นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

Con xin đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

ขุทฺทกนิกาเย

Tiểu Bộ Kinh

อุทานปาฬิ

Kinh Phật Tự Thuyết

๑. โพธิวคฺโค

1. Phẩm Bồ Đề

๑. ปฐมโพธิสุตฺตํ

1. Kinh Bồ Đề Thứ Nhất

๑. เอวํ [Pg.77] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา รตฺติยา ปฐมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ –

1. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Bồ-đề, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy, vào canh đầu của đêm, đã khéo tác ý về lý Duyên Khởi theo chiều thuận như sau:

‘‘อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ, อิมสฺสุปฺปาทา อิทํ อุปฺปชฺชติ, ยทิทํ – อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหตี’’ติ.

“Do cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh; tức là: do vô minh duyên các hành, do các hành duyên thức, do thức duyên danh sắc, do danh sắc duyên sáu xứ, do sáu xứ duyên xúc, do xúc duyên thọ, do thọ duyên ái, do ái duyên thủ, do thủ duyên hữu, do hữu duyên sanh, do sanh duyên, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยทา [Pg.78] หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา,อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส;

อถสฺส กงฺขา วปยนฺติ สพฺพา,ยโต ปชานาติ สเหตุธมฺม’’นฺติ. ปฐมํ;

“Khi các pháp hiện rõ, đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, khi ấy, mọi nghi hoặc của vị ấy đều tan biến, vì vị ấy đã tuệ tri pháp cùng với nhân của nó.” Kinh thứ nhất.

๒. ทุติยโพธิสุตฺตํ

2. Kinh Bồ Đề Thứ Hai

๒. เอวํ เม สุตํ – เอก สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ ปฏิโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ –

2. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Bồ-đề, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy, vào canh giữa của đêm, đã khéo tác ý về lý Duyên Khởi theo chiều ngược như sau:

‘‘อิติ อิมสฺมึ อสติ อิทํ น โหติ, อิมสฺส นิโรธา อิทํ นิรุชฺฌติ, ยทิทํ – อวิชฺชานิโรธา สงฺขารนิโรโธ, สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ, วิญฺญาณนิโรธา นามรูปนิโรโธ, นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธ, สฬายตนนิโรธา ผสฺสนิโรโธ, ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ, เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ, ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ, อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตี’’ติ.

“Do cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt; tức là: do vô minh diệt nên các hành diệt, do các hành diệt nên thức diệt, do thức diệt nên danh sắc diệt, do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt, do sáu xứ diệt nên xúc diệt, do xúc diệt nên thọ diệt, do thọ diệt nên ái diệt, do ái diệt nên thủ diệt, do thủ diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt, nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา,อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส;

อถสฺส กงฺขา วปยนฺติ สพฺพา,ยโต ขยํ ปจฺจยานํ อเวที’’ติ. ทุติยํ;

“Khi các pháp hiện rõ, đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, khi ấy, mọi nghi hoặc của vị ấy đều tan biến, vì vị ấy đã biết rõ sự đoạn tận của các duyên.” Kinh thứ hai.

๓. ตติยโพธิสุตฺตํ

3. Kinh Bồ Đề Thứ Ba

๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน [Pg.79] ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมปฏิโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ –

3. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Bồ-đề, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy, vào canh cuối của đêm, đã khéo tác ý về lý Duyên Khởi theo chiều thuận và chiều ngược như sau:

‘‘อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ, อิมสฺสุปฺปาทา อิทํ อุปฺปชฺชติ, อิมสฺมึ อสติ อิทํ น โหติ, อิมสฺส นิโรธา อิทํ นิรุชฺฌติ; ยทิทํ – อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ.

“Do cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt; tức là: do vô minh duyên các hành, do các hành duyên thức, do thức duyên danh sắc, do danh sắc duyên sáu xứ, do sáu xứ duyên xúc, do xúc duyên thọ, do thọ duyên ái, do ái duyên thủ, do thủ duyên hữu, do hữu duyên sanh, do sanh duyên, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.

‘‘อวิชฺชาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ, สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ, วิญฺญาณนิโรธา นามรูปนิโรโธ, นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธ, สฬายตนนิโรธา ผสฺสนิโรโธ, ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ, เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ, ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ, อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตี’’ติ.

“Do sự đoạn diệt và ly tham không còn tàn dư của chính vô minh nên các hành diệt, do các hành diệt nên thức diệt, do thức diệt nên danh sắc diệt, do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt, do sáu xứ diệt nên xúc diệt, do xúc diệt nên thọ diệt, do thọ diệt nên ái diệt, do ái diệt nên thủ diệt, do thủ diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt, nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา,อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส;

วิธูปยํ ติฏฺฐติ มารเสนํ,สูริโยว โอภาสยมนฺตลิกฺข’’นฺติ. ตติยํ;

“Khi các pháp hiện rõ, đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, vị ấy đứng vững, xua tan quân ma, như mặt trời chiếu sáng hư không.” Kinh thứ ba.

๔. หุํหุงฺกสุตฺตํ

4. Kinh Huṃhuṅka

๔. เอวํ [Pg.80] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร อชปาลนิคฺโรเธ ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐาสิ.

4. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cây đa Ajapāla, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy.

อถ โข อญฺญตโร หุํหุงฺกชาติโก พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ โหติ, กตเม จ ปน พฺราหฺมณกรณา ธมฺมา’’ติ?

Bấy giờ, một vị Bà-la-môn thuộc dòng dõi hay la lối (huṃhuṅka) đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, bèn cùng Thế Tôn nói lên những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời nói thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đứng một bên, vị Bà-la-môn ấy bạch với Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, do nhân duyên gì một người được gọi là Bà-la-môn, và những pháp nào làm nên một vị Bà-la-môn?"

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘โย พฺราหฺมโณ พาหิตปาปธมฺโม,นิหุํหุงฺโก นิกฺกสาโว ยตตฺโต;

เวทนฺตคู วูสิตพฺรหฺมจริโย,ธมฺเมน โส พฺรหฺมวาทํ วเทยฺย;

ยสฺสุสฺสทา นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก’’ติ. จตุตฺถํ;

“Vị Bà-la-môn nào đã loại trừ các ác pháp, không còn la lối, không còn cấu uế, tự chủ; đã đạt đến tận cùng của minh tri, đã sống đời phạm hạnh; vị ấy đúng pháp có thể nói lời Bà-la-môn; người mà không có sự kiêu mạn ở bất cứ đâu trong thế gian.” (Kinh thứ tư)

๕. พฺราหฺมณสุตฺตํ

5. Kinh Bà-la-môn

๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน อายสฺมา จ มหากสฺสโป อายสฺมา จ มหากจฺจาโน อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมา จ มหากปฺปิโน อายสฺมา จ มหาจุนฺโท อายสฺมา จ อนุรุทฺโธ อายสฺมา จ เรวโต อายสฺมา จ นนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ.

5. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, Tôn giả Mahāmoggallāna, Tôn giả Mahākassapa, Tôn giả Mahākaccāna, Tôn giả Mahākoṭṭhika, Tôn giả Mahākappina, Tôn giả Mahācunda, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Revata, và Tôn giả Nanda đi đến chỗ Thế Tôn.

อทฺทสา [Pg.81] โข ภควา เต อายสฺมนฺเต ทูรโตว อาคจฺฉนฺเต; ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เอเต, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา อาคจฺฉนฺติ; เอเต, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา อาคจฺฉนฺตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร พฺราหฺมณชาติโก ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ โหติ, กตเม จ ปน พฺราหฺมณกรณา ธมฺมา’’ติ?

Thế Tôn thấy các Tôn giả ấy từ xa đi đến; sau khi thấy, Ngài gọi các Tỳ-kheo: "Này các Tỳ-kheo, những vị Bà-la-môn kia đang đến; này các Tỳ-kheo, những vị Bà-la-môn kia đang đến." Khi được nói vậy, một Tỳ-kheo xuất thân từ dòng dõi Bà-la-môn bạch với Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, do nhân duyên gì một người được gọi là Bà-la-môn, và những pháp nào làm nên một vị Bà-la-môn?"

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘พาหิตฺวา ปาปเก ธมฺเม, เย จรนฺติ สทา สตา;

ขีณสํโยชนา พุทฺธา, เต เว โลกสฺมิ พฺราหฺมณา’’ติ. ปญฺจมํ;

“Những ai đã loại trừ các ác pháp, luôn sống chánh niệm; các lậu hoặc đã tận, đã giác ngộ, các vị ấy thật sự là Bà-la-môn trong thế gian.” (Kinh thứ năm)

๖. มหากสฺสปสุตฺตํ

6. Kinh Mahākassapa

๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากสฺสโป ปิปฺปลิคุหายํ วิหรติ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา วุฏฺฐาสิ. อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ตมฺหา อาพาธา วุฏฺฐิตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ ราชคหํ ปิณฺฑาย ปวิเสยฺย’’นฺติ.

6. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa trú tại hang Pipphali, bị bệnh, đau đớn, bệnh tình trầm trọng. Rồi Tôn giả Mahākassapa, sau một thời gian, đã bình phục khỏi cơn bệnh ấy. Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa, sau khi bình phục khỏi cơn bệnh ấy, đã khởi lên ý nghĩ này: "Ta hãy vào thành Rājagaha để khất thực."

เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ อุสฺสุกฺกํ อาปนฺนานิ โหนฺติ อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ปิณฺฑปาตปฏิลาภาย. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ตานิ ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ – เยน ทลิทฺทวิสิขา กปณวิสิขา เปสการวิสิขา. อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺตํ เยน ทลิทฺทวิสิขา กปณวิสิขา เปสการวิสิขา.

Bấy giờ, có khoảng năm trăm vị thiên nữ đang nỗ lực để Tôn giả Mahākassapa nhận được vật thực cúng dường. Rồi Tôn giả Mahākassapa, sau khi từ chối năm trăm vị thiên nữ ấy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào thành Rājagaha để khất thực – đến khu phố của người nghèo, khu phố của người khốn cùng, khu phố của thợ dệt. Thế Tôn thấy Tôn giả Mahākassapa đang đi khất thực ở Rājagaha, tại khu phố của người nghèo, khu phố của người khốn cùng, khu phố của thợ dệt.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อนญฺญโปสิมญฺญาตํ, ทนฺตํ สาเร ปติฏฺฐิตํ;

ขีณาสวํ วนฺตโทสํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

“Không được người khác nuôi dưỡng, không tự phô trương, đã được điều phục, an trú trong cốt tủy; các lậu hoặc đã tận, các lỗi lầm đã trừ, Ta gọi người ấy là Bà-la-môn.” (Kinh thứ sáu)

๗. อชกลาปกสุตฺตํ

7. Kinh Ajakalāpaka

๗. เอวํ [Pg.82] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ปาวายํ วิหรติ อชกลาปเก เจติเย, อชกลาปกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน. เตน โข ปน สมเยน ภควา รตฺตนฺธการติมิสายํ อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ; เทโว จ เอกเมกํ ผุสายติ. อถ โข อชกลาปโก ยกฺโข ภควโต ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต อวิทูเร ติกฺขตฺตุํ ‘‘อกฺกุโล ปกฺกุโล’’ติ อกฺกุลปกฺกุลิกํ อกาสิ – ‘‘เอโส เต, สมณ, ปิสาโจ’’ติ.

7. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Pāvā, tại ngôi tháp Ajakalāpaka, trong trú sở của dạ-xoa Ajakalāpaka. Bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mù; và trời đang mưa lất phất từng giọt. Bấy giờ, dạ-xoa Ajakalāpaka, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ở một nơi không xa Thế Tôn, nó đã ba lần phát ra âm thanh "akkulo pakkulo" và nói: "Này Sa-môn, đây là quỷ ăn thịt của ngươi đó."

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยทา สเกสุ ธมฺเมสุ, ปารคู โหติ พฺราหฺมโณ;

อถ เอตํ ปิสาจญฺจ, ปกฺกุลญฺจาติวตฺตตี’’ติ. สตฺตมํ;

“Khi vị Bà-la-môn đã đến bờ bên kia trong các pháp của chính mình; bấy giờ vị ấy vượt qua được quỷ ăn thịt này và cả tiếng la lối kia.” (Kinh thứ bảy)

๘. สงฺคามชิสุตฺตํ

8. Kinh Saṅgāmaji

๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สงฺคามชิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโต โหติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. อสฺโสสิ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา – ‘‘อยฺโย กิร สงฺคามชิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโต’’ติ. สา ทารกํ อาทาย เชตวนํ อคมาสิ.

8. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Saṅgāmaji đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji nghe tin: "Tôn giả Saṅgāmaji đã đến Sāvatthī." Bà bèn dắt đứa con đi đến Jetavana.

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สงฺคามชิ อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา เยนายสฺมา สงฺคามชิ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ – ‘‘ขุทฺทปุตฺตญฺหิ, สมณ, โปส ม’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ.

Bấy giờ, Tôn giả Saṅgāmaji đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Rồi người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji đi đến chỗ Tôn giả Saṅgāmaji; sau khi đến, bà nói với Tôn giả Saṅgāmaji: "Này Sa-môn, hãy nuôi tôi, người có con nhỏ." Khi được nói vậy, Tôn giả Saṅgāmaji vẫn im lặng.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ – ‘‘ขุทฺทปุตฺตญฺหิ, สมณ, โปส ม’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ.

Lần thứ hai, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji lại nói với Tôn giả Saṅgāmaji: "Này Sa-môn, hãy nuôi tôi, người có con nhỏ." Lần thứ hai, Tôn giả Saṅgāmaji vẫn im lặng.

ตติยมฺปิ [Pg.83] โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ – ‘‘ขุทฺทปุตฺตญฺหิ, สมณ, โปส ม’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ.

Lần thứ ba, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji lại nói với Tôn giả Saṅgāmaji: "Này Sa-môn, hãy nuôi tôi, người có con nhỏ." Lần thứ ba, Tôn giả Saṅgāmaji vẫn im lặng.

อถ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา ตํ ทารกํ อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุรโต นิกฺขิปิตฺวา ปกฺกามิ – ‘‘เอโส เต, สมณ, ปุตฺโต; โปส น’’นฺติ.

Bấy giờ, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji đặt đứa bé ấy trước mặt Tôn giả Saṅgāmaji rồi bỏ đi, nói rằng: "Này Sa-môn, đây là con của ngài; hãy nuôi nó."

อถ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตํ ทารกํ เนว โอโลเกสิ นาปิ อาลปิ. อถ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา อวิทูรํ คนฺตฺวา อปโลเกนฺตี อทฺทส อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ ตํ ทารกํ เนว โอโลเกนฺตํ นาปิ อาลปนฺตํ, ทิสฺวานสฺสา เอตทโหสิ – ‘‘น จายํ สมโณ ปุตฺเตนปิ อตฺถิโก’’ติ. ตโต ปฏินิวตฺติตฺวา ทารกํ อาทาย ปกฺกามิ. อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกาย เอวรูปํ วิปฺปการํ.

Bấy giờ, Tôn giả Saṅgāmaji không nhìn đứa bé ấy cũng không nói gì. Bấy giờ, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji đi một đoạn không xa, ngoảnh lại nhìn, thấy Tôn giả Saṅgāmaji không nhìn đứa bé ấy cũng không nói gì. Thấy vậy, bà ta suy nghĩ rằng: "Vị Sa-môn này ngay cả con mình cũng không cần." Sau đó, bà quay lại, bế đứa bé lên rồi bỏ đi. Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt nhãn của loài người, đã thấy được hành vi khác thường như vậy của người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อายนฺตึ นาภินนฺทติ, ปกฺกมนฺตึ น โสจติ;

สงฺคา สงฺคามชึ มุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณ’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

“Người đến không hoan hỷ, Kẻ đi chẳng sầu bi; Saṅgāmaji thoát ly ràng buộc, Ta gọi là Bà-la-môn.” (Kinh thứ tám)

๙. ชฏิลสุตฺตํ

9. Kinh Jaṭila (Kinh Về Các Vị Bện Tóc)

๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา คยายํ วิหรติ คยาสีเส. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ชฏิลา สีตาสุ เหมนฺติกาสุ รตฺตีสุ อนฺตรฏฺฐเก หิมปาตสมเย คยายํ อุมฺมุชฺชนฺติปิ นิมุชฺชนฺติปิ, อุมฺมุชฺชนิมุชฺชมฺปิ กโรนฺติ โอสิญฺจนฺติปิ, อคฺคิมฺปิ ชุหนฺติ – ‘‘อิมินา สุทฺธี’’ติ.

9. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Gayā, tại Gayāsīsa. Bấy giờ, có rất nhiều vị bện tóc, trong những đêm mùa đông lạnh giá, vào thời kỳ tuyết rơi giữa tám ngày (antaraṭṭhaka), họ lặn xuống, trồi lên, thực hành việc lặn xuống trồi lên, và tự tưới nước lên mình tại sông Gayā, họ cũng cúng dường lửa, với ý nghĩ: "Nhờ cách này mà được thanh tịnh."

อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล ชฏิเล สีตาสุ เหมนฺติกาสุ รตฺตีสุ อนฺตรฏฺฐเก หิมปาตสมเย คยายํ อุมฺมุชฺชนฺเตปิ นิมุชฺชนฺเตปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชมฺปิ กโรนฺเต โอสิญฺจนฺเตปิ อคฺคิมฺปิ ชุหนฺเต – ‘‘อิมินา สุทฺธี’’ติ.

Thế Tôn đã thấy rất nhiều vị bện tóc ấy, trong những đêm mùa đông lạnh giá, vào thời kỳ tuyết rơi giữa tám ngày, họ lặn xuống, trồi lên, thực hành việc lặn xuống trồi lên, và tự tưới nước lên mình tại sông Gayā, họ cũng cúng dường lửa, với ý nghĩ: "Nhờ cách này mà được thanh tịnh."

อถ [Pg.84] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘น อุทเกน สุจี โหตี, พหฺเวตฺถ นฺหายตี ชโน;

ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ, โส สุจี โส จ พฺราหฺมโณ’’ติ. นวมํ;

“Không phải nhờ nước mà được thanh tịnh, Dù nhiều người tắm gội ở nơi đây. Người nào có chân lý và Chánh pháp, Người ấy thanh tịnh, người ấy Bà-la-môn.” (Kinh thứ chín)

๑๐. พาหิยสุตฺตํ

10. Kinh Bāhiya

๑๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน พาหิโย ทารุจีริโย สุปฺปารเก ปฏิวสติ สมุทฺทตีเร สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อถ โข พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘เย โข เกจิ โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, อหํ เตสํ อญฺญตโร’’ติ.

10. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya (Bāhiya Mặc Vỏ Cây) đang cư ngụ tại Suppāraka, bên bờ biển. Vị này được cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, cùng dược phẩm trị bệnh. Bấy giờ, khi Bāhiya Dārucīriya đang ở một mình nơi thanh vắng, tâm tư này đã khởi lên: "Những ai trên đời là bậc A-la-hán hoặc đã đạt đến con đường A-la-hán, ta là một trong số những vị ấy."

อถ โข พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส ปุราณสาโลหิตา เทวตา อนุกมฺปิกา อตฺถกามา พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย เยน พาหิโย ทารุจีริโย เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พาหิยํ ทารุจีริยํ เอตทโวจ – ‘‘เนว โข ตฺวํ, พาหิย, อรหา, นาปิ อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺโน. สาปิ เต ปฏิปทา นตฺถิ ยาย ตฺวํ อรหา วา อสฺส อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺโน’’ติ.

Bấy giờ, một vị thiên, là quyến thuộc cũ của Bāhiya Dārucīriya, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho ông, đã dùng tâm biết được tư tưởng trong tâm của Bāhiya Dārucīriya, liền đi đến chỗ Bāhiya Dārucīriya. Sau khi đến, vị thiên nói với Bāhiya Dārucīriya rằng: "Này Bāhiya, ông chắc chắn không phải là bậc A-la-hán, cũng không phải là người đã đạt đến con đường A-la-hán. Ông cũng không có con đường thực hành nào mà nhờ đó ông có thể trở thành bậc A-la-hán hoặc đạt đến con đường A-la-hán."

‘‘อถ เก จรหิ สเทวเก โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺโน’’ติ? ‘‘อตฺถิ, พาหิย, อุตฺตเรสุ ชนปเทสุ สาวตฺถิ นาม นครํ. ตตฺถ โส ภควา เอตรหิ วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. โส หิ, พาหิย, ภควา อรหา เจว อรหตฺตาย จ ธมฺมํ เทเสตี’’ติ.

(Bāhiya hỏi:) "Vậy thì hiện nay, trong thế giới này cùng với chư thiên, ai là bậc A-la-hán hoặc đã đạt đến con đường A-la-hán?" (Vị thiên đáp:) "Này Bāhiya, ở phương bắc có một thành phố tên là Sāvatthī. Tại đó, hiện nay có Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác đang trú ngụ. Này Bāhiya, vị Thế Tôn ấy thật sự là bậc A-la-hán và Ngài thuyết giảng Chánh pháp để đạt đến quả vị A-la-hán."

อถ โข พาหิโย ทารุจีริโย ตาย เทวตาย สํเวชิโต ตาวเทว สุปฺปารกมฺหา ปกฺกามิ. สพฺพตฺถ เอกรตฺติปริวาเสน เยน สาวตฺถิ เชตวนํ อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราโม เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน [Pg.85] สมฺพหุลา ภิกฺขู อพฺโภกาเส จงฺกมนฺติ. อถ โข พาหิโย ทารุจีริโย เยน เต ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, ภนฺเต, เอตรหิ ภควา วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ? ทสฺสนกามมฺหา มยํ ตํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. ‘‘อนฺตรฆรํ ปวิฏฺโฐ โข, พาหิย, ภควา ปิณฺฑายา’’ติ.

Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya, được vị thiên ấy làm cho xúc động, ngay lập tức rời khỏi Suppāraka. Trên suốt cuộc hành trình, ông chỉ ở lại mỗi nơi một đêm, và đi đến Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có rất nhiều vị Tỳ-kheo đang kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya đi đến chỗ các vị Tỳ-kheo ấy. Sau khi đến, ông nói với các vị Tỳ-kheo rằng: "Thưa quý ngài, hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác đang trú ngụ ở đâu? Chúng con mong muốn được yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác." (Các vị Tỳ-kheo đáp:) "Này Bāhiya, Thế Tôn đã vào trong làng để khất thực."

อถ โข พาหิโย ทารุจีริโย ตรมานรูโป เชตวนา นิกฺขมิตฺวา สาวตฺถึ ปวิสิตฺวา อทฺทส ภควนฺตํ สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จรนฺตํ ปาสาทิกํ ปสาทนียํ สนฺตินฺทฺริยํ สนฺตมานสํ อุตฺตมทมถสมถมนุปฺปตฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ ยตินฺทฺริยํ นาคํ. ทิสฺวาน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต ปาเท สิรสา นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เทเสตุ เม, ภนฺเต ภควา, ธมฺมํ; เทเสตุ, สุคโต, ธมฺมํ, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา พาหิยํ ทารุจีริยํ เอตทโวจ – ‘‘อกาโล โข ตาว, พาหิย, อนฺตรฆรํ ปวิฏฺฐมฺหา ปิณฺฑายา’’ติ.

Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya vội vã rời khỏi Jetavana, đi vào thành Sāvatthī, và thấy Thế Tôn đang đi khất thực trong thành Sāvatthī, với dáng vẻ trang nghiêm, đáng kính, các căn an tịnh, tâm ý lắng yên, đã đạt đến sự điều phục và tịch tịnh tối thượng, đã được chế ngự, hộ trì, các căn được thu thúc, một bậc vĩ nhân (nāga). Thấy vậy, ông đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con; bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp, pháp ấy sẽ đem lại lợi ích và an lạc lâu dài cho con." Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Bāhiya Dārucīriya rằng: "Này Bāhiya, chưa phải lúc. Ta đang đi vào trong làng để khất thực."

ทุติยมฺปิ โข พาหิโย ทารุจีริโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุชฺชานํ โข ปเนตํ, ภนฺเต, ภควโต วา ชีวิตนฺตรายานํ, มยฺหํ วา ชีวิตนฺตรายานํ. เทเสตุ เม, ภนฺเต ภควา, ธมฺมํ; เทเสตุ, สุคโต, ธมฺมํ, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา พาหิยํ ทารุจีริยํ เอตทโวจ – ‘‘อกาโล โข ตาว, พาหิย, อนฺตรฆรํ ปวิฏฺฐมฺหา ปิณฺฑายา’’ติ.

Lần thứ hai, Bāhiya Dārucīriya lại bạch với Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, thật khó biết được những hiểm nguy cho mạng sống của Thế Tôn hay những hiểm nguy cho mạng sống của con. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con; bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp, pháp ấy sẽ đem lại lợi ích và an lạc lâu dài cho con." Lần thứ hai, Thế Tôn lại nói với Bāhiya Dārucīriya rằng: "Này Bāhiya, chưa phải lúc. Ta đang đi vào trong làng để khất thực."

ตติยมฺปิ โข พาหิโย ทารุจีริโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุชฺชานํ โข ปเนตํ, ภนฺเต, ภควโต วา ชีวิตนฺตรายานํ, มยฺหํ วา ชีวิตนฺตรายานํ. เทเสตุ เม ภนฺเต ภควา, ธมฺมํ; เทเสตุ, สุคโต, ธมฺมํ, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

Lần thứ ba, Bāhiya Dārucīriya lại bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, thật khó biết được những hiểm nguy cho mạng sống của Thế Tôn, hay những hiểm nguy cho mạng sống của con. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con; bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp, pháp nào sẽ đem lại lợi ích và an lạc lâu dài cho con.”

‘‘ตสฺมาติห เต, พาหิย, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐมตฺตํ ภวิสฺสติ, สุเต สุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, มุเต มุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, วิญฺญาเต วิญฺญาตมตฺตํ ภวิสฺสตี’ติ. เอวญฺหิ เต, พาหิย, สิกฺขิตพฺพํ. ยโต โข เต, พาหิย, ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐมตฺตํ ภวิสฺสติ, สุเต สุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, มุเต มุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, วิญฺญาเต วิญฺญาตมตฺตํ ภวิสฺสติ, ตโต ตฺวํ, พาหิย, น เตน; ยโต ตฺวํ, พาหิย, น เตน ตโต ตฺวํ, พาหิย, น ตตฺถ[Pg.86]; ยโต ตฺวํ, พาหิย, น ตตฺถ, ตโต ตฺวํ, พาหิย, เนวิธ น หุรํ น อุภยมนฺตเรน. เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ.

“Này Bāhiya, vì vậy, ngươi phải học tập như vầy: ‘Trong cái thấy, sẽ chỉ là cái thấy. Trong cái nghe, sẽ chỉ là cái nghe. Trong cái cảm nhận, sẽ chỉ là cái cảm nhận. Trong cái biết, sẽ chỉ là cái biết.’ Này Bāhiya, ngươi phải học tập như vậy. Này Bāhiya, khi nào đối với ngươi, trong cái thấy chỉ là cái thấy, trong cái nghe chỉ là cái nghe, trong cái cảm nhận chỉ là cái cảm nhận, trong cái biết chỉ là cái biết, thì này Bāhiya, khi ấy ngươi không ở trong đó. Này Bāhiya, khi nào ngươi không ở trong đó, thì này Bāhiya, ngươi không ở nơi đó. Này Bāhiya, khi nào ngươi không ở nơi đó, thì này Bāhiya, ngươi không ở đời này, không ở đời sau, không ở khoảng giữa cả hai. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.”

อถ โข พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส ภควโต อิมาย สํขิตฺตาย ธมฺมเทสนาย ตาวเทว อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ.

Bấy giờ, nhờ bài pháp thoại ngắn gọn này của Thế Tôn, tâm của Bāhiya Dārucīriya ngay lập tức được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

อถ โข ภควา พาหิยํ ทารุจีริยํ อิมินา สํขิตฺเตน โอวาเทน โอวทิตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต พาหิยํ ทารุจีริยํ คาวี ตรุณวจฺฉา อธิปติตฺวา ชีวิตา โวโรเปสิ.

Bấy giờ, Thế Tôn sau khi giáo huấn Bāhiya Dārucīriya bằng lời giáo huấn ngắn gọn này, đã ra đi. Và rồi, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, một con bò cái có con non đã húc Bāhiya Dārucīriya, đoạt mạng sống của ông.

อถ โข ภควา สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ นครมฺหา นิกฺขมิตฺวา อทฺทส พาหิยํ ทารุจีริยํ กาลงฺกตํ ; ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘คณฺหถ, ภิกฺขเว, พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส สรีรกํ; มญฺจกํ อาโรเปตฺวา นีหริตฺวา ฌาเปถ; ถูปญฺจสฺส กโรถ. สพฺรหฺมจารี โว, ภิกฺขเว, กาลงฺกโต’’ติ.

Bấy giờ, Thế Tôn sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, trở về từ nơi khất thực, cùng với nhiều vị Tỳ khưu đi ra khỏi thành, đã thấy Bāhiya Dārucīriya đã mệnh chung. Thấy vậy, Ngài gọi các vị Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, hãy mang lấy thi thể của Bāhiya Dārucīriya; đặt lên giường, mang đi và hỏa táng; và hãy xây tháp cho ông ấy. Này các Tỳ khưu, một người bạn đồng phạm hạnh của các ngươi đã mệnh chung.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส สรีรกํ มญฺจกํ อาโรเปตฺวา นีหริตฺวา ฌาเปตฺวา ถูปญฺจสฺส กตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘ทฑฺฒํ, ภนฺเต, พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส สรีรํ, ถูโป จสฺส กโต. ตสฺส กา คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ? ‘‘ปณฺฑิโต, ภิกฺขเว, พาหิโย ทารุจีริโย ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺสานุธมฺมํ; น จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเสสิ. ปรินิพฺพุโต, ภิกฺขเว, พาหิโย ทารุจีริโย’’ติ.

“Vâng, bạch Thế Tôn.” Các vị Tỳ khưu ấy vâng lời Thế Tôn, đặt thi thể của Bāhiya Dārucīriya lên giường, mang đi, hỏa táng, và xây tháp cho ông, rồi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, thi thể của Bāhiya Dārucīriya đã được hỏa táng, và tháp của ông cũng đã được xây. Cảnh giới của ông là gì, đời sau của ông sẽ ra sao?” “Này các Tỳ khưu, Bāhiya Dārucīriya là người có trí tuệ, đã thực hành pháp tùy pháp, và không làm phiền Ta về vấn đề pháp. Này các Tỳ khưu, Bāhiya Dārucīriya đã viên tịch.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ;

น ตตฺถ สุกฺกา โชตนฺติ, อาทิจฺโจ นปฺปกาสติ;

น ตตฺถ จนฺทิมา ภาติ, ตโม ตตฺถ น วิชฺชติ.

“Nơi nào nước, đất, lửa, gió không tồn tại; Nơi đó các vì sao không chiếu sáng, mặt trời không tỏa rạng; Nơi đó mặt trăng không sáng, bóng tối không hiện hữu.”

‘‘ยทา [Pg.87] จ อตฺตนาเวทิ, มุนิ โมเนน พฺราหฺมโณ;

อถ รูปา อรูปา จ, สุขทุกฺขา ปมุจฺจตี’’ติ. ทสมํ;

“Và khi nào bậc Bà-la-môn, bậc Mâu-ni, tự mình biết được bằng trí tuệ; Khi ấy, vị ấy được giải thoát khỏi sắc và vô sắc, khỏi khổ và lạc.”

(อยมฺปิ อุทาโน วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ.)

(Lời cảm hứng này cũng được Thế Tôn nói, như vậy tôi đã nghe.)

โพธิวคฺโค ปฐโม นิฏฺฐิโต.

Phẩm Bồ Đề thứ nhất kết thúc.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt của phẩm:

ตโย โพธิ จ หุํหุงฺโก, พฺราหฺมโณ กสฺสเปน จ;

อช สงฺคาม ชฏิลา, พาหิเยนาติ เต ทสาติ.

Ba kinh Bồ Đề, kinh Huṃhuṅka, kinh Brāhmaṇa, cùng với kinh Kassapa; kinh Aja, kinh Saṅgāma, kinh Jaṭila, cùng với kinh Bāhiya, đó là mười kinh.

๒. มุจลินฺทวคฺโค

2. Phẩm Mucalinda

๑. มุจลินฺทสุตฺตํ

1. Kinh Mucalinda

๑๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร มุจลินฺทมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที.

11. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn, vừa mới giác ngộ, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây Mucalinda. Và vào lúc ấy, Thế Tôn ngồi kiết già trong một tư thế suốt bảy ngày, cảm nhận niềm an lạc của sự giải thoát.

เตน โข ปน สมเยน มหา อกาลเมโฆ อุทปาทิ สตฺตาหวทฺทลิกา สีตวาตทุทฺทินี. อถ โข มุจลินฺโท นาคราชา สกภวนา นิกฺขมิตฺวา ภควโต กายํ สตฺตกฺขตฺตุํ โภเคหิ ปริกฺขิปิตฺวา อุปริมุทฺธนิ มหนฺตํ ผณํ วิหจฺจ อฏฺฐาสิ – ‘‘มา ภควนฺตํ สีตํ, มา ภควนฺตํ อุณฺหํ, มา ภควนฺตํ ฑํสมกสวาตาตปสรีสป สมฺผสฺโส’’ติ.

Và vào lúc ấy, một cơn mưa lớn trái mùa nổi lên, mưa dầm suốt bảy ngày, với gió lạnh và thời tiết u ám. Bấy giờ, Mucalinda, vua loài rồng, ra khỏi nơi ở của mình, dùng thân mình quấn quanh thân Thế Tôn bảy vòng, và ở trên đầu, che một cái mang lớn, đứng đó (nghĩ rằng): “Mong rằng Thế Tôn không bị lạnh, mong rằng Thế Tôn không bị nóng, mong rằng Thế Tôn không bị muỗi, ruồi, gió, nắng, và các loài bò sát xúc chạm.”

อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐาสิ. อถ โข มุจลินฺโท นาคราชา วิทฺธํ วิคตวลาหกํ เทวํ วิทิตฺวา ภควโต กายา โภเค วินิเวเฐตฺวา สกวณฺณํ ปฏิสํหริตฺวา มาณวกวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา ภควโต ปุรโต อฏฺฐาสิ ปญฺชลิโก ภควนฺตํ นมสฺสมาโน.

Bấy giờ, sau bảy ngày ấy, Thế Tôn đã xuất khỏi định đó. Bấy giờ, Mucalinda, vua loài rồng, biết rằng bầu trời đã quang đãng, không còn mây, đã tháo các vòng quấn khỏi thân Thế Tôn, từ bỏ hình dạng của mình, hóa hiện thành hình dạng một thanh niên, đứng trước mặt Thế Tôn, chắp tay đảnh lễ Ngài.

อถ [Pg.88] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สุโข วิเวโก ตุฏฺฐสฺส, สุตธมฺมสฺส ปสฺสโต;

อพฺยาปชฺชํ สุขํ โลเก, ปาณภูเตสุ สํยโม.

“Sự viễn ly là hạnh phúc cho người biết đủ, người đã nghe pháp, người thấy rõ. Không sân hận là hạnh phúc trên đời, sự tự chế đối với các chúng sinh (là hạnh phúc).”

‘‘สุขา วิราคตา โลเก, กามานํ สมติกฺกโม;

อสฺมิมานสฺส โย วินโย, เอตํ เว ปรมํ สุข’’นฺติ. ปฐมํ;

“Sự ly tham là hạnh phúc trên đời, sự vượt qua các dục vọng. Sự điều phục ngã mạn, đó thật là hạnh phúc tối thượng.”

๒. ราชสุตฺตํ

2. Kinh Rāja

๑๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส, อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนํ มหทฺธนตโร วา มหาโภคตโร วา มหาโกสตโร วา มหาวิชิตตโร วา มหาวาหนตโร วา มหพฺพลตโร วา มหิทฺธิกตโร วา มหานุภาวตโร วา ราชา วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร, ราชา วา ปเสนทิ โกสโล’’ติ? อยญฺจรหิ เตสํ ภิกฺขูนํ อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา.

12. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Vào lúc ấy, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, một số đông tỳ khưu đang ngồi tụ họp tại giảng đường, và câu chuyện này đã khởi lên giữa họ: ‘Này chư hiền, trong hai vị vua này, vua Bimbisāra Seniya xứ Māgadha và vua Pasenadi xứ Kosala, ai là người giàu có hơn, có nhiều tài sản hơn, có kho tàng lớn hơn, có lãnh thổ rộng lớn hơn, có nhiều phương tiện di chuyển hơn, có quân đội hùng mạnh hơn, có nhiều thần thông hơn, hay có nhiều uy lực hơn?’ Và câu chuyện này của các tỳ khưu vẫn còn dang dở.

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กาย นุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

Rồi đức Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đã đi đến giảng đường; sau khi đến, ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống xong, đức Thế Tôn hỏi các tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu, các ông đang ngồi tụ họp ở đây để bàn luận về chuyện gì? Và câu chuyện dang dở của các ông là gì?’

‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘โก นุ โข, อาวุโส, อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนํ มหทฺธนตโร วา มหาโภคตโร วา มหาโกสตโร วา มหาวิชิตตโร วา มหาวาหนตโร วา มหพฺพลตโร วา มหิทฺธิกตโร วา มหานุภาวตโร วา ราชา วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร, ราชา วา ปเสนทิ โกสโล’ติ? อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

‘Bạch Thế Tôn, ở đây, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, chúng con đang ngồi tụ họp tại giảng đường, và câu chuyện này đã khởi lên giữa chúng con: ‘Này chư hiền, trong hai vị vua này, vua Bimbisāra Seniya xứ Māgadha và vua Pasenadi xứ Kosala, ai là người giàu có hơn, có nhiều tài sản hơn, có kho tàng lớn hơn, có lãnh thổ rộng lớn hơn, có nhiều phương tiện di chuyển hơn, có quân đội hùng mạnh hơn, có nhiều thần thông hơn, hay có nhiều uy lực hơn?’ Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện dang dở của chúng con, rồi đức Thế Tôn đã đến.’

‘‘น [Pg.89] ขฺเวตํ, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ ยํ ตุมฺเห เอวรูปึ กถํ กเถยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, ภิกฺขเว, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว’’ติ.

‘Này các tỳ khưu, điều này không xứng đáng với các ông, những thiện nam tử đã vì lòng tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại đi nói những câu chuyện như vậy. Này các tỳ khưu, khi các ông tụ họp, có hai việc nên làm: hoặc là thảo luận về Chánh pháp, hoặc là giữ sự im lặng của bậc thánh.’

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยญฺจ กามสุขํ โลเก, ยญฺจิทํ ทิวิยํ สุขํ;

ตณฺหกฺขยสุขสฺเสเต, กลํ นาคฺฆนฺติ โสฬสิ’’นฺติ. ทุติยํ;

‘Lạc thú của dục vọng ở thế gian, và lạc thú ở cõi trời này; Cả hai không bằng một phần mười sáu, của lạc thú do đoạn tận ái.’ Kinh thứ hai.

๓. ทณฺฑสุตฺตํ

3. Kinh Cây Gậy

๑๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา กุมารกา อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ อหึ ทณฺเฑน หนนฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา สมฺพหุเล กุมารเก อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ อหึ ทณฺเฑน หนนฺเต.

13. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Vào lúc ấy, có một số đông bé trai, ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana, đang dùng gậy đánh một con rắn. Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát, vào Sāvatthī để khất thực. Đức Thế Tôn đã thấy một số đông bé trai, ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana, đang dùng gậy đánh một con rắn.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สุขกามานิ ภูตานิ, โย ทณฺเฑน วิหึสติ;

อตฺตโน สุขเมสาโน, เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ.

‘Ai tìm cầu hạnh phúc cho riêng mình, mà dùng gậy làm hại các chúng sanh cũng mong cầu hạnh phúc; người ấy sau khi chết, không tìm được hạnh phúc.

‘‘สุขกามานิ ภูตานิ, โย ทณฺเฑน น หึสติ;

อตฺตโน สุขเมสาโน, เปจฺจ โส ลภเต สุข’’นฺติ. ตติยํ;

‘Ai tìm cầu hạnh phúc cho riêng mình, mà không dùng gậy làm hại các chúng sanh cũng mong cầu hạnh phúc; người ấy sau khi chết, sẽ tìm được hạnh phúc.’ Kinh thứ ba.

๔. สกฺการสุตฺตํ

4. Kinh Cung Kính

๑๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ สกฺกโต โหติ [Pg.90] ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อญฺญติตฺถิยา ปน ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา, น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อถ โข เต อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต สกฺการํ อสหมานา ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ คาเม จ อรญฺเญ จ ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรเสนฺติ วิเหเสนฺติ.

14. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Vào lúc ấy, đức Thế Tôn được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; ngài nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Tăng đoàn tỳ khưu cũng được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; họ nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Nhưng các du sĩ ngoại đạo thì không được cung kính, không được trọng vọng, không được tôn kính, không được cúng dường, không được tôn trọng; họ không nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Rồi các du sĩ ngoại đạo ấy, không thể chịu đựng được sự cung kính dành cho đức Thế Tôn và tăng đoàn tỳ khưu, khi thấy các tỳ khưu trong làng hay trong rừng, họ đã mắng nhiếc, lăng mạ, chọc tức, và quấy nhiễu bằng những lời lẽ không xứng đáng và thô lỗ.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘เอตรหิ, ภนฺเต, ภควา สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อญฺญติตฺถิยา ปน ปริพฺพาชกา อสกฺกตา อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา, น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อถ โข เต, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต สกฺการํ อสหมานา ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ คาเม จ อรญฺเญ จ ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรเสนฺติ วิเหสนฺตี’’ติ.

Rồi một số đông tỳ khưu đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, hiện nay, đức Thế Tôn được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; ngài nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Tăng đoàn tỳ khưu cũng được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; họ nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Nhưng các du sĩ ngoại đạo thì không được cung kính, không được trọng vọng, không được tôn kính, không được cúng dường, không được tôn trọng; họ không nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Bạch Thế Tôn, rồi các du sĩ ngoại đạo ấy, không thể chịu đựng được sự cung kính dành cho đức Thế Tôn và tăng đoàn tỳ khưu, khi thấy các tỳ khưu trong làng hay trong rừng, họ đã mắng nhiếc, lăng mạ, chọc tức, và quấy nhiễu bằng những lời lẽ không xứng đáng và thô lỗ.’

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘คาเม อรญฺเญ สุขทุกฺขผุฏฺโฐ,เนวตฺตโต โน ปรโต ทเหถ;

ผุสนฺติ ผสฺสา อุปธึ ปฏิจฺจ,นิรูปธึ เกน ผุเสยฺยุ ผสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ;

“Dù ở làng mạc hay chốn rừng sâu, khi bị lạc khổ chạm đến, chớ nên quy kết cho tự ngã hay cho người khác. Các xúc chạm đến là do duyên nơi chấp thủ. Với người không còn chấp thủ, các xúc làm sao chạm đến được?” Thứ tư.

๕. อุปาสกสุตฺตํ

5. Kinh Cư Sĩ

๑๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร อิจฺฉานงฺคลโก [Pg.91] อุปาสโก สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโต โหติ เกนจิเทว กรณีเยน. อถ โข โส อุปาสโก สาวตฺถิยํ ตํ กรณียํ ตีเรตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ อุปาสกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘จิรสฺสํ โข ตฺวํ, อุปาสก, อิมํ ปริยายมกาสิ ยทิทํ อิธาคมนายา’’ติ.

15. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, một vị cư sĩ người làng Icchānaṅgala đã đến Sāvatthī vì một công việc nào đó. Sau khi vị cư sĩ ấy giải quyết xong công việc ở Sāvatthī, liền đi đến yết kiến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vị cư sĩ đang ngồi một bên như sau: “Này cư sĩ, đã lâu lắm rồi ông mới có dịp đến đây.”

‘‘จิรปฏิกาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุกาโม, อปิ จาหํ เกหิจิ เกหิจิ กิจฺจกรณีเยหิ พฺยาวโฏ. เอวาหํ นาสกฺขึ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

“Bạch Thế Tôn, đã từ lâu con muốn đến yết kiến Thế Tôn, nhưng vì bận rộn với các công việc này kia, nên con đã không thể đến yết kiến Thế Tôn được.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สุขํ วต ตสฺส น โหติ กิญฺจิ,สงฺขาตธมฺมสฺส พหุสฺสุตสฺส;

สกิญฺจนํ ปสฺส วิหญฺญมานํ,ชโน ชนสฺมึ ปฏิพนฺธรูโป’’ติ. ปญฺจมํ;

“Hạnh phúc thay cho người không còn gì vướng bận, bậc đa văn đã thấu suốt các pháp. Hãy nhìn kẻ còn vướng bận bị phiền não, người đời ràng buộc lẫn nhau.” Thứ năm.

๖. คพฺภินีสุตฺตํ

6. Kinh Người Phụ Nữ Mang Thai

๑๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส ปริพฺพาชกสฺส ทหรมาณวิกา ปชาปติ โหติ คพฺภินี อุปวิชญฺญา. อถ โข สา ปริพฺพาชิกา ตํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, เตลํ อาหร, ยํ เม วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ.

16. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, có một vị du sĩ ngoại đạo, vợ ông là một thiếu nữ trẻ đang mang thai và sắp đến ngày sinh. Bấy giờ, nữ du sĩ ấy nói với chồng mình rằng: “Này Bà-la-môn, hãy đi tìm dầu về đây, để dùng cho tôi khi sinh con.”

เอวํ วุตฺเต, โส ปริพฺพาชโก ตํ ปริพฺพาชิกํ เอตทโวจ – ‘‘กุโต ปนาหํ, โภติ, เตลํ อาหรามี’’ติ? ทุติยมฺปิ โข สา ปริพฺพาชิกา ตํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, เตลํ อาหร, ยํ เม วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข โส ปริพฺพาชิโก ตํ ปริพฺพาชิกํ เอตทโวจ – ‘‘กุโต ปนาหํ, โภติ, เตลํ อาหรามี’’ติ? ตติยมฺปิ โข สา ปริพฺพาชิกา ตํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, เตลํ อาหร, ยํ เม วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ.

Khi được nói vậy, vị du sĩ ấy đáp lại vợ mình: “Này bà, nhưng tôi biết lấy dầu ở đâu bây giờ?” Lần thứ hai, nữ du sĩ lại nói với chồng: “Này Bà-la-môn, hãy đi tìm dầu về đây, để dùng cho tôi khi sinh con.” Lần thứ hai, vị du sĩ lại đáp: “Này bà, nhưng tôi biết lấy dầu ở đâu bây giờ?” Lần thứ ba, nữ du sĩ lại nói với chồng: “Này Bà-la-môn, hãy đi tìm dầu về đây, để dùng cho tôi khi sinh con.”

เตน [Pg.92] โข ปน สมเยน รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคาเร สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ยาวทตฺถํ ปาตุํ ทียติ, โน นีหริตุํ.

Lúc bấy giờ, trong kho của vua Pasenadi xứ Kosala, bơ và dầu được ban cho các Sa-môn và Bà-la-môn uống tùy thích, nhưng không được phép mang đi.

อถ โข ตสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘รญฺโญ โข ปน ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคาเร สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ยาวทตฺถํ ปาตุํ ทียติ, โน นีหริตุํ. ยํนูนาหํ รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคารํ คนฺตฺวา เตลสฺส ยาวทตฺถํ ปิวิตฺวา ฆรํ อาคนฺตฺวา อุจฺฉทฺทิตฺวาน ทเทยฺยํ, ยํ อิมิสฺสา วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ.

Bấy giờ, vị du sĩ ấy khởi lên ý nghĩ: “Trong kho của vua Pasenadi xứ Kosala, bơ và dầu được ban cho các Sa-môn và Bà-la-môn uống tùy thích, nhưng không được phép mang đi. Hay là ta hãy đến kho của vua Pasenadi xứ Kosala, uống dầu cho thỏa thích, rồi trở về nhà nôn ra để đưa cho người vợ này dùng khi sinh con.”

อถ โข โส ปริพฺพาชโก รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคารํ คนฺตฺวา เตลสฺส ยาวทตฺถํ ปิวิตฺวา ฆรํ อาคนฺตฺวา เนว สกฺโกติ อุทฺธํ กาตุํ, น ปน อโธ. โส ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺโฐ อาวฏฺฏติ ปริวฏฺฏติ.

Thế rồi, vị du sĩ ấy đến kho của vua Pasenadi xứ Kosala, uống dầu cho thỏa thích, rồi trở về nhà, nhưng không thể nôn ra được, cũng không thể cho nó thoát ra đường dưới. Ông ta bị những cảm thọ đau đớn, dữ dội, khốc liệt, và gay gắt hành hạ, lăn qua lộn lại.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา ตํ ปริพฺพาชกํ ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐํ อาวฏฺฏมานํ ปริวฏฺฏมานํ.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát, vào thành Sāvatthī để khất thực. Thế Tôn thấy vị du sĩ ấy đang lăn qua lộn lại, bị những cảm thọ đau đớn, dữ dội, khốc liệt, và gay gắt hành hạ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สุขิโน วต เย อกิญฺจนา,เวทคุโน หิ ชนา อกิญฺจนา;

สกิญฺจนํ ปสฺส วิหญฺญมานํ,ชโน ชนสฺมึ ปฏิพนฺธจิตฺโต’’ ติ. ฉฏฺฐํ;

“Hạnh phúc thay cho những người không vướng bận! Bậc đạt đến trí tuệ quả thật không còn vướng bận. Hãy nhìn kẻ còn vướng bận bị phiền não, tâm người đời ràng buộc lẫn nhau.” Thứ sáu.

๗. เอกปุตฺตกสุตฺตํ

7. Kinh Đứa Con Duy Nhất

๑๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส อุปาสกสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลงฺกโต โหติ.

17. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, người con trai duy nhất, rất mực thương yêu và quý mến của một vị cư sĩ đã qua đời.

อถ [Pg.93] โข สมฺพหุลา อุปาสกา อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา ทิวา ทิวสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต อุปาสเก ภควา เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข ตุมฺเห, อุปาสกา, อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกมนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ?

Bấy giờ, một số đông các cư sĩ, y phục và tóc tai còn ướt, vào giữa ban ngày, đã đến yết kiến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với các vị cư sĩ đang ngồi một bên như sau: “Này các cư sĩ, tại sao các ông, y phục và tóc tai còn ướt, lại đến đây vào giữa ban ngày như vậy?”

เอวํ วุตฺเต, โส อุปาสโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยฺหํ โข, ภนฺเต, เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลงฺกโต. เตน มยํ อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกมนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ.

Khi được hỏi vậy, vị cư sĩ ấy bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, người con trai duy nhất, rất mực thương yêu và quý mến của con đã qua đời. Vì thế, chúng con, y phục và tóc tai còn ướt, đã đến đây vào giữa ban ngày.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ปิยรูปสฺสาทคธิตาเส,เทวกายา ปุถุ มนุสฺสา จ;

อฆาวิโน ปริชุนฺนา,มจฺจุราชสฺส วสํ คจฺฉนฺติ.

“Những ai tham đắm vị ngọt của các sắc tướng khả ái, dù là chư thiên hay phần đông nhân loại, đều phải chịu đau khổ, suy tàn, và rơi vào quyền lực của tử thần.

‘‘เย เว ทิวา จ รตฺโต จ,อปฺปมตฺตา ชหนฺติ ปิยรูปํ;

เต เว ขณนฺติ อฆมูลํ,มจฺจุโน อามิสํ ทุรติวตฺต’’นฺติ. สตฺตมํ;

Còn những ai, ngày và đêm, không phóng dật, từ bỏ các sắc tướng khả ái, chính họ đã nhổ lên gốc rễ của khổ đau, là miếng mồi khó vượt thoát của tử thần.” Thứ bảy.

๘. สุปฺปวาสาสุตฺตํ

8. Kinh Suppavāsā

๑๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา กุณฺฑิกายํ วิหรติ กุณฺฑธานวเน. เตน โข ปน สมเยน สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ อธิวาเสติ – ‘‘สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ; สุปฺปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน; สุสุขํ วต ตํ นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตี’’ติ.

18. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Kuṇḍikā, tại khu rừng Kuṇḍadhāna. Vào lúc bấy giờ, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Bị các cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt tác động, nàng đã chịu đựng bằng ba suy niệm như sau: ‘Thật vậy, vị Thế Tôn ấy là bậc Chánh Đẳng Giác, là người thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Tăng đoàn đệ tử của vị Thế Tôn ấy là bậc Thiện Hạnh, là những vị đã thực hành để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Niết-bàn ấy là trạng thái an lạc tuyệt vời, nơi mà loại khổ đau như thế này không tồn tại.’

อถ [Pg.94] โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สามิกํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อยฺยปุตฺต, เยน ภควา เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ; อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ; อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ อธิวาเสติ – สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ; สุปฺปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน; สุสุขํ วต ตํ นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตี’’’ติ.

Khi ấy, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, gọi người chồng và nói: ‘Này hiền phu, xin chàng hãy đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, nhân danh tôi, xin chàng hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn. Xin chàng hãy hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và an trú thoải mái: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn. Nàng xin hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và an trú thoải mái.’ Và xin chàng hãy thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Bị các cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt tác động, nàng đã chịu đựng bằng ba suy niệm như sau: ‘Thật vậy, vị Thế Tôn ấy là bậc Chánh Đẳng Giác, là người thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Tăng đoàn đệ tử của vị Thế Tôn ấy là bậc Thiện Hạnh, là những vị đã thực hành để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Niết-bàn ấy là trạng thái an lạc tuyệt vời, nơi mà loại khổ đau như thế này không tồn tại.’’’

‘‘ปรม’’นฺติ โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ อธิวาเสติ – สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ; สุปฺปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน; สุสุขํ วต นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตี’’’ติ.

‘Xin vâng,’ người con trai dòng Koliya ấy đã vâng lời Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, rồi đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người con trai dòng Koliya ấy bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn, và xin hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và an trú thoải mái. Nàng cũng xin thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Bị các cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt tác động, nàng đã chịu đựng bằng ba suy niệm như sau: ‘Thật vậy, vị Thế Tôn ấy là bậc Chánh Đẳng Giác, là người thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Tăng đoàn đệ tử của vị Thế Tôn ấy là bậc Thiện Hạnh, là những vị đã thực hành để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Niết-bàn ấy là trạng thái an lạc tuyệt vời, nơi mà loại khổ đau như thế này không tồn tại.’’’

‘‘สุขินี โหตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา; อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายตู’’ติ. สห วจนา จ ปน ภควโต สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายิ.

‘Mong rằng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, được an lạc; mong rằng nàng được khỏe mạnh và sinh ra một đứa con khỏe mạnh.’ Và ngay khi đức Thế Tôn vừa nói xong, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส โกลิยปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน สกํ ฆรํ เตน ปจฺจายาสิ. อทฺทสา โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสํ โกลิยธีตรํ สุขินึ อโรคํ อโรคํ [Pg.95] ปุตฺตํ วิชาตํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา, ยตฺร หิ นามายํ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สห วจนา จ ปน ภควโต สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายิสฺสตี’’ติ! อตฺตมโน ปมุทิโต ปีติโสมนสฺสชาโต อโหสิ.

‘Xin vâng, bạch Thế Tôn.’ Người con trai dòng Koliya ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi trở về nhà mình. Người con trai dòng Koliya ấy đã thấy Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh. Sau khi thấy vậy, vị ấy suy nghĩ rằng: ‘Thật kỳ diệu thay! Thật hy hữu thay, thưa quý vị, về đại thần lực và đại oai lực của đức Như Lai! Quả thật, chỉ với lời nói của đức Thế Tôn mà Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh!’ Vị ấy cảm thấy mãn nguyện, vui mừng, hân hoan và phấn khởi.

อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สามิกํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อยฺยปุตฺต, เยน ภควา เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทตี’ติ; เอวญฺจ วเทหิ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย สตฺต ภตฺตานิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’’ติ.

Khi ấy, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, gọi người chồng và nói: ‘Này hiền phu, xin chàng hãy đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, nhân danh tôi, xin chàng hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn.’ Và xin chàng hãy thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Giờ đây, nàng đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh. Nàng xin được cúng dường vật thực đến Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu trong bảy ngày. Kính mong đức Thế Tôn, cùng với Tăng đoàn, nhận lời cúng dường bảy bữa ăn của Suppavāsā, con gái của dòng Koliya.’’’

‘‘ปรม’’นฺติ โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

‘Xin vâng,’ người con trai dòng Koliya ấy đã vâng lời Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, rồi đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người con trai dòng Koliya ấy bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ; เอวญฺจ วเทติ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย สตฺต ภตฺตานิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’’ติ.

‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn. Nàng cũng xin thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Giờ đây, nàng đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh. Nàng xin được cúng dường vật thực đến Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu trong bảy ngày. Kính mong đức Thế Tôn, cùng với Tăng đoàn, nhận lời cúng dường bảy bữa ăn của Suppavāsā, con gái của dòng Koliya.’’’

เตน โข ปน สมเยน อญฺญตเรน อุปาสเกน พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺติโต โหติ. โส จ อุปาสโก อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, เยน โส อุปาสโก เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อุปาสกํ เอวํ วเทหิ – ‘สุปฺปวาสา, อาวุโส, โกลิยธีตา สตฺต [Pg.96] วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรสิ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉา ตฺวํ กริสฺสสี’ติ. ตุยฺเหโส อุปฏฺฐาโก’’ติ.

Vào lúc bấy giờ, có một vị nam cư sĩ đã thỉnh mời chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu để dùng vật thực vào ngày mai. Và vị nam cư sĩ ấy là người hộ độ của trưởng lão Mahāmoggallāna. Rồi đức Thế Tôn đã gọi trưởng lão Mahāmoggallāna: – Này Moggallāna, ông hãy đi đến trú xứ của vị nam cư sĩ ấy; sau khi đến, ông hãy nói với vị nam cư sĩ ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị kẹt cứng. Giờ đây, nàng được an lạc, không bệnh tật, đã sanh ra người con trai không bệnh tật. Nàng ấy thỉnh mời chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu để dùng vật thực trong bảy ngày. Hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó hiền hữu sẽ thực hiện.’ Vị ấy là người hộ độ của ông.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน โส อุปาสโก เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อุปาสกํ เอตทโวจ – ‘‘สุปฺปวาสา, อาวุโส, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉา ตฺวํ กริสฺสสี’’ติ.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Trưởng lão Mahāmoggallāna đã vâng lời đức Thế Tôn rồi đi đến trú xứ của vị nam cư sĩ ấy; sau khi đến, ngài đã nói với vị nam cư sĩ ấy điều này: – Này hiền hữu, nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị kẹt cứng. Giờ đây, nàng được an lạc, không bệnh tật, đã sanh ra người con trai không bệnh tật. Nàng ấy thỉnh mời chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu để dùng vật thực trong bảy ngày. Hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó hiền hữu sẽ thực hiện.

‘‘สเจ เม, ภนฺเต, อยฺโย มหาโมคฺคลฺลาโน ติณฺณํ ธมฺมานํ ปาฏิโภโค – โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ สทฺธาย จ, กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉาหํ กริสฺสามี’’ติ. ‘‘ทฺวินฺนํ โข เต อหํ, อาวุโส, ธมฺมานํ ปาฏิโภโค – โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ. สทฺธาย ปน ตฺวํเยว ปาฏิโภโค’’ติ.

– Bạch ngài, nếu trưởng lão Mahāmoggallāna khả dĩ bảo đảm cho con về ba pháp: về của cải, về mạng sống, và về đức tin, thì hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó con sẽ thực hiện. – Này hiền hữu, ta bảo đảm cho hiền hữu về hai pháp: về của cải và về mạng sống. Còn về đức tin thì chính hiền hữu là người bảo đảm.

‘‘สเจ เม, ภนฺเต, อยฺโย มหาโมคฺคลฺลาโน ทฺวินฺนํ ธมฺมานํ ปาฏิโภโค – โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ, กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉาหํ กริสฺสามี’’ติ.

– Bạch ngài, nếu trưởng lão Mahāmoggallāna khả dĩ bảo đảm cho con về hai pháp: về của cải và về mạng sống, thì hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó con sẽ thực hiện.

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ อุปาสกํ สญฺญาเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สญฺญตฺโต, ภนฺเต, โส อุปาสโก มยา; กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉา โส กริสฺสตี’’ติ.

Rồi trưởng lão Mahāmoggallāna, sau khi đã làm cho vị nam cư sĩ ấy hiểu rõ, đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đã thưa với đức Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, vị nam cư sĩ ấy đã được con cho biết rõ. Hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó vị ấy sẽ thực hiện.

อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ, ตญฺจ ทารกํ ภควนฺตํ วนฺทาเปสิ สพฺพญฺจ ภิกฺขุสงฺฆํ.

Rồi nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, trong bảy ngày đã tự tay làm cho chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu được thỏa thích và hài lòng với các món vật thực loại cứng và loại mềm hảo hạng, và đã cho đứa bé ấy đảnh lễ đức Thế Tôn và toàn thể chúng Tỳ-khưu.

อถ [Pg.97] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ตํ ทารกํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ เต, ทารก, ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ น กิญฺจิ ทุกฺข’’นฺติ? ‘‘กุโต เม, ภนฺเต สาริปุตฺต, ขมนียํ, กุโต ยาปนียํ! สตฺต เม วสฺสานิ โลหิตกุมฺภิยํ วุตฺตานี’’ติ.

Rồi trưởng lão Sāriputta đã nói với đứa bé ấy điều này: – Này đứa bé, con có kham nhẫn được không, con có chịu đựng được không, con không có gì đau khổ chứ? – Bạch ngài Sāriputta, làm sao con có thể kham nhẫn được, làm sao con có thể chịu đựng được! Con đã sống trong vũng máu suốt bảy năm.

อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา – ‘‘ปุตฺโต เม ธมฺมเสนาปตินา สทฺธึ มนฺเตตี’’ติ อตฺตมนา ปมุทิตา ปีติโสมนสฺสชาตา อโหสิ. อถ โข ภควา (สุปฺปวาสํ โกลียธีตรํ อตฺตมนํ ปมุทิตํ ปีติโสมนสฺสชาตํ วิทิตฺวา ) สุปฺปวาสํ โกลิยธีตรํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺเฉยฺยาสิ ตฺวํ, สุปฺปวาเส, อญฺญมฺปิ เอวรูปํ ปุตฺต’’นฺติ? ‘‘อิจฺเฉยฺยามหํ, ภควา, อญฺญานิปิ เอวรูปานิ สตฺต ปุตฺตานี’’ติ.

Rồi nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, với ý nghĩ: ‘Con trai của ta đang nói chuyện cùng với vị Tướng quân Chánh pháp,’ đã được hài lòng, hoan hỷ, sanh tâm vui mừng phấn khởi. Rồi đức Thế Tôn, sau khi biết được nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đang hài lòng, hoan hỷ, sanh tâm vui mừng phấn khởi, đã nói với nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, điều này: – Này Suppavāsā, bà có muốn có một người con trai khác giống như vậy không? – Bạch đức Thế Tôn, con muốn có thêm bảy người con trai khác giống như vậy.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa ấy, vào lúc bấy giờ đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อสาตํ สาตรูเปน, ปิยรูเปน อปฺปิยํ;

ทุกฺขํ สุขสฺส รูเปน, ปมตฺตมติวตฺตตี’’ติ. อฏฺฐมํ;

“Điều không vui dưới hình thức vui vẻ, điều không đáng yêu dưới hình thức đáng yêu, sự đau khổ dưới hình thức của hạnh phúc, lấn át người đã buông thả.”

๙. วิสาขาสุตฺตํ

9. Kinh Visākhā

๑๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน วิสาขาย มิคารมาตุยา โกจิเทว อตฺโถ รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล ปฏิพทฺโธ โหติ. ตํ ราชา ปเสนทิ โกสโล น ยถาธิปฺปายํ ตีเรติ.

19. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại tu viện Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ ông Migāra. Vào lúc bấy giờ, bà Visākhā, mẹ của ông Migāra, có một công việc nào đó liên quan đến vua Pasenadi của xứ Kosala. Vua Pasenadi của xứ Kosala đã không giải quyết việc ấy theo như ý muốn của bà.

อถ โข วิสาขา มิคารมาตา ทิวา ทิวสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, วิสาเข, อาคจฺฉสิ ทิวา ทิวสฺสา’’ติ? ‘‘อิธ เม, ภนฺเต, โกจิเทว อตฺโถ รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล ปฏิพทฺโธ; ตํ ราชา ปเสนทิ โกสโล น ยถาธิปฺปายํ ตีเรตี’’ติ.

Rồi bà Visākhā, mẹ của ông Migāra, vào giữa ban ngày đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, bà đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói với bà Visākhā, mẹ của ông Migāra, đang ngồi một bên điều này: – Này Visākhā, bà từ đâu đến vào giữa ban ngày vậy? – Bạch Thế Tôn, ở đây con có một công việc nào đó liên quan đến vua Pasenadi của xứ Kosala; vua Pasenadi của xứ Kosala đã không giải quyết việc ấy theo như ý muốn của con.

อถ [Pg.98] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa ấy, vào lúc bấy giờ đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สพฺพํ ปรวสํ ทุกฺขํ, สพฺพํ อิสฺสริยํ สุขํ;

สาธารเณ วิหญฺญนฺติ, โยคา หิ ทุรติกฺกมา’’ติ. นวมํ;

“Tất cả sự lệ thuộc là đau khổ, tất cả sự tự chủ là hạnh phúc. Do có sự chung đụng nên chúng sanh bị phiền não, vì các ách trược thật khó vượt qua.”

๑๐. ภทฺทิยสุตฺตํ

10. Kinh Bhaddiya

๒๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อนุปิยายํ วิหรติ อมฺพวเน. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘อโห สุขํ, อโห สุข’’นฺติ!

20. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Anupiyā, tại khu rừng xoài. Vào lúc bấy giờ, trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, dù đi đến khu rừng, dù đi đến gốc cây, dù đi đến ngôi nhà trống, cũng thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: “Ôi, hạnh phúc thay! Ôi, hạnh phúc thay!”

อสฺโสสุํ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู อายสฺมโต ภทฺทิยสฺส กาฬีโคธาย ปุตฺตสฺส อรญฺญคตสฺสปิ รุกฺขมูลคตสฺสปิ สุญฺญาคารคตสฺสปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนนฺตสฺส – ‘‘อโห สุขํ, อโห สุข’’นฺติ! สุตฺวาน เนสํ เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข, อาวุโส, อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรติ, ยํส ปุพฺเพ อคาริยภูตสฺส รชฺชสุขํ, โส ตมนุสฺสรมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ!

Nhiều vị tỳ-khưu đã nghe trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: “Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!” Sau khi nghe, họ đã có suy nghĩ này: “Này chư hiền, chắc chắn rằng trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đang thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Vị ấy, trong khi nhớ lại niềm vui vương giả lúc trước khi còn là người tại gia, nên dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’”

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’นฺติ! นิสฺสํสยํ โข, ภนฺเต, อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรติ. ยํส ปุพฺเพ อคาริยภูตสฺส รชฺชสุขํ, โส ตมนุสฺสรมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ!

Rồi nhiều vị tỳ-khưu đi đến nơi đức Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, các vị tỳ-khưu ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’ Bạch ngài, chắc chắn rằng trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đang thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Vị ấy, trong khi nhớ lại niềm vui vương giả lúc trước khi còn là người tại gia, nên dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’”

อถ [Pg.99] โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน ภทฺทิยํ ภิกฺขุํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ภทฺทิย, อามนฺเตตี’’’ติ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi một vị tỳ-khưu nào đó: “Này tỳ-khưu, hãy đến đây, ngươi hãy nhân danh ta mà gọi tỳ-khưu Bhaddiya: ‘Này hiền giả Bhaddiya, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.’”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภทฺทิยํ กาฬีโคธาย ปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ภทฺทิย, อามนฺเตตี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ภทฺทิยํ กาฬีโคธาย ปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ –

“Xin vâng, bạch ngài.” Vị tỳ-khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn rồi đi đến chỗ trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā. Sau khi đến, vị ấy nói với trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, điều này: “Này hiền giả Bhaddiya, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.” “Xin vâng, hiền giả.” Trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đã vâng lời vị tỳ-khưu ấy rồi đi đến nơi đức Thế Tôn. Sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói điều này với trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đang ngồi một bên:

‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, ภทฺทิย, อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ! ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

“Này Bhaddiya, có thật là ngươi, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’ không?” “Dạ, đúng vậy, bạch ngài.”

‘‘กึ ปน ตฺวํ, ภทฺทิย, อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ! ‘‘ปุพฺเพ เม, ภนฺเต, อคาริยภูตสฺส รชฺชํ กาเรนฺตสฺส อนฺโตปิ อนฺเตปุเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, พหิปิ อนฺเตปุเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, อนฺโตปิ นคเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, พหิปิ นคเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, อนฺโตปิ ชนปเท รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, พหิปิ ชนปเท รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ. โส โข อหํ, ภนฺเต, เอวํ รกฺขิโต โคปิโต สนฺโต ภีโต อุพฺพิคฺโค อุสฺสงฺกี อุตฺราสี วิหาสึ. เอตรหิ โข ปนาหํ, ภนฺเต, อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ เอโก อภีโต อนุพฺพิคฺโค อนุสฺสงฺกี อนุตฺราสี อปฺโปสฺสุกฺโก ปนฺนโลโม ปรทตฺตวุตฺโต, มิคภูเตน เจตสา วิหรามิ. อิมํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ!

“Này Bhaddiya, nhưng do thấy được lợi ích gì mà ngươi, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’?” “Bạch ngài, trước đây, khi con còn là người tại gia đang trị vì vương quốc, việc canh gác đã được sắp đặt chu đáo cho con ở cả bên trong và bên ngoài nội cung, ở cả bên trong và bên ngoài thành phố, ở cả bên trong và bên ngoài xứ sở. Bạch ngài, con đây, dù được canh gác, bảo vệ như vậy, vẫn sống trong sợ hãi, kinh động, nghi ngờ, và khiếp đảm. Nhưng bây giờ, bạch ngài, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, con sống một mình, không sợ hãi, không kinh động, không nghi ngờ, không khiếp đảm, không lo âu, không dựng tóc gáy, sống bằng vật thực do người khác dâng cúng, với tâm như loài nai. Bạch ngài, do thấy được lợi ích này mà con, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺสนฺตรโต [Pg.100] น สนฺติ โกปา,อิติภวาภวตญฺจ วีติวตฺโต;

ตํ วิคตภยํ สุขึ อโสกํ,เทวา นานุภวนฺติ ทสฺสนายา’’ติ. ทสมํ;

“Vị nào bên trong không còn các sân hận, Đã vượt qua sự hiện hữu và không hiện hữu này; Vị ấy, không còn sợ hãi, được an lạc, không sầu muộn, Chư Thiên cũng không thể nào thấy được.” (Kinh số mười)

มุจลินฺทวคฺโค ทุติโย นิฏฺฐิโต.

Phẩm Mucalinda, phẩm thứ hai, đã kết thúc.

ตสฺสุทฺทานํ –

Tóm lược của phẩm ấy:

มุจลินฺโท ราชา ทณฺเฑน, สกฺกาโร อุปาสเกน จ;

คพฺภินี เอกปุตฺโต จ, สุปฺปวาสา วิสาขา จ;

กาฬีโคธาย ภทฺทิโยติ.

Mucalinda, Rājā, và Daṇḍa, Sakkāra và Upāsaka; Gabbhinī và Ekaputta, Suppavāsā và Visākhā; và Kāḷīgodhāya Bhaddiya.

๓. นนฺทวคฺโค

3. Phẩm Nanda

๑. กมฺมวิปากชสุตฺตํ

1. Kinh Quả Dị Tùy Của Nghiệp

๒๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปุราณกมฺมวิปากชํ ทุกฺขํ ติพฺพํ ขรํ กฏุกํ เวทนํ อธิวาเสนฺโต สโต สมฺปชาโน อวิหญฺญมาโน.

21. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, có một vị tỳ-khưu nào đó đang ngồi không xa đức Thế Tôn, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, đang chịu đựng cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt, là quả của nghiệp cũ, với chánh niệm, tỉnh giác, không bị phiền não.

อทฺทสา โข ภควา ตํ ภิกฺขุํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปุราณกมฺมวิปากชํ ทุกฺขํ ติพฺพํ ขรํ กฏุกํ เวทนํ อธิวาเสนฺตํ สตํ สมฺปชานํ อวิหญฺญมานํ.

Đức Thế Tôn đã thấy vị tỳ-khưu ấy đang ngồi không xa, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, đang chịu đựng cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt, là quả của nghiệp cũ, với chánh niệm, tỉnh giác, không bị phiền não.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สพฺพกมฺมชหสฺส ภิกฺขุโน,ธุนมานสฺส ปุเร กตํ รชํ;

อมมสฺส ฐิตสฺส ตาทิโน,อตฺโถ นตฺถิ ชนํ ลเปตเว’’ติ. ปฐมํ;

“Vị tỳ-khưu đã từ bỏ mọi nghiệp, Đang rũ sạch bụi bẩn đã tạo trong quá khứ; Vị ấy không còn chấp ‘của tôi’, đã an trú, vững vàng, Không còn có nhu cầu nói chuyện với người đời.” (Kinh số một)

๒. นนฺทสุตฺตํ

2. Kinh Nanda

๒๒. เอวํ [Pg.101] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ เอวมาโรเจติ – ‘‘อนภิรโต อหํ, อาวุโส, พฺรหฺมจริยํ จรามิ; น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’ติ.

22. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Nanda, là em của đức Thế Tôn, con trai của dì, đã nói với nhiều vị tỳ-khưu như sau: “Này chư hiền, tôi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Tôi không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, tôi sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.”

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ เอวมาโรเจติ – ‘อนภิรโต อหํ, อาวุโส, พฺรหฺมจริยํ จรามิ, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ.

Rồi một vị tỳ-khưu đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, vị tỳ-khưu ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, Tôn giả Nanda, là em của đức Thế Tôn, con trai của dì, đã nói với nhiều vị tỳ-khưu như sau: ‘Này chư hiền, tôi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Tôi không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, tôi sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.’”

อถ โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน นนฺทํ ภิกฺขุํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส นนฺท, อามนฺเตตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา นนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส นนฺท, อามนฺเตตี’’ติ.

Rồi đức Thế Tôn gọi một vị tỳ-khưu: “Này tỳ-khưu, hãy đến đây. Ngươi hãy nhân danh ta mà gọi tỳ-khưu Nanda: ‘Này hiền giả Nanda, đức Đạo Sư cho gọi hiền giả.’” Vị tỳ-khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn: “Xin vâng, bạch ngài,” rồi đi đến chỗ Tôn giả Nanda; sau khi đến, vị ấy nói với Tôn giả Nanda điều này: “Này hiền giả Nanda, đức Đạo Sư cho gọi hiền giả.”

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา นนฺโท ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ นนฺทํ ภควา เอตทโวจ –

Tôn giả Nanda vâng lời vị tỳ-khưu ấy: “Xin vâng, hiền giả,” rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi Tôn giả Nanda đã ngồi xuống một bên, đức Thế Tôn nói với ngài điều này:

‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, นนฺท, สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ เอวมาโรเจสิ – ‘อนภิรโต อหํ, อาวุโส, พฺรหฺมจริยํ จรามิ, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

“Này Nanda, có thật là ngươi đã nói với nhiều vị tỳ-khưu như sau: ‘Này chư hiền, tôi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Tôi không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, tôi sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục’ hay không?” “Bạch ngài, đúng là như vậy.”

‘‘กิสฺส ปน ตฺวํ, นนฺท, อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรสิ, น สกฺโกสิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสสี’’ติ? ‘‘สากิยานี มํ, ภนฺเต, ชนปทกลฺยาณี ฆรา นิกฺขมนฺตสฺส อุปฑฺฒุลฺลิขิเตหิ เกเสหิ อปโลเกตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘ตุวฏํ โข, อยฺยปุตฺต, อาคจฺเฉยฺยาสี’ติ. โส [Pg.102] โข อหํ, ภนฺเต, ตมนุสฺสรมาโน อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรามิ, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’ติ.

“Nhưng này Nanda, vì sao ngươi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ, không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, lại muốn từ bỏ học pháp và hoàn tục?” “Bạch ngài, khi con đang rời khỏi nhà, nàng công chúa dòng họ Sakya tên là Janapadakalyāṇī, với mái tóc chải được một nửa, đã ngoái nhìn con và nói điều này: ‘Thưa công tử, xin hãy mau trở về.’ Bạch ngài, chính con, do luôn nhớ đến lời ấy, nên thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Con không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, con sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.”

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ พาหายํ คเหตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – เชตวเน อนฺตรหิโต เทเวสุ ตาวตึเสสุ ปาตุรโหสิ.

Rồi đức Thế Tôn nắm lấy cánh tay Tôn giả Nanda, và giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi trời Tāvatiṃsa.

เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานิ อจฺฉราสตานิ สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส อุปฏฺฐานํ อาคตานิ โหนฺติ กกุฏปาทานิ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘ปสฺสสิ โน ตฺวํ, นนฺท, อิมานิ ปญฺจ อจฺฉราสตานิ กกุฏปาทานี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

Vào lúc bấy giờ, có năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu đã đến để hầu hạ Sakka, vua của chư thiên. Rồi đức Thế Tôn gọi Tôn giả Nanda: “Này Nanda, ngươi có thấy năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu này không?” “Bạch ngài, con có thấy.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นนฺท, กตมา นุ โข อภิรูปตรา วา ทสฺสนียตรา วา ปาสาทิกตรา วา, สากิยานี วา ชนปทกลฺยาณี, อิมานิ วา ปญฺจ อจฺฉราสตานิ กกุฏปาทานี’’ติ? ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ปลุฏฺฐมกฺกฏี กณฺณนาสจฺฉินฺนา, เอวเมว โข, ภนฺเต, สากิยานี ชนปทกลฺยาณี อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ อุปนิธาย สงฺขฺยมฺปิ โนเปติ กลภาคมฺปิ โนเปติ อุปนิธิมฺปิ โนเปติ. อถ โข อิมานิ ปญฺจ อจฺฉราสตานิ อภิรูปตรานิ เจว ทสฺสนียตรานิ จ ปาสาทิกตรานิ จา’’ติ.

“Này Nanda, ngươi nghĩ thế nào? Ai là người xinh đẹp hơn, đáng nhìn hơn, hay đáng mến hơn: nàng công chúa dòng họ Sakya tên là Janapadakalyāṇī, hay là năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu này?” “Bạch ngài, giống như một con khỉ cái bị cháy sém, bị cắt tai cắt mũi, cũng vậy, bạch ngài, khi so sánh với năm trăm vị thiên nữ này, nàng công chúa dòng họ Sakya tên là Janapadakalyāṇī không đáng được đem ra đếm, không bằng một phần nhỏ, không đáng được đem ra so sánh. Trái lại, chính năm trăm vị thiên nữ này là những người xinh đẹp hơn, đáng nhìn hơn, và đáng mến hơn.”

‘‘อภิรม, นนฺท, อภิรม, นนฺท! อหํ เต ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทาน’’นฺติ. ‘‘สเจ เม, ภนฺเต, ภควา ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทานํ, อภิรมิสฺสามหํ, ภนฺเต, ภควติ พฺรหฺมจริเย’’ติ.

“Này Nanda, hãy hoan hỷ! Này Nanda, hãy hoan hỷ! Ta bảo đảm cho ngươi sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu.” “Bạch ngài, nếu đức Thế Tôn bảo đảm cho con sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu, thì bạch ngài, con sẽ hoan hỷ trong đời sống phạm hạnh với đức Thế Tôn.”

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ พาหายํ คเหตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – เทเวสุ ตาวตึเสสุ อนฺตรหิโต เชตวเน ปาตุรโหสิ.

Rồi đức Thế Tôn nắm lấy cánh tay Tôn giả Nanda, và giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi cõi trời Tāvatiṃsa và hiện ra ở Jetavana.

อสฺโสสุํ [Pg.103] โข ภิกฺขู – ‘‘อายสฺมา กิร นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต อจฺฉรานํ เหตุ พฺรหฺมจริยํ จรติ; ภควา กิรสฺส ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทาน’’นฺติ.

Các vị tỳ-khưu nghe được rằng: “Tôn giả Nanda, là em của đức Thế Tôn, con trai của dì, nghe nói đang thực hành phạm hạnh vì các thiên nữ. Và nghe nói đức Thế Tôn là người bảo đảm cho ngài ấy sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu.”

อถ โข อายสฺมโต นนฺทสฺส สหายกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ นนฺทํ ภตกวาเทน จ อุปกฺกิตกวาเทน จ สมุทาจรนฺติ – ‘‘ภตโก กิรายสฺมา นนฺโท อุปกฺกิตโก กิรายสฺมา นนฺโท อจฺฉรานํ เหตุ พฺรหฺมจริยํ จรติ; ภควา กิรสฺส ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทาน’’นฺติ.

Rồi các vị tỳ-khưu là bạn của Tôn giả Nanda đã gọi Tôn giả Nanda là kẻ làm thuê và kẻ được mua chuộc: “Tôn giả Nanda nghe nói là một kẻ làm thuê! Tôn giả Nanda nghe nói là một kẻ được mua chuộc! Ngài thực hành phạm hạnh vì các thiên nữ. Và nghe nói đức Thế Tôn là người bảo đảm cho ngài ấy sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu.”

อถ โข อายสฺมา นนฺโท สหายกานํ ภิกฺขูนํ ภตกวาเทน จ อุปกฺกิตกวาเทน จ อฏฺฏียมาโน หรายมาโน ชิคุจฺฉมาโน เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา นนฺโท อรหตํ อโหสิ.

Bấy giờ, Tôn giả Nanda, do bị các tỳ khưu bạn đồng hành chế nhạo bằng lời nói là ‘kẻ làm thuê’ và ‘người đi buôn’, nên cảm thấy phiền muộn, hổ thẹn, và ghê tởm, đã sống một mình riêng biệt, không dể duôi, tinh cần, nhiệt tâm, hướng tâm đến giải thoát, và không bao lâu, Tôn giả đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại mục đích tối hậu của phạm hạnh vô thượng, mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Nanda đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ. ภควโตปิ โข ญาณํ อุทปาทิ – ‘‘นนฺโท อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ.

Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, một vị thiên tử với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, vị thiên tử ấy bạch với Thế Tôn lời này: ‘Bạch Thế Tôn, Tôn giả Nanda, em của Thế Tôn, con trai của dì, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’ Và trí cũng khởi lên nơi Thế Tôn: ‘Nanda, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’

อถ โข อายสฺมา นนฺโท ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา นนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยํ เม, ภนฺเต, ภควา ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทานํ, มุญฺจามหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ เอตสฺมา ปฏิสฺสวา’’ติ. ‘‘มยาปิ โข [Pg.104] ตฺวํ, นนฺท, เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต – ‘นนฺโท อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. เทวตาปิ เม เอตมตฺถํ อาโรเจสิ – ‘อายสฺมา, ภนฺเต, นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ยเทว โข เต, นนฺท, อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ, อถาหํ มุตฺโต เอตสฺมา ปฏิสฺสวา’’ติ.

Bấy giờ, sau khi đêm ấy đã qua, Tôn giả Nanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi một bên. Sau khi ngồi một bên, Tôn giả Nanda bạch với Thế Tôn lời này: ‘Bạch Thế Tôn, về việc Thế Tôn đã bảo đảm cho con sẽ được năm trăm tiên nữ có đôi chân như chân chim bồ câu, bạch Thế Tôn, con xin giải trừ cho Thế Tôn khỏi lời hứa ấy.’ ‘Này Nanda, Ta cũng đã biết con, với tâm của Ta thấu suốt tâm của con rằng: ‘Nanda, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’ Chư thiên cũng đã báo cho Ta biết việc này: ‘Bạch Thế Tôn, Tôn giả Nanda, em của Thế Tôn, con trai của dì, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’ Này Nanda, ngay khi nào tâm của con được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ, thì khi ấy Ta được giải trừ khỏi lời hứa ấy.’

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺส นิตฺติณฺโณ ปงฺโก,มทฺทิโต กามกณฺฏโก;

โมหกฺขยํ อนุปฺปตฺโต,สุขทุกฺเขสุ น เวธตี ส ภิกฺขู’’ติ. ทุติยํ;

‘Vị nào đã vượt qua vũng lầy, Đã dẫm nát gai nhọn dục vọng; Đã đạt đến sự đoạn tận si mê, Vị tỳ-khưu ấy không dao động trước lạc và khổ.’ (Kinh thứ hai.)

๓. ยโสชสุตฺตํ

3. Kinh Yasojā

๒๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ยโสชปฺปมุขานิ ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺตานิ โหนฺติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. เตธ โข อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา อเหสุํ.

23. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, khoảng năm trăm vị tỳ-khưu do Tôn giả Yasojā dẫn đầu đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Và các vị tỳ-khưu khách này, trong khi chào hỏi các vị tỳ-khưu thường trú, dọn dẹp chỗ ở, cất y bát, đã gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn.

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปเนเต, อานนฺท, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอตานิ, ภนฺเต, ยโสชปฺปมุขานิ ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺตานิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. เตเต อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา’’ติ. ‘‘เตนหานนฺท, มม วจเนน เต ภิกฺขู อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตตี’’’ติ.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, những ai kia đang gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn, như những người chài lưới đang tranh cá vậy?’ ‘Bạch Thế Tôn, đó là năm trăm vị tỳ-khưu do Tôn giả Yasojā dẫn đầu đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi các vị tỳ-khưu thường trú, dọn dẹp chỗ ở, cất y bát, đã gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn.’ ‘Vậy thì, này Ānanda, hãy nhân danh Ta gọi các tỳ-khưu ấy và nói rằng: ‘Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.’’

‘‘เอวํ[Pg.105], ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน เต ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตตี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต ภิกฺขู ภควา เอตทโวจ –

‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, Tôn giả nói với các vị tỳ-khưu ấy: ‘Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.’ ‘Vâng, hiền giả,’ các vị tỳ-khưu ấy vâng lời Tôn giả Ānanda, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi một bên. Khi các vị tỳ-khưu ấy đã ngồi một bên, Thế Tôn nói với họ lời này:

‘‘กึ นุ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา, เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา ยโสโช ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิมานิ, ภนฺเต, ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺตานิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. เตเม อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา’’ติ. ‘‘คจฺฉถ, ภิกฺขเว, ปณาเมมิ โว ; น โว มม สนฺติเก วตฺถพฺพ’’นฺติ.

‘Này các Tỳ-khưu, tại sao các ngươi lại gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn, như những người chài lưới đang tranh cá vậy?’ Khi được nói như vậy, Tôn giả Yasojā bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, năm trăm vị tỳ-khưu này đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi các vị tỳ-khưu thường trú, dọn dẹp chỗ ở, cất y bát, đã gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn.’ ‘Hãy đi đi, này các Tỳ-khưu, Ta đuổi các ngươi; các ngươi không được ở gần Ta.’

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน วชฺชี เตน จาริกํ ปกฺกมึสุ. วชฺชีสุ อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมานา เยน วคฺคุมุทา นที เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา วคฺคุมุทาย นทิยา ตีเร ปณฺณกุฏิโย กริตฺวา วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ.

Bấy giờ, các tỳ khưu ấy vâng theo lời dạy của đức Thế Tôn: “Bạch ngài, xin vâng”, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải, dọn dẹp chỗ ở, rồi mang y bát lên đường du hành đến xứ Vajjī. Sau khi tuần tự du hành trong xứ Vajjī, các vị ấy đi đến sông Vaggumudā; sau khi đến nơi, các vị ấy làm những cái lều bằng lá trên bờ sông Vaggumudā rồi nhập hạ.

อถ โข อายสฺมา ยโสโช วสฺสูปคโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภควตา มยํ, อาวุโส, ปณามิตา อตฺถกาเมน หิเตสินา, อนุกมฺปเกน อนุกมฺปํ อุปาทาย. หนฺท มยํ, อาวุโส, ตถา วิหารํ กปฺเปม ยถา โน วิหรตํ ภควา อตฺตมโน อสฺสา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต ยโสชสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อถ โข เต ภิกฺขู วูปกฏฺฐา อปฺปมตฺตา อาตาปิโน ปหิตตฺตา วิหรนฺตา เตเนวนฺตรวสฺเสน สพฺเพว ติสฺโส วิชฺชา สจฺฉากํสุ.

Bấy giờ, trong khi nhập hạ, trưởng lão Yasojo gọi các tỳ khưu và nói: “Này chư hiền, chúng ta đã được đức Thế Tôn cho đi, vì ngài là bậc mong cầu lợi ích, tìm cầu sự tốt đẹp, là bậc có lòng bi mẫn, và do lòng bi mẫn. Này chư hiền, thôi nào, chúng ta hãy sống theo cách mà đức Thế Tôn sẽ hài lòng với đời sống của chúng ta”. Các tỳ khưu ấy vâng lời trưởng lão Yasojo: “Thưa hiền giả, xin vâng”. Bấy giờ, các tỳ khưu ấy sống ở nơi vắng vẻ, không buông lung, nhiệt tâm, quyết chí, và ngay trong mùa mưa ấy, tất cả các vị đều chứng đắc tam minh.

อถ โข ภควา สาวตฺถิยํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน เวสาลี เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน เวสาลี ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ.

Bấy giờ, sau khi ở tại Sāvatthī tùy theo ý thích, đức Thế Tôn lên đường du hành đến Vesālī. Sau khi tuần tự du hành, ngài đã đến Vesālī. Tại Vesālī, đức Thế Tôn trú ở giảng đường có mái nhọn trong khu Đại Lâm.

อถ [Pg.106] โข ภควา วคฺคุมุทาตีริยานํ ภิกฺขูนํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสิ กริตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อาโลกชาตา วิย เม, อานนฺท, เอสา ทิสา, โอภาสชาตา วิย เม, อานนฺท, เอสา ทิสา; ยสฺสํ ทิสายํ วคฺคุมุทาตีริยา ภิกฺขู วิหรนฺติ. คนฺตุํ อปฺปฏิกูลาสิ เม มนสิ กาตุํ. ปหิเณยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, วคฺคุมุทาตีริยานํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ทูตํ – ‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตติ, สตฺถา อายสฺมนฺตานํ ทสฺสนกาโม’’’ติ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi dùng tâm của mình để thấu hiểu tâm của các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā và tác ý, ngài gọi trưởng lão Ānanda và nói: “Này Ānanda, phương hướng này, phương hướng mà các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā đang trú ngụ, đối với ta dường như có ánh sáng phát sinh, dường như có hào quang phát sinh. Ta không cảm thấy chướng ngại khi đi đến hoặc khi tác ý đến. Này Ānanda, ngươi hãy gửi một người đưa tin đến các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā với thông điệp: ‘Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả, bậc Đạo Sư muốn gặp chư tôn giả.’”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน อญฺญตโร ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อาวุโส, เยน วคฺคุมุทาตีริยา ภิกฺขู เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา วคฺคุมุทาตีริเย ภิกฺขู เอวํ วเทหิ – ‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตติ, สตฺถา อายสฺมนฺตานํ ทสฺสนกาโม’’’ติ.

Trưởng lão Ānanda vâng lời đức Thế Tôn: “Bạch ngài, xin vâng”, rồi đi đến một tỳ khưu nào đó; sau khi đến, ngài nói với vị tỳ khưu ấy: “Này hiền giả, hãy lại đây. Ngươi hãy đi đến các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā; sau khi đến, hãy nói với các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā như sau: ‘Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả, bậc Đạo Sư muốn gặp chư tôn giả.’”

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข โส ภิกฺขุ อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – มหาวเน กูฏาคารสาลายํ อนฺตรหิโต วคฺคุมุทาย นทิยา ตีเร เตสํ ภิกฺขูนํ ปุรโต ปาตุรโหสิ. อถ โข โส ภิกฺขุ วคฺคุมุทาตีริเย ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตติ, สตฺถา อายสฺมนฺตานํ ทสฺสนกาโม’’ติ.

Vị tỳ khưu ấy vâng lời trưởng lão Ānanda: “Thưa hiền giả, xin vâng”, rồi, giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, vị ấy biến mất khỏi giảng đường có mái nhọn trong khu Đại Lâm và hiện ra trước mặt các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā. Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy nói với các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā: “Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả, bậc Đạo Sư muốn gặp chư tôn giả.”

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – วคฺคุมุทาย นทิยา ตีเร อนฺตรหิตา มหาวเน กูฏาคารสาลายํ ภควโต สมฺมุเข ปาตุรเหสุํ. เตน โข ปน สมเยน ภควา อาเนญฺเชน สมาธินา นิสินฺโน โหติ. อถ โข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ – ‘‘กตเมน นุ โข ภควา วิหาเรน เอตรหิ วิหรตี’’ติ? อถ โข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ – ‘‘อาเนญฺเชน โข ภควา วิหาเรน เอตรหิ วิหรตี’’ติ. สพฺเพว อาเนญฺชสมาธินา นิสีทึสุ.

Các tỳ khưu ấy vâng lời vị tỳ khưu kia: “Thưa hiền giả, xin vâng”, rồi dọn dẹp chỗ ở, mang y bát, và giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, các vị ấy biến mất khỏi bờ sông Vaggumudā và hiện ra trước mặt đức Thế Tôn tại giảng đường có mái nhọn trong khu Đại Lâm. Vào lúc ấy, đức Thế Tôn đang ngồi trong định bất động. Bấy giờ, các tỳ khưu ấy khởi lên suy nghĩ: “Hiện nay, đức Thế Tôn đang trú trong trạng thái nào?” Rồi các tỳ khưu ấy lại khởi lên suy nghĩ: “Hiện nay, đức Thế Tôn đang trú trong trạng thái bất động.” Và tất cả các vị đều ngồi nhập vào định bất động.

อถ [Pg.107] โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม; จิรนิสินฺนา อาคนฺตุกา ภิกฺขู; ปฏิสมฺโมทตุ, ภนฺเต, ภควา อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหี’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

Bấy giờ, khi đêm đã trôi qua, canh một đã mãn, trưởng lão Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với ngài: “Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua, canh một đã mãn. Các tỳ khưu khách đã ngồi lâu. Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn hãy chào mừng các tỳ khưu khách.” Khi được nói vậy, đức Thế Tôn vẫn im lặng.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม; จิรนิสินฺนา อาคนฺตุกา ภิกฺขู; ปฏิสมฺโมทตุ, ภนฺเต, ภควา อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

Lần thứ hai, khi đêm đã trôi qua, canh giữa đã mãn, trưởng lão Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với ngài: “Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua, canh giữa đã mãn. Các tỳ khưu khách đã ngồi lâu. Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn hãy chào mừng các tỳ khưu khách.” Lần thứ hai, đức Thế Tôn vẫn im lặng.

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม, อุทฺธสฺเต อรุเณ, นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม; อุทฺธสฺโต อรุโณ; นนฺทิมุขี รตฺติ; จิรนิสินฺนา อาคนฺตุกา ภิกฺขู; ปฏิสมฺโมทตุ, ภนฺเต, ภควา, อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหี’’ติ.

Lần thứ ba, khi đêm đã trôi qua, canh cuối đã mãn, rạng đông đã ló dạng, và đêm có dung mạo hân hoan, trưởng lão Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với ngài: “Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua, canh cuối đã mãn, rạng đông đã ló dạng, và đêm có dung mạo hân hoan. Các tỳ khưu khách đã ngồi lâu. Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn hãy chào mừng các tỳ khưu khách.”

อถ โข ภควา ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘สเจ โข ตฺวํ, อานนฺท, ชาเนยฺยาสิ เอตฺตกมฺปิ เต นปฺปฏิภาเสยฺย. อหญฺจ, อานนฺท, อิมานิ จ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ สพฺเพว อาเนญฺชสมาธินา นิสีทิมฺหา’’ติ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn xả định và gọi trưởng lão Ānanda: “Này Ānanda, nếu ngươi biết, ngươi đã không nói nhiều đến thế. Này Ānanda, cả ta và năm trăm tỳ khưu này, tất cả đều đã ngồi trong định bất động.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺส ชิโต กามกณฺฏโก,อกฺโกโส จ วโธ จ พนฺธนญฺจ;

ปพฺพโตว โส ฐิโต อเนโช,สุขทุกฺเขสุ น เวธตี ส ภิกฺขู’’ติ. ตติยํ;

“Vị nào đã chinh phục được gai nhọn dục lạc, lời mắng nhiếc, sự giết chóc, và sự trói buộc; vị ấy đứng vững vàng như núi đá, không dao động; vị tỳ khưu ấy không rung động trước lạc và khổ.” (Thứ ba).

๔. สาริปุตฺตสุตฺตํ

4. Kinh Sāriputta (Xá-lợi-phất)

๒๔. เอวํ [Pg.108] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

24. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa đức Thế Tôn, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước. Và đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยถาปิ ปพฺพโต เสโล, อจโล สุปฺปติฏฺฐิโต;

เอวํ โมหกฺขยา ภิกฺขุ, ปพฺพโตว น เวธตี’’ติ. จตุตฺถํ;

“Như núi đá tảng, đứng vững, không lay động; cũng vậy, do si mê đã được đoạn tận, vị tỳ khưu như ngọn núi, không rung động.” (Thứ tư).

๕. มหาโมคฺคลฺลานสุตฺตํ

5. Kinh Mahāmoggallāna (Đại-mục-kiền-liên)

๒๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตาย. อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตาย.

25. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, trưởng lão Mahāmoggallāna đang ngồi không xa đức Thế Tôn, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, với niệm về thân được an trú tốt đẹp ở nội tâm. Và đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Mahāmoggallāna đang ngồi không xa, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, với niệm về thân được an trú tốt đẹp ở nội tâm.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สติ กายคตา อุปฏฺฐิตา,ฉสุ ผสฺสายตเนสุ สํวุโต;

สตตํ ภิกฺขุ สมาหิโต,ชญฺญา นิพฺพานมตฺตโน’’ติ. ปญฺจมํ;

“Với niệm về thân được an trú, vị tỳ khưu được chế ngự ở sáu xứ của xúc, luôn luôn định tĩnh, vị ấy có thể biết được Niết-bàn của chính mình.” (Thứ năm).

๖. ปิลินฺทวจฺฉสุตฺตํ

6. Kinh Pilindavaccha

๒๖. เอวํ [Pg.109] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรติ. อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ปิลินฺทวจฺโฉ ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรตี’’ติ.

26. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trưởng lão Pilindavaccha thường xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’. Rồi, một số đông các tỳ khưu đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, trưởng lão Pilindavaccha thường xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’.”

อถ โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน ปิลินฺทวจฺฉํ ภิกฺขุํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ปิลินฺทวจฺฉ, อามนฺเตตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ปิลินฺทวจฺฉํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ปิลินฺทวจฺฉ, อามนฺเตตี’’ติ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi một tỳ khưu đến và bảo: “Này tỳ khưu, hãy đi, nhân danh ta, hãy gọi tỳ khưu Pilindavaccha lại đây và nói: ‘Thưa hiền giả Pilindavaccha, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.’” Vị tỳ khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn: “Xin vâng, bạch Thế Tôn,” rồi đi đến chỗ trưởng lão Pilindavaccha; sau khi đến, vị ấy nói với trưởng lão Pilindavaccha: “Thưa hiền giả Pilindavaccha, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.”

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ปิลินฺทวจฺฉํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, วจฺฉ, ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรสี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

Trưởng lão Pilindavaccha vâng lời vị tỳ khưu ấy: “Vâng, thưa hiền giả,” rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi trưởng lão Pilindavaccha đang ngồi một bên, đức Thế Tôn đã nói với ông như sau: “Này Vaccha, có thật là ông thường xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’ không?” “Dạ vâng, bạch Thế Tôn.”

อถ โข ภควา อายสฺมโต ปิลินฺทวจฺฉสฺส ปุพฺเพนิวาสํ มนสิ กริตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘มา โข ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วจฺฉสฺส ภิกฺขุโน อุชฺฌายิตฺถ. น, ภิกฺขเว, วจฺโฉ โทสนฺตโร ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรติ. วจฺฉสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺจ ชาติสตานิ อพฺโพกิณฺณานิ พฺราหฺมณกุเล ปจฺจาชาตานิ. โส ตสฺส วสลวาโท ทีฆรตฺตํ สมุทาจิณฺโณ. เตนายํ วจฺโฉ ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรตี’’ติ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi tác ý đến tiền kiếp của trưởng lão Pilindavaccha, đã bảo các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, các ông chớ nên phàn nàn về tỳ khưu Vaccha. Này các tỳ khưu, không phải do sân hận mà Vaccha xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’. Này các tỳ khưu, tỳ khưu Vaccha đã tái sanh liên tục năm trăm kiếp trong dòng dõi bà-la-môn. Cách gọi ‘người hạ tiện’ ấy đã được ông ta quen dùng từ lâu. Vì thế nên Vaccha này mới xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยมฺหี [Pg.110] น มายา วสตี น มาโน,โย วีตโลโภ อมโม นิราโส;

ปนุณฺณโกโธ อภินิพฺพุตตฺโต,โส พฺราหฺมโณ โส สมโณ ส ภิกฺขู’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“Vị nào không có lừa dối, không có kiêu mạn, vị nào đã thoát khỏi tham ái, không còn sở hữu, không còn hy vọng, đã loại trừ sân hận, tự thân đã được tịch tịnh; vị ấy là bà-la-môn, vị ấy là sa-môn, vị ấy là tỳ khưu.” (Thứ sáu).

๗. สกฺกุทานสุตฺตํ

7. Kinh Sakkudāna (Lời Cảm Hứng của Sakka)

๒๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากสฺสโป ปิปฺปลิคุหายํ วิหรติ, สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ อญฺญตรํ สมาธึ สมาปชฺชิตฺวา. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐาสิ. อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐิตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ ราชคหํ ปิณฺฑาย ปวิเสยฺย’’นฺติ.

27. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trưởng lão Mahākassapa đang trú ở hang Pipphali, ngài đã ngồi kiết-già trong bảy ngày, nhập vào một loại định nào đó. Rồi, sau bảy ngày, trưởng lão Mahākassapa xuất khỏi định ấy. Sau khi xuất khỏi định ấy, trưởng lão Mahākassapa khởi lên ý nghĩ: “Ta hãy vào thành Rājagaha để khất thực.”

เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ อุสฺสุกฺกํ อาปนฺนานิ โหนฺติ อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ปิณฺฑปาตปฏิลาภาย. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ตานิ ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ.

Bấy giờ, có khoảng năm trăm vị thiên nữ đang nóng lòng muốn cúng dường vật thực đến trưởng lão Mahākassapa. Nhưng trưởng lão Mahākassapa đã từ chối năm trăm vị thiên nữ ấy, rồi vào buổi sáng, ngài đắp y, mang bát, và đi vào thành Rājagaha để khất thực.

เตน โข ปน สมเยน สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ปิณฺฑปาตํ ทาตุกาโม โหติ. เปสการวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา ตนฺตํ วินาติ. สุชา อสุรกญฺญา ตสรํ ปูเรติ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ราชคเห สปทานํ ปิณฺฑาย จรมาโน เยน สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวาน ฆรา นิกฺขมิตฺวา ปจฺจุคนฺตฺวา หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา ฆรํ ปวิสิตฺวา ฆฏิยา โอทนํ อุทฺธริตฺวา ปตฺตํ ปูเรตฺวา อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส อทาสิ. โส อโหสิ ปิณฺฑปาโต อเนกสูโป อเนกพฺยญฺชโน อเนกรสพฺยญฺชโน. อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส เอตทโหสิ – ‘‘โก นุ โข อยํ สตฺโต ยสฺสายํ เอวรูโป อิทฺธานุภาโว’’ติ[Pg.111]? อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สกฺโก โข อยํ เทวานมินฺโท’’ติ. อิติ วิทิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘‘กตํ โข เต อิทํ, โกสิย; มา ปุนปิ เอวรูปมกาสี’’ติ. ‘‘อมฺหากมฺปิ, ภนฺเต กสฺสป, ปุญฺเญน อตฺโถ; อมฺหากมฺปิ ปุญฺเญน กรณีย’’นฺติ.

Vào lúc bấy giờ, Sakka, vua của chư thiên, có ý muốn dâng vật thực đến trưởng lão Mahākassapa. (Vị ấy) hóa thân thành người thợ dệt và đang dệt vải. Sujā, con gái của vị asura, đang làm đầy con thoi. Khi ấy, trưởng lão Mahākassapa trong lúc đang đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở thành Rājagaha đã đi đến trú xá của Sakka, vua của chư thiên. Sakka, vua của chư thiên, đã nhìn thấy trưởng lão Mahākassapa đang đi đến từ xa. Sau khi nhìn thấy, (vị ấy) đi ra khỏi nhà, đi đến đón rước, cầm lấy bình bát từ tay (của trưởng lão), đi vào nhà, lấy cơm từ trong nồi, đặt đầy vào bình bát, rồi dâng lên cho trưởng lão Mahākassapa. Vật thực ấy có nhiều món canh, nhiều món đồ ăn, và nhiều món ăn có hương vị. Khi ấy, trưởng lão Mahākassapa đã suy nghĩ như vầy: ‘Chúng sanh này là ai mà có được thần lực như thế này?’ Rồi trưởng lão Mahākassapa đã suy nghĩ như vầy: ‘Vị này chính là Sakka, vua của chư thiên.’ Sau khi biết được như vậy, ngài đã nói với Sakka, vua của chư thiên, điều này: ‘Này Kosiya, việc này đã được ông thực hiện. Xin đừng làm việc tương tự như vậy một lần nữa.’ (Sakka đáp:) ‘Bạch ngài Kassapa, chúng tôi cũng cần đến phước báu; chúng tôi cũng cần phải tạo phước báu.’

อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ติกฺขตฺตุํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ!! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิต’’นฺติ!!! อสฺโสสิ โข ภควา ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ติกฺขตฺตุํ อุทานํ อุทาเนนฺตสฺส – ‘‘อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ!! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิต’’นฺติ!!!

Khi ấy, Sakka, vua của chư thiên, sau khi đảnh lễ trưởng lão Mahākassapa và đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, đã bay lên không trung và ở giữa hư không đã thốt lên lời cảm hứng ba lần: ‘Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!!!’ Đức Thế Tôn, với thiên nhĩ thông thanh tịnh, vượt ngoài khả năng của con người, đã nghe được lời của Sakka, vua của chư thiên, trong lúc vị ấy bay lên không trung và ở giữa hư không đang thốt lên lời cảm hứng ba lần: ‘Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!!!’

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ปิณฺฑปาติกสฺส ภิกฺขุโน,อตฺตภรสฺส อนญฺญโปสิโน;

เทวา ปิหยนฺติ ตาทิโน,อุปสนฺตสฺส สทา สตีมโต’’ติ. สตฺตมํ;

‘Vị tỳ khưu đi khất thực, tự nuôi sống bản thân, không được người khác nuôi dưỡng; chư thiên ái mộ vị ấy, người như thế, người đã được an tịnh, người luôn luôn chánh niệm.’

๘. ปิณฺฑปาติกสุตฺตํ

8. Kinh Người Đi Khất Thực

๒๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ กเรริมณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ –

28. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ khưu, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi lại và tụ họp với nhau ở gian sảnh lợp lá kareri, câu chuyện này đã khởi lên giữa họ:

‘‘ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก โสเตน สทฺเท โสตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ฆาเนน [Pg.112] คนฺเธ ฆายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ชิวฺหาย รเส สายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ. ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ปิณฺฑาย จรติ. หนฺทาวุโส, มยมฺปิ ปิณฺฑปาติกา โหม. มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก โสเตน สทฺเท โสตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก ฆาเนน คนฺเธ ฆายิตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก ชิวฺหาย รเส สายิตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ; มยมฺปิ สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ปิณฺฑาย จริสฺสามา’’ติ. อยญฺจรหิ เตสํ ภิกฺขูนํ อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา.

‘Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực, trong lúc đi khất thực, thỉnh thoảng có được cơ hội để nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt, thỉnh thoảng có được cơ hội để nghe các tiếng khả ý bằng tai, thỉnh thoảng có được cơ hội để ngửi các mùi khả ý bằng mũi, thỉnh thoảng có được cơ hội để nếm các vị khả ý bằng lưỡi, thỉnh thoảng có được cơ hội để cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân. Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực. Này chư hiền, thôi nào, chúng ta cũng hãy là những người đi khất thực. Chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nghe các tiếng khả ý bằng tai, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng ngửi các mùi khả ý bằng mũi, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nếm các vị khả ý bằng lưỡi, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân; chúng ta cũng sẽ được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực.’ Và đây là câu chuyện giữa các vị tỳ khưu ấy đã bị dang dở.

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน กเรริมณฺฑลมาโฬ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กาย นุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

Khi ấy, đức Thế Tôn vào buổi chiều, sau khi đứng dậy từ nơi độc cư, đã đi đến gian sảnh lợp lá kareri; sau khi đi đến, ngài đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, đức Thế Tôn đã gọi các vị tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu, hiện nay các thầy đang ngồi lại với câu chuyện gì vậy? Và câu chuyện dang dở giữa các thầy là gì?’

‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ กเรริมณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ –

‘Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi lại và tụ họp với nhau ở gian sảnh lợp lá kareri, câu chuyện này đã khởi lên giữa chúng con:

‘ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก โสเตน สทฺเท โสตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ฆาเนน คนฺเธ ฆายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ชิวฺหาย รเส สายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ. ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ปิณฺฑาย จรติ. หนฺทาวุโส, มยมฺปิ ปิณฺฑปาติกา โหม. มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ…เป… กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ. มยมฺปิ สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ปิณฺฑาย จริสฺสามา’ติ. อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

‘Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực, trong lúc đi khất thực, thỉnh thoảng có được cơ hội để nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt, thỉnh thoảng có được cơ hội để nghe các tiếng khả ý bằng tai, thỉnh thoảng có được cơ hội để ngửi các mùi khả ý bằng mũi, thỉnh thoảng có được cơ hội để nếm các vị khả ý bằng lưỡi, thỉnh thoảng có được cơ hội để cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân. Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực. Này chư hiền, thôi nào, chúng ta cũng hãy là những người đi khất thực. Chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt ... cho đến ... cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân. Chúng ta cũng sẽ được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực.’ Bạch Thế Tôn, đây chính là câu chuyện dang dở của chúng con, rồi đức Thế Tôn đã đến.’

‘‘น [Pg.113] ขฺเวตํ, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ ยํ ตุมฺเห เอวรูปึ กถํ กเถยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, ภิกฺขเว, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว’’ติ.

Này các Tỳ khưu, điều này không thích hợp cho các con, những thiện nam tử đã vì đức tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại đi nói những câu chuyện như vậy. Này các Tỳ khưu, khi các con tụ họp lại, có hai việc nên làm: hoặc là pháp thoại, hoặc là sự im lặng của bậc Thánh.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ปิณฺฑปาติกสฺส ภิกฺขุโน,อตฺตภรสฺส อนญฺญโปสิโน;

เทวา ปิหยนฺติ ตาทิโน,โน เจ สทฺทสิโลกนิสฺสิโต’’ติ. อฏฺฐมํ;

Vị Tỳ khưu đi khất thực, tự nuôi sống mình, không nuôi dưỡng người khác; chư Thiên ái mộ vị Tỳ khưu như vậy, nếu vị ấy không nương tựa vào danh tiếng và lời đồn. (Kinh thứ tám)

๙. สิปฺปสุตฺตํ

9. Kinh Kỹ Thuật

๒๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส, สิปฺปํ ชานาติ? โก กึ สิปฺปํ สิกฺขิ? กตรํ สิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ?

29. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, một số đông Tỳ khưu đang ngồi tụ họp tại giảng đường, và cuộc nói chuyện này đã khởi lên giữa họ: 'Này chư hiền, ai biết nghề gì? Ai đã học nghề gì? Trong các nghề, nghề nào là cao quý nhất?'

ตตฺเถกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘หตฺถิสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘อสฺสสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘รถสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘ธนุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘ถรุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘มุทฺทาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘คณนาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘สงฺขานสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘เลขาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘กาเวยฺยสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘โลกายตสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘ขตฺตวิชฺชาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. อยญฺจรหิ เตสํ ภิกฺขูนํ อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา.

Trong số ấy, một số vị nói như sau: 'Nghề huấn luyện voi là cao quý nhất trong các nghề.' Một số vị khác nói: 'Nghề huấn luyện ngựa là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề đánh xe là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề bắn cung là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề đấu kiếm là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề tính toán bằng ngón tay là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề kế toán là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề tính toán sổ sách là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề viết lách là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề làm thơ là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề triết học thế gian là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề khoa học chính trị là cao quý nhất.' Và cuộc nói chuyện này của các Tỳ khưu ấy vẫn chưa kết thúc.

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน มณฺฑลมาโฬ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช [Pg.114] โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กาย นุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đã đi đến giảng đường; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: 'Này các Tỳ khưu, các con đang ngồi bàn luận về chuyện gì vậy? Và câu chuyện dở dang của các con là gì?'

‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘โก นุ โข, อาวุโส, สิปฺปํ ชานาติ? โก กึ สิปฺปํ สิกฺขิ? กตรํ สิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ?

Bạch Thế Tôn, ở đây, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, trong khi chúng con đang ngồi tụ họp tại giảng đường, cuộc nói chuyện này đã khởi lên: 'Này chư hiền, ai biết nghề gì? Ai đã học nghề gì? Trong các nghề, nghề nào là cao quý nhất?'

‘‘ตตฺเถกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘หตฺถิสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘อสฺสสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘รถสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘ธนุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘ถรุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ, เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘มุทฺทาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘คณนาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘สงฺขานสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘เลขาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘กาเวยฺยสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘โลกายตสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘ขตฺตวิชฺชาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ. อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

Trong số ấy, một số vị nói như sau: 'Nghề huấn luyện voi là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề huấn luyện ngựa là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề đánh xe là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề bắn cung là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề đấu kiếm là cao quý nhất', một số vị khác nói: 'Nghề tính toán bằng ngón tay là cao quý nhất', một số vị khác nói: 'Nghề kế toán là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề tính toán sổ sách là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề viết lách là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề làm thơ là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề triết học thế gian là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề khoa học chính trị là cao quý nhất.' Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện dở dang của chúng con, rồi Thế Tôn đã đến.

‘‘น ขฺเวตํ, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ ยํ ตุมฺเห เอวรูปึ กถํ กเถยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, ภิกฺขเว, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว’’ติ.

Này các Tỳ khưu, điều này không thích hợp cho các con, những thiện nam tử đã vì đức tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại đi nói những câu chuyện như vậy. Này các Tỳ khưu, khi các con tụ họp lại, có hai việc nên làm: hoặc là pháp thoại, hoặc là sự im lặng của bậc Thánh.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อสิปฺปชีวี ลหุ อตฺถกาโม,ยตินฺทฺริโย สพฺพธิ วิปฺปมุตฺโต;

อโนกสารี อมโม นิราโส,หิตฺวา มานํ เอกจโร ส ภิกฺขู’’ติ. นวมํ;

Người không sống bằng nghề nghiệp, nhẹ nhàng, mong cầu mục đích, các căn được chế ngự, giải thoát trong mọi sự, không quyến luyến gia đình, không có sở hữu, không có mong cầu, đã từ bỏ ngã mạn, sống độc hành, vị ấy được gọi là Tỳ khưu. (Kinh thứ chín)

๑๐. โลกสุตฺตํ

10. Kinh Thế Gian

๓๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน [Pg.115] ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที.

30. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn ở tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây Bồ đề, vừa mới chứng đắc Chánh Đẳng Giác. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đã ngồi kiết già trong một thế ngồi suốt bảy ngày, cảm nhận niềm vui giải thoát.

อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกสิ. อทฺทสา โข ภควา พุทฺธจกฺขุนา โวโลเกนฺโต สตฺเต อเนเกหิ สนฺตาเปหิ สนฺตปฺปมาเน, อเนเกหิ จ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาเน – ราคเชหิปิ, โทสเชหิปิ, โมหเชหิปิ.

Rồi Thế Tôn, sau bảy ngày ấy, xuất khỏi định ấy và nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn. Khi nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn, Thế Tôn thấy các chúng sanh đang bị thiêu đốt bởi nhiều phiền não, đang bị nung nấu bởi nhiều nhiệt não—do tham sanh, do sân sanh, do si sanh.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อยํ โลโก สนฺตาปชาโต,ผสฺสปเรโต โรคํ วทติ อตฺตโต;

เยน เยน หิ มญฺญติ,ตโต ตํ โหติ อญฺญถา.

Thế gian này bị phiền não thiêu đốt, bị xúc chi phối, nó gọi bệnh tật là tự ngã. Bất cứ điều gì nó tưởng tượng, sự việc lại xảy ra khác đi.

‘‘อญฺญถาภาวี ภวสตฺโต โลโก,ภวปเรโต ภวเมวาภินนฺทติ;

ยทภินนฺทติ ตํ ภยํ,ยสฺส ภายติ ตํ ทุกฺขํ;

ภววิปฺปหานาย โข ปนิทํ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ’’.

Thế gian, vốn có bản chất biến đổi, lại dính mắc vào hữu, bị hữu chi phối, nó chỉ hoan hỷ trong hữu. Điều gì nó hoan hỷ, đó là sự sợ hãi; điều gì nó sợ hãi, đó là khổ đau. Phạm hạnh này được sống để từ bỏ mọi sự hiện hữu.

‘‘‘เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ภเวน ภวสฺส วิปฺปโมกฺขมาหํสุ, สพฺเพ เต อวิปฺปมุตฺตา ภวสฺมา’ติ วทามิ. ‘เย วา ปน เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา วิภเวน ภวสฺส นิสฺสรณมาหํสุ, สพฺเพ เต อนิสฺสฏา ภวสฺมา’ติ วทามิ.

“Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào cho rằng nhờ hữu mà giải thoát khỏi hữu, Ta nói rằng tất cả họ đều không giải thoát khỏi hữu. Lại nữa, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào cho rằng nhờ phi hữu mà thoát ly khỏi hữu, Ta nói rằng tất cả họ đều không thoát ly khỏi hữu.”

‘‘อุปธิญฺหิ ปฏิจฺจ ทุกฺขมิทํ สมฺโภติ, สพฺพุปาทานกฺขยา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว. โลกมิมํ ปสฺส; ปุถู อวิชฺชาย ปเรตา ภูตา ภูตรตา อปริมุตฺตา; เย หิ เกจิ ภวา สพฺพธิ สพฺพตฺถตาย สพฺเพ เต ภวา อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา’’ติ.

“Chính vì nương vào sanh y mà khổ này sanh khởi. Do sự đoạn tận tất cả chấp thủ, nên không có sự sanh khởi của khổ. Hãy nhìn thế gian này: nhiều chúng sanh bị vô minh bao phủ, ưa thích những gì đã sanh thành, nên không được giải thoát. Bất cứ các cõi hữu nào, ở khắp mọi nơi, dưới mọi hình thức, tất cả các cõi hữu ấy đều vô thường, khổ, và có bản chất biến hoại.”

‘‘เอวเมตํ [Pg.116] ยถาภูตํ, สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสโต;

ภวตณฺหา ปหียติ, วิภวํ นาภินนฺทติ.

“Người thấy được điều này đúng như thật, bằng chánh trí tuệ, thì hữu ái được đoạn trừ, và không còn hoan hỷ trong phi hữu.”

‘‘สพฺพโส ตณฺหานํ ขยา,อเสสวิราคนิโรโธ นิพฺพานํ;

ตสฺส นิพฺพุตสฺส ภิกฺขุโน,อนุปาทา ปุนพฺภโว น โหติ;

อภิภูโต มาโร วิชิตสงฺคาโม,อุปจฺจคา สพฺพภวานิ ตาที’’ติ. ทสมํ;

“Do sự đoạn tận hoàn toàn các ái dục, sự ly tham và đoạn diệt không còn dư tàn chính là Niết-bàn. Đối với vị Tỷ-kheo đã tịch tịnh ấy, vì không còn chấp thủ nên không có tái sanh. Ma vương đã bị chinh phục, chiến trận đã thắng, bậc như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu.” Kinh thứ mười.

นนฺทวคฺโค ตติโย นิฏฺฐิโต.

Phẩm Nanda, thứ ba, đã kết thúc.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm:

กมฺมํ นนฺโท ยโสโช จ, สาริปุตฺโต จ โกลิโต;

ปิลินฺโท กสฺสโป ปิณฺโฑ, สิปฺปํ โลเกน เต ทสาติ.

Kamma, Nanda, và Yasoja, Sāriputta và Kolita; Pilinda, Kassapa, Piṇḍa, Sippa cùng với Loka, đó là mười kinh.

๔. เมฆิยวคฺโค

4. Phẩm Meghiya

๑. เมฆิยสุตฺตํ

1. Kinh Meghiya

๓๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา จาลิกายํ วิหรติ จาลิเก ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา เมฆิโย ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตุ’’นฺติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

31. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Cālikā, trên núi Cālika. Bấy giờ, Tôn giả Meghiya là thị giả của Thế Tôn. Rồi Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, con muốn vào làng Jantu để khất thực.” (Thế Tôn phán): “Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là hợp thời.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา [Pg.117] โข อายสฺมา เมฆิโย กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ มนุญฺญํ รมณียํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ มนุญฺญํ รมณียํ. อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ.

Rồi Tôn giả Meghiya, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, ngài đi đến bờ sông Kimikāḷā. Khi đang đi kinh hành để thư giãn bên bờ sông Kimikāḷā, Tôn giả Meghiya thấy một khu vườn xoài khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thấy vậy, ngài suy nghĩ: “Khu vườn xoài này thật khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thật thích hợp cho một thiện nam tử muốn tinh tấn, để nỗ lực tu tập. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tu tập.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Rồi Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมึ. อทฺทสํ โข อหํ, ภนฺเต, กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ มนุญฺญํ รมณียํ. ทิสฺวาน เม เอตทโหสิ – ‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ มนุญฺญํ รมณียํ. อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’ติ. สเจ มํ, ภนฺเต, ภควา อนุชานาติ, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, hôm nay, vào buổi sáng, con đã đắp y, mang bát và y, vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, con đã đi đến bờ sông Kimikāḷā. Bạch Thế Tôn, khi đang đi kinh hành để thư giãn bên bờ sông Kimikāḷā, con đã thấy một khu vườn xoài khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thấy vậy, con đã suy nghĩ: ‘Khu vườn xoài này thật khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thật thích hợp cho một thiện nam tử muốn tinh tấn, để nỗ lực tu tập. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tu tập.’ Bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn cho phép con, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tu tập.”

เอวํ วุตฺเต, ภควา อายสฺมนฺตํ เมฆิยํ เอตทโวจ – ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย, เอกกมฺหิ ตาว, ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

Khi được nói vậy, Thế Tôn bảo Tôn giả Meghiya: “Này Meghiya, hãy đợi một chút, vì Ta đang một mình, cho đến khi có một Tỷ-kheo khác đến.”

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส วา ปติจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปติจโย. สเจ มํ ภควา อนุชานาติ, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ทุติยมฺปิ โข [Pg.118] ภควา อายสฺมนฺตํ เมฆิยํ เอตทโวจ – ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย, เอกกมฺหิ ตาว, ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

Lần thứ hai, Tôn giả Meghiya lại bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không còn việc gì phải làm thêm, cũng không cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn việc phải làm thêm, vẫn cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép con, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tu tập.” Lần thứ hai, Thế Tôn lại bảo Tôn giả Meghiya: “Này Meghiya, hãy đợi một chút, vì Ta đang một mình, cho đến khi có một Tỷ-kheo khác đến.”

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส วา ปติจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปติจโย. สเจ มํ ภควา อนุชานาติ, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘ปธานนฺติ โข, เมฆิย, วทมานํ กินฺติ วเทยฺยาม? ยสฺสทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

Lần thứ ba, Tôn giả Meghiya lại bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không còn việc gì phải làm thêm, cũng không cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn việc phải làm thêm, vẫn cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép con, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tu tập.” (Thế Tôn phán): “Này Meghiya, khi ông nói ‘nỗ lực tu tập’, chúng ta có thể nói gì được? Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là hợp thời.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน ตํ อมฺพวนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อมฺพวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ. อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก.

Rồi Tôn giả Meghiya từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải, rồi đi đến khu vườn xoài ấy. Sau khi đến, ngài đi vào khu vườn xoài và ngồi xuống dưới một gốc cây để an trú ban ngày. Bấy giờ, trong khi Tôn giả Meghiya đang an trú trong khu vườn xoài ấy, phần lớn có ba loại tư duy xấu xa, bất thiện khởi lên, đó là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.

อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา. อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกน’’.

Rồi Tôn giả Meghiya khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, chư hiền! Thật hy hữu thay, chư hiền! Ta quả thật đã do lòng tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia. Thế nhưng lại bị ba loại tư duy xấu xa, bất thiện này đeo đẳng, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.’

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา. อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ [Pg.119] วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกน’’’.

Rồi Tôn giả Meghiya, vào buổi chiều, sau khi rời khỏi nơi độc cư, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Meghiya đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, trong khi con đang trú tại khu rừng xoài kia, phần lớn có ba loại tư duy xấu xa, bất thiện khởi lên, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bạch Thế Tôn, con đã khởi lên ý nghĩ này: “Thật kỳ diệu thay, chư hiền! Thật hy hữu thay, chư hiền! Ta quả thật đã do lòng tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia. Thế nhưng lại bị ba loại tư duy xấu xa, bất thiện này đeo đẳng, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.”’

‘‘อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา ปญฺจ ธมฺมา ปริปากาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ?

‘Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, có năm pháp đưa đến sự thuần thục. Năm pháp ấy là gì?’

‘‘อิธ, เมฆิย, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปฐโม ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

‘Này Meghiya, ở đây, vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ nhất đưa đến sự thuần thục.’

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ทุติโย ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu là người có giới, sống được phòng hộ bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và thực hành các học giới. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ hai đưa đến sự thuần thục.’

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา, สนฺตุฏฺฐิกถา, ปวิเวกกถา, อสํสคฺคกถา, วีริยารมฺภกถา, สีลกถา, สมาธิกถา, ปญฺญากถา, วิมุตฺติกถา, วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา; เอวรูปาย กถาย นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อปริปากาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ตติโย ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu được nghe những câu chuyện có tác dụng làm cho phiền não hao mòn, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, hoàn toàn đưa đến sự nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn; tức là: câu chuyện về thiểu dục, tri túc, độc cư, không giao du, tinh cần tinh tấn, về giới, về định, về tuệ, về giải thoát, về giải thoát tri kiến. Vị ấy được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ ba đưa đến sự thuần thục.’

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ, อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ จตุตฺโถ ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; là người có sức mạnh, có sự nỗ lực kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các pháp thiện. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ tư đưa đến sự thuần thục.’

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปญฺจโม ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อิเม ปญฺจ ธมฺมา ปริปากาย สํวตฺตนฺติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu là người có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng đâm thủng phiền não, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ năm đưa đến sự thuần thục. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, năm pháp này đưa đến sự thuần thục.’

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ[Pg.120], เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ สีลวา ภวิสฺสติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหริสฺสติ, อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขิสฺสติ สิกฺขาปเทสุ.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ là người có giới, sẽ sống được phòng hộ bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, sẽ chấp nhận và thực hành các học giới.’

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา, สนฺตุฏฺฐิกถา, ปวิเวกกถา, อสํสคฺคกถา, วีริยารมฺภกถา, สีลกถา, สมาธิกถา, ปญฺญากถา, วิมุตฺติกถา, วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา; เอวรูปาย กถาย นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện có tác dụng làm cho phiền não hao mòn, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, hoàn toàn đưa đến sự nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn; tức là: câu chuyện về thiểu dục, tri túc, độc cư, không giao du, tinh cần tinh tấn, về giới, về định, về tuệ, về giải thoát, về giải thoát tri kiến; vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc.’

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ อารทฺธวีริโย วิหริสฺสติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; là người có sức mạnh, có sự nỗ lực kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các pháp thiện.’

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ ปญฺญวา ภวิสฺสติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ là người có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng đâm thủng phiền não, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.’

‘‘เตน จ ปน, เมฆิย, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร ธมฺมา อุตฺตริ ภาเวตพฺพา – อสุภา ภาเวตพฺพา ราคสฺส ปหานาย, เมตฺตา ภาเวตพฺพา พฺยาปาทสฺส ปหานาย, อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา วิตกฺกุปจฺเฉทาย, อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย. อนิจฺจสญฺญิโน หิ, เมฆิย, อนตฺตสญฺญา สณฺฐาติ, อนตฺตสญฺญี อสฺมิมานสมุคฺฆาตํ ปาปุณาติ ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิพฺพาน’’นฺติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu ấy sau khi đã an trú trong năm pháp này, nên tu tập thêm bốn pháp nữa: Nên tu tập pháp bất tịnh để đoạn trừ tham ái, nên tu tập tâm từ để đoạn trừ sân hận, nên tu tập niệm hơi thở vào ra để cắt đứt các tầm, nên tu tập tưởng vô thường để nhổ bật ngã mạn. Này Meghiya, vì rằng đối với người có tưởng vô thường, tưởng vô ngã được thiết lập. Người có tưởng vô ngã đạt đến sự nhổ bật ngã mạn, tức là Niết-bàn ngay trong hiện tại.’

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ขุทฺทา [Pg.121] วิตกฺกา สุขุมา วิตกฺกา,อนุคตา มนโส อุปฺปิลาวา ;

เอเต อวิทฺวา มนโส วิตกฺเก,หุรา หุรํ ธาวติ ภนฺตจิตฺโต.

Các tầm nhỏ nhặt, các tầm vi tế, đi theo tâm, làm tâm trôi nổi. Kẻ không biết các tầm của tâm này, với tâm trí hoang mang, chạy nhảy đây đó.

‘‘เอเต จ วิทฺวา มนโส วิตกฺเก,อาตาปิโย สํวรตี สตีมา;

อนุคเต มนโส อุปฺปิลาเว,อเสสเมเต ปชหาสิ พุทฺโธ’’ติ. ปฐมํ;

Và người biết rõ các tầm của tâm này, nhiệt tâm, chánh niệm, chế ngự chúng. Bậc giác ngộ đã từ bỏ hoàn toàn những thứ đi theo tâm, làm tâm trôi nổi này.

๒. อุทฺธตสุตฺตํ

2. Kinh Uddhata (Phóng Dật)

๓๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา กุสินารายํ วิหรติ อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู ภควโต อวิทูเร อรญฺญกุฏิกายํ วิหรนฺติ อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชานา อสมาหิตา วิพฺภนฺตจิตฺตา ปากตินฺทฺริยา.

32. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Kusinārā, tại Upavattana, trong rừng Sāla của dòng họ Malla. Lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ khưu trú trong một am thất trong rừng không xa Thế Tôn, tâm bị phóng dật, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời tạp loạn, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm trí hoang mang, các căn không được phòng hộ.

อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล ภิกฺขู อวิทูเร อรญฺญกุฏิกายํ วิหรนฺเต อุทฺธเต อุนฺนเฬ จปเล มุขเร วิกิณฺณวาเจ มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชาเน อสมาหิเต วิพฺภนฺตจิตฺเต ปากตินฺทฺริเย.

Thế Tôn đã thấy các vị tỳ khưu ấy đang trú trong am thất trong rừng không xa, với tâm bị phóng dật, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời tạp loạn, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm trí hoang mang, các căn không được phòng hộ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อรกฺขิเตน กาเยน, มิจฺฉาทิฏฺฐิหเตน จ;

ถินมิทฺธา ภิภูเตน, วสํ มารสฺส คจฺฉติ.

Với thân không được phòng hộ, bị tà kiến chi phối, và bị hôn trầm thụy miên xâm chiếm, người ấy rơi vào quyền lực của Ma vương.

‘‘ตสฺมา รกฺขิตจิตฺตสฺส, สมฺมาสงฺกปฺปโคจโร;

สมฺมาทิฏฺฐิปุเรกฺขาโร, ญตฺวาน อุทยพฺพยํ;

ถีนมิทฺธาภิภู ภิกฺขุ, สพฺพา ทุคฺคติโย ชเห’’ติ. ทุติยํ;

Do đó, hãy có tâm được phòng hộ, với chánh tư duy làm đối tượng, với chánh kiến đi trước. Vị tỳ khưu, sau khi biết rõ sự sanh diệt, chế ngự được hôn trầm thụy miên, sẽ từ bỏ tất cả các ác thú.

๓. โคปาลกสุตฺตํ

3. Kinh Gopālaka (Người Chăn Bò)

๓๓. เอวํ [Pg.122] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม เยน อญฺญตรํ รุกฺขมูลํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ.

33. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng tỳ khưu. Rồi Thế Tôn rời khỏi con đường, đi đến một gốc cây, và sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên một chỗ ngồi đã được soạn sẵn.

อถ โข อญฺญตโร โคปาลโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ โคปาลกํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ.

Lúc bấy giờ, có một người chăn bò đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, người ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ người chăn bò đang ngồi một bên ấy bằng một bài pháp thoại.

อถ โข โส โคปาลโก ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. อถ โข โส โคปาลโก ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

Rồi người chăn bò ấy, sau khi được Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, đã bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai, cùng với Tăng chúng tỳ khưu.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Rồi người chăn bò ấy, sau khi biết được sự chấp thuận của Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải, rồi ra đi.

อถ โข โส โคปาลโก ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปหูตํ อปฺโปทกปายสํ ปฏิยาทาเปตฺวา นวญฺจ สปฺปึ ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน ตสฺส โคปาลกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โส โคปาลโก พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ อปฺโปทกปายเสน นเวน จ สปฺปินา สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข โส โคปาลโก ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ โคปาลกํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต ตํ โคปาลกํ อญฺญตโร ปุริโส สีมนฺตริกาย ชีวิตา โวโรเปสิ.

Rồi người chăn bò ấy, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà của mình, đã cho chuẩn bị nhiều cháo sữa đặc và bơ tươi, rồi báo cho Thế Tôn biết thời gian: ‘Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’ Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng tỳ khưu đi đến nhà của người chăn bò ấy; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Rồi người chăn bò ấy, với chính tay mình, đã dâng cúng và làm cho Tăng chúng tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với cháo sữa đặc và bơ tươi. Rồi người chăn bò ấy, khi Thế Tôn đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, đã lấy một chỗ ngồi thấp hơn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn, sau khi chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ người chăn bò đang ngồi một bên ấy bằng một bài pháp thoại, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, một người đàn ông nào đó đã đoạt mạng sống của người chăn bò ấy ở khu vực giữa các làng.

อถ [Pg.123] โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘เยน, ภนฺเต, โคปาลเกน อชฺช พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ อปฺโปทกปายเสน นเวน จ สปฺปินา สหตฺถา สนฺตปฺปิโต สมฺปวาริโต โส กิร, ภนฺเต, โคปาลโก อญฺญตเรน ปุริเสน สีมนฺตริกาย ชีวิตา โวโรปิโต’’ติ.

Rồi nhiều vị tỳ khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, các vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, người chăn bò mà hôm nay đã dâng cúng và làm cho Tăng chúng tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với cháo sữa đặc và bơ tươi bằng chính tay mình, nghe nói người chăn bò ấy, bạch Thế Tôn, đã bị một người đàn ông nào đó đoạt mạng sống ở khu vực giữa các làng.’

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ทิโส ทิสํ ยํ ตํ กยิรา, เวรี วา ปน เวรินํ;

มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ, ปาปิโย นํ ตโต กเร’’ติ. ตติยํ;

Điều gì kẻ thù làm cho kẻ thù, hay kẻ oán địch làm cho kẻ oán địch; tâm hướng sai lầm có thể làm cho người ấy điều tồi tệ hơn thế nữa.

๔. ยกฺขปหารสุตฺตํ

4. Kinh Yakkhapahāra (Dạ Xoa Đả Kích)

๓๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน กโปตกนฺทรายํ วิหรนฺติ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ชุณฺหาย รตฺติยา นโวโรปิเตหิ เกเสหิ อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ อญฺญตรํ สมาธึ สมาปชฺชิตฺวา.

34. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Mahāmoggallāna đang trú tại Kapotakandarā. Và lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, vào một đêm trăng sáng, với tóc vừa mới cạo, đang ngồi ngoài trời, nhập vào một định nào đó.

เตน โข ปน สมเยน ทฺเว ยกฺขา สหายกา อุตฺตราย ทิสาย ทกฺขิณํ ทิสํ คจฺฉนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อทฺทสํสุ โข เต ยกฺขา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ชุณฺหาย รตฺติยา นโวโรปิเตหิ เกเสหิ อพฺโภกาเส นิสินฺนํ. ทิสฺวาน เอโก ยกฺโข ทุติยํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ, สมฺม, อิมสฺส สมณสฺส สีเส ปหารํ ทาตุ’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, สมฺม, มา สมณํ อาสาเทสิ. อุฬาโร โส, สมฺม, สมโณ มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ.

Vào lúc bấy giờ, có hai dạ-xoa là bạn đồng hành đang đi từ phương bắc đến phương nam vì một công việc nào đó. Hai vị dạ-xoa ấy đã trông thấy trưởng lão Sāriputta đang ngồi ngoài trời trong một đêm trăng sáng, với mái tóc vừa mới được cạo. Sau khi trông thấy, một dạ-xoa đã nói với dạ-xoa thứ hai rằng: “Này bạn, tôi khởi ý muốn đánh một cái vào đầu của vị sa-môn này.” Khi được nói vậy, dạ-xoa kia đã nói với dạ-xoa này rằng: “Thôi đi, này bạn, đừng xúc phạm đến vị sa-môn. Này bạn, vị sa-môn ấy là bậc cao thượng, có đại thần lực, có đại oai lực.”

ทุติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ, สมฺม, อิมสฺส สมณสฺส สีเส ปหารํ ทาตุ’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, สมฺม, มา สมณํ อาสาเทสิ. อุฬาโร โส, สมฺม, สมโณ มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ. ตติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ, สมฺม, อิมสฺส สมณสฺส สีเส ปหารํ [Pg.124] ทาตุ’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, สมฺม, มา สมณํ อาสาเทสิ. อุฬาโร โส, สมฺม, สมโณ มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ.

Lần thứ hai, dạ-xoa ấy lại nói với dạ-xoa kia rằng: “Này bạn, tôi khởi ý muốn đánh một cái vào đầu của vị sa-môn này.” Lần thứ hai, dạ-xoa kia lại nói với dạ-xoa này rằng: “Thôi đi, này bạn, đừng xúc phạm đến vị sa-môn. Này bạn, vị sa-môn ấy là bậc cao thượng, có đại thần lực, có đại oai lực.” Lần thứ ba, dạ-xoa ấy lại nói với dạ-xoa kia rằng: “Này bạn, tôi khởi ý muốn đánh một cái vào đầu của vị sa-môn này.” Lần thứ ba, dạ-xoa kia lại nói với dạ-xoa này rằng: “Thôi đi, này bạn, đừng xúc phạm đến vị sa-môn. Này bạn, vị sa-môn ấy là bậc cao thượng, có đại thần lực, có đại oai lực.”

อถ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ อนาทิยิตฺวา อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส สีเส ปหารํ อทาสิ. ตาว มหา ปหาโร อโหสิ, อปิ เตน ปหาเรน สตฺตรตนํ วา อฑฺฒฏฺฐมรตนํ วา นาคํ โอสาเทยฺย, มหนฺตํ วา ปพฺพตกูฏํ ปทาเลยฺย. อถ จ ปน โส ยกฺโข ‘ฑยฺหามิ ฑยฺหามี’ติ วตฺวา ตตฺเถว มหานิรยํ อปตาสิ.

Bấy giờ, dạ-xoa ấy không nghe theo lời của dạ-xoa kia, đã đánh một cái vào đầu của trưởng lão Sāriputta. Cú đánh ấy thật là mạnh, mạnh đến nỗi với cú đánh ấy có thể làm cho một con voi cao bảy hoặc bảy thước rưỡi lún xuống đất, hoặc có thể làm cho một đỉnh núi lớn bị vỡ tan. Và rồi, dạ-xoa ấy, sau khi la lên: “Ta đang bị cháy! Ta đang bị cháy!”, đã rơi vào đại địa ngục ngay tại chỗ ấy.

อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เตน ยกฺเขน อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส สีเส ปหารํ ทียมานํ. ทิสฺวา เยน อายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ เต, อาวุโส, ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ น กิญฺจิ ทุกฺข’’นฺติ? ‘‘ขมนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, ยาปนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน; อปิ จ เม สีสํ โถกํ ทุกฺข’’นฺติ.

Trưởng lão Mahāmoggallāna, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt của loài người, đã trông thấy dạ-xoa ấy đang đánh một cái vào đầu của trưởng lão Sāriputta. Sau khi trông thấy, ngài đã đi đến chỗ trưởng lão Sāriputta; sau khi đến, ngài đã nói với trưởng lão Sāriputta rằng: “Này hiền hữu, hiền hữu có kham nhẫn được không, có chịu đựng được không, có chút khổ não nào không?” “Này hiền hữu Moggallāna, tôi kham nhẫn được, này hiền hữu Moggallāna, tôi chịu đựng được; tuy nhiên, đầu của tôi có hơi đau một chút.”

‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อพฺภุตํ, อาวุโส สาริปุตฺต! ยาว มหิทฺธิโก อายสฺมา สาริปุตฺโต มหานุภาโว! อิธ เต, อาวุโส สาริปุตฺต, อญฺญตโร ยกฺโข สีเส ปหารํ อทาสิ. ตาว มหา ปหาโร อโหสิ, อปิ เตน ปหาเรน สตฺตรตนํ วา อฑฺฒฏฺฐมรตนํ วา นาคํ โอสาเทยฺย, มหนฺตํ วา ปพฺพตกูฏํ ปทาเลยฺย, อถ จ ปนายสฺมา สาริปุตฺโต เอวมาห – ‘ขมนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, ยาปนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน; อปิ จ เม สีสํ โถกํ ทุกฺข’’’นฺติ.

“Thật là hy hữu, này hiền hữu Sāriputta, thật là vi diệu, này hiền hữu Sāriputta! Trưởng lão Sāriputta thật có đại thần lực, thật có đại oai lực! Này hiền hữu Sāriputta, ở đây, một dạ-xoa nào đó đã đánh một cái vào đầu của hiền hữu. Cú đánh ấy thật là mạnh, mạnh đến nỗi với cú đánh ấy có thể làm cho một con voi cao bảy hoặc bảy thước rưỡi lún xuống đất, hoặc có thể làm cho một đỉnh núi lớn bị vỡ tan. Thế mà trưởng lão Sāriputta lại nói như vầy: ‘Này hiền hữu Moggallāna, tôi kham nhẫn được, này hiền hữu Moggallāna, tôi chịu đựng được; tuy nhiên, đầu của tôi có hơi đau một chút.’”

‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, อพฺภุตํ, อาวุโส โมคฺคลฺลาน! ยาว มหิทฺธิโก อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน มหานุภาโว ยตฺร หิ นาม ยกฺขมฺปิ ปสฺสิสฺสติ! มยํ ปเนตรหิ ปํสุปิสาจกมฺปิ น ปสฺสามา’’ติ.

“Thật là hy hữu, này hiền hữu Moggallāna, thật là vi diệu, này hiền hữu Moggallāna! Trưởng lão Mahāmoggallāna thật có đại thần lực, thật có đại oai lực, đến nỗi có thể trông thấy được cả dạ-xoa! Còn chúng tôi đây, hiện nay ngay cả một con quỷ đất cũng không trông thấy.”

อสฺโสสิ โข ภควา ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย เตสํ อุภินฺนํ มหานาคานํ อิมํ เอวรูปํ กถาสลฺลาปํ.

Đức Thế Tôn, với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt hơn tai của loài người, đã nghe được cuộc đàm luận như thế này của hai vị đại long tượng ấy.

อถ [Pg.125] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺส เสลูปมํ จิตฺตํ, ฐิตํ นานุปกมฺปติ;

วิรตฺตํ รชนีเยสุ, โกปเนยฺเย น กุปฺปติ;

ยสฺเสวํ ภาวิตํ จิตฺตํ, กุโต ตํ ทุกฺขเมสฺสตี’’ติ. จตุตฺถํ;

“Vị nào có tâm vững chắc, không lay động, tựa như tảng đá; không luyến ái đối với các pháp khả ái, không sân hận đối với các pháp khả sân; vị nào có tâm được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu có thể đến với vị ấy?” Phẩm thứ tư.

๕. นาคสุตฺตํ

5. Kinh Con Voi

๓๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา อากิณฺโณ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขูนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรติ. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ ภิกฺขูหิ ภิกฺขูนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรามิ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’’นฺติ.

35. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Vào lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn trú trong cảnh đông đúc, với các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Vì đông đúc, Ngài trú không được thoải mái, không được an lạc. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã khởi lên ý nghĩ này: “Ta hiện nay đang trú trong cảnh đông đúc, với các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Vì đông đúc, Ta trú không được thoải mái, không được an lạc. Sẽ tốt biết bao nếu Ta sống một mình, tách khỏi hội chúng.”

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย โกสมฺพึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. โกสมฺพิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต สามํ เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อนามนฺเตตฺวา อุปฏฺฐากํ อนปโลเกตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ เอโก อทุติโย เยน ปาลิเลยฺยกํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน ปาลิเลยฺยกํ ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ปาลิเลยฺยเก วิหรติ รกฺขิตวนสณฺเฑ ภทฺทสาลมูเล.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, cầm y bát, đi vào thành Kosambī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kosambī, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, Ngài tự mình dọn dẹp chỗ ở, cầm y bát, không gọi thị giả, không báo cho chúng tỳ-khưu, một mình không có người thứ hai, Ngài đã du hành đến Pālileyyaka. Lần lượt du hành, Ngài đã đến Pālileyyaka. Tại đấy, Đức Thế Tôn trú ở Pālileyyaka, trong khu rừng được bảo vệ, dưới gốc cây sāla tốt đẹp.

อญฺญตโรปิ โข หตฺถินาโค อากิณฺโณ วิหรติ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ. ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทติ, โอภคฺโคภคฺคญฺจสฺส สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, อาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวติ, โอคาหา จสฺส อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ. อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรติ. อถ โข ตสฺส หตฺถินาคสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, อาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส [Pg.126] หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ, อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรามิ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’’นฺติ.

Lại nữa, có một con voi chúa sống chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ. Nó phải ăn cỏ đã bị gãy ngọn, và cành lá do nó bẻ gãy thì bị (những con voi khác) ăn mất, nó phải uống nước đục, và khi nó từ bến nước đi lên thì bị các con voi cái đi đến cọ xát thân mình. Nó sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Bấy giờ, con voi chúa ấy đã suy nghĩ như vầy: – ‘Hiện nay, ta đang sống chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ, ta phải ăn cỏ đã bị gãy ngọn, và cành lá do ta bẻ gãy thì bị (những con voi khác) ăn mất, ta phải uống nước đục, và khi ta từ bến nước đi lên thì bị các con voi cái đi đến cọ xát thân mình. Ta sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Vậy thì, tốt hơn là ta nên sống một mình, tách khỏi bầy đàn.’

อถ โข โส หตฺถินาโค ยูถา อปกฺกมฺม เยน ปาลิเลยฺยกํ รกฺขิตวนสณฺโฑ ภทฺทสาลมูลํ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. ตตฺร สุทํ โส หตฺถินาโค ยสฺมึ ปเทเส ภควา วิหรติ ตํ ปเทสํ อปฺปหริตํ กโรติ, โสณฺฑาย จ ภควโต ปานียํ ปริโภชนียํ อุปฏฺฐาเปติ.

Bấy giờ, con voi chúa ấy đã rời khỏi bầy đàn, đi đến khu rừng được bảo vệ Pārileyyaka, dưới gốc cây Bhaddasāla, nơi đức Thế Tôn đang ở. Ở tại nơi ấy, con voi chúa đã dọn dẹp sạch sẽ cỏ xanh ở khu vực mà đức Thế Tôn đang trú ngụ, và dùng vòi để dâng nước uống và nước dùng cho đức Thế Tôn.

อถ โข ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อหํ โข ปุพฺเพ อากิณฺโณ วิหาสึ ภิกฺขูหิ ภิกฺขูนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ, อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหาสึ. โสมฺหิ เอตรหิ อนากิณฺโณ วิหรามิ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ, อนากิณฺโณ สุขํ ผาสุ วิหรามี’’ติ.

Bấy giờ, khi đức Thế Tôn đang ở nơi thanh vắng, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm của ngài: – ‘Trước đây, ta đã sống chung đụng với các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Ta đã sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Còn hiện nay, ta đang sống không chung đụng với các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Ta đang sống không chung đụng, an lạc, thoải mái.’

ตสฺสปิ โข หตฺถินาคสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อหํ โข ปุพฺเพ อากิณฺโณ วิหาสึ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทึ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทึสุ, อาวิลานิ จ ปานียานิ อปายึ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย อคมํสุ, อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหาสึ. โสมฺหิ เอตรหิ อนากิณฺโณ วิหรามิ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, อจฺฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ น ขาทนฺติ, อนาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย น กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ, อนากิณฺโณ สุขํ ผาสุ วิหรามี’’ติ.

Và con voi chúa ấy cũng có suy nghĩ khởi lên trong tâm như vầy: – ‘Trước đây, ta đã sống chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ, ta phải ăn cỏ đã bị gãy ngọn, và cành lá do ta bẻ gãy thì bị (những con voi khác) ăn mất, ta phải uống nước đục, và khi ta từ bến nước đi lên thì bị các con voi cái đi đến cọ xát thân mình. Ta đã sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Còn hiện nay, ta đang sống không chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ, ta được ăn cỏ không bị gãy ngọn, và cành lá do ta bẻ gãy thì không bị (những con voi khác) ăn mất, ta được uống nước không bị vẩn đục, và khi ta từ bến nước đi lên thì các con voi cái không đi đến cọ xát thân mình. Ta đang sống không chung đụng, an lạc, thoải mái.’

อถ โข ภควา อตฺตโน จ ปวิเวกํ วิทิตฺวา ตสฺส จ หตฺถินาคสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được sự độc cư của chính mình và dùng tâm của mình để biết được suy nghĩ trong tâm của con voi chúa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘เอตํ [Pg.127] นาคสฺส นาเคน, อีสาทนฺตสฺส หตฺถิโน;

สเมติ จิตฺตํ จิตฺเตน, ยเทโก รมตี มโน’’ติ. ปญฺจมํ;

‘Tâm của voi chúa (Phật) và tâm của voi chúa (thú), con vật có ngà cong như cây đòn ách, đã tương hợp với nhau, vì cả hai đều có tâm hoan hỷ trong sự độc cư.’ (Kinh thứ năm)

๖. ปิณฺโฑลสุตฺตํ

6. Kinh Piṇḍola

๓๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ปิณฺโฑลภารทฺวาโช ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อารญฺญิโก ปิณฺฑปาติโก ปํสุกูลิโก เตจีวริโก อปฺปิจฺโฉ สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต อสํสฏฺโฐ อารทฺธวีริโย ธุตวาโท อธิจิตฺตมนุยุตฺโต.

36. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jeta. Vào lúc ấy, trưởng lão Piṇḍolabhāradvāja đang ngồi không xa đức Thế Tôn, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị sống ở rừng, đi khất thực, mặc y phấn tảo, chỉ dùng ba y, ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, là người thuyết giảng về các pháp đầu-đà, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ ปิณฺโฑลภารทฺวาชํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อารญฺญิกํ ปิณฺฑปาติกํ ปํสุกูลิกํ เตจีวริกํ อปฺปิจฺฉํ สนฺตุฏฺฐํ ปวิวิตฺตํ อสํสฏฺฐํ อารทฺธวีริยํ ธุตวาทํ อธิจิตฺตมนุยุตฺตํ.

Đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Piṇḍolabhāradvāja đang ngồi không xa, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị sống ở rừng, đi khất thực, mặc y phấn tảo, chỉ dùng ba y, ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, là người thuyết giảng về các pháp đầu-đà, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được sự việc này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อนูปวาโท อนูปฆาโต, ปาติโมกฺเข จ สํวโร;

มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ, ปนฺตญฺจ สยนาสนํ;

อธิจิตฺเต จ อาโยโค, เอตํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

‘Không phỉ báng, không não hại, thu thúc trong giới bổn Pātimokkha, biết tiết độ trong ăn uống, trú ở nơi vắng vẻ, chuyên tâm vào tăng thượng tâm – đây là lời giáo huấn của chư Phật.’ (Kinh thứ sáu)

๗. สาริปุตฺตสุตฺตํ

7. Kinh Sāriputta

๓๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อปฺปิจฺโฉ สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต อสํสฏฺโฐ อารทฺธวีริโย อธิจิตฺตมนุยุตฺโต.

37. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jeta. Vào lúc ấy, trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa đức Thế Tôn, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

อทฺทสา [Pg.128] โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อปฺปิจฺฉํ สนฺตุฏฺฐํ ปวิวิตฺตํ อสํสฏฺฐํ อารทฺธวีริยํ อธิจิตฺตมนุยุตฺตํ.

Đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được sự việc này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อธิเจตโส อปฺปมชฺชโต,มุนิโน โมนปเถสุ สิกฺขโต;

โสกา น ภวนฺติ ตาทิโน,อุปสนฺตสฺส สทา สตีมโต’’ติ. สตฺตมํ;

‘Vị mâu-ni có tăng thượng tâm, không dễ duôi, tu tập trên các con đường của bậc thánh; vị ấy, bậc như vậy, người đã an tịnh, luôn luôn chánh niệm, thì không có các sầu muộn.’ (Kinh thứ bảy)

๘. สุนฺทรีสุตฺตํ

8. Kinh Sundarī

๓๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อญฺญติตฺถิยา ปน ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ.

38. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana của trưởng giả Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được các vật dụng y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Tăng chúng cũng được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được các vật dụng y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Còn các du sĩ ngoại đạo thì không được cung kính, không được trọng vọng, không được tôn kính, không được cúng dường, không được đảnh lễ, và không nhận được các vật dụng y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

อถ โข เต อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต สกฺการํ อสหมานา ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ เยน สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา สุนฺทรึ ปริพฺพาชิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘อุสฺสหสิ ตฺวํ, ภคินิ, ญาตีนํ อตฺถํ กาตุ’’นฺติ? ‘‘กฺยาหํ, อยฺยา, กโรมิ? กึ มยา น สกฺกา กาตุํ? ชีวิตมฺปิ เม ปริจฺจตฺตํ ญาตีนํ อตฺถายา’’ติ.

Khi ấy, các du sĩ ngoại đạo ấy, do không thể kham nhẫn sự cung kính đối với đức Thế Tôn và Tăng chúng, đã đi đến chỗ nữ du sĩ Sundarī; sau khi đến, họ nói với nữ du sĩ Sundarī lời này: "Này chị, chị có thể làm lợi ích cho các quyến thuộc không?" "Thưa các ngài, tôi phải làm gì? Có việc gì mà tôi không thể làm được? Vì lợi ích của các quyến thuộc, ngay cả mạng sống của tôi cũng có thể từ bỏ."

‘‘เตน หิ, ภคินิ, อภิกฺขณํ เชตวนํ คจฺฉาหี’’ติ. ‘‘เอวํ, อยฺยา’’ติ โข สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ปฏิสฺสุตฺวา อภิกฺขณํ เชตวนํ อคมาสิ.

"Vậy thì, này chị, hãy thường xuyên đi đến Jetavana." "Vâng, thưa các ngài." Nữ du sĩ Sundarī sau khi vâng lời các du sĩ ngoại đạo ấy, đã thường xuyên đi đến Jetavana.

ยทา [Pg.129] เต อญฺญึสุ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา – ‘‘โวทิฏฺฐา โข สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา พหุชเนน อภิกฺขณํ เชตวนํ คจฺฉตี’’ติ. อถ นํ ชีวิตา โวโรเปตฺวา ตตฺเถว เชตวนสฺส ปริขากูเป นิกฺขิปิตฺวา เยน ราชา ปเสนทิ โกสโล เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยา สา, มหาราช, สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา; สา โน น ทิสฺสตี’’ติ. ‘‘กตฺถ ปน ตุมฺเห อาสงฺกถา’’ติ? ‘‘เชตวเน, มหาราชา’’ติ. ‘‘เตน หิ เชตวนํ วิจินถา’’ติ.

Khi các du sĩ ngoại đạo ấy biết rằng: "Nữ du sĩ Sundarī đã được nhiều người thấy thường xuyên đi đến Jetavana," khi ấy, họ đã giết cô ấy rồi vứt xác vào trong con mương của vườn Jetavana, sau đó đi đến chỗ vua Pasenadi nước Kosala; sau khi đến, họ nói với vua Pasenadi nước Kosala lời này: "Tâu đại vương, nữ du sĩ Sundarī của chúng tôi đã không còn thấy nữa." "Các ông nghi ngờ ở đâu?" "Tâu đại vương, ở Jetavana." "Vậy thì hãy tìm kiếm ở Jetavana."

อถ โข เต อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เชตวนํ วิจินิตฺวา ยถานิกฺขิตฺตํ ปริขากูปา อุทฺธริตฺวา มญฺจกํ อาโรเปตฺวา สาวตฺถึ ปเวเสตฺวา รถิยาย รถิยํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ อุปสงฺกมิตฺวา มนุสฺเส อุชฺฌาเปสุํ –

Khi ấy, các du sĩ ngoại đạo ấy, sau khi tìm kiếm ở Jetavana, đã lấy xác ra từ con mương như đã vứt, đặt lên một cái cáng, mang vào thành Sāvatthī, rồi đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, và khiến cho dân chúng phẫn nộ:

‘‘ปสฺสถายฺยา สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ กมฺมํ! อลชฺชิโน อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มุสาวาทิโน อพฺรหฺมจาริโน. อิเม หิ นาม ธมฺมจาริโน สมจาริโน พฺรหฺมจาริโน สจฺจวาทิโน สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา ปฏิชานิสฺสนฺติ! นตฺถิ อิเมสํ สามญฺญํ, นตฺถิ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. นฏฺฐํ อิเมสํ สามญฺญํ, นฏฺฐํ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. กุโต อิเมสํ สามญฺญํ, กุโต อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ? อปคตา อิเม สามญฺญา, อปคตา อิเม พฺรหฺมญฺญา. กถญฺหิ นาม ปุริโส ปุริสกิจฺจํ กริตฺวา อิตฺถึ ชีวิตา โวโรเปสฺสตี’’ติ!

"Này các ngài, hãy xem việc làm của các sa-môn Thích tử! Các sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn, ác giới, theo tà pháp, nói dối, không sống phạm hạnh. Vậy mà họ lại tự nhận là người sống theo Chánh pháp, sống bình đẳng, sống phạm hạnh, nói lời chân thật, có giới hạnh, có thiện pháp! Họ không có sa-môn hạnh, họ không có phạm hạnh. Sa-môn hạnh của họ đã bị hủy hoại, phạm hạnh của họ đã bị hủy hoại. Sa-môn hạnh của họ ở đâu, phạm hạnh của họ ở đâu? Họ đã từ bỏ sa-môn hạnh, họ đã từ bỏ phạm hạnh. Làm sao một người đàn ông, sau khi làm việc của đàn ông, lại có thể giết một người phụ nữ?"

เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยํ มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ –

Vào lúc bấy giờ, ở Sāvatthī, người dân khi thấy các vị tỳ-khưu liền dùng những lời lẽ không xứng đáng, thô tục để mắng nhiếc, phỉ báng, làm phiền, và quấy nhiễu:

‘‘อลชฺชิโน อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มุสาวาทิโน อพฺรหฺมจาริโน. อิเม หิ นาม ธมฺมจาริโน สมจาริโน พฺรหฺมจาริโน สจฺจวาทิโน สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา ปฏิชานิสฺสนฺติ! นตฺถิ อิเมสํ สามญฺญํ, นตฺถิ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. นฏฺฐํ อิเมสํ สามญฺญํ, นฏฺฐํ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. กุโต อิเมสํ สามญฺญํ, กุโต อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ? อปคตา อิเม สามญฺญา, อปคตา อิเม พฺรหฺมญฺญา. กถญฺหิ นาม ปุริโส ปุริสกิจฺจํ กริตฺวา อิตฺถึ ชีวิตา โวโรเปสฺสตี’’ติ!

"Các sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn, ác giới, theo tà pháp, nói dối, không sống phạm hạnh. Vậy mà họ lại tự nhận là người sống theo Chánh pháp, sống bình đẳng, sống phạm hạnh, nói lời chân thật, có giới hạnh, có thiện pháp! Họ không có sa-môn hạnh, họ không có phạm hạnh. Sa-môn hạnh của họ đã bị hủy hoại, phạm hạnh của họ đã bị hủy hoại. Sa-môn hạnh của họ ở đâu, phạm hạnh của họ ở đâu? Họ đã từ bỏ sa-môn hạnh, họ đã từ bỏ phạm hạnh. Làm sao một người đàn ông, sau khi làm việc của đàn ông, lại có thể giết một người phụ nữ?"

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา [Pg.130] เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

Khi ấy, nhiều vị tỳ-khưu vào buổi sáng, đắp y, mang theo y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, trở về từ nơi khất thực, các vị ấy đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Các vị tỳ-khưu ấy, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với đức Thế Tôn lời này:

‘‘เอตรหิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยํ มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ – ‘อลชฺชิโน อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มุสาวาทิโน อพฺรหฺมจาริโน. อิเม หิ นาม ธมฺมจาริโน สมจาริโน พฺรหฺมจาริโน สจฺจวาทิโน สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา ปฏิชานิสฺสนฺติ. นตฺถิ อิเมสํ สามญฺญํ, นตฺถิ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. นฏฺฐํ อิเมสํ สามญฺญํ, นฏฺฐํ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. กุโต อิเมสํ สามญฺญํ, กุโต อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ? อปคตา อิเม สามญฺญา, อปคตา อิเม พฺรหฺมญฺญา. กถญฺหิ นาม ปุริโส ปุริสกิจฺจํ กริตฺวา อิตฺถึ ชีวิตา โวโรเปสฺสตี’’’ติ!

"Bạch Thế Tôn, hiện nay, ở Sāvatthī, người dân khi thấy các vị tỳ-khưu liền dùng những lời lẽ không xứng đáng, thô tục để mắng nhiếc, phỉ báng, làm phiền, và quấy nhiễu: 'Các sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn, ác giới, theo tà pháp, nói dối, không sống phạm hạnh. Vậy mà họ lại tự nhận là người sống theo Chánh pháp, sống bình đẳng, sống phạm hạnh, nói lời chân thật, có giới hạnh, có thiện pháp! Họ không có sa-môn hạnh, họ không có phạm hạnh. Sa-môn hạnh của họ đã bị hủy hoại, phạm hạnh của họ đã bị hủy hoại. Sa-môn hạnh của họ ở đâu, phạm hạnh của họ ở đâu? Họ đã từ bỏ sa-môn hạnh, họ đã từ bỏ phạm hạnh. Làm sao một người đàn ông, sau khi làm việc của đàn ông, lại có thể giết một người phụ nữ?'"

‘‘เนโส, ภิกฺขเว, สทฺโท จิรํ ภวิสฺสติ สตฺตาหเมว ภวิสฺสติ. สตฺตาหสฺส อจฺจเยน อนฺตรธายิสฺสติ. เตน หิ, ภิกฺขเว, เย มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ, เต ตุมฺเห อิมาย คาถาย ปฏิโจเทถ –

"Này các tỳ-khưu, tiếng ồn này sẽ không kéo dài, nó sẽ chỉ tồn tại trong bảy ngày. Sau bảy ngày, nó sẽ biến mất. Vậy thì, này các tỳ-khưu, những người nào khi thấy các vị tỳ-khưu liền dùng những lời lẽ không xứng đáng, thô tục để mắng nhiếc, phỉ báng, làm phiền, và quấy nhiễu, các con hãy dùng bài kệ này để phản bác lại họ:

‘‘‘อภูตวาที นิรยํ อุเปติ,โย วาปิ กตฺวา น กโรมิ จาห;

อุโภปิ เต เปจฺจ สมา ภวนฺติ,นิหีนกมฺมา มนุชา ปรตฺถา’’’ติ.

"'Người nói lời không thật sẽ đi đến địa ngục, và cả người đã làm (việc ác) mà lại nói 'tôi không làm'. Cả hai người ấy, là những người có hành vi thấp hèn, sau khi chết, ở đời sau, đều như nhau.'"

อถ โข เต ภิกฺขู ภควโต สนฺติเก อิมํ คาถํ ปริยาปุณิตฺวา เย มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ เต อิมาย คาถาย ปฏิโจเทนฺติ –

Bấy giờ, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi học thuộc lòng bài kệ này nơi đức Thế Tôn, đã dùng bài kệ này để phản bác lại những người mà khi thấy các vị Tỳ khưu đã mắng nhiếc, phỉ báng, quấy rầy, hãm hại bằng những lời lẽ không xứng đáng của bậc thiện nhân, thô lỗ.

‘‘อภูตวาที นิรยํ อุเปติ,โย วาปิ กตฺวา น กโรมิจาห;

อุโภปิ เต เปจฺจ สมา ภวนฺติ,นิหีนกมฺมา มนุชา ปรตฺถา’’ติ.

“Người nói lời không thật, sẽ đi đến địa ngục. Và người nào đã làm việc ác mà nói rằng: ‘Tôi không làm’. Cả hai người ấy, là những người có hành vi hạ liệt, sau khi chết, sẽ trở thành giống nhau ở thế giới bên kia (cùng sanh vào địa ngục).”

มนุสฺสานํ [Pg.131] เอตทโหสิ – ‘‘อการกา อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา. นยิเมหิ กตํ. สปนฺติเม สมณา สกฺยปุตฺติยา’’ติ. เนว โส สทฺโท จิรํ อโหสิ. สตฺตาหเมว อโหสิ. สตฺตาหสฺส อจฺจเยน อนฺตรธายิ.

Những người dân đã có ý nghĩ này: “Các vị Sa-môn Thích tử này không phải là người làm. Việc này không phải do các vị ấy làm. Các vị Sa-môn Thích tử này đang nguyền rủa.” Tiếng đồn ấy đã không tồn tại lâu. Nó chỉ tồn tại trong bảy ngày. Sau khi bảy ngày trôi qua, nó đã biến mất.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควโต เอตทโวจุํ –

Bấy giờ, đông đảo các vị Tỳ khưu đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị Tỳ khưu ấy đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ ภนฺเต ภควตา – ‘เนโส, ภิกฺขเว, สทฺโท จิรํ ภวิสฺสติ. สตฺตาหเมว ภวิสฺสติ. สตฺตาหสฺส อจฺจเยน อนฺตรธายิสฺสตี’ติ. อนฺตรหิโต โส, ภนฺเต, สทฺโท’’ติ.

“Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Lời này đã được đức Thế Tôn khéo nói biết bao, bạch Thế Tôn: ‘Này các Tỳ khưu, tiếng đồn ấy sẽ không tồn tại lâu. Nó sẽ chỉ tồn tại trong bảy ngày. Sau khi bảy ngày trôi qua, nó sẽ biến mất.’ Bạch Thế Tôn, tiếng đồn ấy đã biến mất rồi.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ตุทนฺติ วาจาย ชนา อสญฺญตา,สเรหิ สงฺคามคตํว กุญฺชรํ;

สุตฺวาน วากฺยํ ผรุสํ อุทีริตํ,อธิวาสเย ภิกฺขุ อทุฏฺฐจิตฺโต’’ติ. อฏฺฐมํ;

“Những người không tự chủ dùng lời nói để đâm chọc, như con voi lâm trận bị (đâm chọc) bằng các mũi tên. Sau khi nghe lời nói thô lỗ được thốt ra, vị Tỳ khưu với tâm không sân hận nên kham nhẫn.” Hết bài kinh thứ tám.

๙. อุปเสนสุตฺตํ

9. Kinh Upasena

๓๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข อายสฺมโต อุปเสนสฺส วงฺคนฺตปุตฺตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม, สตฺถา จ เม ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ; สฺวากฺขาเต จมฺหิ ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต; สพฺรหฺมจาริโน จ เม สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา; สีเลสุ จมฺหิ ปริปูรการี; สุสมาหิโต จมฺหิ เอกคฺคจิตฺโต; อรหา จมฺหิ ขีณาสโว; มหิทฺธิโก จมฺหิ มหานุภาโว. ภทฺทกํ เม ชีวิตํ, ภทฺทกํ มรณ’’นฺติ.

39. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trong khi Tôn giả Upasena, con của bà-la-môn Vaṅganta, đang ở một mình nơi thanh vắng, độc cư, một tư duy như vầy đã khởi lên trong tâm: “Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Bậc Đạo Sư của ta là đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và ta đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình trong Giáo pháp và Giới luật được khéo thuyết giảng này; và các vị đồng phạm hạnh của ta là những người có giới hạnh, có thiện pháp; và ta là người thực hành viên mãn các giới; và ta là người có tâm định tĩnh, nhất tâm; và ta là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc; và ta là người có đại thần lực, có đại oai lực. Sự sống của ta thật tốt đẹp, cái chết của ta thật tốt đẹp.”

อถ โข ภควา อายสฺมโต อุปเสนสฺส วงฺคนฺตปุตฺตสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, với tâm của mình, biết được tư duy trong tâm của Tôn giả Upasena, con của bà-la-môn Vaṅganta, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยํ [Pg.132] ชีวิตํ น ตปติ, มรณนฺเต น โสจติ;

ส เว ทิฏฺฐปโท ธีโร, โสกมชฺเฌ น โสจติ.

“Người nào không bị sự sống làm cho phiền muộn, không sầu bi khi cái chết đến gần; vị ấy quả là bậc hiền trí đã thấy được đạo lộ (Niết-bàn), không sầu muộn giữa những người sầu muộn.

‘‘อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส, สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน;

วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร, นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว’’ติ. นวมํ;

“Đối với vị Tỳ khưu đã cắt đứt ái dục trong các cõi hữu, có tâm an tịnh; vòng luân hồi sanh tử đã được đoạn tận; không còn tái sanh cho vị ấy nữa.” Hết bài kinh thứ chín.

๑๐. สาริปุตฺตอุปสมสุตฺตํ

10. Kinh Sāriputta Upasama (Sự An Tịnh của Ngài Sāriputta)

๔๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน อุปสมํ ปจฺจเวกฺขมาโน.

40. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đang ngồi không xa đức Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân ngay thẳng, đang quán xét về sự an tịnh của chính mình.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน อุปสมํ ปจฺจเวกฺขมานํ.

Đức Thế Tôn đã thấy Tôn giả Sāriputta đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân ngay thẳng, đang quán xét về sự an tịnh của chính mình.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อุปสนฺตสนฺตจิตฺตสฺส, เนตฺติจฺฉินฺนสฺส ภิกฺขุโน;

วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร, มุตฺโต โส มารพนฺธนา’’ติ. ทสมํ;

“Đối với vị Tỳ khưu có tâm an tịnh, vắng lặng, đã cắt đứt dây dẫn (ái dục); vòng luân hồi sanh tử đã được đoạn tận; vị ấy được giải thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương.” Hết bài kinh thứ mười.

เมฆิยวคฺโค จตุตฺโถ นิฏฺฐิโต.

Phẩm Meghiya, thứ tư, đã kết thúc.

ตสฺสุทฺทานํ –

Kệ tóm tắt của phẩm này:

เมฆิโย อุทฺธตา โคปาโล, ยกฺโข นาเคน ปญฺจมํ;

ปิณฺโฑโล สาริปุตฺโต จ, สุนฺทรี ภวติ อฏฺฐมํ;

อุปเสโน วงฺคนฺตปุตฺโต, สาริปุตฺโต จ เต ทสาติ.

Meghiya, Uddhata, Gopāla, Yakkha, và Nāga là thứ năm; Piṇḍola và Sāriputta, Sundarī là thứ tám; Upasena con của Vaṅganta, và Sāriputta, đó là mười kinh.

๕. โสณวคฺโค

5. Phẩm Soṇa

๑. ปิยตรสุตฺตํ

1. Kinh Người Thân Yêu Hơn

๔๑. เอวํ [Pg.133] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ราชา ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกาย เทวิยา สทฺธึ อุปริปาสาทวรคโต โหติ. อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจ – ‘‘อตฺถิ นุ โข เต, มลฺลิเก, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ?

41. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cùng với hoàng hậu Mallikā đang ở trên tầng thượng của cung điện. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: “Này Mallikā, có ai khác thân yêu với bà hơn chính bản thân bà không?”

‘‘นตฺถิ โข เม, มหาราช, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร. ตุยฺหํ ปน, มหาราช, อตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ? ‘‘มยฺหมฺปิ โข, มลฺลิเก, นตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ.

“Tâu Đại vương, không có ai khác thân yêu với thiếp hơn chính bản thân thiếp. Còn Đại vương, có ai khác thân yêu với ngài hơn chính bản thân ngài không?” “Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân yêu hơn chính bản thân ta.”

อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ปาสาทา โอโรหิตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi xuống từ cung điện, đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pasenadi xứ Kosala đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, มลฺลิกาย เทวิยา สทฺธึ อุปริปาสาทวรคโต มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจํ – ‘อตฺถิ นุ โข เต, มลฺลิเก, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร’ติ? เอวํ วุตฺเต, มลฺลิกา เทวี มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ โข เม, มหาราช, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร. ตุยฺหํ ปน, มหาราช, อตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’ติ? เอวํ วุตฺเต, อหํ, ภนฺเต, มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจํ – ‘มยฺหมฺปิ โข, มลฺลิเก, นตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, hôm nay, khi con cùng với hoàng hậu Mallikā đang ở trên tầng thượng của cung điện, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, có ai khác thân yêu với bà hơn chính bản thân bà không?’ Khi được nói vậy, hoàng hậu Mallikā đã nói với con điều này: ‘Tâu Đại vương, không có ai khác thân yêu với thiếp hơn chính bản thân thiếp. Còn Đại vương, có ai khác thân yêu với ngài hơn chính bản thân ngài không?’ Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân yêu hơn chính bản thân ta.’”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา,เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ;

เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ,ตสฺมา น หึเส ปรมตฺตกาโม’’ติ. ปฐมํ;

“Với tâm đi khắp tất cả các phương, không tìm thấy ai thân yêu hơn tự ngã ở bất cứ nơi đâu. Cũng vậy, tự ngã của mỗi người là thân yêu đối với họ. Do đó, người yêu tự ngã không nên làm hại người khác.” (Kết thúc) bài kinh thứ nhất.

๒. อปฺปายุกสุตฺตํ

2. Kinh Appāyuka (Đoản Thọ)

๔๒. เอวํ [Pg.134] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว อปฺปายุกา หิ, ภนฺเต, ภควโต มาตา อโหสิ, สตฺตาหชาเต ภควติ ภควโต มาตา กาลมกาสิ, ตุสิตํ กายํ อุปปชฺชี’’ติ.

42. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Bấy giờ, vào buổi chiều, Tôn giả Ānanda từ nơi độc cư đứng dậy, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, mẹ của đức Thế Tôn thật là đoản thọ, sau khi đức Thế Tôn đản sanh được bảy ngày thì mẹ của đức Thế Tôn mệnh chung, sanh vào cõi trời Tusita.”

‘‘เอวเมตํ, อานนฺท, อปฺปายุกา หิ, อานนฺท, โพธิสตฺตมาตโร โหนฺติ. สตฺตาหชาเตสุ โพธิสตฺเตสุ โพธิสตฺตมาตโร กาลํ กโรนฺติ, ตุสิตํ กายํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ.

“Này Ānanda, đúng vậy. Này Ānanda, các vị mẹ của Bồ-tát thường đoản thọ. Sau khi các vị Bồ-tát đản sanh được bảy ngày thì các vị mẹ của Bồ-tát mệnh chung, sanh vào cõi trời Tusita.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘เย เกจิ ภูตา ภวิสฺสนฺติ เย วาปิ,สพฺเพ คมิสฺสนฺติ ปหาย เทหํ;

ตํ สพฺพชานึ กุสโล วิทิตฺวา,อาตาปิโย พฺรหฺมจริยํ จเรยฺยา’’ติ. ทุติยํ;

“Bất cứ chúng sanh nào đã từng hiện hữu, hoặc sẽ hiện hữu, tất cả đều sẽ ra đi, từ bỏ thân xác này. Người thiện xảo, biết rõ sự mất mát tất cả ấy, nên nhiệt tâm thực hành phạm hạnh.” (Kết thúc) bài kinh thứ hai.

๓. สุปฺปพุทฺธกุฏฺฐิสุตฺตํ

3. Kinh Suppabuddhakuṭṭhi (Người Phung Suppabuddha)

๔๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน ราชคเห สุปฺปพุทฺโธ นาม กุฏฺฐี อโหสิ – มนุสฺสทลิทฺโท, มนุสฺสกปโณ, มนุสฺสวราโก. เตน โข ปน สมเยน ภควา มหติยา ปริสาย ปริวุโต ธมฺมํ เทเสนฺโต นิสินฺโน โหติ.

43. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong khu rừng Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, tại Rājagaha, có một người phung tên là Suppabuddha, là người nghèo khổ, bần cùng, khốn khó. Và bấy giờ, đức Thế Tôn đang ngồi thuyết pháp, được một đại chúng đông đảo vây quanh.

อทฺทสา โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ตํ มหาชนกายํ ทูรโตว สนฺนิปติตํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข เอตฺถ กิญฺจิ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ภาชียติ. ยํนูนาหํ เยน โส มหาชนกาโย เตนุปสงฺกเมยฺยํ. อปฺเปว นาเมตฺถ กิญฺจิ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ลเภยฺย’’นฺติ.

Người phung Suppabuddha từ xa thấy đám đông dân chúng ấy đang tụ tập. Thấy vậy, ông ta nghĩ rằng: “Chắc chắn ở đây có thứ gì đó, hoặc đồ ăn cứng hoặc đồ ăn mềm, đang được phân phát. Ta nên đi đến chỗ đám đông dân chúng ấy. Có lẽ ta sẽ nhận được thứ gì đó, hoặc đồ ăn cứng hoặc đồ ăn mềm ở đó.”

อถ [Pg.135] โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี เยน โส มหาชนกาโย เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ภควนฺตํ มหติยา ปริสาย ปริวุตํ ธมฺมํ เทเสนฺตํ นิสินฺนํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘น โข เอตฺถ กิญฺจิ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ภาชียติ. สมโณ อยํ โคตโม ปริสติ ธมฺมํ เทเสติ. ยํนูนาหมฺปิ ธมฺมํ สุเณยฺย’’นฺติ. ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทิ – ‘‘อหมฺปิ ธมฺมํ โสสฺสามี’’ติ.

Bấy giờ, người phung Suppabuddha đi đến chỗ đám đông dân chúng ấy. Người phung Suppabuddha thấy đức Thế Tôn đang ngồi thuyết pháp, được một đại chúng đông đảo vây quanh. Thấy vậy, ông ta nghĩ rằng: “Ở đây không có thứ gì, hoặc đồ ăn cứng hoặc đồ ăn mềm, đang được phân phát. Vị Sa-môn Gotama này đang thuyết pháp cho hội chúng. Ta cũng nên nghe pháp.” Rồi ông ta ngồi xuống một bên ngay tại đó, (nghĩ rằng): “Ta cũng sẽ nghe pháp.”

อถ โข ภควา สพฺพาวนฺตํ ปริสํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ ‘‘โก นุ โข อิธ ภพฺโพ ธมฺมํ วิญฺญาตุ’’นฺติ? อทฺทสา โข ภควา สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺนํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อิธ ภพฺโพ ธมฺมํ วิญฺญาตุ’’นฺติ. สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ อารพฺภ อานุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สงฺกิเลสํ; เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, เอวเมว สุปฺปพุทฺธสฺส กุฏฺฐิสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, với tâm của mình, bao trùm tâm của toàn thể hội chúng, đã tác ý rằng: “Ở đây, ai có khả năng liễu tri chánh pháp?” Đức Thế Tôn thấy người phung Suppabuddha đang ngồi trong hội chúng ấy. Thấy vậy, Ngài nghĩ rằng: “Người này ở đây có khả năng liễu tri chánh pháp.” Nhắm đến người phung Suppabuddha, Ngài thuyết một bài pháp tuần tự, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời; Ngài tuyên thuyết về sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các dục; và về lợi ích của sự xuất ly. Khi đức Thế Tôn biết người phung Suppabuddha có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không triền cái, tâm hân hoan, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài tuyên thuyết bài pháp cốt tủy của chư Phật: khổ, tập, diệt, đạo. Giống như một tấm vải trong sạch, không còn vết đen, có thể thấm đều thuốc nhuộm, cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn không trần, không uế đã khởi lên cho người phung Suppabuddha: “Bất cứ cái gì có bản chất sanh khởi, tất cả cái đó đều có bản chất đoạn diệt.”

อถ โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุ สาสเน อุฏฺฐายาสนา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Bấy giờ, người phung Suppabuddha, đã thấy pháp, đã đạt đến pháp, đã hiểu rõ pháp, đã thâm nhập pháp, đã vượt qua nghi ngờ, đã hết phân vân, đã đạt đến sự vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người phung Suppabuddha bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ; เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

“Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, giống như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, chánh pháp đã được đức Thế Tôn tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận con là một người cận sự nam, đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.”

อถ [Pg.136] โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข อจิรปกฺกนฺตํ สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ คาวี ตรุณวจฺฉา อธิปติตฺวา ชีวิตา โวโรเปสิ.

Bấy giờ, người phung Suppabuddha, sau khi được đức Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, đã vui mừng, tán thán lời dạy của đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra đi. Bấy giờ, không lâu sau khi ra đi, người phung Suppabuddha đã bị một con bò cái có con bê non húc chết.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘โย โส, ภนฺเต, สุปฺปพุทฺโธ นาม กุฏฺฐี ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต, โส กาลงฺกโต. ตสฺส กา คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ?

Bấy giờ, đông đảo các Tỳ-khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỳ-khưu ấy bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, người cùi tên là Suppabuddha, người đã được Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, người ấy đã mệnh chung. Sanh thú của người ấy là gì, đời sau sẽ ra sao?’

‘‘ปณฺฑิโต, ภิกฺขเว, สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี; ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺสานุธมฺมํ; น จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเสสิ. สุปฺปพุทฺโธ, ภิกฺขเว, กุฏฺฐี ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’ติ.

– Này các Tỳ-khưu, người cùi Suppabuddha là bậc hiền trí; vị ấy đã thực hành pháp và tùy pháp; và đã không làm phiền Ta vì cớ pháp. Này các Tỳ-khưu, người cùi Suppabuddha, do đoạn trừ ba kiết sử, đã là bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn sẽ chứng đắc Chánh giác.

เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย เยน สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี อโหสิ – มนุสฺสทลิทฺโท, มนุสฺสกปโณ, มนุสฺสวราโก’’ติ?

Khi được nói vậy, một Tỳ-khưu bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì mà người cùi Suppabuddha đã là người nghèo khó, người khốn cùng, người bần tiện?’

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี อิมสฺมึเยว ราชคเห เสฏฺฐิปุตฺโต อโหสิ. โส อุยฺยานภูมึ นิยฺยนฺโต อทฺทส ตครสิขึ ปจฺเจกพุทฺธํ นครํ ปิณฺฑาย ปวิสนฺตํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘กฺวายํ กุฏฺฐี กุฏฺฐิจีวเรน วิจรตี’ติ? นิฏฺฐุภิตฺวา อปสพฺยโต กริตฺวา ปกฺกามิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน พหูนิ วสฺสสตานิ พหูนิ วสฺสสหสฺสานิ พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ นิรเย ปจฺจิตฺถ. ตสฺเสว กมฺมสฺส วิปากาวเสเสน อิมสฺมึเยว ราชคเห กุฏฺฐี อโหสิ มนุสฺสทลิทฺโท, มนุสฺสกปโณ, มนุสฺสวราโก. โส ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม สทฺธํ สมาทิยิ สีลํ สมาทิยิ สุตํ สมาทิยิ จาคํ สมาทิยิ ปญฺญํ สมาทิยิ. โส ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม สทฺธํ สมาทิยิตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา สุตํ สมาทิยิตฺวา จาคํ สมาทิยิตฺวา ปญฺญํ สมาทิยิตฺวา กายสฺส [Pg.137] เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺโน เทวานํ ตาวตึสานํ สหพฺยตํ. โส ตตฺถ อญฺเญ เทเว อติโรจติ วณฺเณน เจว ยสสา จา’’ติ.

– Này các Tỳ-khưu, trong thời quá khứ, người cùi Suppabuddha đã là con của một trưởng giả tại chính thành Vương Xá này. Khi đang đi đến khu vườn, vị ấy thấy vị Phật Độc Giác tên là Tagarasikhi đang đi vào thành để khất thực. Thấy vậy, vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Người cùi này đi đâu với y phục của người cùi vậy?’ Rồi vị ấy nhổ nước bọt, tỏ vẻ khinh miệt rồi bỏ đi. Do kết quả của nghiệp ấy, vị ấy đã bị nấu trong địa ngục nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm. Do quả báo còn sót lại của nghiệp ấy, tại chính thành Vương Xá này, vị ấy đã trở thành người cùi, nghèo khó, khốn cùng, bần tiện. Vị ấy, nhờ nương theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, đã thành tựu tín, thành tựu giới, thành tựu văn, thành tựu thí, thành tựu tuệ. Vị ấy, nhờ nương theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, sau khi thành tựu tín, thành tựu giới, thành tựu văn, thành tựu thí, thành tựu tuệ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi thiện, cõi trời, được làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Tại đấy, vị ấy sáng chói hơn các vị trời khác cả về dung sắc lẫn danh tiếng.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘จกฺขุมา วิสมานีว, วิชฺชมาเน ปรกฺกเม;

ปณฺฑิโต ชีวโลกสฺมึ, ปาปานิ ปริวชฺชเย’’ติ. ตติยํ;

‘Như người có mắt, khi có thể nỗ lực, tránh những chỗ không bằng phẳng; cũng vậy, bậc hiền trí trong thế gian, nên tránh xa các điều ác.’

๔. กุมารกสุตฺตํ

4. Kinh Các Cậu Bé

๔๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา กุมารกา อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ มจฺฉเก พาเธนฺติ.

44. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, có đông đảo các cậu bé đang giết cá ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล กุมารเก อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ มจฺฉเก พาเธนฺเต. ทิสฺวาน เยน เต กุมารกา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต กุมารเก เอตทโวจ – ‘‘ภายถ โว, ตุมฺเห กุมารกา, ทุกฺขสฺส, อปฺปิยํ โว ทุกฺข’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต, ภายาม มยํ, ภนฺเต, ทุกฺขสฺส, อปฺปิยํ โน ทุกฺข’’นฺติ.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Thế Tôn thấy đông đảo các cậu bé ấy đang giết cá ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana. Sau khi thấy, Ngài đi đến chỗ các cậu bé ấy; sau khi đến, Ngài nói với các cậu bé ấy: – ‘Này các cậu bé, các con có sợ khổ không, các con có không thích khổ không?’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn, chúng con sợ khổ, bạch Thế Tôn, chúng con không thích khổ.’

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สเจ ภายถ ทุกฺขสฺส, สเจ โว ทุกฺขมปฺปิยํ;

มากตฺถ ปาปกํ กมฺมํ, อาวิ วา ยทิ วา รโห.

‘Nếu các con sợ khổ, nếu các con không thích khổ, thì chớ có làm điều ác, dù công khai hay lén lút.

‘‘สเจ จ ปาปกํ กมฺมํ, กริสฺสถ กโรถ วา;

น โว ทุกฺขา ปมุตฺยตฺถิ, อุเปจฺจปิ ปลายต’’นฺติ. จตุตฺถํ;

‘Và nếu các con sẽ làm, hoặc đang làm điều ác, thì các con không thể thoát khỏi khổ, dù có chạy trốn đi nữa.’

๕. อุโปสถสุตฺตํ

5. Kinh Bố Tát

๔๕. เอวํ [Pg.138] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต นิสินฺโน โหติ.

45. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, giảng đường của mẹ Migāra. Lúc bấy giờ, vào ngày Bố-tát, Thế Tôn đang ngồi, có Tăng chúng Tỳ-khưu vây quanh.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ; อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda, khi đêm đã trôi qua, canh một đã mãn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua; canh một đã mãn; Tăng chúng Tỳ-khưu đã ngồi đã lâu. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các Tỳ-khưu.’ Khi được nói vậy, Thế Tôn vẫn im lặng.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ; อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

Lần thứ hai, Tôn giả Ānanda, khi đêm đã trôi qua, canh giữa đã mãn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua; canh giữa đã mãn; Tăng chúng Tỳ-khưu đã ngồi đã lâu. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các Tỳ-khưu.’ Lần thứ hai, Thế Tôn vẫn im lặng.

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม, อุทฺธสฺเต อรุเณ, นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม; อุทฺธสฺโต อรุโณ; นนฺทิมุขี รตฺติ; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ; อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’ติ.

Lần thứ ba, Tôn giả Ānanda, khi đêm đã trôi qua, canh cuối đã mãn, lúc rạng đông ló dạng, khi đêm có bộ mặt hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua; canh cuối đã mãn; rạng đông đã ló dạng; đêm có bộ mặt hoan hỷ; Tăng chúng Tỳ-khưu đã ngồi đã lâu. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các Tỳ-khưu.’ – ‘Này Ānanda, hội chúng không thanh tịnh.’

อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘กํ นุ โข ภควา ปุคฺคลํ สนฺธาย เอวมาห – ‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’ติ? อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน สพฺพาวนฺตํ ภิกฺขุสงฺฆํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ. อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ อสุจึ สงฺกสฺสรสมาจารํ ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตํ อสมณํ สมณปฏิญฺญํ อพฺรหฺมจารึ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญํ อนฺโตปูตึ อวสฺสุตํ กสมฺพุชาตํ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺนํ. ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เยน โส ปุคฺคโล เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ [Pg.139] – ‘‘อุฏฺเฐหิ, อาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา; นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. เอวํ วุตฺเต, โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ.

Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna khởi lên suy nghĩ như sau: “Thế Tôn đã nhắm đến cá nhân nào mà nói như vầy: ‘Này Ānanda, hội chúng không trong sạch’?” Sau đó, Tôn giả Mahāmoggallāna đã dùng tâm của mình bao trùm và tác ý đến tâm của toàn thể hội chúng tỳ khưu. Tôn giả Mahāmoggallāna đã nhìn thấy cá nhân ấy, kẻ ác giới, theo tà pháp, không trong sạch, có hành vi đáng ngờ, việc làm che giấu, không phải là sa-môn nhưng tự nhận là sa-môn, không sống phạm hạnh nhưng tự nhận là người sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị rỉ chảy, như đồ cặn bã, đang ngồi giữa hội chúng tỳ khưu. Sau khi nhìn thấy, ngài đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đi đến chỗ cá nhân ấy; sau khi đến, ngài nói với cá nhân ấy điều này: “Này hiền giả, hãy đứng dậy. Ông đã bị Thế Tôn nhìn thấy. Ông không được sống chung với các tỳ khưu.” Khi được nói như vậy, cá nhân ấy vẫn im lặng.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหิ, อาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา; นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ.

Lần thứ hai, Tôn giả Mahāmoggallāna nói với cá nhân ấy điều này: “Này hiền giả, hãy đứng dậy. Ông đã bị Thế Tôn nhìn thấy. Ông không được sống chung với các tỳ khưu.” Lần thứ hai... ... Lần thứ ba, cá nhân ấy vẫn im lặng.

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ พาหายํ คเหตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐกา นิกฺขาเมตฺวา สูจิฆฏิกํ ทตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขามิโต, ภนฺเต, โส ปุคฺคโล มยา. ปริสุทฺธา ปริสา. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อจฺฉริยํ, โมคฺคลฺลาน, อพฺภุตํ, โมคฺคลฺลาน! ยาว พาหาคหณาปิ นาม โส โมฆปุริโส อาคเมสฺสตี’’ติ!

Sau đó, Tôn giả Mahāmoggallāna nắm cánh tay của cá nhân ấy, đuổi ra khỏi cổng vòm, cài then lại, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, cá nhân ấy đã bị con đuổi ra. Hội chúng đã trong sạch. Bạch ngài, mong Thế Tôn hãy thuyết Pātimokkha cho các tỳ khưu.” “Thật kỳ diệu, này Moggallāna, thật phi thường, này Moggallāna! Kẻ ngu si ấy đã chờ đợi cho đến khi bị nắm tay lôi đi!”

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘น ทานาหํ, ภิกฺขเว, อิโต ปรํ อุโปสถํ กริสฺสามิ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสามิ. ตุมฺเหว ทานิ, ภิกฺขเว, อิโต ปรํ อุโปสถํ กเรยฺยาถ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาถ. อฏฺฐานเมตํ, ภิกฺขเว, อนวกาโส ยํ ตถาคโต อปริสุทฺธาย ปริสาย อุโปสถํ กเรยฺย, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺย.

Sau đó, Thế Tôn gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, từ nay về sau, ta sẽ không thực hiện lễ Uposatha, sẽ không thuyết Pātimokkha. Này các tỳ khưu, từ nay về sau, chính các ông hãy thực hiện lễ Uposatha, hãy thuyết Pātimokkha. Này các tỳ khưu, không có trường hợp, không có khả năng Như Lai lại thực hiện lễ Uposatha, lại thuyết Pātimokkha trong một hội chúng không trong sạch.”

‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ?

“Này các tỳ khưu, có tám pháp kỳ diệu, phi thường này trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương. Tám pháp ấy là gì?

‘‘มหาสมุทฺโท, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร น อายตเกเนว ปปาโต; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Này các tỳ khưu, đại dương tuần tự dốc xuống, tuần tự xuôi dần, tuần tự thoải dần, chứ không đột ngột như một vực thẳm. Này các tỳ khưu, việc đại dương tuần tự dốc xuống, tuần tự xuôi dần, tuần tự thoải dần, chứ không đột ngột như một vực thẳm; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ nhất trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘ปุน [Pg.140] จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, đại dương có bản chất ổn định, không vượt quá bờ. Này các tỳ khưu, việc đại dương có bản chất ổn định, không vượt quá bờ; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ hai trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ, ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ ถลํ อุสฺสาเรติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, đại dương không chứa chấp xác chết. Bất cứ xác chết nào có trong đại dương, nó nhanh chóng đưa vào bờ, tấp lên đất liền. Này các tỳ khưu, việc đại dương không chứa chấp xác chết, bất cứ xác chết nào có trong đại dương, nó nhanh chóng đưa vào bờ, tấp lên đất liền; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ ba trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ; ‘มหาสมุทฺโท’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, bất cứ con sông lớn nào, như là: Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, khi chúng chảy đến đại dương, chúng từ bỏ tên và dòng họ trước đây của mình và chỉ được tính là ‘đại dương’. Này các tỳ khưu, việc bất cứ con sông lớn nào, như là: Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, khi chúng chảy đến đại dương, chúng từ bỏ tên và dòng họ trước đây của mình và chỉ được tính là ‘đại dương’; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tư trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ, ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ, ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมฺมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, các dòng sông trên thế gian chảy vào đại dương, và các dòng mưa từ trên trời rơi xuống, nhưng không vì thế mà sự vơi đi hay đầy lên của đại dương được nhận thấy. Này các tỳ khưu, việc các dòng sông trên thế gian chảy vào đại dương, và các dòng mưa từ trên trời rơi xuống, nhưng không vì thế mà sự vơi đi hay đầy lên của đại dương được nhận thấy; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ năm trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, đại dương chỉ có một vị, vị mặn. Này các tỳ khưu, việc đại dương chỉ có một vị, vị mặn; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ sáu trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ [Pg.141] รชตํ ชาตรูปํ โลหิตงฺโค มสารคลฺลํ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน, ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตงฺโค มสารคลฺลํ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, đại dương có nhiều báu vật, có vô số báu vật. Ở đó có những báu vật này, tức là: ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, ốc xà cừ, thạch anh, san hô, bạc, vàng, hồng ngọc, mã não. Này các Tỳ khưu, chính vì đại dương có nhiều báu vật, có vô số báu vật, ở đó có những báu vật này, tức là: ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, ốc xà cừ, thạch anh, san hô, bạc, vàng, hồng ngọc, mã não; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ bảy trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la thích thú trong đại dương.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิติมิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส, ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิติมิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา, สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, đại dương là nơi ở của các loài chúng sanh to lớn. Ở đó có những chúng sanh này: cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, các a-tu-la, các loài rồng, các càn-thát-bà. Trong đại dương có những chúng sanh thân hình dài một trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài hai trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài ba trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài bốn trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài năm trăm do-tuần. Này các Tỳ khưu, chính vì đại dương là nơi ở của các loài chúng sanh to lớn, ở đó có những chúng sanh này: cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, các a-tu-la, các loài rồng, các càn-thát-bà, và trong đại dương có những chúng sanh thân hình dài một trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài hai trăm do-tuần... có những chúng sanh thân hình dài năm trăm do-tuần; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tám trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la thích thú trong đại dương. Này các Tỳ khưu, đây chính là tám pháp kỳ diệu, phi thường trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la thích thú trong đại dương.

‘‘เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ?

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, trong Pháp và Luật này có tám pháp kỳ diệu, phi thường, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này. Tám pháp ấy là gì?

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

Ví như, này các Tỳ khưu, đại dương tuần tự thấp dần, tuần tự xuôi dần, tuần tự dốc dần, chứ không có vực thẳm đột ngột; cũng vậy, này các Tỳ khưu, trong Pháp và Luật này có sự học tập tuần tự, có sự hành động tuần tự, có con đường tuần tự, chứ không có sự chứng đắc trí tuệ đột ngột. Này các Tỳ khưu, chính vì trong Pháp và Luật này có sự học tập tuần tự, có sự hành động tuần tự, có con đường tuần tự, chứ không có sự chứng đắc trí tuệ đột ngột; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ nhất trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.142], ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, ยํ มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

Ví như, này các Tỳ khưu, đại dương có bản chất ổn định, không vượt qua bờ; cũng vậy, này các Tỳ khưu, học giới nào đã được Ta chế định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta không vi phạm học giới ấy ngay cả vì mạng sống. Này các Tỳ khưu, chính vì học giới nào đã được Ta chế định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta không vi phạm học giới ấy ngay cả vì mạng sống; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ hai trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ; ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, โย โส ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; อถ โข นํ ขิปฺปเมว สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ. กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา, สงฺโฆ จ เตน. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, โย โส ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ. กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา, สงฺโฆ จ เตน; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

Ví như, này các Tỳ khưu, đại dương không chung sống với xác chết; xác chết nào có trong đại dương, nó sẽ nhanh chóng đưa vào bờ, tấp lên đất liền; cũng vậy, này các Tỳ khưu, người nào ác giới, theo tà pháp, không trong sạch, có hành vi đáng ngờ, có hành động che giấu, không phải sa-môn mà tự nhận là sa-môn, không sống phạm hạnh mà tự nhận sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị lậu hoặc thấm ướt, như đồ bỏ đi, Tăng chúng không chung sống với người ấy; mà nhanh chóng hội họp lại và trục xuất người ấy. Dù người ấy có đang ngồi giữa Tăng chúng, nhưng người ấy vẫn xa lìa Tăng chúng, và Tăng chúng cũng xa lìa người ấy. Này các Tỳ khưu, chính vì người nào ác giới, theo tà pháp, không trong sạch, có hành vi đáng ngờ, có hành động che giấu, không phải sa-môn mà tự nhận là sa-môn, không sống phạm hạnh mà tự nhận sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị lậu hoặc thấm ướt, như đồ bỏ đi, Tăng chúng không chung sống với người ấy; mà nhanh chóng hội họp lại và trục xuất người ấy. Dù người ấy có đang ngồi giữa Tăng chúng, nhưng người ấy vẫn xa lìa Tăng chúng, và Tăng chúng cũng xa lìa người ấy; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ ba trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ[Pg.143], ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

Ví như, này các Tỳ khưu, những con sông lớn nào, tức là: sông Hằng, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī, khi chảy đến đại dương, chúng từ bỏ tên và dòng họ trước kia, và chỉ được gọi là 'đại dương'; cũng vậy, này các Tỳ khưu, bốn giai cấp – Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la – họ, trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, rồi từ bỏ tên và dòng họ trước kia, và chỉ được gọi là 'sa-môn Thích tử'. Này các Tỳ khưu, chính vì bốn giai cấp – Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la – họ, trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, rồi từ bỏ tên và dòng họ trước kia, và chỉ được gọi là 'sa-môn Thích tử'; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tư trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ, ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

Này các Tỳ khưu, ví như ở thế gian, những dòng sông nào chảy vào đại dương, và những dòng nước nào từ hư không rơi xuống, do nhân ấy, sự vơi đi hay đầy lên của đại dương không được biết đến; cũng vậy, này các Tỳ khưu, dẫu cho nhiều Tỳ khưu nhập Vô Dư Y Niết Bàn giới, do nhân ấy, sự vơi đi hay đầy lên của Niết Bàn giới không được biết đến. Này các Tỳ khưu, chính vì dẫu cho nhiều Tỳ khưu nhập Vô Dư Y Niết Bàn giới, mà do nhân ấy, sự vơi đi hay đầy lên của Niết Bàn giới không được biết đến; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ năm trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส วิมุตฺติรโส. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส วิมุตฺติรโส; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

Này các Tỳ khưu, ví như đại dương chỉ có một vị, vị mặn; cũng vậy, này các Tỳ khưu, Pháp và Luật này chỉ có một vị, vị giải thoát. Này các Tỳ khưu, chính vì Pháp và Luật này chỉ có một vị, vị giải thoát; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ sáu trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน, ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตงฺโค มสารคลฺลํ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน, ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

Này các Tỳ khưu, ví như đại dương có nhiều báu vật, vô số báu vật, ở đó có những báu vật này, tức là: ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, ốc xà cừ, thạch anh, san hô, bạc, vàng, hồng ngọc, ngọc mã não; cũng vậy, này các Tỳ khưu, Pháp và Luật này có nhiều báu vật, vô số báu vật; ở đó có những báu vật này, tức là: bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Như ý túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác chi, Thánh đạo Tám ngành. Này các Tỳ khưu, chính vì Pháp và Luật này có nhiều báu vật, vô số báu vật, ở đó có những báu vật này, tức là: bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Như ý túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác chi, Thánh đạo Tám ngành; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ bảy trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส, ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิติมิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา, สนฺติ [Pg.144] มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามิ, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามีผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส, ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ.

Này các Tỳ khưu, ví như đại dương là trú xứ của các loài chúng sanh to lớn, ở đó có những chúng sanh này: cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, các A-tu-la, các loài Rồng, các Càn-thát-bà, và trong đại dương có những tự thể dài một trăm do-tuần, những tự thể dài hai trăm do-tuần, những tự thể dài ba trăm do-tuần, những tự thể dài bốn trăm do-tuần, những tự thể dài năm trăm do-tuần; cũng vậy, này các Tỳ khưu, Pháp và Luật này là trú xứ của các bậc vĩ nhân; ở đó có những bậc vĩ nhân này: bậc Dự Lưu, vị thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, bậc Nhất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Bất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc A-la-hán, vị thực hành để chứng ngộ quả A-la-hán. Này các Tỳ khưu, chính vì Pháp và Luật này là trú xứ của các bậc vĩ nhân, ở đó có những bậc vĩ nhân này: bậc Dự Lưu, vị thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, bậc Nhất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Bất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc A-la-hán, vị thực hành để chứng ngộ quả A-la-hán; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tám trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này. Này các Tỳ khưu, đây chính là tám pháp kỳ diệu, phi thường trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Khi ấy, Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ฉนฺนมติวสฺสติ, วิวฏํ นาติวสฺสติ;

ตสฺมา ฉนฺนํ วิวเรถ, เอวํ ตํ นาติวสฺสตี’’ติ. ปญฺจมํ;

Mưa làm ướt kẻ che đậy, mưa không làm ướt kẻ phơi bày. Vì vậy, hãy phơi bày điều che đậy, như vậy mưa sẽ không làm ướt người ấy. (Kinh thứ năm).

๖. โสณสุตฺตํ

6. Kinh Soṇa

๔๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากจฺจาโน อวนฺตีสุ วิหรติ กุรรฆเร ปวตฺเต ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส อุปฏฺฐาโก โหติ.

46. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Tôn giả Mahākaccāna trú ở xứ Avantī, tại núi Pavatta, thành Kuraraghara. Và vào lúc ấy, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa là người thị giả của Tôn giả Mahākaccāna.

อถ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ [Pg.145] เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’’นฺติ.

Khi ấy, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa, khi ở nơi vắng vẻ, độc cư, tâm tư suy nghĩ như vầy khởi lên: 'Theo như cách mà Tôn giả Mahākaccāna thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia để thực hành phạm hạnh một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, như vỏ ốc được mài giũa. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.'

อถ โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ เยนายสฺมา มหากจฺจาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ –

Khi ấy, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đi đến nơi Tôn giả Mahākaccāna đang ở; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahākaccāna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đã nói điều này với Tôn giả Mahākaccāna:

‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. ปพฺพาเชตุ มํ, ภนฺเต, อยฺโย มหากจฺจาโน’’ติ.

“Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Tùy theo cách mà tôn giả Đại Ca-chiên-diên thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh này một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, được đánh bóng như vỏ ốc. Vậy thì, ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình thì hay biết mấy!’. Bạch ngài, xin tôn giả Đại Ca-chiên-diên hãy cho con xuất gia.”

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา มหากจฺจาโน โสณํ อุปาสกํ กุฏิกณฺณํ เอตทโวจ – ‘‘ทุกฺกรํ โข, โสณ, ยาวชีวํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริยํ. อิงฺฆ ตฺวํ, โสณ, ตตฺเถว อาคาริกภูโต สมาโน พุทฺธานํ สาสนํ อนุยุญฺช กาลยุตฺตํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริย’’นฺติ. อถ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส โย อโหสิ ปพฺพชฺชาภิสงฺขาโร โส ปฏิปสฺสมฺภิ.

Khi được nói vậy, tôn giả Đại Ca-chiên-diên đã nói với cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa điều này: “Này Soṇa, thật khó thay việc thực hành phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình trọn đời. Này Soṇa, thôi thì ngươi hãy cứ là người tại gia, nỗ lực thực hành giáo pháp của chư Phật, phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình, tùy theo thời gian thích hợp”. Bấy giờ, ý định xuất gia vốn có nơi cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đã được lắng dịu.

ทุติยมฺปิ โข…เป… ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา มหากจฺจาโน โสณํ อุปาสกํ กุฏิกณฺณํ เอตทโวจ – ‘‘ทุกฺกรํ โข, โสณ, ยาวชีวํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริยํ. อิงฺฆ ตฺวํ, โสณ, ตตฺเถว อาคาริกภูโต สมาโน พุทฺธานํ สาสนํ อนุยุญฺช กาลยุตฺตํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริย’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส โย อโหสิ ปพฺพชฺชาภิสงฺขาโร โส ปฏิปสฺสมฺภิ.

Lần thứ hai cũng vậy... Lần thứ hai, tôn giả Đại Ca-chiên-diên lại nói với cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa điều này: “Này Soṇa, thật khó thay việc thực hành phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình trọn đời. Này Soṇa, thôi thì ngươi hãy cứ là người tại gia, nỗ lực thực hành giáo pháp của chư Phật, phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình, tùy theo thời gian thích hợp”. Lần thứ hai, ý định xuất gia vốn có nơi cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa lại được lắng dịu.

ตติยมฺปิ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ [Pg.146] เยนายสฺมา มหากจฺจาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ –

Lần thứ ba, khi cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Tùy theo cách mà tôn giả Đại Ca-chiên-diên thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh này một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, được đánh bóng như vỏ ốc. Vậy thì, ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình thì hay biết mấy!’. Lần thứ ba, cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đi đến chỗ tôn giả Đại Ca-chiên-diên; sau khi đến, đã đảnh lễ tôn giả Đại Ca-chiên-diên rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đã thưa với tôn giả Đại Ca-chiên-diên điều này:

‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. ปพฺพาเชตุ มํ, ภนฺเต, อยฺโย มหากจฺจาโน’’ติ.

“Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Tùy theo cách mà tôn giả Đại Ca-chiên-diên thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh này một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, được đánh bóng như vỏ ốc. Vậy thì, ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình thì hay biết mấy!’. Bạch ngài, xin tôn giả Đại Ca-chiên-diên hãy cho con xuất gia.”

อถ โข อายสฺมา มหากจฺจาโน โสณํ อุปาสกํ กุฏิกณฺณํ ปพฺพาเชสิ. เตน โข ปน สมเยน อวนฺติทกฺขิณาปโถ อปฺปภิกฺขุโก โหติ. อถ โข อายสฺมา มหากจฺจาโน ติณฺณํ วสฺสานํ อจฺจเยน กิจฺเฉน กสิเรน ตโต ตโต ทสวคฺคํ ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา อายสฺมนฺตํ โสณํ อุปสมฺปาเทสิ.

Bấy giờ, tôn giả Đại Ca-chiên-diên đã cho cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa xuất gia. Vào lúc bấy giờ, xứ Avanti ở phương nam có ít tỳ-khưu. Sau đó, trải qua ba năm, tôn giả Đại Ca-chiên-diên đã phải khó khăn, vất vả triệu tập Tăng chúng tỳ-khưu đủ mười vị từ nhiều nơi khác nhau, rồi đã làm lễ Cụ túc cho tôn giả Soṇa.

อถ โข อายสฺมโต โสณสฺส วสฺสํวุฏฺฐสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘น โข เม โส ภควา สมฺมุขา ทิฏฺโฐ, อปิ จ สุโตเยว เม โส ภควา – ‘อีทิโส จ อีทิโส จา’ติ. สเจ มํ อุปชฺฌาโย อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ.

Bấy giờ, sau khi đã an cư mùa mưa, khi tôn giả Soṇa đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: “Ta chưa từng được diện kiến Đức Thế Tôn, nhưng ta chỉ được nghe về Đức Thế Tôn rằng: ‘Ngài là như thế này, Ngài là như thế kia’. Nếu thầy Bổn sư cho phép, ta sẽ đi để yết kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy”.

อถ โข อายสฺมา โสโณ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา มหากจฺจาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา โสโณ อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ –

Bấy giờ, vào buổi chiều, sau khi xả thiền, tôn giả Soṇa đi đến chỗ tôn giả Đại Ca-chiên-diên; sau khi đến, đã đảnh lễ tôn giả Đại Ca-chiên-diên rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, tôn giả Soṇa đã thưa với tôn giả Đại Ca-chiên-diên điều này:

‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘น โข เม โส ภควา สมฺมุขา ทิฏฺโฐ, อปิ จ สุโตเยว เม โส ภควา – อีทิโส จ อีทิโส จา’ติ. สเจ มํ อุปชฺฌาโย [Pg.147] อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ ( ).

“Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Ta chưa từng được diện kiến Đức Thế Tôn, nhưng ta chỉ được nghe về Đức Thế Tôn rằng: ‘Ngài là như thế này, Ngài là như thế kia’. Nếu thầy Bổn sư cho phép, ta sẽ đi để yết kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy’.”

‘‘สาธุ สาธุ, โสณ; คจฺฉ ตฺวํ, โสณ, ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ. ทกฺขิสฺสสิ ตฺวํ, โสณ, ตํ ภควนฺตํ ปาสาทิกํ ปสาทนียํ สนฺตินฺทฺริยํ สนฺตมานสํ อุตฺตมทมถสมถมนุปฺปตฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ ยตินฺทฺริยํ นาคํ. ทิสฺวาน มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, อายสฺมา มหากจฺจาโน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’’’ติ.

“Lành thay, lành thay, này Soṇa! Này Soṇa, ngươi hãy đi yết kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy. Này Soṇa, ngươi sẽ được thấy Đức Thế Tôn, bậc khả kính, đáng ngưỡng mộ, có các căn tịch tịnh, tâm ý an tịnh, đã đạt đến sự điều phục và an tịnh tối thượng, đã được điều phục, được hộ trì, có các căn được chế ngự, là bậc Long tượng. Sau khi yết kiến, hãy nhân danh ta, dùng đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn, và hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, có sức khỏe, và an trú thoải mái, rằng: ‘Bạch Đức Thế Tôn, thầy Bổn sư của con là tôn giả Đại Ca-chiên-diên xin dùng đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn, và xin hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, có sức khỏe, và an trú thoải mái’.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา โสโณ อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน สาวตฺถิ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน สาวตฺถิ เชตวนํ อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราโม, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา โสโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, อายสฺมา มหากจฺจาโน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’’ติ.

“Bạch ngài, vâng ạ.” Tôn giả Soṇa hoan hỷ, tán thán lời nói của tôn giả Mahākaccāna, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ tôn giả Mahākaccāna, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, dọn dẹp sàng tọa, lấy y bát, rồi lên đường du hành đến Sāvatthī. Tuần tự du hành, ngài đi đến Sāvatthī, tu viện Jetavana của trưởng giả Anāthapiṇḍika, nơi đức Thế Tôn đang ở, rồi đến đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên rồi, tôn giả Soṇa bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch đức Thế Tôn, thầy tế độ của con, tôn giả Mahākaccāna, xin cúi đầu đảnh lễ chân của đức Thế Tôn, và hỏi thăm ngài ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái.”

‘‘กจฺจิ, ภิกฺขุ, ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิสิ อปฺปกิลมเถน อทฺธานํ อาคโต, น จ ปิณฺฑเกน กิลนฺโตสี’’ติ? ‘‘ขมนียํ ภควา, ยาปนียํ ภควา, อปฺปกิลมเถน จาหํ, ภนฺเต, อทฺธานํ อาคโต, น ปิณฺฑเกน กิลนฺโตมฺหี’’ติ.

“Này tỳ khưu, thầy có kham nhẫn được không, có chịu đựng được không? Thầy đi đường xa có ít mệt nhọc không, và có không bị mệt mỏi vì việc khất thực không?” “Bạch đức Thế Tôn, con kham nhẫn được ạ, bạch đức Thế Tôn, con chịu đựng được ạ. Bạch ngài, con đi đường xa ít mệt nhọc, và không bị mệt mỏi vì việc khất thực.”

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิมสฺสานนฺท, อาคนฺตุกสฺส ภิกฺขุโน เสนาสนํ ปญฺญาเปหี’’ติ. อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยสฺส โข มํ ภควา อาณาเปติ [Pg.148] – ‘อิมสฺสานนฺท, อาคนฺตุกสฺส ภิกฺขุโน เสนาสนํ ปญฺญาเปหี’ติ, อิจฺฉติ ภควา เตน ภิกฺขุนา สทฺธึ เอกวิหาเร วตฺถุํ, อิจฺฉติ ภควา อายสฺมตา โสเณน สทฺธึ เอกวิหาเร วตฺถุ’’นฺติ. ยสฺมึ วิหาเร ภควา วิหรติ, ตสฺมึ วิหาเร อายสฺมโต โสณสฺส เสนาสนํ ปญฺญาเปสิ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy sửa soạn sàng tọa cho vị tỳ khưu khách này.” Khi ấy, tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Khi đức Thế Tôn ra lệnh cho ta: ‘Này Ānanda, hãy sửa soạn sàng tọa cho vị tỳ khưu khách này,’ đức Thế Tôn muốn cùng ở chung một trú xứ với vị tỳ khưu ấy, đức Thế Tôn muốn cùng ở chung một trú xứ với tôn giả Soṇa.” Ngài đã sửa soạn sàng tọa cho tôn giả Soṇa trong cùng trú xứ mà đức Thế Tôn đang ở.

อถ โข ภควา พหุเทว รตฺตึ อพฺโภกาเส นิสชฺชาย วีตินาเมตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา วิหารํ ปาวิสิ. อายสฺมาปิ โข โสโณ พหุเทว รตฺตึ อพฺโภกาเส นิสชฺชาย วีตินาเมตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา วิหารํ ปาวิสิ. อถ โข ภควา รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย อายสฺมนฺตํ โสณํ อชฺเฌสิ – ‘‘ปฏิภาตุ ตํ ภิกฺขุ ธมฺโม ภาสิตุ’’นฺติ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi trải qua phần lớn đêm ngoài trời trong tư thế ngồi, đã rửa chân rồi đi vào trú xứ. Tôn giả Soṇa cũng vậy, sau khi trải qua phần lớn đêm ngoài trời trong tư thế ngồi, đã rửa chân rồi đi vào trú xứ. Rồi đức Thế Tôn, vào lúc rạng đông, thức dậy và thỉnh mời tôn giả Soṇa: “Này tỳ khưu, hãy để Pháp hiện khởi cho thầy để thuyết giảng.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา โสโณ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา โสฬส อฏฺฐกวคฺคิกานิ สพฺพาเนว สเรน อภณิ. อถ โข ภควา อายสฺมโต โสณสฺส สรภญฺญปริโยสาเน อพฺภนุโมทิ – ‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ, สุคฺคหิตานิ เต, ภิกฺขุ, โสฬส อฏฺฐกวคฺคิกานิ สุมนสิกตานิ สูปธาริตานิ, กลฺยาณิยาสิ วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา. กติ วสฺโสสิ ตฺวํ, ภิกฺขู’’ติ? ‘‘เอกวสฺโส อหํ ภควา’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, เอวํ จิรํ อกาสี’’ติ? ‘‘จิรํ ทิฏฺโฐ เม, ภนฺเต, กาเมสุ อาทีนโว; อปิ จ สมฺพาโธ ฆราวาโส พหุกิจฺโจ พหุกรณีโย’’ติ.

“Bạch ngài, vâng ạ.” Tôn giả Soṇa vâng lời đức Thế Tôn, đã đọc tụng toàn bộ mười sáu bài kinh trong Phẩm Tám (Aṭṭhakavagga) với giọng điệu du dương. Khi tôn giả Soṇa kết thúc phần đọc tụng, đức Thế Tôn đã tán thán: “Lành thay, lành thay, này tỳ khưu! Này tỳ khưu, thầy đã khéo học thuộc, khéo tác ý, khéo ghi nhớ mười sáu bài kinh trong Phẩm Tám. Thầy có giọng nói hay, trong trẻo, không ngập ngừng, làm cho nghĩa lý được rõ ràng. Này tỳ khưu, thầy được bao nhiêu hạ?” “Bạch đức Thế Tôn, con được một hạ.” “Này tỳ khưu, tại sao thầy lại xuất gia muộn như vậy?” “Bạch ngài, con đã thấy sự nguy hại trong các dục từ lâu rồi; nhưng đời sống tại gia thì chật hẹp, nhiều công việc, nhiều phận sự.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ทิสฺวา อาทีนวํ โลเก, ญตฺวา ธมฺมํ นิรูปธึ;

อริโย น รมตี ปาเป, ปาเป น รมตี สุจี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“Thấy sự nguy hại trong thế gian, biết được Pháp vô chấp thủ; bậc Thánh không ưa thích điều ác, người thanh tịnh không ưa thích điều ác.” (Kinh thứ sáu)

๗. กงฺขาเรวตสุตฺตํ

7. Kinh Kaṅkhārevata

๔๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา กงฺขาเรวโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน กงฺขาวิตรณวิสุทฺธึ ปจฺจเวกฺขมาโน.

47. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong tu viện Jetavana của trưởng giả Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, tôn giả Kaṅkhārevata đang ngồi không xa đức Thế Tôn, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, quán xét sự thanh tịnh của chính mình qua việc vượt qua hoài nghi.

อทฺทสา [Pg.149] โข ภควา อายสฺมนฺตํ กงฺขาเรวตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน กงฺขาวิตรณวิสุทฺธึ ปจฺจเวกฺขมานํ.

Đức Thế Tôn thấy tôn giả Kaṅkhārevata đang ngồi không xa, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, quán xét sự thanh tịnh của chính mình qua việc vượt qua hoài nghi.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยา กาจิ กงฺขา อิธ วา หุรํ วา,สกเวทิยา วา ปรเวทิยา วา;

เย ฌายิโน ตา ปชหนฺติ สพฺพา,อาตาปิโน พฺรหฺมจริยํ จรนฺตา’’ติ. สตฺตมํ;

“Bất cứ hoài nghi nào, ở đây hay ở nơi khác, liên quan đến tự thân hay liên quan đến người khác; những vị thiền giả, tinh cần, thực hành phạm hạnh, đều từ bỏ tất cả những hoài nghi ấy.” (Kinh thứ bảy)

๘. สงฺฆเภทสุตฺตํ

8. Kinh Saṅghabheda

๔๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อานนฺโท ตทหุโปสเถ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ.

48. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, vào ngày Bố-tát, tôn giả Ānanda vào buổi sáng, đắp y, mang bát, đi vào thành Rājagaha để khất thực.

อทฺทสา โข เทวทตฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺตํ. ทิสฺวาน เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘อชฺชตคฺเค ทานาหํ, อาวุโส อานนฺท, อญฺญตฺเรว ภควตา อญฺญตฺร ภิกฺขุสงฺฆา อุโปสถํ กริสฺสามิ สงฺฆกมฺมานิ จา’’ติ.

Devadatta thấy tôn giả Ānanda đang đi khất thực ở Rājagaha. Thấy vậy, ông ta đến gần tôn giả Ānanda; sau khi đến gần, ông ta nói với tôn giả Ānanda rằng: “Này hiền giả Ānanda, kể từ hôm nay, tôi sẽ thực hiện lễ Bố-tát và các Tăng sự riêng biệt, ngoài đức Thế Tôn và ngoài Tăng đoàn tỳ khưu.”

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Bấy giờ, tôn giả Ānanda, sau khi đi khất thực ở Rājagaha, dùng bữa xong, trở về từ nơi khất thực, đã đến nơi đức Thế Tôn ở; sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên rồi, tôn giả Ānanda bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข มํ, ภนฺเต, เทวทตฺโต ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺตํ. ทิสฺวาน เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘อชฺชตคฺเค ทานาหํ, อาวุโส อานนฺท, อญฺญตฺเรว ภควตา อญฺญตฺร ภิกฺขุสงฺฆา อุโปสถํ กริสฺสามิ สงฺฆกมฺมานิ จา’ติ. อชฺช, ภนฺเต, เทวทตฺโต สงฺฆํ ภินฺทิสฺสติ, อุโปสถญฺจ กริสฺสติ สงฺฆกมฺมานิ จา’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đã đắp y, mang bát, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Bạch Thế Tôn, Devadatta đã trông thấy con đang đi khất thực ở thành Rājagaha. Sau khi trông thấy, y đã đi đến chỗ con; sau khi đi đến, y đã nói với con lời này: ‘Này hiền giả Ānanda, kể từ hôm nay, tôi sẽ thực hiện lễ Uposatha và các tăng sự riêng, ngoài Thế Tôn và ngoài chúng Tỳ khưu.’ Bạch Thế Tôn, hôm nay Devadatta sẽ chia rẽ Tăng chúng, sẽ thực hiện lễ Uposatha và các tăng sự.”

อถ [Pg.150] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn sau khi liễu tri được ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สุกรํ สาธุนา สาธุ, สาธุ ปาเปน ทุกฺกรํ ;

ปาปํ ปาเปน สุกรํ, ปาปมริเยหิ ทุกฺกร’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

“Người thiện dễ làm điều thiện, điều thiện kẻ ác khó làm; Kẻ ác dễ làm điều ác, điều ác bậc Thánh khó làm.” Hết bài kinh thứ tám.

๙. สธายมานสุตฺตํ

9. Kinh Sadhāyamāna

๔๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา มาณวกา ภควโต อวิทูเร สธายมานรูปา อติกฺกมนฺติ. อทฺทสา โข ภควา สมฺพหุเล มาณวเก อวิทูเร สธายมานรูเป อติกฺกนฺเต.

49. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu. Vào lúc ấy, có nhiều thanh niên đi ngang qua không xa Thế Tôn, với vẻ chế giễu, đùa cợt. Thế Tôn đã trông thấy nhiều thanh niên đi ngang qua không xa, với vẻ chế giễu, đùa cợt.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn sau khi liễu tri được ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ปริมุฏฺฐา ปณฺฑิตาภาสา, วาจาโคจรภาณิโน;

ยาวิจฺฉนฺติ มุขายามํ, เยน นีตา น ตํ วิทู’’ติ. นวมํ;

“Thất niệm, ra vẻ trí thức, lời nói là nơi rong chơi, chúng muốn mở miệng bao nhiêu tùy thích, nhưng không biết mình bị dẫn dắt bởi điều gì.” Hết bài kinh thứ chín.

๑๐. จูฬปนฺถกสุตฺตํ

10. Kinh Cūḷapanthaka

๕๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จูฬปนฺถโก ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

50. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, Tôn giả Cūḷapanthaka đang ngồi không xa Thế Tôn, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, an trú niệm trước mặt.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ จูฬปนฺถกํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

Thế Tôn đã trông thấy Tôn giả Cūḷapanthaka đang ngồi không xa, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, an trú niệm trước mặt.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn sau khi liễu tri được ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ฐิเตน [Pg.151] กาเยน ฐิเตน เจตสา,ติฏฺฐํ นิสินฺโน อุท วา สยาโน;

เอตํ สตึ ภิกฺขุ อธิฏฺฐหาโน,ลเภถ ปุพฺพาปริยํ วิเสสํ;

ลทฺธาน ปุพฺพาปริยํ วิเสสํ,อทสฺสนํ มจฺจุราชสฺส คจฺเฉ’’ติ. ทสมํ;

“Với thân vững trú, với tâm vững trú, dù đứng, ngồi, hay nằm, vị Tỳ khưu an trú niệm như vậy, sẽ đạt được sự thù thắng trước sau. Sau khi đạt được sự thù thắng trước sau, sẽ đi đến nơi Tử Vương không thấy.” Hết bài kinh thứ mười.

โสณวคฺโค ปญฺจโม นิฏฺฐิโต.

Phẩm Soṇa thứ năm đã kết thúc.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

ปิโย อปฺปายุกา กุฏฺฐี, กุมารกา อุโปสโถ;

โสโณ จ เรวโต เภโท, สธาย ปนฺถเกน จาติ.

Piyo, Appāyukā, Kuṭṭhī, Kumārakā, Uposatho; Soṇa và Revata, Bhedo, Sadhāya, và Panthaka.

๖. ชจฺจนฺธวคฺโค

6. Phẩm Jaccandha

๑. อายุสงฺขาโรสฺสชฺชนสุตฺตํ

1. Kinh Āyusaṅkhārossajjana

๕๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คณฺหาหิ, อานนฺท, นิสีทนํ. เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิสฺสาม ทิวาวิหารายา’’ติ.

51. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Mahāvana, trong Kūṭāgārasālā. Lúc bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đã đắp y, mang bát, đi vào thành Vesālī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, trên đường từ nơi khất thực trở về, Ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy lấy tọa cụ. Chúng ta sẽ đi đến Cāpāla cetiya để nghỉ ban ngày.’

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา นิสีทนํ อาทาย ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิ. อถ โข ภควา เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ –

“Vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi theo sau lưng Thế Tôn. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đi đến Cāpāla cetiya; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda:

‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี; รมณียํ อุเทนํ เจติยํ; รมณียํ โคตมกํ เจติยํ; รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ; รมณียํ พหุปุตฺตํ เจติยํ; รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ; รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท[Pg.152], จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, โส อากงฺขมาโน ( ) กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ.

“Này Ānanda, Vesālī thật khả ái; Udena cetiya thật khả ái; Gotamaka cetiya thật khả ái; Sattamba cetiya thật khả ái; Bahuputta cetiya thật khả ái; Sārandada cetiya thật khả ái; Cāpāla cetiya thật khả ái. Này Ānanda, bất cứ ai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự, người ấy nếu muốn, có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp. Này Ānanda, Như Lai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự. Này Ānanda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp.”

เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน, โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน, นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ; ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต. ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ –

Dù Thế Tôn đã đưa ra một dấu hiệu rõ ràng, một gợi ý rõ ràng như vậy, Tôn giả Ānanda vẫn không thể thấu hiểu; ngài đã không thỉnh cầu Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy trụ thế đến hết kiếp; xin Thiện Thệ hãy trụ thế đến hết kiếp, vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người,’ vì tâm trí ngài đã bị Ma vương ám ảnh. Lần thứ hai... Lần thứ ba, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda:

‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี; รมณียํ อุเทนํ เจติยํ; รมณียํ โคตมกํ เจติยํ; รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ; รมณียํ พหุปุตฺตํ เจติยํ; รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ; รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, โส อากงฺขมาโน กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ.

“Này Ānanda, Vesālī thật khả ái; Udena cetiya thật khả ái; Gotamaka cetiya thật khả ái; Sattamba cetiya thật khả ái; Bahuputta cetiya thật khả ái; Sārandada cetiya thật khả ái; Cāpāla cetiya thật khả ái. Này Ānanda, bất cứ ai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự, người ấy nếu muốn, có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp. Này Ānanda, Như Lai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự. Này Ānanda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp.”

เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน, โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน, นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ; ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต.

Dù cho đức Thế Tôn đã tạo ra tướng mạo thô thiển, đã tạo ra ánh sáng thô thiển như vậy, nhưng Tôn giả Ānanda đã không thể thấu hiểu; đã không thỉnh cầu đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch ngài, xin đức Thế Tôn hãy trụ thế một kiếp; xin đức Thiện Thệ hãy trụ thế một kiếp vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng thương tưởng đối với thế gian, vì mục đích, vì lợi ích, vì hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại,’ do tâm trí bị Ác ma ám ảnh.

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อานนฺท, ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต [Pg.153] ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ.

Rồi đức Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, ngươi hãy đi, nay ngươi hãy xem là đã đến lúc.’ ‘Xin vâng, bạch ngài.’ Tôn giả Ānanda đã vâng lời đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi ngồi xuống dưới một gốc cây không xa.

อถ โข มาโร ปาปิมา, อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต อานนฺเท, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข มาโร ปาปิมา ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Rồi, không lâu sau khi Tôn giả Ānanda đã đi, Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, nó đứng một bên. Đứng một bên, Ác ma Māra đã nói với đức Thế Tôn điều này:

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขู น สาวกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต ภิกฺขู ภควโต สาวกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

‘Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn. Bạch ngài, lời này đã được đức Thế Tôn nói ra: ‘Này Ác ma, Ta sẽ chưa nhập Vô dư Niết bàn cho đến khi các vị tỳ khưu đệ tử của Ta chưa trở thành những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ chưa có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ chưa có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu.’ Bạch ngài, nhưng hiện nay các vị tỳ khưu đệ tử của đức Thế Tôn đã là những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu. Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn.

‘‘ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขุนิโย น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย ภควโต สาวิกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา [Pg.154] อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

‘Bạch ngài, lời này đã được đức Thế Tôn nói ra: ‘Này Ác ma, Ta sẽ chưa nhập Vô dư Niết bàn cho đến khi các vị tỳ khưu ni đệ tử của Ta chưa trở thành những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ chưa có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ chưa có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu.’ Bạch ngài, nhưng hiện nay các vị tỳ khưu ni đệ tử của đức Thế Tôn đã là những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu. Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn.

‘‘ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อุปาสกา น สาวกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, อุปาสกา ภควโต สาวกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

‘Bạch ngài, lời này đã được đức Thế Tôn nói ra: ‘Này Ác ma, Ta sẽ chưa nhập Vô dư Niết bàn cho đến khi các vị nam cư sĩ đệ tử của Ta chưa trở thành những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ chưa có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ chưa có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu.’ Bạch ngài, nhưng hiện nay các vị nam cư sĩ đệ tử của đức Thế Tôn đã là những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu. Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn.

‘‘ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อุปาสิกา น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, อุปาสิกา ภควโต สาวิกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

“Bạch Thế Tôn, lời này đã được Thế Tôn nói ra: ‘Này Pāpima, Ta sẽ chưa nhập Vô Dư Niết-bàn chừng nào các nữ cận sự của Ta chưa trở thành những đệ tử thuần thục, khéo huấn luyện, tự tin, đa văn, hộ trì Chánh pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi học được giáo lý của bậc Đạo sư, có thể tuyên bố, giảng dạy, trình bày, thiết lập, khai thị, phân tích, làm cho sáng tỏ; và sau khi dùng Chánh pháp để khéo léo nhiếp phục các tà thuyết đã khởi lên, có thể thuyết giảng pháp mầu nhiệm.’ Bạch Thế Tôn, nay các nữ cận sự của Thế Tôn đã là những đệ tử thuần thục, khéo huấn luyện, tự tin, đa văn, hộ trì Chánh pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi học được giáo lý của bậc Đạo sư, họ tuyên bố, giảng dạy, trình bày, thiết lập, khai thị, phân tích, làm cho sáng tỏ; và sau khi dùng Chánh pháp để khéo léo nhiếp phục các tà thuyết đã khởi lên, họ thuyết giảng pháp mầu nhiệm. Bạch Thế Tôn, nay xin Thế Tôn hãy nhập Vô Dư Niết-bàn; xin Thiện Thệ hãy nhập Vô Dư Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn nhập Vô Dư Niết-bàn.”

‘‘ภาสิตา [Pg.155] โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อิทํ พฺรหฺมจริยํ น อิทฺธญฺเจว ภวิสฺสติ ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิต’นฺติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, ภควโต พฺรหฺมจริยํ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, lời này đã được Thế Tôn nói ra: ‘Này Pāpima, Ta sẽ chưa nhập Vô Dư Niết-bàn chừng nào phạm hạnh này của Ta chưa được thịnh vượng, phát triển, quảng bá, phổ biến, rộng lớn, cho đến khi được chư thiên và loài người khéo tuyên thuyết.’ Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh của Thế Tôn đã được thịnh vượng, phát triển, quảng bá, phổ biến, rộng lớn, cho đến khi được chư thiên và loài người khéo tuyên thuyết. Bạch Thế Tôn, nay xin Thế Tôn hãy nhập Vô Dư Niết-bàn; xin Thiện Thệ hãy nhập Vô Dư Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn nhập Vô Dư Niết-bàn.”

เอวํ วุตฺเต, ภควา มารํ ปาปิมนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ, ปาปิม, โหหิ. น จิรํ ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานํ ภวิสฺสติ. อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตี’’ติ.

Khi được nói vậy, Thế Tôn bảo Ác ma Pāpima lời này: “Này Pāpima, ngươi hãy yên tâm. Chẳng bao lâu nữa Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn. Kể từ nay, sau ba tháng nữa, Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn.”

อถ โข ภควา จาปาเล เจติเย สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชฺชิ. โอสฺสฏฺเฐ จ ภควตา อายุสงฺขาเร มหาภูมิจาโล อโหสิ ภึสนโก โลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ.

Bấy giờ, tại điện thờ Cāpāla, Thế Tôn chánh niệm, tỉnh giác, xả bỏ thọ hành. Và khi thọ hành được Thế Tôn xả bỏ, một trận động đất lớn đã xảy ra, thật kinh khiếp, rợn tóc gáy, và trống trời vang rền.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ตุลมตุลญฺจ สมฺภวํ,ภวสงฺขารมวสฺสชิ มุนิ;

อชฺฌตฺตรโต สมาหิโต,อภินฺทิ กวจมิวตฺตสมฺภว’’นฺติ. ปฐมํ;

“Bậc Mâu-ni đã từ bỏ hành nghiệp tạo nên sự hiện hữu, Cả tương đối và tuyệt đối, cùng với nguồn gốc của nó. An vui nội tâm, tâm định tĩnh, Ngài đã phá tan lớp vỏ tự thân, như phá áo giáp.” Thứ nhất.

๒. สตฺตชฏิลสุตฺตํ

2. Kinh Bảy Vị Bện Tóc

๕๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต พหิทฺวารโกฏฺฐเก นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

52. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Bấy giờ, vào buổi chiều, Thế Tôn ra khỏi nơi độc cư và ngồi ở bên ngoài cổng vòm. Khi ấy, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

เตน [Pg.156] โข ปน สมเยน สตฺต จ ชฏิลา, สตฺต จ นิคณฺฐา, สตฺต จ อเจลกา, สตฺต จ เอกสาฏกา, สตฺต จ ปริพฺพาชกา, ปรูฬฺหกจฺฉนขโลมา ขาริวิวิธมาทาย ภควโต อวิทูเร อติกฺกมนฺติ.

Bấy giờ, có bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ, với lông nách, móng tay, và lông mình mọc dài, mang theo các loại gánh khác nhau, đi ngang qua không xa chỗ Thế Tôn.

อทฺทสา โข ราชา ปเสนทิ โกสโล เต สตฺต จ ชฏิเล, สตฺต จ นิคณฺเฐ, สตฺต จ อเจลเก, สตฺต จ เอกสาฏเก, สตฺต จ ปริพฺพาชเก, ปรูฬฺหกจฺฉนขโลเม ขาริวิวิธมาทาย ภควโต อวิทูเร อติกฺกมนฺเต. ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ทกฺขิณชาณุมณฺฑลํ ปถวิยํ นิหนฺตฺวา เยน เต สตฺต จ ชฏิลา, สตฺต จ นิคณฺฐา, สตฺต จ อเจลกา, สตฺต จ เอกสาฏกา, สตฺต จ ปริพฺพาชกา, เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ติกฺขตฺตุํ นามํ สาเวสิ – ‘‘ราชาหํ, ภนฺเต, ปเสนทิ โกสโล; ราชาหํ, ภนฺเต, ปเสนทิ โกสโล; ราชาหํ, ภนฺเต, ปเสนทิ โกสโล’’ติ.

Vua Pasenadi nước Kosala thấy bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ ấy, với lông nách, móng tay, và lông mình mọc dài, mang theo các loại gánh khác nhau, đi ngang qua không xa chỗ Thế Tôn. Thấy vậy, vua đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt thượng y qua một bên vai, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về phía bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ ấy, rồi xướng tên ba lần: “Thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala; thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala; thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala.”

อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล อจิรปกฺกนฺเตสุ เตสุ สตฺตสุ จ ชฏิเลสุ, สตฺตสุ จ นิคณฺเฐสุ, สตฺตสุ จ อเจลเกสุ, สตฺตสุ จ เอกสาฏเกสุ, สตฺตสุ จ ปริพฺพาชเกสุ, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เย โข ภนฺเต, โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา เอเต เตสํ อญฺญตเร’’ติ.

Bấy giờ, sau khi bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ ấy đi khỏi không bao lâu, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, những vị nào ở trên đời là bậc A-la-hán hoặc đã đạt đến A-la-hán đạo, thì những vị này là một trong số đó.”

‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, มหาราช, ตยา คิหินา กามโภคินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน – อิเม วา อรหนฺโต, อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนาติ.

“Thưa Đại vương, thật khó cho ngài, một người tại gia hưởng thụ các dục lạc, sống trong cảnh vợ con chật chội, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm và vật xoa, chấp nhận vàng và bạc, để biết được rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã đạt đến A-la-hán đạo.’”

‘‘สํวาเสน โข, มหาราช, สีลํ เวทิตพฺพํ. ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญน. สํโวหาเรน โข, มหาราช, โสเจยฺยํ เวทิตพฺพํ. ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา [Pg.157] น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญน. อาปทาสุ โข, มหาราช, ถาโม เวทิตพฺโพ. โส จ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญน. สากจฺฉาย โข, มหาราช, ปญฺญา เวทิตพฺพา. สา จ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญนา’’ติ.

Tâu Đại vương, thật vậy, qua sự chung sống, giới hạnh cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ. Tâu Đại vương, qua sự giao tiếp, sự trong sạch cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ. Tâu Đại vương, trong những lúc hoạn nạn, nghị lực cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ. Tâu Đại vương, qua sự đàm luận, trí tuệ cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ.

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ, ภนฺเต, ภควตา – ‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, มหาราช, ตยา คิหินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน – อิเม วา อรหนฺโต, อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนาติ. สํวาเสน โข, มหาราช, สีลํ เวทิตพฺพํ…เป… สากจฺฉาย โข, มหาราช, ปญฺญา เวทิตพฺพา. สา จ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญนา’’’ติ.

Bạch ngài, thật kỳ diệu! Bạch ngài, thật phi thường! Bạch ngài, lời này đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng biết bao: ‘Tâu Đại vương, thật khó cho ngài, một người tại gia sống trong cảnh gia đình chật chội con cái, thọ hưởng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm, vật thoa, và chấp nhận vàng bạc, để biết được rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã chứng đạt đạo quả A-la-hán.’ Tâu Đại vương, thật vậy, qua sự chung sống, giới hạnh cần được biết đến... (v.v.)... Tâu Đại vương, qua sự đàm luận, trí tuệ cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ.’

‘‘เอเต, ภนฺเต, มม ปุริสา โจรา โอจรกา ชนปทํ โอจริตฺวา คจฺฉนฺติ. เตหิ ปฐมํ โอจิณฺณํ อหํ ปจฺฉา โอสาริสฺสามิ. อิทานิ เต, ภนฺเต, ตํ รโชชลฺลํ ปวาเหตฺวา สุนฺหาตา สุวิลิตฺตา กปฺปิตเกสมสฺสู โอทาตวตฺถวสนา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคิภูตา ปริจาเรสฺสนฺตี’’ ติ.

Bạch ngài, những người này là thuộc hạ của con, là gián điệp cải trang thành kẻ trộm, họ đi do thám các xứ. Sau khi họ do thám trước, con sẽ hành động sau. Bạch ngài, bây giờ họ sẽ gột rửa bụi bẩn ấy, tắm gội sạch sẽ, thoa xức kỹ lưỡng, cắt tóc cạo râu, mặc y phục trắng, và sẽ tận hưởng, được cung phụng, và được bao quanh bởi năm loại dục lạc.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Khi ấy, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa của việc này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘น วายเมยฺย สพฺพตฺถ, นาญฺญสฺส ปุริโส สิยา;

นาญฺญํ นิสฺสาย ชีเวยฺย, ธมฺเมน น วณึ จเร’’ติ. ทุติยํ;

Không nên nỗ lực trong mọi việc, không nên làm người của kẻ khác; không nên sống nương tựa vào người khác, không nên buôn bán Chánh pháp. (Kinh thứ hai)

๓. ปจฺจเวกฺขณสุตฺตํ

3. Kinh Suy Xét

๕๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา อตฺตโน อเนเก [Pg.158] ปาปเก อกุสเล ธมฺเม ปหีเน ปจฺจเวกฺขมาโน นิสินฺโน โหติ, อเนเก จ กุสเล ธมฺเม ภาวนาปาริปูรึ คเต.

53. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Thế Tôn đang ngự tọa, suy xét về vô số pháp ác, bất thiện của chính mình đã được đoạn trừ, và về vô số pháp thiện đã được tu tập viên mãn.

อถ โข ภควา อตฺตโน อเนเก ปาปเก อกุสเล ธมฺเม ปหีเน วิทิตฺวา อเนเก จ กุสเล ธมฺเม ภาวนาปาริปูรึ คเต ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Khi ấy, Thế Tôn, sau khi biết rõ về vô số pháp ác, bất thiện của chính mình đã được đoạn trừ, và về vô số pháp thiện đã được tu tập viên mãn, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อหุ ปุพฺเพ ตทา นาหุ, นาหุ ปุพฺเพ ตทา อหุ;

น จาหุ น จ ภวิสฺสติ, น เจตรหิ วิชฺชตี’’ติ. ตติยํ;

Cái đã có trước đây, lúc ấy không còn; cái không có trước đây, lúc ấy đã có. Cái đã không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không hiện hữu. (Kinh thứ ba)

๔. ปฐมนานาติตฺถิยสุตฺตํ

4. Kinh Các Ngoại Đạo Thứ Nhất

๕๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

54. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, có nhiều Sa-môn, Bà-la-môn, và du sĩ ngoại đạo khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có nhiều tà kiến, nhiều ý muốn, nhiều sở thích, và nương tựa vào nhiều nền tảng tà kiến khác nhau.

สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อนฺตวา โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อนนฺตวา โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก [Pg.159] สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ.

Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là không thường hằng, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là hữu biên, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là vô biên, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Sinh mạng và thân thể là một, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’

เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’ติ.

Họ sống trong cãi vã, tranh chấp, rơi vào tranh luận, đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này.’

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

Khi ấy, vào buổi sáng, một số đông Tỳ khưu đắp y, mang y bát, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, khi đã đi khất thực trở về, họ đến nơi Thế Tôn ở. Sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘อิธ, ภนฺเต, สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

“Bạch Thế Tôn, ở đây, tại Sāvatthī, có rất nhiều Sa-môn, Bà-la-môn, du sĩ ngoại đạo thuộc nhiều loại đang trú ngụ, họ có nhiều tà kiến khác nhau, nhiều ý muốn khác nhau, nhiều sở thích khác nhau, và nương tựa vào nhiều nơi nương tựa là các tà kiến khác nhau.”

‘‘สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ…เป… เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ ติ.

“Có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Thế gian là thường còn, chỉ điều này là thật, ngoài ra là hư vọng.’ …vân vân… Họ sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này.’”

‘‘อญฺญติตฺถิยา, ภิกฺขเว, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา; อตฺถํ น ชานนฺติ, อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ, อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo là những người mù lòa, không có mắt; họ không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Pháp, không biết phi Pháp. Họ, vì không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Pháp, không biết phi Pháp, nên sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này.’”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, อิมิสฺสาเยว สาวตฺถิยา อญฺญตโร ราชา อโหสิ. อถ โข, ภิกฺขเว, โส ราชา อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ยาวตกา สาวตฺถิยา ชจฺจนฺธา เต สพฺเพ เอกชฺฌํ สนฺนิปาเตหี’ติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส ตสฺส รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา ยาวตกา สาวตฺถิยา ชจฺจนฺธา เต สพฺเพ คเหตฺวา เยน โส ราชา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ราชานํ เอตทโวจ – ‘สนฺนิปาติตา โข เต, เทว, ยาวตกา สาวตฺถิยา ชจฺจนฺธา’ติ[Pg.160]. ‘เตน หิ, ภเณ, ชจฺจนฺธานํ หตฺถึ ทสฺเสหี’ติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส ตสฺส รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา ชจฺจนฺธานํ หตฺถึ ทสฺเสสิ.

“Này các Tỳ khưu, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có một vị vua. Rồi, này các Tỳ khưu, vị vua ấy gọi một người đàn ông và bảo: ‘Này người kia, hãy đến đây. Ngươi hãy tập hợp tất cả những người mù bẩm sinh ở Sāvatthī lại một chỗ.’ ‘Vâng, tâu Đại vương,’ này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy vâng lời vị vua, tập hợp tất cả những người mù bẩm sinh ở Sāvatthī, rồi đi đến nơi vị vua ấy. Sau khi đến, ông ta tâu với vị vua điều này: ‘Tâu Đại vương, tất cả những người mù bẩm sinh ở Sāvatthī đã được tập hợp lại.’ ‘Vậy thì, này khanh, hãy cho những người mù bẩm sinh xem con voi.’ ‘Vâng, tâu Đại vương,’ này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy vâng lời vị vua và cho những người mù bẩm sinh xem con voi.”

‘‘เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส สีสํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส กณฺณํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส ทนฺตํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส โสณฺฑํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส กายํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส ปาทํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส สตฺถึ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส นงฺคุฏฺฐํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส วาลธึ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’’’ติ.

“Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem đầu con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem tai con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem ngà con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem vòi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem thân con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem chân con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem đùi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem gốc đuôi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem chùm lông đuôi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’”

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส ชจฺจนฺธานํ หตฺถึ ทสฺเสตฺวา เยน โส ราชา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ราชานํ เอตทโวจ – ‘ทิฏฺโฐ โข เตหิ, เทว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถี; ยสฺส ทานิ กาลํ มญฺญสี’ติ.

“Rồi, này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy, sau khi đã cho những người mù bẩm sinh xem con voi, liền đi đến nơi vị vua ấy. Sau khi đến, ông ta tâu với vị vua điều này: ‘Tâu Đại vương, những người mù bẩm sinh ấy đã xem con voi rồi. Bây giờ, xin Đại vương hãy định liệu thời gian cho việc Ngài cho là phải lúc.’”

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, โส ราชา เยน เต ชจฺจนฺธา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ชจฺจนฺเธ เอตทโวจ – ‘ทิฏฺโฐ โว, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ? ‘เอวํ, เทว, ทิฏฺโฐ โน หตฺถี’ติ. ‘วเทถ, ชจฺจนฺธา, กีทิโส หตฺถี’ติ?

“Rồi, này các Tỳ khưu, vị vua ấy đi đến nơi những người mù bẩm sinh. Sau khi đến, ngài nói với những người mù bẩm sinh điều này: ‘Này những người mù, các ngươi đã xem con voi chưa?’ ‘Vâng, tâu Đại vương, chúng con đã xem con voi rồi.’ ‘Này những người mù, hãy nói xem, con voi như thế nào?’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส สีสํ ทิฏฺฐํ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ กุมฺโภ’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem đầu con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái lu.’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส กณฺโณ ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ สุปฺโป’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem tai con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái nia.’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส ทนฺโต ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ ขีโล’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem ngà con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái cọc.’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส โสณฺโฑ ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ นงฺคลีสา’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem vòi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cán cày.’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส กาโย ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ โกฏฺโฐ’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem thân con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái kho lúa.’”

‘‘เยหิ[Pg.161], ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส ปาโท ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ ถูโณ’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem chân con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cây cột.’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส สตฺถิ ทิฏฺโฐ โหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ อุทุกฺขโล’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem đùi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái cối.’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส นงฺคุฏฺฐํ ทิฏฺฐํ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ มุสโล’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem gốc đuôi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái chày.’”

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส วาลธิ ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ สมฺมชฺชนี’ติ.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem chùm lông đuôi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái chổi.’”

‘‘เต ‘เอทิโส หตฺถี, เนทิโส หตฺถี; เนทิโส หตฺถี, เอทิโส หตฺถี’’’ติ อญฺญมญฺญํ มุฏฺฐีหิ สํสุมฺภึสุ. เตน จ ปน, ภิกฺขเว, โส ราชา อตฺตมโน อโหสิ.

“Họ, với lời nói: ‘Con voi là như thế này, con voi không phải như thế này; con voi không phải như thế này, con voi là như thế này,’ đã đánh nhau bằng nắm đấm. Và do đó, này các Tỳ khưu, vị vua ấy đã hoan hỷ.”

‘‘เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา. เต อตฺถํ น ชานนฺติ อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา, ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“Này các tỳ khưu, cũng tương tự như thế, các du sĩ ngoại đạo là những kẻ mù lòa, không có mắt. Họ không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp. Do không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp, họ đã trở nên tranh cãi, đã trở nên cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đả kích lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này.’”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อิเมสุ กิร สชฺชนฺติ, เอเก สมณพฺราหฺมณา;

วิคฺคยฺห นํ วิวทนฺติ, ชนา เอกงฺคทสฺสิโน’’ติ. จตุตฺถํ;

“Quả thật, một số sa-môn và bà-la-môn bị dính mắc vào những điều này; những người chỉ thấy một phần, sau khi đã nắm giữ, họ tranh luận.” Hết phẩm thứ tư.

๕. ทุติยนานาติตฺถิยสุตฺตํ

5. Kinh Về Các Ngoại Đạo Khác Nhau, Kinh Thứ Hai

๕๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

55. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc bấy giờ, có nhiều sa-môn, bà-la-môn, và du sĩ thuộc các giáo phái khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và họ nương tựa vào những nền tảng quan điểm khác nhau.

สนฺเตเก [Pg.162] สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต จ อสสฺสโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสโต นาสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต จ ปรํกโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํกาโร อปรํกาโร อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตญฺจ อสสฺสตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสตํ นาสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก [Pg.163] จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํการํ อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ.

Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là thường hằng; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian vừa thường hằng vừa vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian không phải thường hằng cũng không phải vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là do chính mình tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian vừa do chính mình tạo ra vừa do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian không do chính mình tạo ra, không do người khác tạo ra, mà phát sinh ngẫu nhiên; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là thường hằng; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian vừa thường hằng vừa vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian không phải thường hằng cũng không phải vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là do chính mình tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian vừa do chính mình tạo ra vừa do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian không do chính mình tạo ra, không do người khác tạo ra, mà phát sinh ngẫu nhiên; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’

เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’ติ.

Họ đã trở nên tranh cãi, đã trở nên cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đả kích lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này.’”

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

Rồi, một số đông các tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường trở về từ nơi khất thực, họ đến nơi đức Thế Tôn đang ngự; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘อิธ, ภนฺเต, สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

“Bạch đức Thế Tôn, ở đây, có nhiều sa-môn, bà-la-môn, và du sĩ thuộc các giáo phái khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và họ nương tựa vào những nền tảng quan điểm khác nhau.

‘‘สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ…เป… เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là thường hằng; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ … vân vân … Họ đã trở nên tranh cãi, đã trở nên cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đả kích lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này.’”

‘‘อญฺญติตฺถิยา, ภิกฺขเว, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา; อตฺถํ น ชานนฺติ อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา, ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

Này các tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo là những kẻ mù lòa, không có mắt; họ không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp. Do không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp, họ sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, rơi vào tranh luận, sống đả thương nhau bằng những ngọn giáo miệng: 'Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này'.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อิเมสุ กิร สชฺชนฺติ, เอเก สมณพฺราหฺมณา;

อนฺตราว วิสีทนฺติ, อปฺปตฺวาว ตโมคธ’’นฺติ. ปญฺจมํ;

Quả thật, một số sa-môn, bà-la-môn bị dính mắc vào những (tà kiến) này; họ bị chìm đắm ở khoảng giữa, vẫn chưa đạt đến nơi nương tựa an ổn. (Kinh thứ) năm.

๖. ตติยนานาติตฺถิยสุตฺตํ

6. Kinh Về Các Ngoại Đạo Khác Nhau, (phẩm) thứ ba.

๕๖. เอวํ [Pg.164] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

56. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc bấy giờ, có rất nhiều sa-môn, bà-la-môn, du sĩ thuộc các ngoại đạo khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và nương tựa vào những nền tảng kiến giải khác nhau.

สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต จ อสสฺสโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสโต นาสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต จ ปรํกโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํกาโร อปรํกาโร อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตญฺจ อสสฺสตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสตํ นาสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ[Pg.165]. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํการํ อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ.

Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới vừa thường hằng vừa không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới không thường hằng cũng không không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là do tự mình làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới vừa do tự mình làm ra vừa do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, sanh khởi không do nhân duyên; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới vừa thường hằng vừa không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới không thường hằng cũng không không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là do tự mình làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới vừa do tự mình làm ra vừa do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, sanh khởi không do nhân duyên; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.'

เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’ติ.

Họ sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, rơi vào tranh luận, sống đả thương nhau bằng những ngọn giáo miệng: 'Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này'.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

Rồi, một số đông tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường trở về từ nơi khất thực, họ đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘อิธ, ภนฺเต, สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

Bạch Thế Tôn, ở đây, có rất nhiều sa-môn, bà-la-môn, du sĩ thuộc các ngoại đạo khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và nương tựa vào những nền tảng kiến giải khác nhau.

‘‘สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ …เป… เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' ...v.v... Họ sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, rơi vào tranh luận, sống đả thương nhau bằng những ngọn giáo miệng: 'Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này'.

‘‘อญฺญติตฺถิยา, ภิกฺขเว, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา. เต อตฺถํ น ชานนฺติ อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา, ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo là những kẻ mù lòa, không có mắt. Họ không biết lợi ích, không biết bất lợi, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp. Họ, vì không biết lợi ích, không biết bất lợi, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp, nên sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, sống đâm chọt lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này’.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อหงฺการปสุตายํ [Pg.166] ปชา, ปรํการูปสํหิตา;

เอตเทเก นาพฺภญฺญํสุ, น นํ สลฺลนฺติ อทฺทสุํ.

Chúng sanh này chuyên chú vào ‘ta làm’, liên kết với ‘người khác làm’. Một số người không thừa nhận điều này, cũng không thấy nó là mũi tên.

‘‘เอตญฺจ สลฺลํ ปฏิกจฺจ ปสฺสโต;

อหํ กโรมีติ น ตสฺส โหติ;

ปโร กโรตีติ น ตสฺส โหติ.

Và đối với người thấy trước mũi tên này, không có quan niệm ‘Tôi làm’, cũng không có quan niệm ‘Người khác làm’.

‘‘มานุเปตา อยํ ปชา, มานคนฺถา มานวินิพทฺธา ;

ทิฏฺฐีสุ สารมฺภกถา, สํสารํ นาติวตฺตตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

Chúng sanh này đầy ngã mạn, bị ngã mạn trói buộc, bị ngã mạn quấn chặt; có lời nói tranh chấp trong các tà kiến, không vượt qua được vòng luân hồi. Hết kinh thứ sáu.

๗. สุภูติสุตฺตํ

7. Kinh Subhūti

๕๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สุภูติ ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อวิตกฺกํ สมาธึ สมาปชฺชิตฺวา.

57. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Tôn giả Subhūti đang ngồi không xa Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân thẳng, sau khi đã nhập vào định không tầm.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ สุภูตึ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อวิตกฺกํ สมาธึ สมาปนฺนํ.

Thế Tôn đã thấy Tôn giả Subhūti đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân thẳng, đã nhập vào định không tầm.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺส วิตกฺกา วิธูปิตา,อชฺฌตฺตํ สุวิกปฺปิตา อเสสา;

ตํ สงฺคมติจฺจ อรูปสญฺญี,จตุโยคาติคโต น ชาตุ เมตี’’ติ. สตฺตมํ;

Người nào có các tầm đã được xua tan, bên trong đã được cắt đứt hoàn toàn không còn sót lại; vị ấy vượt qua sự dính mắc, có tưởng vô sắc, đã vượt qua bốn loại ách縛, không bao giờ đi đến sự tái sanh. Hết kinh thứ bảy.

๘. คณิกาสุตฺตํ

8. Kinh Gaṇikā (Kỹ Nữ)

๕๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน ราชคเห ทฺเว ปูคา อญฺญตริสฺสา คณิกาย สารตฺตา โหนฺติ ปฏิพทฺธจิตฺตา; ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ ปาณีหิปิ อุปกฺกมนฺติ, เลฑฺฑูหิปิ อุปกฺกมนฺติ[Pg.167], ทณฺเฑหิปิ อุปกฺกมนฺติ, สตฺเถหิปิ อุปกฺกมนฺติ. เต ตตฺถ มรณมฺปิ นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตมฺปิ ทุกฺขํ.

58. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi sóc. Và vào lúc ấy, ở Rājagaha, có hai nhóm người say mê một kỹ nữ nào đó, tâm bị trói buộc; sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, họ tấn công lẫn nhau bằng tay, bằng đất cục, bằng gậy, bằng vũ khí. Họ ở đó đi đến cái chết hoặc đau khổ đến mức gần chết.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

Rồi, nhiều Tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào Rājagaha để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Rājagaha, sau bữa ăn, trở về từ chuyến khất thực, họ đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘อิธ, ภนฺเต, ราชคเห ทฺเว ปูคา อญฺญตริสฺสา คณิกาย สารตฺตา ปฏิพทฺธจิตฺตา; ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ ปาณีหิปิ อุปกฺกมนฺติ, เลฑฺฑูหิปิ อุปกฺกมนฺติ, ทณฺเฑหิปิ อุปกฺกมนฺติ, สตฺเถหิปิ อุปกฺกมนฺติ. เต ตตฺถ มรณมฺปิ นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตมฺปิ ทุกฺข’’นฺติ.

Bạch Thế Tôn, ở đây, tại Rājagaha, có hai nhóm người say mê một kỹ nữ nào đó, tâm bị trói buộc; sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, họ tấn công lẫn nhau bằng tay, bằng đất cục, bằng gậy, bằng vũ khí. Họ ở đó đi đến cái chết hoặc đau khổ đến mức gần chết.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยญฺจ ปตฺตํ ยญฺจ ปตฺตพฺพํ, อุภยเมตํ รชานุกิณฺณํ, อาตุรสฺสานุสิกฺขโต. เย จ สิกฺขาสารา สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารา, อยเมโก อนฺโต. เย จ เอวํวาทิโน – ‘นตฺถิ กาเมสุ โทโส’ติ, อยํ ทุติโย อนฺโต. อิจฺเจเต อุโภ อนฺตา กฏสิวฑฺฒนา, กฏสิโย ทิฏฺฐึ วฑฺเฒนฺติ. เอเตเต อุโภ อนฺเต อนภิญฺญาย โอลียนฺติ เอเก, อติธาวนฺติ เอเก. เย จ โข เต อภิญฺญาย ตตฺร จ นาเหสุํ, เตน จ นามญฺญึสุ, วฏฺฏํ เตสํ นตฺถิ ปญฺญาปนายา’’ติ. อฏฺฐมํ.

Cái đã đạt được và cái sẽ đạt được, cả hai điều này đều bị bụi bặm vấy bẩn, đối với người bị phiền não hành hạ và người đang tu tập theo đó. Và những ai coi trọng học giới, giới cấm, sinh kế, phạm hạnh, sự phục vụ, đây là một cực đoan. Và những ai nói rằng: ‘Không có lỗi trong các dục’, đây là cực đoan thứ hai. Như vậy, cả hai cực đoan này làm tăng trưởng tử địa, và tử địa làm tăng trưởng tà kiến. Vì không liễu tri hai cực đoan này, một số người bị chìm đắm, một số người vượt quá. Nhưng những ai, sau khi liễu tri chúng, không ở trong đó, và do đó không tự ngã mạn, đối với họ không có vòng luân hồi để được định danh. Hết kinh thứ tám.

๙. อุปาติธาวนฺติสุตฺตํ

9. Kinh Upātidhāvanti (Vượt Quá)

๕๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา รตฺตนฺธการติมิสายํ อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ เตลปฺปทีเปสุ ฌายมาเนสุ.

59. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mù, khi các ngọn đèn dầu đang cháy sáng.

เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อธิปาตกา เตสุ เตลปฺปทีเปสุ อาปาตปริปาตํ อนยํ อาปชฺชนฺติ, พฺยสนํ อาปชฺชนฺติ, อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺติ [Pg.168]. อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล อธิปาตเก เตสุ เตลปฺปทีเปสุ อาปาตปริปาตํ อนยํ อาปชฺชนฺเต, พฺยสนํ อาปชฺชนฺเต, อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺเต.

Và vào lúc ấy, nhiều con thiêu thân, lao vào và bay vòng quanh những ngọn đèn dầu ấy, gặp phải tai họa, gặp phải sự hủy diệt, gặp phải tai họa và sự hủy diệt. Thế Tôn đã thấy nhiều con thiêu thân ấy, lao vào và bay vòng quanh những ngọn đèn dầu ấy, đang gặp phải tai họa, đang gặp phải sự hủy diệt, đang gặp phải tai họa và sự hủy diệt.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อุปาติธาวนฺติ น สารเมนฺติ,นวํ นวํ พนฺธนํ พฺรูหยนฺติ;

ปตนฺติ ปชฺโชตมิวาธิปาตกา,ทิฏฺเฐ สุเต อิติเหเก นิวิฏฺฐา’’ติ. นวมํ;

Họ chạy vượt quá, không đạt đến cốt lõi, họ làm tăng trưởng những ràng buộc mới và mới. Như những con thiêu thân rơi vào ngọn lửa, một số người cố chấp vào cái thấy, cái nghe như vậy. Hết kinh thứ chín.

๑๐. อุปฺปชฺชนฺติสุตฺตํ

10. Kinh Uppajjanti (Phát Sanh)

๖๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

60. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Rồi Tôn giả Ānanda đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภนฺเต, ตถาคตา โลเก นุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา ตาว อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา สกฺกตา โหนฺติ ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ยโต จ โข, ภนฺเต, ตถาคตา โลเก อุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา อถ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภควา เยว ทานิ, ภนฺเต, สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ, ภิกฺขุสงฺโฆ จา’’ติ.

“Bạch Thế Tôn, chừng nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chưa xuất hiện, thì chừng ấy các du sĩ ngoại đạo được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Và bạch Thế Tôn, khi nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện, thì các du sĩ ngoại đạo không được cung kính, không được tôn trọng, không được quý mến, không được cúng dường, không được đảnh lễ, và không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bạch Thế Tôn, nay chỉ có Thế Tôn được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, và cả Tăng chúng Tỳ-khưu cũng vậy.”

‘‘เอวเมตํ[Pg.169], อานนฺท, ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, ตถาคตา โลเก นุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา ตาว อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา สกฺกตา โหนฺติ ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ยโต จ โข, อานนฺท, ตถาคตา โลเก อุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา อถ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ตถาคโตว ทานิ สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ, ภิกฺขุสงฺโฆ จา’’ติ.

“Này Ānanda, đúng là như vậy. Này Ānanda, chừng nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chưa xuất hiện, thì chừng ấy các du sĩ ngoại đạo được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Và này Ānanda, khi nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện, thì các du sĩ ngoại đạo không được cung kính, không được tôn trọng, không được quý mến, không được cúng dường, không được đảnh lễ, và không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Nay chỉ có Như Lai được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, và cả Tăng chúng Tỳ-khưu cũng vậy.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘โอภาสติ ตาว โส กิมิ,ยาว น อุนฺนมเต ปภงฺกโร;

(ส) เวโรจนมฺหิ อุคฺคเต,หตปฺปโภ โหติ น จาปิ ภาสติ.

“Con đom đóm ấy còn chiếu sáng, Chừng nào đấng tạo ra ánh sáng chưa mọc lên; Khi mặt trời rực rỡ đã mọc lên, Nó bị mất ánh sáng, và cũng không còn chiếu sáng nữa.”

‘‘เอวํ โอภาสิตเมว ตกฺกิกานํ,ยาว สมฺมาสมฺพุทฺธา โลเก นุปฺปชฺชนฺติ;

น ตกฺกิกา สุชฺฌนฺติ น จาปิ สาวกา,ทุทฺทิฏฺฐี น ทุกฺขา ปมุจฺจเร’’ติ. ทสมํ;

“Cũng vậy, ánh sáng của các nhà lý luận suông, Chỉ có được chừng nào các bậc Chánh Đẳng Giác chưa xuất hiện ở đời; Các nhà lý luận suông không thanh tịnh, và các đệ tử của họ cũng vậy, Những người có tà kiến không thể giải thoát khỏi khổ đau.” (kết thúc bài kinh thứ mười)

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm này:

อายุชฏิลเวกฺขณา, ตโย ติตฺถิยา สุภูติ;

คณิกา อุปาติ นวโม, อุปฺปชฺชนฺติ จ เต ทสาติ.

Āyu, Jaṭila, Vekkhaṇa, ba kinh về ngoại đạo, Subhūti; Gaṇikā, Upāti là kinh thứ chín, và Uppajjanti, đó là mười kinh.

ชจฺจนฺธวคฺโค ฉฏฺโฐ นิฏฺฐิโต.

Phẩm Jaccandha, thứ sáu, đã kết thúc.

๗. จูฬวคฺโค

7. Phẩm Nhỏ

๑. ปฐมลกุณฺฑกภทฺทิยสุตฺตํ

1. Kinh Lakuṇḍaka Bhaddiya Thứ Nhất

๖๑. เอวํ [Pg.170] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ.

61. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đã dùng pháp thoại với nhiều phương tiện để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya.

อถ โข อายสฺมโต ลกุณฺฑกภทฺทิยสฺส อายสฺมตา สาริปุตฺเตน อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิยมานสฺส สมาทปิยมานสฺส สมุตฺเตชิยมานสฺส สมฺปหํสิยมานสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ.

Khi ấy, Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya, trong khi được Tôn giả Sāriputta dùng pháp thoại với nhiều phương tiện để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ, tâm đã được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ อายสฺมตา สาริปุตฺเตน อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิยมานํ สมาทปิยมานํ สมุตฺเตชิยมานํ สมฺปหํสิยมานํ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ.

Thế Tôn đã thấy Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya, trong khi được Tôn giả Sāriputta dùng pháp thoại với nhiều phương tiện để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ, có tâm đã được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อุทฺธํ อโธ สพฺพธิ วิปฺปมุตฺโต, อยํหมสฺมีติ อนานุปสฺสี;

เอวํ วิมุตฺโต อุทตาริ โอฆํ, อติณฺณปุพฺพํ อปุนพฺภวายา’’ติ. ปฐมํ;

“Trên, dưới, và khắp mọi nơi đều được giải thoát, Không còn quán xét rằng ‘đây là ta’; Người giải thoát như vậy đã vượt qua dòng bộc lưu, Điều chưa từng vượt qua, để không còn tái sanh.” (kết thúc bài kinh thứ nhất)

๒. ทุติยลกุณฺฑกภทฺทิยสุตฺตํ

2. Kinh Lakuṇḍaka Bhaddiya Thứ Hai

๖๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ เสขํ มญฺญมาโน ภิยฺโยโสมตฺตาย อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ.

62. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, vì cho rằng Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya là bậc hữu học, đã dùng pháp thoại với nhiều phương tiện, một cách quá mức, để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ.

อทฺทสา [Pg.171] โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ เสขํ มญฺญมานํ ภิยฺโยโสมตฺตาย อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสนฺตํ สมาทเปนฺตํ สมุตฺเตเชนฺตํ สมฺปหํเสนฺตํ.

Thế Tôn đã thấy Tôn giả Sāriputta, vì cho rằng Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya là bậc hữu học, đang dùng pháp thoại với nhiều phương tiện, một cách quá mức, để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อจฺเฉจฺฉิ วฏฺฏํ พฺยคา นิราสํ, วิสุกฺขา สริตา น สนฺทติ;

ฉินฺนํ วฏฺฏํ น วตฺตติ, เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ. ทุติยํ;

“Đã chặt đứt vòng luân hồi, đã đạt đến trạng thái không còn ái dục, Dòng sông đã khô cạn, không còn chảy nữa; Vòng luân hồi đã bị cắt đứt, không còn vận hành, Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.” (kết thúc bài kinh thứ hai)

๓. ปฐมสตฺตสุตฺตํ

3. Kinh Satta Thứ Nhất

๖๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยา มนุสฺสา เยภุยฺเยน กาเมสุ อติเวลํ สตฺตา ( ) รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา สมฺมตฺตกชาตา กาเมสุ วิหรนฺติ.

63. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, phần lớn người dân ở Sāvatthī sống trong các dục lạc, quá mức dính mắc, say đắm, tham lam, bị trói buộc, mê muội, chìm đắm, trở nên say sưa vì các dục lạc.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เยภุยฺเยน กาเมสุ อติเวลํ สตฺตา รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา สมฺมตฺตกชาตา กาเมสุ วิหรนฺตี’’ติ.

Khi ấy, nhiều vị Tỳ-khưu vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, trở về từ nơi khất thực, đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỳ-khưu ấy đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, phần lớn người dân ở Sāvatthī sống trong các dục lạc, quá mức dính mắc, say đắm, tham lam, bị trói buộc, mê muội, chìm đắm, trở nên say sưa vì các dục lạc.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘กาเมสุ สตฺตา กามสงฺคสตฺตา,สํโยชเน วชฺชมปสฺสมานา;

น หิ ชาตุ สํโยชนสงฺคสตฺตา,โอฆํ ตเรยฺยุํ วิปุลํ มหนฺต’’นฺติ. ตติยํ;

“Những ai dính mắc trong các dục, bị trói buộc bởi sự tham luyến các dục, không nhìn thấy sự nguy hại trong các kiết sử; những chúng sanh bị trói buộc bởi sự tham luyến các kiết sử, chắc chắn không thể vượt qua được bộc lưu rộng lớn, mênh mông.” (Kinh thứ ba)

๔. ทุติยสตฺตสุตฺตํ

4. Kinh Người Dính Mắc Thứ Hai

๖๔. เอวํ [Pg.172] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยา มนุสฺสา เยภุยฺเยน กาเมสุ สตฺตา ( ) รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนฺธีกตา สมฺมตฺตกชาตา กาเมสุ วิหรนฺติ.

64. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, phần lớn dân chúng ở Sāvatthī sống trong các dục, dính mắc, tham đắm, say mê, bị trói buộc, mê muội, bị nhấn chìm, bị làm cho mù quáng, trở nên cuồng si trong các dục.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา สาวตฺถิยา เต มนุสฺเส เยภุยฺเยน กาเมสุ สตฺเต รตฺเต คิทฺเธ คธิเต มุจฺฉิเต อชฺโฌปนฺเน อนฺธีกเต สมฺมตฺตกชาเต กาเมสุ วิหรนฺเต.

Bấy giờ, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Đức Thế Tôn đã thấy những người dân Sāvatthī ấy, phần lớn đang sống trong các dục, dính mắc, tham đắm, say mê, bị trói buộc, mê muội, bị nhấn chìm, bị làm cho mù quáng, trở nên cuồng si trong các dục.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘กามนฺธา ชาลสญฺฉนฺนา, ตณฺหาฉทนฉาทิตา;

ปมตฺตพนฺธุนา พทฺธา, มจฺฉาว กุมินามุเข;

ชรามรณมนฺเวนฺติ, วจฺโฉ ขีรปโกว มาตร’’นฺติ. จตุตฺถํ;

“Bị mù quáng bởi dục vọng, bị lưới ái bao phủ, bị mái che tham ái che đậy; bị trói buộc bởi người bạn phóng dật, như cá lọt vào miệng hom; chúng đi theo già và chết, như bê con còn bú sữa đi theo mẹ.” (Kinh thứ tư)

๕. อปรลกุณฺฑกภทฺทิยสุตฺตํ

5. Kinh Khác Về Lakuṇḍaka Bhaddiya

๖๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ลกุณฺฑกภทฺทิโย สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ.

65. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya đi theo sau lưng, sau lưng của nhiều vị tỳ khưu, đến nơi đức Thế Tôn đang ở.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ ทูรโตว สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อาคจฺฉนฺตํ ทุพฺพณฺณํ ทุทฺทสิกํ โอโกฏิมกํ เยภุยฺเยน ภิกฺขูนํ ปริภูตรูปํ. ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

Đức Thế Tôn từ xa đã thấy Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya đang đi đến, theo sau lưng, sau lưng của nhiều vị tỳ khưu, với dung sắc xấu xí, khó nhìn, thân hình thấp lùn, và thường bị các tỳ khưu xem thường. Sau khi thấy vậy, Ngài gọi các tỳ khưu:

‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เอตํ ภิกฺขุํ ทูรโตว สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อาคจฺฉนฺตํ ทุพฺพณฺณํ ทุทฺทสิกํ โอโกฏิมกํ เยภุยฺเยน ภิกฺขูนํ ปริภูตรูป’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

“Này các tỳ khưu, các ông có thấy vị tỳ khưu kia từ xa đang đi đến, theo sau lưng, sau lưng của nhiều vị tỳ khưu, với dung sắc xấu xí, khó nhìn, thân hình thấp lùn, và thường bị các tỳ khưu xem thường không?” “Bạch Thế Tôn, vâng, chúng con thấy.”

‘‘เอโส[Pg.173], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหิทฺธิโก มหานุภาโว. น จ สา สมาปตฺติ สุลภรูปา ยา เตน ภิกฺขุนา อสมาปนฺนปุพฺพา. ยสฺส จตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này có đại thần lực, có đại oai đức. Không có định nào mà vị tỳ khưu ấy chưa từng chứng đắc mà lại dễ dàng chứng đắc. Và mục đích tối thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘เนลงฺโค เสตปจฺฉาโท, เอกาโร วตฺตตี รโถ;

อนีฆํ ปสฺส อายนฺตํ, ฉินฺนโสตํ อพนฺธน’’นฺติ. ปญฺจมํ;

“Cỗ xe với vành xe không tì vết, với mái che màu trắng, với một trục duy nhất, đang lăn bánh. Hãy nhìn người đang đến, không phiền não, đã cắt đứt dòng chảy, không còn trói buộc.” (Kinh thứ năm)

๖. ตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ

6. Kinh Sự Đoạn Tận Ái Dục

๖๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อญฺญาสิโกณฺฑญฺโญ ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺตึ ปจฺจเวกฺขมาโน.

66. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, Tôn giả Aññāsikoṇḍañña đang ngồi không xa đức Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân thẳng, quán xét sự giải thoát do đoạn tận ái dục.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ อญฺญาสิโกณฺฑญฺญํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺตึ ปจฺจเวกฺขมานํ.

Đức Thế Tôn đã thấy Tôn giả Aññāsikoṇḍañña đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân thẳng, quán xét sự giải thoát do đoạn tận ái dục.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺส มูลํ ฉมา นตฺถิ, ปณฺณา นตฺถิ กุโต ลตา;

ตํ ธีรํ พนฺธนา มุตฺตํ, โก ตํ นินฺทิตุมรหติ;

เทวาปิ นํ ปสํสนฺติ, พฺรหฺมุนาปิ ปสํสิโต’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“Người nào không có gốc rễ trên mặt đất, không có lá, thì làm sao có dây leo? Bậc trí tuệ ấy, đã giải thoát khỏi mọi trói buộc, ai có thể chê bai được? Chư thiên cũng tán thán vị ấy, và Phạm thiên cũng tán thán.” (Kinh thứ sáu)

๗. ปปญฺจขยสุตฺตํ

7. Kinh Sự Đoạn Tận Hý Luận

๖๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา อตฺตโน ปปญฺจสญฺญาสงฺขาปหานํ ปจฺจเวกฺขมาโน นิสินฺโน โหติ.

67. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, đức Thế Tôn đang ngồi quán xét sự đoạn trừ các hý luận, tưởng và hành của chính mình.

อถ [Pg.174] โข ภควา อตฺตโน ปปญฺจสญฺญาสงฺขาปหานํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri sự đoạn trừ các hý luận, tưởng và hành của chính mình, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺส ปปญฺจา ฐิติ จ นตฺถิ,สนฺทานํ ปลิฆญฺจ วีติวตฺโต;

ตํ นิตฺตณฺหํ มุนึ จรนฺตํ,นาวชานาติ สเทวโกปิ โลโก’’ติ. สตฺตมํ;

“Người nào không còn hý luận và sự trụ chấp, đã vượt qua dây trói và then cài; bậc Thánh nhân ấy, không còn ái dục, đang đi tới, thế gian cùng với chư thiên không thể xem thường.” (Kinh thứ bảy)

๘. กจฺจานสุตฺตํ

8. Kinh Kaccāna

๖๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากจฺจาโน ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ ปริมุขํ สูปฏฺฐิตาย.

68. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, Tôn giả Mahākaccāna đang ngồi không xa đức Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân thẳng, với niệm về thân được thiết lập vững chắc bên trong, hướng về phía trước.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ ปริมุขํ สูปฏฺฐิตาย.

Đức Thế Tôn đã thấy Tôn giả Mahākaccāna đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân thẳng, với niệm về thân được thiết lập vững chắc bên trong, hướng về phía trước.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ยสฺส สิยา สพฺพทา สติ,สตตํ กายคตา อุปฏฺฐิตา;

โน จสฺส โน จ เม สิยา,น ภวิสฺสติ น จ เม ภวิสฺสติ;

อนุปุพฺพวิหาริ ตตฺถ โส,กาเลเนว ตเร วิสตฺติก’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

“Người nào luôn luôn có niệm, niệm về thân được thiết lập thường trực, (quán rằng:) ‘Nó đã không có, nó sẽ không là của ta; nó sẽ không có, nó sẽ không là của ta.’ Vị ấy, an trú tuần tự như vậy, đúng thời sẽ vượt qua được sự dính mắc.” (Kinh thứ tám)

๙. อุทปานสุตฺตํ

9. Kinh Giếng Nước

๖๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ถูณํ นาม มลฺลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข ถูเณยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน [Pg.175] มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ถูณํ อนุปฺปตฺโต’’ติ.( ) อุทปานํ ติณสฺส จ ภุสสฺส จ ยาว มุขโต ปูเรสุํ – ‘‘มา เต มุณฺฑกา สมณกา ปานียํ อปํสู’’ติ.

69. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Mallā cùng với đại chúng tỳ khưu, Ngài đi đến một làng Bà la môn của dân Mallā tên là Thūṇa. Các vị Bà la môn và gia chủ ở Thūṇa nghe tin rằng: “Này quý vị, nghe nói sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Mallā cùng với đại chúng tỳ khưu, đã đến Thūṇa.” Họ đã lấp đầy giếng nước bằng cỏ và trấu cho đến miệng giếng, (với ý nghĩ): “Mong rằng các sa-môn trọc đầu kia đừng uống nước.”

อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม เยน รุกฺขมูลํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, เอตมฺหา อุทปานา ปานียํ อาหรา’’ติ.

Khi ấy, Thế Tôn bước ra khỏi con đường, đi đến một gốc cây; sau khi đến, Ngài ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống rồi, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy đi lấy nước uống từ giếng kia cho ta.”

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิทานิ โส, ภนฺเต, อุทปาโน ถูเณยฺยเกหิ พฺราหฺมณคหปติเกหิ ติณสฺส จ ภุสสฺส จ ยาว มุขโต ปูริโต – ‘มา เต มุณฺฑกา สมณกา ปานียํ อปํสู’’’ติ.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, vừa rồi cái giếng ấy đã bị các vị Bà la môn và gia chủ ở Thūṇa lấp đầy bằng cỏ và trấu cho đến miệng giếng, (với ý nghĩ): ‘Mong rằng các sa-môn trọc đầu kia đừng uống nước.’”

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, เอตมฺหา อุทปานา ปานียํ อาหรา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ปตฺตํ คเหตฺวา เยน โส อุทปาโน เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โส อุทปาโน อายสฺมนฺเต อานนฺเท อุปสงฺกมนฺเต สพฺพํ ตํ ติณญฺจ ภุสญฺจ มุขโต โอวมิตฺวา อจฺฉสฺส อุทกสฺส อนาวิลสฺส วิปฺปสนฺนสฺส ยาว มุขโต ปูริโต วิสฺสนฺทนฺโต มญฺเญ อฏฺฐาสิ.

Lần thứ hai... Lần thứ ba, Thế Tôn lại gọi Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy đi lấy nước uống từ giếng kia cho ta.” Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn: “Vâng, bạch Thế Tôn,” rồi cầm bát đi đến giếng nước ấy. Khi Tôn giả Ānanda đến gần, giếng nước ấy đã nôn tất cả cỏ và trấu ra khỏi miệng, và dường như đứng yên, đầy tràn đến miệng giếng với nước trong, không vẩn đục, và rất trong sạch.

อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ โส อุทปาโน มยิ อุปสงฺกมนฺเต สพฺพํ ตํ ติณญฺจ ภุสญฺจ มุขโต โอวมิตฺวา อจฺฉสฺส อุทกสฺส อนาวิลสฺส วิปฺปสนฺนสฺส ยาว มุขโต ปูริโต วิสฺสนฺทนฺโต มญฺเญ ฐิโต’’ติ!! ปตฺเตน ปานียํ อาทาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ โส, ภนฺเต, อุทปาโน มยิ อุปสงฺกมนฺเต สพฺพํ ตํ ติณญฺจ ภุสญฺจ มุขโต โอวมิตฺวา อจฺฉสฺส อุทกสฺส อนาวิลสฺส วิปฺปสนฺนสฺส ยาว มุขโต ปูริโต วิสฺสนฺทนฺโต มญฺเญ อฏฺฐาสิ!! ปิวตุ ภควา ปานียํ, ปิวตุ สุคโต ปานีย’’นฺติ.

Khi ấy, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ: “Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Đại thần lực, đại oai đức của Như Lai! Vì khi tôi đến gần, giếng nước này đã nôn tất cả cỏ và trấu ra khỏi miệng, và dường như đứng yên, đầy tràn đến miệng giếng với nước trong, không vẩn đục, và rất trong sạch.” Ngài lấy nước bằng bát rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Đại thần lực, đại oai đức của Như Lai! Bạch Thế Tôn, vì khi con đến gần, giếng nước này đã nôn tất cả cỏ và trấu ra khỏi miệng, và dường như đứng yên, đầy tràn đến miệng giếng với nước trong, không vẩn đục, và rất trong sạch. Xin Thế Tôn hãy uống nước, xin Thiện Thệ hãy uống nước.”

อถ [Pg.176] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘กึ กยิรา อุทปาเนน,อาปา เจ สพฺพทา สิยุํ;

ตณฺหาย มูลโต เฉตฺวา,กิสฺส ปริเยสนํ จเร’’ติ. นวมํ;

“Cần gì đến giếng nước, Nếu nước luôn có sẵn? Sau khi đã chặt đứt ái dục từ gốc rễ, Còn đi tìm kiếm điều gì nữa?” Kinh thứ chín.

๑๐. อุเตนสุตฺตํ

10. Kinh Utena

๗๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ อุเตนสฺส อุยฺยานคตสฺส อนฺเตปุรํ ทฑฺฒํ โหติ, ปญฺจ จ อิตฺถิสตานิ กาลงฺกตานิ โหนฺติ สามาวตีปมุขานิ.

70. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Kosambī, ở tu viện Ghosita. Vào lúc ấy, khi vua Utena đi đến vườn ngự uyển, cung điện bị cháy, và năm trăm người phụ nữ, do hoàng hậu Sāmāvatī dẫn đầu, đã mệnh chung.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย โกสมฺพึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. โกสมฺพิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, รญฺโญ อุเตนสฺส อุยฺยานคตสฺส อนฺเตปุรํ ทฑฺฒํ, ปญฺจ จ อิตฺถิสตานิ กาลงฺกตานิ สามาวตีปมุขานิ. ตาสํ, ภนฺเต, อุปาสิกานํ กา คติ โก อภิสมฺปราโย’’ติ?

Khi ấy, vào buổi sáng, nhiều vị tỳ khưu đắp y, mang y bát, vào thành Kosambī để khất thực. Sau khi khất thực ở Kosambī, sau bữa ăn, từ nơi khất thực trở về, các vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên rồi, các vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi vua Utena đi đến vườn ngự uyển, cung điện bị cháy, và năm trăm người phụ nữ, do hoàng hậu Sāmāvatī dẫn đầu, đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, những nữ cư sĩ ấy, sanh thú của họ là gì, cảnh giới tương lai của họ là gì?”

‘‘สนฺเตตฺถ, ภิกฺขเว, อุปาสิกาโย โสตาปนฺนา, สนฺติ สกทาคามินิโย, สนฺติ อนาคามินิโย. สพฺพา ตา, ภิกฺขเว, อุปาสิกาโย อนิปฺผลา กาลงฺกตา’’ติ.

“Này các tỳ khưu, trong số họ có những nữ cư sĩ là bậc Dự lưu, có những vị là bậc Nhất lai, có những vị là bậc Bất lai. Này các tỳ khưu, tất cả những nữ cư sĩ ấy đã mệnh chung không phải không có kết quả.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘โมหสมฺพนฺธโน โลโก, ภพฺพรูโปว ทิสฺสติ;

อุปธิพนฺธโน พาโล, ตมสา ปริวาริโต;

สสฺสโตริว ขายติ, ปสฺสโต นตฺถิ กิญฺจน’’นฺติ. ทสมํ;

“Thế gian bị si mê trói buộc, Trông như có vẻ tốt đẹp thay; Kẻ ngu bị chấp thủ ràng buộc, Bị bóng tối (vô minh) bao vây. Hiện ra như thể là thường hằng, Nhưng với người thấy, chẳng còn gì vướng bận.” Kinh thứ mười.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm này:

ทฺเว [Pg.177] ภทฺทิยา ทฺเว จ สตฺตา, ลกุณฺฑโก ตณฺหาขโย;

ปปญฺจขโย จ กจฺจาโน, อุทปานญฺจ อุเตโนติ.

Hai kinh Bhaddiya, hai kinh Satta, Lakuṇḍaka, Taṇhākhaya; Papañcakhaya, Kaccāna, Udapāna, và Utena.

จูฬวคฺโค สตฺตโม นิฏฺฐิโต.

Phẩm Nhỏ, phẩm thứ bảy, đã kết thúc.

๘. ปาฏลิคามิยวคฺโค

8. Phẩm Pāṭaligāmiya

๑. ปฐมนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

1. Kinh Đầu Tiên Liên Quan Đến Niết Bàn

๗๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

71. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, Thế Tôn đang chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, và làm cho phấn khởi các vị tỳ khưu bằng một bài pháp thoại liên quan đến Niết bàn. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, hướng toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, ตทายตนํ, ยตฺถ เนว ปถวี, น อาโป, น เตโช, น วาโย, น อากาสานญฺจายตนํ, น วิญฺญาณญฺจายตนํ, น อากิญฺจญฺญายตนํ, น เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ, นายํ โลโก, น ปรโลโก, น อุโภ จนฺทิมสูริยา. ตตฺราปาหํ, ภิกฺขเว, เนว อาคตึ วทามิ, น คตึ, น ฐิตึ, น จุตึ, น อุปปตฺตึ; อปฺปติฏฺฐํ, อปฺปวตฺตํ, อนารมฺมณเมเวตํ. เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ. ปฐมํ.

“Này các Tỳ khưu, có xứ ấy, nơi ấy không có địa đại, không có thủy đại, không có hỏa đại, không có phong đại, không có Không Vô Biên Xứ, không có Thức Vô Biên Xứ, không có Vô Sở Hữu Xứ, không có Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, không có đời này, không có đời sau, không có cả mặt trăng và mặt trời. Này các Tỳ khưu, ở nơi ấy, Ta tuyên bố rằng không có sự đến, không có sự đi, không có sự trụ, không có sự diệt, không có sự sanh; nó là cái không có nền tảng, không có sự tiếp diễn, không có đối tượng. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.” (Kinh) thứ nhất.

๒. ทุติยนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

2. Kinh Tương Ưng Nibbāna Thứ Hai

๗๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย [Pg.178] ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

72. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng bài pháp thoại liên quan đến Nibbāna. Và ở đây, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã chú tâm, đã tác ý, đã tổng hợp tất cả bằng tâm, với tai lắng nghe, họ lắng nghe Pháp.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ทุทฺทสํ อนตํ นาม, น หิ สจฺจํ สุทสฺสนํ;

ปฏิวิทฺธา ตณฺหา ชานโต, ปสฺสโต นตฺถิ กิญฺจน’’นฺติ. ทุติยํ;

“Cái gọi là Vô Y thì khó thấy, sự thật quả không dễ thấy. Ái dục đã được thâm nhập đối với người biết, người thấy, không còn chướng ngại nào nữa.” (Kinh) thứ hai.

๓. ตติยนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

3. Kinh Tương Ưng Nibbāna Thứ Ba

๗๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา, มนสิ กตฺวา, สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา, โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

73. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng bài pháp thoại liên quan đến Nibbāna. Và ở đây, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã chú tâm, đã tác ý, đã tổng hợp tất cả bằng tâm, với tai lắng nghe, họ lắng nghe Pháp.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตํ. โน เจตํ, ภิกฺขเว, อภวิสฺส อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตํ, นยิธ ชาตสฺส ภูตสฺส กตสฺส สงฺขตสฺส นิสฺสรณํ ปญฺญาเยถ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตํ, ตสฺมา ชาตสฺส ภูตสฺส กตสฺส สงฺขตสฺส นิสฺสรณํ ปญฺญายตี’’ติ. ตติยํ.

“Này các Tỳ khưu, có cái không sanh, không hiện hữu, không được tạo tác, không do duyên hợp. Này các Tỳ khưu, nếu không có cái không sanh, không hiện hữu, không được tạo tác, không do duyên hợp ấy, thì ở đây, sự thoát khỏi cái đã sanh, đã hiện hữu, đã được tạo tác, đã do duyên hợp sẽ không thể được biết đến. Và này các Tỳ khưu, chính vì có cái không sanh, không hiện hữu, không được tạo tác, không do duyên hợp, nên sự thoát khỏi cái đã sanh, đã hiện hữu, đã được tạo tác, đã do duyên hợp mới được biết đến.” (Kinh) thứ ba.

๔. จตุตฺถนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

4. Kinh Tương Ưng Nibbāna Thứ Tư

๗๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

74. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng bài pháp thoại liên quan đến Nibbāna. Và ở đây, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã chú tâm, đã tác ý, đã tổng hợp tất cả bằng tâm, với tai lắng nghe, họ lắng nghe Pháp.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘นิสฺสิตสฺส [Pg.179] จลิตํ, อนิสฺสิตสฺส จลิตํ นตฺถิ. จลิเต อสติ ปสฺสทฺธิ, ปสฺสทฺธิยา สติ นติ น โหติ. นติยา อสติ อาคติคติ น โหติ. อาคติคติยา อสติ จุตูปปาโต น โหติ. จุตูปปาเต อสติ เนวิธ น หุรํ น อุภยมนฺตเรน. เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ.

“Đối với người nương tựa thì có sự dao động, đối với người không nương tựa thì không có sự dao động. Khi không có sự dao động thì có sự an tịnh, khi có sự an tịnh thì không có sự nghiêng chiều. Khi không có sự nghiêng chiều thì không có sự đến và đi. Khi không có sự đến và đi thì không có sự chết và sanh. Khi không có sự chết và sanh thì không có ở đây, không có ở kia, không có ở khoảng giữa cả hai. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.” (Kinh) thứ tư.

๕. จุนฺทสุตฺตํ

5. Kinh Cunda

๗๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ปาวา ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ปาวายํ วิหรติ จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส อมฺพวเน.

75. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn, trong khi đang du hành ở xứ Malla cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đi đến nơi có thành Pāvā. Tại đó, đức Thế Tôn đã trú ở Pāvā, trong vườn xoài của Cunda, con trai người thợ rèn.

อสฺโสสิ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต – ‘‘ภควา กิร มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปาวํ อนุปฺปตฺโต ปาวายํ วิหรติ มยฺหํ อมฺพวเน’’ติ. อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ. อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

Cunda, con trai người thợ rèn, đã nghe rằng: “Nghe nói đức Thế Tôn, trong khi đang du hành ở xứ Malla cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Pāvā và đang trú tại Pāvā, trong vườn xoài của ta.” Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ Cunda, con trai người thợ rèn, đang ngồi một bên, bằng bài pháp thoại. Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, sau khi được đức Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, đã bạch với đức Thế Tôn lời này: “Bạch ngài, xin đức Thế Tôn, cùng với chúng Tỳ khưu, nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.” Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng sự im lặng.

อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ปหูตญฺจ สูกรมทฺทวํ ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, sau khi biết được sự nhận lời của đức Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra đi. Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà của mình, đã cho chuẩn bị các món ăn cứng và mềm thượng vị, và nhiều món sūkaramaddava, rồi cho báo thời gian đến đức Thế Tôn: “Bạch ngài, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.”

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ยํ เต, จุนฺท, สูกรมทฺทวํ ปฏิยตฺตํ เตน มํ ปริวิส, ยํ ปนญฺญํ ขาทนียํ [Pg.180] โภชนียํ ปฏิยตฺตํ เตน ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ยํ อโหสิ สูกรมทฺทวํ ปฏิยตฺตํ เตน ภควนฺตํ ปริวิสิ; ยํ ปนญฺญํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยตฺตํ เตน ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสิ.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng đi đến trú xứ của Cunda, con người thợ rèn; sau khi đến, Ngài ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi Cunda, con người thợ rèn: ‘Này Cunda, món sūkaramaddava nào đã được ngươi sửa soạn, hãy dùng món ấy dọn cho ta. Còn những món ăn khác, loại cứng và loại mềm, đã được sửa soạn, hãy dùng những món ấy dọn cho Tăng chúng.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Cunda, con người thợ rèn, vâng lời Thế Tôn, rồi dùng món sūkaramaddava đã được sửa soạn để dọn cho Thế Tôn; còn những món ăn khác, loại cứng và loại mềm, đã được sửa soạn, ông dùng những món ấy dọn cho Tăng chúng.

อถ โข ภควา จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ยํ เต, จุนฺท, สูกรมทฺทวํ อวสิฏฺฐํ ตํ โสพฺเภ นิขณาหิ. นาหํ ตํ, จุนฺท, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ยสฺส ตํ ปริภุตฺตํ สมฺมา ปริณามํ คจฺเฉยฺย อญฺญตฺร ตถาคตสฺสา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ยํ อโหสิ สูกรมทฺทวํ อวสิฏฺฐํ ตํ โสพฺเภ นิขณิตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi Cunda, con người thợ rèn: ‘Này Cunda, món sūkaramaddava nào của ngươi còn lại, hãy đem chôn nó trong một cái hố. Này Cunda, trong thế giới này với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, ta không thấy một ai, ngoài Như Lai, sau khi ăn món ấy có thể tiêu hóa được một cách trọn vẹn.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Cunda, con người thợ rèn, vâng lời Thế Tôn, rồi đem món sūkaramaddava còn lại chôn trong một cái hố, sau đó đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi Cunda, con người thợ rèn, đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn dùng pháp thoại chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

อถ โข ภควโต จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส ภตฺตํ ภุตฺตาวิสฺส ขโร อาพาโธ อุปฺปชฺชิ. โลหิตปกฺขนฺทิกา ปพาฬฺหา เวทนา วตฺตนฺติ มารณนฺติกา. ตตฺร สุทํ ภควา สโต สมฺปชาโน อธิวาเสสิ อวิหญฺญมาโน. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อายามานนฺท, เยน กุสินารา เตนุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

Bấy giờ, sau khi dùng bữa ăn của Cunda, con người thợ rèn, một cơn bệnh khốc liệt khởi lên nơi Thế Tôn. Bệnh kiết lỵ ra máu, những cảm thọ đau đớn mãnh liệt đến mức gần chết tiếp diễn. Ở đó, Thế Tôn chánh niệm, tỉnh giác, chịu đựng cơn bệnh mà không than van. Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, chúng ta hãy đi đến Kusinārā.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn.

‘‘จุนฺทสฺส ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา, กมฺมารสฺสาติ เม สุตํ;

อาพาธํ สมฺผุสี ธีโร, ปพาฬฺหํ มารณนฺติกํ.

‘Sau khi dùng bữa ăn của Cunda, người thợ rèn, tôi nghe rằng: Bậc Trí Giả đã phải chịu một cơn bệnh, khốc liệt, gần kề cái chết.’

‘‘ภุตฺตสฺส จ สูกรมทฺทเวน, พฺยาธิปฺปพาฬฺโห อุทปาทิ สตฺถุโน;

วิริจฺจมาโน ภควา อโวจ, ‘คจฺฉามหํ กุสินารํ นคร’’’นฺติ.

‘Và sau khi dùng món sūkaramaddava, một cơn bệnh khốc liệt đã khởi lên nơi bậc Đạo Sư; trong khi bị bệnh kiết lỵ, Thế Tôn đã nói: ‘Ta sẽ đi đến thành Kusinārā.’

อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม เยน อญฺญตรํ รุกฺขมูลํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญาเปหิ; กิลนฺโตสฺมิ, อานนฺท, นิสีทิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ [Pg.181] ปญฺญาเปสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, ปานียํ อาหร; ปิปาสิโตสฺมิ, อานนฺท, ปิวิสฺสามี’’ติ.

Bấy giờ, Thế Tôn đi ra khỏi con đường, đến dưới một gốc cây; sau khi đến, Ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy trải cho ta Tăng-già-lê gấp làm tư; ta mệt rồi, này Ānanda, ta sẽ ngồi xuống.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, rồi trải Tăng-già-lê gấp làm tư. Thế Tôn ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy lấy cho ta nước uống; ta khát rồi, này Ānanda, ta sẽ uống.’

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิทานิ, ภนฺเต, ปญฺจมตฺตานิ สกฏสตานิ อติกฺกนฺตานิ. ตํ จกฺกจฺฉินฺนํ อุทกํ ปริตฺตํ ลุฬิตํ อาวิลํ สนฺทติ. อยํ, ภนฺเต, กุกุฏฺฐา นที อวิทูเร อจฺโฉทกา สาโตทกา สีโตทกา เสโตทกา สุปติตฺถา รมณียา. เอตฺถ ภควา ปานียญฺจ ปิวิสฺสติ คตฺตานิ จ สีตีกริสฺสตี’’ติ.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, vừa rồi có khoảng năm trăm cỗ xe đã đi qua. Dòng nước nhỏ ấy, bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kukuṭṭhā ở không xa, nước trong, nước ngọt, nước mát, nước sạch, bến nước tốt, thật khả ái. Ở đó, Thế Tôn có thể uống nước và làm mát chân tay.’

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, ปานียํ อาหร; ปิปาสิโตสฺมิ, อานนฺท, ปิวิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ปตฺตํ คเหตฺวา เยน สา นที เตนุปสงฺกมิ. อถ โข สา นที จกฺกจฺฉินฺนา ปริตฺตา ลุฬิตา อาวิลา สนฺทมานา อายสฺมนฺเต อานนฺเท อุปสงฺกมนฺเต อจฺฉา วิปฺปสนฺนา อนาวิลา สนฺทติ.

Lần thứ hai... lần thứ ba, Thế Tôn lại gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy lấy cho ta nước uống; ta khát rồi, này Ānanda, ta sẽ uống.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, rồi cầm bát đi đến dòng sông nhỏ ấy. Bấy giờ, dòng sông nhỏ ấy, vốn bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục, khi Tôn giả Ānanda đến gần, lại trở nên trong, sáng, không vẩn đục mà chảy.

อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ สา นที จกฺกจฺฉินฺนา ปริตฺตา ลุฬิตา อาวิลา สนฺทมานา มยิ อุปสงฺกมนฺเต อจฺฉา วิปฺปสนฺนา อนาวิลา สนฺทตี’’ติ!! ปตฺเตน ปานียํ อาทาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ สา, ภนฺเต, นที จกฺกจฺฉินฺนา ปริตฺตา ลุฬิตา อาวิลา สนฺทมานา มยิ อุปสงฺกมนฺเต อจฺฉา วิปฺปสนฺนา อนาวิลา สนฺทติ!! ปิวตุ ภควา ปานียํ, ปิวตุ สุคโต ปานีย’’นฺติ.

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ: ‘Thật kỳ diệu thay! Thật hy hữu thay! Oai lực và thần thông vĩ đại của Như Lai! Dòng sông nhỏ này, vốn bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục, khi ta đến gần, lại trở nên trong, sáng, không vẩn đục mà chảy!’ Ngài dùng bát múc nước rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu thay! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu thay! Oai lực và thần thông vĩ đại của Như Lai! Bạch Thế Tôn, chính dòng sông nhỏ này, vốn bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục, khi con đến gần, lại trở nên trong, sáng, không vẩn đục mà chảy! Xin Thế Tôn hãy uống nước, xin Thiện Thệ hãy uống nước.’

อถ โข ภควา ปานียํ อปายิ. อถ โข ภควา มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน กุกุฏฺฐา นที เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา กุกุฏฺฐํ นทึ อชฺโฌคาเหตฺวา นฺหตฺวา จ ปิวิตฺวา จ ปจฺจุตฺตริตฺวา เยน อมฺพวนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ จุนฺทกํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, จุนฺทก, จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญาเปหิ; กิลนฺโตสฺมิ, จุนฺทก, นิปชฺชิสฺสามี’’ติ[Pg.182]. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา จุนฺทโก ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญาเปสิ. อถ โข ภควา ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปสิ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา. อายสฺมา ปน จุนฺทโก ตตฺเถว ภควโต ปุรโต นิสีทิ.

Bấy giờ, đức Thế Tôn đã dùng nước. Bấy giờ, đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỳ khưu đi đến sông Kukuṭṭhā; sau khi đến, ngài đi xuống sông Kukuṭṭhā, tắm và uống nước, rồi đi lên bờ và đi đến khu vườn xoài; sau khi đến, ngài gọi Tôn giả Cundaka: – Này Cundaka, hãy trải cho ta y tăng-già-lê xếp làm bốn; này Cundaka, ta mệt, ta sẽ nằm nghỉ. – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Tôn giả Cundaka vâng lời đức Thế Tôn, đã trải y tăng-già-lê xếp làm bốn. Bấy giờ, đức Thế Tôn nằm xuống trong tư thế con sư tử, về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, chánh niệm và tỉnh giác, tác ý đến tưởng khởi dậy. Và Tôn giả Cundaka đã ngồi xuống ngay tại đó, ở phía trước đức Thế Tôn.

‘‘คนฺตฺวาน พุทฺโธ นทิกํ กุกุฏฺฐํ,อจฺโฉทกํ สาตุทกํ วิปฺปสนฺนํ;

โอคาหิ สตฺถา สุกิลนฺตรูโป,ตถาคโต อปฺปฏิโมธ โลเก.

Bậc Giác Ngộ đã đi đến sông Kukuṭṭhā, nước trong, nước ngọt, và rất thanh tịnh; bậc Đạo Sư, thân thể mệt mỏi, đã đi xuống sông; đức Như Lai, không ai sánh bằng ở thế gian này.

‘‘นฺหตฺวา จ ปิวิตฺวา จุทตาริ สตฺถา,ปุรกฺขโต ภิกฺขุคณสฺส มชฺเฌ;

สตฺถา ปวตฺตา ภควา อิธ ธมฺเม,อุปาคมิ อมฺพวนํ มเหสิ;

อามนฺตยิ จุนฺทกํ นาม ภิกฺขุํ,จตุคฺคุณํ สนฺถร เม นิปชฺชํ.

Bậc Đạo Sư đã tắm và uống nước rồi đi lên bờ, đi ở phía trước, giữa chúng Tỳ khưu; bậc Đạo Sư, bậc Thế Tôn, người tuyên thuyết Chánh pháp ở đời này, bậc Đại Sĩ đã đi đến khu vườn xoài; ngài gọi vị Tỳ khưu tên là Cundaka: ‘Hãy trải cho ta y bốn lớp để nằm nghỉ.’

‘‘โส โจทิโต ภาวิตตฺเตน จุนฺโท,จตุคฺคุณํ สนฺถริ ขิปฺปเมว;

นิปชฺชิ สตฺถา สุกิลนฺตรูโป,จุนฺโทปิ ตตฺถ ปมุเข นิสีที’’ติ.

Vị Cunda ấy, được bậc có tâm tu tập thúc giục, đã nhanh chóng trải y bốn lớp. Bậc Đạo Sư, thân thể mệt mỏi, đã nằm nghỉ. Cunda cũng đã ngồi ở phía trước tại nơi ấy.

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘สิยา โข, ปนานนฺท, จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส โกจิ วิปฺปฏิสารํ อุปทเหยฺย – ‘ตสฺส เต, อาวุโส จุนฺท, อลาภา, ตสฺส เต ทุลฺลทฺธํ ยสฺส เต ตถาคโต ปจฺฉิมํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชิตฺวา ปรินิพฺพุโต’ติ. จุนฺทสฺสานนฺท, กมฺมารปุตฺตสฺส เอวํ วิปฺปฏิสาโร ปฏิวิโนเทตพฺโพ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: – Này Ānanda, có thể có người làm cho Cunda, con người thợ rèn, sanh lòng hối hận: ‘Này hiền giả Cunda, thật bất lợi cho ông, thật không may cho ông, khi đức Như Lai đã dùng bữa ăn cuối cùng của ông rồi nhập diệt.’ Này Ānanda, sự hối hận của Cunda, con người thợ rèn, cần được xua tan như thế này:

‘‘‘ตสฺส เต, อาวุโส จุนฺท, ลาภา, ตสฺส เต สุลทฺธํ ยสฺส เต ตถาคโต ปจฺฉิมํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ปรินิพฺพุโต. สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส จุนฺท, ภควโต สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ทฺเวเม ปิณฺฑปาตา สมสมผลา [Pg.183] สมสมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จ. กตเม ทฺเว? ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ, ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ. อิเม ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมสมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จ.

‘Này hiền giả Cunda, thật là lợi ích cho ông, thật là may mắn cho ông, khi đức Như Lai đã dùng bữa ăn cuối cùng của ông rồi nhập diệt. Này hiền giả Cunda, chính tôi đã trực tiếp nghe từ đức Thế Tôn, đã trực tiếp thọ nhận: ‘Có hai bữa ăn này có quả bằng nhau, có dị thục bằng nhau, và có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các bữa ăn khác. Hai bữa nào? Bữa ăn mà sau khi dùng, đức Như Lai chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, và bữa ăn mà sau khi dùng, ngài nhập Vô Dư Y Niết Bàn Giới. Hai bữa ăn này có quả bằng nhau, có dị thục bằng nhau, và có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các bữa ăn khác.’

‘‘‘อายุสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, วณฺณสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, สุขสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, สคฺคสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, ยสสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, อาธิปเตยฺยสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิต’นฺติ. จุนฺทสฺสานนฺท, กมฺมารปุตฺตสฺส เอวํ วิปฺปฏิสาโร ปฏิวิโนเทตพฺโพ’’ติ.

‘Nghiệp đưa đến tuổi thọ đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến sắc đẹp đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến an lạc đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến cõi trời đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến danh tiếng đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến quyền uy đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy.’ Này Ānanda, sự hối hận của Cunda, con người thợ rèn, cần được xua tan như thế ấy.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘ททโต ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ,สํยมโต เวรํ น จียติ;

กุสโล จ ชหาติ ปาปกํ,ราคโทสโมหกฺขยา สนิพฺพุโต’’ติ. ปญฺจมํ;

‘Người bố thí, phước đức tăng trưởng; người tự chế, oán thù không sanh; người thiện xảo từ bỏ điều ác; do đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch tịnh.’ Hết phẩm thứ năm.

๖. ปาฏลิคามิยสุตฺตํ

6. Kinh Pāṭaligāmiya (Về Dân Làng Pāṭali)

๗๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ปาฏลิคาโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา – ‘‘ภควา กิร มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปาฏลิคามํ อนุปฺปตฺโต’’ติ. อถ โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อธิวาเสตุ โน, ภนฺเต, ภควา อาวสถาคาร’’นฺติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

76. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, và đã đến làng Pāṭali. Các cận sự nam ở làng Pāṭali nghe tin: ‘Nghe nói đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến làng Pāṭali.’ Bấy giờ, các cận sự nam ở làng Pāṭali đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các cận sự nam ở làng Pāṭali bạch với đức Thế Tôn lời này: – Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn nhận lời mời đến nhà nghỉ của chúng con. Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng.

อถ [Pg.184] โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยนาวสถาคารํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา สพฺพสนฺถรึ อาวสถาคารํ สนฺถริตฺวา อาสนานิ ปญฺญาเปตฺวา อุทกมณิกํ ปติฏฺฐาเปตฺวา เตลปฺปทีปํ อาโรเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘สพฺพสนฺถริสนฺถตํ, ภนฺเต, อาวสถาคารํ; อาสนานิ ปญฺญตฺตานิ; อุทกมณิโก ปติฏฺฐาปิโต เตลปฺปทีโป อาโรปิโต. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ.

Bấy giờ, các cận sự nam ở làng Pāṭali, sau khi biết được sự nhận lời của đức Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài rồi đi đến nhà nghỉ. Sau khi đến, họ trải khắp nhà nghỉ, chuẩn bị chỗ ngồi, đặt sẵn bình nước, và thắp đèn dầu. Rồi họ đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, các cận sự nam ở làng Pāṭali bạch với đức Thế Tôn lời này: – Bạch Thế Tôn, nhà nghỉ đã được trải khắp, chỗ ngồi đã được chuẩn bị, bình nước đã được đặt sẵn, đèn dầu đã được thắp lên. Bạch Thế Tôn, bây giờ là thời điểm mà đức Thế Tôn xem là thích hợp.

อถ โข ภควา นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน อาวสถาคารํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ โข ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปจฺฉิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา. ปาฏลิคามิยาปิ โข อุปาสกา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปุรตฺถิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย ปจฺฉิมาภิมุขา นิสีทึสุ ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา. อถ โข ภควา ปาฏลิคามิเย อุปาสเก อามนฺเตสิ –

Bấy giờ, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với chúng Tỳ khưu đi đến nhà nghỉ. Sau khi đến, ngài rửa chân, đi vào nhà nghỉ, rồi ngồi xuống hướng về phương đông, dựa vào cây cột ở giữa. Chúng Tỳ khưu cũng rửa chân, đi vào nhà nghỉ, rồi ngồi xuống hướng về phương đông, dựa vào bức tường phía tây, với Thế Tôn ở phía trước. Các cận sự nam ở làng Pāṭali cũng rửa chân, đi vào nhà nghỉ, rồi ngồi xuống hướng về phương tây, dựa vào bức tường phía đông, với Thế Tôn ở phía trước. Bấy giờ, Thế Tôn gọi các cận sự nam ở làng Pāṭali:

‘‘ปญฺจิเม, คหปตโย, อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. กตเม ปญฺจ? อิธ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ปมาทาธิกรณํ มหตึ โภคชานึ นิคจฺฉติ. อยํ ปฐโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

“Này các gia chủ, có năm điều nguy hại này cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Thế nào là năm? Này các gia chủ, ở đây, người ác giới, giới bị hư hoại, do nhân phóng dật, phải chịu tổn thất lớn về tài sản. Đây là điều nguy hại thứ nhất cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีลสฺส สีลวิปนฺนสฺส ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. อยํ ทุติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, tiếng xấu đồn xa. Đây là điều nguy hại thứ hai cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ, ยทิ พฺราหฺมณปริสํ, ยทิ คหปติปริสํ, ยทิ สมณปริสํ – อวิสารโท อุปสงฺกมติ มงฺกุภูโต. อยํ ตติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, khi đi đến bất cứ hội chúng nào – dù là hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hay hội chúng Sa-môn – người ấy đi đến không tự tin, bối rối. Đây là điều nguy hại thứ ba cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ. อยํ จตุตฺโถ อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, khi chết bị mê loạn. Đây là điều nguy hại thứ tư cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘ปุน [Pg.185] จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อยํ ปญฺจโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. อิเม โข, คหปตโย, ปญฺจ อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Đây là điều nguy hại thứ năm cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Này các gia chủ, đây là năm điều nguy hại cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘ปญฺจิเม, คหปตโย, อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทาย. กตเม ปญฺจ? อิธ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อปฺปมาทาธิกรณํ มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อธิคจฺฉติ. อยํ ปฐโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“Này các gia chủ, có năm điều lợi ích này cho người có giới, do giới được đầy đủ. Thế nào là năm? Này các gia chủ, ở đây, người có giới, giới được đầy đủ, do nhân không phóng dật, được hưởng khối tài sản lớn. Đây là điều lợi ích thứ nhất cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวโต สีลสมฺปนฺนสฺส กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. อยํ ทุติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, tiếng tốt đồn xa. Đây là điều lợi ích thứ hai cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ, ยทิ พฺราหฺมณปริสํ, ยทิ คหปติปริสํ, ยทิ สมณปริสํ – วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต. อยํ ตติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, khi đi đến bất cứ hội chúng nào – dù là hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hay hội chúng Sa-môn – người ấy đi đến một cách tự tin, không bối rối. Đây là điều lợi ích thứ ba cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อสมฺมูฬฺโห กาลงฺกโรติ. อยํ จตุตฺโถ อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, khi chết không bị mê loạn. Đây là điều lợi ích thứ tư cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อยํ ปญฺจโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย. อิเม โข, คหปตโย, ปญฺจ อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทายา’’ติ.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, cõi trời. Đây là điều lợi ích thứ năm cho người có giới, do giới được đầy đủ. Này các gia chủ, đây là năm điều lợi ích cho người có giới, do giới được đầy đủ.”

อถ โข ภควา ปาฏลิคามิเย อุปาสเก พหุเทว รตฺตึ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุยฺโยเชสิ – ‘‘อภิกฺกนฺตา โข, คหปตโย, รตฺติ; ยสฺสทานิ ตุมฺเห กาลํ มญฺญถา’’ติ. อถ โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกมึสุ. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเตสุ ปาฏลิคามิเยสุ อุปาสเกสุ สุญฺญาคารํ ปาวิสิ.

Bấy giờ, Thế Tôn đã thuyết pháp cho các cận sự nam ở làng Pāṭali suốt một thời gian dài trong đêm, chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, rồi cho họ ra về: “Này các gia chủ, đêm đã khuya rồi; nay các ông hãy làm những gì các ông nghĩ là hợp thời.” Bấy giờ, các cận sự nam ở làng Pāṭali hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi lui ra. Sau khi các cận sự nam ở làng Pāṭali đi không bao lâu, Thế Tôn đi vào một nơi vắng vẻ.

เตน [Pg.186] โข ปน สมเยน สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหาย. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา เทวตาโย สหสฺสสหสฺเสว ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ. ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มเหสกฺขานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มชฺฌิมานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ นีจานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ.

Vào lúc ấy, các đại thần của xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đang xây dựng một thành phố ở làng Pāṭali để phòng ngự dân Vajjī. Cũng vào lúc ấy, có rất nhiều chư thiên, hàng ngàn vị, chiếm giữ các khu đất ở làng Pāṭali. Ở vùng đất nào có các chư thiên đầy quyền năng chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các đại thần đầy quyền năng cũng hướng về việc xây dựng nhà cửa ở đó. Ở vùng đất nào có các chư thiên với quyền năng bậc trung chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các đại thần với quyền năng bậc trung cũng hướng về việc xây dựng nhà cửa ở đó. Ở vùng đất nào có các chư thiên với quyền năng thấp kém chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các đại thần với quyền năng thấp kém cũng hướng về việc xây dựng nhà cửa ở đó.

อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน ตา เทวตาโย สหสฺสสหสฺเสว ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติโย. ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ, มเหสกฺขานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ, มชฺฌิมานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ, นีจานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา ปจฺจูสสมเย ปจฺจุฏฺฐาย อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ –

Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, đã thấy hàng ngàn, hàng ngàn chư thiên đang chiếm giữ đất đai tại làng Pāṭali. Ở vùng đất nào mà các vị trời có đại thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có đại thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có trung thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có trung thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có hạ thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có hạ thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Rồi Thế Tôn, vào lúc rạng đông cuối đêm ấy, sau khi thức dậy, đã gọi Tôn giả Ānanda:

‘‘เก นุ โข อานนฺท ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺตี’’ติ. ‘‘สุนิธวสฺสการา, ภนฺเต, มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหายา’’ติ. ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, เทเวหิ ตาวตึเสหิ สทฺธึ มนฺเตตฺวา; เอวเมว โข, อานนฺท, สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหาย. อิธาหํ, อานนฺท, อทฺทสํ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สมฺพหุลา เทวตาโย สหสฺสสหสฺเสว ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติโย. ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มเหสกฺขานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มชฺฌิมานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ [Pg.187] ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ นีจานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยาวตา, อานนฺท, อริยํ อายตนํ ยาวตา วณิปฺปโถ อิทํ อคฺคนครํ ภวิสฺสติ ปาฏลิปุตฺตํ ปุฏเภทนํ. ปาฏลิปุตฺตสฺส โข, อานนฺท, ตโย อนฺตรายา ภวิสฺสนฺติ – อคฺคิโต วา อุทกโต วา มิถุเภทโต วา’’ติ.

“Này Ānanda, ai đang xây dựng thành phố tại làng Pāṭali vậy?” “Bạch Thế Tôn, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đang xây dựng thành phố tại làng Pāṭali để phòng ngự dân Vajjī.” “Này Ānanda, ví như sau khi bàn bạc với chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba; cũng vậy, này Ānanda, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đang xây dựng thành phố tại làng Pāṭali để phòng ngự dân Vajjī. Này Ānanda, ở đây, Ta với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, đã thấy rất nhiều chư thiên, hàng ngàn, hàng ngàn vị, đang chiếm giữ đất đai tại làng Pāṭali. Ở vùng đất nào mà các vị trời có đại thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có đại thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có trung thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có trung thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có hạ thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có hạ thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Này Ānanda, trong phạm vi xứ sở của bậc Thánh, trong phạm vi của con đường thương mại, đây sẽ là thành phố hàng đầu, Pāṭaliputta, một nơi để tháo gỡ hàng hóa. Này Ānanda, sẽ có ba mối nguy hiểm cho Pāṭaliputta: từ lửa, từ nước, hoặc từ sự chia rẽ nội bộ.”

อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สาราณิยํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อธิวาเสตุ โน ภวํ โคตโม อชฺชตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đã cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời nói vui vẻ, đáng ghi nhớ, họ đứng sang một bên. Đứng sang một bên, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đã bạch với Thế Tôn lời này: “Xin Tôn giả Gotama hãy nhận lời mời dùng bữa của chúng con cho ngày hôm nay, cùng với Tăng chúng.” Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng.

อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา เยน สโก อาวสโถ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา สเก อาวสเถ ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรเจสุํ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra, khi biết được sự nhận lời của Thế Tôn, đã đi đến nơi ở của mình; sau khi đến, tại nơi ở của mình, họ đã cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho báo thời gian đến Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.”

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน สุนิธวสฺสการานํ มคธมหามตฺตานํ อาวสโถ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสุํ สมฺปวาเรสุํ.

Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng, đi đến nơi ở của các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đã tự tay dâng cúng và làm cho Tăng chúng với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข สุนิธวสฺสกาเร มคธมหามตฺเต ภควา อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทิ –

Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra, khi Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, họ lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi sang một bên. Khi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đã ngồi sang một bên, Thế Tôn đã tùy hỷ với họ bằng những bài kệ này:

‘‘ยสฺมึ ปเทเส กปฺเปติ, วาสํ ปณฺฑิตชาติโย;

สีลวนฺเตตฺถ โภเชตฺวา, สญฺญเต พฺรหฺมจารโย.

“Ở vùng đất nào người trí trú ngụ, sau khi cúng dường cho những vị có giới đức, những vị tự chế, những vị sống phạm hạnh tại nơi ấy.”

‘‘ยา [Pg.188] ตตฺถ เทวตา อาสุํ, ตาสํ ทกฺขิณมาทิเส;

ตา ปูชิตา ปูชยนฺติ, มานิตา มานยนฺติ นํ.

“Những vị trời nào có mặt tại nơi ấy, nên hồi hướng phước cúng dường đến cho họ; được cúng dường, họ sẽ cúng dường lại; được tôn trọng, họ sẽ tôn trọng lại người ấy.”

‘‘ตโต นํ อนุกมฺปนฺติ, มาตา ปุตฺตํว โอรสํ;

เทวตานุกมฺปิโต โปโส, สทา ภทฺรานิ ปสฺสตี’’ติ.

“Do đó, họ thương tưởng người ấy, như mẹ thương con ruột của mình; người được chư thiên thương tưởng, luôn luôn thấy những điều tốt lành.”

อถ โข ภควา สุนิธวสฺสการานํ มคธมหามตฺตานํ อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

Rồi Thế Tôn, sau khi tùy hỷ với các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra bằng những bài kệ này, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

เตน โข ปน สมเยน สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ – ‘‘เยนชฺช สมโณ โคตโม ทฺวาเรน นิกฺขมิสฺสติ ตํ ‘โคตมทฺวารํ’ นาม ภวิสฺสติ. เยน ติตฺเถน คงฺคํ นทึ ตริสฺสติ ตํ ‘โคตมติตฺถํ’ นาม ภวิสฺสตี’’ติ.

Vào lúc ấy, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đi theo sát phía sau Thế Tôn, (nghĩ rằng): “Hôm nay, Sa-môn Gotama sẽ đi ra bằng cổng nào, cổng ấy sẽ có tên là ‘Cổng Gotama’. Ngài sẽ vượt sông Gaṅgā ở bến nào, bến ấy sẽ có tên là ‘Bến Gotama’.”

อถ โข ภควา เยน ทฺวาเรน นิกฺขมิ ตํ ‘โคตมทฺวารํ’ นาม อโหสิ. อถ โข ภควา เยน คงฺคา นที เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน คงฺคา นที ปูรา โหติ สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อปฺเปกจฺเจ มนุสฺสา นาวํ ปริเยสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อุฬุมฺปํ ปริเยสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ กุลฺลํ พนฺธนฺติ อปารา ปารํ คนฺตุกามา. อถ โข ภควา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – คงฺคาย นทิยา โอริมตีเร อนฺตรหิโต ปาริมตีเร ปจฺจุฏฺฐาสิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน.

Rồi cổng mà Thế Tôn đã đi ra được đặt tên là ‘Cổng Gotama’. Sau đó, Thế Tôn đi đến sông Gaṅgā. Vào lúc ấy, sông Gaṅgā nước dâng đầy, bằng phẳng với bờ, quạ có thể uống được. Một số người muốn đi từ bờ bên này sang bờ bên kia đang tìm thuyền, một số đang tìm bè gỗ, một số đang kết bè tre. Rồi Thế Tôn, cũng như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, Ngài đã biến mất khỏi bờ bên này của sông Gaṅgā và hiện ra ở bờ bên kia cùng với Tăng chúng.

อทฺทสา โข ภควา เต มนุสฺเส อปฺเปกจฺเจ นาวํ ปริเยสนฺเต, อปฺเปกจฺเจ อุฬุมฺปํ ปริเยสนฺเต, อปฺเปกจฺเจ กุลฺลํ พนฺธนฺเต อปารา ปารํ คนฺตุกาเม.

Thế Tôn đã nhìn thấy những người ấy, với mong muốn đi từ bờ bên này sang bờ bên kia, một số đang tìm kiếm chiếc thuyền, một số đang tìm kiếm chiếc bè gỗ, một số đang kết chiếc bè sậy.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘เย ตรนฺติ อณฺณวํ สรํ,เสตุํ กตฺวาน วิสชฺช ปลฺลลานิ;

กุลฺลญฺหิ ชโน ปพนฺธติ,ติณฺณา เมธาวิโน ชนา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“Những vị vượt qua biển hồ, sau khi đã làm cây cầu, từ bỏ các vũng lầy; trong khi người đời kết bè, các bậc trí tuệ là những người đã vượt qua.”

๗. ทฺวิธาปถสุตฺตํ

7. Kinh Con Đường Hai Ngả

๗๗. เอวํ [Pg.189] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน โหติ อายสฺมตา นาคสมาเลน ปจฺฉาสมเณน. อทฺทสา โข อายสฺมา นาคสมาโล อนฺตรามคฺเค ทฺวิธาปถํ. ทิสฺวาน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, ภควา ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา อายสฺมนฺตํ นาคสมาลํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, นาคสมาล, ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ.

77. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang đi trên con đường dài ở xứ Kosala cùng với trưởng lão Nāgasamāla là vị sa-môn đi sau. Trưởng lão Nāgasamāla đã nhìn thấy con đường hai ngả ở giữa đường. Sau khi nhìn thấy, vị ấy đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài Thế Tôn, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.” Khi được nói vậy, Thế Tôn đã nói với trưởng lão Nāgasamāla điều này: “Này Nāgasamāla, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.”

ทุติยมฺปิ…เป… ตติยมฺปิ โข อายสฺมา นาคสมาโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, ภควา ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ. ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคสมาลํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, นาคสมาล, ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ. อถ โข อายสฺมา นาคสมาโล ภควโต ปตฺตจีวรํ ตตฺเถว ฉมายํ นิกฺขิปิตฺวา ปกฺกามิ – ‘‘อิทํ, ภนฺเต, ภควโต ปตฺตจีวร’’นฺติ.

Lần thứ hai... Lần thứ ba, trưởng lão Nāgasamāla đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài Thế Tôn, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.” Lần thứ ba, Thế Tôn đã nói với trưởng lão Nāgasamāla điều này: “Này Nāgasamāla, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.” Rồi trưởng lão Nāgasamāla, sau khi đặt y bát của Thế Tôn xuống đất ngay tại nơi ấy, đã bỏ đi và nói rằng: “Bạch ngài, đây là y bát của Thế Tôn.”

อถ โข อายสฺมโต นาคสมาลสฺส เตน ปนฺเถน คจฺฉนฺตสฺส อนฺตรามคฺเค โจรา นิกฺขมิตฺวา หตฺเถหิ จ ปาเทหิ จ อาโกเฏสุํ ปตฺตญฺจ ภินฺทึสุ สงฺฆาฏิญฺจ วิปฺผาเลสุํ. อถ โข อายสฺมา นาคสมาโล ภินฺเนน ปตฺเตน วิปฺผาลิตาย สงฺฆาฏิยา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา นาคสมาโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เตน ปนฺเถน คจฺฉนฺตสฺส อนฺตรามคฺเค โจรา นิกฺขมิตฺวา หตฺเถหิ จ ปาเทหิ จ อาโกเฏสุํ, ปตฺตญฺจ ภินฺทึสุ, สงฺฆาฏิญฺจ วิปฺผาเลสุ’’นฺติ.

Rồi, trong khi trưởng lão Nāgasamāla đang đi trên con đường ấy, ở giữa đường, bọn cướp đã đi ra, dùng tay và chân đánh đập, đã đập vỡ cái bát, và đã xé rách tấm y tăng-già-lê. Rồi trưởng lão Nāgasamāla, với cái bát bị vỡ và tấm y tăng-già-lê bị xé rách, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, trưởng lão Nāgasamāla đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, tại đây, trong khi con đang đi trên con đường ấy, ở giữa đường, bọn cướp đã đi ra, dùng tay và chân đánh đập con, đã đập vỡ bát của con, và đã xé rách y tăng-già-lê của con.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘สทฺธึ จรเมกโต วสํ,มิสฺโส อญฺญชเนน เวทคู;

วิทฺวา ปชหาติ ปาปกํ,โกญฺโจ ขีรปโกว นินฺนค’’นฺติ. สตฺตมํ;

“Bậc đạt đến sự hiểu biết, khi đi cùng, khi sống chung, khi hòa mình với người khác, bậc trí tuệ từ bỏ điều ác, giống như con hạc trắng uống sữa từ bỏ nước.”

๘. วิสาขาสุตฺตํ

8. Kinh Visākhā

๗๘. เอวํ [Pg.190] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน วิสาขาย มิคารมาตุยา นตฺตา กาลงฺกตา โหติ ปิยา มนาปา. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา ทิวา ทิวสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ –

78. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại tu viện Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ của Migāra. Và vào lúc ấy, người cháu gái thân yêu và quý mến của Visākhā, mẹ của Migāra, đã qua đời. Rồi Visākhā, mẹ của Migāra, với y phục ướt, với tóc ướt, vào lúc ban ngày, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với Visākhā, mẹ của Migāra, đang ngồi xuống một bên:

‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, วิสาเข, อาคจฺฉสิ อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ? ‘‘นตฺตา เม, ภนฺเต, ปิยา มนาปา กาลงฺกตา. เตนาหํ อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ. ‘‘อิจฺเฉยฺยาสิ ตฺวํ, วิสาเข, ยาวติกา สาวตฺถิยา มนุสฺสา ตาวติเก ปุตฺเต จ นตฺตาโร จา’’ติ? ‘‘อิจฺเฉยฺยาหํ, ภควา ยาวติกา สาวตฺถิยา มนุสฺสา ตาวติเก ปุตฺเต จ นตฺตาโร จา’’ติ.

“Này Visākhā, bà từ đâu đến đây vào lúc ban ngày, với y phục ướt, với tóc ướt?” – “Bạch ngài, người cháu gái thân yêu và quý mến của con đã qua đời. Do đó, con đến đây vào lúc ban ngày, với y phục ướt, với tóc ướt.” – “Này Visākhā, bà có mong muốn có được số lượng con trai và cháu trai nhiều bằng số người ở Sāvatthī không?” – “Bạch Thế Tôn, con mong muốn có được số lượng con trai và cháu trai nhiều bằng số người ở Sāvatthī.”

‘‘กีวพหุกา ปน, วิสาเข, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เทวสิกํ กาลํ กโรนฺตี’’ติ? ‘‘ทสปิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เทวสิกํ กาลํ กโรนฺติ; นวปิ, ภนฺเต… อฏฺฐปิ, ภนฺเต… สตฺตปิ, ภนฺเต… ฉปิ, ภนฺเต… ปญฺจปิ, ภนฺเต… จตฺตาโรปิ, ภนฺเต… ตีณิปิ, ภนฺเต… ทฺเวปิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เทวสิกํ กาลํ กโรนฺติ. เอโกปิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺโส เทวสิกํ กาลํ กโรติ. อวิวิตฺตา, ภนฺเต, สาวตฺถิ มนุสฺเสหิ กาลํ กโรนฺเตหี’’ติ.

“Này Visākhā, có bao nhiêu người ở Sāvatthī chết mỗi ngày?” – “Bạch ngài, mỗi ngày có mười người ở Sāvatthī chết; bạch ngài, có chín người... bạch ngài, có tám người... bạch ngài, có bảy người... bạch ngài, có sáu người... bạch ngài, có năm người... bạch ngài, có bốn người... bạch ngài, có ba người... bạch ngài, có hai người ở Sāvatthī chết mỗi ngày. Bạch ngài, mỗi ngày có một người ở Sāvatthī chết. Bạch ngài, Sāvatthī không lúc nào vắng người chết.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วิสาเข, อปิ นุ ตฺวํ กทาจิ กรหจิ อนลฺลวตฺถา วา ภเวยฺยาสิ อนลฺลเกสา วา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อลํ เม, ภนฺเต, ตาว พหุเกหิ ปุตฺเตหิ จ นตฺตาเรหิ จา’’ติ.

“Này Visākhā, bà nghĩ sao về điều ấy? Liệu có khi nào, có lúc nào, bà lại có được y phục không ướt hoặc tóc không ướt không?” – “Bạch ngài, điều ấy không thể được. Bạch ngài, đối với con, có quá nhiều con trai và cháu trai như thế là đủ rồi.”

‘‘เยสํ โข, วิสาเข, สตํ ปิยานิ, สตํ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ นวุติ ปิยานิ, นวุติ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ อสีติ ปิยานิ, อสีติ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ สตฺตติ ปิยานิ, สตฺตติ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ สฏฺฐิ ปิยานิ, สฏฺฐิ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ปญฺญาสํ ปิยานิ, ปญฺญาสํ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ จตฺตารีสํ ปิยานิ, จตฺตารีสํ เตสํ ทุกฺขานิ, เยสํ ตึสํ ปิยานิ, ตึสํ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ วีสติ ปิยานิ, วีสติ เตสํ ทุกฺขานิ, เยสํ ทส [Pg.191] ปิยานิ, ทส เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ นว ปิยานิ, นว เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ อฏฺฐ ปิยานิ, อฏฺฐ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ สตฺต ปิยานิ, สตฺต เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ฉ ปิยานิ, ฉ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ปญฺจ ปิยานิ, ปญฺจ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ จตฺตาริ ปิยานิ, จตฺตาริ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ตีณิ ปิยานิ, ตีณิ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ทฺเว ปิยานิ, ทฺเว เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ เอกํ ปิยํ, เอกํ เตสํ ทุกฺขํ; เยสํ นตฺถิ ปิยํ, นตฺถิ เตสํ ทุกฺขํ, อโสกา เต วิรชา อนุปายาสาติ วทามี’’ติ.

“Này Visākhā, những ai có một trăm điều khả ái, họ có một trăm điều khổ; những ai có chín mươi điều khả ái, họ có chín mươi điều khổ; những ai có tám mươi điều khả ái, họ có tám mươi điều khổ; những ai có bảy mươi điều khả ái, họ có bảy mươi điều khổ; những ai có sáu mươi điều khả ái, họ có sáu mươi điều khổ; những ai có năm mươi điều khả ái, họ có năm mươi điều khổ; những ai có bốn mươi điều khả ái, họ có bốn mươi điều khổ; những ai có ba mươi điều khả ái, họ có ba mươi điều khổ; những ai có hai mươi điều khả ái, họ có hai mươi điều khổ; những ai có mười điều khả ái, họ có mười điều khổ; những ai có chín điều khả ái, họ có chín điều khổ; những ai có tám điều khả ái, họ có tám điều khổ; những ai có bảy điều khả ái, họ có bảy điều khổ; những ai có sáu điều khả ái, họ có sáu điều khổ; những ai có năm điều khả ái, họ có năm điều khổ; những ai có bốn điều khả ái, họ có bốn điều khổ; những ai có ba điều khả ái, họ có ba điều khổ; những ai có hai điều khả ái, họ có hai điều khổ; những ai có một điều khả ái, họ có một điều khổ; những ai không có điều khả ái, họ không có điều khổ. Ta tuyên bố rằng: ‘Họ không sầu muộn, không nhiễm ô, không phiền não.’”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘เย เกจิ โสกา ปริเทวิตา วา,ทุกฺขา จ โลกสฺมิมเนกรูปา;

ปิยํ ปฏิจฺจปฺปภวนฺติ เอเต,ปิเย อสนฺเต น ภวนฺติ เอเต.

“Bất cứ sầu, bi, hay khổ nào, với nhiều hình thái khác nhau trong thế gian, tất cả những điều này phát sinh do duyên vào điều khả ái. Khi không có điều khả ái, những điều này không hiện hữu.

‘‘ตสฺมา หิ เต สุขิโน วีตโสกา,เยสํ ปิยํ นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก;

ตสฺมา อโสกํ วิรชํ ปตฺถยาโน,ปิยํ น กยิราถ กุหิญฺจิ โลเก’’ติ. อฏฺฐมํ;

“Do đó, những ai không có điều khả ái ở bất cứ đâu trong thế gian, họ được an lạc, không sầu muộn. Do đó, người mong cầu trạng thái không sầu, không nhiễm ô, không nên tạo ra điều khả ái ở bất cứ đâu trong thế gian.” Kinh thứ tám.

๙. ปฐมทพฺพสุตฺตํ

9. Kinh Dabba Thứ Nhất

๗๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปรินิพฺพานกาโล เม ทานิ, สุคตา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, ทพฺพ, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

79. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trưởng lão Dabba Mallaputta đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, trưởng lão Dabba Mallaputta bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thiện Thệ, nay là thời điểm viên tịch của con.” Đức Phật phán: “Này Dabba, ngươi hãy tự biết thời điểm thích hợp.”

อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพายิ.

Rồi, trưởng lão Dabba Mallaputta từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh rồi bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch.

อถ [Pg.192] โข อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสิ. เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ; เอวเมว อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสีติ.

Rồi, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của trưởng lão Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than. Ví như khi bơ lỏng hay dầu đang bị thiêu đốt, không thấy tro hay than; cũng vậy, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của trưởng lão Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อเภทิ กาโย นิโรธิ สญฺญา,เวทนา สีติภวึสุ สพฺพา;

วูปสมึสุ สงฺขารา,วิญฺญาณํ อตฺถมาคมา’’ติ. นวมํ;

“Thân đã tan rã, tưởng đã diệt, tất cả các thọ đã nguội lạnh, các hành đã lắng dịu, thức đã đi đến chỗ chấm dứt.” Kinh thứ chín.

๑๐. ทุติยทพฺพสุตฺตํ

10. Kinh Dabba Thứ Hai

๘๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

80. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Tại đó, đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu.” Các Tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Đức Thế Tôn nói điều này:

‘‘ทพฺพสฺส, ภิกฺขเว, มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสิ. เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสี’’ติ.

“Này các Tỳ khưu, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than. Ví như khi bơ lỏng hay dầu đang bị thiêu đốt, không thấy tro hay than; cũng vậy, này các Tỳ khưu, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than.”

อถ [Pg.193] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘อโยฆนหตสฺเสว, ชลโต ชาตเวทโส ;

อนุปุพฺพูปสนฺตสฺส, ยถา น ญายเต คติ.

“Như ngọn lửa bị búa sắt đập, đang cháy, rồi tắt dần, không biết được đường đi của nó.

เอวํ สมฺมาวิมุตฺตานํ, กามพนฺโธฆตารินํ;

ปญฺญาเปตุํ คติ นตฺถิ, ปตฺตานํ อจลํ สุข’’นฺติ. ทสมํ;

Cũng vậy, đối với những vị đã hoàn toàn giải thoát, đã vượt qua ái dục trói buộc và bộc lưu, đã đạt được hạnh phúc bất động, không có đường đi nào để chỉ định.” Kinh thứ mười.

ปาฏลิคามิยวคฺโค อฏฺฐโม.

Phẩm Pāṭaligāmiya, Phẩm Thứ Tám.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm:

นิพฺพานา จตุโร วุตฺตา, จุนฺโท ปาฏลิคามิยา;

ทฺวิธาปโถ วิสาขา จ, ทพฺเพน สห เต ทสาติ.

Bốn kinh Nibbāna đã được nói, kinh Cunda, Pāṭaligāmiya, Dvidhāpatha, và Visākhā, cùng với (hai) kinh Dabba, là mười kinh.

อุทาเน วคฺคานมุทฺทานํ –

Phần tóm lược các phẩm trong Kinh Phật Tự Thuyết:

วคฺคมิทํ ปฐมํ วรโพธิ, วคฺคมิทํ ทุติยํ มุจลินฺโท;

นนฺทกวคฺควโร ตติโย ตุ, เมฆิยวคฺควโร จ จตุตฺโถ.

Phẩm này là phẩm Bồ Đề cao quý thứ nhất, phẩm này là phẩm Mucalinda thứ hai; phẩm Nanda cao quý là thứ ba, và phẩm Meghiya cao quý là thứ tư.

ปญฺจมวคฺควรนฺติธ โสโณ, ฉฏฺฐมวคฺควรนฺติ ชจฺจนฺโธ ;

สตฺตมวคฺควรนฺติ จ จูโฬ, ปาฏลิคามิยมฏฺฐมวคฺโค.

Ở đây, phẩm Soṇa là phẩm cao quý thứ năm, phẩm Jaccandha là phẩm cao quý thứ sáu; phẩm Cūḷa là phẩm cao quý thứ bảy, và phẩm Pāṭaligāmiya là phẩm thứ tám.

อสีติมนูนกสุตฺตวรํ, วคฺคมิทฏฺฐกํ สุวิภตฺตํ;

ทสฺสิตํ จกฺขุมตา วิมเลน, อทฺธา หิ ตํ อุทานมิตีทมาหุ.

Tám mươi bài kinh trọn vẹn và cao thượng, được khéo phân chia thành tám phẩm này, đã được thuyết giảng bởi bậc có Mắt, bậc Vô Nhiễm. Quả thật, điều này được gọi là Udāna.

อุทานปาฬิ นิฏฺฐิตา.

Kinh Pāli Udāna đã chấm dứt.