නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

礼敬彼世尊、阿罗汉、正自觉者

ඛුද්දකනිකායෙ

小部

ඉතිවුත්තකපාළි

如是语

1. එකකනිපාතො

1. 一法集

1. පඨමවග්ගො

1. 初品

1. ලොභසුත්තං

1. 贪经

1. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.195] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

1. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是闻。

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? ලොභං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，舍断一法，我为汝等保证得不还果。是哪一法呢？诸比丘，舍断贪这一法，我为汝等保证得不还果。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘යෙන ලොභෙන ලුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං ලොභං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生因贪而贪著，趣入恶趣；诸毗婆尸(vipassī)正知彼贪，将其舍断；舍断之后，永不复来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第一经。

2. දොසසුත්තං

2. 瞋经

2. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

2. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是闻。

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? දොසං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，舍断一法，我为汝等保证得不还果。是哪一法呢？诸比丘，舍断瞋这一法，我为汝等保证得不还果。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘යෙන [Pg.196] දොසෙන දුට්ඨාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං දොසං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生因瞋而败坏，趣入恶趣；诸毗婆尸正知彼瞋，将其舍断；舍断之后，永不复来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第二经。

3. මොහසුත්තං

3. 痴经

3. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

3. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是闻。

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මොහං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，舍断一法，我为汝等保证得不还果。是哪一法呢？诸比丘，舍断痴这一法，我为汝等保证得不还果。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘යෙන මොහෙන මූළ්හාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මොහං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生因痴而迷乱，趣入恶趣；诸毗婆尸正知彼痴，将其舍断；舍断之后，永不复来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第三经。

4. කොධසුත්තං

4. 忿经

4. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

4. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是闻。

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? කොධං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，舍断一法，我为汝等保证证得不还果。是哪一法呢？诸比丘，舍断忿怒这一法，我为汝等保证证得不还果。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘යෙන කොධෙන කුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං කොධං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生因忿怒而嗔恚，趣向恶趣；内观者善知彼忿怒，将其舍断；舍断之后，永不再来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第四经。

5. මක්ඛසුත්තං

5. 抹煞经

5. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.197] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

5. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මක්ඛං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，舍断一法，我为汝等保证证得不还果。是哪一法呢？诸比丘，舍断抹煞(makkha)这一法，我为汝等保证证得不还果。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘යෙන මක්ඛෙන මක්ඛාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මක්ඛං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生为抹煞所染，趣向恶趣；内观者善知彼抹煞，将其舍断；舍断之后，永不再来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第五经。

6. මානසුත්තං

6. 我慢经

6. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

6. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘එකධම්මං, භික්ඛවෙ, පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතාය. කතමං එකධම්මං? මානං, භික්ඛවෙ, එකධම්මං පජහථ; අහං වො පාටිභොගො අනාගාමිතායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，舍断一法，我为汝等保证证得不还果。是哪一法呢？诸比丘，舍断我慢(māna)这一法，我为汝等保证证得不还果。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘යෙන මානෙන මත්තාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මානං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生为我慢所醉，趣向恶趣；内观者善知彼我慢，将其舍断；舍断之后，永不再来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第六经。

7. සබ්බපරිඤ්ඤාසුත්තං

7. 一切遍知经

7. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

7. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘සබ්බං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. සබ්බඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，于一切不了知、不遍知，于彼心不离染、不舍离者，不堪能灭尽苦。诸比丘，于一切了知、遍知，于彼心离染、舍离者，堪能灭尽苦。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘යො [Pg.198] සබ්බං සබ්බතො ඤත්වා, සබ්බත්ථෙසු න රජ්ජති;

ස වෙ සබ්බපරිඤ්ඤා සො, සබ්බදුක්ඛමුපච්චගා’’ති.

“了知一切从一切相，于一切处不染着；彼实为遍知一切者，已超越一切苦。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第七经。

8. මානපරිඤ්ඤාසුත්තං

8. 慢遍知经

8. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

8. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘මානං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මානඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，于慢不了知、不遍知，于彼心不离染、不舍离者，不堪能灭尽苦。诸比丘，于慢了知、遍知，于彼心离染、舍离者，堪能灭尽苦。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘මානුපෙතා අයං පජා, මානගන්ථා භවෙ රතා;

මානං අපරිජානන්තා, ආගන්තාරො පුනබ්භවං.

“此众生具慢，为慢结所缚，乐着于有；彼等不遍知慢，必再来于有。

‘‘යෙ ච මානං පහන්ත්වාන, විමුත්තා මානසඞ්ඛයෙ;

තෙ මානගන්ථාභිභුනො, සබ්බදුක්ඛමුපච්චගු’’න්ති.

“然舍断慢者，于慢尽解脱；彼等降伏慢结，已超越一切苦。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第八经。

9. ලොභපරිඤ්ඤාසුත්තං

9. 贪遍知经

9. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

9. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，如是我闻：

‘‘ලොභං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. ලොභඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，于贪不了知、不遍知，于彼心不离染、不舍离者，不堪能灭尽苦。诸比丘，于贪了知、遍知，于彼心离染、舍离者，堪能灭尽苦。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘යෙන ලොභෙන ලුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං ලොභං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生因贪而婪，趣向恶趣；有观慧者正知彼贪，将之舍弃；舍弃之后，永不复来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第九经。

10. දොසපරිඤ්ඤාසුත්තං

10. 瞋遍知经

10. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.199] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

10. 此为世尊所说，阿罗汉所说，我闻如是——

‘‘දොසං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. දොසඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，不了知瞋、不遍知瞋，于彼心不离染、不舍断，则不能灭尽苦。诸比丘，了知瞋、遍知瞋，于彼心离染、舍断，则能灭尽苦。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘යෙන දොසෙන දුට්ඨාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං දොසං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生因瞋而败坏，趣向恶趣；具洞见者正知彼瞋，将其舍弃；舍弃之后，永不再来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我闻如是。第十。

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第一品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

රාගදොසා අථ මොහො, කොධමක්ඛා මානං සබ්බං;

මානතො රාගදොසා පුන ද්වෙ, පකාසිතා වග්ගමාහු පඨමන්ති.

贪、瞋，以及痴，忿、覆，慢、一切，复有贪、瞋二者，此等宣说为第一品。

2. දුතියවග්ගො

2. 第二品

1. මොහපරිඤ්ඤාසුත්තං

1. 痴遍知经

11. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

11. 此为世尊所说，阿罗汉所说，我闻如是——

‘‘මොහං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මොහඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，不了知痴、不遍知痴，于彼心不离染、不舍断，则不能灭尽苦。诸比丘，了知痴、遍知痴，于彼心离染、舍断，则能灭尽苦。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘යෙන මොහෙන මූළ්හාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මොහං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

“众生因痴而迷惑，趣向恶趣；具洞见者正知彼痴，将其舍弃；舍弃之后，永不再来此世间。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我闻如是。第一。

2. කොධපරිඤ්ඤාසුත්තං

2. 忿遍知经

12. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.200] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

12. 此为世尊所说，阿罗汉所说，我闻如是——

‘‘කොධං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. කොධඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，不了知忿、不遍知忿，于彼心不离染、不舍断，则不能灭尽苦。诸比丘，了知忿、遍知忿，于彼心离染、舍断，则能灭尽苦。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘යෙන කොධෙන කුද්ධාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං කොධං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

众生因愤怒而忿怒，趣向恶趣；具观者正知彼愤怒，便即舍弃；舍弃后，永不复来此世间。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，如是我闻。第二经。

3.මක්ඛපරිඤ්ඤාසුත්තං

3. 抹煞遍知经

13. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

13. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，如是我闻——

‘‘මක්ඛං, භික්ඛවෙ, අනභිජානං අපරිජානං තත්ථ චිත්තං අවිරාජයං අප්පජහං අභබ්බො දුක්ඛක්ඛයාය. මක්ඛඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අභිජානං පරිජානං තත්ථ චිත්තං විරාජයං පජහං භබ්බො දුක්ඛක්ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，不了知抹煞(makkha)、不遍知抹煞，于此心不离染、不舍断者，则不能灭尽苦。诸比丘，了知抹煞、遍知抹煞，于此心离染、舍断者，则能够灭尽苦。”世尊说了这个义理。对此，又如是说：

‘‘යෙන මක්ඛෙන මක්ඛාසෙ, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගතිං;

තං මක්ඛං සම්මදඤ්ඤාය, පජහන්ති විපස්සිනො;

පහාය න පුනායන්ති, ඉමං ලොකං කුදාචන’’න්ති.

众生因抹煞而染污，趣向恶趣；具观者正知彼抹煞，便即舍弃；舍弃后，永不复来此世间。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，如是我闻。第三经。

4. අවිජ්ජානීවරණසුත්තං

4. 无明盖经

14. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

14. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，如是我闻——

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකනීවරණම්පි සමනුපස්සාමි යෙන නීවරණෙන නිවුතා පජා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, අවිජ්ජානීවරණං. අවිජ්ජානීවරණෙන හි, භික්ඛවෙ, නිවුතා පජා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，我未见有任何其他一盖，众生被其覆盖而长夜奔波、轮回，能如这无明盖(avijjānīvaraṇa)一样。诸比丘，众生实为无明盖所覆盖，才长夜奔波、轮回。”世尊说了这个义理。对此，又如是说：

‘‘නත්ථඤ්ඤො [Pg.201] එකධම්මොපි, යෙනෙවං නිවුතා පජා;

සංසරන්ති අහොරත්තං, යථා මොහෙන ආවුතා.

实无其他单一法，能如愚痴之覆盖；众生为此所障蔽，日夜轮转不息。

‘‘යෙ ච මොහං පහන්ත්වාන, තමොඛන්ධං පදාලයුං;

න තෙ පුන සංසරන්ති, හෙතු තෙසං න විජ්ජතී’’ති.

凡已断除于愚痴，并粉碎黑暗之蕴；彼等将不再轮回，轮回之因已不存。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，如是我闻。第四经。

5. තණ්හාසංයොජනසුත්තං

5. 渴爱结经

15. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

15. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，如是我闻——

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤං එකසංයොජනම්පි සමනුපස්සාමි යෙන සංයොජනෙන සංයුත්තා සත්තා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්ති යථයිදං, භික්ඛවෙ, තණ්හාසංයොජනං. තණ්හාසංයොජනෙන හි, භික්ඛවෙ, සංයුත්තා සත්තා දීඝරත්තං සන්ධාවන්ති සංසරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，我未见有任何其他一结，众生为之所系，如渴爱结这般，长时流转、轮回。诸比丘，实因众生为渴爱结所系，故而长时流转、轮回。”世尊宣说了此义。于此，有偈如是说：

‘‘තණ්හාදුතියො පුරිසො, දීඝමද්ධාන සංසරං;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තති.

“有渴爱为伴之人，长时流转于生死；于此有、他有之间，无法超越轮回。”

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවං;

වීතතණ්හො අනාදානො, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

“了知此过患，渴爱为苦源，比丘离爱、无取，具念而游行。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我闻如是。第五经。

6. පඨමසෙඛසුත්තං

6. 第一有学经

16. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

16. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我闻如是：

‘‘සෙඛස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අප්පත්තමානසස්ස අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානස්ස විහරතො අජ්ඣත්තිකං අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං බහූපකාරං යථයිදං, භික්ඛවෙ, යොනිසො මනසිකාරො. යොනිසො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මනසි කරොන්තො අකුසලං පජහති[Pg.202], කුසලං භාවෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，对于一位有学比丘，心尚未圆满，为求无上瑜伽安稳而住者，就其内在因素而言，我未见有任何其他单一因素，能如这如理作意(yoniso manasikāra)一般大有助益。诸比丘，比丘如理作意，则断不善、修习善法。”世尊宣说了此义。于此，有偈如是说：

‘‘යොනිසො මනසිකාරො, ධම්මො සෙඛස්ස භික්ඛුනො;

නත්ථඤ්ඤො එවං බහුකාරො, උත්තමත්ථස්ස පත්තියා;

යොනිසො පදහං භික්ඛු, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

“于有学比丘，如理作意法，为证最上义，无有更大利。比丘如理勤，能达苦穷尽。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我闻如是。第六经。

7. දුතියසෙඛසුත්තං

7. 第二有学经

17. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

17. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我闻如是：

‘‘සෙඛස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අප්පත්තමානසස්ස අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානස්ස විහරතො බාහිරං අඞ්ගන්ති කරිත්වා නාඤ්ඤං එකඞ්ගම්පි සමනුපස්සාමි යං එවං බහූපකාරං යථයිදං, භික්ඛවෙ, කල්‍යාණමිත්තතා. කල්‍යාණමිත්තො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අකුසලං පජහති, කුසලං භාවෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，对于有学比丘，心未得究竟，为求无上离系安稳而住者，我未见有其他任何一个外在因素，能如善友这般大有助益。诸比丘，有善友的比丘，能断不善，修习善法。”世尊宣说了此义。于此，有偈言：

‘‘කල්‍යාණමිත්තො යො භික්ඛු, සප්පතිස්සො සගාරවො;

කරං මිත්තානං වචනං, සම්පජානො පතිස්සතො;

පාපුණෙ අනුපුබ්බෙන, සබ්බසංයොජනක්ඛය’’න්ති.

“有善友的比丘，恭敬、顺从，听从善友之言，具足正知与正念，能循序证得一切结缚的灭尽。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是闻。第七经。

8. සඞ්ඝභෙදසුත්තං

8. 僧团分裂经

18. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

18. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是闻：

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනාහිතාය බහුජනාසුඛාය බහුනො ජනස්ස අනත්ථාය අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො එකධම්මො? සඞ්ඝභෙදො. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, භින්නෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩනානි චෙව හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා ච හොන්ති, අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා ච හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව නප්පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච එකච්චානං අඤ්ඤථත්තං හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有一法于世间生起，为众人之无益、不乐，为天人带来非义、无益与痛苦。是哪一法呢？即是僧团分裂。诸比丘，当僧团分裂时，彼此间便有争论、互相辱骂、互相排挤、互相舍弃。于此，无信者不生信，已生信者中，亦有变异者。”世尊宣说了此义。于此，有偈言：

‘‘ආපායිකො [Pg.203] නෙරයිකො, කප්පට්ඨො සඞ්ඝභෙදකො;

වග්ගාරාමො අධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා පධංසති ;

සඞ්ඝං සමග්ගං භෙත්වාන, කප්පං නිරයම්හි පච්චතී’’ති.

“破僧者堕恶趣，堕地狱，住于一劫；乐于纷争，住于非法，从离系安稳中堕落；分裂和合僧团，于地狱中煎熬一劫。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是闻。第八经。

9. සඞ්ඝසාමග්ගීසුත්තං

9. 僧团和合经

19. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

19. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是闻：

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමො එකධම්මො? සඞ්ඝසාමග්ගී. සඞ්ඝෙ ඛො පන, භික්ඛවෙ, සමග්ගෙ න චෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩනානි හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිභාසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛෙපා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චෙව පසීදන්ති, පසන්නානඤ්ච භිය්‍යොභාවො හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有一法于世间生起，为众人之利益，为众人之安乐，为广大众生、天人之义利、利益与安乐而生起。是哪一法？即僧伽和合。诸比丘，当僧伽和合时，则无互相诤讼，无互相呵责，无互相毁訾，无互相弃逐。于此，无信者生信，有信者增长。”世尊宣说此义。就此，如是说：

‘‘සුඛා සඞ්ඝස්ස සාමග්ගී, සමග්ගානඤ්චනුග්ගහො;

සමග්ගරතො ධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා න ධංසති;

සඞ්ඝං සමග්ගං කත්වාන, කප්පං සග්ගම්හි මොදතී’’ති.

“僧伽和合乐，扶助和合者亦乐；乐于和合住于法，于离系安稳不退失；成就僧伽和合已，一劫于天界喜乐。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是闻。第九经。

10. පදුට්ඨචිත්තසුත්තං

10. 瞋心经

20. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

20. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是闻：

‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පදුට්ඨචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චායං සමයෙ පුග්ගලො කාලඞ්කරෙය්‍ය යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පදුට්ඨං. චෙතොපදොසහෙතු ඛො පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，于此，我以心遍知某一心已败坏的个人之心而了知：‘此人若于此时命终，则如被带来放置一般，被置于地狱。’是何缘故？诸比丘，因其心已败坏。诸比丘，实因心之败坏，于此，某些众生身坏命终后，往生于恶处、恶趣、堕处、地狱。”世尊宣说此义。就此，如是说：

‘‘පදුට්ඨචිත්තං [Pg.204] ඤත්වාන, එකච්චං ඉධ පුග්ගලං;

එතමත්ථඤ්ච බ්‍යාකාසි, බුද්ධො භික්ඛූන සන්තිකෙ.

“了知于此某个人，其心已然败坏，佛陀于诸比丘前，宣说此义。

‘‘ඉමම්හි චායං සමයෙ, කාලං කයිරාථ පුග්ගලො;

නිරයං උපපජ්ජෙය්‍ය, චිත්තං හිස්ස පදූසිතං.

“‘此人若于此时命终，当往生于地狱，因其心已被败坏。

‘‘යථා හරිත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය, එවමෙව තථාවිධො;

චෙතොපදොසහෙතු හි, සත්තා ගච්ඡන්ති දුග්ගති’’න්ති.

“‘如被带来放置一般，彼亦复如是。实因心之败坏，众生趣向恶趣。’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是闻。第十经。

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第二品终。

තස්සුද්දානං –

摄颂：

මොහො කොධො අථ මක්ඛො, විජ්ජා තණ්හා සෙඛදුවෙ ච;

භෙදො සාමග්ගිපුග්ගලො, වග්ගමාහු දුතියන්ති වුච්චතීති.

痴、瞋、覆、明、渴爱、二学人；分裂、和合、人，此品称为第二品。

3. තතියවග්ගො

3. 第三品

1. පසන්නචිත්තසුත්තං

1. 心澄净经

21. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

21. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我闻如是：

‘‘ඉධාහං, භික්ඛවෙ, එකච්චං පුග්ගලං පසන්නචිත්තං එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාමි – ‘ඉමම්හි චායං සමයෙ පුග්ගලො කාලං කරෙය්‍ය යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’. තං කිස්ස හෙතු? චිත්තං හිස්ස, භික්ඛවෙ, පසන්නං. චෙතොපසාදහෙතු ඛො පන, භික්ඛවෙ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，在此，我以心遍知某些心澄净的人，了知其心：‘此人若于此时命终，犹如取物放置一般，必定投生天界。’此是何因？诸比丘，因为他的心是澄净的。诸比丘，确实是因心澄净之故，在此，有些众生于身坏命终之后，投生于善趣、天界。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘පසන්නචිත්තං ඤත්වාන, එකච්චං ඉධ පුග්ගලං;

එතමත්ථඤ්ච බ්‍යාකාසි, බුද්ධො භික්ඛූන සන්තිකෙ.

“了知此间某人心澄净，佛陀于比丘前，为说如是义。

‘‘ඉමම්හි [Pg.205] චායං සමයෙ, කාලං කයිරාථ පුග්ගලො;

සුගතිං උපපජ්ජෙය්‍ය, චිත්තං හිස්ස පසාදිතං.

“此人若于此时死，当生于善趣中，因其心已澄净。

‘‘යථා හරිත්වා නික්ඛිපෙය්‍ය, එවමෙව තථාවිධො;

චෙතොපසාදහෙතු හි, සත්තා ගච්ඡන්ති සුග්ගති’’න්ති.

“犹如取物而放置，彼人亦复如是。实因心澄净之故，众生趣向于善趣。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我闻如是。第一经。

2. මෙත්තසුත්තං

2. 慈经

22. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

22. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我闻如是：

‘‘මා, භික්ඛවෙ, පුඤ්ඤානං භායිත්ථ. සුඛස්සෙතං, භික්ඛවෙ, අධිවචනං ඉට්ඨස්ස කන්තස්ස පියස්ස මනාපස්ස යදිදං පුඤ්ඤානි. අභිජානාමි ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, දීඝරත්තං කතානං පුඤ්ඤානං ඉට්ඨං කන්තං පියං මනාපං විපාකං පච්චනුභූතං. සත්ත වස්සානි මෙත්තචිත්තං භාවෙත්වා සත්ත සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ නයිමං ලොකං පුනරාගමාසිං. සංවට්ටමානෙ සුදං, භික්ඛවෙ, කප්පෙ ආභස්සරූපගො හොමි; විවට්ටමානෙ කප්පෙ සුඤ්ඤං බ්‍රහ්මවිමානං උපපජ්ජාමි.

“诸比丘，莫畏惧功德。诸比丘，‘功德’是安乐的别名，即是可欲、可爱、可喜、可意者。诸比丘，我深知自己长久以来所作的功德，曾亲受其可欲、可爱、可喜、可意的异熟(vipāka)。我修习慈心七年，于七个成坏劫(saṃvaṭṭavivaṭṭakappa)中，未再还来此世间。诸比丘，于劫坏时，我生为光音天(ābhassara)人；于劫成时，我生于空的梵宫(brahmavimāna)中。”

‘‘තත්‍ර සුදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා හොමි මහාබ්‍රහ්මා අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී. ඡත්තිංසක්ඛත්තුං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, සක්කො අහොසිං දෙවානමින්දො; අනෙකසතක්ඛත්තුං රාජා අහොසිං චක්කවත්තී ධම්මිකො ධම්මරාජා චාතුරන්තො විජිතාවී ජනපදත්ථාවරියප්පත්තො සත්තරතනසමන්නාගතො. කො පන වාදො පදෙසරජ්ජස්ස!

“诸比丘，在那里，我曾为梵天、大梵天、胜者、不被征服者、全见者、自在者。诸比丘，我曾三十六次成为诸天之主帝释；无数百次成为转轮王，如法的法王，征服四方，国土稳固，具足七宝。何况是地方王权（padesarajja）呢！”

‘‘තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘කිස්ස නු ඛො මෙ ඉදං කම්මස්ස ඵලං, කිස්ස කම්මස්ස විපාකො, යෙනාහං එතරහි එවංමහිද්ධිකො එවංමහානුභාවො’ති? තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙ, එතදහොසි – ‘තිණ්ණං ඛො මෙ ඉදං කම්මානං ඵලං, තිණ්ණං කම්මානං විපාකො, යෙනාහං එතරහි එවංමහිද්ධිකො එවංමහානුභාවොති, සෙය්‍යථිදං – දානස්ස, දමස්ස, සඤ්ඤමස්සා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，那时我这样想：‘此乃何业之果（phala）、何业之异熟（vipāka），使我如今有如此大神通、如此大威力？’诸比丘，那时我这样想：‘此乃三业之果、三业之异熟，使我如今有如此大神通、如此大威力，即：布施（dāna）、调伏（dama）与自制（saññama）。’”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘පුඤ්ඤමෙව සො සික්ඛෙය්‍ය, ආයතග්ගං සුඛුද්‍රයං;

දානඤ්ච සමචරියඤ්ච, මෙත්තචිත්තඤ්ච භාවයෙ.

“应专修福业，其果广而乐；当培育布施、善行（samacariya）与慈心（mettācitta）。”

‘‘එතෙ [Pg.206] ධම්මෙ භාවයිත්වා, තයො සුඛසමුද්දයෙ ;

අබ්‍යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති.

“智者培育此三法，能生起安乐；得生于无恼害、安乐的世界。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第二经。

3. උභයත්ථසුත්තං

3. 双利经

23. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

23. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘එකධම්මො, භික්ඛවෙ, භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්ච. කතමො එකධම්මො? අප්පමාදො කුසලෙසු ධම්මෙසු. අයං ඛො, භික්ඛවෙ, එකධම්මො භාවිතො බහුලීකතො උභො අත්ථෙ සමධිගය්හ තිට්ඨති – දිට්ඨධම්මිකඤ්චෙව අත්ථං සම්පරායිකඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有一法，若培育、多修习，则能把握并确立现法与来世两种利益。是哪一法呢？即于诸善法中不放逸（appamāda）。诸比丘，此一法，若培育、多修习，则能把握并确立现法与来世两种利益。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘අප්පමාදං පසංසන්ති, පුඤ්ඤකිරියාසු පණ්ඩිතා;

අප්පමත්තො උභො අත්ථෙ, අධිගණ්හාති පණ්ඩිතො.

“智者于福业，赞叹不放逸；贤智不放逸，能得二种利。”

‘‘දිට්ඨෙ ධම්මෙ ච යො අත්ථො, යො චත්ථො සම්පරායිකො;

අත්ථාභිසමයා ධීරො, පණ්ඩිතොති පවුච්චතී’’ති.

“于现法之利益，以及来世之利益；由证达此二利，贤者被称为智者。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第三经。

4. අට්ඨිපුඤ්ජසුත්තං

4. 骨堆经

24. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

24. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘එකපුග්ගලස්ස, භික්ඛවෙ, කප්පං සන්ධාවතො සංසරතො සියා එවං මහා අට්ඨිකඞ්කලො අට්ඨිපුඤ්ජො අට්ඨිරාසි යථායං වෙපුල්ලො පබ්බතොः සචෙ සංහාරකො අස්ස, සම්භතඤ්ච න විනස්සෙය්‍යා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，一个体于一劫中不断流转轮回，其骨骸、骨堆、骨积，若有收集者，且所集之骨不毁坏，则会如这毗富罗山（Vepulla）一般巨大。”世尊宣说了此义。就此，偈颂如是说：

‘‘එකස්සෙකෙන කප්පෙන, පුග්ගලස්සට්ඨිසඤ්චයො;

සියා පබ්බතසමො රාසි, ඉති වුත්තං මහෙසිනා.

“一个个体于一劫中，所积之骨骸，其量可如山，大仙如是说。

‘‘සො ඛො පනායං අක්ඛාතො, වෙපුල්ලො පබ්බතො මහා;

උත්තරො ගිජ්ඣකූටස්ස, මගධානං ගිරිබ්බජෙ.

“此山名为毗富罗（Vepulla），雄伟高大；位于摩揭陀（Magadha）之王舍城（Giribbaja），在鹫峰山（Gijjhakūṭa）之北。

‘‘යතො [Pg.207] ච අරියසච්චානි, සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති;

දුක්ඛං දුක්ඛසමුප්පාදං, දුක්ඛස්ස ච අතික්කමං;

අරියඤ්චට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

“何时以正慧，得见诸圣谛：苦、苦之生起、苦之超越，以及导向苦寂灭之八支圣道。

‘‘ස සත්තක්ඛත්තුං පරමං, සන්ධාවිත්වාන පුග්ගලො;

දුක්ඛස්සන්තකරො හොති, සබ්බසංයොජනක්ඛයා’’ති.

“彼人最多七次流转，因断尽一切结，而作苦之终结。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第四经。

5. මුසාවාදසුත්තං

5. 妄语经

25. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

25. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘එකධම්මං අතීතස්ස, භික්ඛවෙ, පුරිසපුග්ගලස්ස නාහං තස්ස කිඤ්චි පාපකම්මං අකරණීයන්ති වදාමි. කතමං එකධම්මං? යදිදං භික්ඛවෙ, සම්පජානමුසාවාදො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，对于违越了一法之人，我说，没有什么恶业是他做不出的。是哪一法呢？诸比丘，即是明知故说妄语。”世尊宣说了此义。就此，偈颂如是说：

‘‘එකධම්මං අතීතස්ස, මුසාවාදිස්ස ජන්තුනො;

විතිණ්ණපරලොකස්ස, නත්ථි පාපං අකාරිය’’න්ති.

“违越一法者，惯说妄语人，舍弃来世故，无恶不可为。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第五经。

6. දානසුත්තං

6. 布施经

26. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

26. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘එවඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා ජානෙය්‍යුං දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, න අදත්වා භුඤ්ජෙය්‍යුං, න ච නෙසං මච්ඡෙරමලං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨෙය්‍ය. යොපි නෙසං අස්ස චරිමො ආලොපො චරිමං කබළං, තතොපි න අසංවිභජිත්වා භුඤ්ජෙය්‍යුං, සචෙ නෙසං පටිග්ගාහකා අස්සු. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තා න එවං ජානන්ති දානසංවිභාගස්ස විපාකං යථාහං ජානාමි, තස්මා අදත්වා භුඤ්ජන්ති, මච්ඡෙරමලඤ්ච නෙසං චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，倘若众生能如我这般了知布施与分享的果报，他们便不会不分享而食，悭吝之垢也不会占据他们的心。即使是他们最后的一口、最后一抟食物，若有受者，他们也不会不分享而食。然而，诸比丘，正因为众生不如我这般了知布施与分享的果报，所以他们不分享而食，悭吝之垢也占据了他们的心。”世尊宣说了此义。就此，偈颂如是说：

‘‘එවං චෙ සත්තා ජානෙය්‍යුං, යථාවුත්තං මහෙසිනා;

විපාකං සංවිභාගස්ස, යථා හොති මහප්ඵලං.

“倘若众生能了知，如大仙所说，分享之果报，如何有大果。

‘‘විනෙය්‍ය [Pg.208] මච්ඡෙරමලං, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

දජ්ජුං කාලෙන අරියෙසු, යත්ථ දින්නං මහප්ඵලං.

“则会去除悭吝垢，以澄净之心，于圣者适时布施，于彼施有大果报。

‘‘අන්නඤ්ච දත්වා බහුනො, දක්ඛිණෙය්‍යෙසු දක්ඛිණං;

ඉතො චුතා මනුස්සත්තා, සග්ගං ගච්ඡන්ති දායකා.

“广施饮食与净财，于诸应供行布施，施主从此人身殁，得以转生于天界。

‘‘තෙ ච සග්ගගතා තත්ථ, මොදන්ති කාමකාමිනො;

විපාකං සංවිභාගස්ස, අනුභොන්ති අමච්ඡරා’’ති.

“彼等往生天界后，于彼随欲而欢喜，无有悭吝者，享受分享之果报。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第六经。

7. මෙත්තාභාවනාසුත්තං

7. 慈心修习经

27. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

27. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘යානි කානිචි, භික්ඛවෙ, ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං. මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

“诸比丘，所有依于所依(opadhikāni)的福业事，其价值皆不及慈心解脱的十六分之一。唯有慈心解脱，远超彼等，照耀、炽盛、光辉。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා සබ්බා තා චන්දියා පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දපභායෙව තා අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

“诸比丘，譬如所有星辰的光辉，皆不及月亮光辉的十六分之一，月光超越它们而照耀、炽盛、辉映；同样地，诸比丘，所有有依的福业事，皆不及慈心解脱的十六分之一，慈心解脱超越它们而照耀、炽盛、辉映。”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, වස්සානං පච්ඡිමෙ මාසෙ සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ආදිච්චො නභං අබ්භුස්සක්කමානො සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච.

“诸比丘，譬如在雨季的最后一个月，秋季时节，天空晴朗无云，太阳升上天空，驱散所有空中的黑暗，照耀、炽盛、辉映；同样地，诸比丘，所有有依的福业事，皆不及慈心解脱的十六分之一，慈心解脱超越它们而照耀、炽盛、辉映。”

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.209], භික්ඛවෙ, රත්තියා පච්චූසසමයං ඔසධිතාරකා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ඔපධිකානි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතොවිමුත්තියා කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති අධිග්ගහෙත්වා භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，譬如在夜晚将尽、黎明时分，启明星(osadhitārakā)照耀、炽盛、辉映；同样地，诸比丘，所有有依的福业事，皆不及慈心解脱的十六分之一，慈心解脱超越它们而照耀、炽盛、辉映。”世尊宣说了此义。于此，偈颂如是说：

‘‘යො ච මෙත්තං භාවයති, අප්පමාණං පටිස්සතො;

තනූ සංයොජනා හොන්ති, පස්සතො උපධික්ඛයං.

“若人有正念，修习无量慈，得见依止尽，结缚乃稀薄。”

‘‘එකම්පි චෙ පාණමදුට්ඨචිත්තො, මෙත්තායති කුසලො තෙන හොති;

සබ්බෙ ච පාණෙ මනසානුකම්පං, පහූතමරියො පකරොති පුඤ්ඤං.

“若于一有情，心无瞋害而修慈，彼因此而为善。圣者以心怜悯一切有情，作成广大福德。”

‘‘යෙ සත්තසණ්ඩං පථවිං විජිත්වා, රාජිසයො යජමානානුපරියගා;

අස්සමෙධං පුරිසමෙධං, සම්මාපාසං වාජපෙය්‍යං නිරග්ගළං.

“彼等王仙征服此遍满众生之大地，周行祭祀而献供：马祭、人祭、掷索祭，以及无碍的力饮祭。”

‘‘මෙත්තස්ස චිත්තස්ස සුභාවිතස්ස, කලම්පි තෙ නානුභවන්ති සොළසිං;

චන්දප්පභා තාරගණාව සබ්බෙ.

彼等不及善修慈心之十六分之一，犹如一切星群不及月光。

‘‘යො න හන්ති න ඝාතෙති, න ජිනාති න ජාපයෙ;

මෙත්තංසො සබ්බභූතෙසු, වෙරං තස්ස න කෙනචී’’ති.

不自害，不教害；不自胜，不教胜。于一切众生行慈者，于任何人皆无怨。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第七经。

තතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第三品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

චිත්තං [Pg.210] මෙත්තං උභො අත්ථෙ, පුඤ්ජං වෙපුල්ලපබ්බතං;

සම්පජානමුසාවාදො, දානඤ්ච මෙත්තභාවනා.

心、慈与二义，功德、毗富罗山，正知妄语，布施与慈修。

සත්තිමානි ච සුත්තානි, පුරිමානි ච වීසති;

එකධම්මෙසු සුත්තන්තා, සත්තවීසතිසඞ්ගහාති.

此七经以及前二十经，于一法中，诸经总集为二十七。

එකකනිපාතො නිට්ඨිතො.

一集终。

2. දුකනිපාතො

2. 二集

1. පඨමවග්ගො

1. 初品

1. දුක්ඛවිහාරසුත්තං

1. 苦住经

28. (ද්වෙ [Pg.211] ධම්මෙ අනුක්කටි) වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

28. 此为世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්‍රියෙසු අගුත්තද්වාරතාය ච, භොජනෙ අමත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරති සවිධාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，具足二法之比丘，于现法中苦住，有恼、有忧、有焦热；身坏命终后，恶趣可期。是哪二法呢？即于诸根不守护，于饮食不知量。诸比丘，具足此二法之比丘，于现法中苦住，有恼、有忧、有焦热；身坏命终后，恶趣可期。”世尊宣说了此义，于此，如是说：

‘‘චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච, ජිව්හා කායො තථා මනො;

එතානි යස්ස ද්වාරානි, අගුත්තානිධ භික්ඛුනො.

眼耳鼻舌身与意——于此比丘此诸门，若不守护，

‘‘භොජනම්හි අමත්තඤ්ඤූ, ඉන්ද්‍රියෙසු අසංවුතො;

කායදුක්ඛං චෙතොදුක්ඛං, දුක්ඛං සො අධිගච්ඡති.

饮食不知量，诸根不防护，彼则感受身心之苦。

‘‘ඩය්හමානෙන කායෙන, ඩය්හමානෙන චෙතසා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, දුක්ඛං විහරති තාදිසො’’ති.

身被焚烧，心被焚烧，如是之人，或昼或夜，皆住于苦。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第一经。

2. සුඛවිහාරසුත්තං

2. 乐住经

29. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

29. 此为世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා[Pg.212]. කතමෙහි ද්වීහි? ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරතාය ච, භොජනෙ මත්තඤ්ඤුතාය ච. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，具足二法之比丘，于现法中安乐而住，无恼、无忧、无恼；身坏命终之后，可望生于善趣。以何为二？于诸根守护门，于食知量。诸比丘，具足此二法之比丘，于现法中安乐而住，无恼、无忧、无恼；身坏命终之后，可望生于善趣。”世尊说此义。于此，如是说：

‘‘චක්ඛු සොතඤ්ච ඝානඤ්ච, ජිව්හා කායො තථා මනො;

එතානි යස්ස ද්වාරානි, සුගුත්තානිධ භික්ඛුනො.

“眼、耳、鼻、舌、身以及意，于此，比丘之此等诸门善守护，

‘‘භොජනම්හි ච මත්තඤ්ඤූ, ඉන්ද්‍රියෙසු ච සංවුතො;

කායසුඛං චෙතොසුඛං, සුඛං සො අධිගච්ඡති.

于食知其量，于诸根防护，彼得身安乐，亦得心安乐。

‘‘අඩය්හමානෙන කායෙන, අඩය්හමානෙන චෙතසා;

දිවා වා යදි වා රත්තිං, සුඛං විහරති තාදිසො’’ති.

身不烧灼，心不烧灼，如是之人，日夜安乐而住。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第二经竟。

3. තපනීයසුත්තං

3. 热恼经

30. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

30. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා තපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අකතකල්‍යාණො හොති, අකතකුසලො, අකතභීරුත්තාණො, කතපාපො, කතලුද්දො, කතකිබ්බිසො. සො ‘අකතං මෙ කල්‍යාණ’න්තිපි තප්පති, ‘කතං මෙ පාප’න්තිපි තප්පති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ධම්මා තපනීයා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，此二法令人热恼。以何为二？诸比丘，于此，有一类人未行善，未行善巧，未作怖畏之护佑，已作恶，已作暴，已作秽。彼思‘我未行善’而热恼，思‘我已作恶’而热恼。诸比丘，此二法令人热恼。”世尊说此义。于此，如是说：

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“行身恶行，及诸语恶行，复行意恶行，及余过患相应之事。

‘‘අකත්වා කුසලං කම්මං, කත්වානාකුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

不作善业，多作不善业，劣慧者身坏，往生于地狱。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第三经竟。

4. අතපනීයසුත්තං

4. 无热恼经

31. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.213] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

31. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා අතපනීයා. කතමෙ ද්වෙ? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො කතකල්‍යාණො හොති, කතකුසලො, කතභීරුත්තාණො, අකතපාපො, අකතලුද්දො, අකතකිබ්බිසො. සො ‘කතං මෙ කල්‍යාණ’න්තිපි න තප්පති, ‘අකතං මෙ පාප’න්තිපි න තප්පති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ධම්මා අතපනීයා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此二法，不引生热恼。是哪二法？诸比丘，于此，有一人已行善，已作善业，已作怖畏之防护，未作恶，未作暴恶，未作罪恶。他既不因‘我已行善’而热恼，亦不因‘我未作恶’而热恼。诸比丘，此二法不引生热恼。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“舍离身恶行，及诸语恶行；舍离意恶行，及其他有过患者。

‘‘අකත්වාකුසලං කම්මං, කත්වාන කුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“不作不善业，多作诸善业，具慧者身坏，彼得生天上。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第四经。

5. පඨමසීලසුත්තං

5. 第一戒经

32. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

32. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි ද්වීහි? පාපකෙන ච සීලෙන, පාපිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，具足二法之人，如被荷负而来，被置于地狱。是哪二法？即恶戒与邪见。诸比丘，具足此二法之人，如被荷负而来，被置于地狱。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘පාපකෙන ච සීලෙන, පාපිකාය ච දිට්ඨියා;

එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි, යො සමන්නාගතො නරො;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

“具足此二法，恶戒与邪见，彼无慧之人，身坏堕地狱。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第五经。

6. දුතියසීලසුත්තං

6. 第二戒经

33. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

33. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි ද්වීහි? භද්දකෙන ච සීලෙන, භද්දිකාය ච දිට්ඨියා. ඉමෙහි [Pg.214] ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，具足二法之人，如被荷负而来，被置于天界。是哪二法？即善戒与善见。诸比丘，具足此二法之人，如被荷负而来，被置于天界。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘භද්දකෙන ච සීලෙන, භද්දිකාය ච දිට්ඨියා;

එතෙහි ද්වීහි ධම්මෙහි, යො සමන්නාගතො නරො;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“具足善戒与善见，此二法者，有智慧之人身坏之后，彼得生于天界。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第六经竟。

7. ආතාපීසුත්තං

7. 热忱经

34. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

34. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘අනාතාපී, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනොත්තාපී අභබ්බො සම්බොධාය, අභබ්බො නිබ්බානාය, අභබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමාය. ආතාපී ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඔත්තාපී භබ්බො සම්බොධාය, භබ්බො නිබ්බානාය, භබ්බො අනුත්තරස්ස යොගක්ඛෙමස්ස අධිගමායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，无热忱、无愧之比丘，不能觉悟，不能证涅槃，不能得无上瑜伽安稳。诸比丘，有热忱、有愧之比丘，则能觉悟，能证涅槃，能得无上瑜伽安稳。”世尊宣说此义，于此，如是说：

‘‘අනාතාපී අනොත්තාපී, කුසීතො හීනවීරියො;

යො ථීනමිද්ධබහුලො, අහිරීකො අනාදරො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

“无热忱亦无愧，懈怠而少精进，多昏沉与睡眠，无惭亦无敬意；如是之比丘，不能触证无上菩提。

‘‘යො ච සතිමා නිපකො ඣායී, ආතාපී ඔත්තාපී ච අප්පමත්තො;

සංයොජනං ජාතිජරාය ඡෙත්වා, ඉධෙව සම්බොධිමනුත්තරං ඵුසෙ’’ති.

“若有比丘具念、审慎、禅修、有热忱、有愧而不放逸，断除生与老之结，即于此世触证无上菩提。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第七经竟。

8. පඨමනකුහනසුත්තං

8. 初不欺经

35. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

35. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘නයිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං, න ජනලපනත්ථං, න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං, න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං, භික්ඛවෙ[Pg.215], බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති සංවරත්ථඤ්චෙව පහානත්ථඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，此梵行之修持，非为欺瞒世人，非为取悦世人，非为利养、恭敬、名声之利益，亦非为‘令世人知我’。然，诸比丘，此梵行之修持，实为防护与断除。”世尊宣说此义，于此，如是说：

‘‘සංවරත්ථං පහානත්ථං, බ්‍රහ්මචරියං අනීතිහං;

අදෙසයි සො භගවා, නිබ්බානොගධගාමිනං.

“为防护与断除，世尊所示梵行，无有灾患，导向浸入涅槃。

‘‘එස මග්ගො මහත්තෙහි, අනුයාතො මහෙසිභි ;

යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති, යථා බුද්ධෙන දෙසිතං;

දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති, සත්ථුසාසනකාරිනො’’ති.

“此乃诸大士、大仙所循之道。凡依佛陀所示而行者，彼等奉行导师之教，必将终结诸苦。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第八经竟。

9. දුතියනකුහනසුත්තං

9. 第二无伪经

36. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

36. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻：

‘‘නයිදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ජනකුහනත්ථං, න ජනලපනත්ථං, න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථං, න ‘ඉති මං ජනො ජානාතූ’ති. අථ ඛො ඉදං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති අභිඤ්ඤත්ථඤ්චෙව පරිඤ්ඤත්ථඤ්චා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，此梵行非为欺骗众人而修，非为攀谈众人而修，非为利养、恭敬、名声之利益而修，亦非为‘令众人知我’而修。诸比丘，此梵行实为证知与遍知而修。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘අභිඤ්ඤත්ථං පරිඤ්ඤත්ථං, බ්‍රහ්මචරියං අනීතිහං;

අදෙසයි සො භගවා, නිබ්බානොගධගාමිනං.

“为证知与遍知，彼世尊已开示，无灾患之梵行，导向浸入涅槃。

‘‘එස මග්ගො මහත්තෙහි, අනුයාතො මහෙසිභි;

යෙ යෙ තං පටිපජ්ජන්ති, යථා බුද්ධෙන දෙසිතං;

දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සන්ති, සත්ථුසාසනකාරිනො’’ති.

“此道乃大士所行，为大仙所依循；凡依佛陀所宣说，而行道之善从者，彼等导师教诫行，必将终结所有苦。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第九。

10. සොමනස්සසුත්තං

10. 悦意经

37. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

37. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻：

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයාය. කතමෙහි [Pg.216] ද්වීහි? සංවෙජනීයෙසු ඨානෙසු සංවෙජනෙන, සංවිග්ගස්ස ච යොනිසො පධානෙන. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛසොමනස්සබහුලො විහරති, යොනි චස්ස ආරද්ධා හොති ආසවානං ඛයායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，具足二法之比丘，于现法中多住于乐与喜悦，且为诸漏之灭尽奠定基础。以何为二？于当悚惧之事生起悚惧，以及悚惧之后如理精进。诸比丘，具足此二法之比丘，于现法中多住于乐与喜悦，且为诸漏之灭尽奠定基础。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘සංවෙජනීයට්ඨානෙසු, සංවිජ්ජෙථෙව පණ්ඩිතො;

ආතාපී නිපකො භික්ඛු, පඤ්ඤාය සමවෙක්ඛිය.

“于当悚惧之事，贤智者当悚惧；热勤、练达比丘，以慧善加省察。

‘‘එවං විහාරී ආතාපී, සන්තවුත්ති අනුද්ධතො;

චෙතොසමථමනුයුත්තො, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

“如是住者具热忱，行为寂静不掉举，专修心之寂止，能达痛苦之灭尽。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第十。

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

初品终。

තස්සුද්දානං –

本品摄颂：

ද්වෙ ච භික්ඛූ තපනීයා, තපනීයා පරත්ථෙහි;

ආතාපී නකුහනා ද්වෙ, සොමනස්සෙන තෙ දසාති.

二《比丘》、二《热恼》、《为他》、《热忱》、二《无伪》、《悦意》，此为十篇。

2. දුතියවග්ගො

2. 第二品

1. විතක්කසුත්තං

1. 寻思经

38. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

38. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我闻如是：

‘‘තථාගතං, භික්ඛවෙ, අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං ද්වෙ විතක්කා බහුලං සමුදාචරන්ති – ඛෙමො ච විතක්කො, පවිවෙකො ච. අබ්‍යාපජ්ඣාරාමො, භික්ඛවෙ, තථාගතො අබ්‍යාපජ්ඣරතො. තමෙනං, භික්ඛවෙ, තථාගතං අබ්‍යාපජ්ඣාරාමං අබ්‍යාපජ්ඣරතං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරති – ‘ඉමායාහං ඉරියාය න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙමි තසං වා ථාවරං වා’ති.

“诸比丘，于如来、阿罗汉、正等觉者，二种寻思(vitakka)常生起：安稳寻(khema-vitakka)与远离寻(paviveka-vitakka)。诸比丘，如来喜乐不害，耽乐不害。诸比丘，当如来喜乐不害、耽乐不害时，便常生起此寻思：‘我以此行仪，不恼害任何动摇或不动摇的有情。’”

‘‘පවිවෙකාරාමො[Pg.217], භික්ඛවෙ, තථාගතො පවිවෙකරතො. තමෙනං, භික්ඛවෙ, තථාගතං පවිවෙකාරාමං පවිවෙකරතං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරති – ‘යං අකුසලං තං පහීන’න්ති.

“诸比丘，如来喜乐远离，耽乐远离。诸比丘，当如来喜乐远离、耽乐远离时，便常生起此寻思：‘凡不善者，皆已断除。’”

‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, තුම්හෙපි අබ්‍යාපජ්ඣාරාමා විහරථ අබ්‍යාපජ්ඣරතා. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං අබ්‍යාපජ්ඣාරාමානං විහරතං අබ්‍යාපජ්ඣරතානං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරිස්සති – ‘ඉමාය මයං ඉරියාය න කිඤ්චි බ්‍යාබාධෙම තසං වා ථාවරං වා’ති.

“是故，诸比丘，于此教中，汝等亦应喜乐不害、耽乐不害而住。诸比丘，当汝等喜乐不害、耽乐不害而住时，此寻思将常生起：‘我等以此行仪，不恼害任何动摇或不动摇的有情。’”

‘‘පවිවෙකාරාමා, භික්ඛවෙ, විහරථ පවිවෙකරතා. තෙසං වො, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පවිවෙකාරාමානං විහරතං පවිවෙකරතානං එසෙව විතක්කො බහුලං සමුදාචරිස්සති – ‘කිං අකුසලං, කිං අප්පහීනං, කිං පජහාමා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，汝等应喜乐远离、耽乐远离而住。诸比丘，当汝等喜乐远离、耽乐远离而住时，此寻思将常生起：‘何为不善？何者未断？我等当断何者？’”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘තථාගතං බුද්ධමසය්හසාහිනං, දුවෙ විතක්කා සමුදාචරන්ති නං;

ඛෙමො විතක්කො පඨමො උදීරිතො, තතො විවෙකො දුතියො පකාසිතො.

“于如来、觉者、能胜难胜者，二种寻思于彼生起。第一寻思，名为安稳，已被宣说；其后第二，名为远离，已被开显。

‘‘තමොනුදං පාරගතං මහෙසිං, තං පත්තිපත්තං වසිමං අනාසවං;

විසන්තරං තණ්හක්ඛයෙ විමුත්තං, තං වෙ මුනිං අන්තිමදෙහධාරිං;

මාරඤ්ජහං බ්‍රූමි ජරාය පාරගුං.

“我宣说彼牟尼：驱除黑暗，已到彼岸之大仙；已达所应达，得自在，无诸漏；已渡瀑流，于爱尽而解脱；身负最后身，舍弃魔罗，已度越衰老。”

‘‘සෙලෙ යථා පබ්බතමුද්ධනිට්ඨිතො, යථාපි පස්සෙ ජනතං සමන්තතො;

තථූපමං ධම්මමයං සුමෙධො, පාසාදමාරුය්හ සමන්තචක්ඛු;

සොකාවතිණ්ණං ජනතමපෙතසොකො, අවෙක්ඛති ජාතිජරාභිභූත’’න්ති.

“犹如立于岩山之巅，遍观四周众人；如是，具善慧、具遍一切眼者，登上法所成之宫殿，无忧地观察着为忧愁所沉溺、被生与老所征服的众人。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第一经终。

2. දෙසනාසුත්තං

2. 教说经

39. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.218] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

39. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻——

‘‘තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ද්වෙ ධම්මදෙසනා පරියායෙන භවන්ති. කතමා ද්වෙ? ‘පාපං පාපකතො පස්සථා’ති – අයං පඨමා ධම්මදෙසනා; ‘පාපං පාපකතො දිස්වා තත්ථ නිබ්බින්දථ විරජ්ජථ විමුච්චථා’ති – අයං දුතියා ධම්මදෙසනා. තථාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස ඉමා ද්වෙ ධම්මදෙසනා පරියායෙන භවන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，如来、阿罗汉、正等觉者有次第的两种法教。是哪两种呢？‘你们当视恶为恶’，此为第一法教；‘视恶为恶后，于彼当厌离、当离欲、当解脱’，此为第二法教。诸比丘，如来、阿罗汉、正等觉者有此次第的两种法教。”世尊说了此义。于彼，如是说——

‘‘තථාගතස්ස බුද්ධස්ස, සබ්බභූතානුකම්පිනො;

පරියායවචනං පස්ස, ද්වෙ ච ධම්මා පකාසිතා.

“请看怜悯一切众生之如来、佛陀的次第之言，二法已被开示。

‘‘පාපකං පස්සථ චෙතං, තත්ථ චාපි විරජ්ජථ;

තතො විරත්තචිත්තාසෙ, දුක්ඛස්සන්තං කරිස්සථා’’ති.

“当见此为恶，亦当于彼离染；自彼心离欲，你们将究竟于苦。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第二经终。

3. විජ්ජාසුත්තං

3. 明经

40. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

40. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻——

‘‘අවිජ්ජා, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා අන්වදෙව අහිරිකං අනොත්තප්පං; විජ්ජා ච ඛො, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා කුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා අන්වදෙව හිරොත්තප්ප’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，无明为不善法生起之前导，随之而来的是无惭与无愧；诸比丘，明实为善法生起之前导，随之而来的是惭与愧。”世尊说了此义。于彼，如是说——

‘‘යා කාචිමා දුග්ගතියො, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච;

අවිජ්ජාමූලිකා සබ්බා, ඉච්ඡාලොභසමුස්සයා.

“于此世及于他世，所有任何恶趣，皆以无明为根，由欲与贪所增长。

‘‘යතො ච හොති පාපිච්ඡො, අහිරීකො අනාදරො;

තතො පාපං පසවති, අපායං තෙන ගච්ඡති.

“若人有恶欲，无惭且不敬，是故恶增长，由此趣恶趣。”

‘‘තස්මා ඡන්දඤ්ච ලොභඤ්ච, අවිජ්ජඤ්ච විරාජයං;

විජ්ජං උප්පාදයං භික්ඛු, සබ්බා දුග්ගතියො ජහෙ’’ති.

“是故，比丘离欲、贪与无明，令明生起，则能舍弃一切恶趣。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，如是我闻。第三经竟。

4. පඤ්ඤාපරිහීනසුත්තං

4. 慧退失经

41. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.219] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

41. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我闻如是：

‘‘තෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා සුපරිහීනා යෙ අරියාය පඤ්ඤාය පරිහීනා. තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛං විහරන්ති සවිඝාතං සඋපායාසං සපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා දුග්ගති පාටිකඞ්ඛා. තෙ, භික්ඛවෙ, සත්තා අපරිහීනා යෙ අරියාය පඤ්ඤාය අපරිහීනා. තෙ දිට්ඨෙව ධම්මෙ සුඛං විහරන්ති අවිඝාතං අනුපායාසං අපරිළාහං; කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගති පාටිකඞ්ඛා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，凡退失圣慧的众生，是为完全退失者。他们在现法中住于苦，有恼害，有忧苦，有热恼；身坏命终之后，可预期会到恶趣。诸比丘，凡不退失圣慧的众生，是为不退失者。他们在现法中住于乐，无恼害，无忧苦，无热恼；身坏命终之后，可预期会到善趣。”世尊宣说了此义。就此，偈颂曰：

‘‘පඤ්ඤාය පරිහානෙන, පස්ස ලොකං සදෙවකං;

නිවිට්ඨං නාමරූපස්මිං, ඉදං සච්චන්ති මඤ්ඤති.

“因智慧退失，试观天界众，深陷于名色，妄执‘此是实’。

‘‘පඤ්ඤා හි සෙට්ඨා ලොකස්මිං, යායං නිබ්බෙධගාමිනී;

යාය සම්මා පජානාති, ජාතිභවපරික්ඛයං.

智慧于世间，实为最殊胜，此慧能通达，正知生有尽。

‘‘තෙසං දෙවා මනුස්සා ච, සම්බුද්ධානං සතීමතං;

පිහයන්ති හාසපඤ්ඤානං, සරීරන්තිමධාරින’’න්ති.

诸天与世人，皆欣羡彼等，正觉具念者，捷慧最后身。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，如是我闻。第四经竟。

5. සුක්කධම්මසුත්තං

5. 净法经

42. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

42. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我闻如是：

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සුක්කා ධම්මා ලොකං පාලෙන්ති. කතමෙ ද්වෙ? හිරී ච, ඔත්තප්පඤ්ච. ඉමෙ චෙ, භික්ඛවෙ, ද්වෙ සුක්කා ධම්මා ලොකං න පාලෙය්‍යුං, නයිධ පඤ්ඤායෙථ මාතාති වා මාතුච්ඡාති වා මාතුලානීති වා ආචරියභරියාති වා ගරූනං දාරාති වා. සම්භෙදං ලොකො අගමිස්ස යථා අජෙළකා කුක්කුටසූකරා සොණසිඞ්ගාලා. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ ද්වෙ සුක්කා ධම්මා ලොකං පාලෙන්ති තස්මා පඤ්ඤායති මාතාති වා මාතුච්ඡාති වා මාතුලානීති වා ආචරියභරියාති වා ගරූනං දාරාති වා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

诸比丘，有二白法守护世间。是哪两种呢？惭与愧。诸比丘，如果这两种白法不守护世间，那么此世间就无法了知有母亲、姨母、舅母、师母或尊长之妻。世间将会陷入混乱，如同山羊、绵羊、鸡、猪、狗与豺狼一般。诸比丘，正因为这两种白法守护世间，所以才能了知有母亲、姨母、舅母、师母或尊长之妻。”世尊说了这番话。就此而说：

‘‘යෙසං [Pg.220] චෙ හිරිඔත්තප්පං, සබ්බදා ච න විජ්ජති;

වොක්කන්තා සුක්කමූලා තෙ, ජාතිමරණගාමිනො.

若人于一切时，无惭亦无愧；彼等离善法根，趣向生与死。

‘‘යෙසඤ්ච හිරිඔත්තප්පං, සදා සම්මා උපට්ඨිතා;

විරූළ්හබ්‍රහ්මචරියා තෙ, සන්තො ඛීණපුනබ්භවා’’ති.

若人于惭与愧，恒常善安住；彼等梵行增长，寂者尽后有。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第五经。

6. අජාතසුත්තං

6. 未生经

43. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

43. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං. නො චෙතං, භික්ඛවෙ, අභවිස්ස අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, නයිධ ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායෙථ. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, තස්මා ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有未生、未有、未作、无为。诸比丘，若无此未生、未有、未作、无为，则从已生、已有、已作、有为的出离，便不得而知。诸比丘，正因为有未生、未有、未作、无为，所以从已生、已有、已作、有为的出离，方可了知。”世尊宣说了此义。就此而说：

‘‘ජාතං භූතං සමුප්පන්නං, කතං සඞ්ඛතමද්ධුවං;

ජරාමරණසඞ්ඝාටං, රොගනීළං පභඞ්ගුරං.

“已生、已有、已起，已作、有为、无常；老死所集，病之巢穴，易于败坏。

‘‘ආහාරනෙත්තිප්පභවං, නාලං තදභිනන්දිතුං;

තස්ස නිස්සරණං සන්තං, අතක්කාවචරං ධුවං.

缘食而有，不应喜乐；其出离寂静，超寻思而恒常。

‘‘අජාතං අසමුප්පන්නං, අසොකං විරජං පදං;

නිරොධො දුක්ඛධම්මානං, සඞ්ඛාරූපසමො සුඛො’’ති.

未生、未起，无忧、离尘之境；诸苦法之寂灭，诸行止息是为安乐。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第六经。

7. නිබ්බානධාතුසුත්තං

7. 涅槃界经

44. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

44. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වෙමා, භික්ඛවෙ, නිබ්බානධාතුයො. කතමෙ ද්වෙ? සඋපාදිසෙසා ච නිබ්බානධාතු, අනුපාදිසෙසා ච නිබ්බානධාතු.

“诸比丘，有两种涅槃界。是哪两种呢？有余依(saupādisesā)涅槃界与无余依(anupādisesā)涅槃界。

‘‘කතමා [Pg.221] ච, භික්ඛවෙ, සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස තිට්ඨන්තෙව පඤ්චින්ද්‍රියානි යෙසං අවිඝාතත්තා මනාපාමනාපං පච්චනුභොති, සුඛදුක්ඛං පටිසංවෙදෙති. තස්ස යො රාගක්ඛයො, දොසක්ඛයො, මොහක්ඛයො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සඋපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු.

“诸比丘，何为有余依涅槃界？于此，诸比丘，比丘是阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，重担已卸，已达己利，有结已尽，以正智解脱。其五根尚存，因其未坏，故经历可意与不可意之事，感受乐与苦。其贪尽、瞋尽、痴尽——诸比丘，此谓有余依涅槃界。

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, අනුපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. තස්ස ඉධෙව, භික්ඛවෙ, සබ්බවෙදයිතානි අනභිනන්දිතානි සීති භවිස්සන්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුපාදිසෙසා නිබ්බානධාතු. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ නිබ්බානධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，何为无余依涅槃界？于此，诸比丘，比丘是阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，重担已卸，已达己利，有结已尽，以正智解脱。即于此世，其一切所受，不复欣喜，将归于寂静。诸比丘，此谓无余依涅槃界。诸比丘，此即二种涅槃界。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘දුවෙ ඉමා චක්ඛුමතා පකාසිතා, නිබ්බානධාතූ අනිස්සිතෙන තාදිනා;

එකා හි ධාතු ඉධ දිට්ඨධම්මිකා, සඋපාදිසෙසා භවනෙත්තිසඞ්ඛයා;

අනුපාදිසෙසා පන සම්පරායිකා, යම්හි නිරුජ්ඣන්ති භවානි සබ්බසො.

“具眼者(cakkhumatā)、不动者(tādinā)，无所依止，已开示此二涅槃界。一界于此，属现法(diṭṭhadhammikā)，为有余依，因导向再有之爱已尽。另一无余依，则属来世(samparāyikā)，于其中，一切有(bhavāni)皆灭尽。

‘‘යෙ එතදඤ්ඤාය පදං අසඞ්ඛතං, විමුත්තචිත්තා භවනෙත්තිසඞ්ඛයා;

තෙ ධම්මසාරාධිගමා ඛයෙ රතා, පහංසු තෙ සබ්බභවානි තාදිනො’’ති.

“彼等了知此无为(asaṅkhataṃ)境，心已解脱，导向再有之爱已尽。彼等已达法之核心，乐于灭尽，彼等不动者已舍弃一切有。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第七经。

8. පටිසල්ලානසුත්තං

8. 独处经

45. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

45. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘පටිසල්ලානාරාමා, භික්ඛවෙ, විහරථ පටිසල්ලානරතා, අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තා, අනිරාකතජ්ඣානා, විපස්සනාය සමන්නාගතා, බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං[Pg.222]. පටිසල්ලානාරාමානං, භික්ඛවෙ, විහරතං පටිසල්ලානරතානං අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තානං අනිරාකතමජ්ඣානානං විපස්සනාය සමන්නාගතානං බ්‍රූහෙතානං සුඤ්ඤාගාරානං ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，你们当喜好独住，乐于独住，致力于内心寂止，不舍弃禅修，具足观(vipassanā)，增长空闲处。诸比丘，对于喜好独住、乐于独住、致力于内心寂止、不舍弃禅修、具足观、增长空闲处的人，可以期待两种果之一：于现法中得究竟智，或者有余依而证不还果。”世尊说了此义。对此，偈颂如是说：

‘‘යෙ සන්තචිත්තා නිපකා, සතිමන්තො ච ඣායිනො;

සම්මා ධම්මං විපස්සන්ති, කාමෙසු අනපෙක්ඛිනො.

“心寂静、具慧、有念且禅修，如实而正观诸法，于诸欲无所希求。

‘‘අප්පමාදරතා සන්තා, පමාදෙ භයදස්සිනො;

අභබ්බා පරිහානාය, නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති.

贤善者乐于不放逸，于放逸中见怖畏，彼等不可能退堕，已临近于涅槃。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第八经。

9. සික්ඛානිසංසසුත්තං

9. 学之利益经

46. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

46. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘සික්ඛානිසංසා, භික්ඛවෙ, විහරථ පඤ්ඤුත්තරා විමුත්තිසාරා සතාධිපතෙය්‍යා. සික්ඛානිසංසානං, භික්ඛවෙ, විහරතං පඤ්ඤුත්තරානං විමුත්තිසාරානං සතාධිපතෙය්‍යානං ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，当安住于学之利益，以智慧为上首，以解脱为核心，以念为主导。诸比丘，安住于学之利益，以智慧为上首，以解脱为核心，以念为主导者，可预期两种果的其中之一：于现法中得究竟智，或于有余依时得不还果。”世尊说了此义。对此，偈颂如是说：

‘‘පරිපුණ්ණසික්ඛං අපහානධම්මං, පඤ්ඤුත්තරං ජාතිඛයන්තදස්සිං;

තං වෙ මුනිං අන්තිමදෙහධාරිං, මාරඤ්ජහං බ්‍රූමි ජරාය පාරගුං.

“学已圆满，法不退失，智慧超胜，见生已尽；我称那位持最后身、舍断魔的牟尼，为已度老之彼岸者。

‘‘තස්මා සදා ඣානරතා සමාහිතා, ආතාපිනො ජාතිඛයන්තදස්සිනො;

මාරං සසෙනං අභිභුය්‍ය භික්ඛවො, භවථ ජාතිමරණස්ස පාරගා’’ති.

是故，诸比丘，你们当常乐禅定，心入等持，精勤，见生已尽；征服魔罗及其军队，成为生死彼岸的到达者。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第九经。

10. ජාගරියසුත්තං

10. 警寤经

47. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.223] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

47. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘ජාගරො චස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විහරෙය්‍ය සතො සම්පජානො සමාහිතො පමුදිතො විප්පසන්නො ච තත්ථ කාලවිපස්සී ච කුසලෙසු ධම්මෙසු. ජාගරස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො විහරතො සතස්ස සම්පජානස්ස සමාහිතස්ස පමුදිතස්ස විප්පසන්නස්ස තත්ථ කාලවිපස්සිනො කුසලෙසු ධම්මෙසු ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，比丘当警醒而住，具念、正知、有定、喜悦、澄净，并于其中适时审察善法。诸比丘，对警醒而住，具念、正知、有定、喜悦、澄净，并于其中适时审察善法之比丘，可预期两种果之一：于现法中得究竟智，或于有余依时得不还果。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘ජාගරන්තා සුණාථෙතං, යෙ සුත්තා තෙ පබුජ්ඣථ;

සුත්තා ජාගරිතං සෙය්‍යො, නත්ථි ජාගරතො භයං.

“警醒者谛听，沉睡者当起；警醒胜于眠，觉者无所畏。

‘‘යො ජාගරො ච සතිමා සම්පජානො, සමාහිතො මුදිතො විප්පසන්නො ච;

කාලෙන සො සම්මා ධම්මං පරිවීමංසමානො, එකොදිභූතො විහනෙ තමං සො.

“若人警醒、具念、正知，有定、喜悦而澄净，彼适时如理审察法，心志专一，破除黑暗。

‘‘තස්මා හවෙ ජාගරියං භජෙථ, ආතාපී භික්ඛු නිපකො ඣානලාභී;

සංයොජනං ජාතිජරාය ඡෙත්වා, ඉධෙව සම්බොධිමනුත්තරං ඵුසෙ’’ති.

“是故，热忱、审慎、得禅那之比丘，当勤修警醒。斩断生与老之结，即于此世，触证无上正觉。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第十经。

11. ආපායිකසුත්තං

11. 堕恶趣经

48. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

48. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻——

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහාය. කතමෙ ද්වෙ? යො ච අබ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො, යො ච පරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං චරන්තං අමූලකෙන අබ්‍රහ්මචරියෙන අනුද්ධංසෙති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වෙ ආපායිකා නෙරයිකා ඉදමප්පහායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此二者，因未断此而堕恶趣、堕地狱。是哪二者？一者，非梵行者，却自称梵行者；二者，对奉行圆满清净梵行之人，以无根之非梵行而诬陷者。诸比丘，此二者因未断此而堕恶趣、堕地狱。”世尊宣说此义。于此，如是说——

‘‘අභූතවාදී [Pg.224] නිරයං උපෙති, යො වාපි කත්වා න කරොමි චාහ;

උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති, නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථ.

“说不实者堕地狱，作已复言‘我未作’者亦然。此二者皆是卑劣业人，死后于他世果报相同。

‘‘කාසාවකණ්ඨා බහවො, පාපධම්මා අසඤ්ඤතා;

පාපා පාපෙහි කම්මෙහි, නිරයං තෙ උපපජ්ජරෙ.

“多有颈缠袈裟者，具足恶法不调伏；恶人因其诸恶业，往生于地狱之中。

‘‘සෙය්‍යො අයොගුළො භුත්තො, තත්තො අග්ගිසිඛූපමො;

යඤ්චෙ භුඤ්ජෙය්‍ය දුස්සීලො, රට්ඨපිණ්ඩමසඤ්ඤතො’’ති.

“宁可吞食如火焰般炽热的铁丸，胜于毁戒、不自制者，食国人信施。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. එකාදසමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第十一经。

12. දිට්ඨිගතසුත්තං

12. 见经

49. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

49. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘ද්වීහි, භික්ඛවෙ, දිට්ඨිගතෙහි පරියුට්ඨිතා දෙවමනුස්සා ඔලීයන්ති එකෙ, අතිධාවන්ති එකෙ; චක්ඛුමන්තො ච පස්සන්ති.

“诸比丘，天人因执持二见，一些人退缩，一些人奔逸；而具眼者得见。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ? භවාරාමා, භික්ඛවෙ, දෙවමනුස්සා භවරතා භවසම්මුදිතා තෙසං භවනිරොධාය ධම්මෙ දෙසියමානෙ චිත්තං න පක්ඛන්දති න පසීදති න සන්තිට්ඨති නාධිමුච්චති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඔලීයන්ති එකෙ.

“诸比丘，一些人如何退缩呢？诸比丘，天人乐于有、耽于有、喜于有，当为他们宣说有灭之法时，其心不趣入、不清净、不安住、不信解。诸比丘，一些人即是如此退缩。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ? භවෙනෙව ඛො පනෙකෙ අට්ටීයමානා හරායමානා ජිගුච්ඡමානා විභවං අභිනන්දන්ති – යතො කිර, භො, අයං අත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා උච්ඡිජ්ජති විනස්සති න හොති පරං මරණා; එතං සන්තං එතං පණීතං එතං යාථාවන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, අතිධාවන්ති එකෙ.

“诸比丘，一些人如何奔逸呢？一些人因对有感到厌患、羞愧、嫌恶，而欣喜于无有，认为：‘贤友，此我于身坏命终后断灭、消亡，死后不复存在。此是寂静，此是殊胜，此是真实。’诸比丘，一些人即是如此奔逸。

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො පස්සන්ති? ඉධ භික්ඛු භූතං භූතතො පස්සති; භූතං භූතතො දිස්වා භූතස්ස නිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය පටිපන්නො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චක්ඛුමන්තො පස්සන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，具眼者如何得见呢？于此，比丘如实知见存在；如实知见存在后，为存在之厌离、离贪、灭尽而行道。诸比丘，具眼者即是如此得见。”此义为世尊所说。于此，如是说：

‘‘යෙ [Pg.225] භූතං භූතතො දිස්වා, භූතස්ස ච අතික්කමං;

යථාභූතෙ විමුච්චන්ති, භවතණ්හා පරික්ඛයා.

“若如实见存在，以及存在之超越，彼于如实得解脱，因灭尽于有爱。

‘‘ස වෙ භූතපරිඤ්ඤො, සො වීතතණ්හො භවාභවෙ;

භූතස්ස විභවා භික්ඛු, නාගච්ඡති පුනබ්භව’’න්ති.

“彼实遍知存在，于诸有中离爱；比丘因存在已灭，不复再来生。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ද්වාදසමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第十二经。

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第二品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂：

ද්වෙ ඉන්ද්‍රියා ද්වෙ තපනීයා, සීලෙන අපරෙ දුවෙ;

අනොත්තාපී කුහනා ද්වෙ ච, සංවෙජනීයෙන තෙ දස.

“二根、二苦行，另有二戒；无愧、欺诐二，并悚惧成十。”

විතක්කා දෙසනා විජ්ජා, පඤ්ඤා ධම්මෙන පඤ්චමං;

අජාතං ධාතුසල්ලානං, සික්ඛා ජාගරියෙන ච;

අපායදිට්ඨියා චෙව, බාවීසති පකාසිතාති.

寻、教说、明，慧与法为第五；无生、界、箭，学与警觉；恶趣、邪见，共宣示二十二经。

දුකනිපාතො නිට්ඨිතො.

二集终。

3. තිකනිපාතො

3. 三集

1. පඨමවග්ගො

1. 第一品

1. මූලසුත්තං

1. 根经

50. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.226] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

50. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, අකුසලමූලානි. කතමානි තීණි? ලොභො අකුසලමූලං, දොසො අකුසලමූලං, මොහො අකුසලමූලං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි අකුසලමූලානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三不善根。是哪三者？贪为不善根，瞋为不善根，痴为不善根。诸比丘，此即三不善根。”世尊宣说了此义。于此，其义如是说——

‘‘ලොභො දොසො ච මොහො ච, පුරිසං පාපචෙතසං;

හිංසන්ති අත්තසම්භූතා, තචසාරංව සම්ඵල’’න්ති.

“贪、瞋与痴，自生而伤害，那有恶心之人，犹如竹树为其果所毁。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第一经竟。

2. ධාතුසුත්තං

2. 界经

51. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

51. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, ධාතුයො. කතමා තිස්සො? රූපධාතු, අරූපධාතු, නිරොධධාතු – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො ධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三界。是哪三者？色界、无色界、灭界。诸比丘，此即三界。”世尊宣说了此义。于此，其义如是说——

‘‘රූපධාතුං පරිඤ්ඤාය, අරූපෙසු අසණ්ඨිතා;

නිරොධෙ යෙ විමුච්චන්ති, තෙ ජනා මච්චුහායිනො.

“已遍知色界，于无色界无所住，于灭尽中得解脱，彼人超越死亡。

‘‘කායෙන අමතං ධාතුං, ඵුසයිත්වා නිරූපධිං;

උපධිප්පටිනිස්සග්ගං, සච්ඡිකත්වා අනාසවො;

දෙසෙති සම්මාසම්බුද්ධො, අසොකං විරජං පද’’න්ති.

“无漏者以身触证无所依之不死界，亲证诸取之舍离，此正等觉者宣说无忧、无尘之境。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第二经竟。

3. පඨමවෙදනාසුත්තං

3. 第一受经

52. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.227] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

52. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා –

“诸比丘，有此三受。是哪三者？乐受、苦受、不苦不乐受。

ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො වෙදනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，此即三受。”世尊宣说了此义。于此，其义如是说——

‘‘සමාහිතො සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

වෙදනා ච පජානාති, වෙදනානඤ්ච සම්භවං.

“有定、正知、具念的佛弟子，了知诸受与诸受的生起。

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

වෙදනානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

了知诸受于何处灭，以及趣向灭尽之道；因诸受的灭尽，比丘已无渴爱，已般涅槃。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第三经。

4. දුතියවෙදනාසුත්තං

4. 第二受经

53. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

53. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, වෙදනා. කතමා තිස්සො? සුඛා වෙදනා, දුක්ඛා වෙදනා, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා. සුඛා, භික්ඛවෙ, වෙදනා දුක්ඛතො දට්ඨබ්බා; දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දට්ඨබ්බා; අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දට්ඨබ්බා. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො සුඛා වෙදනා දුක්ඛතො දිට්ඨා හොති, දුක්ඛා වෙදනා සල්ලතො දිට්ඨා හොති, අදුක්ඛමසුඛා වෙදනා අනිච්චතො දිට්ඨා හොති; අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘භික්ඛු අරියො සම්මද්දසො අච්ඡෙච්ඡි, තණ්හං, විවත්තයි සංයොජනං, සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සා’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三受。是哪三者？乐受、苦受、不苦不乐受。诸比丘，乐受应如苦观察；苦受应如箭观察；不苦不乐受应如无常观察。诸比丘，当比丘于乐受如苦观察，于苦受如箭观察，于不苦不乐受如无常观察时，诸比丘，此比丘被称为‘圣者、正见者，他已切断渴爱，已解开结缚，通过对我慢的彻底了知而使苦终结。’”世尊宣说了此义。于此，如是说——

‘‘යො සුඛං දුක්ඛතො අද්ද, දුක්ඛමද්දක්ඛි සල්ලතො;

අදුක්ඛමසුඛං සන්තං, අදක්ඛි නං අනිච්චතො.

“若人见乐为苦，见苦为箭；见寂静之不苦不乐受为无常。

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

彼实为正见比丘，由是于彼处解脱；已由遍知达究竟，寂静，彼实为超越诸轭之牟尼。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第四经。

5. පඨමඑසනාසුත්තං

5. 第一求经

54. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.228] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

54. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා, භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො එසනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三求。是哪三者？欲求、有求、梵行求——诸比丘，此即三求。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘සමාහිතො සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

එසනා ච පජානාති, එසනානඤ්ච සම්භවං.

“佛陀声闻，具念正知，心入禅定，了知诸求，亦了知诸求之生起；

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

එසනානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

了知此等[求]于何处灭，以及趣向灭尽之道；因诸求的灭尽，比丘已无渴爱，已般涅槃。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第五经。

6. දුතියඑසනාසුත්තං

6. 第二求经

55. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

55. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, එසනා. කතමා තිස්සො? කාමෙසනා, භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො එසනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三求。是哪三种？欲求、有求、梵行求。诸比丘，此即三求。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘කාමෙසනා භවෙසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා සහ;

ඉති සච්චපරාමාසො, දිට්ඨිට්ඨානා සමුස්සයා.

“欲求、有求，以及梵行求；如是执取于谛，乃诸见处之积集。

‘‘සබ්බරාගවිරත්තස්ස, තණ්හක්ඛයවිමුත්තිනො;

එසනා පටිනිස්සට්ඨා, දිට්ඨිට්ඨානා සමූහතා;

එසනානං ඛයා භික්ඛු, නිරාසො අකථංකථී’’ති.

“于已离一切贪欲、由渴爱灭尽而解脱者，诸求已被舍弃，诸见处已被根除；因诸求已尽，比丘无所希求，亦无疑惑。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第六经。

7. පඨමආසවසුත්තං

7. 第一漏经

56. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

56. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ආසවා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三漏。是哪三种？欲漏、有漏、无明漏。诸比丘，此即三漏。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘සමාහිතො [Pg.229] සම්පජානො, සතො බුද්ධස්ස සාවකො;

ආසවෙ ච පජානාති, ආසවානඤ්ච සම්භවං.

“佛陀声闻，有定、正知、具念，了知诸漏、诸漏之集、

‘‘යත්ථ චෙතා නිරුජ්ඣන්ති, මග්ගඤ්ච ඛයගාමිනං;

ආසවානං ඛයා භික්ඛු, නිච්ඡාතො පරිනිබ්බුතො’’ති.

亦了知其灭尽之处，与趣向灭尽之道。因诸漏已尽，比丘无有渴爱，已般涅槃。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第七经。

8. දුතියආසවසුත්තං

8. 第二漏经

57. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

57. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ආසවා. කතමෙ තයො? කාමාසවො, භවාසවො, අවිජ්ජාසවො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ආසවා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三漏。是哪三种？欲漏、有漏、无明漏。诸比丘，此即三漏。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘යස්ස කාමාසවො ඛීණො, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

භවාසවො පරික්ඛීණො, විප්පමුත්තො නිරූපධි;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති.

“其欲漏已尽，无明亦离染，有漏已遍尽，解脱无所依。彼担持最后身，已战胜魔罗及其军队。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第八经。

9. තණ්හාසුත්තං

9. 爱经

58. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

58. 此是世尊所说，是阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, තණ්හා. කතමා තිස්සො? කාමතණ්හා, භවතණ්හා, විභවතණ්හා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො තණ්හා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三渴爱。是哪三者？欲爱、有爱、无有爱。诸比丘，此即三渴爱。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘තණ්හායොගෙන සංයුත්තා, රත්තචිත්තා භවාභවෙ;

තෙ යොගයුත්තා මාරස්ස, අයොගක්ඛෙමිනො ජනා;

සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතීමරණගාමිනො.

“为爱轭所系，心染着诸有。彼为魔所缚，未得安稳者，众生趣轮回，经历生与死。

‘‘යෙ ච තණ්හං පහන්ත්වාන, වීතතණ්හා භවාභවෙ;

තෙ වෙ පාරඞ්ගතා ලොකෙ, යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’’න්ති.

“若人断渴爱，于有已无欲，彼等于世间，实已到彼岸，已证诸漏尽。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第九经终。

10. මාරධෙය්‍යසුත්තං

10. 魔界经

59. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.230] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

59. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං ආදිච්චොව විරොචති. කතමෙහි තීහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං ආදිච්චොව විරොචතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，比丘具足三法，超越魔界，如日闪耀。是哪三者？诸比丘，于此，比丘具足无学戒蕴，具足无学定蕴，具足无学慧蕴。诸比丘，比丘具足此三法，超越魔界，如日闪耀。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘සීලං සමාධි පඤ්ඤා ච, යස්ස එතෙ සුභාවිතා;

අතික්කම්ම මාරධෙය්‍යං, ආදිච්චොව විරොචතී’’ති.

“戒、定以及慧，若人善修习，超越于魔界，如日普光耀。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第十经终。

පඨමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第一品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

මූලධාතු අථ වෙදනා දුවෙ, එසනා ච දුවෙ ආසවා දුවෙ;

තණ්හාතො ච අථ මාරධෙය්‍යතො, වග්ගමාහු පඨමන්ති මුත්තමන්ති.

根本界、二受、二求、二漏、渴爱以及魔界，此等说为第一品。

2. දුතියවග්ගො

2. 第二品

1. පුඤ්ඤකිරියවත්ථුසුත්තං

1. 福行事经

60. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

60. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනි. කතමානි තීණි? දානමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, සීලමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු, භාවනාමයං පුඤ්ඤකිරියවත්ථු – ඉමානි [Pg.231] ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි පුඤ්ඤකිරියවත්ථූනී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三福业事。是哪三者？布施所成福业事、持戒所成福业事、修行所成福业事。诸比丘，此为三福业事。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘පුඤ්ඤමෙව සො සික්ඛෙය්‍ය, ආයතග්ගං සුඛුද්‍රයං;

දානඤ්ච සමචරියඤ්ච, මෙත්තචිත්තඤ්ච භාවයෙ.

“应修福业，其果长远，能生安乐；应修行布施、平等行与慈心。

‘‘එතෙ ධම්මෙ භාවයිත්වා, තයො සුඛසමුද්දයෙ;

අබ්‍යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං, පණ්ඩිතො උපපජ්ජතී’’ති.

修行此三法，能引生安乐；智者得生于，无害安乐界。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第一经。

2. චක්ඛුසුත්තං

2. 眼经

61. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

61. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, චක්ඛූනි. කතමානි තීණි? මංසචක්ඛු, දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛු – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි චක්ඛූනී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三眼。是哪三者？肉眼、天眼、慧眼。诸比丘，此为三眼。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘මංසචක්ඛු දිබ්බචක්ඛු, පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං;

එතානි තීණි චක්ඛූනි, අක්ඛාසි පුරිසුත්තමො.

“肉眼、天眼，以及无上慧眼；人中至上者，宣说此三眼。

‘‘මංසචක්ඛුස්ස උප්පාදො, මග්ගො දිබ්බස්ස චක්ඛුනො;

යතො ඤාණං උදපාදි, පඤ්ඤාචක්ඛු අනුත්තරං;

යස්ස චක්ඛුස්ස පටිලාභා, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.

肉眼之生起，为天眼之因；由是智生起，得无上慧眼。因获得此眼，解脱一切苦。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第二经。

3. ඉන්ද්‍රියසුත්තං

3. 根经

62. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

62. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, ඉන්ද්‍රියානි. කතමානි තීණි? අනඤ්ඤාතඤ්ඤස්සාමීතින්ද්‍රියං, අඤ්ඤින්ද්‍රියං, අඤ්ඤාතාවින්ද්‍රියං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි ඉන්ද්‍රියානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三根。是哪三者？未知当知根(anaññātaññassāmītindriya)、已知根(aññindriya)、具知根(aññātāvindriya)。诸比丘，此为三根。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස, උජුමග්ගානුසාරිනො;

ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං, තතො අඤ්ඤා අනන්තරා.

“随顺正直道，修行有学者，于灭尽时生初智，其后无间生已知。

‘‘තතො [Pg.232] අඤ්ඤා විමුත්තස්ස, ඤාණං වෙ හොති තාදිනො;

අකුප්පා මෙ විමුත්තීති, භවසංයොජනක්ඛයා.

其后解脱者，如是成就人，因有结已尽，生起具知智，自知解脱不动摇。”

‘‘ස වෙ ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො, සන්තො සන්තිපදෙ රතො;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහිනි’’න්ති.

彼实诸根具足，寂静，乐于寂静之境；已战胜魔罗及其军，持此最后之身。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第三经。

4. අද්ධාසුත්තං

4. 时经

63. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

63. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අද්ධා. කතමෙ තයො? අතීතො අද්ධා, අනාගතො අද්ධා, පච්චුප්පන්නො අද්ධා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අද්ධා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三时。是哪三时？过去时、未来时、现在时。诸比丘，此即三时。”世尊宣说此义。就此，偈颂如是说：

‘‘අක්ඛෙය්‍යසඤ්ඤිනො සත්තා, අක්ඛෙය්‍යස්මිං පතිට්ඨිතා;

අක්ඛෙය්‍යං අපරිඤ්ඤාය, යොගමායන්ති මච්චුනො.

众生执取五蕴想，安住于五蕴之中；未能遍知此五蕴，终将趣向死主之轭。

‘‘අක්ඛෙය්‍යඤ්ච පරිඤ්ඤාය, අක්ඛාතාරං න මඤ්ඤති;

ඵුට්ඨො විමොක්ඛො මනසා, සන්තිපදමනුත්තරං.

既已遍知五蕴，不执著于言说者；以心触证解脱，无上寂静之境。

‘‘ස වෙ අක්ඛෙය්‍යසම්පන්නො, සන්තො සන්තිපදෙ රතො;

සඞ්ඛායසෙවී ධම්මට්ඨො, සඞ්ඛ්‍යං නොපෙති වෙදගූ’’ති.

彼实具足五蕴智，寂静，乐于寂静之境；依慧而行住于法，通达者不入于计数。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第四经。

5. දුච්චරිතසුත්තං

5. 恶行经

64. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

64. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, දුච්චරිතානි. කතමානි තීණි? කායදුච්චරිතං, වචීදුච්චරිතං, මනොදුච්චරිතං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි දුච්චරිතානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三恶行。是哪三种？身恶行、语恶行、意恶行。诸比丘，此即三恶行。”世尊宣说此义。就此，偈颂如是说：

‘‘කායදුච්චරිතං කත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං කත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසංහිතං.

造作身恶行，及诸语恶行，复造意恶行，及其他染于过患之事。

‘‘අකත්වා [Pg.233] කුසලං කම්මං, කත්වානාකුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

不作善业，多行不善业；身坏命终时，愚者生地狱。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第五经。

6. සුචරිතසුත්තං

6. 善行经

65. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

65. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සුචරිතානි. කතමානි තීණි? කායසුචරිතං, වචීසුචරිතං, මනොසුචරිතං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සුචරිතානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三善行。是哪三种？身善行、语善行、意善行。诸比丘，此即三善行。”世尊宣说此义。就此，偈颂如是说：

‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසංහිතං.

“舍弃身恶行，以及诸语恶行；舍弃意恶行，以及其他染着过失之事。

‘‘අකත්වාකුසලං කම්මං, කත්වාන කුසලං බහුං;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

不作不善业，多作诸善业；智者身坏后，往生于天界。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第六经。

7. සොචෙය්‍යසුත්තං

7. 清净经

66. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

66. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සොචෙය්‍යානි. කතමානි තීණි? කායසොචෙය්‍යං, වචීසොචෙය්‍යං, මනොසොචෙය්‍යං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සොචෙය්‍යානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三种清净。是哪三种呢？身清净、语清净、意清净。诸比丘，此即是三种清净。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘කායසුචිං වචීසුචිං, චෙතොසුචිමනාසවං;

සුචිං සොචෙය්‍යසම්පන්නං, ආහු සබ්බප්පහායින’’න්ති.

“身清净、语清净，心清净而无漏；具足清净之纯净者，舍弃一切，被称为‘清净者’。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第七经。

8. මොනෙය්‍යසුත්තං

8. 贤智经

67. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.234] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

67. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, මොනෙය්‍යානි. කතමානි තීණි? කායමොනෙය්‍යං, වචීමොනෙය්‍යං, මනොමොනෙය්‍යං – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි මොනෙය්‍යානී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三种贤智。是哪三种呢？身贤智、语贤智、意贤智。诸比丘，此即是三种贤智。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘කායමුනිං වචීමුනිං, මනොමුනිමනාසවං;

මුනිං මොනෙය්‍යසම්පන්නං, ආහු නින්හාතපාපක’’න්ති.

“身之牟尼、语之牟尼，意之牟尼而无漏；具足贤智之牟尼，被称为‘已洗净罪恶者’。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第八经。

9. පඨමරාගසුත්තං

9. 第一贪经

68. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

68. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, රාගො අප්පහීනො, දොසො අප්පහීනො, මොහො අප්පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘බද්ධො මාරස්ස පටිමුක්කස්ස මාරපාසො යථාකාමකරණීයො පාපිමතො’. යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, රාගො පහීනො, දොසො පහීනො, මොහො පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අබද්ධො මාරස්ස ඔමුක්කස්ස මාරපාසො න යථා කාමකරණීයො පාපිමතො’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，任何人若贪未断、嗔未断、痴未断，诸比丘，此人被称为‘为魔罗所缚，已套上魔罗的绳索，可任由恶者摆布’。诸比丘，任何人若贪已断、嗔已断、痴已断，诸比丘，此人被称为‘未为魔罗所缚，已解开魔罗的绳索，不可任由恶者摆布’。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

තං භාවිතත්තඤ්ඤතරං, බ්‍රහ්මභූතං තථාගතං;

බුද්ධං වෙරභයාතීතං, ආහු සබ්බප්පහායින’’න්ති.

“于彼，贪、嗔与无明皆已离染；称彼为已修成者、已成梵者、如来、佛陀，已越渡怨与畏、舍弃一切者。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第九经终。

10. දුතියරාගසුත්තං

10. 第二贪经

69. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

69. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො අප්පහීනො, දොසො අප්පහීනො, මොහො අප්පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න ‘අතරි [Pg.235] සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං’. යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා රාගො පහීනො, දොසො පහීනො, මොහො පහීනො – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ‘අතරි සමුද්දං සඌමිං සවීචිං සාවට්ටං සගහං සරක්ඛසං, තිණ්ණො පාරඞ්ගතො ථලෙ තිට්ඨති බ්‍රාහ්මණො’’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，任何比丘或比丘尼，若贪未断、嗔未断、痴未断——诸比丘，此则被称为‘未渡过有波涛、有浪涛、有漩涡、有水怪、有罗刹之大海’。诸比丘，任何比丘或比丘尼，若贪已断、嗔已断、痴已断——诸比丘，此则被称为‘已渡过有波涛、有浪涛、有漩涡、有水怪、有罗刹之大海，已渡过，已到达彼岸，立于陆地之婆罗门’。”世尊说了此义。对此，此处如是说：

‘‘යස්ස රාගො ච දොසො ච, අවිජ්ජා ච විරාජිතා;

සොමං සමුද්දං සගහං සරක්ඛසං, සඌමිභයං දුත්තරං අච්චතාරි.

“于彼，贪、嗔与无明皆已离染；彼已越渡此有水怪、有罗刹、有波涛之畏、难渡之大海。

‘‘සඞ්ගාතිගො මච්චුජහො නිරූපධි, පහාසි දුක්ඛං අපුනබ්භවාය;

අත්ථඞ්ගතො සො න පමාණමෙති, අමොහයි මච්චුරාජන්ති බ්‍රූමී’’ති.

“越渡执著，舍弃死亡，无有依执，为不再有而断苦。彼已寂灭，不可度量，我言彼已迷惑死王。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第十经终。

දුතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第二品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

පුඤ්ඤං චක්ඛු අථ ඉන්ද්‍රියානි, අද්ධා ච චරිතං දුවෙ සොචි ;

මුනො අථ රාගදුවෙ, පුන වග්ගමාහු දුතියමුත්තමන්ති.

“福、眼与诸根，道与行，二清净；牟尼与二贪，此为第二殊胜品。”

3. තතියවග්ගො

3. 第三品

1. මිච්ඡාදිට්ඨිකසුත්තං

1. 邪见经

70. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

70. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻——

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“诸比丘，我曾见有众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，持有邪见，执取邪见之业。他们身坏命终之后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。

‘‘තං [Pg.236] ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙවාහං වදාමි.

“诸比丘，我并非听闻其他沙门或婆罗门后而说此法。诸比丘，我亲见有众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，具足邪见，受持邪见之业。他们身坏命终后，往生于恶处、恶趣、堕处、地狱。诸比丘，我只说自己亲知、亲见、亲证之法。”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，我亲见有众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，具足邪见，受持邪见之业。他们身坏命终后，往生于恶处、恶趣、堕处、地狱。”世尊宣说此义。就此而说偈言：

‘‘මිච්ඡා මනං පණිධාය, මිච්ඡා වාචඤ්ච භාසිය ;

මිච්ඡා කම්මානි කත්වාන, කායෙන ඉධ පුග්ගලො.

“于此世间人，心怀邪愿已，复说鄙恶语，身亦造邪业。

‘‘අප්පස්සුතාපුඤ්ඤකරො, අප්පස්මිං ඉධ ජීවිතෙ;

කායස්ස භෙදා දුප්පඤ්ඤො, නිරයං සොපපජ්ජතී’’ති.

“少闻不作福，于此短生中，身坏无慧者，彼则生地狱。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是闻。第一经竟。

2. සම්මාදිට්ඨිකසුත්තං

2. 正见经

71. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

71. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我曾如是闻：

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා.

“诸比丘，我亲见有众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，具足正见，受持正见之业。他们身坏命终后，往生于善趣、天界。”

‘‘තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි. දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං [Pg.237] මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා. අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තදෙවාහං වදාමි.

“诸比丘，我并非听闻自其他沙门或婆罗门而说。诸比丘，我亲见有众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，具足正见，受持正见之业。他们身坏命终之后，投生于善趣、天界。诸比丘，我仅说自己亲知、亲见、亲证之事。”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，我亲见有众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，具足正见，受持正见之业。他们身坏命终之后，投生于善趣、天界。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘සම්මා මනං පණිධාය, සම්මා වාචඤ්ච භාසිය ;

සම්මා කම්මානි කත්වාන, කායෙන ඉධ පුග්ගලො.

“此世之人，善安立意，善说正语，以身行正业。

‘‘බහුස්සුතො පුඤ්ඤකරො, අප්පස්මිං ඉධ ජීවිතෙ;

කායස්ස භෙදා සප්පඤ්ඤො, සග්ගං සො උපපජ්ජතී’’ති.

“多闻积福者，此生寿短暂；身坏具慧者，投生于天界。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第二经。

3. නිස්සරණියසුත්තං

3. 出离经

72. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

72. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, නිස්සරණියා ධාතුයො. කතමා තිස්සො? කාමානමෙතං නිස්සරණං යදිදං නෙක්ඛම්මං, රූපානමෙතං නිස්සරණං යදිදං ආරුප්පං, යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං පටිච්චසමුප්පන්නං නිරොධො තස්ස නිස්සරණං – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො නිස්සරණියා ධාතුයො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三出离界。是哪三种呢？欲(kāma)之出离，即是离欲(nekkhamma)；色(rūpa)之出离，即是无色(āruppa)；凡所有已生、有为、缘生之法，其灭(nirodha)即是出离。诸比丘，此即三出离界。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘කාමනිස්සරණං ඤත්වා, රූපානඤ්ච අතික්කමං;

සබ්බසඞ්ඛාරසමථං, ඵුසං ආතාපි සබ්බදා.

“了知欲出离，亦超越诸色，热心恒触证，一切行寂止。

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

“彼实正见比丘，于彼处得解脱；已证胜智寂静，实为越轭之牟尼。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第三经。

4. සන්තතරසුත්තං

4. 更寂静经

73. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.238] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

73. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘රූපෙහි, භික්ඛවෙ, අරූපා සන්තතරා, අරූපෙහි නිරොධො සන්තතරො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，无色有比色有更寂静，灭尽比无色有更寂静。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘යෙ ච රූපූපගා සත්තා, යෙ ච අරූපට්ඨායිනො ;

නිරොධං අප්පජානන්තා, ආගන්තාරො පුනබ්භවං.

若有众生趣色有，或有安住无色有，彼不知晓于灭尽，还来复归于后有。

‘‘යෙ ච රූපෙ පරිඤ්ඤාය, අරූපෙසු අසණ්ඨිතා;

නිරොධෙ යෙ විමුච්චන්ති, තෙ ජනා මච්චුහායිනො.

若已遍知于诸色，亦不住于无色有，于彼灭尽得解脱，斯人超越死亡主。

‘‘කායෙන අමතං ධාතුං, ඵුසයිත්වා නිරූපධිං;

උපධිප්පටිනිස්සග්ගං, සච්ඡිකත්වා අනාසවො;

දෙසෙති සම්මාසම්බුද්ධො, අසොකං විරජං පද’’න්ති.

无漏正等觉，亲身已触证，无依不死界，现证诸依舍，宣说无忧恼，清净无尘境。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第四经。

5. පුත්තසුත්තං

5. 子经

74. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

74. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුත්තා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? අතිජාතො, අනුජාතො, අවජාතොති.

“诸比丘，有此三种儿子存在、出现于世间。是哪三种呢？所谓超生子、随生子、劣生子。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුත්තො අතිජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති න බුද්ධං සරණං ගතා, න ධම්මං සරණං ගතා, න සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා අප්පටිවිරතා, අදින්නාදානා අප්පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා අප්පටිවිරතා, මුසාවාදා අප්පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා අප්පටිවිරතා, දුස්සීලා පාපධම්මා. පුත්තො ච නෙසං හොති බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො, සීලවා කල්‍යාණධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අතිජාතො හොති.

“诸比丘，儿子如何是超生子呢？诸比丘，于此，有子的父母不皈依佛、不皈依法、不皈依僧；不远离杀生、不远离不与取、不远离欲邪行、不远离妄语、不远离作为放逸之因的谷酒与果酒等麻醉品；是恶戒者、恶法者。而他们的儿子则皈依佛、皈依法、皈依僧；远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离作为放逸之因的谷酒与果酒等麻醉品；是具戒者、善法者。诸比丘，儿子如是为超生子。”

‘‘කථඤ්ච[Pg.239], භික්ඛවෙ, පුත්තො අනුජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති බුද්ධං සරණං ගතා, ධම්මං සරණං ගතා, සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා පටිවිරතා, අදින්නාදානා පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා, මුසාවාදා පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා, සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා. පුත්තොපි නෙසං හොති බුද්ධං සරණං ගතො, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා පටිවිරතො, අදින්නාදානා පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො, මුසාවාදා පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො, සීලවා කල්‍යාණධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අනුජාතො හොති.

“诸比丘，怎样是随生子呢？诸比丘，于此，有子的父母是皈依佛、皈依法、皈依僧者；是远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离作为放逸之因的谷酒与果酒者；是具戒、善法者。他们的儿子也是皈依佛、皈依法、皈依僧者；是远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离作为放逸之因的谷酒与果酒者；是具戒、善法者。诸比丘，儿子如此是随生子。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුත්තො අවජාතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, පුත්තස්ස මාතාපිතරො හොන්ති බුද්ධං සරණං ගතා, ධම්මං සරණං ගතා, සඞ්ඝං සරණං ගතා; පාණාතිපාතා පටිවිරතා, අදින්නාදානා පටිවිරතා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා, මුසාවාදා පටිවිරතා, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතා, සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා. පුත්තො ච නෙසං හොති න බුද්ධං සරණං ගතො, න ධම්මං සරණං ගතො, න සඞ්ඝං සරණං ගතො; පාණාතිපාතා අප්පටිවිරතො, අදින්නාදානා අප්පටිවිරතො, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා අප්පටිවිරතො, මුසාවාදා අප්පටිවිරතො, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා අප්පටිවිරතො, දුස්සීලො පාපධම්මො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුත්තො අවජාතො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුත්තා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，怎样是劣生子呢？诸比丘，于此，有子的父母是皈依佛、皈依法、皈依僧者；是远离杀生、远离不与取、远离欲邪行、远离妄语、远离作为放逸之因的谷酒与果酒者；是具戒、善法者。而他们的儿子却不皈依佛、不皈依法、不皈依僧；不远离杀生、不远离不与取、不远离欲邪行、不远离妄语、不远离作为放逸之因的谷酒与果酒；是恶戒、恶法者。诸比丘，儿子如此是劣生子。诸比丘，这三种儿子存在于世间。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘අතිජාතං අනුජාතං, පුත්තමිච්ඡන්ති පණ්ඩිතා;

අවජාතං න ඉච්ඡන්ති, යො හොති කුලගන්ධනො.

智者期望超生子、随生子；不欲劣生子，其为败坏家族者。

‘‘එතෙ ඛො පුත්තා ලොකස්මිං, යෙ භවන්ති උපාසකා;

සද්ධා සීලෙන සම්පන්නා, වදඤ්ඤූ වීතමච්ඡරා;

චන්දො අබ්භඝනා මුත්තො, පරිසාසු විරොචරෙ’’ති.

“此等世间之子，彼等乃优婆塞；具足信与戒，慷慨离悭吝；犹如明月脱离云翳，于大众中放光。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第五经。

6. අවුට්ඨිකසුත්තං

6. 不雨经

75. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

75. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ තයො? අවුට්ඨිකසමො, පදෙසවස්සී, සබ්බත්ථාභිවස්සී.

“诸比丘，有此三种人存在、出现于世间。是哪三种呢？如不雨者、于局部降雨者、于一切处普雨者。”

‘‘කථඤ්ච[Pg.240], භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අවුට්ඨිකසමො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බෙසඤ්ඤෙව න දාතා හොති, සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අවුට්ඨිකසමො හොති.

“诸比丘，云何为如不雨之人？在此，诸比丘，有一种人，他对一切沙门、婆罗门、贫困者、行路者、乞求者，皆不布施饮食、衣服、车乘、花鬘、香、涂香、床座、住所、灯明。诸比丘，如此之人，即为如不雨者。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පදෙසවස්සී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො එකච්චානං දාතා (හොති), එකච්චානං න දාතා හොති සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො පදෙසවස්සී හොති.

“诸比丘，云何为于局部降雨之人？在此，诸比丘，有一种人，他对某些沙门、婆罗门、贫困者、行路者、乞求者布施饮食、衣服、车乘、花鬘、香、涂香、床座、住所、灯明，而对某些人则不布施。诸比丘，如此之人，即为于局部降雨者。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සබ්බත්ථාභිවස්සී හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පුග්ගලො සබ්බෙසංව දෙති, සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධිකවනිබ්බකයාචකානං අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො සබ්බත්ථාභිවස්සී හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මි’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，云何为于一切处普雨之人？在此，诸比丘，有一种人，他对一切沙门、婆罗门、贫困者、行路者、乞求者布施饮食、衣服、车乘、花鬘、香、涂香、床座、住所、灯明。诸比丘，如此之人，即为于一切处普雨者。诸比丘，有此三种人存在、出现于世间。”世尊宣说了此义。就此，偈颂如是说：

‘‘න සමණෙ න බ්‍රාහ්මණෙ, න කපණද්ධිකවනිබ්බකෙ;

ලද්ධාන සංවිභාජෙති, අන්නං පානඤ්ච භොජනං;

තං වෙ අවුට්ඨිකසමොති, ආහු නං පුරිසාධමං.

“获得食物、饮料与餐食，却不与沙门、婆罗门、贫困者、行路者、乞求者分享；人们称此卑下之人，实如不降雨者。”

‘‘එකච්චානං න දදාති, එකච්චානං පවෙච්ඡති;

තං වෙ පදෙසවස්සීති, ආහු මෙධාවිනො ජනා.

“对一些人布施，对另一些人不布施；智者称之为‘局部之雨’。”

‘‘සුභික්ඛවාචො පුරිසො, සබ්බභූතානුකම්පකො;

ආමොදමානො පකිරෙති, දෙථ දෙථාති භාසති.

“言语和悦之人，悲悯一切众生；他满怀欢喜地普施，并说道：‘布施吧！布施吧！’”

‘‘යථාපි මෙඝො ථනයිත්වා, ගජ්ජයිත්වා පවස්සති;

ථලං නින්නඤ්ච පූරෙති, අභිසන්දන්තොව වාරිනා.

“犹如云雷鸣、轰响而降雨，以其雨水充满高地与低谷，使其满溢。”

‘‘එවමෙව [Pg.241] ඉධෙකච්චො, පුග්ගලො හොති තාදිසො;

ධම්මෙන සංහරිත්වාන, උට්ඨානාධිගතං ධනං;

තප්පෙති අන්නපානෙන, සම්මා පත්තෙ වනිබ්බකෙ’’ති.

“同样，于此世间，有这样一种人；他如法地积集财富，通过勤奋努力而获得；他以饮食，令前来求乞者们心满意足。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第六经。

7. සුඛපත්ථනාසුත්තං

7. 希求快乐经

76. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

76. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තීණිමානි, භික්ඛවෙ, සුඛානි පත්ථයමානො සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො. කතමානි තීණි? පසංසා මෙ ආගච්ඡතූති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො, භොගා මෙ උප්පජ්ජන්තූති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො, කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමීති සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි සුඛානි පත්ථයමානො සීලං රක්ඛෙය්‍ය පණ්ඩිතො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，智者若希求三种快乐，则应守护戒行。是哪三种呢？‘愿我获得赞誉’——为此，智者应守护戒行；‘愿我获得财富’——为此，智者应守护戒行；‘愿我身坏命终之后，得生善趣、天界’——为此，智者应守护戒行。诸比丘，智者若希求这三种快乐，则应守护戒行。”世尊宣说了此义。就此，经中如此说道：

‘‘සීලං රක්ඛෙය්‍ය මෙධාවී, පත්ථයානො තයො සුඛෙ;

පසංසං විත්තලාභඤ්ච, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදනං.

“智者希求三种乐，应当守护其戒行：即赞誉、财富之获得，以及命终之后于天界的欢喜。”

‘‘අකරොන්තොපි චෙ පාපං, කරොන්තමුපසෙවති;

සඞ්කියො හොති පාපස්මිං, අවණ්ණො චස්ස රූහති.

“虽不亲作恶，若近作恶者，亦会因恶行被疑，且恶名远扬。”

‘‘යාදිසං කුරුතෙ මිත්තං, යාදිසං චූපසෙවති;

ස වෙ තාදිසකො හොති, සහවාසො හි තාදිසො.

“结交何等友，亲近何等人，他便成何样，同住者亦然。”

‘‘සෙවමානො සෙවමානං, සම්ඵුට්ඨො සම්ඵුසං පරං;

සරො දිද්ධො කලාපංව, අලිත්තමුපලිම්පති;

උපලෙපභයා ධීරො, නෙව පාපසඛා සියා.

“交往者相互影响，接触者相互沾染；犹如毒箭污秽箭筒，未涂毒者亦被染。智者畏惧此污染，故不与恶人为友。”

‘‘පූතිමච්ඡං කුසග්ගෙන, යො නරො උපනය්හති;

කුසාපි පූති වායන්ති, එවං බාලූපසෙවනා.

“若人以吉祥草(kusa)包裹腐鱼，连吉祥草也散发腐臭；亲近愚人亦复如是。”

‘‘තගරඤ්ච පලාසෙන, යො නරො උපනය්හති;

පත්තාපි සුරභි වායන්ති, එවං ධීරූපසෙවනා.

“若人以树叶包裹多伽罗香(tagara)，连树叶也散发芳香；亲近智者亦复如是。”

‘‘තස්මා [Pg.242] පත්තපුටස්සෙව, ඤත්වා සම්පාකමත්තනො;

අසන්තෙ නුපසෙවෙය්‍ය, සන්තෙ සෙවෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

අසන්තො නිරයං නෙන්ති, සන්තො පාපෙන්ති සුග්ගති’’න්ති.

是故，智者当知自身之果报如叶包物，不应亲近恶人，而应亲近善士；恶人引至地狱，善士导向善趣。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第七经。

8. භිදුරසුත්තං

8. 易坏经

77. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

77. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘භිදුරායං, භික්ඛවෙ, කායො, විඤ්ඤාණං විරාගධම්මං, සබ්බෙ උපධී අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，此身易坏，识具离贪之性，一切所依(upadhi)皆是无常、苦、变易之法。”世尊宣说此义。关于此义，经中如是说——

‘‘කායඤ්ච භිදුරං ඤත්වා, විඤ්ඤාණඤ්ච විරාගුනං ;

උපධීසු භයං දිස්වා, ජාතිමරණමච්චගා;

සම්පත්වා පරමං සන්තිං, කාලං කඞ්ඛති භාවිතත්තො’’ති.

“了知身之易坏，及识之离贪；见诸所依之怖畏，超越生死。已达究竟寂静，修成者待时而终。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第八经。

9. ධාතුසොසංසන්දනසුත්තං

9. 界相应经

78. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

78. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘ධාතුසො, භික්ඛවෙ, සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති.

“诸比丘，众生依其界而交往、会合。意乐下劣的众生，与意乐下劣的众生交往、会合；意乐贤善的众生，与意乐贤善的众生交往、会合。

‘‘අතීතම්පි, භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිංසු සමිංසු.

“诸比丘，于过去世，众生亦是依其界而交往、会合。意乐下劣的众生，与意乐下劣的众生交往、会合；意乐贤善的众生，与意乐贤善的众生交往、会合。

‘‘අනාගතම්පි[Pg.243], භික්ඛවෙ, අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දිස්සන්ති සමෙස්සන්ති.

“诸比丘，于未来世，众生亦将依其界而交往、会合。意乐下劣的众生，将与意乐下劣的众生交往、会合；意乐贤善的众生，将与意乐贤善的众生交往、会合。

‘‘එතරහිපි, භික්ඛවෙ, පච්චුප්පනං අද්ධානං ධාතුසොව සත්තා සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති. හීනාධිමුත්තිකා සත්තා හීනාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්ති, කල්‍යාණාධිමුත්තිකා සත්තා කල්‍යාණාධිමුත්තිකෙහි සත්තෙහි සද්ධිං සංසන්දන්ති සමෙන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，即使在现在，众生亦依其界而交往、会合。意乐下劣的众生，与意乐下劣的众生交往、会合；意乐善妙的众生，与意乐善妙的众生交往、会合。”世尊说了此义。对此，是这样说的——

‘‘සංසග්ගා වනථො ජාතො, අසංසග්ගෙන ඡිජ්ජති;

පරිත්තං දාරුමාරුය්හ, යථා සීදෙ මහණ්ණවෙ.

“交往生贪爱，不交则断绝；犹如乘小筏，沉没于大海。

‘‘එවං කුසීතමාගම්ම, සාධුජීවීපි සීදති;

තස්මා තං පරිවජ්ජෙය්‍ය, කුසීතං හීනවීරියං.

如是依懒人，善活者亦沉；是故当远离，懈怠劣勤者。

‘‘පවිවිත්තෙහි අරියෙහි, පහිතත්තෙහි ඣායිභි;

නිච්චං ආරද්ධවීරියෙහි, පණ්ඩිතෙහි සහාවසෙ’’ති.

当与圣贤智者同住，彼等乐远离、心专注、常习禅、恒精进。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第九经。

10. පරිහානසුත්තං

10. 第十 退失经

79. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

79. 此乃世尊所说，此乃阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු කම්මාරාමො හොති, කම්මරතො, කම්මාරාමතමනුයුත්තො; භස්සාරාමො හොති, භස්සරතො, භස්සාරාමතමනුයුත්තො; නිද්දාරාමො හොති, නිද්දාරතො, නිද්දාරාමතමනුයුත්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො පරිහානාය සංවත්තන්ති.

“诸比丘，有此三法，会导致有学比丘退失。是哪三法呢？诸比丘，于此，有学比丘乐于事务、喜好事务、专致于事务；乐于言谈、喜好言谈、专致于言谈；乐于睡眠、喜好睡眠、专致于睡眠。诸比丘，此三法会导致有学比丘退失。

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්ති. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙඛො භික්ඛු න කම්මාරාමො හොති, න කම්මරතො, න කම්මාරාමතමනුයුත්තො; න භස්සාරාමො හොති, න භස්සරතො, න භස්සාරාමතමනුයුත්තො; න නිද්දාරාමො හොති, න නිද්දාරතො[Pg.244], න නිද්දාරාමතමනුයුත්තො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා සෙඛස්ස භික්ඛුනො අපරිහානාය සංවත්තන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三法，能使有学比丘不退失。是哪三法呢？诸比丘，于此，有学比丘不乐于事务、不喜好事务、不专致于事务；不乐于言谈、不喜好言谈、不专致于言谈；不乐于睡眠、不喜好睡眠、不专致于睡眠。诸比丘，此三法能使有学比丘不退失。”世尊说了此义。对此，是这样说的——

‘‘කම්මාරාමො භස්සාරාමො, නිද්දාරාමො ච උද්ධතො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

乐于事务与闲聊，嗜睡且轻躁；如是比丘，不能触证无上正等觉。

‘‘තස්මා හි අප්පකිච්චස්ස, අප්පමිද්ධො අනුද්ධතො;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

是故，事务少，少睡眠，不轻躁；如是比丘，能触证无上正等觉。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此亦世尊所说，我如是闻。第十经。

තතියො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第三品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂——

ද්වෙ දිට්ඨී නිස්සරණං රූපං, පුත්තො අවුට්ඨිකෙන ච;

සුඛා ච භිදුරො ධාතු, පරිහානෙන තෙ දසාති.

二见、出离、色、子、无雨、乐、易坏、界、退失，此为十经。

4. චතුත්ථවග්ගො

4. 第四品

1. විතක්කසුත්තං

1. 寻经

80. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

80. 此乃世尊所说，此乃阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා. කතමෙ තයො? අනවඤ්ඤත්තිපටිසංයුත්තො විතක්කො, ලාභසක්කාරසිලොකපටිසංයුත්තො විතක්කො, පරානුද්දයතාපටිසංයුත්තො විතක්කො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三不善寻。是哪三寻呢？与不被轻蔑相应的寻、与利得、恭敬、名声相应的寻、与关爱他人相应的寻。诸比丘，此三不善寻。”世尊如是说。于此，如是说：

‘‘අනවඤ්ඤත්තිසංයුත්තො, ලාභසක්කාරගාරවො;

සහනන්දී අමච්චෙහි, ආරා සංයොජනක්ඛයා.

与不被轻蔑相应，尊重利养恭敬，与亲友同乐者，远离诸结之尽。

‘‘යො ච පුත්තපසුං හිත්වා, විවාහෙ සංහරානි ච;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

若舍弃子女、牲畜、婚嫁与资财；如是比丘，能触证无上正等觉。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此亦世尊所说，我如是闻。第一经。

2. සක්කාරසුත්තං

2. 恭敬经

81. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.245] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

81. 此乃世尊所说，此乃阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“诸比丘，我曾见过有情被恭敬所胜伏，心被占据，身坏命终后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා අසක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“诸比丘，我曾见过有情被不恭敬所胜伏，心被占据，身坏命终后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච තදුභයෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“诸比丘，我曾见过有情被恭敬与不恭敬两者所胜伏，心被占据，身坏命终后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。

‘‘තං ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, නාඤ්ඤස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සුත්වා වදාමි; ( ) අපි ච, භික්ඛවෙ, යදෙව මෙ සාමං ඤාතං සාමං දිට්ඨං සාමං විදිතං තමෙවාහං වදාමි.

“诸比丘，我并非听闻其他沙门或婆罗门后才说；诸比丘，我只说我亲自所知、亲见、亲证之事。”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“诸比丘，我曾见过众生被恭敬所胜伏，心被攫取，身坏死后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා අසක්කාරෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා.

“诸比丘，我曾见过众生被不恭敬所胜伏，心被攫取，身坏死后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。”

‘‘දිට්ඨා මයා, භික්ඛවෙ, සත්තා සක්කාරෙන ච අසක්කාරෙන ච තදුභයෙන අභිභූතා, පරියාදින්නචිත්තා, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，我曾见过众生被恭敬与不恭敬两者所胜伏，心被攫取，身坏死后，投生到恶趣、恶道、堕处、地狱。”世尊如是说。于此，如是说——

‘‘යස්ස සක්කරියමානස්ස, අසක්කාරෙන චූභයං;

සමාධි න විකම්පති, අප්පමාදවිහාරිනො.

“于受恭敬、不受恭敬或此二者，安住于不放逸者，其三昧不动摇。

‘‘තං [Pg.246] ඣායිනං සාතතිකං, සුඛුමං දිට්ඨිවිපස්සකං;

උපාදානක්ඛයාරාමං, ආහු සප්පුරිසො ඉතී’’ති.

彼恒常禅修，具微细内观之见，乐于诸取灭尽，人称之为善士。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第二经竟。

3. දෙවසද්දසුත්තං

3. 天声经

82. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

82. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻——

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, දෙවෙසු දෙවසද්දා නිච්ඡරන්ති සමයා සමයං උපාදාය. කතමෙ තයො? යස්මිං, භික්ඛවෙ, සමයෙ අරියසාවකො කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජ්ජාය චෙතෙති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො මාරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමාය චෙතෙතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය.

“诸比丘，有三种天声，适时从诸天中发出。是哪三种呢？诸比丘，当圣弟子剃除须发，穿上袈裟衣，立志从在家而出家、过无家生活时，那时天声便会发出：‘这位圣弟子正在立志与魔罗（Māra）战斗！’诸比丘，这是第一种天声，适时从诸天中发出。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ අරියසාවකො සත්තන්නං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගමනුයුත්තො විහරති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො මාරෙන සද්ධිං සඞ්ගාමෙතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය.

“再者，诸比丘，当圣弟子致力于修习七菩提分法而住时，那时诸天中发出天神之声：‘这位圣弟子正在与魔罗交战！’诸比丘，这是在诸天中因时而起的第二种天神之声。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යස්මිං සමයෙ අරියසාවකො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, තස්මිං සමයෙ දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති – ‘එසො අරියසාවකො විජිතසඞ්ගාමො තමෙව සඞ්ගාමසීසං අභිවිජිය අජ්ඣාවසතී’ති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො දෙවෙසු දෙවසද්දො නිච්ඡරති සමයා සමයං උපාදාය. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො දෙවෙසු දෙවසද්දා නිච්ඡරන්ති සමයා සමයං උපාදායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“再者，诸比丘，当圣弟子因诸漏已尽，于现法中，以无漏之心解脱、慧解脱，自证、现证、具足而住时，那时诸天中发出天神之声：‘这位圣弟子已赢得战斗，并征服战场的关键而住！’诸比丘，这是在诸天中因时而起的第三种天神之声。诸比丘，此即是在诸天中因时而起的三种天神之声。”世尊宣说此义。就此而说：

‘‘දිස්වා විජිතසඞ්ගාමං, සම්මාසම්බුද්ධසාවකං;

දෙවතාපි නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං.

“见彼胜战者，正等觉者之声闻，伟大无畏者，诸天亦礼敬。”

‘‘නමො [Pg.247] තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, යො ත්වං දුජ්ජයමජ්ඣභූ;

ජෙත්වාන මච්චුනො සෙනං, විමොක්ඛෙන අනාවරං.

“礼敬您，人中良马(purisājañña)！您已征服难胜者，以无碍解脱，战胜死神之军。”

‘‘ඉති හෙතං නමස්සන්ති, දෙවතා පත්තමානසං;

තඤ්හි තස්ස න පස්සන්ති, යෙන මච්චුවසං වජෙ’’ති.

“诸天如是敬，心意已达者，于彼不见有，令其趣向死亡掌控之缘。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第三经竟。

4. පඤ්චපුබ්බනිමිත්තසුත්තං

4. 五前相经

83. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

83. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是闻：

‘‘යදා, භික්ඛවෙ, දෙවො දෙවකායා චවනධම්මො හොති, පඤ්චස්ස පුබ්බනිමිත්තානි පාතුභවන්ති – මාලා මිලායන්ති, වත්ථානි කිලිස්සන්ති, කච්ඡෙහි සෙදා මුච්චන්ති, කායෙ දුබ්බණ්ණියං ඔක්කමති, සකෙ දෙවො දෙවාසනෙ නාභිරමතීති. තමෙනං, භික්ඛවෙ, දෙවා ‘චවනධම්මො අයං දෙවපුත්තො’ති ඉති විදිත්වා තීහි වාචාහි අනුමොදෙන්ති – ‘ඉතො, භො, සුගතිං ගච්ඡ, සුගතිං ගන්ත්වා සුලද්ධලාභං ලභ, සුලද්ධලාභං ලභිත්වා සුප්පතිට්ඨිතො භවාහී’’’ති.

“诸比丘，当天人将从天众中命终时，会出现五种前兆：花鬘枯萎、衣服污秽、腋下流汗、身上容光消失、天人不再乐于自己的天座。诸比丘，诸天知道‘这位天子将要命终’后，便以三言祝福他：‘贤友，从此去往善趣！去往善趣后，获得善得之利！获得善得之利后，愿你善安住！’”

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කින්නු ඛො, භන්තෙ, දෙවානං සුගතිගමනසඞ්ඛාතං; කිඤ්ච, භන්තෙ, දෙවානං සුලද්ධලාභසඞ්ඛාතං; කිං පන, භන්තෙ, දෙවානං සුප්පතිට්ඨිතසඞ්ඛාත’’න්ති?

此话讲完后，有一位比丘对世尊这么说：“尊者，诸天所说的‘去往善趣’是什么意思？尊者，诸天所说的‘善得之利’是什么意思？尊者，诸天所说的‘善安住’又是什么意思呢？”

‘‘මනුස්සත්තං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුගතිගමනසඞ්ඛාතං; යං මනුස්සභූතො සමානො තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ සද්ධං පටිලභති. ඉදං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුලද්ධලාභසඞ්ඛාතං; සා ඛො පනස්ස සද්ධා නිවිට්ඨා හොති මූලජාතා පතිට්ඨිතා දළ්හා අසංහාරියා සමණෙන වා බ්‍රාහ්මණෙන වා දෙවෙන වා මාරෙන වා බ්‍රහ්මුනා වා කෙනචි වා ලොකස්මිං. ඉදං ඛො, භික්ඛු, දෙවානං සුප්පතිට්ඨිතසඞ්ඛාත’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“比丘，诸天所说的‘去往善趣’，即是人身。当他生而为人，于如来所宣说的法与律中获得信心，比丘，这即是诸天所说的‘善得之利’。而他的此信心已安住、生根、确立、坚固，不为沙门、婆罗门、天、魔、梵或世间任何者所动摇。比丘，这即是诸天所说的‘善安住’。”世尊说了此义。于此，偈颂如是说：

‘‘යදා දෙවො දෙවකායා, චවති ආයුසඞ්ඛයා;

තයො සද්දා නිච්ඡරන්ති, දෙවානං අනුමොදතං.

“天人寿尽时，将从天众中命终；诸天祝福语，三言之声起：

‘‘‘ඉතො [Pg.248] භො සුගතිං ගච්ඡ, මනුස්සානං සහබ්‍යතං;

මනුස්සභූතො සද්ධම්මෙ, ලභ සද්ධං අනුත්තරං.

“贤友从此去善趣，得与世人共相处；既得人身于正法，获致无上之信心。

‘‘‘සා තෙ සද්ධා නිවිට්ඨස්ස, මූලජාතා පතිට්ඨිතා;

යාවජීවං අසංහීරා, සද්ධම්මෙ සුප්පවෙදිතෙ.

“于善说之正法中，汝信安住已生根；确立坚固尽形寿，永不动摇不退转。

‘‘‘කායදුච්චරිතං හිත්වා, වචීදුච්චරිතානි ච;

මනොදුච්චරිතං හිත්වා, යඤ්චඤ්ඤං දොසසඤ්හිතං.

“舍离种种身恶行，以及种种语恶行；舍离种种意恶行，及余一切过患事。

‘‘‘කායෙන කුසලං කත්වා, වාචාය කුසලං බහුං;

මනසා කුසලං කත්වා, අප්පමාණං නිරූපධිං.

“以身行善，以语多行善；以意行善，无量无染著。

‘‘‘තතො ඔපධිකං පුඤ්ඤං, කත්වා දානෙන තං බහුං;

අඤ්ඤෙපි මච්චෙ සද්ධම්මෙ, බ්‍රහ්මචරියෙ නිවෙසය’.

“依此，以布施多作有依福德，亦令其他凡人安住于正法、梵行中。”

‘‘ඉමාය අනුකම්පාය, දෙවා දෙවං යදා විදූ;

චවන්තං අනුමොදෙන්ති, එහි දෙව පුනප්පුන’’න්ති.

“诸天以此悲悯，当知晓一位天人将逝去时，便随喜地说道：‘天人，愿你再来，再来！’”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第四经。

5. බහුජනහිතසුත්තං

5. 利益众人经

84. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

84. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘තයොමෙ පුග්ගලා ලොකෙ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. කතමෙ තයො? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

“有三种人(puggala)出现于世，是为了众人的利益，众人的安乐，为了悲悯世间，为了天与人的义利、福祉与安乐。是哪三种呢？诸比丘，于此，如来出现于世，是阿罗汉、正等正觉者、明行足、善逝、世间解、无上士、调御丈夫、天人师、佛、世尊。他所说的法，初善、中善、后善，义理与言辞具足，阐明完全圆满、清净的梵行。诸比丘，这是第一种人出现于世，是为了众人的利益，众人的安乐，为了悲悯世间，为了天与人的义利、福祉与安乐。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තස්සෙව සත්ථු සාවකො අරහං හොති ඛීණාසවො වුසිතවා කතකරණීයො ඔහිතභාරො අනුප්පත්තසදත්ථො පරික්ඛීණභවසංයොජනො [Pg.249] සම්මදඤ්ඤා විමුත්තො. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං.

“再者，诸比丘，那位导师的弟子是阿罗汉，诸漏已尽，梵行已立，所作已办，重担已卸，已达己利，有结已尽，依正智而解脱。他所说的法，初善、中善、后善，义理与言辞具足，阐明完全圆满、清净的梵行。诸比丘，这是第二种人出现于世，是为了众人的利益，众人的安乐，为了悲悯世间，为了天与人的义利、福祉与安乐。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තස්සෙව සත්ථු සාවකො සෙඛො හොති පාටිපදො බහුස්සුතො සීලවතූපපන්නො. සොපි ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො පුග්ගලො ලොකෙ උප්පජ්ජමානො උප්පජ්ජති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සානං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො පුග්ගලා ලොකෙ උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජන්ති බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සාන’’න්ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“再者，诸比丘，那位导师的弟子为有学，是行道者，多闻且具足戒行。他也说法，初善、中善、后善，义妙文妙，阐明完全圆满、周遍清净的梵行。诸比丘，这是第三种人出现于世间，是为了众人的利益与安乐，为了悲悯世间，为了天与人的义利、利益与安乐。诸比丘，这三种人出现于世间，是为了众人的利益与安乐，为了悲悯世间，为了天与人的义利、利益与安乐。”世尊宣说了此义。就此，偈颂如是说：

‘‘සත්ථා හි ලොකෙ පඨමො මහෙසි, තස්සන්වයො සාවකො භාවිතත්තො;

අථාපරො පාටිපදොපි සෙඛො, බහුස්සුතො සීලවතූපපන්නො.

“世间导师，首出大仙，其随行弟子，已修其心；复有行道有学者，多闻而具戒。

‘‘එතෙ තයො දෙවමනුස්සසෙට්ඨා, පභඞ්කරා ධම්මමුදීරයන්තා;

අපාපුරන්ති අමතස්ස ද්වාරං, යොගා පමොචෙන්ති හුජ්ජනං තෙ.

“此三者天人中尊，作光明者宣说法；开启不死之门扉，解脱众人离系缚。

‘‘යෙ සත්ථවාහෙන අනුත්තරෙන, සුදෙසිතං මග්ගමනුක්කමන්ති ;

ඉධෙව දුක්ඛස්ස කරොන්ති අන්තං, යෙ අප්පමත්තා සුගතස්ස සාසනෙ’’ති.

“凡随行无上引导者所善说的正道，于善逝的教法中不放逸者，即于此生终结诸苦。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第五经。

6. අසුභානුපස්සීසුත්තං

6. 不净随观经

85. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.250] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

85. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻：

‘‘අසුභානුපස්සී, භික්ඛවෙ, කායස්මිං විහරථ; ආනාපානස්සති ච වො අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතා හොතු; සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සිනො විහරථ. අසුභානුපස්සීනං, භික්ඛවෙ, කායස්මිං විහරතං යො සුභාය ධාතුයා රාගානුසයො සො පහීයති. ආනාපානස්සතියා අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතිතාය යෙ බාහිරා විතක්කාසයා විඝාතපක්ඛිකා, තෙ න හොන්ති. සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සීනං විහරතං යා අවිජ්ජා සා පහීයති, යා විජ්ජා සා උප්පජ්ජතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，你们当安住于随观身之不净；你们的入出息念也当于内善住于面前；当安住于随观一切行之无常。诸比丘，安住于随观身之不净者，其于净界之贪随眠即被断除。因入出息念于内善住于面前，那些外在的、属于恼害的寻思倾向便不生起。安住于随观一切行之无常者，其无明即被断除，明即生起。”世尊说了此义。于此，如是说：

‘‘අසුභානුපස්සී කායස්මිං, ආනාපානෙ පටිස්සතො;

සබ්බසඞ්ඛාරසමථං, පස්සං ආතාපි සබ්බදා.

于身随观不净，于入出息具念，恒常精勤而观见，一切行之寂灭。

‘‘ස වෙ සම්මද්දසො භික්ඛු, යතො තත්ථ විමුච්චති;

අභිඤ්ඤාවොසිතො සන්තො, ස වෙ යොගාතිගො මුනී’’ති.

彼实为正见比丘，由是于彼得解脱；已达神通究竟，寂静者，彼实为超越诸轭之牟尼。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第六经。

7. ධම්මානුධම්මපටිපන්නසුත්තං

7. 法随法行经

86. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

86. 此乃世尊所说，阿拉汉所说，我如是闻：

‘‘ධම්මානුධම්මපටිපන්නස්ස භික්ඛුනො අයමනුධම්මො හොති වෙය්‍යාකරණාය – ධම්මානුධම්මපටිපන්නොයන්ති භාසමානො ධම්මඤ්ඤෙව භාසති නො අධම්මං, විතක්කයමානො වා ධම්මවිතක්කඤ්ඤෙව විතක්කෙති නො අධම්මවිතක්කං, තදුභයං වා පන අභිනිවෙජ්ජෙත්වා උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“对于法随法行的比丘，此是其相应的法：他言说时，只说正法，不说非法；他思惟时，只作正法之寻，不作非法之寻；或不从事此二者，具念、正知，安住于舍。”世尊说了此义。于此，如是说：

‘‘ධම්මාරාමො ධම්මරතො, ධම්මං අනුවිචින්තයං;

ධම්මං අනුස්සරං භික්ඛු, සද්ධම්මා න පරිහායති.

乐法、喜法者，随法而思惟；比丘忆念正法，不从正法退失。

‘‘චරං වා යදි වා තිට්ඨං, නිසින්නො උද වා සයං;

අජ්ඣත්තං සමයං චිත්තං, සන්තිමෙවාධිගච්ඡතී’’ති.

或行或住或坐卧，于内平息自心者，即能证得于寂静。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第七经。

8. අන්ධකරණසුත්තං

8. 致暗经

87. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.251] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

87. 此乃世尊所说，阿拉汉所说，我如是闻：

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අකුසලවිතක්කා අන්ධකරණා අචක්ඛුකරණා අඤ්ඤාණකරණා පඤ්ඤානිරොධිකා විඝාතපක්ඛිකා අනිබ්බානසංවත්තනිකා. කතමෙ තයො? කාමවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. බ්‍යාපාදවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. විහිංසාවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අන්ධකරණො අචක්ඛුකරණො අඤ්ඤාණකරණො පඤ්ඤානිරොධිකො විඝාතපක්ඛිකො අනිබ්බානසංවත්තනිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අකුසලවිතක්කා අන්ධකරණා අචක්ඛුකරණා අඤ්ඤාණකරණා පඤ්ඤානිරොධිකා විඝාතපක්ඛිකා අනිබ්බානසංවත්තනිකා.

“诸比丘，有此三种不善寻，能致昏昧、能令无眼、能令无智、能障智慧、为苦恼品、不转趣涅槃。是哪三种呢？诸比丘，欲寻能致昏昧、能令无眼、能令无智、能障智慧、为苦恼品、不转趣涅槃。诸比丘，瞋恚寻能致昏昧、能令无眼、能令无智、能障智慧、为苦恼品、不转趣涅槃。诸比丘，加害寻能致昏昧、能令无眼、能令无智、能障智慧、为苦恼品、不转趣涅槃。诸比丘，此三种不善寻，能致昏昧、能令无眼、能令无智、能障智慧、为苦恼品、不转趣涅槃。”

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, කුසලවිතක්කා අනන්ධකරණා චක්ඛුකරණා ඤාණකරණා පඤ්ඤාවුද්ධිකා අවිඝාතපක්ඛිකා නිබ්බානසංවත්තනිකා. කතමෙ තයො? නෙක්ඛම්මවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. අබ්‍යාපාදවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. අවිහිංසාවිතක්කො, භික්ඛවෙ, අනන්ධකරණො චක්ඛුකරණො ඤාණකරණො පඤ්ඤාවුද්ධිකො අවිඝාතපක්ඛිකො නිබ්බානසංවත්තනිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො කුසලවිතක්කා අනන්ධකරණා චක්ඛුකරණා ඤාණකරණා පඤ්ඤාවුද්ධිකා අවිඝාතපක්ඛිකා නිබ්බානසංවත්තනිකා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三种善寻，不致昏昧、能令有眼、能令有智、能增长智慧、非苦恼品、转趣涅槃。是哪三种呢？诸比丘，出离寻不致昏昧、能令有眼、能令有智、能增长智慧、非苦恼品、转趣涅槃。诸比丘，无瞋寻不致昏昧、能令有眼、能令有智、能增长智慧、非苦恼品、转趣涅槃。诸比丘，无加害寻不致昏昧、能令有眼、能令有智、能增长智慧、非苦恼品、转趣涅槃。诸比丘，此三种善寻，不致昏昧、能令有眼、能令有智、能增长智慧、非苦恼品、转趣涅槃。”世尊说了此义。于此，如是说：

‘‘තයො විතක්කෙ කුසලෙ විතක්කයෙ, තයො පන අකුසලෙ නිරාකරෙ;

ස වෙ විතක්කානි විචාරිතානි, සමෙති වුට්ඨීව රජං සමූහතං;

ස වෙ විතක්කූපසමෙන චෙතසා, ඉධෙව සො සන්තිපදං සමජ්ඣගා’’ති.

“当思惟三善寻，当遣除三不善寻；彼平息此寻与伺，犹如大雨息扬尘；彼以寻止之心，于此现证寂静处。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第八经。

9. අන්තරාමලසුත්තං

9. 内垢经

88. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.252] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

88. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලා අන්තරාඅමිත්තා අන්තරාසපත්තා අන්තරාවධකා අන්තරාපච්චත්ථිකා. කතමෙ තයො? ලොභො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. දොසො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. මොහො, භික්ඛවෙ, අන්තරාමලො අන්තරාඅමිත්තො අන්තරාසපත්තො අන්තරාවධකො අන්තරාපච්චත්ථිකො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අන්තරාමලා අන්තරාඅමිත්තා අන්තරාසපත්තා අන්තරාවධකා අන්තරාපච්චත්ථිකා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三种内垢、内敌、内仇、内杀者、内怨。是哪三种呢？诸比丘，贪是内垢、内敌、内仇、内杀者、内怨；瞋是内垢、内敌、内仇、内杀者、内怨；痴是内垢、内敌、内仇、内杀者、内怨。诸比丘，此三种即是内垢、内敌、内仇、内杀者、内怨。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘අනත්ථජනනො ලොභො, ලොභො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

“贪生无利，贪令心恼乱；怖畏从内生，世人不了悟。

‘‘ලුද්ධො අත්ථං න ජානාති, ලුද්ධො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං ලොභො සහතෙ නරං.

“贪者不知义，贪者不见法；人若为贪伏，彼时即黑暗。

‘‘යො ච ලොභං පහන්ත්වාන, ලොභනෙය්‍යෙ න ලුබ්භති;

ලොභො පහීයතෙ තම්හා, උදබින්දූව පොක්ඛරා.

“若人已断贪，于贪境不贪；贪从彼脱落，如水珠离莲。

‘‘අනත්ථජනනො දොසො, දොසො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

“瞋生无利，瞋令心恼乱；怖畏从内生，世人不了悟。

‘‘දුට්ඨො අත්ථං න ජානාති, දුට්ඨො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං දොසො සහතෙ නරං.

“瞋者不知义，瞋者不见法；人若为瞋伏，彼时即黑暗。

‘‘යො ච දොසං පහන්ත්වාන, දොසනෙය්‍යෙ න දුස්සති;

දොසො පහීයතෙ තම්හා, තාලපක්කංව බන්ධනා.

“若人已断瞋，于瞋境不瞋；瞋从彼脱落，如熟果离梗。

‘‘අනත්ථජනනො මොහො, මොහො චිත්තප්පකොපනො;

භයමන්තරතො ජාතං, තං ජනො නාවබුජ්ඣති.

“痴生无利，痴令心恼乱；怖畏从内生，世人不了悟。

‘‘මූළ්හො අත්ථං න ජානාති, මූළ්හො ධම්මං න පස්සති;

අන්ධතමං තදා හොති, යං මොහො සහතෙ නරං.

“痴者不知义，痴者不见法；人若为痴伏，彼时即黑暗。

‘‘යො [Pg.253] ච මොහං පහන්ත්වාන, මොහනෙය්‍යෙ න මුය්හති;

මොහං විහන්ති සො සබ්බං, ආදිච්චොවුදයං තම’’න්ති.

“若人已断痴，于痴境不迷；彼尽除诸痴，如日出破暗。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第九经。

10. දෙවදත්තසුත්තං

10. 提婆达多经

89. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

89. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘තීහි, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මෙහි අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. කතමෙහි තීහි? පාපිච්ඡතාය, භික්ඛවෙ, අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. පාපමිත්තතාය, භික්ඛවෙ, අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො. සති ඛො පන උත්තරිකරණීයෙ ඔරමත්තකෙන විසෙසාධිගමෙන අන්තරා වොසානං ආපාදි. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තීහි අසද්ධම්මෙහි අභිභූතො පරියාදින්නචිත්තො දෙවදත්තො ආපායිකො නෙරයිකො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，提婆达多被三种恶法所压倒，心意被夺取，是堕恶趣者、堕地狱者、住一劫者、不可救药者。是哪三种呢？诸比丘，提婆达多被恶欲所压倒，心意被夺取，是堕恶趣者、堕地狱者、住一劫者、不可救药者。诸比丘，提婆达多被恶友所压倒，心意被夺取，是堕恶趣者、堕地狱者、住一劫者、不可救药者。再者，当有更高境界尚待达成时，他仅以少许殊胜成就便中途止步。诸比丘，正是被这三种恶法所压倒，心意被夺取，提婆达多是堕恶趣者、堕地狱者、住一劫者、不可救药者。”世尊宣说了此义。就此，偈颂如是说：

‘‘මා ජාතු කොචි ලොකස්මිං, පාපිච්ඡො උදපජ්ජථ;

තදමිනාපි ජානාථ, පාපිච්ඡානං යථා ගති.

“愿世间任何人，莫生为恶欲者；由此可知晓，恶欲者之归宿。

‘‘පණ්ඩිතොති සමඤ්ඤාතො, භාවිතත්තොති සම්මතො;

ජලංව යසසා අට්ඨා, දෙවදත්තොති විස්සුතො.

“他曾被誉为‘智者’，被视为‘已修心者’；提婆达多名声显赫，如火焰般炽盛。

‘‘සො පමාණමනුචිණ්ණො, ආසජ්ජ නං තථාගතං;

අවීචිනිරයං පත්තො, චතුද්වාරං භයානකං.

“他因行于骄慢，冒犯如来，而堕入可怕的、有四门的无间地狱(Avīci)。

‘‘අදුට්ඨස්ස හි යො දුබ්භෙ, පාපකම්මං අකුබ්බතො;

තමෙව පාපං ඵුසති, දුට්ඨචිත්තං අනාදරං.

“若人冒犯无过者，于不造恶业之人；其恶反触于彼，那心怀恶意不敬者。

‘‘සමුද්දං විසකුම්භෙන, යො මඤ්ඤෙය්‍ය පදූසිතුං;

න සො තෙන පදූසෙය්‍ය, භෙස්මා හි උදධි මහා.

“若人持毒瓶，欲染大海水，终不能得逞，汪洋实可畏。

‘‘එවමෙව [Pg.254] තථාගතං, යො වාදෙන විහිංසති;

සම්මග්ගතං සන්තචිත්තං, වාදො තම්හි න රූහති.

“若人以言语，伤害于如来，善逝寂静心，恶语不生根。

‘‘තාදිසං මිත්තං කුබ්බෙථ, තඤ්ච සෙවෙය්‍ය පණ්ඩිතො;

යස්ස මග්ගානුගො භික්ඛු, ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙ’’ති.

“智者应与如是之人为友，并亲近之；比丘随其道而行，能达苦之尽灭。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第十经。

චතුත්ථො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第四品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰——

විතක්කාසක්කාරසද්ද, චවනලොකෙ අසුභං;

ධම්මඅන්ධකාරමලං, දෙවදත්තෙන තෙ දසාති.

寻、不敬、声、死、世间、不净、法、黑暗、垢、提婆达多，此为十经。

5. පඤ්චමවග්ගො

5. 第五品

1. අග්ගප්පසාදසුත්තං

1. 最上净信经

90. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

90. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我闻如是——

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අග්ගප්පසාදා. කතමෙ තයො? යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තා අපදා වා ද්විපදා වා චතුප්පදා වා බහුප්පදා වා රූපිනො වා අරූපිනො වා සඤ්ඤිනො වා අසඤ්ඤිනො වා නෙවසඤ්ඤිනාසඤ්ඤිනො වා, තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. යෙ, භික්ඛවෙ, බුද්ධෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

“诸比丘，有三种最上净信。是哪三种呢？诸比丘，所有众生，无论是无足、二足、四足或多足，有色或无色，有想、无想或非想非非想，如来、阿罗汉、正自觉者，于彼等中被称为最上。诸比丘，凡对佛陀有净信者，即是对最上者有净信。对最上者有净信，其果报亦为最上。

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා සඞ්ඛතා වා අසඞ්ඛතා වා, විරාගො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං මදනිම්මදනො පිපාසවිනයො ආලයසමුග්ඝාතො වට්ටුපච්ඡෙදො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. යෙ, භික්ඛවෙ, විරාගෙ ධම්මෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති.

“诸比丘，所有法，无论是有为或无为，离贪于彼等中被称为最上，此即：调伏骄慢、去除渴求、根除执取、断绝轮回、灭尽渴爱、离贪、寂灭、涅槃。诸比丘，凡对离贪之法有净信者，即是对最上者有净信。对最上者有净信，其果报亦为最上。

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝා වා ගණා වා, තථාගතසාවකසඞ්ඝො තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා එස [Pg.255] භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. යෙ, භික්ඛවෙ, සඞ්ඝෙ පසන්නා, අග්ගෙ තෙ පසන්නා. අග්ගෙ ඛො පන පසන්නානං අග්ගො විපාකො හොති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අග්ගප්පසාදා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，所有僧团或团体，如来弟子僧团于彼等中被称为最上，此即：四双八辈之人。此世尊弟子僧团是应供养者、应款待者、应受布施者、应合掌礼敬者，是世间无上福田。诸比丘，凡对僧团有净信者，即是对最上者有净信。对最上者有净信，其果报亦为最上。诸比丘，此即三种最上净信。”世尊宣说了此义。就此，偈颂如是说：

‘‘අග්ගතො වෙ පසන්නානං, අග්ගං ධම්මං විජානතං;

අග්ගෙ බුද්ධෙ පසන්නානං, දක්ඛිණෙය්‍යෙ අනුත්තරෙ.

“于最上者具净信，了知最上之法；于最上佛具净信，无上应供养者。

‘‘අග්ගෙ ධම්මෙ පසන්නානං, විරාගූපසමෙ සුඛෙ;

අග්ගෙ සඞ්ඝෙ පසන්නානං, පුඤ්ඤක්ඛෙත්තෙ අනුත්තරෙ.

“于最上法具净信，离贪寂静乐；于最上僧具净信，无上之福田。

‘‘අග්ගස්මිං දානං දදතං, අග්ගං පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;

අග්ගං ආයු ච වණ්ණො ච, යසො කිත්ති සුඛං බලං.

“于最上者行布施，增长最上之福德；最上寿与色，名誉、声望、乐与力。

‘‘අග්ගස්ස දාතා මෙධාවී, අග්ගධම්මසමාහිතො;

දෙවභූතො මනුස්සො වා, අග්ගප්පත්තො පමොදතී’’ති.

“具慧者施与最上，善住于最上法；或为天人或为人，得达最上而欢喜。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第一。

2. ජීවිකසුත්තං

2. 生计经

91. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

91. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘අන්තමිදං, භික්ඛවෙ, ජීවිකානං යදිදං පිණ්ඩොල්‍යං. අභිසාපොයං, භික්ඛවෙ, ලොකස්මිං – ‘පිණ්ඩොලො විචරසි පත්තපාණී’ති. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තා උපෙන්ති අත්ථවසිකා, අත්ථවසං පටිච්ච; නෙව රාජාභිනීතා, න චොරාභිනීතා, න ඉණට්ටා, න භයට්ටා, න ආජීවිකාපකතා. අපි ච ඛො ‘ඔතිණ්ණම්හා ජාතියා ජරාය මරණෙන සොකෙහි පරිදෙවෙහි දුක්ඛෙහි දොමනස්සෙහි උපායාසෙහි දුක්ඛොතිණ්ණා දුක්ඛපරෙතා, අප්පෙව නාම ඉමස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථා’ති. එවං පබ්බජිතො චායං, භික්ඛවෙ, කුලපුත්තො සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො, බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො, මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඡවාලාතං උභතොපදිත්තං මජ්ඣෙ ගූථගතං නෙව ගාමෙ කට්ඨත්ථං ඵරති [Pg.256] න අරඤ්ඤෙः තථූපමාහං, භික්ඛවෙ, ඉමං පුග්ගලං වදාමි ගිහිභොගා පරිහීනො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච න පරිපූරෙතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，在所有生计中，托钵乞食(piṇḍolyaṃ)是最低下的。诸比丘，世间有这样的诅咒：‘你这手持钵的乞食者！’然而，诸比丘，良家子(kulaputta)们正是为了义利、依于义利而行此道；他们并非为王所迫，非为盗所迫，非为负债，非为恐惧，非为谋生。而是念：‘我等已陷入生、老、死、愁、悲、苦、忧、恼，为苦所陷，为苦所制，或许能了知此纯大苦蕴的终尽。’诸比丘，这位良家子如此出家，却贪欲重、于诸欲有强烈的贪著、心怀瞋恚、意念败坏、失念、无正知、心无定、意散乱、诸根放逸。诸比丘，譬如一根烧尸木(chavālātaṃ)，两头燃烧，中间沾粪，在村中不能当柴薪，在林中亦不能当柴薪。诸比丘，我说此人(puggala)亦复如是，他既舍离了在家的受用，又未能圆满沙门的意义。”此义为世尊所说。于此，有言如是——

‘‘ගිහිභොගා පරිහීනො, සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච දුබ්භගො;

පරිධංසමානො පකිරෙති, ඡවාලාතංව නස්සති.

“舍离在家受用，沙门义亦不幸；败坏而散失，如烧尸木毁灭。

‘‘කාසාවකණ්ඨා බහවො, පාපධම්මා අසඤ්ඤතා;

පාපා පාපෙහි කම්මෙහි, නිරයං තෙ උපපජ්ජරෙ.

“多有颈缠袈裟者，具足恶法不自制；恶人行诸恶业故，彼等将生于地狱。

‘‘සෙය්‍යො අයොගුළො භුත්තො, තත්තො අග්ගිසිඛූපමො;

යඤ්චෙ භුඤ්ජෙය්‍ය දුස්සීලො, රට්ඨපිණ්ඩමසඤ්ඤතො’’ති.

“宁食炽热铁丸，犹如燃烧火舌，胜于破戒无制，食国人所施食。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第二。

3. සඞ්ඝාටිකණ්ණසුත්තං

3. 僧伽梨角经

92. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

92. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我曾如是闻——

‘‘සඞ්ඝාටිකණ්ණෙ චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගහෙත්වා පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධො අස්ස පාදෙ පාදං නික්ඛිපන්තො, සො ච හොති අභිජ්ඣාලු කාමෙසු තිබ්බසාරාගො බ්‍යාපන්නචිත්තො පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො මුට්ඨස්සති අසම්පජානො අසමාහිතො විබ්භන්තචිත්තො පාකතින්ද්‍රියො; අථ ඛො සො ආරකාව මය්හං, අහඤ්ච තස්ස. තං කිස්ස හෙතු? ධම්මඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න පස්සති. ධම්මං අපස්සන්තො න මං පස්සති.

“诸比丘，即使有比丘抓住我僧伽梨（saṅghāṭi）的衣角，亦步亦趋地跟在我身后，但他如果还是贪婪，对诸欲有强烈的贪著，心怀恶意，心怀恶念，失念，不正知，心不定，心意散乱，诸根放逸；那么他仍然离我很远，我也离他很远。那是什么原因呢？诸比丘，因为那位比丘没有见到法。不见法者，即不见我。

‘‘යොජනසතෙ චෙපි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු විහරෙය්‍ය. සො ච හොති අනභිජ්ඣාලු කාමෙසු න තිබ්බසාරාගො අබ්‍යාපන්නචිත්තො අපදුට්ඨමනසඞ්කප්පො උපට්ඨිතස්සති සම්පජානො සමාහිතො එකග්ගචිත්තො සංවුතින්ද්‍රියො; අථ ඛො සො සන්තිකෙව මය්හං, අහඤ්ච තස්ස. තං කිස්ස හෙතු? ධම්මං හි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පස්සති; ධම්මං පස්සන්තො මං පස්සතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，即使有比丘住在百由旬远的地方，但他不贪婪，对诸欲没有强烈的贪著，心无恶意，心无恶念，正念现前，具足正知，心安定，心一境性，诸根防护；那么他就在我身边，我也在他身边。那是什么原因呢？诸比丘，因为那位比丘见到法；见法者，即见我。”世尊宣说了这个意义。关于此事是这样说的——

‘‘අනුබන්ධොපි චෙ අස්ස, මහිච්ඡො ච විඝාතවා;

එජානුගො අනෙජස්ස, නිබ්බුතස්ස අනිබ්බුතො;

ගිද්ධො සො වීතගෙධස්ස, පස්ස යාවඤ්ච ආරකා.

“即使他紧随其后，若贪欲大且有恼害；动摇者追随不动者，未寂灭者追随已寂灭者；贪著者追随离贪者，看他离得多么遥远。

‘‘යො [Pg.257] ච ධම්මමභිඤ්ඤාය, ධම්මමඤ්ඤාය පණ්ඩිතො;

රහදොව නිවාතෙ ච, අනෙජො වූපසම්මති.

“凡是彻知法、了知法的智者，如无风之湖，不动而寂止。

‘‘අනෙජො සො අනෙජස්ස, නිබ්බුතස්ස ච නිබ්බුතො;

අගිද්ධො වීතගෙධස්ස, පස්ස යාවඤ්ච සන්තිකෙ’’ති.

“不动者向不动者，寂灭者向寂滅者；无贪者向离贪者，看他离得多么近。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我曾如是闻。第三经。

4. අග්ගිසුත්තං

4. 火经

93. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

93. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我曾如是闻——

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, අග්ගී. කතමෙ තයො? රාගග්ගි, දොසග්ගි, මොහග්ගි – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො අග්ගී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三火。是哪三者？贪欲之火、瞋恚之火、愚痴之火。诸比丘，此即三火。”世尊宣说了这个意义。关于此事是这样说的——

‘‘රාගග්ගි දහති මච්චෙ, රත්තෙ කාමෙසු මුච්ඡිතෙ;

දොසග්ගි පන බ්‍යාපන්නෙ, නරෙ පාණාතිපාතිනො.

贪火焚烧沉溺于欲乐的众生；瞋火则焚烧心怀恶意、杀害生命的世人。

‘‘මොහග්ගි පන සම්මූළ්හෙ, අරියධම්මෙ අකොවිදෙ;

එතෙ අග්ගී අජානන්තා, සක්කායාභිරතා පජා.

痴火焚烧愚痴、于圣法不善巧之人；众生不知此三火，而乐于有身。

‘‘තෙ වඩ්ඪයන්ති නිරයං, තිරච්ඡානඤ්ච යොනියො;

අසුරං පෙත්තිවිසයං, අමුත්තා මාරබන්ධනා.

他们增长地狱、畜生道、阿修罗界、饿鬼界，未脱离魔罗之缚。

‘‘යෙ ච රත්තින්දිවා යුත්තා, සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ;

තෙ නිබ්බාපෙන්ති රාගග්ගිං, නිච්චං අසුභසඤ්ඤිනො.

而于正等觉教法中昼夜精勤、恒修不净想者，彼等熄灭贪火。

‘‘දොසග්ගිං පන මෙත්තාය, නිබ්බාපෙන්ති නරුත්තමා;

මොහග්ගිං පන පඤ්ඤාය, යායං නිබ්බෙධගාමිනී.

最上之人以慈熄灭瞋火，以通达之慧熄灭痴火。

‘‘තෙ නිබ්බාපෙත්වා නිපකා, රත්තින්දිවමතන්දිතා;

අසෙසං පරිනිබ්බන්ති, අසෙසං දුක්ඛමච්චගුං.

彼等贤智者，昼夜不懈怠，熄灭此诸火，证无余涅槃，完全超越一切苦。

‘‘අරියද්දසා වෙදගුනො, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

圣见者、通达者、具正知的智者，他们彻知生的灭尽，不再有来生。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第四经。

5. උපපරික්ඛසුත්තං

5. 审察经

94. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.258] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

94. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，如是我闻——

‘‘තථා තථා, භික්ඛවෙ, භික්ඛු උපපරික්ඛෙය්‍ය යථා යථාස්ස උපපරික්ඛතො බහිද්ධා චස්ස විඤ්ඤාණං අවික්ඛිත්තං අවිසටං අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතං අනුපාදාය න පරිතස්සෙය්‍ය. බහිද්ධා, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤාණෙ අවික්ඛිත්තෙ අවිසටෙ සති අජ්ඣත්තං අසණ්ඨිතෙ අනුපාදාය අපරිතස්සතො ආයතිං ජාතිජරාමරණදුක්ඛසමුදයසම්භවො න හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，比丘应如是审察，当他如是审察时，其识于外不散乱、不游离，于内不安住，因无执取而无战栗。诸比丘，当识于外不散乱、不游离，于内不安住，对无执取而无战栗者而言，未来生、老、死之苦的集起便不会有。”世尊宣说此义。就此，如是说——

‘‘සත්තසඞ්ගප්පහීනස්ස, නෙත්තිච්ඡින්නස්ස භික්ඛුනො;

වික්ඛීණො ජාතිසංසාරො, නත්ථි තස්ස පුනබ්භවො’’ති.

舍离七种结，断除爱引导，比丘生死尽，不复有后有。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第五经。

6. කාමූපපත්තිසුත්තං

6. 欲生经

95. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

95. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，如是我闻——

‘‘තිස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, කාමූපපත්තියො. කතමා තිස්සො? පච්චුපට්ඨිතකාමා, නිම්මානරතිනො, පරනිම්මිතවසවත්තිනො – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො කාමූපපත්තියො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此三种欲生。何为三种？享受现前欲者、化乐天人、他化自在天人——诸比丘，此即三种欲生。”世尊宣说此义。就此，如是说——

‘‘පච්චුපට්ඨිතකාමා ච, යෙ දෙවා වසවත්තිනො;

නිම්මානරතිනො දෙවා, යෙ චඤ්ඤෙ කාමභොගිනො;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තරෙ.

他化自在天、化乐天，以及其他享受现前欲乐的众生，都无法超越此有、彼有之轮回。

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, කාමභොගෙසු පණ්ඩිතො;

සබ්බෙ පරිච්චජෙ කාමෙ, යෙ දිබ්බා යෙ ච මානුසා.

智者了知欲乐之过患，应舍弃一切欲乐，无论是天上的还是人间的。

‘‘පියරූපසාතගධිතං, ඡෙත්වා සොතං දුරච්චයං;

අසෙසං පරිනිබ්බන්ති, අසෙසං දුක්ඛමච්චගුං.

斩断对可爱之相与乐受的贪著，截断难以超越的爱流；他们证得无余涅槃，完全超越了诸苦。

‘‘අරියද්දසා වෙදගුනො, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

圣见者、通达者、智者，以正慧彻知生之灭尽，不再趣向后有。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第六经。

7. කාමයොගසුත්තං

7. 欲轭经

96. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.259] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

96. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘කාමයොගයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගයුත්තො ආගාමී හොති ආගන්තා ඉත්ථත්තං. කාමයොගවිසංයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගයුත්තො අනාගාමී හොති අනාගන්තා ඉත්ථත්තං. කාමයොගවිසංයුත්තො, භික්ඛවෙ, භවයොගවිසංයුත්තො අරහා හොති, ඛීණාසවො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，与欲轭相应、与有轭相应者，是会再来此世的来者。诸比丘，与欲轭不相应、与有轭相应者，是不会再来此世的不还者。诸比丘，与欲轭不相应、与有轭不相应者，是诸漏已尽的阿罗汉。”世尊宣说了此义。于此，如是说——

‘‘කාමයොගෙන සංයුත්තා, භවයොගෙන චූභයං;

සත්තා ගච්ඡන්ති සංසාරං, ජාතිමරණගාමිනො.

为欲轭与有轭此二者所系缚的众生，是生死流转者，趣向轮回。

‘‘යෙ ච කාමෙ පහන්ත්වාන, අප්පත්තා ආසවක්ඛයං;

භවයොගෙන සංයුත්තා, අනාගාමීති වුච්චරෙ.

若已断除诸欲，然未达诸漏灭尽，仍为有轭所系缚者，被称为不还者。

‘‘යෙ ච ඛො ඡින්නසංසයා, ඛීණමානපුනබ්භවා;

තෙ වෙ පාරඞ්ගතා ලොකෙ, යෙ පත්තා ආසවක්ඛය’’න්ති.

断除疑惑，慢与再有已尽者，彼等已达漏尽，实已渡世间彼岸。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第七经。

කල්‍යාණසීලසුත්තං

8. 善戒经

97. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

97. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘කල්‍යාණසීලො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණධම්මො කල්‍යාණපඤ්ඤො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චති –

“诸比丘，具足善戒、善法、善慧的比丘，于此法与律中，被称为‘圆满者、梵行已立者、最上士’。”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණසීලො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති, ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණසීලො හොති. ඉති කල්‍යාණසීලො.

“诸比丘，比丘如何是善戒者？诸比丘，在此，比丘具足戒行，以波罗提木叉律仪防护而住，具足正行与行处，于微细过失中见到危险，受持诸学处而修学。诸比丘，比丘如是成为善戒者。此即善戒。

‘‘කල්‍යාණධම්මො [Pg.260] ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්තන්නං බොධිපක්ඛියානං ධම්මානං භාවනානුයොගමනුයුත්තො විහරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණධම්මො හොති. ඉති කල්‍යාණසීලො, කල්‍යාණධම්මො.

“如何是善法者？诸比丘，在此，比丘勤修三十七菩提分法而住。诸比丘，比丘如是成为善法者。此即善戒、善法。

‘‘කල්‍යාණපඤ්ඤො ච කථං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණපඤ්ඤො හොති.

“如何是善慧者？诸比丘，在此，比丘因诸漏已尽，于现法中，自证知、现证、具足并安住于无漏的心解脱、慧解脱。诸比丘，比丘如是成为善慧者。

‘‘ඉති කල්‍යාණසීලො කල්‍යාණධම්මො කල්‍යාණපඤ්ඤො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“如是，善戒者、善法者、善慧者，于此法与律中，被称为‘圆满者、修行已立者、最上士’。”世尊宣说了此义。于此，偈颂如是说——

‘‘යස්ස කායෙන වාචාය, මනසා නත්ථි දුක්කටං;

තං වෙ කල්‍යාණසීලොති, ආහු භික්ඛුං හිරීමනං.

“身语意无有恶作，彼有惭愧之比丘，人皆称其善戒者。”

‘‘යස්ස ධම්මා සුභාවිතා, සත්ත සම්බොධිගාමිනො;

තං වෙ කල්‍යාණධම්මොති, ආහු භික්ඛුං අනුස්සදං.

“善修七品法，能趋向正觉，彼无傲慢比丘，人皆称善法者。”

‘‘යො දුක්ඛස්ස පජානාති, ඉධෙව ඛයමත්තනො;

තං වෙ කල්‍යාණපඤ්ඤොති, ආහු භික්ඛුං අනාසවං.

“若于此生中，自知苦已尽，人称彼无漏比丘，为真实善慧者。”

‘‘තෙහි ධම්මෙහි සම්පන්නං, අනීඝං ඡින්නසංසයං;

අසිතං සබ්බලොකස්ස, ආහු සබ්බපහායින’’න්ති.

“具足此等法，无恼断疑惑，不依止于世间，人称舍一切者。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第八经。

9. දානසුත්තං

9. 布施经

98. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

98. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻——

‘‘ද්වෙමානි, භික්ඛවෙ, දානානි – ආමිසදානඤ්ච ධම්මදානඤ්ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං දානානං යදිදං – ධම්මදානං.

“诸比丘，布施有二种：财施与法施。诸比丘，于此二种布施中，法施为最上。”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සංවිභාගා – ආමිසසංවිභාගො ච ධම්මසංවිභාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං සංවිභාගානං යදිදං – ධම්මසංවිභාගො.

“诸比丘，有两种分享：物质分享与法分享。诸比丘，于此二种分享中，法分享为最上。”

‘‘ද්වෙමෙ[Pg.261], භික්ඛවෙ, අනුග්ගහා – ආමිසානුග්ගහො ච ධම්මානුග්ගහො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං අනුග්ගහානං යදිදං – ධම්මානුග්ගහො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有两种支持：物质支持与法支持。诸比丘，于此二种支持中，法支持为最上。”世尊宣说了此义。就此，偈颂曰：

‘‘යමාහු දානං පරමං අනුත්තරං, යං සංවිභාගං භගවා අවණ්ණයි ;

අග්ගම්හි ඛෙත්තම්හි පසන්නචිත්තො, විඤ්ඤූ පජානං කො න යජෙථ කාලෙ.

“人言布施至高无上，世尊赞叹在于分享。于无上福田心怀净信，智者了知，谁不适时供养？”

‘‘යෙ චෙව භාසන්ති සුණන්ති චූභයං, පසන්නචිත්තා සුගතස්ස සාසනෙ;

තෙසං සො අත්ථො පරමො විසුජ්ඣති, යෙ අප්පමත්තා සුගතස්ස සාසනෙ’’ති.

“于善逝教法，心怀净信者，演说与听闻，二者皆行之。于善逝教法，住于不放逸，彼等最上利，得以至清净。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第九经。

10. තෙවිජ්ජසුත්තං

10. 三明经

99. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

99. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻：

‘‘ධම්මෙනාහං, භික්ඛවෙ, තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙන.

“诸比丘，我依法宣称具三明者为婆罗门，而非仅因言谈而宣称他人为婆罗门。”

‘‘කථඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, ධම්මෙන තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙන? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො. සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං. තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො. සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති[Pg.262]. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. අයමස්ස පඨමා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

“诸比丘，我如何如法宣说婆罗门为三明者，而非仅凭言谈？诸比丘，于此，比丘忆念种种宿住，即：一生、二生、三生、四生、五生、十生、二十生、三十生、四十生、五十生、百生、千生、十万生，乃至许多成劫、许多坏劫、许多成坏劫——‘我曾在某处，有如是名，如是姓，如是貌，食如是食，感受如是苦乐，寿量如是。我从彼处死，生于某处。在彼处，我亦有如是名，如是姓，如是貌，食如是食，感受如是苦乐，寿量如是。我从彼处死，而生于此处。’像这样，他忆念种种宿住，有其行相，有其细节。这是他所证得的第一明。无明已被摧毁，明已生起；黑暗已被驱散，光明已出现——正如为不放逸、热忱、精进的安住者那样。”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා. ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා. තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. අයමස්ස දුතියා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො.

再者，诸比丘，比丘以清净、超乎常人的天眼，看见众生死去、投生，卑贱、高贵，美貌、丑陋，善趣、恶趣，并了知众生随业而趣：“这些众生具足身恶行、语恶行、意恶行，诽谤圣者，怀有邪见，受持邪见之业。他们身坏命终之后，投生于苦界、恶趣、险途、地狱。又，这些众生具足身善行、语善行、意善行，不诽谤圣者，怀有正见，受持正见之业。他们身坏命终之后，投生于善趣、天界。”像这样，他以清净、超乎常人的天眼，看见众生死去、投生，卑贱、高贵，美貌、丑陋，善趣、恶趣，并了知众生随业而趣。这是他所证得的第二明，对于不放逸、热忱、精勤而住者，无明已除，明已生起；黑暗已除，光明已生起。

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. අයමස්ස තතියා විජ්ජා අධිගතා හොති, අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා, තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො, යථා තං අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො. එවං ඛො අහං, භික්ඛවෙ, ධම්මෙන තෙවිජ්ජං බ්‍රාහ්මණං පඤ්ඤාපෙමි, නාඤ්ඤං ලපිතලාපනමත්තෙනා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

再者，诸比丘，比丘因诸漏已尽，于现法中自知、作证、成就无漏的心解脱、慧解脱而安住。这是他所证得的第三明，对于不放逸、热忱、精勤而住者，无明已除，明已生起；黑暗已除，光明已生起。诸比丘，我如是依法宣称具三明者为婆罗门，而非仅凭空谈。”世尊宣说了此义。于此，如是说——

‘‘පුබ්බෙනිවාසං යොවෙදි, සග්ගාපායඤ්ච පස්සති;

අථො ජාතික්ඛයං පත්තො, අභිඤ්ඤාවොසිතො මුනි.

了知宿住，得见天界与恶趣，又已达生之灭尽，以胜知而终了的牟尼。

‘‘එතාහි [Pg.263] තීහි විජ්ජාහි, තෙවිජ්ජො හොති බ්‍රාහ්මණො;

තමහං වදාමි තෙවිජ්ජං, නාඤ්ඤං ලපිතලාපන’’න්ති.

“具足此三明，方为三明婆罗门。我称此为三明者，非指其他空谈者。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第十经。

පඤ්චමො වග්ගො නිට්ඨිතො.

第五品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

පසාද ජීවිත සඞ්ඝාටි, අග්ගි උපපරික්ඛයා;

උපපත්ති කාම කල්‍යාණං, දානං ධම්මෙන තෙ දසාති.

净信、命、僧伽梨，火、观、尽；再生、欲、善，布施与法，此为十。

තිකනිපාතො නිට්ඨිතො.

三集终。

4. චතුක්කනිපාතො

4. 四集

1. බ්‍රාහ්මණධම්මයාගසුත්තං

1. 婆罗门法祀经

100. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.264] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

100. 此为世尊所说，阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘අහමස්මි, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණො යාචයොගො සදා පයතපාණි අන්තිමදෙහධරො අනුත්තරො භිසක්කො සල්ලකත්තො. තස්ස මෙ තුම්හෙ පුත්තා ඔරසා මුඛතො ජාතා ධම්මජා ධම්මනිම්මිතා ධම්මදායාදා, නො ආමිසදායාදා.

“诸比丘，我是婆罗门，应供、常净手、持有最后身、无上医王、外科医师。你们是我的亲子，从口而生，从法而生，为法所化，是法的继承人，而非财物的继承人。”

‘‘ද්වෙමානි, භික්ඛවෙ, දානානි – ආමිසදානඤ්ච ධම්මදානඤ්ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං දානානං යදිදං – ධම්මදානං.

“诸比丘，有两种布施：财施与法施。诸比丘，于此二种布施中，法施为最上。”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, සංවිභාගා – ආමිසසංවිභාගො ච ධම්මසංවිභාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං සංවිභාගානං යදිදං – ධම්මසංවිභාගො.

“诸比丘，有两种分享：财物分享与正法分享。诸比丘，于此二种分享中，正法分享为最上。”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අනුග්ගහා – ආමිසානුග්ගහො ච ධම්මානුග්ගහො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං අනුග්ගහානං යදිදං – ධම්මානුග්ගහො.

“诸比丘，有两种护助：财物护助与正法护助。诸比丘，于此二种护助中，正法护助为最上。”

‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, යාගා – ආමිසයාගො ච ධම්මයාගො ච. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං ද්වින්නං යාගානං යදිදං – ධම්මයාගො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有两种祭祀：财祀与法祀。诸比丘，于此二种祭祀中，法祀为最上。’世尊说此义。于此，如是说：

‘‘යො ධම්මයාගං අයජී අමච්ඡරී, තථාගතො සබ්බභූතානුකම්පී ;

තං තාදිසං දෙවමනුස්සසෙට්ඨං, සත්තා නමස්සන්ති භවස්ස පාරගු’’න්ති.

“行法祀者无悭吝，如来悲悯一切众，人天之中最上士，有情敬礼度有边。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第一经。

2. සුලභසුත්තං

2. 易得经

101. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

101. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, අප්පානි චෙව සුලභානි ච, තානි ච අනවජ්ජානි. කතමානි චත්තාරි? පංසුකූලං, භික්ඛවෙ, චීවරානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. පිණ්ඩියාලොපො[Pg.265], භික්ඛවෙ, භොජනානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. රුක්ඛමූලං, භික්ඛවෙ, සෙනාසනානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච, තඤ්ච අනවජ්ජං. පූතිමුත්තං, භික්ඛවෙ, භෙසජ්ජානං අප්පඤ්ච සුලභඤ්ච තඤ්ච අනවජ්ජං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරි අප්පානි චෙව සුලභානි ච, තානි ච අනවජ්ජානි. යතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පෙන ච තුට්ඨො හොති සුලභෙන ච (අනවජ්ජෙන ච), ඉමස්සාහං අඤ්ඤතරං සාමඤ්ඤඞ්ගන්ති වදාමී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有此四事，简少、易得且无过失。是哪四事呢？诸比丘，就衣服而言，粪扫衣是简少、易得且无过失的；诸比丘，就食物而言，团食是简少、易得且无过失的；诸比丘，就住处而言，树下是简少、易得且无过失的；诸比丘，就医药而言，腐尿药是简少、易得且无过失的。诸比丘，此乃四种简少、易得且无过失之事。诸比丘，当比丘对简少、易得且无过失之物感到满足时，我说这是沙门性的一支。”世尊说了此义。就此，经中如此说道：

‘‘අනවජ්ජෙන තුට්ඨස්ස, අප්පෙන සුලභෙන ච;

න සෙනාසනමාරබ්භ, චීවරං පානභොජනං;

විඝාතො හොති චිත්තස්ස, දිසා නප්පටිහඤ්ඤති.

“于无过失、简少、易得之物满足者，不因住处、衣服、饮食而心生恼乱，于诸方行无障碍。

‘‘යෙ චස්ස ධම්මා අක්ඛාතා, සාමඤ්ඤස්සානුලොමිකා;

අධිග්ගහිතා තුට්ඨස්ස, අප්පමත්තස්ස භික්ඛුනො’’ති.

“彼等已宣说之法，与沙门性相应，为知足、不放逸之比丘所证得。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දුතියං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第二经。

3. ආසවක්ඛයසුත්තං

3. 漏尽经

102. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

102. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘ජානතොහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො ආසවානං ඛයං වදාමි, නො අජානතො නො අපස්සතො. කිඤ්ච, භික්ඛවෙ, ජානතො, කිං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති? ඉදං දුක්ඛන්ති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛසමුදයොති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛනිරොධොති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො ආසවානං ඛයො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ජානතො එවං පස්සතො ආසවානං ඛයො හොතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，我宣说，知者、见者有诸漏的灭尽，而非不知者、不见者。诸比丘，了知什么、见到什么，才有诸漏的灭尽呢？诸比丘，了知、见到‘此是苦’，便有诸漏的灭尽；了知、见到‘此是苦集’，便有诸漏的灭尽；了知、见到‘此是苦灭’，便有诸漏的灭尽；了知、见到‘此是导向苦灭之道’，便有诸漏的灭尽。诸比丘，如是知、如是见，便有诸漏的灭尽。”世尊宣说了此义。就此，经中如此说道：

‘‘සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස, උජුමග්ගානුසාරිනො;

ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං, තතො අඤ්ඤා අනන්තරා.

“于修习中之有学，随行于正直道；于灭尽生起初智，其后无间证通智。”

‘‘තතො [Pg.266] අඤ්ඤා විමුත්තස්ස, විමුත්තිඤාණමුත්තමං;

උප්පජ්ජති ඛයෙ ඤාණං, ඛීණා සංයොජනා ඉති.

“由通智而解脱者，生起最上解脱智；于灭尽生起此智：‘诸结确已断尽’。”

‘‘න ත්වෙවිදං කුසීතෙන, බාලෙනමවිජානතා;

නිබ්බානං අධිගන්තබ්බං, සබ්බගන්ථප්පමොචන’’න්ති.

“此解脱一切系缚之涅槃，非由懈怠者、愚人、无智者所能证得。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තතියං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。此为第三经。

4. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තං

4. 沙门婆罗门经

103. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

103. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是听闻：

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං නප්පජානන්ති – න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු වා සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු වා බ්‍රාහ්මණසම්මතා, න ච පනෙතෙ ආයස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථං වා බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථං වා දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්ති.

“诸比丘，凡有任何沙门或婆罗门，不如实了知‘此是苦’，不如实了知‘此是苦集’，不如实了知‘此是苦灭’，不如实了知‘此是导向苦灭之道’——诸比丘，我不认许他们为沙门中的沙门，或婆罗门中的婆罗门。并且，彼等具寿亦未于现法中，亲身以证智作证，成就并安住于沙门之义利或婆罗门之义利。”

‘‘යෙ ච ඛො කෙචි, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා ‘ඉදං දුක්ඛ’න්ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛසමුදයො’ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධො’ති යථාභූතං පජානන්ති; ‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’ති යථාභූතං පජානන්ති – තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා සමණෙසු චෙව සමණසම්මතා බ්‍රාහ්මණෙසු ච බ්‍රාහ්මණසම්මතා, තෙ ච පනායස්මන්තො සාමඤ්ඤත්ථඤ්ච බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථඤ්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，凡是任何沙门或婆罗门，如实了知‘此是苦’，如实了知‘此是苦集’，如实了知‘此是苦灭’，如实了知‘此是趣苦灭道’——诸比丘，这些沙门或婆罗门，在沙门中被认为是沙门，在婆罗门中被认为是婆罗门。并且，那些具寿于现法中，以亲证的智慧作证后，具足沙门果与婆罗门果而住。”世尊说了这个道理。就此，经中说道：

‘‘යෙ දුක්ඛං නප්පජානන්ති, අථො දුක්ඛස්ස සම්භවං;

යත්ථ ච සබ්බසො දුක්ඛං, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තඤ්ච මග්ගං න ජානන්ති, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

“彼辈不知苦，亦不知苦之生起；不知于何处，苦得以完全、无余地止息；亦不知导向苦寂灭之道。”

‘‘චෙතොවිමුත්තිහීනා තෙ, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියා;

අභබ්බා තෙ අන්තකිරියාය, තෙ වෙ ජාතිජරූපගා.

“他们缺乏心解脱，也缺乏慧解脱；他们不能尽苦，他们必将趋向生与老。”

‘‘යෙ [Pg.267] ච දුක්ඛං පජානන්ති, අථො දුක්ඛස්ස සම්භවං;

යත්ථ ච සබ්බසො දුක්ඛං, අසෙසං උපරුජ්ඣති;

තඤ්ච මග්ගං පජානන්ති, දුක්ඛූපසමගාමිනං.

“彼辈了知苦，亦了知苦之生起；了知于何处，苦得以完全、无余地止息；亦了知导向苦寂灭之道。”

‘‘චෙතොවිමුත්තිසම්පන්නා, අථො පඤ්ඤාවිමුත්තියා;

භබ්බා තෙ අන්තකිරියාය, න තෙ ජාතිජරූපගා’’ති.

“他们具足心解脱，也具足慧解脱；他们能尽苦，他们不复趋向生与老。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. චතුත්ථං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第四经。

5. සීලසම්පන්නසුත්තං

5. 具戒经

104. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

104. 我闻，此乃世尊、阿罗汉所说——

‘‘යෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සීලසම්පන්නා සමාධිසම්පන්නා පඤ්ඤාසම්පන්නා විමුත්තිසම්පන්නා විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නා ඔවාදකා විඤ්ඤාපකා සන්දස්සකා සමාදපකා සමුත්තෙජකා සම්පහංසකා අලංසමක්ඛාතාරො සද්ධම්මස්ස දස්සනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; සවනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; උපසඞ්කමනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; පයිරුපාසනම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; අනුස්සරණම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි; අනුපබ්බජ්ජම්පහං, භික්ඛවෙ, තෙසං භික්ඛූනං බහූපකාරං වදාමි. තං කිස්ස හෙතු? තථාරූපෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො අපරිපූරොපි සීලක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි සමාධික්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි පඤ්ඤාක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි විමුත්තික්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති, අපරිපූරොපි විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධො භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡති. එවරූපා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ සත්ථාරොතිපි වුච්චන්ති, සත්ථවාහාතිපි වුච්චන්ති, රණඤ්ජහාතිපි වුච්චන්ති, තමොනුදාතිපි වුච්චන්ති, ආලොකකරාතිපි වුච්චන්ති, ඔභාසකරාතිපි වුච්චන්ති, පජ්ජොතකරාතිපි වුච්චන්ති, උක්කාධාරාතිපි වුච්චන්ති, පභඞ්කරාතිපි වුච්චන්ති, අරියාතිපි වුච්චන්ති, චක්ඛුමන්තොතිපි වුච්චන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，若有比丘戒成就、定成就、慧成就、解脱成就、解脱知见成就，是劝诫者、开导者、阐明者、劝导者、激励者、使欢喜者，善于宣说正法。诸比丘，我说得见此等比丘有大饶益；我说听闻此等比丘有大饶益；我说走近此等比丘有大饶益；我说承事此等比丘有大饶益；我说忆念此等比丘有大饶益；我说随此等比丘出家有大饶益。是何缘故？诸比丘，因亲近、交往、承事此等比丘，未圆满之戒蕴，得修习圆满；未圆满之定蕴，得修习圆满；未圆满之慧蕴，得修习圆满；未圆满之解脱蕴，得修习圆满；未圆满之解脱知见蕴，得修习圆满。诸比丘，此等比丘亦名导师，亦名商队首领，亦名舍弃烦恼者，亦名驱除黑暗者，亦名作光明者，亦名作光辉者，亦名作灯明者，亦名持火炬者，亦名发光者，亦名圣者，亦名具眼者。”世尊说了此义。于此，如是说：

‘‘පාමොජ්ජකරණං [Pg.268] ඨානං, එතං හොති විජානතං;

යදිදං භාවිතත්තානං, අරියානං ධම්මජීවිනං.

“得见已修身心、如法而活之圣者，此乃智者之欢喜处。

‘‘තෙ ජොතයන්ති සද්ධම්මං, භාසයන්ති පභඞ්කරා;

ආලොකකරණා ධීරා, චක්ඛුමන්තො රණඤ්ජහා.

“彼等发光者、作光明之智者、具眼者、舍弃烦恼者，令正法光耀，令其辉煌。”

‘‘යෙසං වෙ සාසනං සුත්වා, සම්මදඤ්ඤාය පණ්ඩිතා;

ජාතික්ඛයමභිඤ්ඤාය, නාගච්ඡන්ති පුනබ්භව’’න්ති.

智者闻彼教，以正慧了知，遍知生已尽，不复受后有。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. පඤ්චමං.

此义亦为世尊所说，如是我闻。第五经。

6. තණ්හුප්පාදසුත්තං

6. 爱生经

105. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

105. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，如是我闻。

‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, තණ්හුප්පාදා, යත්ථ භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති. කතමෙ චත්තාරො? චීවරහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; පිණ්ඩපාතහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; සෙනාසනහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති; ඉතිභවාභවහෙතු වා, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො තණ්හුප්පාදා යත්ථ භික්ඛුනො තණ්හා උප්පජ්ජමානා උප්පජ්ජතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，有四种爱的生起处，当比丘生起爱时，即于此等处生起。是哪四种呢？诸比丘，比丘缘于衣而生起爱；缘于乞食而生起爱；缘于住处而生起爱；缘于此有他有而生起爱。诸比丘，此即四种爱的生起处，当比丘生起爱时，即于此等处生起。”世尊宣说此义，对此，当如是说：

‘‘තණ්හාදුතියො පුරිසො, දීඝමද්ධාන සංසරං;

ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං, සංසාරං නාතිවත්තති.

人以爱为伴，长时驰轮回，此有及他有，终不越轮回。

‘‘එතමාදීනවං ඤත්වා, තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවං;

වීතතණ්හො අනාදානො, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

知此为过患，爱是苦之源，离爱无执取，比丘正念行。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ඡට්ඨං.

此义亦为世尊所说，如是我闻。第六经。

7. සබ්‍රහ්මකසුත්තං

7. 与梵天同住经

106. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

106. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，如是我闻。

‘‘සබ්‍රහ්මකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සපුබ්බදෙවතානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං [Pg.269] පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සපුබ්බාචරියකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති. සාහුනෙය්‍යකානි, භික්ඛවෙ, තානි කුලානි යෙසං පුත්තානං මාතාපිතරො අජ්ඣාගාරෙ පූජිතා හොන්ති.

“诸比丘，若有家庭，其子女于家中恭敬供养父母，则彼等家庭即与梵天同住。诸比丘，若有家庭，其子女于家中恭敬供养父母，则彼等家庭即与古天神同住。诸比丘，若有家庭，其子女于家中恭敬供养父母，则彼等家庭即与先师同住。诸比丘，若有家庭，其子女于家中恭敬供养父母，则彼等家庭即与应供者同住。”

‘‘‘බ්‍රහ්මා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘පුබ්බදෙවතා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘පුබ්බාචරියා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. ‘ආහුනෙය්‍යා’ති, භික්ඛවෙ, මාතාපිතූනං එතං අධිවචනං. තං කිස්ස හෙතු? බහුකාරා, භික්ඛවෙ, මාතාපිතරො පුත්තානං ආපාදකා පොසකා ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරො’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，‘梵天’是父母的同义词。诸比丘，‘初天’是父母的同义词。诸比丘，‘先师’是父母的同义词。诸比丘，‘应供者’是父母的同义词。此是何因？诸比丘，父母对子女多所饶益，是生育者、养育者，是此世间的开示者。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘බ්‍රහ්මාති මාතාපිතරො, පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙ;

ආහුනෙය්‍යා ච පුත්තානං, පජාය අනුකම්පකා.

父母即梵天，亦称作先师；为子女应供，慈悯于后代。

‘‘තස්මා හි නෙ නමස්සෙය්‍ය, සක්කරෙය්‍ය ච පණ්ඩිතො;

අන්නෙන අථ පානෙන, වත්ථෙන සයනෙන ච;

උච්ඡාදනෙන න්හාපනෙන, පාදානං ධොවනෙන ච.

是故贤智者，应礼敬供养；以饮食、饮品，衣物与卧具；以涂身、沐浴，以及洗足。

‘‘තාය නං පාරිචරියාය, මාතාපිතූසු පණ්ඩිතා;

ඉධෙව නං පසංසන්ති, පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතී’’ති.

以彼奉亲故，智者于此世，赞叹于其人；彼人舍身后，欣喜于天界。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. සත්තමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第七经。

8. බහුකාරසුත්තං

8. 多所饶益经

107. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

107. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我曾如是闻：

‘‘බහුකාරා, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණගහපතිකා තුම්හාකං යෙ වො පච්චුපට්ඨිතා චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙහි. තුම්හෙපි, භික්ඛවෙ, බහුකාරා බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං යං නෙසං ධම්මං දෙසෙථ ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙථ. එවමිදං, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤමඤ්ඤං නිස්සාය බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති ඔඝස්ස නිත්ථරණත්ථාය සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，婆罗门和居士们对你们多所饶益，他们以衣、食、坐卧具、病缘医药资具来奉事你们。诸比丘，你们也对婆罗门和居士们多所饶益，即为他们宣说初善、中善、后善，义理圆满、言辞具足之法，开示那完全圆满、遍净的梵行。诸比丘，如是辗转相依，梵行得以住立，以为了渡越暴流，为了正尽苦边。”世尊宣说了此义。于此，如是说：

‘‘සාගාරා [Pg.270] අනගාරා ච, උභො අඤ්ඤොඤ්ඤනිස්සිතා;

ආරාධයන්ති සද්ධම්මං, යොගක්ඛෙමං අනුත්තරං.

在家与无家，两者互相依，成就于正法，无上安稳境。

‘‘සාගාරෙසු ච චීවරං, පච්චයං සයනාසනං;

අනගාරා පටිච්ඡන්ති, පරිස්සයවිනොදනං.

无家者从在家众，接受衣食与卧具，用以消除诸危难。

‘‘සුගතං පන නිස්සාය, ගහට්ඨා ඝරමෙසිනො;

සද්දහානා අරහතං, අරියපඤ්ඤාය ඣායිනො.

居家营生之在家众，依止善逝，信奉阿罗汉，以圣慧禅修。

‘‘ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, මග්ගං සුගතිගාමිනං;

නන්දිනො දෙවලොකස්මිං, මොදන්ති කාමකාමිනො’’ති.

于此世行法，行往善趣道，于天界欢喜，随欲而享乐。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. අට්ඨමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第八经。

9. කුහසුත්තං

9. 欺诈经

108. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

108. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ කුහා ථද්ධා ලපා සිඞ්ගී උන්නළා අසමාහිතා, න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකා. අපගතා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මා ධම්මවිනයා; න ච තෙ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්ති. යෙ ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ නික්කුහා නිල්ලපා ධීරා අත්ථද්ධා සුසමාහිතා, තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකා. අනපගතා ච තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ ඉමස්මා ධම්මවිනයා; තෙ ච ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්තී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，任何比丘欺诈、顽固、饶舌、傲慢、骄横、不得等持，诸比丘，彼等非我弟子。诸比丘，彼等比丘已远离此法与律，于此法与律中，不得增长、滋长、广大。而诸比丘，任何比丘不欺诈、不饶舌、贤明、不顽固、善得等持，诸比丘，彼等实为我弟子。诸比丘，彼等比丘未远离此法与律，于此法与律中，能得增长、滋长、广大。”世尊宣说此义。于此，如是说：

‘‘කුහා ථද්ධා ලපා සිඞ්ගී, උන්නළා අසමාහිතා;

න තෙ ධම්මෙ විරූහන්ති, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතෙ.

欺诈、顽固、饶舌、傲慢、骄横、不得等持者，于正等觉所说之法，彼等不得增长。

‘‘නික්කුහා නිල්ලපා ධීරා, අත්ථද්ධා සුසමාහිතා;

තෙ වෙ ධම්මෙ විරූහන්ති, සම්මාසම්බුද්ධදෙසිතෙ’’ති.

不欺诈、不饶舌、贤明、不顽固、善得等持者，于正等觉所说之法，彼等确实得增长。

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. නවමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第九经。

10. නදීසොතසුත්තං

10. 河流行经

109. වුත්තඤ්හෙතං [Pg.271] භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

109. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, පුරිසො නදියා සොතෙන ඔවුය්හෙය්‍ය පියරූපසාතරූපෙන. තමෙනං චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතො දිස්වා එවං වදෙය්‍ය – ‘කිඤ්චාපි ඛො ත්වං, අම්භො පුරිස, නදියා සොතෙන ඔවුය්හසි පියරූපසාතරූපෙන, අත්ථි චෙත්ථ හෙට්ඨා රහදො සඌමි සාවට්ටො සගහො සරක්ඛසො යං ත්වං, අම්භො පුරිස, රහදං පාපුණිත්වා මරණං වා නිගච්ඡසි මරණමත්තං වා දුක්ඛ’න්ති. අථ ඛො සො, භික්ඛවෙ, පුරිසො තස්ස පුරිසස්ස සද්දං සුත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච පටිසොතං වායමෙය්‍ය.

“诸比丘，譬如有人为可爱、可意的事物所引，顺流而下。岸边一位有眼之人看见他，便对他说：‘朋友！你虽然为可爱、可意的事物所引，顺流而下，但下游有一深潭，波涛汹涌，充满漩涡、恶兽与罗刹。朋友啊，你若到达那深潭，将遭遇死亡，或如死亡般的痛苦。’诸比丘，那人听了此人之言，便用手脚奋力逆流而上。”

‘‘උපමා ඛො මෙ අයං, භික්ඛවෙ, කතා අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනාය. අයං චෙත්ථ අත්ථො – ‘නදියා සොතො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, තණ්හායෙතං අධිවචනං.

“诸比丘，我作此譬喻，是为了阐明义理。此中义理如下：诸比丘，‘水流’，是贪爱(taṇhā)的同义词。”

‘‘‘පියරූපං සාතරූප’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, ඡන්නෙතං අජ්ඣත්තිකානං ආයතනානං අධිවචනං.

“‘可爱、可意的事物’，诸比丘，此乃六内处(ajjhattikāni āyatanāni)之同义词。”

‘‘‘හෙට්ඨා රහදො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නං ඔරම්භාගියානං සංයොජනානං අධිවචනං;

‘‘‘ඌමිභය’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, කොධුපායාසස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘ආවට්ට’න්ති ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චන්නෙතං කාමගුණානං අධිවචනං;

‘‘‘ගහරක්ඛසො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, මාතුගාමස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘පටිසොතො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, නෙක්ඛම්මස්සෙතං අධිවචනං;

‘‘‘හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච වායාමො’ති ඛො, භික්ඛවෙ, වීරියාරම්භස්සෙතං අධිවචනං;

“‘下游深潭’，诸比丘，此乃五下分结(orambhāgiyāni saṃyojanāni)之同义词；‘波浪’，诸比丘，此乃忿恼(kodhupāyāsa)之同义词；‘漩涡’，诸比丘，此乃五种欲乐(pañcakāmaguṇā)之同义词；‘恶兽与罗刹’，诸比丘，此乃女人(mātugāma)之同义词；‘逆流’，诸比丘，此乃出离(nekkhamma)之同义词；‘手足奋力’，诸比丘，此乃发起精进(vīriyārambha)之同义词。”

‘‘‘චක්ඛුමා පුරිසො තීරෙ ඨිතොති ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“‘岸边有眼之人’，诸比丘，此乃如来、应供、正等觉者之同义词。”世尊宣说此义。就此，经中说偈曰：

‘‘සහාපි [Pg.272] දුක්ඛෙන ජහෙය්‍ය කාමෙ, යොගක්ඛෙමං ආයතිං පත්ථයානො;

සම්මප්පජානො සුවිමුත්තචිත්තො, විමුත්තියා ඵස්සයෙ තත්ථ තත්ථ;

ස වෙදගූ වූසිතබ්‍රහ්මචරියො, ලොකන්තගූ පාරගතොති වුච්චතී’’ති.

“为求未来之安稳，纵然有苦亦应舍弃诸欲；具足正知，心善解脱者，于处处触证解脱；彼为通达者，梵行已立，抵达世界之终，被称为已到彼岸者。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. දසමං.

此义亦为世尊所说，我如是听闻。第十经。

11. චරසුත්තං

11. 行经

110. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

110. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我如是听闻：

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘在行走时，生起欲寻、或恚寻、或害寻。诸比丘，若该比丘容忍它，不舍断、不去除、不终结、不令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在行走时，也无热忱、无愧惧，被称为恒常、持续地懈怠、劣精进者。”

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘在站立时，生起欲寻、或恚寻、或害寻。诸比丘，若该比丘容忍它，不舍断、不去除、不终结、不令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在站立时，也无热忱、无愧惧，被称为恒常、持续地懈怠、劣精进者。”

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘在坐着时，生起欲寻、或恚寻、或害寻。诸比丘，若该比丘容忍它，不舍断、不去除、不终结、不令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在坐着时，也无热忱、无愧惧，被称为恒常、持续地懈怠、劣精进者。”

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිවාසෙති [Pg.273] නප්පජහති න විනොදෙති න බ්‍යන්තීකරොති න අනභාවං ගමෙති. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො අනාතාපී අනොත්තාපී සතතං සමිතං කුසීතො හීනවීරියොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘在躺卧清醒时，生起欲寻、或恚寻、或害寻。诸比丘，若该比丘容忍它，不舍断、不去除、不终结、不令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在躺卧清醒时，也无热忱、无愧惧，被称为恒常、持续地懈怠、劣精进者。”

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘在行走时，生起欲寻、或瞋寻、或害寻。诸比丘，若该比丘不容忍、舍断、去除、终结、令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在行走时，也被称为具足热忱、具足惭愧、恒常、持续、精进、自我策励者。”

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘在站立时，生起欲寻、或瞋寻、或害寻。诸比丘，若该比丘不容忍、舍断、去除、终结、令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在站立时，也被称为具足热忱、具足惭愧、恒常、持续、精进、自我策励者。”

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘在坐着时，生起欲寻、或瞋寻、或害寻。诸比丘，若该比丘不容忍、舍断、去除、终结、令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在坐着时，也被称为具足热忱、具足惭愧、恒常、持续、精进、自我策励者。”

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස උප්පජ්ජති කාමවිතක්කො වා බ්‍යාපාදවිතක්කො වා විහිංසාවිතක්කො වා. තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු නාධිවාසෙති පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，若比丘在躺卧而清醒时，生起欲寻、或瞋寻、或害寻。诸比丘，若该比丘不容忍、舍断、去除、终结、令其消失，诸比丘，这样的比丘，即使在躺卧而清醒时，也被称为具足热忱、具足惭愧、恒常、持续、精进、自我策励者。”世尊宣说了此义。于此，偈颂如是说：

‘‘චරං වා යදි වා තිට්ඨං, නිසින්නො උද වා සයං;

යො විතක්කං විතක්කෙති, පාපකං ගෙහනිස්සිතං.

“行走或站立，或坐或躺卧，若思惟恶寻，依止于俗家。”

‘‘කුම්මග්ගං පටිපන්නො සො, මොහනෙය්‍යෙසු මුච්ඡිතො;

අභබ්බො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමං.

“彼已入邪道，沉迷迷惑法，如是之比丘，不得最上觉。”

‘‘යො [Pg.274] ච චරං වා තිට්ඨං වා, නිසින්නො උද වා සයං;

විතක්කං සමයිත්වාන, විතක්කූපසමෙ රතො;

භබ්බො සො තාදිසො භික්ඛු, ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තම’’න්ති.

“若于行住，或于坐卧，平息诸寻，乐寻止息，如是比丘，堪能触证，无上等觉。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. එකාදසමං.

此义亦为世尊所说，我如是闻。第十一经。

12. සම්පන්නසීලසුත්තං

12. 具戒经

111. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

111. 此为世尊所说，为阿罗汉所说，我如是闻：

‘‘සම්පන්නසීලා, භික්ඛවෙ, විහරථ සම්පන්නපාතිමොක්ඛා; පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතා විහරථ ආචාරගොචරසම්පන්නා අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවිනො; සමාදාය සික්ඛථ සික්ඛාපදෙසු.

“诸比丘，汝等当具足戒、具足波罗提木叉而住。当防护波罗提木叉律仪，具足正行与行处，于微细罪中见怖畏，于诸学处中受持而学。”

‘‘සම්පන්නසීලානං වො, භික්ඛවෙ, විහරතං සම්පන්නපාතිමොක්ඛානං පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතානං විහරතං ආචාරගොචරසම්පන්නානං අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවීනං සමාදාය සික්ඛතං සික්ඛාපදෙසු කිමස්ස උත්තරි කරණීයං ?

“诸比丘，汝等具足戒、具足波罗提木叉而住，防护波罗提木叉律仪，具足正行与行处，于微细罪中见怖畏，于诸学处中受持而学，于此之上，更有何事当为？”

‘‘චරතො චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො භිජ්ඣා විගතා හොති, බ්‍යාපාදො විගතො හොති, ථිනමිද්ධං විගතං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං විගතං හොති, විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. චරම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘于经行时，贪欲已离，瞋恚已离，昏沉睡眠已离，掉举恶作已离，疑惑已断；其精进已策发而不退，念已现前而不失，身已轻安而不躁动，心已得定而一境。诸比丘，如是比丘，虽于经行中，亦得名为：有勤、有愧、恒常、相续、发起精进、有决意之心者。”

‘‘ඨිතස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අභිජ්ඣා විගතා හොති බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති [Pg.275] වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. ඨිතොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘于站立时，贪欲已离，瞋恚已离……乃至……疑惑已断；其精进已策发而不退，念已现前而不失，身已轻安而不躁动，心已得定而一境。诸比丘，如是比丘，虽于站立中，亦得名为：有勤、有愧、恒常、相续、发起精进、有决意之心者。”

‘‘නිසින්නස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො අභිජ්ඣා විගතා හොති, බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. නිසින්නොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චති.

“诸比丘，若比丘坐时，贪欲已离，瞋恚已离，昏沉睡眠已离，掉举恶作已离，疑惑已断，其精进已策发而不懈怠，念已现前而不忘失，身已轻安而不躁动，心已入定而专一。诸比丘，这样的比丘，即便是坐着，亦得称为热忱、有愧、恒常精进、心已策励者。”

‘‘සයානස්ස චෙපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො ජාගරස්ස අභිජ්ඣා විගතා හොති බ්‍යාපාදො…පෙ… ථිනමිද්ධං… උද්ධච්චකුක්කුච්චං… විචිකිච්ඡා පහීනා හොති, ආරද්ධං හොති වීරියං අසල්ලීනං, උපට්ඨිතා සති අසම්මුට්ඨා, පස්සද්ධො කායො අසාරද්ධො, සමාහිතං චිත්තං එකග්ගං. සයානොපි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ජාගරො එවංභූතො ආතාපී ඔත්තාපී සතතං සමිතං ආරද්ධවීරියො පහිතත්තොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，若比丘躺卧而醒觉时，贪欲已离，瞋恚已离，昏沉睡眠已离，掉举恶作已离，疑惑已断，其精进已策发而不懈怠，念已现前而不忘失，身已轻安而不躁动，心已入定而专一。诸比丘，这样的比丘，即便是躺卧而醒觉，亦得称为热忱、有愧、恒常精进、心已策励者。”世尊宣说此义。于此，偈颂曰：

‘‘යතං චරෙ යතං තිට්ඨෙ, යතං අච්ඡෙ යතං සයෙ;

යතං සමිඤ්ජයෙ භික්ඛු, යතමෙනං පසාරයෙ.

“比丘行、住、坐、卧，皆当自制；屈身与伸展，亦当自制。

‘‘උද්ධං තිරියං අපාචීනං, යාවතා ජගතො ගති;

සමවෙක්ඛිතා ච ධම්මානං, ඛන්ධානං උදයබ්බයං.

“于上、于下、于横向，遍及世间一切处；善观诸蕴法之生灭。

‘‘එවං විහාරිමාතාපිං, සන්තවුත්තිමනුද්ධතං;

චෙතොසමථසාමීචිං, සික්ඛමානං සදා සතං;

සතතං පහිතත්තොති, ආහු භික්ඛුං තථාවිධ’’න්ති.

“如是住者，热忱、行静、不掉举，修习心寂止，恒常具念；智者称此比丘为‘恒策励其心’者。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. ද්වාදසමං.

此义亦为世尊所说，我闻如是。第十二经。

13. ලොකසුත්තං

13. 世界经

112. වුත්තඤ්හෙතං භගවතා, වුත්තමරහතාති මෙ සුතං –

112. 此乃世尊所说，阿罗汉所说，我闻如是——

‘‘ලොකො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධොः ලොකස්මා තථාගතො විසංයුත්තො. ලොකසමුදයො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධො [Pg.276]ः ලොකසමුදයො තථාගතස්ස පහීනො. ලොකනිරොධො, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධොः ලොකනිරොධො තථාගතස්ස සච්ඡිකතො. ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා, භික්ඛවෙ, තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධාः ලොකනිරොධගාමිනී පටිපදා තථාගතස්ස භාවිතා.

“诸比丘，如来已彻证世间，如来已于世间不相应。诸比丘，如来已彻证世间集，如来已舍断世间集。诸比丘，如来已彻证世间灭，如来已作证世间灭。诸比丘，如来已彻证导向世间灭之道，如来已修习导向世间灭之道。”

‘‘යං, භික්ඛවෙ, සදෙවකස්ස ලොකස්ස සමාරකස්ස සබ්‍රහ්මකස්ස සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං පත්තං පරියෙසිතං අනුවිචරිතං මනසා යස්මා තං තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධං, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

“诸比丘，于此有天、有魔、有梵的世间，于此有沙门、婆罗门、天、人等众生中，凡所有被见、闻、觉、识，所得、所求、心所随察者，如来皆已彻证，是故名为‘如来’。”

‘‘යඤ්ච, භික්ඛවෙ, රත්තිං තථාගතො අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣති, යඤ්ච රත්තිං අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායති, යං එතස්මිං අන්තරෙ භාසති ලපති නිද්දිසති, සබ්බං තං තථෙව හොති නො අඤ්ඤථා, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

“诸比丘，如来证悟无上正等觉之夜，与入无余涅槃界而般涅槃之夜，于此二者之间，凡所说、所言、所开示，其一切皆如是而非有异，是故名为‘如来’。”

‘‘යථාවාදී, භික්ඛවෙ, තථාගතො තථාකාරී, යථාකාරී තථාවාදී, ඉති යථාවාදී තථාකාරී යථාකාරී තථාවාදී, තස්මා තථාගතොති වුච්චති.

“诸比丘，如来如其所说而行，如其所行而说。正是这样，如说而行，如行而说，是故名为‘如来’。”

‘‘සදෙවකෙ, භික්ඛවෙ, ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය තථාගතො අභිභූ අනභිභූතො අඤ්ඤදත්ථුදසො වසවත්තී, තස්මා තථාගතොති වුච්චතී’’ති. එතමත්ථං භගවා අවොච. තත්ථෙතං ඉති වුච්චති –

“诸比丘，于此有天、有魔、有梵的世间，于此有沙门、婆罗门、天、人等众生中，如来是征服者、不被征服者、实见者、自在者，是故名为‘如来’。”世尊宣说此义。就此而说偈言：

‘‘සබ්බලොකං අභිඤ්ඤාය, සබ්බලොකෙ යථාතථං;

සබ්බලොකවිසංයුත්තො, සබ්බලොකෙ අනූපයො.

“遍知一切世间，了知世间如实；于世间不相应，于世间无所执。

‘‘ස වෙ සබ්බාභිභූ ධීරො, සබ්බගන්ථප්පමොචනො;

ඵුට්ඨාස්ස පරමා සන්ති, නිබ්බානං අකුතොභයං.

彼实征服一切，贤者解一切缚；已触最上寂静，无畏之涅槃境。

‘‘එස ඛීණාසවො බුද්ධො, අනීඝො ඡින්නසංසයො;

සබ්බකම්මක්ඛයං පත්තො, විමුත්තො උපධිසඞ්ඛයෙ.

此漏尽之佛，无恼断诸疑；已达诸业尽，于依灭解脱。”

‘‘එස [Pg.277] සො භගවා බුද්ධො, එස සීහො අනුත්තරො;

සදෙවකස්ස ලොකස්ස, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තයි.

彼即世尊佛陀，彼即无上雄狮；为天人世间，转动梵轮。

‘‘ඉති දෙවා මනුස්සා ච, යෙ බුද්ධං සරණං ගතා;

සඞ්ගම්ම තං නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං.

如是，天与人，凡归依佛陀者，皆来集会，礼敬彼伟大无畏者。

‘‘දන්තො දමයතං සෙට්ඨො, සන්තො සමයතං ඉසි;

මුත්තො මොචයතං අග්ගො, තිණ්ණො තාරයතං වරො.

已调御者，为调御者中之最胜；已寂静者，为寂静者中之仙人；已解脱者，为解脱者中之最上；已度彼岸者，为度脱者中之最胜。

‘‘ඉති හෙතං නමස්සන්ති, මහන්තං වීතසාරදං;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි තෙ පටිපුග්ගලො’’ති.

如是，彼等礼敬彼伟大无畏者：“于天人世间，无有与您匹敌之人。”

අයම්පි අත්ථො වුත්තො භගවතා, ඉති මෙ සුතන්ති. තෙරසමං.

此义亦为世尊所说，我曾如是听闻。第十三经。

චතුක්කනිපාතො නිට්ඨිතො.

四集品终。

තස්සුද්දානං –

其摄颂曰：

බ්‍රාහ්මණසුලභා ජානං, සමණසීලා තණ්හා බ්‍රහ්මා;

බහුකාරා කුහපුරිසා, චර සම්පන්න ලොකෙන තෙරසාති.

婆罗门、易得、知、沙门、戒、爱、梵；多所饶益、伪善者、行、具足、世间，此为十三。

සුත්තසඞ්ගහො –

诸经总摄：

සත්තවිසෙකනිපාතං, දුක්කං බාවීසසුත්තසඞ්ගහිතං;

සමපඤ්ඤාසමථතිකං, තෙරස චතුක්කඤ්ච ඉති යමිදං.

一集品二十七经，二集品含摄二十二经；三集品则有五十经，以及四集品十三经，如是此集。

ද්විදසුත්තරසුත්තසතෙ, සඞ්ගායිත්වා සමාදහිංසු පුරා;

අරහන්තො චිරට්ඨිතියා, තමාහු නාමෙන ඉතිවුත්තන්ති.

往昔诸阿罗汉，为令正法久住，结集一百一十二经，称之为《如是语》。

ඉතිවුත්තකපාළි නිට්ඨිතා.

《如是语》圣典终。