නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

ນະໂມ ຕັດສະ ພະຄະວະໂຕ ອະຣະຫະໂຕ ສັມມາສັມພຸດທັດສະ.

ඛුද්දකනිකායෙ

ຂຸດທະກະນິກາຍ

ඉතිවුත්තකපාළි

ອิຕິວຸຕຕະກະປາລີ

1. එකකනිපාතො

໑. ເອກະກະນິບາດ

1. පඨමවග්ගො

໑. ປະຖົມມະວັກ

1. ලොභසුත්තං

໑. ໂລພະສູດ

1. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.195] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? ලොභං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ, ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ. ທຳຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ‘ໂລພະ’ (ຄວາມໂລບ), ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන ලොභෙන ලුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං ලොභං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຄວາມໂລບໃດຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມໂລບນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະຄວາມໂລບນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໑.

2. දොසසුත්තං

໒. ໂທສະສູດ

2. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? දොසං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ, ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ. ທຳຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ‘ໂທສະ’ (ຄວາມປະທຸສຮ້າຍ), ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන [Pg.196] දොසෙන දුට්ඨාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං දොසං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຄວາມປະທຸສຮ້າຍໃດຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມປະທຸສຮ້າຍນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະຄວາມປະທຸສຮ້າຍນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໒.

3. මොහසුත්තං

໓. ໂມຫະສູດ

3. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මොහං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ, ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ. ທຳຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ‘ໂມຫະ’ (ຄວາມຫຼົງ), ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන මොහෙන මූළ්හාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මොහං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຄວາມຫຼົງໃດຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມຫຼົງນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະຄວາມຫຼົງນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໓.

4. කොධසුත්තං

໔. ໂກທະສູດ

4. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? කොධං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ, ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ. ທຳຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ‘ໂກທະ’ (ຄວາມໂກດ), ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන කොධෙන කුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං කොධං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຄວາມໂກດໃດຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມໂກດນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະຄວາມໂກດນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພะພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໔.

5. මක්ඛසුත්තං

໕. ມັກຂະສູດ

5. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.197] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මක්ඛං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ, ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ. ທຳຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ‘ມັກຂະ’ (ຄວາມລຶບລ້າງຄຸນຄ່າທ່ານ), ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන මක්ඛෙන මක්ඛාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මක්ඛං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຄວາມລຶບລ້າງຄຸນຄ່າທ່ານໃດຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມລຶບລ້າງຄຸນຄ່າທ່ານນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະຄວາມລຶບລ້າງຄຸນຄ່າທ່ານນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໕.

6. මානසුත්තං

໖. ມານะສູດ

6. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මානං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ, ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ. ທຳຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງລະທຳຢ່າງໜຶ່ງ ຄື ‘ມານะ’ (ຄວາມຖືຕົວ), ຕະຖາຄົດຈະເປັນຜູ້ຮັບປະກັນຄວາມເປັນພະອະນາຄາມີແກ່ພວກເທີທັງຫຼາຍ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන මානෙන මත්තාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මානං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມົວເມົາດ້ວຍມານะໃດແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງມານะນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະມານะນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໖.

7. සබ්බපරිඤ්ඤාසුත්තං

໗. ສັບພະປະຣິນຍາສູດ

7. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. සබ්බඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ ບໍ່ກຳນົດຮູ້ສິ່ງທັງປວງ, ບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງທັງປວງນັ້ນ, ບໍ່ລະສິ່ງທັງປວງນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ສິ່ງທັງປວງ, ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນສິ່ງທັງປວງນັ້ນ, ລະສິ່ງທັງປວງນັ້ນໄດ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນเพื่อຄວາມສິ້ນທຸກ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යො [Pg.198] සබ්බං සබ්බතො ඤත්වා, සබ්බත්ථෙසු න රජ්ජති;

ස වෙ සබ්බපරිඤ්ඤා සො, සබ්බදුක්ඛමුපච්චගා’’ති.

“ບຸກຄົນໃດຮູ້ແຈ້ງສິ່ງທັງປວງໂດຍປະການທັງປວງແລ້ວ ບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນສິ່ງທັງປວງ, ບຸກຄົນນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ກຳນົດຮູ້ສິ່ງທັງປວງໄດ້ແທ້ ແລະໄດ້ກ້າວລ່ວງພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງແລ້ວ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໗.

8. මානපරිඤ්ඤාසුත්තං

໘. ມານะປະຣິນຍາສູດ

8. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘මානං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මානඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ ບໍ່ກຳນົດຮູ້ມານະ, ບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນມານະນັ້ນ, ບໍ່ລະມານະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ມານະ, ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນມານະນັ້ນ, ລະມານະນັ້ນໄດ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘මානුපෙතා අයං පජා, මානගන්ථා භවෙ රතා;

මානං අපරිජානන්තා, ආගන්තාරො පුනබ්භවං.

“ໝູ່ສັດນີ້ປະກອບດ້ວຍມານະ, ມີມານະເປັນເຄື່ອງຜູກພັນ ຍ່ອມຍິນດີໃນພົບ; ເພາະບໍ່ກຳນົດຮູ້ມານະ ຍ່ອມຕ້ອງກັບມາສູ່ພົບໃໝ່ອີກເລື້ອຍໆ.

‘‘යෙ ච මානං පහන්ත්වාන, විමුත්තා මානසඞ්ඛයෙ;

තෙ මානගන්ථාභිභුනො, සබ්බදුක්ඛමුපච්චගු’’න්ති.

“ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດລະມານະໄດ້ແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໃນທຳເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງມານະ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ຄອບງຳເຄື່ອງຜູກພັນຄືມານະໄດ້ ແລະໄດ້ກ້າວລ່ວງພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງແລ້ວ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໘.

9. ලොභපරිඤ්ඤාසුත්තං

໙. ໂລພະປະຣິນຍາສູດ

9. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ලොභං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. ලොභඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ ບໍ່ກຳນົດຮູ້ໂລພະ, ບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນໂລພະນັ້ນ, ບໍ່ລະໂລພະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ໂລພະ, ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນໂລພະນັ້ນ, ລະໂລພະນັ້ນໄດ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන ලොභෙන ලුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං ලොභං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຄວາມໂລບໃດຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມໂລບນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະຄວາມໂລບນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໙.

10. දොසපරිඤ්ඤාසුත්තං

໑໐. ໂທສະປະຣິນຍາສູດ

10. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.199] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘දොසං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. දොසඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນເມື່ອບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ ບໍ່ກຳນົດຮູ້ໂທສະ, ບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນໂທສະນັ້ນ, ບໍ່ລະໂທສະນັ້ນ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນບຸກຄົນເມື່ອຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ໂທສະ, ເຮັດຈິດໃຫ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນໂທສະນັ້ນ, ລະໂທສະນັ້ນໄດ້, ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນທຸກ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້:

‘‘යෙන දොසෙන දුට්ඨාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං දොසං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກຄວາມປະທຸສຮ້າຍໃດຄອບງຳແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມປະທຸສຮ້າຍນັ້ນດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້; ເພາະລະຄວາມປະທຸສຮ້າຍນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ພະສູດທີ ໑໐.

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບ ປະຖົມມະວັກ.

තස්සුද්දානං –

ອຸດທານະປະຈຳວັກນີ້ ຄື:

රාගදොසා අථ මොහො, කොධමක්ඛා මානං සබ්බං;

මානතො රාගදොසා පුන ද්වෙ, පකාසිතා වග්ගමාහු පඨමන්ති.

ໂລພະສູດ ໂທສະສູດ ໂມຫະສູດ ໂກທະສູດ ມັກຂະສູດ ມານະສູດ ສັບພະປະຣິນຍາສູດ ມານະປະຣິນຍາສູດ ແລະໂລພະປະຣິນຍາສູດ ໂທສະປະຣິນຍາສູດ ອີກ ໒ ພະສູດ, ພະສູດເຫຼົ່ານີ້ ພະສັງຄີຕິກາຣົກເຖຣะທັງຫຼາຍສະແດງໄວ້ແລ້ວ ແລະເອີ້ນວັກນີ້ວ່າ ປະຖົມມະວັກ.

2. දුතියවග්ගො

໒. ທຸຕິຍະວັກ

1. මොහපරිඤ්ඤාසුත්තං

໑. ໂມຫະປະຣິຎຎາສູດ

11. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໑. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘මොහං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මොහඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ ບໍ່ກຳນົດຮູ້ ບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ຄາຍຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ລະເສຍເຊິ່ງໂມຫະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ ເຮັດຈິດໃຫ້ຄາຍຄວາມກຳໜັດ ລະເສຍເຊິ່ງໂມຫະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යෙන මොහෙන මූළ්හාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මොහං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຫຼົງໄຫຼດ້ວຍໂມຫະໃດ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ພຣະວິປັດສີ (ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ) ຮູ້ແຈ້ງໂມຫະນັ້ນໂດຍຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້, ເພາະລະໂມຫະນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໑.

2. කොධපරිඤ්ඤාසුත්තං

໒. ໂກທະປະຣິຎຎາສູດ

12. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.200] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໒. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘කොධං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කොධඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ ບໍ່ກຳນົດຮູ້ ບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ຄາຍຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ລະເສຍເຊິ່ງໂโกທະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ ເຮັດຈິດໃຫ້ຄາຍຄວາມກຳໜັດ ລະເສຍເຊິ່ງໂກທະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යෙන කොධෙන කුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං කොධං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ໂກດເຄືອງດ້ວຍໂກທະໃດ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ພຣະວິປັດສີ (ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ) ຮູ້ແຈ້ງໂກທະນັ້ນໂດຍຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້, ເພາະລະໂກທະນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໒.

3.මක්ඛපරිඤ්ඤාසුත්තං

໓. ມັກຂະປະຣິຎຎາສູດ

13. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໓. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘මක්ඛං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මක්ඛඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ຮູ້ຍິ່ງ ບໍ່ກຳນົດຮູ້ ບໍ່ເຮັດຈິດໃຫ້ຄາຍຄວາມກຳໜັດ ບໍ່ລະເສຍເຊິ່ງມັກຂะ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ຮູ້ຍິ່ງ ກຳນົດຮູ້ ເຮັດຈິດໃຫ້ຄາຍຄວາມກຳໜັດ ລະເສຍເຊິ່ງມັກຂະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යෙන මක්ඛෙන මක්ඛාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මක්ඛං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ລຶບຫຼູ່ຄຸນທ່ານດ້ວຍມັກຂະໃດ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ, ພຣະວິປັດສີ (ຜູ້ມີປັນຍາເຫັນແຈ້ງ) ຮູ້ແຈ້ງມັກຂະນັ້ນໂດຍຊອບແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍໄດ້, ເພາະລະມັກຂະນັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກໃນກາລະໃດໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໓.

4. අවිජ්ජානීවරණසුත්තං

໔. ອະວິຊຊານີວະຣະນະສູດ

14. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໔. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකනීවරණම්පි සමනුපස්සාමි යෙන නීවරණෙන නිවුතා පජා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණං. අවිජ්ජානීවරණෙන හි, භික්ඛවෙ, නිවුතා පජා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນນີວອນ (ເຄື່ອງກີດກັ້ນ) ອື່ນແມ່ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ທີ່ກີດກັ້ນສັດທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ໝູນວຽນໄປຕະຫຼອດກາລະນານ ເໝືອນດັ່ງອະວິຊຊານີວອນນີ້ເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະວ່າສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຖືກອະວິຊຊານີວອນກີດກັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ໝູນວຽນໄປຕະຫຼອດກາລະນານ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘නත්ථඤ්ඤො [Pg.201] එකධම්මොපි, යෙනෙවං නිවුතා පජා;

සංසරන්ති අහොරත්තං, යථා මොහෙන ආවුතා.

“ທັມມະອື່ນແມ່ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ທີ່ກີດກັ້ນສັດທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ທ່ອງທ່ຽວໄປມາຕະຫຼອດເວັນແລະຄືນ ເໝືອນດັ່ງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກໂມຫະ (ອະວິຊຊາ) ປິດບັງແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ.

‘‘යෙ ච මොහං පහන්ත්වාන, තමොඛන්ධං පදාලයුං;

න තෙ පුන සංසරන්ති, හෙතු තෙසං න විජ්ජතී’’ති.

“ສ່ວນພຣະອະລિຍະສາວົກເຫຼົ່າໃດ ລະໂມຫະໄດ້ແລ້ວ ທຳລາຍກອງແຫ່ງຄວາມມືດ (ອະວິຊຊາ) ໄດ້ແລ້ວ, ພຣະອະລິຍະສາວົກເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ທ່ອງທ່ຽວໄປອີກ ເພາະເຫດ (ແຫ່ງການທ່ອງທ່ຽວ) ຂອງພວກເພິ່ນບໍ່ມີອີກແລ້ວ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໔.

5. තණ්හාසංයොජනසුත්තං

໕. ຕັນຫາສັງໂຍຊະນະສູດ

15. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໕. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකසංයොජනම්පි සමනුපස්සාමි යෙන සංයොජනෙන සංයුත්තා සත්තා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, තණ්හාසංයොජනං. තණ්හාසංයොජනෙන හි, භික්ඛවෙ, සංයුත්තා සත්තා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນສັງໂຍດ (ເຄື່ອງຜູກມັດ) ອື່ນແມ່ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ທີ່ຜູກມັດສັດທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ໝູນວຽນໄປຕະຫຼອດກາລະນານ ເໝືອນດັ່ງຕັນຫາສັງໂຍດນີ້ເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະວ່າສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຖືກຕັນຫາສັງໂຍດຜູກມັດແລ້ວ ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປມາ ໝູນວຽນໄປຕະຫຼອດກາລະນານ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘තණ්හාදුතියො පුරිසො, දීඝමද්ධාන සංසරං;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තති.

“ນະລຶຊົນ (ຄົນ) ຜູ້ມີຕັນຫາເປັນເພື່ອນສອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປຕະຫຼອດກາລະນານ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງພົ້ນສັງສານວັດ ທີ່ມີຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ ແລະຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ (ຄວາມເປັນມະນຸດ ແລະຄວາມເປັນສັດອື່ນໆ).

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවං;

වීතතණ්හො අනාදානො, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

“ພິກຂຸຜູ້ມີສະຕິ ຮູ້ໂທດນີ້ແລ້ວວ່າ ‘ຕັນຫາເປັນເຫດເກີດແຫ່ງທຸກ’ ພຶງເປັນຜູ້ປາສະຈາກຕັນຫາ ບໍ່ມີຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ປະພຶດຫຼີກເວັ້ນໄປ (ຈາກສັງສານວັດ).”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໕.

6. පඨමසෙඛසුත්තං

໖. ປະຖົມມະເສຂະສູດ

16. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘සෙඛස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අප්පත්තමානසස්ස අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානස්ස විහරතො අජ්ඣත්තිකං අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං බහූපකාරං යථයිදං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරො. යොනිසො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මනසි කරොන්තො අකුසලං පජහති[Pg.202], කුසලං භාවෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພິຈາລະນາເຖິງອົງປະກອບພາຍໃນ (ອັດຊັດຕິກະ) ຂອງພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ (ຜູ້ຍັງຕ້ອງສຶກສາ) ຜູ້ຍັງບໍ່ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັດ ປາດຖະໜາຄວາມກະເສມຈາກໂໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ, ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນອົງປະກອບອື່ນແມ່ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ທີ່ມີອຸປະການະຫຼາຍ ເໝືອນດັ່ງໂຍນິໂສມະນະສິການ (ການມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ) ນີ້ເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ມົນສິການໂດຍແຍບຄາຍ ຍ່ອມລະອະກຸສົນໄດ້ ແລະຍ່ອມຍັງກຸສົນໃຫ້ຈະເລີນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යොනිසො මනසිකාරො, ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො;

නත්ථඤ්ඤො එවං බහුකාරො, උත්තමත්ථස්ස පත්තියා;

යොනිසො පදහං භික්ඛු, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

“ໂໂຍນິໂສມະນະສິການ ເປັນທັມມະທີ່ມີອຸປະການະຫຼາຍ ແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ ເພື່ອບັນລຸປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ (ພຣະອໍຣະຫັດ), ທັມມະອື່ນທີ່ມີອຸປະການະຫຼາຍເໝືອນດັ່ງໂຍນິໂສມະນະສິການນີ້ ຍ່ອມບໍ່ມີເລີຍ, ພິກຂຸຜູ້ພາກພຽນພະຍາຍາມໂດຍແຍບຄາຍ ພຶງບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໄດ້.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໖.

7. දුතියසෙඛසුත්තං

໗. ທຸຕິຍະເສຂະສູດ

17. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໗. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘සෙඛස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අප්පත්තමානසස්ස අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානස්ස විහරතො බාහිරං අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං බහූපකාරං යථයිදං, භික්ඛවෙ, කල්‍යාණමිත්තතා. කල්‍යාණමිත්තො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພິຈາລະນາເຖິງອົງປະກອບພາຍນອກ (ພາຫິຣະ) ຂອງພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ ຜູ້ຍັງບໍ່ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັດ ປາດຖະໜາຄວາມກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ, ເຮົາບໍ່ເລັງເຫັນອົງປະກອບອື່ນແມ່ນແຕ່ຢ່າງດຽວ ທີ່ມີອຸປະການະຫຼາຍ ເໝືອນດັ່ງຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດດີ (ກັນລະຍານະມິດຕະຕາ) ນີ້ເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ຍ່ອມລະອະກຸສົນໄດ້ ແລະຍ່ອມຍັງກຸສົນໃຫ້ຈະເລີນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කල්‍යාණමිත්තො යො භික්ඛු, සප්පතිස්සො සගාරවො;

කරං මිත්තානං වචනං, සම්පජානො පතිස්සතො;

පාපුණෙ අනුපුබ්බෙන, සබ්බසංයොජනක්ඛය’’න්ති.

“ພິກຂຸໃດມີມິດດີ, ມີຄວາມເຄົາລົບ ຍຳເກງ, ເຮັດຕາມຄຳສັ່ງສອນຂອງມິດທັງຫຼາຍ, ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ, ພິກຂຸນັ້ນພຶງບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດທັງປວງໄດ້ໂດຍລຳດັບ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໗.

8. සඞ්ඝභෙදසුත්තං

໘. ສັງຄະເພທະສູດ

18. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໘. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො එකධම්මො? සඞ්ඝභෙදො. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, භින්නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩනානි චෙව හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා ච හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව නප්පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍ່ມີປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມທຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ. ທັມມະຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄືຄວາມແຕກແຍກແຫ່ງສົງ (ສັງຄະເພທ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອສົງແຕກແຍກກັນແລ້ວ ຍ່ອມມີການຜິດຖຽງກັນ, ມີການດ່າບໍລິພາສກັນ, ມີການກ່າວຮ້າຍປ້າຍສີກັນ, ມີການຖິ້ມປະລະເລີຍກັນ. ໃນການແຕກແຍກກັນນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ເຫຼື້ອມໃສກໍຍ່ອມບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ, ແລະຜູ້ທີ່ເຫຼື້ອມໃສແລ້ວບາງພວກກໍຍ່ອມກາຍເປັນຢ່າງອື່ນ (ເສື່ອມຄວາມເຫຼື້ອມໃສ).” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທિບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ආපායිකො [Pg.203] නෙරයිකො, කප්පට්ඨො සඞ්ඝභෙදකො;

වග්ගාරාමො අධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා පධංසති ;

සඞ්ඝං සමග්ගං භෙත්වාන, කප්පං නිරයම්හි පච්චතී’’ති.

“ຜູ້ທຳລາຍສົງໃຫ້ແຕກແຍກກັນ ຍ່ອມໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຣົກ ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ຍ່ອມຍິນດີໃນຄວາມແຕກແຍກ ຕັ້ງຢູ່ໃນອະທັມ ຍ່ອມເສື່ອມຈາກຄວາມກະເສມຈາກໂຍຄະ, ເພາະທຳລາຍສົງຜູ້ພ້ອມພຽງກັນໃຫ້ແຕກແຍກກັນ ຍ່ອມໝົກໄໝ້ຢູ່ໃນນະຣົກຕະຫຼອດກັປ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໘.

9. සඞ්ඝසාමග්ගීසුත්තං

໙. ສັງຄະສາມັກຄີສູດ

19. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໙. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො එකධම්මො? සඞ්ඝසාමග්ගී. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමග්ගෙ න චෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩනානි හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච භිය්‍යොභාවො හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທັມມະຢ່າງໜຶ່ງ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອຄວາມເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ. ທັມມະຢ່າງໜຶ່ງນັ້ນຄືຫຍັງ? ຄືຄວາມພ້ອມພຽງແຫ່ງສົງ (ສັງຄະສາມັກຄີ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອສົງພ້ອມພຽງກັນແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ມີການຜິດຖຽງກັນ, ບໍ່ມີການດ່າບໍລິພາສກັນ, ບໍ່ມີການກ່າວຮ້າຍປ້າຍສີກັນ, ບໍ່ມີການຖິ້ມປະລະເລີຍກັນ. ໃນການພ້ອມພຽງກັນນັ້ນ ຜູ້ທີ່ຍັງບໍ່ເຫຼື້ອມໃສກໍຍ່ອມເຫຼື້ອມໃສ, ແລະຜູ້ທີ່ເຫຼື້ອມໃສແລ້ວກໍຍ່ອມມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສຍິ່ງໆຂຶ້ນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘සුඛා සඞ්ඝස්ස සාමග්ගී, සමග්ගානඤ්චනුග්ගහො;

සමග්ගරතො ධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා න ධංසති;

සඞ්ඝං සමග්ගං කත්වාන, කප්පං සග්ගම්හි මොදතී’’ති.

“ຄວາມພ້ອມພຽງແຫ່ງສົງເປັນເຫດນຳມາເຊິ່ງຄວາມສຸກ, ແລະການສະໜັບສະໜູນ (ອຸປະຖຳ) ພວກຜູ້ພ້ອມພຽງກັນກໍເປັນເຫດນຳມາເຊິ່ງຄວາມສຸກ. ບຸກຄົນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມພ້ອມພຽງ ຕັ້ງຢູ່ໃນທັມ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມຈາກຄວາມກະເສມຈາກໂໂຍຄະ, ເພາະເຮັດສົງໃຫ້ພ້ອມພຽງກັນແລ້ວ ຍ່ອມບັນເທີງຢູ່ໃນສະຫວັນຕະຫຼອດກັປ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໙.

10. පදුට්ඨචිත්තසුත්තං

໑໐. ປະທຸດຖະຈິດຕະສູດ

20. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໐. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පදුට්ඨචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චායං සමයෙ පුග්ගලො කාලඞ්කරෙය්‍ය යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පදුට්ඨං. චෙතොපදොසහෙතු ඛො පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ດ້ວຍໃຈຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າບຸກຄົນນີ້ພຶງເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໃນສະໄໝນີ້ ຍ່ອມຕົກນະຣົກ ເໝືອນດັ່ງຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໄວ້’. ເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະວ່າຈິດຂອງລາວເປັນຈິດປະທຸດສະຮ້າຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມປະທຸດສະຮ້າຍແຫ່ງຈິດຢ່າງນີ້ ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການຕາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະຣົກ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘පදුට්ඨචිත්තං [Pg.204] ඤත්වාන, එකච්චං ඉධ පුග්ගලං;

එතමත්ථඤ්ච බ්‍යාකාසි, බුද්ධො භික්ඛූන සන්තිකෙ.

“ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງຮູ້ແຈ້ງບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຜູ້ມີຈິດປະທຸດສະຮ້າຍແລ້ວ ໄດ້ຊົງສະແດງເນື້ອຄວາມນີ້ແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນສຳນັກວ່າ:

‘‘ඉමම්හි චායං සමයෙ, කාලං කයිරාථ පුග්ගලො;

නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, චිත්තං හිස්ස පදූසිතං.

“ຖ້າບຸກຄົນນີ້ພຶງເຮັດກາລະໃນສະໄໝນີ້ ຍ່ອມຕົກນະຣົກ ເພາະວ່າຈິດຂອງລາວຖືກປະທຸດສະຮ້າຍແລ້ວ.”

‘‘යථා හරිත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය, එවමෙව තථාවිධො;

චෙතොපදොසහෙතු හි, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගති’’න්ති.

“ບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບຢ່າງນັ້ນ ຍ່ອມຕົກນະຣົກ ເໝືອນດັ່ງຖືກນຳຕົວໄປຖິ້ມລົງໄວ້, ເພາະວ່າສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມໄປສູ່ທຸຄະຕິ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມປະທຸດສະຮ້າຍແຫ່ງຈິດ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໑໐.

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບວັກທີ ໒.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ (ອຸດທານ) ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

මොහො කොධො අථ මක්ඛො, විජ්ජා තණ්හා සෙඛදුවෙ ච;

භෙදො සාමග්ගිපුග්ගලො, වග්ගමාහු දුතියන්ති වුච්චතීති.

ໂມຫະສູດ, ໂກທະສູດ, ມັກຂະສູດ, ອະວິຊຊາສູດ, ຕັນຫາສູດ, ເສຂະສູດສອງສູດ, ສັງຄະເພທະສູດ, ສັງຄະສາມັກຄີສູດ, ແລະປະທຸດຖະຈິດຕະສູດ (ປຸກຄະລະສູດ). ທ່ານກ່າວວ່າ ວັກນີ້ເປັນວັກທີສອງ.

3. තතියවග්ගො

໓. ຕະຕິຍະວັກ

1. පසන්නචිත්තසුත්තං

໑. ປະສັນນະຈິດຕະສູດ

21. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໑. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පසන්නචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චායං සමයෙ පුග්ගලො කාලං කරෙය්‍ය යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පසන්නං. චෙතොපසාදහෙතු ඛො පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ທີ່ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສດ້ວຍໃຈຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າບຸກຄົນນີ້ເຮັດກາລະ (ຕາຍ) ໃນສະໄໝນີ້ ເຂົາຈະໄປບັງເກີດໃນສະຫວັນ ເໝືອນດັ່ງຖືກນຳມາປະດິດສະຖານໄວ້’. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່າຈິດຂອງເຂົາເຫຼື້ອມໃສ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະເຫດແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດຢ່າງນີ້ ສັດບາງພວກໃນໂລກນີ້ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ —

‘‘පසන්නචිත්තං ඤත්වාන, එකච්චං ඉධ පුග්ගලං;

එතමත්ථඤ්ච බ්‍යාකාසි, බුද්ධො භික්ඛූන සන්තිකෙ.

“ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງຊາບບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ທີ່ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງສະແດງເນື້ອຄວາມນີ້ແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນສຳນັກ.

‘‘ඉමම්හි [Pg.205] චායං සමයෙ, කාලං කයිරාථ පුග්ගලො;

සුගතිං උපපජ්ජෙය්‍ය, චිත්තං හිස්ස පසාදිතං.

“ຖ້າບຸກຄົນນີ້ເຮັດກາລະໃນສະໄໝນີ້ ເຂົາຈະໄປບັງເກີດໃນສຸຄະຕິ ເພາະວ່າຈິດຂອງເຂົາໄດ້ຮັບຄວາມເຫຼື້ອມໃສແລ້ວ.

‘‘යථා හරිත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය, එවමෙව තථාවිධො;

චෙතොපසාදහෙතු හි, සත්තා ගච්ඡන්ති සුග්ගති’’න්ති.

“ເໝືອນດັ່ງນຳສິ່ງຂອງມາປະດິດສະຖານໄວ້ ບຸກຄົນຜູ້ມີສະພາບຢ່າງນັ້ນກໍເປັນຢ່າງນັ້ນ ເພາະວ່າສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມໄປສູ່ສຸຄະຕິດ້ວຍເຫດແຫ່ງຄວາມເຫຼື້ອມໃສແຫ່ງຈິດ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໑.

2. මෙත්තසුත්තං

໒. ເມດຕາສູດ

22. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໒. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕາເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ —

‘‘මා, භික්ඛවෙ, පුඤ්ඤානං භායිත්ථ. සුඛස්සෙතං, භික්ඛවෙ, අධිවචනං ඉට්ඨස්ස කන්තස්ස පියස්ස මනාපස්ස යදිදං පුඤ්ඤානි. අභිජානාමි ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, දීඝරත්තං කතානං පුඤ්ඤානං ඉට්ඨං කන්තං පියං මනාපං විපාකං පච්චනුභූතං. සත්ත වස්සානි මෙත්තචිත්තං භාවෙත්වා සත්ත සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ නයිමං ලොකං පුනරාගමාසිං. සංවට්ටමානෙ සුදං, භික්ඛවෙ, කප්පෙ ආභස්සරූපගො හොමි; විවට්ටමානෙ කප්පෙ සුඤ්ඤං බ්‍රහ්මවිමානං උපපජ්ජාමි.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີງທັງຫຼາຍຢ່າຢ້ານກົວຕໍ່ບຸນເລີຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ ‘ບຸນ’ ນີ້ ເປັນຊື່ແຫ່ງຄວາມສຸກ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຮູ້ຍິ່ງຢູ່ວ່າ ໄດ້ສະເຫວີຍຜົນອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜา ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ແຫ່ງບຸນທັງຫຼາຍທີ່ໄດ້ເຮັດໄວ້ຕະຫຼອດກາລານານ. ເຮົາຈະເລີນເມດຕາຈິດຢູ່ຕະຫຼອດ ໗ ປີ ແລ້ວບໍ່ໄດ້ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ອີກຕະຫຼອດ ໗ ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນກາລະທີ່ກັບບຳລັງຈິບຫາຍ (ສັງວັດຕະກັບ) ເຮົາກໍເຂົ້າເຖິງຊັ້ນອາພັດສະຣະພົມ, ເມື່ອກັບກຳລັງຈະເລີນຂຶ້ນ (ວິວັດຕະກັບ) ເຮົາກໍມາບັງເກີດໃນວິມານພົມອັນວ່າງເປົ່າ.

‘‘තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා හොමි මහාබ්‍රහ්මා අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී. ඡත්තිංසක්ඛත්තුං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, සක්කො අහොසිං දෙවානමින්දො; අනෙකසතක්ඛත්තුං රාජා අහොසිං චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. කො පන වාදො පදෙසරජ්ජස්ස!

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນວິມານພົມນັ້ນ ເຮົາໄດ້ເປັນທ້າວມະຫາພົມ ຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ເປັນຜູ້ເຫັນສິ່ງທັງປວງໂດຍແທ້ຈິງ ເປັນຜູ້ມີອຳນາດສູງສຸດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາໄດ້ເປັນທ້າວສັກກະຈອມເທບພະເຈົ້າ ໓໖ ເທື່ອ, ໄດ້ເປັນພຣະເຈົ້າຈັກກະພັດ ຜູ້ຊົງທຳ ເປັນພຣະຣາຊາໂດຍທຳ ມີມະຫາສະໝຸດທັງ ໔ ເປັນຂອບເຂດ ຊົງຊະນະສົງຄາມ ມີພຣະຣາຊອານาຈັກໝັ້ນຄົງ ພ້ອມດ້ວຍຣັດຕະນະ ໗ ປະການ ຫຼາຍຮ້ອຍເທື່ອ. ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງຄວາມເປັນພຣະຣາຊາປະເທດສະຣາດ!”

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිස්ස නු ඛො මෙ ඉදං කම්මස්ස ඵලං, කිස්ස කම්මස්ස විපාකො, යෙනාහං එතරහි එවංමහිද්ධිකො එවංමහානුභාවො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘තිණ්ණං ඛො මෙ ඉදං කම්මානං ඵලං, තිණ්ණං කම්මානං විපාකො, යෙනාහං එතරහි එවංමහිද්ධිකො එවංමහානුභාවොති, සෙය්‍යථිදං – දානස්ස, දමස්ස, සඤ්ඤමස්සා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົານັ້ນໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຜົນແຫ່ງກຳຫຍັງໜໍ ວິບາກແຫ່ງກຳຫຍັງໜໍ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເຮົາມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍຢ່າງນີ້ໃນບັດນີ້?’ ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົານັ້ນໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຜົນແຫ່ງກຳ ໓ ປະການນີ້ ວິບາກແຫ່ງກຳ ໓ ປະການນີ້ ທີ່ເຮັດໃຫ້ເຮົາມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍຢ່າງນີ້ໃນບັດນີ້ ຄື: ທານ (ການໃຫ້), ທະມະ (ການຝຶກຕົນ), ແລະ ສັນຍະມະ (ການສຳລວມ)’” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ —

‘‘පුඤ්ඤමෙව සො සික්ඛෙය්‍ය, ආයතග්ගං සුඛුද්‍රයං;

දානඤ්ච සමචරියඤ්ච, මෙත්තචිත්තඤ්ච භාවයෙ.

“ບຸກຄົນຄວນສຶກສາບຸນນັ້ນແລ້ວ ເຊິ່ງມີຜົນອັນເລີດ ມີຄວາມສຸກເປັນກຳໄລ ຄວນຈະເລີນທານ, ຄວາມປະພຶດສະໝ່ຳສະເໝີ (ສຸຈະຣິດ), ແລະ ເມດຕາຈິດ.

‘‘එතෙ [Pg.206] ධම්මෙ භාවයිත්වා, තයො සුඛසමුද්දයෙ ;

අබ්‍යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති.

“ນັກປາດຈະເລີນທຳ ໓ ປະການນີ້ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມສຸກແລ້ວ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງໂລກອັນມີຄວາມສຸກ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໒.

3. උභයත්ථසුත්තං

໓. ອຸພະຍັດຖະສູດ

23. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໓. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕາເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ —

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්ච. කතමො එකධම්මො? අප්පමාදො කුසලෙසු ධම්මෙසු. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, එකධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຳຂໍ້ໜຶ່ງທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ. ທຳຂໍ້ໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື ຄວາມບໍ່ປະໝາດໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຳຂໍ້ໜຶ່ງນີ້ແລ້ວ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງໄວ້ໄດ້ ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ —

‘‘අප්පමාදං පසංසන්ති, පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා;

අප්පමත්තො උභො අත්ථෙ, අධිගණ්හාති පණ්ඩිතො.

“ບັນດິດທັງຫຼາຍຍ່ອມສັນລະເສີນຄວາມບໍ່ປະໝາດໃນການເຮັດບຸນກຸສົນ, ບັນດິດຜູ້ບໍ່ປະໝາດແລ້ວ ຍ່ອມຍຶດຖືປະໂຫຍດທັງສອງໄວ້ໄດ້.

‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති.

“ຄື ປະໂຫຍດໃນປັດຈຸບັນ ແລະ ປະໂຫຍດໃນພາຍໜ້າ, ຜູ້ມີປັນຍາເພາະບັນລຸປະໂຫຍດທັງສອງນັ້ນ ທ່ານຈຶ່ງຮຽກວ່າ ‘ບັນດິດ’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໓.

4. අට්ඨිපුඤ්ජසුත්තං

໔. ອັດຖິປຸນຊະສູດ

24. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໔. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕາເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ —

‘‘එකපුග්ගලස්ස, භික්ඛවෙ, කප්පං සන්ධාවතො සංසරතො සියා එවං මහා අට්ඨිකඞ්කලො අට්ඨිපුඤ්ජො අට්ඨිරාසි යථායං වෙපුල්ලො පබ්බතොः සචෙ සංහාරකො අස්ස, සම්භතඤ්ච න විනස්සෙය්‍යා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂຄງກະດູກ, ກອງກະດູກ, ກອງກະດູກໃຫຍ່ ຂອງບຸກຄົນຄົນໜຶ່ງ ຜູ້ທ່ອງທ່ຽວໄປມາຕະຫຼອດກັບໜຶ່ງ ຈະມີປະມານໃຫຍ່ເທົ່າກັບພູເຂົາເວປຸລະນີ້ ຖ້າຫາກວ່າມີຜູ້ນຳມາຮວບຮວມໄວ້ ແລະ ກະດູກທີ່ຮວບຮວມໄວ້ນັ້ນບໍ່ເສຍຫາຍໄປ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ —

‘‘එකස්සෙකෙන කප්පෙන, පුග්ගලස්සට්ඨිසඤ්චයො;

සියා පබ්බතසමො රාසි, ඉති වුත්තං මහෙසිනා.

“ກອງກະດູກຂອງບຸກຄົນຄົນໜຶ່ງ ທີ່ສະສົມໄວ້ຕະຫຼອດກັບໜຶ່ງ ຈະມີປະມານເທົ່າກັບພູເຂົາ ດັ່ງນີ້ ພຣະມະເຫສີເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້.

‘‘සො ඛො පනායං අක්ඛාතො, වෙපුල්ලො පබ්බතො මහා;

උත්තරො ගිජ්ඣකූටස්ස, මගධානං ගිරිබ්බජෙ.

“ພູເຂົາໃຫຍ່ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ຊື່ວ່າ ເວປຸລະ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດເໜືອຂອງພູເຂົາຄິດຊະກູດ ໃນຄີຣິພັດຊະ (ຣາຊະຄຶ) ຂອງຊາວມะຄົດ.

‘‘යතො [Pg.207] ච අරියසච්චානි, සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති;

දුක්ඛං දුක්ඛසමුප්පාදං, දුක්ඛස්ස ච අතික්කමං;

අරියඤ්චට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

“ເມື່ອໃດ ບຸກຄົນເຫັນອະລິຍະສັດທັງຫຼາຍດ້ວຍປັນຍาອັນຊອບ ຄື ເຫັນທຸກ, ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ, ຄວາມກ້າວລ່ວງພົ້ນທຸກ, ແລະ ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ ອັນເປັນທາງໃຫ້ເຖິງຄວາມສະຫງົບລະງັບທຸກ.

‘‘ස සත්තක්ඛත්තුං පරමං, සන්ධාවිත්වාන පුග්ගලො;

දුක්ඛස්සන්තකරො හොති, සබ්බසංයොජනක්ඛයා’’ති.

“ບຸກຄົນນັ້ນທ່ອງທ່ຽວໄປຢ່າງຫຼາຍພຽງ ໗ ເທື່ອ ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດທັງປວງ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໔.

5. මුසාවාදසුත්තං

໕. ມຸສາວາດະສູດ

25. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໕. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕາເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ —

‘‘එකධම්මං අතීතස්ස, භික්ඛවෙ, පුරිසපුග්ගලස්ස නාහං තස්ස කිඤ්චි පාපකම්මං අකරණීයන්ති වදාමි. කතමං එකධම්මං? යදිදං භික්ඛවෙ, සම්පජානමුසාවාදො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາບໍ່ກ່າວວ່າ ບາບກຳອັນໃດໜຶ່ງທີ່ບຸກຄົນຜູ້ລ່ວງລະເມີດທຳຂໍ້ໜຶ່ງແລ້ວຈະເຮັດບໍ່ໄດ້. ທຳຂໍ້ໜຶ່ງນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄື ການກ່າວມຸສາທັງທີ່ຮູ້ຢູ່” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ —

‘‘එකධම්මං අතීතස්ස, මුසාවාදිස්ස ජන්තුනො;

විතිණ්ණපරලොකස්ස, නත්ථි පාපං අකාරිය’’න්ති.

“ບາບກຳທີ່ຄົນຜູ້ກ່າວມຸສາ ຜູ້ລ່ວງລະເມີດທຳຂໍ້ໜຶ່ງ ຜູ້ລະຖິ້ມໂລກພາຍໜ້າແລ້ວ ຈະເຮັດບໍ່ໄດ້ນັ້ນ ບໍ່ມີເລີຍ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໕.

6. දානසුත්තං

໖. ທານະສູດ

26. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໖. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕາເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ —

‘‘එවඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ජානෙය්‍යුං දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, න අදත්වා භුඤ්ජෙය්‍යුං, න ච නෙසං මච්ඡෙරමලං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨෙය්‍ය. යොපි නෙසං අස්ස චරිමො ආලොපො චරිමං කබළං, තතොපි න අසංවිභජිත්වා භුඤ්ජෙය්‍යුං, සචෙ නෙසං පටිග්ගාහකා අස්සු. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා න එවං ජානන්ති දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, තස්මා අදත්වා භුඤ්ජන්ති, මච්ඡෙරමලඤ්ච නෙසං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຖ້າສັດທັງຫຼາຍຮູ້ຜົນແຫ່ງການຈຳແນກທານ ເໝືອນດັ່ງທີ່ເຮົາຮູ້ ພວກເຂົາກໍຈະບໍ່ບໍລິໂພກໂດຍບໍ່ໄດ້ໃຫ້ທານກ່ອນ ແລະ ມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ກໍຈະບໍ່ຄອບງຳຈິດຂອງພວກເຂົາຕັ້ງຢູ່. ເຖິງແມ່ນວ່າຈະເປັນຄຳເຂົ້າຄຳສຸດທ້າຍ ພວກເຂົາກໍຈະບໍ່ບໍລິໂພກໂດຍບໍ່ໄດ້ແບ່ງປັນ ຖ້າຫາກວ່າມີຜູ້ຮັບທານຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຕ່ເພາະສັດທັງຫຼາຍບໍ່ຮູ້ຜົນແຫ່ງການຈຳແນກທານ ເໝືອນດັ່ງທີ່ເຮົາຮູ້ ພວກເຂົາຈຶ່ງບໍລິໂພກໂດຍບໍ່ໄດ້ໃຫ້ທານກ່ອນ ແລະ ມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ຈຶ່ງຄອບງຳຈິດຂອງພວກເຂົາຕັ້ງຢູ່” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ —

‘‘එවං චෙ සත්තා ජානෙය්‍යුං, යථාවුත්තං මහෙසිනා;

විපාකං සංවිභාගස්ස, යථා හොති මහප්ඵලං.

“ຖ້າສັດທັງຫຼາຍຮູ້ຜົນແຫ່ງການຈຳແນກທານ ຕາມທີ່ພຣະມະເຫສີເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ວ່າ ມີຜົນໃຫຍ່ຢ່າງນີ້”

‘‘විනෙය්‍ය [Pg.208] මච්ඡෙරමලං, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

දජ්ජුං කාලෙන අරියෙසු, යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං.

“ພວກເຂົາກໍຈະກຳຈັດມົນທິນຄືຄວາມຕະໜີ່ເສຍ ມີຈິດຜ່ອງໃສ ໃຫ້ທານໃນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍຕາມກາລະ ເຊິ່ງທານທີ່ໃຫ້ແລ້ວໃນພຣະອະລິຍະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນມີຜົນໃຫຍ່.

‘‘අන්නඤ්ච දත්වා බහුනො, දක්ඛිණෙය්‍යෙසු දක්ඛිණං;

ඉතො චුතා මනුස්සත්තා, සග්ගං ගච්ඡන්ති දායකා.

“ທາຍົກທັງຫຼາຍໃຫ້ເຂົ້າປາອາຫານແກ່ຄົນເປັນອັນຫຼາຍ ແລະ ໃຫ້ທັກຂິເນຍຍະທານໃນທັກຂິເນຍຍະບຸກຄົນທັງຫຼາຍ ເມື່ອເຄື່ອນຈາກຄວາມເປັນມະນຸດນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ສະຫວັນ.

‘‘තෙ ච සග්ගගතා තත්ථ, මොදන්ති කාමකාමිනො;

විපාකං සංවිභාගස්ස, අනුභොන්ති අමච්ඡරා’’ති.

“ທາຍົກເຫຼົ່ານັ້ນໄປສູ່ສະຫວັນແລ້ວ ຍ່ອມເພີດເພີນຢູ່ກັບກາມະຄຸນຕາມຄວາມປາດຖະໜາໃນສະຫວັນນັ້ນ ພວກເຂົາເປັນຜູ້ບໍ່ຕະໜີ່ ຍ່ອມສະເຫວີຍຜົນແຫ່ງການຈຳແນກທານ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໖.

7. මෙත්තාභාවනාසුත්තං

໗. ເມດຕາພາວະນາສູດ

27. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໗. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕາເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ —

‘‘යානි කානිචි, භික්ඛවෙ, ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං. මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸນກິຣິຍາອັນເປັນໄປໃນອຸປະທິ (ກິເລດ) ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ. ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິນັ້ນແລ້ວ ຄອບງຳບຸນກິຣິຍາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ງົດງາມ.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා සබ්බා තා චන්දියා පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දපභායෙව තා අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເໝືອນດັ່ງແສງສະຫວ່າງແຫ່ງດາວທັງຫຼາຍທັງປວງ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງແສງຈັນ, ແສງຈັນນັ້ນແລ້ວ ຄອບງຳແສງດາວເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ງົດງາມ ฉันໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸນກິຣິຍາອັນເປັນໄປໃນອຸປະທິຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງທັງໝົດນັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ฉันນັ້ນເໝືອນກັນ, ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິນັ້ນແລ້ວ ຄອບງຳບຸນກິຣິຍາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ງົດງາມ.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ආදිච්චො නභං අබ්භුස්සක්කමානො සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເໝືອນດັ່ງໃນເດືອນສຸດທ້າຍແຫ່ງລະດູຝົນ ໃນລະດູໃບໄມ້ຫຼົ່ນ ເມື່ອທ້ອງຟ້າປອດໂປ່ງ ປາສະຈາກເມກໝອກ ພຣະອາທິດຂຶ້ນສູ່ທ້ອງຟ້າ ຍ່ອມກຳຈັດຄວາມມືດໃນອາກາດທັງໝົດ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ງົດງາມ ດັ່ງນີ້ ฉันໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸນກິຣິຍアອັນເປັນໄປໃນອຸປະທິຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງທັງໝົດນັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ฉันນັ້ນເໝືອນກັນ, ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິນັ້ນແລ້ວ ຄອບງຳບຸນກິຣິຍາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ງົດງາມ.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.209], භික්ඛවෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං ඔසධිතාරකා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເໝືອນດັ່ງໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງແຫ່ງລາຕີ ດາວປະກາຍພຶກຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ງົດງາມ ฉันໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸນກິຣິຍາອັນເປັນໄປໃນອຸປະທິຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງທັງໝົດນັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິ ฉันນັ້ນເໝືອນກັນ, ເມດຕາເຈໂຕວິມຸດຕິນັ້ນແລ້ວ ຄອບງຳບຸນກິຣິຍາເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມສະຫວ່າງ, ຮຸ່ງເຮືອງ, ແລະ ງົດງາມ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳອະທິບາຍດັ່ງນີ້ —

‘‘යො ච මෙත්තං භාවයති, අප්පමාණං පටිස්සතො;

තනූ සංයොජනා හොන්ති, පස්සතො උපධික්ඛයං.

“ຜູ້ໃດມີສະຕິ ຈະເລີນເມດຕາອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້, ສັງໂຍດທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ເຫັນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິ ຍ່ອມເບົາບາງລົງ.

‘‘එකම්පි චෙ පාණමදුට්ඨචිත්තො, මෙත්තායති කුසලො තෙන හොති;

සබ්බෙ ච පාණෙ මනසානුකම්පං, පහූතමරියො පකරොති පුඤ්ඤං.

“ຖ້າບຸກຄົນມີຈິດບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍ ແຜ່ເມດຕາໄປໃນສັດແມ້ແຕ່ຊີວິດດຽວ ເຂົາກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີກຸສົນເພາະເມດຕານັ້ນ; ສ່ວນພຣະອະລິຍະບຸກຄົນຜູ້ມີໃຈອະນຸເຄາະສັດທັງປວງ ຍ່ອມເຮັດບຸນໄດ້ເປັນອັນຫຼາຍ.

‘‘යෙ සත්තසණ්ඩං පථවිං විජිත්වා, රාජිසයො යජමානානුපරියගා;

අස්සමෙධං පුරිසමෙධං, සම්මාපාසං වාජපෙය්‍යං නිරග්ගළං.

“ພຣະຣາຊະລືສີທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ຊົງຊະນະແຜ່ນດິນອັນເຕັມໄປດ້ວຍໝູ່ສັດແລ້ວ ສະເດັດຈາຣິກໄປຊົງບູຊາຍັນ ຄື ອັດສະເມທະ, ປຸຣິສະເມທະ, ສຳມາປາສະ, ວາຊະເປຍຍະ, ແລະ ນິຣັກຄະລະ (ຍັນບໍ່ມີລີດ).

‘‘මෙත්තස්ස චිත්තස්ස සුභාවිතස්ස, කලම්පි තෙ නානුභවන්ති සොළසිං;

චන්දප්පභා තාරගණාව සබ්බෙ.

“ຍັນທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງເມດຕາຈິດທີ່ອົບຮົມດີແລ້ວ ເໝືອນດັ່ງແແສງດາວທັງປວງບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີ ໑໖ ແຫ່ງແສງຈັນ.

‘‘යො න හන්ති න ඝාතෙති, න ජිනාති න ජාපයෙ;

මෙත්තංසො සබ්බභූතෙසු, වෙරං තස්ස න කෙනචී’’ති.

“ຜູ້ໃດບໍ່ຂ້າເອງ ບໍ່ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນຂ້າ ບໍ່ຊະນະເອງ ບໍ່ໃຊ້ໃຫ້ຄົນອື່ນຊະນະ ມີສ່ວນແຫ່ງເມດຕາໃນສັດທັງປວງ ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີເວນກັບໃຜໆ ເລີຍ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບສູດທີ ໗.

තතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບວັກທີ ໓.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື —

චිත්තං [Pg.210] මෙත්තං උභො අත්ථෙ, පුඤ්ජං වෙපුල්ලපබ්බතං;

සම්පජානමුසාවාදො, දානඤ්ච මෙත්තභාවනා.

ຈິດຕະສູດ, ເມດຕາສູດ, ອຸພະຍັດຖະສູດ (ສູດທີ່ສະແດງປະໂຫຍດທັງສອງ), ປຸນຊະສູດ (ອັດຖິປຸນຊະສູດ), ເວປຸນລະປັບພະຕະສູດ, ສັມປະຊານະມຸສາວາດະສູດ, ທານະສູດ ແລະ ເມດຕາພາວະນາສູດ.

සත්තිමානි ච සුත්තානි, පුරිමානි ච වීසති;

එකධම්මෙසු සුත්තන්තා, සත්තවීසතිසඞ්ගහාති.

ພຣະສູດ 7 ສູດເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ພຣະສູດ 20 ສູດກ່ອນໜ້ານີ້ ລວມເປັນພຣະສູດ 27 ສູດ ທີ່ສົງເຄາະໄວ້ໃນເອກະກະນິບາດ (ໝວດທັມມະຂໍ້ດຽວ) ນີ້ແລ.

එකකනිපාතො නිට්ඨිතො.

ຈົບ ເອກະກະນິບາດ.

2. දුකනිපාතො

໒. ທຸກະນິບາດ

1. පඨමවග්ගො

໑. ວັກທີ 1

1. දුක්ඛවිහාරසුත්තං

໑. ທຸກຂະວິຫາຣະສູດ

28. (ද්වෙ [Pg.211] ධම්මෙ අනුක්කටි) වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໘. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතාය ච, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිධාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ອັນມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ຄວາມເດືອດຮ້ອນ ຄວາມເຜົາໄໝ້; ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ເຊິ່ງທຸຄະຕິ. ທັມ 2 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ 1 ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກໃນປັດຈຸບັນ ອັນມີຄວາມຄັບແຄ້ນ ຄວາມເດືອດຮۆ້ນ ຄວາມເຜົາໄໝ້; ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ເຊິ່ງທຸຄະຕິ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච, ජිව්හා කායො තථා මනො;

එතානි යස්ස ද්වාරානි, අගුත්තානිධ භික්ඛුනො.

“ຕາ ຫູ ດັງ ລີ້ນ ກາຍ ແລະ ໃຈ, ທະວານເຫຼົ່ານີ້ຂອງພິກຂຸໃດໃນພຣະສາສນານີ້ ທີ່ບໍ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງຮັກສາໄວ້,

‘‘භොජනම්හි අමත්තඤ්ඤූ, ඉන්ද්‍රියෙසු අසංවුතො;

කායදුක්ඛං චෙතොදුක්ඛං, දුක්ඛං සො අධිගච්ඡති.

ເປັນຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ແລະ ບໍ່ສຳລວມໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມປະສົບກັບຄວາມທຸກ ທັງທາງກາຍແລະທາງໃຈ.

‘‘ඩය්හමානෙන කායෙන, ඩය්හමානෙන චෙතසා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, දුක්ඛං විහරති තාදිසො’’ති.

ພິກຂຸຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກ ທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ດ້ວຍກາຍທີ່ເຜົາໄໝ້ ດ້ວຍໃຈທີ່ຮ້ອນຮົນ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 1.

2. සුඛවිහාරසුත්තං

໒. ສຸຂະວິຫາຣະສູດ

29. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໒໙. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා[Pg.212]. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතාය ච, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ປາສະຈາກຄວາມຄັບແຄ້ນ ຄວາມເດືອດຮ້ອນ ຄວາມເຜົາໄໝ້; ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ເຊິ່ງສຸຄະຕິ. ທັມ 2 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມເປັນຜູ້ຄຸ້ມຄອງທະວານໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ 1 ແລະ ຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນ ປາສະຈາກຄວາມຄັບແຄ້ນ ຄວາມເດືອດຮ້ອນ ຄວາມເຜົາໄໝ້; ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມຫວັງໄດ້ເຊິ່ງສຸຄະຕິ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච, ජිව්හා කායො තථා මනො;

එතානි යස්ස ද්වාරානි, සුගුත්තානිධ භික්ඛුනො.

“ຕາ ຫູ ດັງ ລີ້ນ ກາຍ ແລະ ໃຈ, ທະວານເຫຼົ່ານີ້ຂອງພິກຂຸໃດໃນພຣະສາສນານີ້ ທີ່ໄດ້ຄຸ້ມຄອງຮັກສາໄວ້ເປັນຢ່າງດີ,

‘‘භොජනම්හි ච මත්තඤ්ඤූ, ඉන්ද්‍රියෙසු ච සංවුතො;

කායසුඛං චෙතොසුඛං, සුඛං සො අධිගච්ඡති.

ເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນການບໍລິໂພກອາຫານ ແລະ ສຳລວມໃນອິນຊີທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມປະສົບກັບຄວາມສຸກ ທັງທາງກາຍແລະທາງໃຈ.

‘‘අඩය්හමානෙන කායෙන, අඩය්හමානෙන චෙතසා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, සුඛං විහරති තාදිසො’’ති.

ພິກຂຸຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກ ທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ດ້ວຍກາຍທີ່ບໍ່ເຜົາໄໝ້ ດ້ວຍໃຈທີ່ບໍ່ຮ້ອນຮົນ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 2.

3. තපනීයසුත්තං

໓. ຕະປະນີຍະສູດ

30. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໐. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා තපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අකතකල්‍යාණො හොති, අකතකුසලො, අකතභීරුත්තාණො, කතපාපො, කතලුද්දො, කතකිබ්බිසො. සො ‘අකතං මෙ කල්‍යාණ’න්තිපි තප්පති, ‘කතං මෙ පාප’න්තිපි තප්පති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ධම්මා තපනීයා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທັມທີ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ 2 ປະການນີ້ມີຢູ່. 2 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຮັດຄວາມດີໄວ້ ບໍ່ໄດ້ເຮັດກຸສົນໄວ້ ບໍ່ໄດ້ເຮັດທີ່ເພິ່ງປ້ອງກັນໄພ (ແກ່ຜູ້ຢ້ານກົວຕໍ່ສັງສາຣະໄພ) ໄວ້, ແຕ່ເປັນຜູ້ເຮັດບາບ ເຮັດຄວາມຫຍາບຊ້າ ເຮັດຄວາມຊົ່ວຮ້າຍໄວ້. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມເດືອດຮ້ອນວ່າ ‘ເຮົາບໍ່ໄດ້ເຮັດຄວາມດີໄວ້ເລີຍ’ ຍ່ອມເດືອດຮ້ອນວ່າ ‘ເຮົາໄດ້ເຮັດບາບໄວ້ແລ້ວ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທັມທີ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ 2 ປະການນີ້ແລ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ເພາະໄດ້ເຮັດກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ ແລະ ເຮັດກັມອື່ນໆ ທີ່ປະກອບດ້ວຍໂທດ (ມີຣາຄະເປັນຕົ້ນ),

‘‘අකත්වා කුසලං කම්මං, කත්වානාකුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

ເພາະບໍ່ໄດ້ເຮັດກຸສົນກັມ ແຕ່ໄດ້ເຮັດອະກຸສົນກັມໄວ້ເປັນອັນມາກ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 3.

4. අතපනීයසුත්තං

໔. ອະຕະປະນີຍະສູດ

31. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.213] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໑. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා අතපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කතකල්‍යාණො හොති, කතකුසලො, කතභීරුත්තාණො, අකතපාපො, අකතලුද්දො, අකතකිබ්බිසො. සො ‘කතං මෙ කල්‍යාණ’න්තිපි න තප්පති, ‘අකතං මෙ පාප’න්තිපි න තප්පති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ධම්මා අතපනීයා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທັມທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ 2 ປະການນີ້ມີຢູ່. 2 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ໄດ້ເຮັດຄວາມດີໄວ້ ໄດ້ເຮັດກຸສົນໄວ້ ໄດ້ເຮັດທີ່ເພິ່ງປ້ອງກັນໄພ (ແກ່ຜູ້ຢ້ານກົວຕໍ່ສັງສາຣະໄພ) ໄວ້, ແລະ ເປັນຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຮັດບາບ ບໍ່ໄດ້ເຮັດຄວາມຫຍາບຊ້າ ບໍ່ໄດ້ເຮັດຄວາມຊົ່ວຮ້າຍໄວ້. ບຸກຄົນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເດືອດຮ້ອນວ່າ ‘ເຮົາໄດ້ເຮັດຄວາມດີໄວ້ແລ້ວ’ ຍ່ອມບໍ່ເດືອດຮ້ອນວ່າ ‘ເຮົາບໍ່ໄດ້ເຮັດບາບໄວ້ເລີຍ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທັມທີ່ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເດືອດຮ້ອນ 2 ປະການນີ້ແລ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ເພາະໄດ້ລະກາຍທຸຈະຣິດ ວະຈີທຸຈະຣິດ ມະໂນທຸຈະຣິດ ແລະ ລະກັມອື່ນໆ ທີ່ປະກອບດ້ວຍໂທດ (ມີຣາຄະເປັນຕົ້ນ),

‘‘අකත්වාකුසලං කම්මං, කත්වාන කුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

ເພາະບໍ່ໄດ້ເຮັດອະກຸສົນກັມ ແຕ່ໄດ້ເຮັດກຸສົນກັມໄວ້ເປັນອັນມາກ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 4.

5. පඨමසීලසුත්තං

໕. ປະຖົມມະສີລະສູດ

32. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໒. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ද්වීහි? පාපකෙන ච සීලෙන, පාපිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນນະຣົກ ເໝືອນກັບຖືກນຳໄປວາງໄວ້. ທັມ 2 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ສີລອັນຊົ່ວຊ້າ 1 ແລະ ທິດຖິອັນຊົ່ວຊ້າ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນນະຣົກ ເໝືອນກັບຖືກນຳໄປວາງໄວ້” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘පාපකෙන ච සීලෙන, පාපිකාය ච දිට්ඨියා;

එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි, යො සමන්නාගතො නරො;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

“ນຣະຊົນໃດປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ ຄື ສີລອັນຊົ່ວຊ້າ ແລະ ທິດຖິອັນຊົ່ວຊ້າ; ນຣະຊົນນັ້ນຜູ້ມີປັນຍາຊົ່ວ ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 5.

6. දුතියසීලසුත්තං

໖. ທຸຕິຍະສີລະສູດ

33. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໓. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ද්වීහි? භද්දකෙන ච සීලෙන, භද්දිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි [Pg.214] ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ ເໝືອນກັບຖືກນຳໄປວາງໄວ້. ທັມ 2 ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ສີລອັນດີງາມ 1 ແລະ ທິດຖິອັນດີງາມ 1. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມຖືກນຳໄປປະດິດສະຖານໄວ້ໃນສະຫວັນ ເໝືອນກັບຖືກນຳໄປວາງໄວ້” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘භද්දකෙන ච සීලෙන, භද්දිකාය ච දිට්ඨියා;

එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි, යො සමන්නාගතො නරො;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“ນຣະຊົນໃດປະກອບດ້ວຍທັມ 2 ປະການນີ້ ຄື ສີລອັນດີງາມ ແລະ ທິດຖິອັນດີງາມ; ນຣະຊົນນັ້ນຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອຕາຍໄປ ເບື້ອງໜ້າແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 6.

7. ආතාපීසුත්තං

໗. ອາຕາປີສູດ

34. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໔. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘අනාතාපී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනොත්තාපී අභබ්බො සම්බොධාය, අභබ්බො නිබ්බානාය, අභබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. ආතාපී ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඔත්තාපී භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො නිබ්බානාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອຕຣັສຮູ້ ບໍ່ຄວນເພື່ອບັນລຸພຣະນິພພານ ບໍ່ຄວນເພື່ອບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສ່ວນພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ຍ່ອມຄວນເພື່ອຕຣັສຮູ້ ຄວນເພື່ອບັນລຸພຣະນິພພານ ຄວນເພື່ອບັນລຸທັມອັນເປັນແດນກະເສມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘අනාතාපී අනොත්තාපී, කුසීතො හීනවීරියො;

යො ථීනමිද්ධබහුලො, අහිරීකො අනාදරො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

“ພິກຂຸໃດບໍ່ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ມີຄວາມພຽນຫຍໍ້ຢ່ອນ ມັກງ້ວງເຫງົາຊຶມເຊືອ ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບໃນການປະຕິບັດ; ພິກຂຸຜູ້ມີສະພາບເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອຈະຖືກຕ້ອງ (ບັນລຸ) ພຣະສັມໂພທິຍານອັນຍອດຢ້ຽມ.

‘‘යො ච සතිමා නිපකො ඣායී, ආතාපී ඔත්තාපී ච අප්පමත්තො;

සංයොජනං ජාතිජරාය ඡෙත්වා, ඉධෙව සම්බොධිමනුත්තරං ඵුසෙ’’ති.

ສ່ວນພິກຂຸໃດມີສະຕິ ມີປັນຍາແກ່ກ້າ ມີປົກກະຕິເພ່ງພິນິດ (ດ້ວຍສະມະຖະແລະວິປັດສະນາ) ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ແລະ ບໍ່ປະມາດ; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຕັດສັງໂຍດອັນເປັນເຫດແຫ່ງຊາດິແລະຊະລາໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມຖືກຕ້ອງ (ບັນລຸ) ພຣະສັມໂພທິຍານອັນຍອດຢ້ຽມໃນອັດຕະພາບນີ້ເອງ”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 7.

8. පඨමනකුහනසුත්තං

໘. ປະຖົມມະນະກຸຫະນະສູດ

35. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໕. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘නයිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං, න ජනලපනත්ථං, න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං, න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං, භික්ඛවෙ[Pg.215], බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති සංවරත්ථඤ්චෙව පහානත්ථඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣົມມະຈັນນີ້ ເຮົາປະພຶດບໍ່ແມ່ນເພື່ອຫຼອກລວງຄົນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະຈົບປະແຈງຄົນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອອານິສົງຄືລາບສັກກາຣະແລະຄວາມສັນລະເສີນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມປາດຖະໜາວ່າ ‘ຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ຈັກເຮົາ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣົມມະຈັນນີ້ ເຮົາປະພຶດເພື່ອຄວາມສຳລວມ ແລະ ເພື່ອການລະ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සංවරත්ථං පහානත්ථං, බ්‍රහ්මචරියං අනීතිහං;

අදෙසයි සො භගවා, නිබ්බානොගධගාමිනං.

“ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ຊົງສະແດງພຣົມມະຈັນອັນບໍ່ມີໄພອັນຕະລາຍ ອັນເປັນທາງຢັ່ງລົງສູ່ພຣະນິພພານ ເພື່ອຄວາມສຳລວມ ແລະ ເພື່ອການລະ.

‘‘එස මග්ගො මහත්තෙහි, අනුයාතො මහෙසිභි ;

යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති, යථා බුද්ධෙන දෙසිතං;

දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති, සත්ථුසාසනකාරිනො’’ති.

ທາງນີ້ເປັນທາງທີ່ທ່ານຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ແສງຫາຄຸນອັນປະເສີດ (ມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນຕົ້ນ) ໄດ້ດຳເນີນໄປແລ້ວ. ຊົນທັງຫຼາຍໃດໆ ປະຕິບັດຕາມທາງນັ້ນ ຕາມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຜູ້ເຮັດຕາມຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະສາດສະດາ ຍ່ອມຈະເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 8.

9. දුතියනකුහනසුත්තං

໙. ທຸຕິຍະນະກຸຫະນະສູດ

36. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘නයිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං, න ජනලපනත්ථං, න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං, න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති අභිඤ්ඤත්ථඤ්චෙව පරිඤ්ඤත්ථඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣົມມະຈັນນີ້ ເຮົາປະພຶດບໍ່ແມ່ນເພື່ອຫຼອກລວງຄົນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອປະຈົບປະແຈງຄົນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອອານິສົງຄືລາບສັກກາຣະແລະຄວາມສັນລະເສີນ ບໍ່ແມ່ນເພື່ອຄວາມປາດຖະໜາວ່າ ‘ຄົນທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ຈັກເຮົາ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໂດຍທີ່ແທ້ແລ້ວ ພຣົມມະຈັນນີ້ ເຮົາປະພຶດເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ແລະ ເພື່ອການກຳນົດຮູ້” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘අභිඤ්ඤත්ථං පරිඤ්ඤත්ථං, බ්‍රහ්මචරියං අනීතිහං;

අදෙසයි සො භගවා, නිබ්බානොගධගාමිනං.

“ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ໄດ້ຊົງສະແດງພຣົມມະຈັນອັນບໍ່ມີໄພອັນຕະລາຍ ອັນເປັນທາງຢັ່ງລົງສູ່ພຣະນິພພານ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ແລະ ເພື່ອການກຳນົດຮູ້.

‘‘එස මග්ගො මහත්තෙහි, අනුයාතො මහෙසිභි;

යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති, යථා බුද්ධෙන දෙසිතං;

දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති, සත්ථුසාසනකාරිනො’’ති.

ທາງນີ້ເປັນທາງທີ່ທ່ານຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ແສງຫາຄຸນອັນປະເສີດ ໄດ້ດຳເນີນໄປແລ້ວ. ຊົນທັງຫຼາຍໃດໆ ປະຕິບັດຕາມທາງນັ້ນ ຕາມທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຜູ້ເຮັດຕາມຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະສາດສະດา ຍ່ອມຈະເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ສູດທີ 9.

10. සොමනස්සසුත්තං

໑໐. ໂໂສມະນັດສະສູດ

37. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໗. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයාය. කතමෙහි [Pg.216] ද්වීහි? සංවෙජනීයෙසු ඨානෙසු සංවෙජනෙන, සංවිග්ගස්ස ච යොනිසො පධානෙන. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໒ ປະການ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກແລະມີໂສມະນັສຢ່າງຍິ່ງໃນປັດຈຸບັນ, ແລະເປັນຜູ້ປາຣົບເຫດເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສວະທັງຫຼາຍ. ທັມ ໒ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ຄວາມສັງເວດໃນສະຖານທີ່ອັນຄວນສັງເວດ ໑, ແລະຄວາມພຽນໂດຍແຍບຄາຍຂອງຜູ້ມີຄວາມສັງເວດແລ້ວ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທັມ ໒ ປະການນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກແລະມີໂສມະນັສຢ່າງຍິ່ງໃນປັດຈຸບັນ, ແລະເປັນຜູ້ປາຣົບເຫດເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສວະທັງຫຼາຍ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘සංවෙජනීයට්ඨානෙසු, සංවිජ්ජෙථෙව පණ්ඩිතො;

ආතාපී නිපකො භික්ඛු, පඤ්ඤාය සමවෙක්ඛිය.

“ພິກຂຸຜູ້ເປັນບັນດິດ, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີປັນຍາແກ່ກ້າ, ເມື່ອພິຈາຣະນາດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ, ຄວນສັງເວດໃນສະຖານທີ່ອັນຄວນສັງເວດທັງຫຼາຍ.

‘‘එවං විහාරී ආතාපී, සන්තවුත්ති අනුද්ධතො;

චෙතොසමථමනුයුත්තො, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

ພິກຂຸຜູ້ມີປົກກະຕິຢູ່ຢ່າງນີ້, ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ມີຄວາມປະພຶດສະຫງົບ, ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດ, ຍ່ອຍບັນລຸເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີ ໑໐.

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບ ວັກທີ ໑.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ (ອຸທານ):

ද්වෙ ච භික්ඛූ තපනීයා, තපනීයා පරත්ථෙහි;

ආතාපී නකුහනා ද්වෙ, සොමනස්සෙන තෙ දසාති.

ພຣະສູດວ່າດ້ວຍພິກຂຸ ໒ ສູດ, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍທັມອັນເຮັດໃຫ້ຮ້ອນໃຈ ໒ ສູດ, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍປະໂຫຍດຢ່າງຍິ່ງ ໒ ສູດ, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍຜູ້ມີຄວາມພຽນ, ພຣະສູດວ່າດ້ວຍຄວາມບໍ່ລວງໂລກ ໒ ສູດ, ແລະພຣະສູດວ່າດ້ວຍຄວາມໂສມະນັສ, ລວມເປັນ ໑໐ ສູດດັ່ງນີ້.

2. දුතියවග්ගො

໒. ວັກທີ ໒

1. විතක්කසුත්තං

໑. ວິຕັກກະສູດ

38. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໘. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තථාගතං, භික්ඛවෙ, අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං ද්වෙ විතක්කා බහුලං සමුදාචරන්ති – ඛෙමො ච විතක්කො, පවිවෙකො ච. අබ්‍යාපජ්ඣාරාමො, භික්ඛවෙ, තථාගතො අබ්‍යාපජ්ඣරතො. තමෙනං, භික්ඛවෙ, තථාගතං අබ්‍යාපජ්ඣාරාමං අබ්‍යාපජ්ඣරතං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරති – ‘ඉමායාහං ඉරියාය න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා’ති.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິຕົກ ໒ ປະການນີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າເປັນສ່ວນຫຼາຍ ຄື ເຂມວິຕົກ (ຄວາມດຳຣິອັນກະເສມ) ໑, ແລະ ປະວິເວກະວິຕົກ (ຄວາມດຳຣິອັນສະຫງົບສົງັດ) ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຕຖາຄົດເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນຢ່າງນີ້, ວິຕົກນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເປັນສ່ວນຫຼາຍວ່າ: ‘ເຮົາຈະບໍ່ບຽດບຽນສັດໃດໆ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສັດຜູ້ສະດຸ້ງ ຫຼື ສັດຜູ້ໝັ້ນຄົງ ດ້ວຍອິຣິຍາບົດນີ້ເລີຍ’.

‘‘පවිවෙකාරාමො[Pg.217], භික්ඛවෙ, තථාගතො පවිවෙකරතො. තමෙනං, භික්ඛවෙ, තථාගතං පවිවෙකාරාමං පවිවෙකරතං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරති – ‘යං අකුසලං තං පහීන’න්ති.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະຕຖາຄົດເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະຕຖາຄົດເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດຢ່າງນີ້, ວິຕົກນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເປັນສ່ວນຫຼາຍວ່າ: ‘ອົກຸສົນໃດໆ ເຮົາໄດ້ລະເສຍແລ້ວ’.

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි අබ්‍යාපජ්ඣාරාමා විහරථ අබ්‍යාපජ්ඣරතා. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං අබ්‍යාපජ්ඣාරාමානං විහරතං අබ්‍යාපජ්ඣරතානං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරිස්සති – ‘ඉමාය මයං ඉරියාය න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙම තසං වා ථාවරං වා’ති.

“ເພາະເຫດນັ້ນແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນຢູ່ເຖີດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພວກເທີທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມບໍ່ບຽດບຽນຢູ່ຢ່າງນີ້, ວິຕົກນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເປັນສ່ວນຫຼາຍວ່າ: ‘ພວກເຮົາຈະບໍ່ບຽດບຽນສັດໃດໆ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສັດຜູ້ສະດຸ້ງ ຫຼື ສັດຜູ້ໝັ້ນຄົງ ດ້ວຍອິຣິຍາບົດນີ້ເລີຍ’.

‘‘පවිවෙකාරාමා, භික්ඛවෙ, විහරථ පවිවෙකරතා. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පවිවෙකාරාමානං විහරතං පවිවෙකරතානං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරිස්සති – ‘කිං අකුසලං, කිං අප්පහීනං, කිං පජහාමා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ຈົ່ງເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດຢູ່ເຖີດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພວກເທີທັງຫຼາຍເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດ, ເປັນຜູ້ມັກໃນຄວາມສະຫງົບສົງັດຢູ່ຢ່າງນີ້, ວິຕົກນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເປັນສ່ວນຫຼາຍວ່າ: ‘ອົກຸສົນຄືຫຍັງແດ່? ອົກຸສົນໃດທີ່ຍັງບໍ່ທັນໄດ້ລະ? ພວກເຮົາຈະລະອົກຸສົນໃດ?’”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘තථාගතං බුද්ධමසය්හසාහිනං, දුවෙ විතක්කා සමුදාචරන්ති නං;

ඛෙමො විතක්කො පඨමො උදීරිතො, තතො විවෙකො දුතියො පකාසිතො.

“ວິຕົກ ໒ ປະການນີ້ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງອົດທົນຕໍ່ສິ່ງທີ່ອົດທົນໄດ້ຍາກ; ວິຕົກປະການທຳອິດທີ່ຊົງສະແດງໄວ້ຄື ເຂມວິຕົກ, ຖັດຈາກນັ້ນ ວິຕົກປະການທີສອງທີ່ຊົງປະກາດໄວ້ຄື ວິເວກະວິຕົກ.

‘‘තමොනුදං පාරගතං මහෙසිං, තං පත්තිපත්තං වසිමං අනාසවං;

විසන්තරං තණ්හක්ඛයෙ විමුත්තං, තං වෙ මුනිං අන්තිමදෙහධාරිං;

මාරඤ්ජහං බ්‍රූමි ජරාය පාරගුං.

ເຮົາກ່າວເອີ້ນພຣະຕຖາຄົດພຣະອົງນັ້ນ ຜູ້ຊົງກຳຈັດຄວາມມືດ, ຜູ້ຊົງເຖິງຝັ່ງ, ຜູ້ຊົງສະແຫວງຫາຄຸນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ, ຜູ້ຊົງບັນລຸເຖິງສິ່ງທີ່ຄວນບັນລຸ, ຜູ້ຊົງມີວະສີ, ຜູ້ຊົງປາສະຈາກອາສວະ, ຜູ້ຊົງຂ້າມພົ້ນມົນທິນ, ຜູ້ຊົງຫຼຸດພົ້ນໃນທັມເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ, ຜູ້ຊົງເປັນມຸນີ, ຜູ້ຊົງມີຮ່າງກາຍນີ້ເປັນຮ່າງກາຍສຸດທ້າຍ, ຜູ້ຊົງລະເສຍເຊິ່ງມານ, ຜູ້ຊົງເຖິງຝັ່ງແຫ່ງຄວາມແກ່.

‘‘සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො, යථාපි පස්සෙ ජනතං සමන්තතො;

තථූපමං ධම්මමයං සුමෙධො, පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛු;

සොකාවතිණ්ණං ජනතමපෙතසොකො, අවෙක්ඛති ජාතිජරාභිභූත’’න්ති.

ບຸຣຸດຜູ້ຢືນຢູ່ເທິງຍອດພູເຂົາຫີນ ຍ່ອມແນມເຫັນປະຊາຊົນໄດ້ໂດຍຮອບ ສັນໃດ; ພຣະຜູ້ມີປັນຍາດີ, ມີພຣະຈັກຂຸໂດຍຮອບ, ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມໂສກແລ້ວ, ສະເດັດຂຶ້ນສູ່ປຣາສາດອັນແລ້ວດ້ວຍທັມອັນປຽບເໝືອນພູເຂົາຫີນນັ້ນ, ຍ່ອມຊົງເພັ່ງພິສູດເບິ່ງປະຊາຊົນຜູ້ຈົມຢູ່ໃນຄວາມໂສກ, ຜູ້ຖືກຄວາມເກີດແລະຄວາມແກ່ຄອບງຳ ສັນນັ້ນ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີ ໑.

2. දෙසනාසුත්තං

໒. ເທສະນາສູດ

39. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.218] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໓໙. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ද්වෙ ධම්මදෙසනා පරියායෙන භවන්ති. කතමා ද්වෙ? ‘පාපං පාපකතො පස්සථා’ති – අයං පඨමා ධම්මදෙසනා; ‘පාපං පාපකතො දිස්වා තත්ථ නිබ්බින්දථ විරජ්ජථ විමුච්චථා’ති – අයං දුතියා ධම්මදෙසනා. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ඉමා ද්වෙ ධම්මදෙසනා පරියායෙන භවන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະທັມມະເທສະນາ ໒ ປະການ ຂອງພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມມີໂດຍອະເນກປະຍາຍ. ໒ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ‘ພວກເທີຈົ່ງເຫັນບາບໂດຍຄວາມເປັນບາບເຖີດ’ ນີ້ເປັນພຣະທັມມະເທສະນາປະການທີ ໑; ‘ເມື່ອເຫັນບາບໂດຍຄວາມເປັນບາບແລ້ວ ຈົ່ງເບື່ອໜ່າຍ, ຈົ່ງຄາຍຄວາມກຳນັດ, ຈົ່ງຫຼຸດພົ້ນໃນບາບນັ້ນເຖີດ’ ນີ້ເປັນພຣະທັມມະເທສະນາປະການທີ ໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣະທັມມະເທສະນາ ໒ ປະການນີ້ ຂອງພຣະຕຖາຄົດຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມມີໂດຍອະເນກປະຍາຍ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘තථාගතස්ස බුද්ධස්ස, සබ්බභූතානුකම්පිනො;

පරියායවචනං පස්ස, ද්වෙ ච ධම්මා පකාසිතා.

“ຈົ່ງເບິ່ງພຣະທັມມະເທສະນາອັນສະແດງໂດຍອະເນກປະຍາຍ ຂອງພຣະຕຖາຄົດພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຊົງອະນຸເຄາະແກ່ສັດທັງປວງ; ພຣະອົງຊົງປະກາດທັມ ໒ ປະການໄວ້ເປັນຢ່າງດີ.

‘‘පාපකං පස්සථ චෙතං, තත්ථ චාපි විරජ්ජථ;

තතො විරත්තචිත්තාසෙ, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සථා’’ති.

ພວກເທີຈົ່ງເຫັນບາບນັ້ນ ແລະຈົ່ງຄາຍຄວາມກຳນັດໃນບາບນັ້ນ; ຈາກນັ້ນ ພວກເທີຜູ້ມີຈິດຄາຍຄວາມກຳນັດແລ້ວ ຍ່ອມຈະກະທຳທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີ ໒.

3. විජ්ජාසුත්තං

໓. ວິຊຊາສູດ

40. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໐. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘අවිජ්ජා, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා අන්වදෙව අහිරිකං අනොත්තප්පං; විජ්ජා ච ඛො, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා කුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා අන්වදෙව හිරොත්තප්ප’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະວິຊາ (ຄວາມບໍ່ຮູ້) ເປັນຫົວໜ້າໃນການເຂົ້າເຖິງອົກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ຄວາມບໍ່ລະອາຍຕໍ່ບາບ (ອະຫິຣິກະ) ແລະຄວາມບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ບາບ (ອະໂနດຕັບປະ) ຍ່ອມຕິດຕາມມາ; ສ່ວນວິຊາ (ຄວາມຮູ້) ແລ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນຫົວໜ້າໃນການເຂົ້າເຖິງກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ, ຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ (ຫິຣິ) ແລະຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ບາບ (ໂອດຕັບປະ) ຍ່ອມຕິດຕາມມາ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යා කාචිමා දුග්ගතියො, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච;

අවිජ්ජාමූලිකා සබ්බා, ඉච්ඡාලොභසමුස්සයා.

“ທຸຄະຕິໃດໆ ກໍຕາມ ໃນໂລກນີ້ແລະໂລກໜ້າ; ทຸຄະຕິທັງໝົດນັ້ນລ້ວນແຕ່ມີອະວິຊາເປັນຮາກເຫງົ້າ, ແລະຈະເລີນເຕີບໂຕຂຶ້ນດ້ວຍຄວາມຢາກແລະຄວາມໂລບ.

‘‘යතො ච හොති පාපිච්ඡො, අහිරීකො අනාදරො;

තතො පාපං පසවති, අපායං තෙන ගච්ඡති.

ເພາະເຫດທີ່ບຸກຄົນເປັນຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ, ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ, ບໍ່ມີຄວາມເຄົາຣົບ; ເພາະເຫດນັ້ນ ບາບຍ່ອມຈະເລີນຂຶ້ນ, ແລະຍ່ອມໄປສູ່ອະບາຍດ້ວຍບາບນັ້ນ.

‘‘තස්මා ඡන්දඤ්ච ලොභඤ්ච, අවිජ්ජඤ්ච විරාජයං;

විජ්ජං උප්පාදයං භික්ඛු, සබ්බා දුග්ගතියො ජහෙ’’ති.

ເພາະສະນັ້ນ, ພິກຂຸຜູ້ລະເສຍເຊິ່ງຄວາມພໍໃຈ, ຄວາມໂລບ, ແລະອະວິຊາ, ຍັງວິຊາໃຫ້ເກີດຂຶ້ນ, ຍ່ອຍລະທຸຄະຕິທັງປວງໄດ້”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີ ໓.

4. පඤ්ඤාපරිහීනසුත්තං

໔. ປັນຍາປະຣິຫີນີສູດ

41. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.219] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໑. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວอย่างນີ້ວ່າ:

‘‘තෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා සුපරිහීනා යෙ අරියාය පඤ්ඤාය පරිහීනා. තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරන්ති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. තෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා අපරිහීනා යෙ අරියාය පඤ්ඤාය අපරිහීනා. තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරන්ති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດທີ່ເສື່ອມແລ້ວຈາກປັນຍາອັນປະເສີດ (ອະຣິຍະປັນຍາ), ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເສື່ອມຢ່າງຍິ່ງ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມຢູ່ເປັນທຸກ, ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ມີຄວາມກະວົນກະວາຍໃນປັດຈຸບັນ; ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການແຕກດັບແຫ່ງກາຍ, ຍ່ອມຫວັງໄດ້ທຸຄະຕິ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດທີ່ບໍ່ເສື່ອມແລ້ວຈາກປັນຍາອັນປະເສີດ, ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າບໍ່ເສື່ອມເລີຍ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກ, ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ບໍ່ມີຄວາມກະວົນກະວາຍໃນປັດຈຸບັນ; ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ການແຕກດັບແຫ່ງກາຍ, ຍ່ອມຫວັງໄດ້ສຸຄະຕິ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘පඤ්ඤාය පරිහානෙන, පස්ස ලොකං සදෙවකං;

නිවිට්ඨං නාමරූපස්මිං, ඉදං සච්චන්ති මඤ්ඤති.

“ຈົ່ງເບິ່ງໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ຜູ້ເສື່ອມແລ້ວຈາກປັນຍາ; ເຂົາເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນໃນນາມຮູບ, ແລະສຳຄັນໝັ້ນໝາຍວ່າ ‘ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ’.

‘‘පඤ්ඤා හි සෙට්ඨා ලොකස්මිං, යායං නිබ්බෙධගාමිනී;

යාය සම්මා පජානාති, ජාතිභවපරික්ඛයං.

ເພາະປັນຍາເປັນສິ່ງປະເສີດສຸດໃນໂລກ, ເປັນເຄື່ອງຊຳແລກກິເລດໃຫ້ເຖິງພຣະນິພານ; ບຸກຄົນຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊາດແລະພົບໄດ້ໂດຍຊອບດ້ວຍປັນຍານັ້ນ.

‘‘තෙසං දෙවා මනුස්සා ච, සම්බුද්ධානං සතීමතං;

පිහයන්ති හාසපඤ්ඤානං, සරීරන්තිමධාරින’’න්ති.

ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຮັກໃຄ່ປາດຖະໜາຢາກພົບພຣະສັມພຸດທະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ມີສະຕິ, 有ປັນຍາອັນແຈ່ມໃສ, ຜູ້ຊົງໄວ້ເຊິ່ງຮ່າງກາຍສຸດທ້າຍ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີ ໔.

5. සුක්කධම්මසුත්තං

໕. ສຸກກະທັມມະສູດ

42. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໒. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සුක්කා ධම්මා ලොකං පාලෙන්ති. කතමෙ ද්වෙ? හිරී ච, ඔත්තප්පඤ්ච. ඉමෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ද්වෙ සුක්කා ධම්මා ලොකං න පාලෙය්‍යුං, නයිධ පඤ්ඤායෙථ මාතාති වා මාතුච්ඡාති වා මාතුලානීති වා ආචරියභරියාති වා ගරූනං දාරාති වා. සම්භෙදං ලොකො අගමිස්ස යථා අජෙළකා කුක්කුටසූකරා සොණසිඞ්ගාලා. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ද්වෙ සුක්කා ධම්මා ලොකං පාලෙන්ති තස්මා පඤ්ඤායති මාතාති වා මාතුච්ඡාති වා මාතුලානීති වා ආචරියභරියාති වා ගරූනං දාරාති වා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທັມອັນຂາວ ໒ ປະການນີ້ ຍ່ອມຄຸ້ມຄອງໂລກ. ໒ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ຫິຣິ (ຄວາມລະອາຍຕໍ່ບາບ) ໑, ແລະ ໂອດຕັບປະ (ຄວາມຢ້ານກົວຕໍ່ບາບ) ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫາກທັມອັນຂາວ ໒ ປະການນີ້ ບໍ່ຄຸ້ມຄອງໂລກແລ້ວ, ໃນໂລກນີ້ກໍຈະບໍ່ປາກົດຄຳວ່າ ‘ແມ່’, ‘ປ້າ (ພີ່ນ້ອງຂອງແມ່)’, ‘ພັນລະຍາຂອງນ້າຊາຍ’, ‘ພັນລະຍາຂອງອາຈານ’ ຫຼື ‘ພັນລະຍາຂອງຜູ້ຄວນເຄົາຣົບ’. ໂລກກໍຈະເຖິງຄວາມສັບສົນປົນເປກັນ ເໝືອນດັ່ງແບ້, ແກະ, ໄກ່, ໝູ, ໝາ ແລະ ໝາຈິ້ງຈອກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ທັມອັນຂາວ ໒ ປະການນີ້ ຄຸ້ມຄອງໂລກຢູ່, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງຍັງປາກົດຄຳວ່າ ‘ແມ່’, ‘ປ້າ’, ‘ພັນລະຍາຂອງນ້າຊາຍ’, ‘ພັນລະຍາຂອງອາຈານ’ ຫຼື ‘ພັນລະຍາຂອງຜູ້ຄວນເຄົາຣົບ’”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යෙසං [Pg.220] චෙ හිරිඔත්තප්පං, සබ්බදා ච න විජ්ජති;

වොක්කන්තා සුක්කමූලා තෙ, ජාතිමරණගාමිනො.

“ຫາກບຸກຄົນໃດ ບໍ່ມີຫິຣິແລະໂອດຕັບປະໃນການທຸກເມື່ອ; ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າຫຼຸດພົ້ນຈາກຮາກເຫງົ້າແຫ່ງຄວາມດີ, ຍ່ອຍເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງການເກີດແລະການຕາຍ.

‘‘යෙසඤ්ච හිරිඔත්තප්පං, සදා සම්මා උපට්ඨිතා;

විරූළ්හබ්‍රහ්මචරියා තෙ, සන්තො ඛීණපුනබ්භවා’’ති.

ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ມີຫິຣິແລະໂອດຕັບປະຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ສະເໝີ; ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນມີພຣົມມະຈັນອັນງອກງາມ, ເປັນຜູ້ສະຫງົບ, ແລະມີພົບໃໝ່ອັນສິ້ນໄປແຫ່ງການເກີດແລ້ວ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີ ໕.

6. අජාතසුත්තං

໖. ອະຊາຕະສູດ

43. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໓. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං. නො චෙතං, භික්ඛවෙ, අභවිස්ස අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, නයිධ ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායෙථ. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, තස්මා ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງທີ່ບໍ່ເກີດ, ບໍ່ເປັນ, ບໍ່ຖືກສ້າງ, ບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງ ນັ້ນມີຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຫາກສິ່ງທີ່ບໍ່ເກີດ, ບໍ່ເປັນ, ບໍ່ຖືກສ້າງ, ບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງນັ້ນ ບໍ່ມີແລ້ວ, ໃນໂລກນີ້ກໍຈະບໍ່ປາກົດທາງຫຼຸດພົ້ນອອກໄປຈາກສິ່ງທີ່ເກີດ, ເປັນ, ຖືກສ້າງ, ແລະຖືກປຸງແຕ່ງເລີຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ມີສິ່ງທີ່ບໍ່ເກີດ, ບໍ່ເປັນ, ບໍ່ຖືກສ້າງ, ບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງຢູ່, ເພາະສະນັ້ນ ຈຶ່ງປາກົດທາງຫຼຸດພົ້ນອອກໄປຈາກສິ່ງທີ່ເກີດ, ເປັນ, ຖືກສ້າງ, ແລະຖືກປຸງແຕ່ງ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ජාතං භූතං සමුප්පන්නං, කතං සඞ්ඛතමද්ධුවං;

ජරාමරණසඞ්ඝාටං, රොගනීළං පභඞ්ගුරං.

“ສິ່ງທີ່ເກີດແລ້ວ, ເປັນແລ້ວ, ເກີດຂຶ້ນພ້ອມແລ້ວ, ຖືກສ້າງແລ້ວ, ຖືກປຸງແຕ່ງແລ້ວ, ບໍ່ທ່ຽງແທ້, ເປັນທີ່ປະຊຸມແຫ່ງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ, ເປັນຮັງແຫ່ງໂຣກ, ເປາະບາງແຕກທຳລາຍງ່າຍ,

‘‘ආහාරනෙත්තිප්පභවං, නාලං තදභිනන්දිතුං;

තස්ස නිස්සරණං සන්තං, අතක්කාවචරං ධුවං.

ມີອາຫານແລະຕັນຫາເປັນເຄື່ອງນຳໄປສູ່ພົບ, ບໍ່ຄວນທີ່ຈະເພີດເພີນຍິນດີໃນສິ່ງນັ້ນ; ທາງຫຼຸດພົ້ນອອກໄປຈາກສິ່ງນັ້ນ ເປັນທັມອັນສະຫງົບ, ບໍ່ແມ່ນວິໄສແຫ່ງຄວາມຄິດຄາດຄະເນ, ເປັນທັມອັນໝັ້ນຄົງ,

‘‘අජාතං අසමුප්පන්නං, අසොකං විරජං පදං;

නිරොධො දුක්ඛධම්මානං, සඞ්ඛාරූපසමො සුඛො’’ති.

ບໍ່ເກີດ, ບໍ່ເກີດຂຶ້ນພ້ອມ, ປາສະຈາກຄວາມໂສກ, ປາສະຈາກທຸລີ, ເປັນທີ່ດັບແຫ່ງທຸກຂະທັມທັງຫຼາຍ, ເປັນທີ່ສະຫງົບລະງັບແຫ່ງສັງຂານ, ເປັນສຸກຢ່າງຍິ່ງ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບ ສູດທີ ໖.

7. නිබ්බානධාතුසුත්තං

໗. ນิບພານະທາຕຸສູດ

44. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໔. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັສໄວ້ແລ້ວ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වෙමා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානධාතුයො. කතමෙ ද්වෙ? සඋපාදිසෙසා ච නිබ්බානධාතු, අනුපාදිසෙසා ච නිබ්බානධාතු.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນิບພານທາດ ໒ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໒ ປະການນັ້ນຄືຫຍັງແດ່? ຄື ສະອຸປາທິເສສະນິບພານທາດ (ນິບພານທາດທີ່ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອ) ໑, ແລະ ອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ (ນິບພານທາດທີ່ບໍ່ມີອຸປາທິເຫຼືອ) ໑.

‘‘කතමා [Pg.221] ච, භික්ඛවෙ, සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස තිට්ඨන්තෙව පඤ්චින්ද්‍රියානි යෙසං අවිඝාතත්තා මනාපාමනාපං පච්චනුභොති, සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙති. තස්ස යො රාගක්ඛයො, දොසක්ඛයො, මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະອຸປາທິເສສະນິບພານທາດນັ້ນຄືຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ສິ້ນອາສວະແລ້ວ, ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ, ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ປົງພະຣະລົງແລ້ວ, ບັນລຸປະໂຫຍດຂອງຕົນແລ້ວ, ມີສັງໂຍດໃນພົບສິ້ນໄປຮອບແລ້ວ, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ. ອິນຊີ ໕ ຂອງພິກຂຸນັ້ນຍັງຄົງຕັ້ງຢູ່, ເພາະອິນຊີເຫຼົ່ານັ້ນຍັງບໍ່ທັນດັບໄປ ພິກຂຸນັ້ນຈຶ່ງຍັງສະເຫວີຍອາຣົມອັນເພິ່ງພໍໃຈແລະບໍ່ເພິ່ງພໍໃຈ, ຍັງຮັບຮູ້ສຸກແລະທຸກຢູ່. ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂທສະ, ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂມຫະ ຂອງພິກຂຸນັ້ນ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຊື່ວ່າ ສະອຸປາທິເສສະນິບພານທາດ.

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, අනුපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස ඉධෙව, භික්ඛවෙ, සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීති භවිස්සන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ නිබ්බානධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ ເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸໃນພະທຳວິນັຍນີ້ ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງໄດ້ແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເວທະນາທັງປວງທີ່ພະອໍຣະຫັນອົງນັ້ນສະເຫວີຍແລ້ວໃນອັດຕະພາບນີ້ເອງ ອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ເພີດເພີນແລ້ວ ຈັກເປັນຂອງເຢັນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີ້ຮຽກວ່າ ອະນຸປາທິເສສະນิບພານທາດ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນິບພານທາດ ໒ ປະການນີ້ແລ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘දුවෙ ඉමා චක්ඛුමතා පකාසිතා, නිබ්බානධාතූ අනිස්සිතෙන තාදිනා;

එකා හි ධාතු ඉධ දිට්ඨධම්මිකා, සඋපාදිසෙසා භවනෙත්තිසඞ්ඛයා;

අනුපාදිසෙසා පන සම්පරායිකා, යම්හි නිරුජ්ඣන්ති භවානි සබ්බසො.

“ນິບພານທາດ ໒ ປະການນີ້ ອັນພະຜູ້ມີພະຈັກຂຸ ຜູ້ບໍ່ອາໄສຕັນຫາແລະທິດຖິ ຜູ້ຄົງທີ່ ໄດ້ຊົງປະກາດໄວ້ແລ້ວ. ຈິງຢູ່, ນິບພານທາດຢ່າງໜຶ່ງມີໃນປັດຈຸບັນນີ້ ເປັນສະອຸປາທິເສສະ ເພາະສິ້ນຕັນຫາເຄື່ອງນຳໄປສູ່ພົບ. ສ່ວນອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ ເປັນໄປໃນພາຍໜ້າ (ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ) ເປັນທີ່ດັບສະໜິດແຫ່ງພົບທັງຫຼາຍໂດຍປະການທັງປວງ.”

‘‘යෙ එතදඤ්ඤාය පදං අසඞ්ඛතං, විමුත්තචිත්තා භවනෙත්තිසඞ්ඛයා;

තෙ ධම්මසාරාධිගමා ඛයෙ රතා, පහංසු තෙ සබ්බභවානි තාදිනො’’ති.

“ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ແຈ້ງທຳອັນບໍ່ມີປັດໄຈປຸງແຕ່ງນີ້ແລ້ວ ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະສິ້ນຕັນຫາເຄື່ອງນຳໄປສູ່ພົບ. ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນບັນລຸທຳອັນເປັນສາລະແລ້ວ ຍິນດີໃນທຳເປັນທີ່ສິ້ນໄປ (ແຫ່ງກິເລດ) ເປັນຜູ້ຄົງທີ່ ລະພົບທັງປວງໄດ້ແລ້ວ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໗)

8. පටිසල්ලානසුත්තං

໘. ປະຕິສັນລານະສູດ

45. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໕. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘පටිසල්ලානාරාමා, භික්ඛවෙ, විහරථ පටිසල්ලානරතා, අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තා, අනිරාකතජ්ඣානා, විපස්සනාය සමන්නාගතා, බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං[Pg.222]. පටිසල්ලානාරාමානං, භික්ඛවෙ, විහරතං පටිසල්ලානරතානං අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තානං අනිරාකතමජ්ඣානානං විපස්සනාය සමන්නාගතානං බ්‍රූහෙතානං සුඤ්ඤාගාරානං ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີງຈົ່ງເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຫຼີກເຣັ້ນ, ຍິນດີແລ້ວໃນການຫຼີກເຣັ້ນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບໃຈໃນພາຍໃນ, ບໍ່ລະຖິ້ມຊານ, ປະກອບດ້ວຍວິປັດສະນາ, ເພີ່ມພູນສູນຍາຄານ (ເຮືອນວ່າງ) ຢູ່ເຖີດ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍຍິນດີໃນການຫຼີກເຣັ້ນ, ຍິນດີແລ້ວໃນການຫຼີກເຣັ້ນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມສະຫງົບໃຈໃນພາຍໃນ, ບໍ່ລະຖິ້ມຊານ, ປະກອບດ້ວຍວິປັດສະນາ, ເພີ່ມພູນສູນຍາຄານຢູ່, ຜົນ ໒ ປະການ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ເປັນອັນຫວັງໄດ້ ຄື: ພະອໍຣະຫັດຕະຜົນໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼືເມື່ອຍັງມີອຸປະທິເຫຼືອຢູ່ ກໍເປັນພະອະນາຄາມີ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘යෙ සන්තචිත්තා නිපකා, සතිමන්තො ච ඣායිනො;

සම්මා ධම්මං විපස්සන්ති, කාමෙසු අනපෙක්ඛිනො.

“ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນມີຈິດສະຫງົບ ມີປັນຍາແກ່ກ້າ ມີສະຕິ ແລະເພ່ງພິນິດ (ມີຊານ) ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທຳໂດຍຊອບ ບໍ່ມີຄວາມອາໄລໃນກາມທັງຫຼາຍ.”

‘‘අප්පමාදරතා සන්තා, පමාදෙ භයදස්සිනො;

අභබ්බා පරිහානාය, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති.

“ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຍິນດີໃນຄວາມບໍ່ປະໝາດ ເປັນຜູ້ສະຫງົບ ເຫັນໄພໃນຄວາມປະໝາດ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອຄວາມເສື່ອມ ເປັນຜູ້ຢູ່ໃກ້ພະນິບພານແທ້ໆ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໘)

9. සික්ඛානිසංසසුත්තං

໙. ສິກຂານິສັງສະສູດ

46. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໖. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘සික්ඛානිසංසා, භික්ඛවෙ, විහරථ පඤ්ඤුත්තරා විමුත්තිසාරා සතාධිපතෙය්‍යා. සික්ඛානිසංසානං, භික්ඛවෙ, විහරතං පඤ්ඤුත්තරානං විමුත්තිසාරානං සතාධිපතෙය්‍යානං ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີງຈົ່ງເປັນຜູ້ມີສິກຂາເປັນອານິສົງ, 有ປັນຍາເປັນຍອດ, ມີວິມຸດຕິເປັນສາລະ, ມີສະຕິເປັນໃຫຍ່ຢູ່ເຖີດ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸທັງຫຼາຍມີສິກຂາເປັນອານິສົງ, ມີປັນຍາເປັນຍອດ, ມີວິມຸດຕິເປັນສາລະ, ມີສະຕິເປັນໃຫຍ່ຢູ່, ຜົນ ໒ ປະການ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ເປັນອັນຫວັງໄດ້ ຄື: ພະອໍຣະຫັດຕະຜົນໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼືເມື່ອຍັງມີອຸປະທິເຫຼືອຢູ່ ກໍເປັນພະອະນາຄາມີ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘පරිපුණ්ණසික්ඛං අපහානධම්මං, පඤ්ඤුත්තරං ජාතිඛයන්තදස්සිං;

තං වෙ මුනිං අන්තිමදෙහධාරිං, මාරඤ්ජහං බ්‍රූමි ජරාය පාරගුං.

“ເຮົາຕະຖาຄົດຮຽກມຸນີຜູ້ມີສິກຂາບໍລິບູນ ມີທຳອັນບໍ່ເສື່ອມຖອຍ ມີປັນຍາເປັນຍອດ ເຫັນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊາດ ຜູ້ຊົງໄວ້ຊຶ່ງຮ່າງກາຍສຸດທ້າຍ ຜູ້ລະມານໄດ້ແລ້ວ ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງຊະລາ.”

‘‘තස්මා සදා ඣානරතා සමාහිතා, ආතාපිනො ජාතිඛයන්තදස්සිනො;

මාරං සසෙනං අභිභුය්‍ය භික්ඛවො, භවථ ජාතිමරණස්ස පාරගා’’ති.

“ເພາະເຫດນັ້ນ ພວກເທີງຈົ່ງເປັນຜູ້ຍິນດີໃນຊານ ມີຈິດສະຕັ້ງໝັ້ນ ມີຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ເຫັນຄວາມສิ້ນໄປແຫ່ງຊາດຢູ່ເປັນນິດ ຄອບງຳມານພ້ອມທັງເສນາແລ້ວ ເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງຊາດແລະມໍລະນະເຖີດ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໙)

10. ජාගරියසුත්තං

໑໐. ຊາຄະຣິຍະສູດ

47. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.223] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໗. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘ජාගරො චස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විහරෙය්‍ය සතො සම්පජානො සමාහිතො පමුදිතො විප්පසන්නො ච තත්ථ කාලවිපස්සී ච කුසලෙසු ධම්මෙසු. ජාගරස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො සතස්ස සම්පජානස්ස සමාහිතස්ස පමුදිතස්ස විප්පසන්නස්ස තත්ථ කාලවිපස්සිනො කුසලෙසු ධම්මෙසු ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸພຶງເປັນຜູ້ຕື່ນຢູ່ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ມີຄວາມປາໂມດ ແລະມີຄວາມຜ່ອງໃສ ພິຈາລະນາເຫັນທຳອັນເປັນກຸສົນຕາມການອັນຄວນຢູ່. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພິກຂຸຜູ້ຕື່ນຢູ່ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ມີຄວາມປາໂມດ ມີຄວາມຜ່ອງໃສ ພິຈาລະນາເຫັນທຳອັນເປັນກຸສົນຕາມການອັນຄວນຢູ່, ຜົນ ໒ ປະການ ຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງ ເປັນອັນຫວັງໄດ້ ຄື: ພະອໍຣະຫັດຕະຜົນໃນປັດຈຸບັນ, ຫຼືເມື່ອຍັງມີອຸປະທິເຫຼືອຢູ່ ກໍເປັນພະອະນາຄາມີ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘ජාගරන්තා සුණාථෙතං, යෙ සුත්තා තෙ පබුජ්ඣථ;

සුත්තා ජාගරිතං සෙය්‍යො, නත්ථි ජාගරතො භයං.

“ພວກເທີງຜູ້ຕື່ນຢູ່ ຈົ່ງຟັງຄຳນີ້, ພວກເທີງເຫຼົ່າໃດທີ່ຫຼັບຢູ່ ຈົ່ງຕື່ນຂຶ້ນເຖີດ. ຄວາມຕື່ນຍ່ອມປະເສີດກວ່າຄວາມຫຼັບ, ໄພຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ຕື່ນຢູ່.”

‘‘යො ජාගරො ච සතිමා සම්පජානො, සමාහිතො මුදිතො විප්පසන්නො ච;

කාලෙන සො සම්මා ධම්මං පරිවීමංසමානො, එකොදිභූතො විහනෙ තමං සො.

“ຜູ້ໃດຕື່ນຢູ່ ມີສະຕິ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ມີຄວາມປາໂມດ ແລະມີຄວາມຜ່ອງໃສ ພິຈາລະນາຄົ້ນຄວ້າທຳໂດຍຊອບຕາມການອັນຄວນ ມີຈິດເປັນໜຶ່ງດຽວ ຜູ້ນັ້ນພຶງກຳຈັດຄວາມມືດ (ອະວິຊາ) ໄດ້.”

‘‘තස්මා හවෙ ජාගරියං භජෙථ, ආතාපී භික්ඛු නිපකො ඣානලාභී;

සංයොජනං ජාතිජරාය ඡෙත්වා, ඉධෙව සම්බොධිමනුත්තරං ඵුසෙ’’ති.

“ເພາະເຫດນັ້ນແລ, ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມພຽນເຄື່ອງເຜົາກິເລດ ມີປັນຍາແກ່ກ້າ ຜູ້ໄດ້ຊານ ພຶງເສບຄວາມຕື່ນຢູ່ ຕັດສັງໂຍດເຄື່ອງຜູກແຫ່ງຊາດແລະຊະລາແລ້ວ ພຶງບັນລຸພະອໍຣະຫັດຕະຜົນອັນຍອດຢ້ຽມໃນປັດຈຸບັນນີ້ເອງ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໑໐)

11. ආපායිකසුත්තං

໑໑. ອາປາຍິກະສູດ

48. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໘. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහාය. කතමෙ ද්වෙ? යො ච අබ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො, යො ච පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තං අමූලකෙන අබ්‍රහ්මචරියෙන අනුද්ධංසෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໒ ປະການນີ້ ບໍ່ລະກຳອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຕົກອະບາຍ ຕົກນະຣົກ. ໒ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ຜູ້ບໍ່ປະພຶດພົມມະຈັນ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ໑, ແລະຜູ້ໂຈດພິກຂຸຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດດີແລ້ວ ດ້ວຍອະທຳອັນບໍ່ມີມູນ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໒ ປະການນີ້ແລ ບໍ່ລະກຳອັນຊົ່ວຊ້ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມຕົກອະບາຍ ຕົກນະຣົກ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘අභූතවාදී [Pg.224] නිරයං උපෙති, යො වාපි කත්වා න කරොමි චාහ;

උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති, නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථ.

“ຄົນເວົ້າບໍ່ຈິງ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ, ຫຼືຄົນໃດເຮັດກຳຊົ່ວແລ້ວ ກ່າວວ່າ 'ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ເຮັດ' ກໍຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ. ຄົນທັງສອງນັ້ນ ເປັນມະນຸດທີ່ມີກຳອັນຊົ່ວຊ້າ ລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມມີຄະຕิສະເໝີກັນໃນໂລກໜ້າ.”

‘‘කාසාවකණ්ඨා බහවො, පාපධම්මා අසඤ්ඤතා;

පාපා පාපෙහි කම්මෙහි, නිරයං තෙ උපපජ්ජරෙ.

“ຄົນທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກ ມີຜ້າກາສາວະພັນຄໍ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ບໍ່ສຳລວມ. ຄົນຊົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະກຳອັນຊົ່ວຊ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ.”

‘‘සෙය්‍යො අයොගුළො භුත්තො, තත්තො අග්ගිසිඛූපමො;

යඤ්චෙ භුඤ්ජෙය්‍ය දුස්සීලො, රට්ඨපිණ්ඩමසඤ්ඤතො’’ති.

“ການກິນກ້ອນເຫຼັກແດງ ທີ່ຮ້ອນປານແປວໄຟ ຍັງດີກວ່າການທີ່ຄົນທຸສິນ ບໍ່ສຳລວມ ຈະບໍລິໂພກກ້ອນເຂົ້າຂອງຊາວເມືອງ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. එකාදසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໑໑)

12. දිට්ඨිගතසුත්තං

໑໒. ທິດຖິຄະຕະສູດ

49. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໔໙. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතා දෙවමනුස්සා ඔලීයන්ති එකෙ, අතිධාවන්ති එකෙ; චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්ති.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຖືກທິດຖິ ໒ ປະການກຸ້ມລຸມແລ້ວ ພວກໜຶ່ງຍ່ອມທໍ້ຖອຍ (ຕິດຢູ່), ພວກໜຶ່ງຍ່ອມແລ່ນເລີຍໄປ. ສ່ວນຜູ້ມີຈັກຂຸຍ່ອມເຫັນ.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ? භවාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා භවරතා භවසම්මුදිතා තෙසං භවනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති න පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກໜຶ່ງທໍ້ຖອຍແນວໃດ? ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນພົບ, ອະພິຣົມໃນພົບ, ເພີດເພີນໃນພົບ. ເມື່ອພະທຳທີ່ສະແດງເພື່ອຄວາມດັບພົບອັນຕົນສະແດງຢູ່, ຈິດຂອງພວກເຂົາຍ່ອມບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເລື່ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ນ້ອມໃຈເຊື່ອ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ພວກໜຶ່ງຍ່ອມທໍ້ຖອຍ.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ? භවෙනෙව ඛො පනෙකෙ අට්ටීයමානා හරායමානා ජිගුච්ඡමානා විභවං අභිනන්දන්ති – යතො කිර, භො, අයං අත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා; එතං සන්තං එතං පණීතං එතං යාථාවන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ.

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກໜຶ່ງແລ່ນເລີຍໄປແນວໃດ? ຈິງຢູ່, ພວກໜຶ່ງອຶດອັດ ລະອາຍ ກຽດຊັງພົບນັ້ນເອງ ຍ່ອມເພີດເພີນວິພົບ (ຄວາມບໍ່ມີພົບ) ວ່າ: 'ທ່ານເອີຍ, ໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອອັດຕະພາບນີ້ແຕກທຳລາຍຫຼັງຈາກຕາຍ ຍ່ອມຂາດສູນ ພິນາດ ບໍ່ມີອີກຫຼັງຈາກຕາຍ. ນີ້ສະຫງົບ, ນີ້ປະນີດ, ນີ້ແທ້ຈິງ.' ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ພວກໜຶ່ງຍ່ອມແລ່ນເລີຍໄປ.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො පස්සන්ති? ඉධ භික්ඛු භූතං භූතතො පස්සති; භූතං භූතතො දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො පස්සන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຜູ້ມີຈັກຂຸຍ່ອມເຫັນແນວໃດ? ພິກຂຸໃນພະທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມເຫັນສິ່ງທີ່ເປັນຈິງ (ຂັນ ໕) ໂດຍຄວາມເປັນຈິງ. ຄັນເຫັນສິ່ງທີ່ເປັນຈິງໂດຍຄວາມເປັນຈິງແລ້ວ ຍ່ອມປະຕິບັດເພື່ອຄວາມໜ່າຍ, ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ເພື່ອຄວາມດັບແຫ່ງສິ່ງທີ່ເປັນຈິງນັ້ນ. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ຜູ້ມີຈັກຂຸຍ່ອມເຫັນ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘යෙ [Pg.225] භූතං භූතතො දිස්වා, භූතස්ස ච අතික්කමං;

යථාභූතෙ විමුච්චන්ති, භවතණ්හා පරික්ඛයා.

“ຊົນເຫຼົ່າໃດເຫັນສິ່ງທີ່ເປັນຈິງໂດຍຄວາມເປັນຈິງ ແລະເຫັນທຳເຄື່ອງກ້າວລ່ວງສິ່ງທີ່ເປັນຈິງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໃນທຳອັນເປັນຈິງ (ພະນິບພານ) ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງພົບວັດຕະຕັນຫາ.”

‘‘ස වෙ භූතපරිඤ්ඤො, සො වීතතණ්හො භවාභවෙ;

භූතස්ස විභවා භික්ඛු, නාගච්ඡති පුනබ්භව’’න්ති.

“ພິກຂຸອົງນັ້ນກຳນົດຮູ້ສິ່ງທີ່ເປັນຈິງແລ້ວ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກຕັນຫາໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່ ເພາະຄວາມບໍ່ມີແຫ່ງສິ່ງທີ່ເປັນຈິງ (ຂັນ ໕) ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງພົບໃໝ່ອີກ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ද්වාදසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໑໒)

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບ ວັກທີ ໒.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ —

ද්වෙ ඉන්ද්‍රියා ද්වෙ තපනීයා, සීලෙන අපරෙ දුවෙ;

අනොත්තාපී කුහනා ද්වෙ ච, සංවෙජනීයෙන තෙ දස.

ພະສູດວ່າດ້ວຍອິນຊີ ໒, ຕະປະນີຍະສູດ ໒, ສີລະສູດອີກ ໒, ອະໂနດຕັບປີສູດ ໑, ຄຸຫະນະສູດ ໒, ແລະສັງເວຊະນີຍະສູດ ໑ ລວມເປັນ ໑໐ ສູດ.

විතක්කා දෙසනා විජ්ජා, පඤ්ඤා ධම්මෙන පඤ්චමං;

අජාතං ධාතුසල්ලානං, සික්ඛා ජාගරියෙන ච;

අපායදිට්ඨියා චෙව, බාවීසති පකාසිතාති.

ວິຕົກກະສູດ, ເທສະນາສູດ, ວິຊຊາສູດ, ປັນຍາສູດ, ສຸກກະທຳມະສູດ ເປັນທີ ໕, ອະຊາຕະສູດ, ທາຕຸສູດ, ປະຕິສັນລານະສູດ, ສິກຂານິສັງສະສູດ, ຊາຄະຣິຍະສູດ, ອາປາຍິກະສູດ ແລະທິດຖິຄະຕະສູດ ໄດ້ຊົງປະກາດໄວ້ແລ້ວ ລວມເປັນ ໒໒ ສູດ.

දුකනිපාතො නිට්ඨිතො.

ຈົບ ທຸກະນິບາດ.

3. තිකනිපාතො

໓. ຕິກະນິບາດ

1. පඨමවග්ගො

໑. ປະຖົມມະວັກ

1. මූලසුත්තං

໑. ມູລະສູດ

50. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.226] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ก່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, අකුසලමූලානි. කතමානි තීණි? ලොභො අකුසලමූලං, දොසො අකුසලමූලං, මොහො අකුසලමූලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි අකුසලමූලානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະກຸສົນມູນ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ໂລພະ ເປັນອະກຸສົນມູນ ໑, ໂທສະ ເປັນອະກຸສົນມູນ ໑, ໂມຫະ ເປັນອະກຸສົນມູນ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະກຸສົນມູນ ໓ ປະການນີ້ແລ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘ලොභො දොසො ච මොහො ච, පුරිසං පාපචෙතසං;

හිංසන්ති අත්තසම්භූතා, තචසාරංව සම්ඵල’’න්ති.

“ໂລພະ ໂທສະ ແລະໂມຫະ ເກີດຂຶ້ນໃນຕົນ ຍ່ອມບຽດບຽນບຸກຄົນຜູ້ມີຈິດຊົ່ວຊ້າ ເໝືອນຂຸຍໄຜ່ (ຜົນໄຜ່) ບຽດບຽນຕົ້ນໄຜ່ສະນັ້ນ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໑)

2. ධාතුසුත්තං

໒. ທາຕຸສູດ

51. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໑. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, ධාතුයො. කතමා තිස්සො? රූපධාතු, අරූපධාතු, නිරොධධාතු – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො ධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາດ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ຮູບທາດ ໑, ອະຮູບທາດ ໑, ນิໂຣທະທາດ ໑. ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາດ ໓ ປະການນີ້ແລ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘රූපධාතුං පරිඤ්ඤාය, අරූපෙසු අසණ්ඨිතා;

නිරොධෙ යෙ විමුච්චන්ති, තෙ ජනා මච්චුහායිනො.

“ຊົນເຫຼົ່າໃດກຳນົດຮູ້ຮູບທາດແລ້ວ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນອະຮູບທາດທັງຫຼາຍ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໃນນิໂຣທະທາດ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ລະເສຍຊຶ່ງມັດຈຸ.”

‘‘කායෙන අමතං ධාතුං, ඵුසයිත්වා නිරූපධිං;

උපධිප්පටිනිස්සග්ගං, සච්ඡිකත්වා අනාසවො;

දෙසෙති සම්මාසම්බුද්ධො, අසොකං විරජං පද’’න්ති.

“ພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະ ຊົງຖືກຕ້ອງອະມະຕະທາດອັນປາສະຈາກອຸປະທິດ້ວຍນາມກາຍ ຊົງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງຊຶ່ງທຳເປັນທີ່ສະຫຼັດອຸປະທິແລ້ວ ຍ່ອມຊົງສະແດງບົດ (ພະນິບພານ) ອັນບໍ່ມີຄວາມໂສກ ປາສະຈາກທຸລີ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. (ຈົບ ສູດທີ ໒)

3. පඨමවෙදනාසුත්තං

໓. ປະຖົມມະເວທະນາສູດ

52. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.227] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໒. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා –

“ດູກອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເວທະນາ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການ ເປັນແນວໃດ? ຄື: ສຸຂະເວທະນາ ໑, ທຸກຂະເວທະນາ ໑, ອະທຸກຂະມະສຸຂະເວທະນາ ໑ —”

ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເວດທະນາ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සමාහිතො සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

වෙදනා ච පජානාති, වෙදනානඤ්ච සම්භවං.

“ສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງເວດທະນາທັງຫຼາຍ ແລະ ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງເວດທະນາທັງຫຼາຍ,

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

වෙදනානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

ທັງຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງສະຖານທີ່ເປັນທີ່ດັບໄປແຫ່ງເວດທະນາເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ທາງອັນໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງເວດທະນາ). ພິກຂຸ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງເວດທະນາທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຢາກ ດັບສະໜິດແລ້ວ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 3.

4. දුතියවෙදනාසුත්තං

໔. ທຸຕິຍະເວດທະນາສູດ

53. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໓. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සුඛා, භික්ඛවෙ, වෙදනා දුක්ඛතො දට්ඨබ්බා; දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දට්ඨබ්බා; අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දට්ඨබ්බා. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සුඛා වෙදනා දුක්ඛතො දිට්ඨා හොති, දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දිට්ඨා හොති, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දිට්ඨා හොති; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘භික්ඛු අරියො සම්මද්දසො අච්ඡෙච්ඡි, තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເວດທະນາ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ສຸຂະເວດທະນາ, ທຸກຂະເວດທະນາ, ອະທຸກຂະມະສຸຂະເວດທະນາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຶງເຫັນສຸຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ພຶງເຫັນທຸກຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນດັ່ງລູກສອນ, ພຶງເຫັນอະທຸກຂະມະສຸຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດພິກຂຸເຫັນສຸຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ເຫັນທຸກຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນດັ່ງລູກສອນ, ເຫັນອະທຸກຂະມະສຸຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນເຮົາຮຽກວ່າ ‘ເປັນພຣະອະລິຍະ ຜູ້ມີຄວາມເຫັນອັນຖືກຕ້ອງ, ໄດ້ຕັດຕັນຫາແລ້ວ, ໄດ້ຖອນສັງໂຍດແລ້ວ, ໄດ້ເຮັດໃຫ້ສຸດສິ້ນແຫ່ງທຸກ ເພາະຮູ້ແຈ້ງແລະລະມານະໄດ້ໂດຍຊອບແລ້ວ’.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘යො සුඛං දුක්ඛතො අද්ද, දුක්ඛමද්දක්ඛි සල්ලතො;

අදුක්ඛමසුඛං සන්තං, අදක්ඛි නං අනිච්චතො.

“ຜູ້ໃດໄດ້ເຫັນສຸຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນທຸກ, ໄດ້ເຫັນທຸກຂະເວດທະນາໂດຍຄວາມເປັນດັ່ງລູກສອນ, ແລະ ໄດ້ເຫັນອະທຸກຂະມະສຸຂະເວດທະນາອັນສະຫງົບນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ.

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

ພິກຂຸນັ້ນແລ ເປັນຜູ້ມີຄວາມເຫັນອັນຖືກຕ້ອງ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໃນເວດທະນາທັງຫຼາຍນັ້ນ. ພຣະມຸນີຜູ້ສະຫງົບລະງັບ ຜູ້ສຳເລັດກິດດ້ວຍອະພິນຍາ ນັ້ນແລ ເປັນຜູ້ລ່ວງພົ້ນໂຍຄະທັງປວງໄດ້ແລ້ວ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 4.

5. පඨමඑසනාසුත්තං

໕. ປະຖົມມະເອສະນາສູດ

54. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.228] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໔. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා, භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො එසනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການແສຫວງຫາ (ເອສະນາ) 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາເມສະນາ (ການແສຫວງຫາກາມ), ພະເວສະນາ (ການແສຫວງຫາພົບ), ພຣົມມະຈະຣິເຍສະນາ (ການແສຫວງຫາພຣົມມະຈັນ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການແສຫວງຫາ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සමාහිතො සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

එසනා ච පජානාති, එසනානඤ්ච සම්භවං.

“ສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງການແສຫວງຫາທັງຫຼາຍ ແລະ ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງການແສຫວງຫາທັງຫຼາຍ,

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

එසනානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

ທັງຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງສະຖານທີ່ເປັນທີ່ດັບໄປແຫ່ງການແສຫວງຫາເຫຼົ່ານີ້ และ ທາງອັນໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງການແສຫວງຫາ). ພິກຂຸ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງການແສຫວງຫາທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຢາກ ດັບສະໜິດແລ້ວ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 5.

6. දුතියඑසනාසුත්තං

໖. ທຸຕິຍະເອສະນາສູດ

55. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໕. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා, භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො එසනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການແສຫວງຫາ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາເມສະນາ, ພະເວສະນາ, ພຣົມມະຈະຣິເຍສະນາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການແສຫວງຫາ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘කාමෙසනා භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා සහ;

ඉති සච්චපරාමාසො, දිට්ඨිට්ඨානා සමුස්සයා.

“ກາເມສະນາ, ພະເວສະນາ, ຮ່ວມກັບພຣົມມະຈະຣິເຍສະນາ. ການຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນວ່າ ‘ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ’ (ສັດຈະປາຣາມາດ) ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິດຖິ ແລະ ເປັນທີ່ພູນຂຶ້ນແຫ່ງກິເລດ.

‘‘සබ්බරාගවිරත්තස්ස, තණ්හක්ඛයවිමුත්තිනො;

එසනා පටිනිස්සට්ඨා, දිට්ඨිට්ඨානා සමූහතා;

එසනානං ඛයා භික්ඛු, නිරාසො අකථංකථී’’ති.

“ສ່ວນພິກຂຸຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນລາຄະທັງປວງ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ ຍ່ອມສະຫຼະການແສຫວງຫາທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ, ຖອນຮາກທີ່ຕັ້ງແຫ່ງທິດຖິທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ. ພິກຂຸນັ້ນ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງການແສຫວງຫາທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຫວັງ ແລະ ຜູ້ໝົດຄວາມສົງໄສ ຍ່ອມຢູ່ເປັນສຸກ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 6.

7. පඨමආසවසුත්තං

໗. ປະຖົມມະອາສະວະສູດ

56. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ආසවා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອາສະວະ (ກິເລດເຄື່ອງໝັກດອງ) 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມາສະວະ (ອາສະວະຄືກາມ), ພະວາສະວະ (ອາສະວະຄືພົບ), ອະວິຊຊາສະວະ (ອາສະວະຄືອະວິຊຊາ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອາສະວະ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සමාහිතො [Pg.229] සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

ආසවෙ ච පජානාති, ආසවානඤ්ච සම්භවං.

“ສາວົກຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ມີຈິດຕັ້ງໝັ້ນ, ມີສຳປະຊັນຍະ, ມີສະຕິ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ແລະ ເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ,

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

ආසවානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

ທັງຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງສະຖານທີ່ເປັນທີ່ດັບໄປແຫ່ງອາສະວະເຫຼົ່ານີ້ ແລະ ທາງອັນໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ (ແຫ່ງອາສະວະ). ພິກຂຸ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຢາກ ດັບສະໜິດແລ້ວ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 7.

8. දුතියආසවසුත්තං

໘. ທຸຕິຍະອາສະວະສູດ

57. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໗. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ආසවා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອາສະວະ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມາສະວະ, ພະວາສະວະ, ອະວິຊຊາສະວະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອາສະວະ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘යස්ස කාමාසවො ඛීණො, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

භවාසවො පරික්ඛීණො, විප්පමුත්තො නිරූපධි;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති.

“ຜູ້ໃດມີກາມາສະວະສິ້ນແລ້ວ, ມີອະວິຊຊາສະວະປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ແລະ ມີພະວາສະວະສິ້ນສຸດແລ້ວ, ຜូ້ນັ້ນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ບໍ່ມີອຸປະທິ (ກິເລດເຄື່ອງກໍ່ພົບ), ຍ່ອມຊົງໄວ້ເຊິ່ງຮ່າງກາຍອັນມີໃນພາຍຫຼັງສຸດ (ອັດຕະພາບສຸດທ້າຍ) ເພາະຊະນະມານພ້ອມທັງເສນາແລ້ວ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 8.

9. තණ්හාසුත්තං

໙. ຕັນຫາສູດ

58. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໘. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, තණ්හා. කතමා තිස්සො? කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො තණ්හා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັນຫາ (ຄວາມຢາກ) 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ກາມະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກໃນກາມ), ພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກໃນພົບ), ວິພະວະຕັນຫາ (ຄວາມຢາກໃນຄວາມບໍ່ມີພົບ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັນຫາ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘තණ්හායොගෙන සංයුත්තා, රත්තචිත්තා භවාභවෙ;

තෙ යොගයුත්තා මාරස්ස, අයොගක්ඛෙමිනො ජනා;

සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතීමරණගාමිනො.

“ສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍຕັນຫາໂຍຄະ (ເຄື່ອງຜູກຄືຕັນຫາ), ມີຈິດກຳໜັດຍຶດຕິດໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍໂຍຄະຂອງມານ, ບໍ່ມີຄວາມກະເສມຈາກໂຍຄະ, ຍ່ອມທ່ອງທ່ຽວໄປສູ່ສັງສາລະວັດ ຕ້ອງເຖິງຄວາມເກີດແລະຄວາມຕາຍ.

‘‘යෙ ච තණ්හං පහන්ත්වාන, වීතතණ්හා භවාභවෙ;

තෙ වෙ පාරඞ්ගතා ලොකෙ, යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’’න්ති.

ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດໃນໂລກ ລະຕັນຫາໄດ້ແລ້ວ, ປາສະຈາກຕັນຫາໃນພົບນ້ອຍພົບໃຫຍ່, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນແລ ເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງ (ພຣະນິບພານ) ໃນໂລກ, ຜູ້ບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍແລ້ວ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 9.

10. මාරධෙය්‍යසුත්තං

໑໐. ມາຣະເທຍຍະສູດ

59. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.230] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໕໙. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ข້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං ආදිච්චොව විරොචති. කතමෙහි තීහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං ආදිච්චොව විරොචතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 3 ປະການ ຍ່ອມກ້າວລ່ວງແດນແຫ່ງມານ (ມາຣະເທຍຍະ) ແລ້ວຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງພຣະອາທິດ. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລັກຂັນ (ກອງສີນ) ອັນເປັນອະເສຂະ (ຂອງພຣະອໍຣະຫັນ), ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສະມາທິກຂັນ (ກອງສະມາທິ) ອັນເປັນອະເສຂະ, ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍປັນຍາຂັນ (ກອງປັນຍາ) ອັນເປັນອະເສຂະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ປະກອບດ້ວຍທຳ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ ຍ່ອມກ້າວລ່ວງແດນແຫ່ງມານ ແລ້ວຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງພຣະອາທິດ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සීලං සමාධි පඤ්ඤා ච, යස්ස එතෙ සුභාවිතා;

අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං, ආදිච්චොව විරොචතී’’ති.

“ຜູ້ໃດມີທຳເຫຼົ່ານີ້ ຄື ສີນ, ສະມາທິ, ແລະ ປັນຍາ ອັນອົບຮົມດີແລ້ວ, ຜู້ນັ້ນຍ່ອມກ້າວລ່ວງແດນແຫ່ງມານ ແລ້ວຮຸ່ງເຮືອງດັ່ງພຣະອາທິດ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 10.

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບ ວັກທີໜຶ່ງ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ (ອຸດທານ) ປະຈຳວັກນັ້ນ —

මූලධාතු අථ වෙදනා දුවෙ, එසනා ච දුවෙ ආසවා දුවෙ;

තණ්හාතො ච අථ මාරධෙය්‍යතො, වග්ගමාහු පඨමන්ති මුත්තමන්ති.

ພຣະສັງຄີຕິກາຣະກາຈານທັງຫຼາຍ ກ່າວວັກທຳອິດອັນປະເສີດສຸດນີ້ວ່າ ປະກອບດ້ວຍ: ມູລະສູດ, ທາຕຸສູດ, ເວດທະນາສູດ 2 ສູດ, ເອສະນາສູດ 2 ສູດ, ອາສະວະສູດ 2 ສູດ, ຕັນຫາສູດ, ແລະ ມາຣະເທຍຍະສູດ.

2. දුතියවග්ගො

໒. ທຸຕິຍະວັກ

1. පුඤ්ඤකිරියවත්ථුසුත්තං

໑. ບຸນຍະກິຣິຍາວັດຖຸສູດ

60. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໐. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි. කතමානි තීණි? දානමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, සීලමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, භාවනාමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු – ඉමානි [Pg.231] ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸນຍະກິຣິຍາວັດຖຸ (ທີ່ຕັ້ງແຫ່ງການເຮັດບຸນ) 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ທານະໄມ (ບຸນສຳເລັດດ້ວຍການໃຫ້ທານ), ສີລະໄມ (ບຸນສຳເລັດດ້ວຍການຮັກສາສີນ), ພາວະນາໄມ (ບຸນສຳເລັດດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸນຍະກິຣິຍາວັດຖຸ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘පුඤ්ඤමෙව සො සික්ඛෙය්‍ය, ආයතග්ගං සුඛුද්‍රයං;

දානඤ්ච සමචරියඤ්ච, මෙත්තචිත්තඤ්ච භාවයෙ.

“ບຸກຄົນພຶງສຶກສາບຸນນັ້ນແລ ອັນມີຜົນອັນເລີດໃນອະນາຄົດ ມີຄວາມສຸກເປັນກຳໄລ, ພຶງຈະເລີນທານ, ຄວາມປະພຶດສະໝ່ຳສະເໝີ (ສະມະຈະຣິຍະ), ແລະ ເມດຕາຈິດ.

‘‘එතෙ ධම්මෙ භාවයිත්වා, තයො සුඛසමුද්දයෙ;

අබ්‍යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති.

ບັນດິດຄັນຈະເລີນທຳ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ອັນເປັນເຫດເກີດຂຶ້ນແຫ່ງຄວາມສຸກແລ້ວ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງໂລກອັນມີຄວາມສຸກ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 1.

2. චක්ඛුසුත්තං

໒. ຈັກຂຸສູດ

61. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໑. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣะສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, චක්ඛූනි. කතමානි තීණි? මංසචක්ඛු, දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛු – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි චක්ඛූනී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຈັກຂຸ (ດວງຕາ) 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ມັງສະຈັກຂຸ (ຕາເນື້ອ), ທິບພະຈັກຂຸ (ຕາທິບ), ປັນຍາຈັກຂຸ (ຕາປັນຍາ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຈັກຂຸ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘මංසචක්ඛු දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං;

එතානි තීණි චක්ඛූනි, අක්ඛාසි පුරිසුත්තමො.

“ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນບຸຣຸດອັນປະເສີດສຸດ ໄດ້ຕັດສະແດງຈັກຂຸ 3 ປະການເຫຼົ່ານີ້ ຄື ມັງສະຈັກຂຸ, ທິບພະຈັກຂຸ, ແລະ ປັນຍາຈັກຂຸ ອັນຍອດຢ້ຽມ.

‘‘මංසචක්ඛුස්ස උප්පාදො, මග්ගො දිබ්බස්ස චක්ඛුනො;

යතො ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං;

යස්ස චක්ඛුස්ස පටිලාභා, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

“ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງມັງສະຈັກຂຸ ເປັນທາງແຫ່ງທິບພະຈັກຂຸ. ເມື່ອໃດຍານເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ປັນຍາຈັກຂຸອັນຍອດຢ້ຽມ (ກໍເກີດຂຶ້ນ); ເພາະໄດ້ບັນລຸປັນຍາຈັກຂຸນັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກທຸກທັງປວງ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. (ຈົບ) ສູດທີ 2.

3. ඉන්ද්‍රියසුත්තං

໓. ອິນທຣິຍສູດ

62. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໒. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානි. කතමානි තීණි? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං, අඤ්ඤින්ද්‍රියං, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි ඉන්ද්‍රියානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອິນຊີ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ອະນັນຍາຕັນຍັດສາມີຕິນຊີ, ອັນຍິນຊີ, ອັນຍາຕາວິນຊີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອິນຊີ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස, උජුමග්ගානුසාරිනො;

ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං, තතො අඤ්ඤා අනන්තරා.

“ເມື່ອພຣະເສຂະຜູ້ກຳລັງສຶກສາຢູ່ ດຳເນີນຕາມທາງອັນຊື່ຕຣົງ, ຍານອັນເປັນເຄື່ອງສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນກ່ອນ, ຖັດຈາກຍານນັ້ນ ອັນຍິນຊີຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນລຳດັບ.

‘‘තතො [Pg.232] අඤ්ඤා විමුත්තස්ස, ඤාණං වෙ හොති තාදිනො;

අකුප්පා මෙ විමුත්තීති, භවසංයොජනක්ඛයා.

ຖັດຈາກນັ້ນ ຍານຂອງພຣະຂີນາສົບຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ຜູ້ຄົງທີ່ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຢ່າງແທ້ຈິງວ່າ 'ຄວາມຫຼຸດພົ້ນຂອງເຮົາບໍ່ກຳເລີບແລ້ວ' ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດໃນພົບ.

‘‘ස වෙ ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො, සන්තො සන්තිපදෙ රතො;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති.

ພຣະຂີນາສົບນັ້ນແລ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍອິນຊີ ສະຫງົບລະງັບ ຍິນດີໃນສັນຕິບົດ ຊະນະພະຍາມານພ້ອມທັງເສນາແລ້ວ ຍ່ອມຊົງໄວ້ເຊິ່ງຮ່າງກາຍອັນມີໃນພົບສຸດທ້າຍ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໓.

4. අද්ධාසුත්තං

໔. ອັດທາສູດ

63. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໓. ພຣະຜູ້ມີພຣးພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අද්ධා. කතමෙ තයො? අතීතො අද්ධා, අනාගතො අද්ධා, පච්චුප්පන්නො අද්ධා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අද්ධා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາລະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ອະດີດຕະກາລ, ອະນາຄົດຕະກາລ, ປັດຈຸບັນນະກາລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກາລະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනො සත්තා, අක්ඛෙය්‍යස්මිං පතිට්ඨිතා;

අක්ඛෙය්‍යං අපරිඤ්ඤාය, යොගමායන්ති මච්චුනො.

“ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ມີສັນຍາໃນທັມອັນຄວນກ່າວ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທັມອັນຄວນກ່າວ, ເພາະບໍ່ກຳນົດຮູ້ທັມອັນຄວນກ່າວ ຍ່ອມເຖິງເຊິ່ງເຄື່ອງຜူກມັດແຫ່ງມັດຈຸຣາດ.

‘‘අක්ඛෙය්‍යඤ්ච පරිඤ්ඤාය, අක්ඛාතාරං න මඤ්ඤති;

ඵුට්ඨො විමොක්ඛො මනසා, සන්තිපදමනුත්තරං.

ສ່ວນພຣະຂີນາສົບກຳນົດຮູ້ທັມອັນຄວນກ່າວແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ສຳຄັນໝາຍໝັ້ນໃນຜູ້ກ່າວ, ຄວາມຫຼຸດພົ້ນອັນບໍ່ມີທັມອື່ນຍິ່ງກວ່າ ແລະສັນຕິບົດອັນຍອດຢ້ຽມ ພຣະຂີນາສົບນັ້ນໄດ້ຖືກຕ້ອງແລ້ວດ້ວຍໃຈ.

‘‘ස වෙ අක්ඛෙය්‍යසම්පන්නො, සන්තො සන්තිපදෙ රතො;

සඞ්ඛායසෙවී ධම්මට්ඨො, සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ’’ති.

ພຣະຂີນາສົບນັ້ນແລ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍທັມອັນຄວນກ່າວ ສະຫງົບລະງັບ ຍິນດີໃນສັນຕິບົດ, ເປັນຜູ້ພິຈາລະນາແລ້ວເສບ ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນທັມ, ເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງຍານ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໔.

5. දුච්චරිතසුත්තං

໕. ທຸດຈະຣິດສູດ

64. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໔. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, දුච්චරිතානි. කතමානි තීණි? කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි දුච්චරිතානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຸດຈະຣິດ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ກາຍະທຸດຈະຣິດ, ວະຈີທຸດຈະຣິດ, ມະໂນທຸດຈະຣິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທຸດຈະຣິດ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසංහිතං.

“ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊາຍ ເພາະໄດ້ເຮັດກາຍະທຸດຈະຣິດ ວະຈີທຸດຈະຣິດ ແລະມະໂນທຸດຈະຣິດ ແລະໄດ້ເຮັດກັມອື່ນໃດອັນປະກອບດ້ວຍໂທດ,

‘‘අකත්වා [Pg.233] කුසලං කම්මං, කත්වානාකුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

ບໍ່ໄດ້ເຮັດກຸສົນລະກັມ ແຕ່ໄດ້ເຮັດອະກຸສົນລະກັມໄວ້ຫຼາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໕.

6. සුචරිතසුත්තං

໖. ສຸຈະຣິດສູດ

65. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໕. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣะສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සුචරිතානි. කතමානි තීණි? කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සුචරිතානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສຸຈະຣິດ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ກາຍະສຸຈະຣິດ, ວະຈີສຸຈະຣິດ, ມະໂນສຸຈະຣິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສຸຈະຣິດ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසංහිතං.

“ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ເພາະໄດ້ລະກາຍະທຸດຈະຣິດ ວະຈີທຸດຈະຣິດ ແລະມະໂນທຸດຈະຣິດ ແລະໄດ້ລະກັມອື່ນໃດອັນປະກອບດ້ວຍໂທດ,

‘‘අකත්වාකුසලං කම්මං, කත්වාන කුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

ບໍ່ໄດ້ເຮັດອະກຸສົນລະກັມ ແຕ່ໄດ້ເຮັດກຸສົນລະກັມໄວ້ຫຼາຍ, ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໖.

7. සොචෙය්‍යසුත්තං

໗. ໂសເຈຍຍະສູດ

66. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සොචෙය්‍යානි. කතමානි තීණි? කායසොචෙය්‍යං, වචීසොචෙය්‍යං, මනොසොචෙය්‍යං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සොචෙය්‍යානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂសເຈຍຍະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ກາຍະໂសເຈຍຍະ, ວະຈີໂសເຈຍຍະ, ມະໂນໂសເຈຍຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂសເຈຍຍະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කායසුචිං වචීසුචිං, චෙතොසුචිමනාසවං;

සුචිං සොචෙය්‍යසම්පන්නං, ආහු සබ්බප්පහායින’’න්ති.

“ນັກປຣາດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມກ່າວຮຽກບຸກຄົນຜູ້ສະອາດທາງກາຍ ສະອາດທາງວาຈາ ສະອາດທາງໃຈ ຜູ້ບໍ່ມີອາສະວະກິເລດ, ຜູ້ບໍລິສຸດ ສົມບູນດ້ວຍໂសເຈຍຍະທັມ ຜູ້ລະກິເລດທັງປວງໄດ້ແລ້ວ ນັ້ນວ່າ 'ຜູ້ບໍລິສຸດ'.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໗.

8. මොනෙය්‍යසුත්තං

໘. ໂມເນຍຍະສູດ

67. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.234] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໗. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, මොනෙය්‍යානි. කතමානි තීණි? කායමොනෙය්‍යං, වචීමොනෙය්‍යං, මනොමොනෙය්‍යං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි මොනෙය්‍යානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂມເນຍຍະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການເປັນໄສ? ຄື: ກາຍະໂມເນຍຍະ, ວະຈີໂມເນຍຍະ, ມະໂນໂມເນຍຍະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໂມເນຍຍະ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කායමුනිං වචීමුනිං, මනොමුනිමනාසවං;

මුනිං මොනෙය්‍යසම්පන්නං, ආහු නින්හාතපාපක’’න්ති.

“ນັກປຣາດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມກ່າວຮຽກບຸກຄົນຜູ້ເປັນມຸນີທາງກາຍ ເປັນມຸນີທາງວາຈາ ເປັນມຸນີທາງໃຈ ຜູ້ບໍ່ມີອາສະວະກິເລດ, ຜູ້ເປັນມຸນີ ສົມບູນດ້ວຍໂມເນຍຍະທັມ ຜູ້ມີບາບອັນລ້າງເສຍແລ້ວ ນັ້ນວ່າ 'ມຸນີ'.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໘.

9. පඨමරාගසුත්තං

໙. ປະຖົມມະຣາຄະສູດ

68. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໘. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, රාගො අප්පහීනො, දොසො අප්පහීනො, මොහො අප්පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘බද්ධො මාරස්ස පටිමුක්කස්ස මාරපාසො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො’. යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, රාගො පහීනො, දොසො පහීනො, මොහො පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අබද්ධො මාරස්ස ඔමුක්කස්ස මාරපාසො න යථා කාමකරණීයො පාපිමතො’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ຂອງບຸກຄົນໃດໜຶ່ງຍັງລະບໍ່ໄດ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນນີ້ເຮົາຮຽກວ່າ 'ຜູ້ຖືກພະຍາມານມັດໄວ້ແລ້ວ ຖືກບ້ວງແຫ່ງມານສວມໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ອັນພະຍາມານຜູ້ມີບາບເຮັດໄດ້ຕາມໃຈປາຖະໜา'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ຂອງບຸກຄົນໃດໜຶ່ງລະໄດ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນນີ້ເຮົາຮຽກວ່າ 'ຜູ້ອັນພະຍາມານບໍ່ໄດ້ມັດໄວ້ແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນຈາກບ້ວງແຫ່ງມານແລ້ວ ບໍ່ເປັນຜູ້ອັນພະຍາມານຜູ້ມີບາບເຮັດໄດ້ຕາມໃຈປາຖະໜา'.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

තං භාවිතත්තඤ්ඤතරං, බ්‍රහ්මභූතං තථාගතං;

බුද්ධං වෙරභයාතීතං, ආහු සබ්බප්පහායින’’න්ති.

“ບຸກຄົນໃດມີຣາຄະ ໂທສະ ແລະອະວິຊຊາ ອັນກຳຈັດໄດ້ແລ້ວ, ພຣະອະຣິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມກ່າວຮຽກບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ມີຕົນອັນອົບຮົມແລ້ວ ຜູ້ປະເສີດ ຜູ້ດຳເນີນໄປຕາມແນວທາງແຫ່ງພຣະຕະຖາຄົດ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງ ຜູ້ກ້າວລ່ວງເວນແລະໄພທັງປວງ ວ່າ 'ຜູ້ລະກິເລດທັງປວງໄດ້ແລ້ວ'.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໙.

10. දුතියරාගසුත්තං

໑໐. ທຸຕິຍະມະຣາຄະສູດ

69. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໖໙. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො අප්පහීනො, දොසො අප්පහීනො, මොහො අප්පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න ‘අතරි [Pg.235] සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං’. යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො පහීනො, දොසො පහීනො, මොහො පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අතරි සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ຫຼືພິກຂຸນີຮູບໃດໜຶ່ງ ຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ຍັງລະບໍ່ໄດ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ຫຼືພິກຂຸນີຮູບນີ້ ເຮົາຮຽກວ່າ 'ຍັງຂ້າມມະຫາສະໝຸດອັນເຕັມໄປດ້ວຍລະລອກຄື້ນ, ຟອງນ້ຳ, ວັງນ້ຳວົນ, ສັດຮ້າຍ ແລະຍັກຂີ ບໍ່ທັນໄດ້'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ຫຼືພິກຂຸນີຮູບໃດໜຶ່ງ ຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ລະໄດ້ແລ້ວ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸ ຫຼືພິກຂຸນີຮູບນີ້ ເຮົາຮຽກວ່າ 'ຂ້າມມະຫາສະໝຸດອັນເຕັມໄປດ້ວຍລະລອກຄື້ນ, ຟອງນ້ຳ, ວັງນ້ຳວົນ, ສັດຮ້າຍ ແລະຍັກຂີ ໄດ້ແລ້ວ, ເປັນພຣາມຜູ້ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ຢືນຢູ່ເທິງບົກ'.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

සොමං සමුද්දං සගහං සරක්ඛසං, සඌමිභයං දුත්තරං අච්චතාරි.

“ບຸກຄົນໃດມີຣາຄະ ໂທສະ ແລະອະວິຊຊາ ອັນກຳຈັດໄດ້ແລ້ວ, ບຸກຄົນນັ້ນຂ້າມມະຫາສະໝຸດນີ້ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍສັດຮ້າຍ, ຍັກຂີ, ລະລອກຄື້ນອັນໜ້າຢ້ານກົວ ອັນຂ້າມໄດ້ໂດຍຍາກ ໄດ້ແລ້ວ.

‘‘සඞ්ගාතිගො මච්චුජහො නිරූපධි, පහාසි දුක්ඛං අපුනබ්භවාය;

අත්ථඞ්ගතො සො න පමාණමෙති, අමොහයි මච්චුරාජන්ති බ්‍රූමී’’ති.

ບຸກຄົນນັ້ນກ້າວລ່ວງກິເລດເຄື່ອງຂ້ອງ ລະມັດຈຸຣາດໄດ້ແລ້ວ ບໍ່ມີອຸປະທິ, ລະທຸກຂ໌ໄດ້ແລ້ວເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດອີກ, ບຸກຄົນນັ້ນເຖິງຄວາມດັບ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການວັດປະມານ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນັ້ນເຮັດໃຫ້ພະຍາມານຫຼົງທາງແລ້ວ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໑໐.

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບວັກທີ ໒.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນີ້:

පුඤ්ඤං චක්ඛු අථ ඉන්ද්‍රියානි, අද්ධා ච චරිතං දුවෙ සොචි ;

මුනො අථ රාගදුවෙ, පුන වග්ගමාහු දුතියමුත්තමන්ති.

ປຸນຍະສູດ, ຈັກຂຸສູດ, ອິນທຣິຍສູດ, ອັດທາສູດ, ທຸດຈະຣິດສູດ ແລະສຸຈະຣິດສູດ, ໂសເຈຍຍະສູດ, ໂມເນຍຍະສູດ, ແລະຣາຄະສູດ ໒ ພຣະສູດ. ພຣະສັງຄີຕິກາຈານທັງຫຼາຍກ່າວວັກນີ້ວ່າ ເປັນວັກທີ ໒ ອັນຍອດຢ້ຽມ.

3. තතියවග්ගො

໓. ວັກທີ ໓

1. මිච්ඡාදිට්ඨිකසුත්තං

໑. ມິດສາທິຖິສູດ

70. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໐. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍະທຸດຈະຣິດ ວະຈີທຸດຈະຣິດ ມະໂນທຸດຈະຣິດ ຜູ້ຕິຕຽນພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິຖິ ປະພຶດສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິຖິ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸດຈະຕິ ວິນິບາດ ນະຣົກ.

‘‘තං [Pg.236] ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙවාහං වදාමි.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາບໍ່ໄດ້ຟັງມາຈາກສະມະນະ ຫຼືພຣາມອື່ນແລ້ວຈຶ່ງກ່າວຢ່າງນັ້ນ. ແຕ່ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍະທຸດຈະຣິດ ວະຈີທຸດຈະຣິດ ມະໂນທຸດຈະຣິດ ຜູ້ຕິຕຽນພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິຖິ ປະພຶດສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິຖິ, ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸດຈະຕິ ວິນິບາດ ນະຣົກ ດ້ວຍຕົນເອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາຮູ້ເອງ ເຫັນເອງ ແຈ້ງປະຈັກເອງເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວ.”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍະທຸດຈະຣິດ ວະຈີທຸດຈະຣິດ ມະໂນທຸດຈະຣິດ ຜູ້ຕິຕຽນພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິຖິ ປະພຶດສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິຖິ, ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸດຈະຕິ ວິນິບາດ ນະຣົກ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘මිච්ඡා මනං පණිධාය, මිච්ඡා වාචඤ්ච භාසිය ;

මිච්ඡා කම්මානි කත්වාන, කායෙන ඉධ පුග්ගලො.

“ບຸກຄົນໃນໂລກນີ້ ຕັ້ງຈິດໄວ້ຜິດ ກ່າວວາຈາຜິດ ແລະເຮັດກັມທັງຫຼາຍທາງກາຍຜິດ,

‘‘අප්පස්සුතාපුඤ්ඤකරො, අප්පස්මිං ඉධ ජීවිතෙ;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

ເປັນຜູ້ມີສຸຕະນ້ອຍ ເຮັດແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນບຸນ ໃນຊີວິດອັນນ້ອຍນິດໃນໂລກນີ້, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາຊາຍນັ້ນ ເມື່ອຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແທ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ. ເປັນພຣະສູດທີ ໑.

2. සම්මාදිට්ඨිකසුත්තං

໒. ສັມມາທິຖິສູດ

71. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໑. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ໄວ້ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະຣິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະຣິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະຣິດ ບໍ່ກ່າວຮ້າຍພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນສັມມາທິຕຖິ ສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດສັມມາທິຕຖິ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍຂັນ ພາຍຫຼັງແຕ່ມໍຣະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ.

‘‘තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං [Pg.237] මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා. අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙවාහං වදාමි.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍເຮົາບໍ່ໄດ້ຟັງມາຈາກສະມະນະ ຫຼືພຣາມຄົນອື່ນແລ້ວຈຶ່ງກ່າວເລື່ອງນີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະຣິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະຣິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະຣິດ ບໍ່ກ່າວຮ້າຍພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນສັມມາທິຕຖິ ສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດສັມມາທິຕຖິ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍຂັນ ພາຍຫຼັງແຕ່ມໍຣະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທີ່ແທ້ແລ້ວ ເຮົາຮູ້ເອງ ເຫັນເອງ ປະຈັກແຈ້ງເອງເທົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວເລື່ອງນີ້.”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະຣິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະຣິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະຣິດ ບໍ່ກ່າວຮ້າຍພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ເປັນສັມມາທິຕຖິ ສະມາທານກັມດ້ວຍອຳນາດສັມມາທິຕຖິ. ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍຂັນ ພາຍຫຼັງແຕ່ມໍຣະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සම්මා මනං පණිධාය, සම්මා වාචඤ්ච භාසිය ;

සම්මා කම්මානි කත්වාන, කායෙන ඉධ පුග්ගලො.

“ບຸກຄົນໃນໂລກນີ້ ຕັ້ງຈິດໄວ້ໂດຍຊອບ ກ່າວວາຈາໂດຍຊອບ ກະທຳກັມທັງຫຼາຍໂດຍຊອບດ້ວຍກາຍ.

‘‘බහුස්සුතො පුඤ්ඤකරො, අප්පස්මිං ඉධ ජීවිතෙ;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

ເປັນຜູ້ໄດ້ສົດັບຮັບຟັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ກະທຳບຸນ ໃນຊີວິດອັນນ້ອຍນິດໃນໂລກນີ້ ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍານັ້ນ ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍຂັນ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສະຫວັນ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເປັນສູດທີສອງ.

3. නිස්සරණියසුත්තං

໓. ນິສສະຣະນີຍະສູດ

72. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໒. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ໄວ້ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, නිස්සරණියා ධාතුයො. කතමා තිස්සො? කාමානමෙතං නිස්සරණං යදිදං නෙක්ඛම්මං, රූපානමෙතං නිස්සරණං යදිදං ආරුප්පං, යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං නිරොධො තස්ස නිස්සරණං – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො නිස්සරණියා ධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທາດອັນເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ເນກຂັມມະ (ການອອກຈາກກາມ) ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກກາມທັງຫຼາຍ, ອະຣູປະ (ອະຣູປະຊານ) ນີ້ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກຮູບທັງຫຼາຍ, ແລະສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນ ມີປັດໄຈປຸງແຕ່ງ ອາໄສກັນເກີດຂຶ້ນ ຄວາມດັບ (ນິໂຣດ) ແຫ່ງສິ່ງນັ້ນ ເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກຈາກສິ່ງນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທາດອັນເປັນເຄື່ອງສະຫຼັດອອກ ໓ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘කාමනිස්සරණං ඤත්වා, රූපානඤ්ච අතික්කමං;

සබ්බසඞ්ඛාරසමථං, ඵුසං ආතාපි සබ්බදා.

“ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ຜູ້ມີປົກກະຕິເຫັນໂດຍຊອບໃນການທັງປວງ ຮູ້ແຈ້ງຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກກາມ ແລະຄວາມກ້າວລ່ວງຮູບທັງຫຼາຍ ຖືກຕ້ອງ (ບັນລຸ) ທັມອັນເປັນທີ່ສະຫງົບສັງຂານທັງປວງ.

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

ພິກຂຸນັ້ນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໃນທັມເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມີອະພິນຍາສຳເລັດແລ້ວ ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ພຣະມຸນີນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ກ້າວລ່ວງໂຍຄະທັງປວງໄດ້ແທ້.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເປັນສູດທີສາມ.

4. සන්තතරසුත්තං

໔. ສັນຕະຕະຣະສູດ

73. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.238] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໓. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ໄວ້ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘රූපෙහි, භික්ඛවෙ, අරූපා සන්තතරා, අරූපෙහි නිරොධො සන්තතරො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະຣູປະທັມທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບກວ່າຮູບທັມທັງຫຼາຍ, ນິໂຣດ (ນິບພານ) ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບກວ່າອະຣູປະທັມທັງຫຼາຍ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘යෙ ච රූපූපගා සත්තා, යෙ ච අරූපට්ඨායිනො ;

නිරොධං අප්පජානන්තා, ආගන්තාරො පුනබ්භවං.

“Sັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເຂົ້າເຖິງຮູບພົບ ແລະສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ຕັ້ງຢູ່ໃນອະຣູບພົບ ເມື່ອບໍ່ຮູ້ແຈ້ງຄວາມດັບ (ນິໂຣດ) ຍ່ອມຕ້ອງກັບມາສູ່ພົບໃໝ່ອີກ.

‘‘යෙ ච රූපෙ පරිඤ්ඤාය, අරූපෙසු අසණ්ඨිතා;

නිරොධෙ යෙ විමුච්චන්ති, තෙ ජනා මච්චුහායිනො.

ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດກຳນົດຮູ້ຮູບທັງຫຼາຍແລ້ວ ບໍ່ຕັ້ງຢູ່ໃນອະຣູບທັມທັງຫຼາຍ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໃນນິໂຣດ ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ລະເສຍໄດ້ຊຶ່ງມັດຈຸ (ຄວາມຕາຍ).

‘‘කායෙන අමතං ධාතුං, ඵුසයිත්වා නිරූපධිං;

උපධිප්පටිනිස්සග්ගං, සච්ඡිකත්වා අනාසවො;

දෙසෙති සම්මාසම්බුද්ධො, අසොකං විරජං පද’’න්ති.

ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ປາສະຈາກອາສະວະ ໄດ້ຖືກຕ້ອງອະມະຕະທາດ ອັນປາສະຈາກອຸປະທິດ້ວຍນາມກາຍ ກະທຳໃຫ້ແຈ້ງຊຶ່ງຄວາມສະຫຼັດຄືນອຸປະທິທັງປວງ ຍ່ອມຊົງສະແດງບົດທັມ (ນິບພານ) ອັນບໍ່ມີຄວາມໂສກ ປາສະຈາກທຸລີ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເປັນສູດທີສີ່.

5. පුත්තසුත්තං

໕. ປຸດຕະສູດ

74. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໔. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ໄວ້ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුත්තා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? අතිජාතො, අනුජාතො, අවජාතොති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸດ ໓ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໓ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ອະຕິຊາດບຸດ (ບຸດທີ່ມີຄຸນທັມຍິ່ງກວ່າພໍ່ແມ່), ອະນຸຊາດບຸດ (ບຸດທີ່ມີຄຸນທັມສະເໝີດ້ວຍພໍ່ແມ່), ແລະອະວະຊາດບຸດ (ບຸດທີ່ມີຄຸນທັມຕ່ຳກວ່າພໍ່ແມ່).

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුත්තො අතිජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති න බුද්ධං සරණං ගතා, න ධම්මං සරණං ගතා, න සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා අප්පටිවිරතා, අදින්නාදානා අප්පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා අප්පටිවිරතා, මුසාවාදා අප්පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා අප්පටිවිරතා, දුස්සීලා පාපධම්මා. පුත්තො ච නෙසං හොති බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො, සීලවා කල්‍යාණධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අතිජාතො හොති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍບຸດເປັນອະຕິຊາດບຸດຢ່າງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບິດາມານດາຂອງບຸດໃນໂລກນີ້ ບໍ່ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ ບໍ່ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ ບໍ່ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳມຶນເມົາຄືສຸຣาແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສີລ ມີທັມອັນຊົ່ວຊ້າ. ແຕ່ບຸດຂອງບິດາມານດາເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳມຶນເມົາຄືສຸຣาແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ, ເປັນຜູ້ມີສີລ ມີກັລຍາທັມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸດເປັນອະຕິຊາດບຸດຢ່າງນີ້ແລ.

‘‘කථඤ්ච[Pg.239], භික්ඛවෙ, පුත්තො අනුජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති බුද්ධං සරණං ගතා, ධම්මං සරණං ගතා, සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා පටිවිරතා, අදින්නාදානා පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා, මුසාවාදා පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා, සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා. පුත්තොපි නෙසං හොති බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො, සීලවා කල්‍යාණධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අනුජාතො හොති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍບຸດເປັນອະນຸຊາດບຸດຢ່າງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບິດາມານດາຂອງບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນกາມ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳມຶນເມົາຄືສຸຣาແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ, ເປັນຜູ້ມີສີລ ມີກັລຍາທັມ. ແລະບຸດຂອງບິດາມານດາເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍເປັນຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳມຶນເມົາຄືສຸຣาແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງความປະໝາດ, ເປັນຜູ້ມີສີລ ມີກັລຍາທັມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸດເປັນອະນຸຊາດບຸດຢ່າງນີ້ແລ.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුත්තො අවජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති බුද්ධං සරණං ගතා, ධම්මං සරණං ගතා, සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා පටිවිරතා, අදින්නාදානා පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා, මුසාවාදා පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා, සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා. පුත්තො ච නෙසං හොති න බුද්ධං සරණං ගතො, න ධම්මං සරණං ගතො, න සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා අප්පටිවිරතො, අදින්නාදානා අප්පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා අප්පටිවිරතො, මුසාවාදා අප්පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා අප්පටිවිරතො, දුස්සීලො පාපධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අවජාතො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුත්තා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍບຸດເປັນອະວະຊາດບຸດຢ່າງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບິດາມານດາຂອງບຸດໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ງົດເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳມຶນເມົາຄືສຸຣาແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ, ເປັນຜູ້ມີສີລ ມີກັລຍາທັມ. ແຕ່ບຸດຂອງບິດາມານດາເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນສະຣະນະ ບໍ່ເຖິງພຣະທັມເປັນສະຣະນະ ບໍ່ເຖິງພຣະສົງເປັນສະຣະນະ; ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກการປະພຶດຜິດໃນກາມ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ ບໍ່ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳມຶນເມົາຄືສຸຣาແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີສີລ ມີທັມອັນຊົ່ວຊ້າ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸດເປັນອະວະຊາດບຸດຢ່າງນີ້ແລ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸດ ໓ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ແລ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘අතිජාතං අනුජාතං, පුත්තමිච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;

අවජාතං න ඉච්ඡන්ති, යො හොති කුලගන්ධනො.

“ບັນດິດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມປາຖະໜາອະຕິຊາດບຸດ ແລະອະນຸຊາດບຸດ, ບໍ່ປາຖະໜາອະວະຊາດບຸດ ຜູ້ເປັນເຄື່ອງທຳລາຍຕະກູນ.

‘‘එතෙ ඛො පුත්තා ලොකස්මිං, යෙ භවන්ති උපාසකා;

සද්ධා සීලෙන සම්පන්නා, වදඤ්ඤූ වීතමච්ඡරා;

චන්දො අබ්භඝනා මුත්තො, පරිසාසු විරොචරෙ’’ති.

ບຸດເຫຼົ່ານັ້ນແລໃນໂລກ ຜູ້ເປັນອຸປາສົກ ມີສັດທາ ປະກອບດ້ວຍສີລ ຮູ້ຄວາມເວົ້າ (ຂອງຜູ້ຂໍ) ປາສະຈາກຄວາມຕະໜີ່ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງໃນທ່າມກາງບໍລິສັດ ເໝືອນດັ່ງພຣະຈັນພົ້ນແລ້ວຈາກກີບເມກ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເປັນສູດທີຫ້າ.

6. අවුට්ඨිකසුත්තං

໖. ອະວຸດຖິກະສູດ

75. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໕. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ໄວ້ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? අවුට්ඨිකසමො, පදෙසවස්සී, සබ්බත්ථාභිවස්සී.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໓ ປະເພດແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນບໍ່ຕົກ, ບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນຕົກບາງບ່ອນ, ແລະບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນຕົກທົ່ວທຸກແຫ່ງ.

‘‘කථඤ්ච[Pg.240], භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අවුට්ඨිකසමො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බෙසඤ්ඤෙව න දාතා හොති, සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අවුට්ඨිකසමො හොති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນບໍ່ຕົກຢ່າງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ບໍ່ເປັນຜູ້ໃຫ້ແກ່ໃຜໆເລີຍ ຄື ບໍ່ໃຫ້ເຂົ້າ ນ້ຳ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ຍານພາຫະນະ ດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ເຄື່ອງລູບໄລ້ ທີ່ນອນ ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະປະທີບໂຄມໄຟ ແກ່ສະມະນະ ພຣາມ ຄົນກຳພ້າ ຄົນເດີນທາງ ວະນິພົກ ແລະຍາຈົກທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນບໍ່ຕົກຢ່າງນີ້ແລ.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පදෙසවස්සී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො එකච්චානං දාතා (හොති), එකච්චානං න දාතා හොති සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පදෙසවස්සී හොති.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນຕົກບາງບ່ອນຢ່າງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ໃຫ້ແກ່ບາງຄົນ ແຕ່ບໍ່ໃຫ້ແກ່ບາງຄົນ ຄື ໃຫ້ເຂົ້າ ນ້ຳ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ຍານພາຫະນະ ດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ເຄື່ອງລູບໄລ້ ທີ່ນອນ ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະປະທີບໂຄມໄຟ ແກ່ສະມະນະ ພຣາມ ຄົນກຳພ້າ ຄົນເດີນທາງ ວະນິພົກ ແລະຍາຈົກບາງພວກ ແຕ່ບໍ່ໃຫ້ແກ່ບາງພວກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນຕົກບາງບ່ອນຢ່າງນີ້ແລ.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සබ්බත්ථාභිවස්සී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බෙසංව දෙති, සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සබ්බත්ථාභිවස්සී හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກໍບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນຕົກທົ່ວທຸກແຫ່ງຢ່າງໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ຍ່ອມໃຫ້ແກ່ທຸກຄົນ ຄື ໃຫ້ເຂົ້າ ນ້ຳ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ຍານພາຫະນະ ດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ເຄື່ອງລູບໄລ້ ທີ່ນອນ ທີ່ຢູ່ອາໄສ ແລະປະທີບໂຄມໄຟ ແກ່ສະມະນະ ພຣາມ ຄົນກຳພ້າ ຄົນເດີນທາງ ວະນິພົກ ແລະຍາຈົກທັງປວງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນສະເໝີດ້ວຍຝົນຕົກທົ່ວທຸກແຫ່ງຢ່າງນີ້ແລ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ແລ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘න සමණෙ න බ්‍රාහ්මණෙ, න කපණද්ධිකවනිබ්බකෙ;

ලද්ධාන සංවිභාජෙති, අන්නං පානඤ්ච භොජනං;

තං වෙ අවුට්ඨිකසමොති, ආහු නං පුරිසාධමං.

“ບຸກຄົນໃດ ໄດ້ເຂົ້າ ນ້ຳ ແລະຂອງຂ້ຽວສັນແລ້ວ ບໍ່ແບ່ງປັນໃຫ້ແກ່ສະມະນະ ພຣາມ ຄົນກຳພ້າ ຄົນເດີນທາງ ແລະວະນິພົກທັງຫຼາຍ, ບັນດິດທັງຫຼາຍເອີ້ນບຸກຄົນຜູ້ຕ່ຳຊ້ານັ້ນແທ້ວ່າ ເປັນຜູ້ສະເໝີດ້ວຍຝົນບໍ່ຕົກ.

‘‘එකච්චානං න දදාති, එකච්චානං පවෙච්ඡති;

තං වෙ පදෙසවස්සීති, ආහු මෙධාවිනො ජනා.

ບຸກຄົນໃດ ບໍ່ໃຫ້ແກ່ບາງພວກ ແຕ່ໃຫ້ແກ່ບາງພວກ, ບັນດິດທັງຫຼາຍເອີ້ນບຸກຄົນນັ້ນແທ້ວ່າ ເປັນຜູ້ສະເໝີດ້ວຍຝົນຕົກບາງບ່ອນ.

‘‘සුභික්ඛවාචො පුරිසො, සබ්බභූතානුකම්පකො;

ආමොදමානො පකිරෙති, දෙථ දෙථාති භාසති.

ສ່ວນບຸກຄົນໃດ ເປັນຜູ້ມີວາຈາສະແດງເຖິງຄວາມມີເຂົ້າປາອາຫານຫາໄດ້ງ່າຍ ມີຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ສັດທັງປວງ ມີໃຈຍິນດີ ຍ່ອມແຈກຢາຍທານ ແລະກ່າວຊັກຊວນວ່າ ‘ຈົ່ງໃຫ້ ຈົ່ງໃຫ້’.

‘‘යථාපි මෙඝො ථනයිත්වා, ගජ්ජයිත්වා පවස්සති;

ථලං නින්නඤ්ච පූරෙති, අභිසන්දන්තොව වාරිනා.

ຝົນຍ່ອມຄຳຣາມ ຮ້ອງກ້ອງ ແລ້ວຕົກລົງມາ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ດອນແລະລຸ່ມເຕັມ ນອງນ້ຳໄປທົ່ວ ສັນໃດ.

‘‘එවමෙව [Pg.241] ඉධෙකච්චො, පුග්ගලො හොති තාදිසො;

ධම්මෙන සංහරිත්වාන, උට්ඨානාධිගතං ධනං;

තප්පෙති අන්නපානෙන, සම්මා පත්තෙ වනිබ්බකෙ’’ති.

ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ກໍເປັນສັນນັ້ນ ຍ່ອມຮວບຮວມຊັບທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍຄວາມໝັ່ນພຽນໂດຍຊອບທັມ ແລ້ວລ້ຽງດູວະນິພົກທັງຫຼາຍທີ່ມາເຖິງ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານດ້ວຍເຂົ້າແລະນ້ຳໂດຍຊອບ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດໄວ້ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເປັນສູດທີຫົກ.

7. සුඛපත්ථනාසුත්තං

໗. ສຸຂະປັດຖະນາສູດ

76. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຄຳນີ້ໄວ້ ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕຣັດໄວ້ແລ້ວ ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සුඛානි පත්ථයමානො සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො. කතමානි තීණි? පසංසා මෙ ආගච්ඡතූති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො, භොගා මෙ උප්පජ්ජන්තූති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමීති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සුඛානි පත්ථයමානො සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບັນດິດເມື່ອປາຖະໜາສຸກ ໓ ປະການນີ້ ຄວນຮັກສາສີລ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບັນດິດຄວນຮັກສາສີລດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຂໍຄວາມສັນເສີນຈົ່ງມາເຖິງເຮົາ’, ບັນດິດຄວນຮັກສາສີລດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຂໍໂພຄະທັງຫຼາຍຈົ່ງເກີດມີແກ່ເຮົາ’, ບັນດິດຄວນຮັກສາສີລດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ເມື່ອແຕກກາຍທຳລາຍຂັນ ພາຍຫຼັງແຕ່ມໍຣະນະ ເຮົາຈັກເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ’. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບັນດິດເມື່ອປາຖະໜາສຸກ ໓ ປະການນີ້ແລ ຄວນຮັກສາສີລ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕຣັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සීලං රක්ඛෙය්‍ය මෙධාවී, පත්ථයානො තයො සුඛෙ;

පසංසං විත්තලාභඤ්ච, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදනං.

“ຜູ້ມີປັນຍາ ເມື່ອປາຖະໜາສຸກ ໓ ປະການ ຄື ຄວາມສັນເສີນ ຄວາມໄດ້ມາແຫ່ງຊັບ ແລະຄວາມເພີດເພີນໃນສະຫວັນໃນລະໂລກ ຄວນຮັກສາສີລ.”

‘‘අකරොන්තොපි චෙ පාපං, කරොන්තමුපසෙවති;

සඞ්කියො හොති පාපස්මිං, අවණ්ණො චස්ස රූහති.

“ເຖິງແມ່ນວ່າຕົນເອງຈະບໍ່ໄດ້ເຮັດບາບ ແຕ່ຫາກຄົບຫາສະມາຄົມກັບຜູ້ທີ່ເຮັດບາບ ຍ່ອມຖືກລະແວງສົງໄສໃນບາບນັ້ນ ແລະຊື່ສຽງທີ່ບໍ່ດີຍ່ອມເກີດມີແກ່ຜູ້ນັ້ນ.”

‘‘යාදිසං කුරුතෙ මිත්තං, යාදිසං චූපසෙවති;

ස වෙ තාදිසකො හොති, සහවාසො හි තාදිසො.

“ບຸກຄົນຄົບຫາຄົນເຊັ່ນໃດເປັນມິດ ແລະເຂົ້າໄປສະໜິດສະໜົມກັບຄົນເຊັ່ນໃດ ເຂົາກໍຍ່ອມເປັນຄົນເຊັ່ນນັ້ນແທ້ ເພາະວ່າການຢູ່ຮ່ວມກັນຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເປັນຄົນເຊັ່ນນັ້ນ.”

‘‘සෙවමානො සෙවමානං, සම්ඵුට්ඨො සම්ඵුසං පරං;

සරො දිද්ධො කලාපංව, අලිත්තමුපලිම්පති;

උපලෙපභයා ධීරො, නෙව පාපසඛා සියා.

“ຜູ້ຄົບຫາ (ຄົນຊົ່ວ) ຍ່ອມຖືກຄົນຊົ່ວແປດເປື້ອນ, ຜູ້ຖືກແຕະຕ້ອງຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຜູ້ອື່ນແປດເປື້ອນໄປນຳ, ປຽບເໝືອນລູກສອນທີ່ອາບຢາພິດ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແລ່ງລູກສອນທີ່ບໍ່ໄດ້ອາບຢາພິດໃຫ້ແປດເປື້ອນໄປດ້ວຍຢາພິດນັ້ນ; ເພາະຢ້ານກົວຕໍ່ການແປດເປື້ອນນັ້ນ ຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງບໍ່ຄວນມີຄົນຊົ່ວເປັນມິດເລີຍ.”

‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙන, යො නරො උපනය්හති;

කුසාපි පූති වායන්ති, එවං බාලූපසෙවනා.

“ຄົນໃດຫໍ່ປາເນົ່າດ້ວຍປາຍຫຍ້າຄາ, ຫຍ້າຄານັ້ນກໍຍ່ອມມີກິ່ນເໝັນເນົ່າຟຸ້ງໄປນຳ, ການຄົບຫາຄົນພານກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ.”

‘‘තගරඤ්ච පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති;

පත්තාපි සුරභි වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා.

“ຄົນໃດຫໍ່ກິດສະໜາດ້ວຍໃບໄມ້, ໃບໄມ້ນັ້ນກໍຍ່ອມມີກິ່ນຫອມຟຸ້ງໄປນຳ, ການຄົບຫາທ່ານຜູ້ມີປັນຍາກໍເປັນເຊັ່ນນັ້ນ.”

‘‘තස්මා [Pg.242] පත්තපුටස්සෙව, ඤත්වා සම්පාකමත්තනො;

අසන්තෙ නුපසෙවෙය්‍ය, සන්තෙ සෙවෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

අසන්තො නිරයං නෙන්ති, සන්තො පාපෙන්ති සුග්ගති’’න්ති.

“ເພາະສະນັ້ນ, ຜູ້ມີປັນຍາເມື່ອຮູ້ເຖິງຜົນໄດ້ຜົນເສຍຂອງຕົນ ປຽບເໝືອນໃບໄມ້ທີ່ຫໍ່ສິ່ງຂອງນັ້ນແລ້ວ, ບໍ່ຄວນຄົບຫາອະສັດບຸລຸດ ແຕ່ຄວນຄົບຫາສັດບຸລຸດ; ເພາະວ່າອະສັດບຸລຸດຍ່ອມນຳໄປສູ່ນະລົກ, ສ່ວນສັດບຸລຸດຍ່ອມນຳໄປສູ່ສຸຄະຕິ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີເຈັດ.

8. භිදුරසුත්තං

໘. ພິທຸຣະສູດ

77. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໗. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ –

‘‘භිදුරායං, භික්ඛවෙ, කායො, විඤ්ඤාණං විරාගධම්මං, සබ්බෙ උපධී අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກາຍນີ້ມີຄວາມແຕກທຳລາຍເປັນທຳມະດາ, ວິນຍານມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ອຸປະທິທັງປວງບໍ່ທ່ຽງ ເປັນທຸກ ມີຄວາມແປປວນເປັນທຳມະດາ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ –

‘‘කායඤ්ච භිදුරං ඤත්වා, විඤ්ඤාණඤ්ච විරාගුනං ;

උපධීසු භයං දිස්වා, ජාතිමරණමච්චගා;

සම්පත්වා පරමං සන්තිං, කාලං කඞ්ඛති භාවිතත්තො’’ති.

“ເມື່ອຮູ້ວ່າກາຍນີ້ມີຄວາມແຕກທຳລາຍເປັນທຳມະດາ ແລະຮູ້ວ່າວິນຍານມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ, ທັງເຫັນໄພໃນອຸປະທິທັງຫຼາຍ, ຍ່ອມກ້າວລ່ວງຊາດແລະມໍລະນະໄດ້; ທ່ານຜູ້ມີຕົນອົບຮົມດີແລ້ວ ບັນລຸເຖິງຄວາມສະຫງົບຢ່າງຍິ່ງ (ພະນິພານ) ແລ້ວ ຍ່ອມລໍຖ້າເວລາ (ປໍຣິນິພານ) ຢູ່.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີແປດ.

9. ධාතුසොසංසන්දනසුත්තං

໙. ທາຕຸໂສສັງສັນທະນະສູດ

78. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໘. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ –

‘‘ධාතුසො, භික්ඛවෙ, සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເຂົ້າກັນໄດ້ ຍ່ອມລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍ ໂດຍທາດ; ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ ຍ່ອມເຂົ້າກັນໄດ້ ຍ່ອມລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ, ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ ຍ່ອມເຂົ້າກັນໄດ້ ຍ່ອມລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ.”

‘‘අතීතම්පි, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු.

“ເຖິງແມ່ນໃນອະດີດຕະການ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດທັງຫຼາຍກໍໄດ້ເຂົ້າກັນໄດ້ ໄດ້ລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍ ໂດຍທາດຄືກັນ; ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ ກໍໄດ້ເຂົ້າກັນໄດ້ ໄດ້ລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ, ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ ກໍໄດ້ເຂົ້າກັນໄດ້ ໄດ້ລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ.”

‘‘අනාගතම්පි[Pg.243], භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති.

“ ເຖິງແມ່ນໃນອະນາຄົດຕະການ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດທັງຫຼາຍກໍຈັກເຂົ້າກັນໄດ້ ຈັກລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍ ໂດຍທາດຄືກັນ; ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ ກໍຈັກເຂົ້າກັນໄດ້ ຈັກລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ, ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ ກໍຈັກເຂົ້າກັນໄດ້ ຈັກລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ.”

‘‘එතරහිපි, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පනං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ ເຖິງແມ່ນໃນປັດຈຸບັນນີ້, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສັດທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມເຂົ້າກັນໄດ້ ຍ່ອມລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍ ໂດຍທາດຄືກັນ; ສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ ຍ່ອມເຂົ້າກັນໄດ້ ຍ່ອມລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສຊົ່ວ, ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ ຍ່ອມເຂົ້າກັນໄດ້ ຍ່ອມລົງຮອຍກັນໄດ້ກັບສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີອັດທະຍາໄສດີ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ –

‘‘සංසග්ගා වනථො ජාතො, අසංසග්ගෙන ඡිජ්ජති;

පරිත්තං දාරුමාරුය්හ, යථා සීදෙ මහණ්ණවෙ.

“ກິເລດດັ່ງປ່າຊັດຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພາະການຄົບຫາສະມາຄົມ, ແລະຍ່ອມຂາດໄປເພາະການບໍ່ຄົບຫາສະມາຄົມ; ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຂຶ້ນခີ່ຂອນໄມ້ຂະໜາດນ້ອຍ ຍ່ອມຈົມລົງໃນມະຫາສະໝຸດ ເຊັ່ນໃດ,”

‘‘එවං කුසීතමාගම්ම, සාධුජීවීපි සීදති;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, කුසීතං හීනවීරියං.

“ບຸກຄົນຜູ້ມີຊີວິດການເປັນຢູ່ທີ່ດີ ຫາກອາໄສຄົນກຽດຄ້ານ ກໍຍ່ອມຈົມລົງໃນສັງສາລະວັດ ເຊັ່ນນັ້ນ; ເພາະສະນັ້ນ ຄວນເວັ້ນຫ່າງຈາກຄົນກຽດຄ້ານ ຜູ້ມີຄວາມພຽນຫຍໍ້ຢ່ອນນັ້ນ.”

‘‘පවිවිත්තෙහි අරියෙහි, පහිතත්තෙහි ඣායිභි;

නිච්චං ආරද්ධවීරියෙහි, පණ්ඩිතෙහි සහාවසෙ’’ති.

“ຄວນຢູ່ຮ່ວມກັບພະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ສະຫງົບສະຫງັດ, ຜູ້ມີຕົນສົ່ງໄປແລ້ວ, ຜູ້ເພັ່ງພິນິດ, ຜູ້ມີຄວາມພຽນປາລົບເປັນນິດ ແລະເປັນບັນດິດ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີເກົ້າ.

10. පරිහානසුත්තං

໑໐. ປະຣິຫານະສູດ

79. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໗໙. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ –

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු කම්මාරාමො හොති, කම්මරතො, කම්මාරාමතමනුයුත්තො; භස්සාරාමො හොති, භස්සරතො, භස්සාරාමතමනුයුත්තො; නිද්දාරාමො හොති, නිද්දාරතො, නිද්දාරාමතමනුයුත්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ 3 ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. ທຳ 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະໃນທຳມະວິນຍານນີ້: ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການງານ, ເພີດເພີນໃນການງານ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການງານ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການຄຸຍ, ເພີດເພີນໃນການຄຸຍ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄຸຍ; ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນການນອນ, ເພີດເພີນໃນການນອນ, ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການນອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ 3 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.”

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු න කම්මාරාමො හොති, න කම්මරතො, න කම්මාරාමතමනුයුත්තො; න භස්සාරාමො හොති, න භස්සරතො, න භස්සාරාමතමනුයුත්තො; න නිද්දාරාමො හොති, න නිද්දාරතො[Pg.244], න නිද්දාරාමතමනුයුත්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ 3 ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ. ທຳ 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະໃນທຳມະວິນຍານນີ້: ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການງານ, ບໍ່ເພີດເພີນໃນການງານ, ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການງານ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການຄຸຍ, ບໍ່ເພີດເພີນໃນການຄຸຍ, ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການຄຸຍ; ເປັນຜູ້ບໍ່ຍິນດີໃນການນອນ, ບໍ່ເພີດເພີນໃນການນອນ, ບໍ່ໝັ່ນປະກອບຄວາມຍິນດີໃນການນອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ທຳ 3 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບໍ່ເສື່ອມແກ່ພິກຂຸຜູ້ເປັນເສຂະ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ –

‘‘කම්මාරාමො භස්සාරාමො, නිද්දාරාමො ච උද්ධතො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

“ພິກຂຸໃດຍິນດີໃນການງານ, ຍິນດີໃນການຄຸຍ, ຍິນດີໃນການນອນ ແລະເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ; ພິກຂຸເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸພະສຳໂພທິຍານອັນອຸດົມ.”

‘‘තස්මා හි අප්පකිච්චස්ස, අප්පමිද්ධො අනුද්ධතො;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

“ເພາະສະນັ້ນແລ້ວ, ພິກຂຸໃດມີກິດຈະການງານໜ້ອຍ, ມີຄວາມງ້ວງເຫງົານອນໜ້ອຍ ແລະບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ; ພິກຂຸເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມຄວນເພື່ອຈະບັນລຸພະສຳໂພທິຍານອັນອຸດົມ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີສິບ.

තතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບວັກທີສາມ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນີ້ຄື:

ද්වෙ දිට්ඨී නිස්සරණං රූපං, පුත්තො අවුට්ඨිකෙන ච;

සුඛා ච භිදුරො ධාතු, පරිහානෙන තෙ දසාති.

ທິດຖິສອງສູດ, ນິດສະຣະນະສູດ, ຮູບະສູດ, อະວຸດຖິກະສູດ, ປຸດຕະສູດ, ສຸຂະສູດ, ພິທຸຣະສູດ, ທາຕຸສູດ ແລະປະຣິຫານະສູດ ລວມເປັນສິບສູດດັ່ງນີ້.

4. චතුත්ථවග්ගො

໔. ວັກທີສີ່

1. විතක්කසුත්තං

໑. ວິຕັກກະສູດ

80. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ –

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා. කතමෙ තයො? අනවඤ්ඤත්තිපටිසංයුත්තො විතක්කො, ලාභසක්කාරසිලොකපටිසංයුත්තො විතක්කො, පරානුද්දයතාපටිසංයුත්තො විතක්කො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະກຸສົນວິຕົກ 3 ປະການນີ້. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ວິຕົກທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມບໍ່ຢາກໃຫ້ຜູ້ນ້ອຍດູໝິ່ນ, ວິຕົກທີ່ປະກອບດ້ວຍລາບ ສັກກາລະ ແລະຄວາມສັນເສີນ, ແລະວິຕົກທີ່ປະກອບດ້ວຍຄວາມເອັນດູຜູ້ນ້ອຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະກຸສົນວິຕົກ 3 ປະການນີ້ແລ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ –

‘‘අනවඤ්ඤත්තිසංයුත්තො, ලාභසක්කාරගාරවො;

සහනන්දී අමච්චෙහි, ආරා සංයොජනක්ඛයා.

“ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມບໍ່ຢາກໃຫ້ຜູ້ນ້ອຍດູໝິ່ນ, ຜູ້ໜັກແໜ້ນໃນລາບສັກກາລະ, ແລະຜູ້ຍິນດີຮ່ວມກັບມິດສະຫາຍ ຍ່ອມຢູ່ຫ່າງໄກຈາກຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດ.”

‘‘යො ච පුත්තපසුං හිත්වා, විවාහෙ සංහරානි ච;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

“ສ່ວນພິກຂຸໃດລະຖິ້ມບຸດ, ສັດລ້ຽງ, ການແຕ່ງງານ ແລະການສະສົມຊັບສົມບັດທັງຫຼາຍແລ້ວອອກບວດ; ພິກຂຸເຊັ່ນນັ້ນຍ່ອມຄວນເພື່ອຈະບັນລຸພະສຳໂພທິຍານອັນອຸດົມ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທຳອິດ.

2. සක්කාරසුත්තං

໒. ສັກກາຣະສູດ

81. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.245] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໑. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ –

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກສັກກາລະຄອບງຳ, ມີຈິດຖືກກິເລດຢຶດຄອງ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປພາຍຫຼັງມໍລະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ.”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා අසක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກອະສັກກາລະຄອບງຳ, ມີຈິດຖືກກິເລດຢຶດຄອງ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປພາຍຫຼັງມໍລະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ.”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච තදුභයෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກທັງສັກກາລະແລະອະສັກກາລະທັງສອງປະການນັ້ນຄອບງຳ, ມີຈິດຖືກກິເລດຢຶດຄອງ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປພາຍຫຼັງມໍລະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ.”

‘‘තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි; ( ) අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව මෙ සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තමෙවාහං වදාමි.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາບໍ່ໄດ້ຟັງມາຈາກສະມະນະຫຼືພຣາມອື່ນແລ້ວຈຶ່ງກ່າວເລື່ອງນັ້ນ; ແຕ່ເຮົາກ່າວສະເພາະສິ່ງທີ່ເຮົາຮູ້ເອງ ເຫັນເອງ ປະຈັກແຈ້ງແກ່ຕົນເອງເທົ່ານັ້ນ.”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກສັກກາລະຄອບງຳ, ມີຈິດຖືກກິເລດຢຶດຄອງ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປພາຍຫຼັງມໍລະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ.”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා අසක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກອະສັກກາລະຄອບງຳ, ມີຈິດຖືກກິເລດຢຶດຄອງ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປພາຍຫຼັງມໍລະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ.”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච තදුභයෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເຮົາໄດ້ເຫັນສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຖືກທັງສັກກາລະແລະອະສັກກາລະທັງສອງປະການນັ້ນຄອບງຳ, ມີຈິດຖືກກິເລດຢຶດຄອງ, ເມື່ອກາຍແຕກທຳລາຍໄປພາຍຫຼັງມໍລະນະ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ.” ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ –

‘‘යස්ස සක්කරියමානස්ස, අසක්කාරෙන චූභයං;

සමාධි න විකම්පති, අප්පමාදවිහාරිනො.

“ບຸກຄົນໃດຜູ້ມີປົກກະຕິຢູ່ດ້ວຍຄວາມບໍ່ປະມາດ, ເມື່ອໄດ້ຮັບສັກກາລະ ຫຼືບໍ່ໄດ້ຮັບສັກກາລະທັງສອງປະການນັ້ນ, ສະມາທິຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ;”

‘‘තං [Pg.246] ඣායිනං සාතතිකං, සුඛුමං දිට්ඨිවිපස්සකං;

උපාදානක්ඛයාරාමං, ආහු සප්පුරිසො ඉතී’’ති.

“ ທ່ານຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍເອີ້ນບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ເພັ່ງພິນິດ, ມີຄວາມພຽນຕິດຕໍ່, ມີປັນຍາອັນລະອຽດອ່ອນເຫັນແຈ້ງ, ແລະມີຄວາມຍິນດີໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທານ ວ່າເປັນ ‘ສັດບຸລຸດ’.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີສອງ.

3. දෙවසද්දසුත්තං

໓. ເທວະສັດທະສູດ

82. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໒. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ –

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, දෙවෙසු දෙවසද්දා නිච්ඡරන්ති සමයා සමයං උපාදාය. කතමෙ තයො? යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය චෙතෙති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො මාරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමාය චෙතෙතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາ 3 ປະການນີ້ ຍ່ອມດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາຕາມກາລະເວລາ. 3 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນສະໄໝໃດ ພະອະລິຍະສາວົກປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາຍ່ອມດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາວ່າ: ‘ພະອະລິຍະສາວົກນີ້ ມຸ່ງໝັ້ນເພື່ອຈະເຮັດສົງຄາມກັບພະຍາມານ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາປະການທຳອິດ ທີ່ດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາຕາມກາລະເວລາ.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ අරියසාවකො සත්තන්නං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගමනුයුත්තො විහරති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො මාරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමෙතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ພະອະລິຍະສາວົກໝັ່ນປະກອບຄວາມພຽນໃນການອົບຮົມໂພທິປັກຂິຍະທຳ 7 ປະການຢູ່; ໃນສະໄໝນັ້ນ ສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາຍ່ອມດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາວ່າ: ‘ພະອະລິຍະສາວົກນີ້ ກຳລັງເຮັດສົງຄາມກັບພະຍາມານ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາປະການທີສອງ ທີ່ດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາຕາມກາລະເວລາ.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ අරියසාවකො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අභිවිජිය අජ්ඣාවසතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො දෙවෙසු දෙවසද්දා නිච්ඡරන්ති සමයා සමයං උපාදායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ, ໃນສະໄໝໃດ ພະອະລິຍະສາວົກເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ແລະປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນບໍ່ມີອາສະວະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ ໃນປັດຈຸບັນ; ໃນສະໄໝນັ້ນ ສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາຍ່ອມດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາວ່າ: ‘ພະອະລິຍະສາວົກນີ້ ເປັນຜູ້ມີໄຊຊະນະໃນສົງຄາມແລ້ວ, ເຂົາຊະນະຍອດແຫ່ງສົງຄາມນັ້ນແລ້ວ ຄອບຄອງຢູ່’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາປະການທີສາມ ທີ່ດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາຕາມກາລະເວລາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ສຽງປ່າວປະກາດຂອງເທວະດາ 3 ປະການນີ້ແລ ຍ່ອມດັງຂຶ້ນໃນໝູ່ເທວະດາຕາມກາລະເວລາ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ –”

‘‘දිස්වා විජිතසඞ්ගාමං, සම්මාසම්බුද්ධසාවකං;

දෙවතාපි නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං.

“ເມື່ອໄດ້ເຫັນພະສາວົກຂອງພະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ມີໄຊຊະນະໃນສົງຄາມແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ແລະປາສະຈາກຄວາມສະດຸ້ງຢ້ານ, ແມ່ນແຕ່ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມນ້ອມໄຫວ້.”

‘‘නමො [Pg.247] තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, යො ත්වං දුජ්ජයමජ්ඣභූ;

ජෙත්වාන මච්චුනො සෙනං, විමොක්ඛෙන අනාවරං.

ຂ້າພະເຈົ້າຂໍນອບນ້ອມແດ່ພຣະອົງ ຜູ້ເປັນບຸຣຸດອາຊານໄນ ຜູ້ໄດ້ຊະນະສົງຄາມທີ່ຊະນະໄດ້ໂດຍຍາກ ໂດຍການຜາບແພ້ເສນາຂອງພະຍາມັດຈຸຣາດ ທີ່ບໍ່ມີສິ່ງໃດກີດກັ້ນໄດ້ ດ້ວຍພຣະອະຣະຫັດຕະມັກ.

‘‘ඉති හෙතං නමස්සන්ති, දෙවතා පත්තමානසං;

තඤ්හි තස්ස න පස්සන්ති, යෙන මච්චුවසං වජෙ’’ති.

ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມນອບນ້ອມພຣະຂີນາສົບ ຜູ້ມີໃຈເຖິງພຣະອະຣະຫັດຕະຜົນແລ້ວຢ່າງນີ້ ເພາະວ່າ ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ເຫັນຮ່ອງຮອຍຂອງພຣະຂີນາສົບນັ້ນ ອັນເປັນເຫດໃຫ້ຕ້ອງໄປສູ່ອຳນາດຂອງພະຍາມັດຈຸຣາດ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີສາມ.

4. පඤ්චපුබ්බනිමිත්තසුත්තං

໔. ປັນຈະປຸບພະນິມິດສູດ

83. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໓. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອະຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘යදා, භික්ඛවෙ, දෙවො දෙවකායා චවනධම්මො හොති, පඤ්චස්ස පුබ්බනිමිත්තානි පාතුභවන්ති – මාලා මිලායන්ති, වත්ථානි කිලිස්සන්ති, කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති, කායෙ දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමති, සකෙ දෙවො දෙවාසනෙ නාභිරමතීති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, දෙවා ‘චවනධම්මො අයං දෙවපුත්තො’ති ඉති විදිත්වා තීහි වාචාහි අනුමොදෙන්ති – ‘ඉතො, භො, සුගතිං ගච්ඡ, සුගතිං ගන්ත්වා සුලද්ධලාභං ලභ, සුලද්ධලාභං ලභිත්වා සුප්පතිට්ඨිතො භවාහී’’’ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ໃນເວລາທີ່ເທວະດາຈະຕ້ອງຈຸຕິຈາກເທວະໂລກ, ບຸບພະນິມິດ ໕ ປະການ ຍ່ອມປະກົດແກ່ເທວະດານັ້ນ ຄື: ດອກໄມ້ທີ່ປະດັບຍ່ອມຫ່ຽວແຫ້ງ, ເຄື່ອງຊົງຍ່ອມເສົ້າໝອງ, ເຫື່ອຍ່ອມໄຫຼອອກຈາກຂີ້ແຮ້, ຜິວພັນທີ່ບໍ່ດີຍ່ອມປະກົດແກ່ຮ່າງກາຍ, ແລະ ເທວະດານັ້ນຍ່ອມບໍ່ຍິນດີໃນເທວະອາດຂອງຕົນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເທວະດາທັງຫຼາຍຮູ້ວ່າ 'ເທວະບຸດນີ້ມີສະພາບຈະຕ້ອງຈຸຕິ' ດັ່ງນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມອະນຸໂມທະນາດ້ວຍວາຈา ໓ ປະການວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ! ຂໍທ່ານຈົ່ງໄປສູ່ສຸຄະຕິຈາກທີ່ນີ້ເຖີດ, ຄັນໄປສູ່ສຸຄະຕິແລ້ວ ຂໍຈົ່ງໄດ້ລາບທີ່ໄດ້ດີແລ້ວ, ຄັນໄດ້ລາບທີ່ໄດ້ດີແລ້ວ ຂໍຈົ່ງເປັນຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດ້ວຍດີເຖີດ'.

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කින්නු ඛො, භන්තෙ, දෙවානං සුගතිගමනසඞ්ඛාතං; කිඤ්ච, භන්තෙ, දෙවානං සුලද්ධලාභසඞ්ඛාතං; කිං පන, භන්තෙ, දෙවානං සුප්පතිට්ඨිතසඞ්ඛාත’’න්ති?

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ອັນໃດໜໍ ທີ່ຊື່ວ່າການໄປສູ່ສຸຄະຕິຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ? ອັນໃດ ທີ່ຊື່ວ່າລາບທີ່ໄດ້ດີແລ້ວຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ? ແລະ ອັນໃດ ທີ່ຊື່ວ່າການຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດ້ວຍດີຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ?'

‘‘මනුස්සත්තං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුගතිගමනසඞ්ඛාතං; යං මනුස්සභූතො සමානො තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ සද්ධං පටිලභති. ඉදං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුලද්ධලාභසඞ්ඛාතං; සා ඛො පනස්ස සද්ධා නිවිට්ඨා හොති මූලජාතා පතිට්ඨිතා දළ්හා අසංහාරියා සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. ඉදං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුප්පතිට්ඨිතසඞ්ඛාත’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

'ດູກ່ອນພິກຂຸ! ຄວາມເປັນມະນຸດນີ້ແລ ທີ່ຊື່ວ່າການໄປສູ່ສຸຄະຕິຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ. ການທີ່ເທວະດານັ້ນເກີດເປັນມະນຸດແລ້ວ ໄດ້ສັດທາໃນພຣະທຳວິນັຍທີ່ພຣະຕະຖາຄົດປະກາດໄວ້ແລ້ວ, ນີ້ແລ ທີ່ຊື່ວ່າລາບທີ່ໄດ້ດີແລ້ວຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ. ກໍສັດທາຂອງເທວະດານັ້ນ ເປັນສັດທາທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ມີຮາກເກີດແລ້ວ ດຳຣົງຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ອັນສົມມະນະ, ພຣາມ, ເທວະດາ, ມານ, ພຣົມ ຫຼື ໃຜໆ ໃນໂລກ ບໍ່ສາມາດຊັກນຳໄປທາງອື່ນໄດ້, ນີ້ແລ ທີ່ຊື່ວ່າການຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ດ້ວຍດີຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ພຣະອົງຕັດຄຳປະພັນນີ້ວ່າ:

‘‘යදා දෙවො දෙවකායා, චවති ආයුසඞ්ඛයා;

තයො සද්දා නිච්ඡරන්ති, දෙවානං අනුමොදතං.

ໃນເວລາທີ່ເທວະດາຈະຕ້ອງຈຸຕິຈາກເທວະໂລກ ເພາະສິ້ນອາຍຸ, ສຽງ ໓ ປະການຂອງເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ຮ່ວມອະນຸໂມທະນາ ຍ່ອມເປັ່ງອອກມາວ່າ:

‘‘‘ඉතො [Pg.248] භො සුගතිං ගච්ඡ, මනුස්සානං සහබ්‍යතං;

මනුස්සභූතො සද්ධම්මෙ, ලභ සද්ධං අනුත්තරං.

ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ! ຂໍທ່ານຈົ່ງໄປສູ່ສຸຄະຕິຈາກທີ່ນີ້ເຖີດ ຄືໄປສູ່ຄວາມເປັນເພື່ອນມິດຂອງມະນຸດທັງຫຼາຍ, ຄັນເກີດເປັນມະນຸດແລ້ວ ຂໍຈົ່ງໄດ້ສັດທາອັນຍອດຢ້ຽມໃນພຣະສັດທຳເຖີດ.

‘‘‘සා තෙ සද්ධා නිවිට්ඨස්ස, මූලජාතා පතිට්ඨිතා;

යාවජීවං අසංහීරා, සද්ධම්මෙ සුප්පවෙදිතෙ.

ຂໍສັດທານັ້ນຂອງທ່ານ ຈົ່ງເປັນສັດທາທີ່ຕັ້ງໝັ້ນ ມີຮາກເກີດແລ້ວ ດຳຣົງຢູ່ຢ່າງໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຕະຫຼອດຊີວິດ ໃນພຣະສັດທຳທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະກາດໄວ້ດີແລ້ວ.

‘‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

ຂໍທ່ານຈົ່ງລະກາຍທຸຈະຣິດ, ວະຈີທຸຈະຣິດ ແລະ ມະໂນທຸຈະຣິດ, ແລະ ລະກຳອື່ນໆ ທີ່ປະກອບດ້ວຍໂທສະ.

‘‘‘කායෙන කුසලං කත්වා, වාචාය කුසලං බහුං;

මනසා කුසලං කත්වා, අප්පමාණං නිරූපධිං.

ຂໍຈົ່ງເຮັດກຸສົນດ້ວຍກາຍ, ເຮັດກຸສົນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍດ້ວຍວາຈา, ແລະ ເຮັດກຸສົນດ້ວຍໃຈ ອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີອຸປະທິ.

‘‘‘තතො ඔපධිකං පුඤ්ඤං, කත්වා දානෙන තං බහුං;

අඤ්ඤෙපි මච්චෙ සද්ධම්මෙ, බ්‍රහ්මචරියෙ නිවෙසය’.

ແລ້ວຈົ່ງເຮັດບຸນອັນໃຫ້ເກີດອຸປະທິ (ສົມບັດ) ນັ້ນໃຫ້ຫຼາຍດ້ວຍການໃຫ້ທານ, ແລະ ຈົ່ງຊັກຊວນມະນຸດທັງຫຼາຍອື່ນໆ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພຣະສັດທຳ ແລະ ພຣົມມະຈັນເຖີດ.

‘‘ඉමාය අනුකම්පාය, දෙවා දෙවං යදා විදූ;

චවන්තං අනුමොදෙන්ති, එහි දෙව පුනප්පුන’’න්ති.

ໃນເວລາທີ່ເທວະດາທັງຫຼາຍຮູ້ວ່າ ເທວະດາໃດໜຶ່ງຈະຕ້ອງຈຸຕິ, ຍ່ອມອະນຸໂມທະນາດ້ວຍຄວາມອະນຸເຄາະນີ້ວ່າ: 'ທ່ານເທວະບຸດ! ຂໍທ່ານຈົ່ງກັບມາສູ່ເທວະໂລກນີ້ອີກເນືອງໆ ເຖີດ'.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີສີ່.

5. බහුජනහිතසුත්තං

໕. ພະຫຸຊະນະຫິຕະສູດ

84. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໔. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອະຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තයොමෙ පුග්ගලා ලොකෙ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດນີ້ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ. ໓ ປະເພດນັ້ນຄືອັນໃດແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພຣະຕະຖາຄົດອະຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸຣຸດທີ່ຄວນເຝິກຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ ຜູ້ມີໂຊກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນໂລກນີ້. ພຣະອົງຍ່ອມສະແດງທຳອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືບຸກຄົນທີໜຶ່ງ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තස්සෙව සත්ථු සාවකො අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො [Pg.249] සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະສາວົກຂອງພຣະສາດສະດານັ້ນ ເປັນພຣະອະຣະຫັນຂີນາສົບ ຜູ້ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ. ພຣະສາວົກນັ້ນຍ່ອມສະແດງທຳອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືບຸກຄົນທີສອງ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තස්සෙව සත්ථු සාවකො සෙඛො හොති පාටිපදො බහුස්සුතො සීලවතූපපන්නො. සොපි ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා ලොකෙ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සාන’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ, ພຣະສາວົກຂອງພຣະສາດສະດານັ້ນ ເປັນພຣະເສຂະ ຜູ້ກຳລັງປະຕິບັດຢູ່ ເປັນພະຫູສູດ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລແລະວັດ. ພຣະເສຂະນັ້ນຍ່ອມສະແດງທຳອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິສຸດບໍລິບູນສິ້ນເຊີງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ຄືບຸກຄົນທີສາມ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອອະນຸກະເຄາະແກ່ໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດນີ້ແລ ເມື່ອເກີດຂຶ້ນໃນໂລກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຄົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອອະນຸເຄາະແກ່ໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາ ແລະ ມະນຸດທັງຫຼາຍ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ພຣະອົງຕັດຄຳປະພັນນີ້ວ່າ:

‘‘සත්ථා හි ලොකෙ පඨමො මහෙසි, තස්සන්වයො සාවකො භාවිතත්තො;

අථාපරො පාටිපදොපි සෙඛො, බහුස්සුතො සීලවතූපපන්නො.

ພຣະສາດສະດາ ຜູ້ແສງຫາຄຸນອັນໃຫຍ່ຫຼවງ ເປັນບຸກຄົນທຳອິດໃນໂລກ, ຖັດມາຄືພຣະສາວົກຜູ້ປະຕິບັດຕາມ ຜູ້ມີຕົນອັນອົບຮົມດີແລ້ວ, ແລະ ອີກທ່ານໜຶ່ງຄືພຣະເສຂະ ຜູ້ກຳລັງປະຕິບັດຢູ່ ເປັນພະຫູສູດ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສີລແລະວັດ.

‘‘එතෙ තයො දෙවමනුස්සසෙට්ඨා, පභඞ්කරා ධම්මමුදීරයන්තා;

අපාපුරන්ති අමතස්ස ද්වාරං, යොගා පමොචෙන්ති හුජ්ජනං තෙ.

ບຸກຄົນ ໓ ປະເພດນີ້ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ, ເປັນຜູ້ສ້າງແສງສະຫວ່າງ ສະແດງທຳຢູ່, ຍ່ອມເປີດປະຕູແຫ່ງອະມະຕະທຳ, ແລະ ຍ່ອມປົດປ່ອຍຄົນໝູ່ຫຼາຍໃຫ້ພົ້ນຈາກໂຍຄະ.

‘‘යෙ සත්ථවාහෙන අනුත්තරෙන, සුදෙසිතං මග්ගමනුක්කමන්ති ;

ඉධෙව දුක්ඛස්ස කරොන්ති අන්තං, යෙ අප්පමත්තා සුගතස්ස සාසනෙ’’ති.

ชົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ປະຕິບັດຕາມມັກທີ່ພຣະສາດສະດາ ຜູ້ເປັນນາຍກອງກວຽນອັນຍອດຢ້ຽມ ໄດ້ສະແດງໄວ້ດີແລ້ວ, ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດໃນຄຳສອນຂອງພຣະສຸຄົດ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຍ່ອມເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້ໃນອັດຕະພາບນີ້ແລ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີຫ້າ.

6. අසුභානුපස්සීසුත්තං

໖. ອະສຸພານຸປັດສີສູດ

85. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.250] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໕. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອະຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘අසුභානුපස්සී, භික්ඛවෙ, කායස්මිං විහරථ; ආනාපානස්සති ච වො අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතා හොතු; සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සිනො විහරථ. අසුභානුපස්සීනං, භික්ඛවෙ, කායස්මිං විහරතං යො සුභාය ධාතුයා රාගානුසයො සො පහීයති. ආනාපානස්සතියා අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතිතාය යෙ බාහිරා විතක්කාසයා විඝාතපක්ඛිකා, තෙ න හොන්ති. සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සීනං විහරතං යා අවිජ්ජා සා පහීයති, යා විජ්ජා සා උප්පජ්ජතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ຕຶງຕັງໃນກາຍຢູ່ເຖີດ, ແລະ ຈົ່ງຕັ້ງອານາປານະສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າໃນຕົນໃຫ້ດີ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງຢູ່ເຖີດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອພວກທ່ານພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ຕຶງຕັງໃນກາຍຢູ່, ຣາຄານຸໄສໃນສຸພະທາດຍ່ອມຖືກລະເສຍ. ເມື່ອອານາປານະສະຕິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວສະເພາະໜ້າໃນຕົນ, ມິດສາວິດຕົກທັງຫຼາຍພາຍນອກ ອັນເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ ຍ່ອມບໍ່ມີ. ເມື່ອພວກທ່ານພິຈາລະນາເຫັນความບໍ່ທ່ຽງໃນສັງຂານທັງປວງຢູ່, ອະວິຊຊາຍ່ອມຖືກລະເສຍ, ວິຊຊາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ພຣະອົງຕັດຄຳປະພັນນີ້ວ່າ:

‘‘අසුභානුපස්සී කායස්මිං, ආනාපානෙ පටිස්සතො;

සබ්බසඞ්ඛාරසමථං, පස්සං ආතාපි සබ්බදා.

ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ຜູ້ມີສະຕິໃນອານາປານະສະຕິ ພິຈາລະນາເຫັນຄວາມບໍ່ຕຶງຕັງໃນກາຍຢູ່ທຸກເມື່ອ, ຍ່ອມເຫັນຄວາມເຂົ້າໄປສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ.

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

ພິກຂຸນັ້ນແລ ເປັນຜູ້ເຫັນໂດຍຊອບ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນໃນທຳນັ້ນ, ເປັນຜູ້ມີອະພິນຍາອັນສຳເລັດແລ້ວ ສະຫງົບລະງັບ, ພຣະມຸນີນັ້ນແລ ເປັນຜູ້ກ້າວລ່ວງໂຍຄະທັງປວງໄດ້.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີຫົກ.

7. ධම්මානුධම්මපටිපන්නසුත්තං

໗. ທັມມານຸທັມມະປະຕິປັນນະສູດ

86. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໖. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອະຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ධම්මානුධම්මපටිපන්නස්ස භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ධම්මානුධම්මපටිපන්නොයන්ති භාසමානො ධම්මඤ්ඤෙව භාසති නො අධම්මං, විතක්කයමානො වා ධම්මවිතක්කඤ්ඤෙව විතක්කෙති නො අධම්මවිතක්කං, තදුභයං වා පන අභිනිවෙජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ນີ້ເປັນທຳອັນສົມຄວນແກ່ທຳ ຂອງພິກຂຸຜູ້ປະຕິບັດທຳອັນສົມຄວນແກ່ທຳ ເພື່ອຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: 'ພິກຂຸນີ້ເປັນຜູ້ປະຕິບັດທຳອັນສົມຄວນແກ່ທຳ' ຄື ເມື່ອເວົ້າ ຍ່ອມເວົ້າແຕ່ທຳ ບໍ່ເວົ້າອະທຳ, ເມື່ອດຳຣິ ຍ່ອມດຳຣິແຕ່ທຳ ບໍ່ດຳຣິອະທຳ, ຫຼື ລະເວັ້ນການເວົ້າແລະການດຳຣິທັງສອງປະການນັ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ວາງເສີຍຢູ່.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ. ໃນສູດນັ້ນ ພຣະອົງຕັດຄຳປະພັນນີ້ວ່າ:

‘‘ධම්මාරාමො ධම්මරතො, ධම්මං අනුවිචින්තයං;

ධම්මං අනුස්සරං භික්ඛු, සද්ධම්මා න පරිහායති.

ພິກຂຸຜູ້ມີທຳເປັນທີ່ມາຍິນດີ ຍິນດີໃນທຳ ໃຄ່ຄວນທຳ ລະນຶກເຖິງທຳຢູ່ ຍ່ອມບໍ່ເສື່ອມຈາກພຣະສັດທຳ.

‘‘චරං වා යදි වා තිට්ඨං, නිසින්නො උද වා සයං;

අජ්ඣත්තං සමයං චිත්තං, සන්තිමෙවාධිගච්ඡතී’’ති.

ບໍ່ວ່າຈະເດີນ, ຢືນ, ນັ່ງ ຫຼື ນອນ, ພິກຂຸຜູ້ເຮັດຈິດໃນຕົນໃຫ້ສະຫງົບລະງັບ ຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມສະຫງົບແທ້ແລ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີເຈັດ.

8. අන්ධකරණසුත්තං

໘. ອັນທະກະຣະນະສູດ

87. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.251] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໗. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອະຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා අන්ධකරණා අචක්ඛුකරණා අඤ්ඤාණකරණා පඤ්ඤානිරොධිකා විඝාතපක්ඛිකා අනිබ්බානසංවත්තනිකා. කතමෙ තයො? කාමවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. බ්‍යාපාදවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. විහිංසාවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා අන්ධකරණා අචක්ඛුකරණා අඤ්ඤාණකරණා පඤ්ඤානිරොධිකා විඝාතපක්ඛිකා අනිබ්බානසංවත්තනිකා.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະກຸສົນວິດຕົກ ໓ ປະການນີ້ ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອດັບປັນຍາ, ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ໓ ປະການນັ້ນຄືອັນໃດແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກາມະວິດຕົກ ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອດັບປັນຍາ, ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພະຍາບາດວິດຕົກ ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອດັບປັນຍາ, ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ວິຫິງສາວິດຕົກ ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອດັບປັນຍາ, ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະກຸສົນວິດຕົກ ໓ ປະການນີ້ແລ ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ບໍ່ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອດັບປັນຍາ, ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ບໍ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, කුසලවිතක්කා අනන්ධකරණා චක්ඛුකරණා ඤාණකරණා පඤ්ඤාවුද්ධිකා අවිඝාතපක්ඛිකා නිබ්බානසංවත්තනිකා. කතමෙ තයො? නෙක්ඛම්මවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. අබ්‍යාපාදවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. අවිහිංසාවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො කුසලවිතක්කා අනන්ධකරණා චක්ඛුකරණා ඤාණකරණා පඤ්ඤාවුද්ධිකා අවිඝාතපක්ඛිකා නිබ්බානසංවත්තනිකා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກຸສົນວິດຕົກ ໓ ປະການນີ້ ບໍ່ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອຈະເລີນປັນຍາ, ບໍ່ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ໓ ປະການນັ້ນຄືອັນໃດແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເນກຂັມມະວິດຕົກ ບໍ່ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອຈະເລີນປັນຍາ, ບໍ່ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະພະຍາບາດວິດຕົກ ບໍ່ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອຈະເລີນປັນຍາ, ບໍ່ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອະວິຫິງສາວິດຕົກ ບໍ່ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອຈະເລີນປັນຍາ, ບໍ່ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ກຸສົນວິດຕົກ ໓ ປະການນີ້ແລ ບໍ່ເປັນທຳເຮັດໃຫ້ມືດມົນ, ເຮັດໃຫ້ມີຈັກຂຸ, ເຮັດໃຫ້ມີຍານ, ເປັນໄປເພື່ອຈະເລີນປັນຍາ, ບໍ່ເປັນຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຄັບແຄ້ນ, ເປັນໄປເພື່ອຄວາມດັບກິເລດ.

‘‘තයො විතක්කෙ කුසලෙ විතක්කයෙ, තයො පන අකුසලෙ නිරාකරෙ;

ස වෙ විතක්කානි විචාරිතානි, සමෙති වුට්ඨීව රජං සමූහතං;

ස වෙ විතක්කූපසමෙන චෙතසා, ඉධෙව සො සන්තිපදං සමජ්ඣගා’’ති.

ໂຍຄາວະຈອນບຸກຄົນ ຄວນຕຶກຕອງແຕ່ກຸສົນວິຕົກ ໓ ປະການ, ສ່ວນອະກຸສົນວິຕົກ ໓ ປະການ ຄວນກຳຈັດປັດເປົ່າເສຍ. ຝົນຫ່າໃຫຍ່ທີ່ຕົກນອກລະດູການ ຍ່ອມລະງັບຝຸ່ນລະອອງທີ່ຟຸ້ງຂຶ້ນຈາກແຜ່ນດິນໃຫ້ຫາຍໄປໄດ້ໃນທັນທີ ສັນໃດ, ໂຍຄາວະຈອນບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມລະງັບອະກຸສົນວິຕົກ ແລະ ວິຈານທີ່ປະສານກັນນັ້ນໃຫ້ສະຫງົບລະງັບໄປໄດ້ ສັນນັ້ນ. ບຸກຄົນນັ້ນມີຈິດອັນສະຫງົບລະງັບຈາກມິດສາວິຕົກ ຍ່ອມບັນລຸເຖິງສັນຕິບົດ (ພະນິພານ) ອັນເປັນທີ່ດັບທຸກທັງປວງໄດ້ໃນຊາດນີ້ເອງ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີ ໘.

9. අන්තරාමලසුත්තං

໙. ອັນຕະລາມະລາສູດ

88. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.252] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໘. ພະທຳເທດສະໜານີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලා අන්තරාඅමිත්තා අන්තරාසපත්තා අන්තරාවධකා අන්තරාපච්චත්ථිකා. කතමෙ තයො? ලොභො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. දොසො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. මොහො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අන්තරාමලා අන්තරාඅමිත්තා අන්තරාසපත්තා අන්තරාවධකා අන්තරාපච්චත්ථිකා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມົນທິນພາຍໃນ ໓ ປະການນີ້ ເປັນສັດຕູພາຍໃນ ເປັນຄູ່ອະລິພາຍໃນ ເປັນຜູ້ຂ້າພາຍໃນ ເປັນປັດຈາມິດພາຍໃນ. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄື ໂລພະ ເປັນມົນທິນພາຍໃນ ເປັນສັດຕູພາຍໃນ ເປັນຄູ່ອະລິພາຍໃນ ເປັນຜູ້ຂ້າພາຍໃນ ເປັນປັດຈາມິດພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂທສະ ເປັນມົນທິນພາຍໃນ ເປັນສັດຕູພາຍໃນ ເປັນຄູ່ອະລິພາຍໃນ ເປັນຜູ້ຂ້າພາຍໃນ ເປັນປັດຈາມິດພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂມຫະ ເປັນມົນທິນພາຍໃນ ເປັນສັດຕູພາຍໃນ ເປັນຄູ່ອະລິພາຍໃນ ເປັນຜູ້ຂ້າພາຍໃນ ເປັນປັດຈາມິດພາຍໃນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມົນທິນພາຍໃນ ໓ ປະການນີ້ແລ ເປັນສັດຕູພາຍໃນ ເປັນຄູ່ອະລິພາຍໃນ ເປັນຜູ້ຂ້າພາຍໃນ ເປັນປັດຈາມິດພາຍໃນ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ໃນສູດນັ້ນ ພະອົງຈຶ່ງຕັດຄຳປະພັນນີ້ໄວ້ວ່າ:

‘‘අනත්ථජනනො ලොභො, ලොභො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

ໂລພະ ຍ່ອມກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຈິບຫາຍ, ໂລພະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດກຳເລີບ, ໄພອັນເກີດຂຶ້ນຈາກພາຍໃນຈິດນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ຮູ້ເທົ່າທັນ.

‘‘ලුද්ධො අත්ථං න ජානාති, ලුද්ධො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං ලොභො සහතෙ නරං.

ຜູ້ຖືກຄວາມໂລບຄອບງຳ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ, ຜູ້ຖືກຄວາມໂລບຄອບງຳ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນທຳ, ໃນເວລາໃດ ໂລພະຄອບງຳນະລຶຊົນ, ໃນເວລານັ້ນ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມມືດມົນອັນສະໜິດ.

‘‘යො ච ලොභං පහන්ත්වාන, ලොභනෙය්‍යෙ න ලුබ්භති;

ලොභො පහීයතෙ තම්හා, උදබින්දූව පොක්ඛරා.

ສ່ວນຜູ້ໃດລະໂລພະໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ກຳໜັດຍິນດີໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ໂລພະຍ່ອມຫຼຸດຮ່ວງໄປຈາກຜູ້ນັ້ນ ເໝືອນຢາດນ້ຳກິ້ງຕົກຈາກໃບບົວ ສັນນັ້ນ.

‘‘අනත්ථජනනො දොසො, දොසො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

ໂທສະ ຍ່ອມກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຈિບຫາຍ, ໂທສະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດກຳເລີບ, ໄພອັນເກີດຂຶ້ນຈາກພາຍໃນຈິດນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ຮູ້ເທົ່າທັນ.

‘‘දුට්ඨො අත්ථං න ජානාති, දුට්ඨො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං දොසො සහතෙ නරං.

ຜູ້ຂັດເຄືອງ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ, ຜູ້ຂັດເຄືອງ ຍ່ອມບໍ່-ເຫັນທຳ, ໃນເວລາໃດ ໂທສະຄອບງຳນະລຶຊົນ, ໃນເວລານັ້ນ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມມືດມົນອັນສະໜິດ.

‘‘යො ච දොසං පහන්ත්වාන, දොසනෙය්‍යෙ න දුස්සති;

දොසො පහීයතෙ තම්හා, තාලපක්කංව බන්ධනා.

ສ່ວນຜູ້ໃດລະໂທສະໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະທຸສະຮ້າຍ, ໂທສະຍ່ອມຫຼຸດຮ່ວງໄປຈາກຜູ້ນັ້ນ ເໝືອນໝາກຕານສຸກຫຼຸດຂົ້ວຫຼົ່ນລົງມາ ສັນນັ້ນ.

‘‘අනත්ථජනනො මොහො, මොහො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

ໂມຫະ ຍ່ອມກໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມຈິບຫາຍ, ໂມຫະ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຈິດກຳເລີບ, ໄພອັນເກີດຂຶ້ນຈາກພາຍໃນຈິດນັ້ນ ຄົນທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ຮູ້ເທົ່າທັນ.

‘‘මූළ්හො අත්ථං න ජානාති, මූළ්හො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං මොහො සහතෙ නරං.

ຜູ້ຫຼົງງົມງາຍ ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ, ຜູ້ຫຼົງງົມງາຍ ຍ່ອມບໍ່ເຫັນທຳ, ໃນເວລາໃດ ໂມຫະຄອບງຳນະລຶຊົນ, ໃນເວລານັ້ນ ຍ່ອມມີແຕ່ຄວາມມືດມົນອັນສະໜິດ.

‘‘යො [Pg.253] ච මොහං පහන්ත්වාන, මොහනෙය්‍යෙ න මුය්හති;

මොහං විහන්ති සො සබ්බං, ආදිච්චොවුදයං තම’’න්ති.

Part ຜູ້ໃດລະໂມຫະໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຫຼົງງົມງາຍໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຫຼົງ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມກຳຈັດໂມຫະທັງປວງໄດ້ ເໝືອນດັ່ງພະອາທິດອຸທັຍຂຶ້ນມາຂັບໄລ່ຄວາມມືດມົນ ສັນນັ້ນ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີ ໙.

10. දෙවදත්තසුත්තං

໑໐. ເທວະທັດຕະສູດ

89. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໘໙. ພະທຳເທດສະໜານີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මෙහි අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. කතමෙහි තීහි? පාපිච්ඡතාය, භික්ඛවෙ, අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. පාපමිත්තතාය, භික්ඛවෙ, අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. සති ඛො පන උත්තරිකරණීයෙ ඔරමත්තකෙන විසෙසාධිගමෙන අන්තරා වොසානං ආපාදි. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි අසද්ධම්මෙහි අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະເທວະທັດ ຖືກອະສັດທຳ ໓ ປະການນີ້ຄອບງຳ ມີຈິດອັນອະສັດທຳກຸມໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຮົກ ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ມີທາງເຍຍວະຍາໄດ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄື ພະເທວະທັດ ຖືກຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າຄອບງຳ ມີຈິດອັນຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າກຸມໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຮົກ ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ມີທາງເຍຍວະຍາໄດ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະເທວະທັດ ຖືກຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວກອບງຳ ມີຈິດອັນຄວາມເປັນຜູ້ມີມິດຊົ່ວກຸມໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຮົກ ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ມີທາງເຍຍວະຍາໄດ້. ແລະເມື່ອຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປ ກໍກັບຢຸດສະງັກເສຍໃນລະຫວ່າງທາງ ພຽງແຕ່ໄດ້ບັນລຸຄຸນວິເສດອັນເລັກນ້ອຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພະເທວະທັດ ຖືກອະສັດທຳ ໓ ປະການນີ້ແລຄອບງຳ ມີຈິດອັນອະສັດທຳກຸມໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມໄປສູ່ອະບາຍ ຕົກນະຮົກ ຕັ້ງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ບໍ່ມີທາງເຍຍວະຍາໄດ້. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ໃນສູດນັ້ນ ພະອົງຈຶ່ງຕັດຄຳປະພັນນີ້ໄວ້ວ່າ:

‘‘මා ජාතු කොචි ලොකස්මිං, පාපිච්ඡො උදපජ්ජථ;

තදමිනාපි ජානාථ, පාපිච්ඡානං යථා ගති.

ໃນໂລກນີ້ ບໍ່ວ່າຜູ້ໃດກໍຕາມ ຢ່າໄດ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າເລີຍ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງຮູ້ຈັກຄະຕິຂອງຜູ້ມີຄວາມປາດຖະໜາອັນຊົ່ວຊ້າ ໂດຍເຫດການດັ່ງຈະກ່າວຕໍ່ໄປນີ້ເຖີດ.

‘‘පණ්ඩිතොති සමඤ්ඤාතො, භාවිතත්තොති සම්මතො;

ජලංව යසසා අට්ඨා, දෙවදත්තොති විස්සුතො.

ພະເທວະທັດ ເປັນຜູ້ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍຮູ້ຈັກກັນດີວ່າເປັນນັກປາດ, ເປັນຜູ້ທີ່ໄດ້ຮັບການຍົກຍ້ອງວ່າເປັນຜູ້ມີຈິດອັນອົບຮົມດີແລ້ວ, ໄດ້ຢືນສະຫງ່າຮຸ່ງເຮືອງດ້ວຍຍົດຊື່ສຽງ ເປັນທີ່ເລື່ອງລືກັນທົ່ວໄປ.

‘‘සො පමාණමනුචිණ්ණො, ආසජ්ජ නං තථාගතං;

අවීචිනිරයං පත්තො, චතුද්වාරං භයානකං.

ແຕ່ເພາະພະເທວະທັດນັ້ນປະພຶດຕົນບໍ່ຮູ້ຈັກປະມານ, ໄດ້ປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ພະຕຖາຄົດເຈົ້າ, ຈຶ່ງຕ້ອງຕົກໄປສູ່ອະເວຈີມະຫານະຮົກ ອັນມີປະຕູ ໔ ດ້ານ ທີ່ໜ້າສະຢ້ອນກົວ.

‘‘අදුට්ඨස්ස හි යො දුබ්භෙ, පාපකම්මං අකුබ්බතො;

තමෙව පාපං ඵුසති, දුට්ඨචිත්තං අනාදරං.

ຜູ້ໃດປະທຸສະຮ້າຍຕໍ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍ ຜູ້ບໍ່ໄດ້ເຮັດບາບກຳ, ບາບກຳຍ່ອມກັບມາສະໜອງຜູ້ນັ້ນເອງ ຜູ້ມີຈິດອັນປະທຸສະຮ້າຍ ແລະ ບໍ່ມີຄວາມເຄົາລົບ.

‘‘සමුද්දං විසකුම්භෙන, යො මඤ්ඤෙය්‍ය පදූසිතුං;

න සො තෙන පදූසෙය්‍ය, භෙස්මා හි උදධි මහා.

ຜູ້ໃດຄິດຈະທຳລາຍມະຫາສະໝຸດດ້ວຍໝໍ້ຢາພິດ, ຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ສາມາດທຳລາຍມະຫາສະໝຸດນັ້ນດ້ວຍຢາພິດນັ້ນໄດ້ເລີຍ, ເພາະວ່າມະຫາສະໝຸດອັນກວ້າງໃຫຍ່ໄພສານ ແລະ ໜ້າຢ້ານກົວນັ້ນ ໃຫຍ່ໂຕເກີນໄປ.

‘‘එවමෙව [Pg.254] තථාගතං, යො වාදෙන විහිංසති;

සම්මග්ගතං සන්තචිත්තං, වාදො තම්හි න රූහති.

ສັນນັ້ນເໝືອນກັນ, ຜູ້ໃດບຽດບຽນພະຕຖາຄົດເຈົ້າ ຜູ້ດຳເນີນໄປດີແລ້ວ ມີຈິດສະຫງົບລະງັບ ດ້ວຍການກ່າວຮ້າຍ, ການກ່າວຮ້າຍນັ້ນຍ່ອມບໍ່ອາດຕິດແປດໃນພະຕຖາຄົດເຈົ້າໄດ້ເລີຍ.

‘‘තාදිසං මිත්තං කුබ්බෙථ, තඤ්ච සෙවෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

යස්ස මග්ගානුගො භික්ඛු, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

ນັກປາດຄວນຄົບຫາບຸກຄົນເຊັ່ນນັ້ນເປັນມິດ ແລະ ຄວນເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ບຸກຄົນນັ້ນ, ເພາະວ່າພິກຂຸຜູ້ດຳເນີນຕາມມັກຂອງບຸກຄົນນັ້ນ ຍ່ອມບັນລຸເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກໄດ້.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີ ໑໐.

චතුත්ථො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບວັກທີ ໔.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ:

විතක්කාසක්කාරසද්ද, චවනලොකෙ අසුභං;

ධම්මඅන්ධකාරමලං, දෙවදත්තෙන තෙ දසාති.

ວິຕົກສູດ, ສັກກາຣະສູດ, ເທວະສັດທະສູດ, ຈະວະນະສູດ, ພະຫຸຊະນະຫິຕະສູດ, ອະສຸພະສູດ, ເທວະທັດຕະສູດ, ທັມມານຸທັມມະປະຕິປັນນະສູດ, ອັນທະກະຣະນະສູດ ແລະ ອັນຕະລາມະລາສູດ ລວມເປັນ ໑໐ ສູດ.

5. පඤ්චමවග්ගො

໕. ວັກທີ ໕

1. අග්ගප්පසාදසුත්තං

໑. ອັກຄະປະສາດສູດ

90. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໐. ພະທຳເທດສະໜານີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අග්ගප්පසාදා. කතමෙ තයො? යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තා අපදා වා ද්විපදා වා චතුප්පදා වා බහුප්පදා වා රූපිනො වා අරූපිනො වා සඤ්ඤිනො වා අසඤ්ඤිනො වා නෙවසඤ්ඤිනාසඤ්ඤිනො වා, තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. යෙ, භික්ඛවෙ, බුද්ධෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ ໓ ປະການນີ້. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາສັດທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສັດບໍ່ມີຕີນ, ສັດມີ ໒ ຕີນ, ສັດມີ ໔ ຕີນ, ສັດມີຕີນຫຼາຍ, ສັດມີຮູບ, ສັດບໍ່ມີຮູບ, ສັດມີສັນຍາ, ສັດບໍ່ມີສັນຍາ, ຫຼືສັດມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີສັນຍາກໍບໍ່ແມ່ນກໍຕາມ, ພະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການກ່າວຂານວ່າເປັນຜູ້ເລີດກວ່າສັດເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຊົນεຫຼົ່າໃດເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະເຈົ້າ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ. ແລະເມື່ອເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດແລ້ວ ວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ.

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා සඞ්ඛතා වා අසඞ්ඛතා වා, විරාගො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං මදනිම්මදනො පිපාසවිනයො ආලයසමුග්ඝාතො වට්ටුපච්ඡෙදො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. යෙ, භික්ඛවෙ, විරාගෙ ධම්මෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາທຳທັງຫຼາຍ ບໍ່ວ່າຈະເປັນສັງຂະຕະທຳ ຫຼືອະສັງຂະຕະທຳກໍຕາມ, ວິຣາກະທຳ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການກ່າວຂານວ່າເປັນເລີດກວ່າທຳເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ, ວິຣາກະທຳນັ້ນຄື ສິ່ງທີ່ກຳຈັດຄວາມມົວເມົາ, ຄວາມກຳຈັດຄວາມຢາກ, ຄວາມຖອນອາໄລ, ຄວາມຕັດວັດຕະ, ຄວາມສິ້ນຕັນຫາ, ຄວາມສິ້ນກຳໜັດ, ຄວາມດັບທຸກ ຄື ພະນິພານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຊົນເຫຼົ່າໃດເລື່ອມໃສໃນວິຣາກະທຳ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເລື່ອມໃສໃນທຳອັນເລີດ. ແລະເມື່ອເລື່ອມໃສໃນທຳອັນເລີດແລ້ວ ວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ.

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝා වා ගණා වා, තථාගතසාවකසඞ්ඝො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස [Pg.255] භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. යෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අග්ගප්පසාදා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາໝູ່ຄະນະ ຫຼືສະມາຄົມທັງຫຼາຍ, ພະສົງສາວົກຂອງພະຕຖາຄົດ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການກ່າວຂານວ່າເປັນເລີດກວ່າໝູ່ຄະນະເຫຼົ່ານັ້ນທັງໝົດ, ພະສົງສາວົກຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້ານັ້ນ ຄື ຄູ່ແຫ່ງບຸລຸດ ໔ ຄູ່, ບຸລຸດບຸກຄົນ ໘ ບຸກຄົນ, ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ, ຄວນແກ່ຂອງຕ້ອນຮັບ, ຄວນແກ່ທັກສິຍາທານ, ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຊົນເຫຼົ່າໃດເລື່ອມໃສໃນພະສົງ, ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ. ແລະເມື່ອເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດແລ້ວ ວິບາກອັນເລີດຍ່ອມມີແກ່ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ ໓ ປະການນີ້ແລ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ໃນສູດນັ້ນ ພະອົງຈຶ່ງຕັດຄຳປະພັນນີ້ໄວ້ວ່າ:

‘‘අග්ගතො වෙ පසන්නානං, අග්ගං ධම්මං විජානතං;

අග්ගෙ බුද්ධෙ පසන්නානං, දක්ඛිණෙය්‍යෙ අනුත්තරෙ.

ບຸນຍ່ອມຈະເລີນແກ່ຊົນທັງຫຼາຍຜູ້ເລື່ອມໃສໃນສິ່ງອັນເລີດ, ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງທຳອັນເລີດ, ຜູ້ເລື່ອມໃສໃນພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ເລີດ ຜູ້ເປັນທັກຂິເນຍບຸກຄົນອັນຍອດຢ້ຽມ.

‘‘අග්ගෙ ධම්මෙ පසන්නානං, විරාගූපසමෙ සුඛෙ;

අග්ගෙ සඞ්ඝෙ පසන්නානං, පුඤ්ඤක්ඛෙත්තෙ අනුත්තරෙ.

ບຸນຍ່ອມຈະເລີນແກ່ຊົນທັງຫຼາຍຜູ້ເລື່ອມໃສໃນທຳອັນເລີດ ອັນເປັນທີ່ປາສະຈາກລາຄະແລະສະຫງົບລະງັບ ເປັນສຸກ, ຜູ້ເລື່ອມໃສໃນພະສົງຜູ້ເລີດ ຜູ້ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມ.

‘‘අග්ගස්මිං දානං දදතං, අග්ගං පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;

අග්ගං ආයු ච වණ්ණො ච, යසො කිත්ති සුඛං බලං.

ເມື່ອໃຫ້ທານໃນສິ່ງອັນເລີດ ບຸນອັນເລີດຍ່ອມຈະເລີນ, ອາຍຸ ວັນນະ ຍົດ ກຽດຕິຄຸນ ສຸກ ແລະ ພະລະ ອັນເລີດ ກໍຍ່ອມຈະເລີນດ້ວຍ.

‘‘අග්ගස්ස දාතා මෙධාවී, අග්ගධම්මසමාහිතො;

දෙවභූතො මනුස්සො වා, අග්ගප්පත්තො පමොදතී’’ති.

ຜູ້ມີປັນຍา ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນທຳອັນເລີດ ໃຫ້ທານແກ່ທ່ານຜູ້ເລີດ, ບໍ່ວ່າຈະເກີດເປັນເທວະດາຫຼືມະນຸດ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ເລີດ ແລະ ຍ່ອມເພີດເພີນຍິນດີ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີ ໑.

2. ජීවිකසුත්තං

໒. ຊີວິກະສູດ

91. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໑. ພະທຳເທດສະໜານີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘අන්තමිදං, භික්ඛවෙ, ජීවිකානං යදිදං පිණ්ඩොල්‍යං. අභිසාපොයං, භික්ඛවෙ, ලොකස්මිං – ‘පිණ්ඩොලො විචරසි පත්තපාණී’ති. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා උපෙන්ති අත්ථවසිකා, අත්ථවසං පටිච්ච; නෙව රාජාභිනීතා, න චොරාභිනීතා, න ඉණට්ටා, න භයට්ටා, න ආජීවිකාපකතා. අපි ච ඛො ‘ඔතිණ්ණම්හා ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා, අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. එවං පබ්බජිතො චායං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො, බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඡවාලාතං උභතොපදිත්තං මජ්ඣෙ ගූථගතං නෙව ගාමෙ කට්ඨත්ථං ඵරති [Pg.256] න අරඤ්ඤෙः තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි ගිහිභොගා පරිහීනො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච න පරිපූරෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, การທ່ຽວພິຂາຈານນີ້ ເປັນອາຊີບອັນຕ່ຳຕ້ອຍທີ່ສຸດໃນບັນດາອາຊີບທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ຄຳກ່າວປະນາມວ່າ 'ເຈົ້າຄົນຂໍທານ ຖືບາດທ່ຽວຂໍທານຢູ່' ນີ້ມີຢູ່. ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ, ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍຜູ້ຫວັງປະໂຫຍດ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງການທ່ຽວພິຂາຈານນັ້ນ ເພາະອາໄສອຳນາດແຫ່ງປະໂຫຍດ, ບໍ່ແມ່ນຖືກພະລາຊາບັງຄັບ, ບໍ່ແມ່ນຖືກໂຈນຈັບຕົວມາ, ບໍ່ແມ່ນເພາະເປັນໜີ້, ບໍ່ແມ່ນເພາະຄວາມຢ້ານກົວໄພ, ແລະບໍ່ແມ່ນເພາະຫາລ້ຽງຊີບບໍ່ໄດ້. ແຕ່ເພາະຄິດວ່າ 'ພວກເຮົາຖືກຄວາມເກີດ, ຄວາມແກ່, ຄວາມຕາຍ, ຄວາມໂສກ, ຄວາມຮ່ຳໄຮ, ຄວາມທຸກ, ຄວາມໂທມະນັດ ແລະຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈຄອບງຳແລ້ວ, ເປັນຜູ້ຕົກຢູ່ໃນກອງທຸກ, ມີຄວາມທຸກຢູ່ເບື້ອງໜ້າ, ເຮັດແນວໃດການເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງກອງທຸກທັງສິ້ນນີ້ຈະປາກົດໄດ້'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກຸນລະບຸດນີ້ບວດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ແຕ່ກັບເປັນຜູ້ມັກເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນ້ອຍ, ມີຄວາມກຳໜັດແຮງກ້າໃນກາມທັງຫຼາຍ, ມີຈິດຄິດຮ້າຍ, มีຄວາມດຳຣິໃນໃຈອັນປະທຸສະຮ້າຍ, ມີສະຕິຫຼົງລືມ, ບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວ, ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານ, ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນດຸ້ນຟືນຈາກປ່າຊ້າ ທີ່ໄຟໄໝ້ທັງສອງສົ້ນ ແລະກົງກາງເປື້ອນຄູດ, ຍ່ອມໃຊ້ເປັນຟືນໃນບ້ານກໍບໍ່ໄດ້ ໃຊ້ເປັນຟືນໃນປ່າກໍບໍ່ໄດ້ ສັນໃດ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ບຸກຄົນນີ້ກໍມີອຸປະມາສັນນັ້ນ, ຄື ເສື່ອມຈາກໂພຄະຂອງຄະລຶຫັດແລ້ວ ແລະກໍບໍ່ເຮັດປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະໃຫ້ບໍລິບູນໄດ້. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ໃນສູດນັ້ນ ພະອົງຈຶ່ງຕັດຄຳປະພັນນີ້ໄວ້ວ່າ:

‘‘ගිහිභොගා පරිහීනො, සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච දුබ්භගො;

පරිධංසමානො පකිරෙති, ඡවාලාතංව නස්සති.

ບຸກຄົນຜູ້ເສື່ອມຈາກໂພຄະຂອງຄະລຶຫັດ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮັບປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີໂຊກຮ້າຍ, ຍ່ອມຈິບຫາຍຟຸ້ງຊ່ານໄປ ເໝືອນດັ່ງດຸ້ນຟືນຈາກປ່າຊ້າທີ່ສະຫຼາຍໄປ ສັນນັ້ນ.

‘‘කාසාවකණ්ඨා බහවො, පාපධම්මා අසඤ්ඤතා;

පාපා පාපෙහි කම්මෙහි, නිරයං තෙ උපපජ්ජරෙ.

ຄົນອະລັດຊີຫຼາຍຄົນ ມີຜ້າກາສາວະພັນຄໍ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ບໍ່ສຳລວມ, ຄົນຊົ່ວເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຕົກນະຮົກ ເພາະກຳອັນຊົ່ວຊ້າຂອງຕົນ.

‘‘සෙය්‍යො අයොගුළො භුත්තො, තත්තො අග්ගිසිඛූපමො;

යඤ්චෙ භුඤ්ජෙය්‍ය දුස්සීලො, රට්ඨපිණ්ඩමසඤ්ඤතො’’ති.

ການກືນກິນກ້ອນເຫຼັກແດງ ທີ່ຮ້ອນແຮງດັ່ງແປວໄຟ ຍັງດີກວ່າການທີ່ຄົນທຸສິນ ບໍ່ສຳລວມ ຈະບໍລິໂພກກ້ອນເຂົ້າຂອງຊາວເມືອງ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ເປັນສູດທີ ໒.

3. සඞ්ඝාටිකණ්ණසුත්තං

໓. ສັງຄາຕິກັນນະສູດ

92. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໒. ພະທຳເທດສະໜານີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ພະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘සඞ්ඝාටිකණ්ණෙ චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගහෙත්වා පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධො අස්ස පාදෙ පාදං නික්ඛිපන්තො, සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො; අථ ඛො සො ආරකාව මය්හං, අහඤ්ච තස්ස. තං කිස්ස හෙතු? ධම්මඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න පස්සති. ධම්මං අපස්සන්තො න මං පස්සති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸຈັບຊາຍຈີວອນຂອງເຮົາແລ້ວ ຍ່າງຕາມຫຼັງມາຕິດໆ ຢຽບຮອຍຕີນຂອງເຮົາຢູ່ກໍຕາມ, ແຕ່ພິກຂຸນັ້ນເປັນຜູ້ມັກເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນ້ອຍ, ມີຄວາມກຳໜັດແຮງກ້າໃນກາມທັງຫຼາຍ, ມີຈິດຄິດຮ້າຍ, ມີຄວາມດຳຣິໃນໃຈອັນປະທຸສະຮ້າຍ, ມີສະຕິຫຼົງລືມ, ບໍ່ຮູ້ສຶກຕົວ, ມີຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຈິດຟຸ້ງຊ່ານ, ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ; ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນກໍຊື່ວ່າຢູ່ໄກຈາກເຮົາ ແລະ ເຮົາກໍຢູ່ໄກຈາກພິກຂຸນັ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າພິກຂຸນັ້ນບໍ່ເຫັນທຳ, ເມື່ອບໍ່ເຫັນທຳ ກໍຊື່ວ່າບໍ່ເຫັນເຮົາ.

‘‘යොජනසතෙ චෙපි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විහරෙය්‍ය. සො ච හොති අනභිජ්ඣාලු කාමෙසු න තිබ්බසාරාගො අබ්‍යාපන්නචිත්තො අපදුට්ඨමනසඞ්කප්පො උපට්ඨිතස්සති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්‍රියො; අථ ඛො සො සන්තිකෙව මය්හං, අහඤ්ච තස්ස. තං කිස්ස හෙතු? ධම්මං හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පස්සති; ධම්මං පස්සන්තො මං පස්සතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງແມ່ນວ່າພິກຂຸນັ້ນຈະອາໄສຢູ່ໃນບ່ອນທີ່ຫ່າງໄກຕັ້ງຮ້ອຍໂຍດກໍຕາມ, ແຕ່ພິກຂຸນັ້ນເປັນຜູ້ບໍ່ມັກເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນ້ອຍ, ບໍ່ມີຄວາມກຳໜັດແຮງກ້າໃນກາມທັງຫຼາຍ, ມີຈິດບໍ່ຄິດຮ້າຍ, ມີຄວາມດຳຣິໃນໃຈອັນບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍ, ມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຄວາມຮູ້ສຶກຕົວ, ມີຈິດສະຫງົບຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຈິດມີອາລົມເປັນໜຶ່ງ, ສຳລວມອິນຊີ; ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນກໍຊື່ວ່າຢູ່ໃກ້ເຮົາ ແລະ ເຮົາກໍຢູ່ໃກ້ພິກຂຸນັ້ນ. ເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພາະວ່າພິກຂຸນັ້ນເຫັນທຳ, ເມື່ອເຫັນທຳ ກໍຊື່ວ່າເຫັນເຮົາ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ໃນສູດນັ້ນ ພະອົງຈຶ່ງຕັດຄຳປະພັນນີ້ໄວ້ວ່າ:

‘‘අනුබන්ධොපි චෙ අස්ස, මහිච්ඡො ච විඝාතවා;

එජානුගො අනෙජස්ස, නිබ්බුතස්ස අනිබ්බුතො;

ගිද්ධො සො වීතගෙධස්ස, පස්ස යාවඤ්ච ආරකා.

ຜູ້ມີຄວາມຢາກໃຫຍ່ ບຽດບຽນຜູ້ອື່ນ ດຳເນີນຕາມຕັນຫາ ຍ່າງຕາມຫຼັງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ບໍ່ມີຕັນຫາ, ຜູ້ຍັງບໍ່ດັບກິເລດ ຍ່າງຕາມຫຼັງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ດັບກິເລດແລ້ວ, ຜູ້ຍັງມີຄວາມຢາກ ຍ່າງຕາມຫຼັງພະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ປາສະຈາກຄວາມຢາກ, ຈົ່ງເບິ່ງເຖີດວ່າ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າຢູ່ຫ່າງໄກແສນໄກພຽງໃດ.

‘‘යො [Pg.257] ච ධම්මමභිඤ්ඤාය, ධම්මමඤ්ඤාය පණ්ඩිතො;

රහදොව නිවාතෙ ච, අනෙජො වූපසම්මති.

ສ່ວນນັກປາດໃດ ຮູ້ແຈ້ງທຳດ້ວຍປັນຍາອັນຍອດຢ້ຽມແລ້ວ, ຮູ້ທຳທັງປວງແລ້ວ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ມີຕັນຫາ ສະຫງົບລະງັບ ເໝືອນດັ່ງຫ້ວຍນ້ຳອັນໃສສະອາດໃນບ່ອນທີ່ບໍ່ມີລົມພັດ ສັນນັ້ນ.

‘‘අනෙජො සො අනෙජස්ස, නිබ්බුතස්ස ච නිබ්බුතො;

අගිද්ධො වීතගෙධස්ස, පස්ස යාවඤ්ච සන්තිකෙ’’ති.

ພຣະອໍຣະຫັນອົງນັ້ນ ຜູ້ປາສະຈາກຕັນຫາ (ຄວາມຫວັ່ນໄຫວ) ຍ່ອມຢູ່ໃກ້ຊິດກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ປາສະຈາກຕັນຫາ, ພຣະອໍຣະຫັນອົງນັ້ນ ຜູ້ດັບgິເລດແລ້ວ ຍ່ອມຢູ່ໃກ້ຊິດກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ດັບgິເລດແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນອົງນັ້ນ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ ຍ່ອມຢູ່ໃກ້ຊິດກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດ, ທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄວາມໃກ້ຊິດນັ້ນເຖີດ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບ ສູດທີສາມ.

4. අග්ගිසුත්තං

໔. ອັກຄິສູດ

93. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໓. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අග්ගී. කතමෙ තයො? රාගග්ගි, දොසග්ගි, මොහග්ගි – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අග්ගී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໄຟ ໓ ກອງນີ້ມີຢູ່. ໓ ກອງແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໄຟຄືຣາຄະ (ຄວາມgຳໜັດ), ໄຟຄືໂທສະ (ຄວາມໂກດ), ໄຟຄືໂມຫະ (ຄວາມຫຼົງ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືໄຟ ໓ ກອງ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘රාගග්ගි දහති මච්චෙ, රත්තෙ කාමෙසු මුච්ඡිතෙ;

දොසග්ගි පන බ්‍යාපන්නෙ, නරෙ පාණාතිපාතිනො.

“... ໄຟຄືຣາຄະຍ່ອມເຜົາຜານສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳໜັດແລ້ວ ຜູ້ມົວເມົາແລ້ວໃນgາມທັງຫຼາຍ. ສ່ວນໄຟຄືໂທສະຍ່ອມເຜົາຜານມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຈິດຄິດປະທຸສຮ້າຍ ຜູ້ມັກຂ້າສັດ.”

‘‘මොහග්ගි පන සම්මූළ්හෙ, අරියධම්මෙ අකොවිදෙ;

එතෙ අග්ගී අජානන්තා, සක්කායාභිරතා පජා.

“ສ່ວນໄຟຄືໂມຫະຍ່ອມเຜົາຜານບຸກຄົນທັງຫຼາຍ ຜູ້ຫຼົງມົວເມົາ ຜູ້ບໍ່ສະຫຼາດໃນອະລິຍະທຳ. ໝູ່ສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ຈັກໄຟເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນສັກກາຍະ (ຂັນ ໕).”

‘‘තෙ වඩ්ඪයන්ති නිරයං, තිරච්ඡානඤ්ච යොනියො;

අසුරං පෙත්තිවිසයං, අමුත්තා මාරබන්ධනා.

“ພວກເຂົາບໍ່ພົ້ນຈາກເຄື່ອງຜູກມັດຂອງມານ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ເນືອງນອງໄປດ້ວຍນະຣົກ, ກຳເນີດເດຍຣະສານ, ອະສູຣະ ແລະເປດວິໄສ.”

‘‘යෙ ච රත්තින්දිවා යුත්තා, සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ;

තෙ නිබ්බාපෙන්ති රාගග්ගිං, නිච්චං අසුභසඤ්ඤිනො.

“ສ່ວນບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດ ຜູ້ຂະຫຍັນພຽນທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ໃນຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າ, ພວກເຂົາຜູ້ມີອະສຸພະສັນຍາຢູ່ເປັນນິດ ຍ່ອມດັບໄຟຄືຣາຄະໄດ້.”

‘‘දොසග්ගිං පන මෙත්තාය, නිබ්බාපෙන්ති නරුත්තමා;

මොහග්ගිං පන පඤ්ඤාය, යායං නිබ්බෙධගාමිනී.

“ພວກນຣຸດົມ (ມະນຸດຜູ້ປະເສີດ) ຍ່ອມດັບໄຟຄືໂທສະດ້ວຍເມດຕາ, ແລະດັບໄຟຄືໂມຫະດ້ວຍປັນຍາ ອັນເປັນເຄື່ອງເຈາະແທງກິເລດ.”

‘‘තෙ නිබ්බාපෙත්වා නිපකා, රත්තින්දිවමතන්දිතා;

අසෙසං පරිනිබ්බන්ති, අසෙසං දුක්ඛමච්චගුං.

“ພວກເຂົາຜູ້ມີປັນຍາຮັກສາຕົນ ບໍ່ກຽດຄ້ານທັງກາງເວັນແລະກາງຄືນ ດັບໄຟເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະຣິນິບພານໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ, ຍ່ອມກ້າວລ່ວງທຸກທັງປວງໄດ້ໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ.”

‘‘අරියද්දසා වෙදගුනො, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

“ນັກປາດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງເວດ ຮູ້ແຈ້ງໂດຍຊອບແລ້ວ, ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊາດ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງພົບໃໝ່ອີກ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບ ສູດທີສີ່.

5. උපපරික්ඛසුත්තං

໕. ອຸປະປະຣິກຂະສູດ

94. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.258] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໔. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථාස්ස උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເພິ່ງພິຈາລະນາໂດຍປະການທີ່ ເມື່ອພິຈາລະນາຢູ່ ວິນຍານຂອງຕົນຈະບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ແຜ່ໄປໃນພາຍນອກ, ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພາຍໃນ ແລະບໍ່ສະດຸ້ງເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອວິນຍານບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ບໍ່ແຜ່ໄປໃນພາຍນອກ, ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນພາຍໃນ, ບໍ່ສະດຸ້ງເພາະບໍ່ຍຶດໝັ້ນແລ້ວ, ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກຄືຊາດ, ຊະລາ ແລະມໍຣະນະ ຍ່ອມບໍ່ມີຕໍ່ໄປ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘සත්තසඞ්ගප්පහීනස්ස, නෙත්තිච්ඡින්නස්ස භික්ඛුනො;

වික්ඛීණො ජාතිසංසාරො, නත්ථි තස්ස පුනබ්භවො’’ති.

“ພົບແລະສັງສານຄືຄວາມເກີດ ຍ່ອມສິ້ນໄປສຳລັບພິກຂຸຜູ້ລະເຄື່ອງຂ້ອງ ໗ ປະການໄດ້ແລ້ວ, ຜູ້ຕັດເຊືອກຜູກຄືຕັນຫາໄດ້ແລ້ວ, ພົບໃໝ່ຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ມີ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບ ສູດທີຫ້າ.

6. කාමූපපත්තිසුත්තං

໖. ກາມູປະປັດຕິສູດ

95. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໕. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, කාමූපපත්තියො. කතමා තිස්සො? පච්චුපට්ඨිතකාමා, නිම්මානරතිනො, පරනිම්මිතවසවත්තිනො – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො කාමූපපත්තියො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການເຂົ້າເຖິງກາມ ໓ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ພວກມີກາມປະກົດຢູ່ແລ້ວ, ພວກຍິນດີໃນກາມທີ່ຕົນເນລະມິດເອງ, ພວກຍິນດີໃນກາມທີ່ຜູ້ນຶກເນລະມິດໃຫ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືການເຂົ້າເຖິງກາມ ໓ ປະການ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘පච්චුපට්ඨිතකාමා ච, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;

නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ චඤ්ඤෙ කාමභොගිනො;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තරෙ.

“ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີກາມປະກົດຢູ່ແລ້ວ, ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ຍິນດີໃນກາມທີ່ຜູ້ນຶກເນລະມິດໃຫ້, ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຜູ້ຍິນດີໃນກາມທີ່ຕົນເນລະມິດເອງ ແລະບຸກຄົນອື່ນໃດ ຜູ້ບໍລິໂພກກາມ, ສັດທັງປວງນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ກ້າວລ່ວງສັງສານ ອັນມີຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ແລະຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ.”

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, කාමභොගෙසු පණ්ඩිතො;

සබ්බෙ පරිච්චජෙ කාමෙ, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා.

“ນັກປາດຮູ້ແຈ້ງໂທດນີ້ ໃນການບໍລິໂພກກາມທັງຫຼາຍແລ້ວ ເພິ່ງລະກາມທັງປວງ ທັງທີ່ເປັນຂອງທິບແລະຂອງມະນຸດ.”

‘‘පියරූපසාතගධිතං, ඡෙත්වා සොතං දුරච්චයං;

අසෙසං පරිනිබ්බන්ති, අසෙසං දුක්ඛමච්චගුං.

“ພວກເຂົາຕັດກະແສຕັນຫາ ອັນຂ້າມໄດ້ໂດຍຍາກ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກແລະຄວາມຍິນດີແລ້ວ ຍ່ອມປະຣິນິບພານໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ, ຍ່ອມກ້າວລ່ວງທຸກທັງປວງໄດ້ໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ.”

‘‘අරියද්දසා වෙදගුනො, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

“ນັກປາດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເຫັນພຣະອະລິຍะເຈົ້າ ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງເວດ ຮູ້ແຈ້ງໂດຍຊອບແລ້ວ, ຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊາດ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງພົບໃໝ່ອີກ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບ ສູດທີຫົກ.

7. කාමයොගසුත්තං

໗. ກາມະໂຍຄະສູດ

96. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.259] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໖. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘කාමයොගයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගයුත්තො ආගාමී හොති ආගන්තා ඉත්ථත්තං. කාමයොගවිසංයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගයුත්තො අනාගාමී හොති අනාගන්තා ඉත්ථත්තං. කාමයොගවිසංයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගවිසංයුත්තො අරහා හොති, ඛීණාසවො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາມະໂຍຄະ ແລະປະກອບດ້ວຍພະວະໂຍຄະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ກັບມາ ຄືຕ້ອງມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປາສະຈາກກາມະໂຍຄະ ແຕ່ຍັງປະກອບດ້ວຍພະວະໂຍຄະ ຍ່ອມເປັນອະນາຄາມີ ບໍ່ກັບມາສູ່ຄວາມເປັນຢ່າງນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປາສະຈາກກາມະໂຍຄະ ແລະປາສະຈາກພະວະໂຍຄະ ຍ່ອມເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘කාමයොගෙන සංයුත්තා, භවයොගෙන චූභයං;

සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතිමරණගාමිනො.

“ໝູ່ສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາມະໂຍຄະແລະພະວະໂຍຄະທັງສອງປະການ ຍ່ອມເຖິງສັງສານວັດ ຕ້ອງທ່ອງທ່ຽວໄປສູ່ຄວາມເກີດແລະຄວາມຕາຍ.”

‘‘යෙ ච කාමෙ පහන්ත්වාන, අප්පත්තා ආසවක්ඛයං;

භවයොගෙන සංයුත්තා, අනාගාමීති වුච්චරෙ.

“ສ່ວນສັດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ລະກາມທັງຫຼາຍໄດ້ແລ້ວ ແຕ່ຍັງບໍ່ເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະ ຍັງປະກອບດ້ວຍພະວະໂຍຄະຢູ່, ສັດເຫຼົ່ານັ້ນ ທ່ານເອີ້ນວ່າ ‘ອະນາຄາມີ’.”

‘‘යෙ ච ඛො ඡින්නසංසයා, ඛීණමානපුනබ්භවා;

තෙ වෙ පාරඞ්ගතා ලොකෙ, යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’’න්ති.

“ສ່ວນບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດ ຕັດຄວາມສົງໄສໄດ້ແລ້ວ, ມີມានແລະພົບໃໝ່ສິ້ນໄປແລ້ວ, ພວກເຂົາບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະແລ້ວ, ພວກເຂົາເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຊື່ວ່າເຖິງຝັ່ງແລ້ວໃນໂລກ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບ ສູດທີເຈັດ. ຈົບ ພາລະວານທີສາມ.

කල්‍යාණසීලසුත්තං

ກັນລະຍານະສີລະສູດ

97. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໗. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘කල්‍යාණසීලො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණධම්මො කල්‍යාණපඤ්ඤො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චති –

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ມີສີລອັນງາມ, ມີທຳອັນງາມ, ມີປັນຍາອັນງາມ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການຂະໜານນາມວ່າ ‘ຜູ້ມີທຳອັນບໍລິບູນ, ຜູ້ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນ, ຜູ້ເປັນບຸຣຸດອັນປະເສີດສຸດ’.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණසීලො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති, ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණසීලො හොති. ඉති කල්‍යාණසීලො.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສີລອັນງາມແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີສີລ, ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນພຣະປະຕິໂມກ, ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ, ເປັນຜູ້ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ้อย, ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີສີລອັນງາມ. ນີ້ຄື ຜູ້ມີສີລອັນງາມ.”

‘‘කල්‍යාණධම්මො [Pg.260] ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තන්නං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණධම්මො හොති. ඉති කල්‍යාණසීලො, කල්‍යාණධම්මො.

“ແລະພິກຂຸເປັນຜູ້ມີທຳອັນງາມແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຂະຫຍັນພຽນໃນການຈະເລີນໂພທິປັກຂิຍະທຳ ໗ ປະການຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີທຳອັນງາມ. ນີ້ຄື ຜູ້ມີສີລອັນງາມ, ມີທຳອັນງາມ.”

‘‘කල්‍යාණපඤ්ඤො ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණපඤ්ඤො හොති.

“ແລະພິກຂຸເປັນຜູ້ມີປັນຍາອັນງາມແນວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວິມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີປັນຍາອັນງາມ.”

‘‘ඉති කල්‍යාණසීලො කල්‍යාණධම්මො කල්‍යාණපඤ්ඤො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ພິກຂຸຜູ້ມີສີລອັນງາມ, ມີທຳອັນງາມ, ມີປັນຍາອັນງາມ ຢ່າງນີ້ ໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການຂະໜານນາມວ່າ ‘ຜູ້ມີທຳອັນບໍລິບູນ, ຜູ້ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນ, ຜູ້ເປັນບຸຣຸດອັນປະເສີດສຸດ’.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යස්ස කායෙන වාචාය, මනසා නත්ථි දුක්කටං;

තං වෙ කල්‍යාණසීලොති, ආහු භික්ඛුං හිරීමනං.

“ພິກຂຸໃດ ບໍ່ມີgຳຊົ່ວທາງgາຍ, ທາງວາຈາ ແລະທາງໃຈ, ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມລະອາຍແກ່ໃຈນັ້ນແລ ທ່ານເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ມີສີລອັນງາມ’.”

‘‘යස්ස ධම්මා සුභාවිතා, සත්ත සම්බොධිගාමිනො;

තං වෙ කල්‍යාණධම්මොති, ආහු භික්ඛුං අනුස්සදං.

“ພິກຂຸໃດ ຈະເລີນທຳ ໗ ປະການ ອັນເປັນເຄື່ອງໄປສູ່ຄວາມຕັດສະຮູ້ໄດ້ດີແລ້ວ, ພິກຂຸຜູ້ປາສະຈາກກິເລດອັນໜາແໜ້ນນັ້ນແລ ທ່ານເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ມີທຳອັນງາມ’.”

‘‘යො දුක්ඛස්ස පජානාති, ඉධෙව ඛයමත්තනො;

තං වෙ කල්‍යාණපඤ්ඤොති, ආහු භික්ඛුං අනාසවං.

“ພິກຂຸໃດ ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງທຸກຂອງຕົນ ໃນອັດຕະພາບນີ້ເອງ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະນັ້ນແລ ທ່ານເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ມີປັນຍາອັນງາມ’.”

‘‘තෙහි ධම්මෙහි සම්පන්නං, අනීඝං ඡින්නසංසයං;

අසිතං සබ්බලොකස්ස, ආහු සබ්බපහායින’’න්ති.

“ພິກຂຸຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທຳເຫຼົ່ານັ້ນ, ຜູ້ບໍ່ມີທຸກ, ຜູ້ຕັດຄວາມສົງໄສໄດ້ແລ້ວ, ຜູ້ບໍ່ອາໄສຕັນຫາແລະທິດຖິ, ທ່ານເອີ້ນວ່າ ‘ຜູ້ລະກິເລດທັງປວງໄດ້ແລ້ວ’ ໃນໂລກທັງປວງ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບ ສູດທີແປດ.

9. දානසුත්තං

໙. ທານສູດ

98. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໘. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ද්වෙමානි, භික්ඛවෙ, දානානි – ආමිසදානඤ්ච ධම්මදානඤ්ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං දානානං යදිදං – ධම්මදානං.

“ທານ ໒ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໒ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອາມິສທານ ແລະທັມມະທານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາທານ ໒ ປະການນີ້, ທັມມະທານເປັນເລີດ.”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සංවිභාගා – ආමිසසංවිභාගො ච ධම්මසංවිභාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං සංවිභාගානං යදිදං – ධම්මසංවිභාගො.

“ການແບ່ງປັນ ໒ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໒ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອາມິສສັງວິພາກ ແລະທັມມະສັງວິພາກ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາການແບ່ງປັນ ໒ ປະການນີ້, ທັມມະສັງວິພາກເປັນເລີດ.”

‘‘ද්වෙමෙ[Pg.261], භික්ඛවෙ, අනුග්ගහා – ආමිසානුග්ගහො ච ධම්මානුග්ගහො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං අනුග්ගහානං යදිදං – ධම්මානුග්ගහො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“ການສົງເຄາະ ໒ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໒ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອາມິສານຸເຄາະ ແລະທັມມານຸເຄາະ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບັນດາການສົງເຄາະ ໒ ປະການນີ້, ທັມມານຸເຄາະເປັນເລີດ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘යමාහු දානං පරමං අනුත්තරං, යං සංවිභාගං භගවා අවණ්ණයි ;

අග්ගම්හි ඛෙත්තම්හි පසන්නචිත්තො, විඤ්ඤූ පජානං කො න යජෙථ කාලෙ.

“ທານໃດ ທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຕັດວ່າເປັນເລີດ ບໍ່ມີທານອື່ນຍິ່ງກວ່າ, ການແບ່ງປັນໃດ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສັນເສີນວ່າເປັນເລີດ, ບຸກຄົນຜູ້ມີປັນຍາ ຮູ້ແຈ້ງຜົນແຫ່ງທານ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະຣັດຕະນະໄຕ ອັນເປັນເນື້ອນາບຸນອັນປະເສີດສຸດ ໃຜເລົ່າຈະບໍ່ເພິ່ງຖວາຍທານໃນgາລະອັນຄວນ.”

‘‘යෙ චෙව භාසන්ති සුණන්ති චූභයං, පසන්නචිත්තා සුගතස්ස සාසනෙ;

තෙසං සො අත්ථො පරමො විසුජ්ඣති, යෙ අප්පමත්තා සුගතස්ස සාසනෙ’’ති.

“ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ຜູ້ສະແດງທຳແລະຜູ້ຟັງທຳທັງສອງຝ່າຍ ມີຈິດເຫຼື້ອມໃສໃນພຣະສາສນາຂອງພຣະສຸຄົດ, ປະໂຫຍດອັນປະເສີດສຸດຂອງພວກເຂົາ ຜູ້ບໍ່ປະມາດໃນພຣະສາສນາຂອງພຣະສຸຄົດ ຍ່ອມບໍລິສຸດໝົດຈົດ.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ແມ່ນແຕ່ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້. ຈົບ ສູດທີເກົ້າ.

10. තෙවිජ්ජසුත්තං

໑໐. ເຕວິຊຊະສູດ

99. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໙໙. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພຣະສູດນີ້ໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອໍຣະຫັນໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ධම්මෙනාහං, භික්ඛවෙ, තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙන.

“ເຮົາບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸວິຊຊາ ໓ ວ່າເປັນພຣາມ ໂດຍທຳ, ເຮົາບໍ່ບັນຍັດບຸກຄົນອື່ນ ຜູ້ພຽງແຕ່ທ່ອງບົ່ນມົນວ່າເປັນພຣາມເລີຍ.”

‘‘කථඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ධම්මෙන තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙන? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො. සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං. තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො. සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති[Pg.262]. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. අයමස්ස පඨමා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

“ເຮົາບັນຍັດບຸກຄົນຜູ້ບັນລຸວິຊຊາ ໓ ວ່າເປັນພຣາມ ໂດຍທຳ, ບໍ່ບັນຍັດບຸກຄົນອື່ນ ຜູ້ພຽງແຕ່ທ່ອງບົ່ນມົນວ່າເປັນພຣາມແנວໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນພຣະທຳວິນັຍນີ້ ຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ຄື: ລະນຶກໄດ້ ໑ ຊາດ ໒ ຊາດ ໓ ຊາດ ໔ ຊາດ ໕ ຊາດ ໑໐ ຊາດ ໒໐ ຊາດ ໓໐ ຊາດ ໔໐ ຊາດ ໕໐ ຊາດ ໑໐໐ ຊາດ ໑,໐໐໐ ຊາດ ໑໐໐,໐໐໐ ຊາດ ຕະຫຼອດສັງວັດຕະກັບເປັນອະເນກ ວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກ ສັງວັດຕະວິວັດຕະກັບເປັນອະເນກວ່າ: ‘ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີວັນນະຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ເສີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີgຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້. ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ໄປgີດໃນພົບນັ້ນ. ໃນພົບນັ້ນ ເຮົາກໍໄດ້ມີຊື່ຢ່າງນີ້ ມີໂຄດຢ່າງນີ້ ມີວັນນະຢ່າງນີ້ ມີອາຫານຢ່າງນີ້ ເສີຍສຸກແລະທຸກຢ່າງນີ້ ມີgຳນົດອາຍຸພຽງເທົ່ານີ້. ເຮົາຈຸຕິຈາກພົບນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມາເກີດໃນພົບນີ້.’ ພິກຂຸຍ່ອມລະນຶກເຖິງຊາດໃນຫົນຫຼັງໄດ້ເປັນອະເນກປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ວິຊຊາທີ ໑ ນີ້ແລ ທີ່ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ບັນລຸແລ້ວ, ອະວິຊຊາຖືກກຳຈັດແລ້ວ, ວິຊຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ຄວາມມືດຖືກgຳຈັດແລ້ວ, ແສງສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ, ເໝືອນດັ່ງທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. අයමස්ස දුතියා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ (ຕາຍ) ກຳລັງອຸບັດ (ເກີດ) ທັງຊັ້ນຕ່ຳ ແລະຊັ້ນສູງ ມີຜິວພັນດີ ແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປດີ ແລະຜູ້ໄປຮ້າຍ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ (ຕາທິບ) ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳວ່າ 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ສັດເຫຼົ່ານີ້ປະກອບດ້ວຍກາຍທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີທຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນທຸຈະລິດ ເປັນຜູ້ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນມິດສາທິຖິ ສະມາດານກຳດ້ວຍອຳນາດມິດສາທິຖິ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ. ສ່ວນສັດເຫຼົ່ານີ້ ປະກອບດ້ວຍກາຍສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍວະຈີສຸຈະລິດ ປະກອບດ້ວຍມະໂນສຸຈະລິດ ບໍ່ຕິຕຽນພະອະລິຍະເຈົ້າ ເປັນສຳມາທິຖິ ສະມາດານກຳດ້ວຍອຳນາດສຳມາທິຖິ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງແຕ່ກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ' ດັ່ງນີ້. ພິກຂຸຍ່ອມເຫັນສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ກຳລັງຈຸຕິ ກຳລັງອຸບັດ ທັງຊັ້ນຕ່ຳ ແລະຊັ້ນສູງ ມີຜິວພັນດີ ແລະມີຜິວພັນຊົ່ວ ຜູ້ໄປດີ ແລະຜູ້ໄປຮ້າຍ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ ຍ່ອມຮູ້ຊັດເຊິ່ງສັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້. ນີ້ເປັນວິຊາທີສອງ ທີ່พິກຂຸນັ້ນໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ອະວິຊາຖືກກຳຈັດແລ້ວ ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄວາມມືດຖືກກຳຈັດແລ້ວ ຄວາມສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ພິກຂຸຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວ (ມຸ່ງໝັ້ນ) ຢູ່ຢ່າງນີ້.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. අයමස්ස තතියා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. එවං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ධම්මෙන තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດ ແລະປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ນີ້ເປັນວິຊາທີສາມ ທີ່ພິກຂຸນັ້ນໄດ້ບັນລຸແລ້ວ ອະວິຊາຖືກກຳຈັດແລ້ວ ວິຊາເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ຄວາມມືດຖືກກຳຈັດແລ້ວ ຄວາມສະຫວ່າງເກີດຂຶ້ນແລ້ວ ແກ່ພິກຂຸຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວ ຢູ່ຢ່າງນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາບັນຍັດບຸກຄົນວ່າເປັນ 'ພາມຜູ້ໄດ້ວິຊາສາມ' ໂດຍທຳ ດ້ວຍປະການດັ່ງນີ້ ເຮົາບໍ່ໄດ້ບັນຍັດບຸກຄົນອື່ນ ຜູ້ເປັນພາມໂດຍກຳເນີດ ພຽງແຕ່ການທ່ອງບົ່ນມົນວ່າເປັນພາມເລີຍ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ -

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යොවෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි.

ມຸນີໃດ ຍ່ອມຮູ້ລະນຶກຊາດໃນກ່ອນໄດ້ ເຫັນທັງສະຫວັນ ແລະອະບາຍ ທັງບັນລຸເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊາດ ເປັນຜູ້ສຳເລັດກິດດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ.

‘‘එතාහි [Pg.263] තීහි විජ්ජාහි, තෙවිජ්ජො හොති බ්‍රාහ්මණො;

තමහං වදාමි තෙවිජ්ජං, නාඤ්ඤං ලපිතලාපන’’න්ති.

ເພາະວິຊາສາມປະການເຫຼົ່ານີ້ ພາມຈຶ່ງຊື່ວ່າເປັນຜູ້ໄດ້ວິຊາສາມ ເຮົາເອີ້ນຜູ້ນັ້ນວ່າເປັນຜູ້ໄດ້ວິຊາສາມ ບໍ່ໄດ້ເອີ້ນຜູ້ນອກນີ້ ຜູ້ພຽງແຕ່ທ່ອງບົ່ນມົນວ່າເປັນຜູ້ໄດ້ວິຊາສາມເລີຍ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີສິບ.

පඤ්චමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

ຈົບວັກທີຫ້າ.

තස්සුද්දානං –

ລາຍຊື່ສູດໃນວັກນັ້ນ -

පසාද ජීවිත සඞ්ඝාටි, අග්ගි උපපරික්ඛයා;

උපපත්ති කාම කල්‍යාණං, දානං ධම්මෙන තෙ දසාති.

ຄື ປາສາດະສູດ, ຈີວະກະສູດ, ສັງຄາຕິສູດ, ອັກຄິສູດ, ອຸປະປະລິກຂາສູດ, ອຸປາປັດຕິສູດ, ກາມະໂຍຄະສູດ, ກັນລະຍານະສີລະສູດ, ເຕວິຊຊະສູດ ແລະທານະສູດ ລວມເປັນສິບສູດດ້ວຍກັນ.

තිකනිපාතො නිට්ඨිතො.

ຈົບຕິກະນິບາດ.

4. චතුක්කනිපාතො

໔. ຈະຕຸກກະນິບາດ

1. බ්‍රාහ්මණධම්මයාගසුත්තං

໑. ພາມມະນະທຳມະຍາຄະສູດ

100. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.264] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໐. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພະອໍລະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ -

‘‘අහමස්මි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො යාචයොගො සදා පයතපාණි අන්තිමදෙහධරො අනුත්තරො භිසක්කො සල්ලකත්තො. තස්ස මෙ තුම්හෙ පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා ධම්මජා ධම්මනිම්මිතා ධම්මදායාදා, නො ආමිසදායාදා.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາເປັນພາມ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຂໍ ເປັນຜູ້ມີມືອັນສະອາດຕະຫຼອດການ ເປັນຜູ້ຊົງໄວ້ເຊິ່ງຮ່າງກາຍສຸດທ້າຍ ເປັນແພດຜູ້ປະເສີດສຸດ ເປັນຜູ້ຜ່າຕັດຢ່າງຍອດຢ້ຽມ. ພວກທ່ານທັງຫຼາຍເປັນບຸດເກີດຈາກອົກ ເກີດຈາກປາກ ເກີດຈາກທຳ ອັນທຳເນລະມິດຂຶ້ນ ເປັນທຳມະທາຍາດ ບໍ່ແມ່ນອາມິສະທາຍາດ ຂອງເຮົາຜູ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ.

‘‘ද්වෙමානි, භික්ඛවෙ, දානානි – ආමිසදානඤ්ච ධම්මදානඤ්ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං දානානං යදිදං – ධම්මදානං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ທານສອງປະການນີ້ມີຢູ່ ຄື ອາມິສະທານ ແລະທຳມະທານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາທານສອງປະການນີ້ ທຳມະທານເປັນເລີດ.

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සංවිභාගා – ආමිසසංවිභාගො ච ධම්මසංවිභාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං සංවිභාගානං යදිදං – ධම්මසංවිභාගො.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການແບ່ງປັນສອງປະການນີ້ມີຢູ່ ຄື ການແບ່ງປັນອາມິດ ແລະການແບ່ງປັນທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາການແບ່ງປັນສອງປະການນີ້ ການແບ່ງປັນທຳເປັນເລີດ.

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අනුග්ගහා – ආමිසානුග්ගහො ච ධම්මානුග්ගහො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං අනුග්ගහානං යදිදං – ධම්මානුග්ගහො.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການເກື້ອກູນສອງປະການນີ້ມີຢູ່ ຄື ການເກື້ອກູນດ້ວຍອາມິດ ແລະການເກື້ອກູນດ້ວຍທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາການເກື້ອກູນສອງປະການນີ້ ການເກື້ອກູນດ້ວຍທຳເປັນເລີດ.

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, යාගා – ආමිසයාගො ච ධම්මයාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං යාගානං යදිදං – ධම්මයාගො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການບູຊາສອງປະການນີ້ມີຢູ່ ຄື ການບູຊາດ້ວຍອາມິດ ແລະການບູຊາດ້ວຍທຳ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາການບູຊາສອງປະການນີ້ ການບູຊາດ້ວຍທຳເປັນເລີດ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ -

‘‘යො ධම්මයාගං අයජී අමච්ඡරී, තථාගතො සබ්බභූතානුකම්පී ;

තං තාදිසං දෙවමනුස්සසෙට්ඨං, සත්තා නමස්සන්ති භවස්ස පාරගු’’න්ති.

ພະຕຖາຄົດໃດ ຜູ້ມີຄວາມອະນຸகேາະແກ່ສັດທັງປວງ ບໍ່ມີຄວາມຕະໜີ່ ໄດ້ບູຊາແລ້ວເຊິ່ງທຳມະຍາຄະ. ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມນອບນ້ອມພະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຜູ້ປະເສີດສຸດໃນເທວະດາ ແລະມະນຸດ ຜູ້ເຖິງຝັ່ງແຫ່ງພົບ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີໜຶ່ງ.

2. සුලභසුත්තං

໒. ສຸລະພະສູດ

101. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໑. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພະອໍລະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ -

‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, අප්පානි චෙව සුලභානි ච, තානි ච අනවජ්ජානි. කතමානි චත්තාරි? පංසුකූලං, භික්ඛවෙ, චීවරානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. පිණ්ඩියාලොපො[Pg.265], භික්ඛවෙ, භොජනානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. රුක්ඛමූලං, භික්ඛවෙ, සෙනාසනානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. පූතිමුත්තං, භික්ඛවෙ, භෙසජ්ජානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච තඤ්ච අනවජ්ජං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරි අප්පානි චෙව සුලභානි ච, තානි ච අනවජ්ජානි. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පෙන ච තුට්ඨො හොති සුලභෙන ච (අනවජ්ජෙන ච), ඉමස්සාහං අඤ්ඤතරං සාමඤ්ඤඞ්ගන්ති වදාමී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປັດໄຈສີ່ປະການນີ້ ເປັນຂອງນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ ທັງບໍ່ມີໂທດ. ປັດໄຈສີ່ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາຈີວອນທັງຫຼາຍ ຜ້າບັງສະກຸນ ເປັນຂອງນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ ທັງບໍ່ມີໂທດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາໂພຊະນະທັງຫຼາຍ ຄຳເຂົ້າທີ່ໄດ້ມາດ້ວຍການບິນທະບາດ ເປັນຂອງນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ ທັງບໍ່ມີໂທດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາເສນາສະນະທັງຫຼາຍ ໂຄນໄມ້ ເປັນຂອງນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ ທັງບໍ່ມີໂທດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາຢາຮັກສາໂລກທັງຫຼາຍ ນ້ຳມູດເນົ່າ ເປັນຂອງນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ ທັງບໍ່ມີໂທດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປັດໄຈສີ່ປະການນີ້ແລ ເປັນຂອງນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ ທັງບໍ່ມີໂທດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍປັດໄຈອັນນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ (ແລະບໍ່ມີໂທດ) ເຮົາເອີ້ນຄຸນສົມບັດນີ້ຂອງພິກຂຸນັ້ນວ່າ ເປັນອົງປະກອບໜຶ່ງແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ -

‘‘අනවජ්ජෙන තුට්ඨස්ස, අප්පෙන සුලභෙන ච;

න සෙනාසනමාරබ්භ, චීවරං පානභොජනං;

විඝාතො හොති චිත්තස්ස, දිසා නප්පටිහඤ්ඤති.

ພິກຂຸຜູ້ສັນໂດດດ້ວຍປັດໄຈອັນບໍ່ມີໂທດ ອັນນ້ອຍ ແລະຫາໄດ້ງ່າຍ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ ເພາະປາລົບເສນາສະນະ ຈີວອນ ແລະນ້ຳ ຫຼືອາຫານ ແລະຍ່ອມບໍ່ຖືກຂັດຂວາງໃນທິດທັງຫຼາຍ.

‘‘යෙ චස්ස ධම්මා අක්ඛාතා, සාමඤ්ඤස්සානුලොමිකා;

අධිග්ගහිතා තුට්ඨස්ස, අප්පමත්තස්ස භික්ඛුනො’’ති.

ທຳເຫຼົ່າໃດອັນສົມຄວນແກ່ຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ພະອົງຊົງສະແດງໄວ້ແລ້ວ ທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ພິກຂຸຜູ້ສັນໂດດ ບໍ່ປະມາດ ຍ່ອມຖືເອົາໄດ້ໂດຍງ່າຍ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີສອງ.

3. ආසවක්ඛයසුත්තං

໓. ອາສະວັກຂະຍະສູດ

102. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໒. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພະອໍລະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ -

‘‘ජානතොහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො, කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ඉදං දුක්ඛන්ති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛසමුදයොති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛනිරොධොති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ແກ່ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນ ບໍ່ກ່າວແກ່ຜູ້ບໍ່ຮູ້ ບໍ່ເຫັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຮູ້ຫຍັງ ຜູ້ເຫັນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນວ່າ 'ນີ້ທຸກ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນວ່າ 'ນີ້ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນວ່າ 'ນີ້ຄວາມດັບທຸກ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນວ່າ 'ນີ້ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອບຸກຄົນຮູ້ຢ່າງນີ້ ເຫັນຢ່າງນີ້ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ -

‘‘සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස, උජුමග්ගානුසාරිනො;

ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං, තතො අඤ්ඤා අනන්තරා.

ເມື່ອພະເສກຂະຜູ້ກຳລັງສຶກສາ ດຳເນີນຕາມທາງອັນກົງ ຍານຄືອະລິຫັດຕະມັກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນກ່ອນໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດ ຫຼັງຈາກນັ້ນ ອັນຍານຄືອະລິຫັດຕະຜົນ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນໃນລຳດັບຖັດມາ ໂດຍບໍ່ມີລະຫວ່າງຂັ້ນ.

‘‘තතො [Pg.266] අඤ්ඤා විමුත්තස්ස, විමුත්තිඤාණමුත්තමං;

උප්පජ්ජති ඛයෙ ඤාණං, ඛීණා සංයොජනා ඉති.

ແຕ່ລະດັບນັ້ນ ຍານຄືການຫຼຸດພົ້ນອັນຍອດຢ້ຽມ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພະອະລິຍະບຸກຄົນ ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍອະລິຫັດຕະຜົນ ຍ່ອມມີຍານຮູ້ຊັດໃນຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກິເລດວ່າ 'ສັງໂຍດທັງຫຼາຍສິ້ນໄປແລ້ວ' ດັ່ງນີ້.

‘‘න ත්වෙවිදං කුසීතෙන, බාලෙනමවිජානතා;

නිබ්බානං අධිගන්තබ්බං, සබ්බගන්ථප්පමොචන’’න්ති.

ພະນິພານອັນເປັນທີ່ຫຼຸດພົ້ນຈາກເຄື່ອງຜູກມັດທັງປວງນີ້ ບຸກຄົນຜູ້ກຽດຄ້ານ ຜູ້ໂງ່ເຂົາ ຜູ້ບໍ່ຮູ້ແຈ້ງ ຈະບັນລຸບໍ່ໄດ້ເລີຍ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີສາມ.

4. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

໔. ສະມະນະພາມສູດ

103. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໓. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພະອໍລະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ -

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති – න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පනෙතෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສະມະນະ ຫຼືພາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທຸກ' ບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ' ບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄວາມດັບທຸກ' ບໍ່ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ' ສະມະນະ ຫຼືພາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະໃນໝູ່ສະມະນະ ຫຼືວ່າເປັນພາມໃນໝູ່ພາມ ແລະທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ຫຼືປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່.

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානන්ති – තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා, තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສ່ວນສະມະນະ ຫຼືພາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທຸກ' ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ' ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄວາມດັບທຸກ' ຮູ້ຊັດຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບທຸກ' ສະມະນະ ຫຼືພາມເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການສົມມຸດວ່າເປັນສະມະນະໃນໝູ່ສະມະນະ ແລະເປັນພາມໃນໝູ່ພາມ ແລະທ່ານຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ແລະປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນພາມ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ໃນສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວຄາຖາດັ່ງນີ້ວ່າ -

‘‘යෙ දුක්ඛං නප්පජානන්ති, අථො දුක්ඛස්ස සම්භවං;

යත්ථ ච සබ්බසො දුක්ඛං, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තඤ්ච මග්ගං න ජානන්ති, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

ຊົນເຫຼົ່າໃດ ບໍ່ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທຸກ ແລະເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ ແລະສະຖານທີ່ອັນເປັນທີ່ດັບທຸກທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ ທັງບໍ່ຮູ້ທາງອັນເປັນທີ່ເຂົ້າເຖິງຄວາມສະຫງົບລະງັບທຸກ.

‘‘චෙතොවිමුත්තිහීනා තෙ, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියා;

අභබ්බා තෙ අන්තකිරියාය, තෙ වෙ ජාතිජරූපගා.

ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເສື່ອມຈາກເຈໂຕວິມຸດ ແລະປັນຍາວິມຸດ ເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຊາດ ແລະຊະລາ ໂດຍແທ້.

‘‘යෙ [Pg.267] ච දුක්ඛං පජානන්ති, අථො දුක්ඛස්ස සම්භවං;

යත්ථ ච සබ්බසො දුක්ඛං, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තඤ්ච මග්ගං පජානන්ති, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດ ຮູ້ຊັດເຊິ່ງທຸກ ແລະເຫດໃຫ້ເກີດທຸກ ແລະສະຖານທີ່ອັນເປັນທີ່ດັບທຸກທັງປວງ ໂດຍບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອ ທັງຮູ້ທາງອັນເປັນທີ່ເຂົ້າເຖິງຄວາມສະຫງົບລະງັບທຸກ.

‘‘චෙතොවිමුත්තිසම්පන්නා, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියා;

භබ්බා තෙ අන්තකිරියාය, න තෙ ජාතිජරූපගා’’ති.

ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ປະກອບດ້ວຍເຈໂຕວິມຸດ ແລະປັນຍາວິມຸດ ເປັນຜູ້ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງຊາດ ແລະຊະລາອີກຕໍ່ໄປ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີສີ່.

5. සීලසම්පන්නසුත්තං

໕. ສີລະສຳປັນນະສູດ

104. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໔. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້ແລ້ວ ພະອໍລະຫັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ວ່າ -

‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සීලසම්පන්නා සමාධිසම්පන්නා පඤ්ඤාසම්පන්නා විමුත්තිසම්පන්නා විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නා ඔවාදකා විඤ්ඤාපකා සන්දස්සකා සමාදපකා සමුත්තෙජකා සම්පහංසකා අලංසමක්ඛාතාරො සද්ධම්මස්ස දස්සනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; සවනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; උපසඞ්කමනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; පයිරුපාසනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; අනුස්සරණම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; අනුපබ්බජ්ජම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? තථාරූපෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො අපරිපූරොපි සීලක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි සමාධික්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි පඤ්ඤාක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි විමුත්තික්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති. එවරූපා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සත්ථාරොතිපි වුච්චන්ති, සත්ථවාහාතිපි වුච්චන්ති, රණඤ්ජහාතිපි වුච්චන්ති, තමොනුදාතිපි වුච්චන්ති, ආලොකකරාතිපි වුච්චන්ති, ඔභාසකරාතිපි වුච්චන්ති, පජ්ජොතකරාතිපි වුච්චන්ති, උක්කාධාරාතිපි වුච්චන්ති, පභඞ්කරාතිපි වුච්චන්ති, අරියාතිපි වුච්චන්ති, චක්ඛුමන්තොතිපි වුච්චන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສີນ ສົມບູນດ້ວຍສະມາທິ ສົມບູນດ້ວຍປັນຍາ ສົມບູນດ້ວຍວິມຸດ ສົມບູນດ້ວຍວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະ ເປັນຜູ້ກ່າວໂອວາດ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈ ເປັນຜູ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ ເປັນຜູ້ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ອາດຫານ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ຮ່າເຣີງ ເປັນຜູ້ສາມາດສະແດງສັດທັມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ແມ່ນແຕ່ການໄດ້ເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີອຸປະການະຫຼາຍ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ແມ່ນແຕ່ການໄດ້ຟັງ (ຄຸນຂອງ) ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີອຸປະການະຫຼາຍ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ແມ່ນແຕ່ການເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີອຸປະການະຫຼາຍ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ແມ່ນແຕ່ການເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີອຸປະການະຫຼາຍ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ແມ່ນແຕ່ການລະນຶກເຖິງພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີອຸປະການະຫຼາຍ; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຮົາກ່າວວ່າ ແມ່ນແຕ່ການບວດຕາມພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີອຸປະການະຫຼາຍ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່າ ເມື່ອໄດ້ຄົບຫາ ສະມາຄົມ ເខົ້າໄປນັ່ງໃກ້ພິກຂຸຜູ້ມີຮູບພັຣນຢ່າງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ສີລັກຂັນທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິບູນ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ, ແມ່ນແຕ່ສະມາທິກຂັນທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິບູນ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ, ແມ່ນແຕ່ປັນຍາຂັນທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິບູນ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ, ແມ່ນແຕ່ວິມຸດຕິກຂັນທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິບູນ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ, ແມ່ນແຕ່ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະຂັນທີ່ຍັງບໍ່ບໍລິບູນ ກໍຍ່ອມເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແລະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການກ່າວຂານວ່າ ເປັນພຣະສາສະດາແດ່, ເປັນຜູ້ນຳໜູ່ຄະນະແດ່, ເປັນຜູ້ລະເສຍຊຶ່ງກິເລດອັນເປັນຂ້າສຶກແດ່, ເປັນຜູ້ກຳຈັດຄວາມມືດແດ່, ເປັນຜູ້ເຮັດຄວາມສະຫວ່າງແດ່, ເປັນຜູ້ເຮັດແສງສະຫວ່າງແດ່, ເປັນຜູ້ເຮັດປະທີບແດ່, ເປັນຜູ້ຖືຄົບໄຟແດ່, ເປັນຜູ້ເຮັດຄວາມຮຸ່ງເຮືອງແດ່, ເປັນພຣະອະລິຍະແດ່, ເປັນຜູ້ມີຈັກຂຸແດ່. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘පාමොජ්ජකරණං [Pg.268] ඨානං, එතං හොති විජානතං;

යදිදං භාවිතත්තානං, අරියානං ධම්මජීවිනං.

ການໄດ້ເຫັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ຜູ້ມີຕົນອັນຈະເລີນແລ້ວ ຜູ້ດຳລົງຊີວິດຢູ່ດ້ວຍທັມ ເປັນເຫດໃຫ້ເກີດຄວາມປາມົດ (ຄວາມປິຕິຍິນດີ) ແກ່ຜູ້ຮູ້ທັງຫຼາຍ.

‘‘තෙ ජොතයන්ති සද්ධම්මං, භාසයන්ති පභඞ්කරා;

ආලොකකරණා ධීරා, චක්ඛුමන්තො රණඤ්ජහා.

ພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ເຮັດຄວາມຮຸ່ງເຮືອງ ເປັນຜູ້ເຮັດແສງສະຫວ່າງ ເປັນນັກປາດ ຜູ້ມີຈັກຂຸ ຜູ້ລະເສຍຊຶ່ງກິເລດອັນເປັນຂ້າສຶກ ຍ່ອມເຮັດສັດທັມໃຫ້ຮຸ່ງເຮືອງສະຫວ່າງໄສ.

‘‘යෙසං වෙ සාසනං සුත්වා, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

ນັກປາດທັງຫຼາຍ ໄດ້ຟັງຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຮູ້ທົ່ວເຖິງໂດຍຊອບ ຮູ້ຍິ່ງຊຶ່ງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຊາດ ຍ່ອມບໍ່ເຂົ້າເຖິງພົບໃໝ່ອີກເລີຍ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ခ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີ ໕.

6. තණ්හුප්පාදසුත්තං

໖. ຕັນຫຸບປາດະສູດ

105. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໕. ພຣະສູດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະဟັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, තණ්හුප්පාදා, යත්ථ භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති. කතමෙ චත්තාරො? චීවරහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; පිණ්ඩපාතහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; සෙනාසනහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; ඉතිභවාභවහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො තණ්හුප්පාදා යත්ථ භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຫຼ່ງກຳເນີດແຫ່ງຕັນຫາ ໔ ປະການນີ້ ເປັນບ່ອນທີ່ຕັນຫາເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດແກ່ພິກຂຸ. ໔ ປະການເປັນໄນ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັນຫາເມື່ອຈະເກີດແກ່ພິກຂຸ ຍ່ອມເກີດເພາະຈີວອນເປັນເຫດແດ່; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັນຫາເມື່ອຈະເກີດແກ່ພິກຂຸ ຍ່ອມເກີດເພາະບິນທະບາດເປັນເຫດແດ່; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັນຫາເມື່ອຈະເກີດແກ່ພິກຂຸ ຍ່ອມເກີດເພາະເສນາສະນະເປັນເຫດແດ່; ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັນຫາເມື່ອຈະເກີດແກ່ພິກຂຸ ຍ່ອມເກີດເພາະຄວາມເປັນຢ່າງນັ້ນຢ່າງນີ້ (ຫຼືເພາະເພສັດປັດໄຈອັນປະນີດ) ເປັນເຫດແດ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແຫຼ່ງກຳເນີດແຫ່ງຕັນຫາ ໔ ປະການນີ້ແລ ເປັນບ່ອນທີ່ຕັນຫາເມື່ອຈະເກີດ ຍ່ອມເກີດແກ່ພິກຂຸ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘තණ්හාදුතියො පුරිසො, දීඝමද්ධාන සංසරං;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තති.

ບຸຣຸດຜູ້ມີຕັນຫາເປັນເພື່ອນສອງ ທ່ອງທ່ຽວໄປຕະຫຼອດກາລນານ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງພົ້ນສັງສານວັດ ອັນມີຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ ແລະຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນ.

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවං;

වීතතණ්හො අනාදානො, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

ພິກຂຸຮູ້ໂທດນີ້ ແລະຮູ້ວ່າຕັນຫາເປັນແຫຼ່ງກຳເນີດແຫ່ງທຸກແລ້ວ ເປັນຜູ້ປາສະຈາກຕັນຫາ ບໍ່ມີຄວາມຍຶດໝັ້ນ ມີສະຕິ ພຶງເວັ້ນຮອບ (ຫຼືພຶງຫຼຸດພົ້ນຈາກສັງສານວັດດ້ວຍການປະຕິບັດ).

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີ ໖.

7. සබ්‍රහ්මකසුත්තං

໗. ສະພຣົມမະກະສູດ

106. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໖. ພຣະສູດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະဟັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘සබ්‍රහ්මකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සපුබ්බදෙවතානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං [Pg.269] පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සපුබ්බාචරියකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සාහුනෙය්‍යකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະກູນໃດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບຸດທັງຫຼາຍບູຊາມານດາບິດາໃນເຮືອນຂອງຕົນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າຢູ່ຮ່ວມກັບພຣະພຣົມ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະກູນໃດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບຸດທັງຫຼາຍບູຊາມານດາບິດາໃນເຮືອນຂອງຕົນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າຢູ່ຮ່ວມກັບເທວະດາໃນປາງກ່ອນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະກູນໃດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບຸດທັງຫຼາຍບູຊາມານດາບິດາໃນເຮືອນຂອງຕົນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າຢູ່ຮ່ວມກັບບູຣະພາຈານ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕະກູນໃດເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ບຸດທັງຫຼາຍບູຊາມານດາບິດາໃນເຮືອນຂອງຕົນ ຕະກູນນັ້ນຊື່ວ່າຢູ່ຮ່ວມກັບຜູ້ຄວນແກ່ຂອງບູຊາ.

‘‘‘බ්‍රහ්මා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘පුබ්බදෙවතා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘පුබ්බාචරියා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘ආහුනෙය්‍යා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. තං කිස්ස හෙතු? බහුකාරා, භික්ඛවෙ, මාතාපිතරො පුත්තානං ආපාදකා පොසකා ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ 'ພຣະພຣົມ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງມານດາແລະບິດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ 'ເທວະດາໃນປາງກ່ອນ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງມານດາແລະບິດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ 'ບູຣະພາຈານ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງມານດາແລະບິດາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄຳວ່າ 'ຜູ້ຄວນແກ່ຂອງບູຊາ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງມານດາແລະບິດາ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະມານດາແລະບິດາ ມີອຸປະການະຫຼາຍແກ່ບຸດທັງຫຼາຍ ເປັນຜູ້ອະພິບານ ລ້ຽງດູ ແລະສະແດງໂລກນີ້ແກ່ບຸດທັງຫຼາຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘බ්‍රහ්මාති මාතාපිතරො, පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙ;

ආහුනෙය්‍යා ච පුත්තානං, පජාය අනුකම්පකා.

ມານດາແລະບິດາ ທ່ານກ່າວວ່າ ເປັນພຣະພຣົມ ເປັນບູຣະພາຈານ ແລະເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງບູຊາຂອງບຸດທັງຫຼາຍ ເພາະເປັນຜູ້ອະນຸເຄາະແກ່ປະຊາ (ບຸດ).

‘‘තස්මා හි නෙ නමස්සෙය්‍ය, සක්කරෙය්‍ය ච පණ්ඩිතො;

අන්නෙන අථ පානෙන, වත්ථෙන සයනෙන ච;

උච්ඡාදනෙන න්හාපනෙන, පාදානං ධොවනෙන ච.

ເພາະເຫດນັ້ນແລ ນັກປາດພຶງນອບນ້ອມ ແລະສັກກາລະບູຊາມານດາບິດາເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍເຂົ້າ ນ້ຳ ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມ ທີ່ນອນ ການອົບອົບທາ ການອາບນ້ຳ ແລະການລ້າງຕີນ.

‘‘තාය නං පාරිචරියාය, මාතාපිතූසු පණ්ඩිතා;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති.

ເພາະການບຳຣຸງລ້ຽງມານດາບິດານັ້ນ ນັກປາດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສັນເສີນຜູ້ນັ້ນໃນໂລກນີ້ເອງ ແລະເມື່ອລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມບັນເທີງໃນສະຫວັນ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີ ໗.

8. බහුකාරසුත්තං

໘. ພະຫຸການະສູດ

107. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໗. ພຣະສູດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະဟັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘බහුකාරා, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තුම්හාකං යෙ වො පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි. තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, බහුකාරා බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං යං නෙසං ධම්මං දෙසෙථ ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙථ. එවමිදං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤමඤ්ඤං නිස්සාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ඔඝස්ස නිත්ථරණත්ථාය සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ຜູ້ອຸປະຖຳພວກເທີທັງຫຼາຍ ດ້ວຍຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄີລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ ເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຫຼາຍແກ່ພວກເທີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີກໍເປັນຜູ້ມີອຸປະການະຫຼາຍແກ່ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ເພາະໄດ້ສະແດງທັມອັນງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ງາມໃນທ່າມກາງ ງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະແລະພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງແກ່ພວກເຂົາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣົມມະຈັນນີ້ ທີ່ປະພຶດຮ່ວມກັນໂດຍອາໄສເຊິ່ງກັນແລະກັນຢ່າງນີ້ ກໍເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການຂ້າມພົ້ນຫ້ວງນ້ຳ (ໂອຄະ) ແລະເພື່ອເຮັດໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກໂດຍຊອບ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සාගාරා [Pg.270] අනගාරා ච, උභො අඤ්ඤොඤ්ඤනිස්සිතා;

ආරාධයන්ති සද්ධම්මං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තරං.

ຄະລຶຫັດ (ຜູ້ຄອງເຮືອນ) ແລະບັນພະຊິດ (ຜູ້ບໍ່ຄອງເຮືອນ) ທັງສອງຝ່າຍຕ່າງອາໄສເຊິ່ງກັນແລະກັນ ຍ່ອມເຮັດສັດທັມ ແລະໂຍຄັກເຂມະອັນຍອດຢ້ຽມໃຫ້ບໍລິບູນໄດ້.

‘‘සාගාරෙසු ච චීවරං, පච්චයං සයනාසනං;

අනගාරා පටිච්ඡන්ති, පරිස්සයවිනොදනං.

ບັນພະຊິດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຮັບຈີວອນ ບິນທະບາດ ແລະເສນາສະນະ ອັນເປັນເຄື່ອງບັນເທົາອັນຕະລາຍ ຈາກຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ.

‘‘සුගතං පන නිස්සාය, ගහට්ඨා ඝරමෙසිනො;

සද්දහානා අරහතං, අරියපඤ්ඤාය ඣායිනො.

ສ່ວນຄະລຶຫັດທັງຫຼາຍ ຜູ້ສະແຫວງຫາເຮືອນ ອາໄສພຣະສຸຄົດ ມີຄວາມສັດທາໃນພຣະອໍຣະဟັນທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເພັ່ງພິນິດ (ຈະເລີນສະມະຖະວິປັດສະນາ) ດ້ວຍປັນຍາອັນປະເສີດ.

‘‘ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, මග්ගං සුගතිගාමිනං;

නන්දිනො දෙවලොකස්මිං, මොදන්ති කාමකාමිනො’’ති.

ຄະລຶຫັດເຫຼົ່ານັ້ນ ປະພຶດທັມອັນເປັນທາງໄປສູ່ສຸຄະຕິໃນໂລກນີ້ແລ້ວ ຍ່ອມເປັນຜູ້ເພີດເພີນ ບັນເທີງໃນເທວະໂລກ ສົມບູນດ້ວຍກາມະວັດຖຸທີ່ປາດຖະໜາ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີ ໘.

9. කුහසුත්තං

໙. ກຸຫະສູດ

108. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໘. ພຣະສູດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະဟັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ කුහා ථද්ධා ලපා සිඞ්ගී උන්නළා අසමාහිතා, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකා. අපගතා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මා ධම්මවිනයා; න ච තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති. යෙ ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ නික්කුහා නිල්ලපා ධීරා අත්ථද්ධා සුසමාහිතා, තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකා. අනපගතා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මා ධම්මවිනයා; තෙ ච ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່ານຶ່ງ ທີ່ເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ ກະດ້າງ ເວົ້າພ່າມ ມີກິເລດດັ່ງເຂົາສັດ ຍົກຕົນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ແມ່ນພິກຂຸຜູ້ເປັນຝ່າຍເຮົາເລີຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ຫ່າງໄກຈາກພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ແລະພວກເຂົາ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ເລີຍ. ສ່ວນພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼອກລວງ ບໍ່ເວົ້າພ່າມ ເປັນນັກປາດ ບໍ່ກະດ້າງ ມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນດີ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນແລ ເປັນພິກຂຸຜູ້ເປັນຝ່າຍເຮົາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ບໍ່ຫ່າງໄກຈາກພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ແລະພວກເຂົາ ຍ່ອມເຖິງຄວາມຈະເລີນ ງອກງາມ ໄພບູນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘කුහා ථද්ධා ලපා සිඞ්ගී, උන්නළා අසමාහිතා;

න තෙ ධම්මෙ විරූහන්ති, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතෙ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເປັນຜູ້ຫຼອກລວງ ກະດ້າງ ເວົ້າພ່າມ ມີກິເລດດັ່ງເຂົາສັດ ຍົກຕົນ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຈະເລີນງອກງາມໃນທັມ ທີ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າສະແດງໄວ້ແລ້ວ.

‘‘නික්කුහා නිල්ලපා ධීරා, අත්ථද්ධා සුසමාහිතා;

තෙ වෙ ධම්මෙ විරූහන්ති, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතෙ’’ති.

ສ່ວນພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ທີ່ເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼອກລວງ ບໍ່ເວົ້າພ່າມ ເປັນນັກປາດ ບໍ່ກະດ້າງ ມີຈິດໃຈຕັ້ງໝັ້ນດີ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຍ່ອມຈະເລີນງອກງາມໃນທັມ ທີ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າສະແດງໄວ້ແລ້ວໂດຍແທ້.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີ ໙.

10. නදීසොතසුත්තං

໑໐. ນະທີໂສຕະສູດ

109. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.271] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໐໙. ພຣະສູດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະဟັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො නදියා සොතෙන ඔවුය්හෙය්‍ය පියරූපසාතරූපෙන. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතො දිස්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘කිඤ්චාපි ඛො ත්වං, අම්භො පුරිස, නදියා සොතෙන ඔවුය්හසි පියරූපසාතරූපෙන, අත්ථි චෙත්ථ හෙට්ඨා රහදො සඌමි සාවට්ටො සගහො සරක්ඛසො යං ත්වං, අම්භො පුරිස, රහදං පාපුණිත්වා මරණං වා නිගච්ඡසි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’න්ති. අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො තස්ස පුරිසස්ස සද්දං සුත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච පටිසොතං වායමෙය්‍ය.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນບຸຣຸດຄົນນຶ່ງ ຖືກກະແສນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳພັດລອຍໄປ ດ້ວຍຄວາມຍິນດີໃນສິ່ງທີ່ໜ້າຮັກແລະໜ້າເພີດເພີນ. ບຸຣຸດຜູ້ມີຈັກຂຸຢືນຢູ່ເທິງຝັ່ງ ເຫັນບຸຣຸດນັ້ນແລ້ວ ພຶງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອໍເມີງບຸຣຸດ ເຖິງວ່າທ່ານຈະຖືກກະແສນ້ຳພັດລອຍໄປ ດ້ວຍຄວາມຍິນດີໃນສິ່ງທີ່ໜ້າຮັກແລະໜ້າເພີດເພີນກོຕາມ ແຕ່ໃນແມ່ນ້ຳນີ້ ເບື້ອງລຸ່ມມີຫ້ວງນ້ຳໃຫຍ່ ອັນເຕັມໄປດ້ວຍລະລອກຄື້ນ ມີວັງນ້ຳວົນ ມີປາຮ້າຍ ແລະມີຜີເສື້ອນ້ຳ (ຍັກ) ທີ່ຄອຍຈັບກິນ ດູກ່ອນບຸຣຸດ ເມື່ອທ່ານໄປເຖິງຫ້ວງນ້ຳນັ້ນແລ້ວ ທ່ານຍ່ອມເຖິງຄວາມຕາຍ ຫຼືເຖິງທຸກປາງຕາຍ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄັ້ງນັ້ນແລ ບຸຣຸດນັ້ນໄດ້ຟັງສຽງຂອງບຸຣຸດຜູ້ຢືນຢູ່ເທິງຝັ່ງນັ້ນແລ້ວ ພຶງພະຍາຍາມທວນກະແສນ້ຳດ້ວຍມືແລະຕີນທັງຫຼາຍ.

‘‘උපමා ඛො මෙ අයං, භික්ඛවෙ, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයං චෙත්ථ අත්ථො – ‘නදියා සොතො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, තණ්හායෙතං අධිවචනං.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປະມານີ້ ເຮົາເຮັດຂຶ້ນເພື່ອໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມ. ເນື້ອຄວາມໃນຂໍ້ນີ້ມີດັ່ງນີ້: ຄຳວ່າ 'ກະແສນ້ຳໃນແມ່ນ້ຳ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງຕັນຫາ.

‘‘‘පියරූපං සාතරූප’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං.

ຄຳວ່າ 'ສິ່ງທີ່ໜ້າຮັກແລະໜ້າເພີດເພີນ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງອາຍະຕະນະພາຍໃນ ໖ ປະການ.

‘‘‘හෙට්ඨා රහදො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං අධිවචනං;

‘‘‘ඌමිභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, කොධුපායාසස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘ආවට්ට’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං;

‘‘‘ගහරක්ඛසො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘පටිසොතො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, නෙක්ඛම්මස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායාමො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භස්සෙතං අධිවචනං;

ຄຳວ່າ 'ຫ້ວງນ້ຳເບື້ອງລຸ່ມ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ; ຄຳວ່າ 'ໄພຄືລະລອກຄື້ນ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງຄວາມໂກດແລະຄວາມແຄ້ນເຄືອງ (ໂກທະແລະອຸປາຍາສະ); ຄຳວ່າ 'ວັງນ້ຳວົນ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງກາມະຄຸນ ໕ ປະການ; ຄຳວ່າ 'ປາຮ້າຍແລະຜີເສື້ອນ້ຳ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງມາຕຸຄາມ (ສະຕີ); ຄຳວ່າ 'ການທວນກະແສນ້ຳ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງເນກຂັມມະ (ການອອກຈາກກາມ); ຄຳວ່າ 'ຄວາມພະຍາຍາມດ້ວຍມືແລະຕີນ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງການປາຣົບຄວາມພຽນ.

‘‘‘චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතොති ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ຄຳວ່າ 'ບຸຣຸດຜູ້ມີຈັກຂຸຢືນຢູ່ເທິງຝັ່ງ' ນີ້ ເປັນຊື່ຂອງພຣະຕຖາຄົດ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະဟັນ ຜູ້ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ໄວ້. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සහාපි [Pg.272] දුක්ඛෙන ජහෙය්‍ය කාමෙ, යොගක්ඛෙමං ආයතිං පත්ථයානො;

සම්මප්පජානො සුවිමුත්තචිත්තො, විමුත්තියා ඵස්සයෙ තත්ථ තත්ථ;

ස වෙදගූ වූසිතබ්‍රහ්මචරියො, ලොකන්තගූ පාරගතොති වුච්චතී’’ති.

ຜູ້ປາດຖະໜາໂຍຄັກເຂມະໃນອະນາຄົດ ພຶງລະກາມທັງຫຼາຍ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຕ້ອງປະສົບກັບຄວາມທຸກຍາກລຳບາກກໍຕາມ; ຜູ້ມີສັມປະຊັນຍະ ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ພຶງຖືກຕ້ອງວິມຸດໃນການທັງປວງ; ຜູ້ນັ້ນ ທ່ານກ່າວວ່າ ເປັນຜູ້ເຂົ້າເຖິງເວດ (ເວທະຄູ) ຜູ້ມີພຣົມມະຈັນອັນຢູ່ຈົບແລ້ວ ຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງໂລກ ແລະຜູ້ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ຈົບສູດທີ ໑໐.

11. චරසුත්තං

໑໑. ຈະຣະສູດ

110. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໑໐. ພຣະສູດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ພຣະອໍຣະဟັນໄດ້ກ່າວໄວ້ແລ້ວ ເປັນດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຟັງມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງເດີນໄປ, ຄວາມຕຶກໃນກາມ (ກາມະວິຕົກ) ກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດ (ພະຍາປາທະວິຕົກ) ກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນ (ວິຫິງສາວິຕົກ) ກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ບໍ່ລະເສຍ ບໍ່ບັນເທົາເສຍ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງເດີນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ມີຄວາມພຽນຫຍໍ້ທໍ້ຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງຢືນຢູ່, ຄວາມຕຶກໃນກາມກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ບໍ່ລະເສຍ ບໍ່ບັນເທົາເສຍ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງຢືນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ມີຄວາມພຽນຫຍໍ້ທໍ້ຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງນັ່ງຢູ່, ຄວາມຕຶກໃນກາມກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ບໍ່ລະເສຍ ບໍ່ບັນເທົາເສຍ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ມີຄວາມພຽນຫຍۆ້ທໍ້ຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති [Pg.273] නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງນອນຕື່ນຢູ່, ຄວາມຕຶກໃນກາມກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດກໍດີ, ความຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ບໍ່ລະເສຍ ບໍ່ບັນເທົາເສຍ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງນອນຕື່ນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ບໍ່ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ເປັນຜູ້ກຽດຄ້ານ ມີຄວາມພຽນຫຍໍ້ທໍ້ຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງເດີນໄປ, ຄວາມຕຶກໃນກາມກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸບໍ່ຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງເດີນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວ (ສູ່ພະນິບພານ) ຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງຢືນຢູ່, ຄວາມຕຶກໃນກາມກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸບໍ່ຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງຢືນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ 有ໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງນັ່ງຢູ່, ຄວາມຕຶກໃນກາມກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸບໍ່ຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງນອນຕື່ນຢູ່, ຄວາມຕຶກໃນກາມກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມພະຍາບາດກໍດີ, ຄວາມຕຶກໃນຄວາມບຽດບຽນກໍດີ ເກີດຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າພິກຂຸບໍ່ຍອມຮັບເອົາຄວາມຕຶກນັ້ນໄວ້ ລະເສຍ ບັນເທົາເສຍ ເຮັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປ ເຮັດໃຫ້ເຖິງຄວາມບໍ່ມີອີກຕໍ່ໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງນອນຕື່ນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘චරං වා යදි වා තිට්ඨං, නිසින්නො උද වා සයං;

යො විතක්කං විතක්කෙති, පාපකං ගෙහනිස්සිතං.

ພິກຂຸໃດ ແມ້ກຳລັງເດີນຢູ່ກໍດີ ຢືນຢູ່ກໍດີ ນັ່ງຢູ່ກໍດີ ຫຼືນອນຢູ່ກໍດີ ຍັງຕຶກເຖິງຄວາມຕຶກອັນເປັນບາບ ອັນອາໄສເຮືອນ (ຄືວັດຖຸກາມ).

‘‘කුම්මග්ගං පටිපන්නො සො, මොහනෙය්‍යෙසු මුච්ඡිතො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າດຳເນີນໄປສູ່ທາງຜິດ ຫຼົງໄຫຼໃນອາລົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຫຼົງ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອຈະບັນລຸພຣະສຳໂພທິຍານອັນອຸດົມ.

‘‘යො [Pg.274] ච චරං වා තිට්ඨං වා, නිසින්නො උද වා සයං;

විතක්කං සමයිත්වාන, විතක්කූපසමෙ රතො;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

ສ່ວນພິກຂຸໃດ ແມ້ກຳລັງເດີນຢູ່ກໍດີ ຢືນຢູ່ກໍດີ นັ່ງຢູ່ກໍດີ ຫຼືນອນຢູ່ກໍດີ ຍັງຄວາມຕຶກໃຫ້ສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ຍິນດີໃນທຳເປັນທີ່ສະຫງົບແຫ່ງຄວາມຕຶກ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ຍ່ອມຄວນເພື່ອຈະບັນລຸພຣະສຳໂພທິຍານອັນອຸດົມ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. එකාදසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເປັນສູດທີສິບເອັດ.

12. සම්පන්නසීලසුත්තං

໑໒. ສັມປັນນະສີລະສູດ

111. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໑໑. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອະຣະຫັນຕາເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘සම්පන්නසීලා, භික්ඛවෙ, විහරථ සම්පන්නපාතිමොක්ඛා; පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතා විහරථ ආචාරගොචරසම්පන්නා අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවිනො; සමාදාය සික්ඛථ සික්ඛාපදෙසු.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີຈົ່ງເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍສິນ (ສັມປັນນະສີລະ) ສົມບູນດ້ວຍປາຕິໂມກ (ສັມປັນນະປາຕິໂມກຂະ) ຢູ່ເຖີດ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນປາຕິໂມກ ສົມບູນດ້ວຍອາຈາລະແລະໂຄຈະລະ ຢູ່ເຖີດ, ຈົ່ງເປັນຜູ້ເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍແມ້ພຽງເລັກນ້ອຍ, ຈົ່ງສະມາທານສຶກສາໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍເຖີດ.

‘‘සම්පන්නසීලානං වො, භික්ඛවෙ, විහරතං සම්පන්නපාතිමොක්ඛානං පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතානං විහරතං ආචාරගොචරසම්පන්නානං අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවීනං සමාදාය සික්ඛතං සික්ඛාපදෙසු කිමස්ස උත්තරි කරණීයං ?

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພວກເທີສົມບູນດ້ວຍສິນ ສົມບູນດ້ວຍປາຕິໂມກ ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນປາຕິໂມກ ສົມບູນດ້ວຍອາຈາລະແລະໂຄຈະລະ ເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍແມ້ພຽງເລັກນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາໃນສິກຂาບົດທັງຫຼາຍຢູ່, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປກວ່ານີ້ ຈະມີຫຍັງອີກເລົ່າ?

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො භිජ්ඣා විගතා හොති, බ්‍යාපාදො විගතො හොති, ථිනමිද්ධං විගතං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං විගතං හොති, විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງເດີນໄປ, ຄວາມເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນຶ່ນ (ອະພິຊຊາ) ປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ຄວາມພະຍາບາດປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ຄວາມຫົດຫູ່ແລະງ້ວງເຫງົາ (ຖີນມິດທະ) ປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮ້ອນໃຈ (ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ) ປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ຄວາມສົງໄສ (ວິຈິກິດສາ) ຖືກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມພຽນອັນບໍ່ຫຍໍ້ທໍ້ປາລົບແລ້ວ, ສະຕິອັນບໍ່ຫຼົງລືມຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ກາຍອັນບໍ່ກະວົນກະວາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ຈິດອັນມີອາລົມດຽວຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງເດີນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අභිජ්ඣා විගතා හොති බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති [Pg.275] වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງຢືນຢູ່, ຄວາມເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນຶ່ນປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ຄວາມພະຍາບາດ... ຄວາມຫົດຫູ່ແລະງ້ວງເຫງົາ... ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮ້ອນໃຈ... ຄວາມສົງໄສຖືກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມພຽນອັນບໍ່ຫຍໍ້ທໍ້ປາລົບແລ້ວ, ສະຕິອັນບໍ່ຫຼົງລືມຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ກາຍອັນບໍ່ກະວົນກະວາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ຈິດອັນມີອາລົມດຽວຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງຢືນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අභිජ්ඣා විගතා හොති, බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງນັ່ງຢູ່, ຄວາມເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນຶ່ນປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ຄວາມພະຍາບາດ... ຄວາມຫົດຫູ່ແລະງ້ວງເຫງົາ... ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮ້ອນໃຈ... ຄວາມສົງໄສຖືກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມພຽນອັນບໍ່ຫຍໍ້ທໍ້ປາລົບແລ້ວ, ສະຕິອັນບໍ່ຫຼົງລືມຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ກາຍອັນບໍ່ກະວົນກະວາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ຈິດອັນມີອາລົມດຽວຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ.

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස අභිජ්ඣා විගතා හොති බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸກຳລັງນອນຕື່ນຢູ່, ຄວາມເພ່ງເລັງຢາກໄດ້ຂອງຜູ້ນຶ່ນປາສະຈາກໄປແລ້ວ, ຄວາມພະຍາບາດ... ຄວາມຫົດຫູ່ແລະງ້ວງເຫງົາ... ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮ້ອນໃຈ... ຄວາມສົງໄສຖືກລະໄດ້ແລ້ວ, ຄວາມພຽນອັນບໍ່ຫຍໍ້ທໍ້ປາລົບແລ້ວ, ສະຕິອັນບໍ່ຫຼົງລືມຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ກາຍອັນບໍ່ກະວົນກະວາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ຈິດອັນມີອາລົມດຽວຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸຜູ້ເປັນຢ່າງນີ້ ແມ้ກຳລັງນອນຕື່ນຢູ່ ກໍຊື່ວ່າເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມສະດຸ້ງກົວຕໍ່ບາບ ມີຄວາມພຽນອັນປາລົບແລ້ວ ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘යතං චරෙ යතං තිට්ඨෙ, යතං අච්ඡෙ යතං සයෙ;

යතං සමිඤ්ජයෙ භික්ඛු, යතමෙනං පසාරයෙ.

ພິກຂຸພຶງເດີນດ້ວຍຄວາມພຽນ ພຶງຢືນດ້ວຍຄວາມພຽນ ພຶງນັ່ງດ້ວຍຄວາມພຽນ ພຶງນອນດ້ວຍຄວາມພຽນ, ພຶງຄູ້ເຂົ້າດ້ວຍຄວາມພຽນ ພຶງຢຽດອອກດ້ວຍຄວາມພຽນ.

‘‘උද්ධං තිරියං අපාචීනං, යාවතා ජගතො ගති;

සමවෙක්ඛිතා ච ධම්මානං, ඛන්ධානං උදයබ්බයං.

ໃນເບື້ອງເທິງ ເບື້ອງຂວາງ ເບື້ອງລຸ່ມ ຕະຫຼອດທິດທາງທີ່ສັດທັງຫຼາຍທ່ອງທ່ຽວໄປໃນໂລກ, ພຶງເປັນຜູ້ພิຈາລະນາເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບແຫ່ງທຳທັງຫຼາຍຄືຂັນ.

‘‘එවං විහාරිමාතාපිං, සන්තවුත්තිමනුද්ධතං;

චෙතොසමථසාමීචිං, සික්ඛමානං සදා සතං;

සතතං පහිතත්තොති, ආහු භික්ඛුං තථාවිධ’’න්ති.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຕັດຮຽກພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມປະພຶດຢ່າງນີ້ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີຄວາມປະພຶດສະຫງົບ ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ສຶກສາຂໍ້ປະຕິບັດອັນສົມຄວນແກ່ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງຈິດ ມີສະຕິຢູ່ທຸກເມື່ອ ວ່າເປັນຜູ້ມີໃຈສົ່ງໄປແລ້ວຢູ່ເປັນນິດ”.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ද්වාදසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແມ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ເປັນສູດທີສິບສອງ.

13. ලොකසුත්තං

໑໓. ໂລກະສູດ

112. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

໑໑໒. ພຣະທຳເທດສະໜານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ພຣະອະຣະຫັນຕາເຈົ້າໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ, ຕາມທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ —

‘‘ලොකො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධොः ලොකස්මා තථාගතො විසංයුත්තො. ලොකසමුදයො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධො [Pg.276]ः ලොකසමුදයො තථාගතස්ස පහීනො. ලොකනිරොධො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධොः ලොකනිරොධො තථාගතස්ස සච්ඡිකතො. ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධාः ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා තථාගතස්ස භාවිතා.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໂລກ ຕະຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ, ຕະຖາຄົດເປັນຜູ້ພາກຈາກໂລກແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເກີດແຫ່ງໂລກ ຕະຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ, ເຫດເກີດແຫ່ງໂລກຕະຖາຄົດໄດ້ລະເສຍແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມດັບແຫ່ງໂລກ ຕະຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ, ຄວາມດັບແຫ່ງໂລກຕະຖາຄົດໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງໂລກ ຕະຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ, ທາງປະຕິບັດໃຫ້ເຖິງຄວາມດັບແຫ່ງໂລກຕະຖາຄົດໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, සදෙවකස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා යස්මා තං තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධං, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ ພຣາມ ເທວະດາ ແລະມະນຸດ ທີ່ໄດ້ເຫັນ ໄດ້ຍິນ ໄດ້ຮັບຮູ້ (ດົມ-ລິ້ມ-ສຳຜັດ) ໄດ້ຮູ້ແຈ້ງ ໄດ້ບັນລຸ ໄດ້ສະແຫວງຫາ ໄດ້ພິຈາລະນາດ້ວຍໃຈ, ເພາະສິ່ງນັ້ນຕະຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ແລ້ວ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ 'ຕະຖາຄົດ'.

‘‘යඤ්ච, භික්ඛවෙ, රත්තිං තථාගතො අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣති, යඤ්ච රත්තිං අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායති, යං එතස්මිං අන්තරෙ භාසති ලපති නිද්දිසති, සබ්බං තං තථෙව හොති නො අඤ්ඤථා, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນລາຕີໃດ ຕະຖາຄົດໄດ້ຕັດສະຮູ້ພຣະອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ ແລະໃນລາຕີໃດ ຕະຖາຄົດສະເດັດດັບຂັນທະປະຣິນິພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິພານທາດ, ໃນລະຫວ່າງນັ້ນ ຕະຖາຄົດສະແດງ ເວົ້າ ຫຼືຊີ້ແຈງສິ່ງໃດ, ສິ່ງທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້ ບໍ່ເປັນຢ່າງອື່ນເລີຍ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ 'ຕະຖາຄົດ'.

‘‘යථාවාදී, භික්ඛවෙ, තථාගතො තථාකාරී, යථාකාරී තථාවාදී, ඉති යථාවාදී තථාකාරී යථාකාරී තථාවාදී, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະຖາຄົດເວົ້າຢ່າງໃດ ເຮັດຢ່າງນັ້ນ, ເຮັດຢ່າງໃດ ເວົ້າຢ່າງນັ້ນ, ດ້ວຍເຫດທີ່ເວົ້າຢ່າງໃດເຮັດຢ່າງນັ້ນ ເຮັດຢ່າງໃດເວົ້າຢ່າງນັ້ນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ 'ຕະຖາຄົດ'.

‘‘සදෙවකෙ, භික්ඛවෙ, ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය තථාගතො අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී, තස්මා තථාගතොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພຣົມ ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະ ພຣາມ ເທວະດາ ແລະມະນຸດ, ຕະຖາຄົດເປັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ບໍ່ມີໃຜຄອບງຳໄດ້ ເປັນຜູ້ເຫັນສິ່ງທັງປວງໂດຍຖ່ອງແທ້ ເປັນຜູ້ມີອຳນາດເປັນໄປໃນອຳນາດຂອງຕົນ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຈຶ່ງຮຽກວ່າ 'ຕະຖາຄົດ'”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ. ໃນພຣະສູດນັ້ນ ມີຄຳປະພັນຄາຖາທີ່ຕັດໄວ້ດັ່ງນີ້ວ່າ —

‘‘සබ්බලොකං අභිඤ්ඤාය, සබ්බලොකෙ යථාතථං;

සබ්බලොකවිසංයුත්තො, සබ්බලොකෙ අනූපයො.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮູ້ຍິ່ງໂລກທັງປວງຕາມຄວາມເປັນຈິງໃນໂລກທັງປວງ, ຊົງພາກຈາກໂລກທັງປວງ ບໍ່ຊົງຕິດຢູ່ໃນໂລກທັງປວງ.

‘‘ස වෙ සබ්බාභිභූ ධීරො, සබ්බගන්ථප්පමොචනො;

ඵුට්ඨාස්ස පරමා සන්ති, නිබ්බානං අකුතොභයං.

ພຣະອົງເປັນຜູ້ຄອບງຳສິ່ງທັງປວງ ເປັນນັກປາດ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກເຄື່ອງຜູກມັດທັງປວງ, ພຣະອົງໄດ້ຖືກຕ້ອງພຣະນິບພານອັນເປັນຄວາມສະຫງົບຢ່າງຍິ່ງ ບໍ່ມີໄພແຕ່ທີ່ໃດ.

‘‘එස ඛීණාසවො බුද්ධො, අනීඝො ඡින්නසංසයො;

සබ්බකම්මක්ඛයං පත්තො, විමුත්තො උපධිසඞ්ඛයෙ.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ມີອາສະວະສິ້ນແລ້ວ ບໍ່ມີຄວາມທຸກ ຕັດຄວາມສົງໄສໄດ້ແລ້ວ, ບັນລຸເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງກຳທັງປວງ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໃນທຳເປັນທີ່ສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປະທິ.

‘‘එස [Pg.277] සො භගවා බුද්ධො, එස සීහො අනුත්තරො;

සදෙවකස්ස ලොකස්ස, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තයි.

ພຣະພຸດທະເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນລາຊະສີຜູ້ຍອດຢ້ຽມ, ໄດ້ຊົງຍັງພົມມະຈັກໃຫ້ເປັນໄປແລ້ວ ແກ่ໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ.

‘‘ඉති දෙවා මනුස්සා ච, යෙ බුද්ධං සරණං ගතා;

සඞ්ගම්ම තං නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං.

ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດ ຜູ້ເຖິງພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າເປັນທີ່ເພິ່ງ, ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ພາກັນມາປະຊຸມນ້ອມນະມັດສະການພຣະອົງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມສະດຸ້ງກົວ.

‘‘දන්තො දමයතං සෙට්ඨො, සන්තො සමයතං ඉසි;

මුත්තො මොචයතං අග්ගො, තිණ්ණො තාරයතං වරො.

ພະຣືສີ (ຜູ້ສະແຫວງຫາຄຸນອັນໃຫຍ່ຫຼວງ) ຜູ້ຊົງຝຶກຕົນແລ້ວ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຜູ້ທີ່ຄວນຝຶກ, ຊົງສະຫງົບແລ້ວ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຜູ້ທີ່ຄວນໃຫ້ສະຫງົບ, ຊົງຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ຍອດຢ້ຽມໃນໝູ່ຜູ້ທີ່ຄວນໃຫ້ຫຼຸດພົ້ນ, ຊົງຂ້າມພົ້ນແລ້ວ ເປັນຜູ້ປະເສີດສຸດໃນໝູ່ຜູ້ທີ່ຄວນໃຫ້ຂ້າມພົ້ນ.

‘‘ඉති හෙතං නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි තෙ පටිපුග්ගලො’’ති.

“ເພາະເຫດນັ້ນ ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງພາກັນນ້ອມໄຫວ້ພະອົງຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຜູ້ປາສະຈາກຄວາມສະດຸ້ງຢ້ານນັ້ນ ວ່າ 'ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ບຸກຄົນຜູ້ປຽບສະເໝີກັບພະອົງ ບໍ່ມີເລີຍ' ດັ່ງນີ້.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තෙරසමං.

ເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້ ດັ່ງທີ່ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້ແລ້ວ. ສູດທີສິບສາມ ຈົບ.

චතුක්කනිපාතො නිට්ඨිතො.

ຈະຕຸກກະນິບາດ ຈົບແລ້ວ.

තස්සුද්දානං –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳນິບາດນັ້ນ -

බ්‍රාහ්මණසුලභා ජානං, සමණසීලා තණ්හා බ්‍රහ්මා;

බහුකාරා කුහපුරිසා, චර සම්පන්න ලොකෙන තෙරසාති.

ພຣາມມະນະສູດ, ສຸລະພະສູດ, ຊານັງສູດ, ສະມະນະສູດ, ສີລະສູດ, ຕັນຫາສູດ, ພຣົມມະສູດ, ພະຫຸກາຣະສູດ, ກຸຫະສູດ, ປຸຣິສະສູດ, ຈະຣະສູດ, ສັມປັນນະສູດ, ແລະ ໂລກະສູດ ລວມເປັນສິບສາມສູດ ດັ່ງນີ້.

සුත්තසඞ්ගහො –

ການປະມວນພະສູດ -

සත්තවිසෙකනිපාතං, දුක්කං බාවීසසුත්තසඞ්ගහිතං;

සමපඤ්ඤාසමථතිකං, තෙරස චතුක්කඤ්ච ඉති යමිදං.

ພະສູດທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ເອກະກະນິບາດ ມີ ໒໗ ພະສູດ, ທຸກກະນິບາດ ປະມວນໄວ້ ໒໒ ພະສູດ, ຕິກະນິບາດ ມີ ໕໐ ພະສູດ ພໍດີ, ແລະ ຈະຕຸກກະນິບາດ ມີ ໑໓ ພະສູດ.

ද්විදසුත්තරසුත්තසතෙ, සඞ්ගායිත්වා සමාදහිංසු පුරා;

අරහන්තො චිරට්ඨිතියා, තමාහු නාමෙන ඉතිවුත්තන්ති.

ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍໃນປາງກ່ອນ ໄດ້ຮ່ວມກັນສັງຄາຍະນາແລ້ວ ຈັດຕັ້ງພະສູດ ໑໑໒ ສູດນີ້ໄວ້ເປັນໝວດໝູ່ ເພື່ອຄວາມດຳລົງຢູ່ໝັ້ນຄົງຕະຫຼອດການນານ, ພະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຈຶ່ງເອີ້ນຄຳພີນີ້ຕາມຊື່ວ່າ 'ອິຕິວຸດຕະກະ' ດັ່ງນີ້.

ඉතිවුත්තකපාළි නිට්ඨිතා.

ພະບາລີອິຕິວຸດຕະກະ ຈົບແລ້ວ.