដល់ហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ រួចឈរក្នុងទីសមគួរ។ កាលឈរក្នុងទីសមគួរហើយ សហម្បតីព្រហ្ម បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កោកាលិកភិក្ខុ ធ្វើមរណកាលហើយ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កោកាលិកភិក្ខុដែលធ្វើមរណកាលទៅនោះ បានទៅកើតក្នុងបទុមនរក ព្រោះមានចិត្តខឹងប្រទូស្តចំពោះព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លាន»។ សហម្បតីព្រហ្ម បានពោលពាក្យនេះ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ថ្វាយបង្គំព្រះមានព្រះភាគ ធ្វើប្រទក្សិណ រួចក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង។

อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิมํ, ภิกฺขเว, รตฺตึ พฺรหฺมา สหมฺปติ อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา…เป… อิทมโวจ, ภิกฺขเว, พฺรหฺมา สหมฺปติ, อิทํ วตฺวา มํ ปทกฺขิณํ กตฺวา ตตฺเถวนฺตรธายี’’ติ.

លុះព្រឹកឡើង ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយមកថា៖ «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ក្នុងរាត្រីនេះ កាលដែលរាត្រីកន្លងទៅហើយ សហម្បតីព្រហ្ម... ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ សហម្បតីព្រហ្ម បានពោលពាក្យនេះ លុះពោលពាក្យនេះរួចហើយ ក៏ធ្វើប្រទក្សិណចំពោះតថាគត រួចក៏បាត់ខ្លួនទៅក្នុងទីនោះឯង»។

เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กีวทีฆํ นุ โข, ภนฺเต, ปทุเม นิรเย อายุปฺปมาณ’’นฺติ? ‘‘ทีฆํ โข, ภิกฺขุ, ปทุเม นิรเย อายุปฺปมาณํ; ตํ น สุกรํ สงฺขาตุํ เอตฺตกานิ วสฺสานิ อิติ วา เอตฺตกานิ วสฺสสตานิ อิติ วา เอตฺตกานิ วสฺสสหสฺสานิ [Pg.381] อิติ วา เอตฺตกานิ วสฺสสตสหสฺสานิ อิติ วา’’ติ. ‘‘สกฺกา ปน, ภนฺเต, อุปมา กาตุ’’นฺติ? ‘‘สกฺกา, ภิกฺขู’’ติ ภควา อโวจ –

កាលដែលព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់យ៉ាងនេះហើយ ភិក្ខុមួយរូប បានក្រាបបង្គំទូលព្រះមានព្រះភាគយ៉ាងនេះថា៖ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន អាយុកាលក្នុងបទុមនរក វែងឆ្ងាយប៉ុនណាទៅ?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «ម្នាលភិក្ខុ អាយុកាលក្នុងបទុមនរក វែងឆ្ងាយណាស់ មិនងាយនឹងរាប់ថា ប៉ុណ្ណេះឆ្នាំ ប៉ុណ្ណេះរយឆ្នាំ ប៉ុណ្ណេះពាន់ឆ្នាំ ឬប៉ុណ្ណេះសែនឆ្នាំបានឡើយ»។ «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះអាចធ្វើសេចក្តីឧបមាបានដែរឬទេ?» ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ «អាចធ្វើបាន ម្នាលភិក្ខុ» រួចទ្រង់ត្រាស់តទៅថា៖

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติขาริโก โกสลโก ติลวาโห; ตโต ปุริโส วสฺสสตสฺส วสฺสสตสฺส อจฺจเยน เอกเมกํ ติลํ อุทฺธเรยฺย. ขิปฺปตรํ โข โส ภิกฺขุ วีสติขาริโก โกสลโก ติลวาโห อิมินา อุปกฺกเมน ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย, นตฺเวว เอโก อพฺพุโท นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ อพฺพุทา นิรยา เอวเมโก นิรพฺพุโท นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ นิรพฺพุทา นิรยา เอวเมโก อพโพ นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ อพพา นิรยา เอวเมโก อหโห นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ อหหา นิรยา เอวเมโก อฏโฏ นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ อฏฏา นิรยา เอวเมโก กุมุโท นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ กุมุทา นิรยา เอวเมโก โสคนฺธิโก นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ โสคนฺธิกา นิรยา เอวเมโก อุปฺปลโก นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ อุปฺปลกา นิรยา เอวเมโก ปุณฺฑรีโก นิรโย. เสยฺยถาปิ, ภิกฺขุ, วีสติ ปุณฺฑรีกา นิรยา เอวเมโก ปทุโม นิรโย. ปทุมํ โข ปน ภิกฺขุ นิรยํ โกกาลิโก ภิกฺขุ อุปปนฺโน สาริปุตฺตโมคฺคลฺลาเนสุ จิตฺตํ อาฆาเตตฺวา’’ติ. อิทมโวจ ภควา, อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

«ម្នាលភិក្ខុ ប្រៀបដូចជារទេះផ្ទុកល្ង ២០ ខារី ជារបស់អ្នកស្រុកកោសល។ កាលកន្លងទៅមួយរយឆ្នាំៗ បុរសម្នាក់ដកយកគ្រាប់ល្ងមួយគ្រាប់ចេញពីរទេះនោះ។ ម្នាលភិក្ខុ រទេះផ្ទុកល្ង ២០ ខារី ជារបស់អ្នកស្រុកកោសលនោះ នឹងដល់នូវការអស់ទៅដោយការព្យាយាមនេះ ឆាប់រហ័សជាងអាយុកាលនៃអព្វុទនរកមួយទៅទៀត។ ម្នាលភិក្ខុ ២០ អព្វុទនរក ស្មើនឹងមួយនិរព្វុទនរក។ ២០ និរព្វុទនរក ស្មើនឹងមួយអពពនរក។ ២០ អពពនរក ស្មើនឹងមួយអហហនរក។ ២០ អហហនរក ស្មើនឹងមួយអដដនរក។ ២០ អដដនរក ស្មើនឹងមួយកុមុទនរក។ ២០ កុមុទនរក ស្មើនឹងមួយសោគន្ធិកនរក។ ២០ សោគន្ធិកនរក ស្មើនឹងមួយឧប្បលកនរក។ ២០ ឧប្បលកនរក ស្មើនឹងមួយបុណ្ឌរិកនរក។ ២០ បុណ្ឌរិកនរក ស្មើនឹងមួយបទុមនរក។ ម្នាលភិក្ខុ កោកាលិកភិក្ខុ បានទៅកើតក្នុងបទុមនរកនោះឯង ព្រោះមានចិត្តខឹងប្រទូស្តចំពោះព្រះសារីបុត្តនិងព្រះមោគ្គល្លាន»។ ព្រះមានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះ លុះព្រះសុគតជាព្រះសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๖๖๒.

៦៦២.

‘‘ปุริสสฺส หิ ชาตสฺส, กุฐารี ชายเต มุเข;

ยาย ฉินฺทติ อตฺตานํ, พาโล ทุพฺภาสิตํ ภณํ.

ព្រោះថា កាលដែលបុរសកើតមក តែងមានពូថៅកើតនៅក្នុងមាត់ ដែលជាគ្រឿងសម្រាប់ឲ្យមនុស្សពាល និយាយពាក្យទ្រុស្តសាសន៍ កាប់សម្លាប់ខ្លួនឯង។

๖๖๓.

៦៦៣.

‘‘โย นินฺทิยํ ปสํสติ, ตํ วา นินฺทติ โย ปสํสิโย;

วิจินาติ มุเขน โส กลึ, กลินา เตน สุขํ น วินฺทติ.

បុគ្គលណា សរសើរអ្នកដែលគួរនិន្ទា ឬនិន្ទាអ្នកដែលគួរសរសើរ បុគ្គលនោះឈ្មោះថា សន្សំកំហុស (ទោស) ដោយមាត់ មិនបានទទួលសេចក្តីសុខ ព្រោះកំហុសនោះឡើយ។

๖๖๔.

៦៦៤.

‘‘อปฺปมตฺโต [Pg.382] อยํ กลิ, โย อกฺเขสุ ธนปราชโย;

สพฺพสฺสาปิ สหาปิ อตฺตนา, อยเมว มหตฺตโร กลิ;

โย สุคเตสุ มนํ ปโทสเย.

ការចាញ់ល្បែងភ្នាល់បាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិទាំងអស់ ព្រមទាំងខ្លួនឯងផង នេះជាកំហុសបន្តិចបន្តួចប៉ុណ្ណោះ ចំណែកឯបុគ្គលណា ធ្វើចិត្តឲ្យប្រទូស្តចំពោះព្រះសុគតទាំងឡាយ នេះទើបជាកំហុសដ៏ធំជាង។

๖๖๕.

៦៦៥.

‘‘สตํ สหสฺสานํ นิรพฺพุทานํ, ฉตฺตึสติ ปญฺจ จ อพฺพุทานิ ;

ยมริยครหี นิรยํ อุเปติ, วาจํ มนญฺจ ปณิธาย ปาปกํ.

បុគ្គលអ្នកតិះដៀលព្រះអរិយបុគ្គល តាំងវាចានិងចិត្តដ៏លាមកទុកហើយ តែងទៅកើតក្នុងនរក អស់កាលកំណត់ ៣៦ និរព្វុទៈ និង ៥ អព្វុទៈថែមទៀត។

๖๖๖.

៦៦៦.

‘‘อภูตวาที นิรยํ อุเปติ, โย วาปิ กตฺวา น กโรมิจาห;

อุโภปิ เต เปจฺจ สมา ภวนฺติ, นิหีนกมฺมา มนุชา ปรตฺถ.

អ្នកនិយាយពាក្យមិនពិត តែងទៅកាន់នរក សូម្បីអ្នកណាធ្វើអំពើបាបហើយ និយាយថា 'ខ្ញុំមិនបានធ្វើ' ក៏ទៅកាន់នរកដែរ ជនទាំងពីរនាក់នោះ ជាអ្នកមានអំពើថោកទាប ពេលស្លាប់ទៅ តែងមានវាសនាស្មើគ្នាក្នុងលោកខាងមុខ។

๖๖๗.

៦៦៧.

‘‘โย อปฺปทุฏฺฐสฺส นรสฺส ทุสฺสติ, สุทฺธสฺส โปสสฺส อนงฺคณสฺส;

ตเมว พาลํ ปจฺเจติ ปาปํ, สุขุโม รโช ปฏิวาตํว ขิตฺโต.

បុគ្គលណា ប្រទូស្តចំពោះមនុស្សដែលមិនប្រទូស្ត ជាអ្នកស្អាតស្អំ គ្មានកិលេសគ្រឿងសៅហ្មង បាបកម្មតែងត្រឡប់មកចំពោះបុគ្គលពាលនោះវិញ ដូចជាធូលីដ៏ល្អិត ដែលគេបាចទៅច្រាសខ្យល់ តែងហើរត្រឡប់មកត្រូវអ្នកបាចវិញដូច្នោះ។

๖๖๘.

៦៦៨.

‘‘โย โลภคุเณ อนุยุตฺโต, โส วจสา ปริภาสติ อญฺเญ;

อสทฺโธ กทริโย อวทญฺญู, มจฺฉริ เปสุณิยํ อนุยุตฺโต.

បុគ្គលណា លុះក្នុងអំណាចនៃលោភៈ តែងជេរប្រមាថអ្នកដទៃដោយវាចា ជាអ្នកគ្មានសទ្ធា កំណាញ់ មិនដឹងពាក្យទូន្មាន ចិត្តចង្អៀតចង្អល់ ចូលចិត្តនិយាយញុះញង់។

๖๖๙.

៦៦៩.

‘‘มุขทุคฺค วิภูต อนริย, ภูนหุ ปาปก ทุกฺกฏการิ;

ปุริสนฺต กลี อวชาต, มา พหุภาณิธ เนรยิโกสิ.

នែអ្នកមានមាត់អាក្រក់ និយាយពាក្យមិនពិត មិនមែនជាអរិយៈ ជាអ្នកបំផ្លាញសេចក្តីចម្រើន ជាមនុស្សលាមក ធ្វើអំពើអាក្រក់ ជាមនុស្សថោកទាបបំផុត គ្មានសិរីសួស្តី ជាកូនអាប់លក្ខណ៍ អ្នកកុំនិយាយច្រើនក្នុងទីនេះឡើយ ព្រោះអ្នកជាអ្នកទៅកាន់នរកពិតប្រាកដ។

๖๗๐.

៦៧០.

‘‘รชมากิรสี [Pg.383] อหิตาย, สนฺเต ครหสิ กิพฺพิสการี;

พหูนิ ทุจฺจริตานิ จริตฺวา, คจฺฉสิ โข ปปตํ จิรรตฺตํ.

«ម្នាលកោកាលិកៈ អ្នកឯងរោយរាយនូវធូលីគឺកិលេស នាំមកនូវសេចក្តីវិនាសដល់ខ្លួន តែងជេរប្រមាថចំពោះសប្បុរសទាំងឡាយ ជាអ្នកធ្វើនូវអំពើដ៏លាមក ព្រោះបានប្រព្រឹត្តនូវទុច្ចរិតជាច្រើន អ្នកនឹងធ្លាក់ទៅកាន់ជ្រោះគឺនរក អស់កាលដ៏យូរអង្វែងជាមិនខាន។»

๖๗๑.

៦៧១.

‘‘น หิ นสฺสติ กสฺสจิ กมฺมํ, เอติ หตํ ลภเตว สุวามิ;

ทุกฺขํ มนฺโท ปรโลเก, อตฺตนิ ปสฺสติ กิพฺพิสการี.

«កម្មរបស់បុគ្គលណាមួយ មិនដែលវិនាសបាត់បង់ឡើយ កម្មដែលសន្សំទុកហើយ តែងវិលត្រឡប់មកវិញ ម្ចាស់កម្មតែងតែបានទទួលនូវកម្មនោះឯង មនុស្សល្ងង់ខ្លៅ ជាអ្នកធ្វើនូវអំពើដ៏លាមក តែងតែឃើញនូវសេចក្តីទុក្ខចំពោះខ្លួនឯង ក្នុងបរលោក។»

๖๗๒.

៦៧២.

‘‘อโยสงฺกุสมาหตฏฺฐานํ, ติณฺหธารมยสูลมุเปติ;

อถ ตตฺตอโยคุฬสนฺนิภํ, โภชนมตฺถิ ตถา ปติรูปํ.

«បុគ្គលនោះ តែងទៅកាន់ទីដែលគេដំដោយដែកគោលដែក ទៅកាន់លំពែងដែកមានមុខដ៏មុត មួយវិញទៀត គ្រឿងបរិភោគដែលក្តៅក្រហាយ ប្រៀបដូចជាដុំដែកដ៏ក្តៅ ដ៏សមគួរដល់កម្មដែលខ្លួនបានធ្វើហើយ តែងមានដល់បុគ្គលនោះ។»

๖๗๓.

៦៧៣.

‘‘น หิ วคฺคุ วทนฺติ วทนฺตา, นาภิชวนฺติ น ตาณมุเปนฺติ;

องฺคาเร สนฺถเต สยนฺติ, คินิสมฺปชฺชลิตํ ปวิสนฺติ.

«ពួកយមបាលទាំងឡាយ កាលនិយាយ មិននិយាយពាក្យផ្អែមល្ហែមឡើយ មិនស្ទុះទៅរកដោយសេចក្តីរាក់ទាក់ មិនទៅដើម្បីជាទីពឹងឡើយ ពួកសត្វនរកទាំងឡាយ តែងដេកលើរងើកភ្លើងដែលគេរៀបចំទុក តែងចូលទៅកាន់ភ្លើងដែលឆេះសន្ធោសន្ធៅ។»

๖๗๔.

៦៧៤.

‘‘ชาเลน จ โอนหิยาน, ตตฺถ หนนฺติ อโยมยกุเฏภิ ;

อนฺธํว ติมิสมายนฺติ, ตํ วิตตญฺหิ ยถา มหิกาโย.

«ពួកយមបាល តែងព័ទ្ធសត្វនរកទាំងឡាយដោយសំណាញ់ដែក ហើយវាយដំសម្លាប់ដោយញញួរដែកក្នុងសំណាញ់នោះ សត្វនរកទាំងឡាយ តែងទៅកាន់ទីងងឹតសូន្យសុង ដូចជាមនុស្សខ្វាក់ ទីងងឹតនោះធំទូលាយដូចជាផែនដី។»

๖๗๕.

៦៧៥.

‘‘อถ โลหมยํ ปน กุมฺภึ, คินิสมฺปชฺชลิตํ ปวิสนฺติ;

ปจฺจนฺติ หิ ตาสุ จิรรตฺตํ, อคฺคินิสมาสุ สมุปฺปิลวาเต.

«មួយវិញទៀត សត្វនរកទាំងឡាយ តែងចូលទៅកាន់ឆ្នាំងដែកខ្ទះដែកដ៏ក្តៅ ដែលមានភ្លើងឆេះសន្ធោសន្ធៅជុំវិញ តែងឆ្អិននៅក្នុងឆ្នាំងដែកទាំងឡាយនោះ អស់កាលដ៏យូរអង្វែង កាលអណ្តែតឡើងនិងលិចចុះក្នុងភ្លើងដ៏ក្តៅនោះ។»

๖๗๖.

៦៧៦.

‘‘อถ ปุพฺพโลหิตมิสฺเส, ตตฺถ กึ ปจฺจติ กิพฺพิสการี;

ยํ ยํ ทิสกํ อธิเสติ, ตตฺถ กิลิสฺสติ สมฺผุสมาโน.

«មួយវិញទៀត ក្នុងឆ្នាំងដែកដែលលាយឡំដោយខ្ទុះនិងឈាម តើអ្នកធ្វើអំពើដ៏លាមក ត្រូវឆ្អិនយ៉ាងណាខ្លះ? បុគ្គលនោះ ទៅកាន់ទិសណាៗ តែងតែលំបាកវេទនា ព្រោះត្រូវប៉ះពាល់នឹងខ្ទុះនិងឈាមក្នុងទីនោះៗ។»

๖๗๗.

៦៧៧.

‘‘ปุฬวาวสเถ [Pg.384] สลิลสฺมึ, ตตฺถ กึ ปจฺจติ กิพฺพิสการี;

คนฺตุํ น หิ ตีรมปตฺถิ, สพฺพสมา หิ สมนฺตกปลฺลา.

«អ្នកធ្វើអំពើដ៏លាមក តែងឆ្អិនក្នុងទឹកដែលជាទីនៅនៃដង្កូវទាំងឡាយ ក្នុងទឹកនោះ មិនមានច្រាំងដើម្បីនឹងឡើងទៅឡើយ ព្រោះថាអំបែងឆ្នាំងជុំវិញ ស្មើគ្នានៅគ្រប់ទិសទី។»

๖๗๘.

៦៧៨.

‘‘อสิปตฺตวนํ ปน ติณฺหํ, ตํ ปวิสนฺติ สมุจฺฉิทคตฺตา;

ชิวฺหํ พลิเสน คเหตฺวา, อารชยารชยา วิหนนฺติ.

«មួយវិញទៀត សត្វនរកទាំងឡាយ មានសរីរាង្គដាច់ជាកង់ៗ តែងចូលទៅកាន់ព្រៃឈើមានស្លឹកជាដាវដ៏មុតស្រួច ពួកយមបាល តែងថ្ពក់អណ្តាតដោយផ្លែសន្ទូច ហើយទាញចេញមក កាត់ផ្តាច់ហើយកាត់ផ្តាច់ទៀត ធ្វើទុក្ខបុកម្នេញផ្សេងៗ។»

๖๗๙.

៦៧៩.

‘‘อถ เวตรณึ ปน ทุคฺคํ, ติณฺหธารขุรธารมุเปนฺติ;

ตตฺถ มนฺทา ปปตนฺติ, ปาปกรา ปาปานิ กริตฺวา.

«បន្ទាប់មក សត្វនរកទាំងឡាយ តែងទៅកាន់ស្ទឹងវេតរណី ដែលលំបាកឆ្លងកាត់ មានមុខមុតដូចជាកាំបិតកោរ ពួកមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ ជាអ្នកធ្វើបាប ព្រោះបានធ្វើនូវបាបកម្មទាំងឡាយ តែងធ្លាក់ទៅក្នុងស្ទឹងនោះ។»

๖๘๐.

៦៨០.

‘‘ขาทนฺติ หิ ตตฺถ รุทนฺเต, สามา สพลา กาโกลคณา จ;

โสณา สิงฺคาลา ปฏิคิทฺธา, กุลลา วายสา จ วิตุทนฺติ.

«ក្នុងស្ទឹងនោះ ពួកឆ្កែស្រុក ឆ្កែព្រៃ មានពណ៌ខ្មៅ និងពណ៌ពពាល ព្រមទាំងហ្វូងខ្លែង ហ្វូងក្អែក ដែលមានសេចក្តីលោភលន់ជាខ្លាំង តែងខាំស៊ីសត្វនរកទាំងឡាយដែលកំពុងយំយែក ឯសត្វត្មាត និងក្អែកទាំងឡាយ តែងចឹកជញ្ជែង។»

๖๘๑.

៦៨១.

‘‘กิจฺฉา วตยํ อิธ วุตฺติ, ยํ ชโน ผุสติ กิพฺพิสการี;

ตสฺมา อิธ ชีวิตเสเส, กิจฺจกโร สิยา นโร น จปฺปมชฺเช.

«ជីវិតក្នុងនរកនេះ ជាជីវិតដ៏លំបាកវេទនាណាស់ ដែលសត្វអ្នកធ្វើបាបតែងតែជួបប្រទះ ព្រោះហេតុនោះ កាលបើជីវិតនៅសេសសល់ក្នុងលោកនេះ បុគ្គលគួរតែជាអ្នកធ្វើនូវកិច្ចគឺកុសលធម៌ មិនគួរធ្វេសប្រហែសឡើយ។»

๖๘๒.

៦៨២.

‘‘เต คณิตา วิทูหิ ติลวาหา, เย ปทุเม นิรเย อุปนีตา;

นหุตานิ หิ โกฏิโย ปญฺจ ภวนฺติ, ทฺวาทส โกฏิสตานิ ปุนญฺญา.

«រទេះផ្ទុកល្ងទាំងឡាយនោះ ដែលអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយបានរាប់ហើយ ដើម្បីប្រៀបធៀបនឹងអាយុកាលក្នុងបទុមនរក អាយុកាលនោះ ត្រូវជាប្រាំម៉ឺនកោដិ និងមួយពាន់ពីររយកោដិទៀត។»

๖๘๓.

៦៨៣.

‘‘ยาว [Pg.385] ทุขา นิรยา อิธ วุตฺตา, ตตฺถปิ ตาว จิรํ วสิตพฺพํ;

ตสฺมา สุจิเปสลสาธุคุเณสุ, วาจํ มนํ สตตํ ปริรกฺเข’’ติ.

«នរកទាំងឡាយដែលតថាគតសម្តែងហើយក្នុងលោកនេះ មានសេចក្តីទុក្ខត្រឹមណា បុគ្គលត្រូវនៅក្នុងនរកនោះ អស់កាលដ៏យូរអង្វែងត្រឹមនោះ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគួរតែរក្សានូវវាចា និងចិត្ត ឲ្យស្អាតស្អំជានិច្ច ចំពោះព្រះអរិយបុគ្គលទាំងឡាយ ដែលមានសីលដ៏បរិសុទ្ធ និងមានគុណធម៌ដ៏ល្អ។»

โกกาลิกสุตฺตํ ทสมํ นิฏฺฐิตํ.

កោកាលិកសូត្រ ទី១០ ចប់។

๑๑. นาลกสุตฺตํ

១១. ណាលកសូត្រ

๖๘๔.

៦៨៤.

อานนฺทชาเต ติทสคเณ ปตีเต, สกฺกญฺจ อินฺทํ สุจิวสเน จ เทเว;

ทุสฺสํ คเหตฺวา อติริว โถมยนฺเต, อสิโต อิสิ อทฺทส ทิวาวิหาเร.

«អសិតឫសី កាលសម្រាកក្នុងវេលាថ្ងៃ បានឃើញពួកទេវតាក្នុងឋានតាវតឹង្ស មានចិត្តរីករាយ សោមនស្ស ថ្វាយបង្គំព្រះឥន្ទ្រជាម្ចាស់ និងពួកទេវតាដែលស្លៀកដណ្តប់សំពត់ដ៏ស្អាតស្អំ នាំគ្នាក្រវាត់សំពត់ រាំច្រៀង សរសើរយ៉ាងខ្លាំង។»

๖๘๕.

៦៨៥.

ทิสฺวาน เทเว มุทิตมเน อุทคฺเค, จิตฺตึ กริตฺวาน อิทมโวจ ตตฺถ;

‘‘กึ เทวสงฺโฆ อติริว กลฺยรูโป, ทุสฺสํ คเหตฺวา รมยถ กึ ปฏิจฺจ.

«លុះឃើញពួកទេវតាមានចិត្តរីករាយ ត្រេកអរយ៉ាងក្រៃលែងហើយ ឫសីនោះក៏ធ្វើសេចក្តីគោរព ហើយសួរពួកទេវតាទាំងនោះក្នុងទីនោះថា «ហេតុអ្វីបានជាពួកទេវតាមានអាការៈរីករាយជាខ្លាំង នាំគ្នាក្រវាត់សំពត់ លេងកម្សាន្ត តើអាស្រ័យហេតុអ្វី?»

๖๘๖.

៦៨៦.

‘‘ยทาปิ อาสี อสุเรหิ สงฺคโม, ชโย สุรานํ อสุรา ปราชิตา.ตทาปิ เนตาทิโส โลมหํสโน, กิมพฺภุตํ ทฏฺฐุ มรู ปโมทิตา.

«កាលដែលសង្គ្រាមជាមួយពួកអសុរៈបានកើតឡើង ពួកទេវតាឈ្នះ ពួកអសុរៈចាញ់ សូម្បីក្នុងកាលនោះ ក៏មិនដែលមានការត្រេកអរគួរឲ្យព្រឺរោមដល់ម៉្លេះដែរ តើពួកទេវតាបានឃើញហេតុការណ៍ដ៏អស្ចារ្យអ្វី ទើបមានសេចក្តីត្រេកអរយ៉ាងនេះ?»

๖๘๗.

៦៨៧.

‘‘เสเฬนฺติ คายนฺติ จ วาทยนฺติ จ, ภุชานิ โผเฏนฺติ จ นจฺจยนฺติ จ;

ปุจฺฉามิ โวหํ เมรุมุทฺธวาสิเน, ธุนาถ เม สํสยํ ขิปฺป มาริสา’’.

«ពួកទេវតា តែងហួចផង ច្រៀងផង ប្រគំតន្ត្រីផង ទះដៃផង រាំរែកផង ម្នាលលោកដ៏មានបុណ្យទាំងឡាយ ខ្ញុំសូមសួរអ្នកទាំងឡាយដែលនៅលើកំពូលភ្នំព្រះសុមេរុ សូមអ្នកទាំងឡាយកំចាត់បង់នូវសេចក្តីសង្ស័យរបស់ខ្ញុំឲ្យបានឆាប់រហ័សផងចុះ។»

๖๘๘.

៦៨៨.

‘‘โส [Pg.386] โพธิสตฺโต รตนวโร อตุลฺโย, มนุสฺสโลเก หิตสุขตฺถาย ชาโต;

สกฺยาน คาเม ชนปเท ลุมฺพิเนยฺเย, เตนมฺห ตุฏฺฐา อติริว กลฺยรูปา.

«ព្រះពោធិសត្វ ជាកែវដ៏ប្រសើរ រកអ្វីប្រៀបផ្ទឹមគ្មាន បានប្រសូតក្នុងមនុស្សលោក ដើម្បីជាប្រយោជន៍ និងសេចក្តីសុខដល់សត្វលោក ក្នុងឧទ្យានលុម្ពិនី នាដែនសក្កៈ ព្រោះហេតុនោះ ទើបពួកយើងមានសេចក្តីត្រេកអរ និងមានអាការៈរីករាយជាខ្លាំង។»

๖๘๙.

៦៨៩.

‘‘โส สพฺพสตฺตุตฺตโม อคฺคปุคฺคโล, นราสโภ สพฺพปชานมุตฺตโม;

วตฺเตสฺสติ จกฺกมิสิวฺหเย วเน, นทํว สีโห พลวา มิคาภิภู’’.

«ព្រះពោធិសត្វនោះ ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ជាងសត្វលោកទាំងអស់ ជាបុរសដ៏អង់អាច ជាបុគ្គលដ៏ឧត្តមជាងសត្វលោកទាំងអស់ ទ្រង់នឹងសម្តែងនូវព្រះធម្មចក្រ ក្នុងព្រៃឥសិបតនៈ ដូចជាស្តេចសីហៈដ៏មានកម្លាំង គ្រហឹមគំរាមពួកម្រឹគទាំងឡាយ។»

๖๙๐.

៦៩០.

ตํ สทฺทํ สุตฺวา ตุริตมวสรี โส, สุทฺโธทนสฺส ตท ภวนํ อุปาวิสิ ;

นิสชฺช ตตฺถ อิทมโวจาสิ สกฺเย, ‘‘กุหึ กุมาโร อหมปิ ทฏฺฐุกาโม’’.

«អសិតឫសីនោះ លុះឮសំឡេងនោះហើយ ក៏ចុះពីឋានសួគ៌យ៉ាងប្រញាប់ រួចចូលទៅកាន់ព្រះរាជវាំងរបស់ព្រះបាទសុទ្ធោទនៈ អង្គុយក្នុងទីនោះ ហើយសួរពួកសក្យរាជថា «ព្រះរាជកុមារនៅក្នុងទីណា ខ្ញុំចង់ឃើញព្រះរាជកុមារនោះដែរ»។»

๖๙๑.

៦៩១.

ตโต กุมารํ ชลิตมิว สุวณฺณํ, อุกฺกามุเขว สุกุสลสมฺปหฏฺฐํ ;

ททฺทลฺลมานํ สิริยา อโนมวณฺณํ, ทสฺเสสุ ปุตฺตํ อสิตวฺหยสฺส สกฺยา.

«លំដាប់នោះ ពួកសក្យរាជ ក៏នាំគ្នាបង្ហាញព្រះរាជបុត្រ ដែលមានសិរីរុងរឿង មានពណ៌សម្បុរដ៏ល្អឆើតឆាយ ភ្លឺថ្លាដូចជាមាសដែលជាងមាសដ៏ឈ្លាសវៃ ដុតនិងដំយ៉ាងល្អក្នុងមាត់គុក្កៈ ដល់ឫសីឈ្មោះអសិតៈ។»

๖๙๒.

៦៩២.

ทิสฺวา กุมารํ สิขิมิว ปชฺชลนฺตํ, ตาราสภํว นภสิคมํ วิสุทฺธํ;

สูริยํ ตปนฺตํ สรทริวพฺภมุตฺตํ, อานนฺทชาโต วิปุลมลตฺถ ปีตึ.

«លុះឫសីអសិតៈ បានឃើញព្រះរាជកុមារ ភ្លឺរុងរឿងដូចជាអណ្តាតភ្លើង ដូចជាព្រះចន្ទជាធំជាងផ្កាយ យាងទៅក្នុងអាកាសដ៏ស្អាតស្អំ ដូចជាព្រះអាទិត្យចាំងពន្លឺក្នុងសរទកាល ដែលរួចផុតពីពពក ក៏មានសេចក្តីរីករាយ និងបានទទួលនូវបីតិដ៏ធំទូលាយ។»

๖๙๓.

៦៩៣.

อเนกสาขญฺจ สหสฺสมณฺฑลํ, ฉตฺตํ มรู ธารยุมนฺตลิกฺเข;

สุวณฺณทณฺฑา วีติปตนฺติ จามรา, น ทิสฺสเร จามรฉตฺตคาหกา.

«ពួកទេវតា តែងទ្រនូវស្វេតច្ឆត្រដែលមានខ្នងច្រើន មានវង់មួយពាន់ក្នុងអាកាស ឯវាលវីជនីដងមាស ក៏បក់រវិចៗ តែគេមិនមើលឃើញពួកអ្នកកាន់ស្វេតច្ឆត្រ និងវាលវីជនីឡើយ។»

๖๙๔.

៦៩៤.

ทิสฺวา [Pg.387] ชฏี กณฺหสิริวฺหโย อิสิ, สุวณฺณนิกฺขํ วิย ปณฺฑุกมฺพเล;

เสตญฺจ ฉตฺตํ ธริยนฺต มุทฺธนิ, อุทคฺคจิตฺโต สุมโน ปฏิคฺคเห.

«ឫសីឈ្មោះកណ្ហសិរី ដែលមានជដា លុះបានឃើញព្រះរាជកុមារ ដូចជាដុំមាសដែលគេដាក់លើសំពត់កម្ពលពណ៌លឿង និងបានឃើញស្វេតច្ឆត្រដែលគេទ្រលើព្រះសិរសា ក៏មានចិត្តរីករាយ ត្រេកអរ ទទួលយកព្រះរាជកុមារនោះ។»

๖๙๕.

៦៩៥.

ปฏิคฺคเหตฺวา ปน สกฺยปุงฺควํ, ชิคีสโต ลกฺขณมนฺตปารคู;

ปสนฺนจิตฺโต คิรมพฺภุทีรยิ, ‘‘อนุตฺตรายํ ทฺวิปทานมุตฺตโม’’.

«លុះឫសីនោះ បានទទួលយកព្រះរាជកុមារដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ជាងពួកសក្យៈហើយ កាលពិនិត្យមើល ឫសីនោះជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃក្បួនលក្ខណៈ ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា ពោលនូវវាចាថា «ព្រះរាជកុមារនេះ ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរ ឧត្តមជាងសត្វជើងពីរ គ្មានបុគ្គលណាប្រៀបផ្ទឹមបានឡើយ»។»

๖๙๖.

៦៩៦.

อถตฺตโน คมนมนุสฺสรนฺโต, อกลฺยรูโป คฬยติ อสฺสุกานิ;

ทิสฺวาน สกฺยา อิสิมโวจุํ รุทนฺตํ,‘‘โน เจ กุมาเร ภวิสฺสติ อนฺตราโย’’.

«បន្ទាប់មក ឫសីកាលរលឹកដល់ការទៅគឺមរណភាពរបស់ខ្លួន ក៏មានចិត្តមិនសប្បាយ បង្ហូរទឹកភ្នែកចេញមក ពួកសក្យរាជឃើញឫសីយំ ក៏សួរថា «តើនឹងមានគ្រោះថ្នាក់អ្វីដល់ព្រះរាជកុមារដែរឬទេ?»។»

๖๙๗.

៦៩៧.

ทิสฺวาน สกฺเย อิสิมโวจ อกลฺเย, ‘‘นาหํ กุมาเร อหิตมนุสฺสรามิ;

น จาปิมสฺส ภวิสฺสติ อนฺตราโย, น โอรกายํ อธิมานสา ภวาถ.

«ឫសីឃើញពួកសក្យរាជមានចិត្តមិនសប្បាយ ក៏ពោលថា «ខ្ញុំមិនបានឃើញនូវសេចក្តីវិនាសណាមួយដល់ព្រះរាជកុមារឡើយ មួយវិញទៀត គ្រោះថ្នាក់ក៏មិនមានដល់ព្រះរាជកុមារនេះដែរ ព្រះរាជកុមារនេះ មិនមែនជាបុគ្គលថោកទាបឡើយ សូមអ្នកទាំងឡាយមានចិត្តរីករាយចុះ។»

๖๙๘.

៦៩៨.

‘‘สมฺโพธิยคฺคํ ผุสิสฺสตายํ กุมาโร, โส ธมฺมจกฺกํ ปรมวิสุทฺธทสฺสี;

วตฺเตสฺสตายํ พหุชนหิตานุกมฺปี, วิตฺถาริกสฺส ภวิสฺสติ พฺรหฺมจริยํ.

«ព្រះរាជកុមារនេះ នឹងបានត្រាស់ដឹងនូវព្រះសម្មាសម្ពោធិញាណដ៏ឧត្តម ព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាឃើញច្បាស់នូវធម៌ដ៏បរិសុទ្ធក្រៃលែង នឹងសម្តែងនូវព្រះធម្មចក្រ ទ្រង់មានសេចក្តីអនុគ្រោះដល់ប្រយោជន៍របស់មហាជន ព្រះសាសនារបស់ព្រះអង្គនឹងផ្សព្វផ្សាយទៅយ៉ាងទូលំទូលាយ។»

๖๙๙.

៦៩៩.

‘‘มมญฺจ อายุ น จิรมิธาวเสโส, อถนฺตรา เม ภวิสฺสติ กาลกิริยา;

โสหํ น โสสฺสํ อสมธุรสฺส ธมฺมํ, เตนมฺหิ อฏฺโฏ พฺยสนํคโต อฆาวี’’.

«ចំណែកឯអាយុរបស់ខ្ញុំ មិននៅសេសសល់យូរឡើយ ខ្ញុំនឹងធ្វើមរណកាលក្នុងរវាងនេះជាមិនខាន ខ្ញុំនោះនឹងមិនបានស្តាប់ធម៌របស់ព្រះអង្គដែលគ្មានបុគ្គលណាស្មើដោយវីរិយៈឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ ដល់នូវសេចក្តីវិនាស និងមានសេចក្តីទុក្ខក្នុងចិត្ត»។»

๗๐๐.

៧០០.

โส [Pg.388] สากิยานํ วิปุลํ ชเนตฺวา ปีตึ, อนฺเตปุรมฺหา นิคฺคมา พฺรหฺมจารี;

โส ภาคิเนยฺยํ สยํ อนุกมฺปมาโน, สมาทเปสิ อสมธุรสฺส ธมฺเม.

«ឫសីអ្នកប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរនោះ លុះបានធ្វើនូវបីតិដ៏ធំទូលាយដល់ពួកសក្យរាជហើយ ក៏ចេញពីព្រះរាជវាំងទៅ ឫសីនោះមានសេចក្តីអនុគ្រោះដល់ក្មួយប្រុសរបស់ខ្លួន ក៏បានណែនាំឲ្យសមាទានក្នុងធម៌របស់ព្រះអង្គដែលគ្មានបុគ្គលណាស្មើដោយវីរិយៈ។»

๗๐๑.

៧០១.

‘‘พุทฺโธติ โฆสํ ยท ปรโต สุณาสิ, สมฺโพธิปตฺโต วิวรติ ธมฺมมคฺคํ;

คนฺตฺวาน ตตฺถ สมยํ ปริปุจฺฉมาโน, จรสฺสุ ตสฺมึ ภควติ พฺรหฺมจริยํ’’.

«ក្នុងកាលខាងមុខ បើអ្នកបានឮសំឡេងពីបុគ្គលដទៃថា 'ព្រះពុទ្ធ' ព្រះអង្គបានត្រាស់ដឹងនូវសម្មាសម្ពោធិញាណ ទ្រង់បើកបង្ហាញនូវផ្លូវធម៌ ក្នុងកាលនោះ អ្នកចូលទៅកាន់ទីនោះ ហើយសួរនូវធម៌ រួចប្រព្រឹត្តនូវព្រហ្មចរិយធម៌ ក្នុងសំណាក់ព្រះដ៏មានព្រះភាគនោះចុះ»។»

๗๐๒.

៧០២.

เตนานุสิฏฺโฐ หิตมเนน ตาทินา, อนาคเต ปรมวิสุทฺธทสฺสินา;

โส นาลโก อุปจิตปุญฺญสญฺจโย, ชินํ ปติกฺขํ ปริวสิ รกฺขิตินฺทฺริโย.

«ណាលកៈនោះ ដែលឫសីអសិតៈមានចិត្តប្រាថ្នាប្រយោជន៍ មានចិត្តនឹងធឹង ឃើញច្បាស់នូវធម៌ដ៏បរិសុទ្ធក្រៃលែងក្នុងអនាគត បានប្រដៅហើយ ជាអ្នកមានបុណ្យបានសន្សំទុកហើយ តែងរង់ចាំព្រះជិនស្រី ដោយសង្រួមឥន្ទ្រិយទាំងឡាយ រស់នៅដោយភេទជាឫសី។»

๗๐๓.

៧០៣.

สุตฺวาน โฆสํ ชินวรจกฺกวตฺตเน, คนฺตฺวาน ทิสฺวา อิสินิสภํ ปสนฺโน;

โมเนยฺยเสฏฺฐํ มุนิปวรํ อปุจฺฉิ, สมาคเต อสิตาวฺหยสฺส สาสเนติ.

«លុះបានឮសំឡេងនៃការសម្តែងព្រះធម្មចក្ររបស់ព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរ ក៏ទៅកាន់ព្រៃឥសិបតនៈ បានឃើញព្រះពុទ្ធជាឧសភៈក្នុងពួកឫសី ក៏មានចិត្តជ្រះថ្លា កាលដែលពាក្យប្រដៅរបស់ឫសីឈ្មោះអសិតៈមកដល់ហើយ ក៏បានទូលសួរនូវមោនេយ្យធម៌ដ៏ប្រសើរ ចំពោះព្រះមុនីដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់។»

วตฺถุคาถา นิฏฺฐิตา.

វត្ថុគាថា ចប់។

๗๐๔.

៧០៤.

‘‘อญฺญาตเมตํ วจนํ, อสิตสฺส ยถาตถํ;

ตํ ตํ โคตม ปุจฺฉามิ, สพฺพธมฺมาน ปารคุํ.

«ពាក្យរបស់ឫសីអសិតៈនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គបានដឹងច្បាស់ហើយថា ជាពាក្យពិតមិនខុសឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរព្រះអង្គជាគោតមគោត្រ ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង។»

๗๐๕.

៧០៥.

‘‘อนคาริยุเปตสฺส, ภิกฺขาจริยํ ชิคีสโต;

มุนิ ปพฺรูหิ เม ปุฏฺโฐ, โมเนยฺยํ อุตฺตมํ ปทํ’’.

«បពិត្រព្រះមុនី ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកដល់នូវភាពជាអ្នកមិនមានផ្ទះ ស្វែងរកនូវអាហារដោយការដើរចរិកទៅបិណ្ឌបាត សូមព្រះអង្គដែលខ្ញុំព្រះអង្គទូលសួរហើយ សម្តែងនូវមោនេយ្យធម៌ ជាផ្លូវដ៏ឧត្តម ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គផងចុះ»។»

๗๐๖.

៧០៦.

‘‘โมเนยฺยํ เต อุปญฺญิสฺสํ, (อิติ ภควา) ทุกฺกรํ ทุรภิสมฺภวํ;

หนฺท เต นํ ปวกฺขามิ, สนฺถมฺภสฺสุ ทฬฺโห ภว.

«(ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ថា) តថាគតនឹងធ្វើឲ្យអ្នកដឹងច្បាស់នូវមោនេយ្យធម៌ ដែលបុគ្គលធ្វើបានដោយកម្រ សម្រេចបានដោយកម្រ ឥឡូវនេះ តថាគតនឹងសម្តែងធម៌នោះដល់អ្នក អ្នកចូរតាំងចិត្តដោយវីរិយៈឲ្យមាំមួនចុះ។»

๗๐๗.

៧០៧.

‘‘สมานภาคํ [Pg.389] กุพฺเพถ, คาเม อกฺกุฏฺฐวนฺทิตํ;

มโนปโทสํ รกฺเขยฺย, สนฺโต อนุณฺณโต จเร.

«ភិក្ខុគប្បីធ្វើចិត្តឲ្យស្មើគ្នា ក្នុងពាក្យជេរប្រមាថ និងការសរសើរថ្វាយបង្គំក្នុងស្រុក គប្បីរក្សានូវចិត្តមិនឲ្យប្រទូស្តដោយទោសៈ ជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ មិនមានចិត្តរំភើបញាប់ញ័រ គប្បីប្រព្រឹត្តទៅ។»

๗๐๘.

៧០៨.

‘‘อุจฺจาวจา นิจฺฉรนฺติ, ทาเย อคฺคิสิขูปมา;

นาริโย มุนึ ปโลเภนฺติ, ตาสุ ตํ มา ปโลภยุํ.

«អារម្មណ៍ទាំងឡាយដ៏ល្អនិងមិនល្អ ផ្សេងៗគ្នា ប្រៀបដូចជាអណ្តាតភ្លើងក្នុងព្រៃ តែងកើតឡើង ពួកស្រីៗ តែងតែល្បួងលួមនូវព្រះមុនី ពួកស្រីៗទាំងនោះ កុំបីល្បួងលួមអ្នកបានឡើយ។»

๗๐๙.

៧០៩.

‘‘วิรโต เมถุนา ธมฺมา, หิตฺวา กาเม ปโรปเร ;

อวิรุทฺโธ อสารตฺโต, ปาเณสุ ตสถาวเร.

«ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកវៀរចាកមេថុនធម្ម លះបង់នូវកាមគុណទាំងឡាយដ៏ថោកទាបនិងឧត្តម ជាអ្នកមិនប្រឆាំង មិនត្រេកអរ ក្នុងពួកសត្វទាំងឡាយដែលមានតណ្ហានិងមិនមានតណ្ហា។»

๗๑๐.

៧១០.

‘‘ยถา อหํ ตถา เอเต, ยถา เอเต ตถา อหํ;

อตฺตานํ อุปมํ กตฺวา, น หเนยฺย น ฆาตเย.

«សត្វទាំងឡាយនោះ ដូចជាខ្លួនយើងដែរ ខ្លួនយើង ក៏ដូចជាសត្វទាំងឡាយនោះដែរ ភិក្ខុធ្វើខ្លួនឯងឲ្យជាឧបមា មិនគប្បីសម្លាប់ខ្លួនឯង មិនគប្បីប្រើអ្នកដទៃឲ្យសម្លាប់ឡើយ។»

๗๑๑.

៧១១.

‘‘หิตฺวา อิจฺฉญฺจ โลภญฺจ, ยตฺถ สตฺโต ปุถุชฺชโน;

จกฺขุมา ปฏิปชฺเชยฺย, ตเรยฺย นรกํ อิมํ.

«ភិក្ខុលះបង់នូវសេចក្តីប្រាថ្នា និងលោភៈ ក្នុងបច្ច័យបួនដែលបុថុជ្ជនតែងតែជាប់ជំពាក់ ជាអ្នកមានចក្ខុគឺប្រាជ្ញា គប្បីប្រព្រឹត្តទៅ គប្បីឆ្លងផុតនូវតណ្ហាគឺជ្រោះនរកដ៏ពេញបានដោយកម្រនេះ។»

๗๑๒.

៧១២.

‘‘อูนูทโร มิตาหาโร, อปฺปิจฺฉสฺส อโลลุโป;

สทา อิจฺฉาย นิจฺฉาโต, อนิจฺโฉ โหติ นิพฺพุโต.

«ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកមានពោះធូរគឺមិនឆ្អែតពេក មានអាហារល្មមប្រមាណ មានសេចក្តីប្រាថ្នាតិច មិនលោភលន់ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាដោយតណ្ហាគ្រប់ពេលវេលា ជាអ្នកមិនឃ្លាន រលត់ទុក្ខក្តៅក្រហាយហើយ។»

๗๑๓.

៧១៣.

‘‘ส ปิณฺฑจารํ จริตฺวา, วนนฺตมภิหารเย;

อุปฏฺฐิโต รุกฺขมูลสฺมึ, อาสนูปคโต มุนิ.

«ព្រះមុនីនោះ លុះដើរទៅបិណ្ឌបាតហើយ គប្បីត្រឡប់ទៅកាន់ព្រៃវិញ គប្បីឈរនៅក្បែរគល់ឈើ ឬអង្គុយលើអាសនៈដែលគេរៀបចំទុក។»

๗๑๔.

៧១៤.

‘‘ส ฌานปสุโต ธีโร, วนนฺเต รมิโต สิยา;

ฌาเยถ รุกฺขมูลสฺมึ, อตฺตานมภิโตสยํ.

«ភិក្ខុនោះជាអ្នកប្រាជ្ញ តែងខ្វល់ខ្វាយក្នុងឈាន គប្បីត្រេកអរក្នុងព្រៃ គប្បីចម្រើនឈាននៅក្បែរគល់ឈើ ធ្វើខ្លួនឯងឲ្យរីករាយជាខ្លាំង។»

๗๑๕.

៧១៥.

‘‘ตโต รตฺยา วิวสาเน, คามนฺตมภิหารเย;

อวฺหานํ นาภินนฺเทยฺย, อภิหารญฺจ คามโต.

«លុះកន្លងរាត្រីនោះហើយ គប្បីចូលទៅកាន់ស្រុកដើម្បីបិណ្ឌបាត មិនគប្បីត្រេកអរចំពោះការនិមន្ត និងចង្ហាន់ដែលគេនាំយកមកប្រគេនពីស្រុកឡើយ។»

๗๑๖.

៧១៦.

‘‘น มุนี คามมาคมฺม, กุเลสุ สหสา จเร;

ฆาเสสนํ ฉินฺนกโถ, น วาจํ ปยุตํ ภเณ.

«ព្រះមុនី កាលចូលទៅកាន់ស្រុក មិនគប្បីប្រព្រឹត្តឡូឡាច្រឡូកច្រឡំក្នុងត្រកូលទាំងឡាយឡើយ គប្បីជាអ្នកកាត់ផ្តាច់នូវពាក្យសម្តី មិនគប្បីពោលពាក្យញុះញង់ល្បួងលួមដើម្បីស្វែងរកអាហារឡើយ។»

๗๑๗.

៧១៧.

‘‘อลตฺถํ ยทิทํ สาธุ, นาลตฺถํ กุสลํ อิติ;

อุภเยเนว โส ตาที, รุกฺขํวุปนิวตฺตติ.

«ភិក្ខុគប្បីគិតថា បើបានចង្ហាន់ នោះក៏ល្អ បើមិនបាន នោះក៏ជាការល្អដែរ ភិក្ខុនោះជាអ្នកនឹងធឹងដោយហេតុទាំងពីរនោះ តែងត្រឡប់ទៅកាន់គល់ឈើវិញ ដូចជាដើមឈើដែលមិនញាប់ញ័រ។»

๗๑๘.

៧១៨.

‘‘ส ปตฺตปาณิ วิจรนฺโต, อมูโค มูคสมฺมโต;

อปฺปํ ทานํ น หีเฬยฺย, ทาตารํ นาวชานิยา.

«ភិក្ខុនោះ កាលកាន់သបិតដើរទៅបិណ្ឌបាត ទោះបីមិនមែនជាមនុស្សគ ក៏គប្បីធ្វើដូចជាមនុស្សគ មិនគប្បីមើលងាយទានបន្តិចបន្តួចឡើយ មិនគប្បីមើលងាយទាយកអ្នកឲ្យទានឡើយ។»

๗๑๙.

៧១៩.

‘‘อุจฺจาวจา [Pg.390] หิ ปฏิปทา, สมเณน ปกาสิตา;

น ปารํ ทิคุณํ ยนฺติ, นยิทํ เอกคุณํ มุตํ.

«ព្រោះថា បដិបទាដ៏ថោកទាបនិងឧត្តម ព្រះសមណៈទ្រង់សម្តែងហើយ ពួកភិក្ខុមិនទៅកាន់ត្រើយគឺនិព្វានពីរដងឡើយ មួយវិញទៀត ព្រះនិព្វាននេះ មិនមែនបុគ្គលទៅដល់តែម្តងហើយកិលេសមិនអស់នោះឡើយ។»

๗๒๐.

៧២០.

‘‘ยสฺส จ วิสตา นตฺถิ, ฉินฺนโสตสฺส ภิกฺขุโน;

กิจฺจากิจฺจปฺปหีนสฺส, ปริฬาโห น วิชฺชติ.

«ភិក្ខុណា មិនមានតណ្ហាផ្សព្វផ្សាយទៅ មានខ្សែតណ្ហាកាត់ផ្តាច់ហើយ មានកិច្ចដែលគួរធ្វើនិងមិនគួរធ្វើលះបង់ហើយ សេចក្តីក្តៅក្រហាយដោយរាគៈជាដើម មិនមានដល់ភិក្ខុនោះឡើយ។»

๗๒๑.

៧២១.

‘‘โมเนยฺยํ เต อุปญฺญิสฺสํ, ขุรธารูปโม ภเว;

ชิวฺหาย ตาลุมาหจฺจ, อุทเร สญฺญโต สิยา.

«តថាគតនឹងសម្តែងនូវមោនេយ្យធម៌ដល់អ្នក ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកប្រៀបដូចជាមុខកាំបិតកោរ គប្បីផ្អឹបអណ្តាតទៅនឹងពិដានមាត់ ជាអ្នកសង្រួមក្នុងពោះគឺអាហារ។»

๗๒๒.

៧២២.

‘‘อลีนจิตฺโต จ สิยา, น จาปิ พหุ จินฺตเย;

นิรามคนฺโธ อสิโต, พฺรหฺมจริยปรายโณ.

«ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកមានចិត្តមិនរួញរា មិនគប្បីគិតគូរច្រើនឡើយ ជាអ្នកមិនមានក្លិនឆ្អាបគឺកិលេស មិនអាស្រ័យនឹងតណ្ហានិងទិដ្ឋិក្នុងភពណាមួយ ជាអ្នកមានព្រហ្មចរិយធម៌ជាទីពឹងផ្អែក។»

๗๒๓.

៧២៣.

‘‘เอกาสนสฺส สิกฺเขถ, สมณูปาสนสฺส จ;

เอกตฺตํ โมนมกฺขาตํ, เอโก เจ อภิรมิสฺสสิ;

อถ ภาหิสิ ทสทิสา.

«ភិក្ខុគប្បីសិក្សានូវការអង្គុយម្នាក់ឯង និងការចូលទៅអង្គុយជិតនៃសមណៈទាំងឡាយ ភាពជាបុគ្គលម្នាក់ឯង តថាគតហៅថាមោនៈ បើអ្នកត្រេកអរតែម្នាក់ឯង អ្នកនឹងភ្លឺច្បាស់ក្នុងទិសទាំងដប់ជាមិនខាន។»

๗๒๔.

៧២៤.

‘‘สุตฺวา ธีรานํ นิคฺโฆสํ, ฌายีนํ กามจาคินํ;

ตโต หิริญฺจ สทฺธญฺจ, ภิยฺโย กุพฺเพถ มามโก.

«សាវករបស់តថាគត លុះបានឮសំឡេងសរសើររបស់ពួកអ្នកប្រាជ្ញ ដែលមានឈាន លះបង់នូវកាមទាំងឡាយហើយ គប្បីធ្វើនូវហិរិ និងសទ្ធា ឲ្យក្រៃលែងឡើង។»

๗๒๕.

៧២៥.

‘‘ตํ นทีหิ วิชานาถ, โสพฺเภสุ ปทเรสุ จ;

สณนฺตา ยนฺติ กุโสพฺภา, ตุณฺหียนฺติ มโหทธี.

«អ្នកទាំងឡាយចូរដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនោះ ដោយឧបមាដោយស្ទឹងទាំងឡាយ ក្នុងប្រឡាយ និងជ្រោះទាំងឡាយចុះ ស្ទឹងតូចៗ តែងហូរទៅមានសំឡេងខ្លាំង ឯមហាសមុទ្រទាំងឡាយ តែងហូរទៅដោយស្ងប់ស្ងៀម។»

๗๒๖.

៧២៦.

‘‘ยทูนกํ ตํ สณติ, ยํ ปูรํ สนฺตเมว ตํ;

อฑฺฒกุมฺภูปโม พาโล, รหโท ปูโรว ปณฺฑิโต.

«របស់ណាដែលមិនទាន់ពេញ របស់នោះតែងមានសំឡេងលាន់ឮ របស់ណាដែលពេញហើយ របស់នោះតែងតែស្ងប់ស្ងៀម មនុស្សល្ងង់ ប្រៀបដូចជាក្អមទឹកដែលមានទឹកកន្លះក្អម ឯអ្នកប្រាជ្ញ ប្រៀបដូចជាអន្លង់ទឹកដ៏ពេញប្រៀប។»

๗๒๗.

៧២៧.

‘‘ยํ สมโณ พหุํ ภาสติ, อุเปตํ อตฺถสญฺหิตํ;

ชานํ โส ธมฺมํ เทเสติ, ชานํ โส พหุ ภาสติ.

«ព្រះសមណៈ (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ) កាលបើទ្រង់សម្ដែងច្រើន ព្រះវាចានោះរមែងប្រកបដោយហេតុផល សម្រេចនូវប្រយោជន៍។ ព្រះអង្គកាលបើដឹងច្បាស់ ទើបសម្ដែងធម៌ កាលបើដឹងច្បាស់ ទើបសម្ដែងច្រើន។»

๗๒๘.

៧២៨.

‘‘โย จ ชานํ สํยตตฺโต, ชานํ น พหุ ภาสติ;

ส มุนี โมนมรหติ, ส มุนี โมนมชฺฌคา’’ติ.

«ចំណែកបុគ្គលណាដឹងច្បាស់ហើយ ជាអ្នកសង្រួមខ្លួន កាលដឹងច្បាស់ហើយ រមែងមិននិយាយច្រើន បុគ្គលនោះជាអ្នកប្រាជ្ញ (មុនី) គួរដល់មុនិភាវៈ (ភាពជាអ្នកប្រាជ្ញ) បុគ្គលនោះជាអ្នកប្រាជ្ញ បានសម្រេចមុនិភាវៈហើយ។»

นาลกสุตฺตํ เอกาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ណាលកសូត្រ ទី១១ ចប់ហើយ។

๑๒. ทฺวยตานุปสฺสนาสุตฺตํ

១២. ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ

เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ปนฺนรเส [Pg.391] ปุณฺณาย ปุณฺณมาย รตฺติยา ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ. อถ โข ภควา ตุณฺหีภูตํ ตุณฺหีภูตํ ภิกฺขุสงฺฆํ อนุวิโลเกตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

ខ្ញុំបានស្តាប់មកយ៉ាងនេះ៖ សម័យមួយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅក្នុងបុព្វារាម ប្រាសាទរបស់នាងមិគារមាតា ជិតក្រុងសាវត្ថី។ ក៏ក្នុងសម័យនោះឯង ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គង់នៅកណ្ដាលវាលហាលវាល ហែហមដោយភិក្ខុសង្ឃ ក្នុងរាត្រីមានព្រះចន្ទពេញវង់ ក្នុងថ្ងៃឧបោសថ ១៥ កើត។ គ្រានោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ក្រឡេកមើលភិក្ខុសង្ឃដែលស្ងៀមស្ងាត់យ៉ាងក្រៃលែង រួចទ្រង់ត្រាស់ហៅភិក្ខុទាំងឡាយថា៖

‘‘‘เย เต, ภิกฺขเว, กุสลา ธมฺมา อริยา นิยฺยานิกา สมฺโพธคามิโน, เตสํ โว, ภิกฺขเว, กุสลานํ ธมฺมานํ อริยานํ นิยฺยานิกานํ สมฺโพธคามีนํ กา อุปนิสา สวนายา’ติ อิติ เจ, ภิกฺขเว, ปุจฺฉิตาโร อสฺสุ, เต เอวมสฺสุ วจนียา – ‘ยาวเทว ทฺวยตานํ ธมฺมานํ ยถาภูตํ ญาณายา’ติ. กิญฺจ ทฺวยตํ วเทถ?

«”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ធម៌ទាំងឡាយណាដែលជាកុសល ជាធម៌ដ៏ប្រសើរ (អរិយៈ) ជាធម៌នាំចេញចាកទុក្ខ (និយ្យានិកៈ) នាំទៅកាន់សេចក្ដីត្រាស់ដឹង (សម្ពោធគាមី) តើការស្ដាប់ធម៌ទាំងនោះដែលជាកុសល ដ៏ប្រសើរ នាំចេញចាកទុក្ខ នាំទៅកាន់សេចក្ដីត្រាស់ដឹង មានឧបនិស្ស័យ (ហេតុ) ដូចម្ដេច?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’ដើម្បីដឹងច្បាស់តាមពិតនូវធម៌ជាគូ (ទ្វយធម៌) ទាំងឡាយ‘។ ចុះអ្នកទាំងឡាយហៅធម៌ជាគូដូចម្ដេចខ្លះ?

(๑) ‘‘อิทํ ทุกฺขํ, อยํ ทุกฺขสมุทโยติ อยเมกานุปสฺสนา. อยํ ทุกฺขนิโรโธ, อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา ทฺวยตานุปสฺสิโน โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต ทฺวินฺนํ ผลานํ อญฺญตรํ ผลํ ปาฏิกงฺขํ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญา, สติ วา อุปาทิเสเส อนาคามิตา’’ติ.

(១) ”នេះជាទុក្ខ នេះជាហេតុបង្កើតទុក្ខ (ទុក្ខសមុទ័យ)“ នេះជាការពិចារណាទី១។ ”នេះជាសេចក្ដីរលត់ទុក្ខ (ទុក្ខនិរោធ) នេះជាបដិបទាដំណើរទៅកាន់សេចក្ដីរលត់ទុក្ខ (ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទា)“ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ មិនធ្វេសប្រហែស មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន រមែងសង្ឃឹមបាននូវផលទាំងពីរយ៉ាង គឺ អរហត្តផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ឬបើកាលបើឧបាទិសេសៈ (កិលេសដែលនៅសេសសល់) នៅមានឡើយ នឹងបានជាព្រះអនាគាមី។»

อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្ដីនេះហើយ。 លុះព្រះសុគតជាសាស្តា ទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថាទាំងនេះតទៅទៀតថា៖

๗๒๙.

៧២៩.

‘‘เย ทุกฺขํ นปฺปชานนฺติ, อโถ ทุกฺขสฺส สมฺภวํ;

ยตฺถ จ สพฺพโส ทุกฺขํ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ;

ตญฺจ มคฺคํ น ชานนฺติ, ทุกฺขูปสมคามินํ.

«ជនទាំងឡាយណា មិនដឹងច្បាស់នូវទុក្ខ ទាំងមិនដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ និងកន្លែងដែលទុក្ខរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ដោយប្រការទាំងពួង ទាំងមិនដឹងនូវផ្លូវជាដំណើរទៅកាន់សេចក្ដីរលត់ទុក្ខនោះ។

๗๓๐.

៧៣០.

‘‘เจโตวิมุตฺติหีนา เต, อโถ ปญฺญาวิมุตฺติยา;

อภพฺพา เต อนฺตกิริยาย, เต เว ชาติชรูปคา.

ជនទាំងនោះ ឈ្មោះថា សាបសូន្យចាកចេតោវិមុត្តិ ទាំងសាបសូន្យចាកបញ្ញាវិមុត្តិ មិនគួរដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខឡើយ ជនទាំងនោះរមែងទៅកាន់ជាតិនិងជរាដោយពិត。

๗๓๑.

៧៣១.

‘‘เย จ ทุกฺขํ ปชานนฺติ, อโถ ทุกฺขสฺส สมฺภวํ;

ยตฺถ จ สพฺพโส ทุกฺขํ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ;

ตญฺจ มคฺคํ ปชานนฺติ, ทุกฺขูปสมคามินํ.

ចំណែកជនទាំងឡាយណា ដឹងច្បាស់នូវទុក្ខ ទាំងដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ និងកន្លែងដែលទុក្ខរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់ ដោយប្រការទាំងពួង ទាំងដឹងនូវផ្លូវជាដំណើរទៅកាន់សេចក្ដីរលត់ទុក្ខនោះ។

๗๓๒.

៧៣២.

‘‘เจโตวิมุตฺติสมฺปนฺนา, อโถ ปญฺญาวิมุตฺติยา;

ภพฺพา เต อนฺตกิริยาย, น เต ชาติชรูปคา’’ติ.

ជនទាំងនោះ ឈ្មោះថា បរិបូណ៌ដោយចេតោវិមុត្តិ ទាំងបរិបូណ៌ដោយបញ្ញាវិមុត្តិ ជាអ្នកគួរដើម្បីធ្វើនូវទីបំផុតនៃទុក្ខបាន ជនទាំងនោះរមែងមិនទៅកាន់ជាតិនិងជរាឡើយ។»

(๒) ‘‘‘สิยา อญฺเญนปิ ปริยาเยน สมฺมา ทฺวยตานุปสฺสนา’ติ, อิติ เจ, ภิกฺขเว, ปุจฺฉิตาโร อสฺสุ; ‘สิยา’ติสฺสุ วจนียา. กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อุปธิปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. อุปธีนํ [Pg.392] ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(២) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានឧបធិ (កិលេសជាគ្រឿងទ្រទ្រង់ទុក្ខ) ជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃឧបធិទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๓๓.

៧៣៣.

‘‘อุปธินิทานา ปภวนฺติ ทุกฺขา, เย เกจิ โลกสฺมิมเนกรูปา;

โย เว อวิทฺวา อุปธึ กโรติ, ปุนปฺปุนํ ทุกฺขมุเปติ มนฺโท;

ตสฺมา ปชานํ อุปธึ น กยิรา, ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสี’’ติ.

«ទុក្ខទាំងឡាយមានសភាពច្រើនប្រការក្នុងលោក រមែងកើតឡើងដោយមានឧបធិជាហេតុ។ បុគ្គលពាលល្ងង់ខ្លៅ មិនដឹងច្បាស់ កាលបើបង្កើតឧបធិ រមែងចូលទៅជិតទុក្ខរឿយៗ។ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលកាលដឹងច្បាស់ ពិចារណាឃើញនូវជាតិជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ មិនគប្បីបង្កើតឧបធិឡើយ។»

(๓) ‘‘‘สิยา อญฺเญนปิ ปริยาเยน สมฺมา ทฺวยตานุปสฺสนา’ติ, อิติ เจ, ภิกฺขเว, ปุจฺฉิตาโร อสฺสุ; ‘สิยา’ติสฺสุ วจนียา. กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อวิชฺชาปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. อวิชฺชาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(៣) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានអវិជ្ជាជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអវិជ្ជា សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๓๔.

៧៣៤.

‘‘ชาติมรณสํสารํ, เย วชนฺติ ปุนปฺปุนํ;

อิตฺถภาวญฺญถาภาวํ, อวิชฺชาเยว สา คติ.

«ជនទាំងឡាយណាដែលអន្ទោលទៅកាន់សង្សារវដ្ត គឺជាតិនិងមរណៈរឿយៗ ទៅកាន់ភាពជាយ៉ាងនេះ និងភាពជាយ៉ាងដទៃ ការអន្ទោលទៅនោះមានអវិជ្ជាជាហេតុពិតប្រាកដ។

๗๓๕.

៧៣៥.

‘‘อวิชฺชา หายํ มหาโมโห, เยนิทํ สํสิตํ จิรํ;

วิชฺชาคตา จ เย สตฺตา, น เต คจฺฉนฺติ ปุนพฺภว’’นฺติ.

ព្រោះថាអវិជ្ជានេះជាមហាមោហៈ (សេចក្ដីវង្វេងធំ) ដែលនាំឲ្យសត្វលោកអន្ទោលទៅអស់កាលយូរអង្វែង។ ចំណែកសត្វទាំងឡាយណាដែលដល់នូវវិជ្ជាហើយ សត្វទាំងនោះរមែងមិនទៅកាន់ភពថ្មីទៀតឡើយ។»

(๔) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ สงฺขารปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. สงฺขารานํ ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(៤) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានសង្ខារជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃសង្ខារទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๓๖.

៧៣៦.

‘‘ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ, สพฺพํ สงฺขารปจฺจยา;

สงฺขารานํ นิโรเธน, นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว.

«ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានសង្ខារជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅនៃសង្ខារទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន។

๗๓๗.

៧៣៧.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, ทุกฺขํ สงฺขารปจฺจยา;

สพฺพสงฺขารสมถา, สญฺญานํ อุปโรธนา;

เอวํ ทุกฺขกฺขโย โหติ, เอตํ ญตฺวา ยถาตถํ.

កាលបើដឹងច្បាស់នូវទោសនេះថា ”ទុក្ខមានសង្ខារជាបច្ច័យ“ ព្រោះការរម្ងាប់នូវសង្ខារទាំងពួង និងព្រោះការរលត់ទៅនៃសញ្ញាទាំងឡាយ ការអស់ទៅនៃទុក្ខរមែងមានយ៉ាងនេះ បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីនោះតាមពិតហើយ។

๗๓๘.

៧៣៨.

‘‘สมฺมทฺทสา เวทคุโน, สมฺมทญฺญาย ปณฺฑิตา;

อภิภุยฺย มารสํโยคํ, น คจฺฉนฺติ ปุนพฺภว’’นฺติ.

ពួកបណ្ឌិតអ្នកឃើញដោយត្រឹមត្រូវ ដល់នូវត្រើយនៃធម៌ (វេទគូ) ដឹងច្បាស់ដោយប្រពៃហើយ ឈ្នះនូវគ្រឿងប្រកបរបស់មារ (មារសញ្ញោគ) រមែងមិនទៅកាន់ភពថ្មីទៀតឡើយ។»

(๕) ‘‘สิยา [Pg.393] อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ วิญฺญาณปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. วิญฺญาณสฺส ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(៥) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃវិញ្ញាណ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๓๙.

៧៣៩.

‘‘ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ, สพฺพํ วิญฺญาณปจฺจยา;

วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว.

«ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន។

๗๔๐.

៧៤០.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, ทุกฺขํ วิญฺญาณปจฺจยา;

วิญฺญาณูปสมา ภิกฺขุ, นิจฺฉาโต ปรินิพฺพุโต’’ติ.

កាលបើដឹងច្បាស់នូវទោសនេះថា ”ទុក្ខមានវិញ្ញាណជាបច្ច័យ“ ព្រោះការរម្ងាប់ទៅនៃវិញ្ញាណ ភិក្ខុជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា (ឥតឃ្លាន) រមែងរលត់ទុក្ខ (បរិនិព្វាន)។»

(๖) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ ผสฺสปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. ผสฺสสฺส ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(៦) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានផស្សៈជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃផស្សៈ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๔๑.

៧៤១.

‘‘เตสํ ผสฺสปเรตานํ, ภวโสตานุสารินํ;

กุมฺมคฺคปฏิปนฺนานํ, อารา สํโยชนกฺขโย.

«សត្វទាំងឡាយណាដែលត្រូវផស្សៈគ្របសង្កត់ អន្ទោលទៅតាមខ្សែទឹកនៃភព ដើរទៅកាន់ផ្លូវខុស ការអស់ទៅនៃសំយោជនៈរមែងនៅឆ្ងាយពីសត្វទាំងនោះ។

๗๔๒.

៧៤២.

‘‘เย จ ผสฺสํ ปริญฺญาย, อญฺญายุปสเม รตา;

เต เว ผสฺสาภิสมยา, นิจฺฉาตา ปรินิพฺพุตา’’ติ.

ចំណែកជនទាំងឡាយណា កំណត់ដឹងនូវផស្សៈហើយ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ជាទីរម្ងាប់ (ព្រះនិព្វាន) ត្រេកអរក្នុងធម៌ជាទីរម្ងាប់នោះ ជនទាំងនោះឈ្មោះថាត្រាស់ដឹងនូវផស្សៈ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា រមែងរលត់ទុក្ខដោយពិត។»

(๗) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ เวทนาปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. เวทนานํ ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(៧) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានវេទនាជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃវេទនាទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๔๓.

៧៤៣.

‘‘สุขํ วา ยทิ วา ทุกฺขํ, อทุกฺขมสุขํ สห;

อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ, ยํ กิญฺจิ อตฺถิ เวทิตํ.

«សេចក្ដីសោយអារម្មណ៍ (វេទនា) ណាមួយ គឺសុខក្ដី ទុក្ខក្ដី មិនសុខមិនទុក្ខក្ដី ក្នុងសន្តានខ្លួនក្ដី ក្នុងសន្តានអ្នកដទៃក្ដី ដែលមាននៅ។

๗๔๔.

៧៤៤.

‘‘เอตํ ทุกฺขนฺติ ญตฺวาน, โมสธมฺมํ ปโลกินํ ;

ผุสฺส ผุสฺส วยํ ปสฺสํ, เอวํ ตตฺถ วิชานติ ;

เวทนานํ ขยา ภิกฺขุ, นิจฺฉาโต ปรินิพฺพุโต’’ติ.

បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវវេទនានោះថា ”នេះជាទុក្ខ មានសភាពវិនាសទៅជាធម្មតា ជារបស់ទ្រុឌទ្រោម“ ពាល់ត្រូវរឿយៗ (ដោយញាណ) ឃើញនូវសេចក្ដីវិនាស រមែងដឹងច្បាស់នូវវេទនានោះក្នុងទីនោះយ៉ាងនេះ។ ព្រោះការអស់ទៅនៃវេទនាទាំងឡាយ ភិក្ខុជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីប្រាថ្នា រមែងរលត់ទុក្ខ។»

(๘) ‘‘สิยา [Pg.394] อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ ตณฺหาปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. ตณฺหาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(៨) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានតណ្ហាជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១。 ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃតណ្ហា សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๔๕.

៧៤៥.

‘‘ตณฺหาทุติโย ปุริโส, ทีฆมทฺธาน สํสรํ;

อิตฺถภาวญฺญถาภาวํ, สํสารํ นาติวตฺตติ.

«បុរសមានតណ្ហាជាគូកន អន្ទោលទៅអស់កាលយូរអង្វែង ទៅកាន់ភាពជាយ៉ាងនេះ និងភាពជាយ៉ាងដទៃ រមែងមិនកន្លងផុតនូវសង្សារវដ្តឡើយ។

๗๔๖.

៧៤៦.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, ตณฺหํ ทุกฺขสฺส สมฺภวํ;

วีตตณฺโห อนาทาโน, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช’’ติ.

កាលបើដឹងច្បាស់នូវទោសនេះថា ”តណ្ហាជាហេតុបង្កើតទុក្ខ“ ភិក្ខុជាអ្នកមានសតិ គប្បីជាអ្នកប្រាសចាកតណ្ហា មិនមានឧបាទាន វៀាកចាកកិលេសត្រាច់ទៅ។»

(๙) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อุปาทานปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. อุปาทานานํ ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(៩) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានឧបាទានជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃឧបាទានទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๔๗.

៧៤៧.

‘‘อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภูโต ทุกฺขํ นิคจฺฉติ;

ชาตสฺส มรณํ โหติ, เอโส ทุกฺขสฺส สมฺภโว.

«ព្រោះមានឧបាទានជាបច្ច័យ ភពរមែងមាន សត្វដែលកើតហើយ រមែងដល់នូវទុក្ខ មរណៈរមែងមានដល់សត្វដែលកើតហើយ នេះជាសេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខ។

๗๔๘.

៧៤៨.

‘‘ตสฺมา อุปาทานกฺขยา, สมฺมทญฺญาย ปณฺฑิตา;

ชาติกฺขยํ อภิญฺญาย, น คจฺฉนฺติ ปุนพฺภว’’นฺติ.

ព្រោះហេតុនោះ ពួកបណ្ឌិតដឹងច្បាស់ដោយប្រពៃ ដឹងច្បាស់នូវការអស់ទៅនៃជាតិ ព្រោះការអស់ទៅនៃឧបាទាន រមែងមិនទៅកាន់ភពថ្មីទៀតឡើយ។»

(๑๐) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อารมฺภปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. อารมฺภานํ ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(១០) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានអារម្ភៈ (សេចក្ដីព្យាយាម ឬការផ្ដើមធ្វើកិច្ចការ) ជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអារម្ភៈទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๔๙.

៧៤៩.

‘‘ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ, สพฺพํ อารมฺภปจฺจยา;

อารมฺภานํ นิโรเธน, นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว.

«ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានអារម្ភៈជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅនៃអារម្ភៈទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន។

๗๕๐.

៧៥០.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, ทุกฺขํ อารมฺภปจฺจยา;

สพฺพารมฺภํ ปฏินิสฺสชฺช, อนารมฺเภ วิมุตฺติโน.

កាលបើដឹងច្បាស់នូវទោសនេះថា ”ទុក្ខមានអារម្ភៈជាបច្ច័យ“ លះបង់ចោលនូវអារម្ភៈទាំងពួង ជាអ្នករួចផុតស្រឡះក្នុងធម៌ដែលមិនមានអារម្ភៈ (ព្រះនិព្វាន)។

๗๕๑.

៧៥១.

‘‘อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส, สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน;

วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร, นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว’’ติ.

ភិក្ខុមានតណ្ហាក្នុងភពដាច់ស្រឡះហើយ មានចិត្តស្ងប់រម្ងាប់ សង្សារវដ្តគឺជាតិរលត់អស់ហើយ ភពថ្មីទៀតរបស់ភិក្ខុនោះមិនមានឡើយ។»

(๑๑) ‘‘สิยา [Pg.395] อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อาหารปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. อาหารานํ ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(១១) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានអាហារជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃអាហារទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๕๒.

៧៥២.

‘‘ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ, สพฺพํ อาหารปจฺจยา;

อาหารานํ นิโรเธน, นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว.

«ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានអាហារជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅនៃអាហារទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន。

๗๕๓.

៧៥៣.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, ทุกฺขํ อาหารปจฺจยา;

สพฺพาหารํ ปริญฺญาย, สพฺพาหารมนิสฺสิโต.

កាលបើដឹងច្បាស់នូវទោសនេះថា ”ទុក្ខមានអាហារជាបច្ច័យ“ កំណត់ដឹងនូវអាហារទាំងពួង ជាអ្នកមិនអាស្រ័យនូវអាហារទាំងពួង។

๗๕๔.

៧៥៤.

‘‘อาโรคฺยํ สมฺมทญฺญาย, อาสวานํ ปริกฺขยา;

สงฺขาย เสวี ธมฺมฏฺโฐ, สงฺขฺยํ โนเปติ เวทคู’’ติ.

ដឹងច្បាស់នូវសេចក្ដីមិនមានរោគ (ព្រះនិព្វាន) ដោយប្រពៃ ព្រោះការអស់ទៅនៃអាសវៈទាំងឡាយ ភិក្ខុអ្នកពិចារណាហើយសេព ឋិតនៅក្នុងធម៌ ដល់នូវត្រើយនៃធម៌ (វេទគូ) រមែងមិនដល់នូវការរាប់ (ថាជាសត្វ ឬបុគ្គលឡើយ)។»

(๑๒) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ สพฺพํ อิญฺชิตปจฺจยาติ, อยเมกานุปสฺสนา. อิญฺชิตานํ ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโวติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(១២) «”ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើពួកជនអ្នកសួរ សួរយ៉ាងនេះថា ’តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវ គប្បីមានដោយបរិយាយដទៃទៀតដែរឬទេ?‘ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានអ្នកសួរយ៉ាងនេះ ពួកភិក្ខុគប្បីឆ្លើយតបទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះយ៉ាងនេះថា ’គប្បីមានបាន‘។ ចុះគប្បីមានបានដូចម្ដេច? ’ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានការញាប់ញ័រ (តណ្ហា) ជាបច្ច័យ‘ នេះជាការពិចារណាទី១។ ’ព្រោះការរលត់ទៅដោយមិនមានសេសសល់នៃសេចក្ដីញាប់ញ័រទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន‘ នេះជាការពិចារណាទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូដោយត្រឹមត្រូវយ៉ាងនេះ... លុះព្រះសាស្តាទ្រង់ត្រាស់សេចក្ដីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់គាថានេះតទៅទៀតថា៖

๗๕๕.

៧៥៥.

‘‘ยํ กิญฺจิ ทุกฺขํ สมฺโภติ, สพฺพํ อิญฺชิตปจฺจยา;

อิญฺชิตานํ นิโรเธน, นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว.

«ទុក្ខណាមួយដែលកើតឡើង ទុក្ខទាំងអស់នោះមានការញាប់ញ័រជាបច្ច័យ។ ព្រោះការរលត់ទៅនៃសេចក្ដីញាប់ញ័រទាំងឡាយ សេចក្ដីកើតឡើងនៃទុក្ខក៏មិនមាន។

๗๕๖.

៧៥៦.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, ทุกฺขํ อิญฺชิตปจฺจยา;

ตสฺมา หิ เอชํ โวสฺสชฺช, สงฺขาเร อุปรุนฺธิย;

อเนโช อนุปาทาโน, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช’’ติ.

កាលបើដឹងច្បាស់នូវទោសនេះថា ”ទុក្ខមានការញាប់ញ័រជាបច្ច័យ“ ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុគប្បីលះបង់នូវតណ្ហាជាគ្រឿងញាប់ញ័រ រលត់នូវសង្ខារទាំងឡាយ ជាអ្នកមិនមានសេចក្ដីញាប់ញ័រ មិនមានឧបាទាន មានសតិ វៀរចាកកិលេសត្រាច់ទៅ។»

(๑๓) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? นิสฺสิตสฺส จลิตํ โหตีติ, อยเมกานุปสฺสนา. อนิสฺสิโต น จลตีติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(១៣) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបើមានពាក្យសួរថា តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូ ដោយបរិយាយផ្សេងទៀត មានដែរឬទេ? គប្បីឆ្លើយប្រាប់គេថា មានដែរ។ ចុះមានដោយរបៀបណា? ការញាប់ញ័ររន្ធត់ រមែងមានដល់បុគ្គលអ្នកអាស្រ័យ (ដោយតណ្ហា និងទិដ្ឋិ) នេះជាការពិចារណាឃើញទី១។ បុគ្គលអ្នកមិនអាស្រ័យ រមែងមិនញាប់ញ័រឡើយ នេះជាការពិចារណាឃើញទី២។ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញដោយប្រពៃយ៉ាងនេះ... ព្រះសាស្តាបានត្រាស់សេចក្តីនេះតទៅទៀតថា៖»

๗๕๗.

៧៥៧.

‘‘อนิสฺสิโต น จลติ, นิสฺสิโต จ อุปาทิยํ;

อิตฺถภาวญฺญถาภาวํ, สํสารํ นาติวตฺตติ.

«បុគ្គលអ្នកមិនអាស្រ័យ រមែងមិនញាប់ញ័រ ចំណែកបុគ្គលអ្នកអាស្រ័យ កាលបើប្រកាន់មាំនូវភាពជាយ៉ាងនេះ និងភាពជាយ៉ាងដទៃ រមែងមិនកន្លងផុតនូវសង្សារវដ្តឡើយ។

๗๕๘.

៧៥៨.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, นิสฺสเยสุ มหพฺภยํ;

อนิสฺสิโต อนุปาทาโน, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช’’ติ.

ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវទោសនេះ និងភ័យដ៏ធំក្នុងធម៌ជាទីអាស្រ័យទាំងឡាយហើយ គប្បីជាអ្នកមិនអាស្រ័យ មិនប្រកាន់មាំ មានស្មារតី ត្រាច់ទៅ (ក្នុងសាសនា)»។

(๑๔) ‘‘สิยา [Pg.396] อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? รูเปหิ, ภิกฺขเว, อรูปา สนฺตตราติ, อยเมกานุปสฺสนา. อรูเปหิ นิโรโธ สนฺตตโรติ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(១៤) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបើមានពាក្យសួរថា តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូ ដោយបរិយាយផ្សេងទៀត មានដែរឬទេ? ... គប្បីឆ្លើយថា មានដែរ។ ចុះមានដោយរបៀបណា? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ អរូបភពទាំងឡាយ រមែងស្ងប់រម្ងាប់ជាងរូបភពទាំងឡាយ នេះជាការពិចារណាឃើញទី១។ និរោធ (ព្រះនិព្វាន) រមែងស្ងប់រម្ងាប់ជាងអរូបភពទាំងឡាយ នេះជាការពិចារណាឃើញទី២។ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញដោយប្រពៃយ៉ាងនេះ... ព្រះសាស្តាបានត្រាស់សេចក្តីនេះតទៅទៀតថា៖»

๗๕๙.

៧៥៩.

‘‘เย จ รูปูปคา สตฺตา, เย จ อรูปฏฺฐายิโน ;

นิโรธํ อปฺปชานนฺตา, อาคนฺตาโร ปุนพฺภวํ.

«ពួកសត្វដែលចូលទៅជិតរូបភពក្តី ពួកសត្វដែលស្ថិតនៅក្នុងអរូបភពក្តី កាលបើមិនដឹងច្បាស់នូវនិរោធ (ការរលត់ទុក្ខ) រមែងជាអ្នកត្រូវមកកាន់ភពថ្មីទៀត។

๗๖๐.

៧៦០.

‘‘เย จ รูเป ปริญฺญาย, อรูเปสุ อสณฺฐิตา ;

นิโรเธ เย วิมุจฺจนฺติ, เต ชนา มจฺจุหายิโน’’ติ.

ចំណែកពួកជនណា កំណត់ដឹងនូវរូបភពហើយ មិនតាំងនៅមាំក្នុងអរូបភពទាំងឡាយ រមែងរួចផុតក្នុងនិរោធ ពួកជននោះឈ្មោះថាជាអ្នកលះបង់មច្ចុ (សេចក្តីស្លាប់) បាន»។

(๑๕) ‘‘สิยา อญฺเญนปิ…เป… กถญฺจ สิยา? ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อิทํ สจฺจนฺติ อุปนิชฺฌายิตํ ตทมริยานํ เอตํ มุสาติ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐํ, อยเมกานุปสฺสนา. ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส…เป… สเทวมนุสฺสาย อิทํ มุสาติ อุปนิชฺฌายิตํ, ตทมริยานํ เอตํ สจฺจนฺติ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐํ, อยํ ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา…เป… อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(១៥) «ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ចុះបើមានពាក្យសួរថា តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូ ដោយបរិយាយផ្សេងទៀត មានដែរឬទេ? ... គប្បីឆ្លើយថា មានដែរ។ ចុះមានដោយរបៀបណា? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ នាមរូបណាដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រដាប់ដោយសមណព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេវៈ និងមនុស្សទាំងឡាយ តែងយល់ឃើញថា 'នេះជាការពិត' តែការយល់ឃើញនោះ ព្រះអរិយទាំងឡាយ ឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃតាមពិតថា 'នេះជាការកុហក (មិនពិត)' នេះជាការពិចារណាឃើញទី១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះនិព្វានណាដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក... តែងយល់ឃើញថា '...នេះជាការកុហក' តែការយល់ឃើញនោះ ព្រះអរិយទាំងឡាយ ឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃតាមពិតថា 'នេះជាការពិត' នេះជាការពិចារណាឃើញទី២។ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញដោយប្រពៃយ៉ាងនេះ... ព្រះសាស្តាបានត្រាស់សេចក្តីនេះតទៅទៀតថា៖»

๗๖๑.

៧៦១.

‘‘อนตฺตนิ อตฺตมานึ, ปสฺส โลกํ สเทวกํ;

นิวิฏฺฐํ นามรูปสฺมึ, อิทํ สจฺจนฺติ มญฺญติ.

«ចូរមើលលោក ព្រមទាំងទេវលោក ដែលសំគាល់ក្នុងធម៌មិនមែនជាខ្លួនថាជាខ្លួន ជាប់ជំពាក់ក្នុងនាមរូប ហើយសំគាល់ថា នេះជាការពិត។

๗๖๒.

៧៦២.

‘‘เยน เยน หิ มญฺญนฺติ, ตโต ตํ โหติ อญฺญถา;

ตญฺหิ ตสฺส มุสา โหติ, โมสธมฺมญฺหิ อิตฺตรํ.

ពួកសត្វសំគាល់ដោយអាការៈណាៗ នាមរូបនោះរមែងប្រែប្រួលទៅជាយ៉ាងដទៃពីអាការៈនោះៗ ព្រោះថាការសំគាល់នោះ រមែងជាការកុហកដល់សត្វនោះ ព្រោះនាមរូបមានសភាវៈវិនាសទៅជាធម្មតា និងមានសភាពតិចតួច។

๗๖๓.

៧៦៣.

‘‘อโมสธมฺมํ นิพฺพานํ, ตทริยา สจฺจโต วิทู;

เต เว สจฺจาภิสมยา, นิจฺฉาตา ปรินิพฺพุตา’’ติ.

ព្រះនិព្វានមានសភាវៈមិនកុហក ព្រះអរិយទាំងឡាយដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាននោះដោយពិត ព្រះអរិយទាំងឡាយនោះឯង ព្រោះត្រាស់ដឹងនូវសច្ចៈ ទើបជាអ្នកមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា រលត់ទុក្ខស្ងប់រម្ងាប់ហើយ»។

(๑๖) ‘‘‘สิยา อญฺเญนปิ ปริยาเยน สมฺมา ทฺวยตานุปสฺสนา’ติ, อิติ เจ, ภิกฺขเว, ปุจฺฉิตาโร อสฺสุ; ‘สิยา’ติสฺสุ วจนียา. กถญฺจ สิยา? ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส โลกสฺส สมารกสฺส สพฺรหฺมกสฺส สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย อิทํ สุขนฺติ อุปนิชฺฌายิตํ, ตทมริยานํ เอตํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐํ, อยเมกานุปสฺสนา. ยํ, ภิกฺขเว, สเทวกสฺส…เป… สเทวมนุสฺสาย อิทํ ทุกฺขนฺติ อุปนิชฺฌายิตํ ตทมริยานํ เอตํ สุขนฺติ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย สุทิฏฺฐํ, อยํ [Pg.397] ทุติยานุปสฺสนา. เอวํ สมฺมา ทฺวยตานุปสฺสิโน โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน อปฺปมตฺตสฺส อาตาปิโน ปหิตตฺตสฺส วิหรโต ทฺวินฺนํ ผลานํ อญฺญตรํ ผลํ ปาฏิกงฺขํ – ทิฏฺเฐว ธมฺเม อญฺญา, สติ วา อุปาทิเสเส อนาคามิตาติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อถาปรํ เอตทโวจ สตฺถา –

(១៦) «'Siyā aññenapi pariyāyena sammā dvayatānupassanā'ti, ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ បើមានពួកជនសួរថា 'តើការពិចារណាឃើញរឿយៗនូវធម៌ជាគូ ដោយបរិយាយផ្សេងទៀត មានដែរឬទេ?' គប្បីឆ្លើយប្រាប់គេថា 'មានដែរ'។ ចុះមានដោយរបៀបណា? ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ឥដ្ឋារម្មណ៍៦យ៉ាងណា ដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក មារលោក ព្រហ្មលោក និងប្រដាប់ដោយសមណព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងមនុស្សជាសម្មុតិទេវៈ និងមនុស្សទាំងឡាយ តែងយល់ឃើញថា 'នេះជាសុខ' តែការយល់ឃើញនោះ ព្រះអរិយទាំងឡាយ ឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃតាមពិតថា 'នេះជាទុក្ខ' នេះជាការពិចារណាឃើញទី១។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ ព្រះនិព្វានណាដែលលោក ព្រមទាំងទេវលោក... តែងយល់ឃើញថា 'នេះជាទុក្ខ' តែការយល់ឃើញនោះ ព្រះអរិយទាំងឡាយ ឃើញច្បាស់ដោយបញ្ញាដ៏ប្រពៃតាមពិតថា 'នេះជាសុខ' នេះជាការពិចារណាឃើញទី២។ ម្នាលភិក្ខុទាំងឡាយ កាលបើភិក្ខុពិចារណាឃើញនូវធម៌ជាគូដោយប្រពៃយ៉ាងនេះ ជាអ្នកមិនប្រមាថ មានព្យាយាមដុតកំដៅកិលេស មានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន រមែងសង្ឃឹមបាននូវផលទាំងពីរយ៉ាង គឺអរហត្តផលក្នុងបច្ចុប្បន្ន ឬបើនៅមានឧបាទិសេសៈ (សេសសល់) នឹងបានជាព្រះអនាគាមី។ ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ លុះព្រះសុគតជាព្រះសាស្តាត្រាស់សេចក្តីនេះរួចហើយ ទើបត្រាស់សេចក្តីនេះតទៅទៀតថា៖»

๗๖๔.

៧៦៤.

‘‘รูปา สทฺทา รสา คนฺธา, ผสฺสา ธมฺมา จ เกวลา;

อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา จ, ยาวตตฺถีติ วุจฺจติ.

«រូប សំឡេង ក្លិន រស ផោដ្ឋព្វៈ និងធម្មារម្មណ៍ទាំងឡាយទាំងពួង ដែលជាទីប្រាថ្នា ទីគាប់ចិត្ត និងទីពេញចិត្ត ដែលគេតែងពោលថា មានត្រឹមណា។

๗๖๕.

៧៦៥.

‘‘สเทวกสฺส โลกสฺส, เอเต โว สุขสมฺมตา;

ยตฺถ เจเต นิรุชฺฌนฺติ, ตํ เนสํ ทุกฺขสมฺมตํ.

អារម្មណ៍ទាំងឡាយនោះឯង លោកព្រមទាំងទេវលោក សំគាល់ថាជាសុខ តែអារម្មណ៍ទាំងឡាយនោះរលត់ទៅក្នុងទីណា ទីនោះ ពួកសត្វទាំងនោះសំគាល់ថាជាទុក្ខវិញ។

๗๖๖.

៧៦៦.

‘‘สุขนฺติ ทิฏฺฐมริเยหิ, สกฺกายสฺสุปโรธนํ;

ปจฺจนีกมิทํ โหติ, สพฺพโลเกน ปสฺสตํ.

ការរលត់ទៅនៃសក្កាយៈ ព្រះអរិយទាំងឡាយឃើញថាជាសុខ ការឃើញរបស់ព្រះអរិយទាំងឡាយដែលឃើញយ៉ាងនេះ រមែងផ្ទុយគ្នានឹងលោកទាំងពួង។

๗๖๗.

៧៦៧.

‘‘ยํ ปเร สุขโต อาหุ, ตทริยา อาหุ ทุกฺขโต;

ยํ ปเร ทุกฺขโต อาหุ, ตทริยา สุขโต วิทู.

អ្វីដែលពួកជនដទៃពោលថាជាសុខ ព្រះអរិយទាំងឡាយពោលថាជាទុក្ខ អ្វីដែលពួកជនដទៃពោលថាជាទុក្ខ ព្រះអរិយទាំងឡាយដឹងច្បាស់ថាជាសុខ។

๗๖๘.

៧៦៨.

‘‘ปสฺส ธมฺมํ ทุราชานํ, สมฺปมูฬฺเหตฺถวิทฺทสุ ;

นิวุตานํ ตโม โหติ, อนฺธกาโร อปสฺสตํ.

ចូរមើលធម៌ដែលដឹងបានដោយកម្រ ពួកជនពាលដែលមិនដឹង រមែងវង្វេងក្នុងធម៌នេះ ងងឹតរមែងមានដល់ពួកជនដែលត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំង ដូចជាសេចក្តីងងឹតសូន្យសុងដល់បុគ្គលដែលមើលមិនឃើញ។

๗๖๙.

៧៦៩.

‘‘สตญฺจ วิวฏํ โหติ, อาโลโก ปสฺสตามิว;

สนฺติเก น วิชานนฺติ, มคฺคา ธมฺมสฺส โกวิทา.

ចំណែកព្រះនិព្វាន រមែងបើកចំហដល់សប្បុរសទាំងឡាយ ដូចជាពន្លឺដល់បុគ្គលអ្នកមើលឃើញ ពួកជនដែលមិនឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ ទោះបីនៅក្នុងទីជិត ក៏មិនដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វានឡើយ។

๗๗๐.

៧៧០.

‘‘ภวราคปเรเตหิ, ภวโสตานุสาริภิ;

มารเธยฺยานุปนฺเนหิ, นายํ ธมฺโม สุสมฺพุโธ.

ធម៌នេះ ពួកបុថុជ្ជនដែលត្រូវភវរាគៈគ្របសង្កត់ ដែលអណ្តែតទៅតាមខ្សែទឹកនៃភព ដែលចូលទៅកាន់ដែននៃមារ រមែងមិនអាចដឹងបានដោយងាយឡើយ។

๗๗๑.

៧៧១.

‘‘โก นุ อญฺญตฺรมริเยหิ, ปทํ สมฺพุทฺธุมรหติ;

ยํ ปทํ สมฺมทญฺญาย, ปรินิพฺพนฺติ อนาสวา’’ติ.

ក្រៅពីព្រះអរិយទាំងឡាយ តើនរណាគប្បីត្រាស់ដឹងនូវព្រះនិព្វានបទនោះបាន ព្រោះព្រះអរិយទាំងឡាយដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វានបទនោះដោយប្រពៃហើយ ជាអ្នកមិនមានអាសវៈ រមែងបរិនិព្វាន»។

อิทมโวจ ภควา. อตฺตมนา เต ภิกฺขู ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทุนฺติ. อิมสฺมึ จ ปน เวยฺยากรณสฺมึ ภญฺญมาเน สฏฺฐิมตฺตานํ ภิกฺขูนํ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตานิ วิมุจฺจึสูติ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះហើយ។ ភិក្ខុទាំងនោះមានចិត្តត្រេកអរ រីករាយនឹងភាសិតរបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។ ក៏កាលដែលព្រះដ៏មានព្រះភាគកំពុងត្រាស់សេចក្តីពន្យល់នេះ ចិត្តរបស់ភិក្ខុប្រមាណ៦០រូប ក៏រួចផុតចាកអាសវៈទាំងឡាយ ព្រោះមិនប្រកាន់មាំ។

ทฺวยตานุปสฺสนาสุตฺตํ ทฺวาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ ទី១២ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃសូត្រនោះគឺ៖

สจฺจํ [Pg.398] อุปธิ อวิชฺชา จ, สงฺขาเร วิญฺญาณปญฺจมํ;

ผสฺสเวทนิยา ตณฺหา, อุปาทานารมฺภอาหารา;

อิญฺชิตํ จลิตํ รูปํ, สจฺจํ ทุกฺเขน โสฬสาติ.

សច្ចៈ១ ឧបធិ១ អវិជ្ជា១ សង្ខារទាំងឡាយ១ វិញ្ញាណជាទី៥ (១) ផស្សៈ១ វេទនា១ តណ្ហា១ ឧបាទាន១ អារម្ភៈ១ អាហារ១ អិញ្ជិតៈ១ ចលិតៈ១ រូប១ ទុក្ខសច្ចៈ១ សច្ចាភិនិវេសៈ១ រួមជា១៦ប្រការ។

มหาวคฺโค ตติโย นิฏฺฐิโต.

មហាវគ្គ ទី៣ ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃមហាវគ្គនោះគឺ៖

ปพฺพชฺชา จ ปธานญฺจ, สุภาสิตญฺจ สุนฺทริ;

มาฆสุตฺตํ สภิโย จ, เสโล สลฺลญฺจ วุจฺจติ.

បព្វជ្ជាសូត្រ១ បធានសូត្រ១ សុភាសិតសូត្រ១ សុន្ទរិកសូត្រ១ មាឃសូត្រ១ សភិយសូត្រ១ សេលសូត្រ១ សល្លសូត្រ១។

วาเสฏฺโฐ จาปิ โกกาลิ, นาลโก ทฺวยตานุปสฺสนา;

ทฺวาทเสตานิ สุตฺตานิ, มหาวคฺโคติ วุจฺจตีติ.

វាសេដ្ឋសូត្រ១ កោកាលិកសូត្រ១ នាលកសូត្រ១ ទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ១ សូត្រទាំង១២នេះ ហៅថា មហាវគ្គ។

๔. อฏฺฐกวคฺโค

៤. អដ្ឋកវគ្គ

๑. กามสุตฺตํ

១. កាមសូត្រ

๗๗๒.

៧៧២.

กามํ [Pg.399] กามยมานสฺส, ตสฺส เจ ตํ สมิชฺฌติ;

อทฺธา ปีติมโน โหติ, ลทฺธา มจฺโจ ยทิจฺฉติ.

«កាលបើបុគ្គលប្រាថ្នានូវកាម បើកាមនោះសម្រេចដល់បុគ្គលនោះ បុគ្គលនោះរមែងមានចិត្តត្រេកអរពិតប្រាកដ ព្រោះបានសម្រេចនូវកាមដែលខ្លួនចង់បាន។

๗๗๓.

៧៧៣.

ตสฺส เจ กามยานสฺส, ฉนฺทชาตสฺส ชนฺตุโน;

เต กามา ปริหายนฺติ, สลฺลวิทฺโธว รุปฺปติ.

កាលបើបុគ្គលនោះមានសេចក្តីប្រាថ្នា មានតណ្ហាកើតឡើងហើយ បើកាមទាំងឡាយនោះសាបសូន្យទៅ បុគ្គលនោះរមែងក្តៅក្រហាយ ដូចជាត្រូវព្រួញបាញ់ត្រូវ។

๗๗๔.

៧៧៤.

โย กาเม ปริวชฺเชติ, สปฺปสฺเสว ปทา สิโร;

โสมํ วิสตฺติกํ โลเก, สโต สมติวตฺตติ.

បុគ្គលណាជៀសវាងនូវកាមទាំងឡាយ ដូចជាជៀសវាងក្បាលពស់ដោយជើង បុគ្គលនោះជាអ្នកមានស្មារតី រមែងកន្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងលោកនេះបានដោយប្រពៃ។

๗๗๕.

៧៧៥.

เขตฺตํ วตฺถุํ หิรญฺญํ วา, ควสฺสํ ทาสโปริสํ;

ถิโย พนฺธู ปุถุ กาเม, โย นโร อนุคิชฺฌติ.

ជនណាស្រឡាញ់រំពឹងទុកនូវស្រែចម្ការក្តី ផ្ទះសម្បែងក្តី ប្រាក់មាសក្តី ហ្វូងគោសេះក្តី ខ្ញុំស្រីប្រុសក្តី ស្រ្តីក្តី ញាតិសន្តានក្តី និងកាមគុណដ៏ច្រើនដទៃទៀត។

๗๗๖.

៧៧៦.

อพลา นํ พลียนฺติ, มทฺทนฺเตนํ ปริสฺสยา;

ตโต นํ ทุกฺขมนฺเวติ, นาวํ ภินฺนมิโวทกํ.

កិលេសទាំងឡាយដ៏ទន់ខ្សោយ រមែងគ្របសង្កត់ជននោះ គ្រោះកាចទាំងឡាយរមែងញាំញីជននោះ ពីនោះមក សេចក្តីទុក្ខរមែងតាមរកជននោះ ដូចជាទឹកហូរចូលទៅក្នុងទូកដែលធ្លាយ។

๗๗๗.

៧៧៧.

ตสฺมา ชนฺตุ สทา สโต, กามานิ ปริวชฺชเย;

เต ปหาย ตเร โอฆํ, นาวํ สิตฺวาว ปารคูติ.

ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីជាអ្នកមានស្មារតីសព្វកាល ជៀសវាងនូវកាមទាំងឡាយ លុះលះបង់កាមទាំងនោះហើយ គប្បីឆ្លងនូវអន្លង់ (ឱឃៈ) ដូចជាបុគ្គលអាសទឹកចេញពីទូកហើយ ឆ្លងទៅដល់ត្រើយម្ខាងបានដូច្នោះឯង»។

กามสุตฺตํ ปฐมํ นิฏฺฐิตํ.

កាមសូត្រ ទី១ ចប់។

๒. คุหฏฺฐกสุตฺตํ

២. គុហដ្ឋកសូត្រ

๗๗๘.

៧៧៨.

สตฺโต คุหายํ พหุนาภิฉนฺโน, ติฏฺฐํ นโร โมหนสฺมึ ปคาฬฺโห;

ทูเร วิเวกา หิ ตถาวิโธ โส, กามา หิ โลเก น หิ สุปฺปหายา.

«ជនដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងគុហា (គឺរាងកាយ) ត្រូវកិលេសជាច្រើនបិទបាំង ស្ថិតនៅលិចលង់ក្នុងកាមគុណទាំង៥ ដែលជាទីវង្វេង ជនដែលមានសភាពបែបនោះ រមែងនៅឆ្ងាយអំពីវិវេក (សេចក្តីស្ងាត់) ព្រោះថាកាមទាំងឡាយក្នុងលោក មិនមែនជាធម៌ដែលគេលះបង់បានដោយងាយឡើយ។

๗๗๙.

៧៧៩.

อิจฺฉานิทานา [Pg.400] ภวสาตพทฺธา, เต ทุปฺปมุญฺจา น หิ อญฺญโมกฺขา;

ปจฺฉา ปุเร วาปิ อเปกฺขมานา, อิเมว กาเม ปุริเมว ชปฺปํ.

ពួកសត្វដែលមានតណ្ហាជាហេតុ ជាប់ជំពាក់ដោយការត្រេកអរក្នុងភព រមែងរួចផុតបានដោយកម្រ ព្រោះថានរណាដទៃមិនអាចជួយដោះលែងបានឡើយ ពួកសត្វទាំងនោះកាលបើអាឡោះអាល័យនូវកាមក្នុងអនាគតក្តី ក្នុងអតីតក្តី តែងប្រាថ្នានូវកាមក្នុងបច្ចុប្បន្ននេះ ឬកាមក្នុងកាលមុន។

๗๘๐.

៧៨០.

กาเมสุ คิทฺธา ปสุตา ปมูฬฺหา, อวทานิยา เต วิสเม นิวิฏฺฐา;

ทุกฺขูปนีตา ปริเทวยนฺติ, กึสู ภวิสฺสาม อิโต จุตาเส.

ពួកសត្វដែលលោភលន់ក្នុងកាម ជាប់ជំពាក់ វង្វេងមហិមា ជាអ្នកកំណាញ់ តាំងនៅក្នុងធម៌មិនស្មើ កាលបើត្រូវសេចក្តីទុក្ខមកដល់ជិតហើយ តែងខ្សឹកខ្សួលយំទារថា «ពួកយើងលុះច្យុតពីភពនេះទៅ តើនឹងទៅជាយ៉ាងណាទៅហ្ន៎?»។

๗๘๑.

៧៨១.

ตสฺมา หิ สิกฺเขถ อิเธว ชนฺตุ, ยํ กิญฺจิ ชญฺญา วิสมนฺติ โลเก;

น ตสฺส เหตู วิสมํ จเรยฺย, อปฺปญฺหิทํ ชีวิตมาหุ ธีรา.

ព្រោះហេតុនោះ ពួកសត្វគប្បីសិក្សាក្នុងសាសនានេះឯង បើដឹងច្បាស់នូវធម៌ណាមួយថាជាធម៌មិនស្មើក្នុងលោក មិនគប្បីប្រព្រឹត្តធម៌មិនស្មើព្រោះហេតុនៃធម៌នោះឡើយ ព្រោះអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយពោលថា ជីវិតនេះខ្លីណាស់។

๗๘๒.

៧៨២.

ปสฺสามิ โลเก ปริผนฺทมานํ, ปชํ อิมํ ตณฺหคตํ ภเวสุ;

หีนา นรา มจฺจุมุเข ลปนฺติ, อวีตตณฺหาเส ภวาภเวสุ.

តថាគតឃើញពួកសត្វនេះក្នុងលោក ញាប់ញ័ររន្ធត់ ព្រោះត្រូវតណ្ហាញាំញីក្នុងភពទាំងឡាយ ពួកមនុស្សថោកទាប តែងខ្សឹកខ្សួលក្នុងមាត់នៃមច្ចុរាជ ព្រោះមិនទាន់ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងភពតូចភពធំ។

๗๘๓.

៧៨៣.

มมายิเต ปสฺสถ ผนฺทมาเน, มจฺเฉว อปฺโปทเก ขีณโสเต;

เอตมฺปิ ทิสฺวา อมโม จเรยฺย, ภเวสุ อาสตฺติมกุพฺพมาโน.

អ្នកទាំងឡាយចូរមើលពួកសត្វដែលញាប់ញ័រក្នុងវត្ថុដែលខ្លួនប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួន ដូចជាពួកត្រីក្នុងទឹកតិច ក្នុងស្ទឹងដែលហួតហែងទឹកដូច្នោះចុះ បុគ្គលឃើញទោសនេះហើយ មិនគប្បីធ្វើការប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួន មិនគប្បីធ្វើការជាប់ជំពាក់ក្នុងភពទាំងឡាយឡើយ។

๗๘๔.

៧៨៤.

อุโภสุ อนฺเตสุ วิเนยฺย ฉนฺทํ, ผสฺสํ ปริญฺญาย อนานุคิทฺโธ;

ยทตฺตครหี ตทกุพฺพมาโน, น ลิปฺปตี ทิฏฺฐสุเตสุ ธีโร.

អ្នកប្រាជ្ញគប្បីកំចាត់បង់នូវសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងចំណែកទាំងពីរ កំណត់ដឹងនូវផស្សៈ ជាអ្នកមិនលោភលន់ មិនធ្វើនូវអំពើណាដែលខ្លួនឯងគប្បីតិះដៀលបាន រមែងមិនប្រឡាក់ក្នុងធម៌ដែលឃើញ និងឮឡើយ។

๗๘๕.

៧៨៥.

สญฺญํ ปริญฺญา วิตเรยฺย โอฆํ, ปริคฺคเหสุ มุนิ โนปลิตฺโต;

อพฺพูฬฺหสลฺโล จรมปฺปมตฺโต, นาสีสตี โลกมิมํ ปรญฺจาติ.

មុនីកំណត់ដឹងនូវសញ្ញាហើយ គប្បីឆ្លងនូវអន្លង់ (ឱឃៈ) ជាអ្នកមិនប្រឡាក់ក្នុងគ្រឿងហួងហែងទាំងឡាយ មានព្រួញដកចេញហើយ ជាអ្នកមិនប្រមាថប្រព្រឹត្តទៅ រមែងមិនប្រាថ្នានូវលោកនេះ និងលោកខាងមុខឡើយ»។

คุหฏฺฐกสุตฺตํ ทุติยํ นิฏฺฐิตํ.

គុហដ្ឋកសូត្រ ទី២ ចប់។

๓. ทุฏฺฐฏฺฐกสุตฺตํ

៣. ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ

๗๘๖.

៧៨៦.

วทนฺติ [Pg.401] เว ทุฏฺฐมนาปิ เอเก, อโถปิ เว สจฺจมนา วทนฺติ;

วาทญฺจ ชาตํ มุนิ โน อุเปติ, ตสฺมา มุนี นตฺถิ ขิโล กุหิญฺจิ.

«ពួកជនខ្លះមានចិត្តប្រទូស្ត តែងពោលពាក្យបង្កាច់បង្ខូច ពួកជនខ្លះមានចិត្តពិតត្រង់ ក៏ពោលពាក្យពិត ចំណែកមុនីរមែងមិនចូលទៅជិតនូវវាទៈដែលកើតឡើងឡើយ ព្រោះហេតុនោះ មុនីទើបមិនមានធម៌ដូចជាគោលក្នុងទីណាមួយឡើយ។

๗๘๗.

៧៨៧.

สกญฺหิ ทิฏฺฐึ กถมจฺจเยยฺย, ฉนฺทานุนีโต รุจิยา นิวิฏฺโฐ;

สยํ สมตฺตานิ ปกุพฺพมาโน, ยถา หิ ชาเนยฺย ตถา วเทยฺย.

បុគ្គលដែលត្រូវសេចក្តីប្រាថ្នាដឹកនាំ ចូលទៅជិតនូវសេចក្តីពេញចិត្ត តើគប្បីកន្លងផុតនូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនដូចម្តេចបាន កាលបើខ្លួនឯងសំគាល់ថាទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនពេញបរិបូណ៌ ខ្លួនដឹងយ៉ាងណា ក៏ពោលយ៉ាងនោះ។

๗๘๘.

៧៨៨.

โย อตฺตโน สีลวตานิ ชนฺตุ, อนานุปุฏฺโฐว ปเรส ปาว ;

อนริยธมฺมํ กุสลา ตมาหุ, โย อาตุมานํ สยเมว ปาว.

ជនណា ទោះបីគេមិនបានសួរ ក៏អួតអាងនូវសីល និងវត្តរបស់ខ្លួនដល់អ្នកដទៃ ជនណាពោលសរសើរខ្លួនឯងដោយខ្លួនឯងយ៉ាងនោះ អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយហៅការប្រព្រឹត្តនោះថាជាធម៌មិនមែនជារបស់ព្រះអរិយឡើយ។

๗๘๙.

៧៨៩.

สนฺโต จ ภิกฺขุ อภินิพฺพุตตฺโต, อิติหนฺติ สีเลสุ อกตฺถมาโน;

ตมริยธมฺมํ กุสลา วทนฺติ, ยสฺสุสฺสทา นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก.

ចំណែកភិក្ខុអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ មានចិត្តរលត់ទុក្ខហើយ មិនអួតអាងក្នុងសីលទាំងឡាយថា «អាត្មាអញមានសីលយ៉ាងនេះៗ» ឡើយ ភិក្ខុណាដែលមិនមានកិលេសដ៏ក្រាស់ក្នុងទីណាមួយក្នុងលោក អ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយហៅការប្រព្រឹត្តនោះថាជាធម៌របស់ព្រះអរិយ។

๗๙๐.

៧៩០.

ปกปฺปิตา สงฺขตา ยสฺส ธมฺมา, ปุรกฺขตา สนฺติ อวีวทาตา;

ยทตฺตนิ ปสฺสติ อานิสํสํ, ตํ นิสฺสิโต กุปฺปปฏิจฺจ สนฺตึ.

ធម៌ទាំងឡាយណាដែលបុគ្គលរៀបចំ តាក់តែង លើកតម្កើង ជាធម៌មិនស្អាតស្អំ បុគ្គលនោះរមែងឃើញនូវអានិសង្សណាមួយក្នុងខ្លួន ហើយចូលទៅអាស្រ័យនូវសេចក្តីស្ងប់ដែលកម្រើកបាន ដែលអាស្រ័យហេតុបច្ច័យនោះ។

๗๙๑.

៧៩១.

ทิฏฺฐีนิเวสา น หิ สฺวาติวตฺตา, ธมฺเมสุ นิจฺเฉยฺย สมุคฺคหีตํ;

ตสฺมา นโร เตสุ นิเวสเนสุ, นิรสฺสตี อาทิยตี จ ธมฺมํ.

ការចូលទៅកាន់ទិដ្ឋិទាំងឡាយ មិនមែនជាធម៌ដែលបុគ្គលកន្លងបានដោយងាយឡើយ ព្រោះបុគ្គលតែងកំណត់សន្មតហើយកាន់យកមាំក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ជនរមែងលះបង់ផង កាន់យកផង នូវធម៌ក្នុងទីតាំងនៃទិដ្ឋិទាំងនោះ។

๗๙๒.

៧៩២.

โธนสฺส [Pg.402] หิ นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก, ปกปฺปิตา ทิฏฺฐิ ภวาภเวสุ;

มายญฺจ มานญฺจ ปหาย โธโน, ส เกน คจฺเฉยฺย อนูปโย โส.

ចំណែកព្រះខីណាសពអ្នកកំចាត់បង់កិលេស មិនមានទិដ្ឋិដែលខ្លួនរៀបចំទុកក្នុងភពតូចភពធំក្នុងទីណាមួយក្នុងលោកឡើយ ព្រះខីណាសពនោះលះបង់នូវមាយា និងមានះហើយ តើគប្បីទៅដោយហេតុអ្វី ព្រោះព្រះខីណាសពនោះមិនមានតណ្ហានិងទិដ្ឋិជាគ្រឿងចូលទៅជិតឡើយ។

๗๙๓.

៧៩៣.

อุปโย หิ ธมฺเมสุ อุเปติ วาทํ, อนูปยํ เกน กถํ วเทยฺย;

อตฺตา นิรตฺตา น หิ ตสฺส อตฺถิ, อโธสิ โส ทิฏฺฐิมิเธว สพฺพนฺติ.

ព្រោះថាបុគ្គលអ្នកចូលទៅជិតតែងចូលទៅកាន់ការជជែកក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ចំណែកបុគ្គលអ្នកមិនចូលទៅជិត តើនរណាគប្បីនិយាយបង្កាច់បង្ខូចដោយហេតុអ្វី យ៉ាងណាបាន ព្រោះថាការប្រកាន់ថាខ្លួនក្តី ការលះបង់ខ្លួនក្តី មិនមានដល់ព្រះខីណាសពនោះឡើយ ព្រះខីណាសពនោះបានកំចាត់បង់នូវទិដ្ឋិទាំងពួងក្នុងលោកនេះហើយ»។

ทุฏฺฐฏฺฐกสุตฺตํ ตติยํ นิฏฺฐิตํ.

ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ ទី៣ ចប់។

๔. สุทฺธฏฺฐกสุตฺตํ

៤. សុទ្ធដ្ឋកសូត្រ

๗๙๔.

៧៩៤.

ปสฺสามิ สุทฺธํ ปรมํ อโรคํ, ทิฏฺเฐน สํสุทฺธิ นรสฺส โหติ;

เอวาภิชานํ ปรมนฺติ ญตฺวา, สุทฺธานุปสฺสีติ ปจฺเจติ ญาณํ.

«តថាគតឃើញនូវរូបដ៏ស្អាត ដ៏ប្រសើរ មិនមានរោគ សេចក្តីស្អាតស្អំរបស់សត្វ រមែងមានព្រោះការឃើញរូបនោះ ជនពាលដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ សំគាល់ថារូបនោះប្រសើរបំផុត រមែងជាអ្នកយល់ឃើញថាស្អាត ហើយជឿជាក់ថារូបនោះជាមគ្គញ្ញាណ។

๗๙๕.

៧៩៥.

ทิฏฺเฐน เจ สุทฺธิ นรสฺส โหติ, ญาเณน วา โส ปชหาติ ทุกฺขํ;

อญฺเญน โส สุชฺฌติ โสปธีโก, ทิฏฺฐี หิ นํ ปาว ตถา วทานํ.

ប្រសិនបើសេចក្តីស្អាតស្អំរបស់សត្វ រមែងមានព្រោះការឃើញរូបក្តី ឬប្រសិនបើជននោះលះបង់សេចក្តីទុក្ខបានដោយសារតែការដឹងក្តី ជននោះទោះបីជាអ្នកនៅមានឧបធិ ក៏ឈ្មោះថាស្អាតស្អំដោយសារផ្លូវដទៃដែរ ការយល់ឃើញរបស់ជនដែលពោលយ៉ាងនោះ រមែងបញ្ជាក់ច្បាស់នូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួន។

๗๙๖.

៧៩៦.

น พฺราหฺมโณ อญฺญโต สุทฺธิมาห, ทิฏฺเฐ สุเต สีลวเต มุเต วา;

ปุญฺเญ จ ปาเป จ อนูปลิตฺโต, อตฺตญฺชโห นยิธ ปกุพฺพมาโน.

ចំណែកព្រះអរហន្តព្រាហ្មណ៍ រមែងមិនពោលនូវសេចក្តីស្អាតស្អំដោយសារផ្លូវដទៃ គឺដោយសារការឃើញ ការឮ សីល វត្ត ឬការប៉ះពាល់ឡើយ ព្រះអរហន្តនោះជាអ្នកមិនប្រឡាក់ដោយបុណ្យនិងបាប លះបង់នូវការប្រកាន់ខ្លួនហើយ មិនធ្វើនូវអំពើក្នុងលោកនេះឡើយ»។

๗๙๗.

៧៩៧.

ปุริมํ ปหาย อปรํ สิตาเส, เอชานุคา เต น ตรนฺติ สงฺคํ;

เต อุคฺคหายนฺติ นิรสฺสชนฺติ, กปีว สาขํ ปมุญฺจํ คหายํ.

ពួកជនអ្នកប្រកាន់ខ្ជាប់នូវទិដ្ឋិទាំងនោះ លះបង់គ្រូមុនហើយ ទៅអាស្រ័យនឹងគ្រូដទៃទៀត ជាអ្នកអន្ទោលទៅតាមតណ្ហា មិនអាចឆ្លងផុតនូវគ្រឿងជំពាក់ (តណ្ហា) បានឡើយ។ ពួកគេតែងចាប់យកផង លះបង់ចោលផង (នូវលទ្ធិទាំងនោះ) ប្រៀបដូចជាស្វាដែលលែងមែកឈើមួយ ហើយទៅចាប់យកមែកឈើមួយទៀតដូច្នោះឯង។

๗๙๘.

៧៩៨.

สยํ [Pg.403] สมาทาย วตานิ ชนฺตุ, อุจฺจาวจํ คจฺฉติ สญฺญสตฺโต;

วิทฺวา จ เวเทหิ สเมจฺจ ธมฺมํ, น อุจฺจาวจํ คจฺฉติ ภูริปญฺโญ.

សត្វលោកអ្នកជាប់ជំពាក់ក្នុងសញ្ញា តែងសមាទាននូវវត្តទាំងឡាយដោយខ្លួនឯង ហើយចូលទៅរកគ្រូថោកទាបខ្លះ ខ្ពង់ខ្ពស់ខ្លះ។ ចំណែកឯព្រះអរហន្តអ្នកមានប្រាជ្ញាទូលាយដូចផែនដី ដឹងច្បាស់នូវធម៌ (អរិយសច្ច) ដោយមគ្គញ្ញាណទាំងឡាយហើយ តែងមិនចូលទៅរកគ្រូថោកទាប ឬខ្ពង់ខ្ពស់ឡើយ។

๗๙๙.

៧៩៩.

ส สพฺพธมฺเมสุ วิเสนิภูโต, ยํ กิญฺจิ ทิฏฺฐํ ว สุตํ มุตํ วา;

ตเมว ทสฺสึ วิวฏํ จรนฺตํ, เกนีธ โลกสฺมิ วิกปฺปเยยฺย.

ព្រះអរហន្តនោះ ជាអ្នកកម្ចាត់បង់នូវសេនាមារក្នុងធម៌ទាំងពួង ទោះបីជាអារម្មណ៍ដែលបានឃើញ ឮ ឬប៉ះពាល់ក្តី។ ព្រះអរហន្តនោះជាអ្នកឃើញនូវធម៌ដ៏បរិសុទ្ធនោះ មិនមានដំបូលគឺតណ្ហាឡើយ ដើរទៅនៅក្នុងលោកនេះ តើបុគ្គលណាអាចយកតណ្ហា ឬទិដ្ឋិអ្វីមកកំណត់ព្រះអង្គបាន?

๘๐๐.

៨០០.

น กปฺปยนฺติ น ปุเรกฺขโรนฺติ, อจฺจนฺตสุทฺธีติ น เต วทนฺติ;

อาทานคนฺถํ คถิตํ วิสชฺช, อาสํ น กุพฺพนฺติ กุหิญฺจิ โลเก.

ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មិនរៀបចំ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) មិនធ្វើតណ្ហានិងទិដ្ឋិឱ្យជាប្រធានឡើយ ទាំងមិនពោលថា «នេះជាសេចក្តីបរិសុទ្ធិដ៏ក្រៃលែង» ឡើយ។ ព្រះអរហន្តទាំងនោះ កាត់ផ្តាច់នូវចំណងគឺការប្រកាន់មាំដែលចងក្រងទុកហើយ មិនធ្វើនូវសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងលោកណាៗ ឡើយ។

๘๐๑.

៨០១.

สีมาติโค พฺราหฺมโณ ตสฺส นตฺถิ, ญตฺวา ว ทิสฺวา ว สมุคฺคหีตํ;

น ราคราคี น วิราครตฺโต, ตสฺสีธ นตฺถี ปรมุคฺคหีตนฺติ.

ព្រះព្រាហ្មណ៍ (ព្រះអរហន្ត) អ្នកកន្លងផុតនូវដែនសីមា (កិលេស) មិនមានការប្រកាន់មាំដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ ព្រោះបានដឹងបានឃើញហើយឡើយ។ ព្រះអង្គមិនត្រេកត្រអាលក្នុងកាមរាគ ទាំងមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងរូបរាគនិងអរូបរាគឡើយ ក្នុងលោកនេះ ការប្រកាន់មាំថា «នេះជាធម៌ដ៏ប្រសើរ» មិនមានដល់ព្រះអង្គឡើយ។

สุทฺธฏฺฐกสุตฺตํ จตุตฺถํ นิฏฺฐิตํ.

សុទ្ធដ្ឋកសូត្រ ទី៤ ចប់។

๕. ปรมฏฺฐกสุตฺตํ

៥. បរមដ្ឋកសូត្រ

๘๐๒.

៨០២.

ปรมนฺติ ทิฏฺฐีสุ ปริพฺพสาโน, ยทุตฺตริ กุรุเต ชนฺตุ โลเก;

หีนาติ อญฺเญ ตโต สพฺพมาห, ตสฺมา วิวาทานิ อวีติวตฺโต.

សត្វលោកកាលស្ថិតនៅក្នុងទិដ្ឋិទាំងឡាយ ដោយយល់ថា «ទិដ្ឋិនេះឯងប្រសើរ» តែងធ្វើទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនឱ្យជាធម៌ដ៏ឧត្តមក្នុងលោក ហើយពោលចំពោះទិដ្ឋិដទៃក្រៅពីនោះថា «ថោកទាប» ព្រោះហេតុនោះ គេទើបមិនកន្លងផុតនូវការជជែកប្រកែកគ្នាឡើយ។

๘๐๓.

៨០៣.

ยทตฺตนี ปสฺสติ อานิสํสํ, ทิฏฺเฐ สุเต สีลวเต มุเต วา;

ตเทว โส ตตฺถ สมุคฺคหาย, นิหีนโต ปสฺสติ สพฺพมญฺญํ.

បុគ្គលឃើញនូវអានិសង្សណាសម្រាប់ខ្លួន ក្នុងរូបដែលឃើញ ក្នុងសំឡេងដែលឮ ក្នុងសីលវត្ត ឬក្នុងអារម្មណ៍ដែលប៉ះពាល់ គេក៏ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវអានិសង្សនោះក្នុងទិដ្ឋិនោះ ហើយរមែងយល់ឃើញនូវទិដ្ឋិដទៃទាំងអស់ថាថោកទាប。

๘๐๔.

៨០៤.

ตํ [Pg.404] วาปิ คนฺถํ กุสลา วทนฺติ, ยํ นิสฺสิโต ปสฺสติ หีนมญฺญํ;

ตสฺมา หิ ทิฏฺฐํ ว สุตํ มุตํ วา, สีลพฺพตํ ภิกฺขุ น นิสฺสเยยฺย.

ពួកអ្នកឈ្លាសវៃ តែងពោលថាសេចក្តីយល់ឃើញនោះជាគ្រឿងចងក្រង (គន្ថៈ) ព្រោះបុគ្គលអាស្រ័យនូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនហើយ យល់ឃើញនូវទិដ្ឋិដទៃថាថោកទាប។ ហេតុនោះ ភិក្ខុមិនគួរអាស្រ័យនូវរូបដែលឃើញ សំឡេងដែលឮ អារម្មណ៍ដែលប៉ះពាល់ ឬសីលវត្តឡើយ។

๘๐๕.

៨០៥.

ทิฏฺฐิมฺปิ โลกสฺมึ น กปฺปเยยฺย, ญาเณน วา สีลวเตน วาปิ;

สโมติ อตฺตานมนูปเนยฺย, หีโน น มญฺเญถ วิเสสิ วาปิ.

ភិក្ខុមិនគួររៀបចំបង្កើតទិដ្ឋិណាមួយក្នុងលោក ដោយសារញាណ ឬដោយសារសីលវត្តឡើយ មិនគួរប្រៀបធៀបខ្លួនឯងថា «ស្មើគេ» ទាំងមិនគួរគិតថាខ្លួនឯង «ថោកទាបជាងគេ» ឬ «វិសេសជាងគេ» ឡើយ។

๘๐๖.

៨០៦.

อตฺตํ ปหาย อนุปาทิยาโน, ญาเณปิ โส นิสฺสยํ โน กโรติ;

ส เว วิยตฺเตสุ น วคฺคสารี, ทิฏฺฐิมฺปิ โส น ปจฺเจติ กิญฺจิ.

ភិក្ខុនោះលះបង់នូវអត្តទិដ្ឋិហើយ មិនប្រកាន់មាំនូវទិដ្ឋិដទៃឡើយ សូម្បីតែក្នុងញាណ ក៏មិនធ្វើនូវការអាស្រ័យ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) ឡើយ។ ភិក្ខុនោះមិនលម្អៀងទៅតាមពួកក្រុមដែលបែកបាក់គ្នាឡើយ ទាំងមិនត្រឡប់ទៅរកទិដ្ឋិណាមួយឡើយ។

๘๐๗.

៨០៧.

ยสฺสูภยนฺเต ปณิธีธ นตฺถิ, ภวาภวาย อิธ วา หุรํ วา;

นิเวสนา ตสฺส น สนฺติ เกจิ, ธมฺเมสุ นิจฺเฉยฺย สมุคฺคหีตํ.

ព្រះអរហន្តណា មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងចំណែកទាំងពីរ គឺក្នុងភពនេះ ឬក្នុងភពខាងមុខ ដើម្បីសេចក្តីចម្រើននៃភពឡើយ។ ព្រះអរហន្តនោះ មិនមានការចូលទៅអាស្រ័យ (ដោយការយល់ខុស) ណាមួយឡើយ ព្រោះបានកាត់ផ្តាច់នូវទិដ្ឋិដែលប្រកាន់មាំក្នុងធម៌ទាំងឡាយហើយ។

๘๐๘.

៨០៨.

ตสฺสีธ ทิฏฺเฐ ว สุเต มุเต วา, ปกปฺปิตา นตฺถิ อณูปิ สญฺญา;

ตํ พฺราหฺมณํ ทิฏฺฐิมนาทิยานํ, เกนีธ โลกสฺมึ วิกปฺปเยยฺย.

ក្នុងលោកនេះ សូម្បីតែសញ្ញាដ៏តូចឆ្មារដែលកើតអំពីទិដ្ឋិ ដែលបុគ្គលរៀបចំឡើងក្នុងរូបដែលឃើញ សំឡេងដែលឮ ឬអារម្មណ៍ដែលប៉ះពាល់ ក៏មិនមានដល់ព្រះអរហន្តនោះឡើយ។ តើបុគ្គលណាអាចយកតណ្ហា ឬទិដ្ឋិអ្វីមកកំណត់ព្រះព្រាហ្មណ៍ (ព្រះអរហន្ត) នោះ អ្នកមិនប្រកាន់ខ្ជាប់នូវទិដ្ឋិក្នុងលោកនេះបាន?

๘๐๙.

៨០៩.

น กปฺปยนฺติ น ปุเรกฺขโรนฺติ, ธมฺมาปิ เตสํ น ปฏิจฺฉิตาเส;

น พฺราหฺมโณ สีลวเตน เนยฺโย, ปารงฺคโต น ปจฺเจติ ตาทีติ.

ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ មិនរៀបចំ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) មិនធ្វើតណ្ហានិងទិដ្ឋិឱ្យជាប្រធានឡើយ សូម្បីតែធម៌ទាំងឡាយ (ទិដ្ឋិ ៦២) ក៏ព្រះអង្គមិនទទួលយកឡើយ។ ព្រះព្រាហ្មណ៍ (ព្រះអរហន្ត) មិនមែនជាបុគ្គលដែលសីលវត្តដឹកនាំទៅបានឡើយ ព្រះអង្គជាអ្នកដល់នូវត្រើយ (និព្វាន) មានសភាពនឹងធឹង មិនត្រឡប់មកកាន់កិលេសដែលលះបង់ហើយឡើយ។

ปรมฏฺฐกสุตฺตํ ปญฺจมํ นิฏฺฐิตํ.

បរមដ្ឋកសូត្រ ទី៥ ចប់។

๖. ชราสุตฺตํ

៦. ជរាសូត្រ

๘๑๐.

៨១០.

อปฺปํ [Pg.405] วต ชีวิตํ อิทํ, โอรํ วสฺสสตาปิ มิยฺยติ ;

โย เจปิ อติจฺจ ชีวติ, อถ โข โส ชรสาปิ มิยฺยติ.

ជីវិតនេះខ្លីណាស់ហ្ន៎ បុគ្គលតែងស្លាប់សូម្បីតែមិនទាន់ដល់មួយរយឆ្នាំផង។ ទោះបីជាបុគ្គលណារស់នៅហួសមួយរយឆ្នាំទៅទៀត ក៏គង់តែស្លាប់ដោយសារជរាជាមិនខាន។

๘๑๑.

៨១១.

โสจนฺติ ชนา มมายิเต, น หิ สนฺติ นิจฺจา ปริคฺคหา;

วินาภาวสนฺตเมวิทํ, อิติ ทิสฺวา นาคารมาวเส.

ពួកជនតែងសោកស្តាយចំពោះវត្ថុដែលខ្លួនស្រឡាញ់រាប់អាន ព្រោះថាទ្រព្យសម្បត្តិដែលជាគ្រឿងហួងហែង មិនមែនជាវត្ថុទៀងទាត់ឡើយ។ បុគ្គលដឹងច្បាស់ថា «ការព្រាត់ប្រាសគ្នានេះជាសភាពពិតប្រាកដ» ដូច្នេះហើយ មិនគួរគ្រប់គ្រងផ្ទះឡើយ។

๘๑๒.

៨១២.

มรเณนปิ ตํ ปหียติ, ยํ ปุริโส มมิทนฺติ มญฺญติ;

เอตมฺปิ วิทิตฺวา ปณฺฑิโต, น มมตฺตาย นเมถ มามโก.

បុគ្គលតែងសម្គាល់នូវវត្ថុណាថា «នេះជារបស់អញ» វត្ថុនោះ គេតែងលះបង់ចោលសូម្បីតែដោយសារសេចក្តីស្លាប់។ វិញ្ញូជនអ្នកជាសាវករបស់តថាគត ដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនេះហើយ មិនគួរលំអោនទៅរកការប្រកាន់មាំថាជារបស់ខ្លួនឡើយ។

๘๑๓.

៨១៣.

สุปิเนน ยถาปิ สงฺคตํ, ปฏิพุทฺโธ ปุริโส น ปสฺสติ;

เอวมฺปิ ปิยายิตํ ชนํ, เปตํ กาลกตํ น ปสฺสติ.

បុគ្គលដែលភ្ញាក់ឡើង រមែងមិនឃើញមនុស្សដែលខ្លួនបានជួបក្នុងសុបិនយ៉ាងណា ជនជាទីស្រឡាញ់ដែលស្លាប់បាត់បង់ជីវិតទៅហើយ បុគ្គលរមែងមិនឃើញយ៉ាងនោះឯង។

๘๑๔.

៨១៤.

ทิฏฺฐาปิ สุตาปิ เต ชนา, เยสํ นามมิทํ ปวุจฺจติ ;

นามํเยวาวสิสฺสติ, อกฺเขยฺยํ เปตสฺส ชนฺตุโน.

ពួកជនទាំងឡាយណាដែលគេធ្លាប់បានឃើញ ធ្លាប់បានឮ និងហៅឈ្មោះយ៉ាងនេះៗ កាលបើជនទាំងនោះស្លាប់ទៅហើយ ឈ្មោះរបស់ជនអ្នកស្លាប់ទៅនោះ តែងនៅសល់ត្រឹមតែពាក្យសម្រាប់និយាយប្រាប់ប៉ុណ្ណោះ។

๘๑๕.

៨១៥.

โสกปฺปริเทวมจฺฉรํ, น ชหนฺติ คิทฺธา มมายิเต;

ตสฺมา มุนโย ปริคฺคหํ, หิตฺวา อจรึสุ เขมทสฺสิโน.

ពួកជនអ្នកជាប់ជំពាក់ក្នុងវត្ថុដែលខ្លួនស្រឡាញ់ រមែងមិនលះបង់នូវសេចក្តីសោក សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល និងសេចក្តីកំណាញ់ឡើយ។ ព្រោះហេតុនោះ ព្រះមុនីទាំងឡាយអ្នកឃើញនូវធម៌ដ៏ក្សេម (និព្វាន) ទើបលះបង់នូវគ្រឿងហួងហែង ហើយប្រព្រឹត្តទៅ។

๘๑๖.

៨១៦.

ปติลีนจรสฺส [Pg.406] ภิกฺขุโน, ภชมานสฺส วิวิตฺตมาสนํ;

สามคฺคิยมาหุ ตสฺส ตํ, โย อตฺตานํ ภวเน น ทสฺสเย.

ព្រះពុទ្ធជាដើម តែងពោលថា ការប្រព្រឹត្តរបស់ភិក្ខុអ្នកដកខ្លួនចេញ (ចាកអារម្មណ៍មិនសមគួរ) សេពនូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់នោះ ជាការសមគួរដល់ធម៌ គឺភិក្ខុណាដែលមិនធ្វើខ្លួនឱ្យប្រាកដក្នុងភពទាំងឡាយឡើយ។

๘๑๗.

៨១៧.

สพฺพตฺถ มุนี อนิสฺสิโต, น ปิยํ กุพฺพติ โนปิ อปฺปิยํ;

ตสฺมึ ปริเทวมจฺฉรํ, ปณฺเณ วาริ ยถา น ลิมฺปติ.

ព្រះមុនីមិនអាស្រ័យក្នុងធម៌ទាំងពួង (អាយតនៈ ១២) មិនធ្វើនូវរបស់ជាទីស្រឡាញ់ ទាំងមិនធ្វើនូវរបស់មិនជាទីស្រឡាញ់ឡើយ។ សេចក្តីខ្សឹកខ្សួលនិងសេចក្តីកំណាញ់ មិនជាប់ជំពាក់នឹងព្រះមុនីនោះឡើយ ដូចជាទឹកមិនជាប់នៅលើស្លឹកឈូកដូច្នោះឯង។

๘๑๘.

៨១៨.

อุทพินฺทุ ยถาปิ โปกฺขเร, ปทุเม วาริ ยถา น ลิมฺปติ;

เอวํ มุนิ โนปลิมฺปติ, ยทิทํ ทิฏฺฐสุตํ มุเตสุ วา.

ដំណក់ទឹកមិនជាប់នៅលើស្លឹកឈូកយ៉ាងណា ឬទឹកមិនជាប់នៅលើផ្កាឈូកយ៉ាងណា ព្រះមុនីក៏មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងអារម្មណ៍ដែលបានឃើញ ឮ ឬប៉ះពាល់យ៉ាងនោះឯង。

๘๑๙.

៨១៩.

โธโน น หิ เตน มญฺญติ, ยทิทํ ทิฏฺฐสุตํ มุเตสุ วา;

นาญฺเญน วิสุทฺธิมิจฺฉติ, น หิ โส รชฺชติ โน วิรชฺชตีติ.

ព្រះមុនីអ្នកកម្ចាត់បង់កិលេសហើយ រមែងមិនសម្គាល់ (ដោយតណ្ហា ម៉ានៈ ទិដ្ឋិ) ក្នុងអារម្មណ៍ដែលបានឃើញ ឮ ឬប៉ះពាល់ឡើយ ទាំងមិនប្រាថ្នាសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយវិធីដទៃ (ក្រៅពីអរិยมគ្គ) ឡើយ ព្រោះព្រះមុនីនោះមិនមែនជាអ្នកត្រេកត្រអាល ទាំងមិនមែនជាអ្នកកំពុងប្រាសចាកតម្រេកឡើយ (ព្រោះបានប្រាសចាកតម្រេកស្រេចហើយ)។

ชราสุตฺตํ ฉฏฺฐํ นิฏฺฐิตํ.

ជរាសូត្រ ទី៦ ចប់។

๗. ติสฺสเมตฺเตยฺยสุตฺตํ

៧. តិស្សមេត្តេយ្យសូត្រ

๘๒๐.

៨២០.

‘‘เมถุนมนุยุตฺตสฺส, (อิจฺจายสฺมา ติสฺโส เมตฺเตยฺโย) วิฆาตํ พฺรูหิ มาริส;

สุตฺวาน ตว สาสนํ, วิเวเก สิกฺขิสฺสามเส.

(លោកម្ចាស់តិស្សមេត្តេយ្យដ៏មានអាយុ ក្រាបបង្គំទូលថា) បពិត្រព្រះអង្គដ៏មានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវសេចក្តីវិនាស (សេចក្តីទុក្ខលំបាក) របស់បុគ្គលអ្នកប្រកបក្នុងមេថុនធម្ម។ ពួកយើងខ្ញុំបានស្តាប់ព្រះសាសនារបស់ព្រះអង្គហើយ នឹងសិក្សាក្នុងវិវេកធម៌។

๘๒๑.

៨២១.

‘‘เมถุนมนุยุตฺตสฺส, (เมตฺเตยฺยาติ ภควา) มุสฺสเต วาปิ สาสนํ;

มิจฺฉา จ ปฏิปชฺชติ, เอตํ ตสฺมึ อนาริยํ.

(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ម្នាលមេត្តេយ្យ កាលបើបុគ្គលប្រកបក្នុងមេថុនធម្មហើយ សូម្បីតែព្រះសាសនា (បរិយត្តិនិងបដិបត្តិ) ក៏រមែងវិនាសបាត់បង់ទៅ ទាំងរមែងប្រតិបត្តិខុសទៀតផង នេះជាធម៌មិនប្រសើរក្នុងបុគ្គលនោះឡើយ។

๘๒๒.

៨២២.

‘‘เอโก [Pg.407] ปุพฺเพ จริตฺวาน, เมถุนํ โย นิเสวติ;

ยานํ ภนฺตํ ว ตํ โลเก, หีนมาหุ ปุถุชฺชนํ.

បុគ្គលណាធ្លាប់ប្រព្រឹត្តតែម្នាក់ឯងក្នុងកាលមុន ហើយត្រឡប់មកសេពមេថុនធម្មវិញ ពួកបណ្ឌិតតែងហៅបុគ្គលនោះក្នុងលោកថា ជាបុថុជ្ជនដ៏ថោកទាប ប្រៀបដូចជាយានដែលរអិលធ្លាក់ផ្លូវដូច្នោះឯង។

๘๒๓.

៨២៣.

‘‘ยโส กิตฺติ จ ยา ปุพฺเพ, หายเต วาปิ ตสฺส สา;

เอตมฺปิ ทิสฺวา สิกฺเขถ, เมถุนํ วิปฺปหาตเว.

យសសក្តិនិងកេរ្តិ៍ឈ្មោះណាដែលបុគ្គលនោះធ្លាប់បានក្នុងកាលមុន យសសក្តិនិងកេរ្តិ៍ឈ្មោះនោះ រមែងសាបសូន្យទៅជាមិនខាន។ បុគ្គលឃើញនូវទោសនេះហើយ គួរតែសិក្សាដើម្បីលះបង់នូវមេថុនធម្មចោលចេញ។

๘๒๔.

៨២៤.

‘‘สงฺกปฺเปหิ ปเรโต โส, กปโณ วิย ฌายติ;

สุตฺวา ปเรสํ นิคฺโฆสํ, มงฺกุ โหติ ตถาวิโธ.

បុគ្គលនោះត្រូវកាមវិតក្កទាំងឡាយគ្របសង្កត់ហើយ តែងសោកសៅដូចជាមនុស្សកំសត់ (គ្មានទីពឹង)។ កាលបើបានឮពាក្យតិះដៀលរបស់ជនដទៃ បុគ្គលដែលមានសភាពបែបនោះ រមែងជាអ្នកមានមុខស្រពោន។

๘๒๕.

៨២៥.

‘‘อถ สตฺถานิ กุรุเต, ปรวาเทหิ โจทิโต;

เอส ขฺวสฺส มหาเคโธ, โมสวชฺชํ ปคาหติ.

ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលនោះកាលបើត្រូវជនដទៃចោទប្រកាន់ដោយពាក្យពិត ក៏រមែងធ្វើនូវអាវុធ (គឺកាយទុច្ចរិតជាដើម) ហើយធ្លាក់ចុះទៅក្នុងមុសាវាទ នេះឯងជាគ្រឿងចងក្រងដ៏ធំរបស់បុគ្គលនោះ។

๘๒๖.

៨២៦.

‘‘ปณฺฑิโตติ สมญฺญาโต, เอกจริยํ อธิฏฺฐิโต;

อถาปิ เมถุเน ยุตฺโต, มนฺโทว ปริกิสฺสติ.

បុគ្គលដែលគេធ្លាប់សន្មតថាជាបណ្ឌិត ព្រោះបានសមាទាននូវការប្រព្រឹត្តតែម្នាក់ឯង លុះក្រោយមកត្រឡប់ជាមកប្រកបក្នុងមេថុនធម្មវិញ រមែងល្ងង់ខ្លៅដូចជាមនុស្សល្ងីល្ងើ នាំឱ្យសៅហ្មងជាមិនខាន។

๘๒๗.

៨២៧.

‘‘เอตมาทีนวํ ญตฺวา, มุนิ ปุพฺพาปเร อิธ;

เอกจริยํ ทฬฺหํ กยิรา, น นิเสเวถ เมถุนํ.

ព្រះមុនីដឹងច្បាស់នូវទោសនេះ ទាំងក្នុងកាលមុន (កាលជាបព្វជិត) ទាំងក្នុងកាលជាខាងក្រោយ (កាលជាគ្រហស្ថ) ក្នុងសាសនានេះហើយ គួរតែធ្វើនូវការប្រព្រឹត្តតែម្នាក់ឯងឱ្យមាំមួន មិនគួរគប្បីសេពមេថុនធម្មឡើយ។

๘๒๘.

៨២៨.

‘‘วิเวกญฺเญว สิกฺเขถ, เอตทริยานมุตฺตมํ;

น เตน เสฏฺโฐ มญฺเญถ, ส เว นิพฺพานสนฺติเก.

ភិក្ខុគប្បីសិក្សាក្នុងវិវេកធម៌ (ការស្ងាត់កាយស្ងាត់ចិត្ត) តែម្យ៉ាង នេះជាធម៌ដ៏ឧត្តមរបស់ព្រះអរិយភក្ត្រទាំងឡាយ។ ភិក្ខុមិនគប្បីសម្គាល់ខ្លួនថាប្រសើរដោយសារវិវេកធម៌នោះឡើយ ភិក្ខុនោះឯងឈ្មោះថាស្ថិតនៅជិតព្រះនិព្វានជាមិនខាន។

๘๒๙.

៨២៩.

‘‘ริตฺตสฺส มุนิโน จรโต, กาเมสุ อนเปกฺขิโน;

โอฆติณฺณสฺส ปิหยนฺติ, กาเมสุ คธิตา ปชา’’ติ.

ពួកសត្វដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងកាមទាំងឡាយ តែងប្រាថ្នាចង់បាន (នូវគុណធម៌) របស់ព្រះមុនីអ្នកមានចិត្តទទេ (ចាកកិលេស) ប្រព្រឹត្តទៅ ជាអ្នកមិនមានសេចក្តីអាឡោះអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកឆ្លងផុតនូវអូឃៈហើយ។

ติสฺสเมตฺเตยฺยสุตฺตํ สตฺตมํ นิฏฺฐิตํ.

តិស្សមេត្តេយ្យសូត្រ ទី៧ ចប់។

๘. ปสูรสุตฺตํ

៨. ពសូរសូត្រ

๘๓๐.

៨៣០.

อิเธว สุทฺธิ อิติ วาทยนฺติ, นาญฺเญสุ ธมฺเมสุ วิสุทฺธิมาหุ;

ยํ นิสฺสิตา ตตฺถ สุภํ วทานา, ปจฺเจกสจฺเจสุ ปุถู นิวิฏฺฐา.

ពួកជនទាំងឡាយតែងពោលថា «សេចក្តីបរិសុទ្ធិមានតែក្នុងលទ្ធិនេះប៉ុណ្ណោះ» តែងមិនពោលថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិមានក្នុងធម៌ដទៃឡើយ។ ពួកសមណព្រាហ្មណ៍ជាច្រើន តែងអាស្រ័យនូវលទ្ធិណា ក៏ពោលសរសើរនូវលទ្ធិនោះថាជាលទ្ធិល្អ ហើយចូលទៅតាំងនៅមាំក្នុងសច្ចៈដោយឡែកៗ របស់ខ្លួន។

๘๓๑.

៨៣១.

เต [Pg.408] วาทกามา ปริสํ วิคยฺห, พาลํ ทหนฺตี มิถุ อญฺญมญฺญํ;

วทนฺติ เต อญฺญสิตา กโถชฺชํ, ปสํสกามา กุสลา วทานา.

ពួកជនទាំងនោះប្រាថ្នានឹងជជែកគ្នា ក៏ចូលទៅកាន់ជំនុំ ហើយចោទប្រកាន់គ្នាទៅវិញទៅមកថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ。 ពួកជនទាំងនោះអាស្រ័យនឹងគ្រូដទៃទៀត តែងនិយាយពាក្យទាស់ទែងគ្នា ព្រោះចង់បានសេចក្តីសរសើរ និងសម្គាល់ខ្លួនថាជាអ្នកឈ្លាសវៃ។

๘๓๒.

៨៣២.

ยุตฺโต กถายํ ปริสาย มชฺเฌ, ปสํสมิจฺฉํ วินิฆาติ โหติ;

อปาหตสฺมึ ปน มงฺกุ โหติ, นินฺทาย โส กุปฺปติ รนฺธเมสี.

បុគ្គលអ្នកប្រកបក្នុងការនិយាយកណ្តាលជំនុំ ប្រាថ្នានូវសេចក្តីសរសើរ តែងមានសេចក្តីសង្ស័យ (ខ្លាចគេបដិសេធ)។ កាលបើវាទៈរបស់ខ្លួនត្រូវគេបដិសេធចោលហើយ គេរមែងមានមុខស្រពោន តែងខឹងសម្បារចំពោះពាក្យតិះដៀល ហើយស្វែងរកចន្លោះប្រហោងរបស់ជនដទៃ។

๘๓๓.

៨៣៣.

ยมสฺส วาทํ ปริหีนมาหุ, อปาหตํ ปญฺหวิมํสกาเส;

ปริเทวติ โสจติ หีนวาโท, อุปจฺจคา มนฺติ อนุตฺถุนาติ.

កាលបើពួកអ្នកសាកសួរប្រស្នា ពោលថាវាទៈរបស់បុគ្គលនោះសាបសូន្យហើយ ត្រូវគេបដិសេធចោលហើយ បុគ្គលអ្នកមានវាទៈចាញ់គេនោះ តែងខ្សឹកខ្សួល សោកសៅ និងរអ៊ូរទាំថា «គេបានឈ្នះអញហើយ»។

๘๓๔.

៨៣៤.

เอเต วิวาทา สมเณสุ ชาตา, เอเตสุ อุคฺฆาติ นิฆาติ โหติ;

เอตมฺปิ ทิสฺวา วิรเม กโถชฺชํ, น หญฺญทตฺถตฺถิปสํสลาภา.

ការជជែកប្រកែកគ្នាទាំងឡាយនេះ កើតឡើងហើយក្នុងពួកសមណៈ (ខាងក្រៅសាសនា) កាលបើមានការជជែកទាំងនេះ សេចក្តីត្រេកអរ (ព្រោះឈ្នះ) និងសេចក្តីខូចចិត្ត (ព្រោះចាញ់) តែងមានឡើង។ បុគ្គលឃើញនូវទោសនេះហើយ គប្បីវៀរចាកការជជែកគ្នា ព្រោះថាប្រយោជន៍ដទៃក្រៅពីការបានសេចក្តីសរសើរ មិនមានឡើយ។

๘๓๕.

៨៣៥.

ปสํสิโต วา ปน ตตฺถ โหติ, อกฺขาย วาทํ ปริสาย มชฺเฌ;

โส หสฺสตี อุณฺณมตี จ เตน, ปปฺปุยฺย ตมตฺถํ ยถา มโน อหุ.

ម្យ៉ាងទៀត បុគ្គលនោះកាលបើបានសម្តែងវាទៈរបស់ខ្លួនកណ្តាលជំនុំ ហើយគេសរសើរក្នុងទីនោះ គេរមែងសើចសប្បាយ និងមានចិត្តក្អេងក្អាងដោយសារជ័យជម្នះនោះ ព្រោះបានសម្រេចប្រយោជន៍តាមដែលចិត្តប្រាថ្នា។

๘๓๖.

៨៣៦.

ยา อุณฺณตี สาสฺส วิฆาตภูมิ, มานาติมานํ วทเต ปเนโส;

เอตมฺปิ ทิสฺวา น วิวาทเยถ, น หิ เตน สุทฺธึ กุสลา วทนฺติ.

សេចក្តីក្អេងក្អាងនោះឯង ជាទីតាំងនៃសេចក្តីវិនាសរបស់បុគ្គលនោះ ព្រោះបុគ្គលនោះតែងនិយាយដោយមានមានះនិងអតិមានះ។ បុគ្គលឃើញនូវទោសនេះហើយ មិនគួរជជែកប្រកែកគ្នាឡើយ ព្រោះពួកអ្នកឈ្លាសវៃមិនពោលថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិសម្រេចបានដោយសារការជជែកគ្នានោះឡើយ។

๘๓๗.

៨៣៧.

สูโร ยถา ราชขาทาย ปุฏฺโฐ, อภิคชฺชเมติ ปฏิสูรมิจฺฉํ;

เยเนว โส เตน ปเลหิ สูร, ปุพฺเพว นตฺถิ ยทิทํ ยุธาย.

យុទ្ធជនដ៏ក្លាហានដែលស្តេចចិញ្ចឹមដោយព្រះរាជទ្រព្យ តែងស្រែកគំរាមស្វែងរកយុទ្ធជនដទៃដើម្បីច្បាំងគ្នា យ៉ាងណា ម្នាលពសូរៈ អ្នកចូរទៅរកបុគ្គលដែលមានវាទៈប្រកួតប្រជែងនឹងអ្នកចុះ ចំណែកឯកិលេសជាគ្រឿងចម្បាំង (ដើម្បីប្រកួតប្រជែង) មិនមានដល់តថាគតតាំងពីមុនមកម៉្លេះ។

๘๓๘.

៨៣៨.

เย [Pg.409] ทิฏฺฐิมุคฺคยฺห วิวาทยนฺติ, อิทเมว สจฺจนฺติ จ วาทยนฺติ;

เต ตฺวํ วทสฺสู น หิ เตธ อตฺถิ, วาทมฺหิ ชาเต ปฏิเสนิกตฺตา.

ពួកជនណាប្រកាន់ខ្ជាប់នូវទិដ្ឋិហើយជជែកគ្នា ទាំងពោលថា «នេះឯងជាការពិត» អ្នកចូរនិយាយទៅកាន់ពួកជនទាំងនោះចុះ ព្រោះថាកាលបើការជជែកគ្នាកើតឡើងហើយ ជនអ្នកជាសត្រូវនឹងតស៊ូជាមួយអ្នក មិនមានក្នុងទីនេះឡើយ។

๘๓๙.

៨៣៩.

วิเสนิกตฺวา ปน เย จรนฺติ, ทิฏฺฐีหิ ทิฏฺฐึ อวิรุชฺฌมานา;

เตสุ ตฺวํ กึ ลเภโถ ปสูร, เยสีธ นตฺถี ปรมุคฺคหีตํ.

ម្នាលពសូរៈ ចំណែកឯព្រះអរហន្តទាំងឡាយណាដែលកម្ចាត់បង់នូវសេនាកិលេសហើយ មិនទាស់ទែងនឹងទិដ្ឋិទាំងឡាយដោយទិដ្ឋិឡើយ ព្រះអរហន្តទាំងនោះមិនមានការប្រកាន់មាំថាជាធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងលោកនេះឡើយ តើអ្នកនឹងបានអ្វី (ជ័យជម្នះអ្វី) ពីព្រះអរហន្តទាំងនោះ?

๘๔๐.

៨៤០.

อถ ตฺวํ ปวิตกฺกมาคมา, มนสา ทิฏฺฐิคตานิ จินฺตยนฺโต;

โธเนน ยุคํ สมาคมา, น หิ ตฺวํ สกฺขสิ สมฺปยาตเวติ.

ឥឡូវនេះ អ្នកមានសេចក្តីត្រិះរិះ (ចង់ឈ្នះ) ចូលមកដល់ហើយ គិតគូរនូវទិដ្ឋិទាំងឡាយដោយចិត្ត ហើយចូលមកប្រកួតប្រជែងនឹងព្រះពុទ្ធអ្នកកម្ចាត់បង់កិលេសហើយ អ្នកពិតជាមិនអាចនឹងប្រកួតប្រជែងបានឡើយ។

ปสูรสุตฺตํ อฏฺฐมํ นิฏฺฐิตํ.

ពសូរសូត្រ ទី៨ ចប់。

๙. มาคณฺฑิยสุตฺตํ

៩. មាគណ្ឌិយសូត្រ

๘๔๑.

៨៤១.

‘‘ทิสฺวาน ตณฺหํ อรตึ รคญฺจ, นาโหสิ ฉนฺโท อปิ เมถุนสฺมึ;

กิเมวิทํ มุตฺตกรีสปุณฺณํ, ปาทาปิ นํ สมฺผุสิตุํ น อิจฺเฉ’’.

(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) តថាគតបានឃើញនាងតណ្ហា នាងអរតី និងនាងរាគា (បុត្រីម៉ារ) ហើយ សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងមេថុនធម្ម ក៏មិនមានឡើយ ចុះនឹងពោលទៅថ្វីចំពោះរូបកាយ (កូនស្រីរបស់អ្នក) ដែលពេញដោយទឹកមូត្រនិងលាមកនេះ សូម្បីតែជើង ក៏តថាគតមិនចង់ពាល់ត្រូវផង។

๘๔๒.

៨៤២.

‘‘เอตาทิสํ เจ รตนํ น อิจฺฉสิ, นารึ นรินฺเทหิ พหูหิ ปตฺถิตํ;

ทิฏฺฐิคตํ สีลวตํ นุ ชีวิตํ, ภวูปปตฺติญฺจ วเทสิ กีทิสํ’’.

(មាគណ្ឌិយព្រាហ្មណ៍សួរថា) បើលោកមិនប្រាថ្នានូវស្រីរតនៈបែបនេះ ដែលស្តេចជាច្រើនប្រាថ្នាចង់បានទេ តើលោកសម្តែងនូវទិដ្ឋិ សីលវត្ត ជីវិត និងការកើតឡើងក្នុងភពបែបណាវិញ?

๘๔๓.

៨៤៣.

‘‘อิทํ วทามีติ น ตสฺส โหติ, (มาคณฺฑิยาติ ภควา)ธมฺเมสุ นิจฺเฉยฺย สมุคฺคหีตํ;

ปสฺสญฺจ ทิฏฺฐีสุ อนุคฺคหาย,อชฺฌตฺตสนฺตึ ปจินํ อทสฺสํ’’.

(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ម្នាលមាគណ្ឌិយៈ ការប្រកាន់មាំដោយទិដ្ឋិថា «តថាគតពោលនូវពាក្យនេះ» មិនមានដល់តថាគតឡើយ ព្រោះតថាគតបានកាត់ផ្តាច់នូវទិដ្ឋិទាំងឡាយក្នុងធម៌ទាំងឡាយហើយ។ តថាគតឃើញនូវទោសក្នុងទិដ្ឋិទាំងឡាយ មិនប្រកាន់យកនូវទិដ្ឋិណាមួយឡើយ កាលរွေးរើសនូវសច្ចធម៌ ក៏បានឃើញនូវសេចក្តីស្ងប់ក្នុងខ្លួន (ព្រះនិព្វាន)។

๘๔๔.

៨៤៤.

‘‘วินิจฺฉยา [Pg.410] ยานิ ปกปฺปิตานิ, (อิติ มาคณฺฑิโย )เต เว มุนี พฺรูสิ อนุคฺคหาย;

อชฺฌตฺตสนฺตีติ ยเมตมตฺถํ,กถํ นุ ธีเรหิ ปเวทิตํ ตํ’’.

(មាគណ្ឌិយព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា) បពិត្រព្រះមុនី ព្រះអង្គពោលថា ព្រះអង្គមិនប្រកាន់យកនូវសេចក្តីសម្រេចទាំងឡាយដែលគេរៀបចំឡើងឡើយ។ ចុះសេចក្តីស្ងប់ក្នុងខ្លួនដែលជាប្រយោជន៍នេះ តើពួកអ្នកមានប្រាជ្ញាទាំងឡាយសម្តែងទុកដូចម្តេចខ្លះ?

๘๔๕.

៨៤៥.

‘‘น ทิฏฺฐิยา น สุติยา น ญาเณน, (มาคณฺฑิยาติ ภควา)สีลพฺพเตนาปิ น สุทฺธิมาห;

อทิฏฺฐิยา อสฺสุติยา อญาณา,อสีลตา อพฺพตา โนปิ เตน;

เอเต จ นิสฺสชฺช อนุคฺคหาย,สนฺโต อนิสฺสาย ภวํ น ชปฺเป’’.

(ព្រះមានព្រះភាគត្រាស់ថា) ម្នាលមាគណ្ឌិយៈ តថាគតមិនពោលថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិមានព្រោះទិដ្ឋិ ព្រោះការស្តាប់ (វេទ) ព្រោះញាណ ឬព្រោះសីលវត្តឡើយ ទាំងមិនពោលថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិមានព្រោះមិនមានទិដ្ឋិ មិនមានការស្តាប់ មិនមានញាណ ឬមិនមានសីលវត្តនោះឡើយ។ បុគ្គលលះបង់នូវធម៌ទាំងនេះហើយ មិនប្រកាន់មាំ ជាអ្នកស្ងប់រំលាប់ មិនអាស្រ័យនឹងអ្វីៗ មិនគប្បីប្រាថ្នានូវភពឡើយ។

๘๔๖.

៨៤៦.

‘‘โน เจ กิร ทิฏฺฐิยา น สุติยา น ญาเณน, (อิติ มาคณฺฑิโย)สีลพฺพเตนาปิ น สุทฺธิมาห;

อทิฏฺฐิยา อสฺสุติยา อญาณา,อสีลตา อพฺพตา โนปิ เตน;

มญฺญามหํ โมมุหเมว ธมฺมํ,ทิฏฺฐิยา เอเก ปจฺเจนฺติ สุทฺธึ’’.

(មាគណ្ឌិយព្រាហ្មណ៍ក្រាបបង្គំទូលថា) បើព្រះអង្គមិនពោលថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិមានព្រោះទិដ្ឋិ ព្រោះការស្តាប់ ព្រោះញាណ ឬព្រោះសីលវត្តឡើយ ទាំងមិនពោលថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិមានព្រោះមិនមានទិដ្ឋិ មិនមានការស្តាប់ មិនមានញាណ ឬមិនមានសីលវត្តនោះឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ថា ធម៌នេះជាធម៌ដ៏វង្វេងពិតប្រាកដ ព្រោះថាពួកសមណព្រាហ្មណ៍ខ្លះ តែងជឿថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិមានព្រោះទិដ្ឋិ។

๘๔๗.

៨៤៧.

‘‘ทิฏฺฐญฺจ นิสฺสาย อนุปุจฺฉมาโน, (มาคณฺฑิยาติ ภควา)สมุคฺคหีเตสุ ปโมหมาคา ;

อิโต จ นาทฺทกฺขิ อณุมฺปิ สญฺญํ,ตสฺมา ตุวํ โมมุหโต ทหาสิ.

(ព្រះបរមសាស្ត្រាទ្រង់ត្រាស់ថា) ម្នាលមាគណ្ឌិយៈ កាលបើអ្នកអាស្រ័យនូវទិដ្ឋិហើយសួរដេញដោលរឿយៗ អ្នកក៏ដល់នូវសេចក្តីវង្វេងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលខ្លួនកាន់យកយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួននោះ មួយសោត អ្នកមិនបានឃើញសូម្បីតែសញ្ញាបន្តិចបន្តួចពីធម៌ដែលតថាគតសម្តែងនេះឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បានជាអ្នកយល់ថាធម៌នេះជាធម៌វង្វេងទៅវិញ។

๘๔๘.

៨៤៨.

‘‘สโม วิเสสี อุท วา นิหีโน, โย มญฺญตี โส วิวเทถ เตน;

ตีสุ วิธาสุ อวิกมฺปมาโน, สโม วิเสสีติ น ตสฺส โหติ.

បុគ្គលណាដែលសម្គាល់ខ្លួនថា «ស្មើគេ» «វិសេសជាងគេ» ឬ «ថោកទាបជាងគេ» បុគ្គលនោះរមែងឈ្លោះប្រកែកដោយសារការសម្គាល់ខ្លួននោះ ចំណែកបុគ្គលដែលមិនរំភើបញាប់ញ័រក្នុងប្រការទាំង ៣ នោះ ការសម្គាល់ខ្លួនថា «ស្មើគេ» ឬ «វិសេសជាងគេ» រមែងមិនមានដល់បុគ្គលនោះឡើយ។

๘๔๙.

៨៤៩.

‘‘สจฺจนฺติ โส พฺราหฺมโณ กึ วเทยฺย, มุสาติ วา โส วิวเทถ เกน;

ยสฺมึ สมํ วิสมํ วาปิ นตฺถิ, ส เกน วาทํ ปฏิสํยุเชยฺย.

ព្រះអរហន្តនោះ ហេតុអ្វីក៏ត្រូវនិយាយថា «នេះជាការពិត» ឬត្រូវឈ្លោះប្រកែកនឹងបុគ្គលណាថា «នោះជាការកុហក»? កាលបើការសម្គាល់ខ្លួនថា «ស្មើគ្នា» ឬ «មិនស្មើគ្នា» មិនមានក្នុងព្រះអរហន្តណាហើយ តើព្រះអរហន្តនោះនឹងទៅតតាំងវាទៈជាមួយអ្នកណាទៀត?

๘๕๐.

៨៥០.

‘‘โอกํ [Pg.411] ปหาย อนิเกตสารี, คาเม อกุพฺพํ มุนิ สนฺถวานิ ;

กาเมหิ ริตฺโต อปุเรกฺขราโน, กถํ น วิคฺคยฺห ชเนน กยิรา.

មុនីបុគ្គលលះបង់ផ្ទះសម្បែងហើយ មិនមានអាល័យក្នុងទីលំនៅ មិនធ្វើសេចក្តីស្និទ្ធស្នាលនឹងពួកជនក្នុងស្រុក ជាអ្នកសូន្យចាកកាមទាំងឡាយ មិនប្រាថ្នានូវភពខាងមុខ តើធ្វើដូចម្តេចនឹងនិយាយទាស់ទែងនឹងជនដទៃបាន?

๘๕๑.

៨៥១.

‘‘เยหิ วิวิตฺโต วิจเรยฺย โลเก, น ตานิ อุคฺคยฺห วเทยฺย นาโค;

ชลมฺพุชํ กณฺฑกํ วาริชํ ยถา, ชเลน ปงฺเกน จนูปลิตฺตํ;

เอวํ มุนี สนฺติวาโท อคิทฺโธ, กาเม จ โลเก จ อนูปลิตฺโต.

ព្រះអរហន្តវៀរចាកទិដ្ឋិទាំងឡាយណាហើយ ត្រាច់ទៅក្នុងលោក មិនកាន់យកនូវទិដ្ឋិទាំងនោះមកនិយាយឡើយ។ ផ្កាឈូកមានបន្លា ដុះក្នុងទឹក មិនប្រឡាក់ដោយទឹក និងភក់យ៉ាងណា មុនីបុគ្គលអ្នកពោលនូវធម៌ស្ងប់រម្ងាប់ មិនមានសេចក្តីលោភលន់ ក៏មិនប្រឡាក់ដោយកាម និងលោកយ៉ាងនោះដែរ។

๘๕๒.

៨៥២.

‘‘น เวทคู ทิฏฺฐิยายโก น มุติยา, ส มานเมติ น หิ ตมฺมโย โส;

น กมฺมุนา โนปิ สุเตน เนยฺโย, อนูปนีโต ส นิเวสเนสุ.

ព្រះអរហន្តអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវេទ មិនដល់នូវសេចក្តីប្រកាន់ដោយសារទិដ្ឋិ ឬដោយសារការយល់ឃើញឡើយ ព្រោះព្រះអរហន្តនោះមិនមានសេចក្តីប្រកាន់មាំដោយសារធម៌ទាំងនោះទេ ព្រះអរហន្តនោះមិនត្រូវដឹកនាំដោយកម្ម ឬដោយការឮឡើយ ហើយក៏មិនត្រូវនាំទៅកាន់ទីលំនៅទាំងឡាយដែរ។

๘๕๓.

៨៥៣.

‘‘สญฺญาวิรตฺตสฺส น สนฺติ คนฺถา, ปญฺญาวิมุตฺตสฺส น สนฺติ โมหา;

สญฺญญฺจ ทิฏฺฐิญฺจ เย อคฺคเหสุํ, เต ฆฏฺฏยนฺตา วิจรนฺติ โลเก’’ติ.

គ្រឿងចាក់ស្រែះទាំងឡាយ មិនមានដល់បុគ្គលអ្នកប្រាសចាកតម្រេកក្នុងសញ្ញាឡើយ សេចក្តីវង្វេងទាំងឡាយ មិនមានដល់បុគ្គលអ្នករួចផុតដោយសារបញ្ញាឡើយ ចំណែកពួកជនណាដែលកាន់យកនូវសញ្ញា និងទិដ្ឋិ ពួកជននោះរមែងទង្គិចគ្នាទៅវិញទៅមក ហើយត្រាច់ទៅក្នុងលោក។

มาคณฺฑิยสุตฺตํ นวมํ นิฏฺฐิตํ.

ប់ មាគណ្ឌិយសូត្រ ទី៩។

๑๐. ปุราเภทสุตฺตํ

១០. បុរាភេទសូត្រ

๘๕๔.

៨៥៤.

‘‘กถํทสฺสี กถํสีโล, อุปสนฺโตติ วุจฺจติ;

ตํ เม โคตม ปพฺรูหิ, ปุจฺฉิโต อุตฺตมํ นรํ’’.

«បុគ្គលអ្នកមានការយល់ឃើញដូចម្តេច មានសីលដូចម្តេច ទើបហៅថាជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់? បពិត្រព្រះគោតម កាលដែលខ្ញុំព្រះករុណាសួរហើយ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវបុគ្គលដ៏ប្រសើរនោះដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»

๘๕๕.

៨៥៥.

‘‘วีตตณฺโห ปุรา เภทา, (อิติ ภควา) ปุพฺพมนฺตมนิสฺสิโต;

เวมชฺเฌ นุปสงฺเขยฺโย, ตสฺส นตฺถิ ปุรกฺขตํ.

(ព្រះបរមសាស្ត្រាត្រាស់ថា) បុគ្គលណាមានតណ្ហាប្រាសទៅហើយ មុនអំពីការធ្លាយទៅនៃរាងកាយ មិនអាស្រ័យនូវចំណែកខាងដើម មិនត្រូវគេរាប់បញ្ចូលក្នុងចំណែកកណ្តាល បុគ្គលនោះមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងអនាគតកាលឡើយ។

๘๕๖.

៨៥៦.

‘‘อกฺโกธโน [Pg.412] อสนฺตาสี, อวิกตฺถี อกุกฺกุโจ;

มนฺตภาณี อนุทฺธโต, ส เว วาจายโต มุนิ.

បុគ្គលណាជាអ្នកមិនខឹង មិនតក់ស្លុត មិនអួតអាង មិនមានសេចក្តីក្តៅក្រហាយ និយាយដោយប្រាជ្ញាពិចារណា មិនរាយមាយ បុគ្គលនោះឯងឈ្មោះថាជាមុនីអ្នកសង្រួមក្នុងវាចា។

๘๕๗.

៨៥៧.

‘‘นิราสตฺติ อนาคเต, อตีตํ นานุโสจติ;

วิเวกทสฺสี ผสฺเสสุ, ทิฏฺฐีสุ จ น นียติ.

បុគ្គលណាគ្មានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងអនាគត មិនសោកស្តាយនូវអតីតកាល ជាអ្នកឃើញនូវសេចក្តីស្ងាត់ក្នុងផស្សៈទាំងឡាយ ហើយមិនត្រូវគេដឹកនាំទៅក្នុងទិដ្ឋិទាំងឡាយឡើយ។

๘๕๘.

៨៥៨.

‘‘ปติลีโน อกุหโก, อปิหาลุ อมจฺฉรี;

อปฺปคพฺโภ อเชคุจฺโฉ, เปสุเณยฺเย จ โน ยุโต.

បុគ្គលណាជាអ្នកគេចចេញ មិនកុហក មិនចង់បានរបស់គេ មិនកំណាញ់ មិនឆ្មើងឆ្មៃ មិនគួរឲ្យខ្ពើមឆ្អើម ហើយមិនប្រកបដោយវាចាញុះញង់ឡើយ។

๘๕๙.

៨៥៩.

‘‘สาติเยสุ อนสฺสาวี, อติมาเน จ โน ยุโต;

สณฺโห จ ปฏิภานวา, น สทฺโธ น วิรชฺชติ.

បុគ្គលណាជាអ្នកមិនហូរទៅតាមអារម្មណ៍ដែលគួរត្រេកអរ មិនប្រកបដោយអតិមានះ ជាអ្នកទន់ភ្លន់ មានបដិភាណ មិនជឿស៊ប់ដោយគ្មានហេតុផល មិនមានសេចក្តីត្រេកត្រអាលឡើយ។

๘๖๐.

៨៦០.

‘‘ลาภกมฺยา น สิกฺขติ, อลาเภ จ น กุปฺปติ;

อวิรุทฺโธ จ ตณฺหาย, รเสสุ นานุคิชฺฌติ.

បុគ្គលណាជាអ្នកមិនសិក្សាព្រោះចង់បានលាភសក្ការៈ មិនខឹងសម្បារកាលបើមិនបានលាភ មិនទាស់ទែងនឹងអ្នកដទៃ ហើយមិនលោភលន់ក្នុងរសទាំងឡាយដោយសារតណ្ហាឡើយ។

๘๖๑.

៨៦១.

‘‘อุเปกฺขโก สทา สโต, น โลเก มญฺญเต สมํ;

น วิเสสี น นีเจยฺโย, ตสฺส โน สนฺติ อุสฺสทา.

បុគ្គលណាជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ មានឧបេក្ខា មានសតិសព្វកាល មិនសម្គាល់ខ្លួនក្នុងលោកថា «ស្មើគេ» មិនសម្គាល់ខ្លួនថា «វិសេសជាងគេ» ឬ «ថោកទាបជាងគេ» ឡើយ សេចក្តីកម្រើកឡើងមិនមានដល់បុគ្គលនោះឡើយ។

๘๖๒.

៨៦២.

‘‘ยสฺส นิสฺสยนา นตฺถิ, ญตฺวา ธมฺมํ อนิสฺสิโต;

ภวาย วิภวาย วา, ตณฺหา ยสฺส น วิชฺชติ.

បុគ្គលណាគ្មានគ្រឿងអាស្រ័យ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ហើយមិនអាស្រ័យ តណ្ហារបស់បុគ្គលណាដើម្បីភព ឬដើម្បីវិភពមិនមានឡើយ។

๘๖๓.

៨៦៣.

‘‘ตํ พฺรูมิ อุปสนฺโตติ, กาเมสุ อนเปกฺขินํ;

คนฺถา ตสฺส น วิชฺชนฺติ, อตรี โส วิสตฺติกํ.

តថាគតហៅបុគ្គលនោះ ដែលជាអ្នកមិនមានសេចក្តីអាល័យក្នុងកាមទាំងឡាយថា «ជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់» គ្រឿងចាក់ស្រែះទាំងឡាយមិនមានដល់បុគ្គលនោះឡើយ បុគ្គលនោះបានឆ្លងផុតនូវតណ្ហាដែលផ្សាយទៅក្នុងអារម្មណ៍ផ្សេងៗហើយ។

๘๖๔.

៨៦៤.

‘‘น ตสฺส ปุตฺตา ปสโว, เขตฺตํ วตฺถุญฺจ วิชฺชติ;

อตฺตา วาปิ นิรตฺตา วา, น ตสฺมึ อุปลพฺภติ.

កូនទាំងឡាយក្តី ហ្វូងសត្វពាហនៈក្តី ស្រែចម្ការក្តី ទីលំនៅក្តី មិនមានដល់បុគ្គលនោះឡើយ សូម្បីតែការប្រកាន់ថាមានខ្លួន ឬការប្រកាន់ថាគ្មានខ្លួន ក៏មិនមានប្រាកដក្នុងបុគ្គលនោះដែរ។

๘๖๕.

៨៦៥.

‘‘เยน นํ วชฺชุํ ปุถุชฺชนา, อโถ สมณพฺราหฺมณา;

ตํ ตสฺส อปุรกฺขตํ, ตสฺมา วาเทสุ เนชติ.

ទោសណាដែលពួកបុថុជ្ជន ឬពួកសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយគប្បីចោទប្រកាន់នូវបុគ្គលនោះ ទោសនោះបុគ្គលនោះមិនបានធ្វើឲ្យជាប្រធានឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលនោះទើបមិនញាប់ញ័រក្នុងវាទៈទាំងឡាយ។

๘๖๖.

៨៦៦.

‘‘วีตเคโธ อมจฺฉรี, น อุสฺเสสุ วทเต มุนิ;

น สเมสุ น โอเมสุ, กปฺปํ เนติ อกปฺปิโย.

មុនីបុគ្គលអ្នកប្រាសចាកសេចក្តីលោភ មិនមានសេចក្តីកំណាញ់ មិនពោលអួតខ្លួនក្នុងចំណោមបុគ្គលដ៏វិសេស មិនពោលក្នុងចំណោមបុគ្គលស្មើគ្នា មិនពោលក្នុងចំណោមបុគ្គលថោកទាប ជាអ្នកមិនមានកប្បៈ មិនដល់នូវការកំណត់ឡើយ។

๘๖๗.

៨៦៧.

‘‘ยสฺส โลเก สกํ นตฺถิ, อสตา จ น โสจติ;

ธมฺเมสุ จ น คจฺฉติ, ส เว สนฺโตติ วุจฺจตี’’ติ.

បុគ្គលណាគ្មានការប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួនក្នុងលោក មិនសោកស្តាយចំពោះរបស់ដែលមិនមាន ហើយមិនលំអៀងទៅក្នុងធម៌ទាំងឡាយ បុគ្គលនោះឯងហៅថា «ជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់»។

ปุราเภทสุตฺตํ ทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ បុរាភេទសូត្រ ទី១០។

๑๑. กลหวิวาทสุตฺตํ

១១. កលហវិវាទសូត្រ

๘๖๘.

៨៦៨.

‘‘กุโตปหูตา [Pg.413] กลหา วิวาทา, ปริเทวโสกา สหมจฺฉรา จ;

มานาติมานา สหเปสุณา จ, กุโตปหูตา เต ตทิงฺฆ พฺรูหิ’’.

«ការឈ្លោះប្រកែក និងការទាស់ទែងគ្នា សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល សេចក្តីសោកស្តាយ ព្រមទាំងសេចក្តីកំណាញ់ មានះ និងអតិមានះ ព្រមទាំងវាចាញុះញង់ តើកើតមានមកអំពីអ្វី? សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវហេតុនោះដល់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»

๘๖๙.

៨៦៩.

‘‘ปิยปฺปหูตา กลหา วิวาทา,ปริเทวโสกา สหมจฺฉรา จ;

มานาติมานา สหเปสุณา จ,มจฺเฉรยุตฺตา กลหา วิวาทา;

วิวาทชาเตสุ จ เปสุณานิ’’.

«ការឈ្លោះប្រកែក និងការទាស់ទែងគ្នា សេចក្តីខ្សឹកខ្សួល សេចក្តីសោកស្តាយ ព្រមទាំងសេចក្តីកំណាញ់ មានះ និងអតិមានះ ព្រមទាំងវាចាញុះញង់ រមែងកើតមានមកអំពីវត្ថុជាទីស្រឡាញ់។ ការឈ្លោះប្រកែក និងការទាស់ទែងគ្នា រមែងប្រកបដោយសេចក្តីកំណាញ់ កាលបើការទាស់ទែងគ្នាកើតឡើងហើយ វាចាញុះញង់ទាំងឡាយក៏រមែងកើតមានឡើង»

๘๗๐.

៨៧០.

‘‘ปิยา สุ โลกสฺมึ กุโตนิทานา, เย จาปิ โลภา วิจรนฺติ โลเก;

อาสา จ นิฏฺฐา จ กุโตนิทานา, เย สมฺปรายาย นรสฺส โหนฺติ’’.

«ចុះវត្ថុជាទីស្រឡាញ់ទាំងឡាយក្នុងលោក មានអ្វីជាហេតុ? មួយសោត សេចក្តីលោភទាំងឡាយដែលត្រាច់ទៅក្នុងលោក មានអ្វីជាហេតុ? សេចក្តីប្រាថ្នា និងការសម្រេចសេចក្តីប្រាថ្នា ដែលជាទីពឹងរបស់មនុស្សក្នុងបរលោក តើមានអ្វីជាហេតុ?»

๘๗๑.

៨៧១.

‘‘ฉนฺทานิทานานิ ปิยานิ โลเก, เย จาปิ โลภา วิจรนฺติ โลเก;

อาสา จ นิฏฺฐา จ อิโตนิทานา, เย สมฺปรายาย นรสฺส โหนฺติ’’.

«វត្ថុជាទីស្រឡាញ់ទាំងឡាយក្នុងលោក មានឆន្ទៈជាហេតុ សូម្បីសេចក្តីលោភទាំងឡាយដែលត្រាច់ទៅក្នុងលោក ក៏មានឆន្ទៈជាហេតុដែរ សេចក្តីប្រាថ្នា និងការសម្រេចសេចក្តីប្រាថ្នា ដែលជាទីពឹងរបស់មនុស្សក្នុងបរលោក ក៏មានឆន្ទៈនេះឯងជាហេតុ»

๘๗๒.

៨៧២.

‘‘ฉนฺโท นุ โลกสฺมึ กุโตนิทาโน, วินิจฺฉยา จาปิ กุโตปหูตา;

โกโธ โมสวชฺชญฺจ กถํกถา จ, เย วาปิ ธมฺมา สมเณน วุตฺตา’’.

«ចុះឆន្ទៈក្នុងលោក មានអ្វីជាហេតុ? ការវិនិច្ឆ័យទាំងឡាយ កើតមានមកអំពីអ្វី? សេចក្តីក្រោធ វាចាមុសា និងសេចក្តីសង្ស័យ ព្រមទាំងធម៌ទាំងឡាយណាដែលព្រះសមណៈទ្រង់សម្តែងហើយ តើធម៌ទាំងនោះកើតមានមកអំពីអ្វី?»

๘๗๓.

៨៧៣.

‘‘สาตํ อสาตนฺติ ยมาหุ โลเก, ตมูปนิสฺสาย ปโหติ ฉนฺโท;

รูเปสุ ทิสฺวา วิภวํ ภวญฺจ, วินิจฺฉยํ กุพฺพติ ชนฺตุ โลเก.

«សភាវៈណាដែលគេហៅក្នុងលោកថា «ជាទីត្រេកអរ» និង «មិនជាទីត្រេកអរ» ឆន្ទៈរមែងកើតឡើងដោយអាស្រ័យនូវសភាវៈនោះ សត្វក្នុងលោកកាលឃើញនូវសេចក្តីវិនាស និងសេចក្តីចម្រើនក្នុងរូបទាំងឡាយ រមែងធ្វើនូវការវិនិច្ឆ័យ»

๘๗๔.

៨៧៤.

‘‘โกโธ [Pg.414] โมสวชฺชญฺจ กถํกถา จ, เอเตปิ ธมฺมา ทฺวยเมว สนฺเต;

กถํกถี ญาณปถาย สิกฺเข, ญตฺวา ปวุตฺตา สมเณน ธมฺมา’’.

«សេចក្តីក្រោធ វាចាមុសា និងសេចក្តីសង្ស័យ ធម៌ទាំងឡាយនេះ កាលបើធម៌ទាំងពីរយ៉ាងមាននៅ ទើបកើតមានឡើង បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីសង្ស័យ គប្បីសិក្សាដើម្បីផ្លូវនៃញាណ ព្រោះធម៌ទាំងឡាយ ព្រះសមណៈទ្រង់ជ្រាបច្បាស់ហើយទើបសម្តែង»

๘๗๕.

៨៧៥.

‘‘สาตํ อสาตญฺจ กุโตนิทานา, กิสฺมึ อสนฺเต น ภวนฺติ เหเต;

วิภวํ ภวญฺจาปิ ยเมตมตฺถํ, เอตํ เม ปพฺรูหิ ยโตนิทานํ’’.

«ចុះសភាវៈជាទីត្រេកអរ និងមិនជាទីត្រេកអរ មានអ្វីជាហេតុ? កាលបើធម៌អ្វីមិនមាន ទើបធម៌ទាំងនេះមិនកើតឡើង? សេចក្តីវិនាស និងសេចក្តីចម្រើន ដែលជាអត្ថដ៏មានប្រយោជន៍នេះ តើមានអ្វីជាហេតុ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណាផង»

๘๗๖.

៨៧៦.

‘‘ผสฺสนิทานํ สาตํ อสาตํ, ผสฺเส อสนฺเต น ภวนฺติ เหเต;

วิภวํ ภวญฺจาปิ ยเมตมตฺถํ, เอตํ เต ปพฺรูมิ อิโตนิทานํ’’.

«សភាវៈជាទីត្រេកអរ និងមិនជាទីត្រេកអរ មានផស្សៈជាហេតុ កាលបើផស្សៈមិនមាន ធម៌ទាំងនេះក៏មិនកើតឡើង សេចក្តីវិនាស និងសេចក្តីចម្រើន ដែលជាអត្ថដ៏មានប្រយោជន៍នេះ តថាគតប្រាប់អ្នកថា មានផស្សៈនេះឯងជាហេតុ»

๘๗๗.

៨៧៧.

‘‘ผสฺโส นุ โลกสฺมิ กุโตนิทาโน, ปริคฺคหา จาปิ กุโตปหูตา;

กิสฺมึ อสนฺเต น มมตฺตมตฺถิ, กิสฺมึ วิภูเต น ผุสนฺติ ผสฺสา’’.

«ចុះផស្សៈក្នុងលោក មានអ្វីជាហេតុ? ការហួងហែងទាំងឡាយ កើតមានមកអំពីអ្វី? កាលបើធម៌អ្វីមិនមាន សេចក្តីប្រកាន់ថា «ជារបស់អញ» ក៏មិនមាន? កាលបើធម៌អ្វីវិនាសទៅហើយ ផស្សៈទាំងឡាយក៏មិនប៉ះខ្ទប់?»

๘๗๘.

៨៧៨.

‘‘นามญฺจ รูปญฺจ ปฏิจฺจ ผสฺโส, อิจฺฉานิทานานิ ปริคฺคหานิ;

อิจฺฉายสนฺตฺยา น มมตฺตมตฺถิ, รูเป วิภูเต น ผุสนฺติ ผสฺสา’’.

«ផស្សៈកើតឡើងដោយអាស្រ័យនូវនាមនិងរូប ការហួងហែងទាំងឡាយមានសេចក្តីប្រាថ្នាជាហេតុ កាលបើសេចក្តីប្រាថ្នាមិនមាន សេចក្តីប្រកាន់ថា «ជារបស់អញ» ក៏មិនមាន កាលបើបដិឃរូបវិនាសទៅហើយ ផស្សៈទាំងឡាយក៏មិនប៉ះខ្ទប់ឡើយ»

๘๗๙.

៨៧៩.

‘‘กถํสเมตสฺส วิโภติ รูปํ, สุขํ ทุขญฺจาปิ กถํ วิโภติ;

เอตํ เม ปพฺรูหิ ยถา วิโภติ, ตํ ชานิยามาติ เม มโน อหุ’’.

«ចុះបុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិដូចម្តេច ទើបរូបវិនាសទៅ? សុខនិងទុក្ខវិនាសទៅដោយរបៀបណាដែរ? សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះករុណានូវរបៀបដែលធម៌ទាំងនោះវិនាសទៅ ខ្ញុំព្រះករុណាមានចិត្តចង់ដឹងនូវសេចក្តីនោះ»

๘๘๐.

៨៨០.

‘‘น สญฺญสญฺญี น วิสญฺญสญฺญี, โนปิ อสญฺญี น วิภูตสญฺญี;

เอวํสเมตสฺส วิโภติ รูปํ, สญฺญานิทานา หิ ปปญฺจสงฺขา’’.

«បុគ្គលមិនមែនមានសញ្ញាធម្មតា មិនមែនមានសញ្ញាវិបល្លាស មិនមែនជាអ្នកមិនមានសញ្ញា មិនមែនមានសញ្ញាវិនាសទៅ បុគ្គលអ្នកប្រតិបត្តិយ៉ាងនេះឯង ទើបរូបវិនាសទៅ ព្រោះថាធម៌ជាគ្រឿងយឺតយូរ មានសញ្ញាជាហេតុ»

๘๘๑.

៨៨១.

‘‘ยํ [Pg.415] ตํ อปุจฺฉิมฺห อกิตฺตยี โน,อญฺญํ ตํ ปุจฺฉาม ตทิงฺฆ พฺรูหิ;

เอตฺตาวตคฺคํ นุ วทนฺติ เหเก,ยกฺขสฺส สุทฺธึ อิธ ปณฺฑิตาเส;

อุทาหุ อญฺญมฺปิ วทนฺติ เอตฺโต.

«សេចក្តីណាដែលពួកយើងបានសួរហើយ ព្រះអង្គបានសម្តែងប្រាប់ពួកយើងហើយ ពួកយើងសូមសួរនូវសេចក្តីដទៃទៀត សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ផង ពួកបណ្ឌិតខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដ៏ក្រៃលែងរបស់សត្វត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះ ឬក៏ពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដទៃដែលក្រៃលែងជាងនេះទៅទៀត?»

๘๘๒.

៨៨២.

‘‘เอตฺตาวตคฺคมฺปิ วทนฺติ เหเก, ยกฺขสฺส สุทฺธึ อิธ ปณฺฑิตาเส;

เตสํ ปเนเก สมยํ วทนฺติ, อนุปาทิเสเส กุสลา วทานา.

«ពួកបណ្ឌិតខ្លះក្នុងលោកនេះ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដ៏ក្រៃលែងរបស់សត្វត្រឹមតែប៉ុណ្ណេះឯង ប៉ុន្តែក្នុងចំណោមពួកបណ្ឌិតទាំងនោះ ពួកជនខ្លះដែលពោលអះអាងថាខ្លួនឈ្លាសវៃ រមែងពោលនូវសេចក្តីវិនាស»

๘๘๓.

៨៨៣.

‘‘เอเต จ ญตฺวา อุปนิสฺสิตาติ, ญตฺวา มุนี นิสฺสเย โส วิมํสี;

ญตฺวา วิมุตฺโต น วิวาทเมติ, ภวาภวาย น สเมติ ธีโร’’ติ.

«មុនីបុគ្គលអ្នកពិចារណា ជ្រាបច្បាស់នូវទិដ្ឋិទាំងនោះថាជាធម៌អាស្រ័យ ហើយជ្រាបច្បាស់នូវគ្រឿងអាស្រ័យទាំងឡាយ កាលបើជ្រាបច្បាស់ហើយ រួចផុតស្រឡះហើយ រមែងមិនដល់នូវការទាស់ទែងឡើយ មុនីបុគ្គលអ្នកមានប្រាជ្ញានោះ មិនត្រឡប់មកកាន់ភពតូចភពធំទៀតឡើយ»

กลหวิวาทสุตฺตํ เอกาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ចប់ កលហវិវាទសូត្រ ទី១១។

๑๒. จูฬพฺยูหสุตฺตํ

១២. ចូឡព្យូហសូត្រ

๘๘๔.

៨៨៤.

สกํสกํทิฏฺฐิปริพฺพสานา, วิคฺคยฺห นานา กุสลา วทนฺติ;

โย เอวํ ชานาติ ส เวทิ ธมฺมํ, อิทํ ปฏิกฺโกสมเกวลี โส.

«ពួកជនអ្នកតាំងនៅក្នុងទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនៗ តែងទាស់ទែងគ្នា ហើយពោលអះអាងថាខ្លួនជាអ្នកឈ្លាសវៃផ្សេងៗគ្នាថា «បុគ្គលណាដឹងច្បាស់យ៉ាងនេះ បុគ្គលនោះទើបឈ្មោះថាដឹងធម៌ពិត បុគ្គលណាខ្ពើមរអើមនឹងធម៌នេះ បុគ្គលនោះជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញឡើយ»។

๘๘๕.

៨៨៥.

เอวมฺปิ วิคฺคยฺห วิวาทยนฺติ, พาโล ปโร อกฺกุสโลติ จาหุ;

สจฺโจ นุ วาโท กตโม อิเมสํ, สพฺเพว หีเม กุสลา วทานา.

ពួកជនទាំងនោះតែងប្រកាន់ខ្ជាប់ ហើយទាស់ទែងគ្នាដោយប្រការយ៉ាងនេះ ទាំងពោលថា «បុគ្គលដទៃជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ ជាអ្នកមិនឈ្លាសវៃ» ក្នុងវាទៈទាំងឡាយរបស់ពួកជនទាំងនេះ តើវាទៈណាជាការពិត? ព្រោះថាពួកជនទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែពោលអះអាងថាខ្លួនជាអ្នកឈ្លាសវៃដូចៗគ្នា»។

๘๘๖.

៨៨៦.

ปรสฺส [Pg.416] เจ ธมฺมมนานุชานํ, พาโลมโก โหติ นิหีนปญฺโญ;

สพฺเพว พาลา สุนิหีนปญฺญา, สพฺเพวิเม ทิฏฺฐิปริพฺพสานา.

«ប្រសិនបើបុគ្គលណាមិនយល់ស្របតាមធម៌របស់បុគ្គលដទៃ ហើយក្លាយជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មានប្រាជ្ញាថោកទាបមែននោះ ពួកជនទាំងអស់នេះក៏សុទ្ធតែជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មានប្រាជ្ញាថោកទាបបំផុតដូចគ្នា ព្រោះថាពួកជនទាំងអស់នេះ សុទ្ធតែតាំងនៅក្នុងទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនៗ»។

๘๘๗.

៨៨៧.

สนฺทิฏฺฐิยา เจว น วีวทาตา, สํสุทฺธปญฺญา กุสลา มุตีมา;

น เตสํ โกจิ ปริหีนปญฺโญ, ทิฏฺฐี หิ เตสมฺปิ ตถา สมตฺตา.

«ប្រសិនបើពួកជនទាំងនោះ ជាអ្នកស្អាតស្អំដោយសារទិដ្ឋិរបស់ខ្លួន មានប្រាជ្ញាដ៏បរិសុទ្ធ ជាអ្នកឈ្លាសវៃ មានប្រាជ្ញាស្មារតីមែននោះ ក្នុងចំណោមពួកជនទាំងនោះ មិនមាននរណាម្នាក់ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាថោកទាបឡើយ ព្រោះថាទិដ្ឋិរបស់ពួកជនទាំងនោះ ក៏ត្រូវបានកាន់យកយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនដូចគ្នាដែរ»។

๘๘๘.

៨៨៨.

น วาหเมตํ ตถิยนฺติ พฺรูมิ, ยมาหุ พาลา มิถุ อญฺญมญฺญํ;

สกํสกํทิฏฺฐิมกํสุ สจฺจํ, ตสฺมา หิ พาโลติ ปรํ ทหนฺติ.

«តថាគតមិនពោលនូវពាក្យនោះថាជាការពិតឡើយ ដែលពួកមនុស្សល្ងង់ខ្លៅនិយាយបង្កាច់បង្ខូចគ្នាទៅវិញទៅមកនោះ ពួកជនទាំងនោះតែងធ្វើនូវទិដ្ឋិរបស់ខ្លួនៗឲជាការពិត ព្រោះហេតុនោះ ទើបគេចាត់ទុកបុគ្គលដទៃថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ»។

๘๘๙.

៨៨៩.

ยมาหุ สจฺจํ ตถิยนฺติ เอเก, ตมาหุ อญฺเญ ตุจฺฉํ มุสาติ;

เอวมฺปิ วิคยฺห วิวาทยนฺติ, กสฺมา น เอกํ สมณา วทนฺติ.

«ពួកជនខ្លះពោលនូវទិដ្ឋិណាថាជាការពិត មិនមានការខុសប្លែកឡើយ ពួកជនដទៃបែរជាពោលនូវទិដ្ឋិនោះឯងថាជាធម៌ទទេ ជាពាក្យកុហកទៅវិញ ពួកជនទាំងនោះតែងប្រកាន់ខ្ជាប់ ហើយទាស់ទែងគ្នាដោយប្រការយ៉ាងនេះ ហេតុអ្វីបានជាពួកសមណៈមិនពោលនូវវាចាតែមួយដូចគ្នា?»

๘๙๐.

៨៩០.

เอกญฺหิ สจฺจํ น ทุตียมตฺถิ, ยสฺมึ ปชา โน วิวเท ปชานํ;

นานา เต สจฺจานิ สยํ ถุนนฺติ, ตสฺมา น เอกํ สมณา วทนฺติ.

«សច្ចៈមានតែមួយគត់ មិនមានជាគម្រប់ពីរឡើយ ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យបុគ្គលអ្នកដឹងច្បាស់មិនត្រូវទាស់ទែងគ្នា ពួកជនទាំងនោះតែងពោលសរសើរនូវសច្ចៈផ្សេងៗគ្នាដោយខ្លួនឯង ព្រោះហេតុនោះ បានជាពួកសមណៈមិនពោលនូវវាចាតែមួយដូចគ្នា»។

๘๙๑.

៨៩១.

กสฺมา นุ สจฺจานิ วทนฺติ นานา, ปวาทิยาเส กุสลา วทานา;

สจฺจานิ สุตานิ พหูนิ นานา, อุทาหุ เต ตกฺกมนุสฺสรนฺติ.

«ហេតុអ្វីបានជាពួកជនអ្នកពោលវាទៈទាំងឡាយ ដែលអះអាងថាខ្លួនជាអ្នកឈ្លាសវៃ ទើបពោលនូវសច្ចៈផ្សេងៗគ្នា? តើសច្ចៈទាំងឡាយដែលគេឮមកនោះ មានច្រើនយ៉ាងផ្សេងៗគ្នាមែនឬ ឬមួយក៏ពួកជនទាំងនោះគ្រាន់តែប្រព្រឹត្តទៅតាមសេចក្តីត្រិះរិះរបស់ខ្លួនប៉ុណ្ណោះ?»

๘๙๒.

៨៩២.

น เหว สจฺจานิ พหูนิ นานา, อญฺญตฺร สญฺญาย นิจฺจานิ โลเก;

ตกฺกญฺจ ทิฏฺฐีสุ ปกปฺปยิตฺวา, สจฺจํ มุสาติ ทฺวยธมฺมมาหุ.

«សច្ចៈទាំងឡាយមិនមែនមានច្រើនយ៉ាងផ្សេងៗគ្នាក្នុងលោកឡើយ វៀរលែងតែសញ្ញាដែលគេសម្គាល់ថាទៀងទាត់នោះចេញ ពួកជនទាំងនោះកាលត្រិះរិះបង្កើតឡើងក្នុងទិដ្ឋិទាំងឡាយ រមែងពោលនូវធម៌ពីរយ៉ាងគឺ «ពិត» និង «មិនពិត»»។

๘๙๓.

៨៩៣.

ทิฏฺเฐ [Pg.417] สุเต สีลวเต มุเต วา, เอเต จ นิสฺสาย วิมานทสฺสี;

วินิจฺฉเย ฐตฺวา ปหสฺสมาโน, พาโล ปโร อกฺกุสโลติ จาห.

«បុគ្គលអ្នកឃើញនូវសេចក្តីមិនស្មើគ្នា អាស្រ័យនូវរូបដែលឃើញ សំឡេងដែលឮ សីលវត្ត ឬអារម្មណ៍ដែលប៉ះពាល់ កាលបើស្ថិតនៅក្នុងការវិនិច្ឆ័យរបស់ខ្លួន ហើយសើចចំអក រមែងពោលថា «បុគ្គលដទៃជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ ជាអ្នកមិនឈ្លាសវៃ»»។

๘๙๔.

៨៩៤.

เยเนว พาโลติ ปรํ ทหาติ, เตนาตุมานํ กุสโลติ จาห;

สยมตฺตนา โส กุสโล วทาโน, อญฺญํ วิมาเนติ ตเทว ปาว.

«បុគ្គលចាត់ទុកបុគ្គលដទៃថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅដោយសារហេតុណា ក៏រមែងពោលសរសើរខ្លួនឯងថាជាអ្នកឈ្លាសវៃដោយសារហេតុនោះដែរ បុគ្គលនោះកាលពោលអះអាងថាខ្លួនជាអ្នកឈ្លាសវៃដោយខ្លួនឯង រមែងមើលងាយបុគ្គលដទៃ ហើយពោលនូវពាក្យដដែលនោះឯង»។

๘๙๕.

៨៩៥.

อติสารทิฏฺฐิยาว โส สมตฺโต, มาเนน มตฺโต ปริปุณฺณมานี;

สยเมว สามํ มนสาภิสิตฺโต, ทิฏฺฐี หิ สา ตสฺส ตถา สมตฺตา.

«បុគ្គលនោះជាអ្នកពេញលេញដោយសារទិដ្ឋិដ៏លើសលុប ស្រវឹងដោយសារមានះ សម្គាល់ខ្លួនថាគ្រប់គ្រាន់ហើយ រមែងអភិសេកខ្លួនឯងដោយចិត្ត ព្រោះថាទិដ្ឋិនោះ ត្រូវបានបុគ្គលនោះកាន់យកយ៉ាងខ្ជាប់ខ្ជួនយ៉ាងនោះឯង»។

๘๙๖.

៨៩៦.

ปรสฺส เจ หิ วจสา นิหีโน, ตุโม สหา โหติ นิหีนปญฺโญ;

อถ เจ สยํ เวทคู โหติ ธีโร, น โกจิ พาโล สมเณสุ อตฺถิ.

«ប្រសិនបើបុគ្គលម្នាក់ ក្លាយជាអ្នកថោកទាបដោយសារពាក្យសម្តីរបស់បុគ្គលដទៃមែននោះ បុគ្គលអ្នកនិយាយនោះក៏ត្រូវជាអ្នកមានប្រាជ្ញាថោកទាបជាមួយគ្នាដែរ តែប្រសិនបើបុគ្គលនោះឯងជាអ្នកចេះដឹង ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាដោយខ្លួនឯងមែន ក្នុងចំណោមពួកសមណៈ ក៏មិនមាននរណាម្នាក់ជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅឡើយ»။

๘๙๗.

៨៩៧.

อญฺญํ อิโต ยาภิวทนฺติ ธมฺมํ, อปรทฺธา สุทฺธิมเกวลี เต ;

เอวมฺปิ ติตฺถฺยา ปุถุโส วทนฺติ, สนฺทิฏฺฐิราเคน หิ เตภิรตฺตา.

«ពួកជនណាពោលនូវធម៌ដទៃក្រៅពីធម៌នេះថាជាធម៌ថោកទាប ពួកជននោះឈ្មោះថាបានឃ្លាតចាកសេចក្តីបរិសុទ្ធិ ជាអ្នកមិនទាន់ពេញលេញឡើយ ពួកអន្យតិរ្ថិយទាំងឡាយតែងពោលផ្សេងៗគ្នាដោយប្រការយ៉ាងនេះ ព្រោះថាពួកជនទាំងនោះជាអ្នកត្រេកអរខ្លាំងដោយសារតម្រេកក្នុងទិដ្ឋិរបស់ខ្លួន»။

๘๙๘.

៨៩៨.

อิเธว สุทฺธิ อิติ วาทยนฺติ, นาญฺเญสุ ธมฺเมสุ วิสุทฺธิมาหุ;

เอวมฺปิ ติตฺถฺยา ปุถุโส นิวิฏฺฐา, สกายเน ตตฺถ ทฬฺหํ วทานา.

«ពួកអន្យតិរ្ថិយទាំងនោះតែងពោលវាទៈថា «សេចក្តីបរិសុទ្ធិមានតែក្នុងអធ្យាស្រ័យនេះប៉ុណ្ណោះ» តែមិនពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិក្នុងធម៌ដទៃឡើយ ពួកអន្យតិរ្ថិយទាំងឡាយតែងចូលទៅតាំងនៅផ្សេងៗគ្នា ហើយពោលអះអាងយ៉ាងមាំមួនក្នុងផ្លូវរបស់ខ្លួនៗយ៉ាងនេះឯង»။

๘๙๙.

៨៩៩.

สกายเน วาปิ ทฬฺหํ วทาโน, กเมตฺถ พาโลติ ปรํ ทเหยฺย;

สยเมว โส เมธคมาวเหยฺย, ปรํ วทํ พาลมสุทฺธิธมฺมํ.

«កាលបើបុគ្គលពោលអះអាងយ៉ាងមាំមួនក្នុងផ្លូវរបស់ខ្លួន តើនឹងចាត់ទុកបុគ្គលណាដទៃក្នុងលោកនេះថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅបាន? បុគ្គលនោះកាលពោលចោទប្រកាន់បុគ្គលដទៃថាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មានធម៌មិនបរិសុទ្ធ ឈ្មោះថានាំមកនូវការទាស់ទែងគ្នាដល់ខ្លួនឯងតែប៉ុណ្ណោះ»။

๙๐๐.

៩០០.

วินิจฺฉเย [Pg.418] ฐตฺวา สยํ ปมาย, อุทฺธํ ส โลกสฺมึ วิวาทเมติ;

หิตฺวาน สพฺพานิ วินิจฺฉยานิ, น เมธคํ กุพฺพติ ชนฺตุ โลเกติ.

«បុគ្គលកាលស្ថិតនៅក្នុងការវិនិច្ឆ័យ វាស់វែងខ្លួនឯង រមែងដល់នូវការទាស់ទែងគ្នាក្នុងលោក ចំណែកបុគ្គលលះបង់នូវការវិនិច្ឆ័យទាំងពួងហើយ រមែងមិនធ្វើនូវការទាស់ទែងគ្នាក្នុងលោកឡើយ»។

จูฬพฺยูหสุตฺตํ ทฺวาทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ចូឡព្យូហសូត្រ ទី១២ ចប់ហើយ។

๑๓. มหาพฺยูหสุตฺตํ

១៣. មហាព្យូហសូត្រ

๙๐๑.

៩០១.

เย เกจิเม ทิฏฺฐิปริพฺพสานา, อิทเมว สจฺจนฺติ วิวาทยนฺติ ;

สพฺเพว เต นินฺทมนฺวานยนฺติ, อโถ ปสํสมฺปิ ลภนฺติ ตตฺถ.

សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយឯណានីមួយ អាស្រ័យនៅហើយក្នុងទិដ្ឋិ តែងជជែកគ្នាថា «សេចក្តីនេះឯងពិត» ជនទាំងនោះទាំងអស់ តែងនាំមកនូវសេចក្តីនិន្ទាតែម្យ៉ាង ឬមួយក៏បាននូវសេចក្តីសរសើរក្នុងទិដ្ឋិវាទៈនោះខ្លះដែរ?

๙๐๒.

៩០២.

อปฺปญฺหิ เอตํ น อลํ สมาย, ทุเว วิวาทสฺส ผลานิ พฺรูมิ;

เอตมฺปิ ทิสฺวา น วิวาทเยถ, เขมาภิปสฺสํ อวิวาทภูมึ.

តថាគតពោលថា ផលនៃការជជែកគ្នានេះមានពីរយ៉ាង ផល (គឺសេចក្តីសរសើរ) នោះមានប្រមាណតិចតួចណាស់ មិនល្មមដើម្បីសេចក្តីស្ងប់រម្ងាប់ឡើយ។ បុគ្គលកាលឃើញសេចក្តីនេះហើយ មិនគួរជជែកគ្នាឡើយ គួរមើលឃើញនូវព្រះនិព្វានជាទីមិនមានការជជែកគ្នា ថាជាធម៌ដ៏ក្សេម។

๙๐๓.

៩០៣.

ยา กาจิมา สมฺมุติโย ปุถุชฺชา, สพฺพาว เอตา น อุเปติ วิทฺวา;

อนูปโย โส อุปยํ กิเมยฺย, ทิฏฺเฐ สุเต ขนฺติมกุพฺพมาโน.

សម្មតិនៃបុថុជ្ជនទាំងឡាយឯណានីមួយ មានសភាពផ្សេងៗ វិញ្ញូជនតែងមិនចូលទៅជិតសម្មតិទាំងនោះទាំងអស់ឡើយ។ វិញ្ញូជននោះមិនមានការចូលទៅជិត (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) មិនធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្តក្នុងរូបដែលឃើញ ក្នុងសំឡេងដែលឮ តើនឹងចូលទៅជិតនូវធម៌ជាទីចូលទៅជិតដូចម្តេចបាន?

๙๐๔.

៩០៤.

สีลุตฺตมา สญฺญเมนาหุ สุทฺธึ, วตํ สมาทาย อุปฏฺฐิตาเส;

อิเธว สิกฺเขม อถสฺส สุทฺธึ, ภวูปนีตา กุสลา วทานา.

ពួកជនដែលមានសីលជាកំពូល តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយការសង្រួម ជនទាំងនោះសមាទាននូវវ័ត ហើយចូលទៅតាំងចាំនៅ តែងពោលថា «យើងទាំងឡាយនឹងសិក្សាក្នុងលទ្ធិនេះឯង ព្រោះសេចក្តីបរិសុទ្ធិមានដោយលទ្ធិនេះ» ពួកជនអ្នកពោលថាខ្លួនជាអ្នកឈ្លាស តែងជាអ្នកត្រូវភពដឹកនាំទៅហើយ។

๙๐๕.

៩០៥.

สเจ จุโต สีลวตโต โหติ, ปเวธตี กมฺม วิราธยิตฺวา;

ปชปฺปตี ปตฺถยตี จ สุทฺธึ, สตฺถาว หีโน ปวสํ ฆรมฺหา.

ប្រសិនបើបុគ្គលនោះឃ្លាតចាកសីលនិងវ័ត តែងញាប់ញ័រព្រោះវេរៀសចាកកម្ម (គឺសីលនិងវ័ត) តែងរអ៊ូរទាំផង ប្រាថ្នានូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិផង ដូចជាពួកឈ្មួញដែលឃ្លាតចាកក្បួន ឬដូចជាបុគ្គលដែលឃ្លាតចាកផ្ទះ ហើយដើរទៅកាន់ទីដទៃ ប្រាថ្នានូវផ្ទះនោះ ឬក្បួនឈ្មួញនោះដូច្នោះឯង។

๙๐๖.

៩០៦.

สีลพฺพตํ [Pg.419] วาปิ ปหาย สพฺพํ, กมฺมญฺจ สาวชฺชนวชฺชเมตํ;

สุทฺธึ อสุทฺธินฺติ อปตฺถยาโน, วิรโต จเร สนฺติมนุคฺคหาย.

បុគ្គលលះបង់សីលនិងវ័តទាំងអស់ផង នូវកម្មដែលមានទោសនិងមិនមានទោសនេះផង មិនប្រាថ្នានូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិ ឬសេចក្តីមិនបរិសុទ្ធិ វៀរចាក (សេចក្តីបរិសុទ្ធិនិងមិនបរិសុទ្ធិនោះ) មិនប្រកាន់យកនូវទិដ្ឋិថាជាធម៌ស្ងប់ គួរប្រព្រឹត្តទៅ។

๙๐๗.

៩០៧.

ตมูปนิสฺสาย ชิคุจฺฉิตํ วา, อถวาปิ ทิฏฺฐํ ว สุตํ มุตํ วา;

อุทฺธํสรา สุทฺธิมนุตฺถุนนฺติ, อวีตตณฺหาเส ภวาภเวสุ.

ពួកជនអាស្រ័យនូវតបៈដែលគួរខ្ពើមនោះ ឬមួយក៏អាស្រ័យនូវរូបដែលឃើញ សំឡេងដែលឮ ឬអារម្មណ៍ដែលពាល់ត្រូវ តែងជាអ្នកអណ្តែតឡើងទៅលើ ពោលសរសើរនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិ ទាំងដែលខ្លួនមិនទាន់ប្រាសចាកតណ្ហាក្នុងភពតូចភពធំឡើយ។

๙๐๘.

៩០៨.

ปตฺถยมานสฺส หิ ชปฺปิตานิ, ปเวธิตํ วาปิ ปกปฺปิเตสุ;

จุตูปปาโต อิธ ยสฺส นตฺถิ, ส เกน เวเธยฺย กุหึว ชปฺเป.

ព្រោះថាសេចក្តីប្រាថ្នាទាំងឡាយ តែងមានដល់បុគ្គលអ្នកចង់បាន សេចក្តីញាប់ញ័រក៏តែងមានក្នុងវត្ថុទាំងឡាយដែលខ្លួនត្រិះរិះ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ)។ ចុតិនិងឧបបាតិក្នុងលោកនេះ មិនមានដល់បុគ្គលណា បុគ្គលនោះតើនឹងញាប់ញ័រដោយហេតុដូចម្តេច ឬនឹងចង់បានក្នុងធម៌ណា?

๙๐๙.

៩០៩.

ยมาหุ ธมฺมํ ปรมนฺติ เอเก, ตเมว หีนนฺติ ปนาหุ อญฺเญ;

ពួកជនខ្លះពោលនូវធម៌ណាថាជាធម៌ដ៏ឧត្តម ពួកជនដទៃពោលនូវធម៌នោះឯងថាជាធម៌ថោកទាបវិញ

สจฺโจ นุ วาโท กตโม อิเมสํ, สพฺเพว หีเม กุสลา วทานา.

បណ្តាវាទៈរបស់ជនទាំងនេះ វាទៈណាជាពាក្យពិត ព្រោះថាជនទាំងនេះទាំងអស់ សុទ្ធតែពោលថាខ្លួនជាអ្នកឈ្លាសវៃ?

๙๑๐.

៩១០.

สกญฺหิ ธมฺมํ ปริปุณฺณมาหุ, อญฺญสฺส ธมฺมํ ปน หีนมาหุ;

เอวมฺปิ วิคฺคยฺห วิวาทยนฺติ, สกํ สกํ สมฺมุติมาหุ สจฺจํ.

ព្រោះថា ពួកជនតែងពោលនូវធម៌របស់ខ្លួនថាពេញបរិបូណ៌ តែពោលនូវធម៌របស់បុគ្គលដទៃថាថោកទាប ពួកជនតែងប្រកាន់ខ្ជាប់ ជជែកគ្នាយ៉ាងនេះ តែងពោលនូវសម្មតិរបស់ខ្លួនៗ ថាជាពាក្យពិត។

๙๑๑.

៩១១.

ปรสฺส เจ วมฺภยิเตน หีโน, น โกจิ ธมฺเมสุ วิเสสิ อสฺส;

ปุถู หิ อญฺญสฺส วทนฺติ ธมฺมํ, นิหีนโต สมฺหิ ทฬฺหํ วทานา.

ប្រសិនបើបុគ្គលថោកទាប ព្រោះការបង្កាច់បង្ខូចរបស់បុគ្គលដទៃមែន ក្នុងធម៌ទាំងឡាយ ក៏មិនមាននរណាម្នាក់ជាបុគ្គលវិសេសឡើយ ព្រោះថាពួកជនជាច្រើន តែងពោលនូវធម៌របស់បុគ្គលដទៃថាថោកទាប តែងពោលសរសើរធម៌របស់ខ្លួនយ៉ាងមាំមួន។

๙๑๒.

៩១២.

สทฺธมฺมปูชาปิ เนสํ ตเถว, ยถา ปสํสนฺติ สกายนานิ;

สพฺเพว วาทา ตถิยา ภเวยฺยุํ, สุทฺธี หิ เนสํ ปจฺจตฺตเมว.

ការបូជានូវធម៌របស់ខ្លួនរបស់ពួកជនទាំងនោះ ក៏មានយ៉ាងនោះដែរ ដូចជាគេសរសើរនូវផ្លូវរបស់ខ្លួនដូច្នោះ វាទៈទាំងអស់ក៏គួរជាពាក្យពិត ព្រោះថាសេចក្តីបរិសុទ្ធិរបស់ពួកជនទាំងនោះ ជាសេចក្តីបរិសុទ្ធិដាច់ដោយឡែកចំពោះខ្លួនៗ តែប៉ុណ្ណោះ។

๙๑๓.

៩១៣.

น [Pg.420] พฺราหฺมณสฺส ปรเนยฺยมตฺถิ, ธมฺเมสุ นิจฺเฉยฺย สมุคฺคหีตํ;

ตสฺมา วิวาทานิ อุปาติวตฺโต, น หิ เสฏฺฐโต ปสฺสติ ธมฺมมญฺญํ.

ការដឹកនាំដោយបុគ្គលដទៃ មិនមានដល់ព្រាហ្មណ៍ (អ្នកមានបាបបានបន្សាត់ចោលហើយ) ឡើយ ព្រាហ្មណ៍នោះមិនមានការកំណត់ប្រកាន់ខ្ជាប់ក្នុងធម៌ទាំងឡាយឡើយ ព្រោះហេតុនោះ ព្រាហ្មណ៍ទើបកន្លងផុតនូវការជជែកគ្នាទាំងឡាយ ព្រោះមិនបានឃើញធម៌ដទៃថាជាធម៌ដ៏ប្រសើរឡើយ។

๙๑๔.

៩១៤.

ชานามิ ปสฺสามิ ตเถว เอตํ, ทิฏฺฐิยา เอเก ปจฺเจนฺติ สุทฺธึ;

อทฺทกฺขิ เจ กิญฺหิ ตุมสฺส เตน, อติสิตฺวา อญฺเญน วทนฺติ สุทฺธึ.

ពួកជនខ្លះតែងយល់ឃើញនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយទិដ្ឋិថា «យើងដឹង យើងឃើញ សេចក្តីនេះជាយ៉ាងនោះពិត» ប្រសិនបើបុគ្គលនោះបានឃើញមែន តើសេចក្តីឃើញនោះនឹងមានប្រយោជន៍អ្វីដល់ខ្លួន? ពួកជនទាំងនោះកន្លងហួស (នូវមគ្គ) ហើយ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយធម៌ដទៃវិញ។

๙๑๕.

៩១៥.

ปสฺสํ นโร ทกฺขติ นามรูปํ, ทิสฺวาน วา ญสฺสติ ตานิเมว;

กามํ พหุํ ปสฺสตุ อปฺปกํ วา, น หิ เตน สุทฺธึ กุสลา วทนฺติ.

បុគ្គលកាលឃើញ តែងឃើញតែនាមនិងរូប លុះឃើញហើយ ក៏នឹងដឹងតែនាមនិងរូបនោះឯង បុគ្គលនោះចង់ឃើញច្រើន ឬឃើញតិចក៏ដោយចុះ ព្រោះថាពួកអ្នកឈ្លាសវៃ មិនពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយការឃើញនោះឡើយ។

๙๑๖.

៩១៦.

นิวิสฺสวาที น หิ สุพฺพินาโย, ปกปฺปิตํ ทิฏฺฐิ ปุเรกฺขราโน;

ยํ นิสฺสิโต ตตฺถ สุภํ วทาโน, สุทฺธึวโท ตตฺถ ตถทฺทสา โส.

បុគ្គលអ្នកពោលប្រកាន់ខ្ជាប់ មិនមែនជាបុគ្គលដែលគេប្រដៅបានដោយងាយឡើយ កាលធ្វើនូវទិដ្ឋិដែលខ្លួនត្រិះរិះហើយឱ្យជាប្រធាន អាស្រ័យនូវទិដ្ឋិណា ក៏ពោលនូវទិដ្ឋិនោះថាជាធម៌ល្អ ជាអ្នកពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិក្នុងទិដ្ឋិនោះ ឃើញនូវទិដ្ឋិនោះថាមិនប្រែប្រួលឡើយ។

๙๑๗.

៩១៧.

น พฺราหฺมโณ กปฺปมุเปติ สงฺขา, น ทิฏฺฐิสารี นปิ ญาณพนฺธุ;

ญตฺวา จ โส สมฺมุติโย ปุถุชฺชา, อุเปกฺขตี อุคฺคหณนฺติ มญฺเญ.

ព្រាហ្មណ៍ (អ្នកមានបាបបានបន្សាត់ចោលហើយ) កាលដឹងច្បាស់ហើយ មិនចូលទៅជិតនូវការត្រិះរិះឡើយ មិនជាអ្នកប្រព្រឹត្តទៅតាមទិដ្ឋិ ទាំងមិនមានញាណជាចំណងឡើយ ព្រាហ្មណ៍នោះដឹងនូវសម្មតិទាំងឡាយរបស់បុថុជ្ជនហើយ តែងតាំងនៅជាអ្នកព្រងើយកន្តើយ តែងគិតថា «ពួកជនដទៃតែងប្រកាន់ខ្ជាប់»។

๙๑๘.

៩១៨.

วิสฺสชฺช คนฺถานิ มุนีธ โลเก, วิวาทชาเตสุ น วคฺคสารี;

สนฺโต อสนฺเตสุ อุเปกฺขโก โส, อนุคฺคโห อุคฺคหณนฺติ มญฺเญ.

មុនីក្នុងលោកនេះ ដោះកិលេសជាគ្រឿងចងទាំងឡាយបានហើយ មិនជាអ្នកចូលទៅកាន់ពួកក្នុងកាលដែលការជជែកគ្នាកើតឡើងឡើយ មុនីនោះជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់ តែងព្រងើយកន្តើយក្នុងពួកជនដែលមិនស្ងប់រម្ងាប់ មិនប្រកាន់ខ្ជាប់ តែងគិតថា «ពួកជនដទៃតែងប្រកាន់ខ្ជាប់»។

๙๑๙.

៩១៩.

ปุพฺพาสเว หิตฺวา นเว อกุพฺพํ, น ฉนฺทคู โนปิ นิวิสฺสวาที;

ส วิปฺปมุตฺโต ทิฏฺฐิคเตหิ ธีโร, น ลิมฺปติ โลเก อนตฺตครหี.

មុនីនោះលះបង់នូវអាសវៈចាស់ទាំងឡាយ មិនធ្វើនូវអាសវៈថ្មី មិនទៅតាមលំអៀងដោយសេចក្តីពេញចិត្ត ទាំងមិនមែនជាអ្នកពោលប្រកាន់ខ្ជាប់ឡើយ មុនីនោះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា រួចផុតស្រឡះហើយចាកទិដ្ឋិទាំងឡាយ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងលោក មិនតិះដៀលខ្លួនឯងឡើយ។

๙๒๐.

៩២០.

ส [Pg.421] สพฺพธมฺเมสุ วิเสนิภูโต, ยํ กิญฺจิ ทิฏฺฐํ ว สุตํ มุตํ วา;

ส ปนฺนภาโร มุนิ วิปฺปมุตฺโต, น กปฺปิโย นูปรโต น ปตฺถิโยติ.

មុនីនោះជាអ្នកកម្ចាត់បង់នូវសេនា (គឺកិលេស) ក្នុងធម៌ទាំងពួង ទោះបីជាអារម្មណ៍ដែលឃើញ ឮ ឬពាល់ត្រូវណាមួយ មុនីនោះមានភារៈដាក់ចុះហើយ រួចផុតស្រឡះហើយ មិនមានការត្រិះរិះ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) មិនមានការវៀរចាក (ព្រោះវៀរស្រេចហើយ) មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាឡើយ។

มหาพฺยูหสุตฺตํ เตรสมํ นิฏฺฐิตํ.

មហាព្យូហសូត្រ ទី១៣ ចប់ហើយ។

๑๔. ตุวฏกสุตฺตํ

១៤. ទុវដកសូត្រ

๙๒๑.

៩២១.

‘‘ปุจฺฉามิ ตํ อาทิจฺจพนฺธุ, วิเวกํ สนฺติปทญฺจ มเหสิ;

กถํ ทิสฺวา นิพฺพาติ ภิกฺขุ, อนุปาทิยาโน โลกสฺมึ กิญฺจิ’’.

«បពិត្រព្រះអង្គជាអាទិច្ចពន្ធុ ជាមហេសី (អ្នកស្វែងរកគុណធំ) ខ្ញុំព្រះករុណា សូមសួរព្រះអង្គនូវវិវេក និងសន្តិបទ។ ភិក្ខុឃើញយ៉ាងណា ទើបមិនប្រកាន់មាំនូវវត្ថុណាមួយក្នុងលោក ហើយរលត់ទុក្ខទៅបាន?»

๙๒๒.

៩២២.

‘‘มูลํ ปปญฺจสงฺขาย, (อิติ ภควา)มนฺตา อสฺมีติ สพฺพมุปรุนฺเธ ;

ยา กาจิ ตณฺหา อชฺฌตฺตํ,ตาสํ วินยา สทา สโต สิกฺเข.

ព្រះភគវាត្រាស់ថា «ភិក្ខុគប្បីកាត់ផ្តាច់នូវឫសគល់នៃធម៌ជាគ្រឿងយឺតយូរ គឺសេចក្តីសំគាល់ថា «យើងមាន» ទាំងពួងដោយប្រាជ្ញា។ ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកមានសតិគ្រប់ពេល សិក្សាដើម្បីកម្ចាត់បង់នូវតណ្ហាទាំងឡាយណាមួយក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួន។

๙๒๓.

៩២៣.

‘‘ยํ กิญฺจิ ธมฺมมภิชญฺญา, อชฺฌตฺตํ อถวาปิ พหิทฺธา;

น เตน ถามํ กุพฺเพถ, น หิ สา นิพฺพุติ สตํ วุตฺตา.

ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌ណាមួយ ក្នុងសន្តានខ្លួនក្តី ឬខាងក្រៅក្តី មិនគប្បីធ្វើនូវការរឹងត្អឹង (ដោយមានះ) ព្រោះធម៌នោះឡើយ ព្រោះថាសេចក្តីរលត់ទុក្ខនោះ ពួកសប្បុរសមិនបានពោលថាសម្រេចដោយមានះនោះឡើយ។

๙๒๔.

៩២៤.

‘‘เสยฺโย น เตน มญฺเญยฺย, นีเจยฺโย อถวาปิ สริกฺโข;

ผุฏฺโฐ อเนกรูเปหิ, นาตุมานํ วิกปฺปยํ ติฏฺเฐ.

ភិក្ខុមិនគប្បីសំគាល់ខ្លួនថា «យើងប្រសើរជាងគេ» ឬថា «យើងថោកទាបជាងគេ» ឬថា «យើងស្មើគេ» ព្រោះធម៌នោះឡើយ។ ភិក្ខុទោះបីត្រូវលោកធម៌ច្រើនប្រការពាល់ត្រូវហើយ ក៏មិនគប្បីតាំងនៅដោយការត្រិះរិះលើកតម្កើងខ្លួនឡើយ។

๙๒๕.

៩២៥.

‘‘อชฺฌตฺตเมวุปสเม, น อญฺญโต ภิกฺขุ สนฺติเมเสยฺย;

อชฺฌตฺตํ อุปสนฺตสฺส, นตฺถิ อตฺตา กุโต นิรตฺตา วา.

ភិក្ខុគប្បីរម្ងាប់កិលេសក្នុងសន្តានរបស់ខ្លួនតែម្យ៉ាង មិនគប្បីស្វែងរកសេចក្តីស្ងប់អំពីធម៌ដទៃឡើយ។ កាលបើកិលេសក្នុងសន្តានស្ងប់រម្ងាប់ហើយ សេចក្តីប្រកាន់ថាខ្លួន (အတ្ត) មិនមានឡើយ ចំណែកឯសេចក្តីប្រកាន់ថាមិនមែនខ្លួន (និរត្ត) នឹងមានមកពីណា?

๙๒๖.

៩២៦.

‘‘มชฺเฌ [Pg.422] ยถา สมุทฺทสฺส, อูมิ โน ชายตี ฐิโต โหติ;

เอวํ ฐิโต อเนชสฺส, อุสฺสทํ ภิกฺขุ น กเรยฺย กุหิญฺจิ’’.

រលកមិនកើតឡើងក្នុងកណ្តាលមហាសមុទ្រ យ៉ាងណា មហាសមុទ្រតែងនឹងធឹង យ៉ាងនោះ ភិក្ខុជាអ្នកមិនញាប់ញ័រ (ដោយតណ្ហា) គប្បីជាអ្នកនឹងធឹង មិនគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីកម្រើក (ដោយរាគៈជាដើម) ក្នុងទីណាមួយឡើយ។

๙๒๗.

៩២៧.

‘‘อกิตฺตยี วิวฏจกฺขุ, สกฺขิธมฺมํ ปริสฺสยวินยํ;

ปฏิปทํ วเทหิ ภทฺทนฺเต, ปาติโมกฺขํ อถวาปิ สมาธึ’’.

«ព្រះអង្គមានចក្ខុបើកហើយ បានសម្តែងនូវធម៌ដែលទ្រង់ចក្ខុឃើញច្បាស់ ជាគ្រឿងកម្ចាត់បង់នូវអន្តរាយទាំងឡាយហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវបដិបទា គឺបាតិមោក្ខ ឬមួយក៏សមាធិផងចុះ។»

๙๒๘.

៩២៨.

‘‘จกฺขูหิ เนว โลลสฺส, คามกถาย อาวรเย โสตํ;

รเส จ นานุคิชฺเฌยฺย, น จ มมาเยถ กิญฺจิ โลกสฺมึ.

«ភិក្ខុមិនគប្បីជាអ្នករពឹសភ្នែក គប្បីបិទត្រចៀកចាកតិរច្ឆានកថា មិនគប្បីជាប់ជំពាក់ក្នុងរសទាំងឡាយ មិនគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួនក្នុងវត្ថុណាមួយក្នុងលោកឡើយ។

๙๒๙.

៩២៩.

‘‘ผสฺเสน ยทา ผุฏฺฐสฺส, ปริเทวํ ภิกฺขุ น กเรยฺย กุหิญฺจิ;

ภวญฺจ นาภิชปฺเปยฺย, เภรเวสุ จ น สมฺปเวเธยฺย.

កាលបើភិក្ខុត្រូវផស្សៈ (មានរោគជាដើម) ពាល់ត្រូវហើយ មិនគប្បីធ្វើនូវការខ្សឹកខ្សួលក្នុងទីណាមួយឡើយ មិនគប្បីចង់បាននូវភពទាំងឡាយ មិនគប្បីតក់ស្លុតក្នុងភ័យទាំងឡាយដ៏គួរខ្លាចឡើយ។

๙๓๐.

៩៣០.

‘‘อนฺนานมโถ ปานานํ, ขาทนียานํ อโถปิ วตฺถานํ;

ลทฺธา น สนฺนิธึ กยิรา, น จ ปริตฺตเส ตานิ อลภมาโน.

ភិក្ខុបាននូវបាយក្តី ទឹកក្តី ខាទនីយៈក្តី ឬសំពត់ក្តី មិនគប្បីធ្វើនូវការសន្សំទុកឡើយ កាលបើមិនបានរបស់ទាំងនោះ ក៏មិនគប្បីតក់ស្លុតឡើយ។

๙๓๑.

៩៣១.

‘‘ฌายี น ปาทโลลสฺส, วิรเม กุกฺกุจฺจา นปฺปมชฺเชยฺย;

อถาสเนสุ สยเนสุ, อปฺปสทฺเทสุ ภิกฺขุ วิหเรยฺย.

ភិក្ខុគប្បីជាអ្នកចម្រើនឈាន មិនគប្បីជាអ្នករពឹសជើង គប្បីវៀរចាកកុក្កុច្ចៈ មិនគប្បីធ្វេសប្រហែសឡើយ ភិក្ខុគប្បីនៅក្នុងសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ មានសំឡេងតិច។

๙๓๒.

៩៣២.

‘‘นิทฺทํ น พหุลีกเรยฺย, ชาคริยํ ภเชยฺย อาตาปี;

ตนฺทึ มายํ หสฺสํ ขิฑฺฑํ, เมถุนํ วิปฺปชเห สวิภูสํ.

ភិក្ខុមិនគប្បីធ្វើការដេកឱ្យច្រើនឡើយ គប្បីជាអ្នកមានសេចក្តីព្យាយាម គប់រកនូវការភ្ញាក់រលឹក គប្បីលះបង់នូវសេចក្តីខ្ជិលច្រអូស មាយា ការសើចលេង ការលេងសប្បាយ មេថុនធម្ម និងគ្រឿងតុបតែងកាយទាំងអស់។

๙๓๓.

៩៣៣.

‘‘อาถพฺพณํ [Pg.423] สุปินํ ลกฺขณํ, โน วิทเห อโถปิ นกฺขตฺตํ;

วิรุตญฺจ คพฺภกรณํ, ติกิจฺฉํ มามโก น เสเวยฺย.

សាវ័ករបស់តថាគត មិនគប្បីរៀបចំអាថព្វណមន្ត ការទាយយល់សប្តិ ការទាយលក្ខណៈ និងការទាយនក្សត្រឡើយ មិនគប្បីរៀននូវក្បួនស្តាប់សំឡេងសត្វ ក្បួនធ្វើឱ្យមានគភ៌ និងមិនគប្បីសេពនូវការរក្សារោគឡើយ។

๙๓๔.

៩៣៤.

‘‘นินฺทาย นปฺปเวเธยฺย, น อุณฺณเมยฺย ปสํสิโต ภิกฺขุ;

โลภํ สห มจฺฉริเยน, โกธํ เปสุณิยญฺจ ปนุเทยฺย.

ភិក្ខុមិនគប្បីញាប់ញ័រព្រោះពាក្យនិន្ទា កាលបើគេសរសើរហើយ ក៏មិនគប្បីឡើងចិត្តឡើយ គប្បីកម្ចាត់បង់នូវលោភៈ ព្រមទាំងមច្ឆរិយៈ កោធៈ និងបិសុណាវាចា។

๙๓๕.

៩៣៥.

‘‘กยวิกฺกเย น ติฏฺเฐยฺย, อุปวาทํ ภิกฺขุ น กเรยฺย กุหิญฺจิ;

คาเม จ นาภิสชฺเชยฺย, ลาภกมฺยา ชนํ น ลปเยยฺย.

ភិក្ខុមិនគប្បីតាំងនៅក្នុងការទិញលក់ មិនគប្បីធ្វើនូវហេតុជាគ្រឿងតិះដៀលក្នុងទីណាមួយឡើយ មិនគប្បីជាប់ជំពាក់ក្នុងស្រុក មិនគប្បីនិយាយចាក់ដោតមនុស្សព្រោះចង់បានលាភឡើយ។

๙๓๖.

៩៣៦.

‘‘น จ กตฺถิตา สิยา ภิกฺขุ, น จ วาจํ ปยุตฺตํ ภาเสยฺย;

ปาคพฺภิยํ น สิกฺเขยฺย, กถํ วิคฺคาหิกํ น กถเยยฺย.

ភិក្ខុមិនគប្បីជាអ្នកនិយាយអួតអាង មិនគប្បីនិយាយពាក្យញុះញង់ មិនគប្បីសិក្សានូវភាពជាអ្នកគឃ្លើន មិនគប្បីនិយាយពាក្យប្រណាំងប្រជែងឡើយ។

๙๓๗.

៩៣៧.

‘‘โมสวชฺเช น นีเยถ, สมฺปชาโน สฐานิ น กยิรา;

อถ ชีวิเตน ปญฺญาย, สีลพฺพเตน นาญฺญมติมญฺเญ.

ភិក្ខុមិនគប្បីលុះក្នុងមុសាវាទឡើយ គប្បីដឹងខ្លួនហើយមិនធ្វើនូវសេចក្តីកំភូតឡើយ មិនគប្បីមើលងាយបុគ្គលដទៃដោយការចិញ្ចឹមជីវិត ដោយប្រាជ្ញា ឬដោយសីលនិងវ័តឡើយ។

๙๓๘.

៩៣៨.

‘‘สุตฺวา รุสิโต พหุํ วาจํ, สมณานํ วา ปุถุชนานํ ;

ผรุเสน เน น ปฏิวชฺชา, น หิ สนฺโต ปฏิเสนิกโรนฺติ.

ភិក្ខុទោះបីខឹងក្រោធ ព្រោះបានឮពាក្យអាក្រក់ជាច្រើនរបស់សមណៈទាំងឡាយ ឬរបស់បុថុជ្ជនទាំងឡាយ ក៏មិនគប្បីតបតទៅរកជនទាំងនោះដោយពាក្យទ្រគោះបោះបោកឡើយ ព្រោះថាពួកសប្បុរស តែងមិនធ្វើការតបតឡើយ។

๙๓๙.

៩៣៩.

‘‘เอตญฺจ ธมฺมมญฺญาย, วิจินํ ภิกฺขุ สทา สโต สิกฺเข;

สนฺตีติ นิพฺพุตึ ญตฺวา, สาสเน โคตมสฺส น ปมชฺเชยฺย.

ភិក្ខុដឹងច្បាស់នូវធម៌នេះហើយ គប្បីពិចារណា សិក្សាដោយមានសតិគ្រប់ពេល គប្បីដឹងនូវព្រះនិព្វានថាជាទីស្ងប់រម្ងាប់ ហើយមិនគប្បីធ្វេសប្រហែសក្នុងសាសនារបស់ព្រះគោតមឡើយ។

๙๔๐.

៩៤០.

‘‘อภิภู [Pg.424] หิ โส อนภิภูโต, สกฺขิธมฺมมนีติหมทสฺสี;

ตสฺมา หิ ตสฺส ภควโต สาสเน, อปฺปมตฺโต สทา นมสฺสมนุสิกฺเข’’ติ.

ព្រោះថា ព្រះភគវានោះ ទ្រង់គ្របសង្កត់ (នូវធម៌ទាំងពួង) មិនមាននរណាគ្របសង្កត់បានឡើយ ទ្រង់បានឃើញធម៌ច្បាស់ដោយខ្លួនឯង មិនមែនដោយឮតាមគ្នាឡើយ ព្រោះហេតុនោះ បុគ្គលគប្បីជាអ្នកមិនធ្វេសប្រហែស នមស្ការរឿយៗ សិក្សាតាមក្នុងសាសនារបស់ព្រះភគវានោះគ្រប់ពេលចុះ។

ตุวฏกสุตฺตํ จุทฺทสมํ นิฏฺฐิตํ.

ទុវដកសូត្រ ទី១៤ ចប់ហើយ។

๑๕. อตฺตทณฺฑสุตฺตํ

១៥. អត្តទណ្ឌសូត្រ

๙๔๑.

៩៤១.

‘‘อตฺตทณฺฑา ภยํ ชาตํ, ชนํ ปสฺสถ เมธคํ;

สํเวคํ กิตฺตยิสฺสามิ, ยถา สํวิชิตํ มยา.

«ភ័យកើតឡើងព្រោះអាជ្ញារបស់ខ្លួន អ្នកទាំងឡាយចូរមើលពួកជនដែលឈ្លោះប្រកែកគ្នាចុះ តថាគតនឹងសម្តែងនូវសេចក្តីសង្វេគ តាមដែលតថាគតបានសង្វេគហើយ។

๙๔๒.

៩៤២.

‘‘ผนฺทมานํ ปชํ ทิสฺวา, มจฺเฉ อปฺโปทเก ยถา;

อญฺญมญฺเญหิ พฺยารุทฺเธ, ทิสฺวา มํ ภยมาวิสิ.

តថាគតឃើញពួកសត្វដែលញាប់ញ័រ ដូចជាត្រីក្នុងទឹកតិច ឃើញពួកសត្វទាស់ទែងគ្នាទៅវិញទៅមក ភ័យក៏ចូលមកគ្របសង្កត់តថាគត។

๙๔๓.

៩៤៣.

‘‘สมนฺตมสาโร โลโก, ทิสา สพฺพา สเมริตา;

อิจฺฉํ ภวนมตฺตโน, นาทฺทสาสึ อโนสิตํ.

លោកទាំងមូលមិនមានខ្លឹមសារឡើយ ទិសទាំងពួងក៏កម្រើកញាប់ញ័រ តថាគតប្រាថ្នានូវទីលំនៅសម្រាប់ខ្លួន តែមិនបានឃើញទីណាមួយដែលមិនមានសេចក្តីគ្របសង្កត់ (ដោយជរានិងមរណៈ) ឡើយ។

๙๔๔.

៩៤៤.

‘‘โอสาเนตฺเวว พฺยารุทฺเธ, ทิสฺวา เม อรตี อหุ;

อเถตฺถ สลฺลมทฺทกฺขึ, ทุทฺทสํ หทยนิสฺสิตํ.

កាលតថាគតឃើញពួកសត្វដែលទាស់ទែងគ្នាក្នុងកាលជាទីបំផុត សេចក្តីមិនត្រេកអរក៏កើតមានដល់តថាគត លំដាប់នោះ តថាគតបានឃើញនូវសរ (គឺរាគៈជាដើម) ក្នុងសត្វទាំងនេះ ដែលឃើញបានដោយកម្រ អាស្រ័យនៅក្នុងហឫទ័យ។

๙๔๕.

៩៤៥.

‘‘เยน สลฺเลน โอติณฺโณ, ทิสา สพฺพา วิธาวติ;

ตเมว สลฺลมพฺพุยฺห, น ธาวติ น สีทติ.

សត្វដែលត្រូវសរណាខ្ទាស់ហើយ តែងស្ទុះរត់ទៅកាន់ទិសទាំងពួង លុះដកសរនោះចេញបានហើយ តែងមិនស្ទុះរត់ទៅ មិនលិចចុះ (ក្នុងអន្លង់ទាំងបួន) ឡើយ។

๙๔๖.

៩៤៦.

‘‘ตตฺถ สิกฺขานุคียนฺติ, ยานิ โลเก คธิตานิ;

น เตสุ ปสุโต สิยา, นิพฺพิชฺฌ สพฺพโส กาเม;

สิกฺเข นิพฺพานมตฺตโน.

សិក្ខាទាំងឡាយដែលតថាគតសម្តែងហើយក្នុងសាសនានេះ ពួកជនតែងជាប់ជំពាក់ក្នុងលោក ភិក្ខុមិនគប្បីជាអ្នកខ្វល់ខ្វាយក្នុងកាមទាំងនោះឡើយ គប្បីនឿយណាយក្នុងកាមទាំងពួង ហើយសិក្សាដើម្បីសេចក្តីរលត់ទុក្ខរបស់ខ្លួន។

๙๔๗.

៩៤៧.

‘‘สจฺโจ สิยา อปฺปคพฺโภ, อมาโย ริตฺตเปสุโณ;

อกฺโกธโน โลภปาปํ, เววิจฺฉํ วิตเร มุนิ.

មុនីគប្បីជាអ្នកមានវាចាសច្ចៈ មិនគឃ្លើន មិនមានមាយា មិននិយាយញុះញង់ មិនមានសេចក្តីក្រោធ គប្បីឆ្លងផុតនូវលោភៈដ៏លាមក និងមច្ឆរិយៈ។

๙๔๘.

៩៤៨.

‘‘นิทฺทํ ตนฺทึ สเห ถีนํ, ปมาเทน น สํวเส;

อติมาเน น ติฏฺเฐยฺย, นิพฺพานมนโส นโร.

នរជនមានចិត្តបង្អោនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន គប្បីគ្របសង្កត់នូវសេចក្តីដេក សេចក្តីខ្ជិលច្រអូស និងសេចក្តីងងុយងោក មិនគប្បីនៅរួមដោយសេចក្តីធ្វេសប្រហែស មិនគប្បីតាំងនៅក្នុងអតិមានះឡើយ។

๙๔๙.

៩៤៩.

‘‘โมสวชฺเช [Pg.425] น นีเยถ, รูเป สฺเนหํ น กุพฺพเย;

มานญฺจ ปริชาเนยฺย, สาหสา วิรโต จเร.

ភិក្ខុមិនគប្បីលុះក្នុងមុសាវាទ មិនគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីស្នេហាដិតដាមក្នុងរូប គប្បីកំណត់ដឹងនូវមានះ និងគប្បីវៀរចាកអំពើសាហសៈ ហើយប្រព្រឹត្តទៅ។

๙๕๐.

៩៥០.

‘‘ปุราณํ นาภินนฺเทยฺย, นเว ขนฺตึ น กุพฺพเย;

หิยฺยมาเน น โสเจยฺย, อากาสํ น สิโต สิยา.

ភិក្ខុមិនគប្បីត្រេកអរចំពោះរូបចាស់ មិនគប្បីធ្វើនូវសេចក្តីពេញចិត្តក្នុងរូបថ្មី កាលបើរូបវិនាសទៅ ក៏មិនគប្បីសោកស្តាយ មិនគប្បីជាអ្នកអាស្រ័យនូវតណ្ហាឡើយ។

๙๕๑.

៩៥១.

‘‘เคธํ พฺรูมิ มโหโฆติ, อาชวํ พฺรูมิ ชปฺปนํ;

อารมฺมณํ ปกปฺปนํ, กามปงฺโก ทุรจฺจโย.

តថាគតពោលនូវសេចក្តីលោភលន់ថាជាអន្លង់ធំ ពោលនូវសេចក្តីប្រាថ្នាថាជាខ្សែទឹកហូរលឿន ពោលនូវអារម្មណ៍ថាជាគ្រឿងញាប់ញ័រ ពោលនូវកាមថាជាភក់ដែលឆ្លងបានដោយកម្រ។

๙๕๒.

៩៥២.

‘‘สจฺจา อโวกฺกมฺม มุนิ, ถเล ติฏฺฐติ พฺราหฺมโณ;

สพฺพํ โส ปฏินิสฺสชฺช, ส เว สนฺโตติ วุจฺจติ.

មុនីជាព្រាហ្មណ៍មិនឃ្លាតចាកសច្ចៈ តែងតាំងនៅលើគោក (គឺព្រះនិព្វាន) ព្រាហ្មណ៍នោះលះបង់នូវធម៌ទាំងពួងហើយ ព្រាហ្មណ៍នោះឯង គេតែងហៅថាជាអ្នកស្ងប់រម្ងាប់។

๙๕๓.

៩៥៣.

‘‘ส เว วิทฺวา ส เวทคู, ญตฺวา ธมฺมํ อนิสฺสิโต;

สมฺมา โส โลเก อิริยาโน, น ปิเหตีธ กสฺสจิ.

ព្រាហ្មណ៍នោះឯងជាអ្នកដឹងច្បាស់ ជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវេទ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ហើយ មិនអាស្រ័យ (ដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ) ឡើយ កាលប្រព្រឹត្តទៅដោយប្រពៃក្នុងលោក តែងមិនប្រាថ្នចង់បានរបស់នរណាម្នាក់ក្នុងលោកនេះឡើយ។

๙๕๔.

៩៥៤.

‘‘โยธ กาเม อจฺจตริ, สงฺคํ โลเก ทุรจฺจยํ;

น โส โสจติ นาชฺเฌติ, ฉินฺนโสโต อพนฺธโน.

បុគ្គលណា​ក្នុង​លោក​នេះ បាន​កន្លង​ផុត​នូវ​កាម​ទាំងឡាយ និង​គ្រឿង​កង្វល់ (តណ្ហា) ក្នុង​លោក ដែល​បុគ្គល​កន្លង​បាន​ដោយ​កម្រ បុគ្គល​នោះ​មាន​ខ្សែ​ទឹក (តណ្ហា) ផ្ដាច់​ចេញ​ហើយ គ្មាន​ចំណង​គ្រឿង​ចង​ឡើយ តែង​មិន​សោកសៅ មិន​ប្រាថ្នា​ឡើយ។

๙๕๕.

៩៥៥.

‘‘ยํ ปุพฺเพ ตํ วิโสเสหิ, ปจฺฉา เต มาหุ กิญฺจนํ;

มชฺเฌ เจ โน คเหสฺสสิ, อุปสนฺโต จริสฺสสิ.

ចូរ​ធ្វើ​កិលេស​ដែល​មាន​ក្នុង​កាល​មុន (អតីត) ឲ្យ​ស្ងួត​ទៅ គ្រឿង​កង្វល់​ក្នុង​កាល​ជា​ខាង​ក្រោយ (អនាគត) កុំ​បី​មាន​ដល់​អ្នក​ឡើយ បើ​អ្នក​មិន​ប្រកាន់​មាំ​ក្នុង​កាល​ជា​កណ្ដាល (បច្ចុប្បន្ន) ទេ អ្នក​នឹង​ជា​អ្នក​ស្ងប់​រម្ងាប់ ត្រាច់​ទៅ។

๙๕๖.

៩៥៦.

‘‘สพฺพโส นามรูปสฺมึ, ยสฺส นตฺถิ มมายิตํ;

อสตา จ น โสจติ, ส เว โลเก น ชียติ.

សេចក្តី​ប្រកាន់​ថា​ជា​របស់​អញ ក្នុង​នាម​និង​រូប ដោយ​ប្រការ​ទាំងពួង មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​ណា ហើយ​បុគ្គល​នោះ​តែង​មិន​សោកសៅ ព្រោះ​របស់​ដែល​មិន​មាន បុគ្គល​នោះ​ឯង ឈ្មោះ​ថា​មិន​សាបសូន្យ​ក្នុង​លោក​ឡើយ។

๙๕๗.

៩៥៧.

‘‘ยสฺส นตฺถิ อิทํ เมติ, ปเรสํ วาปิ กิญฺจนํ;

มมตฺตํ โส อสํวินฺทํ, นตฺถิ เมติ น โสจติ.

សេចក្តី​ប្រកាន់​ថា 'របស់​នេះ​ជា​របស់​អញ' ឬ​ថា 'របស់​នោះ​ជា​របស់​អ្នក​ដទៃ' មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​ណា បុគ្គល​នោះ​កាល​មិន​បាន​សេចក្តី​ប្រកាន់​ថា​ជា​របស់​ខ្លួន តែង​មិន​សោកសៅ​ថា 'របស់​អញ​មិន​មាន' ឡើយ។

๙๕๘.

៩៥៨.

‘‘อนิฏฺฐุรี อนนุคิทฺโธ, อเนโช สพฺพธี สโม;

ตมานิสํสํ ปพฺรูมิ, ปุจฺฉิโต อวิกมฺปินํ.

តថាគត​កាល​គេ​សួរ​ដល់​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ញាប់ញ័រ តែង​ប្រាប់​នូវ​អានិសង្ស​នោះ​ថា បុគ្គល​នោះ​ជា​អ្នក​មិន​កាច​សាហាវ មិន​ជាប់​ចិត្ត មិន​ញាប់ញ័រ (ដោយ​តណ្ហា) ជា​អ្នក​ស្មើ​ក្នុង​ធម៌​ទាំងពួង។

๙๕๙.

៩៥៩.

‘‘อเนชสฺส วิชานโต, นตฺถิ กาจิ นิสงฺขติ.วิรโต โส วิยารพฺภา, เขมํ ปสฺสติ สพฺพธิ.

ការ​តាក់តែង (សង្ខារ) ណា​មួយ មិន​មាន​ដល់​បុគ្គល​អ្នក​មិន​ញាប់ញ័រ ដឹង​ច្បាស់​ឡើយ បុគ្គល​នោះ​វៀរ​ចាក​ការ​ផ្ដើម​ព្យាយាម (ដើម្បី​សង្ខារ) តែង​ឃើញ​នូវ​សេចក្តី​ក្សេម​ក្នុង​ធម៌​ទាំងពួង។

๙๖๐.

៩៦០.

‘‘น สเมสุ น โอเมสุ, น อุสฺเสสุ วทเต มุนิ;

สนฺโต โส วีตมจฺฉโร, นาเทติ น นิรสฺสตี’’ติ.

មុនី​មិន​ពោល​អាង​ខ្លួន​ក្នុង​ចំណោម​បុគ្គល​ស្មើគ្នា មិន​ពោល​ក្នុង​ចំណោម​បុគ្គល​ថោកទាប មិន​ពោល​ក្នុង​ចំណោម​បុគ្គល​ខ្ពង់ខ្ពស់​ឡើយ មុនី​នោះ​ជា​អ្នក​ស្ងប់ រំលត់​មច្ឆរិយៈ​ហើយ មិន​កាន់​យក មិន​លះបង់​ឡើយ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ​ទ្រង់​ត្រាស់​ដូច្នេះ។

อตฺตทณฺฑสุตฺตํ ปนฺนรสมํ นิฏฺฐิตํ.

អត្តទណ្ឌសូត្រ ទី១៥ ចប់។

๑๖. สาริปุตฺตสุตฺตํ

១៦. សារីបុត្តសូត្រ

๙๖๑.

៩៦១.

‘‘น [Pg.426] เม ทิฏฺโฐ อิโต ปุพฺเพ, (อิจฺจายสฺมา สาริปุตฺโต)น สุโต อุท กสฺสจิ;

เอวํ วคฺคุวโท สตฺถา,ตุสิตา คณิมาคโต.

ព្រះសារីបុត្តមានអាយុក្រាបបង្គំទូលថា៖ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនដែលបានឃើញពីមុនមកឡើយ ទាំងមិនដែលបានឮពីសំណាក់បុគ្គលណាមួយឡើយ នូវព្រះសាស្តាដែលមានព្រះវាចាពីរោះយ៉ាងនេះ ជាគណាចារ្យ យាងមកពីឋានតុសិត។

๙๖๒.

៩៦២.

‘‘สเทวกสฺส โลกสฺส, ยถา ทิสฺสติ จกฺขุมา;

สพฺพํ ตมํ วิโนเทตฺวา, เอโกว รติมชฺฌคา.

ព្រះអង្គមានព្រះចក្ខុ តែងប្រាកដដល់លោកព្រមទាំងទេវលោក ព្រះអង្គទ្រង់កំចាត់បង់នូវងងឹតទាំងពួងហើយ ទ្រង់ត្រេកអរ (ក្នុងនេក្ខម្មៈ) តែមួយព្រះអង្គឯង។

๙๖๓.

៩៦៣.

‘‘ตํ พุทฺธํ อสิตํ ตาทึ, อกุหํ คณิมาคตํ;

พหูนมิธ พทฺธานํ, อตฺถิ ปญฺเหน อาคมํ.

ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រូវការដោយប្រស្នា ទើបបានមកកាន់សំណាក់នៃព្រះពុទ្ធអង្គនោះ ដែលមិនអាស្រ័យដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ មានសភាពនឹងធឹង មិនមានការបោកប្រាស់ ជាគណាចារ្យយាងមកហើយ ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់ជនទាំងឡាយជាច្រើនដែលជាប់ជំពាក់ក្នុងលោកនេះ។

๙๖๔.

៩៦៤.

‘‘ภิกฺขุโน วิชิคุจฺฉโต, ภชโต ริตฺตมาสนํ;

รุกฺขมูลํ สุสานํ วา, ปพฺพตานํ คุหาสุ วา.

កាលភិក្ខុធុញទ្រាន់ (នឹងកិលេស) សេពនូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គឺគល់ឈើ ឬព្រៃស្មសាន ឬក៏គុហាភ្នំទាំងឡាយ

๙๖๕.

៩៦៥.

‘‘อุจฺจาวเจสุ สยเนสุ, กีวนฺโต ตตฺถ เภรวา;

เยหิ ภิกฺขุ น เวเธยฺย, นิคฺโฆเส สยนาสเน.

ក្នុងសេនាសនៈទាំងឡាយដ៏ខ្ពស់និងទាប តើមានភ័យគួរឲ្យខ្លាចប៉ុន្មានយ៉ាងក្នុងទីនោះ ដែលភិក្ខុមិនគួរញាប់ញ័រក្នុងសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់សូន្យចាកសំឡេង?

๙๖๖.

៩៦៦.

‘‘กตี ปริสฺสยา โลเก, คจฺฉโต อคตํ ทิสํ;

เย ภิกฺขุ อภิสมฺภเว, ปนฺตมฺหิ สยนาสเน.

កាលភិក្ខុដើរទៅកាន់ទិសដែលមិនធ្លាប់ទៅ (គឺព្រះនិព្វាន) តើមានអន្តរាយប៉ុន្មានយ៉ាងក្នុងលោក ដែលភិក្ខុគប្បីគ្របសង្កត់ក្នុងសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់?

๙๖๗.

៩៦៧.

‘‘กฺยาสฺส พฺยปฺปถโย อสฺสุ, กฺยาสฺสสฺสุ อิธ โคจรา;

กานิ สีลพฺพตานาสฺสุ, ปหิตตฺตสฺส ภิกฺขุโน.

តើភិក្ខុអ្នកមានចិត្តបញ្ជូនទៅកាន់ព្រះនិព្វាន គប្បីមានវាចាបែបណា? តើគប្បីមានគោចរ (ទីត្រាច់ទៅរកអាហារ) ដូចម្តេចក្នុងសាសនានេះ? តើសីលនិងវ័តរបស់ភិក្ខុនោះ គប្បីជាដូចម្តេច?

๙๖๘.

៩៦៨.

‘‘กํ โส สิกฺขํ สมาทาย, เอโกทิ นิปโก สโต;

กมฺมาโร รชตสฺเสว, นิทฺธเม มลมตฺตโน’’.

តើភិក្ខុនោះគប្បីសមាទាននូវសិក្ខាដូចម្តេច ជាអ្នកមានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ មានប្រាជ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួន មានសតិ គប្បីកំចាត់បង់នូវមន្ទិលរបស់ខ្លួន ដូចជាជាងមាសកំចាត់បង់នូវមន្ទិលនៃប្រាក់ ដូច្នោះ?

๙๖๙.

៩៦៩.

‘‘วิชิคุจฺฉมานสฺส ยทิทํ ผาสุ, (สาริปุตฺตาติ ภควา)ริตฺตาสนํ สยนํ เสวโต เจ;

สมฺโพธิกามสฺส ยถานุธมฺมํ,ตํ เต ปวกฺขามิ ยถา ปชานํ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា៖ ម្នាលសារីបុត្ត តថាគតនឹងប្រាប់នូវសេចក្តីសប្បាយ តាមធម៌ដ៏សមគួរ ដល់ភិក្ខុអ្នកធុញទ្រាន់ (នឹងកិលេស) សេពនូវសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ អ្នកប្រាថ្នានូវសេចក្តីត្រាស់ដឹង ដូចដែលតថាគតដឹងច្បាស់ហើយនោះ ដល់អ្នក។

๙๗๐.

៩៧០.

‘‘ปญฺจนฺนํ ธีโร ภยานํ น ภาเย, ภิกฺขุ สโต สปริยนฺตจารี;

ฑํสาธิปาตานํ สรีสปานํ, มนุสฺสผสฺสานํ จตุปฺปทานํ.

ភិក្ខុអ្នកមានប្រាជ្ញា មានសតិ ត្រាច់ទៅក្នុងទីកំណត់ (សីល) មិនគប្បីខ្លាចភ័យទាំង ៥ យ៉ាង គឺ របោមនិងមូស ១ ពស់ទាំងឡាយ ១ ផស្សៈរបស់មនុស្ស (ចោរជាដើម) ១ សត្វជើងបួន (សត្វសាហាវ) ១។

๙๗๑.

៩៧១.

‘‘ปรธมฺมิกานมฺปิ [Pg.427] น สนฺตเสยฺย, ทิสฺวาปิ เตสํ พหุเภรวานิ;

อถาปรานิ อภิสมฺภเวยฺย, ปริสฺสยานิ กุสลานุเอสี.

ភិក្ខុអ្នកស្វែងរកកុសលធម៌ មិនគប្បីតក់ស្លុតនឹងពួកជនអ្នកកាន់លទ្ធិដទៃឡើយ សូម្បីបានឃើញនូវភ័យដ៏ច្រើនរបស់ពួកជនទាំងនោះ ក៏គប្បីគ្របសង្កត់នូវអន្តរាយដទៃទៀត។

๙๗๒.

៩៧២.

‘‘อาตงฺกผสฺเสน ขุทาย ผุฏฺโฐ, สีตํ อตุณฺหํ อธิวาสเยยฺย;

โส เตหิ ผุฏฺโฐ พหุธา อโนโก, วีริยํ ปรกฺกมฺมทฬฺหํ กเรยฺย.

ភិក្ខុដែលរោគនិងសេចក្តីឃ្លានប៉ះពាល់ហើយ គប្បីអត់ធន់នឹងត្រជាក់និងក្តៅខ្លាំង ភិក្ខុនោះកាលដែលធម៌ទាំងនោះប៉ះពាល់ហើយដោយច្រើន ជាអ្នកមិនមានអាល័យ គប្បីធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាមឲ្យមាំមួន។

๙๗๓.

៩៧៣.

‘‘เถยฺยํ น กาเร น มุสา ภเณยฺย, เมตฺตาย ผสฺเส ตสถาวรานิ;

ยทาวิลตฺตํ มนโส วิชญฺญา, กณฺหสฺส ปกฺโขติ วิโนทเยยฺย.

មិនគប្បីធ្វើអំពើលួចប្លន់ មិនគប្បីពោលពាក្យកុហក គប្បីផ្សាយមេត្តាចិត្តទៅកាន់សត្វទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីតក់ស្លុតនិងមាំមួន កាលណាដឹងនូវសេចក្តីល្អក់នៃចិត្ត គប្បីកំចាត់បង់ចេញ ដោយដឹងថា នេះជាចំណែកនៃធម៌ខ្មៅ (អកុសល)។

๙๗๔.

៩៧៤.

‘‘โกธาติมานสฺส วสํ น คจฺเฉ, มูลมฺปิ เตสํ ปลิขญฺญ ติฏฺเฐ;

อถปฺปิยํ วา ปน อปฺปิยํ วา, อทฺธา ภวนฺโต อภิสมฺภเวยฺย.

មិនគប្បីលុះក្នុងអំណាចនៃក្រោធនិងអតិមានះ គប្បីជីកកំចាត់បង់នូវឫសគល់នៃធម៌ទាំងនោះចេញ ហើយគប្បីគ្របសង្កត់នូវអារម្មណ៍ជាទីស្រឡាញ់ ឬអារម្មណ៍មិនជាទីស្រឡាញ់ដោយពិត។

๙๗๕.

៩៧៥.

‘‘ปญฺญํ ปุรกฺขตฺวา กลฺยาณปีติ, วิกฺขมฺภเย ตานิ ปริสฺสยานิ;

อรตึ สเหถ สยนมฺหิ ปนฺเต, จตุโร สเหถ ปริเทวธมฺเม.

ភិក្ខុគប្បីធ្វើប្រាជ្ញាឲ្យជាប្រធាន មានសេចក្តីរីករាយដ៏ល្អ គប្បីកំចាត់បង់នូវអន្តរាយទាំងនោះ គប្បីអត់ធន់នឹងសេចក្តីមិនត្រេកអរក្នុងសេនាសនៈដ៏ស្ងាត់ គប្បីអត់ធន់នឹងធម៌ជាហេតុនៃសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលទាំង ៤ យ៉ាង។

๙๗๖.

៩៧៦.

‘‘กึสู อสิสฺสามิ กุวํ วา อสิสฺสํ, ทุกฺขํ วต เสตฺถ กฺวชฺช เสสฺสํ;

เอเต วิตกฺเก ปริเทวเนยฺเย, วินเยถ เสโข อนิเกตจารี.

សេក្ខបុគ្គលអ្នកត្រាច់ទៅដោយមិនមានអាល័យ គប្បីកំចាត់បង់នូវវិតក្កៈជាហេតុនៃសេចក្តីខ្សឹកខ្សួលទាំងនេះថា 'តើអាត្មាអញនឹងស៊ីអ្វី? ឬនឹងស៊ីក្នុងទីណា? អាត្មាអញដេកជាទុក្ខណាស់ តើថ្ងៃនេះនឹងដេកក្នុងទីណា?'

๙๗๗.

៩៧៧.

‘‘อนฺนญฺจ ลทฺธา วสนญฺจ กาเล, มตฺตํ โส ชญฺญา อิธ โตสนตฺถํ;

โส เตสุ คุตฺโต ยตจาริ คาเม, รุสิโตปิ วาจํ ผรุสํ น วชฺชา.

ភិក្ខុបាននូវភោជននិងសម្លៀកបំពាក់តាមកាលហើយ គប្បីដឹងប្រមាណក្នុងរបស់នោះ ដើម្បីសេចក្តីសន្តោសក្នុងសាសនានេះ ភិក្ខុនោះជាអ្នកគ្រប់គ្រងក្នុងបច្ច័យទាំងនោះ ត្រាច់ទៅដោយសង្រួមក្នុងស្រុក សូម្បីគេខឹងក្រោធដាក់ ក៏មិនគប្បីពោលពាក្យទ្រគោះបោះបោកឡើយ។

๙๗๘.

៩៧៨.

‘‘โอกฺขิตฺตจกฺขุ [Pg.428] น จ ปาทโลโล, ฌานานุยุตฺโต พหุชาครสฺส;

อุเปกฺขมารพฺภ สมาหิตตฺโต, ตกฺกาสยํ กุกฺกุจฺจิยูปฉินฺเท.

គប្បីជាអ្នកមានភ្នែកឱនចុះ មិនគប្បីជាអ្នករពឹសជើង គប្បីជាអ្នកប្រកបការរឿយៗក្នុងឈាន មានការភ្ញាក់រលឹកច្រើន គប្បីប្រារព្ធនូវឧបេក្ខា មានចិត្តតាំងមាំ គប្បីកាត់ផ្តាច់នូវសេចក្តីត្រិះរិះនិងកុក្កុច្ចៈ។

๙๗๙.

៩៧៩.

‘‘จุทิโต วจีภิ สติมาภินนฺเท, สพฺรหฺมจารีสุ ขิลํ ปภินฺเท;

วาจํ ปมุญฺเจ กุสลํ นาติเวลํ, ชนวาทธมฺมาย น เจตเยยฺย.

កាលបើគេចោទប្រកាន់ដោយវាចា គប្បីមានសតិត្រេកអរ គប្បីបំផ្លាញនូវចិត្តរឹងត្អឹងក្នុងសព្រហ្មចារីបុគ្គលទាំងឡាយ គប្បីបញ្ចេញនូវវាចាដ៏ប្រពៃ មិនគប្បីពោលហួសកាលកំណត់ មិនគប្បីគិតដើម្បីពាក្យតិះដៀលរបស់ជនឡើយ។

๙๘๐.

៩៨០.

‘‘อถาปรํ ปญฺจ รชานิ โลเก, เยสํ สตีมา วินยาย สิกฺเข;

รูเปสุ สทฺเทสุ อโถ รเสสุ, คนฺเธสุ ผสฺเสสุ สเหถ ราคํ.

មួយវិញទៀត ធូលី (កិលេស) ទាំង ៥ យ៉ាងក្នុងលោក ដែលភិក្ខុអ្នកមានសតិគប្បីសិក្សាដើម្បីកំចាត់បង់ គឺគប្បីគ្របសង្កត់នូវរាគៈក្នុងរូបទាំងឡាយ សំឡេងទាំងឡាយ រសទាំងឡាយ ក្លិនទាំងឡាយ និងផស្សៈទាំងឡាយ។

๙๘๑.

៩៨១.

‘‘เอเตสุ ธมฺเมสุ วิเนยฺย ฉนฺทํ, ภิกฺขุ สติมา สุวิมุตฺตจิตฺโต;

กาเลน โส สมฺมา ธมฺมํ ปริวีมํสมาโน,เอโกทิภูโต วิหเน ตมํ โส’’ติ.

ភិក្ខុអ្នកមានសតិ មានចិត្តរួចចាកស្រឡះល្អ គប្បីកំចាត់បង់នូវសេចក្តីពេញចិត្តក្នុងធម៌ទាំងនេះ កាលបើពិចារណាធម៌ដោយប្រពៃតាមកាល មានចិត្តមានអារម្មណ៍តែមួយ គប្បីកំចាត់បង់នូវងងឹត (អវិជ្ជា) នោះចេញ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់ត្រាស់ដូច្នេះ។

สาริปุตฺตสุตฺตํ โสฬสมํ นิฏฺฐิตํ.

សារីបុត្តសូត្រ ទី១៦ ចប់។

อฏฺฐกวคฺโค จตุตฺโถ

អដ្ឋកវគ្គ ទី៤

นิฏฺฐิโต.

ចប់។

ตสฺสุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃអដ្ឋកវគ្គនោះគឺ៖

กามํ คุหญฺจ ทุฏฺฐา จ, สุทฺธญฺจ ปรมา ชรา;

เมตฺเตยฺโย จ ปสูโร จ, มาคณฺฑิ ปุราเภทนํ.

កាមសូត្រ ១ គុហដ្ឋកសូត្រ ១ ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ ១ សុទ្ធដ្ឋកសូត្រ ១ បរមដ្ឋកសូត្រ ១ ជរាសូត្រ ១ មេត្តេយ្យសូត្រ ១ បសូរសូត្រ ១ មាគណ្ឌិយសូត្រ ១ បុរាភេទនសូត្រ ១

กลหํ ทฺเว จ พฺยูหานิ, ปุนเทว ตุวฏฺฏกํ;

อตฺตทณฺฑวรํ สุตฺตํ, เถรปุฏฺเฐน โสฬส;

อิติ เอตานิ สุตฺตานิ, สพฺพานฏฺฐกวคฺคิกาติ.

កលហវិវាទសូត្រ ១ ព្យូហសូត្រទាំង ២ (ចូឡព្យូហៈ និងមហាបព្យូហៈ) ១ តុវដ្ដកសូត្រ ១ អត្តទណ្ឌសូត្រដ៏ប្រសើរ ១ ព្រមទាំងសារីបុត្តសូត្រដែលសួរនោះជា ១៦ សូត្រទាំងឡាយនេះ ទាំងអស់នេះ រាប់បញ្ចូលក្នុងអដ្ឋកវគ្គ។

๕. ปารายนวคฺโค

៥. បារាយនវគ្គ

วตฺถุคาถา

វត្ថុគាថា

๙๘๒.

៩៨២.

โกสลานํ [Pg.429] ปุรา รมฺมา, อคมา ทกฺขิณาปถํ;

อากิญฺจญฺญํ ปตฺถยาโน, พฺราหฺมโณ มนฺตปารคู.

ព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ជាអ្នកចេះចប់មន្ត (ត្រៃវេទ) ប្រាថ្នានូវអាកិញ្ចញ្ញភាព (សេចក្តីមិនមានកង្វល់) បានដើរចេញពីបុរីដ៏គួរជាទីត្រេកអរនៃពួកជនអ្នកកោសល (គឺក្រុងសាវត្ថី) ទៅកាន់ទក្ខិណាបថ។

๙๘๓.

៩៨៣.

โส อสฺสกสฺส วิสเย, อฬกสฺส สมาสเน;

วสิ โคธาวรีกูเล, อุญฺเฉน จ ผเลน จ.

ព្រាហ្មណ៍នោះបានអាស្រ័យនៅក្នុងដែនអស្សកៈ ជិតដែនអឡកៈ នៅទៀបឆ្នេរស្ទឹងគោធាវរី ចិញ្ចឹមជីវិតដោយការរើសស្រូវ និងផ្លែឈើ។

๙๘๔.

៩៨៤.

ตสฺเสว อุปนิสฺสาย, คาโม จ วิปุโล อหุ;

ตโต ชาเตน อาเยน, มหายญฺญมกปฺปยิ.

ព្រោះអាស្រ័យនឹងស្ទឹងនោះឯង ទើបមានស្រុកដ៏ធំមួយកើតឡើង ព្រាហ្មណ៍បានចាត់ចែងធ្វើមហាយ័ញ្ញ ដោយសួយសារអាករដែលកើតអំពីស្រុកនោះ។

๙๘๕.

៩៨៥.

มหายญฺญํ ยชิตฺวาน, ปุน ปาวิสิ อสฺสมํ;

ตสฺมึ ปฏิปวิฏฺฐมฺหิ, อญฺโญ อาคญฺฉิ พฺราหฺมโณ.

លុះព្រាហ្មណ៍ (ពោលគឺបាវរី) បូជាមហាយ័ញ្ញរួចហើយ ក៏ត្រឡប់ចូលទៅកាន់អាស្រមវិញ កាលដែលព្រាហ្មណ៍នោះចូលទៅដល់ហើយ ក៏មានព្រាហ្មណ៍ម្នាក់ទៀតមកដល់។

๙๘๖.

៩៨៦.

อุคฺฆฏฺฏปาโท ตสิโต, ปงฺกทนฺโต รชสฺสิโร;

โส จ นํ อุปสงฺกมฺม, สตานิ ปญฺจ ยาจติ.

ព្រាហ្មណ៍ដែលមកនោះ មានជើងប្រេះក្រិន មានសេចក្តីស្រេកឃ្លាន មានធ្មេញឡើងជើងធ្មេញ (ធ្មេញកខ្វក់) មានក្បាលប្រឡាក់ដោយធូលី ព្រាហ្មណ៍នោះចូលទៅជិតបាវរីព្រាហ្មណ៍នោះ ហើយសូមទ្រព្យប្រាំរយ (កហាបណៈ)។

๙๘๗.

៩៨៧.

ตเมนํ พาวรี ทิสฺวา, อาสเนน นิมนฺตยิ;

สุขญฺจ กุสลํ ปุจฺฉิ, อิทํ วจนมพฺรวิ.

បាវរីព្រាហ្មណ៍បានឃើញព្រាហ្មណ៍នោះហើយ ក៏អញ្ជើញឲ្យអង្គុយលើអាសនៈ សួររកសុខទុក្ខ និងសេចក្តីមិនមានរោគ ហើយពោលពាក្យនេះថា៖

๙๘๘.

៩៨៨.

‘‘ยํ โข มม เทยฺยธมฺมํ, สพฺพํ วิสชฺชิตํ มยา;

อนุชานาหิ เม พฺรหฺเม, นตฺถิ ปญฺจสตานิ เม’’.

ទេយ្យធម៌ណាដែលជារបស់ខ្ញុំ ទេយ្យធម៌ទាំងអស់នោះ ខ្ញុំបានលះបង់អស់ហើយ ម្នាលព្រាហ្មណ៍ សូមអ្នកយល់ព្រមចុះ ទ្រព្យប្រាំរយមិនមានដល់ខ្ញុំឡើយ។

๙๘๙.

៩៨៩.

‘‘สเจ เม ยาจมานสฺส, ภวํ นานุปทสฺสติ;

สตฺตเม ทิวเส ตุยฺหํ, มุทฺธา ผลตุ สตฺตธา’’.

កាលបើខ្ញុំសូមហើយ ប្រសិនបើលោកមិនព្រមឲ្យទេ ក្នុងថ្ងៃទី ៧ ពីថ្ងៃនេះទៅ សូមឲ្យក្បាលរបស់លោកធ្លាយជា ៧ ភាគ។

๙๙๐.

៩៩០.

อภิสงฺขริตฺวา กุหโก, เภรวํ โส อกิตฺตยิ;

ตสฺส ตํ วจนํ สุตฺวา, พาวรี ทุกฺขิโต อหุ.

ព្រាហ្មណ៍អ្នកបោកប្រាស់នោះ បានតាក់តែងពាក្យសម្ដី ហើយពោលនូវពាក្យគួរឲ្យខ្លាច បាវរីព្រាហ្មណ៍បានឮពាក្យនោះហើយ ក៏មានសេចក្តីទុក្ខក្តៅក្រហាយ។

๙๙๑.

៩៩១.

อุสฺสุสฺสติ อนาหาโร, โสกสลฺลสมปฺปิโต;

อโถปิ เอวํ จิตฺตสฺส, ฌาเน น รมตี มโน.

បាវរីព្រាហ្មណ៍នោះត្រូវសរគឺសេចក្តីសោកមុតហើយ មិនបរិភោគអាហារ តែងស្ងួតស្គាំងស្គម មួយវិញទៀត កាលចិត្តរបស់គាត់ជាទុក្ខយ៉ាងនេះ ចិត្តក៏មិនត្រេកអរក្នុងឈានឡើយ។

๙๙๒.

៩៩២.

อุตฺรสฺตํ ทุกฺขิตํ ทิสฺวา, เทวตา อตฺถกามินี;

พาวรึ อุปสงฺกมฺม, อิทํ วจนมพฺรวิ.

ទេវតាអ្នកប្រាថ្នាប្រយោជន៍ បានឃើញបាវរីព្រាហ្មណ៍នោះតក់ស្លុត មានសេចក្តីទុក្ខ ក៏ចូលទៅជិតបាវរីព្រាហ្មណ៍នោះ ហើយពោលពាក្យនេះថា៖

๙๙๓.

៩៩៣.

‘‘น [Pg.430] โส มุทฺธํ ปชานาติ, กุหโก โส ธนตฺถิโก;

มุทฺธนิ มุทฺธปาเต วา, ญาณํ ตสฺส น วิชฺชติ’’.

ព្រាហ្មណ៍នោះជាអ្នកបោកប្រាស់ ប្រាថ្នាតែទ្រព្យ មិនស្គាល់ក្បាលឡើយ ញាណរបស់ព្រាហ្មណ៍នោះក្នុងក្បាល ឬការធ្លាយក្បាល មិនមានឡើយ។

๙๙๔.

៩៩៤.

‘‘โภตี จรหิ ชานาสิ, ตํ เม อกฺขาหิ ปุจฺฉิตา;

มุทฺธํ มุทฺธาธิปาตญฺจ, ตํ สุโณม วโจ ตว’’.

នាងដ៏ចម្រើន បើនាងដឹង កាលដែលខ្ញុំសួរហើយ សូមប្រាប់នូវក្បាល និងការធ្លាយក្បាលនោះដល់ខ្ញុំ យើងខ្ញុំចង់ស្តាប់ពាក្យរបស់នាង។

๙๙๕.

៩៩៥.

‘‘อหมฺเปตํ น ชานามิ, ญาณเมตฺถ น วิชฺชติ;

มุทฺธนิ มุทฺธาธิปาเต จ, ชินานํ เหตฺถ ทสฺสนํ’’.

សូម្បីខ្ញុំក៏មិនដឹងនូវសេចក្តីនោះដែរ ញាណរបស់ខ្ញុំក្នុងរឿងនោះមិនមានឡើយ ការឃើញនូវក្បាល និងការធ្លាយក្បាលនោះ មានតែចំពោះព្រះជិនស្រីទាំងឡាយប៉ុណ្ណោះ។

๙๙๖.

៩៩៦.

‘‘อถ โก จรหิ ชานาติ, อสฺมึ ปถวิมณฺฑเล ;

มุทฺธํ มุทฺธาธิปาตญฺจ, ตํ เม อกฺขาหิ เทวเต’’.

ម្នាលទេវតា ចុះនៅលើមណ្ឌលផែនដីនេះ តើនរណាដឹងនូវក្បាល និងការធ្លាយក្បាលនោះ? សូមនាងប្រាប់សេចក្តីនោះដល់ខ្ញុំ។

๙๙๗.

៩៩៧.

‘‘ปุรา กปิลวตฺถุมฺหา, นิกฺขนฺโต โลกนายโก;

อปจฺโจ โอกฺกากราชสฺส, สกฺยปุตฺโต ปภงฺกโร.

ព្រះសក្យបុត្រ ជាព្រះរស្មីករ (អ្នកធ្វើពន្លឺ) ជាលោកនាយក ជាព្រះរាជឱរសនៃព្រះបាទឱក្កាករាជ ទ្រង់ចេញចាកកបិលព័ស្តុបុរីហើយ។

๙๙๘.

៩៩៨.

‘‘โส หิ พฺราหฺมณ สมฺพุทฺโธ, สพฺพธมฺมาน ปารคู;

สพฺพาภิญฺญาพลปฺปตฺโต, สพฺพธมฺเมสุ จกฺขุมา;

สพฺพกมฺมกฺขยํ ปตฺโต, วิมุตฺโต อุปธิกฺขเย.

ម្នាលព្រាហ្មណ៍ ព្រះអង្គនោះឯងជាព្រះសម្ពុទ្ធ ទ្រង់ដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង ទ្រង់ដល់នូវកម្លាំងនៃអភិញ្ញាទាំងពួង មានព្រះចក្ខុក្នុងធម៌ទាំងពួង ទ្រង់ដល់នូវការអស់ទៅនៃកម្មទាំងពួង រួចផុតហើយក្នុងធម៌ជាទីអស់ទៅនៃឧបធិ (ព្រះនិព្វាន)។

๙๙๙.

៩៩៩.

‘‘พุทฺโธ โส ภควา โลเก, ธมฺมํ เทเสติ จกฺขุมา;

ตํ ตฺวํ คนฺตฺวาน ปุจฺฉสฺสุ, โส เต ตํ พฺยากริสฺสติ’’.

ព្រះពុទ្ធនោះជាព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានព្រះចក្ខុក្នុងលោក ទ្រង់សម្តែងធម៌ អ្នកចូរទៅសួរព្រះអង្គចុះ ព្រះអង្គនឹងដោះស្រាយនូវសេចក្តីនោះដល់អ្នក។

๑๐๐๐.

១០០០.

สมฺพุทฺโธติ วโจ สุตฺวา, อุทคฺโค พาวรี อหุ;

โสกสฺส ตนุโก อาสิ, ปีติญฺจ วิปุลํ ลภิ.

បាវរីព្រាហ្មណ៍បានឮពាក្យថា 'ព្រះសម្ពុទ្ធ' ហើយ ក៏មានសេចក្តីរីករាយជាខ្លាំង សេចក្តីសោករបស់គាត់ក៏ស្តើងស្តួចទៅ ហើយបាននូវសេចក្តីពេញចិត្តដ៏ធំធេង។

๑๐๐๑.

១០០១.

โส พาวรี อตฺตมโน อุทคฺโค, ตํ เทวตํ ปุจฺฉติ เวทชาโต;

‘‘กตมมฺหิ คาเม นิคมมฺหิ วา ปน, กตมมฺหิ วา ชนปเท โลกนาโถ;

ยตฺถ คนฺตฺวาน ปสฺเสมุ, สมฺพุทฺธํ ทฺวิปทุตฺตมํ’’,.

បាវរីព្រាហ្មណ៍នោះមានចិត្តត្រេកអរ រីករាយ កើតសេចក្តីជ្រះថ្លាហើយ សួរទេវតានោះថា៖ 'ព្រះលោកនាថ ទ្រង់គង់នៅក្នុងស្រុកណា ឬក្នុងនិគមណា ឬក៏ក្នុងជនបទណា? យើងខ្ញុំគប្បីទៅក្នុងទីណា ដើម្បីបានជួបព្រះសម្ពុទ្ធ ជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ?'

๑๐๐๒.

១០០២.

‘‘สาวตฺถิยํ โกสลมนฺทิเร ชิโน, ปหูตปญฺโญ วรภูริเมธโส;

โส สกฺยปุตฺโต วิธุโร อนาสโว, มุทฺธาธิปาตสฺส วิทู นราสโภ’’.

ព្រះជិនស្រីមានប្រាជ្ញាច្រើន មានប្រាជ្ញាក្រាស់ដូចផែនដីដ៏ប្រសើរ ព្រះសក្យបុត្រនោះជាបុគ្គលមិនមានទីប្រៀបធៀប មិនមានអាសវៈ ជាបុរសដ៏ប្រសើរ ទ្រង់ដឹងច្បាស់នូវការធ្លាយក្បាល គង់នៅក្នុងក្រុងសាវត្ថី ក្នុងដែនកោសល។

๑๐๐๓.

១០០៣.

ตโต [Pg.431] อามนฺตยี สิสฺเส, พฺราหฺมเณ มนฺตปารเค;

‘‘เอถ มาณวา อกฺขิสฺสํ, สุณาถ วจนํ มม.

លំដាប់នោះ បាវរីព្រាហ្មណ៍បានហៅពួកសិស្សជាព្រាហ្មណ៍ដែលចេះចប់មន្តមកថា៖ 'ម្នាលមាណពទាំងឡាយ ចូរមកអាយ តថាគតនឹងប្រាប់ ចូរស្ដាប់ពាក្យរបស់តថាគត។'

๑๐๐๔.

១០០៤.

‘‘ยสฺเสโส ทุลฺลโภ โลเก, ปาตุภาโว อภิณฺหโส;

สฺวาชฺช โลกมฺหิ อุปฺปนฺโน, สมฺพุทฺโธ อิติ วิสฺสุโต;

ขิปฺปํ คนฺตฺวาน สาวตฺถึ, ปสฺสวฺโห ทฺวิปทุตฺตมํ’’.

«ការកើតឡើងនៃព្រះពុទ្ធអង្គណា ក្នុងលោកនេះ ជាការកើតឡើងបានដោយកម្រក្រៃលែង ព្រះសម្ពុទ្ធអង្គនោះ ដែលល្បីល្បាញខ្ចរខ្ចាយ បានត្រាស់ដឹងឡើងក្នុងលោកហើយក្នុងថ្ងៃនេះ អ្នកទាំងឡាយចូរប្រញាប់ប្រញាល់ទៅកាន់ក្រុងសាវត្ថី ហើយចូលទៅគាល់ព្រះសម្ពុទ្ធជាបុគ្គលដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ជាងសត្វជើងពីរចុះ»។

๑๐๐๕.

១០០៥.

‘‘กถํ จรหิ ชาเนมุ, ทิสฺวา พุทฺโธติ พฺราหฺมณ;

อชานตํ โน ปพฺรูหิ, ยถา ชาเนมุ ตํ มยํ’’.

«បពិត្រលោកព្រាហ្មណ៍ កាលបើពួកយើងបានឃើញហើយ តើធ្វើដូចម្តេចនឹងដឹងថា ព្រះអង្គជាព្រះពុទ្ធបាន? សូមលោកប្រាប់ពួកយើងដែលមិនទាន់ដឹង ឲ្យបានដឹងនូវព្រះពុទ្ធអង្គនោះផងចុះ»။

๑๐๐๖.

១០០៦.

‘‘อาคตานิ หิ มนฺเตสุ, มหาปุริสลกฺขณา;

ทฺวตฺตึสานิ จ พฺยากฺขาตา, สมตฺตา อนุปุพฺพโส.

«ព្រោះថាមហាបុរិសលក្ខណៈ ៣២ ប្រការ មានមកក្នុងគម្ពីរវេទទាំងឡាយ ដែលតថាគតបានពន្យល់បកស្រាយដោយពិស្តារតាមលំដាប់លំដោយរួចហើយ។

๑๐๐๗.

១០០៧.

‘‘ยสฺเสเต โหนฺติ คตฺเตสุ, มหาปุริสลกฺขณา;

ทฺเวเยว ตสฺส คติโย, ตติยา หิ น วิชฺชติ.

បុគ្គលណាដែលមានមហាបុរិសលក្ខណៈទាំងនេះនៅក្នុងរាងកាយ បុគ្គលនោះរမែងមានដំណើរទៅជា ២ យ៉ាងប៉ុណ្ណោះ ដំណើរទៅជាទី ៣ មិនមានឡើយ។

๑๐๐๘.

១០០៨.

‘‘สเจ อคารํ อาวสติ, วิเชยฺย ปถวึ อิมํ;

อทณฺเฑน อสตฺเถน, ธมฺเมนมนุสาสติ.

បើសិនជាបុគ្គលនោះនៅគ្រប់គ្រងផ្ទះ រមែងឈ្នះផែនដីនេះ ហើយគ្រប់គ្រងដោយធម៌ ដោយមិនបាច់ប្រើអាជ្ញា មិនបាច់ប្រើគ្រឿងសស្ត្រាវុធឡើយ។

๑๐๐๙.

១០០៩.

‘‘สเจ จ โส ปพฺพชติ, อคารา อนคาริยํ;

วิวฏฺฏจฺฉโท สมฺพุทฺโธ, อรหา ภวติ อนุตฺตโร.

តែបើសិនជាបុគ្គលនោះចេញចាកផ្ទះទៅបួសជាអ្នកមិនមានផ្ទះ រមែងបានត្រាស់ដឹងជាព្រះសម្ពុទ្ធ មានដំបូលគឺកិលេសបើកចេញហើយ ជាព្រះអរហន្តដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ រកបុគ្គលដទៃក្រឡេកមើលស្មើគ្មាន។

๑๐๑๐.

១០១០.

‘‘ชาตึ โคตฺตญฺจ ลกฺขณํ, มนฺเต สิสฺเส ปุนาปเร;

มุทฺธํ มุทฺธาธิปาตญฺจ, มนสาเยว ปุจฺฉถ.

អ្នកទាំងឡាយចួរសួរតែក្នុងចិត្តប៉ុណ្ណោះ នូវជាតិ គោត្រ លក្ខណៈ គម្ពីរវេទ និងពួកសិស្សដទៃទៀត ព្រមទាំងក្បាល និងការធ្លាក់ចុះនៃក្បាល។

๑๐๑๑.

១០១១.

‘‘อนาวรณทสฺสาวี, ยทิ พุทฺโธ ภวิสฺสติ;

มนสา ปุจฺฉิเต ปญฺเห, วาจาย วิสฺสเชสฺสติ’’.

បើសិនជាព្រះអង្គជាព្រះពុទ្ធ មានប្រាជ្ញាញាណឃើញច្បាស់គ្មានអ្វីរារាំងពិតមែន ព្រះអង្គនឹងដោះស្រាយបញ្ហាដែលអ្នកសួរក្នុងចិត្ត ដោយវាចាជាមិនខាន»။

๑๐๑๒.

១០១២.

พาวริสฺส วโจ สุตฺวา, สิสฺสา โสฬส พฺราหฺมณา;

อชิโต ติสฺสเมตฺเตยฺโย, ปุณฺณโก อถ เมตฺตคู.

លុះបានស្តាប់ពាក្យរបស់ពាវរីព្រាហ្មណ៍ហើយ ពួកសិស្សជាព្រាហ្មណ៍ទាំង ១៦ នាក់ គឺអជិតៈ ១ តិស្សមេត្តេយ្យៈ ១ បុណ្ណកៈ ១ មេត្តគូ ១

๑๐๑๓.

១០១៣.

โธตโก อุปสีโว จ, นนฺโท จ อถ เหมโก;

โตเทยฺยกปฺปา ทุภโย, ชตุกณฺณี จ ปณฺฑิโต.

ធោតកៈ ១ ឧបសីវៈ ១ នន្ទៈ ១ ហេមកៈ ១ ទាំងតោទេយ្យៈ និងកប្បៈ ទាំងពីរនាក់ ១ ជតុកណ្ណីជាបណ្ឌិត ១

๑๐๑๔.

១០១៤.

ภทฺราวุโธ [Pg.432] อุทโย จ, โปสาโล จาปิ พฺราหฺมโณ;

โมฆราชา จ เมธาวี, ปิงฺคิโย จ มหาอิสิ.

ភទ្រាវុធៈ ១ ឧទយៈ ១ បោសាលព្រាហ្មណ៍ ១ មោឃរាជជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ១ និងបិង្គិយមហាឥសី ១

๑๐๑๕.

១០១៥.

ปจฺเจกคณิโน สพฺเพ, สพฺพโลกสฺส วิสฺสุตา;

ฌายี ฌานรตา ธีรา, ปุพฺพวาสนวาสิตา.

ព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាម្ចាស់ក្រុមរៀងៗខ្លួន ល្បីល្បាញពេញពិភពលោក ជាអ្នកចម្រើនឈាន ត្រេកអរក្នុងឈាន ជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ធ្លាប់បានអប់រំវាសនា (សេចក្តីប្រាថ្នាល្អ) មកពីបុព្វជាតិ

๑๐๑๖.

១០១៦.

พาวรึ อภิวาเทตฺวา, กตฺวา จ นํ ปทกฺขิณํ;

ชฏาชินธรา สพฺเพ, ปกฺกามุํ อุตฺตรามุขา.

បានថ្វាយបង្គំ និងធ្វើប្រទក្សិណចំពោះពាវរីព្រាហ្មណ៍រួចហើយ ព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់នោះ ដែលទ្រង់សក់ចងជដា និងស្បែកខ្លាឃ្មុំ ក៏បានចេញដំណើរទៅកាន់ទិសឧត្តរ។

๑๐๑๗.

១០១៧.

อฬกสฺส ปติฏฺฐานํ, ปุริมาหิสฺสตึ ตทา;

อุชฺเชนิญฺจาปิ โคนทฺธํ, เวทิสํ วนสวฺหยํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ បានចូលទៅកាន់ក្រុងបតិដ្ឋាណៈ ក្នុងដែនអាឡកៈ រួចទៅកាន់ក្រុងមហិស្សតី ក្រុងឧជ្ជេនី ក្រុងគោនទ្ធា ក្រុងវេទិសា និងក្រុងវនសវ្ហយៈ។

๑๐๑๘.

១០១៨.

โกสมฺพิญฺจาปิ สาเกตํ, สาวตฺถิญฺจ ปุรุตฺตมํ;

เสตพฺยํ กปิลวตฺถุํ, กุสินารญฺจ มนฺทิรํ.

រួចបន្តទៅកាន់ក្រុងកោសម្ពី ក្រុងសាកេត ក្រុងសាវត្ថីដ៏ប្រសើរខ្ពង់ខ្ពស់ ក្រុងសេតព្យៈ ក្រុងកបិលព័ស្តុ និងក្រុងកុសិនារា។

๑๐๑๙.

១០១៩.

ปาวญฺจ โภคนครํ, เวสาลึ มาคธํ ปุรํ;

ปาสาณกํ เจติยญฺจ, รมณียํ มโนรมํ.

រួចទៅកាន់ក្រុងបាវ៉ា ក្រុងភោគនគរ ក្រុងវេសាលី ក្រុងរាជគ្រឹះក្នុងដែនមគធៈ និងប៉ាសាណកចេតិយ ដ៏គួរជាទីត្រេកអរ ជាទីគាប់ចិត្ត។

๑๐๒๐.

១០២០.

ตสิโตวุทกํ สีตํ, มหาลาภํว วาณิโช;

ฉายํ ฆมฺมาภิตตฺโตว, ตุริตา ปพฺพตมารุหุํ.

ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ បានប្រញាប់ប្រញាល់ឡើងទៅលើភ្នំ ដូចជាមនុស្សស្រេកទឹកប្រាថ្នាចង់បានទឹកត្រជាក់ ដូចជាឈ្មួញប្រាថ្នាចង់បានលាភធំ ឬដូចជាមនុស្សដែលក្តៅព្រោះកម្តៅថ្ងៃប្រាថ្នាចង់បានម្លប់ដូច្នោះ។

๑๐๒๑.

១០២១.

ภควา ตมฺหิ สมเย, ภิกฺขุสงฺฆปุรกฺขโต;

ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ, สีโหว นทตี วเน.

ក្នុងសម័យនោះ ព្រះដ៏មានព្រះភាគ មានភិក្ខុសង្ឃចោមរោមជាបរិវារ ទ្រង់កំពុងសម្តែងធម៌ប្រោសភិក្ខុទាំងឡាយ ដូចជាសត្វសីហៈដែលគ្រហឹមក្នុងព្រៃ။

๑๐๒๒.

១០២២.

อชิโต อทฺทส พุทฺธํ, สตรํสึ ว ภาณุมํ;

จนฺทํ ยถา ปนฺนรเส, ปาริปูรึ อุปาคตํ.

អជិតមាណព បានក្រឡេកឃើញព្រះពុទ្ធ ដូចជាព្រះអាទិត្យមានរស្មីមួយរយ ឬដូចជាព្រះចន្ទពេញបូណ៌មីក្នុងថ្ងៃ ១៥ កើត។

๑๐๒๓.

១០២៣.

อถสฺส คตฺเต ทิสฺวาน, ปริปูรญฺจ พฺยญฺชนํ;

เอกมนฺตํ ฐิโต หฏฺโฐ, มโนปญฺเห อปุจฺฉถ.

លុះបានឃើញមហាបុរិសលក្ខណៈ និងអនុព្យញ្ជនៈពេញបរិបូរណ៍ក្នុងព្រះវរកាយរបស់ព្រះអង្គហើយ អជិតមាណពក៏ឈរក្នុងទីដ៏សមគួរ មានចិត្តរីករាយ ហើយសួរនូវបញ្ហាទាំងឡាយដោយចិត្ត។

๑๐๒๔.

១០២៤.

‘‘อาทิสฺส ชมฺมนํ พฺรูหิ, โคตฺตํ พฺรูหิ สลกฺขณํ ;

มนฺเตสุ ปารมึ พฺรูหิ, กติ วาเจติ พฺราหฺมโณ’’.

«សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវអាយុរបស់លោកគ្រូខ្ញុំ សូមសម្តែងនូវគោត្រ ព្រមទាំងលក្ខណៈ និងការដល់នូវត្រើយក្នុងគម្ពីរវេទ តើលោកព្រាហ្មណ៍នោះបង្រៀនសិស្សចំនួនប៉ុន្មាននាក់?»

๑๐๒๕.

១០២៥.

‘‘วีสํ วสฺสสตํ อายุ, โส จ โคตฺเตน พาวรี;

ตีณิสฺส ลกฺขณา คตฺเต, ติณฺณํ เวทาน ปารคู.

«លោកព្រាហ្មណ៍នោះ មានអាយុ ១២០ ឆ្នាំ មានគោត្រជាពាវរី មានលក្ខណៈ ៣ ប្រការនៅក្នុងខ្លួន ជាអ្នកដល់នូវត្រើយក្នុងត្រៃវេទ

๑๐๒๖.

១០២៦.

‘‘ลกฺขเณ [Pg.433] อิติหาเส จ, สนิฆณฺฑุสเกฏุเภ;

ปญฺจสตานิ วาเจติ, สธมฺเม ปารมึ คโต’’.

គឺក្នុងក្បាលលក្ខណៈ គម្ពីរឥតិហាសៈ ព្រមទាំងគម្ពីរនិឃណ្ឌុ និងកេដុភៈ បង្រៀនសិស្ស ៥០០ នាក់ ជាអ្នកដល់នូវត្រើយក្នុងធម៌របស់ខ្លួន»။

๑๐๒๗.

១០២៧.

‘‘ลกฺขณานํ ปวิจยํ, พาวริสฺส นรุตฺตม;

กงฺขจฺฉิท ปกาเสหิ, มา โน กงฺขายิตํ อหุ’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងមនុស្ស សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវសេចក្តីលម្អិតនៃលក្ខណៈទាំងឡាយរបស់ពាវរីព្រាហ្មណ៍ សូមព្រះអង្គកាត់សេចក្តីសង្ស័យ បង្ហាញឲ្យច្បាស់ កុំឲ្យពួកយើងមានសេចក្តីសង្ស័យឡើយ»။

๑๐๒๘.

១០២៨.

‘‘มุขํ ชิวฺหาย ฉาเทติ, อุณฺณสฺส ภมุกนฺตเร;

โกโสหิตํ วตฺถคุยฺหํ, เอวํ ชานาหิ มาณว’’.

«ម្នាលមាណព ចូរដឹងចុះថា ពាវរីព្រាហ្មណ៍នោះ អាចយកអណ្តាតគ្របមុខបាន មានរោមឧណ្ណាលោមដុះនៅចន្លោះចិញ្ចើម មានអង្គជាតនៅក្នុងស្រោម»။

๑๐๒๙.

១០២៩.

ปุจฺฉญฺหิ กิญฺจิ อสุณนฺโต, สุตฺวา ปญฺเห วิยากเต;

วิจินฺเตติ ชโน สพฺโพ, เวทชาโต กตญฺชลี.

ជនទាំងអស់ កាលបើមិនបានឮសំណួរអ្វីសោះ តែបានឮបញ្ហាដែលព្រះអង្គដោះស្រាយរួចហើយ ក៏កើតសេចក្តីរីករាយ លើកដៃប្រណម្យអញ្ជលី ហើយគិតថា៖

๑๐๓๐.

១០៣០.

‘‘โก นุ เทโว วา พฺรหฺมา วา, อินฺโท วาปิ สุชมฺปติ;

มนสา ปุจฺฉิเต ปญฺเห, กเมตํ ปฏิภาสติ.

«តើជាទេវតា ឬព្រហ្ម ឬក៏ព្រះឥន្ទ្រជាស្វាមីនាងសុជាតា ដែលបានសួរបញ្ហាដោយចិត្ត? តើព្រះអង្គកំពុងឆ្លើយតបនឹងបុគ្គលណាហ្ន៎?»

๑๐๓๑.

១០៣១.

‘‘มุทฺธํ มุทฺธาธิปาตญฺจ, พาวรี ปริปุจฺฉติ;

ตํ พฺยากโรหิ ภควา, กงฺขํ วินย โน อิเส’’.

«ពាវរីព្រាហ្មណ៍ សួរអំពីក្បាល និងការធ្លាក់ចុះនៃក្បាល បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គដោះស្រាយបញ្ហានោះ សូមព្រះមុនីកម្ចាត់សេចក្តីសង្ស័យរបស់ពួកយើងផងចុះ»။

๑๐๓๒.

១០៣២.

‘‘อวิชฺชา มุทฺธาติ ชานาหิ, วิชฺชา มุทฺธาธิปาตินี;

สทฺธาสติสมาธีหิ, ฉนฺทวีริเยน สํยุตา’’.

«ចូរដឹងចុះថា អវិជ្ជា ឈ្មោះថាក្បាល វិជ្ជា (ដែលប្រកបដោយសទ្ធា សតិ សមាධិ ឆន្ទៈ និងវីរិយៈ) ឈ្មោះថាធម៌ធ្វើក្បាលឲ្យធ្លាក់ចុះ»။

๑๐๓๓.

១០៣៣.

ตโต เวเทน มหตา, สนฺถมฺภิตฺวาน มาณโว;

เอกํสํ อชินํ กตฺวา, ปาเทสุ สิรสา ปติ.

លំដាប់នោះ មាណពនោះ ក៏កើតសេចក្តីរីករាយយ៉ាងខ្លាំង ញ៉ាំងកាយនិងចិត្តឲ្យរំភើប ហើយបានរៀបចំស្បែកខ្លាឃ្មុំឆៀងស្មាម្ខាង រួចក្រាបក្បាលចុះទាបទៀបព្រះបាទារបស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគ។

๑๐๓๔.

១០៣៤.

‘‘พาวรี พฺราหฺมโณ โภโต, สห สิสฺเสหิ มาริส;

อุทคฺคจิตฺโต สุมโน, ปาเท วนฺทติ จกฺขุม’’.

«បពិត្រព្រះអង្គអ្នកមានចក្ខុ ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងពួកសិស្ស មានចិត្តរីករាយ សោមនស្ស សូមក្រាបថ្វាយបង្គំព្រះបាទារបស់ព្រះអង្គ»။

๑๐๓๕.

១០៣៥.

‘‘สุขิโต พาวรี โหตุ, สห สิสฺเสหิ พฺราหฺมโณ;

ตฺวญฺจาปิ สุขิโต โหหิ, จิรํ ชีวาหิ มาณว.

«សូមឲ្យពាវរីព្រាហ្មណ៍ ព្រមទាំងពួកសិស្ស បានប្រកបដោយសេចក្តីសុខចុះ ម្នាលមាណព សូម្បីតែអ្នក ក៏ចូរមានសេចក្តីសុខ និងមានអាយុយឺនយូរចុះ។

๑๐๓๖.

១០៣៦.

‘‘พาวริสฺส จ ตุยฺหํ วา, สพฺเพสํ สพฺพสํสยํ;

กตาวกาสา ปุจฺฉวฺโห, ยํ กิญฺจิ มนสิจฺฉถ’’.

តថាគតបើកឱកាសឲ្យហើយ ចូរអ្នកទាំងឡាយសួរនូវសេចក្តីសង្ស័យទាំងអស់របស់ពាវរីព្រាហ្មណ៍ ឬរបស់អ្នក ឬរបស់ជនដទៃទៀត នូវបញ្ហាណាមួយដែលអ្នកចង់សួរក្នុងចិត្តចុះ»။

๑๐๓๗.

១០៣៧.

สมฺพุทฺเธน กโตกาโส, นิสีทิตฺวาน ปญฺชลี;

อชิโต ปฐมํ ปญฺหํ, ตตฺถ ปุจฺฉิ ตถาคตํ.

កាលបើព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់បើកឱកាសឲ្យហើយ អជិតមាណពក៏អង្គុយប្រណម្យដៃ ហើយសួរនូវបញ្ហាទីមួយចំពោះព្រះតថាគត ក្នុងទីនោះឯង។

วตฺถุคาถา นิฏฺฐิตา.

ចប់ វត្ថុគាថា។

๑. อชิตมาณวปุจฺฉา

១. អជិតមាណវបុច្ឆា

๑๐๓๘.

១០៣៨.

‘‘เกนสฺสุ [Pg.434] นิวุโต โลโก, (อิจฺจายสฺมา อชิโต)เกนสฺสุ นปฺปกาสติ;

กิสฺสาภิเลปนํ พฺรูสิ, กึสุ ตสฺส มหพฺภยํ’’.

(លោកម្ចាស់អជិតៈ សួរថា) «តើលោកនេះត្រូវអ្វីបិទបាំងទុក? តើលោកមិនភ្លឺស្វាងព្រោះអ្វី? ព្រះអង្គសម្តែងថា អ្វីជាគ្រឿងលាបឡាមរបស់លោកនោះ? អ្វីជាភ័យដ៏ធំរបស់លោកនោះ?»

๑๐๓๙.

១០៣៩.

‘‘อวิชฺชาย นิวุโต โลโก, (อชิตาติ ภควา)เววิจฺฉา ปมาทา นปฺปกาสติ;

ชปฺปาภิเลปนํ พฺรูมิ, ทุกฺขมสฺส มหพฺภยํ’’.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) «ម្នាលអជិតៈ លោកត្រូវអវិជ្ជាបិទបាំងទុក លោកមិនភ្លឺស្វាងព្រោះសេចក្តីកំណាញ់ និងសេចក្តីប្រមាទ តថាគតសម្តែងថា តណ្ហាជាគ្រឿងលាបឡាមរបស់លោកនោះ ទុក្ខ (ភ័យក្នុងវដ្តសង្សារ) ជាភ័យដ៏ធំរបស់លោកនោះ»။

๑๐๔๐.

១០៤០.

‘‘สวนฺติ สพฺพธิ โสตา, (อิจฺจายสฺมา อชิโต)โสตานํ กึ นิวารณํ;

โสตานํ สํวรํ พฺรูหิ, เกน โสตา ปิธิยฺยเร’’.

(លោកម្ចាស់អជិតៈ សួរថា) «ខ្សែទឹកទាំងឡាយ (មានតណ្ហាជាដើម) រមែងហូរទៅក្នុងអាយតនៈទាំងពួង តើអ្វីជាគ្រឿងទប់ទល់នឹងខ្សែទឹកទាំងឡាយនោះ? សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវធម៌ជាគ្រឿងសង្រួមខ្សែទឹកទាំងឡាយ ខ្សែទឹកទាំងឡាយនោះត្រូវបិទខ្ទប់ដោយធម៌អ្វី?»

๑๐๔๑.

១០៤១.

‘‘ยานิ โสตานิ โลกสฺมึ, (อชิตาติ ภควา)สติ เตสํ นิวารณํ;

โสตานํ สํวรํ พฺรูมิ, ปญฺญาเยเต ปิธิยฺยเร’’.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) «ម្នាលអជិតៈ ខ្សែទឹកទាំងឡាយណាដែលហូរទៅក្នុងលោក សតិជាគ្រឿងទប់ទល់នឹងខ្សែទឹកទាំងឡាយនោះ តថាគតសម្តែងថា សតិជាគ្រឿងសង្រួមខ្សែទឹកទាំងឡាយ ខ្សែទឹកទាំងឡាយនោះត្រូវบិទខ្ទប់ដោយបញ្ញា»။

๑๐๔๒.

១០៤២.

‘‘ปญฺญา เจว สติ ยญฺจ, (อิจฺจายสฺมา อชิโต)นามรูปญฺจ มาริส;

เอตํ เม ปุฏฺโฐ ปพฺรูหิ, กตฺเถตํ อุปรุชฺฌติ’’.

(លោកម្ចាស់អជិតៈ សួរថា) «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បញ្ញាផង សតិផង នាមនិងរូបផង ធម៌ទាំងនេះរមែងរលត់ទៅក្នុងទីណា? ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គនូវសេចក្តីនោះផងចុះ»။

๑๐๔๓.

១០៤៣.

‘‘ยเมตํ ปญฺหํ อปุจฺฉิ, อชิต ตํ วทามิ เต;

ยตฺถ นามญฺจ รูปญฺจ, อเสสํ อุปรุชฺฌติ;

วิญฺญาณสฺส นิโรเธน, เอตฺเถตํ อุปรุชฺฌติ’’.

«ម្នាលអជិតៈ បញ្ហាណាដែលអ្នកបានសួរហើយ តថាគតនឹងឆ្លើយប្រាប់អ្នក នាមនិងរូបរមែងរលត់មិនមានសេសសល់ក្នុងទីណា នាមនិងរូបនេះរមែងរលត់ទៅក្នុងទីនោះ (គឺព្រះនិព្វាន) ព្រោះការរលត់ទៅនៃវិញ្ញាណ»။

๑๐๔๔.

១០៤៤.

‘‘เย จ สงฺขาตธมฺมาเส, เย จ เสขา ปุถู อิธ;

เตสํ เม นิปโก อิริยํ, ปุฏฺโฐ ปพฺรูหิ มาริส’’.

«បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកជនណាដែលបានដឹងច្បាស់នូវធម៌ហើយ (ព្រះអរហន្ត) និងពួកជនណាដែលជាសេក្ខបុគ្គលដ៏ច្រើនក្នុងលោកនេះ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះអង្គជាអ្នកមានប្រាជ្ញាញាណខ្ពង់ខ្ពស់ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គនូវការប្រព្រឹត្តទៅរបស់ពួកជនទាំងនោះផងចុះ»။

๑๐๔๕.

១០៤៥.

‘‘กาเมสุ นาภิคิชฺเฌยฺย, มนสานาวิโล สิยา;

กุสโล สพฺพธมฺมานํ, สโต ภิกฺขุ ปริพฺพเช’’ติ.

«ភិក្ខុមិនគួរត្រេកអរក្នុងកាមទាំងឡាយឡើយ គួរមានចិត្តមិនល្អក់កករ ជាអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងធម៌ទាំងពួង មានសតិគ្រប់គ្រង ហើយប្រព្រឹត្តទៅចុះ»។

อชิตมาณวปุจฺฉา ปฐมา นิฏฺฐิตา.

ចប់ អជិតមាណវបុច្ឆា ទី១។

๒. ติสฺสเมตฺเตยฺยมาณวปุจฺฉา

២. តិស្សមេត្តេយ្យមាណវបុច្ឆា

๑๐๔๖.

១០៤៦.

‘‘โกธ [Pg.435] สนฺตุสิโต โลเก, (อิจฺจายสฺมา ติสฺสเมตฺเตยฺโย)กสฺส โน สนฺติ อิญฺชิตา;

โก อุภนฺตมภิญฺญาย, มชฺเฌ มนฺตา น ลิปฺปติ ;

กํ พฺรูสิ มหาปุริโสติ, โก อิธ สิพฺพินิมจฺจคา’’.

(លោកម្ចាស់តិស្សមេត្តេយ្យៈ សួរថា) «តើបុគ្គលណាជាអ្នកសន្ដោសក្នុងលោកនេះ? តើការញាប់ញ័រ (by តណ្ហានិងទិដ្ឋិ) មិនមានដល់បុគ្គលណា? បុគ្គលណាដឹងច្បាស់នូវចំណែកទាំងពីរ (គឺអតីតនិងអនាគត ឬទុក្ខនិងសមុទ័យ) ហើយមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកណ្តាល (គឺបច្ចុប្បន្ន ឬនិរោធ) ដោយប្រាជ្ញា? តើព្រះអង្គហៅបុគ្គលណាថាជាមហាបុរស? តើបុគ្គលណាបានកន្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងដេរភ្ជាប់ក្នុងលោកនេះ?»

๑๐๔๗.

១០៤៧.

‘‘กาเมสุ พฺรหฺมจริยวา, (เมตฺเตยฺยาติ ภควา)วีตตณฺโห สทา สโต;

สงฺขาย นิพฺพุโต ภิกฺขุ, ตสฺส โน สนฺติ อิญฺชิตา.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) «ម្នាលមេត្តេយ្យៈ ភិក្ខុណាដែលប្រព្រឹត្តធម៌ដ៏ប្រសើរក្នុងកាមទាំងឡាយ ជាអ្នកប្រាសចាកតណ្ហា មានសតិសព្វកាល ពិចារណាដឹងច្បាស់ហើយរលត់ទុក្ខ ភិក្ខុនោះឯងរមែងមិនមានការញាប់ញ័រឡើយ។

๑๐๔๘.

១០៤៨.

‘‘โส อุภนฺตมภิญฺญาย, มชฺเฌ มนฺตา น ลิปฺปติ;

ตํ พฺรูมิ มหาปุริโสติ, โส อิธ สิพฺพินิมจฺจคา’’ติ.

ភិក្ខុនោះដឹងច្បាស់នូវចំណែកទាំងពីរ ហើយមិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកណ្តាលដោយប្រាជ្ញា តថាគតហៅភិក្ខុនោះឯងថាជាមហាបុរស ភិក្ខុនោះបានកន្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងដេរភ្ជាប់ក្នុងលោកនេះហើយ»။

ติสฺสเมตฺเตยฺยมาณวปุจฺฉา ทุติยา นิฏฺฐิตา.

ចប់ តិស្សមេត្តេយ្យមាណវបុច្ឆា ទី២။

๓. ปุณฺณกมาณวปุจฺฉา

៣. បុណ្ណកមាណវបុច្ឆា

๑๐๔๙.

១០៤៩.

‘‘อเนชํ มูลทสฺสาวึ, (อิจฺจายสฺมา ปุณฺณโก)อตฺถิ ปญฺเหน อาคมํ;

กึ นิสฺสิตา อิสโย มนุชา, ขตฺติยา พฺราหฺมณา เทวตานํ;

ยญฺญมกปฺปยึสุ ปุถูธ โลเก, ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ’’.

(លោកម្ចាស់បុណ្ណកៈ សួរថា) «ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រូវការដោយបញ្ហា ទើបចូលមកគាល់ព្រះអង្គដែលជាអ្នកមិនញាប់ញ័រ (by តណ្ហា) ជាអ្នកឃើញនូវឫសគល់ (នៃអកុសល) តើពួកឥសី មនុស្ស ក្សត្រ និងព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយ អាស្រ័យអ្វី ទើបបានធ្វើការបូជាយញ្ញយ៉ាងច្រើនចំពោះទេវតាទាំងឡាយក្នុងលោកនេះ? បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គនូវសេចក្តីនោះផងចុះ»။

๑๐๕๐.

១០៥០.

‘‘เย เกจิเม อิสโย มนุชา, (ปุณฺณกาติ ภควา)ขตฺติยา พฺราหฺมณา เทวตานํ;

ยญฺญมกปฺปยึสุ ปุถูธ โลเก, อาสีสมานา ปุณฺณก อิตฺถตฺตํ ;

ชรํ สิตา ยญฺญมกปฺปยึสุ’’.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) «ម្នាលបុណ្ណកៈ ពួកឥសី មនុស្ស ក្សត្រ និងព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលបានធ្វើការបូជាយញ្ញយ៉ាងច្រើនចំពោះទេវតាទាំងឡាយក្នុងលោកនេះ ពួកជនទាំងអស់នោះ កាលប្រាថ្នានូវភពថ្មី (គឺភាពជាមនុស្ស ឬទេវតា) អាស្រ័យនូវជរា (និងវដ្តទុក្ខ) ទើបបានធ្វើការបូជាយញ្ញ»။

๑๐๕๑.

១០៥១.

‘‘เย [Pg.436] เกจิเม อิสโย มนุชา, (อิจฺจายสฺมา ปุณฺณโก)ขตฺติยา พฺราหฺมณา เทวตานํ;

ยญฺญมกปฺปยึสุ ปุถูธ โลเก, กจฺจิสฺสุ เต ภควา ยญฺญปเถ อปฺปมตฺตา;

อตารุํ ชาติญฺจ ชรญฺจ มาริส, ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ’’.

(លោកម្ចាស់បុណ្ណកៈ សួរថា) «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ពួកឥសី មនុស្ស ក្សត្រ និងព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណា ដែលបានធ្វើការបូជាយញ្ញយ៉ាងច្រើនចំពោះទេវតាទាំងឡាយក្នុងលោកនេះ តើពួកជនទាំងនោះ ជាអ្នកមិនប្រមាទក្នុងផ្លូវយញ្ញ បានឆ្លងផុតជាតិនិងជរាហើយឬនៅ? បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គនូវសេចក្តីនោះផងចុះ»။

๑๐๕๒.

១០៥២.

‘‘อาสีสนฺติ โถมยนฺติ, อภิชปฺปนฺติ ชุหนฺติ;

(ปุณฺณกาติ ภควา)กามาภิชปฺปนฺติ ปฏิจฺจ ลาภํ, เต ยาชโยคา ภวราครตฺตา;

นาตรึสุ ชาติชรนฺติ พฺรูมิ’’.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) «ម្នាលបុណ្ណកៈ ពួកជនទាំងនោះរមែងប្រាថ្នា សរសើរ ស្រែកហៅ និងបូជា ពួកជនទាំងនោះរមែងប្រាថ្នាកាមទាំងឡាយព្រោះអាស្រ័យលាភ ពួកជនអ្នកប្រកបដោយយញ្ញទាំងនោះ ជាអ្នកត្រេកអរក្នុងភវរាគៈ តថាគតសម្តែងថា មិនអាចឆ្លងផុតជាតិនិងជរាបានឡើយ»။

๑๐๕๓.

១០៥៣.

‘‘เต เจ นาตรึสุ ยาชโยคา, (อิจฺจายสฺมา ปุณฺณโก)ยญฺเญหิ ชาติญฺจ ชรญฺจ มาริส;

อถ โก จรหิ เทวมนุสฺสโลเก, อตาริ ชาติญฺจ ชรญฺจ มาริส;

ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ’’.

(លោកម្ចាស់បុណ្ណកៈ សួរថា) «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន បើសិនជាពួកជនអ្នកប្រកបដោយយញ្ញទាំងនោះ មិនអាចឆ្លងផុតជាតិនិងជរាដោយយញ្ញទាំងឡាយបានទេ តើបុគ្គលណាខ្លះក្នុងទេវលោកនិងមនុស្សលោក ដែលបានឆ្លងផុតជាតិនិងជរាហើយ? បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គនូវសេចក្តីនោះផងចុះ»။

๑๐๕๔.

១០៥៤.

‘‘สงฺขาย โลกสฺมิ ปโรปรานิ, (ปุณฺณกาติ ภควา)ยสฺสิญฺชิตํ นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก;

สนฺโต วิธูโม อนีโฆ นิราโส, อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมี’’ติ.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់ត្រាស់ថា) «ម្នាលបុណ្ណកៈ បុគ្គលណាបានពិចារណាដឹងច្បាស់នូវធម៌ទាំងឡាយខាងក្នុងនិងខាងក្រៅក្នុងលោក ការញាប់ញ័រ (by តណ្ហានិងទិដ្ឋិ) មិនមានដល់បុគ្គលនោះក្នុងទីណាមួយឡើយ បុគ្គលនោះជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ មិនមានផ្សែង (គឺទុច្ចរិត) មិនមានទុក្ខ (គឺរាគៈជាដើម) មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា តថាគតសម្តែងថា បុគ្គលនោះឯងបានឆ្លងផុតជាតិនិងជរាហើយ»။

ปุณฺณกมาณวปุจฺฉา ตติยา นิฏฺฐิตา.

ប់ បុណ្ណកមាណវបុច្ឆា ទី៣។

๔. เมตฺตคูมาณวปุจฺฉา

៤. មេត្តគូមានវបុច្ឆា

๑๐๕๕.

១០៥៥.

‘‘ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ, (อิจฺจายสฺมา เมตฺตคู)มญฺญามิ ตํ เวทคุํ ภาวิตตฺตํ;

กุโต นุ ทุกฺขา สมุทาคตา อิเม, เย เกจิ โลกสฺมิมเนกรูปา’’.

(លោកម្ចាស់មេត្តគូ សួរថា) «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គនូវសេចក្តីនោះផងចុះ ខ្ញុំព្រះអង្គយល់ថាព្រះអង្គជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវេទ (គឺមគ្គញ្ញាណទាំង ៤) មានព្រះហឫទ័យបានអប់រំហើយ តើទុក្ខទាំងឡាយដ៏មានសភាពច្រើនបែបយ៉ាងក្នុងលោកនេះ កើតឡើងមកពីណា?»

๑๐๕๖.

១០៥៦.

‘‘ทุกฺขสฺส [Pg.437] เว มํ ปภวํ อปุจฺฉสิ, (เมตฺตคูติ ภควา)ตํ เต ปวกฺขามิ ยถา ปชานํ;

อุปธินิทานา ปภวนฺติ ทุกฺขา, เย เกจิ โลกสฺมิมเนกรูปา.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «មេត្តគូ អ្នកសួរតថាគតនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ តថាគតនឹងសម្តែងប្រាប់អ្នកនូវហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខនោះ តាមដែលតថាគតដឹងច្បាស់ ទុក្ខទាំងឡាយទាំងអស់ដែលមានសភាពច្រើនបែបយ៉ាងក្នុងលោក តែងកើតឡើងព្រោះមានឧបធិជាហេតុ។»

๑๐๕๗.

១០៥៧.

‘‘โย เว อวิทฺวา อุปธึ กโรติ, ปุนปฺปุนํ ทุกฺขมุเปติ มนฺโท;

ตสฺมา ปชานํ อุปธึ น กยิรา, ทุกฺขสฺส ชาติปฺปภวานุปสฺสี’’.

«បុគ្គលណាជាមនុស្សល្ងង់ខ្លៅ មិនដឹងច្បាស់ តែងសាងឧបធិ បុគ្គលល្ងង់ខ្លៅនោះ តែងតែដល់នូវទុក្ខរឿយៗ ហេតុនោះ បុគ្គលកាលដឹងច្បាស់ យល់ឃើញនូវជាតិជាហេតុជាទីកើតឡើងនៃទុក្ខ មិនគួរធ្វើនូវឧបធិឡើយ។»

๑๐๕๘.

១០៥៨.

‘‘ยํ ตํ อปุจฺฉิมฺห อกิตฺตยี โน, อญฺญํ ตํ ปุจฺฉาม ตทิงฺฆ พฺรูหิ;

กถํ นุ ธีรา วิตรนฺติ โอฆํ, ชาตึ ชรํ โสกปริทฺทวญฺจ;

ตํ เม มุนิ สาธุ วิยากโรหิ, ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโม’’.

«សេចក្តីណាដែលយើងខ្ញុំបានសួរហើយ ព្រះអង្គបានសម្តែងប្រាប់យើងខ្ញុំនូវសេចក្តីនោះហើយ យើងខ្ញុំសូមសួរព្រះអង្គនូវសេចក្តីដទៃទៀត សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីនោះចុះ ធ្វើដូចម្តេចទើបអ្នកប្រាជ្ញទាំងឡាយឆ្លងផុតនូវអន្លង់ ឆ្លងផុតនូវជាតិ ជរា សោកៈ និងបរិទេវៈបាន? បពិត្រព្រះមុនី សូមព្រះអង្គមេត្តាដោះស្រាយសេចក្តីនោះឱ្យច្បាស់លាស់ដល់យើងខ្ញុំ ព្រោះថាធម៌នោះ ព្រះអង្គបានដឹងច្បាស់ហើយ។»

๑๐๕๙.

១០៥៩.

‘‘กิตฺตยิสฺสามิ เต ธมฺมํ, (เมตฺตคูติ ภควา)ทิฏฺเฐ ธมฺเม อนีติหํ;

ยํ วิทิตฺวา สโต จรํ, ตเร โลเก วิสตฺติกํ’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «មេត្តគូ តថាគតនឹងសម្តែងធម៌ដែលបុគ្គលអាចឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន មិនមែនជាពាក្យឮតៗគ្នាឡើយ ដែលបុគ្គលដឹងច្បាស់ហើយ មានសតិប្រព្រឹត្តទៅ អាចឆ្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោកបាន។»

๑๐๖๐.

១០៦០.

‘‘ตญฺจาหํ อภินนฺทามิ, มเหสิ ธมฺมมุตฺตมํ;

ยํ วิทิตฺวา สโต จรํ, ตเร โลเก วิสตฺติกํ’’.

«ខ្ញុំព្រះអង្គសូមរីករាយចំពោះធម៌ដ៏ឧត្តមនោះ របស់ព្រះមហេសី ដែលបុគ្គលដឹងច្បាស់ហើយ មានសតិប្រព្រឹត្តទៅ អាចឆ្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោកបាន។»

๑๐๖๑.

១០៦១.

‘‘ยํ กิญฺจิ สมฺปชานาสิ, (เมตฺตคูติ ภควา)อุทฺธํ อโธ ติริยญฺจาปิ มชฺเฌ;

เอเตสุ นนฺทิญฺจ นิเวสนญฺจ, ปนุชฺช วิญฺญาณํ ภเว น ติฏฺเฐ.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «មេត្តគូ អ្នកដឹងច្បាស់នូវធម៌ណាមួយ ក្នុងផ្នែកខាងលើ ផ្នែកខាងក្រោម និងផ្នែកទទឹងជាកណ្តាល ចូរអ្នកកំចាត់បង់នូវសេចក្តីរីករាយ និងការចូលទៅអាស្រ័យក្នុងធម៌ទាំងនោះ វិញ្ញាណមិនគប្បីតាំងនៅក្នុងភពឡើយ។»

๑๐๖๒.

១០៦២.

‘‘เอวํวิหารี สโต อปฺปมตฺโต, ภิกฺขุ จรํ หิตฺวา มมายิตานิ;

ชาตึ ชรํ โสกปริทฺทวญฺจ, อิเธว วิทฺวา ปชเหยฺย ทุกฺขํ’’.

«ភិក្ខុអ្នកមានធម៌ជាគ្រឿងនៅយ៉ាងនេះ មានសតិ មិនប្រហែសធ្វេស ប្រព្រឹត្តទៅ លះបង់នូវសេចក្តីប្រកាន់ថាជារបស់ខ្លួន កាលដឹងច្បាស់ គប្បីលះបង់នូវទុក្ខ គឺជាតិ ជរា សោកៈ និងបរិទេវៈ ក្នុងលោកនេះឯង។»

๑๐๖๓.

១០៦៣.

‘‘เอตาภินนฺทามิ [Pg.438] วโจ มเหสิโน, สุกิตฺติตํ โคตมนูปธีกํ;

อทฺธา หิ ภควา ปหาสิ ทุกฺขํ, ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโม.

«ខ្ញុំព្រះអង្គសូមរីករាយចំពោះព្រះវាចានេះ របស់ព្រះមហេសី ព្រះគោតមទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយ នូវធម៌ដែលមិនមានឧបធិ ព្រះដ៏មានព្រះភាគទ្រង់លះបង់ទុក្ខបានពិតប្រាកដហើយ ព្រោះថាធម៌នោះ ព្រះអង្គបានដឹងច្បាស់ហើយ។»

๑๐๖๔.

១០៦៤.

‘‘เต จาปิ นูนปฺปชเหยฺยุ ทุกฺขํ, เย ตฺวํ มุนิ อฏฺฐิตํ โอวเทยฺย;

ตํ ตํ นมสฺสามิ สเมจฺจ นาค, อปฺเปว มํ ภควา อฏฺฐิตํ โอวเทยฺย’’.

«បពិត្រព្រះមុនី ជនទាំងឡាយណាដែលព្រះអង្គទូន្មានប្រៀនប្រដៅជានិច្ច ជនទាំងឡាយនោះ ក៏គប្បីលះបង់ទុក្ខបានពិតប្រាកដ បពិត្រព្រះអង្គអ្នកប្រសើរ ខ្ញុំព្រះអង្គបានចូលមកជិតហើយ សូមថ្វាយបង្គំព្រះអង្គ ធ្វើដូចម្តេចហ្ន៎ ព្រះដ៏មានព្រះភាគគប្បីទូន្មានប្រៀនប្រដៅខ្ញុំព្រះអង្គជានិច្ច។»

๑๐๖๕.

១០៦៥.

‘‘ยํ พฺราหฺมณํ เวทคุมาภิชญฺญา, อกิญฺจนํ กามภเว อสตฺตํ;

อทฺธา หิ โส โอฆมิมํ อตาริ, ติณฺโณ จ ปารํ อขิโล อกงฺโข.

«បុគ្គលគប្បីដឹងនូវព្រាហ្មណ៍ណាថាជាអ្នកដល់នូវត្រើយនៃវេទ មិនមានកង្វល់ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកាមនិងភព បុគ្គលនោះឆ្លងផុតនូវអន្លង់នេះបានពិតប្រាកដ ឆ្លងទៅដល់ត្រើយម្ខាងហើយ មិនមានសរគឺកិលេស មិនមានសេចក្តីសង្ស័យឡើយ។»

๑๐๖๖.

១០៦៦.

‘‘วิทฺวา จ โย เวทคู นโร อิธ, ภวาภเว สงฺคมิมํ วิสชฺช;

โส วีตตณฺโห อนีโฆ นิราโส, อตาริ โส ชาติชรนฺติ พฺรูมี’’ติ.

«នរជនណាជាអ្នកដឹងច្បាស់ ដល់នូវត្រើយនៃវេទក្នុងលោកនេះ លះបង់នូវគ្រឿងជាប់ជំពាក់ក្នុងភពតូចភពធំនេះបាន នរជននោះមានតណ្ហាប្រាសទៅហើយ មិនមានទុក្ខ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា តថាគតពោលថា នរជននោះឆ្លងផុតនូវជាតិនិងជរាហើយ។»

เมตฺตคูมาณวปุจฺฉา จตุตฺถี นิฏฺฐิตา.

មេត្តគូមាណវបុច្ឆា ទី៤ ចប់។

๕. โธตกมาณวปุจฺฉา

៥. ធោតកមាណវបុច្ឆា

๑๐๖๗.

១០៦៧.

‘‘ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ, (อิจฺจายสฺมา โธตโก)วาจาภิกงฺขามิ มเหสิ ตุยฺหํ;

ตว สุตฺวาน นิคฺโฆสํ, สิกฺเข นิพฺพานมตฺตโน’’.

(ព្រះអាយស្មាធោតកៈទូលសួរថា) «បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីនោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ បពិត្រព្រះមហេសី ខ្ញុំព្រះអង្គប្រាថ្នានូវព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គ ខ្ញុំព្រះអង្គបានស្តាប់ព្រះសូរសៀងរបស់ព្រះអង្គហើយ នឹងសិក្សាដើម្បីសេចក្តីរលត់កិលេសរបស់ខ្លួន។»

๑๐๖๘.

១០៦៨.

‘‘เตนหาตปฺปํ กโรหิ, (โธตกาติ ภควา) อิเธว นิปโก สโต;

อิโต สุตฺวาน นิคฺโฆสํ, สิกฺเข นิพฺพานมตฺตโน’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ធោតកៈ បើដូច្នោះ អ្នកចូរធ្វើនូវសេចក្តីព្យាយាម ជាអ្នកមានប្រាជ្ញាគ្រឿងរក្សាខ្លួន មានសតិក្នុងសាសនានេះឯង បានស្តាប់ព្រះសូរសៀងពីតថាគតនេះហើយ គប្បីសិក្សាដើម្បីសេចក្តីរលត់កិលេសរបស់ខ្លួន។»

๑๐๖๙.

១០៦៩.

‘‘ปสฺสามหํ [Pg.439] เทวมนุสฺสโลเก, อกิญฺจนํ พฺราหฺมณมิริยมานํ;

ตํ ตํ นมสฺสามิ สมนฺตจกฺขุ, ปมุญฺจ มํ สกฺก กถํกถาหิ’’.

«ខ្ញុំព្រះអង្គឃើញនូវព្រាហ្មណ៍អ្នកមិនមានកង្វល់ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងទេវលោកនិងមនុស្សលោក បពិត្រព្រះអង្គមានចក្ខុជុំវិញ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមថ្វាយបង្គំព្រះអង្គនោះ បពិត្រព្រះសក្យមុនី សូមព្រះអង្គដោះខ្ញុំព្រះអង្គឱ្យរួចចាកសេចក្តីសង្ស័យទាំងឡាយចុះ។»

๑๐๗๐.

១០៧០.

‘‘นาหํ สหิสฺสามิ ปโมจนาย, กถํกถึ โธตก กญฺจิ โลเก;

ธมฺมญฺจ เสฏฺฐํ อภิชานมาโน, เอวํ ตุวํ โอฆมิมํ ตเรสิ’’.

«ធោតកៈ តថាគតមិនអាចដើម្បីដោះជនណាមួយដែលមានសេចក្តីសង្ស័យក្នុងលោកឱ្យរួចបានឡើយ កាលបើអ្នកដឹងច្បាស់នូវធម៌ដ៏ប្រសើរ អ្នកនឹងឆ្លងផុតនូវអន្លង់នេះបានដោយវិធីយ៉ាងនេះ។»

๑๐๗๑.

១០៧១.

‘‘อนุสาส พฺรหฺเม กรุณายมาโน, วิเวกธมฺมํ ยมหํ วิชญฺญํ;

ยถาหํ อากาโสว อพฺยาปชฺชมาโน, อิเธว สนฺโต อสิโต จเรยฺยํ’’.

«បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគដ៏ប្រសើរ សូមព្រះអង្គទ្រង់អនុគ្រោះទូន្មានប្រៀនប្រដៅខ្ញុំព្រះអង្គនូវវិវេកធម៌ ដែលខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីដឹងច្បាស់ ធ្វើដូចម្តេចឱ្យខ្ញុំព្រះអង្គមិនមានសេចក្តីចង្អៀតចង្អល់ ដូចជាអាកាស ជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ មិនអាស្រ័យដោយតណ្ហានិងទិដ្ឋិ ប្រព្រឹត្តទៅក្នុងសាសនានេះ។»

๑๐๗๒.

១០៧២.

‘‘กิตฺตยิสฺสามิ เต สนฺตึ, (โธตกาติ ภควา) ทิฏฺเฐ ธมฺเม อนีติหํ;

ยํ วิทิตฺวา สโต จรํ, ตเร โลเก วิสตฺติกํ’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ធោតកៈ តថាគតនឹងសម្តែងនូវសេចក្តីស្ងប់ដែលបុគ្គលអាចឃើញច្បាស់ដោយខ្លួនឯងក្នុងបច្ចុប្បន្ន មិនមែនជាពាក្យឮតៗគ្នាឡើយ ដែលបុគ្គលដឹងច្បាស់ហើយ មានសតិប្រព្រឹត្តទៅ អាចឆ្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោកបាន។»

๑๐๗๓.

១០៧៣.

‘‘ตญฺจาหํ อภินนฺทามิ, มเหสิ สนฺติมุตฺตมํ;

ยํ วิทิตฺวา สโต จรํ, ตเร โลเก วิสตฺติกํ’’.

«ខ្ញុំព្រះអង្គសូមរីករាយចំពោះសេចក្តីស្ងប់ដ៏ឧត្តមនោះ របស់ព្រះមហេសី ដែលបុគ្គលដឹងច្បាស់ហើយ មានសតិប្រព្រឹត្តទៅ អាចឆ្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោកបាន។»

๑๐๗๔.

១០៧៤.

‘‘ยํ กิญฺจิ สมฺปชานาสิ, (โธตกาติ ภควา)อุทฺธํ อโธ ติริยญฺจาปิ มชฺเฌ;

เอตํ วิทิตฺวา สงฺโคติ โลเก, ภวาภวาย มากาสิ ตณฺห’’นฺติ.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ធោតកៈ អ្នកដឹងច្បាស់នូវធម៌ណាមួយ ក្នុងផ្នែកខាងលើ ផ្នែកខាងក្រោម និងផ្នែកទទឹងជាកណ្តាល កាលបើដឹងនូវធម៌នោះថាជាគ្រឿងជាប់ជំពាក់ក្នុងលោកហើយ កុំធ្វើនូវតណ្ហាដើម្បីភពតូចភពធំឡើយ។»

โธตกมาณวปุจฺฉา ปญฺจมี นิฏฺฐิตา.

ធោតកមាណវបុច្ឆា ទី៥ ចប់។

๖. อุปสีวมาณวปุจฺฉา

៦. ឧបសីវមាណវបុច្ឆា

๑๐๗๕.

១០៧៥.

‘‘เอโก อหํ สกฺก มหนฺตโมฆํ, (อิจฺจายสฺมา อุปสีโว)อนิสฺสิโต โน วิสหามิ ตาริตุํ;

อารมฺมณํ พฺรูหิ สมนฺตจกฺขุ, ยํ นิสฺสิโต โอฆมิมํ ตเรยฺยํ’’.

(ព្រះអាយស្មាឧបសីវៈទូលសួរថា) «បពិត្រព្រះសក្យមុនី ខ្ញុំព្រះអង្គម្នាក់ឯង មិនមានទីពឹង មិនអាចឆ្លងនូវអន្លង់ដ៏ធំបានឡើយ បពិត្រព្រះអង្គមានចក្ខុជុំវិញ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវអារម្មណ៍ជាទីពឹង ដែលខ្ញុំព្រះអង្គអាស្រ័យហើយ គប្បីឆ្លងផុតនូវអន្លង់នេះបាន។»

๑๐๗๖.

១០៧៦.

‘‘อากิญฺจญฺญํ [Pg.440] เปกฺขมาโน สติมา, (อุปสีวาติ ภควา)นตฺถีติ นิสฺสาย ตรสฺสุ โอฆํ;

กาเม ปหาย วิรโต กถาหิ, ตณฺหกฺขยํ นตฺตมหาภิปสฺส’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ឧបសីវៈ អ្នកចូរជាអ្នកមានសតិ សម្លឹងមើលនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ អាស្រ័យនូវពាក្យថា «គ្មានអ្វីបន្តិចបន្តួចឡើយ» ហើយឆ្លងនូវអន្លង់ចុះ ចូរលះបង់នូវកាមទាំងឡាយ វៀរចាកសេចក្តីសង្ស័យទាំងឡាយ ហើយសម្លឹងមើលនូវធម៌ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហាទាំងយប់ទាំងថ្ងៃចុះ។»

๑๐๗๗.

១០៧៧.

‘‘สพฺเพสุ กาเมสุ โย วีตราโค, (อิจฺจายสฺมา อุปสีโว)อากิญฺจญฺญํ นิสฺสิโต หิตฺวา มญฺญํ;

สญฺญาวิโมกฺเข ปรเม วิมุตฺโต, ติฏฺเฐ นุ โส ตตฺถ อนานุยายี’’.

«បុគ្គលណាមានរាគៈប្រាសទៅហើយក្នុងកាមទាំងពួង អាស្រ័យនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ លះបង់នូវសមាបត្តិដទៃ រួចផុតហើយក្នុងសញ្ញាវិមោក្ខដ៏ឧត្តម បុគ្គលនោះគប្បីតាំងនៅក្នុងព្រហ្មលោកនោះ មិនវិលត្រឡប់មកវិញឬអ្វី?»

๑๐๗๘.

១០៧៨.

‘‘สพฺเพสุ กาเมสุ โย วีตราโค, (อุปสีวาติ ภควา)อากิญฺจญฺญํ นิสฺสิโต หิตฺวา มญฺญํ;

สญฺญาวิโมกฺเข ปรเม วิมุตฺโต, ติฏฺเฐยฺย โส ตตฺถ อนานุยายี’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ឧបសីវៈ បុគ្គលណាមានរាគៈប្រាសទៅហើយក្នុងកាមទាំងពួង អាស្រ័យនូវអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ លះបង់នូវសមាបត្តិដទៃ រួចផុតហើយក្នុងសញ្ញាវិមោក្ខដ៏ឧត្តម បុគ្គលនោះគប្បីតាំងនៅក្នុងព្រហ្មលោកនោះ មិនវិលត្រឡប់មកវិញឡើយ។»

๑๐๗๙.

១០៧៩.

‘‘ติฏฺเฐ เจ โส ตตฺถ อนานุยายี, ปูคมฺปิ วสฺสานํ สมนฺตจกฺขุ;

ตตฺเถว โส สีติสิยา วิมุตฺโต, จเวถ วิญฺญาณํ ตถาวิธสฺส’’.

«បពិត្រព្រះអង្គមានចក្ខុជុំវិញ ប្រសិនបើបុគ្គលនោះតាំងនៅក្នុងព្រហ្មលោកនោះ មិនវិលត្រឡប់មកវិញ អស់ឆ្នាំទាំងឡាយដ៏ច្រើន បុគ្គលនោះគប្បីជាអ្នកត្រជាក់ រួចផុតហើយក្នុងព្រហ្មលោកនោះឯងឬ? ឬមួយវិញ្ញាណរបស់បុគ្គលមានសភាពយ៉ាងនោះ គប្បីច្យុតទៅ?»

๑๐๘๐.

១០៨០.

‘‘อจฺจี ยถา วาตเวเคน ขิตฺตา, (อุปสีวาติ ภควา)อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขํ;

เอวํ มุนี นามกายา วิมุตฺโต, อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขํ’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ឧបសីវៈ អណ្តាតភ្លើងដែលត្រូវកម្លាំងខ្យល់បក់ផ្សាយទៅ តែងរលត់ទៅ មិនដល់នូវការរាប់យ៉ាងណាមិញ ព្រះមុនីរួចផុតចាកនាមកាយហើយ ក៏រលត់ទៅ មិនដល់នូវការរាប់យ៉ាងនោះឯង។»

๑๐๘๑.

១០៨១.

‘‘อตฺถงฺคโต โส อุท วา โส นตฺถิ, อุทาหุ เว สสฺสติยา อโรโค;

ตํ เม มุนี สาธุ วิยากโรหิ, ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโม’’.

«ព្រះមុនីនោះរលត់ទៅហើយ ឬក៏មិនមានឡើយ? ឬមួយក៏ជាអ្នកមានសេចក្តីសុខ មិនប្រែប្រួលជាអចិន្ត្រៃយ៍? បពិត្រព្រះមុនី សូមព្រះអង្គមេត្តាដោះស្រាយសេចក្តីនោះឱ្យច្បាស់លាស់ដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ព្រោះថាធម៌នោះ ព្រះអង្គបានដឹងច្បាស់ហើយ។»

๑๐๘๒.

១០៨២.

‘‘อตฺถงฺคตสฺส [Pg.441] น ปมาณมตฺถิ, (อุปสีวาติ ภควา)เยน นํ วชฺชุํ ตํ ตสฺส นตฺถิ;

สพฺเพสุ ธมฺเมสุ สมูหเตสุ, สมูหตา วาทปถาปิ สพฺเพ’’ติ.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ឧបសីវៈ ប្រមាណរបស់ព្រះមុនីអ្នករលត់ទៅហើយ មិនមានឡើយ ហេតុណាដែលគេគប្បីនិយាយសំដៅដល់ព្រះមុនីនោះ ហេតុនោះក៏មិនមានដល់ព្រះមុនីនោះដែរ កាលបើធម៌ទាំងពួងត្រូវបានគាស់រំលើងអស់ហើយ ផ្លូវនៃពាក្យនិយាយទាំងអស់ ក៏ត្រូវបានគាស់រំលើងអស់ដែរ។»

อุปสีวมาณวปุจฺฉา ฉฏฺฐี นิฏฺฐิตา.

ឧបសីវមាណវបុច្ឆា ទី៦ ចប់។

๗. นนฺทมาณวปุจฺฉา

៧. នន្ទមាណវបុច្ឆា

๑๐๘๓.

១០៨៣.

‘‘สนฺติ โลเก มุนโย, (อิจฺจายสฺมา นนฺโท)ชนา วทนฺติ ตยิทํ กถํสุ;

ญาณูปปนฺนํ โน มุนึ วทนฺติ, อุทาหุ เว ชีวิเตนูปปนฺนํ’’.

(ព្រះអាយស្មានន្ទៈទូលសួរថា) «ជនទាំងឡាយតែងនិយាយថា «ព្រះមុនីទាំងឡាយមានក្នុងលោក» សេចក្តីនោះតើដូចម្តេចហ្ន៎? ជនទាំងឡាយហៅបុគ្គលដែលប្រកបដោយញាណថាជាព្រះមុនី ឬមួយហៅបុគ្គលដែលប្រកបដោយការចិញ្ចឹមជីវិតដ៏សៅហ្មងថាជាព្រះមុនី?»

๑๐๘๔.

១០៨៤.

‘‘น ทิฏฺฐิยา น สุติยา น ญาเณน, (น สีลพฺพเตน) มุนีธ นนฺท กุสลา วทนฺติ;

วิเสนิกตฺวา อนีฆา นิราสา, จรนฺติ เย เต มุนโยติ พฺรูมิ’’.

«ណន្ទៈ ជនទាំងឡាយអ្នកឈ្លាសវៃក្នុងសាសនានេះ មិនហៅបុគ្គលថាជាព្រះមុនី ព្រោះតែទិដ្ឋិ ព្រោះតែការស្តាប់ ព្រោះតែញាណ ឬព្រោះតែសីលវត្តឡើយ ជនទាំងឡាយណាធ្វើឱ្យកងទ័ពកិលេសប្រាសទៅហើយ មិនមានទុក្ខ មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ប្រព្រឹត្តទៅ តថាគតហៅជនទាំងឡាយនោះឯងថាជាព្រះមុនី។»

๑๐๘๕.

១០៨៥.

‘‘เย เกจิเม สมณพฺราหฺมณาเส, (อิจฺจายสฺมา นนฺโท)ทิฏฺฐสฺสุเตนาปิ วทนฺติ สุทฺธึ;

สีลพฺพเตนาปิ วทนฺติ สุทฺธึ, อเนกรูเปน วทนฺติ สุทฺธึ;

กจฺจิสฺสุ เต ภควา ตตฺถ ยตา จรนฺตา, อตารุ ชาติญฺจ ชรญฺจ มาริส;

ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ’’.

«សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាមួយទាំងនេះ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយការឃើញនិងការស្តាប់ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយសីលវត្ត តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយមង្គលភ្ញាក់ផ្អើលច្រើនប្រការ បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ កាលសង្រួមប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអាយតនៈរបស់ខ្លួននោះ តើឆ្លងផុតនូវជាតិនិងជរាបានដែរឬទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីនោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ។»

๑๐๘๖.

១០៨៦.

‘‘เย [Pg.442] เกจิเม สมณพฺราหฺมณาเส, (นนฺทาติ ภควา)ทิฏฺฐสฺสุเตนาปิ วทนฺติ สุทฺธึ;

สีลพฺพเตนาปิ วทนฺติ สุทฺธึ, อเนกรูเปน วทนฺติ สุทฺธึ;

กิญฺจาปิ เต ตตฺถ ยตา จรนฺติ, นารึสุ ชาติชรนฺติ พฺรูมิ’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ណន្ទៈ សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាមួយទាំងនេះ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយការឃើញនិងការស្តាប់ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយសីលវត្ត តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយមង្គលភ្ញាក់ផ្អើលច្រើនប្រការ ទោះបីជាសមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះសង្រួមប្រព្រឹត្តទៅក្នុងអាយតនៈរបស់ខ្លួននោះក៏ដោយ តថាគតពោលថា ពួកគេមិនអាចឆ្លងផុតនូវជាតិនិងជរាបានឡើយ។»

๑๐๘๗.

១០៨៧.

‘‘เย เกจิเม สมณพฺราหฺมณาเส, (อิจฺจายสฺมา นนฺโท)ทิฏฺฐสฺสุเตนาปิ วทนฺติ สุทฺธึ;

สีลพฺพเตนาปิ วทนฺติ สุทฺธึ, อเนกรูเปน วทนฺติ สุทฺธึ;

เต เจ มุนิ พฺรูสิ อโนฆติณฺเณ, อถ โก จรหิ เทวมนุสฺสโลเก;

อตาริ ชาติญฺจ ชรญฺจ มาริส, ปุจฺฉามิ ตํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ’’.

«សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយណាមួយទាំងនេះ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយការឃើញនិងការស្តាប់ តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយសីលវត្ត តែងពោលនូវសេចក្តីបរិសុទ្ធិដោយមង្គលភ្ញាក់ផ្អើលច្រើនប្រការ បពិត្រព្រះមុនី ប្រសិនបើព្រះអង្គពោលថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះមិនទាន់ឆ្លងផុតនូវអន្លង់ទេ បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន ចុះនរណាក្នុងទេវលោកនិងមនុស្សលោក ឆ្លងផុតនូវជាតិនិងជរាហើយ ខ្ញុំព្រះអង្គសូមសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវសេចក្តីនោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ។»

๑๐๘๘.

១០៨៨.

‘‘นาหํ สพฺเพ สมณพฺราหฺมณาเส, (นนฺทาติ ภควา)ชาติชราย นิวุตาติ พฺรูมิ;

เย สีธ ทิฏฺฐํว สุตํ มุตํ วา, สีลพฺพตํ วาปิ ปหาย สพฺพํ;

อเนกรูปมฺปิ ปหาย สพฺพํ, ตณฺหํ ปริญฺญาย อนาสวาเส;

เต เว นรา โอฆติณฺณาติ พฺรูมิ’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «ណន្ទៈ តថាគតមិនពោលថា សមណព្រាហ្មណ៍ទាំងអស់ត្រូវបានជាតិនិងជរារារាំងបិទបាំងឡើយ ជនទាំងឡាយណា លះបង់នូវរូបដែលឃើញ សំឡេងដែលឮ អារម្មណ៍ដែលប៉ះពាល់ ឬសីលវត្តទាំងអស់ក្នុងលោកនេះ លះបង់នូវមង្គលភ្ញាក់ផ្អើលច្រើនប្រការទាំងអស់ ដឹងច្បាស់នូវតណ្ហាដោយបរិញ្ញា ហើយជាអ្នកមិនមានអាសវៈ តថាគតពោលថា ជនទាំងនោះឯងជាអ្នកឆ្លងផុតនូវអន្លង់ហើយ។»

๑๐๘๙.

១០៨៩.

‘‘เอตาภินนฺทามิ วโจ มเหสิโน, สุกิตฺติตํ โคตมนูปธีกํ;

เย สีธ ทิฏฺฐํ ว สุตํ มุตํ วา, สีลพฺพตํ วาปิ ปหาย สพฺพํ;

อเนกรูปมฺปิ ปหาย สพฺพํ, ตณฺหํ ปริญฺญาย อนาสวาเส;

อหมฺปิ เต โอฆติณฺณาติ พฺรูมี’’ติ.

«ខ្ញុំព្រះអង្គសូមរីករាយចំពោះព្រះវាចានេះ របស់ព្រះមហេសី ព្រះគោតមទ្រង់សម្តែងទុកល្អហើយ នូវធម៌ដែលមិនមានឧបធិ ជនទាំងឡាយណា លះបង់នូវរូបដែលឃើញ សំឡេងដែលឮ អារម្មណ៍ដែលប៉ះពាល់ ឬសីលវត្តទាំងអស់ក្នុងលោកនេះ លះបង់នូវមង្គលភ្ញាក់ផ្អើលច្រើនប្រការទាំងអស់ ដឹងច្បាស់នូវតណ្ហាដោយបរិញ្ញា ហើយជាអ្នកមិនមានអាសវៈ ខ្ញុំព្រះអង្គក៏ពោលថា ជនទាំងនោះឯងជាអ្នកឆ្លងផុតនូវអន្លង់ហើយ។»

นนฺทมาณวปุจฺฉา สตฺตมา นิฏฺฐิตา.

នន្ទមាណវបុច្ឆា ទី៧ ចប់។

๘. เหมกมาณวปุจฺฉา

៨. ហេមកមាណវបុច្ឆា

๑๐๙๐.

១០៩០.

‘‘เย [Pg.443] เม ปุพฺเพ วิยากํสุ, (อิจฺจายสฺมา เหมโก)หุรํ โคตมสาสนา;

อิจฺจาสิ อิติ ภวิสฺสติ, สพฺพํ ตํ อิติหีติหํ;

สพฺพํ ตํ ตกฺกวฑฺฒนํ, นาหํ ตตฺถ อภิรมึ.

(ព្រះអាយស្មាហេមកៈទូលសួរថា) «គ្រូទាំងឡាយណាដែលធ្លាប់ព្យាករប្រាប់ខ្ញុំព្រះអង្គក្នុងកាលមុន អំពីសាសនារបស់ព្រះគោតមនេះថា «សេចក្តីនេះធ្លាប់មានយ៉ាងនេះ សេចក្តីនេះនឹងមានយ៉ាងនោះ» ពាក្យទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាពាក្យឮតៗគ្នា ពាក្យទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាគ្រឿងចម្រើននូវសេចក្តីត្រិះរិះ ខ្ញុំព្រះអង្គមិនត្រេកអរក្នុងពាក្យទាំងនោះឡើយ។»

๑๐๙๑.

១០៩១.

‘‘ตฺวญฺจ เม ธมฺมมกฺขาหิ, ตณฺหานิคฺฆาตนํ มุนิ;

ยํ วิทิตฺวา สโต จรํ, ตเร โลเก วิสตฺติกํ’’.

«បពិត្រព្រះមុនី សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ជាគ្រឿងកំចាត់បង់នូវតណ្ហាដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ដែលបុគ្គលដឹងច្បាស់ហើយ មានសតិប្រព្រឹត្តទៅ អាចឆ្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោកបាន។»

๑๐๙๒.

១០៩២.

‘‘อิธ ทิฏฺฐสุตมุตวิญฺญาเตสุ, ปิยรูเปสุ เหมก;

ฉนฺทราควิโนทนํ, นิพฺพานปทมจฺจุตํ.

«ហេមកៈ ការកំចាត់បង់នូវឆន្ទរាគក្នុងធម៌ទាំងឡាយដែលមានសភាពជាទីស្រឡាញ់ ដែលបុគ្គលបានឃើញ ឮ ប៉ះពាល់ និងដឹងច្បាស់ក្នុងលោកនេះ នេះជាព្រះនិព្វានដ៏មិនឃ្លាតចាកឋានៈឡើយ។»

๑๐๙๓.

១០៩៣.

‘‘เอตทญฺญาย เย สตา, ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตา;

อุปสนฺตา จ เต สทา, ติณฺณา โลเก วิสตฺติก’’นฺติ.

«ជនទាំងឡាយណាមានសតិ ដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាននោះហើយ ជាអ្នកឃើញធម៌ រលត់កិលេសហើយ ជនទាំងនោះជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ជានិច្ច ឆ្លងផុតនូវតណ្ហាជាគ្រឿងផ្សាយទៅក្នុងលោកហើយ។»

เหมกมาณวปุจฺฉา อฏฺฐมา นิฏฺฐิตา.

ហេមកមាណវបុច្ឆា ទី៨ ចប់។

๙. โตเทยฺยมาณวปุจฺฉา

៩. តោទេយ្យមាណវបុច្ឆា

๑๐๙๔.

១០៩៤.

‘‘ยสฺมึ กามา น วสนฺติ, (อิจฺจายสฺมา โตเทยฺโย)ตณฺหา ยสฺส น วิชฺชติ;

กถํกถา จ โย ติณฺโณ, วิโมกฺโข ตสฺส กีทิโส’’.

(ព្រះអាយស្មាតោទេយ្យៈទូលសួរថា) «កាមទាំងឡាយមិនអាស្រ័យនៅក្នុងបុគ្គលណា តណ្ហាមិនមានដល់បុគ្គលណា និងបុគ្គលណាឆ្លងផុតនូវសេចក្តីសង្ស័យហើយ វិមោក្ខរបស់បុគ្គលនោះ តើមានសភាពដូចម្តេច?»

๑๐๙๕.

១០៩៥.

‘‘ยสฺมึ กามา น วสนฺติ, (โตเทยฺยาติ ภควา)ตณฺหา ยสฺส น วิชฺชติ;

กถํกถา จ โย ติณฺโณ, วิโมกฺโข ตสฺส นาปโร’’.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «តោទេយ្យៈ កាមទាំងឡាយមិនអាស្រ័យនៅក្នុងបុគ្គលណា តណ្ហាមិនមានដល់បុគ្គលណា និងបុគ្គលណាឆ្លងផុតនូវសេចក្តីសង្ស័យហើយ វិមោក្ខដទៃក្រៅពីនេះ មិនមានដល់បុគ្គលនោះឡើយ។»

๑๐๙๖.

១០៩៦.

‘‘นิราสโส โส อุท อาสสาโน, ปญฺญาณวา โส อุท ปญฺญกปฺปี;

มุนึ อหํ สกฺก ยถา วิชญฺญํ, ตํ เม วิยาจิกฺข สมนฺตจกฺขุ’’.

«បុគ្គលនោះជាអ្នកមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ឬនៅមានសេចក្តីប្រាថ្នា? បុគ្គលនោះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា ឬជាអ្នកត្រិះរិះដោយប្រាជ្ញា? បពិត្រព្រះសក្យមុនីមានចក្ខុជុំវិញ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវព្រះមុនីនោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ធ្វើដូចម្តេចឱ្យខ្ញុំព្រះអង្គដឹងច្បាស់បាន។»

๑๐๙๗.

១០៩៧.

‘‘นิราสโส [Pg.444] โส น จ อาสสาโน, ปญฺญาณวา โส น จ ปญฺญกปฺปี;

เอวมฺปิ โตเทยฺย มุนึ วิชาน, อกิญฺจนํ กามภเว อสตฺต’’นฺติ.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «តោទេយ្យៈ បុគ្គលនោះជាអ្នកមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា មិនមែនជាអ្នកមានសេចក្តីប្រាថ្នាឡើយ បុគ្គលនោះជាអ្នកមានប្រាជ្ញា មិនមែនជាអ្នកត្រិះរិះដោយប្រាជ្ញាឡើយ ចូរអ្នកដឹងនូវព្រះមុនីអ្នកមិនមានកង្វល់ មិនជាប់ជំពាក់ក្នុងកាមនិងភព យ៉ាងនេះចុះ។»

โตเทยฺยมาณวปุจฺฉา นวมา นิฏฺฐิตา.

តោទេយ្យមាណវបុច្ឆា ទី៩ ចប់។

๑๐. กปฺปมาณวปุจฺฉา

១០. កប្បមាណវបុច្ឆា

๑๐๙๘.

១០៩៨.

‘‘มชฺเฌ สรสฺมึ ติฏฺฐตํ, (อิจฺจายสฺมา กปฺโป)โอเฆ ชาเต มหพฺภเย;

ชรามจฺจุปเรตานํ, ทีปํ ปพฺรูหิ มาริส;

ตฺวญฺจ เม ทีปมกฺขาหิ, ยถายิทํ นาปรํ สิยา’’.

(ព្រះអាយស្មាកប្បៈទូលសួរថា) «បពិត្រព្រះអង្គដ៏ចម្រើន កាលបើអន្លង់ដ៏មានភ័យធំកើតឡើងហើយ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវកោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលតាំងនៅក្នុងកណ្តាលស្ទឹង ត្រូវជរានិងមរណៈគ្របសង្កត់ហើយ សូមព្រះអង្គសម្តែងប្រាប់នូវកោះដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ ធ្វើដូចម្តេចកុំឱ្យទុក្ខនេះកើតមានតទៅទៀត។»

๑๐๙๙.

១០៩៩.

‘‘มชฺเฌ สรสฺมึ ติฏฺฐตํ, (กปฺปาติ ภควา)โอเฆ ชาเต มหพฺภเย;

ชรามจฺจุปเรตานํ, ทีปํ ปพฺรูมิ กปฺป เต.

(ព្រះបរមសាស្តាត្រាស់ថា) «កប្បៈ កាលបើអន្លង់ដ៏មានភ័យធំកើតឡើងហើយ តថាគតនឹងសម្តែងប្រាប់នូវកោះដល់សត្វទាំងឡាយដែលតាំងនៅក្នុងកណ្តាលស្ទឹង ត្រូវជរានិងមរណៈគ្របសង្កត់ហើយ ដល់អ្នក។»

๑๑๐๐.

១១០០.

‘‘อกิญฺจนํ อนาทานํ, เอตํ ทีปํ อนาปรํ;

นิพฺพานํ อิติ นํ พฺรูมิ, ชรามจฺจุปริกฺขยํ.

«កោះនោះ មិនមានកង្វល់ មិនមានការប្រកាន់មាំ ជាកោះដ៏ប្រសើរ មិនមានកោះដទៃក្រៅពីនេះឡើយ តថាគតហៅកោះនោះថា «ព្រះនិព្វាន» ជាទីអស់ទៅនៃជរានិងមរណៈ។»

๑๑๐๑.

១១០១.

‘‘เอตทญฺญาย เย สตา, ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตา;

น เต มารวสานุคา, น เต มารสฺส ปทฺธคู’’ติ.

«ជនទាំងឡាយណាមានសតិ ដឹងច្បាស់នូវព្រះនិព្វាននោះហើយ ជាអ្នកឃើញធម៌ រលត់កិលេសហើយ ជនទាំងនោះមិនទៅតាមអំណាចនៃមារឡើយ មិនមែនជាអ្នកបម្រើរបស់មារឡើយ។»

กปฺปมาณวปุจฺฉา ทสมา นิฏฺฐิตา.

កប្បមាណវបុច្ឆា ទី១០ ចប់។

๑๑. ชตุกณฺณิมาณวปุจฺฉา

១១. ជតុកណ្ណិមាណវបុច្ឆា

๑๑๐๒.

១១០២.

‘‘สุตฺวานหํ วีรมกามกามึ, (อิจฺจายสฺมา ชตุกณฺณิ)โอฆาติคํ ปุฏฺฐุมกามมาคมํ;

สนฺติปทํ พฺรูหิ สหชเนตฺต, ยถาตจฺฉํ ภควา พฺรูหิ เม ตํ.

«ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮថា ព្រះអង្គជាវីរបុគ្គល មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងកាមទាំងឡាយ ទើបមកដើម្បីទូលសួរព្រះអង្គអ្នកមិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា ឆ្លងផុតអន្លង់ (ឱឃៈ) ហើយ។ បពិត្រព្រះអង្គអ្នកមានចក្ខុកើតឡើងជាមួយ (សព្វញ្ញុតញ្ញាណ) សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវសន្តិបទ (ព្រះនិព្វាន) បពិត្រព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវសន្តិបទនោះ តាមពិតដល់ខ្ញុំព្រះអង្គ។» (ព្រះជតុកណ្ណិដ៏មានអាយុក្រាបបង្គំទូលយ៉ាងនេះ)។

๑๑๐๓.

១១០៣.

‘‘ภควา [Pg.445] หิ กาเม อภิภุยฺย อิริยติ, อาทิจฺโจว ปถวึ เตชี เตชสา;

ปริตฺตปญฺญสฺส เม ภูริปญฺญ, อาจิกฺข ธมฺมํ ยมหํ วิชญฺญํ;

ชาติชราย อิธ วิปฺปหานํ’’.

«ព្រោះថា ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ទ្រង់គ្របសង្កត់កាមទាំងឡាយហើយ ប្រព្រឹត្តទៅ ដូចជាព្រះអាទិត្យមានតេជះ គ្របសង្កត់ផែនដីដោយតេជះ ដូច្នោះឯង។ បពិត្រព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាច្រើន ខ្ញុំព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាតិច សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ដែលខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីដឹង ជាធម៌លះបង់ជាតិ និងជរាក្នុងលោកនេះ។»

๑๑๐๔.

១១០៤.

‘‘กาเมสุ วินย เคธํ, (ชตุกณฺณีติ ภควา) เนกฺขมฺมํ ทฏฺฐุ เขมโต;

อุคฺคหีตํ นิรตฺตํ วา, มา เต วิชฺชิตฺถ กิญฺจนํ.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា) «ម្នាលជតុកណ្ណិ អ្នកចូរលះបង់សេចក្តីប្រាថ្នាក្នុងកាមទាំងឡាយ ព្រោះបានឃើញការចេញចាកកាម (នេក្ខម្មៈ) ថាជាធម៌ក្សេម ចូរលះបង់នូវធម៌ដែលខ្លួនប្រកាន់មាំ ឬធម៌ដែលឥតប្រយោជន៍ សេចក្តីកង្វល់ (កិញ្ចនៈ) ណាមួយ កុំមានដល់អ្នកឡើយ។»

๑๑๐๕.

១១០៥.

‘‘ยํ ปุพฺเพ ตํ วิโสเสหิ, ปจฺฉา เต มาหุ กิญฺจนํ;

มชฺเฌ เจ โน คเหสฺสสิ, อุปสนฺโต จริสฺสสิ.

«កិលេសណាដែលមានក្នុងកាលមុន (អតីត) អ្នកចូរធ្វើឲ្យស្ងួតទៅ សេចក្តីកង្វល់ក្នុងកាលខាងក្រោយ (អនាគត) កុំមានដល់អ្នកឡើយ បើអ្នកមិនប្រកាន់មាំក្នុងកណ្តាល (បច្ចុប្បន្ន) ទេ អ្នកនឹងជាអ្នកស្ងប់រំងាប់ ប្រព្រឹត្តទៅ។»

๑๑๐๖.

១១០៦.

‘‘สพฺพโส นามรูปสฺมึ, วีตเคธสฺส พฺราหฺมณ;

อาสวาสฺส น วิชฺชนฺติ, เยหิ มจฺจุวสํ วเช’’ติ.

«ម្នាលព្រាហ្មណ៍ អាសវៈទាំងឡាយ ដែលជាហេតុនាំសត្វទៅកាន់អំណាចនៃសេចក្តីស្លាប់ មិនមានដល់បុគ្គលអ្នកមានសេចក្តីលោភប្រាសចេញហើយក្នុងនាមនិងរូបដោយប្រការទាំងពួងឡើយ។»

ชตุกณฺณิมาณวปุจฺฉา เอกาทสมา นิฏฺฐิตา.

ជតុកណ្ណិមាណវបុច្ឆា ទី១១ ចប់។

๑๒. ภทฺราวุธมาณวปุจฺฉา

១២. ភទ្រាវុធមាណវបុច្ឆា

๑๑๐๗.

១១០៧.

‘‘โอกญฺชหํ ตณฺหจฺฉิทํ อเนชํ, (อิจฺจายสฺมา ภทฺราวุโธ)นนฺทิญฺชหํ โอฆติณฺณํ วิมุตฺตํ;

กปฺปญฺชหํ อภิยาเจ สุเมธํ, สุตฺวาน นาคสฺส อปนมิสฺสนฺติ อิโต.

(ព្រះភទ្រាវុធដ៏មានអាយុក្រាបបង្គំទូលថា) «ខ្ញុំព្រះអង្គសូមអង្វរព្រះអង្គអ្នកលះបង់អាល័យ កាត់ផ្តាច់តណ្ហា មិនមានសេចក្តីញាប់ញ័រ លះបង់សេចក្តីត្រេកអរ ឆ្លងផុតអន្លង់ រួចផុតចាកកិលេស លះបង់កប្បៈ មានប្រាជ្ញាល្អ ជនទាំងឡាយបានស្តាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គអ្នកប្រសើរ (នាគ) ហើយ នឹងចៀសចេញទៅពីទីនេះ។»

๑๑๐๘.

១១០៨.

‘‘นานาชนา ชนปเทหิ สงฺคตา, ตว วีร วากฺยํ อภิกงฺขมานา;

เตสํ ตุวํ สาธุ วิยากโรหิ, ตถา หิ เต วิทิโต เอส ธมฺโม’’.

«បពិត្រព្រះអង្គជាវីរបុគ្គល ជនទាំងឡាយផ្សេងៗ មកពីជនបទទាំងឡាយ ជួបជុំគ្នាហើយ ព្រោះចង់ស្តាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គ សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ដល់ជនទាំងនោះឲ្យប្រពៃចុះ ព្រោះធម៌នោះ ព្រះអង្គបានជ្រាបច្បាស់ហើយ។»

๑๑๐๙.

១១០៩.

‘‘อาทานตณฺหํ วินเยถ สพฺพํ, (ภทฺราวุธาติ ภควา)อุทฺธํ อโธ ติริยญฺจาปิ มชฺเฌ;

ยํ ยญฺหิ โลกสฺมิมุปาทิยนฺติ, เตเนว มาโร อนฺเวติ ชนฺตุํ.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា) «ម្នាលភទ្រាវុធ បុគ្គលគប្បីកំចាត់បង់តណ្ហាជាគ្រឿងប្រកាន់មាំទាំងអស់ ទាំងខាងលើ ខាងក្រោម ទទឹង និងកណ្តាល ព្រោះថា ជនទាំងឡាយប្រកាន់មាំនូវធម៌ណាមួយក្នុងលោក មាររមែងតាមដានសត្វនោះ ដោយសារតែការប្រកាន់មាំនោះឯង។»

๑๑๑๐.

១១១០.

‘‘ตสฺมา [Pg.446] ปชานํ น อุปาทิเยถ, ภิกฺขุ สโต กิญฺจนํ สพฺพโลเก;

อาทานสตฺเต อิติ เปกฺขมาโน, ปชํ อิมํ มจฺจุเธยฺเย วิสตฺต’’นฺติ.

«ព្រោះហេតុនោះ ភិក្ខុអ្នកមានស្មារតី ដឹងច្បាស់ហើយ មិនគប្បីប្រកាន់មាំនូវកង្វល់ណាមួយក្នុងលោកទាំងពួងឡើយ កាលបើឃើញពួកសត្វនេះ កំពុងជាប់ជំពាក់ក្នុងគ្រឿងប្រកាន់មាំ ស្អិតជាប់ក្នុងដែននៃសេចក្តីស្លាប់ ដូច្នោះឯង។»

ภทฺราวุธมาณวปุจฺฉา ทฺวาทสมา นิฏฺฐิตา.

ភទ្រាវុធមាណវបុច្ឆា ទី១២ ចប់។

๑๓. อุทยมาณวปุจฺฉา

១៣. ឧទយមាណវបុច្ឆា

๑๑๑๑.

១១១១.

‘‘ฌายึ วิรชมาสีนํ, (อิจฺจายสฺมา อุทโย) กตกิจฺจํ อนาสวํ;

ปารคุํ สพฺพธมฺมานํ, อตฺถิ ปญฺเหน อาคมํ;

อญฺญาวิโมกฺขํ ปพฺรูหิ, อวิชฺชาย ปเภทนํ’’.

(ព្រះឧទយដ៏មានអាយុក្រាបបង្គំទូលថា) «ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រូវការដោយប្រស្នា ទើបមកជួបព្រះអង្គអ្នកទ្រង់ឈាន មិនមានធូលី គង់នៅស្ងៀម ធ្វើកិច្ចរួចហើយ មិនមានអាសវៈ ដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង សូមព្រះអង្គសម្តែងនូវវិមោក្ខដោយអញ្ញា ដែលជាគ្រឿងបំផ្លាញអវិជ្ជា។»

๑๑๑๒.

១១១២.

‘‘ปหานํ กามจฺฉนฺทานํ, (อุทยาติ ภควา) โทมนสฺสาน จูภยํ;

ถินสฺส จ ปนูทนํ, กุกฺกุจฺจานํ นิวารณํ.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា) «ម្នាលឧទយ តថាគតពោលថា ការលះបង់កាមច្ឆន្ទៈផង ការលះបង់ទោមនស្សផង ទាំងពីរប្រការ ការកំចាត់បង់ថីនៈផង ការរារាំងកុក្កុច្ចៈផង»

๑๑๑๓.

១១១៣.

‘‘อุเปกฺขาสติสํสุทฺธํ, ธมฺมตกฺกปุเรชวํ;

อญฺญาวิโมกฺขํ ปพฺรูมิ, อวิชฺชาย ปเภทนํ’’.

«ការស្ងប់រំងាប់ដែលមានសតិបរិសុទ្ធដោយឧបេក្ខា មានធម៌វិតក្កៈជាប្រមុខ តថាគតហៅធម៌នោះថាជាវិមោក្ខដោយអញ្ញា ជាគ្រឿងបំផ្លាញអវិជ្ជា។»

๑๑๑๔.

១១១៤.

‘‘กึสุ สํโยชโน โลโก, กึสุ ตสฺส วิจารณํ;

กิสฺสสฺส วิปฺปหาเนน, นิพฺพานํ อิติ วุจฺจติ’’.

«តើលោកមានអ្វីជាគ្រឿងចងក្រង? តើលោកមានអ្វីជាគ្រឿងត្រេចទៅ? ព្រោះលះបង់នូវអ្វី ទើបហៅថា ព្រះនិព្វាន?»

๑๑๑๕.

១១១៥.

‘‘นนฺทิสํโยชโน โลโก, วิตกฺกสฺส วิจารณํ;

ตณฺหาย วิปฺปหาเนน, นิพฺพานํ อิติ วุจฺจติ’’.

«លោកមានសេចក្តីត្រេកអរជាគ្រឿងចងក្រង មានវិតក្កៈជាគ្រឿងត្រេចទៅ ព្រោះលះបង់តណ្ហា ទើបហៅថា ព្រះនិព្វាន។»

๑๑๑๖.

១១១៦.

‘‘กถํ สตสฺส จรโต, วิญฺญาณํ อุปรุชฺฌติ;

ภควนฺตํ ปุฏฺฐุมาคมฺม, ตํ สุโณม วโจ ตว’’.

«កាលបុគ្គលមានស្មារតីប្រព្រឹត្តទៅ តើវិញ្ញាណរលត់ទៅដូចម្តេច? ពួកយើងខ្ញុំមកដើម្បីទូលសួរព្រះដ៏មានព្រះភាគ សូមស្តាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះអង្គនោះ។»

๑๑๑๗.

១១១៧.

‘‘อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ, เวทนํ นาภินนฺทโต;

เอวํ สตสฺส จรโต, วิญฺญาณํ อุปรุชฺฌตี’’ติ.

«កាលបើបុគ្គលមិនត្រេកអរចំពោះវេទនា ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ កាលមានស្មារតីប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងនេះ វិញ្ញាណរមែងរលត់ទៅ។»

อุทยมาณวปุจฺฉา เตรสมา นิฏฺฐิตา.

ឧទយមាណវបុច្ឆា ទី១៣ ចប់។

๑๔. โปสาลมาณวปุจฺฉา

១៤. ពោសាលមាណវបុច្ឆា

๑๑๑๘.

១១១៨.

‘‘โย [Pg.447] อตีตํ อาทิสติ, (อิจฺจายสฺมา โปสาโล) อเนโช ฉินฺนสํสโย;

ปารคุํ สพฺพธมฺมานํ, อตฺถิ ปญฺเหน อาคมํ.

(ព្រះពោសាលដ៏មានអាយុក្រាបបង្គំទូលថា) «ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រូវការដោយប្រស្នា ទើបមកជួបព្រះអង្គអ្នកទ្រង់សម្តែងនូវអតីតជាតិ មិនមានសេចក្តីញាប់ញ័រ កាត់ផ្តាច់សេចក្តីសង្ស័យហើយ ដល់នូវត្រើយនៃធម៌ទាំងពួង។»

๑๑๑๙.

១១១៩.

‘‘วิภูตรูปสญฺญิสฺส, สพฺพกายปฺปหายิโน;

อชฺฌตฺตญฺจ พหิทฺธา จ, นตฺถิ กิญฺจีติ ปสฺสโต;

ญาณํ สกฺกานุปุจฺฉามิ, กถํ เนยฺโย ตถาวิโธ’’.

«បពិត្រព្រះសក្យមុនី ខ្ញុំព្រះអង្គសូមទូលសួរនូវញាណរបស់បុគ្គលអ្នកមានរូបសញ្ញាប្រាសចេញហើយ លះបង់រូបកាយទាំងអស់ ឃើញថា "មិនមានអ្វីបន្តិចបន្តួចឡើយ" ទាំងខាងក្នុងនិងខាងក្រៅ តើបុគ្គលមានសភាពដូច្នោះ គប្បីដឹកនាំទៅដូចម្តេច?»

๑๑๒๐.

១១២០.

‘‘วิญฺญาณฏฺฐิติโย สพฺพา, (โปสาลาติ ภควา) อภิชานํ ตถาคโต;

ติฏฺฐนฺตเมนํ ชานาติ, วิมุตฺตํ ตปฺปรายณํ.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា) «ម្នាលពោសាល តថាគតដឹងច្បាស់នូវវិញ្ញាណដ្ឋិតិទាំងអស់ ដឹងច្បាស់នូវបុគ្គលនោះដែលស្ថិតនៅ រួចផុតហើយ មានអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈនោះជាទីទៅក្នុងខាងមុខ។»

๑๑๒๑.

១១២១.

‘‘อากิญฺจญฺญสมฺภวํ ญตฺวา, นนฺที สํโยชนํ อิติ;

เอวเมตํ อภิญฺญาย, ตโต ตตฺถ วิปสฺสติ;

เอตํ ญาณํ ตถํ ตสฺส, พฺราหฺมณสฺส วุสีมโต’’ติ.

«បុគ្គលដឹងច្បាស់នូវហេតុជាទីកើតនៃអាកិញ្ចញ្ញាយតនៈ ដឹងថា "សេចក្តីត្រេកអរជាគ្រឿងចងក្រង" ដឹងច្បាស់នូវធម៌នោះយ៉ាងនេះហើយ តែងពិចារណាឃើញច្បាស់ក្នុងធម៌នោះ ញាណរបស់ព្រាហ្មណ៍អ្នកមានធម៌ជាគ្រឿងនៅប្រព្រឹត្តហើយនោះ ជាញាណពិតប្រាកដ។»

โปสาลมาณวปุจฺฉา จุทฺทสมา นิฏฺฐิตา.

ពោសាលមាណវបុច្ឆា ទី១៤ ចប់។

๑๕. โมฆราชมาณวปุจฺฉา

១៥. មោឃរាជមាណវបុច្ឆា

๑๑๒๒.

១១២២.

‘‘ทฺวาหํ สกฺกํ อปุจฺฉิสฺสํ, (อิจฺจายสฺมา โมฆราชา)น เม พฺยากาสิ จกฺขุมา;

ยาวตติยญฺจ เทวีสิ, พฺยากโรตีติ เม สุตํ.

(ព្រះមោឃរាជដ៏មានអាយុក្រាបបង្គំទូលថា) «ខ្ញុំព្រះអង្គបានទូលសួរព្រះសក្យមុនីពីរដងហើយ ព្រះអង្គអ្នកមានចក្ខុមិនបានដោះស្រាយដល់ខ្ញុំព្រះអង្គឡើយ ខ្ញុំព្រះអង្គបានឮមកថា ព្រះទេវឥសីរមែងដោះស្រាយក្នុងវារៈជាគម្រប់បីដង។»

๑๑๒๓.

១១២៣.

‘‘อยํ โลโก ปโร โลโก, พฺรหฺมโลโก สเทวโก;

ทิฏฺฐึ เต นาภิชานาติ, โคตมสฺส ยสสฺสิโน.

«លោកនេះ លោកខាងមុខ ព្រហ្មលោក ព្រមទាំងទេវលោក មិនដឹងច្បាស់នូវទិដ្ឋិរបស់ព្រះគោតមដ៏មានយសឡើយ។»

๑๑๒๔.

១១២៤.

‘‘เอวํ อภิกฺกนฺตทสฺสาวึ, อตฺถิ ปญฺเหน อาคมํ;

กถํ โลกํ อเวกฺขนฺตํ, มจฺจุราชา น ปสฺสติ’’.

«ខ្ញុំព្រះអង្គមានសេចក្តីត្រូវការដោយប្រស្នា ទើបមកជួបព្រះអង្គអ្នកមានការឃើញដ៏កន្លងហួសយ៉ាងនេះ តើបុគ្គលពិចារណាឃើញលោកដូចម្តេច ទើបស្តេចម៉ាច្ចុមើលមិនឃើញ?»

๑๑๒๕.

១១២៥.

‘‘สุญฺญโต [Pg.448] โลกํ อเวกฺขสฺสุ, โมฆราช สทา สโต;

อตฺตานุทิฏฺฐึ อูหจฺจ, เอวํ มจฺจุตโร สิยา;

เอวํ โลกํ อเวกฺขนฺตํ, มจฺจุราชา น ปสฺสตี’’ติ.

«ម្នាលមោឃរាជ អ្នកចូរជាអ្នកមានស្មារតីសព្វកាល ពិចារណាឃើញលោកដោយភាពជាសូន្យ ចូរដកចេញនូវអត្តានុទិដ្ឋិយ៉ាងនេះ ទើបជាអ្នកឆ្លងផុតសេចក្តីស្លាប់បាន ស្តេចម៉ាច្ចុរមែងមើលមិនឃើញបុគ្គលដែលពិចារណាឃើញលោកយ៉ាងនេះឡើយ។»

โมฆราชมาณวปุจฺฉา ปนฺนรสมา นิฏฺฐิตา.

មោឃរាជមាណវបុច្ឆា ទី១៥ ចប់។

๑๖. ปิงฺคิยมาณวปุจฺฉา

១៦. ពិង្គិយមាណវបុច្ឆា

๑๑๒๖.

១១២៦.

‘‘ชิณฺโณหมสฺมิ อพโล วีตวณฺโณ, (อิจฺจายสฺมา ปิงฺคิโย)เนตฺตา น สุทฺธา สวนํ น ผาสุ;

มาหํ นสฺสํ โมมุโห อนฺตราวอาจิกฺข ธมฺมํ ยมหํ วิชญฺญํ;

ชาติชราย อิธ วิปฺปหานํ’’.

(ព្រះពិង្គិយដ៏មានអាយុក្រាបបង្គំទូលថា) «ខ្ញុំព្រះអង្គជាអ្នកចាស់ជរា អស់កម្លាំង មានសម្បុរវិនាសទៅហើយ ភ្នែកទាំងឡាយមិនច្បាស់ ត្រចៀកក៏ស្តាប់មិនសូវឮ ខ្ញុំព្រះអង្គកុំបីជាអ្នកវង្វេងវិនាសទៅក្នុងចន្លោះឡើយ សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ដែលខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីដឹង ជាធម៌លះបង់ជាតិ និងជរាក្នុងលោកនេះ។»

๑๑๒๗.

១១២៧.

‘‘ทิสฺวาน รูเปสุ วิหญฺญมาเน, (ปิงฺคิยาติ ภควา)รุปฺปนฺติ รูเปสุ ชนา ปมตฺตา;

ตสฺมา ตุวํ ปิงฺคิย อปฺปมตฺโต,ชหสฺสุ รูปํ อปุนพฺภวาย’’.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា) «ម្នាលពិង្គិយ អ្នកបានឃើញពួកសត្វដែលកំពុងលំបាកក្នុងរូបទាំងឡាយ ពួកជនអ្នកធ្វេសប្រហែសរមែងក្តៅក្រហាយក្នុងរូបទាំងឡាយ ព្រោះហេតុនោះ ម្នាលពិង្គិយ អ្នកចូរជាអ្នកមិនធ្វេសប្រហែស លះបង់រូបចេញ ដើម្បីកុំឲ្យមានភពថ្មីទៀតឡើយ។»

๑๑๒๘.

១១២៨.

‘‘ทิสา จตสฺโส วิทิสา จตสฺโส, อุทฺธํ อโธ ทส ทิสา อิมาโย;

น ตุยฺหํ อทิฏฺฐํ อสุตํ อมุตํ, อโถ อวิญฺญาตํ กิญฺจนมตฺถิ โลเก;

อาจิกฺข ธมฺมํ ยมหํ วิชญฺญํ, ชาติชราย อิธ วิปฺปหานํ’’.

«ទិសទាំងបួន ទិសតូចទាំងបួន ខាងលើ ខាងក្រោម គឺទិសទាំងដប់នេះ ធម៌ណាមួយដែលព្រះអង្គមិនធ្លាប់ឃើញ មិនធ្លាប់ឮ មិនធ្លាប់ប៉ះពាល់ ឬមិនធ្លាប់ដឹងច្បាស់ក្នុងលោក មិនមានឡើយ សូមព្រះអង្គសម្តែងធម៌ដែលខ្ញុំព្រះអង្គគប្បីដឹង ជាធម៌លះបង់ជាតិ និងជរាក្នុងលោកនេះ។»

๑๑๒๙.

១១២៩.

‘‘ตณฺหาธิปนฺเน มนุเช เปกฺขมาโน, (ปิงฺคิยาติ ภควา)สนฺตาปชาเต ชรสา ปเรเต;

ตสฺมา ตุวํ ปิงฺคิย อปฺปมตฺโต, ชหสฺสุ ตณฺหํ อปุนพฺภวายา’’ติ.

(ព្រះដ៏មានព្រះភាគត្រាស់ថា) «ម្នាលពិង្គិយ អ្នកកាលក្រឡេកមើលពួកមនុស្សដែលត្រូវតណ្ហាគ្របសង្កត់ មានសេចក្តីក្តៅក្រហាយកើតឡើងហើយ ត្រូវជរាជិតជាន់ហើយ ព្រោះហេតុនោះ ម្នាលពិង្គិយ អ្នកចូរជាអ្នកមិនធ្វេសប្រហែស លះបង់តណ្ហាចេញ ដើម្បីកុំឲ្យមានភពថ្មីទៀតឡើយ។»

ปิงฺคิยมาณวปุจฺฉา โสฬสมา นิฏฺฐิตา.

ពិង្គិយមាណវបុច្ឆា ទី១៦ ចប់។

ปารายนตฺถุติคาถา

បារាយនត្ថុតិគាថា

อิทมโวจ [Pg.449] ภควา มคเธสุ วิหรนฺโต ปาสาณเก เจติเย, ปริจารกโสฬสานํ พฺราหฺมณานํ อชฺฌิฏฺโฐ ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ ปญฺหํ พฺยากาสิ. เอกเมกสฺส เจปิ ปญฺหสฺส อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺเชยฺย, คจฺเฉยฺเยว ชรามรณสฺส ปารํ. ปารงฺคมนียา อิเม ธมฺมาติ, ตสฺมา อิมสฺส ธมฺมปริยายสฺส ปารายนนฺเตว อธิวจนํ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគបានត្រាស់សេចក្តីនេះ កាលដែលទ្រង់គង់នៅក្នុងដែនមគធៈ ទៀបបាសាណកចេតិយ កាលដែលពួកព្រាហ្មណ៍ជាសិស្សទាំង ១៦ នាក់ អារាធនាហើយ ទ្រង់បានដោះស្រាយប្រស្នាដែលពួកព្រាហ្មណ៍សួរហើយៗ។ ប្រសិនបើបុគ្គលដឹងច្បាស់នូវសេចក្តីនៃប្រស្នានីមួយៗ ដឹងច្បាស់នូវធម៌ ហើយប្រតិបត្តិធម៌សមគួរដល់ធម៌ គប្បីដល់នូវត្រើយនៃជាតិនិងមរណៈជាប្រាកដ។ ធម៌ទាំងឡាយនេះ ជាធម៌នាំឲ្យដល់នូវត្រើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបធម៌បរិយាយនេះ មានឈ្មោះថា "បារាយនៈ" (ធម៌ជាគ្រឿងដល់នូវត្រើយ) ដូច្នោះឯង។

๑๑๓๐.

១១៣០.

อชิโต ติสฺสเมตฺเตยฺโย, ปุณฺณโก อถ เมตฺตคู;

โธตโก อุปสีโว จ, นนฺโท จ อถ เหมโก.

ព្រះអជិតៈ ១ ព្រះតិស្សមេត្តេយ្យៈ ១ ព្រះបុណ្ណកៈ ១ ព្រះមេត្តគូ ១ ព្រះធោតកៈ ១ ព្រះឧបសីវៈ ១ ព្រះនន្ទៈ ១ ព្រះហេមកៈ ១

๑๑๓๑.

១១៣១.

โตเทยฺย-กปฺปา ทุภโย, ชตุกณฺณี จ ปณฺฑิโต;

ภทฺราวุโธ อุทโย จ, โปสาโล จาปิ พฺราหฺมโณ;

โมฆราชา จ เมธาวี, ปิงฺคิโย จ มหาอิสิ.

ព្រះតោទេយ្យៈ និងព្រះកប្បៈ ទាំងពីរនាក់ ១ ព្រះជតុកណ្ណិជាបណ្ឌិត ១ ព្រះភទ្រាវុធ ១ ព្រះឧទយ ១ ព្រះពោសាលជាព្រាហ្មណ៍ ១ ព្រះមោឃរាជមានប្រាជ្ញា ១ ព្រះពិង្គិយជាមហាឥសី ១

๑๑๓๒.

១១៣២.

เอเต พุทฺธํ อุปาคจฺฉุํ, สมฺปนฺนจรณํ อิสึ;

ปุจฺฉนฺตา นิปุเณ ปญฺเห, พุทฺธเสฏฺฐํ อุปาคมุํ.

ព្រាហ្មណ៍ទាំងឡាយនោះ បានចូលទៅគាល់ព្រះពុទ្ធជាឥសីដ៏បរិបូណ៌ដោយចរណៈ កាលសួរនូវប្រស្នាដ៏ល្អិតល្អន់ ក៏បានចូលទៅជិតព្រះពុទ្ធដ៏ប្រសើរ។

๑๑๓๓.

១១៣៣.

เตสํ พุทฺโธ ปพฺยากาสิ, ปญฺเห ปุฏฺโฐ ยถาตถํ;

ปญฺหานํ เวยฺยากรเณน, โตเสสิ พฺราหฺมเณ มุนิ.

ព្រះពុទ្ធកាលដែលពួកព្រាហ្មណ៍សួរប្រស្នាហើយ ក៏បានដោះស្រាយតាមពិត ព្រះមុនីទ្រង់ធ្វើពួកព្រាហ្មណ៍ឲ្យត្រេកអរ ដោយការដោះស្រាយប្រស្នាទាំងឡាយ។

๑๑๓๔.

១១៣៤.

เต โตสิตา จกฺขุมตา, พุทฺเธนาทิจฺจพนฺธุนา;

พฺรหฺมจริยมจรึสุ, วรปญฺญสฺส สนฺติเก.

ព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ កាលដែលព្រះពុទ្ធជាអាទិច្ចពន្ធុ ទ្រង់មានចក្ខុ ធ្វើឲ្យត្រេកអរហើយ ក៏បានប្រព្រឹត្តព្រហ្មចរិយធម៌ ក្នុងសំណាក់នៃព្រះអង្គអ្នកមានប្រាជ្ញាដ៏ប្រសើរ។

๑๑๓๕.

១១៣៥.

เอกเมกสฺส ปญฺหสฺส, ยถา พุทฺเธน เทสิตํ;

ตถา โย ปฏิปชฺเชยฺย, คจฺเฉ ปารํ อปารโต.

បុគ្គលណាគប្បីប្រតិបត្តិ តាមដែលព្រះពុទ្ធទ្រង់សម្តែងហើយ នូវប្រស្នានីមួយៗ បុគ្គលនោះគប្បីដល់នូវត្រើយ (គឺព្រះនិព្វាន) ចាកត្រើយខាងអាយ (គឺសង្សារវដ្ត)។

๑๑๓๖.

១១៣៦.

อปารา ปารํ คจฺเฉยฺย, ภาเวนฺโต มคฺคมุตฺตมํ;

มคฺโค โส ปารํ คมนาย, ตสฺมา ปารายนํ อิติ.

បុគ្គលកាលចម្រើននូវមគ្គដ៏ប្រសើរ គប្បីដល់នូវត្រើយ ចាកត្រើយខាងអាយ មគ្គនោះជាផ្លូវសម្រាប់ទៅកាន់ត្រើយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបហៅថា "បារាយនៈ"។

ปารายนานุคีติคาถา

បារាយនានុគីតិគាថា

๑๑๓๗.

១១៣៧.

‘‘ปารายนมนุคายิสฺสํ, (อิจฺจายสฺมา ปิงฺคิโย)ยถาทฺทกฺขิ ตถากฺขาสิ, วิมโล ภูริเมธโส;

นิกฺกาโม นิพฺพโน นาโค, กิสฺส เหตุ มุสา ภเณ.

(ព្រះពិង្គិយដ៏មានអាយុពោលថា) «ខ្ញុំនឹងសូត្រសរសើរនូវបារាយនធម៌ ព្រះអង្គទ្រង់ឃើញយ៉ាងណា ក៏ទ្រង់សម្តែងយ៉ាងនោះ ព្រះអង្គមិនមានមន្ទិល មានប្រាជ្ញាច្រើន មិនមានសេចក្តីប្រាថ្នា មិនមានព្រៃកិលេស ជាព្រះអរហន្ត តើព្រះអង្គនឹងត្រាស់ពាក្យកុហកព្រោះហេតុអ្វី។»

๑๑๓๘.

១១៣៨.

‘‘ปหีนมลโมหสฺส[Pg.450], มานมกฺขปฺปหายิโน;

หนฺทาหํ กิตฺตยิสฺสามิ, คิรํ วณฺณูปสญฺหิตํ.

«ខ្ញុំនឹងសរសើរនូវព្រះវាចាដែលប្រកបដោយគុណ របស់ព្រះដ៏មានព្រះភាគអង្គនោះ ដែលទ្រង់លះបង់មន្ទិលគឺមោហៈហើយ លះបង់មានះនិងមក្ខៈហើយ។»

๑๑๓๙.

១១៣៩.

‘‘ตโมนุโท พุทฺโธ สมนฺตจกฺขุ, โลกนฺตคู สพฺพภวาติวตฺโต;

อนาสโว สพฺพทุกฺขปหีโน, สจฺจวฺหโย พฺรหฺเม อุปาสิโต เม.

«បពិត្រព្រាហ្មណ៍ ព្រះពុទ្ធទ្រង់កំចាត់បង់ងងឹត មានចក្ខុជុំវិញ ដល់នូវទីបំផុតនៃលោក កន្លងផុតភពទាំងពួង មិនមានអាសវៈ លះបង់ទុក្ខទាំងអស់ មានព្រះនាមពិតប្រាកដ ខ្ញុំបានចូលទៅអង្គុយជិតហើយ។»

๑๑๔๐.

១១៤០.

‘‘ทิโช ยถา กุพฺพนกํ ปหาย, พหุปฺผลํ กานนมาวเสยฺย;

เอวํ ปหํ อปฺปทสฺเส ปหาย, มโหทธึ หํโสริว อชฺฌปตฺโต.

«សត្វស្លាបលះបង់ព្រៃតូច ហើយចូលទៅអាស្រ័យព្រៃធំដែលមានផលច្រើន យ៉ាងណា ខ្ញុំក៏លះបង់ពួកជនអ្នកមានការឃើញតិច ហើយចូលទៅដល់ព្រះអង្គ ដូចជាហង្សចុះកាន់ស្រះធំ យ៉ាងនោះឯង។»

๑๑๔๑.

១១៤១.

‘‘เยเม ปุพฺเพ วิยากํสุ, หุรํ โคตมสาสนา;

อิจฺจาสิ อิติ ภวิสฺสติ;

สพฺพํ ตํ อิติหิติหํ, สพฺพํ ตํ ตกฺกวฑฺฒนํ.

«ពួកអាចារ្យណាដែលធ្លាប់ព្យាករដល់ខ្ញុំ ក្នុងកាលមុនអំពីសាសនារបស់ព្រះគោតមថា "យ៉ាងនេះបានមានហើយ យ៉ាងនេះនឹងមាន" ពាក្យទាំងអស់នោះ សុទ្ធតែជាពាក្យឮៗតគ្នា សុទ្ធតែជាគ្រឿងចម្រើននូវសេចក្តីត្រិះរិះ។»

๑๑๔๒.

១១៤២.

‘‘เอโก ตมนุทาสิโน, ชุติมา โส ปภงฺกโร;

โคตโม ภูริปญฺญาโณ, โคตโม ภูริเมธโส.

«ព្រះគោតម ទ្រង់គង់នៅតែមួយព្រះអង្គ កំចាត់បង់ងងឹត មានរស្មី ធ្វើនូវពន្លឺ មានប្រាជ្ញាច្រើន មានប្រាជ្ញាទូលាយ។»

๑๑๔๓.

១១៤៣.

‘‘โย เม ธมฺมมเทเสสิ, สนฺทิฏฺฐิกมกาลิกํ;

ตณฺหกฺขยมนีติกํ, ยสฺส นตฺถิ อุปมา กฺวจิ’’.

«ព្រះអង្គបានសម្តែងធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហា មិនមានភ័យអន្តរាយ ជាធម៌ដែលមិនមានឧបមាឡើយ ក្នុងទីណាៗ ដល់ខ្ញុំ។»

๑๑๔๔.

១១៤៤.

‘‘กึนุ ตมฺหา วิปฺปวสสิ, มุหุตฺตมปิ ปิงฺคิย;

โคตมา ภูริปญฺญาณา, โคตมา ภูริเมธสา.

«ម្នាលពិង្គិយ ហេតុអ្វីបានជាអ្នកនៅប្រាសចាកព្រះគោតមនោះ សូម្បីតែមួយរំពេច ព្រះគោតមអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ព្រះគោតមអ្នកមានប្រាជ្ញាទូលាយ»

๑๑๔๕.

១១៤៥.

‘‘โย เต ธมฺมมเทเสสิ, สนฺทิฏฺฐิกมกาลิกํ;

ตณฺหกฺขยมนีติกํ, ยสฺส นตฺถิ อุปมา กฺวจิ’’.

«ដែលទ្រង់បានសម្តែងធម៌ដែលបុគ្គលគb្បីឃើញដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហា មិនមានភ័យអន្តរាយ ជាធម៌ដែលមិនមានឧបមាឡើយ ក្នុងទីណាៗ ដល់អ្នក?»

๑๑๔๖.

១១៤៦.

‘‘นาหํ ตมฺหา วิปฺปวสามิ, มุหุตฺตมปิ พฺราหฺมณ;

โคตมา ภูริปญฺญาณา, โคตมา ภูริเมธสา.

«បពិត្រព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំមិនបាននៅប្រាសចាកព្រះគោតមនោះ សូម្បីតែមួយរំពេចឡើយ ព្រះគោតមអ្នកមានប្រាជ្ញាច្រើន ព្រះគោតមអ្នកមានប្រាជ្ញាទូលាយ»

๑๑๔๗.

១១៤៧.

‘‘โย เม ธมฺมมเทเสสิ, สนฺทิฏฺฐิกมกาลิกํ;

ตณฺหกฺขยมนีติกํ, ยสฺส นตฺถิ อุปมา กฺวจิ.

«ដែលទ្រង់បានសម្តែងធម៌ដែលបុគ្គលគប្បីឃើញដោយខ្លួនឯង មិនរង់ចាំកាល ជាទីអស់ទៅនៃតណ្ហា មិនមានភ័យអន្តរាយ ជាធម៌ដែលមិនមានឧបមាឡើយ ក្នុងទីណាៗ ដល់ខ្ញុំ។»

๑๑๔๘.

១១៤៨.

‘‘ปสฺสามิ [Pg.451] นํ มนสา จกฺขุนาว, รตฺตินฺทิวํ พฺราหฺมณ อปฺปมตฺโต;

นมสฺสมาโน วิวเสมิ รตฺตึ, เตเนว มญฺญามิ อวิปฺปวาสํ.

«បពិត្រព្រាហ្មណ៍ ខ្ញុំជាអ្នកមិនប្រមាទ តែងឃើញព្រះអង្គ (ព្រះគោតម) នោះ ដោយចិត្ត ដូចជាឃើញដោយភ្នែក ទាំងយប់ទាំងថ្ងៃ ខ្ញុំកន្លងរាត្រីទៅ ដោយការថ្វាយបង្គំ ព្រោះហេតុនោះ ទើបខ្ញុំសំគាល់ថា មិនបានប្រាសចាក (ព្រះគោតម) ឡើយ។

๑๑๔๙.

១១៤៩.

‘‘สทฺธา จ ปีติ จ มโน สติ จ, นาเปนฺติ เม โคตมสาสนมฺหา;

ยํ ยํ ทิสํ วชติ ภูริปญฺโญ, ส เตน เตเนว นโตหมสฺมิ.

«សទ្ធា បីតិ មនោ និងសតិ របស់ខ្ញុំ មិនដែលឃ្លាតចេញពីសាសនារបស់ព្រះគោតមឡើយ ព្រះអង្គមានប្រាជ្ញាធំធេង យាងទៅកាន់ទិសណាៗ ខ្ញុំក៏បង្អោនចិត្តទៅកាន់ទិសនោះៗ ដែរ។

๑๑๕๐.

១១៥០.

‘‘ชิณฺณสฺส เม ทุพฺพลถามกสฺส, เตเนว กาโย น ปเลติ ตตฺถ;

สํกปฺปยนฺตาย วชามิ นิจฺจํ, มโน หิ เม พฺราหฺมณ เตน ยุตฺโต.

«បពិត្រព្រាហ្មណ៍ កាយរបស់ខ្ញុំនេះ ចាស់ជរា មានកម្លាំងខ្សោយ ព្រោះហេតុនោះ ទើបមិនអាចដើរទៅកាន់ទីនោះបាន ប៉ុន្តែខ្ញុំតែងតែទៅជាប្រចាំដោយការត្រិះរិះ (ដោយចិត្ត) ព្រោះថា ចិត្តរបស់ខ្ញុំជាប់ជំពាក់នឹងព្រះអង្គនោះហើយ។

๑๑๕๑.

១១៥១.

‘‘ปงฺเก สยาโน ปริผนฺทมาโน, ทีปา ทีปํ อุปปฺลวึ ;

อถทฺทสาสึ สมฺพุทฺธํ, โอฆติณฺณมนาสวํ’’.

«ខ្ញុំកាលដែលដេកញាប់ញ័រនៅក្នុងភក់ (គឺកាមគុណ) បានអណ្តែតពីកោះមួយទៅកោះមួយ គ្រានោះ ខ្ញុំបានឃើញព្រះសម្ពុទ្ធ ព្រះអង្គឆ្លងផុតឱឃៈ មិនមានអាសវៈឡើយ។

๑๑๕๒.

១១៥២.

‘‘ยถา อหู วกฺกลิ มุตฺตสทฺโธ, ภทฺราวุโธ อาฬวิ โคตโม จ;

เอวเมว ตฺวมฺปิ ปมุญฺจสฺสุ สทฺธํ,คมิสฺสสิ ตฺวํ ปิงฺคิย มจฺจุเธยฺยสฺส ปารํ’’.

«ម្នាលពិង្គិយៈ ព្រះវក្កលិ ព្រះភទ្រាវុធ និងព្រះអាឡវិគោតម មានសទ្ធារួចស្រឡះហើយ យ៉ាងណាមិញ អ្នកក៏ចូរលែងសទ្ធា (បង្អោនចិត្តទៅក្នុងព្រះនិព្វាន) យ៉ាងនោះចុះ អ្នកនឹងដល់នូវត្រើយនៃដែនមច្ចុជាមិនខាន»។

๑๑๕๓.

១១៥៣.

‘‘เอส ภิยฺโย ปสีทามิ, สุตฺวาน มุนิโน วโจ;

วิวฏฺฏจฺฉโท สมฺพุทฺโธ, อขิโล ปฏิภานวา.

«ខ្ញុំនោះរឹតតែជ្រះថ្លាក្រៃលែងឡើង កាលបើបានស្តាប់ព្រះវាចារបស់ព្រះមុនី ព្រះសម្ពុទ្ធមានដំបូល (គឺកិលេស) បើកចេញហើយ មិនមានធម៌ក្រៀមក្រោះ មានបដិភាណ។

๑๑๕๔.

១១៥៤.

‘‘อธิเทเว อภิญฺญาย, สพฺพํ เวทิ วโรวรํ ;

ปญฺหานนฺตกโร สตฺถา, กงฺขีนํ ปฏิชานตํ.

«ព្រះសាស្តាទ្រង់ជ្រាបច្បាស់នូវពួកទេវតាដ៏ក្រៃលែង ទ្រង់ដឹងនូវធម៌ទាំងពួង ទាំងថោកទាប និងឧត្តម ទ្រង់ជាអ្នកធ្វើនូវទីបំផុតនៃបញ្ហា ដល់ជនទាំងឡាយដែលមានសេចក្តីសង្ស័យ ហើយប្តេជ្ញាខ្លួន (ថាជាអ្នកដឹង)។

๑๑๕๕.

១១៥៥.

‘‘อสํหีรํ อสงฺกุปฺปํ, ยสฺส นตฺถิ อุปมา กฺวจิ;

อทฺธา คมิสฺสามิ น เมตฺถ กงฺขา, เอวํ มํ ธาเรหิ อธิมุตฺตจิตฺต’’นฺติ.

«ព្រះនិព្វានណា ដែលគេមិនអាចនាំទៅបាន មិនកម្រើក ដែលមិនមានឧបមាឡើយក្នុងទីណាៗ ខ្ញុំនឹងទៅកាន់ព្រះនិព្វាននោះដោយពិត សេចក្តីសង្ស័យរបស់ខ្ញុំក្នុងព្រះនិព្វាននេះមិនមានឡើយ សូមព្រះអង្គទ្រង់ចាំទុកនូវខ្ញុំព្រះអង្គថា ជាអ្នកមានចិត្តចុះស៊ប់ (ក្នុងព្រះនិព្វាន) យ៉ាងនេះចុះ»។

ปารายนวคฺโค ปญฺจโม นิฏฺฐิโต.

បារាយនវគ្គ ទី៥ ចប់ហើយ។

สุตฺตุทฺทานํ –

ឧទ្ទាននៃសូត្រ៖

๑.

១.

อุรโค [Pg.452] ธนิโยปิ จ, ขคฺควิสาโณ กสิ จ;

จุนฺโท ภโว ปุนเทว, วสโล จ กรณียญฺจ;

เหมวโต อถ ยกฺโข, วิชยสุตฺตํ มุนิสุตฺตวรนฺติ.

ឧរគសូត្រ ១ ធនិយសូត្រ ១ ខគ្គវិសាណសូត្រ ១ កសីភារទ្វាជសូត្រ ១ ចុន្ទសូត្រ ១ បរាភវសូត្រ ១ វសលសូត្រ ១ ករណីយមេត្តសូត្រ ១ ហេមវតសូត្រ ១ អាឡវកសូត្រ ១ វិជយសូត្រ ១ មុនិសូត្រដ៏ប្រសើរ ១។

๒.

២.

ปฐมกฏฺฐวโร วรวคฺโค, ทฺวาทสสุตฺตธโร สุวิภตฺโต;

เทสิโต จกฺขุมตา วิมเลน, สุยฺยติ วคฺควโร อุรโคติ.

វគ្គដ៏ប្រសើរទីមួយ ដែលមាន ១២ សូត្រ ចែកទុកល្អហើយ ដែលព្រះអង្គមានចក្ខុ មិនមានមន្ទិល ទ្រង់សំដែងហើយ តែងប្រាកដនាមថា ឧរគវគ្គ ដ៏ប្រសើរ។

๓.

៣.

รตนามคนฺโธ หิริมงฺคลนาโม, สุจิโลมกปิโล จ พฺราหฺมณธมฺโม;

นาวา กึสีลอุฏฺฐหโน จ, ราหุโล จ ปุนปิ วงฺคีโส.

រតនសូត្រ ១ អាមគន្ធសូត្រ ១ ហិរិសូត្រ ១ មង្គលសូត្រ ១ សុចិលោមសូត្រ ១ ធម្មចរិយសូត្រ (កបិលសូត្រ) ១ ព្រាហ្មណធម្មសូត្រ ១ នាវាសូត្រ ១ កឹសីលសូត្រ ១ ឧដ្ឋានសូត្រ ១ រាហុលសូត្រ ១ វង្គីសសូត្រ (និគ្រោធកប្បសូត្រ) ១។

๔.

៤.

สมฺมาปริพฺพาชนีโยปิ เจตฺถ, ธมฺมิกสุตฺตวโร สุวิภตฺโต;

จุทฺทสสุตฺตธโร ทุติยมฺหิ, จูฬกวคฺควโรติ ตมาหุ.

សម្មាបរិព្វាជនីយសូត្រ ១ និងធម្មិកសូត្រដ៏ប្រសើរ ១ ក្នុងវគ្គទីពីរនេះ ចែកទុកល្អហើយ មាន ១៤ សូត្រ ព្រះបុរាណាចារ្យទាំងឡាយហៅវគ្គនោះថា ចូឡវគ្គដ៏ប្រសើរ។

๕.

៥.

ปพฺพชฺชปธานสุภาสิตนาโม, ปูรฬาโส ปุนเทว มาโฆ จ;

สภิยํ เกณิยเมว สลฺลนาโม, วาเสฏฺฐวโร กาลิโกปิ จ.

បព្វជ្ជាសូត្រ ១ បធានសូត្រ ១ សុភាសិតសូត្រ ១ បុរឡាសសូត្រ (សុន្ទរិកភារទ្វាជសូត្រ) ១ មាឃសូត្រ ១ សភិយសូត្រ ១ សេលសូត្រ (កេណិយសូត្រ) ១ សល្លសូត្រ ១ វាសេដ្ឋសូត្រដ៏ប្រសើរ ១ កោកាលិកសូត្រ ១។

๖.

៦.

นาลกสุตฺตวโร สุวิภตฺโต, ตํ อนุปสฺสี ตถา ปุนเทว;

ทฺวาทสสุตฺตธโร ตติยมฺหิ, สุยฺยติ วคฺควโร มหานาโม.

ណាលកសូត្រដ៏ប្រសើរ ១ ដែលចែកទុកល្អហើយ និងទ្វយតានុបស្សនាសូត្រ ១ ក្នុងវគ្គទីបីនេះ មាន ១២ សូត្រ តែងប្រាកដនាមថា មហាវគ្គដ៏ប្រសើរ។

๗.

៧.

กามคุหฏฺฐกทุฏฺฐกนามา, สุทฺธวโร ปรมฏฺฐกนาโม;

ชรา เมตฺติยวโร สุวิภตฺโต, ปสูรมาคณฺฑิยา ปุราเภโท.

កាមសូត្រ ១ គុហដ្ឋកសូត្រ ១ ទុដ្ឋដ្ឋកសូត្រ ១ សុទ្ធដ្ឋកសូត្រដ៏ប្រសើរ ១ បរមដ្ឋកសូត្រ ១ ជរាសូត្រ ១ មេត្តេយ្យសូត្រដ៏ប្រសើរ (តិស្សមេត្តេយ្យសូត្រ) ១ ដែលចែកទុកល្អហើយ បសូរសូត្រ ១ មាគណ្ឌិយសូត្រ ១ បុរាភេទសូត្រ ១។

๘.

៨.

กลหวิวาโท [Pg.453] อุโภ วิยุหา จ, ตุวฏกอตฺตทณฺฑสาริปุตฺตา;

โสฬสสุตฺตธโร จตุตฺถมฺหิ, อฏฺฐกวคฺควโรติ ตมาหุ.

កលហវិវាទសូត្រ ១ វ្យូហសូត្រទាំងពីរ (ចូឡវ្យូហសូត្រ និងមហាវ្យូហសូត្រ) ១ ទុវដកសូត្រ ១ អត្តទណ្ឌសូត្រ ១ សារីបុត្តសូត្រ ១ ក្នុងវគ្គទីបួននេះ មាន ១៦ សូត្រ ព្រះបុរាណាចារ្យទាំងឡាយហៅវគ្គនោះថា អដ្ឋកវគ្គដ៏ប្រសើរ។

๙.

៩.

มคเธ ชนปเท รมณีเย, เทสวเร กตปุญฺญนิเวเส;

ปาสาณกเจติยวเร สุวิภตฺเต, วสิ ภควา คณเสฏฺโฐ.

ព្រះដ៏មានព្រះភាគ ព្រះអង្គជាចម្បងនៃពួក ទ្រង់គង់នៅក្នុងបាសាណកចេតិយដ៏ប្រសើរ ដែលគេចាត់ចែងល្អហើយ ក្នុងដែនមគធៈ ជាជនបទគួរជាទីរីករាយ ជាដែនដ៏ប្រសើរ ជាទីលំនៅនៃបុគ្គលអ្នកមានបុណ្យបានធ្វើហើយ។

๑๐.

១០.

อุภยวาสมาคติยมฺหิ, ทฺวาทสโยชนิยา ปริสาย;

โสฬสพฺราหฺมณานํ กิร ปุฏฺโฐ, ปุจฺฉาย โสฬสปญฺหกมฺมิยา;

นิปฺปกาสยิ ธมฺมมทาสิ.

ឮថា ព្រះអង្គកាលដែលពួកព្រាហ្មណ៍ទាំង ១៦ នាក់ មកពីទីលំនៅទាំងពីរ (គឺដែនមុឡកៈ និងដែនអស្សកៈ) សួរហើយ ក្នុងជំនុំជនមានដប់ពីរយោជន៍ បានទ្រង់ដោះស្រាយនូវសេចក្តីនៃបញ្ហាទាំង ១៦ យ៉ាងច្បាស់លាស់ ហើយបានប្រោសប្រទានធម៌ដល់ពួកព្រាហ្មណ៍ទាំងនោះ។

๑๑.

១១.

อตฺถปกาสกพฺยญฺชนปุณฺณํ, ธมฺมมเทเสสิ ปรเขมชนิยํ ;

โลกหิตาย ชิโน ทฺวิปทคฺโค, สุตฺตวรํ พหุธมฺมวิจิตฺรํ;

สพฺพกิเลสปโมจนเหตุํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះជិនស្រីដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងធម៌ដ៏ពេញលេញដោយព្យញ្ជនៈដែលញ៉ាំងសេចក្តីឲ្យច្បាស់លាស់ ជាធម៌នាំមកនូវសេចក្តីក្សេមដ៏ក្រៃលែង ដើម្បីជាប្រយោជន៍ដល់សត្វលោក ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ដ៏វិចិត្រដោយធម៌ជាច្រើន ជាហេតុរួចផុតចាកកិលេសទាំងពួង។

๑๒.

១២.

พฺยญฺชนมตฺถปทํ สมยุตฺตํ, อกฺขรสญฺญิตโอปมคาฬฺหํ;

โลกวิจารณญาณปภคฺคํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ដែលប្រកបដោយព្យញ្ជនៈ និងអត្ថបទ ដ៏ជ្រាលជ្រៅដោយឧបមាដែលកត់សម្គាល់ដោយអក្ខរៈ ដ៏រុងរឿងដោយពន្លឺនៃញាណដែលពិចារណានូវលោក។

๑๓.

១៣.

ราคมเล อมลํ วิมลคฺคํ, โทสมเล อมลํ วิมลคฺคํ;

โมหมเล อมลํ วิมลคฺคํ, โลกวิจารณญาณปภคฺคํ;

เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ដែលមិនមានមន្ទិល ស្អាតស្អំដ៏ឧត្តមចាករាគមន្ទិល មិនមានមន្ទិល ស្អាតស្អំដ៏ឧត្តមចាកទោសមន្ទិល មិនមានមន្ទិល ស្អាតស្អំដ៏ឧត្តមចាកមោហមន្ទិល ដ៏រុងរឿងដោយពន្លឺនៃញាណដែលពិចារណានូវលោក។

๑๔.

១៤.

กฺเลสมเล [Pg.454] อมลํ วิมลคฺคํ, ทุจฺจริตมเล อมลํ วิมลคฺคํ;

โลกวิจารณญาณปภคฺคํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ដែលមិនមានមន្ទិល ស្អាតស្អំដ៏ឧត្តមចាកកិលេសមន្ទិល មិនមានមន្ទិល ស្អាតស្អំដ៏ឧត្តមចាកទុច្ចរិតមន្ទិល ដ៏រុងរឿងដោយពន្លឺនៃញាណដែលពិចារណានូវលោក។

๑๕.

១៥.

อาสวพนฺธนโยคากิเลสํ, นีวรณานิ จ ตีณิ มลานิ;

ตสฺส กิเลสปโมจนเหตุํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

អាសវៈ គ្រឿងចង គ្រឿងយោគៈ និងគ្រឿងសៅហ្មង នីវរណៈទាំងឡាយ និងមន្ទិលទាំងបី មានដល់សត្វណា ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ជាហេតុរួចផុតចាកកិលេសរបស់សត្វនោះ។

๑๖.

១៦.

นิมฺมลสพฺพกิเลสปนูทํ, ราควิราคมเนชมโสกํ;

สนฺตปณีตสุทุทฺทสธมฺมํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ គឺធម៌មិនមានមន្ទិល កំចាត់បង់នូវកិលេសទាំងពួង ប្រាសចាករាគៈ មិនមានតណ្ហា មិនមានសេចក្តីសោក ស្ងប់រម្ងាប់ ឧត្តម ឃើញបានដោយកម្រក្រៃលែង។

๑๗.

១៧.

ราคญฺจ โทสกมภญฺชิตสนฺตํ, โยนิจตุคฺคติปญฺจวิญฺญาณํ;

ตณฺหารตจฺฉทนตาณลตาปโมกฺขํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានបំផ្លាញចោលនូវរាគៈ ទោសៈ និងតណ្ហា ជាព្រះអង្គស្ងប់រម្ងាប់ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ជាគ្រឿងរួចផុតចាកយោនិទាំង ៤ គតិទាំង ៥ វិញ្ញាណដ្ឋិតិទាំង ៧ និងតណ្ហារតិ តណ្ហាឆទនៈ និងតណ្ហាលតា។

๑๘.

១៨.

คมฺภีรทุทฺทสสณฺหนิปุณํ, ปณฺฑิตเวทนิยํ นิปุณตฺถํ;

โลกวิจารณญาณปภคฺคํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ដ៏ជ្រាលជ្រៅ ឃើញបានដោយកម្រ ល្អិតសុខុម ដែលអ្នកប្រាជ្ញគប្បីដឹង មានអត្ថដ៏ល្អិត ដ៏រុងរឿងដោយពន្លឺនៃញាណដែលពិចារណានូវលោក។

๑๙.

១៩.

นวงฺคกุสุมมาลคีเวยฺยํ, อินฺทฺริยฌานวิโมกฺขวิภตฺตํ;

อฏฺฐงฺคมคฺคธรํ วรยานํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ដែលមានកម្រងផ្កាគឺអង្គ ៩ ជាគ្រឿងប្រដាប់ក ដែលចែកទុកល្អហើយដោយឥន្ទ្រិយ ឈាន និងវិមោក្ខ មានយានដ៏ប្រសើរគឺអរិយអដ្ឋង្គិកមគ្គ។

๒๐.

២០.

โสมุปมํ [Pg.455] วิมลํ ปริสุทฺธํ, อณฺณวมูปมรตนสุจิตฺตํ;

ปุปฺผสมํ รวิมูปมเตชํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโค.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ដែលមានឧបមាដូចជាព្រះចន្ទ មិនមានមន្ទិល ស្អាតបរិសុទ្ធ មានឧបមាដូចជាមហាសមុទ្រដ៏វិចិត្រដោយរតនៈ មានឧបមាដូចជាផ្កាឈើ ដ៏រុងរឿងដោយតេជះដូចជាព្រះអាទិត្យ។

๒๑.

២១.

เขมสิวํ สุขสีตลสนฺตํ, มจฺจุตตาณปรํ ปรมตฺถํ;

ตสฺส สุนิพฺพุตทสฺสนเหตุํ, เทสยิ สุตฺตวรํ ทฺวิปทคฺโคติ.

ព្រះអង្គដ៏ប្រសើរជាងសត្វជើងពីរ ទ្រង់បានសំដែងនូវព្រះសូត្រដ៏ប្រសើរ ជាហេតុដើម្បីឃើញនូវព្រះនិព្វានដ៏រលត់ល្អនោះ ដែលជាធម៌ក្សេម កល្យាណ ត្រជាក់ស្រួល ស្ងប់រម្ងាប់ មិនឃ្លាតឃ្លាយ ជាគ្រឿងការពារដ៏ឧត្តម ជាប្រយោជន៍ដ៏ក្រៃលែង។ នេះជាឧទ្ទាននៃសូត្រ។

สุตฺตนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

សុត្តនិបាតបាឡី ចប់ហើយ។