නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Homage to the Blessed One, the Worthy One, the Perfectly Self-Enlightened One.

ඛුද්දකනිකායෙ

The Minor Collection

ඉතිවුත්තකපාළි

The Itivuttaka

1. එකකනිපාතො

1. The Book of Ones

1. පඨමවග්ගො

1. The First Chapter

1. ලොභසුත්තං

1. The Discourse on Greed

1. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.195] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

1. Indeed, this was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? ලොභං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, abandon one thing; I am your guarantor for non-returning. What one thing? Bhikkhus, abandon the one thing, greed; I am your guarantor for non-returning.” This was the meaning the Blessed One spoke. In that connection, this is said:

‘‘යෙන ලොභෙන ලුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං ලොභං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“Through that greed with which they are filled, beings go to a woeful state. Having perfectly understood that greed, the insightful abandon it. Having abandoned it, they never come to this world again.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The first.

2. දොසසුත්තං

2. The Discourse on Aversion

2. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

2. Indeed, this was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? දොසං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, abandon one thing; I am your guarantor for non-returning. What one thing? Bhikkhus, abandon the one thing, aversion; I am your guarantor for non-returning.” This was the meaning the Blessed One spoke. In that connection, this is said:

‘‘යෙන [Pg.196] දොසෙන දුට්ඨාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං දොසං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“Through that aversion with which they are corrupted, beings go to a woeful state. Having perfectly understood that aversion, the insightful abandon it. Having abandoned it, they never come to this world again.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The second.

3. මොහසුත්තං

3. The Discourse on Delusion

3. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

3. Indeed, this was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මොහං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, abandon one thing; I am your guarantor for non-returning. What one thing? Bhikkhus, abandon the one thing, delusion; I am your guarantor for non-returning.” This was the meaning the Blessed One spoke. In that connection, this is said:

‘‘යෙන මොහෙන මූළ්හාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මොහං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“Through that delusion by which they are deluded, beings go to a woeful state. Having perfectly understood that delusion, the insightful abandon it. Having abandoned it, they never come to this world again.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The third.

4. කොධසුත්තං

4. The Discourse on Anger

4. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

4. Indeed, this was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? කොධං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, abandon one thing; I am your guarantor for non-returning. What one thing? Bhikkhus, abandon the one thing, anger; I am your guarantor for non-returning.” This was the meaning the Blessed One spoke. In that connection, this is said:

‘‘යෙන කොධෙන කුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං කොධං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“Through that anger with which they are enraged, beings go to a woeful state. Having perfectly understood that anger, the insightful abandon it. Having abandoned it, they never come to this world again.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The fourth.

5. මක්ඛසුත්තං

5. The Discourse on Disparagement

5. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.197] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

5. Indeed, this was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මක්ඛං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, abandon one thing; I am your guarantor for non-returning. What one thing? Bhikkhus, abandon the one thing, disparagement; I am your guarantor for non-returning.” This was the meaning the Blessed One spoke. In that connection, this is said:

‘‘යෙන මක්ඛෙන මක්ඛාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මක්ඛං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“Through that disparagement with which they are stained, beings go to a woeful state. Having perfectly understood that disparagement, the insightful abandon it. Having abandoned it, they never come to this world again.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The fifth.

6. මානසුත්තං

6. The Discourse on Conceit

6. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

6. Indeed, this was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මානං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, abandon one thing; I am your guarantor for non-returning. What one thing? Bhikkhus, abandon the one thing, conceit; I am your guarantor for non-returning.” This was the meaning the Blessed One spoke. In that connection, this is said:

‘‘යෙන මානෙන මත්තාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මානං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“Through that conceit with which they are intoxicated, beings go to a woeful state. Having perfectly understood that conceit, the insightful abandon it. Having abandoned it, they never come to this world again.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The sixth.

7. සබ්බපරිඤ්ඤාසුත්තං

7. The Discourse on the Full Understanding of All

7. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

7. Indeed, this was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. සබ්බඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, one who does not directly know and fully comprehend the all, whose mind is not dispassionate towards it, who does not abandon it, is incapable of destroying suffering. But, bhikkhus, one who directly knows and fully comprehends the all, whose mind is dispassionate towards it, who abandons it, is capable of destroying suffering.” This was the meaning the Blessed One spoke. In that connection, this is said:

‘‘යො [Pg.198] සබ්බං සබ්බතො ඤත්වා, සබ්බත්ථෙසු න රජ්ජති;

ස වෙ සබ්බපරිඤ්ඤා සො, සබ්බදුක්ඛමුපච්චගා’’ති.

“One who has known the all in every way, and is not attached to anything at all; that one, with full understanding of all, has indeed overcome all suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The seventh.

8. මානපරිඤ්ඤාසුත්තං

8. The Discourse on the Full Comprehension of Conceit

8. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

8. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘මානං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මානඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, one who does not directly know conceit, does not fully understand it, does not cause the mind to become dispassionate towards it, and does not abandon it, is incapable of the destruction of suffering. But, monks, one who directly knows conceit, fully understands it, causes the mind to become dispassionate towards it, and abandons it, is capable of the destruction of suffering.” The Blessed One said this. In this connection, it is said:

‘‘මානුපෙතා අයං පජා, මානගන්ථා භවෙ රතා;

මානං අපරිජානන්තා, ආගන්තාරො පුනබ්භවං.

“This populace, possessed by conceit, bound by the fetter of conceit, delights in becoming; not fully understanding conceit, they come to renewed becoming.

‘‘යෙ ච මානං පහන්ත්වාන, විමුත්තා මානසඞ්ඛයෙ;

තෙ මානගන්ථාභිභුනො, සබ්බදුක්ඛමුපච්චගු’’න්ති.

“But those who, having abandoned conceit, are liberated in the destruction of conceit; they, having overcome the fetter of conceit, have gone beyond all suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The Eighth.

9. ලොභපරිඤ්ඤාසුත්තං

9. The Discourse on the Full Comprehension of Greed

9. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

9. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘ලොභං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. ලොභඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, one who does not directly know greed, does not fully understand it, does not cause the mind to become dispassionate towards it, and does not abandon it, is incapable of the destruction of suffering. But, monks, one who directly knows greed, fully understands it, causes the mind to become dispassionate towards it, and abandons it, is capable of the destruction of suffering.” The Blessed One said this. In this connection, it is said:

‘‘යෙන ලොභෙන ලුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං ලොභං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“That greed by which ensnared beings go to a bad destination, having rightly understood that greed, those with insight abandon it. Having abandoned it, they never come again to this world.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The Ninth.

10. දොසපරිඤ්ඤාසුත්තං

10. The Discourse on the Full Comprehension of Aversion

10. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.199] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

10. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘දොසං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. දොසඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, one who does not directly know aversion, does not fully understand it, does not cause the mind to become dispassionate towards it, and does not abandon it, is incapable of the destruction of suffering. But, monks, one who directly knows aversion, fully understands it, causes the mind to become dispassionate towards it, and abandons it, is capable of the destruction of suffering.” The Blessed One said this. In this connection, it is said:

‘‘යෙන දොසෙන දුට්ඨාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං දොසං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“That aversion by which corrupted beings go to a bad destination, having rightly understood that aversion, those with insight abandon it. Having abandoned it, they never come again to this world.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The Tenth.

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The first chapter is finished.

තස්සුද්දානං –

The summary:

රාගදොසා අථ මොහො, කොධමක්ඛා මානං සබ්බං;

මානතො රාගදොසා පුන ද්වෙ, පකාසිතා වග්ගමාහු පඨමන්ති.

Lust and aversion, then delusion, anger and contempt, conceit, the all; then conceit, and lust and aversion, two again, were declared. This they call the first chapter.

2. දුතියවග්ගො

2. The Second Chapter

1. මොහපරිඤ්ඤාසුත්තං

1. The Discourse on the Full Comprehension of Delusion

11. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

11. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘මොහං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මොහඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, one who does not directly know delusion, does not fully understand it, does not cause the mind to become dispassionate towards it, and does not abandon it, is incapable of the destruction of suffering. But, monks, one who directly knows delusion, fully understands it, causes the mind to become dispassionate towards it, and abandons it, is capable of the destruction of suffering.” The Blessed One said this. In this connection, it is said:

‘‘යෙන මොහෙන මූළ්හාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මොහං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“That delusion by which bewildered beings go to a bad destination, having rightly understood that delusion, those with insight abandon it. Having abandoned it, they never come again to this world.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The First.

2. කොධපරිඤ්ඤාසුත්තං

2. The Discourse on the Full Comprehension of Anger

12. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.200] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

12. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘කොධං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කොධඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, one who does not directly know anger, does not fully understand it, does not cause the mind to become dispassionate towards it, and does not abandon it, is incapable of the destruction of suffering. But, monks, one who directly knows anger, fully understands it, causes the mind to become dispassionate towards it, and abandons it, is capable of the destruction of suffering.” The Blessed One said this. In this connection, it is said:

‘‘යෙන කොධෙන කුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං කොධං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“That anger by which angry beings go to a bad destination, having rightly understood that anger, those with insight abandon it. Having abandoned it, they never come again to this world.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The Second.

3.මක්ඛපරිඤ්ඤාසුත්තං

3. The Discourse on the Full Comprehension of Disparagement

13. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

13. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘මක්ඛං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මක්ඛඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, one who does not directly know disparagement, does not fully understand it, does not cause the mind to become dispassionate towards it, and does not abandon it, is incapable of the destruction of suffering. But, monks, one who directly knows disparagement, fully understands it, causes the mind to become dispassionate towards it, and abandons it, is capable of the destruction of suffering.” The Blessed One said this. In this connection, it is said:

‘‘යෙන මක්ඛෙන මක්ඛාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මක්ඛං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“That disparagement by which disparaging beings go to a bad destination, having rightly understood that disparagement, those with insight abandon it. Having abandoned it, they never come again to this world.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The Third.

4. අවිජ්ජානීවරණසුත්තං

4. The Discourse on the Hindrance of Ignorance

14. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

14. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකනීවරණම්පි සමනුපස්සාමි යෙන නීවරණෙන නිවුතා පජා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණං. අවිජ්ජානීවරණෙන හි, භික්ඛවෙ, නිවුතා පජා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, I do not see any other single hindrance by which, being covered, a populace runs on and transmigrates for a long time, like this hindrance of ignorance. For, monks, covered by the hindrance of ignorance, a populace runs on and transmigrates for a long time.” The Blessed One said this. In this connection, it is said:

‘‘නත්ථඤ්ඤො [Pg.201] එකධම්මොපි, යෙනෙවං නිවුතා පජා;

සංසරන්ති අහොරත්තං, යථා මොහෙන ආවුතා.

“There is no other single thing by which this populace is so covered, transmigrating day and night, as when they are veiled by delusion.

‘‘යෙ ච මොහං පහන්ත්වාන, තමොඛන්ධං පදාලයුං;

න තෙ පුන සංසරන්ති, හෙතු තෙසං න විජ්ජතී’’ති.

“But those who, having abandoned delusion, have shattered the mass of darkness; they do not transmigrate again, for no cause is found for them.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This meaning was also spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Fourth.

5. තණ්හාසංයොජනසුත්තං

5. The Discourse on the Fetter of Craving

15. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

15. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard:

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකසංයොජනම්පි සමනුපස්සාමි යෙන සංයොජනෙන සංයුත්තා සත්තා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, තණ්හාසංයොජනං. තණ්හාසංයොජනෙන හි, භික්ඛවෙ, සංයුත්තා සත්තා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, I do not see a single other fetter bound by which beings run on and transmigrate for such a long time as this, bhikkhus: the fetter of craving. For, bhikkhus, bound by the fetter of craving, beings run on and transmigrate for a long time.” This meaning the Blessed One spoke. In regard to this, it is said:

‘‘තණ්හාදුතියො පුරිසො, දීඝමද්ධාන සංසරං;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තති.

“A person with craving as a companion, transmigrating for a long time, from this state of being to another, does not overcome saṃsāra.

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවං;

වීතතණ්හො අනාදානො, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

“Knowing this danger—that craving is the origin of suffering—a mindful bhikkhu, free from craving and without grasping, should wander forth.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning was also spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Fifth.

6. පඨමසෙඛසුත්තං

6. The First Discourse on the Trainee

16. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

16. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard:

‘‘සෙඛස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අප්පත්තමානසස්ස අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානස්ස විහරතො අජ්ඣත්තිකං අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං බහූපකාරං යථයිදං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරො. යොනිසො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මනසි කරොන්තො අකුසලං පජහති[Pg.202], කුසලං භාවෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, for a trainee bhikkhu who has not attained the goal and is dwelling aspiring for the unsurpassed security from bondage, I do not see any other single internal factor that is so helpful as this: wise attention. A bhikkhu who attends wisely, bhikkhus, abandons the unwholesome and develops the wholesome.” This meaning the Blessed One spoke. In regard to this, it is said:

‘‘යොනිසො මනසිකාරො, ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො;

නත්ථඤ්ඤො එවං බහුකාරො, උත්තමත්ථස්ස පත්තියා;

යොනිසො පදහං භික්ඛු, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

“Wise attention is the quality for a trainee bhikkhu; there is no other so helpful for the attainment of the highest goal. A bhikkhu striving wisely attains the destruction of suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning was also spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Sixth.

7. දුතියසෙඛසුත්තං

7. The Second Discourse on the Trainee

17. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

17. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard:

‘‘සෙඛස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අප්පත්තමානසස්ස අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානස්ස විහරතො බාහිරං අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං බහූපකාරං යථයිදං, භික්ඛවෙ, කල්‍යාණමිත්තතා. කල්‍යාණමිත්තො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, for a trainee bhikkhu who has not attained the goal and is dwelling aspiring for the unsurpassed security from bondage, I do not see any other single external factor that is so helpful as this: good friendship. A bhikkhu with good friends, bhikkhus, abandons the unwholesome and develops the wholesome.” This meaning the Blessed One spoke. In regard to this, it is said:

‘‘කල්‍යාණමිත්තො යො භික්ඛු, සප්පතිස්සො සගාරවො;

කරං මිත්තානං වචනං, සම්පජානො පතිස්සතො;

පාපුණෙ අනුපුබ්බෙන, සබ්බසංයොජනක්ඛය’’න්ති.

“A bhikkhu who has good friends, is respectful and reverential, who does what his friends say, being clearly comprehending and mindful, will gradually attain the destruction of all fetters.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning was also spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Seventh.

8. සඞ්ඝභෙදසුත්තං

8. The Discourse on Schism in the Saṅgha

18. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

18. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard:

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො එකධම්මො? සඞ්ඝභෙදො. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, භින්නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩනානි චෙව හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා ච හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව නප්පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, one thing arising in the world arises for the non-welfare of the multitude, for the unhappiness of the multitude, for the harm, non-welfare, and suffering of many beings, of devas and humans. What is that one thing? Schism in the Saṅgha. When the Saṅgha is split, bhikkhus, there are mutual quarrels, mutual abuse, mutual censure, and mutual abandonment. In that situation, the unconvinced do not become convinced, and some of those who are convinced are altered.” This meaning the Blessed One spoke. In regard to this, it is said:

‘‘ආපායිකො [Pg.203] නෙරයිකො, කප්පට්ඨො සඞ්ඝභෙදකො;

වග්ගාරාමො අධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා පධංසති ;

සඞ්ඝං සමග්ගං භෙත්වාන, කප්පං නිරයම්හි පච්චතී’’ති.

“Bound for the plane of misery, bound for hell, a schismatic remains for the aeon. Delighting in factions, established in unrighteousness, one falls away from security from bondage. Having split a united Saṅgha, one is tormented in hell for an aeon.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This meaning was also spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Eighth.

9. සඞ්ඝසාමග්ගීසුත්තං

9. The Discourse on Harmony in the Saṅgha

19. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

19. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard:

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො එකධම්මො? සඞ්ඝසාමග්ගී. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමග්ගෙ න චෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩනානි හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච භිය්‍යොභාවො හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, one thing arising in the world arises for the welfare of the multitude, for the happiness of the multitude, for the benefit, welfare, and happiness of many beings, of devas and humans. What is that one thing? Harmony in the Saṅgha. When the Saṅgha is harmonious, bhikkhus, there are no mutual quarrels, nor mutual abuse, nor mutual censure, nor mutual abandonment. In that situation, the unconvinced become convinced, and the conviction of the convinced increases.” This meaning the Blessed One spoke. In regard to this, it is said:

‘‘සුඛා සඞ්ඝස්ස සාමග්ගී, සමග්ගානඤ්චනුග්ගහො;

සමග්ගරතො ධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා න ධංසති;

සඞ්ඝං සමග්ගං කත්වාන, කප්පං සග්ගම්හි මොදතී’’ති.

“Happy is harmony in the Saṅgha, and happy is the support for the harmonious. One who delights in harmony, established in the Dhamma, does not fall away from security from bondage. Having made the Saṅgha harmonious, one rejoices in heaven for an aeon.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This meaning was also spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Ninth.

10. පදුට්ඨචිත්තසුත්තං

10. The Discourse on the Corrupted Mind

20. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

20. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard:

‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පදුට්ඨචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චායං සමයෙ පුග්ගලො කාලඞ්කරෙය්‍ය යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පදුට්ඨං. චෙතොපදොසහෙතු ඛො පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Here, bhikkhus, I know a certain person with a corrupted mind, having encompassed their mind with my own mind, thus: ‘If this person were to die at this moment, they would be placed in hell as if carried and set down there.’ For what reason? Because, bhikkhus, their mind is corrupted. It is because of the corruption of the mind, bhikkhus, that some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in the plane of misery, the bad destination, the downfall, in hell.” This meaning the Blessed One spoke. In regard to this, it is said:

‘‘පදුට්ඨචිත්තං [Pg.204] ඤත්වාන, එකච්චං ඉධ පුග්ගලං;

එතමත්ථඤ්ච බ්‍යාකාසි, බුද්ධො භික්ඛූන සන්තිකෙ.

“Having known a certain person here with a corrupted mind, the Buddha declared this meaning in the presence of the bhikkhus.

‘‘ඉමම්හි චායං සමයෙ, කාලං කයිරාථ පුග්ගලො;

නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, චිත්තං හිස්ස පදූසිතං.

“If this person were to die at this moment, they would be reborn in hell, for their mind is corrupted.”

‘‘යථා හරිත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය, එවමෙව තථාවිධො;

චෙතොපදොසහෙතු හි, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගති’’න්ති.

“Just as one might carry something and then place it down, so too is such a person; for due to corruption of mind, beings go to a bad destination.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus I have heard. The Tenth.

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The Second Chapter is finished.

තස්සුද්දානං –

The summary:

මොහො කොධො අථ මක්ඛො, විජ්ජා තණ්හා සෙඛදුවෙ ච;

භෙදො සාමග්ගිපුග්ගලො, වග්ගමාහු දුතියන්ති වුච්චතීති.

Delusion, Anger, and then Contempt, Knowledge, Craving, and the two on Trainees; Schism, Harmony, the Individual—this they call the Second Chapter.

3. තතියවග්ගො

3. The Third Chapter

1. පසන්නචිත්තසුත්තං

1. The Discourse on the Serene Mind

21. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

21. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පසන්නචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චායං සමයෙ පුග්ගලො කාලං කරෙය්‍ය යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පසන්නං. චෙතොපසාදහෙතු ඛො පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Here, monks, I understand by encompassing with my mind the mind of a certain person whose mind is serene, thus: ‘If this person were to die at this time, they would be reborn in heaven as if carried and placed there.’ For what reason? For, monks, their mind is serene. It is due to serenity of mind, monks, that some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, in the heavenly world.” The Blessed One spoke this meaning. On this matter, it is said:

‘‘පසන්නචිත්තං ඤත්වාන, එකච්චං ඉධ පුග්ගලං;

එතමත්ථඤ්ච බ්‍යාකාසි, බුද්ධො භික්ඛූන සන්තිකෙ.

“Having known a certain person here with a serene mind, the Buddha declared this meaning in the presence of the monks.

‘‘ඉමම්හි [Pg.205] චායං සමයෙ, කාලං කයිරාථ පුග්ගලො;

සුගතිං උපපජ්ජෙය්‍ය, චිත්තං හිස්ස පසාදිතං.

“If this person were to die at this time, they would be reborn in a good destination, for their mind is serene.

‘‘යථා හරිත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය, එවමෙව තථාවිධො;

චෙතොපසාදහෙතු හි, සත්තා ගච්ඡන්ති සුග්ගති’’න්ති.

“Just as one might carry something and then place it down, so too is such a person; for due to serenity of mind, beings go to a good destination.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus I have heard. The First.

2. මෙත්තසුත්තං

2. The Discourse on Loving-Kindness

22. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

22. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘මා, භික්ඛවෙ, පුඤ්ඤානං භායිත්ථ. සුඛස්සෙතං, භික්ඛවෙ, අධිවචනං ඉට්ඨස්ස කන්තස්ස පියස්ස මනාපස්ස යදිදං පුඤ්ඤානි. අභිජානාමි ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, දීඝරත්තං කතානං පුඤ්ඤානං ඉට්ඨං කන්තං පියං මනාපං විපාකං පච්චනුභූතං. සත්ත වස්සානි මෙත්තචිත්තං භාවෙත්වා සත්ත සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ නයිමං ලොකං පුනරාගමාසිං. සංවට්ටමානෙ සුදං, භික්ඛවෙ, කප්පෙ ආභස්සරූපගො හොමි; විවට්ටමානෙ කප්පෙ සුඤ්ඤං බ්‍රහ්මවිමානං උපපජ්ජාමි.

“Monks, do not be afraid of meritorious deeds. For ‘meritorious deeds,’ monks, is a designation for happiness, for what is desirable, pleasing, lovely, and agreeable. I know from direct experience, monks, having for a long time experienced the desirable, pleasing, lovely, and agreeable result of meritorious deeds I had performed. Having developed a mind of loving-kindness for seven years, I did not return to this world for seven eons of contraction and expansion. When the eon was contracting, monks, I went to the realm of the Radiant Brahmās; when the eon was expanding, I was reborn in an empty Brahma-palace.

‘‘තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා හොමි මහාබ්‍රහ්මා අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී. ඡත්තිංසක්ඛත්තුං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, සක්කො අහොසිං දෙවානමින්දො; අනෙකසතක්ඛත්තුං රාජා අහොසිං චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. කො පන වාදො පදෙසරජ්ජස්ස!

“There, monks, I was a Brahmā, a Great Brahmā, a conqueror, unconquered, all-seeing, a wielder of power. Thirty-six times, monks, I was Sakka, lord of the devas. Many hundreds of times I was a wheel-turning monarch, a righteous king who rules by the Dhamma, a conqueror of the four quarters, who had achieved stability in his country, and was endowed with the seven treasures. What is to be said of ruling a province!

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිස්ස නු ඛො මෙ ඉදං කම්මස්ස ඵලං, කිස්ස කම්මස්ස විපාකො, යෙනාහං එතරහි එවංමහිද්ධිකො එවංමහානුභාවො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘තිණ්ණං ඛො මෙ ඉදං කම්මානං ඵලං, තිණ්ණං කම්මානං විපාකො, යෙනාහං එතරහි එවංමහිද්ධිකො එවංමහානුභාවොති, සෙය්‍යථිදං – දානස්ස, දමස්ස, සඤ්ඤමස්සා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Then, monks, this thought occurred to me: ‘Of what kamma is this the fruit, of what kamma the result, that I am now so powerful and mighty?’ Then, monks, this thought occurred to me: ‘This is the fruit of three kammas, the result of three kammas, that I am now so powerful and mighty, namely: of giving, of self-control, and of restraint.’ ” The Blessed One spoke this meaning. On this matter, it is said:

‘‘පුඤ්ඤමෙව සො සික්ඛෙය්‍ය, ආයතග්ගං සුඛුද්‍රයං;

දානඤ්ච සමචරියඤ්ච, මෙත්තචිත්තඤ්ච භාවයෙ.

“One should train in meritorious deeds, which have a sublime future and result in happiness. One should develop giving, balanced conduct, and a mind of loving-kindness.

‘‘එතෙ [Pg.206] ධම්මෙ භාවයිත්වා, තයො සුඛසමුද්දයෙ ;

අබ්‍යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති.

“Having developed these three things that give rise to happiness, the wise person is reborn in a happy world free from affliction.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus I have heard. The Second.

3. උභයත්ථසුත්තං

3. The Discourse on Both Benefits

23. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

23. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්ච. කතමො එකධම්මො? අප්පමාදො කුසලෙසු ධම්මෙසු. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, එකධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, there is one quality that, when developed and cultivated, secures both benefits—the benefit in this very life and the benefit in the life to come. What is that one quality? Heedfulness in wholesome qualities. This, monks, is that one quality that, when developed and cultivated, secures both benefits—the benefit in this very life and the benefit in the life to come.” The Blessed One spoke this meaning. On this matter, it is said:

‘‘අප්පමාදං පසංසන්ති, පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා;

අප්පමත්තො උභො අත්ථෙ, අධිගණ්හාති පණ්ඩිතො.

“The wise praise heedfulness in meritorious deeds; the heedful wise one attains both benefits.

‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති.

“The benefit in this very life and the benefit in the life to come—because of comprehending this benefit, the steadfast one is called ‘wise.’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus I have heard. The Third.

4. අට්ඨිපුඤ්ජසුත්තං

4. The Discourse on the Heap of Bones

24. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

24. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘එකපුග්ගලස්ස, භික්ඛවෙ, කප්පං සන්ධාවතො සංසරතො සියා එවං මහා අට්ඨිකඞ්කලො අට්ඨිපුඤ්ජො අට්ඨිරාසි යථායං වෙපුල්ලො පබ්බතොः සචෙ සංහාරකො අස්ස, සම්භතඤ්ච න විනස්සෙය්‍යා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, of a single person running on and transmigrating for an eon, there would be a great pile of bones, a heap of bones, a collection of bones, as large as this Mount Vepulla, if there were a collector for them and what was collected was not destroyed.” The Blessed One spoke this meaning. On this matter, it is said:

‘‘එකස්සෙකෙන කප්පෙන, පුග්ගලස්සට්ඨිසඤ්චයො;

සියා පබ්බතසමො රාසි, ඉති වුත්තං මහෙසිනා.

“Of a single person in a single eon, the accumulation of bones would be a heap equal to a mountain—so it was said by the Great Seer.

‘‘සො ඛො පනායං අක්ඛාතො, වෙපුල්ලො පබ්බතො මහා;

උත්තරො ගිජ්ඣකූටස්ස, මගධානං ගිරිබ්බජෙ.

“And this great mountain has been declared—Vepulla, north of Vulture Peak, in Giribbaja of the Magadhans.

‘‘යතො [Pg.207] ච අරියසච්චානි, සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති;

දුක්ඛං දුක්ඛසමුප්පාදං, දුක්ඛස්ස ච අතික්කමං;

අරියඤ්චට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

“But when one sees with right wisdom the Noble Truths: suffering, the origin of suffering, the overcoming of suffering, and the Noble Eightfold Path that leads to the stilling of suffering—

‘‘ස සත්තක්ඛත්තුං පරමං, සන්ධාවිත්වාන පුග්ගලො;

දුක්ඛස්සන්තකරො හොති, සබ්බසංයොජනක්ඛයා’’ති.

“That person, having run on for at most seven times, makes an end of suffering through the destruction of all fetters.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus I have heard. The Fourth.

5. මුසාවාදසුත්තං

5. The Discourse on False Speech

25. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

25. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard.

‘‘එකධම්මං අතීතස්ස, භික්ඛවෙ, පුරිසපුග්ගලස්ස නාහං තස්ස කිඤ්චි පාපකම්මං අකරණීයන්ති වදාමි. කතමං එකධම්මං? යදිදං භික්ඛවෙ, සම්පජානමුසාවාදො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

Monks, for a person who has transgressed this one thing, I say there is no evil deed he would not do. What is that one thing? It is, monks, deliberate false speech. The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘එකධම්මං අතීතස්ස, මුසාවාදිස්ස ජන්තුනො;

විතිණ්ණපරලොකස්ස, නත්ථි පාපං අකාරිය’’න්ති.

For a being who has transgressed this one thing, who speaks falsely and has disregarded the next world, there is no evil that cannot be done.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The fifth.

6. දානසුත්තං

6. The Discourse on Giving

26. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

26. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard.

‘‘එවඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ජානෙය්‍යුං දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, න අදත්වා භුඤ්ජෙය්‍යුං, න ච නෙසං මච්ඡෙරමලං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨෙය්‍ය. යොපි නෙසං අස්ස චරිමො ආලොපො චරිමං කබළං, තතොපි න අසංවිභජිත්වා භුඤ්ජෙය්‍යුං, සචෙ නෙසං පටිග්ගාහකා අස්සු. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා න එවං ජානන්ති දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, තස්මා අදත්වා භුඤ්ජන්ති, මච්ඡෙරමලඤ්ච නෙසං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

Monks, if beings knew the result of giving and sharing as I know it, they would not eat without having given, nor would the stain of stinginess overcome their minds. Even if it were their last morsel, their last mouthful, they would not eat without sharing it, if there were a recipient. But, monks, because beings do not know the result of giving and sharing as I know it, they eat without having given, and the stain of stinginess overcomes their minds. The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘එවං චෙ සත්තා ජානෙය්‍යුං, යථාවුත්තං මහෙසිනා;

විපාකං සංවිභාගස්ස, යථා හොති මහප්ඵලං.

If beings only knew, as was declared by the Great Sage, how the result of sharing is of such great fruit,

‘‘විනෙය්‍ය [Pg.208] මච්ඡෙරමලං, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

දජ්ජුං කාලෙන අරියෙසු, යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං.

Having dispelled the stain of stinginess, with a serene mind, they would give at the proper time to the Noble Ones, where a gift yields great fruit.

‘‘අන්නඤ්ච දත්වා බහුනො, දක්ඛිණෙය්‍යෙසු දක්ඛිණං;

ඉතො චුතා මනුස්සත්තා, සග්ගං ගච්ඡන්ති දායකා.

And having given food to many, an offering to those worthy of offerings, the givers, passing away from this human state, go to heaven.

‘‘තෙ ච සග්ගගතා තත්ථ, මොදන්ති කාමකාමිනො;

විපාකං සංවිභාගස්ස, අනුභොන්ති අමච්ඡරා’’ති.

And having gone to heaven, they rejoice there, fulfilling their desires; being without stinginess, they experience the result of sharing.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The sixth.

7. මෙත්තාභාවනාසුත්තං

7. The Discourse on the Development of Loving-Kindness

27. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

27. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard.

‘‘යානි කානිචි, භික්ඛවෙ, ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං. මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

Monks, whatever grounds for making merit there are that are connected with acquisitions, all of them are not worth a sixteenth part of the liberation of mind through loving-kindness. The liberation of mind through loving-kindness surpasses them and shines, blazes, and radiates.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා සබ්බා තා චන්දියා පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දපභායෙව තා අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

Just as, monks, the radiance of all the stars is not worth a sixteenth part of the moon's radiance—the moon's radiance surpasses them and shines, blazes, and radiates; in the same way, monks, whatever grounds for making merit there are that are connected with acquisitions, all of them are not worth a sixteenth part of the liberation of mind through loving-kindness. The liberation of mind through loving-kindness surpasses them and shines, blazes, and radiates.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ආදිච්චො නභං අබ්භුස්සක්කමානො සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

Just as, monks, in the last month of the rainy season, in autumn, when the sky is clear and cloudless, the sun, ascending into the firmament, dispels all the darkness in space and shines, blazes, and radiates; in the same way, monks, whatever grounds for making merit there are that are connected with acquisitions, all of them are not worth a sixteenth part of the liberation of mind through loving-kindness. The liberation of mind through loving-kindness surpasses them and shines, blazes, and radiates.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.209], භික්ඛවෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං ඔසධිතාරකා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

Just as, monks, at the approach of dawn, the morning star shines, blazes, and radiates; in the same way, monks, whatever grounds for making merit there are that are connected with acquisitions, all of them are not worth a sixteenth part of the liberation of mind through loving-kindness. The liberation of mind through loving-kindness surpasses them and shines, blazes, and radiates. The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘යො ච මෙත්තං භාවයති, අප්පමාණං පටිස්සතො;

තනූ සංයොජනා හොන්ති, පස්සතො උපධික්ඛයං.

For one who, ever mindful, develops boundless loving-kindness, their fetters are attenuated, seeing the destruction of acquisitions.

‘‘එකම්පි චෙ පාණමදුට්ඨචිත්තො, මෙත්තායති කුසලො තෙන හොති;

සබ්බෙ ච පාණෙ මනසානුකම්පං, පහූතමරියො පකරොති පුඤ්ඤං.

If, with a mind free from malice, one extends loving-kindness to even a single being, by that one becomes meritorious. And the noble one, having compassion in mind for all beings, makes abundant merit.

‘‘යෙ සත්තසණ්ඩං පථවිං විජිත්වා, රාජිසයො යජමානානුපරියගා;

අස්සමෙධං පුරිසමෙධං, සම්මාපාසං වාජපෙය්‍යං නිරග්ගළං.

Those royal sages who, having conquered the earth crowded with beings, went about performing sacrifices—the horse sacrifice, the human sacrifice, the sammāpāsa, the vājapeyya—all without obstruction,

‘‘මෙත්තස්ස චිත්තස්ස සුභාවිතස්ස, කලම්පි තෙ නානුභවන්ති සොළසිං;

චන්දප්පභා තාරගණාව සබ්බෙ.

Those sacrifices are not worth a sixteenth part of a mind of loving-kindness that is well-developed, just as all the hosts of stars are not worth the moon's radiance.

‘‘යො න හන්ති න ඝාතෙති, න ජිනාති න ජාපයෙ;

මෙත්තංසො සබ්බභූතෙසු, වෙරං තස්ස න කෙනචී’’ති.

One who neither kills nor causes to kill, neither conquers nor causes to be conquered, who has loving-kindness for all beings, has enmity with no one.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The seventh.

තතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The Third Chapter is concluded.

තස්සුද්දානං –

The summary:

චිත්තං [Pg.210] මෙත්තං උභො අත්ථෙ, පුඤ්ජං වෙපුල්ලපබ්බතං;

සම්පජානමුසාවාදො, දානඤ්ච මෙත්තභාවනා.

Mind, Loving-Kindness, Both Meanings, a Heap and Vepulla Mountain; Deliberate False Speech, Giving, and the Development of Loving-Kindness.

සත්තිමානි ච සුත්තානි, පුරිමානි ච වීසති;

එකධම්මෙසු සුත්තන්තා, සත්තවීසතිසඞ්ගහාති.

These seven suttas and the preceding twenty: thus the discourses on single items are collected as twenty-seven.

එකකනිපාතො නිට්ඨිතො.

The Book of Ones is concluded.

2. දුකනිපාතො

2. The Book of the Twos

1. පඨමවග්ගො

1. The First Chapter

1. දුක්ඛවිහාරසුත්තං

1. The Discourse on Dwelling in Suffering

28. (ද්වෙ [Pg.211] ධම්මෙ අනුක්කටි) වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

28. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතාය ච, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිධාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, a bhikkhu endowed with two qualities dwells in suffering in this very life—with vexation, distress, and burning—and upon the breakup of the body, after death, a bad destination is to be expected. What two? Having the sense doors unguarded and lack of moderation in eating. Monks, a bhikkhu endowed with these two qualities dwells in suffering in this very life—with vexation, distress, and burning—and upon the breakup of the body, after death, a bad destination is to be expected.” The Blessed One spoke this meaning. In reference to this, it is said:

‘‘චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච, ජිව්හා කායො තථා මනො;

එතානි යස්ස ද්වාරානි, අගුත්තානිධ භික්ඛුනො.

“The eye, ear, and nose, the tongue, body, and also the mind—for whichever bhikkhu here these doors are unguarded,

‘‘භොජනම්හි අමත්තඤ්ඤූ, ඉන්ද්‍රියෙසු අසංවුතො;

කායදුක්ඛං චෙතොදුක්ඛං, දුක්ඛං සො අධිගච්ඡති.

“Immoderate in eating and unrestrained in the senses, he attains suffering, both bodily and mental.

‘‘ඩය්හමානෙන කායෙන, ඩය්හමානෙන චෙතසා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, දුක්ඛං විහරති තාදිසො’’ති.

“With body burning, with mind burning, whether by day or by night, such a one dwells in suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—so I have heard. The first.

2. සුඛවිහාරසුත්තං

2. The Discourse on Dwelling in Happiness

29. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

29. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා[Pg.212]. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතාය ච, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, a bhikkhu endowed with two qualities dwells happily in this very life—without vexation, without distress, and without burning—and upon the breakup of the body, after death, a good destination is to be expected. What two? Having the sense doors guarded and moderation in eating. Monks, a bhikkhu endowed with these two qualities dwells happily in this very life—without vexation, without distress, and without burning—and upon the breakup of the body, after death, a good destination is to be expected.” The Blessed One spoke this meaning. In reference to this, it is said:

‘‘චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච, ජිව්හා කායො තථා මනො;

එතානි යස්ස ද්වාරානි, සුගුත්තානිධ භික්ඛුනො.

“The eye, ear, and nose, the tongue, body, and also the mind—for whichever bhikkhu here these doors are well-guarded,

‘‘භොජනම්හි ච මත්තඤ්ඤූ, ඉන්ද්‍රියෙසු ච සංවුතො;

කායසුඛං චෙතොසුඛං, සුඛං සො අධිගච්ඡති.

“Moderate in eating and restrained in the senses, he attains happiness, both bodily and mental.

‘‘අඩය්හමානෙන කායෙන, අඩය්හමානෙන චෙතසා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, සුඛං විහරති තාදිසො’’ති.

“With body unburning, with mind unburning, whether by day or by night, such a one dwells in happiness.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—so I have heard. The second.

3. තපනීයසුත්තං

3. The Discourse on Torment

30. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

30. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා තපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අකතකල්‍යාණො හොති, අකතකුසලො, අකතභීරුත්තාණො, කතපාපො, කතලුද්දො, කතකිබ්බිසො. සො ‘අකතං මෙ කල්‍යාණ’න්තිපි තප්පති, ‘කතං මෙ පාප’න්තිපි තප්පති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ධම්මා තපනීයා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, these two qualities are tormenting. Which two? Here, monks, a certain person has not done good, has not done what is wholesome, has not made a protection from fear, but has done evil, has done cruel deeds, has done wicked deeds. He is tormented, thinking, ‘I have not done good,’ and he is tormented, thinking, ‘I have done evil.’ These, monks, are the two tormenting qualities.” The Blessed One spoke this meaning. In reference to this, it is said:

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“Having committed bodily misconduct, verbal misconducts, and mental misconduct, and whatever else is connected with fault,

‘‘අකත්වා කුසලං කම්මං, කත්වානාකුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

“Not having done wholesome kamma, and having done much that is unwholesome, at the breakup of the body, the one of little wisdom is reborn in hell.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—so I have heard. The third.

4. අතපනීයසුත්තං

4. The Discourse on Non-Torment

31. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.213] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

31. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා අතපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කතකල්‍යාණො හොති, කතකුසලො, කතභීරුත්තාණො, අකතපාපො, අකතලුද්දො, අකතකිබ්බිසො. සො ‘කතං මෙ කල්‍යාණ’න්තිපි න තප්පති, ‘අකතං මෙ පාප’න්තිපි න තප්පති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ධම්මා අතපනීයා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, these two qualities are not tormenting. Which two? Here, monks, a certain person has done good, has done what is wholesome, has made a protection from fear, has not done evil, has not done cruel deeds, has not done wicked deeds. He is not tormented, thinking, ‘I have done good,’ and he is not tormented, thinking, ‘I have not done evil.’ These, monks, are the two non-tormenting qualities.” The Blessed One spoke this meaning. In reference to this, it is said:

‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“Having abandoned bodily misconduct, verbal misconducts, and mental misconduct, and whatever else is connected with fault,

‘‘අකත්වාකුසලං කම්මං, කත්වාන කුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“Not having done unwholesome kamma, and having done much that is wholesome, at the breakup of the body, the wise person is reborn in heaven.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—so I have heard. The fourth.

5. පඨමසීලසුත්තං

5. The First Discourse on Moral Discipline

32. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

32. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ද්වීහි? පාපකෙන ච සීලෙන, පාපිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, a person endowed with two qualities is cast into hell just as if carried and placed there. What two? With evil virtue and with evil view. Monks, a person endowed with these two qualities is cast into hell just as if carried and placed there.” The Blessed One spoke this meaning. In reference to this, it is said:

‘‘පාපකෙන ච සීලෙන, පාපිකාය ච දිට්ඨියා;

එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි, යො සමන්නාගතො නරො;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

“With evil virtue and with evil view—a person endowed with these two qualities, one of little wisdom, at the breakup of the body is reborn in hell.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—so I have heard. The fifth.

6. දුතියසීලසුත්තං

6. The Second Discourse on Moral Discipline

33. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

33. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ද්වීහි? භද්දකෙන ච සීලෙන, භද්දිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි [Pg.214] ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, a person endowed with two qualities is placed in heaven just as if carried and placed there. What two? With good virtue and with good view. Monks, a person endowed with these two qualities is placed in heaven just as if carried and placed there.” The Blessed One spoke this meaning. In reference to this, it is said:

‘‘භද්දකෙන ච සීලෙන, භද්දිකාය ච දිට්ඨියා;

එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි, යො සමන්නාගතො නරො;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“With good virtue and with good view—a person endowed with these two qualities, a wise person, at the breakup of the body is reborn in heaven.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—so I have heard. The sixth.

7. ආතාපීසුත්තං

7. The Discourse on Ardor

34. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

34. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard.

‘‘අනාතාපී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනොත්තාපී අභබ්බො සම්බොධාය, අභබ්බො නිබ්බානාය, අභබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. ආතාපී ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඔත්තාපී භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො නිබ්බානාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, a bhikkhu who is not ardent and not conscientious is incapable of enlightenment, incapable of Nibbāna, incapable of achieving the unsurpassed security from bondage. But a bhikkhu who is ardent and conscientious is capable of enlightenment, capable of Nibbāna, capable of achieving the unsurpassed security from bondage.” The Blessed One spoke this meaning. On this it is said:

‘‘අනාතාපී අනොත්තාපී, කුසීතො හීනවීරියො;

යො ථීනමිද්ධබහුලො, අහිරීකො අනාදරො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

“Not ardent, not conscientious, lazy, of inferior energy, full of sloth and torpor, shameless, and disrespectful—such a bhikkhu is incapable of attaining supreme enlightenment.”

‘‘යො ච සතිමා නිපකො ඣායී, ආතාපී ඔත්තාපී ච අප්පමත්තො;

සංයොජනං ජාතිජරාය ඡෙත්වා, ඉධෙව සම්බොධිමනුත්තරං ඵුසෙ’’ති.

“But one who is mindful, discerning, meditative, ardent, conscientious, and heedful, having cut the fetter of birth and aging, may attain unsurpassed enlightenment in this very life.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Seventh.

8. පඨමනකුහනසුත්තං

8. The First Discourse on Non-Deceit

35. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

35. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard.

‘‘නයිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං, න ජනලපනත්ථං, න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං, න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං, භික්ඛවෙ[Pg.215], බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති සංවරත්ථඤ්චෙව පහානත්ථඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, this holy life is not lived for the sake of deceiving people, nor for the sake of prattling to people, nor for the sake of the benefit of gain, honor, and fame, nor with the thought, ‘Let people know me thus.’ Rather, Bhikkhus, this holy life is lived for the sake of restraint and for the sake of abandonment.” The Blessed One spoke this meaning. On this it is said:

‘‘සංවරත්ථං පහානත්ථං, බ්‍රහ්මචරියං අනීතිහං;

අදෙසයි සො භගවා, නිබ්බානොගධගාමිනං.

“For the sake of restraint and for the sake of abandonment, the Blessed One taught the holy life, which is free from affliction and leads to immersion in Nibbāna.”

‘‘එස මග්ගො මහත්තෙහි, අනුයාතො මහෙසිභි ;

යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති, යථා බුද්ධෙන දෙසිතං;

දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති, සත්ථුසාසනකාරිනො’’ති.

“This is the path followed by the great ones, by the great seers. Whoever practices it as taught by the Buddha—those who carry out the Teacher’s instruction—will make an end of suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Eighth.

9. දුතියනකුහනසුත්තං

9. The Second Discourse on Non-Deceit

36. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

36. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard.

‘‘නයිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං, න ජනලපනත්ථං, න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං, න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති අභිඤ්ඤත්ථඤ්චෙව පරිඤ්ඤත්ථඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, this holy life is not lived for the sake of deceiving people, nor for the sake of prattling to people, nor for the sake of the benefit of gain, honor, and fame, nor with the thought, ‘Let people know me thus.’ Rather, Bhikkhus, this holy life is lived for the sake of direct knowledge and for the sake of full understanding.” The Blessed One spoke this meaning. On this it is said:

‘‘අභිඤ්ඤත්ථං පරිඤ්ඤත්ථං, බ්‍රහ්මචරියං අනීතිහං;

අදෙසයි සො භගවා, නිබ්බානොගධගාමිනං.

“For the sake of direct knowledge and for the sake of full understanding, the Blessed One taught the holy life, which is free from affliction and leads to immersion in Nibbāna.”

‘‘එස මග්ගො මහත්තෙහි, අනුයාතො මහෙසිභි;

යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති, යථා බුද්ධෙන දෙසිතං;

දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති, සත්ථුසාසනකාරිනො’’ති.

“This is the path followed by the great ones, by the great seers. Whoever practices it as taught by the Buddha—those who carry out the Teacher’s instruction—will make an end of suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Ninth.

10. සොමනස්සසුත්තං

10. The Discourse on Gladness

37. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

37. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard.

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයාය. කතමෙහි [Pg.216] ද්වීහි? සංවෙජනීයෙසු ඨානෙසු සංවෙජනෙන, සංවිග්ගස්ස ච යොනිසො පධානෙන. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with two qualities dwells with much happiness and gladness in this very life, and for him the foundation is laid for the destruction of the taints. What two? A sense of urgency in grounds for urgency, and the wise striving of one who is stirred. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these two qualities dwells with much happiness and gladness in this very life, and for him the foundation is laid for the destruction of the taints.” The Blessed One spoke this meaning. On this it is said:

‘‘සංවෙජනීයට්ඨානෙසු, සංවිජ්ජෙථෙව පණ්ඩිතො;

ආතාපී නිපකො භික්ඛු, පඤ්ඤාය සමවෙක්ඛිය.

“The wise one should indeed be stirred by grounds for urgency; an ardent, discerning bhikkhu, having reflected with wisdom.”

‘‘එවං විහාරී ආතාපී, සන්තවුත්ති අනුද්ධතො;

චෙතොසමථමනුයුත්තො, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

“Dwelling thus, ardent, of tranquil conduct, unagitated, and devoted to the calming of the mind, such a bhikkhu may attain the destruction of suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, thus I have heard. The Tenth.

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The First Chapter is finished.

තස්සුද්දානං –

The summary:

ද්වෙ ච භික්ඛූ තපනීයා, තපනීයා පරත්ථෙහි;

ආතාපී නකුහනා ද්වෙ, සොමනස්සෙන තෙ දසාති.

Two on the bhikkhu, the ardent ones; the ardent ones for the sake of others; the ardent one, two on non-deceit; with gladness, these are ten.

2. දුතියවග්ගො

2. The Second Chapter

1. විතක්කසුත්තං

1. The Discourse on Thoughts

38. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

38. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard.

‘‘තථාගතං, භික්ඛවෙ, අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං ද්වෙ විතක්කා බහුලං සමුදාචරන්ති – ඛෙමො ච විතක්කො, පවිවෙකො ච. අබ්‍යාපජ්ඣාරාමො, භික්ඛවෙ, තථාගතො අබ්‍යාපජ්ඣරතො. තමෙනං, භික්ඛවෙ, තථාගතං අබ්‍යාපජ්ඣාරාමං අබ්‍යාපජ්ඣරතං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරති – ‘ඉමායාහං ඉරියාය න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා’ති.

“Bhikkhus, two thoughts frequently occur to the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One: the thought of security and the thought of seclusion. The Tathāgata, Bhikkhus, delights in non-affliction and takes pleasure in non-affliction. To the Tathāgata, Bhikkhus, who delights in non-affliction and takes pleasure in non-affliction, this very thought frequently occurs: ‘By this mode of conduct, I shall not afflict any being, whether trembling or firm.’”

‘‘පවිවෙකාරාමො[Pg.217], භික්ඛවෙ, තථාගතො පවිවෙකරතො. තමෙනං, භික්ඛවෙ, තථාගතං පවිවෙකාරාමං පවිවෙකරතං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරති – ‘යං අකුසලං තං පහීන’න්ති.

“Bhikkhus, the Tathāgata delights in seclusion and takes pleasure in seclusion. To the Tathāgata, Bhikkhus, who delights in seclusion and takes pleasure in seclusion, this very thought frequently occurs: ‘Whatever is unwholesome, that has been abandoned.’”

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි අබ්‍යාපජ්ඣාරාමා විහරථ අබ්‍යාපජ්ඣරතා. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං අබ්‍යාපජ්ඣාරාමානං විහරතං අබ්‍යාපජ්ඣරතානං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරිස්සති – ‘ඉමාය මයං ඉරියාය න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙම තසං වා ථාවරං වා’ති.

“Therefore, Bhikkhus, you too should dwell delighting in non-affliction and taking pleasure in non-affliction. For you, Bhikkhus, who dwell delighting in non-affliction and taking pleasure in non-affliction, this very thought will frequently occur: ‘By this conduct of ours, may we not afflict any being, whether trembling or firm.’”

‘‘පවිවෙකාරාමා, භික්ඛවෙ, විහරථ පවිවෙකරතා. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පවිවෙකාරාමානං විහරතං පවිවෙකරතානං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරිස්සති – ‘කිං අකුසලං, කිං අප්පහීනං, කිං පජහාමා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, dwell delighting in seclusion and taking pleasure in seclusion. For you, Bhikkhus, who dwell delighting in seclusion and taking pleasure in seclusion, this very thought will frequently occur: ‘What is unwholesome? What has not been abandoned? What shall we abandon?’” The Blessed One spoke this meaning. On this it is said:

‘‘තථාගතං බුද්ධමසය්හසාහිනං, දුවෙ විතක්කා සමුදාචරන්ති නං;

ඛෙමො විතක්කො පඨමො උදීරිතො, තතො විවෙකො දුතියො පකාසිතො.

“To the Tathāgata, the Buddha, the unassailable victor, two thoughts occur: the thought of security is declared as the first, and then seclusion is proclaimed as the second.”

‘‘තමොනුදං පාරගතං මහෙසිං, තං පත්තිපත්තං වසිමං අනාසවං;

විසන්තරං තණ්හක්ඛයෙ විමුත්තං, තං වෙ මුනිං අන්තිමදෙහධාරිං;

මාරඤ්ජහං බ්‍රූමි ජරාය පාරගුං.

The dispeller of darkness, gone beyond, the great sage; who has attained what is to be attained, is masterful and taintless; who has crossed beyond the chasm, is liberated through the destruction of craving; him I call the sage, bearing his final body, the abandoner of Māra, gone beyond aging.

‘‘සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො, යථාපි පස්සෙ ජනතං සමන්තතො;

තථූපමං ධම්මමයං සුමෙධො, පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛු;

සොකාවතිණ්ණං ජනතමපෙතසොකො, අවෙක්ඛති ජාතිජරාභිභූත’’න්ති.

Just as one standing on a mountain peak might see the people all around, so too the wise one, the all-seeing one, having ascended the palace of Dhamma, sorrow-free, looks upon the people immersed in sorrow, overcome by birth and aging.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus I have heard. The first.

2. දෙසනාසුත්තං

2. The Discourse on Teaching

39. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.218] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

39. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ද්වෙ ධම්මදෙසනා පරියායෙන භවන්ති. කතමා ද්වෙ? ‘පාපං පාපකතො පස්සථා’ති – අයං පඨමා ධම්මදෙසනා; ‘පාපං පාපකතො දිස්වා තත්ථ නිබ්බින්දථ විරජ්ජථ විමුච්චථා’ති – අයං දුතියා ධම්මදෙසනා. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ඉමා ද්වෙ ධම්මදෙසනා පරියායෙන භවන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, there are two sequential teachings of the Dhamma. What are the two? ‘See evil as evil’—this is the first teaching of the Dhamma. ‘Having seen evil as evil, become disenchanted with it, dispassionate toward it, and liberated from it’—this is the second teaching of the Dhamma. Monks, for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, these are the two sequential teachings of the Dhamma.” The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘තථාගතස්ස බුද්ධස්ස, සබ්බභූතානුකම්පිනො;

පරියායවචනං පස්ස, ද්වෙ ච ධම්මා පකාසිතා.

“Behold the sequential discourse of the Tathāgata, the Buddha, compassionate to all beings; two teachings have been proclaimed.

‘‘පාපකං පස්සථ චෙතං, තත්ථ චාපි විරජ්ජථ;

තතො විරත්තචිත්තාසෙ, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සථා’’ති.

“See this evil, and become dispassionate toward it; then, with minds detached, you will make an end to suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus I have heard. The second.

3. විජ්ජාසුත්තං

3. The Discourse on Knowledge

40. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

40. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘අවිජ්ජා, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා අන්වදෙව අහිරිකං අනොත්තප්පං; විජ්ජා ච ඛො, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා කුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා අන්වදෙව හිරොත්තප්ප’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, ignorance is the forerunner for the attainment of unwholesome states, followed by shamelessness and lack of moral dread. But knowledge, monks, is the forerunner for the attainment of wholesome states, followed by shame and moral dread.” The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘යා කාචිමා දුග්ගතියො, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච;

අවිජ්ජාමූලිකා සබ්බා, ඉච්ඡාලොභසමුස්සයා.

“Whatever states of woe there are, in this world and in the next, all are rooted in ignorance, augmented by desire and greed.

‘‘යතො ච හොති පාපිච්ඡො, අහිරීකො අනාදරො;

තතො පාපං පසවති, අපායං තෙන ගච්ඡති.

“When one has evil wishes, is shameless and disrespectful, from that evil is produced, and through that one goes to a state of suffering.

‘‘තස්මා ඡන්දඤ්ච ලොභඤ්ච, අවිජ්ජඤ්ච විරාජයං;

විජ්ජං උප්පාදයං භික්ඛු, සබ්බා දුග්ගතියො ජහෙ’’ති.

“Therefore, causing dispassion for desire, greed, and ignorance, and generating knowledge, a bhikkhu would abandon all bad destinations.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus I have heard. The third.

4. පඤ්ඤාපරිහීනසුත්තං

4. The Discourse on the Decline of Wisdom

41. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.219] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

41. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘තෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා සුපරිහීනා යෙ අරියාය පඤ්ඤාය පරිහීනා. තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරන්ති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. තෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා අපරිහීනා යෙ අරියාය පඤ්ඤාය අපරිහීනා. තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරන්ති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, those beings are utterly deprived who are deprived of noble wisdom. They dwell in suffering in this very life—with vexation, with despair, with fever—and upon the breakup of the body, after death, a bad destination is to be expected. But those beings are not deprived who are not deprived of noble wisdom. They dwell happily in this very life—without vexation, without despair, without fever—and upon the breakup of the body, after death, a good destination is to be expected.” The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘පඤ්ඤාය පරිහානෙන, පස්ස ලොකං සදෙවකං;

නිවිට්ඨං නාමරූපස්මිං, ඉදං සච්චන්ති මඤ්ඤති.

“Due to the decline of wisdom, see the world with its devas, engrossed in name-and-form, thinking, ‘This is true.’

‘‘පඤ්ඤා හි සෙට්ඨා ලොකස්මිං, යායං නිබ්බෙධගාමිනී;

යාය සම්මා පජානාති, ජාතිභවපරික්ඛයං.

“For wisdom is supreme in the world, that which leads to penetration, through which one rightly understands the complete destruction of birth and existence.

‘‘තෙසං දෙවා මනුස්සා ච, සම්බුද්ධානං සතීමතං;

පිහයන්ති හාසපඤ්ඤානං, සරීරන්තිමධාරින’’න්ති.

“Devas and humans cherish those mindful, fully enlightened ones who, possessing joyful wisdom, bear their final body.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus I have heard. The fourth.

5. සුක්කධම්මසුත්තං

5. The Discourse on Bright Qualities

42. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

42. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සුක්කා ධම්මා ලොකං පාලෙන්ති. කතමෙ ද්වෙ? හිරී ච, ඔත්තප්පඤ්ච. ඉමෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ද්වෙ සුක්කා ධම්මා ලොකං න පාලෙය්‍යුං, නයිධ පඤ්ඤායෙථ මාතාති වා මාතුච්ඡාති වා මාතුලානීති වා ආචරියභරියාති වා ගරූනං දාරාති වා. සම්භෙදං ලොකො අගමිස්ස යථා අජෙළකා කුක්කුටසූකරා සොණසිඞ්ගාලා. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ද්වෙ සුක්කා ධම්මා ලොකං පාලෙන්ති තස්මා පඤ්ඤායති මාතාති වා මාතුච්ඡාති වා මාතුලානීති වා ආචරියභරියාති වා ගරූනං දාරාති වා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, these two bright qualities protect the world. Which two? Shame and moral dread. If, monks, these two bright qualities did not protect the world, there would be no recognition here of ‘mother,’ or ‘mother’s sister,’ or ‘maternal uncle’s wife,’ or ‘teacher’s wife,’ or ‘wives of respected persons.’ The world would fall into promiscuity, like goats and sheep, chickens and pigs, dogs and jackals. But because, monks, these two bright qualities protect the world, there is recognition of ‘mother,’ ‘mother’s sister,’ ‘maternal uncle’s wife,’ ‘teacher’s wife,’ and ‘wives of respected persons’.” The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘යෙසං [Pg.220] චෙ හිරිඔත්තප්පං, සබ්බදා ච න විජ්ජති;

වොක්කන්තා සුක්කමූලා තෙ, ජාතිමරණගාමිනො.

“Those in whom shame and moral dread are never found have departed from the bright root and are bound for birth and death.

‘‘යෙසඤ්ච හිරිඔත්තප්පං, සදා සම්මා උපට්ඨිතා;

විරූළ්හබ්‍රහ්මචරියා තෙ, සන්තො ඛීණපුනබ්භවා’’ති.

“But those in whom shame and moral dread are ever rightly present, mature in the holy life, are peaceful, their rebirth ended.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus I have heard. The fifth.

6. අජාතසුත්තං

6. The Discourse on the Unborn

43. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

43. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං. නො චෙතං, භික්ඛවෙ, අභවිස්ස අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, නයිධ ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායෙථ. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, තස්මා ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, there is an unborn, unbecome, unmade, unconditioned. If, monks, there were not this unborn, unbecome, unmade, unconditioned, no escape would be discerned from what is born, become, made, and conditioned. But because, monks, there is an unborn, unbecome, unmade, and unconditioned, therefore an escape is discerned from what is born, become, made, and conditioned.” The Blessed One spoke this meaning. In this connection, it is said:

‘‘ජාතං භූතං සමුප්පන්නං, කතං සඞ්ඛතමද්ධුවං;

ජරාමරණසඞ්ඝාටං, රොගනීළං පභඞ්ගුරං.

“The born, become, arisen, made, conditioned, and impermanent; a conglomerate of aging and death, a nest of disease, fragile.

‘‘ආහාරනෙත්තිප්පභවං, නාලං තදභිනන්දිතුං;

තස්ස නිස්සරණං සන්තං, අතක්කාවචරං ධුවං.

“Originating from nutriment and the craving that leads onward, it is not fit to be delighted in. The escape from it is peaceful, beyond the sphere of reasoning, and constant.”

‘‘අජාතං අසමුප්පන්නං, අසොකං විරජං පදං;

නිරොධො දුක්ඛධම්මානං, සඞ්ඛාරූපසමො සුඛො’’ති.

“The unborn, unarisen, sorrowless, stainless state; the cessation of phenomena subject to suffering, the stilling of formations, is bliss.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The Sixth.

7. නිබ්බානධාතුසුත්තං

7. The Discourse on the Elements of Nibbāna

44. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

44. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘ද්වෙමා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානධාතුයො. කතමෙ ද්වෙ? සඋපාදිසෙසා ච නිබ්බානධාතු, අනුපාදිසෙසා ච නිබ්බානධාතු.

“Monks, there are these two Nibbāna-elements. Which two? The Nibbāna-element with residue remaining and the Nibbāna-element without residue remaining.”

‘‘කතමා [Pg.221] ච, භික්ඛවෙ, සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස තිට්ඨන්තෙව පඤ්චින්ද්‍රියානි යෙසං අවිඝාතත්තා මනාපාමනාපං පච්චනුභොති, සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙති. තස්ස යො රාගක්ඛයො, දොසක්ඛයො, මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු.

“And what, monks, is the Nibbāna-element with residue remaining? Here, monks, a bhikkhu is an arahant, one whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own true goal, utterly destroyed the fetter of existence, and is liberated by right understanding. His five faculties still stand, and because they have not disintegrated, he experiences the agreeable and disagreeable and feels pleasure and pain. For him, the destruction of lust, the destruction of hatred, and the destruction of delusion—this, monks, is called the Nibbāna-element with residue remaining.”

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, අනුපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස ඉධෙව, භික්ඛවෙ, සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීති භවිස්සන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ නිබ්බානධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“And what, monks, is the Nibbāna-element without residue remaining? Here, monks, a bhikkhu is an arahant, one whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what was to be done, laid down the burden, attained his own true goal, utterly destroyed the fetter of existence, and is liberated by right understanding. For him, right here in this life, monks, all that is felt, not being delighted in, will become cool. This is called the Nibbāna-element without residue remaining. These, monks, are the two Nibbāna-elements.” This meaning the Blessed One spoke. In this regard, it was said:

‘‘දුවෙ ඉමා චක්ඛුමතා පකාසිතා, නිබ්බානධාතූ අනිස්සිතෙන තාදිනා;

එකා හි ධාතු ඉධ දිට්ඨධම්මිකා, සඋපාදිසෙසා භවනෙත්තිසඞ්ඛයා;

අනුපාදිසෙසා පන සම්පරායිකා, යම්හි නිරුජ්ඣන්ති භවානි සබ්බසො.

“These two Nibbāna-elements were proclaimed by the One with Vision, the unattached, the Suchlike. One element is here in this visible life, with residue remaining, from the destruction of the craving that leads to becoming; the other, without residue remaining, is for the future life, wherein all becomings utterly cease.”

‘‘යෙ එතදඤ්ඤාය පදං අසඞ්ඛතං, විමුත්තචිත්තා භවනෙත්තිසඞ්ඛයා;

තෙ ධම්මසාරාධිගමා ඛයෙ රතා, පහංසු තෙ සබ්බභවානි තාදිනො’’ති.

“Those who have understood this unconditioned state, their minds liberated through the destruction of the craving that leads to becoming; having attained the essence of the Dhamma, delighting in destruction, those Suchlike ones have abandoned all becomings.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The Seventh.

8. පටිසල්ලානසුත්තං

8. The Discourse on Seclusion

45. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

45. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘පටිසල්ලානාරාමා, භික්ඛවෙ, විහරථ පටිසල්ලානරතා, අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තා, අනිරාකතජ්ඣානා, විපස්සනාය සමන්නාගතා, බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං[Pg.222]. පටිසල්ලානාරාමානං, භික්ඛවෙ, විහරතං පටිසල්ලානරතානං අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තානං අනිරාකතමජ්ඣානානං විපස්සනාය සමන්නාගතානං බ්‍රූහෙතානං සුඤ්ඤාගාරානං ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, dwell finding your delight in seclusion, devoted to seclusion, committed to the internal calming of the mind, not neglecting jhāna, endowed with insight, and developing empty dwellings. For monks who dwell finding their delight in seclusion, devoted to seclusion, committed to the internal calming of the mind, not neglecting jhāna, endowed with insight, and developing empty dwellings, one of two fruits is to be expected: final knowledge in this very life or, if there is a residue of clinging, non-returning.” This meaning the Blessed One spoke. In this regard, it was said:

‘‘යෙ සන්තචිත්තා නිපකා, සතිමන්තො ච ඣායිනො;

සම්මා ධම්මං විපස්සන්ති, කාමෙසු අනපෙක්ඛිනො.

“Those with peaceful minds, who are prudent, mindful, and meditative, rightly see the nature of things, being unconcerned with sensual pleasures.”

‘‘අප්පමාදරතා සන්තා, පමාදෙ භයදස්සිනො;

අභබ්බා පරිහානාය, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති.

“Delighting in diligence, being at peace, seeing danger in negligence; they are incapable of falling away—they are in the very presence of Nibbāna.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The Eighth.

9. සික්ඛානිසංසසුත්තං

9. The Discourse on the Benefits of the Training

46. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

46. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘සික්ඛානිසංසා, භික්ඛවෙ, විහරථ පඤ්ඤුත්තරා විමුත්තිසාරා සතාධිපතෙය්‍යා. සික්ඛානිසංසානං, භික්ඛවෙ, විහරතං පඤ්ඤුත්තරානං විමුත්තිසාරානං සතාධිපතෙය්‍යානං ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, dwell benefiting from the training, with wisdom as your guide, liberation as your essence, and mindfulness as your sovereign. For monks who dwell benefiting from the training, with wisdom as their guide, liberation as their essence, and mindfulness as their sovereign, one of two fruits is to be expected: final knowledge in this very life or, if there is a residue of clinging, non-returning.” This meaning the Blessed One spoke. In this regard, it was said:

‘‘පරිපුණ්ණසික්ඛං අපහානධම්මං, පඤ්ඤුත්තරං ජාතිඛයන්තදස්සිං;

තං වෙ මුනිං අන්තිමදෙහධාරිං, මාරඤ්ජහං බ්‍රූමි ජරාය පාරගුං.

“One who has completed the training, whose state is not to fall away, who is supreme in wisdom, seeing the end of birth; that sage, bearing his final body, who has abandoned Māra, I call one gone beyond aging.”

‘‘තස්මා සදා ඣානරතා සමාහිතා, ආතාපිනො ජාතිඛයන්තදස්සිනො;

මාරං සසෙනං අභිභුය්‍ය භික්ඛවො, භවථ ජාතිමරණස්ස පාරගා’’ති.

“Therefore, monks, always delighting in jhāna, concentrated, ardent, seeing the end of birth; having overcome Māra with his army, become ones who have gone to the far shore of birth and death.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The Ninth.

10. ජාගරියසුත්තං

10. The Discourse on Vigilance

47. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.223] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

47. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘ජාගරො චස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විහරෙය්‍ය සතො සම්පජානො සමාහිතො පමුදිතො විප්පසන්නො ච තත්ථ කාලවිපස්සී ච කුසලෙසු ධම්මෙසු. ජාගරස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො සතස්ස සම්පජානස්ස සමාහිතස්ස පමුදිතස්ස විප්පසන්නස්ස තත්ථ කාලවිපස්සිනො කුසලෙසු ධම්මෙසු ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, a bhikkhu should dwell vigilant, mindful, clearly comprehending, concentrated, joyful, and serene, and be one who sees into wholesome qualities at the proper time. For a bhikkhu who dwells vigilant, mindful, clearly comprehending, concentrated, joyful, and serene, and is one who sees into wholesome qualities at the proper time, one of two fruits is to be expected: final knowledge in this very life or, if there is a residue of clinging, non-returning.” This meaning the Blessed One spoke. In this regard, it was said:

‘‘ජාගරන්තා සුණාථෙතං, යෙ සුත්තා තෙ පබුජ්ඣථ;

සුත්තා ජාගරිතං සෙය්‍යො, නත්ථි ජාගරතො භයං.

“Listen, you who are vigilant! Awaken, you who are asleep! Vigilance is better than sleep; for the vigilant one, there is no fear.”

‘‘යො ජාගරො ච සතිමා සම්පජානො, සමාහිතො මුදිතො විප්පසන්නො ච;

කාලෙන සො සම්මා ධම්මං පරිවීමංසමානො, එකොදිභූතො විහනෙ තමං සො.

“One who is vigilant, mindful, clearly comprehending, concentrated, joyful, and serene; rightly investigating the Dhamma at the proper time, becoming unified in mind, he dispels the darkness.”

‘‘තස්මා හවෙ ජාගරියං භජෙථ, ආතාපී භික්ඛු නිපකො ඣානලාභී;

සංයොජනං ජාතිජරාය ඡෙත්වා, ඉධෙව සම්බොධිමනුත්තරං ඵුසෙ’’ති.

“Therefore, let the ardent, prudent bhikkhu, a gainer of jhāna, be devoted to vigilance. Having cut the fetter of birth and aging, right here he may attain unsurpassed, supreme awakening.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One—thus have I heard. The Tenth.

11. ආපායිකසුත්තං

11. The Discourse on Being Bound for the Lower Realms

48. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

48. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහාය. කතමෙ ද්වෙ? යො ච අබ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො, යො ච පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තං අමූලකෙන අබ්‍රහ්මචරියෙන අනුද්ධංසෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, these two, not having abandoned this, are destined for the plane of misery, for hell. Which two? The one who, not leading the holy life, professes to be leading the holy life; and the one who baselessly accuses of unchastity another who is leading the holy life in its complete purity. These two, monks, not having abandoned this, are destined for the plane of misery, for hell.” The Blessed One said this. In reference to this, it is said:

‘‘අභූතවාදී [Pg.224] නිරයං උපෙති, යො වාපි කත්වා න කරොමි චාහ;

උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති, නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථ.

“One who speaks what is not true goes to hell, as does one who, having done a deed, says, ‘I did not do it.’ Both of these persons, of base deeds, are equal after death in the next world.

‘‘කාසාවකණ්ඨා බහවො, පාපධම්මා අසඤ්ඤතා;

පාපා පාපෙහි කම්මෙහි, නිරයං තෙ උපපජ්ජරෙ.

“Many with ochre robes around their necks are of evil character and unrestrained; those evil ones, through their evil deeds, are reborn in hell.

‘‘සෙය්‍යො අයොගුළො භුත්තො, තත්තො අග්ගිසිඛූපමො;

යඤ්චෙ භුඤ්ජෙය්‍ය දුස්සීලො, රට්ඨපිණ්ඩමසඤ්ඤතො’’ති.

“Better to swallow a heated iron ball, like a flame of fire, than that an immoral, unrestrained person should eat the alms-food of the country.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. එකාදසමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Eleventh Sutta.

12. දිට්ඨිගතසුත්තං

12. The Discourse on Views

49. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

49. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතා දෙවමනුස්සා ඔලීයන්ති එකෙ, අතිධාවන්ති එකෙ; චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්ති.

“Monks, assailed by two kinds of views, some gods and humans lag behind, while some run too far; but those with vision see.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ? භවාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා භවරතා භවසම්මුදිතා තෙසං භවනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති න පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ.

“And how, monks, do some lag behind? Gods and humans delight in existence, are fond of existence, rejoice in existence. When the Dhamma is taught to them for the cessation of existence, their mind does not leap toward it, is not confident in it, does not settle on it, and is not resolved upon it. This, monks, is how some lag behind.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ? භවෙනෙව ඛො පනෙකෙ අට්ටීයමානා හරායමානා ජිගුච්ඡමානා විභවං අභිනන්දන්ති – යතො කිර, භො, අයං අත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා; එතං සන්තං එතං පණීතං එතං යාථාවන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ.

“And how, monks, do some run too far? Some, being distressed, ashamed, and disgusted with existence itself, delight in non-existence, thinking: ‘Sirs, since this self is annihilated and perishes with the breakup of the body, after death it no longer exists. This is peaceful, this is sublime, this is the truth!’ This, monks, is how some run too far.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො පස්සන්ති? ඉධ භික්ඛු භූතං භූතතො පස්සති; භූතං භූතතො දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො පස්සන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“And how, monks, do those with vision see? Here, a monk sees what has come to be as what has come to be. Having seen what has come to be as what has come to be, he is practicing for disenchantment with, dispassion toward, and cessation of what has come to be. This, monks, is how those with vision see.” The Blessed One said this. In reference to this, it is said:

‘‘යෙ [Pg.225] භූතං භූතතො දිස්වා, භූතස්ස ච අතික්කමං;

යථාභූතෙ විමුච්චන්ති, භවතණ්හා පරික්ඛයා.

“Those who have seen what has come to be as it has come to be, and the transcending of what has come to be, are liberated in accordance with reality through the destruction of the craving for existence.

‘‘ස වෙ භූතපරිඤ්ඤො, සො වීතතණ්හො භවාභවෙ;

භූතස්ස විභවා භික්ඛු, නාගච්ඡති පුනබ්භව’’න්ති.

“He who has fully understood what has come to be, who is without craving for any kind of existence, that monk, through the cessation of what has come to be, does not come to renewed existence.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ද්වාදසමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Twelfth Sutta.

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The Second Chapter is finished.

තස්සුද්දානං –

Its summary:

ද්වෙ ඉන්ද්‍රියා ද්වෙ තපනීයා, සීලෙන අපරෙ දුවෙ;

අනොත්තාපී කුහනා ද්වෙ ච, සංවෙජනීයෙන තෙ දස.

Two on faculties, two on tormenting, and two others on virtue; one on the unscrupulous and one on the deceitful; with the two inspiring, they are ten.

විතක්කා දෙසනා විජ්ජා, පඤ්ඤා ධම්මෙන පඤ්චමං;

අජාතං ධාතුසල්ලානං, සික්ඛා ජාගරියෙන ච;

අපායදිට්ඨියා චෙව, බාවීසති පකාසිතාති.

Thoughts, teaching, knowledge, wisdom, and the fifth by Dhamma; the unborn, elements, darts, training, and vigilance; and also Apāyika and Diṭṭhigata—thus twenty-two are declared.

දුකනිපාතො නිට්ඨිතො.

The Book of the Twos is finished.

3. තිකනිපාතො

The Book of the Threes

1. පඨමවග්ගො

The First Chapter

1. මූලසුත්තං

The Discourse on the Roots

50. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.226] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

3. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, අකුසලමූලානි. කතමානි තීණි? ලොභො අකුසලමූලං, දොසො අකුසලමූලං, මොහො අකුසලමූලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි අකුසලමූලානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

1. “Monks, there are these three unwholesome roots. Which three? Greed is an unwholesome root, hatred is an unwholesome root, and delusion is an unwholesome root. These, monks, are the three unwholesome roots.” The Blessed One said this. In reference to this, it is said:

‘‘ලොභො දොසො ච මොහො ච, පුරිසං පාපචෙතසං;

හිංසන්ති අත්තසම්භූතා, තචසාරංව සම්ඵල’’න්ති.

1. “Greed, hatred, and delusion, arising from within oneself, destroy the person of evil mind, just as its own fruit destroys the bamboo.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

50. This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. The First Sutta.

2. ධාතුසුත්තං

The Discourse on the Elements

51. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, ධාතුයො. කතමා තිස්සො? රූපධාතු, අරූපධාතු, නිරොධධාතු – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො ධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, there are these three elements. Which three? The form element, the formless element, and the cessation element. These, monks, are the three elements.” The Blessed One said this. In reference to this, it is said:

‘‘රූපධාතුං පරිඤ්ඤාය, අරූපෙසු අසණ්ඨිතා;

නිරොධෙ යෙ විමුච්චන්ති, තෙ ජනා මච්චුහායිනො.

2. “Having fully understood the form element, not established in the formless states, those who are liberated in cessation—those people have left death behind.

‘‘කායෙන අමතං ධාතුං, ඵුසයිත්වා නිරූපධිං;

උපධිප්පටිනිස්සග්ගං, සච්ඡිකත්වා අනාසවො;

දෙසෙති සම්මාසම්බුද්ධො, අසොකං විරජං පද’’න්ති.

51. “Having touched with the body the deathless, substrateless element, and having realized the relinquishment of all substrates, the taintless, Fully Enlightened One teaches the sorrowless, dustless state.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Second Sutta.

3. පඨමවෙදනාසුත්තං

The First Discourse on Feeling

52. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.227] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant, so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා –

“Monks, there are these three feelings. Which three? Pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling.

ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

3. “These, monks, are the three feelings.” The Blessed One said this. In reference to this, it is said:

‘‘සමාහිතො සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

වෙදනා ච පජානාති, වෙදනානඤ්ච සම්භවං.

52. “A disciple of the Buddha who is concentrated, clearly comprehending, and mindful, fully understands feelings and their origin,

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

වෙදනානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

“where they cease, and the path that leads to their destruction. With the destruction of feelings, a monk, free from craving, attains final Nibbāna.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Third Sutta.

4. දුතියවෙදනාසුත්තං

The Second Discourse on Feeling

53. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

53. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සුඛා, භික්ඛවෙ, වෙදනා දුක්ඛතො දට්ඨබ්බා; දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දට්ඨබ්බා; අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දට්ඨබ්බා. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සුඛා වෙදනා දුක්ඛතො දිට්ඨා හොති, දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දිට්ඨා හොති, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දිට්ඨා හොති; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘භික්ඛු අරියො සම්මද්දසො අච්ඡෙච්ඡි, තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three feelings. Which three? Pleasant feeling, painful feeling, and neither-painful-nor-pleasant feeling. Pleasant feeling, bhikkhus, should be seen as suffering; painful feeling should be seen as a dart; neither-painful-nor-pleasant feeling should be seen as impermanent. When, bhikkhus, a bhikkhu has seen pleasant feeling as suffering, painful feeling as a dart, and neither-painful-nor-pleasant feeling as impermanent—this, bhikkhus, is called ‘a noble bhikkhu, one with right view, who has cut off craving, removed the fetters, and by rightly comprehending conceit has made an end of suffering.’” The Blessed One said this. In this regard, it is said:

‘‘යො සුඛං දුක්ඛතො අද්ද, දුක්ඛමද්දක්ඛි සල්ලතො;

අදුක්ඛමසුඛං සන්තං, අදක්ඛි නං අනිච්චතො.

“One who sees pleasant feeling as suffering, and painful feeling as a dart; and the peaceful, neither-painful-nor-pleasant feeling as impermanent—

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

“That bhikkhu, one with right view, is liberated in this regard; having perfected the higher knowledges, peaceful, that sage has indeed gone beyond all yokes.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Fourth Sutta.

5. පඨමඑසනාසුත්තං

5. The First Sutta on Searches

54. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.228] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

54. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා, භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො එසනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three searches. Which three? The search for sensual pleasures, the search for existence, and the search for the holy life. These, bhikkhus, are the three searches.” The Blessed One said this. In this regard, it is said:

‘‘සමාහිතො සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

එසනා ච පජානාති, එසනානඤ්ච සම්භවං.

“Concentrated, clearly comprehending, mindful, a disciple of the Buddha understands the searches and their origin,

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

එසනානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

“Where these cease, and the path leading to their destruction. Through the destruction of searches, the bhikkhu, free from craving, attains final Nibbāna.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Fifth Sutta.

6. දුතියඑසනාසුත්තං

6. The Second Sutta on Searches

55. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

55. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා, භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො එසනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three searches. Which three? The search for sensual pleasures, the search for existence, and the search for the holy life. These, bhikkhus, are the three searches.” The Blessed One said this. In this regard, it is said:

‘‘කාමෙසනා භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා සහ;

ඉති සච්චපරාමාසො, දිට්ඨිට්ඨානා සමුස්සයා.

“The search for sensual pleasures, the search for existence, and with them the search for the holy life; the misapprehension of truth, and the proliferation of dogmatic views.

‘‘සබ්බරාගවිරත්තස්ස, තණ්හක්ඛයවිමුත්තිනො;

එසනා පටිනිස්සට්ඨා, දිට්ඨිට්ඨානා සමූහතා;

එසනානං ඛයා භික්ඛු, නිරාසො අකථංකථී’’ති.

“For one dispassionate towards all lust, liberated by the destruction of craving, searches are relinquished, dogmatic views are uprooted. Through the destruction of searches, the bhikkhu is without longing, without doubt.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Sixth Sutta.

7. පඨමආසවසුත්තං

7. The First Sutta on Taints

56. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

56. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ආසවා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three taints. Which three? The taint of sensual desire, the taint of existence, and the taint of ignorance. These, bhikkhus, are the three taints.” The Blessed One said this. In this regard, it is said:

‘‘සමාහිතො [Pg.229] සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

ආසවෙ ච පජානාති, ආසවානඤ්ච සම්භවං.

“Concentrated, clearly comprehending, mindful, a disciple of the Buddha understands the taints and their origin,

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

ආසවානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

“Where these cease, and the path leading to their destruction. Through the destruction of the taints, the bhikkhu, free from craving, attains final Nibbāna.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Seventh Sutta.

8. දුතියආසවසුත්තං

8. The Second Sutta on Taints

57. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

57. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ආසවා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three taints. Which three? The taint of sensual desire, the taint of existence, and the taint of ignorance. These, bhikkhus, are the three taints.” The Blessed One said this. In this regard, it is said:

‘‘යස්ස කාමාසවො ඛීණො, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

භවාසවො පරික්ඛීණො, විප්පමුත්තො නිරූපධි;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති.

“One for whom the taint of sensual desire is destroyed, and ignorance has faded away; for whom the taint of existence is exhausted, who is liberated without substrate; he bears his final body, having conquered Māra with his army.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Eighth Sutta.

9. තණ්හාසුත්තං

9. The Sutta on Craving

58. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

58. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, තණ්හා. කතමා තිස්සො? කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො තණ්හා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three cravings. Which three? Craving for sensual pleasures, craving for existence, and craving for non-existence. These, bhikkhus, are the three cravings.” The Blessed One said this. In this regard, it is said:

‘‘තණ්හායොගෙන සංයුත්තා, රත්තචිත්තා භවාභවෙ;

තෙ යොගයුත්තා මාරස්ස, අයොගක්ඛෙමිනො ජනා;

සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතීමරණගාමිනො.

“Bound by the yoke of craving, with minds impassioned for this or that state of existence, they are yoked to Māra, people not secure from bondage. Beings proceed to saṃsāra, subject to birth and death.

‘‘යෙ ච තණ්හං පහන්ත්වාන, වීතතණ්හා භවාභවෙ;

තෙ වෙ පාරඞ්ගතා ලොකෙ, යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’’න්ති.

“But those who, having abandoned craving, are free from craving for any state of existence, have indeed crossed beyond in the world, having attained the destruction of the taints.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Ninth Sutta.

10. මාරධෙය්‍යසුත්තං

10. The Sutta on Māra’s Domain

59. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.230] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

59. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං ආදිච්චොව විරොචති. කතමෙහි තීහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං ආදිච්චොව විරොචතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, a bhikkhu endowed with three qualities, having transcended Māra’s domain, shines like the sun. With which three? Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with the adept’s aggregate of virtue, the adept’s aggregate of concentration, and the adept’s aggregate of wisdom. A bhikkhu endowed with these three qualities, having transcended Māra’s domain, shines like the sun.” The Blessed One said this. In this regard, it is said:

‘‘සීලං සමාධි පඤ්ඤා ච, යස්ස එතෙ සුභාවිතා;

අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං, ආදිච්චොව විරොචතී’’ති.

“For whom virtue, concentration, and wisdom are well developed—having transcended Māra’s domain, he shines like the sun.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Tenth Sutta.

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The First Chapter is concluded.

තස්සුද්දානං –

The summary:

මූලධාතු අථ වෙදනා දුවෙ, එසනා ච දුවෙ ආසවා දුවෙ;

තණ්හාතො ච අථ මාරධෙය්‍යතො, වග්ගමාහු පඨමන්ති මුත්තමන්ති.

The root-element, then two on feelings, two on searches, and two on taints; from craving and then from Māra's domain—this they call the first and highest chapter.

2. දුතියවග්ගො

2. The Second Chapter

1. පුඤ්ඤකිරියවත්ථුසුත්තං

1. The Sutta on the Grounds for Meritorious Action

60. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

60. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි. කතමානි තීණි? දානමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, සීලමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, භාවනාමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු – ඉමානි [Pg.231] ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three grounds for meritorious action. What three? The ground for meritorious action consisting of giving, the ground for meritorious action consisting of virtuous behavior, and the ground for meritorious action consisting of mental development. These, bhikkhus, are the three grounds for meritorious action.” The Blessed One spoke this meaning. In connection with this, it is said:

‘‘පුඤ්ඤමෙව සො සික්ඛෙය්‍ය, ආයතග්ගං සුඛුද්‍රයං;

දානඤ්ච සමචරියඤ්ච, මෙත්තචිත්තඤ්ච භාවයෙ.

“One should train in merit alone, which is of long-lasting benefit and yields happiness. One should develop generosity, righteous conduct, and a mind of loving-kindness.

‘‘එතෙ ධම්මෙ භාවයිත්වා, තයො සුඛසමුද්දයෙ;

අබ්‍යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති.

“Having developed these three things that bring about happiness, the wise person is reborn in a pleasant, unafflicted world.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. First.

2. චක්ඛුසුත්තං

2. The Sutta on the Eye

61. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

61. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, චක්ඛූනි. කතමානි තීණි? මංසචක්ඛු, දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛු – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි චක්ඛූනී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three kinds of eyes. What three? The fleshly eye, the divine eye, and the wisdom eye. These, bhikkhus, are the three kinds of eyes.” The Blessed One spoke this meaning. In connection with this, it is said:

‘‘මංසචක්ඛු දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං;

එතානි තීණි චක්ඛූනි, අක්ඛාසි පුරිසුත්තමො.

“The fleshly eye, the divine eye, and the unsurpassed wisdom eye: these three eyes were declared by the Supreme Person.

‘‘මංසචක්ඛුස්ස උප්පාදො, මග්ගො දිබ්බස්ස චක්ඛුනො;

යතො ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං;

යස්ස චක්ඛුස්ස පටිලාභා, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

“The arising of the fleshly eye is the path to the divine eye. When the knowledge that is the unsurpassed wisdom eye arises, by attaining this eye one is freed from all suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. Second.

3. ඉන්ද්‍රියසුත්තං

3. The Sutta on the Faculties

62. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

62. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානි. කතමානි තීණි? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං, අඤ්ඤින්ද්‍රියං, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි ඉන්ද්‍රියානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three faculties. What three? The faculty of ‘I shall come to know the unknown,’ the faculty of final knowledge, and the faculty of one who has final knowledge. These, bhikkhus, are the three faculties.” The Blessed One spoke this meaning. In connection with this, it is said:

‘‘සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස, උජුමග්ගානුසාරිනො;

ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං, තතො අඤ්ඤා අනන්තරා.

“For a trainee who is training, following the direct path, first comes knowledge in destruction, and immediately after, final knowledge.

‘‘තතො [Pg.232] අඤ්ඤා විමුත්තස්ස, ඤාණං වෙ හොති තාදිනො;

අකුප්පා මෙ විමුත්තීති, භවසංයොජනක්ඛයා.

“Then for one liberated through final knowledge, for such a one, there is the knowledge: ‘My liberation is unshakeable,’ due to the destruction of the fetter of existence.

‘‘ස වෙ ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො, සන්තො සන්තිපදෙ රතො;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති.

“He, endowed with the faculties, peaceful, delighting in the state of peace, bears his final body, having conquered Māra with his army.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. Third.

4. අද්ධාසුත්තං

4. The Sutta on Time

63. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

63. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අද්ධා. කතමෙ තයො? අතීතො අද්ධා, අනාගතො අද්ධා, පච්චුප්පන්නො අද්ධා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අද්ධා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three periods of time. What three? The past, the future, and the present. These, bhikkhus, are the three periods of time.” The Blessed One spoke this meaning. In connection with this, it is said:

‘‘අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනො සත්තා, අක්ඛෙය්‍යස්මිං පතිට්ඨිතා;

අක්ඛෙය්‍යං අපරිඤ්ඤාය, යොගමායන්ති මච්චුනො.

“Beings who perceive in terms of the designated, are established in the designated; not fully understanding the designated, they come under the yoke of Death.

‘‘අක්ඛෙය්‍යඤ්ච පරිඤ්ඤාය, අක්ඛාතාරං න මඤ්ඤති;

ඵුට්ඨො විමොක්ඛො මනසා, සන්තිපදමනුත්තරං.

“But having fully understood the designated, one does not conceive of a designator. One has been touched by mental liberation, the unsurpassed state of peace.

‘‘ස වෙ අක්ඛෙය්‍යසම්පන්නො, සන්තො සන්තිපදෙ රතො;

සඞ්ඛායසෙවී ධම්මට්ඨො, සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ’’ති.

“He, accomplished in regard to the designated, peaceful, delighting in the state of peace; resorting to comprehension, grounded in the Dhamma, the one who has attained knowledge goes beyond classification.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. Fourth.

5. දුච්චරිතසුත්තං

5. The Sutta on Misconduct

64. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

64. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, දුච්චරිතානි. කතමානි තීණි? කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි දුච්චරිතානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three kinds of misconduct. What three? Bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct. These, bhikkhus, are the three kinds of misconduct.” The Blessed One spoke this meaning. In connection with this, it is said:

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසංහිතං.

“Having committed bodily misconduct and verbal misconducts, having committed mental misconduct, and whatever else is connected with fault,

‘‘අකත්වා [Pg.233] කුසලං කම්මං, කත්වානාකුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

“having done no wholesome kamma but much that is unwholesome, with the breakup of the body, the one of poor wisdom is reborn in hell.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. Fifth.

6. සුචරිතසුත්තං

6. The Sutta on Good Conduct

65. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

65. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සුචරිතානි. කතමානි තීණි? කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සුචරිතානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three kinds of good conduct. What three? Bodily good conduct, verbal good conduct, and mental good conduct. These, bhikkhus, are the three kinds of good conduct.” The Blessed One spoke this meaning. In connection with this, it is said:

‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසංහිතං.

“Having abandoned bodily misconduct and verbal misconducts, having abandoned mental misconduct and whatever else is connected with fault,

‘‘අකත්වාකුසලං කම්මං, කත්වාන කුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“having done no unwholesome kamma but much that is wholesome, with the breakup of the body, the wise person is reborn in heaven.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Sixth.

7. සොචෙය්‍යසුත්තං

7. The Discourse on Purity

66. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

66. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සොචෙය්‍යානි. කතමානි තීණි? කායසොචෙය්‍යං, වචීසොචෙය්‍යං, මනොසොචෙය්‍යං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සොචෙය්‍යානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three kinds of purity. What three? Bodily purity, verbal purity, and mental purity. These, bhikkhus, are the three kinds of purity.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it was said:

‘‘කායසුචිං වචීසුචිං, චෙතොසුචිමනාසවං;

සුචිං සොචෙය්‍යසම්පන්නං, ආහු සබ්බප්පහායින’’න්ති.

“Pure in body, pure in speech, pure in mind and taintless; one pure, accomplished in purity—him they call ‘one who has abandoned all.’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Seventh.

8. මොනෙය්‍යසුත්තං

8. The Discourse on Sagehood

67. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.234] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

67. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, මොනෙය්‍යානි. කතමානි තීණි? කායමොනෙය්‍යං, වචීමොනෙය්‍යං, මනොමොනෙය්‍යං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි මොනෙය්‍යානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three kinds of sagehood. What three? Bodily sagehood, verbal sagehood, and mental sagehood. These, bhikkhus, are the three kinds of sagehood.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it was said:

‘‘කායමුනිං වචීමුනිං, මනොමුනිමනාසවං;

මුනිං මොනෙය්‍යසම්පන්නං, ආහු නින්හාතපාපක’’න්ති.

“A sage in body, a sage in speech, a sage in mind and taintless; a sage accomplished in sagehood—him they call ‘one who has washed away evil.’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Eighth.

9. පඨමරාගසුත්තං

9. The First Discourse on Passion

68. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

68. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, රාගො අප්පහීනො, දොසො අප්පහීනො, මොහො අප්පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘බද්ධො මාරස්ස පටිමුක්කස්ස මාරපාසො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො’. යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, රාගො පහීනො, දොසො පහීනො, මොහො පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අබද්ධො මාරස්ස ඔමුක්කස්ස මාරපාසො න යථා කාමකරණීයො පාපිමතො’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, for anyone in whom passion is unabandoned, hatred is unabandoned, and delusion is unabandoned—this one, bhikkhus, is said to be ‘bound by Māra, snared by Māra, one whom the Evil One can treat as he wishes.’ But for anyone in whom passion is abandoned, hatred is abandoned, and delusion is abandoned—this one, bhikkhus, is said to be ‘unbound by Māra, freed from Māra’s snare, one whom the Evil One cannot treat as he wishes.’” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it was said:

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

තං භාවිතත්තඤ්ඤතරං, බ්‍රහ්මභූතං තථාගතං;

බුද්ධං වෙරභයාතීතං, ආහු සබ්බප්පහායින’’න්ති.

“One for whom passion, hatred, and ignorance have faded away—that one with developed self, become-brahma, a Tathāgata, a Buddha who has gone beyond enmity and fear, they call ‘one who has abandoned all.’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Ninth.

10. දුතියරාගසුත්තං

10. The Second Discourse on Passion

69. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

69. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො අප්පහීනො, දොසො අප්පහීනො, මොහො අප්පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න ‘අතරි [Pg.235] සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං’. යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො පහීනො, දොසො පහීනො, මොහො පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අතරි සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, whatever bhikkhu or bhikkhunī has not abandoned passion, has not abandoned hatred, has not abandoned delusion—this one, bhikkhus, is said not to have ‘crossed the ocean with its waves and billows, its whirlpools, sharks, and demons.’ But whatever bhikkhu or bhikkhunī has abandoned passion, has abandoned hatred, has abandoned delusion—this one, bhikkhus, is said to have ‘crossed the ocean with its waves and billows, its whirlpools, sharks, and demons; has crossed over, gone to the far shore, and stands on high ground, a brahmin.’” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it was said:

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

සොමං සමුද්දං සගහං සරක්ඛසං, සඌමිභයං දුත්තරං අච්චතාරි.

“One whose passion, hatred, and ignorance have faded away has crossed over this ocean, hard to cross, with its sharks and demons, with the fear of its waves.

‘‘සඞ්ගාතිගො මච්චුජහො නිරූපධි, පහාසි දුක්ඛං අපුනබ්භවාය;

අත්ථඞ්ගතො සො න පමාණමෙති, අමොහයි මච්චුරාජන්ති බ්‍රූමී’’ති.

“Having gone beyond attachment, left death behind, without acquisitions, he has abandoned suffering for the sake of no renewed existence. Gone to his setting, he is beyond measure; he has bewildered the King of Death, I say.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Tenth.

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The Second Chapter is finished.

තස්සුද්දානං –

Its summary:

පුඤ්ඤං චක්ඛු අථ ඉන්ද්‍රියානි, අද්ධා ච චරිතං දුවෙ සොචි ;

මුනො අථ රාගදුවෙ, පුන වග්ගමාහු දුතියමුත්තමන්ති.

Merit, the eye, and then the faculties, the path and conduct, two on purity; the sage and then two on passion—this they call the supreme second chapter.

3. තතියවග්ගො

The Third Chapter

1. මිච්ඡාදිට්ඨිකසුත්තං

The Discourse on Wrong View

70. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

3. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

1. “Bhikkhus, I have seen beings endowed with bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct, who are revilers of the noble ones, holders of wrong view, and undertakers of action based on wrong view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in the plane of misery, in a bad destination, in the lower world, in hell.

‘‘තං [Pg.236] ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙවාහං වදාමි.

70. “I do not say this, bhikkhus, having heard it from another ascetic or brahmin. Rather, it is just what I have myself known, seen, and discovered that I say: ‘Bhikkhus, I have seen beings endowed with bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct, who are revilers of the noble ones, holders of wrong view, and undertakers of action based on wrong view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in the plane of misery, in a bad destination, in the lower world, in hell.’

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“‘Bhikkhus, I have seen beings endowed with bodily misconduct, verbal misconduct, and mental misconduct, who are revilers of the noble ones, holders of wrong view, and undertakers of action based on wrong view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in the plane of misery, in a bad destination, in the lower world, in hell.’” The Blessed One spoke this matter. In reference to this, it is said:

‘‘මිච්ඡා මනං පණිධාය, මිච්ඡා වාචඤ්ච භාසිය ;

මිච්ඡා කම්මානි කත්වාන, කායෙන ඉධ පුග්ගලො.

“Having wrongly directed the mind, and spoken wrong speech, and done wrong deeds with the body, a person here—

‘‘අප්පස්සුතාපුඤ්ඤකරො, අප්පස්මිං ඉධ ජීවිතෙ;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

“—of little learning, making demerit, in this short life here; with the breakup of the body, the unwise one is reborn in hell.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The First.

2. සම්මාදිට්ඨිකසුත්තං

The Discourse on Right View

71. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා.

“Bhikkhus, I have seen beings endowed with good bodily conduct, good verbal conduct, and good mental conduct, who are not revilers of the noble ones, holders of right view, and undertakers of action based on right view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in a good destination, in a heavenly world.

‘‘තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං [Pg.237] මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා. අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙවාහං වදාමි.

“I do not say this, bhikkhus, having heard it from another ascetic or brahmin. Rather, it is just what I have myself known, seen, and discovered that I say: ‘Bhikkhus, I have seen beings endowed with good bodily conduct, good verbal conduct, and good mental conduct, who are not revilers of the noble ones, holders of right view, and undertakers of action based on right view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in a good destination, in a heavenly world.’

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“‘Bhikkhus, I have seen beings endowed with good bodily conduct, good verbal conduct, and good mental conduct, who are not revilers of the noble ones, holders of right view, and undertakers of action based on right view. With the breakup of the body, after death, they have been reborn in a good destination, in a heavenly world.’” The Blessed One spoke this matter. In reference to this, it is said:

‘‘සම්මා මනං පණිධාය, සම්මා වාචඤ්ච භාසිය ;

සම්මා කම්මානි කත්වාන, කායෙන ඉධ පුග්ගලො.

“Having rightly directed the mind, spoken rightly, and done right deeds with the body, a person here—

‘‘බහුස්සුතො පුඤ්ඤකරො, අප්පස්මිං ඉධ ජීවිතෙ;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“—of much learning, a maker of merit, in this short life; with the breakup of the body, the wise one is reborn in heaven.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Second.

3. නිස්සරණියසුත්තං

3. The Discourse on Escape

72. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

72. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, නිස්සරණියා ධාතුයො. කතමා තිස්සො? කාමානමෙතං නිස්සරණං යදිදං නෙක්ඛම්මං, රූපානමෙතං නිස්සරණං යදිදං ආරුප්පං, යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං නිරොධො තස්ස නිස්සරණං – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො නිස්සරණියා ධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three elements of escape. What three? The escape from sensual pleasures, namely, renunciation. The escape from forms, namely, the formless. The escape from whatever has come to be, is conditioned, and is dependently arisen, namely, its cessation. These, bhikkhus, are the three elements of escape.” The Blessed One spoke this matter. In reference to this, it is said:

‘‘කාමනිස්සරණං ඤත්වා, රූපානඤ්ච අතික්කමං;

සබ්බසඞ්ඛාරසමථං, ඵුසං ආතාපි සබ්බදා.

“Knowing the escape from sensual pleasures and the transcending of forms, always ardent, experiencing the stilling of all formations,

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

a bhikkhu who sees rightly is thereby liberated. Having perfected direct knowledge, peaceful, he is truly a sage who has gone beyond the yokes.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Third.

4. සන්තතරසුත්තං

4. More Peaceful

73. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.238] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

73. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘රූපෙහි, භික්ඛවෙ, අරූපා සන්තතරා, අරූපෙහි නිරොධො සන්තතරො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, the formless is more peaceful than forms; cessation is more peaceful than the formless.” The Blessed One spoke this matter. On this it is said:

‘‘යෙ ච රූපූපගා සත්තා, යෙ ච අරූපට්ඨායිනො ;

නිරොධං අප්පජානන්තා, ආගන්තාරො පුනබ්භවං.

“Those beings who have gone to the form realm, and those who abide in the formless—not having understood cessation, they are comers to renewed existence.

‘‘යෙ ච රූපෙ පරිඤ්ඤාය, අරූපෙසු අසණ්ඨිතා;

නිරොධෙ යෙ විමුච්චන්ති, තෙ ජනා මච්චුහායිනො.

“But those who have fully understood forms, are unestablished in the formless, and are liberated in cessation—those people have left death behind.

‘‘කායෙන අමතං ධාතුං, ඵුසයිත්වා නිරූපධිං;

උපධිප්පටිනිස්සග්ගං, සච්ඡිකත්වා අනාසවො;

දෙසෙති සම්මාසම්බුද්ධො, අසොකං විරජං පද’’න්ති.

“Having touched with the body the deathless element, which is without acquisitions; having realized the relinquishment of acquisitions, the taintless one, the Perfectly Enlightened One, teaches the sorrowless, stainless state.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Fourth.

5. පුත්තසුත්තං

5. Sons

74. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

74. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුත්තා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? අතිජාතො, අනුජාතො, අවජාතොති.

“Bhikkhus, these three kinds of sons are found existing in the world. What three? The superior, the equal, and the inferior.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුත්තො අතිජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති න බුද්ධං සරණං ගතා, න ධම්මං සරණං ගතා, න සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා අප්පටිවිරතා, අදින්නාදානා අප්පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා අප්පටිවිරතා, මුසාවාදා අප්පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා අප්පටිවිරතා, දුස්සීලා පාපධම්මා. පුත්තො ච නෙසං හොති බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො, සීලවා කල්‍යාණධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අතිජාතො හොති.

“And how, bhikkhus, is a son superior? Here, bhikkhus, a son’s parents have not gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Sangha; they do not abstain from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness; they are unvirtuous, of evil character. But their son has gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Sangha; he abstains from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness; he is virtuous, of good character. It is in this way, bhikkhus, that a son is superior.

‘‘කථඤ්ච[Pg.239], භික්ඛවෙ, පුත්තො අනුජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති බුද්ධං සරණං ගතා, ධම්මං සරණං ගතා, සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා පටිවිරතා, අදින්නාදානා පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා, මුසාවාදා පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා, සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා. පුත්තොපි නෙසං හොති බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො, සීලවා කල්‍යාණධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අනුජාතො හොති.

“And how, bhikkhus, is a son equal? Here, bhikkhus, a son’s parents have gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Sangha; they abstain from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness; they are virtuous, of good character. Their son, too, has gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Sangha; he abstains from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness; he is virtuous, of good character. It is in this way, bhikkhus, that a son is equal.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුත්තො අවජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති බුද්ධං සරණං ගතා, ධම්මං සරණං ගතා, සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා පටිවිරතා, අදින්නාදානා පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා, මුසාවාදා පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා, සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා. පුත්තො ච නෙසං හොති න බුද්ධං සරණං ගතො, න ධම්මං සරණං ගතො, න සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා අප්පටිවිරතො, අදින්නාදානා අප්පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා අප්පටිවිරතො, මුසාවාදා අප්පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා අප්පටිවිරතො, දුස්සීලො පාපධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අවජාතො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුත්තා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“And how, bhikkhus, is a son inferior-born? Here, bhikkhus, a son’s parents have gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Sangha; they abstain from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness; they are virtuous, of good character. But their son has not gone for refuge to the Buddha, the Dhamma, and the Sangha; he does not abstain from the destruction of life, from taking what is not given, from sexual misconduct, from false speech, and from liquor, wine, and intoxicants, which are the basis for heedlessness; he is unvirtuous, of evil character. It is in this way, bhikkhus, that a son is inferior-born. These, bhikkhus, are the three kinds of sons found existing in the world.” This matter the Blessed One spoke. In connection with this, it is said:

‘‘අතිජාතං අනුජාතං, පුත්තමිච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;

අවජාතං න ඉච්ඡන්ති, යො හොති කුලගන්ධනො.

“The wise desire a son who is superior-born or equal-born; they do not desire an inferior-born one, who is a disgrace to the clan.

‘‘එතෙ ඛො පුත්තා ලොකස්මිං, යෙ භවන්ති උපාසකා;

සද්ධා සීලෙන සම්පන්නා, වදඤ්ඤූ වීතමච්ඡරා;

චන්දො අබ්භඝනා මුත්තො, පරිසාසු විරොචරෙ’’ති.

“These are the sons in the world who are lay followers, endowed with faith and virtue, generous, free from avarice; like the moon freed from a mass of clouds, they shine forth in the assemblies.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Fifth.

6. අවුට්ඨිකසුත්තං

6. 6. The Discourse on the Rainless Cloud

75. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

75. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? අවුට්ඨිකසමො, පදෙසවස්සී, සබ්බත්ථාභිවස්සී.

“Bhikkhus, there are these three kinds of persons found existing in the world. What three? The one like a rainless cloud, the one who rains in a particular region, and the one who rains everywhere.

‘‘කථඤ්ච[Pg.240], භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අවුට්ඨිකසමො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බෙසඤ්ඤෙව න දාතා හොති, සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අවුට්ඨිකසමො හොති.

“And how, bhikkhus, is a person like a rainless cloud? Here, bhikkhus, a certain person is not a giver at all to anyone—to ascetics and brahmins, to the poor, destitute, travelers, mendicants, and supplicants—of food and drink, clothing and vehicles, garlands, scents, and ointments, beds, dwellings, and lighting. It is in this way, bhikkhus, that a person is like a rainless cloud.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පදෙසවස්සී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො එකච්චානං දාතා (හොති), එකච්චානං න දාතා හොති සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පදෙසවස්සී හොති.

“And how, bhikkhus, is a person one who rains in a particular region? Here, bhikkhus, a certain person is a giver to some but not a giver to others—to ascetics and brahmins, to the poor, destitute, travelers, mendicants, and supplicants—of food and drink, clothing and vehicles, garlands, scents, and ointments, beds, dwellings, and lighting. It is in this way, bhikkhus, that a person is one who rains in a particular region.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සබ්බත්ථාභිවස්සී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බෙසංව දෙති, සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සබ්බත්ථාභිවස්සී හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“And how, bhikkhus, is a person one who rains everywhere? Here, bhikkhus, a certain person is a giver to all—to ascetics and brahmins, to the poor, destitute, travelers, mendicants, and supplicants—of food and drink, clothing and vehicles, garlands, scents, and ointments, beds, dwellings, and lighting. It is in this way, bhikkhus, that a person is one who rains everywhere. These, bhikkhus, are the three kinds of persons found existing in the world.” This matter the Blessed One spoke. In connection with this, it is said:

‘‘න සමණෙ න බ්‍රාහ්මණෙ, න කපණද්ධිකවනිබ්බකෙ;

ලද්ධාන සංවිභාජෙති, අන්නං පානඤ්ච භොජනං;

තං වෙ අවුට්ඨිකසමොති, ආහු නං පුරිසාධමං.

“To ascetics and brahmins, to the poor, travelers, and mendicants, he does not share the food, drink, and meals he has obtained. They call that most inferior of men one like a rainless cloud.

‘‘එකච්චානං න දදාති, එකච්චානං පවෙච්ඡති;

තං වෙ පදෙසවස්සීති, ආහු මෙධාවිනො ජනා.

“To some he gives nothing, to others he provides; the wise call him one who rains in a region.

‘‘සුභික්ඛවාචො පුරිසො, සබ්බභූතානුකම්පකො;

ආමොදමානො පකිරෙති, දෙථ දෙථාති භාසති.

“A person of generous speech, compassionate to all beings, he distributes with joy, saying, ‘Give! Give!’

‘‘යථාපි මෙඝො ථනයිත්වා, ගජ්ජයිත්වා පවස්සති;

ථලං නින්නඤ්ච පූරෙති, අභිසන්දන්තොව වාරිනා.

“Just as a cloud, thundering and roaring, rains down, filling the highlands and lowlands, overflowing with its water;

‘‘එවමෙව [Pg.241] ඉධෙකච්චො, පුග්ගලො හොති තාදිසො;

ධම්මෙන සංහරිත්වාන, උට්ඨානාධිගතං ධනං;

තප්පෙති අන්නපානෙන, සම්මා පත්තෙ වනිබ්බකෙ’’ති.

“So too is a certain person here: having righteously collected wealth acquired by his own exertion, he satisfies with food and drink the mendicants who have properly arrived.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Sixth.

7. සුඛපත්ථනාසුත්තං

7. 7. The Discourse on Wishing for Happiness

76. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

76. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සුඛානි පත්ථයමානො සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො. කතමානි තීණි? පසංසා මෙ ආගච්ඡතූති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො, භොගා මෙ උප්පජ්ජන්තූති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමීති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සුඛානි පත්ථයමානො සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, a wise person, wishing for three kinds of happiness, should guard his virtue. What are the three? ‘May praise come to me,’ a wise person should guard his virtue. ‘May wealth arise for me,’ a wise person should guard his virtue. ‘With the breakup of the body, after death, may I be reborn in a good destination, a heavenly world,’ a wise person should guard his virtue. These, bhikkhus, are the three kinds of happiness for which a wise person, wishing for them, should guard his virtue.” This matter the Blessed One spoke. In connection with this, it is said:

‘‘සීලං රක්ඛෙය්‍ය මෙධාවී, පත්ථයානො තයො සුඛෙ;

පසංසං විත්තලාභඤ්ච, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදනං.

“A wise person, aspiring for three kinds of happiness, should guard their virtue: praise, the acquisition of wealth, and rejoicing in heaven after death.

‘‘අකරොන්තොපි චෙ පාපං, කරොන්තමුපසෙවති;

සඞ්කියො හොති පාපස්මිං, අවණ්ණො චස්ස රූහති.

“Though one does no evil, if one associates with an evildoer, one is suspected of evil, and a bad reputation grows for them.

‘‘යාදිසං කුරුතෙ මිත්තං, යාදිසං චූපසෙවති;

ස වෙ තාදිසකො හොති, සහවාසො හි තාදිසො.

“Whatever kind of friend one makes, whatever person one associates with, one becomes just like them, for such is the nature of companionship.

‘‘සෙවමානො සෙවමානං, සම්ඵුට්ඨො සම්ඵුසං පරං;

සරො දිද්ධො කලාපංව, අලිත්තමුපලිම්පති;

උපලෙපභයා ධීරො, නෙව පාපසඛා සියා.

“Associating with another, in contact with another, one who is unstained is smeared, like a poisoned arrow smearing the quiver. Fearing contamination, the wise person should not have a wicked friend.

‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙන, යො නරො උපනය්හති;

කුසාපි පූති වායන්ති, එවං බාලූපසෙවනා.

“The person who wraps a rotten fish in a blade of kusa grass makes the grass smell rotten too: such is association with fools.

‘‘තගරඤ්ච පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති;

පත්තාපි සුරභි වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා.

“The person who wraps tagara powder in a leaf makes the leaf smell fragrant too: such is association with the wise.

‘‘තස්මා [Pg.242] පත්තපුටස්සෙව, ඤත්වා සම්පාකමත්තනො;

අසන්තෙ නුපසෙවෙය්‍ය, සන්තෙ සෙවෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

අසන්තො නිරයං නෙන්ති, සන්තො පාපෙන්ති සුග්ගති’’න්ති.

“Therefore, knowing this consequence for oneself as for a container of leaves, a wise person should not associate with the bad but should associate with the good. The bad lead to hell; the good help one reach a good destination.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Seventh.

8. භිදුරසුත්තං

8. 8. The Discourse on What is Brittle

77. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

77. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, and so I have heard:

‘‘භිදුරායං, භික්ඛවෙ, කායො, විඤ්ඤාණං විරාගධම්මං, සබ්බෙ උපධී අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

"Bhikkhus, this body is brittle, consciousness is of a nature to fade away, and all acquisitions are impermanent, suffering, and subject to change." The Blessed One spoke this matter. In connection with this, it is said:

‘‘කායඤ්ච භිදුරං ඤත්වා, විඤ්ඤාණඤ්ච විරාගුනං ;

උපධීසු භයං දිස්වා, ජාතිමරණමච්චගා;

සම්පත්වා පරමං සන්තිං, කාලං කඞ්ඛති භාවිතත්තො’’ති.

Having known the body is brittle and consciousness is fading away, having seen the danger in acquisitions, one has gone beyond birth and death. Having reached the ultimate peace, with a developed mind, one awaits the time.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. Eighth.

9. ධාතුසොසංසන්දනසුත්තං

9. The Sutta on Confluence by Element

78. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

78. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, and so I have heard:

‘‘ධාතුසො, භික්ඛවෙ, සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති.

"Bhikkhus, by way of element, beings come together and associate with beings. Beings of inferior disposition come together and associate with beings of inferior disposition. Beings of admirable disposition come together and associate with beings of admirable disposition.

‘‘අතීතම්පි, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු.

"In the past, too, bhikkhus, by way of element, beings came together and associated with beings. Beings of inferior disposition came together and associated with beings of inferior disposition; beings of admirable disposition came together and associated with beings of admirable disposition.

‘‘අනාගතම්පි[Pg.243], භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති.

"In the future, too, bhikkhus, by way of element, beings will come together and associate with beings. Beings of inferior disposition will come together and associate with beings of inferior disposition; beings of admirable disposition will come together and associate with beings of admirable disposition.

‘‘එතරහිපි, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පනං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

"Now in the present, too, bhikkhus, by way of element, beings come together and associate with beings. Beings of inferior disposition come together and associate with beings of inferior disposition; beings of admirable disposition come together and associate with beings of admirable disposition." The Blessed One spoke this matter. In connection with this, it is said:

‘‘සංසග්ගා වනථො ජාතො, අසංසග්ගෙන ඡිජ්ජති;

පරිත්තං දාරුමාරුය්හ, යථා සීදෙ මහණ්ණවෙ.

From association a thicket of craving is born; through non-association it is cut off. Just as one mounting a small piece of wood would sink in the great ocean,

‘‘එවං කුසීතමාගම්ම, සාධුජීවීපි සීදති;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, කුසීතං හීනවීරියං.

so too one of good life sinks by relying on a lazy person. Therefore one should avoid that one—the lazy person, deficient in energy.

‘‘පවිවිත්තෙහි අරියෙහි, පහිතත්තෙහි ඣායිභි;

නිච්චං ආරද්ධවීරියෙහි, පණ්ඩිතෙහි සහාවසෙ’’ති.

One should live together with the wise, who are secluded, noble, and resolute, meditative and ever energetic.

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. Ninth.

10. පරිහානසුත්තං

10. Discourse on Decline

79. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

79. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු කම්මාරාමො හොති, කම්මරතො, කම්මාරාමතමනුයුත්තො; භස්සාරාමො හොති, භස්සරතො, භස්සාරාමතමනුයුත්තො; නිද්දාරාමො හොති, නිද්දාරතො, නිද්දාරාමතමනුයුත්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

“Bhikkhus, these three things lead to the decline of a bhikkhu in training. What three? Here, a bhikkhu in training delights in activity, is fond of activity, and is devoted to delighting in activity; he delights in talk, is fond of talk, and is devoted to delighting in talk; he delights in sleep, is fond of sleep, and is devoted to delighting in sleep. These, bhikkhus, are the three things that lead to the decline of a bhikkhu in training.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු න කම්මාරාමො හොති, න කම්මරතො, න කම්මාරාමතමනුයුත්තො; න භස්සාරාමො හොති, න භස්සරතො, න භස්සාරාමතමනුයුත්තො; න නිද්දාරාමො හොති, න නිද්දාරතො[Pg.244], න නිද්දාරාමතමනුයුත්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, these three things lead to the non-decline of a bhikkhu in training. What three? Here, a bhikkhu in training does not delight in activity, is not fond of activity, and is not devoted to delighting in activity; he does not delight in talk, is not fond of talk, and is not devoted to delighting in talk; he does not delight in sleep, is not fond of sleep, and is not devoted to delighting in sleep. These, bhikkhus, are the three things that lead to the non-decline of a bhikkhu in training.” This the Blessed One said. In reference to this, it was said:

‘‘කම්මාරාමො භස්සාරාමො, නිද්දාරාමො ච උද්ධතො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

“Delighting in activity, delighting in talk, delighting in sleep, and being restless— such a bhikkhu is incapable of realizing supreme enlightenment.

‘‘තස්මා හි අප්පකිච්චස්ස, අප්පමිද්ධො අනුද්ධතො;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

“Therefore, with few duties, not slothful, and not restless, such a bhikkhu is capable of realizing supreme enlightenment.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. Tenth.

තතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The Third Chapter is finished.

තස්සුද්දානං –

Its summary:

ද්වෙ දිට්ඨී නිස්සරණං රූපං, පුත්තො අවුට්ඨිකෙන ච;

සුඛා ච භිදුරො ධාතු, පරිහානෙන තෙ දසාති.

Two on views, escape, form, a son, and the rainless cloud; pleasure, the fragile, an element, and with decline, they are ten.

4. චතුත්ථවග්ගො

The Fourth Chapter

1. විතක්කසුත්තං

Discourse on Thoughts

80. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

4. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා. කතමෙ තයො? අනවඤ්ඤත්තිපටිසංයුත්තො විතක්කො, ලාභසක්කාරසිලොකපටිසංයුත්තො විතක්කො, පරානුද්දයතාපටිසංයුත්තො විතක්කො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

1. “Bhikkhus, there are these three unwholesome thoughts. What three? A thought connected with a desire to be well-regarded, a thought connected with gain, honor, and praise, and a thought connected with worldly affection for others. These, bhikkhus, are the three unwholesome thoughts.” This the Blessed One said. In reference to this, it was said:

‘‘අනවඤ්ඤත්තිසංයුත්තො, ලාභසක්කාරගාරවො;

සහනන්දී අමච්චෙහි, ආරා සංයොජනක්ඛයා.

80. “Connected with wanting to be well-regarded, revering gain and honor, delighting together with associates, one is far from the destruction of the fetters.

‘‘යො ච පුත්තපසුං හිත්වා, විවාහෙ සංහරානි ච;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

“But one who has abandoned children and cattle, weddings and social gatherings— such a bhikkhu is capable of realizing supreme enlightenment.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One, so I have heard. First.

2. සක්කාරසුත්තං

Discourse on Honor

81. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.245] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus I have heard:

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

2. “Bhikkhus, I have seen beings who, overcome by honor, with their minds obsessed, on the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell.

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා අසක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

81. “Bhikkhus, I have seen beings who, overcome by dishonor, with their minds obsessed, on the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell.

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච තදුභයෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“Bhikkhus, I have seen beings who, overcome by both honor and dishonor, with their minds obsessed, on the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell.

‘‘තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි; ( ) අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව මෙ සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තමෙවාහං වදාමි.

“Bhikkhus, I do not say this having heard it from some other ascetic or brahmin. Rather, bhikkhus, I declare only what I myself have known, seen, and understood.

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“Bhikkhus, I have seen beings who, overcome by honor, with their minds obsessed, on the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell.

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා අසක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“Bhikkhus, I have seen beings who, overcome by dishonor, with their minds obsessed, on the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell.

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච තදුභයෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, I have seen beings who, overcome by both honor and dishonor, with their minds obsessed, on the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, the lower world, in hell.” This the Blessed One said. In reference to this, it was said:

‘‘යස්ස සක්කරියමානස්ස, අසක්කාරෙන චූභයං;

සමාධි න විකම්පති, අප්පමාදවිහාරිනො.

“For one who dwells heedfully, by honor and dishonor both, his concentration is not shaken.

‘‘තං [Pg.246] ඣායිනං සාතතිකං, සුඛුමං දිට්ඨිවිපස්සකං;

උපාදානක්ඛයාරාමං, ආහු සප්පුරිසො ඉතී’’ති.

“That meditative and persistent one, subtle, a seer with insight, delighting in the destruction of clinging—him they call a true person.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning was also spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Second.

3. දෙවසද්දසුත්තං

3. The Discourse on Divine Sounds

82. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

82. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, දෙවෙසු දෙවසද්දා නිච්ඡරන්ති සමයා සමයං උපාදාය. කතමෙ තයො? යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය චෙතෙති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො මාරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමාය චෙතෙතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය.

“Bhikkhus, there are these three divine sounds that resound among the devas from time to time. What three? When, bhikkhus, a noble disciple, having shaved off his hair and beard and donned the ochre robes, resolves on going forth from the household life into homelessness, at that time a divine sound resounds among the devas: ‘This noble disciple is resolving to do battle with Māra.’ This, bhikkhus, is the first divine sound that resounds among the devas from time to time.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ අරියසාවකො සත්තන්නං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගමනුයුත්තො විහරති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො මාරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමෙතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය.

“Furthermore, bhikkhus, when a noble disciple dwells devoted to developing the seven aids to enlightenment, at that time a divine sound resounds among the devas: ‘This noble disciple is doing battle with Māra.’ This, bhikkhus, is the second divine sound that resounds among the devas from time to time.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ අරියසාවකො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අභිවිජිය අජ්ඣාවසතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො දෙවෙසු දෙවසද්දා නිච්ඡරන්ති සමයා සමයං උපාදායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Furthermore, bhikkhus, when a noble disciple, by the destruction of the taints, has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and having entered upon it, dwells in it, at that time a divine sound resounds among the devas: ‘This noble disciple is victorious in battle; having utterly conquered the very head of the battle, he dwells, having mastered it.’ This, bhikkhus, is the third divine sound that resounds among the devas from time to time. These, bhikkhus, are the three divine sounds that resound among the devas from time to time.” The Blessed One spoke this matter. In reference to this, it is said:

‘‘දිස්වා විජිතසඞ්ගාමං, සම්මාසම්බුද්ධසාවකං;

දෙවතාපි නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං.

“Seeing the disciple of the Perfectly Enlightened One, victorious in battle, even the deities pay homage to him, the great one free from anxiety.

‘‘නමො [Pg.247] තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, යො ත්වං දුජ්ජයමජ්ඣභූ;

ජෙත්වාන මච්චුනො සෙනං, විමොක්ඛෙන අනාවරං.

“Homage to you, O thoroughbred of men, who have overcome what is hard to conquer. Having conquered the army of Death, you are liberated and unobstructed.

‘‘ඉති හෙතං නමස්සන්ති, දෙවතා පත්තමානසං;

තඤ්හි තස්ස න පස්සන්ති, යෙන මච්චුවසං වජෙ’’ති.

“Thus the deities pay homage to him, one who has attained his mind’s ideal; for they do not see in him that by which he might come under Death’s sway.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One; thus I have heard. The Third.

4. පඤ්චපුබ්බනිමිත්තසුත්තං

4. The Discourse on the Five Preliminary Signs

83. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

83. This was said by the Blessed One, said by the Arahant; thus I have heard.

‘‘යදා, භික්ඛවෙ, දෙවො දෙවකායා චවනධම්මො හොති, පඤ්චස්ස පුබ්බනිමිත්තානි පාතුභවන්ති – මාලා මිලායන්ති, වත්ථානි කිලිස්සන්ති, කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති, කායෙ දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමති, සකෙ දෙවො දෙවාසනෙ නාභිරමතීති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, දෙවා ‘චවනධම්මො අයං දෙවපුත්තො’ති ඉති විදිත්වා තීහි වාචාහි අනුමොදෙන්ති – ‘ඉතො, භො, සුගතිං ගච්ඡ, සුගතිං ගන්ත්වා සුලද්ධලාභං ලභ, සුලද්ධලාභං ලභිත්වා සුප්පතිට්ඨිතො භවාහී’’’ති.

“Bhikkhus, when a deva is due to pass away from the host of devas, five preliminary signs appear: his garlands fade, his clothes become soiled, sweat exudes from his armpits, a bad complexion settles on his body, and the deva no longer delights in his own deva-seat. Then, bhikkhus, the devas, knowing, ‘This son of the devas is due to pass away,’ encourage him with three statements: ‘Go from here, good sir, to a good destination. Having gone to a good destination, may you obtain a gain that is well-obtained. Having obtained a gain that is well-obtained, may you become well-established.’”

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කින්නු ඛො, භන්තෙ, දෙවානං සුගතිගමනසඞ්ඛාතං; කිඤ්ච, භන්තෙ, දෙවානං සුලද්ධලාභසඞ්ඛාතං; කිං පන, භන්තෙ, දෙවානං සුප්පතිට්ඨිතසඞ්ඛාත’’න්ති?

When this was said, a certain bhikkhu said to the Blessed One: “What, venerable sir, is reckoned as a ‘good destination’ for the devas? What, venerable sir, is reckoned as a ‘gain that is well-obtained’ for the devas? And what, venerable sir, is reckoned as being ‘well-established’ for the devas?”

‘‘මනුස්සත්තං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුගතිගමනසඞ්ඛාතං; යං මනුස්සභූතො සමානො තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ සද්ධං පටිලභති. ඉදං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුලද්ධලාභසඞ්ඛාතං; සා ඛො පනස්ස සද්ධා නිවිට්ඨා හොති මූලජාතා පතිට්ඨිතා දළ්හා අසංහාරියා සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. ඉදං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුප්පතිට්ඨිතසඞ්ඛාත’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Human existence, bhikkhu, is reckoned as a ‘good destination’ for the devas. That, having become a human, one gains faith in the Dhamma and Discipline declared by the Tathāgata: this, bhikkhu, is reckoned as a ‘gain that is well-obtained’ for the devas. And that faith of his is settled, rooted, established, firm, and irremovable by any ascetic, brahmin, deva, Māra, or Brahmā, or by anyone else in the world: this, bhikkhu, is reckoned as being ‘well-established’ for the devas.” The Blessed One spoke this matter. In reference to this, it is said:

‘‘යදා දෙවො දෙවකායා, චවති ආයුසඞ්ඛයා;

තයො සද්දා නිච්ඡරන්ති, දෙවානං අනුමොදතං.

“When a deva from the host of devas passes away on the exhaustion of his life-span, three sounds issue forth from the devas who are rejoicing:

‘‘‘ඉතො [Pg.248] භො සුගතිං ගච්ඡ, මනුස්සානං සහබ්‍යතං;

මනුස්සභූතො සද්ධම්මෙ, ලභ සද්ධං අනුත්තරං.

“‘Go from here, good sir, to a good destination, into human companionship. Having become a human, gain unsurpassed faith in the good Dhamma.’

‘‘‘සා තෙ සද්ධා නිවිට්ඨස්ස, මූලජාතා පතිට්ඨිතා;

යාවජීවං අසංහීරා, සද්ධම්මෙ සුප්පවෙදිතෙ.

“‘May that faith of yours be settled, rooted, and established, irremovable for as long as life lasts, in the good Dhamma well-declared.

‘‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“‘Having abandoned misconduct of body, and misconduct of speech as well, having abandoned misconduct of mind, and whatever else is fraught with fault,

‘‘‘කායෙන කුසලං කත්වා, වාචාය කුසලං බහුං;

මනසා කුසලං කත්වා, අප්පමාණං නිරූපධිං.

“‘Do what is wholesome with the body, and much that is wholesome with speech; do what is wholesome with the mind, immeasurable, without acquisitions.

‘‘‘තතො ඔපධිකං පුඤ්ඤං, කත්වා දානෙන තං බහුං;

අඤ්ඤෙපි මච්චෙ සද්ධම්මෙ, බ්‍රහ්මචරියෙ නිවෙසය’.

“‘Then, with that, by giving, make much merit that leads to new acquisitions, and establish other mortals too in the good Dhamma, in the holy life.’

‘‘ඉමාය අනුකම්පාය, දෙවා දෙවං යදා විදූ;

චවන්තං අනුමොදෙන්ති, එහි දෙව පුනප්පුන’’න්ති.

“It is with such compassion that when the devas know a deva is passing away, they rejoice with him, saying: ‘Come, deva, again and again!’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: thus I have heard. The fourth.

5. බහුජනහිතසුත්තං

5. The Discourse on the Welfare of the Many

84. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

84. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තයොමෙ පුග්ගලා ලොකෙ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

“These three persons, when arising in the world, arise for the welfare and happiness of the many, out of compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans. Which three? Here, bhikkhus, a Tathāgata arises in the world, an Arahant, a Perfectly Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Gone, knower of the world, unsurpassed trainer of persons to be tamed, teacher of gods and humans, the Enlightened One, the Blessed One. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing. He proclaims the holy life that is entirely complete and pure. This, bhikkhus, is the first person who, when arising in the world, arises for the welfare and happiness of the many, out of compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තස්සෙව සත්ථු සාවකො අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො [Pg.249] සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

“Furthermore, bhikkhus, a disciple of that Teacher is an Arahant, one whose taints are destroyed, who has lived the holy life, done what had to be done, laid down the burden, attained his own goal, destroyed the fetters of existence, and is liberated through right knowledge. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing. He proclaims the holy life that is entirely complete and pure. This, bhikkhus, is the second person who, when arising in the world, arises for the welfare and happiness of the many, out of compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තස්සෙව සත්ථු සාවකො සෙඛො හොති පාටිපදො බහුස්සුතො සීලවතූපපන්නො. සොපි ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා ලොකෙ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සාන’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Furthermore, bhikkhus, a disciple of that same Teacher is a trainee on the path, who is learned and endowed with virtue. He too teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing. He proclaims the holy life that is entirely complete and pure. This, bhikkhus, is the third person who, when arising in the world, arises for the welfare and happiness of the many, out of compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans. These, bhikkhus, are the three persons who, when arising in the world, arise for the welfare and happiness of the many, out of compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans.” This is the meaning the Blessed One spoke. In this connection, it is said:

‘‘සත්ථා හි ලොකෙ පඨමො මහෙසි, තස්සන්වයො සාවකො භාවිතත්තො;

අථාපරො පාටිපදොපි සෙඛො, බහුස්සුතො සීලවතූපපන්නො.

“The Teacher, the great seer, is the first in the world; following him is the disciple with a developed self. Then there is the other, the trainee on the path, who is learned and endowed with virtue.

‘‘එතෙ තයො දෙවමනුස්සසෙට්ඨා, පභඞ්කරා ධම්මමුදීරයන්තා;

අපාපුරන්ති අමතස්ස ද්වාරං, යොගා පමොචෙන්ති හුජ්ජනං තෙ.

“These three are the best of gods and humans, makers of light who proclaim the Dhamma. They open the door to the Deathless and release many people from the yokes.

‘‘යෙ සත්ථවාහෙන අනුත්තරෙන, සුදෙසිතං මග්ගමනුක්කමන්ති ;

ඉධෙව දුක්ඛස්ස කරොන්ති අන්තං, යෙ අප්පමත්තා සුගතස්ස සාසනෙ’’ති.

“Those who follow the path well taught by the unsurpassed caravan leader, being heedful in the Well-Gone’s dispensation, make an end of suffering right here.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This too is the meaning spoken by the Blessed One, so I have heard. The fifth.

6. අසුභානුපස්සීසුත්තං

6. The Discourse on Contemplating Foulness

85. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.250] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

85. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘අසුභානුපස්සී, භික්ඛවෙ, කායස්මිං විහරථ; ආනාපානස්සති ච වො අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතා හොතු; සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සිනො විහරථ. අසුභානුපස්සීනං, භික්ඛවෙ, කායස්මිං විහරතං යො සුභාය ධාතුයා රාගානුසයො සො පහීයති. ආනාපානස්සතියා අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතිතාය යෙ බාහිරා විතක්කාසයා විඝාතපක්ඛිකා, තෙ න හොන්ති. සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සීනං විහරතං යා අවිජ්ජා සා පහීයති, යා විජ්ජා සා උප්පජ්ජතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, dwell contemplating the foulness of the body; let mindfulness of breathing be well established in you, present to the fore; and dwell contemplating impermanence in all formations. For bhikkhus who dwell contemplating the foulness of the body, the underlying tendency to lust for the beautiful element is abandoned. When mindfulness of breathing is well established internally, present to the fore, distracting thoughts associated with the external do not exist. For those who dwell contemplating impermanence in all formations, ignorance is abandoned and true knowledge arises.” This is the meaning the Blessed One spoke. In this connection, it is said:

‘‘අසුභානුපස්සී කායස්මිං, ආනාපානෙ පටිස්සතො;

සබ්බසඞ්ඛාරසමථං, පස්සං ආතාපි සබ්බදා.

“Contemplating the foulness of the body, mindful of in-and-out breathing, seeing the stilling of all formations, one should be ardent at all times.

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

“That bhikkhu indeed sees rightly; thereby he is liberated. Perfected by direct knowledge, at peace, that sage has truly gone beyond the yokes.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This too is the meaning spoken by the Blessed One, so I have heard. The sixth.

7. ධම්මානුධම්මපටිපන්නසුත්තං

7. The Discourse on Practicing in Accordance with the Dhamma

86. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

86. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘ධම්මානුධම්මපටිපන්නස්ස භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ධම්මානුධම්මපටිපන්නොයන්ති භාසමානො ධම්මඤ්ඤෙව භාසති නො අධම්මං, විතක්කයමානො වා ධම්මවිතක්කඤ්ඤෙව විතක්කෙති නො අධම්මවිතක්කං, තදුභයං වා පන අභිනිවෙජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“For a bhikkhu who is practicing in accordance with the Dhamma, this is a corresponding practice: when speaking, he speaks what is Dhamma, not what is non-Dhamma; when thinking, he thinks Dhamma-thoughts, not non-Dhamma thoughts. Putting both of these aside, he dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending.” This is the meaning the Blessed One spoke. In this connection, it is said:

‘‘ධම්මාරාමො ධම්මරතො, ධම්මං අනුවිචින්තයං;

ධම්මං අනුස්සරං භික්ඛු, සද්ධම්මා න පරිහායති.

“Delighting in the Dhamma, devoted to the Dhamma, contemplating the Dhamma, and recollecting the Dhamma, a bhikkhu does not fall away from the good Dhamma.

‘‘චරං වා යදි වා තිට්ඨං, නිසින්නො උද වා සයං;

අජ්ඣත්තං සමයං චිත්තං, සන්තිමෙවාධිගච්ඡතී’’ති.

“Whether walking or standing, sitting or lying down, one who calms the mind internally attains to peace itself.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The seventh.

8. අන්ධකරණසුත්තං

8. The Discourse on Causing Blindness

87. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.251] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

87. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා අන්ධකරණා අචක්ඛුකරණා අඤ්ඤාණකරණා පඤ්ඤානිරොධිකා විඝාතපක්ඛිකා අනිබ්බානසංවත්තනිකා. කතමෙ තයො? කාමවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. බ්‍යාපාදවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. විහිංසාවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා අන්ධකරණා අචක්ඛුකරණා අඤ්ඤාණකරණා පඤ්ඤානිරොධිකා විඝාතපක්ඛිකා අනිබ්බානසංවත්තනිකා.

“Bhikkhus, there are these three unwholesome thoughts that cause blindness, cause lack of vision, cause ignorance, are obstructive to wisdom, siding with vexation, and not conducive to Nibbāna. What three? The thought of sensual desire, bhikkhus, causes blindness, causes lack of vision, causes ignorance, is obstructive to wisdom, siding with vexation, and not conducive to Nibbāna. The thought of ill will, bhikkhus, causes blindness, causes lack of vision, causes ignorance, is obstructive to wisdom, siding with vexation, and not conducive to Nibbāna. The thought of harming, bhikkhus, causes blindness, causes lack of vision, causes ignorance, is obstructive to wisdom, siding with vexation, and not conducive to Nibbāna. These, bhikkhus, are the three unwholesome thoughts that cause blindness, cause lack of vision, cause ignorance, are obstructive to wisdom, siding with vexation, and not conducive to Nibbāna.”

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, කුසලවිතක්කා අනන්ධකරණා චක්ඛුකරණා ඤාණකරණා පඤ්ඤාවුද්ධිකා අවිඝාතපක්ඛිකා නිබ්බානසංවත්තනිකා. කතමෙ තයො? නෙක්ඛම්මවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. අබ්‍යාපාදවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. අවිහිංසාවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො කුසලවිතක්කා අනන්ධකරණා චක්ඛුකරණා ඤාණකරණා පඤ්ඤාවුද්ධිකා අවිඝාතපක්ඛිකා නිබ්බානසංවත්තනිකා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three wholesome thoughts that do not cause blindness, that cause vision, cause knowledge, promote the growth of wisdom, side with non-vexation, and are conducive to Nibbāna. What three? The thought of renunciation, bhikkhus, does not cause blindness, causes vision, causes knowledge, promotes the growth of wisdom, sides with non-vexation, and is conducive to Nibbāna. The thought of non-ill will, bhikkhus, does not cause blindness, causes vision, causes knowledge, promotes the growth of wisdom, sides with non-vexation, and is conducive to Nibbāna. The thought of non-harming, bhikkhus, does not cause blindness, causes vision, causes knowledge, promotes the growth of wisdom, sides with non-vexation, and is conducive to Nibbāna. These, bhikkhus, are the three wholesome thoughts that do not cause blindness, that cause vision, cause knowledge, promote the growth of wisdom, side with non-vexation, and are conducive to Nibbāna.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it is said:

‘‘තයො විතක්කෙ කුසලෙ විතක්කයෙ, තයො පන අකුසලෙ නිරාකරෙ;

ස වෙ විතක්කානි විචාරිතානි, සමෙති වුට්ඨීව රජං සමූහතං;

ස වෙ විතක්කූපසමෙන චෙතසා, ඉධෙව සො සන්තිපදං සමජ්ඣගා’’ති.

“One should think the three wholesome thoughts, and reject the three unwholesome ones. He who has stilled these thoughts and ponderings, as a shower of rain settles the raised dust; with a mind pacified by the stilling of thoughts, he attains the state of peace right here.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The eighth.

9. අන්තරාමලසුත්තං

9. The Discourse on Inner Stains

88. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.252] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

88. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලා අන්තරාඅමිත්තා අන්තරාසපත්තා අන්තරාවධකා අන්තරාපච්චත්ථිකා. කතමෙ තයො? ලොභො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. දොසො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. මොහො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අන්තරාමලා අන්තරාඅමිත්තා අන්තරාසපත්තා අන්තරාවධකා අන්තරාපච්චත්ථිකා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these three inner stains, inner enemies, inner rivals, inner slayers, and inner foes. What three? Greed, bhikkhus, is an inner stain, an inner enemy, an inner rival, an inner slayer, and an inner foe. Hatred, bhikkhus, is an inner stain, an inner enemy, an inner rival, an inner slayer, and an inner foe. Delusion, bhikkhus, is an inner stain, an inner enemy, an inner rival, an inner slayer, and an inner foe. These, bhikkhus, are the three inner stains, inner enemies, inner rivals, inner slayers, and inner foes.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it is said:

‘‘අනත්ථජනනො ලොභො, ලොභො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

“Greed gives rise to what is unbeneficial, greed agitates the mind; a danger born from within—this the people do not comprehend.

‘‘ලුද්ධො අත්ථං න ජානාති, ලුද්ධො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං ලොභො සහතෙ නරං.

“The greedy person does not know the true goal, the greedy person does not see the Dhamma; there is blinding darkness then, when greed overcomes a person.

‘‘යො ච ලොභං පහන්ත්වාන, ලොභනෙය්‍යෙ න ලුබ්භති;

ලොභො පහීයතෙ තම්හා, උදබින්දූව පොක්ඛරා.

“But one who, having abandoned greed, is not greedy for what is enticing—from him greed is shed, like a drop of water from a lotus leaf.

‘‘අනත්ථජනනො දොසො, දොසො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

“Hatred gives rise to what is unbeneficial, hatred agitates the mind; a danger born from within—this the people do not comprehend.

‘‘දුට්ඨො අත්ථං න ජානාති, දුට්ඨො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං දොසො සහතෙ නරං.

“The hateful person does not know the true goal, the hateful person does not see the Dhamma; there is blinding darkness then, when hatred overcomes a person.

‘‘යො ච දොසං පහන්ත්වාන, දොසනෙය්‍යෙ න දුස්සති;

දොසො පහීයතෙ තම්හා, තාලපක්කංව බන්ධනා.

“But one who, having abandoned hatred, is not hateful toward what provokes hatred—from him hatred is shed, like a ripe palm fruit from its stalk.

‘‘අනත්ථජනනො මොහො, මොහො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

“Delusion gives rise to what is unbeneficial, delusion agitates the mind; a danger born from within—this the people do not comprehend.

‘‘මූළ්හො අත්ථං න ජානාති, මූළ්හො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං මොහො සහතෙ නරං.

“The deluded person does not know the true goal, the deluded person does not see the Dhamma; there is blinding darkness then, when delusion overcomes a person.

‘‘යො [Pg.253] ච මොහං පහන්ත්වාන, මොහනෙය්‍යෙ න මුය්හති;

මොහං විහන්ති සො සබ්බං, ආදිච්චොවුදයං තම’’න්ති.

“But one who, having abandoned delusion, is not deluded by what is deluding—he dispels all delusion, as the rising sun, the darkness.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One, thus have I heard. The ninth.

10. දෙවදත්තසුත්තං

10. The Discourse on Devadatta

89. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

89. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, thus have I heard:

‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මෙහි අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. කතමෙහි තීහි? පාපිච්ඡතාය, භික්ඛවෙ, අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. පාපමිත්තතාය, භික්ඛවෙ, අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. සති ඛො පන උත්තරිකරණීයෙ ඔරමත්තකෙන විසෙසාධිගමෙන අන්තරා වොසානං ආපාදි. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි අසද්ධම්මෙහි අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, overcome and with his mind consumed by three unrighteous qualities, Devadatta is bound for the plane of misery, bound for hell, to remain for the aeon, incurable. What three? Bhikkhus, overcome and with his mind consumed by evil desires, Devadatta is bound for the plane of misery, bound for hell, to remain for the aeon, incurable. Bhikkhus, overcome and with his mind consumed by evil friendship, Devadatta is bound for the plane of misery, bound for hell, to remain for the aeon, incurable. And while there was still more to be done, he came to a standstill midway with the attainment of a minor distinction. Bhikkhus, overcome and with his mind consumed by these three unrighteous qualities, Devadatta is bound for the plane of misery, bound for hell, to remain for the aeon, incurable.” This is the meaning the Blessed One spoke. On that occasion this was said:

‘‘මා ජාතු කොචි ලොකස්මිං, පාපිච්ඡො උදපජ්ජථ;

තදමිනාපි ජානාථ, පාපිච්ඡානං යථා ගති.

“May no one with evil desires ever arise in the world. By this you may know the destination of those with evil desires.

‘‘පණ්ඩිතොති සමඤ්ඤාතො, භාවිතත්තොති සම්මතො;

ජලංව යසසා අට්ඨා, දෙවදත්තොති විස්සුතො.

“He was known as ‘wise,’ esteemed as ‘one with a developed self’; shining with fame he stood, Devadatta, so renowned.

‘‘සො පමාණමනුචිණ්ණො, ආසජ්ජ නං තථාගතං;

අවීචිනිරයං පත්තො, චතුද්වාරං භයානකං.

Not knowing his own measure, having assailed the Tathāgata, he reached the Avīci hell, the dreadful, four-doored.

‘‘අදුට්ඨස්ස හි යො දුබ්භෙ, පාපකම්මං අකුබ්බතො;

තමෙව පාපං ඵුසති, දුට්ඨචිත්තං අනාදරං.

Whoever harms one who is not corrupt, one who does no evil deed, that evil recoils upon that very person—the corrupt-minded and disrespectful.

‘‘සමුද්දං විසකුම්භෙන, යො මඤ්ඤෙය්‍ය පදූසිතුං;

න සො තෙන පදූසෙය්‍ය, භෙස්මා හි උදධි මහා.

Whoever might think to pollute the ocean with a pot of poison would not pollute it thereby, for the great ocean is awesome.

‘‘එවමෙව [Pg.254] තථාගතං, යො වාදෙන විහිංසති;

සම්මග්ගතං සන්තචිත්තං, වාදො තම්හි න රූහති.

So too, one who assails with words the Tathāgata—the one rightly gone, with a peaceful mind—that speech does not take root in him.

‘‘තාදිසං මිත්තං කුබ්බෙථ, තඤ්ච සෙවෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

යස්ස මග්ගානුගො භික්ඛු, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

A wise person should make such a one a friend and should associate with him. A bhikkhu following his path would attain the destruction of suffering.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Tenth.

චතුත්ථො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The Fourth Chapter is concluded.

තස්සුද්දානං –

Its summary:

විතක්කාසක්කාරසද්ද, චවනලොකෙ අසුභං;

ධම්මඅන්ධකාරමලං, දෙවදත්තෙන තෙ දසාති.

Thoughts, honor, sound, decline, the world, the foul; Dhamma, darkness, stain, and with Devadatta, they are ten.

5. පඤ්චමවග්ගො

The Fifth Chapter

1. අග්ගප්පසාදසුත්තං

The Sutta on the Foremost Confidences

90. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

5. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අග්ගප්පසාදා. කතමෙ තයො? යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තා අපදා වා ද්විපදා වා චතුප්පදා වා බහුප්පදා වා රූපිනො වා අරූපිනො වා සඤ්ඤිනො වා අසඤ්ඤිනො වා නෙවසඤ්ඤිනාසඤ්ඤිනො වා, තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. යෙ, භික්ඛවෙ, බුද්ධෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

1. “Bhikkhus, there are these three foremost confidences. What three? Insofar as there are beings, bhikkhus—whether footless or two-footed, four-footed or many-footed, with form or formless, percipient or non-percipient, or neither-percipient-nor-non-percipient—the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is declared the foremost of them. Those, bhikkhus, who have confidence in the Buddha have confidence in the foremost. For those with confidence in the foremost, the result is foremost.

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා සඞ්ඛතා වා අසඞ්ඛතා වා, විරාගො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං මදනිම්මදනො පිපාසවිනයො ආලයසමුග්ඝාතො වට්ටුපච්ඡෙදො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. යෙ, භික්ඛවෙ, විරාගෙ ධම්මෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

90. “Insofar as there are phenomena, bhikkhus, whether conditioned or unconditioned, dispassion is declared the foremost of them, that is, the subduing of intoxication, the removal of thirst, the uprooting of clinging, the cutting off of the round of existence, the destruction of craving, dispassion, cessation, Nibbāna. Those, bhikkhus, who have confidence in the Dhamma of dispassion have confidence in the foremost. For those with confidence in the foremost, the result is foremost.

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝා වා ගණා වා, තථාගතසාවකසඞ්ඝො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස [Pg.255] භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. යෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අග්ගප්පසාදා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Insofar as there are communities or groups, bhikkhus, the Saṅgha of the Tathāgata’s disciples is declared the foremost of them, that is, the four pairs of persons, the eight individuals. This Saṅgha of the Blessed One’s disciples is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. Those, bhikkhus, who have confidence in the Saṅgha have confidence in the foremost. For those with confidence in the foremost, the result is foremost. These, bhikkhus, are the three foremost confidences.” This is the meaning the Blessed One spoke. Herein, it is said thus:

‘‘අග්ගතො වෙ පසන්නානං, අග්ගං ධම්මං විජානතං;

අග්ගෙ බුද්ධෙ පසන්නානං, දක්ඛිණෙය්‍යෙ අනුත්තරෙ.

“For those confident in the foremost, knowing the foremost Dhamma; for those confident in the foremost Buddha, the unsurpassed recipient of offerings;

‘‘අග්ගෙ ධම්මෙ පසන්නානං, විරාගූපසමෙ සුඛෙ;

අග්ගෙ සඞ්ඝෙ පසන්නානං, පුඤ්ඤක්ඛෙත්තෙ අනුත්තරෙ.

“For those confident in the foremost Dhamma, the bliss of dispassion and peace; for those confident in the foremost Saṅgha, the unsurpassed field of merit.

‘‘අග්ගස්මිං දානං දදතං, අග්ගං පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;

අග්ගං ආයු ච වණ්ණො ච, යසො කිත්ති සුඛං බලං.

“For those giving gifts to the foremost, foremost merit increases; foremost their lifespan and beauty, fame, renown, happiness, and strength.

‘‘අග්ගස්ස දාතා මෙධාවී, අග්ගධම්මසමාහිතො;

දෙවභූතො මනුස්සො වා, අග්ගප්පත්තො පමොදතී’’ති.

“The wise giver to the foremost, established in the foremost Dhamma, whether having become a deva or a human, rejoices, having attained the foremost.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The First.

2. ජීවිකසුත්තං

The Sutta on Livelihood

91. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘අන්තමිදං, භික්ඛවෙ, ජීවිකානං යදිදං පිණ්ඩොල්‍යං. අභිසාපොයං, භික්ඛවෙ, ලොකස්මිං – ‘පිණ්ඩොලො විචරසි පත්තපාණී’ති. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා උපෙන්ති අත්ථවසිකා, අත්ථවසං පටිච්ච; නෙව රාජාභිනීතා, න චොරාභිනීතා, න ඉණට්ටා, න භයට්ටා, න ආජීවිකාපකතා. අපි ච ඛො ‘ඔතිණ්ණම්හා ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා, අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. එවං පබ්බජිතො චායං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො, බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඡවාලාතං උභතොපදිත්තං මජ්ඣෙ ගූථගතං නෙව ගාමෙ කට්ඨත්ථං ඵරති [Pg.256] න අරඤ්ඤෙः තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි ගිහිභොගා පරිහීනො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච න පරිපූරෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

2. “Bhikkhus, this is the lowest of livelihoods, that is, the alms-round. This is a curse in the world, bhikkhus: ‘You wander about as an alms-gatherer with a bowl in your hand!’ Yet, bhikkhus, sons of good family undertake this for a reason, based on a purpose; not because they have been driven to it by kings or robbers, not because they are in debt or live in fear, not because they have lost their livelihood. Rather, they go forth thinking: ‘We are immersed in birth, aging, and death; in sorrow, lamentation, pain, dejection, and despair. We are immersed in suffering, oppressed by suffering. Surely an end of this whole mass of suffering can be made known!’ But if, having gone forth thus, that son of good family is covetous, with intense lust for sensual pleasures, with a mind of ill will and corrupt intentions, with lapsed mindfulness and no clear comprehension, unconcentrated, with a bewildered mind, with faculties unrestrained—I say that person is like a firebrand from a charnel ground, burning at both ends and smeared with dung in the middle, which serves as timber neither in the village nor in the forest. Just so, I say, is this person: he has fallen short of the householder’s enjoyments and does not fulfill the purpose of recluseship.” This is the meaning the Blessed One spoke. Herein, it is said thus:

‘‘ගිහිභොගා පරිහීනො, සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච දුබ්භගො;

පරිධංසමානො පකිරෙති, ඡවාලාතංව නස්සති.

91. “Fallen short of the householder's enjoyments and unfortunate in the purpose of recluseship, he falls to ruin and is scattered, perishing like a firebrand from a charnel ground.

‘‘කාසාවකණ්ඨා බහවො, පාපධම්මා අසඤ්ඤතා;

පාපා පාපෙහි කම්මෙහි, නිරයං තෙ උපපජ්ජරෙ.

“Many with saffron robes around their necks are of evil nature and unrestrained. The evil, through their evil deeds, are reborn in hell.

‘‘සෙය්‍යො අයොගුළො භුත්තො, තත්තො අග්ගිසිඛූපමො;

යඤ්චෙ භුඤ්ජෙය්‍ය දුස්සීලො, රට්ඨපිණ්ඩමසඤ්ඤතො’’ති.

“Better to eat an iron ball, heated and like a flame of fire, than that an immoral and unrestrained person should eat the country’s alms-food.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Second.

3. සඞ්ඝාටිකණ්ණසුත්තං

The Sutta on the Corner of the Robe

92. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard:

‘‘සඞ්ඝාටිකණ්ණෙ චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගහෙත්වා පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධො අස්ස පාදෙ පාදං නික්ඛිපන්තො, සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො; අථ ඛො සො ආරකාව මය්හං, අහඤ්ච තස්ස. තං කිස්ස හෙතු? ධම්මඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න පස්සති. ධම්මං අපස්සන්තො න මං පස්සති.

3. “Even if, bhikkhus, a bhikkhu were to take hold of the corner of my outer robe and follow close behind, treading in my very footsteps, yet if he is covetous, with intense lust for sensual pleasures, with a mind of ill will, with corrupt intentions, with lapsed mindfulness and no clear comprehension, unconcentrated, with a bewildered mind, and with faculties unrestrained—then he is far from me, and I am far from him. For what reason? Because, bhikkhus, that bhikkhu does not see the Dhamma. Not seeing the Dhamma, he does not see me.

‘‘යොජනසතෙ චෙපි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විහරෙය්‍ය. සො ච හොති අනභිජ්ඣාලු කාමෙසු න තිබ්බසාරාගො අබ්‍යාපන්නචිත්තො අපදුට්ඨමනසඞ්කප්පො උපට්ඨිතස්සති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්‍රියො; අථ ඛො සො සන්තිකෙව මය්හං, අහඤ්ච තස්ස. තං කිස්ස හෙතු? ධම්මං හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පස්සති; ධම්මං පස්සන්තො මං පස්සතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Even if, monks, that monk were to live a hundred yojanas away, yet if he is not covetous, without intense passion for sensual pleasures, with a mind free of ill will, with uncorrupted mental intentions, with mindfulness established, clearly comprehending, concentrated, with a one-pointed mind, and with senses restrained—then he is near to me, and I am near to him. For what reason? Because, monks, that monk sees the Dhamma; seeing the Dhamma, he sees me.” This is the meaning the Blessed One stated. In connection with this, it was said:

‘‘අනුබන්ධොපි චෙ අස්ස, මහිච්ඡො ච විඝාතවා;

එජානුගො අනෙජස්ස, නිබ්බුතස්ස අනිබ්බුතො;

ගිද්ධො සො වීතගෙධස්ස, පස්ස යාවඤ්ච ආරකා.

“Though following close behind, one of great wishes, given to vexation; the agitated follower of the unagitated, the unquenched of the quenched, the greedy of the greedless one—see how far away he is!

‘‘යො [Pg.257] ච ධම්මමභිඤ්ඤාය, ධම්මමඤ්ඤාය පණ්ඩිතො;

රහදොව නිවාතෙ ච, අනෙජො වූපසම්මති.

“But the wise one who, having directly known and understood the Dhamma, is untrembling and at peace, like a lake in a windless place.

‘‘අනෙජො සො අනෙජස්ස, නිබ්බුතස්ස ච නිබ්බුතො;

අගිද්ධො වීතගෙධස්ස, පස්ස යාවඤ්ච සන්තිකෙ’’ති.

“The unagitated one of the unagitated, the quenched of the quenched, the ungreedy of the one free from greed—see how near he is!”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The third.

4. අග්ගිසුත්තං

4. The Fires

93. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

93. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අග්ගී. කතමෙ තයො? රාගග්ගි, දොසග්ගි, මොහග්ගි – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අග්ගී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, there are these three fires. What three? The fire of lust, the fire of hatred, and the fire of delusion. These, monks, are the three fires.” This is the meaning the Blessed One stated. In connection with this, it was said:

‘‘රාගග්ගි දහති මච්චෙ, රත්තෙ කාමෙසු මුච්ඡිතෙ;

දොසග්ගි පන බ්‍යාපන්නෙ, නරෙ පාණාතිපාතිනො.

“The fire of lust burns mortals impassioned and infatuated with sensual pleasures; but the fire of hatred burns malicious people, those who destroy living beings.

‘‘මොහග්ගි පන සම්මූළ්හෙ, අරියධම්මෙ අකොවිදෙ;

එතෙ අග්ගී අජානන්තා, සක්කායාභිරතා පජා.

“And the fire of delusion burns the bewildered, those unskilled in the noble Dhamma. Not knowing these fires, this generation delights in personal identity.

‘‘තෙ වඩ්ඪයන්ති නිරයං, තිරච්ඡානඤ්ච යොනියො;

අසුරං පෙත්තිවිසයං, අමුත්තා මාරබන්ධනා.

“They swell the hells, the animal realm, the sphere of ghosts, and the host of asuras; they are not released from Māra’s bonds.

‘‘යෙ ච රත්තින්දිවා යුත්තා, සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ;

තෙ නිබ්බාපෙන්ති රාගග්ගිං, නිච්චං අසුභසඤ්ඤිනො.

“But those who are devoted day and night to the teaching of the Perfectly Enlightened One—they, ever perceiving the foul, extinguish the fire of lust.

‘‘දොසග්ගිං පන මෙත්තාය, නිබ්බාපෙන්ති නරුත්තමා;

මොහග්ගිං පන පඤ්ඤාය, යායං නිබ්බෙධගාමිනී.

“The best of men extinguish the fire of hatred with loving-kindness; and the fire of delusion with the wisdom that leads to penetration.

‘‘තෙ නිබ්බාපෙත්වා නිපකා, රත්තින්දිවමතන්දිතා;

අසෙසං පරිනිබ්බන්ති, අසෙසං දුක්ඛමච්චගුං.

“Having extinguished them, the prudent ones, unwearying day and night, attain final Nibbāna without remainder; they have overcome all suffering without remainder.

‘‘අරියද්දසා වෙදගුනො, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

“Seers of the noble, knowers of the lore, wise through perfect understanding, having directly known the destruction of birth, they come no more to renewed existence.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The fourth.

5. උපපරික්ඛසුත්තං

5. Close Examination

94. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.258] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

94. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථාස්ස උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, a monk should examine in such a way that while he is examining, his consciousness is not scattered and dispersed externally and not established internally, and being free from clinging, he is not agitated. When, monks, a monk’s consciousness is not scattered and dispersed externally and not established internally, and being free from clinging, he is not agitated, for him there is no origin for the future arising of the suffering of birth, aging, and death.” This is the meaning the Blessed One stated. In connection with this, it was said:

‘‘සත්තසඞ්ගප්පහීනස්ස, නෙත්තිච්ඡින්නස්ස භික්ඛුනො;

වික්ඛීණො ජාතිසංසාරො, නත්ථි තස්ස පුනබ්භවො’’ති.

“For the monk who has abandoned the seven attachments, who has cut off the guide, the round of births is exhausted; for him there is no renewed existence.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The fifth.

6. කාමූපපත්තිසුත්තං

6. Sensual Rebirths

95. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

95. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, කාමූපපත්තියො. කතමා තිස්සො? පච්චුපට්ඨිතකාමා, නිම්මානරතිනො, පරනිම්මිතවසවත්තිනො – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො කාමූපපත්තියො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, there are these three kinds of sensual rebirth. What three? There are beings for whom sensual pleasures are at hand; there are the devas who delight in their own creations; and there are the devas who wield power over the creations of others. These, monks, are the three kinds of sensual rebirth.” This is the meaning the Blessed One stated. In connection with this, it was said:

‘‘පච්චුපට්ඨිතකාමා ච, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;

නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ චඤ්ඤෙ කාමභොගිනො;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තරෙ.

“Those for whom sensual pleasures are at hand, the devas who wield power, the devas who delight in their own creations, and whatever other beings enjoy sensual pleasures—none transcend the round of existence, becoming this or that.

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, කාමභොගෙසු පණ්ඩිතො;

සබ්බෙ පරිච්චජෙ කාමෙ, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා.

“Having understood this danger in sensual enjoyments, the wise person should abandon all sensual pleasures, both the divine and the human.

‘‘පියරූපසාතගධිතං, ඡෙත්වා සොතං දුරච්චයං;

අසෙසං පරිනිබ්බන්ති, අසෙසං දුක්ඛමච්චගුං.

“Having cut the hard-to-cross stream of greed for what is dear and pleasant, they attain final Nibbāna without remainder; they have overcome all suffering without remainder.

‘‘අරියද්දසා වෙදගුනො, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

“Seers of the noble, knowers of the lore, wise through perfect understanding, having directly known the destruction of birth, they come no more to renewed existence.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The sixth.

7. කාමයොගසුත්තං

7. The Yoke of Sensual Desire

96. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.259] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

96. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘කාමයොගයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගයුත්තො ආගාමී හොති ආගන්තා ඉත්ථත්තං. කාමයොගවිසංයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගයුත්තො අනාගාමී හොති අනාගන්තා ඉත්ථත්තං. කාමයොගවිසංයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගවිසංයුත්තො අරහා හොති, ඛීණාසවො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Monks, one yoked to the yoke of sensual desire and yoked to the yoke of becoming is a returner, one who comes back to this state of being. Monks, one disjoined from the yoke of sensual desire but yoked to the yoke of becoming is a non-returner, one who does not come back to this state of being. Monks, one disjoined from the yoke of sensual desire and disjoined from the yoke of becoming is an arahant, one whose taints are destroyed.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this it is said:

‘‘කාමයොගෙන සංයුත්තා, භවයොගෙන චූභයං;

සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතිමරණගාමිනො.

“Yoked by the yoke of sensual desire and by the yoke of becoming, both, beings fare on through saṃsāra, subject to birth and death.”

‘‘යෙ ච කාමෙ පහන්ත්වාන, අප්පත්තා ආසවක්ඛයං;

භවයොගෙන සංයුත්තා, අනාගාමීති වුච්චරෙ.

“But those who have abandoned sensual pleasures without having reached the destruction of the taints, being yoked to the yoke of becoming, are called non-returners.”

‘‘යෙ ච ඛො ඡින්නසංසයා, ඛීණමානපුනබ්භවා;

තෙ වෙ පාරඞ්ගතා ලොකෙ, යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’’න්ති.

“But those who have cut off doubt, whose conceit and renewed existence are destroyed—they have indeed gone beyond in the world, those who have reached the destruction of the taints.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning too was spoken by the Blessed One, so I have heard. The seventh.

කල්‍යාණසීලසුත්තං

Admirable Virtue

97. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

97. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘කල්‍යාණසීලො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණධම්මො කල්‍යාණපඤ්ඤො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චති –

“Monks, a monk of admirable virtue, admirable qualities, and admirable wisdom is called in this Dhamma and Discipline ‘a perfect one, one who has lived the holy life, a supreme person.’”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණසීලො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති, ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණසීලො හොති. ඉති කල්‍යාණසීලො.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu of admirable virtue? Here, bhikkhus, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha, possessed of good conduct and resort, seeing danger in the slightest faults. He trains by undertaking the training rules. It is in this way, bhikkhus, that a bhikkhu is of admirable virtue. Thus he is of admirable virtue.”

‘‘කල්‍යාණධම්මො [Pg.260] ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තන්නං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණධම්මො හොති. ඉති කල්‍යාණසීලො, කල්‍යාණධම්මො.

“And how is he of admirable qualities? Here, bhikkhus, a bhikkhu dwells devoted to developing the seven sets of states pertaining to enlightenment. It is in this way, bhikkhus, that a bhikkhu is of admirable qualities. Thus he is of admirable virtue and of admirable qualities.”

‘‘කල්‍යාණපඤ්ඤො ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණපඤ්ඤො හොති.

“And how is he of admirable wisdom? Here, bhikkhus, with the destruction of the taints, a bhikkhu in this very life enters and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for himself with direct knowledge. It is in this way, bhikkhus, that a bhikkhu is of admirable wisdom.”

‘‘ඉති කල්‍යාණසීලො කල්‍යාණධම්මො කල්‍යාණපඤ්ඤො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Thus, being of admirable virtue, admirable qualities, and admirable wisdom, in this Dhamma and Discipline he is called ‘a perfect one, one who has lived the holy life, a supreme person.’” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this it is said:

‘‘යස්ස කායෙන වාචාය, මනසා නත්ථි දුක්කටං;

තං වෙ කල්‍යාණසීලොති, ආහු භික්ඛුං හිරීමනං.

“One who has done no wrong by body, speech, or mind—that conscientious bhikkhu they call one of admirable virtue.”

‘‘යස්ස ධම්මා සුභාවිතා, සත්ත සම්බොධිගාමිනො;

තං වෙ කල්‍යාණධම්මොති, ආහු භික්ඛුං අනුස්සදං.

“One for whom the qualities are well developed, the seven that lead to full enlightenment—that humble bhikkhu they call one of admirable qualities.”

‘‘යො දුක්ඛස්ස පජානාති, ඉධෙව ඛයමත්තනො;

තං වෙ කල්‍යාණපඤ්ඤොති, ආහු භික්ඛුං අනාසවං.

“One who understands right here the destruction of his own suffering—that taintless bhikkhu they call one of admirable wisdom.”

‘‘තෙහි ධම්මෙහි සම්පන්නං, අනීඝං ඡින්නසංසයං;

අසිතං සබ්බලොකස්ස, ආහු සබ්බපහායින’’න්ති.

“Endowed with these qualities, untroubled, with doubt cut off, unattached to the entire world, they call him one who has abandoned all.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This too is the meaning spoken by the Blessed One, so I have heard. Eighth.

9. දානසුත්තං

9. The Discourse on Giving

98. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

98. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘ද්වෙමානි, භික්ඛවෙ, දානානි – ආමිසදානඤ්ච ධම්මදානඤ්ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං දානානං යදිදං – ධම්මදානං.

“Bhikkhus, there are these two kinds of giving: the giving of material things and the giving of the Dhamma. Of these two kinds of giving, this is the foremost, namely, the giving of the Dhamma.

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සංවිභාගා – ආමිසසංවිභාගො ච ධම්මසංවිභාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං සංවිභාගානං යදිදං – ධම්මසංවිභාගො.

“Bhikkhus, there are these two kinds of sharing: the sharing of material things and the sharing of the Dhamma. Of these two kinds of sharing, this is the foremost, namely, the sharing of the Dhamma.

‘‘ද්වෙමෙ[Pg.261], භික්ඛවෙ, අනුග්ගහා – ආමිසානුග්ගහො ච ධම්මානුග්ගහො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං අනුග්ගහානං යදිදං – ධම්මානුග්ගහො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these two kinds of help: help with material things and help with the Dhamma. Of these two kinds of help, this is the foremost, namely, help with the Dhamma.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this it is said:

‘‘යමාහු දානං පරමං අනුත්තරං, යං සංවිභාගං භගවා අවණ්ණයි ;

අග්ගම්හි ඛෙත්තම්හි පසන්නචිත්තො, විඤ්ඤූ පජානං කො න යජෙථ කාලෙ.

“That which they call the supreme, unsurpassed gift, that sharing which the Blessed One praised: what wise person, understanding this, with a confident mind in the foremost field, would not make an offering at the proper time?

‘‘යෙ චෙව භාසන්ති සුණන්ති චූභයං, පසන්නචිත්තා සුගතස්ස සාසනෙ;

තෙසං සො අත්ථො පරමො විසුජ්ඣති, යෙ අප්පමත්තා සුගතස්ස සාසනෙ’’ති.

“For those who both speak and listen with confident minds in the teaching of the Well-Farer, and who are heedful in that teaching, for them the supreme benefit is perfectly purified.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This too is the meaning spoken by the Blessed One, so I have heard. Ninth.

10. තෙවිජ්ජසුත්තං

10. The Discourse on the Threefold True Knowledge

99. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

99. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘ධම්මෙනාහං, භික්ඛවෙ, තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙන.

“Bhikkhus, it is in accordance with the Dhamma that I declare a brahmin to be one with the threefold true knowledge, not another who is such by mere chatter and prattle.

‘‘කථඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ධම්මෙන තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙන? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො. සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං. තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො. සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති[Pg.262]. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. අයමස්ස පඨමා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

“And how, bhikkhus, do I declare a brahmin to be one with the threefold true knowledge in accordance with the Dhamma, not another who is such by mere chatter and prattle? Here, bhikkhus, a bhikkhu recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births, many eons of world-contraction, many eons of world-expansion, many eons of world-contraction and expansion: ‘There I was so-named, of such a clan, with such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my life-span. Passing away from there, I was reborn elsewhere. There too I was so-named, of such a clan, with such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my life-span. Passing away from there, I have been reborn here.’ Thus he recollects his manifold past lives with their aspects and details. This is the first true knowledge that he has attained. Ignorance has been dispelled and true knowledge has arisen; darkness has been dispelled and light has arisen, as happens for one who dwells heedful, ardent, and resolute.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. අයමස්ස දුතියා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

“Again, bhikkhus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, a bhikkhu sees beings passing away and being reborn, inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate. He understands how beings fare according to their kamma: ‘These beings—who were endowed with bad conduct of body, speech, and mind, who reviled the noble ones, held wrong view, and undertook actions under the influence of wrong view—with the breakup of the body, after death, have been reborn in a state of deprivation, in a bad destination, in the lower world, in hell. But these beings—who were endowed with good conduct of body, speech, and mind, who did not revile the noble ones, held right view, and undertook actions under the influence of right view—with the breakup of the body, after death, have been reborn in a good destination, in a heavenly world.’ Thus with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and being reborn, inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate, and he understands how beings fare according to their kamma. This is the second true knowledge that he has attained. Ignorance has been dispelled and true knowledge has arisen; darkness has been dispelled and light has arisen, as happens for one who dwells heedful, ardent, and resolute.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. අයමස්ස තතියා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. එවං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ධම්මෙන තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Again, bhikkhus, with the destruction of the taints, a bhikkhu in this very life enters and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for himself with direct knowledge. This is the third true knowledge that he has attained. Ignorance has been dispelled and true knowledge has arisen; darkness has been dispelled and light has arisen, as happens for one who dwells heedful, ardent, and resolute. It is in this way, bhikkhus, that I declare a brahmin to be one with the threefold true knowledge in accordance with the Dhamma, not one who is such by mere chatter and prattle.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this it is said:

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යොවෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි.

“The sage who knows his past lives, who sees the heavens and the planes of woe, and has reached the destruction of birth, has culminated in direct knowledge.”

‘‘එතාහි [Pg.263] තීහි විජ්ජාහි, තෙවිජ්ජො හොති බ්‍රාහ්මණො;

තමහං වදාමි තෙවිජ්ජං, නාඤ්ඤං ලපිතලාපන’’න්ති.

“By these three true knowledges a brahmin is one with the threefold true knowledge. Him I call one with the threefold true knowledge, not another who is a mere chatterer and prattler.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This too is the meaning spoken by the Blessed One, so I have heard. Tenth.

පඤ්චමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

The Fifth Chapter is finished.

තස්සුද්දානං –

Its summary:

පසාද ජීවිත සඞ්ඝාටි, අග්ගි උපපරික්ඛයා;

උපපත්ති කාම කල්‍යාණං, දානං ධම්මෙන තෙ දසාති.

Confidence, life, the outer robe, fire, defilement, and destruction; rebirth, sensual desire, the admirable, giving, and by the Dhamma—these are the ten.

තිකනිපාතො නිට්ඨිතො.

The Book of Threes is finished.

4. චතුක්කනිපාතො

The Book of Fours

1. බ්‍රාහ්මණධම්මයාගසුත්තං

The Brahmin’s Dhamma Sacrifice

100. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.264] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

4. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘අහමස්මි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො යාචයොගො සදා පයතපාණි අන්තිමදෙහධරො අනුත්තරො භිසක්කො සල්ලකත්තො. තස්ස මෙ තුම්හෙ පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා ධම්මජා ධම්මනිම්මිතා ධම්මදායාදා, නො ආමිසදායාදා.

1. “Bhikkhus, I am a brahmin, ever accessible to entreaties, with hands ever washed, bearing my final body, the unsurpassed physician and surgeon. You are my own legitimate sons, born from my mouth, born of the Dhamma, fashioned by the Dhamma, heirs to the Dhamma, not heirs to material things.”

‘‘ද්වෙමානි, භික්ඛවෙ, දානානි – ආමිසදානඤ්ච ධම්මදානඤ්ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං දානානං යදිදං – ධම්මදානං.

100. “Bhikkhus, there are these two gifts: the gift of material things and the gift of the Dhamma. Of these two gifts, bhikkhus, this is the foremost, namely, the gift of the Dhamma.”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සංවිභාගා – ආමිසසංවිභාගො ච ධම්මසංවිභාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං සංවිභාගානං යදිදං – ධම්මසංවිභාගො.

“Bhikkhus, there are these two kinds of sharing: the sharing of material things and the sharing of the Dhamma. Of these two kinds of sharing, bhikkhus, this is the foremost, namely, the sharing of the Dhamma.”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අනුග්ගහා – ආමිසානුග්ගහො ච ධම්මානුග්ගහො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං අනුග්ගහානං යදිදං – ධම්මානුග්ගහො.

“Bhikkhus, there are these two kinds of assistance: material assistance and Dhamma assistance. Of these two kinds of assistance, bhikkhus, this is the foremost, namely, Dhamma assistance.”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, යාගා – ආමිසයාගො ච ධම්මයාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං යාගානං යදිදං – ධම්මයාගො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these two sacrifices: the material sacrifice and the Dhamma sacrifice. Of these two sacrifices, bhikkhus, this is the foremost, namely, the Dhamma sacrifice.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it is said:

‘‘යො ධම්මයාගං අයජී අමච්ඡරී, තථාගතො සබ්බභූතානුකම්පී ;

තං තාදිසං දෙවමනුස්සසෙට්ඨං, සත්තා නමස්සන්ති භවස්ස පාරගු’’න්ති.

“He who has offered the Dhamma sacrifice, free from selfishness, the Tathagata, compassionate to all beings; that one, such a one, supreme among gods and humans, beings venerate, the one who has gone beyond becoming.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

This too is the meaning that was spoken by the Blessed One, so I have heard. First.

2. සුලභසුත්තං

Easily Obtained

101. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, අප්පානි චෙව සුලභානි ච, තානි ච අනවජ්ජානි. කතමානි චත්තාරි? පංසුකූලං, භික්ඛවෙ, චීවරානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. පිණ්ඩියාලොපො[Pg.265], භික්ඛවෙ, භොජනානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. රුක්ඛමූලං, භික්ඛවෙ, සෙනාසනානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. පූතිමුත්තං, භික්ඛවෙ, භෙසජ්ජානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච තඤ්ච අනවජ්ජං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරි අප්පානි චෙව සුලභානි ච, තානි ච අනවජ්ජානි. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පෙන ච තුට්ඨො හොති සුලභෙන ච (අනවජ්ජෙන ච), ඉමස්සාහං අඤ්ඤතරං සාමඤ්ඤඞ්ගන්ති වදාමී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

2. “Bhikkhus, these four things are trifling, easy to obtain, and blameless. What four? Among robes, bhikkhus, rag-robes are trifling, easy to obtain, and blameless. Among foods, bhikkhus, almsfood is trifling, easy to obtain, and blameless. Among lodgings, bhikkhus, the root of a tree is trifling, easy to obtain, and blameless. Among medicines, bhikkhus, fermented urine is trifling, easy to obtain, and blameless. These, bhikkhus, are the four things that are trifling, easy to obtain, and blameless. When, bhikkhus, a bhikkhu is content with what is trifling and easily obtained, I declare this to be one of the constituents of the ascetic life.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it is said:

‘‘අනවජ්ජෙන තුට්ඨස්ස, අප්පෙන සුලභෙන ච;

න සෙනාසනමාරබ්භ, චීවරං පානභොජනං;

විඝාතො හොති චිත්තස්ස, දිසා නප්පටිහඤ්ඤති.

101. “For one who is content with what is blameless, trifling, and easily obtained, no vexation of mind arises on account of lodging, robes, drink, and food, and his course is unobstructed.

‘‘යෙ චස්ස ධම්මා අක්ඛාතා, සාමඤ්ඤස්සානුලොමිකා;

අධිග්ගහිතා තුට්ඨස්ස, අප්පමත්තස්ස භික්ඛුනො’’ති.

“And those teachings declared by him, which are conformable to the ascetic life, are acquired by the bhikkhu who is content and heedful.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

This too is the meaning that was spoken by the Blessed One, so I have heard. Second.

3. ආසවක්ඛයසුත්තං

The Destruction of the Taints

102. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘ජානතොහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො, කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ඉදං දුක්ඛන්ති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛසමුදයොති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛනිරොධොති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, I declare the destruction of the taints for one who knows and sees, not for one who does not know and see. And for one who knows what, for one who sees what, bhikkhus, is there the destruction of the taints? ‘This is suffering’—for one who knows and sees this, the taints are destroyed. ‘This is the origin of suffering’—for one who knows and sees this, the taints are destroyed. ‘This is the cessation of suffering’—for one who knows and sees this, the taints are destroyed. ‘This is the path leading to the cessation of suffering’—for one who knows and sees this, the taints are destroyed. It is for one who knows thus and sees thus, bhikkhus, that the taints are destroyed.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it is said:

‘‘සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස, උජුමග්ගානුසාරිනො;

ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං, තතො අඤ්ඤා අනන්තරා.

“For a trainee who is training, following the direct path, first comes the knowledge in destruction, and immediately after, final knowledge.

‘‘තතො [Pg.266] අඤ්ඤා විමුත්තස්ස, විමුත්තිඤාණමුත්තමං;

උප්පජ්ජති ඛයෙ ඤාණං, ඛීණා සංයොජනා ඉති.

“Then for one liberated by final knowledge, the supreme knowledge of liberation arises, the knowledge in destruction: ‘The fetters are destroyed.’

‘‘න ත්වෙවිදං කුසීතෙන, බාලෙනමවිජානතා;

නිබ්බානං අධිගන්තබ්බං, සබ්බගන්ථප්පමොචන’’න්ති.

“But this Nibbāna, the release from all bonds, cannot be attained by one who is lazy, or by a fool who is ignorant.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

This too is the meaning that was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Third.

4. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

4. The Discourse on Ascetics and Brahmins

103. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

103. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති – න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පනෙතෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති.

“Bhikkhus, whatever ascetics or brahmins do not understand as it really is: ‘This is suffering’; do not understand as it really is: ‘This is the origin of suffering’; do not understand as it really is: ‘This is the cessation of suffering’; do not understand as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering’—I do not consider them, bhikkhus, to be ascetics among ascetics or brahmins among brahmins. Nor do those venerable ones, in this very life, dwell having for themselves directly known, realized, and attained the goal of asceticism or the goal of brahminhood.

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානන්ති – තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා, තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“But, bhikkhus, whatever ascetics or brahmins understand as it really is: ‘This is suffering’; understand as it really is: ‘This is the origin of suffering’; understand as it really is: ‘This is the cessation of suffering’; understand as it really is: ‘This is the path leading to the cessation of suffering’—I consider them, bhikkhus, to be ascetics among ascetics and brahmins among brahmins. And those venerable ones, in this very life, dwell having for themselves directly known, realized, and attained the goal of asceticism and the goal of brahminhood.” This is the meaning the Blessed One spoke. In reference to this, it is said:

‘‘යෙ දුක්ඛං නප්පජානන්ති, අථො දුක්ඛස්ස සම්භවං;

යත්ථ ච සබ්බසො දුක්ඛං, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තඤ්ච මග්ගං න ජානන්ති, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

“Those who do not understand suffering, and the origin of suffering, and where suffering entirely, without remainder, ceases, and do not know the path that leads to the stilling of suffering—

‘‘චෙතොවිමුත්තිහීනා තෙ, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියා;

අභබ්බා තෙ අන්තකිරියාය, තෙ වෙ ජාතිජරූපගා.

“—deficient in liberation of mind and also in liberation by wisdom, they are incapable of making an end; they are indeed subject to birth and aging.

‘‘යෙ [Pg.267] ච දුක්ඛං පජානන්ති, අථො දුක්ඛස්ස සම්භවං;

යත්ථ ච සබ්බසො දුක්ඛං, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තඤ්ච මග්ගං පජානන්ති, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

“But those who understand suffering, and the origin of suffering, and where suffering entirely, without remainder, ceases, and who know the path that leads to the stilling of suffering—

‘‘චෙතොවිමුත්තිසම්පන්නා, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියා;

භබ්බා තෙ අන්තකිරියාය, න තෙ ජාතිජරූපගා’’ති.

“—endowed with liberation of mind and also with liberation by wisdom, they are capable of making an end; they are not subject to birth and aging.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

This too is the meaning that was spoken by the Blessed One, so I have heard. The Fourth.

5. සීලසම්පන්නසුත්තං

5. The Discourse on One Accomplished in Virtue

104. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

104. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සීලසම්පන්නා සමාධිසම්පන්නා පඤ්ඤාසම්පන්නා විමුත්තිසම්පන්නා විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නා ඔවාදකා විඤ්ඤාපකා සන්දස්සකා සමාදපකා සමුත්තෙජකා සම්පහංසකා අලංසමක්ඛාතාරො සද්ධම්මස්ස දස්සනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; සවනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; උපසඞ්කමනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; පයිරුපාසනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; අනුස්සරණම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; අනුපබ්බජ්ජම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? තථාරූපෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො අපරිපූරොපි සීලක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි සමාධික්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි පඤ්ඤාක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි විමුත්තික්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති. එවරූපා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සත්ථාරොතිපි වුච්චන්ති, සත්ථවාහාතිපි වුච්චන්ති, රණඤ්ජහාතිපි වුච්චන්ති, තමොනුදාතිපි වුච්චන්ති, ආලොකකරාතිපි වුච්චන්ති, ඔභාසකරාතිපි වුච්චන්ති, පජ්ජොතකරාතිපි වුච්චන්ති, උක්කාධාරාතිපි වුච්චන්ති, පභඞ්කරාතිපි වුච්චන්ති, අරියාතිපි වුච්චන්ති, චක්ඛුමන්තොතිපි වුච්චන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are those bhikkhus who are accomplished in virtue, accomplished in concentration, accomplished in wisdom, accomplished in liberation, and accomplished in the knowledge and vision of liberation; who are admonishers, instructors, explainers, rousers, inciters, and gladdeners, capable of expounding the good Dhamma. I say, bhikkhus, that the sight of such bhikkhus is of great benefit. I say, bhikkhus, that hearing them is of great benefit. I say, bhikkhus, that approaching them is of great benefit. I say, bhikkhus, that attending on them is of great benefit. I say, bhikkhus, that recollecting them is of great benefit. I say, bhikkhus, that following them into homelessness is of great benefit. For what reason? Because when one associates with, resorts to, and attends on such bhikkhus, the aggregate of virtue, if incomplete, goes to fulfillment by development; the aggregate of concentration, if incomplete, goes to fulfillment by development; the aggregate of wisdom, if incomplete, goes to fulfillment by development; the aggregate of liberation, if incomplete, goes to fulfillment by development; and the aggregate of the knowledge and vision of liberation, if incomplete, goes to fulfillment by development. Such bhikkhus, I say, are called teachers, caravan leaders, abandoners of conflict, dispellers of darkness, makers of light, makers of radiance, makers of illumination, torchbearers, bringers of brilliance, noble ones, and seers.” This is the meaning the Blessed One declared. Here it is said:

‘‘පාමොජ්ජකරණං [Pg.268] ඨානං, එතං හොති විජානතං;

යදිදං භාවිතත්තානං, අරියානං ධම්මජීවිනං.

“This is a cause for rejoicing for the discerning: that is, those with developed minds, the noble ones who live by the Dhamma.

‘‘තෙ ජොතයන්ති සද්ධම්මං, භාසයන්ති පභඞ්කරා;

ආලොකකරණා ධීරා, චක්ඛුමන්තො රණඤ්ජහා.

“They illuminate the good Dhamma, shining brightly, the radiant ones; wise ones who make light, seers who have abandoned conflict.”

‘‘යෙසං වෙ සාසනං සුත්වා, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

The wise who hear their teaching and understand it rightly, having directly known the destruction of birth, come no more to renewed existence.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

This meaning, too, was stated by the Blessed One: so I have heard. The Fifth.

6. තණ්හුප්පාදසුත්තං

6. The Discourse on the Arising of Craving

105. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

105. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, තණ්හුප්පාදා, යත්ථ භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති. කතමෙ චත්තාරො? චීවරහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; පිණ්ඩපාතහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; සෙනාසනහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; ඉතිභවාභවහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො තණ්හුප්පාදා යත්ථ භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, there are these four sources of craving, from which craving arises in a bhikkhu when it does arise. What four? On account of robes, bhikkhus, craving arises in a bhikkhu; on account of almsfood, craving arises in a bhikkhu; on account of lodgings, craving arises in a bhikkhu; on account of one state of existence or another, craving arises in a bhikkhu. These, bhikkhus, are the four sources of craving from which craving arises in a bhikkhu when it does arise.” This is the meaning the Blessed One declared. Here it is said:

‘‘තණ්හාදුතියො පුරිසො, දීඝමද්ධාන සංසරං;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තති.

“A person with craving as his companion wanders on through the long course of saṃsāra; from one state of existence to another, he does not overcome saṃsāra.

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවං;

වීතතණ්හො අනාදානො, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

Having understood this danger—that craving is the origin of suffering—a mindful bhikkhu should wander forth, without craving and without grasping.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

This meaning, too, was stated by the Blessed One: so I have heard. The Sixth.

7. සබ්‍රහ්මකසුත්තං

7. The Discourse on Being with Brahmā

106. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

106. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘සබ්‍රහ්මකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සපුබ්බදෙවතානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං [Pg.269] පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සපුබ්බාචරියකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සාහුනෙය්‍යකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති.

“Bhikkhus, those families where the children honor their mother and father in their own home are with Brahmā. Those families are with the first deities. Those families are with the first teachers. Those families are with those worthy of offerings.

‘‘‘බ්‍රහ්මා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘පුබ්බදෙවතා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘පුබ්බාචරියා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘ආහුනෙය්‍යා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. තං කිස්ස හෙතු? බහුකාරා, භික්ඛවෙ, මාතාපිතරො පුත්තානං ආපාදකා පොසකා ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“‘Brahmā,’ bhikkhus, is a designation for one’s mother and father. ‘First deities,’ bhikkhus, is a designation for one’s mother and father. ‘First teachers,’ bhikkhus, is a designation for one’s mother and father. ‘Worthy of offerings,’ bhikkhus, is a designation for one’s mother and father. For what reason? Because parents do much for their children: they bring them forth, they nourish them, and they show them this world.” This is the meaning the Blessed One declared. Here it is said:

‘‘බ්‍රහ්මාති මාතාපිතරො, පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙ;

ආහුනෙය්‍යා ච පුත්තානං, පජාය අනුකම්පකා.

“Mother and father are called ‘Brahmā’ and ‘the first teachers’; compassionate toward their progeny, they are worthy of offerings from their children.

‘‘තස්මා හි නෙ නමස්සෙය්‍ය, සක්කරෙය්‍ය ච පණ්ඩිතො;

අන්නෙන අථ පානෙන, වත්ථෙන සයනෙන ච;

උච්ඡාදනෙන න්හාපනෙන, පාදානං ධොවනෙන ච.

Therefore a wise person should pay homage to them and honor them with food and drink, with clothing and bedding, with anointing and bathing, and with washing of their feet.

‘‘තාය නං පාරිචරියාය, මාතාපිතූසු පණ්ඩිතා;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති.

For that service to one’s parents, the wise praise one here in this life, and after death one rejoices in heaven.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

This meaning, too, was stated by the Blessed One: so I have heard. The Seventh.

8. බහුකාරසුත්තං

8. The Discourse on Being Very Helpful

107. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

107. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘බහුකාරා, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තුම්හාකං යෙ වො පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි. තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, බහුකාරා බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං යං නෙසං ධම්මං දෙසෙථ ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙථ. එවමිදං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤමඤ්ඤං නිස්සාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ඔඝස්ස නිත්ථරණත්ථාය සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, brahmins and householders are very helpful to you, as they provide you with robes, almsfood, lodging, and medicines and provisions for the sick. You too, bhikkhus, are very helpful to brahmins and householders, as you teach them the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and phrasing, and you reveal the spiritual life that is complete and pure. Thus, bhikkhus, this spiritual life is lived in mutual dependence for the purpose of crossing over the flood and for the complete ending of suffering.” The Blessed One spoke this matter. On this it is said:

‘‘සාගාරා [Pg.270] අනගාරා ච, උභො අඤ්ඤොඤ්ඤනිස්සිතා;

ආරාධයන්ති සද්ධම්මං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තරං.

Householders and the homeless, both relying on each other, accomplish the good Dhamma, the unsurpassed security from bondage.

‘‘සාගාරෙසු ච චීවරං, පච්චයං සයනාසනං;

අනගාරා පටිච්ඡන්ති, පරිස්සයවිනොදනං.

From householders the homeless receive robes and requisites, a lodging and a bed, for the dispelling of hardships.

‘‘සුගතං පන නිස්සාය, ගහට්ඨා ඝරමෙසිනො;

සද්දහානා අරහතං, අරියපඤ්ඤාය ඣායිනො.

But householders living at home, relying on the Well-Gone-One, placing faith in the arahants, meditate with noble wisdom.

‘‘ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, මග්ගං සුගතිගාමිනං;

නන්දිනො දෙවලොකස්මිං, මොදන්ති කාමකාමිනො’’ති.

Having practiced the Dhamma here, the path leading to a good destination, they rejoice in the heavenly world, delighting in the sensual pleasures they desire.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Eighth.

9. කුහසුත්තං

9. The Discourse on Deceit

108. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

108. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ කුහා ථද්ධා ලපා සිඞ්ගී උන්නළා අසමාහිතා, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකා. අපගතා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මා ධම්මවිනයා; න ච තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති. යෙ ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ නික්කුහා නිල්ලපා ධීරා අත්ථද්ධා සුසමාහිතා, තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකා. අනපගතා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මා ධම්මවිනයා; තෙ ච ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, those bhikkhus who are deceitful, stubborn, garrulous, boastful, arrogant, and unconcentrated—they are not my bhikkhus. They have departed from this Dhamma and Discipline, and they do not attain growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline. But those bhikkhus who are undeceptive, not garrulous, wise, gentle, and well concentrated—they are my bhikkhus. They have not departed from this Dhamma and Discipline, and they attain growth, increase, and abundance in this Dhamma and Discipline.” The Blessed One spoke this matter. On this it is said:

‘‘කුහා ථද්ධා ලපා සිඞ්ගී, උන්නළා අසමාහිතා;

න තෙ ධම්මෙ විරූහන්ති, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතෙ.

The deceitful, stubborn, garrulous, boastful, arrogant, and unconcentrated—they do not grow in the Dhamma taught by the Perfectly Enlightened One.

‘‘නික්කුහා නිල්ලපා ධීරා, අත්ථද්ධා සුසමාහිතා;

තෙ වෙ ධම්මෙ විරූහන්ති, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතෙ’’ති.

The undeceptive, not garrulous, wise, gentle, and well concentrated—they indeed grow in the Dhamma taught by the Perfectly Enlightened One.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. The Ninth.

10. නදීසොතසුත්තං

10. The Discourse on the River Current

109. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.271] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

109. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—so I have heard:

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො නදියා සොතෙන ඔවුය්හෙය්‍ය පියරූපසාතරූපෙන. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතො දිස්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘කිඤ්චාපි ඛො ත්වං, අම්භො පුරිස, නදියා සොතෙන ඔවුය්හසි පියරූපසාතරූපෙන, අත්ථි චෙත්ථ හෙට්ඨා රහදො සඌමි සාවට්ටො සගහො සරක්ඛසො යං ත්වං, අම්භො පුරිස, රහදං පාපුණිත්වා මරණං වා නිගච්ඡසි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’න්ති. අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො තස්ස පුරිසස්ස සද්දං සුත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච පටිසොතං වායමෙය්‍ය.

“Suppose, bhikkhus, a man was being carried along by a river’s current, which seems pleasant and delightful. A man with good sight standing on the bank would see him and say: ‘Good man, though you are being carried along by a river’s current, which seems pleasant and delightful, further down there is a pool with waves and whirlpools, with monsters and demons. On reaching that pool, you will come to death or to suffering equal to death.’ Then, bhikkhus, on hearing that man’s words, that man would struggle against the current with his hands and feet.

‘‘උපමා ඛො මෙ අයං, භික්ඛවෙ, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයං චෙත්ථ අත්ථො – ‘නදියා සොතො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, තණ්හායෙතං අධිවචනං.

“Bhikkhus, I have created this simile to illustrate the meaning. And this is the meaning here: ‘The river’s current,’ bhikkhus, is a term for craving.

‘‘‘පියරූපං සාතරූප’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං.

“‘Pleasant and delightful,’ bhikkhus, is a term for the six internal sense bases.

‘‘‘හෙට්ඨා රහදො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං අධිවචනං;

‘‘‘ඌමිභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, කොධුපායාසස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘ආවට්ට’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං;

‘‘‘ගහරක්ඛසො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘පටිසොතො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, නෙක්ඛම්මස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායාමො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භස්සෙතං අධිවචනං;

“‘The pool below,’ bhikkhus, is a term for the five lower fetters. ‘The waves,’ bhikkhus, is a term for anger and vexation. ‘The whirlpool,’ bhikkhus, is a term for the five cords of sensual pleasure. ‘The monsters and demons,’ bhikkhus, is a term for womankind. ‘Against the current,’ bhikkhus, is a term for renunciation. ‘Striving with hands and feet,’ bhikkhus, is a term for the arousal of energy.

‘‘‘චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතොති ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“‘The man with good sight standing on the bank,’ bhikkhus, is a term for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.” The Blessed One spoke this matter. On this it is said:

‘‘සහාපි [Pg.272] දුක්ඛෙන ජහෙය්‍ය කාමෙ, යොගක්ඛෙමං ආයතිං පත්ථයානො;

සම්මප්පජානො සුවිමුත්තචිත්තො, විමුත්තියා ඵස්සයෙ තත්ථ තත්ථ;

ස වෙදගූ වූසිතබ්‍රහ්මචරියො, ලොකන්තගූ පාරගතොති වුච්චතී’’ති.

“One should abandon sensual pleasures even if with pain, aspiring for future security from bondage. With clear comprehension, with mind well-liberated, one would touch liberation in every respect. One who has the final knowledge, has lived the spiritual life, has gone to the world’s end, is called ‘one gone beyond.’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

This matter, too, was spoken by the Blessed One: so I have heard. Tenth.

11. චරසුත්තං

11. The Discourse on Walking

110. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

110. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, and so I have heard:

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is walking, and if he tolerates it—does not abandon it, dispel it, eliminate it, and obliterate it—then such a bhikkhu, even while walking, is called unardent, unscrupulous, constantly and perpetually lazy, and deficient in energy.

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is standing, and if he tolerates it—does not abandon it, dispel it, eliminate it, and obliterate it—then such a bhikkhu, even while standing, is called unardent, unscrupulous, constantly and perpetually lazy, and deficient in energy.

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is sitting, and if he tolerates it—does not abandon it, dispel it, eliminate it, and obliterate it—then such a bhikkhu, even while sitting, is called unardent, unscrupulous, constantly and perpetually lazy, and deficient in energy.

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති [Pg.273] නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is lying down awake, and if he tolerates it—does not abandon it, dispel it, eliminate it, and obliterate it—then such a bhikkhu, even while lying down awake, is called unardent, unscrupulous, constantly and perpetually lazy, and deficient in energy.

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is walking, and if he does not tolerate it but abandons it, dispels it, eliminates it, and obliterates it—then such a bhikkhu, even while walking, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is standing, and if he does not tolerate it but abandons it, dispels it, eliminates it, and obliterates it—then such a bhikkhu, even while standing, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is sitting, and if he does not tolerate it but abandons it, dispels it, eliminates it, and obliterates it—then such a bhikkhu, even while sitting, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, if a thought of sensual desire, a thought of ill will, or a thought of harm arises in a bhikkhu while he is lying down awake, and if he does not tolerate it but abandons it, dispels it, eliminates it, and obliterates it—then such a bhikkhu, even while lying down awake, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.” The Blessed One spoke this matter. On this it is said:

‘‘චරං වා යදි වා තිට්ඨං, නිසින්නො උද වා සයං;

යො විතක්කං විතක්කෙති, පාපකං ගෙහනිස්සිතං.

“Whether walking or standing, sitting or lying down, whoever thinks an evil thought connected with the household life,

‘‘කුම්මග්ගං පටිපන්නො සො, මොහනෙය්‍යෙසු මුච්ඡිතො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

“He has entered upon the wrong path, infatuated with deluding things. Such a bhikkhu is incapable of attaining supreme enlightenment.

‘‘යො [Pg.274] ච චරං වා තිට්ඨං වා, නිසින්නො උද වා සයං;

විතක්කං සමයිත්වාන, විතක්කූපසමෙ රතො;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

“But one who, whether walking or standing, sitting or lying down, has stilled his thought and delights in the stilling of thought—such a bhikkhu is capable of attaining supreme enlightenment.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. එකාදසමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One. Thus have I heard. The Eleventh.

12. සම්පන්නසීලසුත්තං

12. The Discourse on Being Accomplished in Virtue

111. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

111. This was said by the Blessed One, said by the Arahant, and so I have heard:

‘‘සම්පන්නසීලා, භික්ඛවෙ, විහරථ සම්පන්නපාතිමොක්ඛා; පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතා විහරථ ආචාරගොචරසම්පන්නා අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවිනො; සමාදාය සික්ඛථ සික්ඛාපදෙසු.

“Bhikkhus, dwell accomplished in virtue, accomplished in the Pātimokkha. Dwell restrained by the restraint of the Pātimokkha, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults. Having undertaken them, train in the training rules.

‘‘සම්පන්නසීලානං වො, භික්ඛවෙ, විහරතං සම්පන්නපාතිමොක්ඛානං පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතානං විහරතං ආචාරගොචරසම්පන්නානං අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවීනං සමාදාය සික්ඛතං සික්ඛාපදෙසු කිමස්ස උත්තරි කරණීයං ?

“For you, bhikkhus, who dwell accomplished in virtue, accomplished in the Pātimokkha; who dwell restrained by the restraint of the Pātimokkha, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; and who, having undertaken them, train in the training rules—what more is there to be done?

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො භිජ්ඣා විගතා හොති, බ්‍යාපාදො විගතො හොති, ථිනමිද්ධං විගතං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං විගතං හොති, විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if for a bhikkhu who is walking, covetousness is gone, ill will is gone, sloth and torpor are gone, restlessness and remorse are gone, and doubt is abandoned; if his energy is aroused and unflagging, his mindfulness is established and unbewildered, his body is tranquil and undisturbed, and his mind is concentrated and one-pointed—then such a bhikkhu, even while walking, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අභිජ්ඣා විගතා හොති බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති [Pg.275] වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if for a bhikkhu who is standing, covetousness is gone, ill will is gone, sloth and torpor are gone, restlessness and remorse are gone, and doubt is abandoned; if his energy is aroused and unflagging, his mindfulness is established and unbewildered, his body is tranquil and undisturbed, and his mind is concentrated and one-pointed—then such a bhikkhu, even while standing, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අභිජ්ඣා විගතා හොති, බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“Bhikkhus, if for a bhikkhu who is sitting, covetousness is gone, ill will is gone, sloth and torpor are gone, restlessness and remorse are gone, and doubt is abandoned; if his energy is aroused and unflagging, his mindfulness is established and unbewildered, his body is tranquil and undisturbed, and his mind is concentrated and one-pointed—then such a bhikkhu, even while sitting, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස අභිජ්ඣා විගතා හොති බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, if for a bhikkhu who is lying down awake, covetousness is gone, ill will is gone, sloth and torpor are gone, restlessness and remorse are gone, and doubt is abandoned; if his energy is aroused and unflagging, his mindfulness is established and unbewildered, his body is tranquil and undisturbed, and his mind is concentrated and one-pointed—then such a bhikkhu, even while lying down awake, is called ardent, scrupulous, constantly and perpetually with energy aroused, resolute.” The Blessed One spoke this meaning. On this it is said:

‘‘යතං චරෙ යතං තිට්ඨෙ, යතං අච්ඡෙ යතං සයෙ;

යතං සමිඤ්ජයෙ භික්ඛු, යතමෙනං පසාරයෙ.

“Restrained a bhikkhu should walk, restrained he should stand; restrained he should sit, restrained he should lie down; restrained he should flex his limbs, restrained he should extend them.

‘‘උද්ධං තිරියං අපාචීනං, යාවතා ජගතො ගති;

සමවෙක්ඛිතා ච ධම්මානං, ඛන්ධානං උදයබ්බයං.

“Upward, across, and downward, as far as the world extends, he should properly investigate phenomena: the rise and fall of the aggregates.

‘‘එවං විහාරිමාතාපිං, සන්තවුත්තිමනුද්ධතං;

චෙතොසමථසාමීචිං, සික්ඛමානං සදා සතං;

සතතං පහිතත්තොති, ආහු භික්ඛුං තථාවිධ’’න්ති.

“One who dwells thus, ardent, of peaceful conduct, not arrogant, training always mindful for the fitness of mental calm—they call such a bhikkhu one who is constantly resolute.”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ද්වාදසමං.

This meaning, too, was spoken by the Blessed One. Thus have I heard. The Twelfth.

13. ලොකසුත්තං

13. The Discourse on the World

112. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

112. This was said by the Blessed One, said by the Arahant—thus have I heard.

‘‘ලොකො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධොः ලොකස්මා තථාගතො විසංයුත්තො. ලොකසමුදයො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධො [Pg.276]ः ලොකසමුදයො තථාගතස්ස පහීනො. ලොකනිරොධො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධොः ලොකනිරොධො තථාගතස්ස සච්ඡිකතො. ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධාः ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා තථාගතස්ස භාවිතා.

“Bhikkhus, the world has been fully understood by the Tathāgata; the Tathāgata is disengaged from the world. The origin of the world, bhikkhus, has been fully understood by the Tathāgata; the origin of the world has been abandoned by the Tathāgata. The cessation of the world, bhikkhus, has been fully understood by the Tathāgata; the cessation of the world has been realized by the Tathāgata. The path leading to the cessation of the world, bhikkhus, has been fully understood by the Tathāgata; the path leading to the cessation of the world has been developed by the Tathāgata.

‘‘යං, භික්ඛවෙ, සදෙවකස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා යස්මා තං තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධං, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

“Bhikkhus, in this world with its devas, Māra, and Brahmā, in this generation with its ascetics and brahmins, devas and humans, whatever is seen, heard, sensed, cognized, attained, sought, and explored by the mind—because the Tathāgata has fully understood all that, he is therefore called the Tathāgata.

‘‘යඤ්ච, භික්ඛවෙ, රත්තිං තථාගතො අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣති, යඤ්ච රත්තිං අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායති, යං එතස්මිං අන්තරෙ භාසති ලපති නිද්දිසති, සබ්බං තං තථෙව හොති නො අඤ්ඤථා, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

“Bhikkhus, between the night the Tathāgata awakens to the unsurpassed perfect enlightenment and the night he attains final Nibbāna in the Nibbāna-element without residue remaining, whatever he speaks, utters, and explains, all of it is just so and not otherwise. Therefore he is called the ‘Tathāgata’.

‘‘යථාවාදී, භික්ඛවෙ, තථාගතො තථාකාරී, යථාකාරී තථාවාදී, ඉති යථාවාදී තථාකාරී යථාකාරී තථාවාදී, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

“Bhikkhus, as the Tathāgata speaks, so he does; as he does, so he speaks. Since he speaks as he does and does as he speaks, he is therefore called the ‘Tathāgata’.

‘‘සදෙවකෙ, භික්ඛවෙ, ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය තථාගතො අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී, තස්මා තථාගතොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“Bhikkhus, in this world with its devas, Māra, and Brahmā, in this generation with its ascetics and brahmins, its devas and humans, the Tathāgata is the conqueror, the unconquered, the all-seeing, the wielder of power. Therefore he is called the ‘Tathāgata’.” The Blessed One spoke this meaning. In connection with this, it is said:

‘‘සබ්බලොකං අභිඤ්ඤාය, සබ්බලොකෙ යථාතථං;

සබ්බලොකවිසංයුත්තො, සබ්බලොකෙ අනූපයො.

“Having directly known the entire world, the entire world just as it is, he is disengaged from the entire world, unattached in the entire world.

‘‘ස වෙ සබ්බාභිභූ ධීරො, සබ්බගන්ථප්පමොචනො;

ඵුට්ඨාස්ස පරමා සන්ති, නිබ්බානං අකුතොභයං.

He is the all-conqueror, the wise, released from every fetter. He has attained the supreme peace, Nibbāna, the fearless state.

‘‘එස ඛීණාසවො බුද්ධො, අනීඝො ඡින්නසංසයො;

සබ්බකම්මක්ඛයං පත්තො, විමුත්තො උපධිසඞ්ඛයෙ.

This is the Buddha, his taints destroyed, untroubled, with his doubts cut through. He has reached the destruction of all kamma, liberated at the destruction of the substrates.

‘‘එස [Pg.277] සො භගවා බුද්ධො, එස සීහො අනුත්තරො;

සදෙවකස්ස ලොකස්ස, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තයි.

This is that Blessed One, the Buddha, this is the lion unsurpassed. For the world together with its devas, he has set the Brahma-wheel in motion.

‘‘ඉති දෙවා මනුස්සා ච, යෙ බුද්ධං සරණං ගතා;

සඞ්ගම්ම තං නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං.

Thus devas and human beings who have gone for refuge to the Buddha, come together and pay him homage, the great one who is free from fear.

‘‘දන්තො දමයතං සෙට්ඨො, සන්තො සමයතං ඉසි;

මුත්තො මොචයතං අග්ගො, තිණ්ණො තාරයතං වරො.

Tamed, the best of those who tame; calmed, the sage of those who calm; freed, the foremost of those who free; crossed over, the best of those who ferry across.

‘‘ඉති හෙතං නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි තෙ පටිපුග්ගලො’’ති.

Thus indeed they pay him homage, the great one who is free from fear: ‘In the world with all its devas, there is no counterpart to you.’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තෙරසමං.

This meaning was also spoken by the Blessed One, so I have heard. The Thirteenth.

චතුක්කනිපාතො නිට්ඨිතො.

The Chapter of the Fours is concluded.

තස්සුද්දානං –

The Summary:

බ්‍රාහ්මණසුලභා ජානං, සමණසීලා තණ්හා බ්‍රහ්මා;

බහුකාරා කුහපුරිසා, චර සම්පන්න ලොකෙන තෙරසාති.

Brahmin, Easy, Knowing, Ascetic, Virtues, Craving, Brahmā; Of Great Service, Deceiver, Wandering, Endowed, and World make thirteen.

සුත්තසඞ්ගහො –

Tally of the Suttas:

සත්තවිසෙකනිපාතං, දුක්කං බාවීසසුත්තසඞ්ගහිතං;

සමපඤ්ඤාසමථතිකං, තෙරස චතුක්කඤ්ච ඉති යමිදං.

The Chapter of Ones has twenty-seven suttas; the Chapter of Twos is a collection of twenty-two; the Chapter of Threes has fifty; and the Chapter of Fours has thirteen.

ද්විදසුත්තරසුත්තසතෙ, සඞ්ගායිත්වා සමාදහිංසු පුරා;

අරහන්තො චිරට්ඨිතියා, තමාහු නාමෙන ඉතිවුත්තන්ති.

One hundred and twelve suttas were in the past recited and compiled by the Arahants for the long endurance of the teaching. They called it by the name ‘Itivuttaka’.

ඉතිවුත්තකපාළි නිට්ඨිතා.

The Pāḷi Text of the Itivuttaka is concluded.