นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອະຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ພຣະອົງນັ້ນ.

ขุทฺทกนิกาเย

ຂຸດທະກະນິກາຍ

อุทานปาฬิ

ອຸທານປາລີ

๑. โพธิวคฺโค

໑. ໂພທິວັກ

๑. ปฐมโพธิสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະໂພທິສູດ

๑. เอวํ [Pg.77] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา รตฺติยา ปฐมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ –

໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອແຮກຕຣັສຮູ້ ປະທັບຢູ່ທີ່ຄ່ວງໄມ້ສີມະຫາໂພທິ ໃກ້ຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ ໃນອຸຣຸເວລາເສນາຄົມ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງໂດຍບັນລັງດຽວ ສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸກຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນນັ້ນໄປແລ້ວ ເສດັດອອກຈາກສະມາທິນັ້ນ ໃນປະຖົມມະຍາມແຫ່ງລາຕີ ໄດ້ຊົງມົນສິການປະຕິຈະສະມຸບບາດ ໂດຍອະນຸໂລມ ເປັນຢ່າງດີວ່າ:

‘‘อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ, อิมสฺสุปฺปาทา อิทํ อุปฺปชฺชติ, ยทิทํ – อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหตี’’ติ.

“ເມື່ອສິ່ງນີ້ມີ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງມີ; ເພາະສິ່ງນີ້ເກີດຂຶ້ນ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ໄດ້ແກ່: ເພາະອະວິຊຊາເປັນປັດໄຈ ສັງຂານຈຶ່ງມີ, ເພາະສັງຂານເປັນປັດໄຈ ວິນຍານຈຶ່ງມີ, ເພາະວິນຍານເປັນປັດໄຈ ນາມຮູບຈຶ່ງມີ, ເພາະນາມຮູບເປັນປັດໄຈ ສະລາຍະຕະນະຈຶ່ງມີ, ເພາະສະລາຍະຕະນະເປັນປັດໄຈ ຜັດສະຈຶ່ງມີ, ເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ ເວດທະນາຈຶ່ງມີ, ເພາະເວດທະນາເປັນປັດໄຈ ຕັນຫາຈຶ່ງມີ, ເພາະຕັນຫາເປັນປັດໄຈ ອຸປາດານຈຶ່ງມີ, ເພາະອຸປາດານເປັນປັດໄຈ ພົບຈຶ່ງມີ, ເພາະພົບເປັນປັດໄຈ ຊາດຈຶ່ງມີ, ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຊະລາມໍຣະນະ ໂສກະປະຣິເທວະ ທຸກຂະໂທມະນັດອຸປາຍາດ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยทา [Pg.78] หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา,อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส;

อถสฺส กงฺขา วปยนฺติ สพฺพา,ยโต ปชานาติ สเหตุธมฺม’’นฺติ. ปฐมํ;

“ໃນກາລໃດ ທັມທັງຫຼາຍປາກົດແກ່ພຣາມຜູ້ມີຄວາມພຽນເພັ່ງຢູ່, ໃນກາລນັ້ນ ຄວາມສົງໄສທັງປວງຂອງພຣາມນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ, ເພາະມາຮູ້ທັມພ້ອມທັງເຫດ”. ປະຖົມມະສູດ.

๒. ทุติยโพธิสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະໂພທິສູດ

๒. เอวํ เม สุตํ – เอก สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา รตฺติยา มชฺฌิมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ ปฏิโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ –

໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອແຮກຕຣັສຮູ້ ປະທັບຢູ່ທີ່ຄ່ວງໄມ້ສີມະຫາໂພທິ ໃກ້ຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ ໃນອຸຣຸເວລາເສນາຄົມ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣะພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງໂດຍບັນລັງດຽວ ສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸກຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນນັ້ນໄປແລ້ວ ເສດັດອອກຈາກສະມາທິນັ້ນ ໃນມັດຊິມະຍາມແຫ່ງລາຕີ ໄດ້ຊົງມົນສິການປະຕິຈະສະມຸບບາດ ໂດຍປະຕິໂລມ ເປັນຢ່າງດີວ່າ:

‘‘อิติ อิมสฺมึ อสติ อิทํ น โหติ, อิมสฺส นิโรธา อิทํ นิรุชฺฌติ, ยทิทํ – อวิชฺชานิโรธา สงฺขารนิโรโธ, สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ, วิญฺญาณนิโรธา นามรูปนิโรโธ, นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธ, สฬายตนนิโรธา ผสฺสนิโรโธ, ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ, เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ, ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ, อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตี’’ติ.

“ເມື່ອສິ່ງນີ້ບໍ່ມີ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ມີ; ເພາະສິ່ງນີ້ດັບໄປ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງດັບໄປ; ໄດ້ແກ່: ເພາະອະວິຊຊາດັບ ສັງຂານຈຶ່ງດັບ, ເພາະສັງຂານດັບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບ, ເພາະວິນຍານດັບ ນາມຮູບຈຶ່ງດັບ, ເພາະນາມຮູບດັບ ສະລາຍະຕະນະຈຶ່ງດັບ, ເພາະສະລາຍະຕະນະດັບ ຜັດສະຈຶ່ງດັບ, ເພາະຜັດສະດັບ ເວດທະນາຈຶ່ງດັບ, ເພາະເວດທະນາດັບ ຕັນຫາຈຶ່ງດັບ, ເພາະຕັນຫາດັບ ອຸປາດານຈຶ່ງດັບ, ເພາະອຸປາດານດັບ ພົບຈຶ່ງດັບ, ເພາະພົບດັບ ຊາດຈຶ່ງດັບ, ເພາະຊາດດັບ ຊະລາມໍຣະນະ ໂສກະປະຣິເທວະ ທຸກຂະໂທມະນັດອຸປາຍາດ ຈຶ່ງດັບສິ້ນ. ຄວາມດັບແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา,อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส;

อถสฺส กงฺขา วปยนฺติ สพฺพา,ยโต ขยํ ปจฺจยานํ อเวที’’ติ. ทุติยํ;

“ໃນກາລໃດ ທັMທັງຫຼາຍປາກົດແກ່ພຣາມຜູ້ມີຄວາມພຽນເພັ່ງຢູ່, ໃນກາລນັ້ນ ຄວາມສົງໄສທັງປວງຂອງພຣາມນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ, ເພາະໄດ້ຮູ້ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງປັດໄຈທັງຫຼາຍ”. ທຸຕິຍະສູດ.

๓. ตติยโพธิสุตฺตํ

໓. ຕະຕິຍະໂພທິສູດ

๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน [Pg.79] ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมปฏิโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ –

໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອແຮກຕຣັສຮູ້ ປະທັບຢູ່ທີ່ຄ່ວງໄມ້ສີມະຫາໂພທິ ໃກ້ຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ ໃນອຸຣຸເວລາເສນາຄົມ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງໂດຍບັນລັງດຽວ ສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸກຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນນັ້ນໄປແລ້ວ ເສດັດອອກຈາກສະມາທິນັ້ນ ໃນປັດສິມະຍາມແຫ່ງລາຕີ ໄດ້ຊົງມົນສິການປະຕິຈະສະມຸບບາດ ທັງໂດຍອະນຸໂລມແລະປະຕິໂລມ ເປັນຢ່າງດີວ່າ:

‘‘อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ, อิมสฺสุปฺปาทา อิทํ อุปฺปชฺชติ, อิมสฺมึ อสติ อิทํ น โหติ, อิมสฺส นิโรธา อิทํ นิรุชฺฌติ; ยทิทํ – อวิชฺชาปจฺจยา สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ, วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ, นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ, สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส, ผสฺสปจฺจยา เวทนา, เวทนาปจฺจยา ตณฺหา, ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยา ภโว, ภวปจฺจยา ชาติ, ชาติปจฺจยา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ.

“ເມື່ອສິ່ງນີ້ມີ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງມີ; ເພາະສິ່ງນີ້ເກີດຂຶ້ນ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ; ເມື່ອສິ່ງນີ້ບໍ່ມີ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງບໍ່ມີ; ເພາະສິ່ງນີ້ດັບໄປ ສິ່ງນີ້ຈຶ່ງດັບໄປ; ໄດ້ແກ່: ເພາະອະວິຊຊາເປັນປັດໄຈ ສັງຂານຈຶ່ງມີ, ເພາະສັງຂານເປັນປັດໄຈ ວິນຍານຈຶ່ງມີ, ເພາະວິນຍານເປັນປັດໄຈ ນາມຮູບຈຶ່ງມີ, ເພາະນາມຮູບເປັນປັດໄຈ ສະລາຍະຕະນະຈຶ່ງມີ, ເພາະສະລາຍະຕະນະເປັນປັດໄຈ ຜັດສະຈຶ່ງມີ, ເພາະຜັດສະເປັນປັດໄຈ ເວດທະນາຈຶ່ງມີ, ເພາະເວດທະນາເປັນປັດໄຈ ຕັນຫາຈຶ່ງມີ, ເພາະຕັນຫາເປັນປັດໄຈ ອຸປາດານຈຶ່ງມີ, ເພາະອຸປາດານເປັນປັດໄຈ ພົບຈຶ່ງມີ, ເພາະພົບເປັນປັດໄຈ ຊາດຈຶ່ງມີ, ເພາະຊາດເປັນປັດໄຈ ຊະລາມໍຣະນະ ໂສກະປະຣິເທວະ ທຸກຂະໂທມະນັດອຸປາຍາດ ຈຶ່ງເກີດຂຶ້ນ. ຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້.

‘‘อวิชฺชาย ตฺเวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ, สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ, วิญฺญาณนิโรธา นามรูปนิโรโธ, นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธ, สฬายตนนิโรธา ผสฺสนิโรโธ, ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ, เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ, ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ, อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ, ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ, ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ. เอวเมตสฺส เกวลสฺส ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตี’’ติ.

“ເພາະອະວິຊຊານັ້ນແລດັບໄປໂດຍບໍ່ເຫຼືອດ້ວຍວິຣາຄະ ສັງຂານຈຶ່ງດັບ, ເພາະສັງຂານດັບ ວິນຍານຈຶ່ງດັບ, ເພາະວິນຍານດັບ นາມຮູບຈຶ່ງດັບ, ເພາະນາມຮູບດັບ ສະລາຍະຕະນະຈຶ່ງດັບ, ເພາະສະລາຍະຕະນະດັບ ຜັດສະຈຶ່ງດັບ, ເພາະຜັດສະດັບ ເວດທະນາຈຶ່ງດັບ, ເພາະເວດທະນາດັບ ຕັນຫາຈຶ່ງດັບ, ເພາະຕັນຫາດັບ ອຸປາດານຈຶ່ງດັບ, ເພາະອຸປາດານດັບ ພົບຈຶ່ງດັບ, ເພາະພົບດັບ ຊາດຈຶ່ງດັບ, ເພາະຊາດດັບ ຊະລາມໍຣະນະ ໂສກະປະຣິເທວະ ທຸກຂະໂທມະນັດອຸປາຍາດ ຈຶ່ງດັບສິ້ນ. ຄວາມດັບແຫ່ງກອງທຸກທັງມວນນີ້ ຍ່ອມມີດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา,อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส;

วิธูปยํ ติฏฺฐติ มารเสนํ,สูริโยว โอภาสยมนฺตลิกฺข’’นฺติ. ตติยํ;

“ໃນກາລໃດ ທັມທັງຫຼາຍປາກົດແກ່ພຣາມຜູ້ມີຄວາມພຽນເພັ່ງຢູ່, ໃນກາລນັ້ນ ພຣາມນັ້ນຍ່ອມກຳຈັດມານແລະເສນາເສຍໄດ້ ດັ່ງພຣະອາທິດອຸໄທຂຶ້ນສ່ອງສະຫວ່າງທົ່ວທ້ອງຟ້າ”. ຕະຕິຍະສູດ.

๔. หุํหุงฺกสุตฺตํ

໔. ຫຸມຫຸງກະສູດ

๔. เอวํ [Pg.80] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร อชปาลนิคฺโรเธ ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที. อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐาสิ.

໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອແຮກຕຣັສຮູ້ ປະທັບຢູ່ທີ່ຄ່ວງໄມ້ອະຊະປາລະນິໂຄຣດ ໃກ້ຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ ໃນອຸຣຸເວລາເສນາຄົມ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງໂດຍບັນລັງດຽວ ສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸກຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນນັ້ນໄປແລ້ວ ເສດັດອອກຈາກສະມາທິນັ້ນ.

อถ โข อญฺญตโร หุํหุงฺกชาติโก พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข โส พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, โภ โคตม, พฺราหฺมโณ โหติ, กตเม จ ปน พฺราหฺมณกรณา ธมฺมา’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣາມຜູ້ມັກຕວາດວ່າ “ຮຸມຮຸມ” ຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣາມນັ້ນຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ທ່ານພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ, ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນພຣາມ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ? ແລະທັມທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພຣາມ ມີຫຍັງແດ່?”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘โย พฺราหฺมโณ พาหิตปาปธมฺโม,นิหุํหุงฺโก นิกฺกสาโว ยตตฺโต;

เวทนฺตคู วูสิตพฺรหฺมจริโย,ธมฺเมน โส พฺรหฺมวาทํ วเทยฺย;

ยสฺสุสฺสทา นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก’’ติ. จตุตฺถํ;

“ພຣາມໃດມີບາບທັມອັນລອຍເສຍແລ້ວ, ບໍ່ມີຄວາມຂູ່ຕວາດວ່າ ຮຸມຮຸມ, ບໍ່ມີກິເລດດັ່ງນ້ຳຝາດ, ມີຕົນອັນສຳລວມແລ້ວ, ເຖິງທີ່ສຸດແຫ່ງເວດ, ມີພຣົມມະຈັນອັນຢູ່ຈົບແຫ່ງການປະພຶດແລ້ວ, ພຣາມນັ້ນຍ່ອມກ່າວພຣົມມະວາດໂດຍທັມ, ຄວາມຟູຂຶ້ນແຫ່ງກິເລດຂອງພຣາມນັ້ນ ບໍ່ມີໃນໂລກໃດໆ”. ຈະຕຸດຖະສູດ.

๕. พฺราหฺมณสุตฺตํ

໕. ພຣາມມະນະສູດ

๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน อายสฺมา จ มหากสฺสโป อายสฺมา จ มหากจฺจาโน อายสฺมา จ มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมา จ มหากปฺปิโน อายสฺมา จ มหาจุนฺโท อายสฺมา จ อนุรุทฺโธ อายสฺมา จ เรวโต อายสฺมา จ นนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ.

໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ, ທ່ານພຣະມະຫາໂມກຄັນລານະ, ທ່ານພຣະມະຫາກັດສະປະ, ທ່ານພຣະມະຫາກັດຈາຍະນະ, ທ່ານພຣະມະຫາໂກດຖິກະ, ທ່ານພຣະມະຫາກັບປິນະ, ທ່ານພຣະມະຫາຈຸນທະ, ທ່ານພຣະອະນຸຣຸດທະ, ທ່ານພຣະເຣວະຕະ ແລະທ່ານພຣະນັນທະ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ.

อทฺทสา [Pg.81] โข ภควา เต อายสฺมนฺเต ทูรโตว อาคจฺฉนฺเต; ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เอเต, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา อาคจฺฉนฺติ; เอเต, ภิกฺขเว, พฺราหฺมณา อาคจฺฉนฺตี’’ติ. เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร พฺราหฺมณชาติโก ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, พฺราหฺมโณ โหติ, กตเม จ ปน พฺราหฺมณกรณา ธมฺมา’’ติ?

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເຫັນພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນຍ່າງມາແຕ່ໄກ, ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັສຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງມາ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນກຳລັງມາ.” ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັສຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພິກຂຸຜູ້ເກີດໃນຕະກູນພຣາມຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບຸກຄົນຊື່ວ່າເປັນພຣາມ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດ? ແລະທັມທີ່ເຮັດໃຫ້ເປັນພຣາມ ມີຫຍັງແດ່?”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘พาหิตฺวา ปาปเก ธมฺเม, เย จรนฺติ สทา สตา;

ขีณสํโยชนา พุทฺธา, เต เว โลกสฺมิ พฺราหฺมณา’’ติ. ปญฺจมํ;

“ບຸກຄົນເຫຼົ່າໃດລອຍບາບທັມທັງຫຼາຍແລ້ວ, ມີສະຕິຢູ່ທຸກເມື່ອ, ມີສັງໂຍດສິ້ນແລ້ວ, ຕຣັສຮູ້ແລ້ວ, ບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນແລ ຊື່ວ່າເປັນພຣາມໃນໂລກໂດຍແທ້ຈິງ”. ປັນຈະມະສູດ.

๖. มหากสฺสปสุตฺตํ

໖. ມະຫາກັດສະປະສູດ

๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากสฺสโป ปิปฺปลิคุหายํ วิหรติ อาพาธิโก ทุกฺขิโต พาฬฺหคิลาโน. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป อปเรน สมเยน ตมฺหา อาพาธา วุฏฺฐาสิ. อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ตมฺหา อาพาธา วุฏฺฐิตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ ราชคหํ ปิณฺฑาย ปวิเสยฺย’’นฺติ.

໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນਿວາປະສະຖານ ໃກ້ເມືອງຣາຊະຄຶ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ທ່ານພຣະມະຫາຈັດສະປະ ອາໄສຢູ່ທີ່ຖ້ຳປິບຜະລິ, ອາພາດ ໄດ້ຮັບທຸກຂ໌ ເປັນໄຂ້ໜັກ. ຄັ້ງນັ້ນ ໂດຍສະໄໝຕໍ່ມາ ທ່ານພຣະມະຫາຈັດສະປະຫາຍຈາກອາພາດນັ້ນແລ້ວ. ເມື່ອທ່ານພຣະມະຫາຈັດສະປະຫາຍຈາກອາພາດນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ: “ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງຣາຊະຄຶ”.

เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ อุสฺสุกฺกํ อาปนฺนานิ โหนฺติ อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ปิณฺฑปาตปฏิลาภาย. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ตานิ ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ – เยน ทลิทฺทวิสิขา กปณวิสิขา เปสการวิสิขา. อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺตํ เยน ทลิทฺทวิสิขา กปณวิสิขา เปสการวิสิขา.

ກໍສະໄໝນັ້ນ ເຫຼົ່າເທວະດາປະມານຫ້າຮ້ອຍຕົນ ໄດ້ခະຫມີຂະມັນເພື່ອຈັດຫາບິນທະບາດຖວາຍແກ່ທ່ານພຣະມະຫາຈັດສະປະ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະມະຫາຈັດສະປະໄດ້ຫ້າມເທວະດາປະມານຫ້າຮ້ອຍຕົນນັ້ນເສຍ ແລ້ວນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງຣາຊະຄຶ ຍັງຖະໜົນຄົນຍາກຈົນ, ຖະໜົນຄົນອະນາຖາ ແລະຖະໜົນຊ່າງຫູກ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເຫັນທ່ານພຣະມະຫາຈັດສະປະ ກຳລັງທ່ຽວບິນທະບາດໃນເມືອງຣາຊະຄຶ ຍັງຖະໜົນຄົນຍາກຈົນ, ຖະໜົນຄົນອະນາຖາ ແລະຖະໜົນຊ່າງຫູກ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อนญฺญโปสิมญฺญาตํ, ทนฺตํ สาเร ปติฏฺฐิตํ;

ขีณาสวํ วนฺตโทสํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณ’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

“ເຮົາເອີ້ນຜູ້ທີ່ບໍ່ຕ້ອງອາໄສຄົນອື່ນລ້ຽງ, ຜູ້ບໍ່ປາກົດຕົວ, ຜູ້ຝຶກຕົນແລ້ວ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນໃນສາຣະທັມ, ຜູ້ມີສັງໂຍດສິ້ນແລ້ວ, ຜູ້ຄາຍໂທດໄດ້ແລ້ວ ຜູ້ນັ້ນວ່າ ເປັນພຣາມ”. ສັດຖະມະສູດ.

๗. อชกลาปกสุตฺตํ

໗. ອະຊະກະຣາປະກະສູດ

๗. เอวํ [Pg.82] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ปาวายํ วิหรติ อชกลาปเก เจติเย, อชกลาปกสฺส ยกฺขสฺส ภวเน. เตน โข ปน สมเยน ภควา รตฺตนฺธการติมิสายํ อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ; เทโว จ เอกเมกํ ผุสายติ. อถ โข อชกลาปโก ยกฺโข ภควโต ภยํ ฉมฺภิตตฺตํ โลมหํสํ อุปฺปาเทตุกาโม เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต อวิทูเร ติกฺขตฺตุํ ‘‘อกฺกุโล ปกฺกุโล’’ติ อกฺกุลปกฺกุลิกํ อกาสิ – ‘‘เอโส เต, สมณ, ปิสาโจ’’ติ.

໗. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ອະຊະກະຣາປະກະເຈດີ ເຊິ່ງເປັນທີ່ຢູ່ຂອງອະຊະກະຣາປະກະຍັກ ໃກ້ເມືອງປາວາ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງຢູ່ກາງແຈ້ງ ໃນຄືນທີ່ມືດມິດ, ແລະຝົນກໍຕົກຍິບໆ. ຄັ້ງນັ້ນ ອະຊະກະຣາປະກະຍັກ ປາຖະໜາຈະໃຫ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເກີດຄວາມຢ້ານກົວ, ສະດຸ້ງຕົກໃຈ ແລະຂົນພອງສະຢອງເກົ້າ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ເຮັດສຽງຂູ່ຕະຄອກ “ອັກກຸໂລ ປັກກຸໂລ” ໃກ້ໆພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງສາມຄັ້ງວ່າ: “ແນ່ສະມະນະ, ນັ້ນຄືປີສາດຂອງເຈົ້າ”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยทา สเกสุ ธมฺเมสุ, ปารคู โหติ พฺราหฺมโณ;

อถ เอตํ ปิสาจญฺจ, ปกฺกุลญฺจาติวตฺตตี’’ติ. สตฺตมํ;

“ໃນກາລໃດ ພຣາມເປັນຜູ້ເຖິງຝັ່ງໃນທັມທັງຫຼາຍຂອງຕົນ, ໃນກາລນັ້ນ ພຣາມນັ້ນຍ່ອມກ້າວລ່ວງປີສາດນີ້ ແລະສຽງຂູ່ຕະຄອກນີ້ໄດ້”. ສັດຕະມະສູດ.

๘. สงฺคามชิสุตฺตํ

໘. ສັງຄາມະຊິສູດ

๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สงฺคามชิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโต โหติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. อสฺโสสิ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา – ‘‘อยฺโย กิร สงฺคามชิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโต’’ติ. สา ทารกํ อาทาย เชตวนํ อคมาสิ.

໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ໄດ້ເດີນທາງມາເຖິງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ອະດີດພັນລະຍາຂອງພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ “ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຄຸນເຈົ້າສັງຄາມະຊິ ມາເຖິງພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ.” ນາງຈຶ່ງພາລູກນ້ອຍເດີນທາງໄປຍັງພຣະວິຫານເຊຕະວັນ.

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สงฺคามชิ อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสินฺโน โหติ. อถ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา เยนายสฺมา สงฺคามชิ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ – ‘‘ขุทฺทปุตฺตญฺหิ, สมณ, โปส ม’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ນັ່ງພັກຜ່ອນກາງເວັນຢູ່ທີ່ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ອະດີດພັນລະຍາຂອງພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານສະມະນະ ຂ້ານ້ອຍມີລູກນ້ອຍ ຂໍທ່ານຈົ່ງລ້ຽງດູຂ້ານ້ອຍແດ່ທອດ.” ເມື່ອພັນລະຍາກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ກໍນິ້ງເສີຍຢູ່.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ – ‘‘ขุทฺทปุตฺตญฺหิ, สมณ, โปส ม’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ອະດີດພັນລະຍາของພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ກໍໄດ້ກ່າວກັບພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານສະມະນະ ຂ້ານ້ອຍມີລູກນ້ອຍ ຂໍທ່ານຈົ່ງລ້ຽງດູຂ້ານ້ອຍແດ່ທອດ.” ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ກໍຍັງນິ້ງເສີຍຢູ່.

ตติยมฺปิ [Pg.83] โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ – ‘‘ขุทฺทปุตฺตญฺหิ, สมณ, โปส ม’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ອະດີດພັນລະຍາຂອງພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ກໍໄດ້ກ່າວກັບພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານສະມະນະ ຂ້ານ້ອຍມີລູກນ້ອຍ ຂໍທ່ານຈົ່ງລ້ຽງດູຂ້ານ້ອຍແດ່ທອດ.” ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ກໍຍັງນິ້ງເສີຍຢູ່.

อถ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา ตํ ทารกํ อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุรโต นิกฺขิปิตฺวา ปกฺกามิ – ‘‘เอโส เต, สมณ, ปุตฺโต; โปส น’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ອະດີດພັນລະຍາຂອງພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ໄດ້ວາງເດັກນ້ອຍນັ້ນລົງຕໍ່ໜ້າພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ແລ້ວຫຼີກໜີໄປ ພ້ອມທັງກ່າວວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານສະມະນະ ນີ້ຄືລູກຂອງທ່ານ ຂໍທ່ານຈົ່ງລ້ຽງດູເຂົາທອດ.”

อถ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตํ ทารกํ เนว โอโลเกสิ นาปิ อาลปิ. อถ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา อวิทูรํ คนฺตฺวา อปโลเกนฺตี อทฺทส อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ ตํ ทารกํ เนว โอโลเกนฺตํ นาปิ อาลปนฺตํ, ทิสฺวานสฺสา เอตทโหสิ – ‘‘น จายํ สมโณ ปุตฺเตนปิ อตฺถิโก’’ติ. ตโต ปฏินิวตฺติตฺวา ทารกํ อาทาย ปกฺกามิ. อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกาย เอวรูปํ วิปฺปการํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ບໍ່ໄດ້ແນມເບິ່ງ ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວທັກທາຍເດັກນ້ອຍນັ້ນເລີຍ. ລຳດັບນັ້ນ ອະດີດພັນລະຍາຂອງພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ເດີນທາງໄປບໍ່ໄກ ແລ້ວຫຼຽວຫຼັງກັບມາເບິ່ງ ກໍໄດ້ເຫັນພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ບໍ່ໄດ້ແນມເບິ່ງ ແລະ ບໍ່ໄດ້ກ່າວທັກທາຍເດັກນ້ອຍນັ້ນເລີຍ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ນາງຈຶ່ງຄິດວ່າ “ສະມະນະຮູບນີ້ ແມ່ນແຕ່ລູກ ກໍບໍ່ຕ້ອງການ.” ນາງຈຶ່ງຍ້ອນກັບມາອຸ້ມເອົາເດັກນ້ອຍນັ້ນແລ້ວຫຼີກໜີໄປ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນອາການອັນຜິດແປກແປກປະຫຼາດນີ້ ຂອງອະດີດພັນລະຍາຂອງພຣະອາຍັສມາສັງຄາມະຊິ ດ້ວຍພຣະທິບພະຍະຈັກຂຸ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດສາມັນ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อายนฺตึ นาภินนฺทติ, ปกฺกมนฺตึ น โสจติ;

สงฺคา สงฺคามชึ มุตฺตํ, ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณ’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

“ພຣະຂີນາສົບ ບໍ່ຍິນດີຕໍ່ພັນລະຍາຜູ້ມາເຖິງ ບໍ່ເສົ້າໂສກເຖິງພັນລະຍາຜູ້ຫຼີກໜີໄປ, ເຮົາເອີ້ນພຣະສັງຄາມະຊິ ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດນັ້ນວ່າ ເປັນພຣາມ.” ສູດທີແປດ ຈົບ.

๙. ชฏิลสุตฺตํ

໙. ຊະດິນສູດ

๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา คยายํ วิหรติ คยาสีเส. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ชฏิลา สีตาสุ เหมนฺติกาสุ รตฺตีสุ อนฺตรฏฺฐเก หิมปาตสมเย คยายํ อุมฺมุชฺชนฺติปิ นิมุชฺชนฺติปิ, อุมฺมุชฺชนิมุชฺชมฺปิ กโรนฺติ โอสิญฺจนฺติปิ, อคฺคิมฺปิ ชุหนฺติ – ‘‘อิมินา สุทฺธี’’ติ.

໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ຄຸ້ງນ້ຳຄະຍາ ໃກ້ພູຄະຍາສີສະ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ຊະດິນ (ນັກບວດເກົ້າຜົມ) ເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ພາກັນດຳນ້ຳແດ່ ໂຜ່ຂຶ້ນມາແດ່ ທັງດຳທັງໂຜ່ແດ່ ຫົດສົງນ້ຳແດ່ ບູຊາໄຟແດ່ ທີ່ຄຸ້ງນ້ຳຄະຍາ ໃນຄ່ຳຄືນລະດູໜາວອັນເຢືອກເຢັນ ໃນລະຫວ່າງແປດວັນ ເເຊິ່ງເປັນເວລາທີ່ຫິມະຕົກ ດ້ວຍຫວັງວ່າ “ຄວາມບໍລິສຸດ ຈະມີໄດ້ດ້ວຍການປະຕິບັດນີ້.”

อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล ชฏิเล สีตาสุ เหมนฺติกาสุ รตฺตีสุ อนฺตรฏฺฐเก หิมปาตสมเย คยายํ อุมฺมุชฺชนฺเตปิ นิมุชฺชนฺเตปิ อุมฺมุชฺชนิมุชฺชมฺปิ กโรนฺเต โอสิญฺจนฺเตปิ อคฺคิมฺปิ ชุหนฺเต – ‘‘อิมินา สุทฺธี’’ติ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນຊະດິນເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ພາກັນດຳນ້ຳແດ່ ໂຜ່ຂຶ້ນມາແດ່ ທັງດຳທັງໂຜ່ແດ່ ຫົດສົງນ້ຳແດ່ ບູຊາໄຟແດ່ ທີ່ຄຸ້ງນ້ຳຄະຍາ ໃນຄ່ຳຄືນລະດູໜາວອັນເຢືອກເຢັນ ໃນລະຫວ່າງແປດວັນ ເຊິ່ງເປັນເວລາທີ່ຫິມະຕົກ ດ້ວຍຫວັງວ່າ “ຄວາມບໍລິສຸດ ຈະມີໄດ້ດ້ວຍການປະຕິບັດນີ້.”

อถ [Pg.84] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘น อุทเกน สุจี โหตี, พหฺเวตฺถ นฺหายตี ชโน;

ยมฺหิ สจฺจญฺจ ธมฺโม จ, โส สุจี โส จ พฺราหฺมโณ’’ติ. นวมํ;

“ບຸກຄົນຈະບໍລິສຸດດ້ວຍນ້ຳກໍຫາບໍ່ໄດ້ ເພາະຄົນເປັນຈຳນວນຫຼາຍກໍອາບນ້ຳຢູ່ທີ່ນີ້, ສ່ວນບຸກຄົນໃດມີສັດຈະແລະທັມ ບຸກຄົນນັ້ນແຫຼະເປັນຜູ້ບໍລິສຸດ ແລະ ບຸກຄົນນັ້ນແຫຼະເປັນພຣາມ.” ສູດທີເກົ້າ ຈົບ.

๑๐. พาหิยสุตฺตํ

໑໐. ພາຫິຍະສູດ

๑๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน พาหิโย ทารุจีริโย สุปฺปารเก ปฏิวสติ สมุทฺทตีเร สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อถ โข พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘เย โข เกจิ โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา, อหํ เตสํ อญฺญตโร’’ติ.

໑໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ (ຜູ້ມີຜ້າເປືອກໄມ້ເປັນເຄື່ອງນຸ່ງ) ອາໄສຢູ່ທີ່ທ່າເຮືອສຸບປາຣະກະ ໃກ້ຝັ່ງມະຫາສະໝຸດ ເປັນຜູ້ທີ່ມະຫາຊົນສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບປັດໄຈ ໔ ມີ ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ຫຼີກເລັ້ນຢູ່ຄົນດຽວ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງຈິດຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ: “ບັນດາທ່ານຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກໃນໂລກນີ້ ເຮົາກໍເປັນຜູ້ໜຶ່ງໃນບັນດາທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ.”

อถ โข พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส ปุราณสาโลหิตา เทวตา อนุกมฺปิกา อตฺถกามา พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย เยน พาหิโย ทารุจีริโย เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พาหิยํ ทารุจีริยํ เอตทโวจ – ‘‘เนว โข ตฺวํ, พาหิย, อรหา, นาปิ อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺโน. สาปิ เต ปฏิปทา นตฺถิ ยาย ตฺวํ อรหา วา อสฺส อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺโน’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງ ເຊິ່ງເຄີຍເປັນຍາດສາໂລຫິດໃນອະດີດຊາດ ຂອງທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ມີຄວາມອະນຸເຄາະ ປາດຖະໜາປະໂຫຍດ ຊາບຄວາມດຳຣິໃນໃຈຂອງພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະດ້ວຍໃຈ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະວ່າ “ພາຫິຍະ ທ່ານບໍ່ແມ່ນພຣະອໍຣະຫັນເລີຍ ແລະ ທັງບໍ່ໄດ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກເລີຍ, ແມ່ນແຕ່ຂໍ້ປະຕິບັດທີ່ທ່ານຈະເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ຈະບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກ ກໍບໍ່ມີແກ່ທ່ານເລີຍ.”

‘‘อถ เก จรหิ สเทวเก โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺโน’’ติ? ‘‘อตฺถิ, พาหิย, อุตฺตเรสุ ชนปเทสุ สาวตฺถิ นาม นครํ. ตตฺถ โส ภควา เอตรหิ วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ. โส หิ, พาหิย, ภควา อรหา เจว อรหตฺตาย จ ธมฺมํ เทเสตี’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ທ່ານເທວະດາ ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ໃຜເລົ່າໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະໂລກ ທີ່ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກ?” “ພາຫິຍະ ມີພຣະນະຄອນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສາວັດຖີ ຢູ່ທາງທິດເໜືອ. ໃນເວລານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ປະທັບຢູ່ທີ່ນັ້ນ. ພາຫິຍະ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນພຣະອໍຣະຫັນແທ້ ແລະ ທັງຊົງສະແດງທັມເພື່ອຄວາມເປັນພຣະອໍຣະຫັນດ້ວຍ.”

อถ โข พาหิโย ทารุจีริโย ตาย เทวตาย สํเวชิโต ตาวเทว สุปฺปารกมฺหา ปกฺกามิ. สพฺพตฺถ เอกรตฺติปริวาเสน เยน สาวตฺถิ เชตวนํ อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราโม เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน [Pg.85] สมฺพหุลา ภิกฺขู อพฺโภกาเส จงฺกมนฺติ. อถ โข พาหิโย ทารุจีริโย เยน เต ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘กหํ นุ โข, ภนฺเต, เอตรหิ ภควา วิหรติ อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ? ทสฺสนกามมฺหา มยํ ตํ ภควนฺตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ. ‘‘อนฺตรฆรํ ปวิฏฺโฐ โข, พาหิย, ภควา ปิณฺฑายา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ເກີດຄວາມສັງເວດເພາະຄຳເວົ້າຂອງເທວະດານັ້ນ ຈຶ່ງໄດ້ອອກເດີນທາງຈາກທ່າເຮືອສຸບປາຣະກະໃນທັນທີ. ທ່ານພັກແຮມພຽງຄືນດຽວໃນແຕ່ລະສະຖານທີ່ ຈົນເດີນທາງມາເຖິງພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະພິກຂຸເປັນຈຳນວນຫຼາຍກຳລັງເດີນຈົງກົມຢູ່ໃນທີ່ແຈ້ງ. ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ຖາມພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ “ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໃນເວລານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ປະທັບຢູ່ທີ່ໃດ? ພວກຂ້ານ້ອຍປາດຖະໜາຈະເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງພຣະອົງນັ້ນ.” ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຕອບວ່າ “ພາຫິຍະ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນລະຫວ່າງບ້ານແລ້ວ.”

อถ โข พาหิโย ทารุจีริโย ตรมานรูโป เชตวนา นิกฺขมิตฺวา สาวตฺถึ ปวิสิตฺวา อทฺทส ภควนฺตํ สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จรนฺตํ ปาสาทิกํ ปสาทนียํ สนฺตินฺทฺริยํ สนฺตมานสํ อุตฺตมทมถสมถมนุปฺปตฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ ยตินฺทฺริยํ นาคํ. ทิสฺวาน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต ปาเท สิรสา นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เทเสตุ เม, ภนฺเต ภควา, ธมฺมํ; เทเสตุ, สุคโต, ธมฺมํ, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา พาหิยํ ทารุจีริยํ เอตทโวจ – ‘‘อกาโล โข ตาว, พาหิย, อนฺตรฆรํ ปวิฏฺฐมฺหา ปิณฺฑายา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ຟ້າວຟັ່ງອອກຈາກພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ເຂົ້າໄປຍັງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກຳລັງເສດັດທ່ຽວບິນທະບາດຢູ່ໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ເປັນຜູ້ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ໜ້າຈະເລີນຕາ ມີອິນຊີສະຫງົບ ມີໃຈສະຫງົບ ເຖິງຄວາມຝຶກຝົນແລະຄວາມສະຫງົບຢ່າງຍອດຢ້ຽມ ເປັນຜູ້ຝຶກຝົນແລ້ວ ຄຸ້ມຄອງແລ້ວ ມີອິນຊີສັງວອນແລ້ວ ເປັນຜູ້ປະເສີດ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ນ້ອມກາບລົງແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະແດງທັມແກ່ຂ້ານ້ອຍແດ່ທອດ ຂໍພຣະສຸຄົດ ຊົງສະແດງທັມ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຕະຫຼອດກາລະນານທອດ.” ເມື່ອພາຫິຍະກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັສກັບພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະວ່າ “ພາຫິຍະ ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາເທື່ອ ເພາະເຮົາກຳລັງເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນລະຫວ່າງບ້ານຢູ່.”

ทุติยมฺปิ โข พาหิโย ทารุจีริโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุชฺชานํ โข ปเนตํ, ภนฺเต, ภควโต วา ชีวิตนฺตรายานํ, มยฺหํ วา ชีวิตนฺตรายานํ. เทเสตุ เม, ภนฺเต ภควา, ธมฺมํ; เทเสตุ, สุคโต, ธมฺมํ, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา พาหิยํ ทารุจีริยํ เอตทโวจ – ‘‘อกาโล โข ตาว, พาหิย, อนฺตรฆรํ ปวิฏฺฐมฺหา ปิณฺฑายา’’ติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອັນຕະລາຍແຫ່ງຊີວິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍດີ ຂອງຂ້ານ້ອຍກໍດີ ເປັນສິ່ງທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະແດງທັມແກ່ຂ້ານ້ອຍແດ່ທອດ ຂໍພຣະສຸຄົດ ຊົງສະແດງທັມ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຕະຫຼອດກາລະນານທອດ.” ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກໍໄດ້ຕຣັສກັບພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະວ່າ “ພາຫິຍະ ຍັງບໍ່ແມ່ນເວລາເທື່ອ ເພາະເຮົາກຳລັງເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນລະຫວ່າງບ້ານຢູ່.”

ตติยมฺปิ โข พาหิโย ทารุจีริโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ทุชฺชานํ โข ปเนตํ, ภนฺเต, ภควโต วา ชีวิตนฺตรายานํ, มยฺหํ วา ชีวิตนฺตรายานํ. เทเสตุ เม ภนฺเต ภควา, ธมฺมํ; เทเสตุ, สุคโต, ธมฺมํ, ยํ มมสฺส ทีฆรตฺตํ หิตาย สุขายา’’ติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ອັນຕະລາຍແຫ່ງຊີວິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍດີ ຂອງຂ້ານ້ອຍກໍດີ ເປັນສິ່ງທີ່ຮູ້ໄດ້ຍາກ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະແດງທັມແກ່ຂ້ານ້ອຍແດ່ທອດ ຂໍພຣະສຸຄົດ ຊົງສະແດງທັມ ເພື່ອປະໂຫຍດ ແລະ ຄວາມສຸກແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຕະຫຼອດກາລະນານທອດ.”

‘‘ตสฺมาติห เต, พาหิย, เอวํ สิกฺขิตพฺพํ – ‘ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐมตฺตํ ภวิสฺสติ, สุเต สุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, มุเต มุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, วิญฺญาเต วิญฺญาตมตฺตํ ภวิสฺสตี’ติ. เอวญฺหิ เต, พาหิย, สิกฺขิตพฺพํ. ยโต โข เต, พาหิย, ทิฏฺเฐ ทิฏฺฐมตฺตํ ภวิสฺสติ, สุเต สุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, มุเต มุตมตฺตํ ภวิสฺสติ, วิญฺญาเต วิญฺญาตมตฺตํ ภวิสฺสติ, ตโต ตฺวํ, พาหิย, น เตน; ยโต ตฺวํ, พาหิย, น เตน ตโต ตฺวํ, พาหิย, น ตตฺถ[Pg.86]; ยโต ตฺวํ, พาหิย, น ตตฺถ, ตโต ตฺวํ, พาหิย, เนวิธ น หุรํ น อุภยมนฺตเรน. เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ.

“ພາຫິຍະ ເພາະເຫດນັ້ນ ທ່ານພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເມື່ອເຫັນ ຈະເປັນພຽງແຕ່ການເຫັນ, ເມື່ອໄດ້ຍິນ ຈະເປັນພຽງແຕ່ການໄດ້ຍິນ, ເມື່ອຮູ້ສຶກ ຈະເປັນພຽງແຕ່ການຮູ້ສຶກ, ເມື່ອຮັບຮູ້ ຈະເປັນພຽງແຕ່ການຮັບຮູ້.’ ພາຫິຍະ ທ່ານພຶງສຶກສາຢ່າງນີ້ແຫຼະ. ພາຫິຍະ ເມື່ອໃດ ທ່ານເຫັນເປັນພຽງແຕ່ການເຫັນ, ໄດ້ຍິນເປັນພຽງແຕ່ການໄດ້ຍິນ, ຮູ້ສຶກເປັນພຽງແຕ່ການຮູ້ສຶກ, ຮັບຮູ້ເປັນພຽງແຕ່ການຮັບຮູ້; ເມື່ອນັ້ນ ທ່ານຍ່ອມບໍ່ມີດ້ວຍກິເລດນັ້ນ. ພາຫິຍະ ເມື່ອໃດ ທ່ານບໍ່ມີດ້ວຍກິເລດນັ້ນ; ເມື່ອນັ້ນ ທ່ານຍ່ອມບໍ່ຕິດຢູ່ໃນສິ່ງນັ້ນ. ພາຫິຍະ ເມື່ອໃດ ທ່ານບໍ່ຕິດຢູ່ໃນສິ່ງນັ້ນ; ເມື່ອນັ້ນ ທ່ານຍ່ອມບໍ່ມີໃນໂລກນີ້, ບໍ່ມີໃນໂລກໜ້າ, ແລະ ບໍ່ມີໃນລະຫວ່າງໂລກທັງສອງ. ນີ້ແຫຼະຄືທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ.”

อถ โข พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส ภควโต อิมาย สํขิตฺตาย ธมฺมเทสนาย ตาวเทว อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເພາະພຣະທັມມະເທສະນາໂດຍຫຍໍ້ນີ້ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈິດຂອງທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ກໍຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ໃນຂະນະນັ້ນເອງ.

อถ โข ภควา พาหิยํ ทารุจีริยํ อิมินา สํขิตฺเตน โอวาเทน โอวทิตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต พาหิยํ ทารุจีริยํ คาวี ตรุณวจฺฉา อธิปติตฺวา ชีวิตา โวโรเปสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງໂອວາດທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ດ້ວຍພຣະໂອວາດໂດຍຫຍໍ້ນີ້ແລ້ວ ກໍເສດັດຫຼີກໄປ. ຫຼັງຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເສດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ແມ່ງົວທີ່ມີລູກອ່ອນໂຕໜຶ່ງ ໄດ້ແລ່ນມາຂວິດທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ຈົນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ.

อถ โข ภควา สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต สมฺพหุเลหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ นครมฺหา นิกฺขมิตฺวา อทฺทส พาหิยํ ทารุจีริยํ กาลงฺกตํ ; ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘คณฺหถ, ภิกฺขเว, พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส สรีรกํ; มญฺจกํ อาโรเปตฺวา นีหริตฺวา ฌาเปถ; ถูปญฺจสฺส กโรถ. สพฺรหฺมจารี โว, ภิกฺขเว, กาลงฺกโต’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເສດັດທ່ຽວບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ ເວລາຫຼັງພັດຕາກິດ ເສດັດກັບຈາກບິນທະບາດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອອກຈາກພຣະນະຄອນ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ເຖິງແກ່ກຳແລ້ວ; ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕຣັສກັບພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີຈົ່ງຊ່ວຍກັນຫາມຮ່າງກາຍຂອງທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ຍົກຂຶ້ນສູ່ຕັ່ງຕຽງ ແລ້ວນຳໄປຈູດເຜົາ ແລະ ຈົ່ງສ້າງສະຖູບໄວ້ໃຫ້ເພິ່ນແດ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພື່ອນສະພຣົມມະຈາຣີຂອງພວກເທີ ເຖິງແກ່ກຳແລ້ວ.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส สรีรกํ มญฺจกํ อาโรเปตฺวา นีหริตฺวา ฌาเปตฺวา ถูปญฺจสฺส กตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘ทฑฺฒํ, ภนฺเต, พาหิยสฺส ทารุจีริยสฺส สรีรํ, ถูโป จสฺส กโต. ตสฺส กา คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ? ‘‘ปณฺฑิโต, ภิกฺขเว, พาหิโย ทารุจีริโย ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺสานุธมฺมํ; น จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเสสิ. ปรินิพฺพุโต, ภิกฺขเว, พาหิโย ทารุจีริโย’’ติ.

ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຮັບສະໜອງພຣະບັນຊາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ” ແລ້ວຈຶ່ງຍົກຮ່າງກາຍຂອງທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ຂຶ້ນສູ່ຕັ່ງຕຽງ ນຳໄປຈູດເຜົາ ແລະ ສ້າງສະຖູບໄວ້ໃຫ້ເພິ່ນແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພิວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ນັ່ງຢູ່ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຮ່າງກາຍຂອງທ່ານພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ຈູດເຜົາແລ້ວ ແລະ ສະຖູບກໍໄດ້ສ້າງໄວ້ແລ້ວ. ຄະຕິຂອງເພິ່ນເປັນແນວໃດ ພົບໜ້າຂອງເພິ່ນຈະເປັນແນວໃດ?” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັສວ່າ “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ເປັນບັນດິດ ໄດ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມແລ້ວ ແລະ ທັງບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເຮົາລຳບາກເພາະເຫດແຫ່ງການສະແດງທັມເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພາຫິຍະທາຣຸຈີຣິຍະ ໄດ້ປຣິນິບພານແລ້ວ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยตฺถ อาโป จ ปถวี, เตโช วาโย น คาธติ;

น ตตฺถ สุกฺกา โชตนฺติ, อาทิจฺโจ นปฺปกาสติ;

น ตตฺถ จนฺทิมา ภาติ, ตโม ตตฺถ น วิชฺชติ.

ໃນພະນິບພານໃດ ອາໂປທາດ (ທາດນ້ຳ) ປະຖະວີທາດ (ທາດດິນ) ເຕໂຊທາດ (ທາດໄຟ) ແລະ ວາໂຍທາດ (ທາດລົມ) ຍ່ອມຢັ່ງລົງບໍ່ໄດ້, ໃນພະນິບພານນັ້ນ ດວງດາວທັງຫຼາຍຍ່ອມບໍ່ສ່ອງແສງ, ດວງອາທິດຍ່ອມບໍ່ປະກົດ, ດວງຈັນຍ່ອມບໍ່ສະຫວ່າງ, ແລະ ຄວາມມືດມົນຍ່ອມບໍ່ມີໃນພະນິບພານນັ້ນ.

‘‘ยทา [Pg.87] จ อตฺตนาเวทิ, มุนิ โมเนน พฺราหฺมโณ;

อถ รูปา อรูปา จ, สุขทุกฺขา ปมุจฺจตี’’ติ. ทสมํ;

ເມື່ອໃດພະມຸນີຜູ້ເປັນພາມ (ພະອໍຣະຫັນ) ຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຕົນເອງ (ດ້ວຍປັນຍາ) ເມື່ອນັ້ນ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກຮູບ ແລະ ອະຮູບ, ຈາກສຸກ ແລະ ທຸກ.

(อยมฺปิ อุทาโน วุตฺโต ภควตา อิติ เม สุตนฺติ.)

(ພະອຸທານນີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດໄວ້ແລ້ວ ເຊິ່ງຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້).

โพธิวคฺโค ปฐโม นิฏฺฐิโต.

ໂພທິວັກ ທີໜຶ່ງ ຈົບແລ້ວ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ສາລະບານ (ອຸທານ) ຂອງວັກນັ້ນ ຄື:

ตโย โพธิ จ หุํหุงฺโก, พฺราหฺมโณ กสฺสเปน จ;

อช สงฺคาม ชฏิลา, พาหิเยนาติ เต ทสาติ.

ໂພທິສູດສາມສູດ, ຮຸມຮຸງກະສູດ, ພຣາມມະນະສູດ, ກັດສະປະສູດ, ອະຊະສູດ, ສັງຄາມະສູດ, ຊະຕິລະສູດ, ແລະ ພາຫິຍະສູດ ລວມເປັນສິບສູດດັ່ງນີ້.

๒. มุจลินฺทวคฺโค

໒. ມຸຈະລິນທະວັກ

๑. มุจลินฺทสุตฺตํ

໑. ມຸຈະລິນທະສູດ

๑๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร มุจลินฺทมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที.

໑໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເມື່ອທຳອິດໄດ້ຕັດສະຮູ້ ປະທັບຢູ່ທີ່ກ້ອງຕົ້ນຈິກ (ມຸຈະລິນ) ໃກ້ຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ ໃນອຸຣຸເວລາປະເທດ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸກ ດ້ວຍການນັ່ງຂັດສະໝາດດຽວຕະຫຼອດເຈັດວັນ.

เตน โข ปน สมเยน มหา อกาลเมโฆ อุทปาทิ สตฺตาหวทฺทลิกา สีตวาตทุทฺทินี. อถ โข มุจลินฺโท นาคราชา สกภวนา นิกฺขมิตฺวา ภควโต กายํ สตฺตกฺขตฺตุํ โภเคหิ ปริกฺขิปิตฺวา อุปริมุทฺธนิ มหนฺตํ ผณํ วิหจฺจ อฏฺฐาสิ – ‘‘มา ภควนฺตํ สีตํ, มา ภควนฺตํ อุณฺหํ, มา ภควนฺตํ ฑํสมกสวาตาตปสรีสป สมฺผสฺโส’’ติ.

ກໍສະໄໝນັ້ນ ໄດ້ມີເມກໃຫຍ່ຕັ້ງຂຶ້ນນອກລະດູການ ເປັນຝົນຕົກພຣຳຕະຫຼອດເຈັດວັນ ມີລົມໜາວ ແລະ ມືດມົນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍານາກຊື່ ມຸຈະລິນ ໄດ້ອອກຈາກວິມານຂອງຕົນ ແລ້ວເອົາຂົນົດຂົດອ້ອມພະກາຍຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄວ້ເຈັດຮອບ ແລ້ວແຜ່ພັງພານໃຫຍ່ໄວ້ເໜືອພະສຽນ ດ້ວຍຫວັງວ່າ 'ຄວາມໜາວຢ່າໄດ້ບຽດບຽນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ຄວາມຮ້ອນຢ່າໄດ້ບຽດບຽນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ສຳຜັດຈາກเหลือບ, ຍຸງ, ລົມ, ແດດ ແລະ ສັດເລືອຄານທັງຫຼາຍ ຢ່າໄດ້ບຽດບຽນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເລີຍ'.

อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐาสิ. อถ โข มุจลินฺโท นาคราชา วิทฺธํ วิคตวลาหกํ เทวํ วิทิตฺวา ภควโต กายา โภเค วินิเวเฐตฺวา สกวณฺณํ ปฏิสํหริตฺวา มาณวกวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา ภควโต ปุรโต อฏฺฐาสิ ปญฺชลิโก ภควนฺตํ นมสฺสมาโน.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນນັ້ນໄປແລ້ວ ໄດ້ຊົງອອກຈາກສະມາທິນັ້ນ. ລຳດັບນັ້ນ ພະຍານາກມຸຈະລິນ ຮູ້ວ່າທ້ອງຟ້າປອດໂປ່ງ ປາສະຈາກເມກໝອກແລ້ວ ຈຶ່ງຄາຍຂົນົດອອກຈາກພະກາຍຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ຈຳແລງກາຍຂອງຕົນ ເປັນຮູບຊາຍໜຸ່ມ ຢືນປະນົມມືນະມັດສະການຢູ່ຕໍ່ໜ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

อถ [Pg.88] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สุโข วิเวโก ตุฏฺฐสฺส, สุตธมฺมสฺส ปสฺสโต;

อพฺยาปชฺชํ สุขํ โลเก, ปาณภูเตสุ สํยโม.

"ຄວາມສະຫງົບວິເວກເປັນສຸກ ຂອງຜູ້ຍິນດີ ມີທຳອັນໄດ້ສະດັບແລ້ວ ເຫັນຢູ່; ຄວາມບໍ່ບຽດບຽນ ຄືຄວາມສຳລວມໃນສັດທັງຫຼາຍ ເປັນສຸກໃນໂລກ."

‘‘สุขา วิราคตา โลเก, กามานํ สมติกฺกโม;

อสฺมิมานสฺส โย วินโย, เอตํ เว ปรมํ สุข’’นฺติ. ปฐมํ;

"ຄວາມປາສະຈາກກຳໜັດ ຄືການກ້າວລ່ວງກາມທັງຫຼາຍ ເປັນສຸກໃນໂລກ; ການກຳຈັດອັດສະມິມານະ (ຄວາມຖືຕົວວ່າເປັນເຮົາ) ໄດ້ ນັ້ນແລເປັນສຸກຢ່າງຍິ່ງ."

๒. ราชสุตฺตํ

໒. ຣາຊະສູດ

๑๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส, อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนํ มหทฺธนตโร วา มหาโภคตโร วา มหาโกสตโร วา มหาวิชิตตโร วา มหาวาหนตโร วา มหพฺพลตโร วา มหิทฺธิกตโร วา มหานุภาวตโร วา ราชา วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร, ราชา วา ปเสนทิ โกสโล’’ติ? อยญฺจรหิ เตสํ ภิกฺขูนํ อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา.

໑໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບກັບມາຈາກບິນທະບາດ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂຮງທຳ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາລະຫວ່າງກາງຂຶ້ນວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາພະລາຊາທັງສອງພະອົງນີ້ ຄື ພະເຈົ້າພิມພິສານ ແຫ່ງມະຄົດ ຜູ້ມີກຳລັງພົນ ແລະ ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ, ພະອົງໃດໜໍ ມີຊັບຫຼາຍກວ່າ, ມີໂພຄະຫຼາຍກວ່າ, ມີຄັງຫຼວງໃຫຍ່ກວ່າ, ມີດິນແດນກວ້າງຂວາງກວ່າ, ມີພາຫະນະຫຼາຍກວ່າ, ມີກຳລັງພົນຫຼາຍກວ່າ, ມີລິດຫຼາຍກວ່າ, ຫຼືມີອານຸພາບຫຼາຍກວ່າກັນ?' ການສົນທະນາລະຫວ່າງກາງຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນຈົບລົງ.

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กาย นุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງອອກຈາກທີ່ຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວສະເດັດໄປຍັງໂຮງທຳ, ຄັ້ນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ແລ້ວພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຖາມພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: 'ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເທີທັງຫຼາຍນັ່ງປະຊຸມສົນທະນາເລື່ອງຫຍັງກັນຢູ່ ແລະ ເລື່ອງຫຍັງທີ່ພວກເທີສົນທະນາຄ້າງໄວ້?'

‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘โก นุ โข, อาวุโส, อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนํ มหทฺธนตโร วา มหาโภคตโร วา มหาโกสตโร วา มหาวิชิตตโร วา มหาวาหนตโร วา มหพฺพลตโร วา มหิทฺธิกตโร วา มหานุภาวตโร วา ราชา วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร, ราชา วา ปเสนทิ โกสโล’ติ? อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນໂຮງທຳນີ້ ເມື່ອພວກຂ້ານ້ອຍກັບມາຈາກບິນທະບາດ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ນັ່ງປະຊຸມກັນ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາລະຫວ່າງກາງຂຶ້ນວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນບັນດາພະລາຊາທັງສອງພະອົງນີ້ ຄື ພະເຈົ້າພິມພິສານ ແຫ່ງມະຄົດ ຜູ້ມີກຳລັງພົນ ແລະ ພະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ, ພະອົງໃດໜໍ ມີຊັບຫຼາຍກວ່າ, ມີໂພຄະຫຼາຍກວ່າ, ມີຄັງຫຼວງໃຫຍ່ກວ່າ, ມີດິນແດນກວ້າງຂວາງກວ່າ, ມີພາຫະນະຫຼາຍກວ່າ, ມີກຳລັງພົນຫຼາຍກວ່າ, ມີລິດຫຼາຍກວ່າ, ຫຼືມີອານຸພາບຫຼາຍກວ່າກັນ?" ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນີ້ຄືເລື່ອງທີ່ພວກຂ້ານ້ອຍສົນທະນາຄ້າງໄວ້ ພໍດີພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດມາເຖິງ'.

‘‘น [Pg.89] ขฺเวตํ, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ ยํ ตุมฺเห เอวรูปึ กถํ กเถยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, ภิกฺขเว, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว’’ติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພວກເທີຜູ້ເປັນກຸນລະບຸດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍຄວາມເຊື່ອ ຈະມາສົນທະນາເລື່ອງເຊັ່ນນີ້ ບໍ່ເປັນການສົມຄວນເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພວກເທີປະຊຸມກັນ ມີກິດສອງຢ່າງທີ່ຄວນທຳ ຄື: ການສົນທະນາທຳ ຫຼື ການນັ່ງສະຫງົບນິ້ງຢ່າງພະອະລິຍະ."

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยญฺจ กามสุขํ โลเก, ยญฺจิทํ ทิวิยํ สุขํ;

ตณฺหกฺขยสุขสฺเสเต, กลํ นาคฺฆนฺติ โสฬสิ’’นฺติ. ทุติยํ;

"ກາມມະສຸກໃນໂລກກໍດີ, ທິບພະຍະສຸກກໍດີ, ສຸກທັງໝົດນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງສ່ຽວທີສິບຫົກ ແຫ່ງສຸກອັນເກີດຈາກຄວາມສິ້ນຕັນຫາ."

๓. ทณฺฑสุตฺตํ

໓. ທັນທະສູດ

๑๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา กุมารกา อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ อหึ ทณฺเฑน หนนฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา สมฺพหุเล กุมารเก อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ อหึ ทณฺเฑน หนนฺเต.

໑໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ມີເດັກນ້ອຍຫຼາຍຄົນ ໃຊ້ໄມ້ຄ້ອນຕີງູ ຢູ່ລະຫວ່າງກາງເມືອງສາວັດຖີ ກັບ ພະວິຫານເຊຕະວັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຄອງສະບົງຊົງຈີວອນ ແລະ ຖືບາດໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງສາວັດຖີ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງເຫັນເດັກນ້ອຍຫຼາຍຄົນກຳລັງໃຊ້ໄມ້ຄ້ອນຕີງູ ຢູ່ລະຫວ່າງກາງເມືອງສາວັດຖີ ກັບ ພະວິຫານເຊຕະວັນ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สุขกามานิ ภูตานิ, โย ทณฺเฑน วิหึสติ;

อตฺตโน สุขเมสาโน, เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ.

"ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສຸກ, ຜູ້ໃດສະແຫວງຫາຄວາມສຸກເພື່ອຕົນເອງ ແຕ່ບຽດບຽນສັດອື່ນດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ, ຜู້ນັ້ນລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ."

‘‘สุขกามานิ ภูตานิ, โย ทณฺเฑน น หึสติ;

อตฺตโน สุขเมสาโน, เปจฺจ โส ลภเต สุข’’นฺติ. ตติยํ;

"ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມຮັກສຸກ, ຜູ້ໃດສະແຫວງຫາຄວາມສຸກເພື່ອຕົນເອງ ແຕ່ບໍ່ບຽດບຽນສັດອື່ນດ້ວຍໄມ້ຄ້ອນ, ຜູ້ນັ້ນລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມໄດ້ຮັບຄວາມສຸກ."

๔. สกฺการสุตฺตํ

໔. ສັກກາຣະສູດ

๑๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ สกฺกโต โหติ [Pg.90] ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อญฺญติตฺถิยา ปน ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา, น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อถ โข เต อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต สกฺการํ อสหมานา ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ คาเม จ อรญฺเญ จ ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรเสนฺติ วิเหเสนฺติ.

໑໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ. ຝ່າຍພິກຂຸສົງກໍໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ ເຊັ່ນກັນ. ສ່ວນພວກອັນຍະເດຍລະຖີປະຣິພາຊົກ ບໍ່ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮັບປັດໄຈ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ. ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອັນຍະເດຍລະຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ທົນບໍ່ໄດ້ຕໍ່ສັກກາລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລະ ພິກຂຸສົງ, ເມື່ອເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນບ້ານກໍດີ ໃນປ່າກໍດີ ຍ່ອມດ່າທາ, ສຽດສີ, ຂົ່ມເຫັງ ແລະ ບຽດບຽນ ດ້ວຍວາຈາອັນຫຍາບຊ້າ ບໍ່ເປັນຕາຟັງ.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘เอตรหิ, ภนฺเต, ภควา สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต, ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อญฺญติตฺถิยา ปน ปริพฺพาชกา อสกฺกตา อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา, น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อถ โข เต, ภนฺเต, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต สกฺการํ อสหมานา ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ คาเม จ อรญฺเญ จ ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรเสนฺติ วิเหสนฺตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ນນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນເວລານີ້ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ. ຝ່າຍພິກຂຸສົງກໍໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ ເຊັ່ນກັນ. ສ່ວນພວກອັນຍະເດຍລະຖີປະຣິພາຊົກ ບໍ່ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮັບປັດໄຈ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະເພສັດບໍລິຂານ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພວກອັນຍະເດຍລະຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ທົນບໍ່ໄດ້ຕໍ່ສັກກາລະຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລະ ພິກຂຸສົງ, ເມື່ອເຫັນພິກຂຸທັງຫຼາຍໃນບ້ານກໍດີ ໃນປ່າກໍດີ ຍ່ອມດ່າທາ, ສຽດສີ, ຂົ່ມເຫັງ ແລະ ບຽດບຽນ ດ້ວຍວາຈາອັນຫຍາບຊ້າ ບໍ່ເປັນຕາຟັງ'.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘คาเม อรญฺเญ สุขทุกฺขผุฏฺโฐ,เนวตฺตโต โน ปรโต ทเหถ;

ผุสนฺติ ผสฺสา อุปธึ ปฏิจฺจ,นิรูปธึ เกน ผุเสยฺยุ ผสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ;

"ເມື່ອຖືກຕ້ອງສຸກ ຫຼື ທຸກ ໃນບ້ານກໍດີ ໃນປ່າກໍດີ, ບໍ່ຄວນຖືວ່າເປັນເພາະຕົນເອງ ຫຼື ເພາະຜູ້ນັ້ນ; ຜັດສະທັງຫຼາຍຍ່ອມຖືກຕ້ອງ ເພາະອາໄສອຸປະທິ (ຂັນຫ້າ), ຜັດສະທັງຫຼາຍ ຈະຖືກຕ້ອງຜູ້ປາສະຈາກອຸປະທິ ໄດ້ແນວໃດ?"

๕. อุปาสกสุตฺตํ

໕. ອຸປາສັກກະສູດ

๑๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร อิจฺฉานงฺคลโก [Pg.91] อุปาสโก สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโต โหติ เกนจิเทว กรณีเยน. อถ โข โส อุปาสโก สาวตฺถิยํ ตํ กรณียํ ตีเรตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ อุปาสกํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘จิรสฺสํ โข ตฺวํ, อุปาสก, อิมํ ปริยายมกาสิ ยทิทํ อิธาคมนายา’’ติ.

໑໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ມີອຸປາສົກຄົນໜຶ່ງ ອາໄສຢູ່ບ້ານອິດສານັງຄະລະ ໄດ້ເດີນທາງມາເຖິງເມືອງສາວັດຖີ ດ້ວຍກິດຈະການບາງຢ່າງ. ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຜູ້ນັ້ນ ເຮັດກິດຈະການນັ້ນໃນເມືອງສາວັດຖີສຳເລັດແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕັດຖາມອຸປາສົກຜູ້ນັ້ນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງວ່າ: 'ອຸປາສົກ, ເປັນເວລາດົນນານແລ້ວໜໍ ທີ່ທ່ານຫາໂອກາດເດີນທາງມາທີ່ນີ້'.

‘‘จิรปฏิกาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุกาโม, อปิ จาหํ เกหิจิ เกหิจิ กิจฺจกรณีเยหิ พฺยาวโฏ. เอวาหํ นาสกฺขึ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อุปสงฺกมิตุ’’นฺติ.

'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍຢາກຈະມາເຝົ້າເພື່ອທັດສະນາພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເປັນເວລາດົນນານແລ້ວ, ແຕ່ຂ້ານ້ອຍຍັງຄາຄຸງຢູ່ດ້ວຍກິດຈະການນ້ອຍໃຫຍ່ຕ່າງໆ. ດ້ວຍເຫດນີ້ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງບໍ່ສາມາດມາເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້'.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນັ້ນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สุขํ วต ตสฺส น โหติ กิญฺจิ,สงฺขาตธมฺมสฺส พหุสฺสุตสฺส;

สกิญฺจนํ ปสฺส วิหญฺญมานํ,ชโน ชนสฺมึ ปฏิพนฺธรูโป’’ติ. ปญฺจมํ;

"ຄວາມກັງວົນໃດໆ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພະອະລິຍະຜູ້ມີທຳອັນກຳນົດຮູ້ແລ້ວ ເປັນພະຫູສູດ, ຄວາມສຸກຍ່ອມມີແກ່ພະອະລິຍະນັ້ນແທ້; ຈົ່ງເບິ່ງຄົນຜູ້ຍັງມີຄວາມກັງວົນ ທີ່ກຳລັງເດືອດຮ້ອນຢູ່, ໝູ່ສັດຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ ເພາະມີຄວາມຜູກພັນໃນສັດ ແລະ ສັງຂານ."

๖. คพฺภินีสุตฺตํ

໖. ຄັບພິນີສູດ

๑๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส ปริพฺพาชกสฺส ทหรมาณวิกา ปชาปติ โหติ คพฺภินี อุปวิชญฺญา. อถ โข สา ปริพฺพาชิกา ตํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, เตลํ อาหร, ยํ เม วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ.

໑໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພັນລະຍາຜູ້ເປັນສາວລຸ້ນຂອງປະຣິພາຊົກຄົນໜຶ່ງ ມີຄັນແກ່ ແລະ ໃກ້ຈະຄອດລູກ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງປະຣິພາຊິກາຜູ້ນັ້ນ ໄດ້ກ່າວກັບປະຣິພາຊົກຜູ້ນັ້ນວ່າ: 'ພາມ, ທ່ານຈົ່ງໄປຫາຊື້ນ້ຳມັນມາໄວ້ ເພື່ອໃຊ້ໃນເວລາທີ່ຂ້ອຍຄອດລູກເຖີດ'.

เอวํ วุตฺเต, โส ปริพฺพาชโก ตํ ปริพฺพาชิกํ เอตทโวจ – ‘‘กุโต ปนาหํ, โภติ, เตลํ อาหรามี’’ติ? ทุติยมฺปิ โข สา ปริพฺพาชิกา ตํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, เตลํ อาหร, ยํ เม วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข โส ปริพฺพาชิโก ตํ ปริพฺพาชิกํ เอตทโวจ – ‘‘กุโต ปนาหํ, โภติ, เตลํ อาหรามี’’ติ? ตติยมฺปิ โข สา ปริพฺพาชิกา ตํ ปริพฺพาชกํ เอตทโวจ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, พฺราหฺมณ, เตลํ อาหร, ยํ เม วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ.

ເມື່ອໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ປະຣິພາຊົກນັ້ນຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບປະຣິພາຊິການັ້ນວ່າ: 'ນາງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ອຍຈະໄປນຳເອົານ້ຳມັນມາໃຫ້ແກ່ເຈົ້າຈາກບ່ອນໃດໄດ້?' ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ, ປະຣິພາຊິການັ້ນກໍໄດ້ກ່າວກັບປະຣິພາຊົກນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານພຣາມ, ທ່ານຈົ່ງໄປນຳເອົານ້ຳມັນມາເຖີດ, ເພື່ອຈະໄດ້ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຂ້ອຍໃນເວລາຄອດລູກ.' ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ, ປະຣິພາຊົກນັ້ນກໍໄດ້ກ່າວກັບປະຣິພາຊິການັ້ນວ່າ: 'ນາງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ອຍຈະໄປນຳເອົານ້ຳມັນມາໃຫ້ແກ່ເຈົ້າຈາກບ່ອນໃດໄດ້?' ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມ, ປະຣິພາຊິການັ້ນກໍໄດ້ກ່າວກັບປະຣິພາຊົກນັ້ນວ່າ: 'ທ່ານພຣາມ, ທ່ານຈົ່ງໄປນຳເອົານ້ຳມັນມາເຖີດ, ເພື່ອຈະໄດ້ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຂ້ອຍໃນເວລາຄອດລູກ.'

เตน [Pg.92] โข ปน สมเยน รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคาเร สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ยาวทตฺถํ ปาตุํ ทียติ, โน นีหริตุํ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ໃນສາງຫຼວງຂອງພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ, ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍເນີຍໃສ ຫຼື ນ້ຳມັນ ແກ່ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ໃຫ້ດື່ມໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ, ແຕ່ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ນຳກັບໄປ.

อถ โข ตสฺส ปริพฺพาชกสฺส เอตทโหสิ – ‘‘รญฺโญ โข ปน ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคาเร สมณสฺส วา พฺราหฺมณสฺส วา สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ยาวทตฺถํ ปาตุํ ทียติ, โน นีหริตุํ. ยํนูนาหํ รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคารํ คนฺตฺวา เตลสฺส ยาวทตฺถํ ปิวิตฺวา ฆรํ อาคนฺตฺวา อุจฺฉทฺทิตฺวาน ทเทยฺยํ, ยํ อิมิสฺสา วิชาตาย ภวิสฺสตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ປະຣິພາຊົກນັ້ນມີຄວາມດຳຣິວ່າ: 'ໃນສາງຫຼວງຂອງພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ, ເພິ່ນໄດ້ຖວາຍເນີຍໃສ ຫຼື ນ້ຳມັນ ແກ່ສະມະນະ ຫຼື ພຣາມ ໃຫ້ດື່ມໄດ້ຕາມຄວາມຕ້ອງການ, ແຕ່ບໍ່ອະນຸຍາດໃຫ້ນຳກັບໄປ. ທາງທີ່ດີ, ເຮົາຄວນໄປທີ່ສາງຫຼວງຂອງພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ, ດື່ມນ້ຳມັນໃຫ້ເຕັມຄວາມຕ້ອງການ, ແລ້ວກັບມາເຮືອນ, ຮາກອອກມາ ເພື່ອມອບໃຫ້ແກ່ປະຣິພາຊິກາຜູ້ນີ້ໃນເວລາຄອດລູກ.'

อถ โข โส ปริพฺพาชโก รญฺโญ ปเสนทิสฺส โกสลสฺส โกฏฺฐาคารํ คนฺตฺวา เตลสฺส ยาวทตฺถํ ปิวิตฺวา ฆรํ อาคนฺตฺวา เนว สกฺโกติ อุทฺธํ กาตุํ, น ปน อโธ. โส ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺโฐ อาวฏฺฏติ ปริวฏฺฏติ.

ຫຼັງຈາກນັ້ນ, ປະຣິພາຊົກນັ້ນກໍໄດ້ໄປທີ່ສາງຫຼວງຂອງພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ, ດື່ມນ້ຳມັນຈົນເຕັມຄວາມຕ້ອງການ, ແລ້ວກັບມາເຮືອນ, ແຕ່ບໍ່ສາມາດຮາກອອກມາທາງເທິງໄດ້ ແລະ ບໍ່ສາມາດຖ່າຍອອກທາງລຸ່ມໄດ້. ເຂົາຖືກທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າ, ເຜັດຮ້ອນ, ຮຸນແຮງ ແລະ ຂົມຂື່ນຄອບງຳ, ຈຶ່ງໄດ້ນອນດິ້ນຮົນພິກໄປພິກມາ.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา ตํ ปริพฺพาชกํ ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐํ อาวฏฺฏมานํ ปริวฏฺฏมานํ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ໃນເວລາເຊົ້າ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງສະບົງຈີວອນ ແລະ ຖືບາດ, ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນປະຣິພາຊົກນັ້ນ ຜູ້ຖືກທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າ, ເຜັດຮ້ອນ, ຮຸນແຮງ ແລະ ຂົມຂື່ນຄອບງຳ, ພວມນອນດິ້ນຮົນພິກໄປພິກມາຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สุขิโน วต เย อกิญฺจนา,เวทคุโน หิ ชนา อกิญฺจนา;

สกิญฺจนํ ปสฺส วิหญฺญมานํ,ชโน ชนสฺมึ ปฏิพนฺธจิตฺโต’’ ติ. ฉฏฺฐํ;

“ຜູ້ບໍ່ມີກັງວົນ ຍ່ອມເປັນສຸກແທ້ໜໍ, ເພາະຊົນຜູ້ບັນລຸເຖິງເວທະ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ມີກັງວົນ; ທ່ານຈົ່ງເບິ່ງຄົນທີ່ມີກັງວົນ ທີ່ກຳລັງເດືອດຮ້ອນຢູ່ເຖີດ, ສັດໂລກມີຈິດຜູກພັນໃນສັດໂລກ ຍ່ອມເດືອດຮ້ອນ.” ສູດທີ ຫົກ.

๗. เอกปุตฺตกสุตฺตํ

໗. ເອກະປຸດຕະກະສູດ

๑๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตรสฺส อุปาสกสฺส เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลงฺกโต โหติ.

໑໗. ข້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ, ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ, ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ລູກຊາຍໂທນຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຂອງອຸປາສົກຄົນໜຶ່ງ ໄດ້ເສຍຊີວິດໄປ.

อถ [Pg.93] โข สมฺพหุลา อุปาสกา อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา ทิวา ทิวสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต อุปาสเก ภควา เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข ตุมฺเห, อุปาสกา, อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกมนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ, ອຸປາສົກຫຼາຍຄົນມີຜ້ານຸ່ງປຽກ ແລະ ຜົມປຽກ ໄດ້ພາກັນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃນເວລາກາງເວັນ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ, ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອອຸປາສົກເຫຼົ່ານັ້ນນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດຖາມວ່າ: 'ດູກ່ອນອຸປາສົກທັງຫຼາຍ, ເປັນຫຍັງພວກທ່ານຈຶ່ງມີຜ້ານຸ່ງປຽກ ແລະ ຜົມປຽກ ພາກັນມາທີ່ນີ້ໃນເວລາກາງເວັນ?'

เอวํ วุตฺเต, โส อุปาสโก ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘มยฺหํ โข, ภนฺเต, เอกปุตฺตโก ปิโย มนาโป กาลงฺกโต. เตน มยํ อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกมนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ອຸປາສົກຜູ້ນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ລູກຊາຍໂທນຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍใจ ຂອງຂ້າພຣະອົງ ໄດ້ເສຍຊີວິດໄປແລ້ວ. ດ້ວຍເຫດນັ້ນ, ພວກຂ້າພຣະອົງຈຶ່ງມີຜ້ານຸ່ງປຽກ ແລະ ຜົມປຽກ ພາກັນມາທີ່ນີ້ໃນເວລາກາງເວັນ.'

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ปิยรูปสฺสาทคธิตาเส,เทวกายา ปุถุ มนุสฺสา จ;

อฆาวิโน ปริชุนฺนา,มจฺจุราชสฺส วสํ คจฺฉนฺติ.

“ເທວະດາທັງຫຼາຍ ແລະ ມະນຸດເປັນອັນຫຼາຍ ຜູ້ສະໜິດສະໜົມຍິນດີໃນສິ່ງທີ່ມີສະພາບເປັນທີ່ຮັກ, ຍ່ອມເປັນຜູ້ມີທຸກ, ເສື່ອມໂຊມ ແລະ ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງພະຍາມັດຈຸຣາດ.

‘‘เย เว ทิวา จ รตฺโต จ,อปฺปมตฺตา ชหนฺติ ปิยรูปํ;

เต เว ขณนฺติ อฆมูลํ,มจฺจุโน อามิสํ ทุรติวตฺต’’นฺติ. สตฺตมํ;

“ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດ ຜູ້ບໍ່ປະໝາດທັງກາງເວັນ ແລະ ກາງຄືນ, ລະສິ່ງທີ່ມີສະພາບເປັນທີ່ຮັກເສຍໄດ້; ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນຊື່ວ່າ ຍ່ອມຂຸດຮາກເຫງົ້າແຫ່ງທຸກ, ອັນເປັນເຫຍື່ອຂອງມັດຈຸຣາດ ທີ່ຂ້າມພົ້ນໄດ້ຍາກ.” ສູດທີ ເຈັດ.

๘. สุปฺปวาสาสุตฺตํ

໘. ສຸບປະວາສາສູດ

๑๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา กุณฺฑิกายํ วิหรติ กุณฺฑธานวเน. เตน โข ปน สมเยน สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ อธิวาเสติ – ‘‘สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ; สุปฺปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน; สุสุขํ วต ตํ นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตี’’ติ.

໑໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າກຸນທະທານະວັນ, ໃກ້ເມືອງກຸນທິກາ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຊົງຕັ້ງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດປີ. ແລະ ຊົງຫຼົງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດວັນ. ພຣະນາງຖືກທຸກkhະເວທະນາອັນແຮງກ້າ, ເຜັດຮ້ອນ, ຮຸນແຮງ ແລະ ຂົມຂື່ນຄອບງຳ, ແຕ່ຊົງອົດກັ້ນໄວ້ດ້ວຍຄວາມດຳຣິ 3 ປະການວ່າ: 'ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າແທ້ໜໍ, ພຣະອົງຜູ້ຊົງສະແດງທັມເພື່ອລະທຸກເຫັນປານນີ້; ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວແທ້ໜໍ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອລະທຸກເຫັນປານນີ້; ພຣະນິບພານນັ້ນເປັນສຸກຢ່າງຍິ່ງແທ້ໜໍ, ບ່ອນທີ່ທຸກເຫັນປານນີ້ບໍ່ມີຢູ່.'

อถ [Pg.94] โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สามิกํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อยฺยปุตฺต, เยน ภควา เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ; อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ; อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’ติ. เอวญฺจ วเทหิ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ อธิวาเสติ – สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ; สุปฺปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน; สุสุขํ วต ตํ นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตี’’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະສະຫວາມີວ່າ: 'ແດ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ, ຈົ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ຕາມຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າ; ຈົ່ງທູນຖາມເຖິງຄວາມມີພຣະໂຣກນ້ອຍ, ຄວາມມີພຣະທຸກນ້ອຍ, ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ, ພຣະກຳລັງ ແລະ ການຢູ່ສຳຣານວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ; ทູນຖາມເຖິງຄວາມມີພຣະໂຣກນ້ອຍ, ຄວາມມີພຣະທຸກນ້ອຍ, ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ, ພຣະກຳລັງ ແລະ ການຢູ່ສຳຣານ." ແລະ ຈົ່ງກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຊົງຕັ້ງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດປີ. ແລະ ຊົງຫຼົງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດວັນ. ພຣະນາງຖືກທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າ, ເຜັດຮ້ອນ, ຮຸນແຮງ ແລະ ຂົມຂື່ນຄອບງຳ, ແຕ່ຊົງອົດກັ້ນໄວ້ດ້ວຍຄວາມດຳຣິ 3 ປະການວ່າ: 'ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າແທ້ໜໍ, ພຣະອົງຜູ້ຊົງສະແງທັມເພື່ອລະທຸກເຫັນປານນີ້; ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວແທ້ໜໍ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອລະທຸກເຫັນປານນີ້; ພຣະນິບພານນັ້ນເປັນສຸກຢ່າງຍິ່ງແທ້ໜໍ, ບ່ອນທີ່ທຸກເຫັນປານນີ້ບໍ່ມີຢູ່'"'

‘‘ปรม’’นฺติ โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉติ; เอวญฺจ วเทติ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา ทุกฺขาหิ ติพฺพาหิ ขราหิ กฏุกาหิ เวทนาหิ ผุฏฺฐา ตีหิ วิตกฺเกหิ อธิวาเสติ – สมฺมาสมฺพุทฺโธ วต โส ภควา โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ธมฺมํ เทเสติ; สุปฺปฏิปนฺโน วต ตสฺส ภควโต สาวกสงฺโฆ โย อิมสฺส เอวรูปสฺส ทุกฺขสฺส ปหานาย ปฏิปนฺโน; สุสุขํ วต นิพฺพานํ ยตฺถิทํ เอวรูปํ ทุกฺขํ น สํวิชฺชตี’’’ติ.

ເຈົ້າໂກລິຍະຜູ້ນັ້ນຮັບຄຳຂອງພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງວ່າ: 'ດີລະ' ແລ້ວສະເດັດໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ, ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອເຈົ້າໂກລິຍະນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ; ທູນຖາມເຖິງຄວາມມີພຣະໂຣກນ້ອຍ, ຄວາມມີພຣະທຸກນ້ອຍ, ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ, ພຣະກຳລັງ ແລະ ການຢູ່ສຳຣານ. ແລະ ພຣະນາງກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຊົງຕັ້ງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດປີ. ແລະ ຊົງຫຼົງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດວັນ. ພຣະນາງຖືກທຸກຂະເວທະນາອັນແຮງກ້າ, ເຜັດຮ້ອນ, ຮຸນແຮງ ແລະ ຂົມຂື່ນຄອບງຳ, ແຕ່ຊົງອົດກັ້ນໄວ້ດ້ວຍຄວາມດຳຣິ 3 ປະການວ່າ: 'ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ຊົງເປັນພຣະສຳມາສຳພຸດທະເຈົ້າແທ້ໜໍ, ພຣະອົງຜູ້ຊົງສະແດງທັມເພື່ອລະທຸກເຫັນປານນີ້; ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວແທ້ໜໍ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອລະທຸກເຫັນປານນີ້; ພຣະນິບພານນັ້ນເປັນສຸກຢ່າງຍິ່ງແທ້ໜໍ, ບ່ອນທີ່ທຸກເຫັນປານນີ້ບໍ່ມີຢູ່'"'

‘‘สุขินี โหตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา; อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายตู’’ติ. สห วจนา จ ปน ภควโต สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายิ.

“ຂໍພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກ, ປາສະຈາກໂຣກໄພ, ແລະ ຄອດລູກຊາຍຜູ້ບໍ່ມີໂຣກເຖີດ.” ພ້ອມກັບພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ກໍຊົງມີຄວາມສຸກ, ປາສະຈາກໂຣກໄພ, ແລະ ໄດ້ຄອດລູກຊາຍຜູ້ບໍ່ມີໂຣກໄພແທ້.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส โกลิยปุตฺโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน สกํ ฆรํ เตน ปจฺจายาสิ. อทฺทสา โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสํ โกลิยธีตรํ สุขินึ อโรคํ อโรคํ [Pg.95] ปุตฺตํ วิชาตํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา, ยตฺร หิ นามายํ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สห วจนา จ ปน ภควโต สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชายิสฺสตี’’ติ! อตฺตมโน ปมุทิโต ปีติโสมนสฺสชาโต อโหสิ.

ເຈົ້າໂກລິຍະຜູ້ນັ້ນຮັບພຣະດຳຣັດວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວຊື່ນຊົມຍິນດີໃນພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ລຸກຈາກອາສະນະ, ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວສະເດັດກັບຄືນສູ່ພຣະຣາຊະວັງຂອງຕົນ. ເຈົ້າໂກລິຍະໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຊົງມີຄວາມສຸກ, ປາສະຈາກໂຣກໄພ, ແລະ ຄອດລູກຊາຍຜູ້ບໍ່ມີໂຣກແລ້ວ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ, ພຣະອົງມີຄວາມດຳຣິວ່າ: 'ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໜໍ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໜໍ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ! ຄວາມທີ່ພຣະຕຖາຄົດເຈົ້າມີຣິດທິຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ, ເພາະພ້ອມກັບພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງຜູ້ນີ້ ກໍຊົງມີຄວາມສຸກ, ປາສະຈາກໂຣກໄພ, ແລະ ຄອດລູກຊາຍຜູ້ບໍ່ມີໂຣກໄພແທ້!' ພຣະອົງຊົງມີຄວາມປິຕິຍິນດີ, ເບີກບານໃຈ, ເກີດຄວາມປິຕິໂສມະນັດເປັນຢ່າງຍິ່ງ.

อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สามิกํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อยฺยปุตฺต, เยน ภควา เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทตี’ติ; เอวญฺจ วเทหิ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย สตฺต ภตฺตานิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະສະຫວາມີວ່າ: 'ແດ່ພຣະອົງຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ຂໍພຣະອົງຈົ່ງສະເດັດໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ, ຈົ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ຕາມຄຳຂອງຂ້າພະເຈົ້າວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ." ແລະ ຈົ່ງກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຊົງຕັ້ງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດປີ. ແລະ ຊົງຫຼົງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດວັນ. ບັດນີ້ ພຣະນາງມີຄວາມສຸກ, ປາສະຈາກໂຣກໄພ, ແລະ ຄອດລູກຊາຍຜູ້ບໍ່ມີໂຣກແລ້ວ. ພຣະນາງຂໍນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຊົງຮັບພັດຕະຫານຕະຫຼອດເຈັດວັນ ຂອງພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງດ້ວຍເຖີດ"'

‘‘ปรม’’นฺติ โข โส โกลิยปุตฺโต สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส โกลิยปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ເຈົ້າໂກລິຍະຜູ້ນັ້ນຮັບຄຳຂອງພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງວ່າ: 'ດີລະ' ແລ້ວສະເດັດໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ, ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອເຈົ້າໂກລິຍະນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ, ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ:

‘‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ; เอวญฺจ วเทติ – ‘สุปฺปวาสา, ภนฺเต, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. อธิวาเสตุ กิร, ภนฺเต, ภควา สุปฺปวาสาย โกลิยธีตาย สตฺต ภตฺตานิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’’ติ.

'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຂໍຖວາຍອະພິວາດພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ; ແລະ ພຣະນາງກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຊົງຕັ້ງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດປີ. ແລະ ຊົງຫຼົງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດວັນ. ບັດນີ້ ພຣະນາງມີຄວາມສຸກ, ປາສະຈາກໂຣກໄພ, ແລະ ຄອດລູກຊາຍຜູ້ບໍ່ມີໂຣກແລ້ວ. ພຣະນາງຂໍນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຊົງຮັບພັດຕະຫານຕະຫຼອດເຈັດວັນ ຂອງພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງດ້ວຍເຖີດ"'

เตน โข ปน สมเยน อญฺญตเรน อุปาสเกน พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺติโต โหติ. โส จ อุปาสโก อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, โมคฺคลฺลาน, เยน โส อุปาสโก เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อุปาสกํ เอวํ วเทหิ – ‘สุปฺปวาสา, อาวุโส, โกลิยธีตา สตฺต [Pg.96] วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรสิ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉา ตฺวํ กริสฺสสี’ติ. ตุยฺเหโส อุปฏฺฐาโก’’ติ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ, ອຸປາສົກຄົນໜຶ່ງໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານໃນວັນມື້ອື່ນ. ແລະ ອຸປາສົກຜູ້ນັ້ນກໍເປັນອຸປັດຖາກຂອງພຣະມະຫາໂມກຄັលລານະເຖຣະ. ຄັ້ງນັ້ນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບພຣະມະຫາໂມກຄັលລານະວ່າ: 'ຈົ່ງມາເຖີດ, ໂມກຄັលລານະ, ທ່ານຈົ່ງໄປຫາອຸປາສົກຜູ້ນັ້ນ; ຄັ້ນໄປຮອດແລ້ວ, ຈົ່ງກ່າວກັບອຸປາສົກຜູ້ນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: "ດູກ່ອນອາວຸໂສ, ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ຊົງຕັ້ງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດປີ. ແລະ ຊົງຫຼົງຄັນຢູ່ເຖິງເຈັດວັນ. ບັດນີ້ ພຣະນາງມີຄວາມສຸກ, ປາສະຈາກໂຣກໄພ, ແລະ ຄອດລູກຊາຍຜູ້ບໍ່ມີໂຣກແລ້ວ. ພຣະນາງຂໍນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ເພື່ອສະເຫວີຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດເຈັດວັນ. ຂໍໃຫ້ພຣະນາງສຸບປະວາສາ ຣາຊະທິດາແຫ່ງໂກລິຍະວົງ ໄດ້ຖວາຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດເຈັດວັນກ່ອນເຖີດ, ຫຼັງຈາກນັ້ນທ່ານຈຶ່ງຄ່ອຍຖວາຍ." ເພາະອຸປາສົກຜູ້ນີ້ເປັນອຸປັດຖາກຂອງທ່ານເອງ.'

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน โส อุปาสโก เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อุปาสกํ เอตทโวจ – ‘‘สุปฺปวาสา, อาวุโส, โกลิยธีตา สตฺต วสฺสานิ คพฺภํ ธาเรติ. สตฺตาหํ มูฬฺหคพฺภา สา เอตรหิ สุขินี อโรคา อโรคํ ปุตฺตํ วิชาตา. สา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ภตฺเตน นิมนฺเตติ. กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉา ตฺวํ กริสฺสสี’’ติ.

"ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ດີລະ" ພຣະມະຫາໂມຄຄັລລານະຜູ້ມີອາຍຸ ຮັບພຣະພຸດທະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ເຂົ້າໄປຫາອຸປາສົກນັ້ນເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບອຸປາສົກນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສ, ນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ຊົງຄັນຢູ່ເຖິງ 7 ປີ, ໄດ້ຮັບຄວາມເຈັບປວດເພາະຄັນຫຼົງຢູ່ເຖິງ 7 ວັນ, ບັດນີ້ ນາງມີຄວາມສຸກ ບໍ່ມີໂຣກ ປະສູດພຣະໂອຣົດຜູ້ບໍ່ມີໂຣກແລ້ວ. ນາງໄດ້ນິມົນພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍພັດຕາຫານຕະຫຼອດ 7 ວັນ. ຂໍໃຫ້ນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ຖວາຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດ 7 ວັນກ່ອນ, ພາຍຫຼັງທ່ານຈຶ່ງຄ່ອຍຖວາຍເຖີດ."

‘‘สเจ เม, ภนฺเต, อยฺโย มหาโมคฺคลฺลาโน ติณฺณํ ธมฺมานํ ปาฏิโภโค – โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ สทฺธาย จ, กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉาหํ กริสฺสามี’’ติ. ‘‘ทฺวินฺนํ โข เต อหํ, อาวุโส, ธมฺมานํ ปาฏิโภโค – โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ. สทฺธาย ปน ตฺวํเยว ปาฏิโภโค’’ติ.

"ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າມະຫາໂມຄຄັລລານະ ຮັບປະກັນທັມ 3 ປະການແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຄື: ໂພຄະຊັບ, ຊີວິດ ແລະ ສັດທາ, ກໍຂໍໃຫ້ນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ຖວາຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດ 7 ວັນກ່ອນເຖີດ, ພາຍຫຼັງຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງຈະຖວາຍ." "ອາວຸໂສ, ອາຕະມາຮັບປະກັນທັມ 2 ປະການແກ່ທ່ານ ຄື: ໂພຄະຊັບ ແລະ ຊີວິດ, ສ່ວນສັດທານັ້ນ ທ່ານເອງຈົ່ງເປັນຜູ້ຮັບປະກັນເຖີດ."

‘‘สเจ เม, ภนฺเต, อยฺโย มหาโมคฺคลฺลาโน ทฺวินฺนํ ธมฺมานํ ปาฏิโภโค – โภคานญฺจ ชีวิตสฺส จ, กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉาหํ กริสฺสามี’’ติ.

"ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າມະຫາໂມຄຄັລລານະ ຮັບປະກັນທັມ 2 ປະການແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຄື: ໂພຄະຊັບ ແລະ ຊີວິດ, ກໍຂໍໃຫ້ນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ຖວາຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດ 7 ວັນກ່ອນເຖີດ, ພາຍຫຼັງຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງຈະຖວາຍ."

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ อุปาสกํ สญฺญาเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สญฺญตฺโต, ภนฺเต, โส อุปาสโก มยา; กโรตุ สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺต ภตฺตานิ, ปจฺฉา โส กริสฺสตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາໂມຄຄັລລານະຜູ້ມີອາຍຸ ເຮັດໃຫ້ອຸປາສົກນັ້ນເຂົ້າໃຈແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຮັດໃຫ້ອຸປາສົກນັ້ນເຂົ້າໃຈແລ້ວ, ຂໍໃຫ້ນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ຖວາຍພັດຕະຫານຕະຫຼອດ 7 ວັນກ່ອນເຖີດ, ພາຍຫຼັງອຸປາສົກນັ້ນຈຶ່ງຈະຖວາຍ."

อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา สตฺตาหํ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ, ตญฺจ ทารกํ ภควนฺตํ วนฺทาเปสิ สพฺพญฺจ ภิกฺขุสงฺฆํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ໄດ້ອັງຄາດຖວາຍພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍຂາດນີຍະໂພຊະນີຍາຫານອັນປະນີດ ດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳຣານຕະຫຼອດ 7 ວັນ, ແລະ ໄດ້ໃຫ້ນຳກຸມານນັ້ນມານະມັດສະການພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະ ພຣະພິກຂຸສົງທັງປວງ.

อถ [Pg.97] โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ตํ ทารกํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ เต, ทารก, ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ น กิญฺจิ ทุกฺข’’นฺติ? ‘‘กุโต เม, ภนฺเต สาริปุตฺต, ขมนียํ, กุโต ยาปนียํ! สตฺต เม วสฺสานิ โลหิตกุมฺภิยํ วุตฺตานี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກ່າວກັບກຸມານນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ກຸມານ, ພໍທົນໄດ້ຢູ່ບໍ, ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ຢູ່ບໍ, ບໍ່ມີຄວາມທຸກຍາກລຳບາກຢ່າງໃດບໍ?" "ຂ້າແດ່ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຈະພໍທົນໄດ້ແຕ່ໃສ, ຈະພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ແຕ່ໃສ! ຂ້ານ້ອຍຕ້ອງຢູ່ໃນໝໍ້ເລືອດຢູ່ເຖິງ 7 ປີ."

อถ โข สุปฺปวาสา โกลิยธีตา – ‘‘ปุตฺโต เม ธมฺมเสนาปตินา สทฺธึ มนฺเตตี’’ติ อตฺตมนา ปมุทิตา ปีติโสมนสฺสชาตา อโหสิ. อถ โข ภควา (สุปฺปวาสํ โกลียธีตรํ อตฺตมนํ ปมุทิตํ ปีติโสมนสฺสชาตํ วิทิตฺวา ) สุปฺปวาสํ โกลิยธีตรํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺเฉยฺยาสิ ตฺวํ, สุปฺปวาเส, อญฺญมฺปิ เอวรูปํ ปุตฺต’’นฺติ? ‘‘อิจฺเฉยฺยามหํ, ภควา, อญฺญานิปิ เอวรูปานิ สตฺต ปุตฺตานี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ຄິດວ່າ "ລູກຂອງເຮົາກຳລັງສົນທະນາກັບພຣະທັມມະເສນາບໍດີ" ກໍມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ເບີກບານໃຈ ເກີດຄວາມປິຕິໂສມະນັດເປັນຢ່າງຍິ່ງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບວ່ານາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ເບີກບານໃຈ ເກີດຄວາມປິຕິໂສມະນັດແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕຣັດກັບນາງສຸປປວາສາ ໂກລິຍະທິຕາ ດັ່ງນີ້ວ່າ: "ສຸປປວາສາ, ເຈົ້າຍັງປາຖະໜາຢາກໄດ້ລູກຊາຍທີ່ມີລັກສະນະແບບນີ້ອີກບໍ?" "ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້ານ້ອຍຍັງປາຖະໜາຢາກໄດ້ລູກຊາຍທີ່ມີລັກສະນະແບບນີ້ອີກຈັກ 7 ຄົນ."

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อสาตํ สาตรูเปน, ปิยรูเปน อปฺปิยํ;

ทุกฺขํ สุขสฺส รูเปน, ปมตฺตมติวตฺตตี’’ติ. อฏฺฐมํ;

"ສິ່ງທີ່ບໍ່ໜ້າຍິນດີ ຍ່ອມຄອບງຳຜູ້ປະໝາດ ດ້ວຍຮູບລັກສະນະອັນໜ້າຍິນດີ, ສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກ ຍ່ອມຄອບງຳດ້ວຍຮູບລັກສະນະອັນເປັນທີ່ຮັກ, ແລະ ຄວາມທຸກ ຍ່ອມຄອບງຳດ້ວຍຮູບລັກສະນະແຫ່ງຄວາມສຸກ." (ເປັນສູດທີແປດ)

๙. วิสาขาสุตฺตํ

໙. ວິສາຂາສູດ

๑๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน วิสาขาย มิคารมาตุยา โกจิเทว อตฺโถ รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล ปฏิพทฺโธ โหติ. ตํ ราชา ปเสนทิ โกสโล น ยถาธิปฺปายํ ตีเรติ.

໑໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ບຸບຜາຣາມ ປຣາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາຕາ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ, ນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາຕາ ມີທຸຣະກິດຈະການບາງຢ່າງກ່ຽວຂ້ອງກັບພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ. ແຕ່ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ບໍ່ຊົງຈັດການທຸຣະນັ້ນໃຫ້ສຳເລັດລຸລ່ວງຕາມຄວາມປາຖະໜາຂອງນາງ.

อถ โข วิสาขา มิคารมาตา ทิวา ทิวสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, วิสาเข, อาคจฺฉสิ ทิวา ทิวสฺสา’’ติ? ‘‘อิธ เม, ภนฺเต, โกจิเทว อตฺโถ รญฺเญ ปเสนทิมฺหิ โกสเล ปฏิพทฺโธ; ตํ ราชา ปเสนทิ โกสโล น ยถาธิปฺปายํ ตีเรตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາຕາ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃນເວລາກາງເວັນແທ້ໆ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາຕາ ຜู້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: "ວິສາຂາ, ເຈົ້າຫາກໍມາແຕ່ໃສໃນເວລາກາງເວັນແທ້ໆ ຢ່າງນີ້?" "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍມີທຸຣະກິດຈະການບາງຢ່າງກ່ຽວຂ້ອງກັບພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ, ແຕ່ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ບໍ່ຊົງຈັດການທຸຣະນັ້ນໃຫ້ສຳເລັດລຸລ່ວງຕາມຄວາມປາຖະໜາຂອງຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງໄດ້ມາທີ່ນີ້."

อถ [Pg.98] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สพฺพํ ปรวสํ ทุกฺขํ, สพฺพํ อิสฺสริยํ สุขํ;

สาธารเณ วิหญฺญนฺติ, โยคา หิ ทุรติกฺกมา’’ติ. นวมํ;

"ການຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງຜູ້ນັ້ນທັງໝົດເປັນທຸກ, ຄວາມເປັນໃຫຍ່ໃນຕົນເອງທັງໝົດເປັນສຸກ; ສັດທັງຫຼາຍຍ່ອມເດືອດຮ້ອນເພາະການກ່ຽວຂ້ອງກັບຜູ້ນັ້ນ, ເພາະວ່າໂຍຄະທັມເປັນສິ່ງທີ່ກ້າວລ່ວງໄດ້ຍາກ." (ເປັນສູດທີເກົ້າ)

๑๐. ภทฺทิยสุตฺตํ

໑໐. ພັດທິຍະສູດ

๒๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อนุปิยายํ วิหรติ อมฺพวเน. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘อโห สุขํ, อโห สุข’’นฺติ!

໒໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໝາກມ່ວງ ໃກ້ອນຸປິຍະນິຄົມ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ, ພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຍ່ອມເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: "ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!"

อสฺโสสุํ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู อายสฺมโต ภทฺทิยสฺส กาฬีโคธาย ปุตฺตสฺส อรญฺญคตสฺสปิ รุกฺขมูลคตสฺสปิ สุญฺญาคารคตสฺสปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนนฺตสฺส – ‘‘อโห สุขํ, อโห สุข’’นฺติ! สุตฺวาน เนสํ เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข, อาวุโส, อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรติ, ยํส ปุพฺเพ อคาริยภูตสฺส รชฺชสุขํ, โส ตมนุสฺสรมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ!

ພິກຂຸຫຼາຍຮູບໄດ້ຍິນພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຍ່ອມເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: "ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!" ຄັນໄດ້ຍິນແລ້ວ ຈຶ່ງມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ຄົງຈະບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນເປັນແນ່ແທ້, ທ່ານຄົງຈະຣະນຶກເຖິງຄວາມສຸກໃນຣາຊສົມບັດ ຄັ້ງເມື່ອຍັງເປັນຄະລຶຫັດໃນກ່ອນ, ຈຶ່ງໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຍ່ອມເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: 'ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!'"

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’นฺติ! นิสฺสํสยํ โข, ภนฺเต, อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรติ. ยํส ปุพฺเพ อคาริยภูตสฺส รชฺชสุขํ, โส ตมนุสฺสรมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ!

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບພາກັນເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພਿວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຍ່ອມເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: 'ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!' ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ຄົງຈະບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນເປັນແນ່ແທ້. ທ່ານຄົງຈະຣະນຶກເຖິງຄວາມສຸກໃນຣາຊສົມບັດ ຄັ້ງເມື່ອຍັງເປັນຄະລຶຫັດໃນກ່ອນ, ຈຶ່ງໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຍ່ອມເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: 'ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!'"

อถ [Pg.99] โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน ภทฺทิยํ ภิกฺขุํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ภทฺทิย, อามนฺเตตี’’’ติ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຕຣັດຮຽກພິກຂຸຮູບໜຶ່ງມາວ່າ: "ມາພີ້ ພິກຂຸ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປຮຽກພຣະພັດທິຍະພິກຂຸຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ: 'ອາວຸໂສພັດທິຍະ, ພຣະສາດສະດາຊົງຮຽກຫາທ່ານ'."

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภทฺทิยํ กาฬีโคธาย ปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ภทฺทิย, อามนฺเตตี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา ภทฺทิโย กาฬีโคธาย ปุตฺโต ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ภทฺทิยํ กาฬีโคธาย ปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ –

"ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ດີລະ" ພິກຂຸຮູບນັ້ນຮັບພຣະພຸດທະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ເခົ້າໄປຫາພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ດັ່ງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສພັດທິຍະ, ພຣະສາດສະດາຊົງຮຽກຫາທ່ານ." ພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ຮັບຄຳຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ: "ດີລະ ອາວຸໂສ" ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພਿວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດ ຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, ภทฺทิย, อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ! ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

"ພັດທິຍະ, ໄດ້ຍິນວ່າ ເມື່ອທ່ານໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຍ່ອມເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: 'ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!' ນັ້ນແທ້ບໍ?" "ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ແທ້ຢ່າງນັ້ນຂ້ານ້ອຍ."

‘‘กึ ปน ตฺวํ, ภทฺทิย, อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ! ‘‘ปุพฺเพ เม, ภนฺเต, อคาริยภูตสฺส รชฺชํ กาเรนฺตสฺส อนฺโตปิ อนฺเตปุเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, พหิปิ อนฺเตปุเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, อนฺโตปิ นคเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, พหิปิ นคเร รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, อนฺโตปิ ชนปเท รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ, พหิปิ ชนปเท รกฺขา สุสํวิหิตา อโหสิ. โส โข อหํ, ภนฺเต, เอวํ รกฺขิโต โคปิโต สนฺโต ภีโต อุพฺพิคฺโค อุสฺสงฺกี อุตฺราสี วิหาสึ. เอตรหิ โข ปนาหํ, ภนฺเต, อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ เอโก อภีโต อนุพฺพิคฺโค อนุสฺสงฺกี อนุตฺราสี อปฺโปสฺสุกฺโก ปนฺนโลโม ปรทตฺตวุตฺโต, มิคภูเตน เจตสา วิหรามิ. อิมํ โข อหํ, ภนฺเต, อตฺถวสํ สมฺปสฺสมาโน อรญฺญคโตปิ รุกฺขมูลคโตปิ สุญฺญาคารคโตปิ อภิกฺขณํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘อโห สุขํ, อโห สุข’’’นฺติ!

"ພັດທິຍະ, ເຈົ້າເຫັນອຳນາດປະໂຫຍດຫຍັງ ເມື່ອໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຈຶ່ງເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: 'ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!' ດັ່ງນີ້?" "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ແຕ່ກ່ອນເມື່ອຂ້ານ້ອຍຍັງເປັນຄະລຶຫັດຄອງຣາຊສົມບັດຢູ່, ພາຍໃນພຣະຣາຊວັງກໍມີເວນຍາມຮັກສາຢ່າງແໜ້ນໜາ, ພາຍນອກພຣະຣາຊວັງກໍມີເວນຍາມຮັກສາຢ່າງແໜ້ນໜາ, ພາຍໃນພຣະນະຄອນກໍມີເວນຍາມຮັກສາຢ່າງແໜ້ນໜາ, ພາຍນອກພຣະນະຄອນກໍມີເວນຍາມຮັກສາຢ່າງແໜ້ນໜາ, ພາຍໃນຊົນນະບົດກໍມີເວນຍາມຮັກສາຢ່າງແໜ້ນໜາ, ພາຍນອກຊົນນະບົດກໍມີເວນຍາມຮັກສາຢ່າງແໜ້ນໜາ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍນັ້ນເຖິງວ່າຈະໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງປ້ອງກັນຢ່າງນີ້ ກໍຍັງເປັນຜູ້ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ສະດຸ້ງຕົກໃຈ, ຫວາດລະແວງ, ຢ້ານກົວຢູ່ເປັນນິດ. ແຕ່ໃນບັດນີ້ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຢູ່ຜູ້ດຽວ ບໍ່ມີຄວາມຢ້ານກົວ, ບໍ່ສະດຸ້ງຕົກໃຈ, ບໍ່ຫວາດລະແວງ, ບໍ່ຢ້ານກົວ, ບໍ່ມີຄວາມຂົນຂວາຍ, ມີຂົນລົງແລ້ວ, ລ້ຽງຊີວິດດ້ວຍປັດໄຈທີ່ຜູ້ອື່ນໃຫ້, ມີໃຈສະຫງົບຄືດັ່ງເນື້ອປ່າ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍເຫັນອຳນາດປະໂຫຍດນີ້ແລ, ເມື່ອໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ໂຄນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ຈຶ່ງເປັ່ງອຸທານເນືອງໆ ວ່າ: 'ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ! ໂອ້ ສຸກແທ້ໆ!' ດັ່ງນີ້."

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺสนฺตรโต [Pg.100] น สนฺติ โกปา,อิติภวาภวตญฺจ วีติวตฺโต;

ตํ วิคตภยํ สุขึ อโสกํ,เทวา นานุภวนฺติ ทสฺสนายา’’ติ. ทสมํ;

"ຄວາມໂກດພາຍໃນຂອງຜູ້ໃດບໍ່ມີ, ແລະ ຜູ້ໃດກ້າວລ່ວງຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ ແລະ ຄວາມເປັນຢ່າງອື່ນໄດ້ແລ້ວ; ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດເພື່ອຈະເຫັນຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ມີຄວາມຢ້ານກົວປາສະຈາກແລ້ວ, ມີຄວາມສຸກ, ບໍ່ມີຄວາມໂສກ." (ເປັນສູດທີສິບ)

มุจลินฺทวคฺโค ทุติโย นิฏฺฐิโต.

ຈົບ ມຸຈະລິນທະວັກ ທີສອງ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

มุจลินฺโท ราชา ทณฺเฑน, สกฺกาโร อุปาสเกน จ;

คพฺภินี เอกปุตฺโต จ, สุปฺปวาสา วิสาขา จ;

กาฬีโคธาย ภทฺทิโยติ.

ມຸຈະລິນທະສູດ, ຣາຊະສູດ, ທັນທະສູດ, ສັກກາຣະສູດ, ອຸປາສັກກະສູດ, ຄັບພິນີສູດ, ເອກະປຸດຕະສູດ, ສຸປປວາສາສູດ, ວິສາຂາສູດ, ແລະ ພັດທິຍະ ກາລີໂຄທາບຸດສູດ.

๓. นนฺทวคฺโค

໓. ນັນທະວັກ

๑. กมฺมวิปากชสุตฺตํ

໑. ກັມມະວິປາກະຊະສູດ

๒๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปุราณกมฺมวิปากชํ ทุกฺขํ ติพฺพํ ขรํ กฏุกํ เวทนํ อธิวาเสนฺโต สโต สมฺปชาโน อวิหญฺญมาโน.

໒໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິຍະທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ, ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳຣົງສະຕິໝັ້ນ, ອົດກັ້ນເວທະນາອັນເກີດຈາກຜົນຂອງກັມເກົ່າ ອັນເປັນທຸກ, ກ້າຫານ, ຫຍາບຄາຍ, ເຜັດຮ້ອນ, ເປັນຜູ້ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ບໍ່ເດືອດຮ້ອນ.

อทฺทสา โข ภควา ตํ ภิกฺขุํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปุราณกมฺมวิปากชํ ทุกฺขํ ติพฺพํ ขรํ กฏุกํ เวทนํ อธิวาเสนฺตํ สตํ สมฺปชานํ อวิหญฺญมานํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພິກຂຸຮູບນັ້ນ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ອົດກັ້ນເວທະນາອັນເກີດຈາກຜົນຂອງກັມເກົ່າ ອັນເປັນທຸກ, ກ້າຫານ, ຫຍາບຄາຍ, ເຜັດຮ້ອນ, ເປັນຜູ້ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ບໍ່ເດືອດຮ້ອນ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สพฺพกมฺมชหสฺส ภิกฺขุโน,ธุนมานสฺส ปุเร กตํ รชํ;

อมมสฺส ฐิตสฺส ตาทิโน,อตฺโถ นตฺถิ ชนํ ลเปตเว’’ติ. ปฐมํ;

"ພິກຂຸຜູ້ລະກັມທັງປວງໄດ້ແລ້ວ, ຜູ້ກຳຈັດທຸລີທີ່ເຮັດໄວ້ໃນກ່ອນ, ຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນ, ຜູ້ຄົງທີ່, ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມຈຳເປັນທີ່ຈະຕ້ອງໄປເວົ້າຈາອ້ອນວອນກັບຄົນອື່ນ." (ເປັນສູດທີໜຶ່ງ)

๒. นนฺทสุตฺตํ

໒. ນັນທະສູດ

๒๒. เอวํ [Pg.101] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ เอวมาโรเจติ – ‘‘อนภิรโต อหํ, อาวุโส, พฺรหฺมจริยํ จรามิ; น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’ติ.

໒໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິສິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ສະໄໝນັ້ນ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ບຸດຂອງພຣະມາຕຸຈສາ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນເລີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດຈະປະຄອງພຣົມມະຈັນໄວ້ໄດ້, ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວວຽນມາເພື່ອເພດຕ່ຳ".

อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ เอวมาโรเจติ – ‘อนภิรโต อหํ, อาวุโส, พฺรหฺมจริยํ จรามิ, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຈະເລີນ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ບຸດຂອງພຣະມາຕຸຈສາ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນເລີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດຈະປະຄອງພຣົມມະຈັນໄວ້ໄດ້, ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວວຽນມາເພື່ອເພດຕ່ຳ' ດັ່ງນີ້".

อถ โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน นนฺทํ ภิกฺขุํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส นนฺท, อามนฺเตตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา นนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส นนฺท, อามนฺเตตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດຮຽກພິກຂຸຮູບໜຶ່ງມາວ່າ: "ມາພີ້ເຖີດ ພິກຂຸ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປຮຽກພິກຂຸນັນທະຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ: 'ແນ່ທ່ານນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ພຣະສາດສະດາຮັບສັ່ງໃຫ້ຫາທ່ານ'". ພິກຂຸຮູບນັ້ນຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ" ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸຢ່າງນີ້ວ່າ: "ແນ່ທ່ານນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ພຣະສາດສະດາຮັບສັ່ງໃຫ້ຫາທ່ານ".

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา นนฺโท ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ นนฺทํ ภควา เอตทโวจ –

ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ຮັບຄຳຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ" ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ้างໜຶ່ງຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, นนฺท, สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ เอวมาโรเจสิ – ‘อนภิรโต อหํ, อาวุโส, พฺรหฺมจริยํ จรามิ, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

"ນັນທະ, ໄດ້ຍິນວ່າ ເຈົ້າໄດ້ບອກແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍເປັນອັນມາກຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນເລີຍ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ສາມາດຈະປະຄອງພຣົມມະຈັນໄວ້ໄດ້, ຂ້າພະເຈົ້າຈະບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວວຽນມາເພື່ອເພດຕ່ຳ' ນັ້ນແທ້ບໍ?" ພຣະນັນທະກາບທູນວ່າ: "ແທ້ ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ".

‘‘กิสฺส ปน ตฺวํ, นนฺท, อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรสิ, น สกฺโกสิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสสี’’ติ? ‘‘สากิยานี มํ, ภนฺเต, ชนปทกลฺยาณี ฆรา นิกฺขมนฺตสฺส อุปฑฺฒุลฺลิขิเตหิ เกเสหิ อปโลเกตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘ตุวฏํ โข, อยฺยปุตฺต, อาคจฺเฉยฺยาสี’ติ. โส [Pg.102] โข อหํ, ภนฺเต, ตมนุสฺสรมาโน อนภิรโต พฺรหฺมจริยํ จรามิ, น สกฺโกมิ พฺรหฺมจริยํ สนฺธาเรตุํ, สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติสฺสามี’’ติ.

"ນັນທະ, ກໍເພາະເຫດໃດ ເຈົ້າຈຶ່ງບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນ, ບໍ່ສາມາດຈະປະຄອງພຣົມມະຈັນໄວ້ໄດ້, ຈະບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວວຽນມາເພື່ອເພດຕ່ຳ?" ພຣະນັນທະກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງຈະອອກຈາກເຮືອນ, ນາງສາກິຍານີ ຊື່ວ່າ ຊະນະປະທະກັນລະຍານີ ມີຜົມທີ່ຫວີໄດ້ເຄິ່ງໜຶ່ງ ໄດ້ແນມເບິ່ງຂ້າພະເຈົ້າ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະຄຸນເຈົ້າ ຂໍທ່ານຈົ່ງຮີບກັບມາໄວໆ ແດ່ເດີ້'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະເຈົ້າເມື່ອລະນຶກເຖິງຄຳເວົ້ານັ້ນຢູ່ ຈຶ່ງບໍ່ຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນ, ບໍ່ສາມາດຈະປະຄອງພຣົມມະຈັນໄວ້ໄດ້, ຈະບອກຄືນສິກຂາ ແລ້ວວຽນມາເພື່ອເພດຕ່ຳ".

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ พาหายํ คเหตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – เชตวเน อนฺตรหิโต เทเวสุ ตาวตึเสสุ ปาตุรโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງຈັບແຂນພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ແລ້ວຊົງຫາຍພຣະອົງໄປຈາກພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ໄປປະກົດໃນສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ເໝືອນດັ່ງບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ ສະນັ້ນ.

เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานิ อจฺฉราสตานิ สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส อุปฏฺฐานํ อาคตานิ โหนฺติ กกุฏปาทานิ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘ปสฺสสิ โน ตฺวํ, นนฺท, อิมานิ ปญฺจ อจฺฉราสตานิ กกุฏปาทานี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ນາງອັບສອນປະມານ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກ ໄດ້ມາບຳຣຸງທ້າວສັກກະເທວະລາດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດຖາມພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: "ນັນທະ, ເຈົ້າເຫັນນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກເຫຼົ່ານີ້ບໍ?" ພຣະນັນທະກາບທູນວ່າ: "ເຫັນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ".

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, นนฺท, กตมา นุ โข อภิรูปตรา วา ทสฺสนียตรา วา ปาสาทิกตรา วา, สากิยานี วา ชนปทกลฺยาณี, อิมานิ วา ปญฺจ อจฺฉราสตานิ กกุฏปาทานี’’ติ? ‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ปลุฏฺฐมกฺกฏี กณฺณนาสจฺฉินฺนา, เอวเมว โข, ภนฺเต, สากิยานี ชนปทกลฺยาณี อิเมสํ ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ อุปนิธาย สงฺขฺยมฺปิ โนเปติ กลภาคมฺปิ โนเปติ อุปนิธิมฺปิ โนเปติ. อถ โข อิมานิ ปญฺจ อจฺฉราสตานิ อภิรูปตรานิ เจว ทสฺสนียตรานิ จ ปาสาทิกตรานิ จา’’ติ.

"ນັນທະ, ເຈົ້າຈະສຳຄັນຄວາມຂໍ້ນັ້ນເປັນແນວໃດ? ລະຫວ່າງນາງສາກິຍານີ ຊະນະປະທະກັນລະຍານີ ກັບນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກເຫຼົ່ານີ້, ໃຜຈະມີຮູບງາມກວ່າ, ໜ້າເບິ່ງກວ່າ, ໜ້າເຫຼື້ອມໃສກວ່າກັນ?" ພຣະນັນທະກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເໝືອນດັ່ງນາງລິງແກ່ ທີ່ຖືກໄຟໄໝ້ ຫູແລະດັງຂາດ ສະນັ້ນ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນາງສາກິຍານີ ຊະນະປະທະກັນລະຍານີ ເມື່ອປຽບທຽບກັບນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການນັບ ບໍ່ເຖິງສ່ວນສ່ຽວ ບໍ່ເຖິງການປຽບທຽບໄດ້ເລີຍ. ໂດຍແທ້ແລ້ວ ນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີຮູບງາມກວ່າ, ໜ້າເບິ່ງກວ່າ ແລະໜ້າເຫຼື້ອມໃສກວ່າຫຼາຍ".

‘‘อภิรม, นนฺท, อภิรม, นนฺท! อหํ เต ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทาน’’นฺติ. ‘‘สเจ เม, ภนฺเต, ภควา ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทานํ, อภิรมิสฺสามหํ, ภนฺเต, ภควติ พฺรหฺมจริเย’’ติ.

"ນັນທະ, ຈົ່ງຍິນດີເຖີດ, ນັນທະ, ຈົ່ງຍິນດີເຖີດ! ເຮົາຂໍເປັນຜູ້ຮັບປະກັນແກ່ເຈົ້າ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກເຫຼົ່ານັ້ນ". ພຣະນັນທະກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຮັບປະກັນແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກເຫຼົ່ານັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າກໍຈະຍິນດີປະພຶດພຣົມມະຈັນ ໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຢ່າງແນ່ນອນ".

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทํ พาหายํ คเหตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – เทเวสุ ตาวตึเสสุ อนฺตรหิโต เชตวเน ปาตุรโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງຈັບແຂນພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ແລ້ວຊົງຫາຍພຣະອົງໄປຈາກສະຫວັນຊັ້ນດາວະດຶງ ມາປະກົດໃນພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ເໝືອນດັ່ງບຸຣຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ ສະນັ້ນ.

อสฺโสสุํ [Pg.103] โข ภิกฺขู – ‘‘อายสฺมา กิร นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต อจฺฉรานํ เหตุ พฺรหฺมจริยํ จรติ; ภควา กิรสฺส ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทาน’’นฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: "ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ບຸດຂອງພຣະມາຕຸຈສາ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະພຶດພຣົມມະຈັນເພາະຢາກໄດ້ນາງອັບສອນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຮັບປະກັນແກ່ທ່ານ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກ".

อถ โข อายสฺมโต นนฺทสฺส สหายกา ภิกฺขู อายสฺมนฺตํ นนฺทํ ภตกวาเทน จ อุปกฺกิตกวาเทน จ สมุทาจรนฺติ – ‘‘ภตโก กิรายสฺมา นนฺโท อุปกฺกิตโก กิรายสฺมา นนฺโท อจฺฉรานํ เหตุ พฺรหฺมจริยํ จรติ; ภควา กิรสฺส ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทาน’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນສະຫາຍຂອງພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ຮຽກພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ດ້ວຍວາທະວ່າເປັນຄົນຮັບຈ້າງ ແລະດ້ວຍວາທະວ່າເປັນຄົນຖືກຊື້ຕົວວ່າ: "ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນຄົນຮັບຈ້າງ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ເປັນຄົນຖືກຊື້ຕົວ ປະພຶດພຣົມມະຈັນເພາະຢາກໄດ້ນາງອັບສອນ, ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຮັບປະກັນແກ່ທ່ານ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກ".

อถ โข อายสฺมา นนฺโท สหายกานํ ภิกฺขูนํ ภตกวาเทน จ อุปกฺกิตกวาเทน จ อฏฺฏียมาโน หรายมาโน ชิคุจฺฉมาโน เอโก วูปกฏฺโฐ อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต วิหรนฺโต นจิรสฺเสว – ยสฺสตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ – พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหาสิ. ‘‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายา’’ติ อพฺภญฺญาสิ. อญฺญตโร โข ปนายสฺมา นนฺโท อรหตํ อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ເມື່ອຖືກພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນສະຫາຍ ຮຽກດ້ວຍວາທະວ່າເປັນຄົນຮັບຈ້າງ ແລະດ້ວຍວາທະວ່າເປັນຄົນຖືກຊື້ຕົວ ກໍເກີດຄວາມອຶດອັດ ລະອາຍ ແລະກຽດຊັງ ຈຶ່ງຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກิເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ບໍ່ດົນເລີຍ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມ ອັນເປັນທີ່ສຸດແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບຕ້ອງການນັ້ນ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວໃນປັດຈຸບັນ. ທ່ານໄດ້ຮູ້ແຈ້ງວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພຣົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ". ແລະພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ກໍໄດ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຮູບໜຶ່ງ ໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ.

อถ โข อญฺญตรา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สา เทวตา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ. ภควโตปิ โข ญาณํ อุทปาทิ – ‘‘นนฺโท อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ເທວະດາຕົນໜຶ່ງ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພຣະວິຫານເຊຕະວັນທັງໝົດສະຫວ່າງສະໄຫວ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ເທວະດາຕົນນັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ບຸດຂອງພຣະມາຕຸຈສາ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງເຈໂຕວິມຸດ ແລະປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ໃນປັດຈຸບັນແລ້ວຢູ່". ຝ່າຍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກໍຊົງມີພຣະຊານບັງເກີດຂຶ້ນວ່າ: "ນັນທະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງເຈໂຕວິມຸດ ແລະປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ໃນປັດຈຸບັນແລ້ວຢູ່".

อถ โข อายสฺมา นนฺโท ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา นนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ยํ เม, ภนฺเต, ภควา ปาฏิโภโค ปญฺจนฺนํ อจฺฉราสตานํ ปฏิลาภาย กกุฏปาทานํ, มุญฺจามหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ เอตสฺมา ปฏิสฺสวา’’ติ. ‘‘มยาปิ โข [Pg.104] ตฺวํ, นนฺท, เจตสา เจโต ปริจฺจ วิทิโต – ‘นนฺโท อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. เทวตาปิ เม เอตมตฺถํ อาโรเจสิ – ‘อายสฺมา, ภนฺเต, นนฺโท ภควโต ภาตา มาตุจฺฉาปุตฺโต อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’ติ. ยเทว โข เต, นนฺท, อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ, อถาหํ มุตฺโต เอตสฺมา ปฏิสฺสวา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອຜ່ານລາຕີນັ້ນໄປ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄຳຮັບປະກັນໃດ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງມີແກ່ຂ້າພະເຈົ້າ ເພື່ອໃຫ້ໄດ້ນາງອັບສອນ ໕ ຮ້ອຍ ນາງ ຜູ້ມີຕີນຄືຕີນນົກກາງແກນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າຂໍປົດປ່ອຍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈາກຄຳສັນຍານັ້ນເຖີດ". ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ: "ນັນທະ, ເຮົາກໍກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງເຈົ້າດ້ວຍໃຈຂອງເຮົາແລ້ວວ່າ: 'ນັນທະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງເຈໂຕວິມຸດ ແລະປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ໃນປັດຈຸບັນແລ້ວຢູ່'. ເຖິງເທວະດາກໍໄດ້ບອກເນື້ອຄວາມນີ້ແກ່ເຮົາວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະນັນທະຜູ້ມີອາຍຸ ຜູ້ເປັນພຣະອະນຸຊາ ບຸດຂອງພຣະມາຕຸຈສາ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າເຖິງເຈໂຕວິມຸດ ແລະປັນຍາວິມຸດ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງດ້ວຍຕົນເອງ ໃນປັດຈຸບັນແລ້ວຢູ່'. ນັນທະ, ໃນເວລາໃດແລ້ວ ທີ່ຈິດຂອງເຈົ້າຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ, ໃນເວລານັ້ນ ເຮົາກໍພົ້ນແລ້ວຈາກຄຳສັນຍານັ້ນ".

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺส นิตฺติณฺโณ ปงฺโก,มทฺทิโต กามกณฺฏโก;

โมหกฺขยํ อนุปฺปตฺโต,สุขทุกฺเขสุ น เวธตี ส ภิกฺขู’’ติ. ทุติยํ;

"ພິກຂຸໃດ ຂ້າມພົ້ນຕົມໄດ້ແລ້ວ, ຢຽບຍ່ຳໜາມຄືກາມໄດ້ແລ້ວ, ເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂມຫະແລ້ວ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສຸກແລະທຸກ". (ເປັນສູດທີສອງ)

๓. ยโสชสุตฺตํ

໓. ຍະໂສຊະສູດ

๒๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ยโสชปฺปมุขานิ ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺตานิ โหนฺติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. เตธ โข อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา อเหสุํ.

໒໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິສິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸປະມານ ໕ ຮ້ອຍ ຮູບ ມີພຣະຢະໂສຊະເປັນປະທານ ໄດ້ເດີນທາງມາຮອດເມືອງສາວັດຖີ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພິກຂຸອາຄັນຕຸກາເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອສົນທະນາປາໄສກັບພິກຂຸເຈົ້າຖິ່ນ ຈັດແຈງເສນາສະນະ ແລະເກັບມ້ຽນບາດແລະຈີວອນຢູ່ ໄດ້ສົ່ງສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ.

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘เก ปเนเต, อานนฺท, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? ‘‘เอตานิ, ภนฺเต, ยโสชปฺปมุขานิ ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺตานิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. เตเต อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา’’ติ. ‘‘เตนหานนฺท, มม วจเนน เต ภิกฺขู อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตตี’’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດຮຽກພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸມາວ່າ: "ອານົນ, ໃຜກັນນໍ ສົ່ງສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວປານນັ້ນ ເໝືອນດັ່ງພວກຊາວປະມົງຍາດປາກັນ?" ພຣະອານົນກາບທູນວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນັ້ນແມ່ນພິກຂຸປະມານ ໕ ຮ້ອຍ ຮູບ ມີພຣະຢະໂສຊະເປັນປະທານ ໄດ້ເດີນທາງມາຮອດເມືອງສາວັດຖີ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພິກຂຸອາຄັນຕຸກາເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອສົນທະນາປາໄສກັບພິກຂຸເຈົ້າຖິ່ນ ຈັດແຈງເສນາສະນະ ແລະເກັບມ້ຽນບາດແລະຈີວອນຢູ່ ຈຶ່ງໄດ້ສົ່ງສຽງດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວຢ່າງນັ້ນ". ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ: "ອານົນ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງໄປຮຽກພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ: 'ພຣະສາດສະດາຮັບສັ່ງໃຫ້ຫາພວກທ່ານ'".

‘‘เอวํ[Pg.105], ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน เต ภิกฺขู เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตตี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข เต ภิกฺขู ภควา เอตทโวจ –

"ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ" ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ຮັບສະໜອງພຣະພຸດທະດຳຣັດ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: "ພຣະສາດສະດາຮັບສັ່ງໃຫ້ຫາພວກທ່ານ". ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳຂອງພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ" ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ໃກ້ສ່ວນຂ้างໜຶ່ງຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘กึ นุ ตุมฺเห, ภิกฺขเว, อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา, เกวฏฺฏา มญฺเญ มจฺฉวิโลเป’’ติ? เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา ยโสโช ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิมานิ, ภนฺเต, ปญฺจมตฺตานิ ภิกฺขุสตานิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺตานิ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. เตเม อาคนฺตุกา ภิกฺขู เนวาสิเกหิ ภิกฺขูหิ สทฺธึ ปฏิสมฺโมทมานา เสนาสนานิ ปญฺญาปยมานา ปตฺตจีวรานิ ปฏิสามยมานา อุจฺจาสทฺทา มหาสทฺทา’’ติ. ‘‘คจฺฉถ, ภิกฺขเว, ปณาเมมิ โว ; น โว มม สนฺติเก วตฺถพฺพ’’นฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫດໃດພວກເທີທັງຫຼາຍຈຶ່ງມີສຽງດັງ ສຽງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ ປານປະໜຶ່ງວ່າພວກຊາວປະມົງຍາດແຍ່ງປາກັນ?” ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຍະໂສຊະໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພິກຂຸປະມານ ໕ ຮ້ອຍຮູບເຫຼົ່ານີ້ ເດີນທາງມາຮອດເມືອງສາວັດຖີ ເພື່ອເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພິກຂຸອາຄັນຕຸກະລາວນັ້ນ ປາໄສກັບພິກຂຸເຈົ້າຖິ່ນ ຈັດແຈງເສນາສະນະ ແລະເກັບມ້ຽນບາດແລະຈີວອນ ຈຶ່ງມີສຽງດັງ ສຽງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ.” “ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງໄປເຖີດ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຂັບໄລ່ພວກເທີ, ພວກເທີບໍ່ຄວນຢູ່ໃນສຳນັກຂອງເຮົາ.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน วชฺชี เตน จาริกํ ปกฺกมึสุ. วชฺชีสุ อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมานา เยน วคฺคุมุทา นที เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา วคฺคุมุทาย นทิยา ตีเร ปณฺณกุฏิโย กริตฺวา วสฺสํ อุปคจฺฉึสุ.

ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບພຣະພຸດທະດຳລັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ” ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ເກັບມ້ຽນເສນາສະນະ ຖືບາດແລະຈີວອນ ຫຼີກຈາລິກໄປທາງແຄວ້ນວັດຊີ. ເມື່ອຈາລິກໄປຕາມລຳດັບໃນແຄວ້ນວັດຊີ ກໍໄດ້ເຂົ້າໄປເຖິງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາ; ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍໄດ້ປຸກກຸດຕິໃບໄມ້ຢູ່ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາ ແລ້ວເຂົ້າຈຳພັນສາ.

อถ โข อายสฺมา ยโสโช วสฺสูปคโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภควตา มยํ, อาวุโส, ปณามิตา อตฺถกาเมน หิเตสินา, อนุกมฺปเกน อนุกมฺปํ อุปาทาย. หนฺท มยํ, อาวุโส, ตถา วิหารํ กปฺเปม ยถา โน วิหรตํ ภควา อตฺตมโน อสฺสา’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต ยโสชสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อถ โข เต ภิกฺขู วูปกฏฺฐา อปฺปมตฺตา อาตาปิโน ปหิตตฺตา วิหรนฺตา เตเนวนฺตรวสฺเสน สพฺเพว ติสฺโส วิชฺชา สจฺฉากํสุ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຍະໂສຊະ ໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເຂົ້າຈຳພັນສາວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງປາດຖະໜາປະໂຫຍດ ຊົງສະແຫວງຫາຄວາມເກື້ອກູນ ຊົງອະນຸເຄາະ ອາໄສຄວາມອະນຸເຄາະ ຈຶ່ງໄດ້ຂັບໄລ່ພວກເຮົາ. ມາເຖີດ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພວກເຮົາຈົ່ງຢູ່ໂດຍປະການທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈະຊົງພໍພຣະໄທໃນການຢູ່ຂອງພວກເຮົາເຖີດ.” ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸຍະໂສຊະວ່າ: “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ.” ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຫຼີກອອກໄປຢູ່ຜູ້ດຽວ ເປັນຜູ້ບໍ່ປະມາດ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີໃຈເດັດດ່ຽວ ຢູ່ຕະຫຼອດພາຍໃນພັນສານັ້ນເອງ ພິກຂຸທັງໝົດກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງວິຊາ ໓.

อถ โข ภควา สาวตฺถิยํ ยถาภิรนฺตํ วิหริตฺวา เยน เวสาลี เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน เวสาลี ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ເມືອງສາວັດຖີຕາມພຣະອັດທະຍາໄສແລ້ວ ກໍໄດ້ສະເດັດຈາລິກໄປທາງເມືອງເວສາລີ. ເມື່ອສະເດັດຈາລິກໄປຕາມລຳດັບ ກໍໄດ້ເຖິງເມືອງເວສາລີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ເມືອງເວສາລີ.

อถ [Pg.106] โข ภควา วคฺคุมุทาตีริยานํ ภิกฺขูนํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสิ กริตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อาโลกชาตา วิย เม, อานนฺท, เอสา ทิสา, โอภาสชาตา วิย เม, อานนฺท, เอสา ทิสา; ยสฺสํ ทิสายํ วคฺคุมุทาตีริยา ภิกฺขู วิหรนฺติ. คนฺตุํ อปฺปฏิกูลาสิ เม มนสิ กาตุํ. ปหิเณยฺยาสิ ตฺวํ, อานนฺท, วคฺคุมุทาตีริยานํ ภิกฺขูนํ สนฺติเก ทูตํ – ‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตติ, สตฺถา อายสฺมนฺตานํ ทสฺสนกาโม’’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາດ້ວຍພຣະໄທແລ້ວ ຊົງມົນສິການ ແລ້ວຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: “ອານົນ, ທິດທີ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາອາໄສຢູ່ນັ້ນ ປາກົດແກ່ເຮົາເໝືອນມີແສງສະຫວ່າງ, ອານົນ, ທິດນັ້ນປາກົດແກ່ເຮົາເໝືອນມີລັງສີສະຫວ່າງສະໄຫວ. ການທີ່ຈະໄປ ແລະການທີ່ຈະມົນສິການເຖິງທິດນັ້ນ ບໍ່ເປັນທີ່ໜ້າກຽດຊັງແກ່ເຮົາເລີຍ. ອານົນ, ເທີຈົ່ງສົ່ງທູດໄປໃນສຳນັກຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາວ່າ: ‘ພຣະศาสດາຊົງຮຽກຫາທ່ານທັງຫຼາຍ, ພຣະศาสດາຊົງປາດຖະໜາຈະພົບທ່ານທັງຫຼາຍ.’”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยน อญฺญตโร ภิกฺขุ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ภิกฺขุํ เอตทโวจ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, อาวุโส, เยน วคฺคุมุทาตีริยา ภิกฺขู เตนุปสงฺกม; อุปสงฺกมิตฺวา วคฺคุมุทาตีริเย ภิกฺขู เอวํ วเทหิ – ‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตติ, สตฺถา อายสฺมนฺตานํ ทสฺสนกาโม’’’ติ.

ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນຮັບພຣະພຸດທະດຳລັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ” ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸຮູບນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: “ມາເຖີດ ອາວຸໂສ, ເທີຈົ່ງເຂົ້າໄປຫາພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາ ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ຈົ່ງກ່າວກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ພຣະศาสດາຊົງຮຽກຫາທ່ານທັງຫຼາຍ, ພຣະศาสດາຊົງປາດຖະໜາຈະພົບທ່ານທັງຫຼາຍ.’”

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข โส ภิกฺขุ อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปฏิสฺสุตฺวา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – มหาวเน กูฏาคารสาลายํ อนฺตรหิโต วคฺคุมุทาย นทิยา ตีเร เตสํ ภิกฺขูนํ ปุรโต ปาตุรโหสิ. อถ โข โส ภิกฺขุ วคฺคุมุทาตีริเย ภิกฺขู เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา อายสฺมนฺเต อามนฺเตติ, สตฺถา อายสฺมนฺตานํ ทสฺสนกาโม’’ติ.

ພິກຂຸຮູບນັ້ນຮັບຄຳຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ” ແລ້ວ—ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ ສະນັ້ນ—ຫາຍຕົວໄປຈາກກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໄປປາກົດຢູ່ຕໍ່ໜ້າພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ທີ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ກ່າວກັບພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ຢູ່ຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາວ່າ: “ພຣະศาสດາຊົງຮຽກຫາທ່ານທັງຫຼາຍ, ພຣະศาสດາຊົງປາດຖະໜາຈະພົບທ່ານທັງຫຼາຍ.”

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – วคฺคุมุทาย นทิยา ตีเร อนฺตรหิตา มหาวเน กูฏาคารสาลายํ ภควโต สมฺมุเข ปาตุรเหสุํ. เตน โข ปน สมเยน ภควา อาเนญฺเชน สมาธินา นิสินฺโน โหติ. อถ โข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ – ‘‘กตเมน นุ โข ภควา วิหาเรน เอตรหิ วิหรตี’’ติ? อถ โข เตสํ ภิกฺขูนํ เอตทโหสิ – ‘‘อาเนญฺเชน โข ภควา วิหาเรน เอตรหิ วิหรตี’’ติ. สพฺเพว อาเนญฺชสมาธินา นิสีทึสุ.

ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ” ແລ້ວເກັບມ້ຽນເສນາສະນະ ຖືບາດແລະຈີວອນ—ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ເຂົ້າ ຫຼືຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດອອກ ສະນັ້ນ—ຫາຍຕົວໄປຈາກຝັ່ງແມ່ນ້ຳວັກຄຸມຸດາ ໄປປາກົດຢູ່ສະເພາະພຣးພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ທີ່ກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປະທັບນັ່ງຢູ່ດ້ວຍອະເນຊາສະມາທິ (ສະມາທິອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ). ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປະທັບຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳໃດໜໍ?” ແລ້ວພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນກໍມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປະທັບຢູ່ດ້ວຍອະເນຊາວິຫານແລ້ວ.” ພິກຂຸທັງໝົດກໍໄດ້ນັ່ງຢູ່ດ້ວຍອະເນຊາສະມາທິເຊັ່ນດຽວກັນ.

อถ [Pg.107] โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม; จิรนิสินฺนา อาคนฺตุกา ภิกฺขู; ปฏิสมฺโมทตุ, ภนฺเต, ภควา อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหี’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ປະຖົມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນລຸກຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເ备້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ, ປະຖົມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ, ພິກຂຸອາຄັນຕຸກະລາວນັ້ນນັ່ງຢູ່ດົນແລ້ວ, ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປາໄສກັບພິກຂຸອາຄັນຕຸກະລາວນັ້ນເຖີດ.” ເມື່ອຂາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງນິ່ງຢູ່.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม; จิรนิสินฺนา อาคนฺตุกา ภิกฺขู; ปฏิสมฺโมทตุ, ภนฺเต, ภควา อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหี’’ติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ມັດຊິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນລຸກຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ, ມັດຊິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ, ພິກຂຸອາຄັນຕຸກະລາວນັ້ນນັ່ງຢູ່ດົນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປາໄສກັບພິກຂຸອາຄັນຕຸກະລາວນັ້ນເຖີດ.” ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม, อุทฺธสฺเต อรุเณ, นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม; อุทฺธสฺโต อรุโณ; นนฺทิมุขี รตฺติ; จิรนิสินฺนา อาคนฺตุกา ภิกฺขู; ปฏิสมฺโมทตุ, ภนฺเต, ภควา, อาคนฺตุเกหิ ภิกฺขูหี’’ติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປ ປັດສິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ, ອາລຸນຂຶ້ນແລ້ວ, ລາຕີມີໜ້າອັນເບີກບານແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນລຸກຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ, ປັດສິມະຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ, ອາລຸນຂຶ້ນແລ້ວ, ລາຕີມີໜ້າອັນເບີກບານແລ້ວ, ພິກຂຸອາຄັນຕຸກະລາວນັ້ນນັ່ງຢູ່ດົນແລ້ວ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງປາໄສກັບພິກຂຸອາຄັນຕຸກະລາວນັ້ນເຖີດ.”

อถ โข ภควา ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘สเจ โข ตฺวํ, อานนฺท, ชาเนยฺยาสิ เอตฺตกมฺปิ เต นปฺปฏิภาเสยฺย. อหญฺจ, อานนฺท, อิมานิ จ ปญฺจ ภิกฺขุสตานิ สพฺเพว อาเนญฺชสมาธินา นิสีทิมฺหา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອອກຈາກສະມາທິນັ້ນແລ້ວ ຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: “ອານົນ, ຖ້າວ່າເທີຮູ້ ຄວາມຄິດແມ່ນພຽງເທົ່ານີ້ກໍຄົງບໍ່ປາກົດແກ່ເທີ. ອານົນ, ທັງເຮົາ ແລະພິກຂຸ ໕ ຮ້ອຍຮູບເຫຼົ່ານີ້ ທັງໝົດລ້ວນແຕ່ນັ່ງຢູ່ດ້ວຍອະເນຊາສະມາທິທັງນັ້ນ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺส ชิโต กามกณฺฏโก,อกฺโกโส จ วโธ จ พนฺธนญฺจ;

ปพฺพโตว โส ฐิโต อเนโช,สุขทุกฺเขสุ น เวธตี ส ภิกฺขู’’ติ. ตติยํ;

“ພິກຂຸໃດຊະນະໜາມຄືກາມໄດ້ແລ້ວ, ທັງການດ່າວ່າ, ການຂ້າ ແລະການຈອງຈຳ; ພິກຂຸນັ້ນເປັນຜູ້ໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ປານປະໜຶ່ງພູເຂົາສິລາ, ຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນສຸກແລະທຸກ.” ເປັນສູດທີສາມ.

๔. สาริปุตฺตสุตฺตํ

໔. ສາຣີປຸດຕະສູດ

๒๔. เอวํ [Pg.108] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา. อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

໒໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີປຸດ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີປຸດ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ຢູ່ບໍ່ໄກ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยถาปิ ปพฺพโต เสโล, อจโล สุปฺปติฏฺฐิโต;

เอวํ โมหกฺขยา ภิกฺขุ, ปพฺพโตว น เวธตี’’ติ. จตุตฺถํ;

“ພູເຂົາສິລາລ້ວນ ເປັນພູເຂົາຕັ້ງຢູ່ໝັ້ນຄົງ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ຢ່າງໃດ; ພິກຂຸຜູ້ມີຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງໂມຫະ ກໍຍ່ອມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ປານປະໜຶ່ງພູເຂົາສິລາ ຢ່າງນັ້ນ.” ເປັນສູດທີສີ່.

๕. มหาโมคฺคลฺลานสุตฺตํ

໕. ມະຫາມອກຄັນລານະສູດ

๒๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตาย. อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหาโมคฺคลฺลานํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ สูปฏฺฐิตาย.

໒໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມອກຄັນລານະ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນພາຍໃນເປັນຢ່າງດີ ຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະຜູ້ມີອາຍຸມະຫາມອກຄັນລານະ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນພາຍໃນເປັນຢ່າງດີ ຢູ່ບໍ່ໄກ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สติ กายคตา อุปฏฺฐิตา,ฉสุ ผสฺสายตเนสุ สํวุโต;

สตตํ ภิกฺขุ สมาหิโต,ชญฺญา นิพฺพานมตฺตโน’’ติ. ปญฺจมํ;

“ພິກຂຸໃດມີກາຍະຄະຕາສະຕິຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ, ສຳລວມດີແລ້ວໃນຜັດສາຢະຕະນະທັງ ໖; ພິກຂຸນັ້ນມີສະມາທິຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ສະເໝີ, ຍ່ອມຮູ້ແຈ້ງເຊິ່ງນິພພານຂອງຕົນ.” ເປັນສູດທີຫ້າ.

๖. ปิลินฺทวจฺฉสุตฺตํ

໖. ປິລິນທະວັດສະສູດ

๒๖. เอวํ [Pg.109] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรติ. อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อายสฺมา, ภนฺเต, ปิลินฺทวจฺโฉ ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรตี’’ติ.

໒໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ເວລຸວັນວິຫານ ສະຖານທີ່ໃຫ້ເຫຍື່ອແກ່ກະແຕ ໃກ້ເມືອງຣາຊະຄຶ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸປິລິນທະວັດສະ ມັກຮ້ອງພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍວາທະວ່າ ‘ຄົນຖອຍ’ (ວະສະລະວາດ). ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸປິລິນທະວັດສະມັກຮ້ອງພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍວາທະວ່າ ‘ຄົນຖອຍ’ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ.”

อถ โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน ปิลินฺทวจฺฉํ ภิกฺขุํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ปิลินฺทวจฺฉ, อามนฺเตตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ ปิลินฺทวจฺฉํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส ปิลินฺทวจฺฉ, อามนฺเตตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຮຽກພິກຂຸຮູບໜຶ່ງວ່າ: “ມາເຖີດ ພິກຂຸ, ເທີຈົ່ງໄປຮຽກພິກຂຸປິລິນທະວັດສະດ້ວຍຄຳຂອງເຮົາວ່າ: ‘ອາວຸໂສປິລິນທະວັດສະ, ພຣະศาสດາຊົງຮຽກຫາທ່ານ.’” “Evaṃ, bhante”ti ພິກຂຸຮູບນັ້ນຮັບພຣະພຸດທະດຳລັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ” ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸປິລິນທະວັດສະ ຄັນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸປິລິນທະວັດສະດັ່ງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂສປິລິນທະວັດສະ, ພຣະศาสດາຊົງຮຽກຫາທ່ານ.”

‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา ปิลินฺทวจฺโฉ ตสฺส ภิกฺขุโน ปฏิสฺสุตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ ปิลินฺทวจฺฉํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘สจฺจํ กิร ตฺวํ, วจฺฉ, ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรสี’’ติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

ພຣະຜູ້ມີອາຍຸປິລິນທະວັດສະຮັບຄຳຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ” ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸປິລິນທະວັດສະຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງດັ່ງນີ້ວ່າ: “ວັດສະ, ໄດ້ຍິນວ່າເທີມັກຮ້ອງພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍວາທະວ່າ ‘ຄົນຖອຍ’ ແທ້ຫຼື?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ้า.”

อถ โข ภควา อายสฺมโต ปิลินฺทวจฺฉสฺส ปุพฺเพนิวาสํ มนสิ กริตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘มา โข ตุมฺเห, ภิกฺขเว, วจฺฉสฺส ภิกฺขุโน อุชฺฌายิตฺถ. น, ภิกฺขเว, วจฺโฉ โทสนฺตโร ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรติ. วจฺฉสฺส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺจ ชาติสตานิ อพฺโพกิณฺณานิ พฺราหฺมณกุเล ปจฺจาชาตานิ. โส ตสฺส วสลวาโท ทีฆรตฺตํ สมุทาจิณฺโณ. เตนายํ วจฺโฉ ภิกฺขู วสลวาเทน สมุทาจรตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງມະນະສິການເຖິງບຸບເພນਿວາດຂອງພຣະອາຍັສມາປິລິນທະວັດສະ ແລ້ວຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີທັງຫຼາຍຢ່າໄດ້ຕິຕຽນພິກຂຸຊື່ວ່າວັດສະເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະວັດສະບໍ່ໄດ້ມີຈິດປະທຸສະຮ້າຍແລ້ວຮ້ອງພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍວາທະວ່າ ຄົນຖອຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພຣະວັດສະພິກຂຸນີ້ໄດ້ເກີດໃນຕະກູນພຣາມຕະຫຼອດຫ້າຮ້ອຍຊາດຕິດຕໍ່ກັນບໍ່ຂາດສາຍ. ວາທະວ່າ ຄົນຖອຍ ນັ້ນ ພຣະວັດສະນັ້ນໄດ້ເຄີຍຊິນມາຕະຫຼອດກາລານານ. ເພາະເຫດນັ້ນ ພຣະວັດສະນີ້ຈຶ່ງຮ້ອງພິກຂຸທັງຫຼາຍດ້ວຍວາທະວ່າ ຄົນຖອຍ ດັ່ງນີ້."

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยมฺหี [Pg.110] น มายา วสตี น มาโน,โย วีตโลโภ อมโม นิราโส;

ปนุณฺณโกโธ อภินิพฺพุตตฺโต,โส พฺราหฺมโณ โส สมโณ ส ภิกฺขู’’ติ. ฉฏฺฐํ;

"ມາຍາບໍ່ມີຢູ່ໃນຜູ້ໃດ, ມານະກໍບໍ່ມີຢູ່ໃນຜູ້ໃດ, ຜູ້ໃດປາສະຈາກໂລພະ ບໍ່ມີຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ ບໍ່ມີຄວາມຫວັງ, ລະຄວາມໂກດໄດ້ແລ້ວ ມີຕົນດັບສະໜິດ, ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເປັນພຣາມ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເປັນສະມະນະ ຜູ້ນັ້ນຊື່ວ່າເປັນพິກຂຸ" ດັ່ງນີ້. (ສູດທີ ຫົກ)

๗. สกฺกุทานสุตฺตํ

໗. ສັກກຸທານະສູດ

๒๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากสฺสโป ปิปฺปลิคุหายํ วิหรติ, สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ อญฺญตรํ สมาธึ สมาปชฺชิตฺวา. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐาสิ. อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐิตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยํนูนาหํ ราชคหํ ปิณฺฑาย ปวิเสยฺย’’นฺติ.

໒໗. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ໃຫ້ເຫຍື່ອແກ່ກະແຕ ເຂດກຸງຣาຊະຄຶ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະ ອາໄສຢູ່ທີ່ຖ້ຳປິບຜະລິ, ນັ່ງຂັດສະໝາດຢູ່ບັນລັງດຽວຕະຫຼອດເຈັດວັນ ເຂົ້າສະມາທິຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງຢູ່. ຄັ້ງນັ້ນ ໂດຍການລ່ວງໄປແຫ່ງເຈັດວັນນັ້ນ ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະໄດ້ອອກຈາກສະມາທິນັ້ນແລ້ວ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະອອກຈາກສະມາທິນັ້ນແລ້ວ ໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຄວນທີ່ເຮົາຈະເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນກຸງຣາຊະຄຶເຖີດ."

เตน โข ปน สมเยน ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ อุสฺสุกฺกํ อาปนฺนานิ โหนฺติ อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ปิณฺฑปาตปฏิลาภาย. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ตานิ ปญฺจมตฺตานิ เทวตาสตานิ ปฏิกฺขิปิตฺวา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ເຫຼົ່ານາງເທບອັບສອນປະມານຫ້າຮ້ອຍຕົນ ໄດ້ມີຄວາມຂວົນຂວາຍເພື່ອຈະຖວາຍບິນທະບາດແກ່ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະໄດ້ຫ້າມນາງເທບອັບສອນປະມານຫ້າຮ້ອຍຕົນເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ໃນເວລາເຊົ້າ ຊົງຄອງສະບົງ ຈີວອນ ແລະຖືບາດ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນກຸງຣາຊະຄຶ.

เตน โข ปน สมเยน สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส ปิณฺฑปาตํ ทาตุกาโม โหติ. เปสการวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา ตนฺตํ วินาติ. สุชา อสุรกญฺญา ตสรํ ปูเรติ. อถ โข อายสฺมา มหากสฺสโป ราชคเห สปทานํ ปิณฺฑาย จรมาโน เยน สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ ทูรโตว อาคจฺฉนฺตํ. ทิสฺวาน ฆรา นิกฺขมิตฺวา ปจฺจุคนฺตฺวา หตฺถโต ปตฺตํ คเหตฺวา ฆรํ ปวิสิตฺวา ฆฏิยา โอทนํ อุทฺธริตฺวา ปตฺตํ ปูเรตฺวา อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส อทาสิ. โส อโหสิ ปิณฺฑปาโต อเนกสูโป อเนกพฺยญฺชโน อเนกรสพฺยญฺชโน. อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส เอตทโหสิ – ‘‘โก นุ โข อยํ สตฺโต ยสฺสายํ เอวรูโป อิทฺธานุภาโว’’ติ[Pg.111]? อถ โข อายสฺมโต มหากสฺสปสฺส เอตทโหสิ – ‘‘สกฺโก โข อยํ เทวานมินฺโท’’ติ. อิติ วิทิตฺวา สกฺกํ เทวานมินฺทํ เอตทโวจ – ‘‘กตํ โข เต อิทํ, โกสิย; มา ปุนปิ เอวรูปมกาสี’’ติ. ‘‘อมฺหากมฺปิ, ภนฺเต กสฺสป, ปุญฺเญน อตฺโถ; อมฺหากมฺปิ ปุญฺเญน กรณีย’’นฺติ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ປາຖະໜາຈະຖວາຍບິນທະບາດແກ່ພຣະອາຍັສມາມະຫากັດສະປະ. ພຣະອົງຈຶ່ງເນລະມິດເພດເປັນຊ່າງຫູກ ແລ້ວຕ່ຳແຜ່ນຢູ່. ນາງສຸຊາດາອະສຸຣະກັນຍາກໍກໍຫຼອດດ້າຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະ ເມື່ອທ່ຽວບິນທະບາດໄປຕາມລຳດັບເຮືອນໃນກຸງຣາຊະຄຶ ໄດ້ເຂົ້າໄປໃກ້ບ່ອນຢູ່ຂອງທ້າວສັກກະຈອມເທບ. ທ້າວສັກກະຈອມເທບໄດ້ເຫັນພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະສະເດັດມາແຕ່ໄກ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງອອກຈາກເຮືອນ ຕ້ອນຮັບ ຮັບບາດຈາກພຣະຫັດ ແລ້ວເຂົ້າໄປໃນເຮືອນ ຕັກເຂົ້າສຸກຈາກໝໍ້ ຈົນເຕັມບາດ ແລ້ວຖວາຍແກ່ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະ. ບິນທະບາດນັ້ນມີແກງຫຼາຍຢ່າງ ມີກັບເຂົ້າຫຼາຍຢ່າງ ແລະມີລົດຊາດປະນີດຫຼາຍຢ່າງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສັດຜູ້ນີ້ແມ່ນໃຜໜໍ ທີ່ມີອິດທິຣິດອານຸພາບເຖິງພຽງນີ້?" ຕໍ່ມາ ພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຜູ້ນີ້ແມ່ນທ້າວສັກກະຈອມເທບແທ້ໆ." ຄັ້ນຊາບວ່າເປັນທ້າວສັກກະຈອມເທບແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ: "ໂກສິຍະ ທ່ານໄດ້ເຮັດສິ່ງນີ້ແລ້ວ ຢ່າໄດ້ເຮັດສິ່ງນີ້ອີກເລີຍ." "ຂ້າແຕ່ພຣະມະຫາກັດສະປະຜູ້ຈະເລີນ ແມ້ນພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍຕ້ອງການບຸນ ແມ້ນພວກຂ້າພະເຈົ້າກໍມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດດ້ວຍບຸນ" ດັ່ງນີ້.

อถ โข สกฺโก เทวานมินฺโท อายสฺมนฺตํ มหากสฺสปํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ติกฺขตฺตุํ อุทานํ อุทาเนสิ – ‘‘อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ!! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิต’’นฺติ!!! อสฺโสสิ โข ภควา ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย สกฺกสฺส เทวานมินฺทสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ติกฺขตฺตุํ อุทานํ อุทาเนนฺตสฺส – ‘‘อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิตํ!! อโห ทานํ ปรมทานํ กสฺสเป สุปฺปติฏฺฐิต’’นฺติ!!!

ຄັ້ງນັ້ນ ທ້າວສັກກະຈອມເທບ ຊົງອະພິວາດພຣະອາຍັສມາມະຫາກັດສະປະ ຊົງເຮັດປະທັກສິນ ແລ້ວເຫາະຂຶ້ນສູ່ເວຫາ ໃນອາກາດກາງຫາວ ຊົງເປັ່ງອຸທານຂຶ້ນສາມຄັ້ງວ່າ: "ໂອ້! ທານອັນຍອດຢ້ຽມ ຕັ້ງຢູ່ດີແລ້ວໃນພຣະກັດສະປະ! ໂອ້! ທານອັນຍອດຢ້ຽມ ຕັ້ງຢູ່ດີແລ້ວໃນພຣະກັດສະປະ! ໂອ້! ທານອັນຍອດຢ້ຽມ ຕັ້ງຢູ່ດີແລ້ວໃນພຣະກັດສະປະ!" ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະດັບສຽງທ້າວສັກກະຈອມເທບ ຜູ້ເຫາະຂຶ້ນສູ່ເວຫາ ໃນອາກາດກາງຫາວ ເປັ່ງອຸທານຂຶ້ນສາມຄັ້ງວ່າ: "ໂອ້! ທານອັນຍອດຢ້ຽມ ຕັ້ງຢູ່ດີແລ້ວໃນພຣະກັດສະປະ! ໂອ້! ທານອັນຍອດຢ້ຽມ ຕັ້ງຢູ່ດີແລ້ວໃນພຣະກັດສະປະ! ໂອ້! ທານອັນຍອດຢ້ຽມ ຕັ້ງຢູ່ດີແລ້ວໃນພຣະກັດສະປະ!" ດ້ວຍທິບພະຍະໂສຕະທາດ ອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງໂສຕະຂອງມະນຸດສາມັນ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ปิณฺฑปาติกสฺส ภิกฺขุโน,อตฺตภรสฺส อนญฺญโปสิโน;

เทวา ปิหยนฺติ ตาทิโน,อุปสนฺตสฺส สทา สตีมโต’’ติ. สตฺตมํ;

"ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຮັກໃຄ່ພິກຂຸຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ ຜູ້ລ້ຽງຕົນເອງ ບໍ່ລ້ຽງຜູ້ນຶ່ນ ຜູ້ຄົງທີ່ ຜູ້ສະຫງົບລະງັບ ແລະມີສະຕິຢູ່ສະເໝີ" ດັ່ງນີ້. (ສູດທີ ເຈັດ)

๘. ปิณฺฑปาติกสุตฺตํ

໘. ປິນທະປາຕິກະສູດ

๒๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ กเรริมณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ –

໒໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດກຸງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ເມື່ອພິກຂຸຫຼາຍຮູບກັບຈາກບິນທະບາດ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂຮງກົມກະລີຣິ ໄດ້ມີອັນຕະຣາກະຖາເກີດຂຶ້ນດັ່ງນີ້:

‘‘ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก โสเตน สทฺเท โสตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ฆาเนน [Pg.112] คนฺเธ ฆายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ชิวฺหาย รเส สายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ. ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ปิณฺฑาย จรติ. หนฺทาวุโส, มยมฺปิ ปิณฺฑปาติกา โหม. มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก โสเตน สทฺเท โสตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก ฆาเนน คนฺเธ ฆายิตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก ชิวฺหาย รเส สายิตุํ, มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ; มยมฺปิ สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ปิณฺฑาย จริสฺสามา’’ติ. อยญฺจรหิ เตสํ ภิกฺขูนํ อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา.

"ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ ເມື່ອທ່ຽວບິນທະບາດ ຍ່ອມໄດ້ເຫັນຮູບອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຈັກຂຸຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ຟັງສຽງອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍໂສຕະຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ດົມກິ່ນອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຄານະຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ລິ້ມລົດອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຊິວຫາຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍກາຍຕາມກາລະເວລາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ອ່ອນນ້ອມ ແລ້ວທ່ຽວບິນທະບາດ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ມາເຖີດ ພວກເຮົາກໍຈົ່ງເປັນຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດເຖີດ. ພວກເຮົາກໍຈັກໄດ້ເຫັນຮູບອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຈັກຂຸຕາມກາລະເວລາ, ພວກເຮົາກໍຈັກໄດ້ຟັງສຽງອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍໂສຕະຕາມກາລະເວລາ, ພວກເຮົາກໍຈັກໄດ້ດົມກິ່ນອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຄານະຕາມກາລະເວລາ, ພວກເຮົາກໍຈັກໄດ້ລິ້ມລົດອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຊິວຫາຕາມກາລະເວລາ, ພວກເຮົາກໍຈັກໄດ້ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍກາຍຕາມກາລະເວລາ; ພວກເຮົາກໍຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ອ່ອນນ້ອມ ແລ້ວທ່ຽວບິນທະບາດ." ການສົນທະນາໃນລະຫວ່າງຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍັງບໍ່ທັນຈົບລົງເທື່ອ.

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน กเรริมณฺฑลมาโฬ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กาย นุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງໂຮງກົມກະລີຣິ, ຄັ້ນສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີນັ່ງປະຊຸມກັນດ້ວຍເລື່ອງຫຍັງໃນເວລານີ້, ແລະການສົນທະນາໃນລະຫວ່າງເລື່ອງໃດຂອງພວກເທີທີ່ຍັງຄ້າງຄາຢູ່?"

‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ กเรริมณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ –

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນທີ່ນີ້ ເມື່ອພວກຂ້າພະເຈົ້າກັບຈາກບິນທະບາດ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂຮງກົມກະລີຣິນີ້ ໄດ້ມີອັນຕະຣາກະຖາເກີດຂຶ້ນດັ່ງນີ້:

‘ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ ปิณฺฑาย จรนฺโต ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก โสเตน สทฺเท โสตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ฆาเนน คนฺเธ ฆายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก ชิวฺหาย รเส สายิตุํ, ลภติ กาเลน กาลํ มนาปิเก กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ. ปิณฺฑปาติโก, อาวุโส, ภิกฺขุ สกฺกโต ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ปิณฺฑาย จรติ. หนฺทาวุโส, มยมฺปิ ปิณฺฑปาติกา โหม. มยมฺปิ ลจฺฉาม กาเลน กาลํ มนาปิเก จกฺขุนา รูเป ปสฺสิตุํ…เป… กาเยน โผฏฺฐพฺเพ ผุสิตุํ. มยมฺปิ สกฺกตา ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ปิณฺฑาย จริสฺสามา’ติ. อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

"'ພິກຂຸຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ ເມື່ອທ່ຽວບິນທະບາດ ຍ່ອມໄດ້ເຫັນຮູບອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຈັກຂຸຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ຟັງສຽງອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍໂສຕະຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ດົມກິ່ນອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຄານະຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ລິ້ມລົດອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຊິວຫາຕາມກາລະເວລາ, ຍ່ອມໄດ້ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍກາຍຕາມກາລະເວລາ. ພິກຂຸຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ອ່ອນນ້ອມ ແລ້ວທ່ຽວບິນທະບາດ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ມາເຖີດ ພວກເຮົາກໍຈົ່ງເປັນຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດເຖີດ. ພວກເຮົາກໍຈັກໄດ້ເຫັນຮູບອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍຈັກຂຸຕາມກາລະເວລາ...ເປ... ຖືກຕ້ອງໂຜດຖັບພະອັນເພິ່ງພໍໃຈດ້ວຍກາຍຕາມກາລະເວລາ; ພວກເຮົາກໍຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ອ່ອນນ້ອມ ແລ້ວທ່ຽວບິນທະບາດ.' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ນີ້ແລເປັນການສົນທະນາໃນລະຫວ່າງຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າທີ່ຍັງຄ້າງຄາຢູ່, ພໍດີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດມາເຖິງ."

‘‘น [Pg.113] ขฺเวตํ, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ ยํ ตุมฺเห เอวรูปึ กถํ กเถยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, ภิกฺขเว, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว’’ติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ພວກເທີຜູ້ເປັນກຸນລະບຸດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍສັດທາ ຈະມາເວົ້າລົມກັນດ້ວຍເລື່ອງເຫັນປານນີ້ ນັ້ນບໍ່ສົມຄວນແກ່ພວກເທີເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອພວກເທີປະຊຸມກັນ ກິດສອງປະการທີ່ຄວນເຮັດ ຄື: ການກ່າວທຳມະກະຖา ຫຼື ການນັ່ງສະຫງົບນິ້ງຢ່າງພຣະອະລິຍະ" ດັ່ງນີ້.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ปิณฺฑปาติกสฺส ภิกฺขุโน,อตฺตภรสฺส อนญฺญโปสิโน;

เทวา ปิหยนฺติ ตาทิโน,โน เจ สทฺทสิโลกนิสฺสิโต’’ติ. อฏฺฐมํ;

"ເທວະດາທັງຫຼາຍ ຍ່ອມຮັກໃຄ່ພິກຂຸຜູ້ທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ ຜູ້ລ້ຽງຕົນເອງ ບໍ່ລ້ຽງຜູ້ນຶ່ນ ຜູ້ຄົງທີ່ ຫາກພິກຂຸນັ້ນບໍ່ອາໄສຄຳສັນເສີນ ແລະຊື່ສຽງ" ດັ່ງນີ້. (ສູດທີ ແປດ)

๙. สิปฺปสุตฺตํ

໙. ສິບບະສູດ

๒๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โก นุ โข, อาวุโส, สิปฺปํ ชานาติ? โก กึ สิปฺปํ สิกฺขิ? กตรํ สิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ?

໒໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອะນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດກຸງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ເມື່ອພິກຂຸຫຼາຍຮູບກັບຈາກບິນທະບາດ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານແລ້ວ ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ທີ່ໂຮງກົມ ໄດ້ມີອັນຕະຣາກະຖາເກີດຂຶ້ນດັ່ງນີ້: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ໃຜໜໍຮູ້ສິລະປະສາດ? ໃຜຮຽນສິລະປະສາດຫຍັງ? ໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ ສິລະປະສາດໃດປະເສີດທີ່ສຸດ?"

ตตฺเถกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘หตฺถิสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘อสฺสสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘รถสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘ธนุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘ถรุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘มุทฺทาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘คณนาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘สงฺขานสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘เลขาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘กาเวยฺยสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘โลกายตสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘‘ขตฺตวิชฺชาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’’นฺติ. อยญฺจรหิ เตสํ ภิกฺขูนํ อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา.

ໃນບັນດາພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການບັງຄັບຊ້າງ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການບັງຄັບມ້າ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະการບັງຄັບລົດ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການຍິງທະນູ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການໃຊ້ດາບ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການນັບດ້ວຍຂໍ້ນິ້ວມື ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການຄຳນວນ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການຄິດໄລ່ເລກ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການຂຽນໜັງສື ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະການແຕ່ງກາບກອນ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະໂລກາຍະຕະ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ບາງຮູບກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ສິລະປະຂັດຕະວິຊາ ປະເສີດທີ່ສຸດໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ." ການສົນທະນາໃນລະຫວ່າງຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນຍັງບໍ່ທັນຈົບລົງເທື່ອ.

อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน มณฺฑลมาโฬ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช [Pg.114] โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘กาย นุตฺถ, ภิกฺขเว, เอตรหิ กถาย สนฺนิสินฺนา, กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตา’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງໂຮງກົມ, ຄັ້ນສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພากເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີນັ່ງປະຊຸມກັນດ້ວຍເລື່ອງຫຍັງໃນເວລານີ້, ແລະການສົນທະນາໃນລະຫວ່າງເລື່ອງໃດຂອງພວກເທີທີ່ຍັງຄ້າງຄາຢູ່?"

‘‘อิธ, ภนฺเต, อมฺหากํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ มณฺฑลมาเฬ สนฺนิสินฺนานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘โก นุ โข, อาวุโส, สิปฺปํ ชานาติ? โก กึ สิปฺปํ สิกฺขิ? กตรํ สิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ?

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອພວກຂ້ານ້ອຍກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງອາຫານ ແລ້ວມາຮ່ວມປະຊຸມນັ່ງກັນຢູ່ທີ່ໂຮງກົມ (ມົນທົນມາລາ), ໄດ້ມີອັນຕະຣາກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳທີ່ສົນທະນາກັນໃນລະຫວ່າງນັ້ນ) ບັງເກີດຂຶ້ນວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃຜໜໍຮູ້ສິລະປະສາດ? ໃຜຮຽນສິລະປະສາດອັນໃດ? ໃນບັນດາສິລະປະສາດທັງຫຼາຍ, ສິລະປະສາດອັນໃດປະເສີດທີ່ສຸດ?'"

‘‘ตตฺเถกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘หตฺถิสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ. เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘อสฺสสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘รถสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘ธนุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘ถรุสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ, เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘มุทฺทาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘คณนาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘สงฺขานสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘เลขาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘กาเวยฺยสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘โลกายตสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ; เอกจฺเจ เอวมาหํสุ – ‘ขตฺตวิชฺชาสิปฺปํ สิปฺปานํ อคฺค’นฺติ. อยํ โข โน, ภนฺเต, อนฺตรากถา โหติ วิปฺปกตา, อถ ภควา อนุปฺปตฺโต’’ติ.

"ໃນບັນດາພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ, ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການຂີ່ຊ້າງ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການຂີ່ມ້າ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການຂີ່ລົດມ້າ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການຍິງທະນູ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການໃຊ້ດາບ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການນັບດ້ວຍຂໍ້ນິ້ວມື ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາຄຳນວນ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການຄິດໄລ່ເລກ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການຂຽນໜັງສື ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາການແຕ່ງກາບກອນ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາໂລກາຍະຕະ ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ', ບາງຮູບກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຊາລັດຖະສາດ (ຫຼື ວິຊາການປົກຄອງ) ເປັນເລີດກວ່າສິລະປະທັງຫຼາຍ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນຕະຣາກະຖາຂອງພວກຂ້ານ້ອຍນີ້ຍັງບໍ່ທັນຈົບລົງເທື່ອ, ພໍດີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍສະເດັດມາຮອດ."

‘‘น ขฺเวตํ, ภิกฺขเว, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ ยํ ตุมฺเห เอวรูปึ กถํ กเถยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, ภิกฺขเว, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว’’ติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ພວກເທີຜູ້ເປັນກຸນລະບຸດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍສັດທາ ແລ້ວມາສົນທະນາກັນດ້ວຍຖ້ອຍຄຳເຫັນປານນີ້ ນັ້ນບໍ່ສົມຄວນແກ່ພວກເທີເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພວກເທີມາປະຊຸມກັນ, ສິ່ງທີ່ຄວນເຮັດມີຢູ່ສອງປະການ ຄື: ການກ່າວທຳມະກະຖາ ຫຼື ການນັ່ງສະຫງົບສະຫງ່ຽມຢ່າງພຣະອະລິຍະ."

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อสิปฺปชีวี ลหุ อตฺถกาโม,ยตินฺทฺริโย สพฺพธิ วิปฺปมุตฺโต;

อโนกสารี อมโม นิราโส,หิตฺวา มานํ เอกจโร ส ภิกฺขู’’ติ. นวมํ;

"ຜູ້ໃດບໍ່ລ້ຽງຊີບດ້ວຍສິລະປະສາດ, ເປັນຜູ້ເບົາກາຍເບົາໃຈ, ມຸ່ງຫວັງປະໂຫຍດ, ສຳລວມອິນシー, ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໃນທຸກສະຖານທີ່, ບໍ່ມີເຮືອນໃຫ້ອາໄລ, ບໍ່ມີຄວາມຖືວ່າເປັນຂອງຕົນ, ບໍ່ມີຄວາມຫວັງ, ລະມານະໄດ້ແລ້ວ, ທ່ຽວໄປຜູ້ດຽວ, ຜູ້ນັ້ນແລ້ວຊື່ວ່າເປັນພິກຂຸ." (ຈົບສູດທີ 9)

๑๐. โลกสุตฺตํ

໑໐. ໂລກະສູດ

๓๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ. เตน โข ปน สมเยน [Pg.115] ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน โหติ วิมุตฺติสุขปฏิสํเวที.

໓໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເມື່ອຊົງຕັດສະຮູ້ໃໝ່ໆ ປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນສີມະຫາໂພ ໃກ້ຝັ່ງແມ່ນ້ຳເນຣັນຊະຣາ ໃນຕຳບົນອຸຣຸເວລາ. ກໍໃນສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງສະມາທິດ້ວຍບັນລັງດຽວຕະຫຼອດເຈັດວັນ ຊົງສະເຫວີຍວິມຸດຕິສຸກຢູ່.

อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา พุทฺธจกฺขุนา โลกํ โวโลเกสิ. อทฺทสา โข ภควา พุทฺธจกฺขุนา โวโลเกนฺโต สตฺเต อเนเกหิ สนฺตาเปหิ สนฺตปฺปมาเน, อเนเกหิ จ ปริฬาเหหิ ปริฑยฺหมาเน – ราคเชหิปิ, โทสเชหิปิ, โมหเชหิปิ.

ລຳດັບນັ້ນ ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນນັ້ນໄປ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອອກຈາກສະມາທິນັ້ນ ແລ້ວຊົງກວດເບິ່ງໂລກດ້ວຍພຸດທະຈັກຂຸ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເມື່ອຊົງກວດເບິ່ງໂລກດ້ວຍພຸດທະຈັກຂຸ ກໍໄດ້ຊົງເຫັນໝູ່ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເດືອດຮ້ອນຢູ່ດ້ວຍຄວາມເດືອດຮ້ອນຫຼາຍປະການ ແລະ ຖືກແຜດເຜົາຢູ່ດ້ວຍຄວາມຮ້ອນຮົນຫຼາຍປະການ ທີ່ເກີດຈາກລາຄະແດ່, ເກີດຈາກໂທສະແດ່, ເກີດຈາກໂມຫະແດ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อยํ โลโก สนฺตาปชาโต,ผสฺสปเรโต โรคํ วทติ อตฺตโต;

เยน เยน หิ มญฺญติ,ตโต ตํ โหติ อญฺญถา.

"ໂລກນີ້ເກີດຄວາມເດືອດຮ້ອນແລ້ວ, ຖືກຜັດສະກະທົບກະທັ່ງແລ້ວ, ຈຶ່ງກ່າວເຖິງໂລກໄພວ່າເປັນຕົວຕົນ; ເພາະວ່າເຂົາສຳຄັນດ້ວຍປະການໃດໆ, ສິ່ງນັ້ນຍ່ອມແປຜັນໄປເປັນຢ່າງອື່ນຈາກທີ່ເຂົາສຳຄັນນັ້ນ."

‘‘อญฺญถาภาวี ภวสตฺโต โลโก,ภวปเรโต ภวเมวาภินนฺทติ;

ยทภินนฺทติ ตํ ภยํ,ยสฺส ภายติ ตํ ทุกฺขํ;

ภววิปฺปหานาย โข ปนิทํ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ’’.

"ໂລກຜູ້ຂ້ອງຢູ່ໃນພົບ, ມີຄວາມແປຜັນໄປເປັນຢ່າງອື່ນ, ຖືກພົບຄອບງຳແລ້ວ, ກໍຍັງຍິນດີຍິ່ງໃນພົບນັ້ນເອງ; ສິ່ງໃດທີ່ເຂົາຍິນດີ, ສິ່ງນັ້ນເປັນໄພ; ສິ່ງໃດທີ່ເຂົາຢ້ານກົວ, ສິ່ງນັ້ນເປັນທຸກ; ກໍການປະພຶດພຣົມມະຈັນນີ້ ແມ່ນເພື່ອລະພົບໂດຍແທ້."

‘‘‘เย หิ เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา ภเวน ภวสฺส วิปฺปโมกฺขมาหํสุ, สพฺเพ เต อวิปฺปมุตฺตา ภวสฺมา’ติ วทามิ. ‘เย วา ปน เกจิ สมณา วา พฺราหฺมณา วา วิภเวน ภวสฺส นิสฺสรณมาหํสุ, สพฺเพ เต อนิสฺสฏา ภวสฺมา’ติ วทามิ.

"ສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ກ່າວຄວາມຫຼຸດພົ້ນຈາກພົບດ້ວຍພົບ, ເຮົາກ່າວວ່າ ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍັງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໄປຈາກພົບເລີຍ. ຫຼືສະມະນະຫຼືພຣາມເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ກ່າວຄວາມສະຫຼັດອອກຈາກພົບດ້ວຍວິພົບ, ເຮົາກ່າວວ່າ ສະມະນະຫຼືພຣາມທັງໝົດນັ້ນ ຍັງສະຫຼັດອອກຈາກພົບບໍ່ໄດ້ເລີຍ."

‘‘อุปธิญฺหิ ปฏิจฺจ ทุกฺขมิทํ สมฺโภติ, สพฺพุปาทานกฺขยา นตฺถิ ทุกฺขสฺส สมฺภโว. โลกมิมํ ปสฺส; ปุถู อวิชฺชาย ปเรตา ภูตา ภูตรตา อปริมุตฺตา; เย หิ เกจิ ภวา สพฺพธิ สพฺพตฺถตาย สพฺเพ เต ภวา อนิจฺจา ทุกฺขา วิปริณามธมฺมา’’ติ.

"ເພາະອາໄສອຸປະທິ ທຸກນີ້ຈຶ່ງບັງເກີດຂຶ້ນ, ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອຸປາດານທັງປວງ ຄວາມບັງເກີດຂຶ້ນແຫ່ງທຸກຈຶ່ງບໍ່ມີ. ຈົ່ງເບິ່ງໂລກນີ້ເຖີດ; ໝູ່ສັດເປັນອັນມາກ ຖືກອະວິຊາຄອບງຳແລ້ວ, ຍິນດີໃນສັດທີ່ເກີດແລ້ວ, ຈຶ່ງບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໄປໄດ້; ພົບທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ໃນທຸກສະຖານທີ່ ໂດຍປະການທັງປວງ, ພົບທັງໝົດນັ້ນບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ມີຄວາມແປຜັນໄປເປັນທຳມະດາ."

‘‘เอวเมตํ [Pg.116] ยถาภูตํ, สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสโต;

ภวตณฺหา ปหียติ, วิภวํ นาภินนฺทติ.

"ເມື່ອບຸກຄົນເຫັນສິ່ງນັ້ນຕາມຄວາມເປັນຈິງ ດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບຢ່າງນີ້; ຍ່ອມລະພະວະຕັນຫາໄດ້ ແລະ ບໍ່ຍິນດີໃນວິພົບ."

‘‘สพฺพโส ตณฺหานํ ขยา,อเสสวิราคนิโรโธ นิพฺพานํ;

ตสฺส นิพฺพุตสฺส ภิกฺขุโน,อนุปาทา ปุนพฺภโว น โหติ;

อภิภูโต มาโร วิชิตสงฺคาโม,อุปจฺจคา สพฺพภวานิ ตาที’’ติ. ทสมํ;

"ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາທັງຫຼາຍໂດຍປະການທັງປວງ, ຄວາມດັບສະໜິດເພາະຄວາມສຳຮອກกິເລດບໍ່ມີເຫຼືອ ຄືນິບພານ; ພົບໃໝ່ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພິກຂຸຮູບນັ້ນ ຜູ້ດັບກິເລດແລ້ວ ບໍ່ມີຄວາມຍຶດໝັ້ນ; ພຣະອະຣະຫັນຜູ້ຄົງທີ່ນັ້ນ ຊະນະມານແລ້ວ, ມີສົງຄາມອັນຊະນະແລ້ວ, ຍ່ອມກ້າວລ່ວງພົບທັງປວງໄດ້." (ຈົບສູດທີ 10)

นนฺทวคฺโค ตติโย นิฏฺฐิโต.

ນັນທະວັກ ທີ 3 ຈົບແລ້ວ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

กมฺมํ นนฺโท ยโสโช จ, สาริปุตฺโต จ โกลิโต;

ปิลินฺโท กสฺสโป ปิณฺโฑ, สิปฺปํ โลเกน เต ทสาติ.

ກັມມະສູດ, ນັນທະສູດ, ຍະໂສຊະສູດ, ສາຣີປຸດຕະສູດ, ໂກລິຕະສູດ, ປິລິນທະວັດສະສູດ, ກັດສະປະສູດ, ປິ່ນທະປາຕິກະສູດ, ສິບປະສູດ ແລະ ໂລກະສູດ ລວມເປັນ 10 ສູດ ດັ່ງນີ້ແລ.

๔. เมฆิยวคฺโค

໔. ເມຄິຍະວັກ

๑. เมฆิยสุตฺตํ

໑. ເມຄິຍະສູດ

๓๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา จาลิกายํ วิหรติ จาลิเก ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา เมฆิโย ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตุ’’นฺติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

໓໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ຈາລິກາບັນພົດ ໃກ້ເມືອງຈາລິກາ. ກໍໃນສະໄໝນັ້ນ ທ່ານພຣະເມຄິຍະເປັນອຸປັດຖາກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະເມຄິຍະເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ຢືນຢູ່ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະເມຄິຍະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍປາດຖະໜາຈະເຂົ້າໄປບິນທະບາດທີ່ບ້ານຊັນຕຸ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ເມຄິຍະ, ເທີຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີດ.'

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา [Pg.117] โข อายสฺมา เมฆิโย กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ มนุญฺญํ รมณียํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ มนุญฺญํ รมณียํ. อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເວລາເຊົ້າ ທ່ານພຣະເມຄິຍະນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລ້ວ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຊັນຕຸ. ເມື່ອທ່ຽວບິນທະບາດໃນບ້ານຊັນຕຸແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງອາຫານ ແລ້ວເຂົ້າໄປຍັງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ. ເມື່ອທ່ານພຣະເມຄິຍະກຳລັງເດີນຈົງກົມທ່ຽວພັກຜ່ອນຢູ່ຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ ກໍໄດ້ເຫັນປ່າໝາກມ່ວງອັນເປັນທີ່ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ໜ້າຮັກ, ໜ້າເພີດເພີນໃຈ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ເປັນທີ່ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ໜ້າຮັກ, ໜ້າເພີດເພີນໃຈແທ້ໆໜໍ. ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ສົມຄວນແກ່ກຸນລະບຸດຜູ້ຕ້ອງການຄວາມເພຍເພື່ອບຳເພັນພຽນແທ້ໆ. ຖ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ, ເຮົາກໍຈະມາສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ເພື່ອບຳເພັນພຽນ.'

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະເມຄິຍະເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະເມຄິຍະໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมึ. อทฺทสํ โข อหํ, ภนฺเต, กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ มนุญฺญํ รมณียํ. ทิสฺวาน เม เอตทโหสิ – ‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ มนุญฺญํ รมณียํ. อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’ติ. สเจ มํ, ภนฺเต, ภควา อนุชานาติ, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມື້ນີ້ເວລາເຊົ້າ ຂ້ານ້ອຍນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລ້ວ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຊັນຕຸ. ເມື່ອທ່ຽວບິນທະບາດໃນບ້ານຊັນຕຸແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາຫຼັງອາຫານ ແລ້ວເຂົ້າໄປຍັງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍກຳລັງເດີນຈົງກົມທ່ຽວພັກຜ່ອນຢູ່ຕາມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ ກໍໄດ້ເຫັນປ່າໝາກມ່ວງອັນເປັນທີ່ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ໜ້າຮັກ, ໜ້າເພີດເພີນໃຈ. ເມື່ອເຫັນແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ເປັນທີ່ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ, ໜ້າຮັກ, ໜ້າເພີດເພີນໃຈແທ້ໆໜໍ. ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ສົມຄວນແກ່ກຸນລະບຸດຜູ້ຕ້ອງການຄວາມເພຍເພື່ອບຳເພັນພຽນແທ້ໆ. ຖ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ, ເຮົາກໍຈະມາສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ເພື່ອບຳເພັນພຽນ.' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍກໍຈະໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນເພື່ອບຳເພັນພຽນ."

เอวํ วุตฺเต, ภควา อายสฺมนฺตํ เมฆิยํ เอตทโวจ – ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย, เอกกมฺหิ ตาว, ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

ເມື່ອທ່ານພຣະເມຄິຍະກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະເມຄິຍະດັ່ງນີ້ວ່າ: "ເມຄິຍະ, ຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ຕອນນີ້ເຮົາຍັງຢູ່ຜູ້ດຽວ, ຈົນກວ່າຈະມີພິກຂຸຮູບອື່ນມາຮອດ."

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส วา ปติจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปติจโย. สเจ มํ ภควา อนุชานาติ, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ทุติยมฺปิ โข [Pg.118] ภควา อายสฺมนฺตํ เมฆิยํ เอตทโวจ – ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย, เอกกมฺหิ ตาว, ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

ແມ້ຄັ້ງທີສອງ ທ່ານພຣະເມຄິຍະກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ແລະ ບໍ່ມີການສະສົມກິດທີ່ເຮັດແລ້ວ. ແຕ່ຂ້ານ້ອຍຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ແລະ ຍັງມີການສະສົມກິດທີ່ເຮັດແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍກໍຈະໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນເພື່ອບຳເພັນພຽນ." ແມ້ຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະເມຄິຍະດັ່ງນີ້ວ່າ: "ເມຄິຍະ, ຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ, ຕອນນີ້ເຮົາຍັງຢູ່ຜູ້ດຽວ, ຈົນກວ່າຈະມີພິກຂຸຮູບອື່ນມາຮອດ."

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส วา ปติจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปติจโย. สเจ มํ ภควา อนุชานาติ, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘ปธานนฺติ โข, เมฆิย, วทมานํ กินฺติ วเทยฺยาม? ยสฺสทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

... ແມ້ຄັ້ງທີສາມ ທ່ານພຣະເມຄິຍະກໍໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ແລະ ບໍ່ມີການສະສົມກິດທີ່ເຮັດແລ້ວ. ແຕ່ຂ້ານ້ອຍຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ແລະ ຍັງມີການສະສົມກິດທີ່ເຮັດແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຖ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍກໍຈະໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນເພື່ອບຳເພັນພຽນ." ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: "ເມຄິຍະ, ເມື່ອເທີກ່າວວ່າ 'ຈະໄປບຳເພັນພຽນ' ເຮົາຈະກ່າວຫ້າມຢ່າງໃດໄດ້? ເມຄິຍະ, ເທີຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີດ."

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน ตํ อมฺพวนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อมฺพวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ. อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก.

ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະເມຄິຍະລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວ ເຂົ້າໄປຍັງປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນ. ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນ ແລ້ວນັ່ງພັກຜ່ອນກາງເວັນຢູ່ທີ່ກົກໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອທ່ານພຣະເມຄິຍະພັກຜ່ອນຢູ່ໃນປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນ, ອະກຸສົນວິດຕົກອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຄອບງຳເປັນສ່ວນຫຼາຍ ຄື: ກາມະວິດຕົກ, ພະຍາປາດາວິດຕົກ, ວິຫິງສາວິດຕົກ.

อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา. อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกน’’.

ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະເມຄິຍະໄດ້ເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆໜໍ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆໜໍ! ພວກ ເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍສັດທາແທ້ໆ, ແຕ່ກໍຍັງຖືກອະກຸສົນວິດຕົກອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການນີ້ຄອບງຳຢູ່ ຄື: ກາມະວິດຕົກ, ພະຍາປາດາວິດຕົກ, ວິຫິງສາວິດຕົກ."

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา. อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ [Pg.119] วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกน’’’.

"ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້ານ້ອຍພັກຜ່ອນຢູ່ໃນປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນ, ອະກຸສົນວິດຕົກອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນຄອບງຳເປັນສ່ວນຫຼາຍ ຄື: ກາມະວິດຕົກ, ພະຍາປາດາວິດຕົກ, ວິຫິງສາວິດຕົກ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍນັ້ນໄດ້ເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆໜໍ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆໜໍ! ພວກ ເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍສັດທາແທ້ໆ, ແຕ່ກໍຍັງຖືກອະກຸສົນວິດຕົກອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການນີ້ຄອບງຳຢູ່ ຄື: ກາມະວິດຕົກ, ພະຍາປາດາວິດຕົກ, ວິຫິງສາວິດຕົກ.'"

‘‘อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา ปญฺจ ธมฺมา ปริปากาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ?

"ເມຄິຍະ, ທຳ 5 ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ຍັງບໍ່ທັນແກ່ກ້າ. ທຳ 5 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່?"

‘‘อิธ, เมฆิย, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปฐโม ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

“ເມຄິຍະ! ໃນພະສາສະໜານີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ. ເມຄິຍະ! ທຳຂໍ້ທີໜຶ່ງນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແກ່ກ້າ.”

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ทุติโย ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

“ເມຄິຍະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສີລ ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນປາຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະລະແລະໂຄຈະລະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍມີປະມານນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. ເມຄິຍະ! ທຳຂໍ້ທີສອງນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປเพื่อຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແກ່ກ້າ.”

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา, สนฺตุฏฺฐิกถา, ปวิเวกกถา, อสํสคฺคกถา, วีริยารมฺภกถา, สีลกถา, สมาธิกถา, ปญฺญากถา, วิมุตฺติกถา, วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา; เอวรูปาย กถาย นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อปริปากาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ตติโย ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

“ເມຄິຍະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ວາຈາໃດທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍສ່ວນດຽວ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບ ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້ ເພື່ອພະນິພານ, ຄື: ອັບປິດສະກະຖາ, ສັນຕຸດຖິກະຖາ, ປະວິເວກະຖາ, ອະສັງສັກຄະກະຖາ, ວິຣິຍາຣັມພະກະຖາ, ສີລະກະຖາ, ສະມາທິກະຖາ, ປັນຍາກະຖາ, ວິມຸດຕິກະຖາ, ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະກະຖາ; ພິກຂຸເປັນຜູ້ໄດ້ວາຈາທີ່ມີລັກສະນະເຊັ່ນນີ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ. ເມຄິຍະ! ທຳຂໍ້ທີສາມນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອความແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແກ່ກ້າ.”

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ, อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ จตุตฺโถ ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ.

“ເມຄິຍະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທຳ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທຳ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸລະໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ເມຄິຍະ! ທຳຂໍ້ທີສີ່ນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແກ່ກ້າ.”

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปญฺจโม ธมฺโม ปริปากาย สํวตฺตติ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อิเม ปญฺจ ธมฺมา ปริปากาย สํวตฺตนฺติ.

“ເມຄິຍະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊຳແລກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ເມຄິຍະ! ທຳຂໍ້ທີຫ້ານີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແກ່ກ້າ. ເມຄິຍະ! ທຳ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນແກ່ກ້າ.”

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ[Pg.120], เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ สีลวา ภวิสฺสติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหริสฺสติ, อาจารโคจรสมฺปนฺโน, อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขิสฺสติ สิกฺขาปเทสุ.

“ເມຄິຍະ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ ພຶງຫວັງສິ່ງນີ້ໄດ້ ຄື ຈັກເປັນຜູ້ມີສີລ ສຳລວມແລ້ວດ້ວຍການສຳລວມໃນປາຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະລະແລະໂຄຈະລະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດທັງຫຼາຍມີປະມານນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ.”

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา เอกนฺตนิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย อุปสมาย อภิญฺญาย สมฺโพธาย นิพฺพานาย สํวตฺตติ, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา, สนฺตุฏฺฐิกถา, ปวิเวกกถา, อสํสคฺคกถา, วีริยารมฺภกถา, สีลกถา, สมาธิกถา, ปญฺญากถา, วิมุตฺติกถา, วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา; เอวรูปาย กถาย นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

“ເມຄິຍະ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ ພຶງຫວັງສິ່ງນີ້ໄດ້ ຄື ຈັກເປັນຜູ້ໄດ້ວາຈາທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເບື່ອໜ່າຍສ່ວນດຽວ ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ ເພື່ອຄວາມດັບ ເພື່ອຄວາມສະຫງົບ ເພື່ອຄວາມຮູ້ຍິ່ງ ເພື່ອຄວາມຕັດສະຮູ້ ເພື່ອພະນິພານ, ຄື: ອັບປິດສະກະຖາ, ສັນຕຸດຖິກະຖາ, ປະວິເвокະຖາ, ອະສັງສັກຄະກະຖາ, ວິຣິຍາຣັມພະກະຖາ, ສີລະກະຖາ, ສະມາທິກະຖາ, ປັນຍາກະຖາ, ວິມຸດຕິກະຖາ, ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະກະຖາ; ຈັກໄດ້ວາຈາທີ່ມີລັກສະນະເຊັ່ນນີ້ຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ.”

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ อารทฺธวีริโย วิหริสฺสติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

“ເມຄິຍະ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ ພຶງຫວັງສິ່ງນີ້ໄດ້ ຄື ຈັກເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທຳ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທຳ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸລະໃນกຸສົນທຳທັງຫຼາຍ.”

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส ยํ ปญฺญวา ภวิสฺสติ, อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา.

“ເມຄິຍະ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ ພຶງຫວັງສິ່ງນີ້ໄດ້ ຄື ຈັກເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊຳແລກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ.”

‘‘เตน จ ปน, เมฆิย, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร ธมฺมา อุตฺตริ ภาเวตพฺพา – อสุภา ภาเวตพฺพา ราคสฺส ปหานาย, เมตฺตา ภาเวตพฺพา พฺยาปาทสฺส ปหานาย, อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา วิตกฺกุปจฺเฉทาย, อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย. อนิจฺจสญฺญิโน หิ, เมฆิย, อนตฺตสญฺญา สณฺฐาติ, อนตฺตสญฺญี อสฺมิมานสมุคฺฆาตํ ปาปุณาติ ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิพฺพาน’’นฺติ.

“ເມຄິຍະ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ພຶງຈະເລີນທຳ ໔ ປະການໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປ ຄື: ພຶງຈະເລີນອະສຸພະ ເພື່ອລະລາຄະ, ພຶງຈະເລີນເມດຕາ ເພື່ອລະພະຍາບາດ, ພຶງຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ເພື່ອຕັດວິຕົກ, ພຶງຈະເລີນອະນິດຈະສັນຍາ ເພື່ອຖອນອັດສະມິມານະ. ເມຄິຍະ! ເພາະວ່າ ເມື່ອມີອະນິດຈະສັນຍາ ອະນັດຕະສັນຍາຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ, ຜູ້ມີອະນັດຕະສັນຍາຍ່ອມເຖິງການຖອນອັດສະມິມານະ ບັນລຸພະນິພານໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ້ວ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ขุทฺทา [Pg.121] วิตกฺกา สุขุมา วิตกฺกา,อนุคตา มนโส อุปฺปิลาวา ;

เอเต อวิทฺวา มนโส วิตกฺเก,หุรา หุรํ ธาวติ ภนฺตจิตฺโต.

“ວິຕົກທັງຫຼາຍທີ່ເລັກນ້ອຍແລະລະອຽດ ທີ່ຕິດຕາມຈິດ ເຮັດໃຫ້ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ, ຜູ້ທີ່ບໍ່ຮູ້ເທົ່າທັນວິຕົກແຫ່ງຈິດເຫຼົ່ານີ້ ຍ່ອມມີຈິດກວ່າຍແກວ່ງ ແລ່ນໄປສູ່ອາລົມຕ່າງໆ.”

‘‘เอเต จ วิทฺวา มนโส วิตกฺเก,อาตาปิโย สํวรตี สตีมา;

อนุคเต มนโส อุปฺปิลาเว,อเสสเมเต ปชหาสิ พุทฺโธ’’ติ. ปฐมํ;

“ສ່ວນຜູ້ຮູ້ເທົ່າທັນວິຕົກແຫ່ງຈິດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ເຜົາກິເລດ ມີສະຕິ ສຳລວມລະວັງວິຕົກທີ່ຕິດຕາມຈິດ ເຮັດໃຫ້ຈິດຟຸ້ງຊ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ, ພະພຸດທະເຈົ້າ ຍ່ອມລະວິຕົກເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ທັງໝົດບໍ່ມີເຫຼືອ.” (ຈົບສູດທີໜຶ່ງ)

๒. อุทฺธตสุตฺตํ

໒. ອຸດທະຕະສູດ

๓๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา กุสินารายํ วิหรติ อุปวตฺตเน มลฺลานํ สาลวเน. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา ภิกฺขู ภควโต อวิทูเร อรญฺญกุฏิกายํ วิหรนฺติ อุทฺธตา อุนฺนฬา จปลา มุขรา วิกิณฺณวาจา มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชานา อสมาหิตา วิพฺภนฺตจิตฺตา ปากตินฺทฺริยา.

໓໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄມ້ຮັງ (ສາລະວັນ) ອັນເປັນທີ່ແວະພັກຂອງພວກມັលລະ ໃກ້ເມືອງກຸສິນາຣາ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບອາໄສຢູ່ໃນກຸຕິປ່າ ບໍ່ໄກຈາກພະຜູ້ມີພະພາກ ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ, ຖືຕົວ, ກະວົນກະວາຍ, ປາກຮ້າຍ, ເວົ້າຈາເພີ້ເຈີ້, ຫຼົງລືມສະຕິ, ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ, ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຈິດກວ່າຍແກວ່ງ, ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ.

อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล ภิกฺขู อวิทูเร อรญฺญกุฏิกายํ วิหรนฺเต อุทฺธเต อุนฺนเฬ จปเล มุขเร วิกิณฺณวาเจ มุฏฺฐสฺสติโน อสมฺปชาเน อสมาหิเต วิพฺภนฺตจิตฺเต ปากตินฺทฺริเย.

ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ທອດພະເນດເຫັນພິກຂຸຫຼາຍຮູບເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ອາໄສຢູ່ໃນກຸຕິປ່າບໍ່ໄກ ທີ່ເປັນຜູ້ຟຸ້ງຊ່ານ, ຖືຕົວ, ກະວົນກະວາຍ, ປາກຮ້າຍ, ເວົ້າຈາເພີ້ເຈີ້, ຫຼົງລືມສະຕິ, ບໍ່ມີສຳປະຊັນຍະ, ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ມີຈິດກວ່າຍແກວ່ງ, ບໍ່ສຳລວມອິນຊີ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อรกฺขิเตน กาเยน, มิจฺฉาทิฏฺฐิหเตน จ;

ถินมิทฺธา ภิภูเตน, วสํ มารสฺส คจฺฉติ.

“ບຸກຄົນຜູ້ມີກາຍບໍ່ໄດ້ຮັກສາ, ຖືກມິດສາທິຖິຄອບງຳ, ແລະຖືກຖີນມິດທະຂົ່ມເຫັງ ຍ່ອມຕົກຢູ່ໃນອຳນາດຂອງມານ.”

‘‘ตสฺมา รกฺขิตจิตฺตสฺส, สมฺมาสงฺกปฺปโคจโร;

สมฺมาทิฏฺฐิปุเรกฺขาโร, ญตฺวาน อุทยพฺพยํ;

ถีนมิทฺธาภิภู ภิกฺขุ, สพฺพา ทุคฺคติโย ชเห’’ติ. ทุติยํ;

“ເພາະເຫດນັ້ນ ພິກຂຸພຶງເປັນຜູ້ມີຈິດທີ່ຮັກສາແລ້ວ, ມີສຳມາສັງກັບປະເປັນໂຄຈອນ, ມີສຳມາທິຖິເປັນເບື້ອງຕົ້ນ, ຮູ້ແຈ້ງຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ, ຂົ່ມຖີນມິດທະໄດ້ແລ້ວ ພຶງລະທຸກຄະຕິທັງປວງ.” (ຈົບສູດທີສອງ)

๓. โคปาลกสุตฺตํ

໓. ໂຄປາລະກະສູດ

๓๓. เอวํ [Pg.122] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม เยน อญฺญตรํ รุกฺขมูลํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ.

໓໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດແວະອອກຈາກທາງ ເຂົ້າໄປຫາຮົ່ມໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້.

อถ โข อญฺญตโร โคปาลโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ โคปาลกํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ຄົນລ້ຽງງົວຄົນໜຶ່ງ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາດານ, ອາດຫານ, ແກ້ວກ້າ, ແລະລື່ນເລີງດ້ວຍທຳມະກະຖາ.

อถ โข โส โคปาลโก ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน. อถ โข โส โคปาลโก ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ.

ລຳດັບນັ້ນ ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນ ຜູ້ທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາດານ, ອາດຫານ, ແກ້ວກ້າ, ແລະລື່ນເລີງດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຊົງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້າພະອົງເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພັກຄືມື້ອື່ນເຖີດ’. ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຮັບໂດຍດຸສະນີພາບ. ຄັ້ງນັ້ນ ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນຊາບການຮັບນິມົນຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ.

อถ โข โส โคปาลโก ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปหูตํ อปฺโปทกปายสํ ปฏิยาทาเปตฺวา นวญฺจ สปฺปึ ภควโต กาลํ อาโรเจสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน ตสฺส โคปาลกสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข โส โคปาลโก พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ อปฺโปทกปายเสน นเวน จ สปฺปินา สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ. อถ โข โส โคปาลโก ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ตํ โคปาลกํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ. อถ โข อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต ตํ โคปาลกํ อญฺญตโร ปุริโส สีมนฺตริกาย ชีวิตา โวโรเปสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອຜ່ານພົ້ນລາຕີນັ້ນໄປ ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນໄດ້ຈັດແຈງຂ້ານົມຂຸ້ນອັນມີນ້ຳນ້ອຍ ແລະເນີຍໃສໃໝ່ເປັນອັນຫຼາຍໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປກາບທູນກຳນົດເວລາແດ່ພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເຖິງເວລາແລ້ວ ພັດຕາຫານສຳເລັດແລ້ວ’. ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກໃນເວລາເຊົ້າ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາເຮືອນຂອງຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນ, ຄັນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນໄດ້ນຳຂ້ານົມຂຸ້ນອັນມີນ້ຳນ້ອຍແລະເນີຍໃສໃໝ່ ມາຖວາຍແດ່ພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ. ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກສະເຫວີຍສຳເລັດແລ້ວ ຊົງວາງບາດແລະລ້າງພະຫັດແລ້ວ ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນຈຶ່ງຖືເອົາອາສະນະຕ່ຳແຫ່ງໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ເຫັນແຈ້ງ, ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາດານ, ອາດຫານ, ແກ້ວກ້າ, ແລະລື່ນເລີງດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ບຸລຸດຄົນໜຶ່ງໄດ້ປົງຊີວິດຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນໃນລະຫວ່າງເຂດແດນບ້ານ.

อถ [Pg.123] โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘เยน, ภนฺเต, โคปาลเกน อชฺช พุทฺธปฺปมุโข ภิกฺขุสงฺโฆ อปฺโปทกปายเสน นเวน จ สปฺปินา สหตฺถา สนฺตปฺปิโต สมฺปวาริโต โส กิร, ภนฺเต, โคปาลโก อญฺญตเรน ปุริเสน สีมนฺตริกาย ชีวิตา โวโรปิโต’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄົນລ້ຽງງົວຄົນໃດທີ່ໄດ້ຖວາຍຂ້ານົມຂຸ້ນອັນມີນ້ຳນ້ອຍແລະເນີຍໃສໃໝ່ ແດ່ພິກຂຸສົງມີພະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງໃນວັນນີ້, ໄດ້ຍິນວ່າ ຄົນລ້ຽງງົວນັ້ນຖືກບຸລຸດຄົນໜຶ່ງປົງຊີວິດເສຍແລ້ວໃນລະຫວ່າງເຂດແດນບ້ານ’.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວလານັ້ນວ່າ:

‘‘ทิโส ทิสํ ยํ ตํ กยิรา, เวรี วา ปน เวรินํ;

มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ, ปาปิโย นํ ตโต กเร’’ติ. ตติยํ;

“ໂຈນເຫັນໂຈນ ຫຼື ຄົນຈອງເວນເຫັນຄົນຈອງເວນ ພຶງເຮັດຄວາມຈິບຫາຍໃດໆໃຫ້ແກ່ກັນ, ຈິດທີ່ຕັ້ງໄວ້ຜິດ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ຜູ້ນັ້ນໄດ້ຮັບຄວາມຈິບຫາຍທີ່ຮ້າຍແຮງກວ່ານັ້ນ.” (ຈົບສູດທີສາມ)

๔. ยกฺขปหารสุตฺตํ

໔. ຍັກຂະປະຫາຣะສູດ

๓๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน กโปตกนฺทรายํ วิหรนฺติ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ชุณฺหาย รตฺติยา นโวโรปิเตหิ เกเสหิ อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ อญฺญตรํ สมาธึ สมาปชฺชิตฺวา.

໓໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ປ່າໄຜ່ (ເວລຸວັນ) ອັນເປັນທີ່ໃຫ້ເຫຍື່ອແກ່ກະແຕ ໃກ້ເມືອງຣາຊະຄຶ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພະສາຣີບຸດແລະພະມະຫາໂມກຄັນລານະອາໄສຢູ່ທີ່ຖ້ຳກະໂປຕະກັນທະຣາ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພະສາຣີບຸດມີຜົມທີ່ປົງໃໝ່ໆ ນັ່ງຢູ່ກາງແຈ້ງໃນຄືນເດືອນຫງາຍ ເຂົ້າສະມາທິຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງຢູ່.

เตน โข ปน สมเยน ทฺเว ยกฺขา สหายกา อุตฺตราย ทิสาย ทกฺขิณํ ทิสํ คจฺฉนฺติ เกนจิเทว กรณีเยน. อทฺทสํสุ โข เต ยกฺขา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ชุณฺหาย รตฺติยา นโวโรปิเตหิ เกเสหิ อพฺโภกาเส นิสินฺนํ. ทิสฺวาน เอโก ยกฺโข ทุติยํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ, สมฺม, อิมสฺส สมณสฺส สีเส ปหารํ ทาตุ’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, สมฺม, มา สมณํ อาสาเทสิ. อุฬาโร โส, สมฺม, สมโณ มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ.

ກໍສະໄໝນັ້ນ ຍັກສອງຕົນເປັນສະຫາຍກัน ເດີນທາງຈາກທິດເໜືອໄປທິດໃຕ້ດ້ວຍກິດຈະການບາງຢ່າງ. ຍັກເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ເຫັນພະສາຣີບຸດຜູ້ນັ່ງຢູ່ກາງແຈ້ງໃນຄືນເດືອນຫງາຍ ມີຜົມທີ່ປົງໃໝ່ໆ. ຄັນເຫັນແລ້ວ ຍັກຕົນໜຶ່ງໄດ້ເວົ້າກັບຍັກຕົນທີສອງວ່າ: ‘ແນ່ສະຫາຍ ເຮົາຢາກຈະຕີຫົວພະສະມະນະຮູບນີ້ເຫຼືອເກີນ’. ເມື່ອເວົ້າແນວນັ້ນ ຍັກຕົນທີສອງຈຶ່ງໄດ້ເວົ້າກັບຍັກຕົນນັ້ນວ່າ: ‘ຢ່າເລີຍສະຫາຍ ຢ່າໄປທຳຮ້າຍພະສະມະນະເລີຍ. ສະຫາຍເອີຍ ພະສະມະນະຮູບນັ້ນເປັນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ’.”

ทุติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ, สมฺม, อิมสฺส สมณสฺส สีเส ปหารํ ทาตุ’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, สมฺม, มา สมณํ อาสาเทสิ. อุฬาโร โส, สมฺม, สมโณ มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ. ตติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘ปฏิภาติ มํ, สมฺม, อิมสฺส สมณสฺส สีเส ปหารํ [Pg.124] ทาตุ’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ เอตทโวจ – ‘‘อลํ, สมฺม, มา สมณํ อาสาเทสิ. อุฬาโร โส, สมฺม, สมโณ มหิทฺธิโก มหานุภาโว’’ติ.

ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສອງ ຍັກນັ້ນກໍໄດ້ກ່າວກັບຍັກຜູ້ເປັນສະຫາຍນັ້ນວ່າ «ແນ່ສະຫາຍ, ເຮົາຢາກຈະຕີຫົວຂອງສະມະນະຮູບນີ້ເຫຼືອເກີນ». ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສອງ ຍັກຜູ້ເປັນສະຫາຍນັ້ນກໍໄດ້ກ່າວທ້ວງວ່າ «ຢ່າເລີຍ ສະຫາຍ, ຢ່າໄດ້ປະຫານສະມະນະເລີຍ. ສະມະນະຮູບນັ້ນ ເປັນຜູ້ປະເສີດ ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ນະ ສະຫາຍ». ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສາມ ຍັກນັ້ນກໍໄດ້ກ່າວກັບຍັກຜູ້ເປັນສະຫາຍນັ້ນວ່າ «ແນ່ສະຫາຍ, ເຮົາຢາກຈະຕີຫົວຂອງສະມະນະຮູບນີ້ເຫຼືອເກີນ». ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສາມ ຍັກຜູ້ເປັນສະຫາຍນັ້ນກໍໄດ້ກ່າວທ້ວງວ່າ «ຢ່າເລີຍ ສະຫາຍ, ຢ່າໄດ້ປະຫານສະມະນະເລີຍ. ສະມະນະຮູບນັ້ນ ເປັນຜູ້ປະເສີດ ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ ນະ ສະຫາຍ».

อถ โข โส ยกฺโข ตํ ยกฺขํ อนาทิยิตฺวา อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส สีเส ปหารํ อทาสิ. ตาว มหา ปหาโร อโหสิ, อปิ เตน ปหาเรน สตฺตรตนํ วา อฑฺฒฏฺฐมรตนํ วา นาคํ โอสาเทยฺย, มหนฺตํ วา ปพฺพตกูฏํ ปทาเลยฺย. อถ จ ปน โส ยกฺโข ‘ฑยฺหามิ ฑยฺหามี’ติ วตฺวา ตตฺเถว มหานิรยํ อปตาสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ຍັກນັ້ນບໍ່ເອົາໃຈໃສ່ຄຳຕັກເຕືອນຂອງຍັກຜູ້ເປັນສະຫາຍນັ້ນ ແລ້ວໄດ້ຟາດລົງທີ່ຫົວຂອງພຣະສາຣີບຸດເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸ. ການຟາດນັ້ນແຮງຫຼາຍ ຈົນວ່າດ້ວຍການຟາດນັ້ນ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ຊ້າງໃຫຍ່ທີ່ມີລຳຕົວສູງເຈັດສອກ ຫຼືແປດສອກຫຼົ້ມລົງໄດ້ ຫຼືອາດຈະເຮັດໃຫ້ຍອດພູເຂົາໃຫຍ່ແຕກທະລາຍໄດ້. ແຕ່ແລ້ວ ຍັກນັ້ນກໍຮ້ອງຂຶ້ນວ່າ «ເຮົາຮ້ອນເຫຼືອເກີນ ເຮົາຮ້ອນເຫຼືອເກີນ» ແລ້ວກໍຕົກລົງສູ່ມຫານະລົກໃນບ່ອນນັ້ນເອງ.

อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน เตน ยกฺเขน อายสฺมโต สาริปุตฺตตฺเถรสฺส สีเส ปหารํ ทียมานํ. ทิสฺวา เยน อายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กจฺจิ เต, อาวุโส, ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิ น กิญฺจิ ทุกฺข’’นฺติ? ‘‘ขมนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, ยาปนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน; อปิ จ เม สีสํ โถกํ ทุกฺข’’นฺติ.

ພຣະມະຫາມົກຄັລລານະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ເຫັນຍັກນັ້ນຟາດລົງທີ່ຫົວຂອງພຣະສາຣີບຸດເຖຣະຜູ້ມີອາຍຸ ດ້ວຍຈັກຂຸທິບອັນບໍລິສຸດລ່ວງພົ້ນຈັກຂຸຂອງມະນຸດ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະສາຣີບຸດເຖຣະ ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບພຣະສາຣີບຸດເຖຣະວ່າ «ອາວຸໂສ, ທ່ານຍັງພໍທົນໄດ້ຢູ່ບໍ? ຍັງພໍເປັນໄປໄດ້ດີຢູ່ບໍ? ທ່ານບໍ່ມີຄວາມທຸກຫຍັງເລີຍບໍ?». ພຣະສາຣີບຸດຕອບວ່າ «ອາວຸໂສມົກຄັລລານະ, ເຮົາພໍທົນໄດ້ຢູ່, ອາວຸໂສມົກຄັລລານະ, ເຮົາພໍເປັນໄປໄດ້ດີຢູ່, ແຕ່ຫົວຂອງເຮົາເຈັບໜ້ອຍໜຶ່ງ».

‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อพฺภุตํ, อาวุโส สาริปุตฺต! ยาว มหิทฺธิโก อายสฺมา สาริปุตฺโต มหานุภาโว! อิธ เต, อาวุโส สาริปุตฺต, อญฺญตโร ยกฺโข สีเส ปหารํ อทาสิ. ตาว มหา ปหาโร อโหสิ, อปิ เตน ปหาเรน สตฺตรตนํ วา อฑฺฒฏฺฐมรตนํ วา นาคํ โอสาเทยฺย, มหนฺตํ วา ปพฺพตกูฏํ ปทาเลยฺย, อถ จ ปนายสฺมา สาริปุตฺโต เอวมาห – ‘ขมนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, ยาปนียํ เม, อาวุโส โมคฺคลฺลาน; อปิ จ เม สีสํ โถกํ ทุกฺข’’’นฺติ.

«ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ບໍ່ເຄີຍມີມາແຕ່ກ່ອນເລີຍ ອາວຸໂສສາຣີບຸດ! ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍແທ້ໆ! ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ໃນບ່ອນນີ້ ມີຍັກຕົນໜຶ່ງໄດ້ຟາດລົງທີ່ຫົວຂອງທ່ານ. ການຟາດນັ້ນແຮງຫຼາຍ ຈົນວ່າດ້ວຍການຟາດນັ້ນ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ຊ້າງໃຫຍ່ທີ່ມີລຳຕົວສູງເຈັດສອກ ຫຼືແປດສອກຫຼົ້ມລົງໄດ້ ຫຼືອາດຈະເຮັດໃຫ້ຍອດພູເຂົາໃຫຍ່ແຕກທະລາຍໄດ້, ແຕ່ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ກໍຍັງກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ «ອາວຸໂສມົກຄັລລານະ, ເຮົາພໍທົນໄດ້ຢູ່, ອາວຸໂສມົກຄັລລານະ, ເຮົາພໍເປັນໄປໄດ້ດີຢູ່, ແຕ່ຫົວຂອງເຮົາເຈັບໜ້ອຍໜຶ່ງ»».

‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส โมคฺคลฺลาน, อพฺภุตํ, อาวุโส โมคฺคลฺลาน! ยาว มหิทฺธิโก อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน มหานุภาโว ยตฺร หิ นาม ยกฺขมฺปิ ปสฺสิสฺสติ! มยํ ปเนตรหิ ปํสุปิสาจกมฺปิ น ปสฺสามา’’ติ.

«ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ອາວຸໂສມົກຄັលລານະ, ບໍ່ເຄີຍມີມາແຕ່ກ່ອນເລີຍ ອາວຸໂສມົກຄັលລານະ! ພຣະມະຫາມົກຄັលລານະຜູ້ມີອາຍຸ ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍແທ້ໆ ຈົນເຖິງຂັ້ນເຫັນຍັກໄດ້! ສ່ວນພວກເຮົາໃນເວລານີ້ ແມ່ນແຕ່ປີສາດຝຸ່ນດິນກໍຍັງບໍ່ເຫັນເລີຍ».

อสฺโสสิ โข ภควา ทิพฺพาย โสตธาตุยา วิสุทฺธาย อติกฺกนฺตมานุสิกาย เตสํ อุภินฺนํ มหานาคานํ อิมํ เอวรูปํ กถาสลฺลาปํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງສະດັບການສົນທະນາປາໄສມີສະພາບຢ່າງນີ້ ຂອງພຣະມະຫານາກທັງສອງຮູບນັ້ນ ດ້ວຍໂສຕະທິບອັນບໍລິສຸດລ່ວງພົ້ນໂສຕະຂອງມະນຸດ.

อถ [Pg.125] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺส เสลูปมํ จิตฺตํ, ฐิตํ นานุปกมฺปติ;

วิรตฺตํ รชนีเยสุ, โกปเนยฺเย น กุปฺปติ;

ยสฺเสวํ ภาวิตํ จิตฺตํ, กุโต ตํ ทุกฺขเมสฺสตี’’ติ. จตุตฺถํ;

«ຈິດຂອງຜູ້ໃດປຽບເໝືອນພູເຂົາຫີນ ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ, ບໍ່ກຳໜັດໃນອາຣົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ, ບໍ່ຂັດເຄືອງໃນອາຣົມອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຂັດເຄືອງ; ຈິດຂອງຜູ້ໃດອົບຮົມດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ຄວາມທຸກຈະມາເຖິງຜູ້ນັ້ນແຕ່ໃສ?» (ສູດທີສີ່)

๕. นาคสุตฺตํ

໕. ນາຄະສູດ

๓๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา อากิณฺโณ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขูนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรติ. อถ โข ภควโต เอตทโหสิ – ‘‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ ภิกฺขูหิ ภิกฺขูนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรามิ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’’นฺติ.

໓໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ, ພຣະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ອັນຍະເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີ. ເມື່ອຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນທຸກ ບໍ່ສະບາຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ມີພຣະດຳຣິວ່າ «ເວລານີ້ ເຮົາຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ, ພຣະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ອັນຍະເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີ. ເມື່ອຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນທຸກ ບໍ່ສະບາຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຫຼີກອອກຈາກໝູ່ຄະນະ ຢູ່ຜູ້ດຽວເຖີດ».

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย โกสมฺพึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. โกสมฺพิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต สามํ เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อนามนฺเตตฺวา อุปฏฺฐากํ อนปโลเกตฺวา ภิกฺขุสงฺฆํ เอโก อทุติโย เยน ปาลิเลยฺยกํ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน ปาลิเลยฺยกํ ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ปาลิเลยฺยเก วิหรติ รกฺขิตวนสณฺเฑ ภทฺทสาลมูเล.

ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຄອງສະບົງຈີວອນ ຊົງຖືບາດ ແລະຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງໂກສັມພີ. ຄັ້ນຊົງບິນທະບາດໃນເມືອງໂກສັມພີແລ້ວ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານ ຊົງກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ ຊົງເກັບມ້ຽນເສນາສະນະດ້ວຍພຣະອົງເเอง ຊົງຖືບາດ ແລະຈີວອນ ໂດຍບໍ່ໄດ້ຮຽກພຣະອຸປັດຖາກມາບອກ ແລະບໍ່ໄດ້ອຳລາພຣະພິກຂຸສົງ ເສດັດຈາຣິກໄປທາງເມືອງປາລິເລີຍຍະກະແຕ່ພຣະອົງດຽວ ບໍ່ມີເພື່ອນສອງ. ເມື່ອຊົງຈາຣິກໄປຕາມລຳດັບ ກໍເສດັດເຖິງເມືອງປາລິເລີຍຍະກະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ໂຄນຕົ້ນຮັງໃຫຍ່ (ພັດທະສາລະ) ໃນປ່າຣັກຂິຕະວັນ ໃກ້ເມືອງປາລິເລີຍຍະກະນັ້ນ.

อญฺญตโรปิ โข หตฺถินาโค อากิณฺโณ วิหรติ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ. ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทติ, โอภคฺโคภคฺคญฺจสฺส สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, อาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวติ, โอคาหา จสฺส อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ. อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรติ. อถ โข ตสฺส หตฺถินาคสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, อาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส [Pg.126] หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ, อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหรามิ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’’นฺติ.

ແມ່ນແຕ່ພະຍາຊ້າງເຊືອກໜຶ່ງ ກໍຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະພາຍ ແລະລູກຊ້າງ. ພະຍາຊ້າງນັ້ນຕ້ອງກິນຫຍ້າທີ່ມີປາຍຂາດ, ຊ້າງທັງຫຼາຍກໍກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ພະຍາຊ້າງຫັກລົງໄວ້, ພະຍາຊ້າງຕ້ອງດື່ມນ້ຳທີ່ຂຸ່ນມົວ, ແລະເມື່ອພະຍາຊ້າງຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ຊ້າງພັງທັງຫຼາຍກໍພາກັນບຽດສີກາຍໄປ. ເມື່ອຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນທຸກ ບໍ່ສະບາຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍາຊ້າງນັ້ນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ «ເວລານີ້ ເຮົາຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະພາຍ ແລະລູກຊ້າງ, ເຮົາຕ້ອງກິນຫຍ້າທີ່ມີປາຍຂາດ, ຊ້າງທັງຫຼາຍກໍກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ເຮົາຫັກລົງໄວ້, ເຮົາຕ້ອງດື່ມນ້ຳທີ່ຂຸ່ນມົວ, ແລະເມື່ອເຮົາຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ຊ້າງພັງທັງຫຼາຍກໍພາກັນບຽດສີກາຍໄປ, ເມື່ອຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນທຸກ ບໍ່ສະບາຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນຫຼີກອອກຈາກໂຂງ ຢູ່ໂຕດຽວເຖີດ».

อถ โข โส หตฺถินาโค ยูถา อปกฺกมฺม เยน ปาลิเลยฺยกํ รกฺขิตวนสณฺโฑ ภทฺทสาลมูลํ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ. ตตฺร สุทํ โส หตฺถินาโค ยสฺมึ ปเทเส ภควา วิหรติ ตํ ปเทสํ อปฺปหริตํ กโรติ, โสณฺฑาย จ ภควโต ปานียํ ปริโภชนียํ อุปฏฺฐาเปติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຍາຊ້າງນັ້ນຫຼີກອອກຈາກໂຂງ ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ທີ່ໂຄນຕົ້ນຮັງໃຫຍ່ ໃນປ່າຣັກຂິຕະວັນ ໃກ້ເມືອງປາລິເລີຍຍະກະ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຍາຊ້າງນັ້ນເຮັດໃຫ້ບໍລິເວນທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ນັ້ນ ປາສະຈາກຫຍ້າ ແລະໃຊ້ງວງຕັກນ້ຳສັນ ແລະນ້ຳໃຊ້ ມາຕັ້ງໄວ້ຖວາຍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

อถ โข ภควโต รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อหํ โข ปุพฺเพ อากิณฺโณ วิหาสึ ภิกฺขูหิ ภิกฺขูนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ, อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหาสึ. โสมฺหิ เอตรหิ อนากิณฺโณ วิหรามิ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ ราชูหิ ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ, อนากิณฺโณ สุขํ ผาสุ วิหรามี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຫຼີກອອກໄປປະທັບຢູ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ສະຫງັດ ໄດ້ມີພຣະດຳຣິທາງພຣະໄທເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ແຕ່ກ່ອນ ເຮົາຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ, ພຣະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ອັນຍະເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີ, ເມື່ອຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນທຸກ ບໍ່ສະບາຍ. ບັດນີ້ ເຮົາບໍ່ຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸ, ພຣະພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ອັນຍະເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີແລ້ວ, ເຮົາບໍ່ຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນສຸກ ສະບາຍດີ».

ตสฺสปิ โข หตฺถินาคสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘อหํ โข ปุพฺเพ อากิณฺโณ วิหาสึ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทึ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทึสุ, อาวิลานิ จ ปานียานิ อปายึ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย อคมํสุ, อากิณฺโณ ทุกฺขํ น ผาสุ วิหาสึ. โสมฺหิ เอตรหิ อนากิณฺโณ วิหรามิ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, อจฺฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ น ขาทนฺติ, อนาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย น กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ, อนากิณฺโณ สุขํ ผาสุ วิหรามี’’ติ.

ແມ່ນແຕ່ພະຍາຊ້າງນັ້ນ ກໍມີຄວາມດຳຣິທາງໃຈເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ «ແຕ່ກ່ອນ ເຮົາຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະພາຍ ແລະລູກຊ້າງ, ເຮົາຕ້ອງກິນຫຍ້າທີ່ມີປາຍຂາດ, ຊ້າງທັງຫຼາຍກໍກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ເຮົາຫັກລົງໄວ້, ເຮົາຕ້ອງດື່ມນ້ຳທີ່ຂຸ່ນມົວ, ແລະເມື່ອເຮົາຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ຊ້າງພັງທັງຫຼາຍກໍພາກັນບຽດສີກາຍໄປ, ເມື່ອຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນັ້ນ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນທຸກ ບໍ່ສະບາຍ. ບັດນີ້ ເຮົາບໍ່ຖືກແວດລ້ອມດ້ວຍຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະພາຍ ແລະລູກຊ້າງແລ້ວ, ເຮົາໄດ້ກິນຫຍ້າທີ່ມີປາຍບໍ່ຂາດ, ຊ້າງທັງຫຼາຍກໍບໍ່ກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ເຮົາຫັກລົງໄວ້, ເຮົາໄດ້ດື່ມນ້ຳທີ່ໃສສະອາດ, ແລະເມື່ອເຮົາຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ຊ້າງພັງທັງຫຼາຍກໍບໍ່ພາກັນບຽດສີກາຍໄປ, ເຮົາບໍ່ຖືກແວດລ້ອມຢ່າງນີ້ ຈຶ່ງຢູ່ເປັນສຸກ ສະບາຍດີ».

อถ โข ภควา อตฺตโน จ ปวิเวกํ วิทิตฺวา ตสฺส จ หตฺถินาคสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບຄວາມວິເວກຂອງພຣະອົງເອງ ແລະຊົງຊາບຄວາມດຳຣິທາງໃຈຂອງພະຍາຊ້າງນັ້ນດ້ວຍພຣະໄທແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘เอตํ [Pg.127] นาคสฺส นาเคน, อีสาทนฺตสฺส หตฺถิโน;

สเมติ จิตฺตํ จิตฺเตน, ยเทโก รมตี มโน’’ติ. ปญฺจมํ;

«ຈິດຂອງພະຍາຊ້າງຜູ້ມີງາປຽບເໝືອນງອນໄຖ ຍ່ອມເຂົ້າກັນໄດ້ກັບຈິດຂອງພຣະມະຫານາກ ໃນການທີ່ຕ່າງກໍມີໃຈຍິນດີໃນການຢູ່ຜູ້ດຽວໃນປ່າ» (ສູດທີຫ້າ)

๖. ปิณฺโฑลสุตฺตํ

໖. ປິ່ນໂທລະສູດ

๓๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ปิณฺโฑลภารทฺวาโช ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อารญฺญิโก ปิณฺฑปาติโก ปํสุกูลิโก เตจีวริโก อปฺปิจฺโฉ สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต อสํสฏฺโฐ อารทฺธวีริโย ธุตวาโท อธิจิตฺตมนุยุตฺโต.

໓໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະປິ່ນໂທລະພາຣະທວາຊະຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳຣົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າເປັນວັດ, ຖືທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ, ຖືຜ້າບັງສະກຸນເປັນວັດ, ຖືໄຕຈີວອນເປັນວັດ, ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ສັນໂດດ, ວິເວກ, ບໍ່ຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ປາຣົບຄວາມພຽນ, ກ່າວຂັດເກົາກິເລດ, ປະກອບເນືອງໆໃນອະທິຈິດ.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ ปิณฺโฑลภารทฺวาชํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อารญฺญิกํ ปิณฺฑปาติกํ ปํสุกูลิกํ เตจีวริกํ อปฺปิจฺฉํ สนฺตุฏฺฐํ ปวิวิตฺตํ อสํสฏฺฐํ อารทฺธวีริยํ ธุตวาทํ อธิจิตฺตมนุยุตฺตํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງເຫັນພຣະປິ່ນໂທລະພາຣະທວາຊະຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ເປັນຜູ້ຢູ່ປ່າເປັນວັດ, ຖືທ່ຽວບິນທະບາດເປັນວັດ, ຖືຜ້າບັງສະກຸນເປັນວັດ, ຖືໄຕຈີວອນເປັນວັດ, ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ສັນໂດດ, ວິເວກ, ບໍ່ຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ປາຣົບຄວາມພຽນ, ກ່າວຂັດເກົາກິເລດ, ປະກອບເນືອງໆໃນອະທິຈິດ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อนูปวาโท อนูปฆาโต, ปาติโมกฺเข จ สํวโร;

มตฺตญฺญุตา จ ภตฺตสฺมึ, ปนฺตญฺจ สยนาสนํ;

อธิจิตฺเต จ อาโยโค, เอตํ พุทฺธาน สาสน’’นฺติ. ฉฏฺฐํ;

«ການບໍ່ກ່າວຮ້າຍ, การບໍ່ທຳຮ້າຍ, ການສຳຣວມໃນພຣະປາຕິໂມກ, ຄວາມເປັນຜູ້ຮູ້ປະມານໃນໂພຊະນະ, ເສນາສະນະອັນສະຫງັດ, ແລະການປະກອບຄວາມພຽນໃນອະທິຈິດ; ນີ້ຄືຄຳສັ່ງສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ» (ສູດທີຫົກ)

๗. สาริปุตฺตสุตฺตํ

໗. ສາຣີບຸດຕະສູດ

๓๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อปฺปิจฺโฉ สนฺตุฏฺโฐ ปวิวิตฺโต อสํสฏฺโฐ อารทฺธวีริโย อธิจิตฺตมนุยุตฺโต.

໓໗. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ສັນໂດດ, ວິເວກ, ບໍ່ຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ປາຣົບຄວາມພຽນ, ປະກອບເນືອງໆໃນອະທິຈິດ.

อทฺทสา [Pg.128] โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อปฺปิจฺฉํ สนฺตุฏฺฐํ ปวิวิตฺตํ อสํสฏฺฐํ อารทฺธวีริยํ อธิจิตฺตมนุยุตฺตํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຊົງເຫັນພຣະສາຣີບຸດຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ມີຄວາມປາດຖະໜານ້ອຍ, ສັນໂດດ, ວິເວກ, ບໍ່ຄລຸກຄລີດ້ວຍໝູ່ຄະນະ, ປາຣົບຄວາມພຽນ, ປະກອບເນືອງໆໃນອະທິຈິດ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อธิเจตโส อปฺปมชฺชโต,มุนิโน โมนปเถสุ สิกฺขโต;

โสกา น ภวนฺติ ตาทิโน,อุปสนฺตสฺส สทา สตีมโต’’ติ. สตฺตมํ;

«ຄວາມໂສກເສົ້າທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ພຣະມຸນີຜູ້ມີອະທິຈິດ, ບໍ່ປະໝາດ, ສຶກສາໃນທາງແຫ່ງຄວາມເປັນມຸນີ, ຜູ້ຄົງທີ່, ຜູ້ສະຫງົບລະງັບ, ມີສະຕິຢູ່ທຸກເມື່ອ» (ສູດທີເຈັດ)

๘. สุนฺทรีสุตฺตํ

໘. ສຸນທະລີສູດ

๓๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อญฺญติตฺถิยา ปน ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ.

໓໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ທີ່ເຂົາສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊา ນອບນ້ອມ ແລະເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄิລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ຝ່າຍພຣະພິກຂຸສົງ ກໍເປັນຜູ້ທີ່ເຂົາສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊา ນອບນ້ອມ ແລະເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ສ່ວນພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກ ເປັນຜູ້ທີ່ເຂົາບໍ່ສັກກາລະ ບໍ່ເຄົາລົບ ບໍ່ນັບຖື ບໍ່ບູຊา ບໍ່ນອບນ້ອມ ແລະບໍ່ໄດ້ຮັບຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ.

อถ โข เต อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา ภควโต สกฺการํ อสหมานา ภิกฺขุสงฺฆสฺส จ เยน สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา สุนฺทรึ ปริพฺพาชิกํ เอตทโวจุํ – ‘‘อุสฺสหสิ ตฺวํ, ภคินิ, ญาตีนํ อตฺถํ กาตุ’’นฺติ? ‘‘กฺยาหํ, อยฺยา, กโรมิ? กึ มยา น สกฺกา กาตุํ? ชีวิตมฺปิ เม ปริจฺจตฺตํ ญาตีนํ อตฺถายา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ທົນບໍ່ໄດ້ຕໍ່ສັກກາລະຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະພຣະພິກຂຸສົງ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາສຸນທະລີປະຣິພາຊິກາເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບສຸນທະລີປະຣິພາຊິກາຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ນ້ອງຍິງ, ເຈົ້າອາດສາມາດເຮັດປະໂຫຍດແກ່ພວກຍາດໄດ້ຫຼືບໍ່?' ນາງຕອບວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍຈະຕ້ອງເຮັດແນວໃດ? ມີສິ່ງໃດແດ່ທີ່ຂ້ານ້ອຍເຮັດບໍ່ໄດ້? ແມ່ນແຕ່ຊີວິດ ຂ້ານ້ອຍກໍສະຫຼະໄດ້ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ພວກຍາດ'.

‘‘เตน หิ, ภคินิ, อภิกฺขณํ เชตวนํ คจฺฉาหี’’ติ. ‘‘เอวํ, อยฺยา’’ติ โข สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ปฏิสฺสุตฺวา อภิกฺขณํ เชตวนํ อคมาสิ.

'ນ້ອງຍິງ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງໄປພຣະວິຫານເຊຕະວັນເປັນປະຈຳເຖີດ'. ສຸນທະລີປະຣິພາຊິກາຮັບຄຳຂອງພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ, ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວ ກໍໄດ້ໄປພຣະວິຫານເຊຕະວັນເປັນປະຈຳ.

ยทา [Pg.129] เต อญฺญึสุ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา – ‘‘โวทิฏฺฐา โข สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา พหุชเนน อภิกฺขณํ เชตวนํ คจฺฉตี’’ติ. อถ นํ ชีวิตา โวโรเปตฺวา ตตฺเถว เชตวนสฺส ปริขากูเป นิกฺขิปิตฺวา เยน ราชา ปเสนทิ โกสโล เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ราชานํ ปเสนทึ โกสลํ เอตทโวจุํ – ‘‘ยา สา, มหาราช, สุนฺทรี ปริพฺพาชิกา; สา โน น ทิสฺสตี’’ติ. ‘‘กตฺถ ปน ตุมฺเห อาสงฺกถา’’ติ? ‘‘เชตวเน, มหาราชา’’ติ. ‘‘เตน หิ เชตวนํ วิจินถา’’ติ.

ເມື່ອພວກອັນຍəເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຮູ້ວ່າ: 'ມະຫາຊົນຈຳນວນຫຼາຍໄດ້ເຫັນສຸນທະລີປະຣິພາຊິກາໄປພຣະວິຫານເຊຕະວັນເປັນປະຈຳແລ້ວ' ຈຶ່ງໄດ້ປົງຊີວິດນາງ ແລ້ວນຳໄປຖິ້ມໄວ້ໃນຄູຮ່ອງນ້ຳໃກ້ພຣະວິຫານເຊຕະວັນນັ້ນເອງ, ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ມະຫາຣາຊະ, ສຸນທະລີປະຣິພາຊິກາຜູ້ນັ້ນ ບັດນີ້ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ເຫັນນາງເລີຍ'. ພຣະຣາຊາຕັດຖາມວ່າ: 'ພວກທ່ານສົງໄສຢູ່ບ່ອນໃດ?' ພວກນັ້ນກາບທູນວ່າ: 'ໃນພຣະວິຫານເຊຕະວັນ, ມະຫາຣາຊະ'. ພຣະຣາຊາຕັດວ່າ: 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກທ່ານຈົ່ງຄົ້ນຫາໃນພຣະວິຫານເຊຕະວັນເຖີດ'.

อถ โข เต อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เชตวนํ วิจินิตฺวา ยถานิกฺขิตฺตํ ปริขากูปา อุทฺธริตฺวา มญฺจกํ อาโรเปตฺวา สาวตฺถึ ปเวเสตฺวา รถิยาย รถิยํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ อุปสงฺกมิตฺวา มนุสฺเส อุชฺฌาเปสุํ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນ ຄົ້ນຫາໃນພຣະວິຫານເຊຕະວັນແລ້ວ ໄດ້ຂຸດເອົາສົບທີ່ພວກຕົນຖິ້ມໄວ້ໃນຄູຮ່ອງນ້ຳນັ້ນຂຶ້ນມາ ຍົກຂຶ້ນສູ່ຕຽງນ້ອຍ ແລ້ວນຳເຂົ້າສູ່ເມືອງສາວັດຖີ ຫາມໄປຕາມຖະໜົນຫຼວງສາຍຕ່າງໆ ແລະຕາມທາງສາມແຍກສີ່ແຍກຕ່າງໆ ເພື່ອໃຫ້ມະນຸດທັງຫຼາຍຕິຕຽນວ່າ:

‘‘ปสฺสถายฺยา สมณานํ สกฺยปุตฺติยานํ กมฺมํ! อลชฺชิโน อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มุสาวาทิโน อพฺรหฺมจาริโน. อิเม หิ นาม ธมฺมจาริโน สมจาริโน พฺรหฺมจาริโน สจฺจวาทิโน สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา ปฏิชานิสฺสนฺติ! นตฺถิ อิเมสํ สามญฺญํ, นตฺถิ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. นฏฺฐํ อิเมสํ สามญฺญํ, นฏฺฐํ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. กุโต อิเมสํ สามญฺญํ, กุโต อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ? อปคตา อิเม สามญฺญา, อปคตา อิเม พฺรหฺมญฺญา. กถญฺหิ นาม ปุริโส ปุริสกิจฺจํ กริตฺวา อิตฺถึ ชีวิตา โวโรเปสฺสตี’’ติ!

'ທ່ານທັງຫຼາຍ ຈົ່ງເບິ່ງການກະທຳຂອງພວກສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດເຖີດ! ພວກສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍ ບໍ່ມີສີລ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເວົ້າຕົວະ ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ. ພວກນີ້ຍັງປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ປະພຶດທຳ ປະພຶດສະໝ່ຳສະເໝີ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເວົ້າຄຳຈິງ ມີສີລ ມີກັນລະຍາທຳ! ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ບໍ່ມີ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ບໍ່ມີ. ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ເສຍໄປແລ້ວ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ເສຍໄປແລ້ວ. ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ຈະມີແຕ່ໃສ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ຈະມີແຕ່ໃສ? ພວກນີ້ປາສະຈາກຄວາມເປັນສະມະນະແລ້ວ ພວກນີ້ປາສະຈາກຄວາມເປັນພຣາມແລ້ວ. ບຸຣຸດເຮັດກິດຂອງບຸຣຸດກັບສະຕີແລ້ວ ຈະປົງຊີວິດສະຕີນັ້ນໄດ້ແນວໃດ!'

เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยํ มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ –

ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພວກມະນຸດໃນເມືອງສາວັດຖີ ເຫັນພວກພິກຂຸແລ້ວ ກໍດ່າທາ ສຽດສີ ຂູ່ເຂັນ ບຽດບຽນ ດ້ວຍວາຈາອັນຫຍາບຊ້າ ບໍ່ເປັນຕາຟັງວ່າ:

‘‘อลชฺชิโน อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มุสาวาทิโน อพฺรหฺมจาริโน. อิเม หิ นาม ธมฺมจาริโน สมจาริโน พฺรหฺมจาริโน สจฺจวาทิโน สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา ปฏิชานิสฺสนฺติ! นตฺถิ อิเมสํ สามญฺญํ, นตฺถิ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. นฏฺฐํ อิเมสํ สามญฺญํ, นฏฺฐํ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. กุโต อิเมสํ สามญฺญํ, กุโต อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ? อปคตา อิเม สามญฺญา, อปคตา อิเม พฺรหฺมญฺญา. กถญฺหิ นาม ปุริโส ปุริสกิจฺจํ กริตฺวา อิตฺถึ ชีวิตา โวโรเปสฺสตี’’ติ!

'ພວກສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍ ບໍ່ມີສີລ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເວົ້າຕົວະ ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ. ພວກນີ້ຍັງປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ປະພຶດທຳ ປະພຶດສະໝ່ຳສະເໝີ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເວົ້າຄຳຈິງ ມີສີລ ມີກັນລະຍາທຳ! ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ບໍ່ມີ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ບໍ່ມີ. ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ເສຍໄປແລ້ວ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ເສຍໄປແລ້ວ. ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ຈະມີແຕ່ໃສ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ຈະມີແຕ່ໃສ? ພວກນີ້ປາສະຈາກຄວາມເປັນສະມະນະແລ້ວ ພວກນີ້ປາສະຈາກຄວາມເປັນພຣາມແລ້ວ. ບຸຣຸດເຮັດກິດຂອງບຸຣຸດກັບສະຕີແລ້ວ ຈະປົງຊີວິດສະຕີນັ້ນໄດ້ແນວໃດ!'

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา [Pg.130] เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບຄອງສະບົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງສາວັດຖີ. ຄັ້ນທ່ຽວບິນທະບາດໃນເມືອງສາວັດຖີແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງອາຫານ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພໍນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘เอตรหิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยํ มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ – ‘อลชฺชิโน อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา ทุสฺสีลา ปาปธมฺมา มุสาวาทิโน อพฺรหฺมจาริโน. อิเม หิ นาม ธมฺมจาริโน สมจาริโน พฺรหฺมจาริโน สจฺจวาทิโน สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา ปฏิชานิสฺสนฺติ. นตฺถิ อิเมสํ สามญฺญํ, นตฺถิ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. นฏฺฐํ อิเมสํ สามญฺญํ, นฏฺฐํ อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ. กุโต อิเมสํ สามญฺญํ, กุโต อิเมสํ พฺรหฺมญฺญํ? อปคตา อิเม สามญฺญา, อปคตา อิเม พฺรหฺมญฺญา. กถญฺหิ นาม ปุริโส ปุริสกิจฺจํ กริตฺวา อิตฺถึ ชีวิตา โวโรเปสฺสตี’’’ติ!

“ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນເວລານີ້ ພວກມະນຸດໃນເມືອງສາວັດຖີ ເຫັນພວກພິກຂຸແລ້ວ ກໍດ່າທາ ສຽດສີ ຂູ່ເຂັນ ບຽດບຽນ ດ້ວຍວາຈาອັນຫຍາບຊ້າ ບໍ່ເປັນຕາຟັງວ່າ: ‘ພວກສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ມີຄວາມລະອາຍ ບໍ່ມີສີລ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເວົ້າຕົວະ ບໍ່ປະພຶດພຣົມມະຈັນ. ພວກນີ້ຍັງປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ປະພຶດທຳ ປະພຶດສະໝ່ຳສະເໝີ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເວົ້າຄຳຈິງ ມີສີລ ມີກັນລະຍາທຳ. ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ບໍ່ມີ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ບໍ່ມີ. ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ເສຍໄປແລ້ວ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ເສຍໄປແລ້ວ. ຄວາມເປັນສະມະນະຂອງພວກນີ້ຈະມີແຕ່ໃສ ຄວາມເປັນພຣາມຂອງພວກນີ້ຈະມີແຕ່ໃສ? ພວກນີ້ປາສະຈາກຄວາມເປັນສະມະນະແລ້ວ ພວກນີ້ປາສະຈາກຄວາມເປັນພຣາມແລ້ວ. ບຸຣຸດເຮັດກິດຂອງບຸຣຸດກັບສະຕີແລ້ວ ຈະປົງຊີວິດສະຕີນັ້ນໄດ້ແນວໃດ!’”

‘‘เนโส, ภิกฺขเว, สทฺโท จิรํ ภวิสฺสติ สตฺตาหเมว ภวิสฺสติ. สตฺตาหสฺส อจฺจเยน อนฺตรธายิสฺสติ. เตน หิ, ภิกฺขเว, เย มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ, เต ตุมฺเห อิมาย คาถาย ปฏิโจเทถ –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສຽງນັ້ນຈະບໍ່ຄົງຢູ່ດົນເລີຍ ຈະຄົງຢູ່ພຽງເຈັດວັນເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນໄປແລ້ວ ກໍຈະຫາຍໄປເອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພວກມະນຸດໃດ ເຫັນພວກພິກຂຸແລ້ວ ດ່າທາ ສຽດສີ ຂູ່ເຂັນ ບຽດບຽນ ດ້ວຍວາຈาອັນຫຍາບຊ້າ ບໍ່ເປັນຕາຟັງ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງໂຕ້ຕອບພວກມະນຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍຄາຖາ ນີ້ວ່າ:”

‘‘‘อภูตวาที นิรยํ อุเปติ,โย วาปิ กตฺวา น กโรมิ จาห;

อุโภปิ เต เปจฺจ สมา ภวนฺติ,นิหีนกมฺมา มนุชา ปรตฺถา’’’ติ.

“‘ຄົນເວົ້າບໍ່ຈິງ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ, ແລະຄົນໃດເຮັດຄວາມຊົ່ວແລ້ວ ກ່າວວ່າ ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ເຮັດ, ຄົນທັງສອງນັ້ນ ເປັນມະນຸດທີ່ມີກຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເມື່ອລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມມີຄະຕິສະເໝີກັນໃນໂລກໜ້າ’.”

อถ โข เต ภิกฺขู ภควโต สนฺติเก อิมํ คาถํ ปริยาปุณิตฺวา เย มนุสฺสา ภิกฺขู ทิสฺวา อสพฺภาหิ ผรุสาหิ วาจาหิ อกฺโกสนฺติ ปริภาสนฺติ โรสนฺติ วิเหสนฺติ เต อิมาย คาถาย ปฏิโจเทนฺติ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຮຽນຄາຖາ ນີ້ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ, ເມື່ອພວກມະນຸດໃດ ເຫັນພວກພິກຂຸແລ້ວ ດ່າທາ ສຽດສີ ຂູ່ເຂັນ ບຽດບຽນ ດ້ວຍວາຈาອັນຫຍາບຊ້າ ບໍ່ເປັນຕາຟັງ, ພວກພິກຂຸກໍໂຕ້ຕອບພວກມະນຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ດ້ວຍຄາຖາ ນີ້ວ່າ:

‘‘อภูตวาที นิรยํ อุเปติ,โย วาปิ กตฺวา น กโรมิจาห;

อุโภปิ เต เปจฺจ สมา ภวนฺติ,นิหีนกมฺมา มนุชา ปรตฺถา’’ติ.

“ຄົນເວົ້າບໍ່ຈິງ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງນະຣົກ, ແລະຄົນໃດເຮັດຄວາມຊົ່ວແລ້ວ ກ່າວວ່າ ຂ້ອຍບໍ່ໄດ້ເຮັດ, ຄົນທັງສອງນັ້ນ ເປັນມະນຸດທີ່ມີກຳອັນຊົ່ວຊ້າ ເມື່ອລະໂລກນີ້ໄປແລ້ວ ຍ່ອມມີຄະຕິສະເໝີກັນໃນໂລກໜ້າ”.

มนุสฺสานํ [Pg.131] เอตทโหสิ – ‘‘อการกา อิเม สมณา สกฺยปุตฺติยา. นยิเมหิ กตํ. สปนฺติเม สมณา สกฺยปุตฺติยา’’ติ. เนว โส สทฺโท จิรํ อโหสิ. สตฺตาหเมว อโหสิ. สตฺตาหสฺส อจฺจเยน อนฺตรธายิ.

ພວກມະນຸດຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພວກສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດເຫຼົ່ານີ້ ບໍ່ໄດ້ເຮັດດອກ. ພວກເພິ່ນບໍ່ໄດ້ເຮັດຄວາມຊົ່ວນັ້ນ. ພວກສະມະນະເຊື້ອສາຍສາກະຍະບຸດເຫຼົ່ານີ້ ກ່າວຄຳສັດຈິງ'. ສຽງນັ້ນບໍ່ໄດ້ຄົງຢູ່ດົນເລີຍ ຄົງຢູ່ພຽງເຈັດວັນເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນໄປແລ້ວ ກໍໄດ້ຫາຍໄປເອງ.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควโต เอตทโวจุํ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພໍນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ ภนฺเต ภควตา – ‘เนโส, ภิกฺขเว, สทฺโท จิรํ ภวิสฺสติ. สตฺตาหเมว ภวิสฺสติ. สตฺตาหสฺส อจฺจเยน อนฺตรธายิสฺสตี’ติ. อนฺตรหิโต โส, ภนฺเต, สทฺโท’’ติ.

“ໜ້າອັດສະຈັນແທ້, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ບໍ່ເຄີຍມີມາແທ້, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດໄວ້ດີແທ້ໆວ່າ: ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສຽງນັ້ນຈະບໍ່ຄົງຢູ່ດົນເລີຍ ຈະຄົງຢູ່ພຽງເຈັດວັນເທົ່ານັ້ນ. ເມື່ອລ່ວງເຈັດວັນໄປແລ້ວ ກໍຈະຫາຍໄປເອງ’. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ສຽງນັ້ນໄດ້ຫາຍໄປແລ້ວ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ตุทนฺติ วาจาย ชนา อสญฺญตา,สเรหิ สงฺคามคตํว กุญฺชรํ;

สุตฺวาน วากฺยํ ผรุสํ อุทีริตํ,อธิวาสเย ภิกฺขุ อทุฏฺฐจิตฺโต’’ติ. อฏฺฐมํ;

“ພວກຊົນຜູ້ບໍ່ສຳລວມ ຍ່ອມທີ່ມແທງຜູ້ອື່ນດ້ວຍວາຈາ, ເໝືອນນາຍຄວານຊ້າງທີ່ມແທງພະຍາຊ້າງທີ່ເຂົ້າສູ່ສົງຄາມດ້ວຍລູກສອນ; ພິກຂຸໄດ້ຍິນວາຈาອັນຫຍາບຊ້າທີ່ເຂົາກ່າວແລ້ວ, ຄວນເປັນຜູ້ມີຈິດບໍ່ປະທຸສະຮ້າຍ ແລະອົດກັ້ນໄວ້ເຖີດ”.

๙. อุปเสนสุตฺตํ

໙. ອຸປະເສນະສູດ

๓๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข อายสฺมโต อุปเสนสฺส วงฺคนฺตปุตฺตสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘ลาภา วต เม, สุลทฺธํ วต เม, สตฺถา จ เม ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ; สฺวากฺขาเต จมฺหิ ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต; สพฺรหฺมจาริโน จ เม สีลวนฺโต กลฺยาณธมฺมา; สีเลสุ จมฺหิ ปริปูรการี; สุสมาหิโต จมฺหิ เอกคฺคจิตฺโต; อรหา จมฺหิ ขีณาสโว; มหิทฺธิโก จมฺหิ มหานุภาโว. ภทฺทกํ เม ชีวิตํ, ภทฺทกํ มรณ’’นฺติ.

໓໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນιວາປະສະຖານ ໃກ້ເມືອງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ເມື່ອທ່ານພຣະອຸປະເສນະ ວັງຄັນຕະບຸດ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ຫຼີກເລັ້ນຢູ່ຄົນດຽວ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງຈິດໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເປັນລາບຂອງເຮົາໜໍ, ເຮົາໄດ້ດີແລ້ວໜໍ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ດ້ວຍພຣးອົງເອງ ຊົງເປັນພຣະສາດສະດາຂອງເຮົາ; ເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍທີ່ພຣະອົງຊົງສະແດງໄວ້ດີແລ້ວ; ເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຂອງເຮົາກໍມີສີລ ມີກັນລະຍາທຳ; ເຮົາເອງກໍເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລທັງຫຼາຍ; ເຮົາເປັນຜູ້ຕັ້ງໝັ້ນດີ ມີຈິດມີອາຣົມດຽວ; ເຮົາເປັນພຣະອໍຣະຫັນຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ; ເຮົາເປັນຜູ້ມີຣິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ. ຊີວິດຂອງເຮົາກໍດີ ການຕາຍຂອງເຮົາກໍດີ'.

อถ โข ภควา อายสฺมโต อุปเสนสฺส วงฺคนฺตปุตฺตสฺส เจตสา เจโตปริวิตกฺกมญฺญาย ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບຄວາມດຳຣິແຫ່ງຈິດຂອງທ່ານພຣະອຸປະເສນະ ວັງຄັນຕະບຸດ ດ້ວຍພຣະຫະລຶໄທແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยํ [Pg.132] ชีวิตํ น ตปติ, มรณนฺเต น โสจติ;

ส เว ทิฏฺฐปโท ธีโร, โสกมชฺเฌ น โสจติ.

“ຊີວິດຍ່ອມບໍ່ເຜົາຜານບຸກຄົນໃດ, ບຸກຄົນໃດຍ່ອມບໍ່ເສົ້າໂសກໃນເວລາຕາຍ; ບຸກຄົນນັ້ນແລເປັນນັກປາດຜູ້ມີບົດທຳອັນເຫັນແລ້ວ, ຍ່ອມບໍ່ເສົ້າໂសກໃນທáມກາງໝູ່ຊົນຜູ້ເສົ້າໂសກຢູ່.

‘‘อุจฺฉินฺนภวตณฺหสฺส, สนฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน;

วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร, นตฺถิ ตสฺส ปุนพฺภโว’’ติ. นวมํ;

ພິກຂຸຜູ້ມີພົບພະຕັນຫາອັນຕັດຂາດແລ້ວ ມີຈິດສະຫງົບລະງັບ, ສັງສາຣະຄືຊາດຂອງເພິ່ນສິ້ນສຸດແລ້ວ, ພົບໃໝ່ຂອງເພິ່ນຍ່ອມບໍ່ມີ”.

๑๐. สาริปุตฺตอุปสมสุตฺตํ

໑໐. ສາຣີບຸດຕະອຸປະສະມະສູດ

๔๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน อุปสมํ ปจฺจเวกฺขมาโน.

໔໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມສະຫງົບລະງັບຂອງຕົນຢູ່.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน อุปสมํ ปจฺจเวกฺขมานํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ພິຈາຣະນາເບິ່ງຄວາມສະຫງົບລະງັບຂອງຕົນຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อุปสนฺตสนฺตจิตฺตสฺส, เนตฺติจฺฉินฺนสฺส ภิกฺขุโน;

วิกฺขีโณ ชาติสํสาโร, มุตฺโต โส มารพนฺธนา’’ติ. ทสมํ;

“ພິກຂຸຜູ້ມີຈິດສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ມີເຊືອກຄືຕັນຫາອັນຕັດຂາດແລ້ວ, ສັງສາຣະຄືຊາດຂອງເພິ່ນສິ້ນສຸດແລ້ວ, ເພິ່ນຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກເຄື່ອງຜູກມັດຂອງມານ”.

เมฆิยวคฺโค จตุตฺโถ นิฏฺฐิโต.

ເມຄິຍະວັກ ທີສີ່ ຈົບແລ້ວ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:

เมฆิโย อุทฺธตา โคปาโล, ยกฺโข นาเคน ปญฺจมํ;

ปิณฺโฑโล สาริปุตฺโต จ, สุนฺทรี ภวติ อฏฺฐมํ;

อุปเสโน วงฺคนฺตปุตฺโต, สาริปุตฺโต จ เต ทสาติ.

ເມຄິຍະສູດ, ອຸດທະຕະສູດ, ໂຄປາລະສູດ, ນາຄະສູດ ເປັນທີຫ້າ, ປິ່ນໂດລະສູດ, ສາຣີບຸດຕະສູດ, ສຸນທະລີສູດ ເປັນທີແປດ, ອຸປະເສນະວັງຄັນຕະບຸດສູດ ແລະສາຣີບຸດຕະສູດ ລວມເປັນສິບສູດດັ່ງນີ້.

๕. โสณวคฺโค

໕. ໂសນະວັກ

๑. ปิยตรสุตฺตํ

໑. ປິຍະຕະຣະສູດ

๔๑. เอวํ [Pg.133] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ราชา ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกาย เทวิยา สทฺธึ อุปริปาสาทวรคโต โหติ. อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจ – ‘‘อตฺถิ นุ โข เต, มลฺลิเก, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ?

໔໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ສະເດັດຢູ່ເທິງຜາສາດຊັ້ນເທິງກັບພຣະນາງມັລລິກາເທວີ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ໄດ້ຕັດກັບພຣະນາງມັລລິກາເທວີຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ມັລລິກາ, ມີໃຜແດ່ບໍທີ່ເຈົ້າຮັກຍິ່ງກວ່າຕົນເອງ?'

‘‘นตฺถิ โข เม, มหาราช, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร. ตุยฺหํ ปน, มหาราช, อตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ? ‘‘มยฺหมฺปิ โข, มลฺลิเก, นตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ສໍາລັບຂ້າພະອົງແລ້ວ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງເລີຍ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ກໍສໍາລັບພະອົງເລົ່າ, ມີໃຜອື່ນທີ່ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງແດ່ບໍ?” “ພະນາງມັລລິກາ, ສໍາລັບເຮົາຄືກັນ ກໍບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງເລີຍ.”

อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ปาสาทา โอโรหิตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ສະເດັດລົງຈາກຜາສາດ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, มลฺลิกาย เทวิยา สทฺธึ อุปริปาสาทวรคโต มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจํ – ‘อตฺถิ นุ โข เต, มลฺลิเก, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร’ติ? เอวํ วุตฺเต, มลฺลิกา เทวี มํ เอตทโวจ – ‘นตฺถิ โข เม, มหาราช, โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร. ตุยฺหํ ปน, มหาราช, อตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’ติ? เอวํ วุตฺเต, อหํ, ภนฺเต, มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจํ – ‘มยฺหมฺปิ โข, มลฺลิเก, นตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโร’’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ມື້ນີ້ ຂ້າພະອົງຢູ່ຮ່ວມກັບພຣະນາງມັລລິກາເທວີ ຢູ່ເທິງຜາສາດອັນປະເສີດ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະນາງມັລລິກາເທວີວ່າ ‘ພະນາງມັລລິກາ, ມີໃຜອື່ນທີ່ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງສໍາລັບເຈົ້າແດ່ບໍ?’ ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະນາງມັລລິກາເທວີໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພະອົງວ່າ ‘ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ສໍາລັບຂ້າພະອົງແລ້ວ ບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງເລີຍ. ຂ້າແຕ່ມະຫາຣາຊ, ກໍສໍາລັບພະອົງເລົ່າ, ມີໃຜອື່ນທີ່ເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງແດ່ບໍ?’ ຂ້າແຕ່ພຣးອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອພຣະນາງກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້າພະອົງຈຶ່ງໄດ້ກ່າວກັບພຣະນາງມັລລິກາເທວີວ່າ ‘ພະນາງມັລລິກາ, ສໍາລັບເຮົາຄືກັນ ກໍບໍ່ມີໃຜອື່ນທີ່ຈະເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງເລີຍ.’”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງชົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา,เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ;

เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ,ตสฺมา น หึเส ปรมตฺตกาโม’’ติ. ปฐมํ;

“ບຸກຄົນຄົ້ນຫາໄປທົ່ວທຸກທິດດ້ວຍໃຈແລ້ວ ກໍບໍ່ພົບໃຜທີ່ຈະເປັນທີ່ຮັກຍິ່ງໄປກວ່າຕົນເອງໃນທີ່ໃດໆ ເລີຍ; ຕົນເອງເປັນທີ່ຮັກຢ່າງຍິ່ງຂອງແຕ່ລະຄົນຢ່າງນີ້, ເພາະສະນັ້ນ ຜູ້ຮັກຕົນເອງ ຈຶ່ງບໍ່ຄວນບຽດບຽນຜູ້ອື່ນ.” (ຈົບສູດທີ ໑)

๒. อปฺปายุกสุตฺตํ

໒. ອັບປາຍຸກກະສູດ

๔๒. เอวํ [Pg.134] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว อปฺปายุกา หิ, ภนฺเต, ภควโต มาตา อโหสิ, สตฺตาหชาเต ภควติ ภควโต มาตา กาลมกาสิ, ตุสิตํ กายํ อุปปชฺชี’’ติ.

໔໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ເວລາແລງ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນຢູ່ຜູ້ດຽວ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ພຣະມານດາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງມີພຣະຊົນມາຍຸສັ້ນແທ້ໆ, ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະສູດໄດ້ ໗ ວັນ ພຣະມານດາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍສະຫວັນຄົດ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນໝູ່ເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ.”

‘‘เอวเมตํ, อานนฺท, อปฺปายุกา หิ, อานนฺท, โพธิสตฺตมาตโร โหนฺติ. สตฺตาหชาเตสุ โพธิสตฺเตสุ โพธิสตฺตมาตโร กาลํ กโรนฺติ, ตุสิตํ กายํ อุปปชฺชนฺตี’’ติ.

“ອານົນ, ເປັນຢ່າງນັ້ນແທ້; ອານົນ, ພຣະມານດາຂອງພຣະໂພທິສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມມີພຣະຊົນມາຍຸສັ້ນແທ້ໆ. ເມື່ອພຣະໂພທິສັດປະສູດໄດ້ ໗ ວັນ ພຣະມານດາຂອງພຣະໂພທິສັດທັງຫຼາຍ ຍ່ອມສະຫວັນຄົດ ແລ້ວໄປບັງເກີດໃນໝູ່ເທວະດາຊັ້ນດຸສິດ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘เย เกจิ ภูตา ภวิสฺสนฺติ เย วาปิ,สพฺเพ คมิสฺสนฺติ ปหาย เทหํ;

ตํ สพฺพชานึ กุสโล วิทิตฺวา,อาตาปิโย พฺรหฺมจริยํ จเรยฺยา’’ติ. ทุติยํ;

“ສັດເຫຼົ່າໃດເຫຼົ່າໜຶ່ງ ທີ່ເກີດມາແລ້ວ ຫຼື ທີ່ຈະເກີດມາຕໍ່ໄປ, ທັງໝົດນັ້ນ ກໍຈະຕ້ອງລະຖິ້ມຮ່າງກາຍນີ້ແລ້ວໄປ; ຜູ້ສະຫຼາດ ຊາບຄວາມເສື່ອມສິ້ນທັງປວງນັ້ນແລ້ວ, ຄວນເປັນຜູ້ມີຄວາມພຽນ ເຜົາກິເລດ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ.” (ຈົບສູດທີ ໒)

๓. สุปฺปพุทฺธกุฏฺฐิสุตฺตํ

໓. ສຸບປະພຸດທະກຸຕຖິສູດ

๔๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน ราชคเห สุปฺปพุทฺโธ นาม กุฏฺฐี อโหสิ – มนุสฺสทลิทฺโท, มนุสฺสกปโณ, มนุสฺสวราโก. เตน โข ปน สมเยน ภควา มหติยา ปริสาย ปริวุโต ธมฺมํ เทเสนฺโต นิสินฺโน โหติ.

໔໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນິວາປະສະຖານ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ໃນກຸງຣາຊະຄຶ ມີຊາຍຂີ້ທູດຄົນໜຶ່ງຊື່ວ່າ ສຸບປະພຸດທະ ເປັນຄົນຍາກຈົນເຂັນໃຈ, ເປັນຄົນອະນາຖາ, ເປັນຄົນໜ້າສົມເພດຢ່າງຍິ່ງ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງມີບໍລິສັດໝູ່ໃຫຍ່ແວດລ້ອມແລ້ວ ປະທັບນັ່ງສະແດງທັມຢູ່.

อทฺทสา โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ตํ มหาชนกายํ ทูรโตว สนฺนิปติตํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘นิสฺสํสยํ โข เอตฺถ กิญฺจิ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ภาชียติ. ยํนูนาหํ เยน โส มหาชนกาโย เตนุปสงฺกเมยฺยํ. อปฺเปว นาเมตฺถ กิญฺจิ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ลเภยฺย’’นฺติ.

ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ໄດ້ເຫັນມະຫາຊົນໝູ່ໃຫຍ່ນັ້ນ ປະຊຸມກันຢູ່ແຕ່ໄກ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ໃນທີ່ນີ້ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສເລີຍ ຄົງຈະມີການແຈກຢາຍຂອງຂ້ຽວຂອງກິນ ຫຼື ອາຫານບາງຢ່າງແນ່ນອນ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາໝູ່ມະຫາຊົນນັ້ນ, ບາງທີເຮົາອາດຈະໄດ້ຂອງຂ້ຽວຂອງກິນ ຫຼື ອາຫານບາງຢ່າງໃນທີ່ນີ້ກໍເປັນໄດ້.”

อถ [Pg.135] โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี เยน โส มหาชนกาโย เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ภควนฺตํ มหติยา ปริสาย ปริวุตํ ธมฺมํ เทเสนฺตํ นิสินฺนํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘น โข เอตฺถ กิญฺจิ ขาทนียํ วา โภชนียํ วา ภาชียติ. สมโณ อยํ โคตโม ปริสติ ธมฺมํ เทเสติ. ยํนูนาหมฺปิ ธมฺมํ สุเณยฺย’’นฺติ. ตตฺเถว เอกมนฺตํ นิสีทิ – ‘‘อหมฺปิ ธมฺมํ โสสฺสามี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາໝູ່ມະຫາຊົນນັ້ນ. ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງມີບໍລິສັດໝູ່ໃຫຍ່ແວດລ້ອມແລ້ວ ປະທັບນັ່ງສະແດງທັມຢູ່. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ໃນທີ່ນີ້ ບໍ່ໄດ້ມີການແຈກຢາຍຂອງຂ້ຽວຂອງກິນ ຫຼື ອາຫານບາງຢ່າງເລີຍ; ພຣະສະມະນະໂຄດົມນີ້ ຊົງສະແດງທັມຢູ່ທ່າມກາງບໍລິສັດ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາກໍຄວນຟັງທັມນໍາແດ່.” ແລ້ວຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງໃນທີ່ນັ້ນເອງ ດ້ວຍຄິດວ່າ “ເຮົາກໍຈະຟັງທັມຄືກັນ.”

อถ โข ภควา สพฺพาวนฺตํ ปริสํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ ‘‘โก นุ โข อิธ ภพฺโพ ธมฺมํ วิญฺญาตุ’’นฺติ? อทฺทสา โข ภควา สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ ตสฺสํ ปริสายํ นิสินฺนํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อยํ โข อิธ ภพฺโพ ธมฺมํ วิญฺญาตุ’’นฺติ. สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ อารพฺภ อานุปุพฺพึ กถํ กเถสิ, เสยฺยถิทํ – ทานกถํ สีลกถํ สคฺคกถํ; กามานํ อาทีนวํ โอการํ สงฺกิเลสํ; เนกฺขมฺเม อานิสํสํ ปกาเสสิ. ยทา ภควา อญฺญาสิ สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ กลฺลจิตฺตํ มุทุจิตฺตํ วินีวรณจิตฺตํ อุทคฺคจิตฺตํ ปสนฺนจิตฺตํ, อถ ยา พุทฺธานํ สามุกฺกํสิกา ธมฺมเทสนา ตํ ปกาเสสิ – ทุกฺขํ, สมุทยํ, นิโรธํ, มคฺคํ. เสยฺยถาปิ นาม สุทฺธํ วตฺถํ อปคตกาฬกํ สมฺมเทว รชนํ ปฏิคฺคณฺเหยฺย, เอวเมว สุปฺปพุทฺธสฺส กุฏฺฐิสฺส ตสฺมึเยว อาสเน วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ อุทปาทิ – ‘‘ยํ กิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพํ ตํ นิโรธธมฺม’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງບໍລິສັດທັງປວງດ້ວຍພຣະຫະລຶໄທ ແລ້ວຊົງມົນສິການວ່າ “ໃຜໜໍໃນທີ່ນີ້ ຄວນທີ່ຈະຮູ້ແຈ້ງທັມໄດ້?” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ນັ່ງຢູ່ໃນບໍລິສັດນັ້ນ. ຄັ້ນທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງດຳຣິວ່າ “ຜູ້ນີ້ແລ ໃນທີ່ນີ້ ຄວນທີ່ຈະຮູ້ແຈ້ງທັມໄດ້.” ພຣະອົງຈຶ່ງຊົງປາຣົບສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ແລ້ວຊົງສະແດງອະນຸປຸບພີກະຖາ ຄື: ຊົງສະແດງທານກະຖາ, ສີລະກະຖາ, ສັກຄະກະຖາ; ຊົງປະກາດໂທດ ຄວາມຕ່ຳຊາມ ແລະ ຄວາມເສົ້າໝອງຂອງກາມທັງຫຼາຍ; ແລະ ຊົງປະກາດອານິສົງໃນການອອກຈາກກາມ. ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບວ່າ ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ມີຈິດຄວນ, ມີຈິດອ່ອນ, ມີຈິດປາສະຈາກນີວອນ, ມີຈິດເບີກບານ, ມີຈິດຜ່ອງໃສແລ້ວ, ຈຶ່ງຊົງປະກາດພຣະທັມມະກະຖາ ທີ່ພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍຊົງຍົກຂຶ້ນສະແດງດ້ວຍພຣະອົງເອງ ຄື: ທຸກ, ສະມຸໄທ, ນິໂຣດ, ມັກ. ປຽບເໝືອນຜ້າທີ່ສະອາດ ປາສະຈາກຮອຍດຳ ຍ່ອມຮັບນ້ຳຍ້ອມໄດ້ເປັນຢ່າງດີ, ສັນໃດ; ທັມມະຈັກຂຸ ອັນປາສະຈາກທຸລີ ປາສະຈາກມົນທິນ ໄດ້ບັງເກີດຂຶ້ນແກ່ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ນະ ທີ່ນັ່ງນັ້ນເອງ ສັນນັ້ນວ່າ: “ສິ່ງໃດສິ່ງໜຶ່ງມີຄວາມເກີດຂຶ້ນເປັນທຳມະດາ, ສິ່ງທັງປວງນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມດັບໄປເປັນທຳມະດາ.”

อถ โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ทิฏฺฐธมฺโม ปตฺตธมฺโม วิทิตธมฺโม ปริโยคาฬฺหธมฺโม ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิคตกถํกโถ เวสารชฺชปฺปตฺโต อปรปฺปจฺจโย สตฺถุ สาสเน อุฏฺฐายาสนา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ເປັນຜູ້ມີທັມອັນເຫັນແລ້ວ, ມີທັມອັນບັນລຸແລ້ວ, ມີທັມອັນຮູ້ແຈ້ງແລ້ວ, ມີທັມອັນຢັ່ງລົງເລິກແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສແລ້ວ, ປາສະຈາກຄວາມເຄືອບແຄງແລ້ວ, ເຖິງຄວາມແກ້ວຫານ, ບໍ່ຕ້ອງເຊື່ອຜູ້ອື່ນໃນຄຳສອນຂອງພຣະສາດສະດາ, ລຸກຈາກທີ່ນັ່ງ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อภิกฺกนฺตํ, ภนฺเต, อภิกฺกตํ, ภนฺเต! เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย, ปฏิจฺฉนฺนํ วา วิวเรยฺย, มูฬฺหสฺส วา มคฺคํ อาจิกฺเขยฺย, อนฺธกาเร วา เตลปชฺโชตํ ธาเรยฺย – จกฺขุมนฺโต รูปานิ ทกฺขนฺตีติ; เอวเมวํ ภควตา อเนกปริยาเยน ธมฺโม ปกาสิโต. เอสาหํ, ภนฺเต, ภควนฺตํ สรณํ คจฺฉามิ ธมฺมญฺจ ภิกฺขุสงฺฆญฺจ. อุปาสกํ มํ ภควา ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณํ คต’’นฺติ.

“ພາສິດຂອງພຣະອົງແຈ່ມແຈ້ງແທ້ໆ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ພາສິດຂອງພຣະອົງແຈ່ມແຈ້ງແທ້ໆ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ! ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຫງາຍຂອງທີ່ຂ້ຳ, ເປີດຂອງທີ່ປິດ, ບອກທາງແກ່ຄົນຫຼົງທາງ, ຫຼື ໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໃນທີ່ມືດ ດ້ວຍຫວັງວ່າ ‘ຄົນມີຕາດີຈະໄດ້ເຫັນຮູບທັງຫຼາຍ’, ສັນໃດ; ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງປະກາດທັມໂດຍອະເນກປະຍາຍ ກໍສັນນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພະອົງນີ້ ຂໍເຖິງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພ້ອມທັງພຣະທັມ ແລະ ພຣະສົງ ເປັນທີ່ເພິ່ງທີ່ລະນຶກ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຈຳຂ້າພະອົງໄວ້ວ່າ ເປັນອຸປາສົກ ຜູ້ເຖິງພຣະຣັດຕະນະໄຕເປັນທີ່ເພິ່ງຕະຫຼອດຊີວິດ ຕັ້ງແຕ່ມື້ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ.”

อถ [Pg.136] โข สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข อจิรปกฺกนฺตํ สุปฺปพุทฺธํ กุฏฺฐึ คาวี ตรุณวจฺฉา อธิปติตฺวา ชีวิตา โวโรเปสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ຜູ້ອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວຫານ, ຊົງລື່ນເລີງດ້ວຍທັມມະກະຖາແລ້ວ, ຊົງຊື່ນຊົມຍິນດີພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ລຸກຈາກທີ່ນັ່ງ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັ້ນເມື່ອສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ, ແມ່ວົວທີ່ມີລູກອ່ອນ ໄດ້ແລ່ນເຂົ້າຕຳ ແລະ ຂ້າລາວໃຫ້ສິ້ນຊີວິດ.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘โย โส, ภนฺเต, สุปฺปพุทฺโธ นาม กุฏฺฐี ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต, โส กาลงฺกโต. ตสฺส กา คติ, โก อภิสมฺปราโย’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ຜູ້ອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວຫານ, ຊົງລື່ນເລີງດ້ວຍທັມມະກະຖາແລ້ວນັ້ນ, ບັດນີ້ ໄດ້ມໍຣະນະພາບແລ້ວ. ຄະຕິຂອງລາວເປັນແນວໃດ, ພົບພູມເບື້ອງໜ້າຂອງລາວເປັນແນວໃດ?”

‘‘ปณฺฑิโต, ภิกฺขเว, สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี; ปจฺจปาทิ ธมฺมสฺสานุธมฺมํ; น จ มํ ธมฺมาธิกรณํ วิเหเสสิ. สุปฺปพุทฺโธ, ภิกฺขเว, กุฏฺฐี ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โสตาปนฺโน อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ເປັນບັນດິດ, ໄດ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມແລ້ວ, ທັງບໍ່ໄດ້ບຽດບຽນເຮົາເພາະເຫດແຫ່ງທັມເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ເປັນພຣະໂສດາບັນ ເພາະສັງໂຍດ ໓ ປະການສິ້ນໄປ, ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ, ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ.”

เอวํ วุตฺเต, อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘โก นุ โข, ภนฺเต, เหตุ, โก ปจฺจโย เยน สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี อโหสิ – มนุสฺสทลิทฺโท, มนุสฺสกปโณ, มนุสฺสวราโก’’ติ?

“ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະພິກຂຸຮູບໜຶ່ງ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ອັນໃດໜໍ ເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດ ເປັນຄົນຍາກຈົນເຂັນໃຈ, ເປັນຄົນອະນາຖາ, ເປັນຄົນໜ້າສົມເພດຢ່າງຍິ່ງ?’”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, สุปฺปพุทฺโธ กุฏฺฐี อิมสฺมึเยว ราชคเห เสฏฺฐิปุตฺโต อโหสิ. โส อุยฺยานภูมึ นิยฺยนฺโต อทฺทส ตครสิขึ ปจฺเจกพุทฺธํ นครํ ปิณฺฑาย ปวิสนฺตํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘กฺวายํ กุฏฺฐี กุฏฺฐิจีวเรน วิจรตี’ติ? นิฏฺฐุภิตฺวา อปสพฺยโต กริตฺวา ปกฺกามิ. โส ตสฺส กมฺมสฺส วิปาเกน พหูนิ วสฺสสตานิ พหูนิ วสฺสสหสฺสานิ พหูนิ วสฺสสตสหสฺสานิ นิรเย ปจฺจิตฺถ. ตสฺเสว กมฺมสฺส วิปากาวเสเสน อิมสฺมึเยว ราชคเห กุฏฺฐี อโหสิ มนุสฺสทลิทฺโท, มนุสฺสกปโณ, มนุสฺสวราโก. โส ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม สทฺธํ สมาทิยิ สีลํ สมาทิยิ สุตํ สมาทิยิ จาคํ สมาทิยิ ปญฺญํ สมาทิยิ. โส ตถาคตปฺปเวทิตํ ธมฺมวินยํ อาคมฺม สทฺธํ สมาทิยิตฺวา สีลํ สมาทิยิตฺวา สุตํ สมาทิยิตฺวา จาคํ สมาทิยิตฺวา ปญฺญํ สมาทิยิตฺวา กายสฺส [Pg.137] เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปนฺโน เทวานํ ตาวตึสานํ สหพฺยตํ. โส ตตฺถ อญฺเญ เทเว อติโรจติ วณฺเณน เจว ยสสา จา’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ: ສຸບປະພຸດທະຂີ້ທູດນີ້ ເຄີຍເປັນລູກເສດຖີໃນກຸງຣາຊະຄຶນີ້ເອງ. ລາວເມື່ອຈະສະເດັດໄປຍັງສວນອຸທິຍານ ໄດ້ເຫັນພຣະຕັກຄະຣະສິຂີປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ກຳລັງສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນເມືອງ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ ‘ຜູ້ນີ້ແມ່ນໃຜ? ເປັນຄົນຂີ້ທູດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂີ້ທູດທ່ຽວໄປຢູ່.’ ແລ້ວຖົ່ມນ້ຳລາຍໃສ່, ກະທຳເບື້ອງຊ້າຍໃຫ້ ແລ້ວຫຼີກໄປ. ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມນັ້ນ ລາວໄດ້ໝົກໄໝ້ຢູ່ໃນນະຣົກຫຼາຍຮ້ອຍປີ, ຫຼາຍພັນປີ, ຫຼາຍແsnນປີ. ດ້ວຍຜົນແຫ່ງກັມທີ່ຍັງເຫຼືອນັ້ນ ລາວຈຶ່ງໄດ້ມາເກີດເປັນຄົນຂີ້ທູດ ຜູ້ຍາກຈົນເຂັນໃຈ, ເປັນຄົນອະນາຖາ, ເປັນຄົນໜ້າສົມເພດຢ່າງຍິ່ງ ໃນກຸງຣາຊະຄຶນີ້ເອງ. ລາວອາໄສພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕະຖາຄົດປະກາດແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ສະມາທານສັດທາ, ສະມາທານສີນ, ສະມາທານສຸຕະ, ສະມາທານຈາຄະ, ສະມາທານປັນຍາ. ລາວອາໄສພຣະທັມມະວິນັຍ ທີ່ພຣະຕະຖາຄົດປະກາດແລ້ວ ຄັ້ນສະມາທານສັດທາ, ສີນ, ສຸຕະ, ຈາຄະ, ປັນຍາແລ້ວ, ເມື່ອຕາຍໄປ ຫຼັງຈາກກາຍແຕກທຳລາຍ ໄດ້ເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕິໂລກສະຫວັນ ເປັນເພື່ອນມິດຂອງເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ. ລາວໃນສະຫວັນຊັ້ນນັ້ນ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງກວ່າເທວະດາອື່ນໆ ດ້ວຍວັນນະ ແລະ ຍົດ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘จกฺขุมา วิสมานีว, วิชฺชมาเน ปรกฺกเม;

ปณฺฑิโต ชีวโลกสฺมึ, ปาปานิ ปริวชฺชเย’’ติ. ตติยํ;

“ຄົນມີຕາດີ ຍ່ອມຫຼີກເວັ້ນທາງອັນບໍ່ສະໝ່ຳສະເໝີໄດ້ ເມື່ອມີຄວາມພະຍາຍາມຢູ່, ສັນໃດ; ບັນດິດໃນສັດຕະໂລກ ກໍຄວນຫຼີກເວັ້ນບາບທັງຫຼາຍ ກໍສັນນັ້ນ.” (ຈົບສູດທີ ໓)

๔. กุมารกสุตฺตํ

໔. ກຸມາຣະກະສູດ

๔๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา กุมารกา อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ มจฺฉเก พาเธนฺติ.

໔໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ມີເດັກນ້ອຍຫຼາຍຄົນ ກຳລັງຈັບປາຢູ່ລະຫວ່າງກຸງສາວັດຖີ ກັບ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล กุมารเก อนฺตรา จ สาวตฺถึ อนฺตรา จ เชตวนํ มจฺฉเก พาเธนฺเต. ทิสฺวาน เยน เต กุมารกา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต กุมารเก เอตทโวจ – ‘‘ภายถ โว, ตุมฺเห กุมารกา, ทุกฺขสฺส, อปฺปิยํ โว ทุกฺข’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต, ภายาม มยํ, ภนฺเต, ทุกฺขสฺส, อปฺปิยํ โน ทุกฺข’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ (ສະບົງ) ໃນເວລາເຊົ້າ ຊົງຖືບາດ ແລະ ຈີວອນ ເສດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພວກເດັກນ້ອຍເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ພວມບຽດບຽນ (ຈັບ) ປາ ໃນລະຫວ່າງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ແລະ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ. ຄັ້ນທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເສດັດເຂົ້າໄປຫາພວກເດັກນ້ອຍເຫຼົ່ານັ້ນ; ຄັ້ນເສດັດເຂົ້າໄປໃກ້ແລ້ວ ໄດ້ຕຣັດກັບພວກເດັກນ້ອຍເຫຼົ່ານັ້ນວ່າ “ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍ ພວກເດັກນ້ອຍ ຢ້ານຕໍ່ຄວາມທຸກບໍ່? ຄວາມທຸກບໍ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງພວກເຈົ້າແມ່ນບໍ່?” ພວກເດັກນ້ອຍກາບທູນວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ, ພວກຂ້ານ້ອຍຢ້ານຕໍ່ຄວາມທຸກ, ຄວາມທຸກບໍ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ຂ້ານ້ອຍ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สเจ ภายถ ทุกฺขสฺส, สเจ โว ทุกฺขมปฺปิยํ;

มากตฺถ ปาปกํ กมฺมํ, อาวิ วา ยทิ วา รโห.

“ຖ້າພວກເຈົ້າຢ້ານຕໍ່ຄວາມທຸກ, ຖ້າຄວາມທຸກບໍ່ເປັນທີ່ຮັກຂອງພວກເຈົ້າ; ພວກເຈົ້າຢ່າເຮັດບາບກຳ ທັງໃນທີ່ແຈ້ງ ຫຼື ໃນທີ່ລັບເລີຍ.

‘‘สเจ จ ปาปกํ กมฺมํ, กริสฺสถ กโรถ วา;

น โว ทุกฺขา ปมุตฺยตฺถิ, อุเปจฺจปิ ปลายต’’นฺติ. จตุตฺถํ;

ຖ້າພວກເຈົ້າຈະເຮັດ ຫຼື ພວມເຮັດບາບກຳຢູ່; ເຖິງແມ່ນພວກເຈົ້າຈະເຫາະໜີໄປ (ຫຼື ແລ່ນໜີໄປ) ກໍບໍ່ມີທາງພົ້ນໄປຈາກຄວາມທຸກໄດ້ເລີຍ.” (ຈົບສູດທີ 4)

๕. อุโปสถสุตฺตํ

໕. ອຸໂປສະຖະສູດ

๔๕. เอวํ [Pg.138] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา ตทหุโปสเถ ภิกฺขุสงฺฆปริวุโต นิสินฺโน โหติ.

໔໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານບຸບຜາຣາມ ປຣາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາຕາ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແວດລ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ປະທັບນັ່ງຢູ່ ໃນວັນອຸໂປສົດນັ້ນ.

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปฐเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปฐโม ยาโม; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ; อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ປະຖົມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ; ປະຖົມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ; ພຣະພິກຂຸສົງນັ່ງຢູ່ນານແລ້ວ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະແດງພຣະປະຕິໂມກແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຖີ້ນ.” ເມື່ອພຣະອານົນກາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງນິ່ງຢູ່.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต มชฺฌิเม ยาเม, อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต มชฺฌิโม ยาโม; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ; อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข ภควา ตุณฺหี อโหสิ.

ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ມັດຊິມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ “ข້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ; ມັດຊິມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ; ພຣະພິກຂຸສົງນັ່ງຢູ່ນານແລ້ວ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະແດງພຣະປະຕິໂມກແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຖີ້ນ.” ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງນິ່ງຢູ່.

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา, นิกฺขนฺเต ปจฺฉิเม ยาเม, อุทฺธสฺเต อรุเณ, นนฺทิมุขิยา รตฺติยา อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา เยน ภควา เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อภิกฺกนฺตา, ภนฺเต, รตฺติ; นิกฺขนฺโต ปจฺฉิโม ยาโม; อุทฺธสฺโต อรุโณ; นนฺทิมุขี รตฺติ; จิรนิสินฺโน ภิกฺขุสงฺโฆ; อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’’ติ.

ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ ປັດສິມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ ເມື່ອຮຸ່ງອະລຸນຂຶ້ນແລ້ວ ລາຕີມີໃບໜ້າອັນເບີກບານ (ສະຫວ່າງແລ້ວ) ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຈີວອນສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ປະນົມມືໄປທາງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ; ປັດສິມຍາມລ່ວງໄປແລ້ວ; ອະລຸນຂຶ້ນແລ້ວ; ລາຕີສະຫວ່າງແລ້ວ; ພຣະພິກຂຸສົງນັ່ງຢູ່ນານແລ້ວ; ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະແດງພຣະປະຕິໂມກແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຖີ້ນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ “ອານົນ ບໍລິສັດ (ປະຊຸມ) ບໍ່ບໍລິສຸດ.”

อถ โข อายสฺมโต มหาโมคฺคลฺลานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘กํ นุ โข ภควา ปุคฺคลํ สนฺธาย เอวมาห – ‘อปริสุทฺธา, อานนฺท, ปริสา’ติ? อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน สพฺพาวนฺตํ ภิกฺขุสงฺฆํ เจตสา เจโต ปริจฺจ มนสากาสิ. อทฺทสา โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ ทุสฺสีลํ ปาปธมฺมํ อสุจึ สงฺกสฺสรสมาจารํ ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺตํ อสมณํ สมณปฏิญฺญํ อพฺรหฺมจารึ พฺรหฺมจาริปฏิญฺญํ อนฺโตปูตึ อวสฺสุตํ กสมฺพุชาตํ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺนํ. ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เยน โส ปุคฺคโล เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ [Pg.139] – ‘‘อุฏฺเฐหิ, อาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา; นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. เอวํ วุตฺเต, โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາມອກຄັນລານະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ “ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງໝາຍເຖິງບຸກຄົນໃດໜໍ ຈຶ່ງຕຣັດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ອານົນ ບໍລິສັດບໍ່ບໍລິສຸດ’?” ລຳດັບນັ້ນ ພຣະມະຫາມອກຄັນລານະຜູ້ມີອາຍຸ ຈຶ່ງກຳນົດຈິດຂອງພຣະພິກຂຸສົງທັງປວງດ້ວຍຈິດຂອງຕົນ ແລ້ວມົນສິການ (ພິຈາລະນາ). ພຣະມະຫາມອກຄັນລານະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ເຫັນບຸກຄົນນັ້ນ ຜູ້ທຸສີລ ມີທັມອັນຊົ່ວຊ້າ ບໍ່ສະອາດ ມີຄວາມປະພຶດໜ້າຮັງກຽດ ປົກປິດການກະທຳ ບໍ່ແມ່ນສະມະນະ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສະມະນະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າປະພຶດພຣົມມະຈັນ ເນົ່າໃນ ຊຸ່ມຊື່ນດ້ວຍກິເລດ ເປັນດັ່ງຂີ້ເຫຍື້ອ ນັ່ງຢູ່ໃນທ່າມກາງພຣະພິກຂຸສົງ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ເຂົ້າໄປຫາບຸກຄົນນັ້ນ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປໃກ້ແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ “ອາວຸໂສ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນເຖີ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຫັນທ່ານແລ້ວ; ທ່ານບໍ່ມີສັງວາດ (ການຢູ່ຮ່ວມ) ກັບພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ.” ເມື່ອຖືກກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ບຸກຄົນນັ້ນກໍນິ່ງຢູ່.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ เอตทโวจ – ‘‘อุฏฺเฐหิ, อาวุโส, ทิฏฺโฐสิ ภควตา; นตฺถิ เต ภิกฺขูหิ สทฺธึ สํวาโส’’ติ. ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข โส ปุคฺคโล ตุณฺหี อโหสิ.

ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ ພຣະມະຫາມອກຄັນລານະຜູ້ມີອາຍຸ ກໍໄດ້ກ່າວກັບບຸກຄົນນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ “ອາວຸໂສ ຈົ່ງລຸກຂຶ້ນເຖີ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງເຫັນທ່ານແລ້ວ; ທ່ານບໍ່ມີສັງວາດກັບພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ.” ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງ... ຯລຯ... ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມ ບຸກຄົນນັ້ນກໍຍັງນິ່ງຢູ່.

อถ โข อายสฺมา มหาโมคฺคลฺลาโน ตํ ปุคฺคลํ พาหายํ คเหตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐกา นิกฺขาเมตฺวา สูจิฆฏิกํ ทตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘นิกฺขามิโต, ภนฺเต, โส ปุคฺคโล มยา. ปริสุทฺธา ปริสา. อุทฺทิสตุ, ภนฺเต, ภควา ภิกฺขูนํ ปาติโมกฺข’’นฺติ. ‘‘อจฺฉริยํ, โมคฺคลฺลาน, อพฺภุตํ, โมคฺคลฺลาน! ยาว พาหาคหณาปิ นาม โส โมฆปุริโส อาคเมสฺสตี’’ติ!

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະມະຫາມອກຄັນລານະຜູ້ມີອາຍຸ ຈຶ່ງຈັບແຂນບຸກຄົນນັ້ນ ສຸດແລ້ວຈຶ່ງນຳອອກໄປພົ້ນຊຸ້ມປະຕູພາຍນອກ ລົງກອນປະຕູ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປໃກ້ແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ນຳບຸກຄົນນັ້ນອອກໄປແລ້ວ. ບໍລິສັດບໍລິສຸດແລ້ວ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງສະແດງພຣະປະຕິໂມກແກ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຖີ້ນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ “ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ ມອກຄັນລານະ! ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນແທ້ ມອກຄັນລານະ! ໂມຄະບຸຣຸດນັ້ນ ຍັງລໍຖ້າຢູ່ຈົນຮອດມີການຈັບແຂນດຶງອອກໄປ!”

อถ โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘น ทานาหํ, ภิกฺขเว, อิโต ปรํ อุโปสถํ กริสฺสามิ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิสิสฺสามิ. ตุมฺเหว ทานิ, ภิกฺขเว, อิโต ปรํ อุโปสถํ กเรยฺยาถ, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺยาถ. อฏฺฐานเมตํ, ภิกฺขเว, อนวกาโส ยํ ตถาคโต อปริสุทฺธาย ปริสาย อุโปสถํ กเรยฺย, ปาติโมกฺขํ อุทฺทิเสยฺย.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັ້ງແຕ່ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ເຮົາຈະບໍ່ເຮັດອຸໂປສົດ ຈະບໍ່ສະແດງພຣະປະຕິໂມກອີກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຕັ້ງແຕ່ນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ພວກເຈົ້າທັງຫຼາຍນັ້ນແລ້ວ ຈົ່ງເຮັດອຸໂປສົດ ແລະ ສະແດງພຣະປະຕິໂມກເອງເຖີ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ຕະຖາຄົດຈະເຮັດອຸໂປສົດ ຫຼື ສະແດງພຣະປະຕິໂມກ ໃນບໍລິສັດທີ່ບໍ່ບໍລິສຸດນັ້ນ ບໍ່ແມ່ນຖານະ ບໍ່ແມ່ນໂອກາດທີ່ຈະມີໄດ້ເລີຍ.

‘‘อฏฺฐิเม, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ?

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນມະຫາສະໝຸດ ມີສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ 8 ປະການນີ້ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ. 8 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່?

‘‘มหาสมุทฺโท, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร น อายตเกเนว ปปาโต; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ມະຫາສະໝຸດ ລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ໂນ້ມອຽງລົງໄປຕາມລຳດັບ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ແມ່ນຊັນຊັນຄືກັບເຫວຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ ໂນ້ມອຽງລົງໄປຕາມລຳດັບ ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ ບໍ່ແມ່ນຊັນຊັນຄືກັບເຫວຕັ້ງແຕ່ເລີ່ມຕົ້ນນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 1 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘ปุน [Pg.140] จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດມີປົກກະຕິຄົງທີ່ ບໍ່ລົ້ນຝັ່ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດມີປົກກະຕິຄົງທີ່ ບໍ່ລົ້ນຝັ່ງນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 2 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ. ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ, ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ ถลํ อุสฺสาเรติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວ. ຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ມະຫາສະໝຸດຍ່ອມຊັດຊາກສົບນັ້ນເຂົ້າຫາຝັ່ງໂດຍໄວ ເຮັດໃຫ້ຂຶ້ນມາຢູ່ເທິງບົກ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວ ຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ ມະຫາສະໝຸດຍ່ອມຊັດຊາກສົບນັ້ນເຂົ້າຫາຝັ່ງໂດຍໄວ ເຮັດໃຫ້ຂຶ້ນມາຢູ່ເທິງບົກນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 3 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี, ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ; ‘มหาสมุทฺโท’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ສາຍໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ: ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ແມ່ນ້ຳຍົມມະນາ ແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ແມ່ນ້ຳສະຣະພູ ແມ່ນ້ຳມະຫີ, ແມ່ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອໄຫຼໄປເຖິງມະຫາສະໝຸດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍຊື່ ແລະ ໂຄດເດີມ; ເຖິງການນັບວ່າ “ມະຫາສະໝຸດ” ເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ສາຍໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ: ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ແມ່ນ້ຳຍົມມະນາ ແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ ແມ່ນ້ຳສະຣະພູ ແມ່ນ້ຳມະຫີ, ແມ່ນ້ຳເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອໄຫຼໄປເຖິງມະຫາສະໝຸດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍຊື່ ແລະ ໂຄດເດີມ ເຖິງການນັບວ່າ “ມະຫາສະໝຸດ” ເທົ່ານັ້ນນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 4 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ, ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ, ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมฺมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໃນໂລກ ທີ່ໄຫຼໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດກໍດີ, ຫ້ວຍນ້ຳຈາກຟ້າ (ສາຍຝົນ) ທີ່ຕົກລົງມາກໍດີ, ຄວາມບົກພ່ອງ ຫຼື ຄວາມເຕັມເປັ່ຽມຂອງມະຫາສະໝຸດ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດດ້ວຍເຫດນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໃນໂລກ ທີ່ໄຫຼໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດກໍດີ, ຫ້ວຍນ້ຳຈາກຟ້າ ທີ່ຕົກລົງມາກໍດີ, ຄວາມບົກພ່ອງ ຫຼື ຄວາມເຕັມເປັ່ຽມຂອງມະຫາສະໝຸດ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດດ້ວຍເຫດນັ້ນນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 5 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດມີລົດດຽວ ຄື ລົດເຄັມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດມີລົດດຽວ ຄື ລົດເຄັມນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 6 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน. ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ [Pg.141] รชตํ ชาตรูปํ โลหิตงฺโค มสารคลฺลํ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน, ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตงฺโค มสารคลฺลํ; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດມີລັດຕະນະຫຼາຍ ມີລັດຕະນະຕ່າງໆ. ລັດຕະນະໃນມະຫາສະໝຸດນັ້ນມີດັ່ງນີ້ ຄື: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນ, ສັງ, ແກ້ວຜຶກ, ປະວານ, ເງິນ, ຄຳ, ແກ້ວທັບທິມ, ແກ້ວລາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດມີລັດຕະນະຫຼາຍ ມີລັດຕະນະຕ່າງໆ ຄື: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນ, ສັງ, ແກ້ວຜຶກ, ປະວານ, ເງິນ, ຄຳ, ແກ້ວທັບທິມ, ແກ້ວລາຍນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 7 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส. ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิติมิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา. สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา, ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส, ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิติมิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา, สนฺติ มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา…เป… ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; อยํ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺเท อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อฏฺฐ มหาสมุทฺเท อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา เย ทิสฺวา ทิสฺวา อสุรา มหาสมุทฺเท อภิรมนฺติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສິ່ງມີຊີວິດຂະໜາດໃຫຍ່. ສິ່ງມີຊີວິດໃນມະຫາສະໝຸດນັ້ນມີດັ່ງນີ້ ຄື: ປາຕິມິ, ປາຕິມິງຄະລະ, ປາຕິມິຕິມິງຄະລະ, ພວກອະສູນ, ພວກພະຍານາກ, ພວກຄັນທັບພະ. ໃນມະຫາສະໝຸດ ມີສິ່ງມີຊີວິດທີ່ມີຮ່າງກາຍ (ອັດຕະພາບ) ຍາວ 100 ໂຍດກໍມີ, 200 ໂຍດກໍມີ, 300 ໂຍດກໍມີ, 400 ໂຍດກໍມີ, 500 ໂຍດກໍມີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ການທີ່ມະຫາສະໝຸດເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສິ່ງມີຊີວິດຂະໜາດໃຫຍ່ ຄື: ປາຕິມິ, ປາຕິມິງຄະລະ, ປາຕິມິຕິມິງຄະລະ, ພວກອະສູນ, ພວກພະຍານາກ, ພວກຄັນທັບພະ, ແລະ ໃນມະຫາສະໝຸດ ມີສິ່ງມີຊີວິດທີ່ມີຮ່າງກາຍຍາວ 100 ໂຍດກໍມີ, 200 ໂຍດກໍມີ... ຯລຯ... 500 ໂຍດກໍມີນີ້; ນີ້ເປັນສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີ 8 ໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຄື ສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ 8 ປະການໃນມະຫາສະໝຸດ ທີ່ພວກອະສູນເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນມະຫາສະໝຸດ.

‘‘เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. กตเม อฏฺฐ?

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ມີສິ່ງອັດສະຈັນອັນບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ 8 ປະການ ທີ່ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແລ້ວເຫັນອີກ ຈຶ່ງຍິນດີໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້. 8 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່?

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท อนุปุพฺพนินฺโน อนุปุพฺพโปโณ อนุปุพฺพปพฺภาโร, น อายตเกเนว ปปาโต; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อนุปุพฺพสิกฺขา อนุปุพฺพกิริยา อนุปุพฺพปฏิปทา, น อายตเกเนว อญฺญาปฏิเวโธ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ ຍ່ອມລາດລຸ່ມລົງໄປຕາມລຳດັບ, ຄ້ອຍລົງໄປຕາມລຳດັບ, ເລິກລົງໄປຕາມລຳດັບ, ບໍ່ແມ່ນວ່າຈະມີເຫວຊັນລົງໄປໃນທັນທີ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນຍານີ້ ຍ່ອມມີການສຶກສາໄປຕາມລຳດັບ, ມີການກະທຳໄປຕາມລຳດັບ, ມີການປະຕິບັດໄປຕາມລຳດັບ, ບໍ່ແມ່ນວ່າຈະມີການແທງຕະຫຼອດພະອໍລະຫັດ (ອັນຍາປະຕິເວດ) ໃນທັນທີທັນໃດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ໃນທຳມະວິນຍານີ້ ມີການສຶກສາໄປຕາມລຳດັບ, ມີການກະທຳໄປຕາມລຳດັບ, ມີການປະຕິບັດໄປຕາມລຳດັບ, ບໍ່ແມ່ນວ່າຈະມີການແທງຕະຫຼອດພະອໍລະຫັດໃນທັນທີທັນໃດນີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີໜຶ່ງ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.142], ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท ฐิตธมฺโม เวลํ นาติวตฺตติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, ยํ มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, มยา สาวกานํ สิกฺขาปทํ ปญฺญตฺตํ ตํ มม สาวกา ชีวิตเหตุปิ นาติกฺกมนฺติ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทุติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ ເປັນຂອງຄົງທີ່ ບໍ່ລ່ວງລ້ຳຝັ່ງໄປ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສິກຂາບົດໃດທີ່ເຮົາບັນຍັດໄວ້ແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ, ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງເຮົາ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດນັ້ນ ແມ້ເພາະເຫດແຫ່ງຊີວິດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ສິກຂາບົດໃດທີ່ເຮົາບັນຍັດໄວ້ແກ່ສາວົກທັງຫຼາຍ, ສາວົກທັງຫຼາຍຂອງເຮົາ ບໍ່ລ່ວງລະເມີດສິກຂາບົດນັ້ນ ແມ້ເພາະເຫດແຫ່ງຊີວິດນີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສອງ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท น มเตน กุณเปน สํวสติ; ยํ โหติ มหาสมุทฺเท มตํ กุณปํ ตํ ขิปฺปเมว ตีรํ วาเหติ, ถลํ อุสฺสาเรติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, โย โส ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; อถ โข นํ ขิปฺปเมว สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ. กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา, สงฺโฆ จ เตน. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, โย โส ปุคฺคโล ทุสฺสีโล ปาปธมฺโม อสุจิ สงฺกสฺสรสมาจาโร ปฏิจฺฉนฺนกมฺมนฺโต อสฺสมโณ สมณปฏิญฺโญ อพฺรหฺมจารี พฺรหฺมจาริปฏิญฺโญ อนฺโตปูติ อวสฺสุโต กสมฺพุชาโต, น เตน สงฺโฆ สํวสติ; ขิปฺปเมว นํ สนฺนิปติตฺวา อุกฺขิปติ. กิญฺจาปิ โส โหติ มชฺเฌ ภิกฺขุสงฺฆสฺส นิสินฺโน, อถ โข โส อารกาว สงฺฆมฺหา, สงฺโฆ จ เตน; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ตติโย อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ ຍ່ອມບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວ; ຊາກສົບທີ່ຕາຍແລ້ວໃດມີຢູ່ໃນມະຫາສະໝຸດ, ມະຫາສະໝຸດຍ່ອມຊັດຊາກສົບນັ້ນເຂົ້າຫາຝັ່ງໂດຍໄວ, ຊັດຂຶ້ນບົກທັນທີ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ທຸສີນ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ມີຄວາມປະພຶດບໍ່ສະອາດ ໜ້າຮັງກຽດ ປົກປິດການກະທຳ ບໍ່ແມ່ນສະມະນະ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສະມະນະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າປະພຶດພົມມະຈັນ ເປັນຜູ້ເນົ່າໃນ ປຽກຊຸ່ມດ້ວຍກິເລດ ເປັນດັ່ງຢາກເຍື່ອ, ສົງຍ່ອມບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບບຸກຄົນນັ້ນ; ແຕ່ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວເນລະເທດບຸກຄົນນັ້ນອອກໄປໂດຍໄວ. ແມ້ບຸກຄົນນັ້ນຈະນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງພິກຂຸສົງກໍຕາມ, ແຕ່ເຂົາກໍຊື່ວ່າຢູ່ຫ່າງໄກຈາກສົງ ແລະສົງກໍຢູ່ຫ່າງໄກຈາກເຂົາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ບຸກຄົນໃດເປັນຜູ້ທຸສີນ ມີທຳອັນຊົ່ວຊ້າ ມີຄວາມປະພຶດບໍ່ສະອາດ ໜ້າຮັງກຽດ ປົກປິດການກະທຳ ບໍ່ແມ່ນສະມະນະ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສະມະນະ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ປະພຶດພົມມະຈັນ ແຕ່ປະຕິຍານຕົນວ່າປະພຶດພົມມະຈັນ ເປັນຜູ້ເນົ່າໃນ ປຽກຊຸ່ມດ້ວຍກິເລດ ເປັນດັ່ງຢາກເຍື່ອ, ສົງບໍ່ຢູ່ຮ່ວມກັບບຸກຄົນນັ້ນ; ຍ່ອມປະຊຸມກັນແລ້ວເນລະເທດບຸກຄົນນັ້ນອອກໄປໂດຍໄວ, ແມ້ບຸກຄົນນັ້ນຈະນັ່ງຢູ່ທ່າມກາງພິກຂຸສົງກໍຕາມ, ແຕ່ເຂົາກໍຊື່ວ່າຢູ່ຫ່າງໄກຈາກສົງ ແລະສົງກໍຢູ່ຫ່າງໄກຈາກເຂົານີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສາມ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ยา กาจิ มหานทิโย, เสยฺยถิทํ – คงฺคา ยมุนา อจิรวตี สรภู มหี ตา มหาสมุทฺทํ ปตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘มหาสมุทฺโท’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ, ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, จตฺตาโร วณฺณา – ขตฺติยา, พฺราหฺมณา, เวสฺสา, สุทฺทา เต ตถาคตปฺปเวทิเต ธมฺมวินเย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตฺวา ชหนฺติ ปุริมานิ นามโคตฺตานิ[Pg.143], ‘สมณา สกฺยปุตฺติยา’ตฺเวว สงฺขํ คจฺฉนฺติ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย จตุตฺโถ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ບາງສາຍ ເຊັ່ນ: ແມ່ນ້ຳຄົງຄາ, ແມ່ນ້ຳຍົມມະນາ, ແມ່ນ້ຳອະຈິຣະວະດີ, ແມ່ນ້ຳສະຣະພູ, ແມ່ນ້ຳມະຫີ, ແມ່ນ້ຳໃຫຍ່ເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອໄຫຼໄປເຖິງມະຫາສະໝຸດແລ້ວ ຍ່ອມລະເສຍຊື່ແລະໂຄດເດີມ, ເຖິງການນັບວ່າ ‘ມະຫາສະໝຸດ’ ເທົ່ານັ້ນ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວັນນະ 4 ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກະສັດ, ພາມ, ເພດ, ສູດ, ເມື່ອອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນ ໃນທຳມະວິນຍາທີ່ພະຕະຖາຄົດປະກາດແລ້ວ, ຍ່ອມລະເສຍຊື່ແລະໂຄດເດີມ, ເຖິງການນັບວ່າ ‘ສະມະນະສັກກະຍະບຸດ’ ເທົ່ານັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ວັນນະ 4 ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ກະສັດ, ພາມ, ເພດ, ສູດ, ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນ ໃນທຳມະວິນຍາທີ່ພະຕະຖາຄົດປະກາດແລ້ວ, ລະເສຍຊື່ແລະໂຄດເດີມ, ເຖິງການນັບວ່າ ‘ສະມະນະສັກກະຍະບຸດ’ ເທົ່ານັ້ນນີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີສີ່ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, ยา จ โลเก สวนฺติโย มหาสมุทฺทํ อปฺเปนฺติ, ยา จ อนฺตลิกฺขา ธารา ปปตนฺติ, น เตน มหาสมุทฺทสฺส อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, พหู เจปิ ภิกฺขู อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายนฺติ, น เตน นิพฺพานธาตุยา อูนตฺตํ วา ปูรตฺตํ วา ปญฺญายติ; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ปญฺจโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນແມ່ນ້ຳທັງຫຼາຍໃນໂລກ ໄຫຼໄປສູ່ມະຫາສະໝຸດ ແລະສາຍຝົນຕົກລົງມາຈາກຟ້າ, ຄວາມບົກແຫ້ງ ຫຼືຄວາມເຕັມເປ່ຽມຂອງມະຫາສະໝຸດນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ປາກົດ ເພາະເຫດນັ້ນ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແມ້ຫາກພິກຂຸເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈະປະລິນິບພານດ້ວຍອນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ, ຄວາມບົກແຫ້ງ ຫຼືຄວາມເຕັມເປ່ຽມຂອງນິບພານທາດນັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ປາກົດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ແມ້ຫາກພິກຂຸເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ຈະປະລິນິບພານດ້ວຍອນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ, ຄວາມບົກແຫ້ງ ຫຼືຄວາມເຕັມເປ່ຽມຂອງນິບພານທາດນັ້ນ ກໍຍ່ອມບໍ່ປາກົດນີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີຫ້າ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท เอกรโส โลณรโส; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส วิมุตฺติรโส. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย เอกรโส วิมุตฺติรโส; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ฉฏฺโฐ อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ ມີລົດດຽວ ຄື ລົດເຄັມ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳມະວິນຍານີ້ ມີລົດດຽວ ຄື ວິມຸດຕິລົດ (ລົດແຫ່ງຄວາມຫຼຸດພົ້ນ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ທຳມະວິນຍານີ້ ມີລົດດຽວ ຄື ວິມຸດຕິລົດນີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີຫົກ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท พหุรตโน อเนกรตโน, ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – มุตฺตา มณิ เวฬุริโย สงฺโข สิลา ปวาฬํ รชตํ ชาตรูปํ โลหิตงฺโค มสารคลฺลํ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน; ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย พหุรตโน อเนกรตโน, ตตฺริมานิ รตนานิ, เสยฺยถิทํ – จตฺตาโร สติปฏฺฐานา, จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา, ปญฺจินฺทฺริยานิ, ปญฺจ พลานิ, สตฺต โพชฺฌงฺคา, อริโย อฏฺฐงฺคิโก มคฺโค; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย สตฺตโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ ມີລັດຕະນະຫຼາຍ ມີລັດຕະນະອະເນກ, ໃນມະຫາສະໝຸດນັ້ນມີລັດຕະນະເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ໄຂ່ມຸກ, ແກ້ວມະນີ, ແກ້ວໄພທູນ, ຫອຍສັງ, ແກ້ວຜຶກ, ປະກາລັງ, ເງິນ, ຄຳ, ແກ້ວທັບທິມ, ແກ້ວລາຍ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳມະວິນຍານີ້ ມີລັດຕະນະຫຼາຍ ມີລັດຕະນະອະເນກ, ໃນທຳມະວິນຍານີ້ມີລັດຕະນະເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສະຕິປັດຖານ 4, ສັມມັບປະທານ 4, ອິດທິບາດ 4, ອິນຊີ 5, ພະລະ 5, ໂພດຊົງ 7, ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກ (ມັກມີອົງ 8 ປະເສີດ). ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ທຳມະວິນຍານີ້ ມີລັດຕະນະຫຼາຍ ມີລັດຕະນະອະເນກ, ໃນທຳມະວິນຍານີ້ມີລັດຕະນະເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ສະຕິປັດຖານ 4, ສັມມັບປະທານ 4, ອິດທިບາດ 4, ອິນຊີ 5, ພະລະ 5, ໂພດຊົງ 7, ອະລິຍະອັດຖັງຄິກະມັກນີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີເຈັດ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, มหาสมุทฺโท มหตํ ภูตานํ อาวาโส, ตตฺริเม ภูตา – ติมิ ติมิงฺคโล ติมิติมิงฺคโล อสุรา นาคา คนฺธพฺพา, สนฺติ [Pg.144] มหาสมุทฺเท โยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ทฺวิโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ติโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา จตุโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา ปญฺจโยชนสติกาปิ อตฺตภาวา; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส; ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามิ, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามีผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน. ยมฺปิ, ภิกฺขเว, อยํ ธมฺมวินโย มหตํ ภูตานํ อาวาโส, ตตฺริเม ภูตา – โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน; อยํ, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐโม อจฺฉริโย อพฺภุโต ธมฺโม, ยํ ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อฏฺฐ อจฺฉริยา อพฺภุตา ธมฺมา, เย ทิสฺวา ทิสฺวา ภิกฺขู อิมสฺมึ ธมฺมวินเย อภิรมนฺตี’’ติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນມະຫາສະໝຸດ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງສັດໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ, ໃນມະຫາສະໝຸດນັ້ນມີສັດໃຫຍ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ປາຕິມິ, ປາຕິມິງຄະລະ, ປາຕິມິຕິມິງຄະລະ, ອະສູນ, ນາກ, ຄັນທັບ, ໃນມະຫາສະໝຸດມີສິ່ງມີຊີວິດທີ່ມີຮ່າງກາຍ (ອັດຕະພາບ) ຍາວ 100 ໂຍດກໍມີ, 200 ໂຍດກໍມີ, 300 ໂຍດກໍມີ, 400 ໂຍດກໍມີ, 500 ໂຍດກໍມີ; ຢ່າງນັ້ນເໝືອນກັນແລ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳມະວິນຍານີ້ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງບຸກຄົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນຍານີ້ມີບຸກຄົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ພະໂສດາບັນ, ຜູ້ປະຕິບັດเพื่อເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ພະສະກິທາຄາມີ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມິຜົນ, ພະອະນາຄາມີ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມິຜົນ, ພະອໍລະຫັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນພະອໍລະຫັນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການທີ່ທຳມະວິນຍານີ້ ເປັນທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງບຸກຄົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ທັງຫຼາຍ, ໃນທຳມະວິນຍານີ້ມີບຸກຄົນຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ເຫຼົ່ານີ້ ຄື: ພະໂສດາບັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ, ພະສະກິທາຄາມີ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິທາຄາມິຜົນ, ພະອະນາຄາມີ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມິຜົນ, ພະອໍລະຫັນ, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນພະອໍລະຫັນນີ້; ນີ້, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ປະການທີແປດ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ເປັນທຳທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ 8 ປະການ ໃນທຳມະວິນຍານີ້, ທີ່ພວກພິກຂຸໄດ້ເຫັນແລ້ວໆ ຍ່ອມຍິນດີຍິ່ງໃນທຳມະວິນຍານີ້.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ฉนฺนมติวสฺสติ, วิวฏํ นาติวสฺสติ;

ตสฺมา ฉนฺนํ วิวเรถ, เอวํ ตํ นาติวสฺสตี’’ติ. ปญฺจมํ;

“ຝົນຍ່ອມຕົກຮົ່ວຮົດສິ່ງທີ່ປິດບັງ, ຍ່ອມບໍ່ຕົກຮົ່ວຮົດສິ່ງທີ່ເປີດເຜີຍ; ເພາະສະນັ້ນ, ຈົ່ງເປີດເຜີຍສິ່ງທີ່ປິດບັງນັ້ນເສຍ, ເມື່ອເປີດເຜີຍຢ່າງນີ້ ຝົນຍ່ອມບໍ່ຕົກຮົ່ວຮົດບຸກຄົນນັ້ນ.” (ຈົບສູດທີຫ້າ)

๖. โสณสุตฺตํ

໖. ໂສນະສູດ

๔๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากจฺจาโน อวนฺตีสุ วิหรติ กุรรฆเร ปวตฺเต ปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส อุปฏฺฐาโก โหติ.

໔໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ພະເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ພະມະຫາກັດຈະຍະນະ ອາໄສຢູ່ທີ່ພູເຂົາປະວັດຕະ ໃກ້ເມືອງກຸຣະຣະຄະຣະ ໃນແຄວ້ນອະວັນຕີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ ໂສນະອຸປາສົກ ກຸຕິກັນນະ (ຜູ້ມີຕຸ້ມຫູມີຄ່າໂກດໜຶ່ງ) ເປັນອຸປະຖາກຂອງພະມະຫາກັດຈະຍະນະ.

อถ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ [Pg.145] เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ເມື່ອໂສນະອຸປາສົກ ກຸຕິກັນນະ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ຢູ່ຜູ້ດຽວ, ຄວາມດຳຣິແຫ່ງໃຈຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ: “ຕາມທີ່ພະມະຫາກັດຈະຍະນະສະແດງທຳແລ້ວ, ການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ຄອງເຮືອນ ຈະປະພຶດພົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນໂດຍສ່ວນດຽວ ໃຫ້ບໍລິສຸດໂດຍສ່ວນດຽວ ດັ່ງສັງຂ໌ທີ່ຂັດດີແລ້ວນີ້ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນເຖີດ”.

อถ โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ เยนายสฺมา มหากจฺจาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນແລ ໂສນະອຸປາສົກ ກຸຕິກັນນະ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພະມະຫາກັດຈະຍະນະເຖິງທີ່ຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະມະຫາກັດຈະຍະນະ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໂສນະອຸປາສົກ ກຸຕິກັນນະ ໄດ້ກາບທູນພະມະຫາກັດຈະຍະນະດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. ปพฺพาเชตุ มํ, ภนฺเต, อยฺโย มหากจฺจาโน’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ຢູ່ຜູ້ດຽວໃນທີ່ນີ້, ຄວາມດຳຣິແຫ່ງໃຈຢ່າງນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນວ່າ: ‘ຕາມທີ່ພະມະຫາກັດຈະຍະນະສະແດງທຳແລ້ວ, ການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ຄອງເຮືອນ ຈະປະພຶດພົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນໂດຍສ່ວນດຽວ ໃຫ້ບໍລິສຸດໂດຍສ່ວນດຽວ ດັ່ງສັງຂ໌ທີ່ຂັດດີແລ້ວນີ້ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກບວດຈາກເຮືອນ ບໍ່ກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍເຮືອນເຖີດ’. ຂໍພະມະຫາກັດຈະຍະນະຈົ່ງໂຜດໃຫ້ຂ້າພະເຈົ້າບວດດ້ວຍເຖີດ, ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ.”

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา มหากจฺจาโน โสณํ อุปาสกํ กุฏิกณฺณํ เอตทโวจ – ‘‘ทุกฺกรํ โข, โสณ, ยาวชีวํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริยํ. อิงฺฆ ตฺวํ, โสณ, ตตฺเถว อาคาริกภูโต สมาโน พุทฺธานํ สาสนํ อนุยุญฺช กาลยุตฺตํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริย’’นฺติ. อถ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส โย อโหสิ ปพฺพชฺชาภิสงฺขาโร โส ปฏิปสฺสมฺภิ.

ເມື່ອພຣະໂສນະກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະໄດ້ກ່າວກັບໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະວ່າ “ດູກ່ອນໂສນະ ການປະພຶດພຣົມມະຈັນທີ່ຕ້ອງສັນເຂົ້າຄາບດຽວ ນອນຄົນດຽວ ຕະຫຼອດຊີວິດນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ. ດູກ່ອນໂສນະ ເອົາເຖີ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງເປັນຄະລຶຫັດຢູ່ໃນເຮືອນນັ້ນແລ້ວ ໝັ່ນປະກອບຄວາມເພຍນໃນຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ປະພຶດພຣົມມະຈັນທີ່ສັນເຂົ້າຄາບດຽວ ນອນຄົນດຽວ ຕາມການເວລາອັນຄວນເຖີ້ນ”. ຄັ້ງນັ້ນ ຄວາມຂວົນຂວາຍໃນການບວດຂອງໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະກໍໄດ້ລະງັບໄປ.

ทุติยมฺปิ โข…เป… ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา มหากจฺจาโน โสณํ อุปาสกํ กุฏิกณฺณํ เอตทโวจ – ‘‘ทุกฺกรํ โข, โสณ, ยาวชีวํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริยํ. อิงฺฆ ตฺวํ, โสณ, ตตฺเถว อาคาริกภูโต สมาโน พุทฺธานํ สาสนํ อนุยุญฺช กาลยุตฺตํ เอกภตฺตํ เอกเสยฺยํ พฺรหฺมจริย’’นฺติ. ทุติยมฺปิ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส โย อโหสิ ปพฺพชฺชาภิสงฺขาโร โส ปฏิปสฺสมฺภิ.

ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສອງ... (ລະ)... ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະໄດ້ກ່າວກັບໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະວ່າ “ດູກ່ອນໂສນະ ການປະພຶດພຣົມມະຈັນທີ່ຕ້ອງສັນເຂົ້າຄາບດຽວ ນອນຄົນດຽວ ຕະຫຼອດຊີວິດນັ້ນ ເປັນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ຍາກຍິ່ງ. ດູກ່ອນໂສນະ ເອົາເຖີ້ນ ເຈົ້າຈົ່ງເປັນຄະລຶຫັດຢູ່ໃນເຮືອນນັ້ນແລ້ວ ໝັ່ນປະກອບຄວາມເພຍນໃນຄຳສອນຂອງພຣະພຸດທະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ປະພຶດພຣົມມະຈັນທີ່ສັນເຂົ້າຄາບດຽວ ນອນຄົນດຽວ ຕາມການເວລາອັນຄວນເຖີ້ນ”. ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສອງ ຄວາມຂວົນຂວາຍໃນການບວດຂອງໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະກໍໄດ້ລະງັບໄປ.

ตติยมฺปิ โข โสณสฺส อุปาสกสฺส กุฏิกณฺณสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’’นฺติ. ตติยมฺปิ โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ [Pg.146] เยนายสฺมา มหากจฺจาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โสโณ อุปาสโก กุฏิกณฺโณ อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ –

ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສາມ ເມື່ອໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ພັກຜ່ອນຢູ່ຄົນດຽວ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງຈິດໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າມຫາກັດຈາຍະນະສະແດງທຳໂດຍປະການໃດໆ ການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ຄອງເຮືອນຈະປະພຶດພຣົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍລິສຸດໂດຍສ່ວນດຽວ ຂັດສີດີແລ້ວຄືສັງຂ໌ນີ້ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນເຖີ້ນ”. ຄັ້ງນັ້ນ ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສາມ ໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະວ່າ:

‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘ยถา ยถา โข อยฺโย มหากจฺจาโน ธมฺมํ เทเสติ นยิทํ สุกรํ อคารํ อชฺฌาวสตา เอกนฺตปริปุณฺณํ เอกนฺตปริสุทฺธํ สงฺขลิขิตํ พฺรหฺมจริยํ จริตุํ. ยํนูนาหํ เกสมสฺสุํ โอหาเรตฺวา กาสายานิ วตฺถานิ อจฺฉาเทตฺวา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพเชยฺย’นฺติ. ปพฺพาเชตุ มํ, ภนฺเต, อยฺโย มหากจฺจาโน’’ติ.

“ຂ້ານ້ອຍ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ເມື່ອຂ້ານ້ອຍຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ພັກຜ່ອນຢູ່ຄົນດຽວໃນທີ່ນີ້ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງຈິດໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າມຫາກັດຈາຍະນະສະແດງທຳໂດຍປະການໃດໆ ການທີ່ບຸກຄົນຜູ້ຄອງເຮືອນຈະປະພຶດພຣົມມະຈັນໃຫ້ບໍລິບູນໂດຍສ່ວນດຽວ ບໍລິສຸດໂດຍສ່ວນດຽວ ຂັດສີດີແລ້ວຄືສັງຂ໌ນີ້ ບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ເຮັດໄດ້ງ່າຍເລີຍ. ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນປົງຜົມແລະໜວດ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າກາສາວະພັດ ອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດ ບໍ່ມີເຮືອນເຖີ້ນ’. ຂໍພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າມຫາກັດຈາຍະນະຈົ່ງໂຜດໃຫ້ຂ້ານ້ອຍບວດດ້ວຍເຖີ້ນ.”

อถ โข อายสฺมา มหากจฺจาโน โสณํ อุปาสกํ กุฏิกณฺณํ ปพฺพาเชสิ. เตน โข ปน สมเยน อวนฺติทกฺขิณาปโถ อปฺปภิกฺขุโก โหติ. อถ โข อายสฺมา มหากจฺจาโน ติณฺณํ วสฺสานํ อจฺจเยน กิจฺเฉน กสิเรน ตโต ตโต ทสวคฺคํ ภิกฺขุสงฺฆํ สนฺนิปาเตตฺวา อายสฺมนฺตํ โสณํ อุปสมฺปาเทสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະໄດ້ໃຫ້ໂສນະອຸປາສົກກຸຕິກັນນະບວດເປັນບັນພະຊິດ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ແຄວ້ນອะວັນຕິທັກຂິນາບົດມີພຣະພິກຂຸນ້ອຍ. ຕໍ່ມາ ໂດຍການລ່ວງໄປສາມປີ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະຈຶ່ງສາມາດປະຊຸມພຣະພິກຂຸສົງຄົບທົດສະວັກ (ສິບຮູບ) ຈາກບ່ອນນັ້ນບ່ອນນີ້ ດ້ວຍຄວາມຍາກລຳບາກ ແລ້ວຈຶ່ງໄດ້ໃຫ້ອຸປະສົມບົດແກ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະ.

อถ โข อายสฺมโต โสณสฺส วสฺสํวุฏฺฐสฺส รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘‘น โข เม โส ภควา สมฺมุขา ทิฏฺโฐ, อปิ จ สุโตเยว เม โส ภควา – ‘อีทิโส จ อีทิโส จา’ติ. สเจ มํ อุปชฺฌาโย อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະຢູ່ຈຳພັນສາແລ້ວ ຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ພັກຜ່ອນຢູ່ຄົນດຽວ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງຈິດໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ “ເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນຕໍ່ໜ້າເລີຍ, ແຕ່ເຮົາກໍເຄີຍໄດ້ຍິນມາວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນມີພຣະຄຸນລັກສະນະຢ່າງນີ້ໆ. ຫາກພຣະອຸປັດຊາອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເຮົາກໍຈະໄປເພື່ອເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ”.

อถ โข อายสฺมา โสโณ สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนายสฺมา มหากจฺจาโน เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา โสโณ อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາແລງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະອອກຈາກການພັກຜ່ອນຢູ່ຄົນດຽວ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ นະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະວ່າ:

‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, รโหคตสฺส ปฏิสลฺลีนสฺส เอวํ เจตโส ปริวิตกฺโก อุทปาทิ – ‘น โข เม โส ภควา สมฺมุขา ทิฏฺโฐ, อปิ จ สุโตเยว เม โส ภควา – อีทิโส จ อีทิโส จา’ติ. สเจ มํ อุปชฺฌาโย [Pg.147] อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธ’’นฺติ ( ).

“ຂ້ານ້ອຍ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ, ເມື່ອຂ້ານ້ອຍຫຼີກອອກໄປຢູ່ໃນທີ່ສະຫງັດ ພັກຜ່ອນຢູ່ຄົນດຽວໃນທີ່ນີ້ ຄວາມດຳຣິແຫ່ງຈິດໄດ້ເກີດຂຶ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ເຮົາບໍ່ເຄີຍເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນຕໍ່ໜ້າເລີຍ, ແຕ່ເຮົາກໍເຄີຍໄດ້ຍິນມາວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພຣະອົງນັ້ນມີພຣະຄຸນລັກສະນະຢ່າງນີ້ໆ. ຫາກພຣະອຸປັດຊາອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ ເຮົາກໍຈະໄປເພື່ອເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ’. ຫາກພຣະອຸປັດຊາອະນຸຍາດແກ່ຂ້ານ້ອຍ ຂ້ານ້ອຍກໍຈະໄປເພື່ອເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນ.”

‘‘สาธุ สาธุ, โสณ; คจฺฉ ตฺวํ, โสณ, ตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ. ทกฺขิสฺสสิ ตฺวํ, โสณ, ตํ ภควนฺตํ ปาสาทิกํ ปสาทนียํ สนฺตินฺทฺริยํ สนฺตมานสํ อุตฺตมทมถสมถมนุปฺปตฺตํ ทนฺตํ คุตฺตํ ยตินฺทฺริยํ นาคํ. ทิสฺวาน มม วจเนน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทาหิ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉ – ‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, อายสฺมา มหากจฺจาโน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’’’ติ.

“ດີລະ ດີລະ ໂສນະ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປເພື່ອເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ພຣະອົງນັ້ນເຖີ້ນ. ດູກ່ອນໂສນະ ເຈົ້າຈັກໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງມີຄວາມເຫຼື້ອມໃສ ໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ມີອິນຊີສະຫງົບ ມີພຣະໄທສະຫງົບ ເຖິງຄວາມຝຶກຝົນແລະຄວາມສະຫງົບຢ່າງຍິ່ງ ຊົງຝຶກຝົນແລ້ວ ຊົງຄຸ້ມຄອງແລ້ວ ມີອິນຊີສຳລວມແລ້ວ ຜູ້ປະເສີດພຣະອົງນັ້ນ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈົ່ງຖວາຍອະພິວາດແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ຕາມຄຳຂອງເຮົາ ແລະຈົ່ງທູນຖາມເຖິງຄວາມບໍ່ມີໂຣກ ຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ພຣະກຳລັງ ແລະການຢູ່ສຳລານວ່າ ‘ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອຸປັດຊາຂອງຂ້ານ້ອຍ ຄືພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະ ຂໍຖວາຍອະພິວາດແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ແລະທູນຖາມເຖິງຄວາມບໍ່ມີໂຣກ ຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ພຣະກຳລັງ ແລະການຢູ່ສຳລານ’ ເຖີ້ນ.”

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา โสโณ อายสฺมโต มหากจฺจานสฺส ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เสนาสนํ สํสาเมตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน สาวตฺถิ เตน จาริกํ ปกฺกามิ. อนุปุพฺเพน จาริกํ จรมาโน เยน สาวตฺถิ เชตวนํ อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราโม, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา โสโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อุปชฺฌาโย เม, ภนฺเต, อายสฺมา มหากจฺจาโน ภควโต ปาเท สิรสา วนฺทติ, อปฺปาพาธํ อปฺปาตงฺกํ ลหุฏฺฐานํ พลํ ผาสุวิหารํ ปุจฺฉตี’’ติ.

ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະຮັບຄຳພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າ” ແລ້ວຊົມຊື່ນຍິນດີພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະ ລຸກຈາກອາສະນະ ອະພິວາດພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະ ກະທຳປະທັກສິນ ເກັບມ້ຽນເສນາສະນະ ແລ້ວຖືບາດແລະຈີວອນ ຈາຣິກໄປທາງເມືອງສາວັດຖີ. ເມື່ອຈາຣິກໄປໂດຍລຳດັບ ກໍຮອດເມືອງສາວັດຖີ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພຣະອຸປັດຊາຂອງຂ້ານ້ອຍ ຄືພຣະຜູ້ມີອາຍຸມຫາກັດຈາຍະນະ ຂໍຖວາຍອະພິວາດແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ແລະທູນຖາມເຖິງຄວາມບໍ່ມີໂຣກ ຄວາມບໍ່ມີໄພ ຄວາມກະປີ້ກະເປົ່າ ພຣະກຳລັງ ແລະການຢູ່ສຳລານ.”

‘‘กจฺจิ, ภิกฺขุ, ขมนียํ, กจฺจิ ยาปนียํ, กจฺจิสิ อปฺปกิลมเถน อทฺธานํ อาคโต, น จ ปิณฺฑเกน กิลนฺโตสี’’ติ? ‘‘ขมนียํ ภควา, ยาปนียํ ภควา, อปฺปกิลมเถน จาหํ, ภนฺเต, อทฺธานํ อาคโต, น ปิณฺฑเกน กิลนฺโตมฺหี’’ติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸ ພໍທົນໄດ້ຢູ່ບໍ ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ຢູ່ບໍ ເຈົ້າເດີນທາງມາດ້ວຍຄວາມບໍ່ລຳບາກຫຼາຍບໍ ແລະບໍ່ລຳບາກດ້ວຍບິນທະບາດບໍ?” “ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພໍທົນໄດ້ຢູ່ ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ພໍຍັງອັດຕະພາບໃຫ້ເປັນໄປໄດ້ຢູ່ ຂ້ານ້ອຍເດີນທາງມາດ້ວຍຄວາມບໍ່ລຳບາກຫຼາຍ ແລະບໍ່ລຳບາກດ້ວຍບິນທະບາດເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ.”

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิมสฺสานนฺท, อาคนฺตุกสฺส ภิกฺขุโน เสนาสนํ ปญฺญาเปหี’’ติ. อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ยสฺส โข มํ ภควา อาณาเปติ [Pg.148] – ‘อิมสฺสานนฺท, อาคนฺตุกสฺส ภิกฺขุโน เสนาสนํ ปญฺญาเปหี’ติ, อิจฺฉติ ภควา เตน ภิกฺขุนา สทฺธึ เอกวิหาเร วตฺถุํ, อิจฺฉติ ภควา อายสฺมตา โสเณน สทฺธึ เอกวิหาเร วตฺถุ’’นฺติ. ยสฺมึ วิหาเร ภควา วิหรติ, ตสฺมึ วิหาเร อายสฺมโต โสณสฺส เสนาสนํ ปญฺญาเปสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ “ດູກ່ອນອານົນ ເຈົ້າຈົ່ງຈັດແຈງເສນາສະນະໃຫ້ແກ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ເປັນອາຄັນຕຸກະຮູບນີ້ເຖີ້ນ”. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນໄດ້ມີຄວາມດຳຣິຢ່າງນີ້ວ່າ “ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສັ່ງເຮົາວ່າ ‘ດູກ່ອນອານົນ ເຈົ້າຈົ່ງຈັດແຈງເສນາສະນະໃຫ້ແກ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ເປັນອາຄັນຕຸກະຮູບນີ້ເຖີ້ນ’ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຄົງຈະຊົງປາຖະໜາຈະປະທັບຢູ່ຮ່ວມໃນວິຫານດຽວກັນກັບພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຄົງຈະຊົງປາຖະໜາຈະປະທັບຢູ່ຮ່ວມໃນວິຫານດຽວກັນກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະ”. ພຣະອານົນຈຶ່ງໄດ້ຈັດແຈງເສນາສະນະໃຫ້ແກ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະ ໃນວິຫານທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ນັ້ນ.

อถ โข ภควา พหุเทว รตฺตึ อพฺโภกาเส นิสชฺชาย วีตินาเมตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา วิหารํ ปาวิสิ. อายสฺมาปิ โข โสโณ พหุเทว รตฺตึ อพฺโภกาเส นิสชฺชาย วีตินาเมตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา วิหารํ ปาวิสิ. อถ โข ภควา รตฺติยา ปจฺจูสสมยํ ปจฺจุฏฺฐาย อายสฺมนฺตํ โสณํ อชฺเฌสิ – ‘‘ปฏิภาตุ ตํ ภิกฺขุ ธมฺโม ภาสิตุ’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງໃຊ້ເວລາສ່ວນໃຫຍ່ແຫ່ງລາຕີດ້ວຍການນັ່ງໃນທີ່ແຈ້ງ ແລ້ວຊົງລ້າງພຣະບາດ ສະເດັດເຂົ້າສູ່ວິຫານ. ແມ່ນແຕ່ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະກໍໄດ້ໃຊ້ເວລາສ່ວນໃຫຍ່ແຫ່ງລາຕີດ້ວຍການນັ່ງໃນທີ່ແຈ້ງ ແລ້ວລ້າງຕີນ ເຂົ້າສູ່ວິຫານເຊັ່ນກັນ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງແຫ່ງລາຕີ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕື່ນບັນທົມແລ້ວ ໄດ້ຊົງເຊື້ອເຊີນພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະວ່າ “ດູກ່ອນພິກຂຸ ເຈົ້າຈົ່ງສະແດງທຳຕາມທີ່ແຈ່ມແຈ້ງແກ່ເຈົ້າເຖີ້ນ”.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา โสโณ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา โสฬส อฏฺฐกวคฺคิกานิ สพฺพาเนว สเรน อภณิ. อถ โข ภควา อายสฺมโต โสณสฺส สรภญฺญปริโยสาเน อพฺภนุโมทิ – ‘‘สาธุ สาธุ, ภิกฺขุ, สุคฺคหิตานิ เต, ภิกฺขุ, โสฬส อฏฺฐกวคฺคิกานิ สุมนสิกตานิ สูปธาริตานิ, กลฺยาณิยาสิ วาจาย สมนฺนาคโต วิสฺสฏฺฐาย อเนลคฬาย อตฺถสฺส วิญฺญาปนิยา. กติ วสฺโสสิ ตฺวํ, ภิกฺขู’’ติ? ‘‘เอกวสฺโส อหํ ภควา’’ติ. ‘‘กิสฺส ปน ตฺวํ, ภิกฺขุ, เอวํ จิรํ อกาสี’’ติ? ‘‘จิรํ ทิฏฺโฐ เม, ภนฺเต, กาเมสุ อาทีนโว; อปิ จ สมฺพาโธ ฆราวาโส พหุกิจฺโจ พหุกรณีโย’’ติ.

ພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະຮັບພຣະພຸດທະດຳຣັດວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ” ແລ້ວໄດ້ສູດສາທະຍາຍພຣະສູດທັງໝົດໃນອັດຖະກະວັກທັງສິບຫົກສູດດ້ວຍທຳນອງສະຣະພັນຍະ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸໂສນະສູດສາທະຍາຍຈົບແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງອະນຸໂມທະນາວ່າ “ດີລະ ດີລະ ພິກຂຸ, ພຣະສູດໃນອັດຖະກະວັກທັງສິບຫົກສູດນັ້ນ ເຈົ້າຮຽນມາດີແລ້ວ ມົນສິການດີແລ້ວ ຊົງຈຳໄວ້ດີແລ້ວ, ເຈົ້າເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍວາຈາອັນໄພເລາະ ສະຫຼະສະຫຼວຍ ບໍ່ຕິດຂັດ ເຮັດໃຫ້ເຂົ້າໃຈເນື້ອຄວາມໄດ້ງ່າຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸ ເຈົ້າມີພັນສາເທົ່າໃດແລ້ວ?” “ຂ້ານ້ອຍມີພັນສາດຽວ ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.” “ດູກ່ອນພິກຂຸ ເປັນຫຍັງເຈົ້າຈຶ່ງບວດຊ້າປານນີ້?” “ຂ້າແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຂ້ານ້ອຍເຫັນໂທດໃນກາມທັງຫຼາຍມາດົນແລ້ວ, ແຕ່ການຄອງເຮືອນນັ້ນຄັບແຄບ ມີກິດຫຼາຍ ມີວຽກງານທີ່ຕ້ອງເຮັດຫຼາຍ ຂ້ານ້ອຍ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ทิสฺวา อาทีนวํ โลเก, ญตฺวา ธมฺมํ นิรูปธึ;

อริโย น รมตี ปาเป, ปาเป น รมตี สุจี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“ພຣະອະຣິຍະເຈົ້າເຫັນໂທດໃນໂລກແລ້ວ ຊາບທຳອັນປາສະຈາກອຸປະທິແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ຍິນດີໃນບາບ, ຜູ້ສະອາດຍ່ອມບໍ່ຍິນດີໃນບາບ.” (ຈົບສູດທີ ຫົກ)

๗. กงฺขาเรวตสุตฺตํ

໗. ກັງຂາເຣວະຕະສູດ

๔๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา กงฺขาเรวโต ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน กงฺขาวิตรณวิสุทฺธึ ปจฺจเวกฺขมาโน.

໔໗. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸກັງຂາເຣວະຕະນັ່ງຢູ່ ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ພິຈາຣະນາຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສ (ກັງຂາວິຕະຣະນະວິສຸດທິ) ຂອງຕົນຢູ່.

อทฺทสา [Pg.149] โข ภควา อายสฺมนฺตํ กงฺขาเรวตํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อตฺตโน กงฺขาวิตรณวิสุทฺธึ ปจฺจเวกฺขมานํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເຫັນພຣະຜູ້ມີອາຍຸກັງຂາເຣວະຕະນັ່ງຢູ່ ບໍ່ໄກ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ພິຈາຣະນາຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງການຂ້າມພົ້ນຄວາມສົງໄສຂອງຕົນຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยา กาจิ กงฺขา อิธ วา หุรํ วา,สกเวทิยา วา ปรเวทิยา วา;

เย ฌายิโน ตา ปชหนฺติ สพฺพา,อาตาปิโน พฺรหฺมจริยํ จรนฺตา’’ติ. สตฺตมํ;

“ຄວາມສົງໄສຢ່າງໃດຢ່າງໜຶ່ງໃນໂລກນີ້ ຫຼືໃນໂລກໜ້າ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຕົນເອງ ຫຼືເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ນື່ອື່ນ, ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍຜູ້ເພັ່ງພິນິດ ມີຄວາມເພຍນເຜົາກິເລດ ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ຍ່ອມລະຄວາມສົງໄສເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ທັງໝົດ.” (ຈົບສູດທີ ເຈັດ)

๘. สงฺฆเภทสุตฺตํ

໘. ສັງຄະເພທະສູດ

๔๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อานนฺโท ตทหุโปสเถ ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ.

໔໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ສະຖານທີ່ໃຫ້ເຫຍື່ອແກ່ກະແຕ ເຂດເມືອງຣາຊະຄຶ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ໃນວັນອຸໂປສົດນັ້ນ ເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງຣາຊະຄຶ.

อทฺทสา โข เทวทตฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺตํ. ทิสฺวาน เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘อชฺชตคฺเค ทานาหํ, อาวุโส อานนฺท, อญฺญตฺเรว ภควตา อญฺญตฺร ภิกฺขุสงฺฆา อุโปสถํ กริสฺสามิ สงฺฆกมฺมานิ จา’’ติ.

ພຣະເທວະທັດໄດ້ເຫັນພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນທ່ຽວບິນທະບາດຢູ່ໃນເມືອງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ “ອາວຸໂສອານົນ ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ ຂ້ອຍຈັກເຮັດອຸໂປສົດ ແລະເຮັດສັງຄະກຳ ແຍກຕ່າງຫາກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລະແຍກຕ່າງຫາກຈາກພຣະພິກຂຸສົງ.”

อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນທ່ຽວບິນທະບາດໃນເມືອງຣາຊະຄຶແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข มํ, ภนฺเต, เทวทตฺโต ราชคเห ปิณฺฑาย จรนฺตํ. ทิสฺวาน เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ เอตทโวจ – ‘อชฺชตคฺเค ทานาหํ, อาวุโส อานนฺท, อญฺญตฺเรว ภควตา อญฺญตฺร ภิกฺขุสงฺฆา อุโปสถํ กริสฺสามิ สงฺฆกมฺมานิ จา’ติ. อชฺช, ภนฺเต, เทวทตฺโต สงฺฆํ ภินฺทิสฺสติ, อุโปสถญฺจ กริสฺสติ สงฺฆกมฺมานิ จา’’ติ.

ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນເວລາເຊົ້າ ຂ້າພຣະອົງນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນຣາຊະຄຶ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະເທວະທັດໄດ້ເຫັນຂ້າພຣະອົງຜູ້ກຳລັງທ່ຽວບິນທະບາດຢູ່ໃນພຣະນະຄອນຣາຊະຄຶ. ຄັນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ເຂົ້າມາຫາຂ້າພຣະອົງ ເຖິງບ່ອນທີ່ຂ້າພຣະອົງຢູ່, ແລ້ວໄດ້ກ່າວກັບຂ້າພຣະອົງຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອາວຸໂສອານົນ, ຕັ້ງແຕ່ວັນນີ້ເປັນຕົ້ນໄປ, ຂ້ອຍຈະເຮັດອຸໂປສົດ ແລະເຮັດສັງຄະກຳ ແຍກຕ່າງຫາກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລະແຍກຕ່າງຫາກຈາກພຣະພິກຂຸສົງ'. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນວັນນີ້ ພຣະເທວະທັດຈັກທຳລາຍສົງ, ຈັກເຮັດອຸໂປສົດ ແລະຈັກເຮັດສັງຄະກຳ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ.

อถ [Pg.150] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สุกรํ สาธุนา สาธุ, สาธุ ปาเปน ทุกฺกรํ ;

ปาปํ ปาเปน สุกรํ, ปาปมริเยหิ ทุกฺกร’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

"ຄວາມດີ ອັນຄົນດີເຮັດໄດ້ງ່າຍ, ຄວາມດີ ອັນຄົນຊົ່ວເຮັດໄດ້ຍາກ; ຄວາມຊົ່ວ ອັນຄົນຊົ່ວເຮັດໄດ້ງ່າຍ, ຄວາມຊົ່ວ ອັນພຣະອະລິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍເຮັດໄດ້ຍາກ." (ຈົບສູດທີ 8)

๙. สธายมานสุตฺตํ

໙. ສະທາຍະມານະສູດ

๔๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ จาริกํ จรติ มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา มาณวกา ภควโต อวิทูเร สธายมานรูปา อติกฺกมนฺติ. อทฺทสา โข ภควา สมฺพหุเล มาณวเก อวิทูเร สธายมานรูเป อติกฺกนฺเต.

໔໙. ຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ, ມານົບຫຼາຍຄົນ ພາກັນຍ່າງຜ່ານໄປໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ໂດຍມີທ່າທາງໂຕ້ຖຽງກັນ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນມານົບຫຼາຍຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ມີທ່າທາງໂຕ້ຖຽງກັນ ຍ່າງຜ່ານໄປໃນທີ່ບໍ່ໄກ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ปริมุฏฺฐา ปณฺฑิตาภาสา, วาจาโคจรภาณิโน;

ยาวิจฺฉนฺติ มุขายามํ, เยน นีตา น ตํ วิทู’’ติ. นวมํ;

"ພວກເຂົາເປັນຜູ້ຫຼົງລືມສະຕິ, ສະແດງຕົນຄືກັບເປັນບັນດິດ, ມີແຕ່ຄຳເວົ້າເປັນທີ່ທ່ຽວໄປ, ຢາກຈະອ້າປາກເວົ້າເທົ່າໃດ ກໍເວົ້າໄປຕາມໃຈປາດຖະໜາ, ແຕ່ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ນຳພາພວກເຂົາໄປເລີຍ." (ຈົບສູດທີ 9)

๑๐. จูฬปนฺถกสุตฺตํ

໑໐. ຈູລະປັນຖະກະສູດ

๕๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จูฬปนฺถโก ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

໕໐. ຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈູລະປັນຖະກະ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງกາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ຢູ່ໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ จูฬปนฺถกํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈູລະປັນຖະກະ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ ຢູ່ໃນທີ່ບໍ່ໄກ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ฐิเตน [Pg.151] กาเยน ฐิเตน เจตสา,ติฏฺฐํ นิสินฺโน อุท วา สยาโน;

เอตํ สตึ ภิกฺขุ อธิฏฺฐหาโน,ลเภถ ปุพฺพาปริยํ วิเสสํ;

ลทฺธาน ปุพฺพาปริยํ วิเสสํ,อทสฺสนํ มจฺจุราชสฺส คจฺเฉ’’ติ. ทสมํ;

"ພິກຂຸຜູ້ມີກາຍຕັ້ງໝັ້ນ ມີຈິດສະຫງົບໝັ້ນ ບໍ່ວ່າຈະຢືນ, ນັ່ງ ຫຼືນອນ, ຕັ້ງສະຕິນີ້ໄວ້ຢ່າງໝັ້ນຄົງ, ຍ່ອມໄດ້ບັນລຸຄຸນວິເສດທັງເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍ; ຄັນໄດ້ບັນລຸຄຸນວິເສດທັງເບື້ອງຕົ້ນແລະເບື້ອງປາຍແລ້ວ, ຍ່ອມເຖິງສະຖານທີ່ທີ່ພະຍາມັດຈຸຣາດແນມບໍ່ເຫັນ." (ຈົບສູດທີ 10)

โสณวคฺโค ปญฺจโม นิฏฺฐิโต.

ໂສນະວັກ ທີ 5 ຈົບແລ້ວ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

ปิโย อปฺปายุกา กุฏฺฐี, กุมารกา อุโปสโถ;

โสโณ จ เรวโต เภโท, สธาย ปนฺถเกน จาติ.

ຄື ຣາຊະສູດ, ອັບປາຍຸກາສູດ, ກຸຕຖິສູດ, ກຸມາຣະກາສູດ, ອຸໂປສະຖະສູດ, ໂສນະສູດ, ເຣວະຕະສູດ, ເທວະທັດຕະສູດ, ສະທາຍະສູດ ແລະປັນຖະກະສູດ ລວມເປັນ 10 ສູດ.

๖. ชจฺจนฺธวคฺโค

໖. ຊັດຈັນທະວັກ

๑. อายุสงฺขาโรสฺสชฺชนสุตฺตํ

໑. ອາຍຸສັງຂາໂຣດສັດຊະນະສູດ

๕๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เวสาลึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. เวสาลิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คณฺหาหิ, อานนฺท, นิสีทนํ. เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิสฺสาม ทิวาวิหารายา’’ติ.

໕໑. ຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ກູຕາຄານສາລາ ປ່າມະຫາວັນ ໃກ້ພຣະນະຄອນເວສາລີ. ຄັ້ງນັ້ນ, ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນເວສາລີ. ຄັນຊົງທ່ຽວບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນເວສາລີແລ້ວ, ພາຍຫຼັງເວລາສະເຫວີຍພັດຕະຫານ ສະເດັດກັບຈາກບິນທະບາດແລ້ວ ຈຶ່ງໄດ້ຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: 'ອານົນ, ຈົ່ງຖືເອົາຜ້າປູນັ່ງ, ເຮົາຈັກໄປຍັງຈາປາລະເຈດີ ເພື່ອພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ.'

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา นิสีทนํ อาทาย ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธิ. อถ โข ภควา เยน จาปาลํ เจติยํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ –

ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ' ແລ້ວຖືເອົາຜ້າປູນັ່ງ ຕິດຕາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄປທາງຫຼັງ. ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກສະເດັດໄປເຖິງຈາປາລະເຈດີ; ຄັນສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ກໍປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງໄດ້ຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ:

‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี; รมณียํ อุเทนํ เจติยํ; รมณียํ โคตมกํ เจติยํ; รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ; รมณียํ พหุปุตฺตํ เจติยํ; รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ; รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท[Pg.152], จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, โส อากงฺขมาโน ( ) กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ.

"ອານົນ, ພຣະນະຄອນເວສາລີນີ້ເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ອຸເທນເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ໂຄຕະມະກະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ສັດຕຳພະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ພະຫຸປຸດຕະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ສາຣັນທະທະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ຈາປາລະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ. ອານົນ, ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດ 4 ປະການ ໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ, ຜູ້ນັ້ນຫາກປາດຖະໜາ ກໍພຶງດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼືເກີນກວ່າກັປ. ອານົນ, ອິດທິບາດ 4 ປະການ ອັນຕະຖາຄົດໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ. ອານົນ, ຕະຖາຄົດຫາກປາດຖະໜາ ກໍພຶງດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼືເກີນກວ່າກັປ."

เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน, โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน, นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ; ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต. ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ –

ເຖິງແມ່ນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງເຮັດນິມິດອັນຈະແຈ້ງ ຊົງເຮັດໂອພາສອັນຈະແຈ້ງຢ່າງນີ້, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນກໍບໍ່ສາມາດຈະຮູ້ທັນ, ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ທູນຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງດຳຣົງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງດຳຣົງຢູ່ຕະຫຼອດกັປ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຊາວໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ' ເພາະຈິດຂອງເພິ່ນຖືກມານເຂົ້າດົນໃຈໄວ້. ເຖິງຄັ້ງທີສອງ... ເຖິງຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກກໍໄດ້ຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ:

‘‘รมณียา, อานนฺท, เวสาลี; รมณียํ อุเทนํ เจติยํ; รมณียํ โคตมกํ เจติยํ; รมณียํ สตฺตมฺพํ เจติยํ; รมณียํ พหุปุตฺตํ เจติยํ; รมณียํ สารนฺททํ เจติยํ; รมณียํ จาปาลํ เจติยํ. ยสฺส กสฺสจิ, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา, โส อากงฺขมาโน กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา. ตถาคตสฺส โข, อานนฺท, จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาวิตา พหุลีกตา ยานีกตา วตฺถุกตา อนุฏฺฐิตา ปริจิตา สุสมารทฺธา. อากงฺขมาโน, อานนฺท, ตถาคโต กปฺปํ วา ติฏฺเฐยฺย กปฺปาวเสสํ วา’’ติ.

"ອານົນ, ພຣະນະຄອນເວສາລີນີ້ເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ອຸເທນເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ໂຄຕະມະກະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ສັດຕຳພະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ພະຫຸປຸດຕະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ສາຣັນທະທະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ; ຈາປາລະເຈດີກໍເປັນຕາໜ້າຮື່ນຣົມ. ອານົນ, ຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໄດ້ຈະເລີນອິດທິບາດ 4 ປະການ ໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ, ຜູ້ນັ້ນຫາກປາດຖະໜາ ກໍພຶງດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼືເກີນກວ່າກັປ. ອານົນ, ອິດທິບາດ 4 ປະການ ອັນຕະຖາຄົດໄດ້ຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນດັ່ງຍານພາຫະນະແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ຕັ້ງແລ້ວ, ຕັ້ງໝັ້ນແລ້ວ, ສັ່ງສົມແລ້ວ, ປາຣົບດີແລ້ວ. ອານົນ, ຕະຖາຄົດຫາກປາດຖະໜາ ກໍພຶງດຳຣົງຢູ່ໄດ້ຕະຫຼອດກັປ ຫຼືເກີນກວ່າກັປ."

เอวมฺปิ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควตา โอฬาริเก นิมิตฺเต กยิรมาเน, โอฬาริเก โอภาเส กยิรมาเน, นาสกฺขิ ปฏิวิชฺฌิตุํ; น ภควนฺตํ ยาจิ – ‘‘ติฏฺฐตุ, ภนฺเต, ภควา กปฺปํ; ติฏฺฐตุ สุคโต กปฺปํ พหุชนหิตาย พหุชนสุขาย โลกานุกมฺปาย อตฺถาย หิตาย สุขาย เทวมนุสฺสาน’’นฺติ, ยถา ตํ มาเรน ปริยุฏฺฐิตจิตฺโต.

ເຖິງແມ່ນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງເຮັດນິມິດອັນຈະແຈ້ງ ຊົງເຮັດໂອພາສອັນຈະແຈ້ງຢ່າງນີ້, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນກໍບໍ່ສາມາດຈະຮູ້ທັນ, ຈຶ່ງບໍ່ໄດ້ທູນຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງດຳຣົງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ, ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງດຳຣົງຢູ່ຕະຫຼອດກັປ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ຊົນໝູ່ຫຼາຍ ເພື່ອຄວາມອະນຸເຄາະແກ່ຊາວໂລກ ເພື່ອປະໂຫຍດ ເພື່ອເກື້ອກູນ ເພື່ອຄວາມສຸກແກ່ເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ' ເພາະຈິດຂອງເພິ່ນຖືກມານເຂົ້າດົນໃຈໄວ້.

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘คจฺฉ ตฺวํ, อานนฺท, ยสฺสทานิ กาลํ มญฺญสี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต [Pg.153] ปฏิสฺสุตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา อวิทูเร อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล นิสีทิ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈຶ່ງຕັດກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນວ່າ: 'ອານົນ, ທ່ານຈົ່ງໄປເຖີດ, ບັດນີ້ ທ່ານຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນເຖີດ.' ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ພຣະພຸດທະເຈົ້າຂ້າ' ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວໄປນັ່ງຢູ່ທີ່ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງໃນທີ່ບໍ່ໄກ.

อถ โข มาโร ปาปิมา, อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต อานนฺเท, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข มาโร ปาปิมา ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ, ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນຫຼີກໄປບໍ່ດົນ, ພະຍາມານຜູ້ມີບາບໄດ້ເຂົ້າມາເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັນເຂົ້າມາເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັນຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ, ພະຍາມານຜູ້ມີບາບໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต. ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขู น สาวกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน, สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต ภิกฺขู ภควโต สาวกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

"ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານເຖີດ, ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານເຖີດ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ເປັນເວລາປໍຣິນິພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຊົງມີພຣະດຳຣັດວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ 'ດູກ່ອນມານຜູ້ມີບາບ, ຕາບໃດທີ່ພຣະພິກຂຸຜູ້ເປັນສາວົກຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ທັນເປັນຜູ້ສະຫຼາດ, ບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນຢ່າງດີ, ບໍ່ທັນແຄ້ວຄ່ອງແກ້ວຫານ, ບໍ່ທັນເປັນພະຫູສູດ, ບໍ່ທັນຊົງທຳ, ບໍ່ທັນປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ, ບໍ່ທັນປະຕິບັດຊອບ, ບໍ່ທັນປະພຶດຕາມທຳ, ຍັງບໍ່ທັນຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ, ສະແດງ, ບັນຍັດ, ແຕ່ງຕັ້ງ, ເປີດເຜີຍ, ຈຳແນກ, ເຮັດໃຫ້ຕື້ນ, ແລະຍັງບໍ່ທັນສາມາດຂົ່ມປັບປະວາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີຕາມທຳ ແລ້ວສະແດງທຳມີປາຕິຫານໄດ້, ຕາບນັ້ນ ເຮົາຈັກຍັງບໍ່ປໍຣິນິພານ'. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍໃນບັດນີ້ ພຣະພິກຂຸຜູ້ເປັນສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດແລ້ວ, ໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນຢ່າງດີແລ້ວ, ແຄ້ວຄ່ອງແກ້ວຫານແລ້ວ, ເປັນພະຫູສູດແລ້ວ, ຊົງທຳແລ້ວ, ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳແລ້ວ, ປະຕິບັດຊອບແລ້ວ, ປະພຶດຕາມທຳແລ້ວ, ຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ, ສະແດງ, ບັນຍັດ, ແຕ່ງຕັ້ງ, ເປີດເຜີຍ, ຈຳແນກ, ເຮັດໃຫ້ຕື້ນ, ແລະສາມາດຂົ່ມປັບປະວາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີຕາມທຳ ແລ້ວສະແດງທຳມີປາຕິຫານໄດ້ແລ້ວ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານເຖີດ, ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເດັດດັບຂันທະປໍຣິນິພານເຖີດ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ເປັນເວລາປໍຣິນິພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ."

‘‘ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม ภิกฺขุนิโย น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, ภิกฺขุนิโย ภควโต สาวิกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา [Pg.154] อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

"ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ຊົງມີພຣະດຳຣັດວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ 'ດູກ່ອນມານຜູ້ມີບາບ, ຕາບໃດທີ່ພຣະພິກຂຸນີຜູ້ເປັນສາວິກາຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ທັນເປັນຜູ້ສະຫຼາດ, ບໍ່ທັນໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນຢ່າງດີ, ບໍ່ທັນແຄ້ວຄ່ອງແກ້ວຫານ, ບໍ່ທັນເປັນພະຫູສູດ, ບໍ່ທັນຊົງທຳ, ບໍ່ທັນປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳ, ບໍ່ທັນປະຕິບັດຊອບ, ບໍ່ທັນປະພຶດຕາມທຳ, ຍັງບໍ່ທັນຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ, ສະແດງ, ບັນຍັດ, ແຕ່ງຕັ້ງ, ເປີດເຜີຍ, ຈຳແນກ, ເຮັດໃຫ້ຕື້ນ, ແລະຍັງບໍ່ທັນສາມາດຂົ່ມປັບປະວາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີຕາມທຳ ແລ້ວສະແດງທຳມີປາຕິຫານໄດ້, ຕາບນັ້ນ ເຮົາຈັກຍັງບໍ່ປໍຣິນິພານ'. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ກໍໃນບັດນີ້ ພຣະພິກຂຸນີຜູ້ເປັນສາວິກາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດແລ້ວ, ໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນຢ່າງດີແລ້ວ, ແຄ້ວຄ່ອງແກ້ວຫານແລ້ວ, ເປັນພະຫູສູດແລ້ວ, ຊົງທຳແລ້ວ, ປະຕິບັດທຳສົມຄວນແກ່ທຳແລ້ວ, ປະຕິບັດຊອບແລ້ວ, ປະພຶດຕາມທຳແລ້ວ, ຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ, ສະແດງ, ບັນຍັດ, ແຕ່ງຕັ້ງ, ເປີດເຜີຍ, ຈຳແນກ, ເຮັດໃຫ້ຕື້ນ, ແລະສາມາດຂົ່ມປັບປະວາດທີ່ເກີດຂຶ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍດີຕາມທຳ ແລ້ວສະແດງທຳມີປາຕິຫານໄດ້ແລ້ວ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານເຖີດ, ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິພານເຖີດ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບັດນີ້ ເປັນເວລາປໍຣິນິພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ."

‘‘ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อุปาสกา น สาวกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, อุปาสกา ภควโต สาวกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจาริโน สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ເຄີຍຕຣັດພຣະວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ 'ດູກ່ອນມານຜູ້ມີບາບ ເຮົາຈະຍັງບໍ່ປະຣິນິບພານ ຕາບໃດທີ່ອຸປາສົກຜູ້ເປັນສາວົກຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນມາດີ ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າ ເປັນພຫູສູດ ເປັນຜູ້ຊົງທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຕາມທັມ ຍັງບໍ່ສາມາດຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍໄດ້ ແລະ ເມື່ອມີປຣະວາດຂອງຄົນອື່ນເກີດຂຶ້ນ ຍັງບໍ່ສາມາດຂົ່ມຂີ່ປຣະວາດນັ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມມີປາຕິຫານໄດ້' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ແຕ່ໃນບັດນີ້ ອຸປາສົກຜູ້ເປັນສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນມາດີ ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າ ເປັນພຫູສູດ ເປັນຜູ້ຊົງທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຕາມທັມ ສາມາດຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍໄດ້ ແລະ ເມື່ອມີປຣະວາດຂອງຄົນອື່ນເກີດຂຶ້ນ ກໍສາມາດຂົ່ມຂີ່ປຣະວາດນັ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມມີປາຕິຫານໄດ້. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງປະຣິນິບພານໃນບັດນີ້ເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງປະຣິນິບພານເຖີດ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ເປັນເວລາປະຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ.

‘‘ภาสิตา โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อุปาสิกา น สาวิกา ภวิสฺสนฺติ วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขิสฺสนฺติ เทเสสฺสนฺติ ปญฺญเปสฺสนฺติ ปฏฺฐเปสฺสนฺติ วิวริสฺสนฺติ วิภชิสฺสนฺติ อุตฺตานีกริสฺสนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสสฺสนฺตี’ติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, อุปาสิกา ภควโต สาวิกา วิยตฺตา วินีตา วิสารทา พหุสฺสุตา ธมฺมธรา ธมฺมานุธมฺมปฺปฏิปนฺนา สามีจิปฺปฏิปนฺนา อนุธมฺมจารินิโย สกํ อาจริยกํ อุคฺคเหตฺวา อาจิกฺขนฺติ เทเสนฺติ ปญฺญเปนฺติ ปฏฺฐเปนฺติ วิวรนฺติ วิภชนฺติ อุตฺตานีกโรนฺติ อุปฺปนฺนํ ปรปฺปวาทํ สหธมฺเมน สุนิคฺคหิตํ นิคฺคเหตฺวา สปฺปาฏิหาริยํ ธมฺมํ เทเสนฺติ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ເຄີຍຕຣັດພຣະວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ 'ດູກ່ອນມານຜູ້ມີບາບ ເຮົາຈະຍັງບໍ່ປະຣິນິບພານ ຕາບໃດທີ່ອຸປາສິກາຜູ້ເປັນສາວິກາຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນມາດີ ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າ ເປັນພຫູສູດ ເປັນຜູ້ຊົງທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຕາມທັມ ຍັງບໍ່ສາມາດຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍໄດ້ ແລະ ເມື່ອມີປຣະວາດຂອງຄົນອື່ນເກີດຂຶ້ນ ຍັງບໍ່ສາມາດຂົ່ມຂີ່ປຣະວາດນັ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມມີປາຕິຫານໄດ້' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ແຕ່ໃນບັດນີ້ ອຸປາສິກາຜູ້ເປັນສາວິກາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເປັນຜູ້ສະຫຼາດ ເປັນຜູ້ໄດ້ຮັບການແນະນຳສັ່ງສອນມາດີ ເປັນຜູ້ແກ້ວກ້າ ເປັນພຫູສູດ ເປັນຜູ້ຊົງທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຊອບ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດຕາມທັມ ສາມາດຮຽນເອົາວາທະຂອງອາຈານຕົນແລ້ວ ບອກ ສະແດງ ບັນຍັດ ແຕ່ງຕັ້ງ ເປີດເຜີຍ ຈຳແນກ ເຮັດໃຫ້ງ່າຍໄດ້ ແລະ ເມື່ອມີປຣະວາດຂອງຄົນອື່ນເກີດຂຶ້ນ ກໍສາມາດຂົ່ມຂີ່ປຣະວາດນັ້ນໃຫ້ຮາບຄາບດ້ວຍສະຫະທັມ ແລ້ວສະແດງທັມມີປາຕິຫານໄດ້. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງປະຣິນິບພານໃນບັດນີ້ເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງປະຣິນິບພານເຖີດ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ເປັນເວລາປະຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ.

‘‘ภาสิตา [Pg.155] โข ปเนสา, ภนฺเต, ภควตา วาจา – ‘น ตาวาหํ, ปาปิม, ปรินิพฺพายิสฺสามิ ยาว เม อิทํ พฺรหฺมจริยํ น อิทฺธญฺเจว ภวิสฺสติ ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิต’นฺติ. เอตรหิ โข ปน, ภนฺเต, ภควโต พฺรหฺมจริยํ อิทฺธญฺเจว ผีตญฺจ วิตฺถาริกํ พาหุชญฺญํ ปุถุภูตํ ยาว เทวมนุสฺเสหิ สุปฺปกาสิตํ. ปรินิพฺพาตุ ทานิ, ภนฺเต, ภควา; ปรินิพฺพาตุ สุคโต; ปรินิพฺพานกาโล ทานิ, ภนฺเต, ภควโต’’ติ.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ເຄີຍຕຣັດພຣະວາຈານີ້ໄວ້ວ່າ 'ດູກ່ອນມານຜູ້ມີບາບ ເຮົາຈະຍັງບໍ່ປະຣິນິບພານ ຕາບໃດທີ່ພຣົມມະຈັນນີ້ຂອງເຮົາ ຍັງບໍ່ຮຸ່ງເຮືອງ ເຟື່ອງຟູ ແຜ່ຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກແກ່ຊົນເປັນອັນຫຼາຍ ແຜ່ກວ້າງຂວາງ ຈົນກະທັ້ງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍປະກາດໄວ້ດີແລ້ວ' ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ແຕ່ໃນບັດນີ້ ພຣົມມະຈັນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຮຸ່ງເຮືອງ ເຟື່ອງຟູ ແຜ່ຫຼາຍ ເປັນທີ່ຮູ້ຈັກແກ່ຊົນເປັນອັນຫຼາຍ ແຜ່ກວ້າງຂວາງ ຈົນກະທັ້ງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍປະກາດໄວ້ດີແລ້ວ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຈົ່ງປະຣິນິບພານໃນບັດນີ້ເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງປະຣິນິບພານເຖີດ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ເປັນເວລາປະຣິນິບພານຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກແລ້ວ.

เอวํ วุตฺเต, ภควา มารํ ปาปิมนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อปฺโปสฺสุกฺโก ตฺวํ, ปาปิม, โหหิ. น จิรํ ตถาคตสฺส ปรินิพฺพานํ ภวิสฺสติ. อิโต ติณฺณํ มาสานํ อจฺจเยน ตถาคโต ปรินิพฺพายิสฺสตี’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕຣັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ໄດ້ຕຣັດກັບມານຜູ້ມີບາບວ່າ 'ດູກ່ອນມານຜູ້ມີບາບ ທ່ານຈົ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມຂວາຍຂວາຍໜ້ອຍເຖີດ ການປະຣິນິບພານຂອງຕຖາຄົດຈະມີໃນບໍ່ຊ້ານີ້ ລ່ວງຈາກນີ້ໄປອີກສາມເດືອນ ຕຖາຄົດຈັກປະຣິນິບພານ'.

อถ โข ภควา จาปาเล เจติเย สโต สมฺปชาโน อายุสงฺขารํ โอสฺสชฺชิ. โอสฺสฏฺเฐ จ ภควตา อายุสงฺขาเร มหาภูมิจาโล อโหสิ ภึสนโก โลมหํโส, เทวทุนฺทุภิโย จ ผลึสุ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງມີສະຕິສັມປະຊັນຍະ ຊົງປົງອາຍຸສັງຂານ ນະ ຈະປາລະເຈດີ ແລະເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງປົງອາຍຸສັງຂານແລ້ວ ກໍເກີດແຜ່ນດິນໄຫວໃຫຍ່ ເປັນທີ່ໜ້າສະຢ້ານກົວ ຂົນພອງສະຢອງເກົ້າ ແລະກອງທິບກໍດັງສະໜັ່ນຫວັ່ນໄຫວ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງชົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ตุลมตุลญฺจ สมฺภวํ,ภวสงฺขารมวสฺสชิ มุนิ;

อชฺฌตฺตรโต สมาหิโต,อภินฺทิ กวจมิวตฺตสมฺภว’’นฺติ. ปฐมํ;

“ພຣະມຸນີຊົງປຽບທຽບພົບອັນມີປະມານ ແລະພົບອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ແລ້ວຊົງສະຫຼະກັມອັນປຸງແຕ່ງພົບ ເປັນຜູ້ຍິນດີໃນພາຍໃນ ມີຈິດສະມະຖະຕັ້ງໝັ້ນ ຊົງທຳລາຍກິເລດທີ່ເກີດແກ່ຕົນ ເໝືອນທະຫານທຳລາຍເກາະປ້ອງກັນຕົວ” ດັ່ງນີ້.

๒. สตฺตชฏิลสุตฺตํ

໒. ສັດຕະຊະຕິລະສູດ

๕๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต พหิทฺวารโกฏฺฐเก นิสินฺโน โหติ. อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

໕໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ບຸບຜາຣາມ ປຣາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມิຄາຣະມາດາ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງອອກຈາກການຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວປະທັບນັ່ງຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູພາຍນອກ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນໄດ້ເສດັດເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຖວາຍອະພิວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ.

เตน [Pg.156] โข ปน สมเยน สตฺต จ ชฏิลา, สตฺต จ นิคณฺฐา, สตฺต จ อเจลกา, สตฺต จ เอกสาฏกา, สตฺต จ ปริพฺพาชกา, ปรูฬฺหกจฺฉนขโลมา ขาริวิวิธมาทาย ภควโต อวิทูเร อติกฺกมนฺติ.

ສະໄໝນັ້ນ ຊະດິນ 7 ຄົນ, นິຄົນ 7 ຄົນ, ອະເຈລົກ 7 ຄົນ, ເອກະສາຣົກ 7 ຄົນ, ແລະ ປະຣິພາຊົກ 7 ຄົນ ຜູ້ມີຂົນຮັກແຮ້ ຂົນຕົວ ແລະ ເລັບຍາວຮຸງຮັງ ຫາບເຄື່ອງບໍລິຂານຕ່າງໆ ຍ່າງຜ່ານໄປໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ.

อทฺทสา โข ราชา ปเสนทิ โกสโล เต สตฺต จ ชฏิเล, สตฺต จ นิคณฺเฐ, สตฺต จ อเจลเก, สตฺต จ เอกสาฏเก, สตฺต จ ปริพฺพาชเก, ปรูฬฺหกจฺฉนขโลเม ขาริวิวิธมาทาย ภควโต อวิทูเร อติกฺกมนฺเต. ทิสฺวาน อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ทกฺขิณชาณุมณฺฑลํ ปถวิยํ นิหนฺตฺวา เยน เต สตฺต จ ชฏิลา, สตฺต จ นิคณฺฐา, สตฺต จ อเจลกา, สตฺต จ เอกสาฏกา, สตฺต จ ปริพฺพาชกา, เตนญฺชลึ ปณาเมตฺวา ติกฺขตฺตุํ นามํ สาเวสิ – ‘‘ราชาหํ, ภนฺเต, ปเสนทิ โกสโล; ราชาหํ, ภนฺเต, ปเสนทิ โกสโล; ราชาหํ, ภนฺเต, ปเสนทิ โกสโล’’ติ.

ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນໄດ້ຊົງເຫັນຊະດິນ 7 ຄົນ, ນິຄົນ 7 ຄົນ, ອະເຈລົກ 7 ຄົນ, ເອກະສາຣົກ 7 ຄົນ, ແລະ ປະຣິພາຊົກ 7 ຄົນ ຜູ້ມີຂົນຮັກແຮ້ ຂົນຕົວ ແລະ ເລັບຍາວຮຸງຮັງ ຫາບເຄື່ອງບໍລິຂານຕ່າງໆ ຍ່າງຜ່ານໄປໃນທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຄັນຊົງເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງສະເດັດລຸກຈາກທີ່ປະທັບ ຊົງເຮັດສະໄບສະຫຼຽງບ່າຂ້າງໜຶ່ງ ຊົງຄຸເຂົ່າເບື້ອງຂວາລົງກັບພື້ນດິນ ຊົງປະນົມມືໄປທາງຊະດິນ 7 ຄົນ, ນິຄົນ 7 ຄົນ, ອະເຈລົກ 7 ຄົນ, ເອກະສາຣົກ 7 ຄົນ, ແລະ ປະຣິພາຊົກ 7 ຄົນ ນັ້ນ ແລ້ວຊົງປະກາດພຣະນາມສາມເທື່ອວ່າ 'ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າຄືພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າຄືພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ ຂ້າແຕ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຂ້າພະເຈົ້າຄືພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນ'.

อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล อจิรปกฺกนฺเตสุ เตสุ สตฺตสุ จ ชฏิเลสุ, สตฺตสุ จ นิคณฺเฐสุ, สตฺตสุ จ อเจลเกสุ, สตฺตสุ จ เอกสาฏเกสุ, สตฺตสุ จ ปริพฺพาชเกสุ, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ราชา ปเสนทิ โกสโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘เย โข ภนฺเต, โลเก อรหนฺโต วา อรหตฺตมคฺคํ วา สมาปนฺนา เอเต เตสํ อญฺญตเร’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອຊະດິນ 7 ຄົນ, ນິຄົນ 7 ຄົນ, ອະເຈລົກ 7 ຄົນ, ເອກະສາຣົກ 7 ຄົນ, ແລະ ປະຣິພາຊົກ 7 ຄົນ ນັ້ນຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ພຣະເຈົ້າປະເສນທິໂກສົນຜູ້ປະທັບນັ່ງ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັນດາທ່ານທີ່ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກໃນໂລກ ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ຄົງເປັນຜູ້ໃດຜູ້ໜຶ່ງໃນບັນດາພຣະອໍຣະຫັນເຫຼົ່ານັ້ນ'.

‘‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, มหาราช, ตยา คิหินา กามโภคินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน – อิเม วา อรหนฺโต, อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนาติ.

“ມະຫາຣາດ ເປັນການຍາກທີ່ມະຫາຣາດຜູ້ເປັນຄຣຫັດ ຍັງບໍລິໂພກກາມ ຄອງເຮືອນອັນແອອັດດ້ວຍບຸດແລະພັນລະຍາ ຍັງໃຊ້ສອຍແກ່ນຈັນທີ່ມາຈາກແຄວ້ນກາສີ ຍັງທັດຊົງດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ແລະ ເຄື່ອງລູບໄລ້ ຍັງຍິນດີໃນຄຳແລະເງິນ ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ 'ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ເປັນຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກ'.

‘‘สํวาเสน โข, มหาราช, สีลํ เวทิตพฺพํ. ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญน. สํโวหาเรน โข, มหาราช, โสเจยฺยํ เวทิตพฺพํ. ตญฺจ โข ทีเฆน อทฺธุนา [Pg.157] น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญน. อาปทาสุ โข, มหาราช, ถาโม เวทิตพฺโพ. โส จ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญน. สากจฺฉาย โข, มหาราช, ปญฺญา เวทิตพฺพา. สา จ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญนา’’ติ.

“ມະຫາຣາດ ສີລພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍການຢູ່ຮ່ວມກັນ ແລະສີລນັ້ນແລ ພຶງຮູ້ໄດ້ໂດຍການຄົບຫາກັນເປັນເວລາດົນນານ ບໍ່ແມ່ນຊົ່ວໄລຍະເວລາອັນສັ້ນ ຜູ້ໃສ່ໃຈຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ບໍ່ໃສ່ໃຈຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້. ມະຫາຣາດ ຄວາມສະອາດພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍການເຈຣະຈາ ແລະຄວາມສະອາດນັ້ນແລ ພຶງຮູ້ໄດ້ໂດຍການຄົບຫາກັນເປັນເວລາດົນນານ ບໍ່ແມ່ນຊົ່ວໄລຍະເວລາອັນສັ້ນ ຜູ້ໃສ່ໃຈຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ບໍ່ໃສ່ໃຈຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້. ມະຫາຣາດ ກຳລັງໃຈພຶງຮູ້ໄດ້ໃນຄາວມີໄພພິບັດ ແລະກຳລັງໃຈນັ້ນແລ ພຶງຮູ້ໄດ້ໂດຍການຄົບຫາກັນເປັນເວລາດົນນານ ບໍ່ແມ່ນຊົ່ວໄລຍະເວລາອັນສັ້ນ ຜູ້ໃສ່ໃຈຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ບໍ່ໃສ່ໃຈຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້. ມະຫາຣາດ ປັນຍາພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍການສົນທະນາ ແລະປັນຍານັ້ນແລ ພຶງຮູ້ໄດ້ໂດຍການຄົບຫາກັນເປັນເວລາດົນນານ ບໍ່ແມ່ນຊົ່ວໄລຍະເວລາອັນສັ້ນ ຜູ້ໃສ່ໃຈຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ບໍ່ໃສ່ໃຈຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້”.

‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต! ยาว สุภาสิตํ จิทํ, ภนฺเต, ภควตา – ‘ทุชฺชานํ โข เอตํ, มหาราช, ตยา คิหินา ปุตฺตสมฺพาธสยนํ อชฺฌาวสนฺเตน กาสิกจนฺทนํ ปจฺจนุโภนฺเตน มาลาคนฺธวิเลปนํ ธารยนฺเตน ชาตรูปรชตํ สาทิยนฺเตน – อิเม วา อรหนฺโต, อิเม วา อรหตฺตมคฺคํ สมาปนฺนาติ. สํวาเสน โข, มหาราช, สีลํ เวทิตพฺพํ…เป… สากจฺฉาย โข, มหาราช, ปญฺญา เวทิตพฺพา. สา จ โข ทีเฆน อทฺธุนา น อิตฺตรํ, มนสิกโรตา โน อมนสิกโรตา, ปญฺญวตา โน ทุปฺปญฺเญนา’’’ติ.

“ອັດສະຈັນແທ້ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບໍ່ເຄີຍມີມາກ່ອນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຕຣັດຄຳນີ້ໄວ້ດີແທ້ວ່າ 'ມະຫາຣາດ ເປັນການຍາກທີ່ມະຫາຣາດຜູ້ເປັນຄຣຫັດ ຄອງເຮືອນອັນແອອັດດ້ວຍບຸດແລະພັນລະຍາ ຍັງໃຊ້ສອຍແກ່ນຈັນທີ່ມາຈາກແຄວ້ນກາສີ ຍັງທັດຊົງດອກໄມ້ ຂອງຫອມ ແລະ ເຄື່ອງລູບໄລ້ ຍັງຍິນດີໃນຄຳແລະເງິນ ຈະຮູ້ໄດ້ວ່າ ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຫຼື ທ່ານເຫຼົ່ານີ້ເປັນຜູ້ບັນລຸອໍຣະຫັດຕະມັກ. ມະຫາຣາດ ສີລພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍການຢູ່ຮ່ວມກັນ... ມະຫາຣາດ ປັນຍາພຶງຮູ້ໄດ້ດ້ວຍການສົນທະນາ ແລະປັນຍານັ້ນແລ ພຶງຮູ້ໄດ້ໂດຍການຄົບຫາກັນເປັນເວລາດົນນານ ບໍ່ແມ່ນຊົ່ວໄລຍະເວລາອັນສັ້ນ ຜູ້ໃສ່ໃຈຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ບໍ່ໃສ່ໃຈຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍາຈຶ່ງຮູ້ໄດ້ ຜູ້ມີປັນຍານ້ອຍຫາຮູ້ບໍ່ໄດ້'”.

‘‘เอเต, ภนฺเต, มม ปุริสา โจรา โอจรกา ชนปทํ โอจริตฺวา คจฺฉนฺติ. เตหิ ปฐมํ โอจิณฺณํ อหํ ปจฺฉา โอสาริสฺสามิ. อิทานิ เต, ภนฺเต, ตํ รโชชลฺลํ ปวาเหตฺวา สุนฺหาตา สุวิลิตฺตา กปฺปิตเกสมสฺสู โอทาตวตฺถวสนา ปญฺจหิ กามคุเณหิ สมปฺปิตา สมงฺคิภูตา ปริจาเรสฺสนฺตี’’ ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄົນເຫຼົ່ານີ້ເປັນຄົນສອດແນມຂອງຂ້າພະເຈົ້າ ເຂົາທ່ຽວໄປສອດແນມໃນຊົນນະບົດແລ້ວກໍກັບມາ ເມື່ອເຂົາສອດແນມໄດ້ຄວາມມາກ່ອນແລ້ວ ຂ້າພະເຈົ້າຈຶ່ງຈະຈັດການໃນພາຍຫຼັງ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ຄົນເຫຼົ່ານັ້ນຊຳຮະຝຸ່ນລະອອງແລະມົນທິນນັ້ນແລ້ວ ອາບນ້ຳດີແລ້ວ ລູບໄລ້ດີແລ້ວ ປົງຜົມແລະໜວດແລ້ວ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາວ ພ້ອມພຣັ່ງດ້ວຍກາມະຄຸນ 5 ບຳເຣີຕົນຢູ່”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘น วายเมยฺย สพฺพตฺถ, นาญฺญสฺส ปุริโส สิยา;

นาญฺญํ นิสฺสาย ชีเวยฺย, ธมฺเมน น วณึ จเร’’ติ. ทุติยํ;

“ບຸກຄົນບໍ່ພຶງພະຍາຍາມໃນບາບກັມທັງປວງ ບໍ່ພຶງເປັນຄົນຮັບໃຊ້ຂອງຄົນອື່ນ ບໍ່ພຶງອາໄສຄົນອື່ນລ້ຽງຊີບ ແລະ ບໍ່ພຶງຄ້າຂາຍດ້ວຍການສະແດງທັມ” ດັ່ງນີ້.

๓. ปจฺจเวกฺขณสุตฺตํ

໓. ປັດຈະເвокຂະນະສູດ

๕๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา อตฺตโน อเนเก [Pg.158] ปาปเก อกุสเล ธมฺเม ปหีเน ปจฺจเวกฺขมาโน นิสินฺโน โหติ, อเนเก จ กุสเล ธมฺเม ภาวนาปาริปูรึ คเต.

໕໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບນັ່ງພິຈາລະນາເຫັນອະກຸສົນທັມອັນເປັນບາບຫຼາກຫຼາຍປະການຂອງພຣະອົງທີ່ຊົງລະໄດ້ແລ້ວ ແລະ ຊົງພິຈາລະນາເຫັນກຸສົນທັມຫຼາກຫຼາຍປະການທີ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ.

อถ โข ภควา อตฺตโน อเนเก ปาปเก อกุสเล ธมฺเม ปหีเน วิทิตฺวา อเนเก จ กุสเล ธมฺเม ภาวนาปาริปูรึ คเต ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບວ່າອະກຸສົນທັມອັນເປັນບາບຫຼາກຫຼາຍປະການຂອງພຣະອົງຊົງລະໄດ້ແລ້ວ ແລະ ຊົງຊາບວ່າກຸສົນທັມຫຼາກຫຼາຍປະການເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อหุ ปุพฺเพ ตทา นาหุ, นาหุ ปุพฺเพ ตทา อหุ;

น จาหุ น จ ภวิสฺสติ, น เจตรหิ วิชฺชตี’’ติ. ตติยํ;

“ໃນກ່ອນ ກິເລດທັງຫຼາຍເຄີຍມີ ແຕ່ໃນບັດນີ້ ກິເລດເຫຼົ່ານັ້ນບໍ່ມີແລ້ວ, ໃນກ່ອນ ທັມອັນຫາໂທດບໍ່ໄດ້ບໍ່ເຄີຍມີ ແຕ່ໃນບັດນີ້ ທັມອັນຫາໂທດບໍ່ໄດ້ນັ້ນມີແລ້ວ, ອະຣິຍະມັກບໍ່ເຄີຍມີໃນກ່ອນ ແລະ ຈະບໍ່ມີໃນອະນາຄົດ ແລະ ບໍ່ມີໃນບັດນີ້” ດັ່ງນີ້.

๔. ปฐมนานาติตฺถิยสุตฺตํ

໔. ປະຖົມມະນານາຕິດຖິຍະສູດ

๕๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

໕໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ສະໄໝນັ້ນ ມີສະມະນະ ພຣາມ ແລະ ປະຣິພາຊົກ ຕ່າງລັດທິເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອາໄສຢູ່ໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິຕ່າງກັນ ມີຄວາມພໍໃຈຕ່າງກັນ ມີຄວາມຊອບໃຈຕ່າງກັນ ອາໄສທິດຖິຕ່າງໆ ເປັນທີ່ອາໄສ.

สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อนฺตวา โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อนนฺตวา โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ตํ ชีวํ ตํ สรีรํ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรํ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก [Pg.159] สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณา, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ.

ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ກໍມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມPreເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ທ່ຽງ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກມີທີ່ສຸດ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ກໍມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກບໍ່ມີທີ່ສຸດ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຊີວະກໍຄືຮ່າງກາຍນັ້ນເອງ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ກໍມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຊີວະເປັນຢ່າງອື່ນ ຮ່າງກາຍກໍເປັນຢ່າງອື່ນ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວຍັງມີຢູ່, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ກໍມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວບໍ່ມີຢູ່, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ມີຢູ່ກໍມີ ບໍ່ມີຢູ່ກໍມີ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'. ກໍມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພຣະຕຖາຄົດພາຍຫຼັງຕາຍໄປແລ້ວ ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ ບໍ່ມີຢູ່ກໍບໍ່ແມ່ນ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'.

เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’ติ.

ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ເກີດການທະເລາະ ວິວາດ ໂຕ້ຖຽງກັນ ທຳຮ້າຍກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ວ່າ 'ທັມເປັນຢ່າງນີ້ ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້; ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທັມເປັນຢ່າງນີ້'.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບຄອງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັນບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ (ສັນພັດຕາຫານແລ້ວ) ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພាកເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khangໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธ, ภนฺเต, สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີນີ້ ມີອັນຍະເດຍຖີ ສະມະນະ ພຣາມ ແລະປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອາໄສຢູ່ ເຊິ່ງມີຄວາມເຫັນຕ່າງກັນ ມີຄວາມພໍໃຈຕ່າງກັນ ມີຄວາມຊອບໃຈຕ່າງກັນ ອາໄສຄວາມເຫັນຕ່າງໆ ກັນ.

‘‘สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต โลโก, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ…เป… เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ ติ.

“ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີຄວາມເຫັນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂລກທ່ຽງ, ຄວາມເຫັນນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ຄວາມເຫັນອື່ນຫວ່າງເປົ່າ'... ລະ... ສະມະນະພຣາມເຫຼົ່ານັ້ນ ເກີດການທະເລາະ ວິວາດ ໂຕ້ຖຽງກັນ ທຳຮ້າຍກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ວ່າ 'ທັມເປັນຢ່າງນີ້ ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້; ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທັມເປັນຢ່າງນີ້'”.

‘‘อญฺญติตฺถิยา, ภิกฺขเว, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา; อตฺถํ น ชานนฺติ, อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ, อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກ ເປັນຄົນຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ (ດວງຕາ), ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທັມ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທັມ. ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທັມ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທັມ ຈຶ່ງເກີດການທະເລາະ ວິວາດ ໂຕ້ຖຽງກັນ ທຳຮ້າຍກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ວ່າ 'ທັມເປັນຢ່າງນີ້ ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້; ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທັມເປັນຢ່າງນີ້'”.

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, อิมิสฺสาเยว สาวตฺถิยา อญฺญตโร ราชา อโหสิ. อถ โข, ภิกฺขเว, โส ราชา อญฺญตรํ ปุริสํ อามนฺเตสิ – ‘เอหิ ตฺวํ, อมฺโภ ปุริส, ยาวตกา สาวตฺถิยา ชจฺจนฺธา เต สพฺเพ เอกชฺฌํ สนฺนิปาเตหี’ติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส ตสฺส รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา ยาวตกา สาวตฺถิยา ชจฺจนฺธา เต สพฺเพ คเหตฺวา เยน โส ราชา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ราชานํ เอตทโวจ – ‘สนฺนิปาติตา โข เต, เทว, ยาวตกา สาวตฺถิยา ชจฺจนฺธา’ติ[Pg.160]. ‘เตน หิ, ภเณ, ชจฺจนฺธานํ หตฺถึ ทสฺเสหี’ติ. ‘เอวํ, เทวา’ติ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส ตสฺส รญฺโญ ปฏิสฺสุตฺวา ชจฺจนฺธานํ หตฺถึ ทสฺเสสิ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີນີ້ເອງ ມີພຣະຣາຊາພຣະອົງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາພຣະອົງນັ້ນໄດ້ຕຣັດສັ່ງຣາຊະບຸຣຸດຄົນໜຶ່ງວ່າ 'ມາພີ້, ແນ່ພະນັກງານ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປຮວບຮວມຄົນຕາບອດແຕ່ກຳເນີດທັງໝົດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີນີ້ ໃຫ້ມາປະຊຸມກັນ ນະ ທີ່ດຽວກັນ'. ຣາຊະບຸຣຸດຄົນນັ້ນຮັບສະໜອງພຣະບໍຣົມຣາຊະໂອງການຂອງພຣະຣາຊາວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ມະຫາບໍພິດ' ແລ້ວພາຄົນຕາບອດແຕ່ກຳເນີດທັງໝົດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຣາຊາດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຄົນຕາບອດແຕ່ກຳເນີດທັງໝົດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ມາປະຊຸມກັນແລ້ວພຣະເຈົ້າຂ້າ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ຖ້າຢ່າງນັ້ນ, ເຈົ້າຈົ່ງສະແດງຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດເຫຼົ່ານັ້ນເບິ່ງ'. ຣາຊະບຸຣຸດຄົນນັ້ນຮັບສະໜອງພຣະບໍຣົມຣາຊະໂອງການຂອງພຣະຣາຊາວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ມະຫາບໍພິດ' ແລ້ວຈຶ່ງສະແດງຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດແຕ່ກຳເນີດເຫຼົ່ານັ້ນເບິ່ງ.

‘‘เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส สีสํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส กณฺณํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส ทนฺตํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส โสณฺฑํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส กายํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส ปาทํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส สตฺถึ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส นงฺคุฏฺฐํ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ. เอกจฺจานํ ชจฺจนฺธานํ หตฺถิสฺส วาลธึ ทสฺเสสิ – ‘เอทิโส, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’’’ติ.

“ຣາຊະບຸຣຸດນັ້ນໄດ້ສະແດງຫົວຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງຫູຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງງາຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງງວງຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງລຳຕົວຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງຕີນຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງຕົ້ນຂາຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງໂຄນຫາງຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'. ສະແດງປາຍຫາງຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດບາງພວກຈັບ ແລ້ວບອກວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້'”.

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, โส ปุริโส ชจฺจนฺธานํ หตฺถึ ทสฺเสตฺวา เยน โส ราชา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ ราชานํ เอตทโวจ – ‘ทิฏฺโฐ โข เตหิ, เทว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถี; ยสฺส ทานิ กาลํ มญฺญสี’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄັ້ງນັ້ນ ຣາຊະບຸຣຸດຄົນນັ້ນສະແດງຊ້າງໃຫ້ຄົນຕາບອດແຕ່ກຳເນີດເຫຼົ່ານັ້ນເບິ່ງແລ້ວ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຣາຊາເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຣາຊາດັ່ງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຄົນຕາບອດເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ເບິ່ງຊ້າງແລ້ວ ຂໍພຣະອົງຈົ່ງຊົງຊາບເວລາອັນຄວນໃນບັດນີ້ເຖີດ'.

‘‘อถ โข, ภิกฺขเว, โส ราชา เยน เต ชจฺจนฺธา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เต ชจฺจนฺเธ เอตทโวจ – ‘ทิฏฺโฐ โว, ชจฺจนฺธา, หตฺถี’ติ? ‘เอวํ, เทว, ทิฏฺโฐ โน หตฺถี’ติ. ‘วเทถ, ชจฺจนฺธา, กีทิโส หตฺถี’ติ?

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຣາຊາໄດ້ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາຄົນຕາບອດເຫຼົ່ານັ້ນ, ຄັນສະເດັດເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຕຣັດຖາມຄົນຕາບອດເຫຼົ່ານັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າເຫັນຊ້າງແລ້ວບໍ່?'. ຄົນຕາບອດເຫຼົ່ານັ້ນກາບທູນວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ມະຫາບໍພິດ, ພວກຂ້ານ້ອຍເຫັນຊ້າງແລ້ວ'. ພຣະຣາຊາຕຣັດວ່າ 'ແນ່ຄົນຕາບອດທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງເວົ້າມາເບິ່ງ ຊ້າງເປັນຢ່າງໃດ?'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส สีสํ ทิฏฺฐํ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ กุมฺโภ’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄົນຕາບອດເຫຼົ່ານັ້ນ ພວກທີ່ໄດ້ຈັບຫົວຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບໝໍ້ພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส กณฺโณ ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ สุปฺโป’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບຫູຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບກະດົງພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส ทนฺโต ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ ขีโล’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບງາຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບຫຼັກພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส โสณฺโฑ ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ นงฺคลีสา’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບງວງຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບຄານໄຖພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส กาโย ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ โกฏฺโฐ’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບລຳຕົວຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບສາງເຂົ້າພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ[Pg.161], ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส ปาโท ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ ถูโณ’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບຕີນຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບເສົາເຮືອນພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส สตฺถิ ทิฏฺโฐ โหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ อุทุกฺขโล’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບຕົ້ນຂาຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບຄົກຕຳເຂົ້າພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส นงฺคุฏฺฐํ ทิฏฺฐํ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ มุสโล’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບໂຄນຫາງຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບສາກຕຳເຂົ້າພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เยหิ, ภิกฺขเว, ชจฺจนฺเธหิ หตฺถิสฺส วาลธิ ทิฏฺโฐ อโหสิ, เต เอวมาหํสุ – ‘เอทิโส, เทว, หตฺถี เสยฺยถาปิ สมฺมชฺชนี’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກທີ່ໄດ້ຈັບປາຍຫາງຊ້າງ ກໍກາບທູນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຂ້າແຕ່ມະຫາບໍພິດ, ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຄື ເໝືອນກັບຟອຍກວາດພຣະເຈົ້າຂ້າ'.

‘‘เต ‘เอทิโส หตฺถี, เนทิโส หตฺถี; เนทิโส หตฺถี, เอทิโส หตฺถี’’’ติ อญฺญมญฺญํ มุฏฺฐีหิ สํสุมฺภึสุ. เตน จ ปน, ภิกฺขเว, โส ราชา อตฺตมโน อโหสิ.

“ຄົນຕາບອດເຫຼົ່ານັ້ນ ຕ່າງກໍຖຽງກັນວ່າ 'ช້າງເປັນຢ່າງນີ້ ຊ້າງບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ; ຊ້າງບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ ຊ້າງເປັນຢ່າງນີ້' ແລ້ວໄດ້ເຂົ້າຊົກຕີກັນດ້ວຍກຳປັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພຣະຣາຊາຈຶ່ງຊົງພໍພຣະຣາຊະຫະລຶໄທ.

‘‘เอวเมว โข, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา. เต อตฺถํ น ชานนฺติ อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา, ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນນັ້ນເອງ ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກ ເປັນຄົນຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ (ດວງຕາ), ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທັມ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທັມ. ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທັມ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທັມ ຈຶ່ງເກີດການທະເລາະ ວິວາດ ໂຕ້ຖຽງກັນ ທຳຮ້າຍກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ວ່າ 'ທັມເປັນຢ່າງນີ້ ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້; ທັມບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທັມເປັນຢ່າງນີ້'”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อิเมสุ กิร สชฺชนฺติ, เอเก สมณพฺราหฺมณา;

วิคฺคยฺห นํ วิวทนฺติ, ชนา เอกงฺคทสฺสิโน’’ติ. จตุตฺถํ;

“ໄດ້ຍິນວ່າ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຍ່ອມຕິດຂ້ອງຢູ່ໃນທິດຖິເຫຼົ່ານີ້, ມະນຸດທັງຫຼາຍຜູ້ເຫັນພຽງສ່ວນດຽວ ຍ່ອມໂຕ້ຖຽງກັນ ວິວາດກັນໃນທິດຖິນັ້ນ” ດັ່ງນີ້. (ຈົບສູດທີສີ່)

๕. ทุติยนานาติตฺถิยสุตฺตํ

໕. ທຸຕິຍະນານາຕິດຖິຍະສູດ

๕๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

໕໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິທິກະເສດຖີ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ມີອັນຍະເດຍຖີ ສະມະນະ ພຣາມ ແລະປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອາໄສຢູ່ ເຊິ່ງມີຄວາມເຫັນຕ່າງກັນ ມີຄວາມພໍໃຈຕ່າງກັນ ມີຄວາມຊອບໃຈຕ່າງກັນ ອາໄສຄວາມເຫັນຕ່າງໆ ກັນ.

สนฺเตเก [Pg.162] สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต จ อสสฺสโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสโต นาสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต จ ปรํกโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํกาโร อปรํกาโร อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตญฺจ อสสฺสตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสตํ นาสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก [Pg.163] จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํการํ อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ.

ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງແທ້, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງກໍມີ ບໍ່ທ່ຽງກໍມີ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ຈະວ່າທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນກໍມີ ຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນກໍມີ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ບໍ່ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ ເກີດຂຶ້ນມາເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດປັດໄຈ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງແທ້ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ບໍ່ທ່ຽງ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງກໍມີ ບໍ່ທ່ຽງກໍມີ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ຈະວ່າທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນກໍມີ ຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນກໍມີ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ບໍ່ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ ເກີດຂຶ້ນມາເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດປັດໄຈ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’ติ.

ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມັກການທະເລາະວິວາດ ກໍ່ການຂັດແຍ້ງ ເຂົ້າເຖິງການໂຕ້ຖຽງກັນ ຕ່າງກໍທີ່ມແທງກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທຳເປັນຢ່າງນີ້ ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້, ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທຳເປັນຢ່າງນີ້'.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ນທ່ຽວບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດຕາກິດ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ນພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธ, ภนฺเต, สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີນີ້ ມີອັນຍະເດຍຖີ ສະມະນະ ພຣາມ ແລະ ປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອາໄສຢູ່ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິດຕ່າງກັນ ມີຄວາມພໍໃຈຕ່າງກັນ ມີຄວາມຊອບໃຈຕ່າງກັນ ອາໄສທິດຖິຕ່າງໆ ກັນ.

‘‘สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ…เป… เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງແທ້, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ' ...ລະ... ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມັກການທະເລາະວິວາດ ກໍ່ການຂັດແຍ້ງ ເຂົ້າເຖິງການໂຕ້ຖຽງກັນ ຕ່າງກໍທີ່ມແທງກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທຳເປັນຢ່າງນີ້ ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້, ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທຳເປັນຢ່າງນີ້'”.

‘‘อญฺญติตฺถิยา, ภิกฺขเว, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา; อตฺถํ น ชานนฺติ อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา, ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກ ເປັນຄົນຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ, ຍ່ອມບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທຳ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທຳ. ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທຳ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທຳ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ມັກການທະເລາະວິວາດ ກໍ່ການຂັດແຍ້ງ ເຂົ້າເຖິງການໂຕ້ຖຽງກັນ ຕ່າງກໍທີ່ມແທງກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທຳເປັນຢ່າງນີ້ ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້, ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທຳເປັນຢ່າງນີ້'”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อิเมสุ กิร สชฺชนฺติ, เอเก สมณพฺราหฺมณา;

อนฺตราว วิสีทนฺติ, อปฺปตฺวาว ตโมคธ’’นฺติ. ปญฺจมํ;

“ໄດ້ຍິນວ່າ ສະມະນະພຣາມບາງພວກ ຍ່ອມຂ້ອງຢູ່ ໃນທິດຖິເຫຼົ່ານີ້; ພວກເຂົາຈົມລົງໃນລະຫວ່າງນັ້ນເອງ ບໍ່ທັນເຖິງພຣະນິບພານອັນເປັນທີ່ຢັ່ງລົງ” ດັ່ງນີ້. (ຈົບສູດທີ ໕)

๖. ตติยนานาติตฺถิยสุตฺตํ

໖. ຕິຕິຍະນານາຕິດຖິຍະສູດ

๕๖. เอวํ [Pg.164] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

໕໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ມີອັນຍະເດຍຖີ ສະມະນະ ພຣາມ ແລະ ປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອາໄສຢູ່ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິດຕ່າງກັນ ມີຄວາມພໍໃຈຕ່າງກັນ ມີຄວາມຊອບໃຈຕ່າງກັນ ອາໄສທິດຖິຕ່າງໆ ກັນ.

สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสโต จ อสสฺสโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสโต นาสสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกโต จ ปรํกโต จ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํกาโร อปรํกาโร อธิจฺจสมุปฺปนฺโน อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สสฺสตญฺจ อสสฺสตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘เนว สสฺสตํ นาสสฺสตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘ปรํกตํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ[Pg.165]. สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘สยํกตญฺจ ปรํกตญฺจ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ. สนฺติ ปเนเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘‘อสยํการํ อปรํการํ อธิจฺจสมุปฺปนฺนํ สุขทุกฺขํ อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’’นฺติ.

ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງແທ້, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ และ ໂລກ ບໍ່ທ່ຽງ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງກໍມີ ບໍ່ທ່ຽງກໍມີ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ຈະວ່າທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນກໍມີ ຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນກໍມີ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ບໍ່ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ ເກີດຂຶ້ນມາເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດປັດໄຈ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງແທ້ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ບໍ່ທ່ຽງ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງກໍມີ ບໍ່ທ່ຽງກໍມີ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ຈະວ່າທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ ຈະວ່າບໍ່ທ່ຽງກໍບໍ່ແມ່ນ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນກໍມີ ຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນກໍມີ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'. ແຕ່ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ບໍ່ແມ່ນຕົນເອງສ້າງຂຶ້ນ ບໍ່ແມ່ນຜູ້ອື່ນສ້າງຂຶ້ນ ເກີດຂຶ້ນມາເອງໂດຍບໍ່ມີເຫດປັດໄຈ ມີສຸກມີທຸກ, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ'.

เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’ติ.

ชົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມັກການທະເລາະວິວາດ ກໍ່ການຂັດແຍ້ງ ເຂົ້າເຖິງການໂຕ້ຖຽງກັນ ຕ່າງກໍທີ່ມແທງກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທຳເປັນຢ່າງນີ້ ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້, ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທຳເປັນຢ່າງນີ້'.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງພຣะນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ນທ່ຽວບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດຕາກິດ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນခ້າງໜຶ່ງ. ຄັ້ນພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນခ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธ, ภนฺเต, สมฺพหุลา นานาติตฺถิยสมณพฺราหฺมณปริพฺพาชกา สาวตฺถิยํ ปฏิวสนฺติ นานาทิฏฺฐิกา นานาขนฺติกา นานารุจิกา นานาทิฏฺฐินิสฺสยนิสฺสิตา.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີນີ້ ມີອັນຍະເດຍຖີ ສະມະນະ ພຣາມ ແລະ ປະຣິພາຊົກເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ອາໄສຢູ່ ເປັນຜູ້ມີທິດຖິດຕ່າງກັນ ມີຄວາມພໍໃຈຕ່າງກັນ ມີຄວາມຊອບໃຈຕ່າງກັນ ອາໄສທິດຖິຕ່າງໆ ກັນ.

‘‘สนฺเตเก สมณพฺราหฺมณา เอวํวาทิโน เอวํทิฏฺฐิโน – ‘สสฺสโต อตฺตา จ โลโก จ, อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญ’นฺติ …เป… เต ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“ມີສະມະນະພຣາມບາງພວກ ທີ່ມີວາທະຢ່າງນີ້ ມີທິດຖິຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັດຕາ ແລະ ໂລກ ທ່ຽງແທ້, ສິ່ງນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ ສິ່ງອື່ນເປັນໂມຄະ' ...ລະ... ຊົນເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມັກການທະເລາະວິວາດ ກໍ່ການຂັດແຍ້ງ ເຂົ້າເຖິງການໂຕ້ຖຽງກັນ ຕ່າງກໍທີ່ມແທງກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທຳເປັນຢ່າງນີ້ ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້, ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທຳເປັນຢ່າງນີ້'”.

‘‘อญฺญติตฺถิยา, ภิกฺขเว, ปริพฺพาชกา อนฺธา อจกฺขุกา. เต อตฺถํ น ชานนฺติ อนตฺถํ น ชานนฺติ, ธมฺมํ น ชานนฺติ อธมฺมํ น ชานนฺติ. เต อตฺถํ อชานนฺตา อนตฺถํ อชานนฺตา, ธมฺมํ อชานนฺตา อธมฺมํ อชานนฺตา ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ มุขสตฺตีหิ วิตุทนฺตา วิหรนฺติ – ‘เอทิโส ธมฺโม, เนทิโส ธมฺโม; เนทิโส ธมฺโม, เอทิโส ธมฺโม’’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກ ເປັນຄົນຕາບອດ ບໍ່ມີຈັກຂຸ. ພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທຳ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທຳ. ເມື່ອພວກເຂົາບໍ່ຮູ້ຈັກປະໂຫຍດ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນປະໂຫຍດ, ບໍ່ຮູ້ຈັກທຳ ບໍ່ຮູ້ຈັກສິ່ງທີ່ບໍ່ແມ່ນທຳ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ມັກການທະເລາະວິວາດ ກໍ່ການຂັດແຍ້ງ ເຂົ້າເຖິງການໂຕ້ຖຽງກັນ ຕ່າງກໍທີ່ມແທງກັນແລະກັນດ້ວຍຫອກຄືປາກຢູ່ຢ່າງນີ້ວ່າ 'ທຳເປັນຢ່າງນີ້ ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້, ທຳບໍ່ແມ່ນຢ່າງນີ້ ທຳເປັນຢ່າງນີ້'”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อหงฺการปสุตายํ [Pg.166] ปชา, ปรํการูปสํหิตา;

เอตเทเก นาพฺภญฺญํสุ, น นํ สลฺลนฺติ อทฺทสุํ.

“ໝູ່ສັດນີ້ຂົນຂວາຍໃນການຖືຕົວວ່າ 'ເຮົາເຮັດ' (ອະຫັງການ) ແລະ ພົວພັນກັບການຖືຕົວວ່າ 'ຜູ້ອື່ນເຮັດ' (ປະຣັງການ), ສະມະນະພຣາມບາງພວກບໍ່ຍອມຮັບເອົາທິດຖິນີ້ ແລະ ທັງບໍ່ເຫັນທິດຖິນັ້ນວ່າເປັນດັ່ງລູກສອນ (ທີ່ສຽບແທງ).”

‘‘เอตญฺจ สลฺลํ ปฏิกจฺจ ปสฺสโต;

อหํ กโรมีติ น ตสฺส โหติ;

ปโร กโรตีติ น ตสฺส โหติ.

“ແຕ່ສຳລັບຜູ້ທີ່ເຫັນທິດຖິນີ້ວ່າເປັນດັ່ງລູກສອນໄວ້ກ່ອນແລ້ວ, ຄວາມເຫັນວ່າ 'ເຮົາເປັນຜູ້ເຮັດ' ຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ນັ້ນ, ຄວາມເຫັນວ່າ 'ຜູ້ອື່ນເປັນຜູ້ເຮັດ' ກໍຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ນັ້ນ.”

‘‘มานุเปตา อยํ ปชา, มานคนฺถา มานวินิพทฺธา ;

ทิฏฺฐีสุ สารมฺภกถา, สํสารํ นาติวตฺตตี’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“ໝູ່ສັດນີ້ປະກອບດ້ວຍມານะ, ມີມານะເປັນເຄື່ອງຜူກພັນ, ຖືກມານะຮັດຮຶງໄວ້, ມັກກ່າວໂຕ້ຖຽງກັນດ້ວຍທິດຖິທັງຫຼາຍ ຍ່ອມບໍ່ລ່ວງພົ້ນສັງສາວັດໄປໄດ້.” (ສູດທີ 6)

๗. สุภูติสุตฺตํ

໗. ສຸພູຕິສູດ

๕๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สุภูติ ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อวิตกฺกํ สมาธึ สมาปชฺชิตฺวา.

໕໗. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ທ່ານພຣະສຸພູຕິ ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ດຳລົງສະຕິສະເພາະໜ້າ ເຂົ້າອະວິຕົກກະສະມາທິຢູ່.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ สุภูตึ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย อวิตกฺกํ สมาธึ สมาปนฺนํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ທອດພຣะເນດເຫັນທ່ານພຣະສຸພູຕິ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ບໍ່ໄກ ຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍກົງ ເຂົ້າອະວິຕົກກະສະມາທິຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺส วิตกฺกา วิธูปิตา,อชฺฌตฺตํ สุวิกปฺปิตา อเสสา;

ตํ สงฺคมติจฺจ อรูปสญฺญี,จตุโยคาติคโต น ชาตุ เมตี’’ติ. สตฺตมํ;

“ຄວາມຕຶກຕອງ (ວິຕົກ) ທັງຫຼາຍຂອງຜູ້ໃດ ຖືກກຳຈັດໃຫ້ໝົດສິ້ນໄປແລ້ວ, ຖືກຕັດຂາດດີແລ້ວໃນພາຍໃນ ບໍ່ມີເຫຼືອ, ຜູ້ນັ້ນລ່ວງພົ້ນເຄື່ອງຂ້ອງ (ສັງຄະ) ມີອະຣູປະສັນຍາ ລ່ວງພົ້ນໂຍຄະທັງ 4 ຍ່ອມບໍ່ເຖິງການເກີດໃໝ່ອີກເລີຍ.” (ສູດທີ 7)

๘. คณิกาสุตฺตํ

໘. ຄະນິກາສູດ

๕๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. เตน โข ปน สมเยน ราชคเห ทฺเว ปูคา อญฺญตริสฺสา คณิกาย สารตฺตา โหนฺติ ปฏิพทฺธจิตฺตา; ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ ปาณีหิปิ อุปกฺกมนฺติ, เลฑฺฑูหิปิ อุปกฺกมนฺติ[Pg.167], ทณฺเฑหิปิ อุปกฺกมนฺติ, สตฺเถหิปิ อุปกฺกมนฺติ. เต ตตฺถ มรณมฺปิ นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตมฺปิ ทุกฺขํ.

໕໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນιວາປະສະຖານ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ໃນກຸງຣາຊະຄຶ ມີກຸ່ມຄົນສອງກຸ່ມ ມີຄວາມກຳໜັດຍິນດີ ມີຈິດຜູກພັນໃນຍິງນະຄອນໂສເພນີຄົນໜຶ່ງ, ເກີດການຜິດຖຽງກັນ ທະເລາະວິວາດກັນ ເຖິງຂັ້ນປະທຸສະຮ້າຍກັນແລະກັນ ດ້ວຍມືແດ່, ດ້ວຍກ້ອນດິນແດ່, ດ້ວຍທົບໄມ້ແດ່, ດ້ວຍສັດຕຣາ (ອາວຸດ) ແດ່. ພວກເຂົາໃນທີ່ນັ້ນ ໄດ້ເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍແດ່ ເຖິງທຸກຂະເວທະນາປານຕາຍແດ່.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ราชคหํ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. ราชคเห ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງກຸງຣາຊະຄຶ. ຄັນທ່ຽວບິນທະບາດໃນກຸງຣາຊະຄຶແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພໍນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธ, ภนฺเต, ราชคเห ทฺเว ปูคา อญฺญตริสฺสา คณิกาย สารตฺตา ปฏิพทฺธจิตฺตา; ภณฺฑนชาตา กลหชาตา วิวาทาปนฺนา อญฺญมญฺญํ ปาณีหิปิ อุปกฺกมนฺติ, เลฑฺฑูหิปิ อุปกฺกมนฺติ, ทณฺเฑหิปิ อุปกฺกมนฺติ, สตฺเถหิปิ อุปกฺกมนฺติ. เต ตตฺถ มรณมฺปิ นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตมฺปิ ทุกฺข’’นฺติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນກຸງຣາຊະຄຶນີ້ ມີກຸ່ມຄົນສອງກຸ່ມ ມີຄວາມກຳໜັດຍິນດີ ມີຈິດຜູກພັນໃນຍິງນະຄອນໂສເພນີຄົນໜຶ່ງ, ເກີດການຜິດຖຽງກັນ ທະເລາະວິວາດກັນ ເຖິງຂັ້ນປະທຸສະຮ້າຍກັນແລະກັນ ດ້ວຍມືແດ່, ດ້ວຍກ້ອນດິນແດ່, ດ້ວຍທົບໄມ້ແດ່, ດ້ວຍສັດຕຣາແດ່. ພວກເຂົາໃນທີ່ນັ້ນ ໄດ້ເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍແດ່ ເຖິງທຸກຂະເວທະນາປານຕາຍແດ່ ຂ້ານ້ອຍ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยญฺจ ปตฺตํ ยญฺจ ปตฺตพฺพํ, อุภยเมตํ รชานุกิณฺณํ, อาตุรสฺสานุสิกฺขโต. เย จ สิกฺขาสารา สีลพฺพตํ ชีวิตํ พฺรหฺมจริยํ อุปฏฺฐานสารา, อยเมโก อนฺโต. เย จ เอวํวาทิโน – ‘นตฺถิ กาเมสุ โทโส’ติ, อยํ ทุติโย อนฺโต. อิจฺเจเต อุโภ อนฺตา กฏสิวฑฺฒนา, กฏสิโย ทิฏฺฐึ วฑฺเฒนฺติ. เอเตเต อุโภ อนฺเต อนภิญฺญาย โอลียนฺติ เอเก, อติธาวนฺติ เอเก. เย จ โข เต อภิญฺญาย ตตฺร จ นาเหสุํ, เตน จ นามญฺญึสุ, วฏฺฏํ เตสํ นตฺถิ ปญฺญาปนายา’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ກາມະຄຸນທີ່ໄດ້ແລ້ວ ແລະ ກາມະຄຸນທີ່ຈະໄດ້, ທັງສອງປະການນີ້ ຍ່ອມເກືອກກົ້ວດ້ວຍທຸລີ (ກິເລດ) ແກ່ຜູ້ມີຈິດເດືອດຮ້ອນ (ດ້ວຍກິເລດ) ຜູ້ສຶກສາຕາມຢູ່. ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດ ມີການສຶກສາເປັນສາຣะ, ມີສີລັບພະຕະ (ສິນແລະວັດ), ການດຳເນີນຊີວິດ, ພຣົມມະຈັນ ແລະ ການບຳລຸງເປັນສາຣະ, ນີ້ຄືສ່ວນສຸດ (ອັນຕາ) ທີໜຶ່ງ. ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດມີວາທີຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໂທດໃນກາມທັງຫຼາຍບໍ່ມີ', ນີ້ຄືສ່ວນສຸດທີສອງ. ສ່ວນສຸດທັງສອງປະການນີ້ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ປ່າຊ້າ (ຄືຕັນຫາແລະອະວິຊາ) ຈະເລີນ, ປ່າຊ້າຍ່ອມເຮັດໃຫ້ມິດສາທິດຖິຈະເລີນ. ເພາະບໍ່ຮູ້ຍິ່ງສ່ວນສຸດທັງສອງນີ້, ບາງພວກຈຶ່ງຫຼົ້ມຈົມຢູ່, ບາງພວກຈຶ່ງແແລ່ນເລີຍໄປ. ສ່ວນຊົນເຫຼົ່າໃດຮູ້ຍິ່ງແລ້ວ ບໍ່ໄດ້ມີຢູ່ໃນສ່ວນສຸດນັ້ນ ແລະ ບໍ່ໄດ້ສຳຄັນຕົນດ້ວຍສ່ວນສຸດນັ້ນ, ວັດຕະ (ການວຽນວ່າຽຕາຍເກີດ) ຂອງພວກເຂົາ ຍ່ອມບໍ່ມີເພື່ອການບັນຍັດອີກຕໍ່ໄປ.” (ສູດທີ 8)

๙. อุปาติธาวนฺติสุตฺตํ

໙. ອຸປາຕិທາວັນຕິສູດ

๕๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา รตฺตนฺธการติมิสายํ อพฺโภกาเส นิสินฺโน โหติ เตลปฺปทีเปสุ ฌายมาเนสุ.

໕໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບນັ່ງຢູ່ກາງແຈ້ງ ໃນເວລາຄ່ຳຄືນອັນມືດມິດ ໃນຂະນະທີ່ຕະກຽງນ້ຳມັນທັງຫຼາຍກຳລັງຮຸ່ງເຮືອງຢູ່.

เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา อธิปาตกา เตสุ เตลปฺปทีเปสุ อาปาตปริปาตํ อนยํ อาปชฺชนฺติ, พฺยสนํ อาปชฺชนฺติ, อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺติ [Pg.168]. อทฺทสา โข ภควา เต สมฺพหุเล อธิปาตเก เตสุ เตลปฺปทีเปสุ อาปาตปริปาตํ อนยํ อาปชฺชนฺเต, พฺยสนํ อาปชฺชนฺเต, อนยพฺยสนํ อาปชฺชนฺเต.

ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ຝູງແມງເມົ່າເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ພາກັນບິນເຂົ້າໄປຕົກໃສ່ຕະກຽງນ້ຳມັນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຖິງຄວາມພິນາດ, ເຖິງຄວາມຈิບຫາຍ, ເຖິງຄວາມພິນາດຈິຫາຍ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນຝູງແມງເມົ່າເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ບິນເຂົ້າໄປຕົກໃສ່ຕະກຽງນ້ຳມັນເຫຼົ່ານັ້ນ ໄດ້ເຖິງຄວາມພິນາດ, ເຖິງຄວາມຈິບຫາຍ, ເຖິງຄວາມພິນາດຈິບຫາຍ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อุปาติธาวนฺติ น สารเมนฺติ,นวํ นวํ พนฺธนํ พฺรูหยนฺติ;

ปตนฺติ ปชฺโชตมิวาธิปาตกา,ทิฏฺเฐ สุเต อิติเหเก นิวิฏฺฐา’’ติ. นวมํ;

“ບາງພວກແແລ່ນເລີຍໄປ ບໍ່ເຖິງສາຣະທຳ, ຍ່ອມເພີ່ມພູນເຄື່ອງຜູກມັດໃໝ່ໆ ຢູ່ສະເໝີ; ພວກເຂົາຕົກໄປ ເໝືອນດັ່ງຝູງແມງເມົ່າບິນເຂົ້າຕະກຽງ, ເພາະເຂົ້າໄປຍຶດໝັ້ນໃນສິ່ງທີ່ເຫັນແລະໄດ້ຍິນວ່າ 'ນີ້ເທົ່ານັ້ນຈິງ'.” (ສູດທີ 9)

๑๐. อุปฺปชฺชนฺติสุตฺตํ

໑໐. ອຸບປັດຊັນຕິສູດ

๖๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໖໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພໍນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ທ່ານພຣະອານົນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ยาวกีวญฺจ, ภนฺเต, ตถาคตา โลเก นุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา ตาว อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา สกฺกตา โหนฺติ ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ยโต จ โข, ภนฺเต, ตถาคตา โลเก อุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา อถ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ภควา เยว ทานิ, ภนฺเต, สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ, ภิกฺขุสงฺโฆ จา’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຕະຫຼອດເວລາທີ່ພຣະຕຖາຄົດ ອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍັງບໍ່ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ, ພຽງນັ້ນ ພວກອັນຍະເດຍຣະຖີປະຣິພາຊົກ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ພຣະຕຖາຄົດ ອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ, ເມື່ອນັ້ນ ພວກອັນຍະເດຍຣະຖີປະຣິພາຊົກ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮັບປັດໄຈມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເທົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ, ທັງພຣະພິກຂຸສົງກໍເຊັ່ນດຽວກັນ ຂ້ານ້ອຍ.”

‘‘เอวเมตํ[Pg.169], อานนฺท, ยาวกีวญฺจ, อานนฺท, ตถาคตา โลเก นุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา ตาว อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา สกฺกตา โหนฺติ ครุกตา มานิตา ปูชิตา อปจิตา ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ยโต จ โข, อานนฺท, ตถาคตา โลเก อุปฺปชฺชนฺติ อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา อถ อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา อสกฺกตา โหนฺติ อครุกตา อมานิตา อปูชิตา อนปจิตา น ลาภิโน จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. ตถาคโตว ทานิ สกฺกโต โหติ ครุกโต มานิโต ปูชิโต อปจิโต ลาภี จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ, ภิกฺขุสงฺโฆ จา’’ติ.

“ຢ່າງນັ້ນແລ້ວ ອານົນ, ຕະຫຼອດເວລາທີ່ພຣະຕຖາຄົດ ອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍັງບໍ່ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ, ພຽງນັ້ນ ພວກອັນຍະເດຍຣະຖີປະຣິພາຊົກ ຍ່ອມໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ແຕ່ເມື່ອໃດ ພຣະຕຖາຄົດ ອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ, ເມື່ອນັ້ນ ພວກອັນຍະເດຍຣະຖີປະຣິພາຊົກ ຍ່ອມບໍ່ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຮັບປັດໄຈມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ. ໃນບັດນີ້ ພຣະຕຖາຄົດເທົ່ານັ້ນ ໄດ້ຮັບການສັກກາລະ ເຄົາລົບ ນັບຖື ບູຊາ ນອບນ້ອມ ແລະ ໄດ້ຮັບປັດໄຈມີຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ, ທັງພຣະພິກຂຸສົງກໍເຊັ່ນດຽວກັນ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘โอภาสติ ตาว โส กิมิ,ยาว น อุนฺนมเต ปภงฺกโร;

(ส) เวโรจนมฺหิ อุคฺคเต,หตปฺปโภ โหติ น จาปิ ภาสติ.

“ແມງຫິ່ງຫ້ອຍຍ່ອມສ່ອງແສງສະຫວ່າງຢູ່ໄດ້ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ພຣະອາທິດ (ຜູ້ເຮັດຄວາມສະຫວ່າງ) ຍັງບໍ່ທັນຂຶ້ນມາ; ແຕ່ເມື່ອພຣະອາທິດອຸທັຍຂຶ້ນມາແລ້ວ, ແມງຫິ່ງຫ້ອຍນັ້ນກໍໝົດແສງ ແລະ ບໍ່ສ່ອງແສງສະຫວ່າງອີກເລີຍ.”

‘‘เอวํ โอภาสิตเมว ตกฺกิกานํ,ยาว สมฺมาสมฺพุทฺธา โลเก นุปฺปชฺชนฺติ;

น ตกฺกิกา สุชฺฌนฺติ น จาปิ สาวกา,ทุทฺทิฏฺฐี น ทุกฺขา ปมุจฺจเร’’ติ. ทสมํ;

“ແສງສະຫວ່າງຂອງພວກນັກເດົາ (ພວກຕັກກິກະ) ກໍເໝືອນກັນ ຍ່ອມຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ໄດ້ ຕະຫຼອດເວລາທີ່ພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ຍັງບໍ່ອຸບັດຂຶ້ນໃນໂລກ; ແຕ່ເມື່ອພຣະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າອຸບັດຂຶ້ນແລ້ວ, ທັງພວກນັກເດົາ ແລະ ສາວົກຂອງພວກເຂົາ ຍ່ອມບໍ່ຮຸ່ງເຮືອງເລີຍ, ພວກມີທິດຖິອັນຊົ່ວຊ້າ ຍ່ອມບໍ່ພົ້ນຈາກທຸກໄປໄດ້.” (ສູດທີ 10)

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນີ້:

อายุชฏิลเวกฺขณา, ตโย ติตฺถิยา สุภูติ;

คณิกา อุปาติ นวโม, อุปฺปชฺชนฺติ จ เต ทสาติ.

ສູດວ່າດ້ວຍອາຍຸ, ສູດວ່າດ້ວຍຊະຕິລະ, ສູດວ່າດ້ວຍເວັກຂະນະ, ສູດວ່າດ້ວຍຕິຕຖິຍະສາມສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍສຸພູຕິ, ສູດວ່າດ້ວຍຄະນິກາ, ສູດວ່າດ້ວຍອຸປາຕິ ເປັນທີເກົ້າ, ແລະ ສູດວ່າດ້ວຍອຸບປັດຊັນຕິ ລວມເປັນສິບສູດດັ່ງນີ້.

ชจฺจนฺธวคฺโค ฉฏฺโฐ นิฏฺฐิโต.

ຈົບ ຊັດຊັນທະວັກ ທີ 6.

๗. จูฬวคฺโค

໗. ຈູລະວັກ

๑. ปฐมลกุณฺฑกภทฺทิยสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະລັກກຸນທະກະພັດທິຍະສູດ

๖๑. เอวํ [Pg.170] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ.

໖໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ຊີ້ແຈງໃຫ້ທ່ານພຣະລັກກຸນທະກະພັດທິຍະ ເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ແກ້ວກ້າ, ໃຫ້ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທັມມິກະຖາ ໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ.

อถ โข อายสฺมโต ลกุณฺฑกภทฺทิยสฺส อายสฺมตา สาริปุตฺเตน อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิยมานสฺส สมาทปิยมานสฺส สมุตฺเตชิยมานสฺส สมฺปหํสิยมานสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุจฺจิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອທ່ານພຣະລັກກຸນທະກະພັດທິຍະ ອັນທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ແກ້ວກ້າ, ໃຫ້ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທັມມິກະຖາ ໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍຢູ່, ຈິດຂອງເພິ່ນກໍຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ อายสฺมตา สาริปุตฺเตน อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิยมานํ สมาทปิยมานํ สมุตฺเตชิยมานํ สมฺปหํสิยมานํ อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ วิมุตฺตํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນທ່ານພຣະລັກກຸນທະກະພັດທິຍະ ຜູ້ມີຈິດຫຼຸດພົ້ນຈາກອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ຖືໝັ້ນ ໃນຂະນະທີ່ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ແກ້ວກ້າ, ໃຫ້ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທັມມິກະຖາ ໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อุทฺธํ อโธ สพฺพธิ วิปฺปมุตฺโต, อยํหมสฺมีติ อนานุปสฺสี;

เอวํ วิมุตฺโต อุทตาริ โอฆํ, อติณฺณปุพฺพํ อปุนพฺภวายา’’ติ. ปฐมํ;

“ພຣະຂີນາສົບຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວໃນເບື້ອງເທິງ, ເບື້ອງລຸ່ມ ແລະ ໃນທຸກສະຖານ, ບໍ່ພິຈາລະນາເຫັນວ່າ 'ເຮົາເປັນນີ້', ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຢ່າງນີ້ ຍ່ອມຂ້າມໂອຄະທີ່ບໍ່ເຄີຍຂ້າມມາກ່ອນໄດ້ ເພື່ອຄວາມບໍ່ມີພົບໃໝ່ອີກຕໍ່ໄປ.” (ສູດທີ 1)

๒. ทุติยลกุณฺฑกภทฺทิยสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະລັກກຸນທະກະພັດທິຍະສູດ

๖๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ เสขํ มญฺญมาโน ภิยฺโยโสมตฺตาย อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ.

໖໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ເຂົ້າໃຈວ່າທ່ານພຣະລັກກຸນທະກະພັດທິຍະ ຍັງເປັນພຣະເສຂະຢູ່ ຈຶ່ງຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ແກ້ວກ້າ, ໃຫ້ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທັມມິກະຖາ ໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປກວ່າປະມານ.

อทฺทสา [Pg.171] โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ เสขํ มญฺญมานํ ภิยฺโยโสมตฺตาย อเนกปริยาเยน ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสนฺตํ สมาทเปนฺตํ สมุตฺเตเชนฺตํ สมฺปหํเสนฺตํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ຜູ້ເຂົ້າໃຈວ່າທ່ານພຣະລັກກຸນທະກະພັດທິຍະ ຍັງເປັນພຣະເສຂະຢູ່ ຈຶ່ງຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ໃຫ້ສະມາທານ, ໃຫ້ອາດຫານ, ໃຫ້ແກ້ວກ້າ, ໃຫ້ລື່ນເລີງ ດ້ວຍທັມມິກະຖາ ໂດຍອະເນກປະຣິຍາຍ ຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປກວ່າປະມານ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อจฺเฉจฺฉิ วฏฺฏํ พฺยคา นิราสํ, วิสุกฺขา สริตา น สนฺทติ;

ฉินฺนํ วฏฺฏํ น วตฺตติ, เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ. ทุติยํ;

“ວັດຕະ (ກิເລດວັດແລະກັມມະວັດ) ຖືກຕັດຂາດແລ້ວ, ພຣະຂີນາສົບໄດ້ບັນລຸນິພພານອັນປາສະຈາກຕັນຫາແລ້ວ, ແມ່ນ້ຳຄືຕັນຫາເຫືອດແຫ້ງແລ້ວ ບໍ່ໄຫຼອີກ, ວັດຕະທີ່ຖືກຕັດຂາດແລ້ວ ຍ່ອມບໍ່ໝູນວຽນໄປ, ນີ້ຄືທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ.” (ສູດທີ 2)

๓. ปฐมสตฺตสุตฺตํ

໓. ປະຖົມມະສັດຕະສູດ

๖๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยา มนุสฺสา เยภุยฺเยน กาเมสุ อติเวลํ สตฺตา ( ) รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา สมฺมตฺตกชาตา กาเมสุ วิหรนฺติ.

໖໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກປະທັບຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ພວກມະນຸດໃນກຸງສາວັດຖີ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ພາກັນຂ້ອງຢູ່, ກຳໜັດຢູ່, ສະຫຍົບຢູ່, ມົວເມົາຢູ່, ຫຼົງໄຫຼຢູ່, ພົວພັນຢູ່ ແລະ ມົວເມົາຢ່າງຍິ່ງໃນກາມທັງຫຼາຍ ດຳເນີນຊີວິດຢູ່.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เยภุยฺเยน กาเมสุ อติเวลํ สตฺตา รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา สมฺมตฺตกชาตา กาเมสุ วิหรนฺตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບນຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັນທ່ຽວບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດຕາກິດ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີນີ້ ພວກມະນຸດໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ພາກັນກ່ຽວຂ້ອງ ຕິດພັນ ສະຫຍົບ ສະຫຍອນ ມົວເມົາ ໝົກມຸ້ນ ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍເກີນຂອບເຂດ ພາກັນມົວເມົາໃນກາມທັງຫຼາຍຢູ່ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ".

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘กาเมสุ สตฺตา กามสงฺคสตฺตา,สํโยชเน วชฺชมปสฺสมานา;

น หิ ชาตุ สํโยชนสงฺคสตฺตา,โอฆํ ตเรยฺยุํ วิปุลํ มหนฺต’’นฺติ. ตติยํ;

"ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຕິດຢູ່ໃນກາມ ຜູ້ຂ້ອງຢູ່ໃນເຄື່ອງຂ້ອງຄືກາມ ບໍ່ເລັງເຫັນໂທດໃນສັງໂຍດ, ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຂ້ອງຢູ່ໃນເຄື່ອງຂ້ອງຄືສັງໂຍດນັ້ນ ຍ່ອມບໍ່ສາມາດຂ້າມຫ້ວງນ້ຳໃຫຍ່ອັນກວ້າງຂວາງໄດ້ເລີຍ".

๔. ทุติยสตฺตสุตฺตํ

໔. ທຸຕິຍະສັດຕະສູດ

๖๔. เอวํ [Pg.172] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน สาวตฺถิยา มนุสฺสา เยภุยฺเยน กาเมสุ สตฺตา ( ) รตฺตา คิทฺธา คธิตา มุจฺฉิตา อชฺโฌปนฺนา อนฺธีกตา สมฺมตฺตกชาตา กาเมสุ วิหรนฺติ.

໖໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພວກມະນຸດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ພາກັນກ່ຽວຂ້ອງ ຕິດພັນ ສະຫຍົບ ສະຫຍອນ ມົວເມົາ ໝົກມຸ້ນ ເປັນຜູ້ມືດມົນ ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ພາກັນມົວເມົາໃນກາມທັງຫຼາຍຢູ່.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อทฺทสา โข ภควา สาวตฺถิยา เต มนุสฺเส เยภุยฺเยน กาเมสุ สตฺเต รตฺเต คิทฺเธ คธิเต มุจฺฉิเต อชฺโฌปนฺเน อนฺธีกเต สมฺมตฺตกชาเต กาเมสุ วิหรนฺเต.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານຸ່ງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດໃນເວລາເຊົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດεຫັນພວກມະນຸດໃນພຣະນະຄອນສາວັດຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍ ພາກັນກ່ຽວຂ້ອງ ຕິດພັນ ສະຫຍົບ ສະຫຍອນ ມົວເມົາ ໝົກມຸ້ນ ເປັນຜູ້ມືດມົນ ຕົກຢູ່ໃນອຳນາດແຫ່ງກາມທັງຫຼາຍ ພາກັນມົວເມົາໃນກາມທັງຫຼາຍຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘กามนฺธา ชาลสญฺฉนฺนา, ตณฺหาฉทนฉาทิตา;

ปมตฺตพนฺธุนา พทฺธา, มจฺฉาว กุมินามุเข;

ชรามรณมนฺเวนฺติ, วจฺโฉ ขีรปโกว มาตร’’นฺติ. จตุตฺถํ;

"ສັດທັງຫຼາຍຜູ້ຕາບອດເພາະກາມ ຖືກຂ່າຍຄືຕັນຫາປົກຄຸມໄວ້ ຖືກເຄື່ອງມຸງຄືຕັນຫາປິດບັງໄວ້ ຖືກຜູກມັດໄວ້ດ້ວຍກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດຂອງມານຜູ້ເປັນເຜົ່າພັນແຫ່ງຄົນປະມາດ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງຄວາມແກ່ແລະຄວາມຕາຍ ເໝືອນປາເຂົ້າສູ່ປາກໄຊ ແລະເໝືອນລູກງົວທີ່ຍັງດູດນົມ ຍ່ອມແລ່ນຕາມແມ່ງົວໄປສະນັ້ນ".

๕. อปรลกุณฺฑกภทฺทิยสุตฺตํ

໕. ອະປະຣະລກຸນທະກະພັດທິຍະສູດ

๖๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา ลกุณฺฑกภทฺทิโย สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ.

໖໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະລະກຸນທະກະພັດທິຍະຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ເດີນຕາມຫຼັງພິກຂຸຫຼາຍຮູບ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ ลกุณฺฑกภทฺทิยํ ทูรโตว สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อาคจฺฉนฺตํ ทุพฺพณฺณํ ทุทฺทสิกํ โอโกฏิมกํ เยภุยฺเยน ภิกฺขูนํ ปริภูตรูปํ. ทิสฺวาน ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະລະກຸນທະກະພັດທິຍະຜູ້ມີອາຍຸ ເດີນຕາມຫຼັງພິກຂຸຫຼາຍຮູບມາແຕ່ໄກ ເປັນຜູ້ມີຜິວພັນໝອງຄ້ຳ ມີຮູບຮ່າງບໍ່ໜ້າເບິ່ງ ເປັນຄົນຕໍ່າເຕ້ຍ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍເປັນທີ່ດູໝິ່ນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍ. ຄັນທອດພຣະເນດເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ:

‘‘ปสฺสถ โน ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เอตํ ภิกฺขุํ ทูรโตว สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อาคจฺฉนฺตํ ทุพฺพณฺณํ ทุทฺทสิกํ โอโกฏิมกํ เยภุยฺเยน ภิกฺขูนํ ปริภูตรูป’’นฺติ? ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທີເຫັນພິກຂຸນັ້ນຫຼືບໍ່ ທີ່ເດີນຕາມຫຼັງພິກຂຸຫຼາຍຮູບມາແຕ່ໄກ ເປັນຜູ້ມີຜິວພັນໝອງຄ້ຳ ມີຮູບຮ່າງບໍ່ໜ້າເບິ່ງ ເປັນຄົນຕໍ່າເຕ້ຍ ໂດຍສ່ວນຫຼາຍເປັນທີ່ດູໝິ່ນຂອງພິກຂຸທັງຫຼາຍ?" ພິກຂຸທັງຫຼາຍກາບທູນວ່າ: "ເຫັນ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ".

‘‘เอโส[Pg.173], ภิกฺขเว, ภิกฺขุ มหิทฺธิโก มหานุภาโว. น จ สา สมาปตฺติ สุลภรูปา ยา เตน ภิกฺขุนา อสมาปนฺนปุพฺพา. ยสฺส จตฺถาย กุลปุตฺตา สมฺมเทว อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชนฺติ ตทนุตฺตรํ พฺรหฺมจริยปริโยสานํ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรตี’’ติ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນັ້ນເປັນຜູ້ມີລິດຫຼາຍ ມີອານຸພາບຫຼາຍ. ກໍສະມາບັດໃດທີ່ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ເຄີຍເຂົ້າແລ້ວ ບໍ່ແມ່ນຫາໄດ້ງ່າຍເລີຍ. ແລະພິກຂຸນັ້ນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງປະໂຫຍດອັນຍອດຢ້ຽມແຫ່ງພຣົມມະຈັນ ທີ່ກຸນລະບຸດທັງຫຼາຍອອກຈາກເຮືອນບວດເປັນບັນພະຊິດໂດຍຊອບ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່ໃນປັດຈຸບັນ".

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘เนลงฺโค เสตปจฺฉาโท, เอกาโร วตฺตตี รโถ;

อนีฆํ ปสฺส อายนฺตํ, ฉินฺนโสตํ อพนฺธน’’นฺติ. ปญฺจมํ;

"ລົດຄືອັດຕະພາບ ທີ່ບໍ່ມີກິເລດດັ່ງກຳ ທີ່ມີເຄື່ອງມຸງຂາວຄືວິມຸດ ມີເພົາອັນດຽວຄືສະຕິ ຍ່ອມແລ່ນໄປຢູ່. ພວກເທີຈົ່ງເບິ່ງພຣະລະກຸນທະກະພັດທິຍະຜູ້ບໍ່ມີທຸກ ຜູ້ຕັດກະແສຕັນຫາໄດ້ແລ້ວ ຜູ້ບໍ່ມີເຄື່ອງຜູກມັດ ກຳລັງເດີນມາເຖີດ".

๖. ตณฺหาสงฺขยสุตฺตํ

໖. ຕັນຫາສັງຂະຍະສູດ

๖๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา อญฺญาสิโกณฺฑญฺโญ ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺตึ ปจฺจเวกฺขมาโน.

໖໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະອັນຍາໂກນທັນຍະຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ພິຈາລະນາເຫັນວິມຸດອັນເກີດຈາກຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ ຢູ່ ນະ ທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ อญฺญาสิโกณฺฑญฺญํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ตณฺหาสงฺขยวิมุตฺตึ ปจฺจเวกฺขมานํ.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະອັນຍາໂກນທັນຍະຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ພິຈາລະນາເຫັນວິມຸດອັນເກີດຈາກຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ ຢູ່ ນະ ທີ່ບໍ່ໄກ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺส มูลํ ฉมา นตฺถิ, ปณฺณา นตฺถิ กุโต ลตา;

ตํ ธีรํ พนฺธนา มุตฺตํ, โก ตํ นินฺทิตุมรหติ;

เทวาปิ นํ ปสํสนฺติ, พฺรหฺมุนาปิ ปสํสิโต’’ติ. ฉฏฺฐํ;

"ຜູ້ໃດບໍ່ມີຮາກຄືອະວິຊາແລະຕັນຫາໃນແຜ່ນດິນ ບໍ່ມີໃບຄືວິນຍານ ເຄືອເຂົາຄືນາມຮູບຈະມີມາແຕ່ໃສ? ໃຜເລົ່າຈະຄວນຕິຕຽນຜູ້ນັ້ນ ຜູ້ເປັນນັກປາດ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວຈາກເຄື່ອງຜູກມັດ? ແມ່ນແຕ່ເທວະດາທັງຫຼາຍກໍຍ່ອມຊົມເຊີຍຜູ້ນັ້ນ ເຖິງພຣົມກໍສັນເສີນແລ້ວ".

๗. ปปญฺจขยสุตฺตํ

໗. ປະປັນຈະຂະຍະສູດ

๖๗. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา อตฺตโน ปปญฺจสญฺญาสงฺขาปหานํ ปจฺจเวกฺขมาโน นิสินฺโน โหติ.

໖໗. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງພິຈາລະນາເຫັນການລະສັນຍາອັນເປັນເຄື່ອງເນີນຊ້າຂອງພຣະອົງເອງ.

อถ [Pg.174] โข ภควา อตฺตโน ปปญฺจสญฺญาสงฺขาปหานํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບການລະສັນຍາອັນເປັນເຄື່ອງເນີນຊ້າຂອງພຣະອົງເອງແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺส ปปญฺจา ฐิติ จ นตฺถิ,สนฺทานํ ปลิฆญฺจ วีติวตฺโต;

ตํ นิตฺตณฺหํ มุนึ จรนฺตํ,นาวชานาติ สเทวโกปิ โลโก’’ติ. สตฺตมํ;

"ພຣະມຸນີໃດ ບໍ່ມີກິເລດເຄື່ອງເນີນຊ້າ ແລະບໍ່ມີຄວາມຕັ້ງຢູ່ແຫ່ງກິເລດເຄື່ອງເນີນຊ້ານັ້ນ ຜູ້ຂ້າມພົ້ນເຄື່ອງຜູກມັດຄືຕັນຫາ ແລະລິ້ມສະຫຼັກຄືອະວິຊາໄດ້ແລ້ວ ຜູ້ປາສະຈາກຕັນຫາ ທ່ຽວໄປຢູ່, ໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ຍ່ອມບໍ່ດູໝິ່ນພຣະມຸນີຜູ້ນັ້ນເລີຍ".

๘. กจฺจานสุตฺตํ

໘. ກັດຈາຍະນະສູດ

๖๘. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา มหากจฺจาโน ภควโต อวิทูเร นิสินฺโน โหติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ ปริมุขํ สูปฏฺฐิตาย.

໖໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ພຣະມະຫາກັດຈາຍະນະຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າໃນພາຍໃນເປັນຢ່າງດີ ຢູ່ ນະ ທີ່ບໍ່ໄກຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.

อทฺทสา โข ภควา อายสฺมนฺตํ มหากจฺจานํ อวิทูเร นิสินฺนํ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย กายคตาย สติยา อชฺฌตฺตํ ปริมุขํ สูปฏฺฐิตาย.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ທອດພຣະເນດເຫັນພຣະມະຫາກັດຈາຍະນະຜູ້ມີອາຍຸ ນັ່ງຂັດສະໝາດ ຕັ້ງກາຍກົງ ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າໃນພາຍໃນເປັນຢ່າງດີ ຢູ່ ນະ ທີ່ບໍ່ໄກ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ยสฺส สิยา สพฺพทา สติ,สตตํ กายคตา อุปฏฺฐิตา;

โน จสฺส โน จ เม สิยา,น ภวิสฺสติ น จ เม ภวิสฺสติ;

อนุปุพฺพวิหาริ ตตฺถ โส,กาเลเนว ตเร วิสตฺติก’’นฺติ. อฏฺฐมํ;

"ຜູ້ໃດມີສະຕິຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນກາຍະຄະຕາສະຕິຕະຫຼອດເວລາ ຢ່າງສະໝໍ່າສະເໝີ ໂດຍພິຈາລະນາວ່າ: 'ຖ້າກິເລດກຳໃນອະດີດບໍ່ມີແລ້ວ ອັດຕະພາບໃນປັດຈຸບັນນີ້ກໍບໍ່ມີແກ່ເຮົາ, ຖ້າກິເລດກຳໃນປັດຈຸບັນນີ້ບໍ່ມີແກ່ເຮົາ ວິປາກະວັດໃນອະນາຄົດກໍຈະບໍ່ມີແກ່ເຮົາ' ຜູ້ນັ້ນມີປົກກະຕິຢູ່ດ້ວຍອະນຸປຸບພະວິຫານໃນສັງຂານທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ຍ່ອມຂ້າມພົ້ນຕັນຫາອັນຊ້ອງຊອນໄດ້ຕາມກາລະເທສະ".

๙. อุทปานสุตฺตํ

໙. ອຸທະປານະສູດ

๖๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ถูณํ นาม มลฺลานํ พฺราหฺมณคาโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข ถูเณยฺยกา พฺราหฺมณคหปติกา – ‘‘สมโณ ขลุ, โภ, โคตโม สกฺยปุตฺโต สกฺยกุลา ปพฺพชิโต มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน [Pg.175] มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ถูณํ อนุปฺปตฺโต’’ติ.( ) อุทปานํ ติณสฺส จ ภุสสฺส จ ยาว มุขโต ปูเรสุํ – ‘‘มา เต มุณฺฑกา สมณกา ปานียํ อปํสู’’ติ.

໖໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມັລລະ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານພຣາມຂອງຊາວມັລລະຊື່ວ່າ ທູນະ. ພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານທູນະໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: 'ທ່ານຜູ້ຈະເລີນທັງຫຼາຍ ພຣະສະມະນະໂຄດົມ ຜູ້ເປັນສັກກະບຸດ ບວດຈາກສັກກະຕະກູນ ສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມັລລະ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານທູນະແລ້ວ'. ພວກເຂົາຈຶ່ງພາກັນເອົາຫຍ້າແລະແກບຖົມນ້ຳສ້າງຈົນເຕັມສະເໝີປາກສ້າງ ດ້ວຍຄິດວ່າ: 'ຢ່າໃຫ້ພວກສະມະນະຫົວໂລ້ນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ດື່ມນ້ຳເລີຍ'.

อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม เยน รุกฺขมูลํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, เอตมฺหา อุทปานา ปานียํ อาหรา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດແວ່ອອກຈາກທາງ ເຂົ້າໄປຍັງໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ ຄັນເຂົ້າໄປແລ້ວ ຈຶ່ງປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕັດຮຽກພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸມາວ່າ: "ອານົນ ເທີຈົ່ງໄປຕັກນ້ຳດື່ມຈາກນ້ຳສ້າງນັ້ນມາໃຫ້ຕະຖາຄົດແດ່".

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิทานิ โส, ภนฺเต, อุทปาโน ถูเณยฺยเกหิ พฺราหฺมณคหปติเกหิ ติณสฺส จ ภุสสฺส จ ยาว มุขโต ปูริโต – ‘มา เต มุณฺฑกา สมณกา ปานียํ อปํสู’’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ນ້ຳສ້າງນັ້ນຖືກພວກພຣາມແລະຄະຫະບໍດີຊາວບ້ານທູນະ ເອົາຫຍ້າແລະແກບຖົມຈົນເຕັມສະເໝີປາກສ້າງແລ້ວ ດ້ວຍຄິດວ່າ 'ຢ່າໃຫ້ພວກສະມະນະຫົວໂລ້ນເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ດື່ມນ້ຳເລີຍ' ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ".

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, เอตมฺหา อุทปานา ปานียํ อาหรา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ปตฺตํ คเหตฺวา เยน โส อุทปาโน เตนุปสงฺกมิ. อถ โข โส อุทปาโน อายสฺมนฺเต อานนฺเท อุปสงฺกมนฺเต สพฺพํ ตํ ติณญฺจ ภุสญฺจ มุขโต โอวมิตฺวา อจฺฉสฺส อุทกสฺส อนาวิลสฺส วิปฺปสนฺนสฺส ยาว มุขโต ปูริโต วิสฺสนฺทนฺโต มญฺเญ อฏฺฐาสิ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ... ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຍັງຕັດຮຽກພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸມາວ່າ: "ອານົນ ເທີຈົ່ງໄປຕັກນ້ຳດື່ມຈາກນ້ຳສ້າງນັ້ນມາໃຫ້ຕະຖາຄົດແດ່". ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ: "ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ" ແລ້ວຖືບາດເຂົ້າໄປຍັງນ້ຳສ້າງນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸເຂົ້າໄປໃກ້ ນ້ຳສ້າງນັ້ນກໍໄດ້ສຳຮອກເອົາຫຍ້າແລະແກບທັງໝົດນັ້ນອອກມາທາງປາກສ້າງ ແລ້ວເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳອັນໃສສະອາດ ບໍ່ຂຸ່ນມົວ ໃສບໍລິສຸດ ສະເໝີປາກສ້າງ ຄ້າຍຄືກັບວ່າຈະລົ້ນອອກມາສະນັ້ນ.

อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ โส อุทปาโน มยิ อุปสงฺกมนฺเต สพฺพํ ตํ ติณญฺจ ภุสญฺจ มุขโต โอวมิตฺวา อจฺฉสฺส อุทกสฺส อนาวิลสฺส วิปฺปสนฺนสฺส ยาว มุขโต ปูริโต วิสฺสนฺทนฺโต มญฺเญ ฐิโต’’ติ!! ปตฺเตน ปานียํ อาทาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ โส, ภนฺเต, อุทปาโน มยิ อุปสงฺกมนฺเต สพฺพํ ตํ ติณญฺจ ภุสญฺจ มุขโต โอวมิตฺวา อจฺฉสฺส อุทกสฺส อนาวิลสฺส วิปฺปสนฺนสฺส ยาว มุขโต ปูริโต วิสฺสนฺทนฺโต มญฺเญ อฏฺฐาสิ!! ปิวตุ ภควา ปานียํ, ปิวตุ สุคโต ปานีย’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸໄດ້ເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: "ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ ຄວາມເປັນຜູ້ມີລິດຫຼາຍ ຄວາມເປັນຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍຂອງພຣະຕະຖາຄົດ! ເພາະວ່ານ້ຳສ້າງນີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໄປໃກ້ ກໍໄດ້ສຳຮອກເອົາຫຍ້າແລະແກບທັງໝົດນັ້ນອອກມາທາງປາກສ້າງ ແລ້ວເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳອັນໃສສະອາດ ບໍ່ຂຸ່ນມົວ ໃສບໍລິສຸດ ສະເໝີປາກສ້າງ ຄ້າຍຄືກັບວ່າຈະລົ້ນອອກມາສະນັ້ນ". ແລ້ວຕັກນ້ຳດື່ມດ້ວຍບາດ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ຄັນເຂົ້າໄປແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ ຄວາມເປັນຜູ້ມີລິດຫຼາຍ ຄວາມເປັນຜູ້ມີອານຸພາບຫຼາຍຂອງພຣະຕະຖາຄົດ! ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເພາະວ່ານ້ຳສ້າງນີ້ ເມື່ອຂ້າພະເຈົ້າເຂົ້າໄປໃກ້ ກໍໄດ້ສຳຮອກເອົາຫຍ້າແລະແກບທັງໝົດນັ້ນອອກມາທາງປາກສ້າງ ແລ້ວເຕັມໄປດ້ວຍນ້ຳອັນໃສສະອາດ ບໍ່ຂຸ່ນມົວ ໃສບໍລິສຸດ ສະເໝີປາກສ້າງ ຄ້າຍຄືກັບວ່າຈະລົ້ນອອກມາສະນັ້ນ. ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະເຫວີຍນ້ຳດື່ມເຖີດ ຂໍພຣະສຸຄົດຈົ່ງສະເຫວີຍນ້ຳດື່ມເຖີດ".

อถ [Pg.176] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘กึ กยิรา อุทปาเนน,อาปา เจ สพฺพทา สิยุํ;

ตณฺหาย มูลโต เฉตฺวา,กิสฺส ปริเยสนํ จเร’’ติ. นวมํ;

"ຈະຕ້ອງການນ້ຳສ້າງໄປເຮັດຫຍັງ ຖ້າມີນ້ຳຢູ່ທຸກເມື່ອທຸກສະຖານທີ່? ພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ຕັດຮາກເຫງົ້າແຫ່ງຕັນຫາໄດ້ແລ້ວ ເຊັ່ນຕະຖາຄົດນີ້ ຈະທ່ຽວສະແຫວງຫາສິ່ງໃດອີກເລົ່າ?".

๑๐. อุเตนสุตฺตํ

໑໐. ອຸເທນະສູດ

๗๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. เตน โข ปน สมเยน รญฺโญ อุเตนสฺส อุยฺยานคตสฺส อนฺเตปุรํ ทฑฺฒํ โหติ, ปญฺจ จ อิตฺถิสตานิ กาลงฺกตานิ โหนฺติ สามาวตีปมุขานิ.

໗໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ໂຄສิຕາຣາມ ໃກ້ພຣະນະຄອນໂກສຳພີ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ເມື່ອພຣະເຈົ້າອຸເທນສະເດັດໄປຍັງພຣະຣາຊະອຸທະຍານ ພຣະຣາຊະວັງຊັ້ນໃນໄດ້ຖືກໄຟໄໝ້ ແລະສະຕີຫ້າຮ້ອຍນາງ ມີພຣະນາງສາມາວະດີເປັນປະທານ ໄດ້ພາກັນເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ.

อถ โข สมฺพหุลา ภิกฺขู ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย โกสมฺพึ ปิณฺฑาย ปาวิสึสุ. โกสมฺพิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต ภิกฺขู ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อิธ, ภนฺเต, รญฺโญ อุเตนสฺส อุยฺยานคตสฺส อนฺเตปุรํ ทฑฺฒํ, ปญฺจ จ อิตฺถิสตานิ กาลงฺกตานิ สามาวตีปมุขานิ. ตาสํ, ภนฺเต, อุปาสิกานํ กา คติ โก อภิสมฺปราโย’’ติ?

ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸຫຼາຍຮູບຄອງສະບົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງເມືອງໂກສຳພີ. ຄັນບິນທະບາດໃນເມືອງໂກສຳພີແລ້ວ ກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດຕາກິດ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນມື້ນີ້ ເມື່ອພະເຈົ້າອຸເທນສະເດັດໄປຍັງພະຣາຊະອຸທິຍານ ພະຣາຊະວັງຫຼວງຖືກໄຟໄໝ້, ແລະສະຕີ 500 ຄົນ ມີນາງສາມາວະດີເປັນປະທານ ໄດ້ເຖິງແກ່ກຳແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຄະຕິຂອງອຸປາສິກາເຫຼົ່ານັ້ນເປັນແນວໃດ, ພົບພູມເບື້ອງໜ້າຂອງພວກນາງເປັນແນວໃດ?'

‘‘สนฺเตตฺถ, ภิกฺขเว, อุปาสิกาโย โสตาปนฺนา, สนฺติ สกทาคามินิโย, สนฺติ อนาคามินิโย. สพฺพา ตา, ภิกฺขเว, อุปาสิกาโย อนิปฺผลา กาลงฺกตา’’ติ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນອຸປາສິກາເຫຼົ່ານັ້ນ ບາງພວກເປັນພະໂສດາບັນ, ບາງພວກເປັນພະສະກິທາຄາມີ, ບາງພວກເປັນພະອານາຄາມີ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປາສິກາທັງໝົດເຫຼົ່ານັ້ນ ເຖິງແກ່ກຳຢ່າງບໍ່ໄຮ້ຜົນເລີຍ.'

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘โมหสมฺพนฺธโน โลโก, ภพฺพรูโปว ทิสฺสติ;

อุปธิพนฺธโน พาโล, ตมสา ปริวาริโต;

สสฺสโตริว ขายติ, ปสฺสโต นตฺถิ กิญฺจน’’นฺติ. ทสมํ;

'ໂໂລກອັນໂມຫະຜູກມັດໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະກົດຄືກັບວ່າມີຮູບຮ່າງອັນງາມ; ຄົນພານຜູ້ຖືກອຸປະທິຜູກມັດໄວ້ ຖືກຄວາມມືດຫຸ້ມຫໍ່ໄວ້ແລ້ວ ຍ່ອມປະກົດເຫມືອນສິ່ງທີ່ທ່ຽງແທ້; ແຕ່ສຳລັບຜູ້ເຫັນຢູ່ ກິເລດເຄື່ອງກັງວົນຍ່ອມບໍ່ມີ.' ສູດທີສິບ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ:

ทฺเว [Pg.177] ภทฺทิยา ทฺเว จ สตฺตา, ลกุณฺฑโก ตณฺหาขโย;

ปปญฺจขโย จ กจฺจาโน, อุทปานญฺจ อุเตโนติ.

ພັດທິຍະສູດ 2 ສູດ, ສັດຕະສູດ 2 ສູດ, ລະກຸນທະກະສູດ, ຕັນຫັກຂະຍະສູດ, ປະປັນຈະຂະຍະສູດ, ກັດຈານະສູດ, ອຸທະປານະສູດ ແລະອຸເທນະສູດ.

จูฬวคฺโค สตฺตโม นิฏฺฐิโต.

ຈົບ ຈູລະວັກ ທີເຈັດ.

๘. ปาฏลิคามิยวคฺโค

໘. ປາຕະລິຄາມິຍະວັກ

๑. ปฐมนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

໑. ປະຖົມມະນິບພານະປະຕິສັງຍຸດຕະສູດ

๗๑. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

໗໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວກ້າ, ຊົງລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາອັນປະຕິສັງຍຸດດ້ວຍນິບພານ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນກະທຳໄວ້ໃນໃຈຢ່າງດີ ໃສ່ໃຈຢ່າງຍິ່ງ ນ້ອມນຶກຈິດໄປທັງໝົດ ຕັ້ງໂສຕະປະສາດສະດັບພະທຳຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເpol່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, ตทายตนํ, ยตฺถ เนว ปถวี, น อาโป, น เตโช, น วาโย, น อากาสานญฺจายตนํ, น วิญฺญาณญฺจายตนํ, น อากิญฺจญฺญายตนํ, น เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ, นายํ โลโก, น ปรโลโก, น อุโภ จนฺทิมสูริยา. ตตฺราปาหํ, ภิกฺขเว, เนว อาคตึ วทามิ, น คตึ, น ฐิตึ, น จุตึ, น อุปปตฺตึ; อปฺปติฏฺฐํ, อปฺปวตฺตํ, อนารมฺมณเมเวตํ. เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ. ปฐมํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອາຍະຕະນະນັ້ນມີຢູ່, ທີ່ເຊິ່ງບໍ່ມີດິນ, ບໍ່ມີນ້ຳ, ບໍ່ມີໄຟ, ບໍ່ມີລົມ, ບໍ່ມີອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ, ບໍ່ມີວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ, ບໍ່ມີອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ, ບໍ່ມີເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ, ບໍ່ມີໂລກນີ້, ບໍ່ມີໂລກໜ້າ, ບໍ່ມີດວງຈັນແລະດວງອາທິດທັງສອງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາບໍ່ກ່າວເຖິງການມາ, การໄປ, ການຕັ້ງຢູ່, ການຈຸຕິ, ການອຸບັດໃນອາຍະຕະນະນັ້ນ; ອາຍະຕະນະນັ້ນບໍ່ມີທີ່ຕັ້ງ, ບໍ່ມີການເປັນໄປ, ບໍ່ມີອາຣົມເລີຍ. ນີ້ແລຄືທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ.' ສູດທີໜຶ່ງ.

๒. ทุติยนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

໒. ທຸຕິຍະນິບພານະປະຕິສັງຍຸດຕະສູດ

๗๒. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย [Pg.178] ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

໗໒. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວກ້າ, ຊົງລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາອັນປະຕິສັງຍຸດດ້ວຍນິບພານ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນກະທຳໄວ້ໃນໃຈຢ່າງດີ ໃສ່ໃຈຢ່າງຍິ່ງ ນ້ອມນຶກຈິດໄປທັງໝົດ ຕັ້ງໂສຕະປະສາດສະດັບພະທຳຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ทุทฺทสํ อนตํ นาม, น หิ สจฺจํ สุทสฺสนํ;

ปฏิวิทฺธา ตณฺหา ชานโต, ปสฺสโต นตฺถิ กิญฺจน’’นฺติ. ทุติยํ;

'ສະພາບທີ່ບໍ່ມີຕັນຫາ (ນິບພານ) ເປັນສິ່ງທີ່ເຫັນໄດ້ຍາກ, ເພາະວ່າສັດຈະທຳບໍ່ແມ່ນສິ່ງທີ່ຈະເຫັນໄດ້ງ່າຍ; ຕັນຫາອັນຜູ້ຮູ້ແທງຕະຫຼອດແລ້ວ, ສຳລັບຜູ້ຮູ້ ຜູ້ເຫັນຢູ່ ກิເລດເຄື່ອງກັງວົນຍ່ອມບໍ່ມີ.' ສູດທີສອງ.

๓. ตติยนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

໓. ຕະຕິຍະນິບພານະປະຕິສັງຍຸດຕະສູດ

๗๓. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา, มนสิ กตฺวา, สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา, โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

໗໓. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວກ້າ, ຊົງລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາອັນປະຕິສັງຍຸດດ້ວຍນິບພານ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນກະທຳໄວ້ໃນໃຈຢ່າງດີ ໃສ່ໃຈຢ່າງຍິ່ງ ນ້ອມນຶກຈິດໄປທັງໝົດ ຕັ້ງໂສຕະປະສາດສະດັບພະທຳຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อตฺถิ, ภิกฺขเว, อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตํ. โน เจตํ, ภิกฺขเว, อภวิสฺส อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตํ, นยิธ ชาตสฺส ภูตสฺส กตสฺส สงฺขตสฺส นิสฺสรณํ ปญฺญาเยถ. ยสฺมา จ โข, ภิกฺขเว, อตฺถิ อชาตํ อภูตํ อกตํ อสงฺขตํ, ตสฺมา ชาตสฺส ภูตสฺส กตสฺส สงฺขตสฺส นิสฺสรณํ ปญฺญายตี’’ติ. ตติยํ.

'ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສະພາບທີ່ບໍ່ເກີດ, ບໍ່ມີ, ບໍ່ຖືກເຮັດຂຶ້ນ, ບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງ (ນິບພານ) ມີຢູ່. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຖ້າຫາກສະພາບທີ່ບໍ່ເກີດ, ບໍ່ມີ, ບໍ່ຖືກເຮັດຂຶ້ນ, ບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງນັ້ນບໍ່ມີແລ້ວ, ການສະຫຼັດອອກເຊິ່ງສະພາບທີ່ເກີດ, ມີ, ຖືກເຮັດຂຶ້ນ, ຖືກປຸງແຕ່ງ ກໍຈະບໍ່ປະກົດມີໃນໂລກນີ້ເລີຍ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ແຕ່ເພາະເຫດທີ່ສະພາບທີ່ບໍ່ເກີດ, ບໍ່ມີ, ບໍ່ຖືກເຮັດຂຶ້ນ, ບໍ່ຖືກປຸງແຕ່ງນັ້ນມີຢູ່, ດັ່ງນັ້ນ ການສະຫຼັດອອກເຊິ່ງສະພາບທີ່ເກີດ, ມີ, ຖືກເຮັດຂຶ້ນ, ຖືກປຸງແຕ່ງ ຈຶ່ງປະກົດມີ.' ສູດທີສາມ.

๔. จตุตฺถนิพฺพานปฏิสํยุตฺตสุตฺตํ

໔. ຈະຕຸດຖະນິບພານະປະຕິສັງຍຸດຕະສູດ

๗๔. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน ภควา ภิกฺขู นิพฺพานปฏิสํยุตฺตาย ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. เตธ ภิกฺขู อฏฺฐึ กตฺวา มนสิ กตฺวา สพฺพํ เจตโส สมนฺนาหริตฺวา โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณนฺติ.

໗໔. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ເຊຕະວັນມະຫາວິຫານ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດເມືອງສາວັດຖີ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວກ້າ, ຊົງລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາອັນປະຕິສັງຍຸດດ້ວຍນິບພານ. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນກະທຳໄວ້ໃນໃຈຢ່າງດີ ໃສ່ໃຈຢ່າງຍິ່ງ ນ້ອມນຶກຈິດໄປທັງໝົດ ຕັ້ງໂສຕະປະສາດສະດັບພະທຳຢູ່.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘นิสฺสิตสฺส [Pg.179] จลิตํ, อนิสฺสิตสฺส จลิตํ นตฺถิ. จลิเต อสติ ปสฺสทฺธิ, ปสฺสทฺธิยา สติ นติ น โหติ. นติยา อสติ อาคติคติ น โหติ. อาคติคติยา อสติ จุตูปปาโต น โหติ. จุตูปปาเต อสติ เนวิธ น หุรํ น อุภยมนฺตเรน. เอเสวนฺโต ทุกฺขสฺสา’’ติ. จตุตฺถํ.

'ຄວາມຫວັ່ນໄຫວຍ່ອມມີແກ່ຜູ້ທີ່ອາໄສ, ຄວາມຫວັ່ນໄຫວຍ່ອມບໍ່ມີແກ່ຜູ້ທີ່ບໍ່ອາໄສ. ເມື່ອຄວາມຫວັ່ນໄຫວບໍ່ມີ ຍ່ອມມີຄວາມສະຫງົບ, ເມື່ອມີຄວາມສະຫງົບ ຍ່ອມບໍ່ມີຄວາມນ້ອມໄປ. ເມື່ອຄວາມນ້ອມໄປບໍ່ມີ ການມາແລະການໄປຍ່ອມບໍ່ມີ. ເມື່ອการມາແລະການໄປບໍ່ມີ ການຈຸຕິແລະການອຸບັດຍ່ອມບໍ່ມີ. ເມື່ອການຈຸຕິແລະການອຸບັດບໍ່ມີ ຍ່ອມບໍ່ມີໃນໂລກນີ້, ບໍ່ມີໃນໂລກໜ້າ, ບໍ່ມີໃນລະຫວ່າງໂລກທັງສອງ. ນີ້ແລຄືທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ.' ສູດທີສີ່.

๕. จุนฺทสุตฺตํ

໕. ຈຸນທະສູດ

๗๕. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ปาวา ตทวสริ. ตตฺร สุทํ ภควา ปาวายํ วิหรติ จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส อมฺพวเน.

໗໕. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມານລະ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງປາວາ. ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກປະທັບຢູ່ ນະ ສວນມ່ວງຂອງນາຍຈຸນທະ ບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ເຂດເມືອງປາວານັ້ນ.

อสฺโสสิ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต – ‘‘ภควา กิร มลฺเลสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปาวํ อนุปฺปตฺโต ปาวายํ วิหรติ มยฺหํ อมฺพวเน’’ติ. อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสสิ สมาทเปสิ สมุตฺเตเชสิ สมฺปหํเสสิ. อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควตา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺสิโต สมาทปิโต สมุตฺเตชิโต สมฺปหํสิโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อธิวาเสตุ เม, ภนฺเต, ภควา สฺวาตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ: 'ໄດ້ຍິນວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມານລະ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ่ ໄດ້ສະເດັດເຖິງເມືອງປາວາແລ້ວ ແລະປະທັບຢູ່ ນະ ສວນມ່ວງຂອງເຮົາ.' ຄັ້ງນັ້ນ ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວກ້າ, ຊົງລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ຜູ້ອັນພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວກ້າ, ຊົງລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂໍພະຜູ້ມີພະພາກພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ ຈົ່ງຊົງຮັບພັດຕາຫານຂອງຂ້າພະອົງ ເພື່ອສະເຫວີຍໃນວັນພູກນີ້.' ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຮັບໂດຍດຸສະນີພາບ.

อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ปหูตญฺจ สูกรมทฺทวํ ภควโต กาลํ อาโรจาเปสิ – ‘‘กาโล, ภนฺเต, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ นາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພະຜູ້ມີພະພາກແລ້ວ ລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອຜ່ານພົ້ນລາຕີນີ້ໄປ ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ໄດ້ຈັດຕຽມຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອັນປະນີດ ແລະເນື້ອໝູອ່ອນ (ສູກະຣະມັດທະວະ) ເປັນຈຳນວນຫຼາຍໄວ້ໃນເຮືອນຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປຂາບທູນພັດຕາກິດແກ່ພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໄດ້ເວລາແລ້ວ, ພັດຕາຫານຈັດຕຽມໄວ້ພ້ອມແລ້ວ.'

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ยํ เต, จุนฺท, สูกรมทฺทวํ ปฏิยตฺตํ เตน มํ ปริวิส, ยํ ปนญฺญํ ขาทนียํ [Pg.180] โภชนียํ ปฏิยตฺตํ เตน ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ยํ อโหสิ สูกรมทฺทวํ ปฏิยตฺตํ เตน ภควนฺตํ ปริวิสิ; ยํ ปนญฺญํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยตฺตํ เตน ภิกฺขุสงฺฆํ ปริวิสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຄອງສະບົງຈີວອນໃນເວລາເຊົ້າ ຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງເຮືອນຂອງນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ພ້ອມດ້ວຍພິກຂຸສົງ, ຄັນສະເດັດເຂົ້າໄປແລ້ວ ປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ຄັນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດກັບນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳວ່າ: 'ດູກ່ອນຈຸນທະ, ເນື້ອໝູອ່ອນທີ່ເຈົ້າຈັດຕຽມໄວ້ ຈົ່ງນ້ອມມາຖວາຍແກ່ເຮົາ, ສ່ວນຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອື່ນໆ ທີ່ເຈົ້າຈັດຕຽມໄວ້ ຈົ່ງນ້ອມໄປຖວາຍແກ່ພິກຂຸສົງ.' ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ຮັບພະດຳຣັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຢ່າງນັ້ນແລ' ແລ້ວນ້ອມຖວາຍເນື້ອໝູອ່ອນທີ່ຈັດຕຽມໄວ້ແກ່ພະຜູ້ມີພະພາກ, ແລະນ້ອມຖວາຍຂອງຂ້ຽວຂອງສັນອື່ນໆ ທີ່ຈັດຕຽມໄວ້ແກ່ພິກຂຸສົງ.

อถ โข ภควา จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ยํ เต, จุนฺท, สูกรมทฺทวํ อวสิฏฺฐํ ตํ โสพฺเภ นิขณาหิ. นาหํ ตํ, จุนฺท, ปสฺสามิ สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ยสฺส ตํ ปริภุตฺตํ สมฺมา ปริณามํ คจฺเฉยฺย อญฺญตฺร ตถาคตสฺสา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข จุนฺโท กมฺมารปุตฺโต ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ยํ อโหสิ สูกรมทฺทวํ อวสิฏฺฐํ ตํ โสพฺเภ นิขณิตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข จุนฺทํ กมฺมารปุตฺตํ ภควา ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุตฺเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດກັບນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳວ່າ: 'ດູກ່ອນຈຸນທະ, ເນື້ອໝູອ່ອນທີ່ຍັງເຫຼືອຢູ່ ຈົ່ງເອົາໄປຝັງໄວ້ໃນຂຸມສາ. ດູກ່ອນຈຸນທະ, ເຮົາບໍ່ເຫັນໃຜເລີຍໃນໂລກ ພ້ອມທັງເທວະໂລກ, ມານະໂລກ, ພົມມະໂລກ, ໃນໝູ່ສັດ ພ້ອມທັງສະມະນະພຣາມ, ເທວະດາແລະມະນຸດ ທີ່ຈະບໍລິໂພກເນື້ອໝູອ່ອນນັ້ນແລ້ວ ຈະຍ່ອຍໄປດ້ວຍດີ ຍົກເວັ້ນແຕ່ຕະຖາຄົດ.' ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ຮັບພະດຳຣັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຢ່າງນັ້ນແລ' ແລ້ວເອົາເນື້ອໝູອ່ອນທີ່ຍັງເຫຼືອນັ້ນໄປຝັງໄວ້ໃນຂຸມ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ ໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວກ້າ, ຊົງລື່ນເລີງ ດ້ວຍທຳມະກະຖາແລ້ວ ລຸກຈາກອາສະນະສະເດັດຫຼີກໄປ.

อถ โข ภควโต จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส ภตฺตํ ภุตฺตาวิสฺส ขโร อาพาโธ อุปฺปชฺชิ. โลหิตปกฺขนฺทิกา ปพาฬฺหา เวทนา วตฺตนฺติ มารณนฺติกา. ตตฺร สุทํ ภควา สโต สมฺปชาโน อธิวาเสสิ อวิหญฺญมาโน. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อายามานนฺท, เยน กุสินารา เตนุปสงฺกมิสฺสามา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກສະເຫວີຍພັດຕາຫານຂອງນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳແລ້ວ ກໍເກີດອາພາດຢ່າງຮ້າຍແຮງ, ມີເວທະນາຖ່າຍເປັນໂລຫິດຢ່າງຮຸນແຮງ ໃກ້ຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ. ໄດ້ຍິນວ່າ ໃນເວລານັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ຊົງອົດກັ້ນເວທະນານັ້ນໄວ້ ໂດຍບໍ່ຊົງເດືອດຮ້ອນເລີຍ. ລຳດັບນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກໄດ້ຕັດກັບພະອານົນວ່າ: 'ມາເຖີດອານົນ, ພວກເຮົາຈົ່ງໄປຍັງເມືອງກຸສິນາຣາກັນສາ.' ພະອານົນຂາບທູນຮັບພະດຳຣັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຢ່າງນັ້ນແລ.'

‘‘จุนฺทสฺส ภตฺตํ ภุญฺชิตฺวา, กมฺมารสฺสาติ เม สุตํ;

อาพาธํ สมฺผุสี ธีโร, ปพาฬฺหํ มารณนฺติกํ.

'ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາວ່າ ພະຜູ້ມີພະພາກຜູ້ຊົງປັນຍາສະຫຼາດ ສະເຫວີຍພັດຕາຫານຂອງນາຍຈຸນທະບຸດຂອງນາຍຊ່າງຄຳແລ້ວ ໄດ້ຊົງຖືກຕ້ອງອາພາດຢ່າງຮ້າຍແຮງ ໃກ້ຈະເຖິງແກ່ຄວາມຕາຍ.'

‘‘ภุตฺตสฺส จ สูกรมทฺทเวน, พฺยาธิปฺปพาฬฺโห อุทปาทิ สตฺถุโน;

วิริจฺจมาโน ภควา อโวจ, ‘คจฺฉามหํ กุสินารํ นคร’’’นฺติ.

'ເມື່ອພະສາດສະດາສະເຫວີຍເນື້ອໝູອ່ອນແລ້ວ ໂລຄາພະຍາດຢ່າງຮ້າຍແຮງກໍເກີດຂຶ້ນ; ພະຜູ້ມີພະພາກຊົງຖ່າຍເປັນໂລຫິດຢູ່ ກໍຍັງໄດ້ຕັດວ່າ: ເຮົາຈະໄປຍັງເມືອງກຸສິນາຣາ.'

อถ โข ภควา มคฺคา โอกฺกมฺม เยน อญฺญตรํ รุกฺขมูลํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญาเปหิ; กิลนฺโตสฺมิ, อานนฺท, นิสีทิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ [Pg.181] ปญฺญาเปสิ. นิสีทิ ภควา ปญฺญตฺเต อาสเน. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, ปานียํ อาหร; ปิปาสิโตสฺมิ, อานนฺท, ปิวิสฺสามี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດແວ່ອອກຈາກທາງ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາຮົ່ມໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ “ອານົນ ເອີຍ ເຈົ້າຈົ່ງປູລາດຜ້າສັງຄາຕິມີກີບ 4 ຊັ້ນໃຫ້ເຮົາ ເຮົາອິດເມື່ອຍແລ້ວ ອານົນ ເຮົາຈະນັ່ງພັກ” ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຮັບພຣະບັນຊາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງເຈົ້າ” ແລ້ວຈຶ່ງປູລາດຜ້າສັງຄາຕິມີກີບ 4 ຊັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້ແລ້ວ ຄັນປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ “ອານົນ ເອີຍ ເຈົ້າຈົ່ງໄປຕັກນ້ຳດື່ມມາໃຫ້ເຮົາ ອານົນ ເຮົາຫິວນ້ຳ ເຮົາຈະດື່ມນ້ຳ”.

เอวํ วุตฺเต, อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิทานิ, ภนฺเต, ปญฺจมตฺตานิ สกฏสตานิ อติกฺกนฺตานิ. ตํ จกฺกจฺฉินฺนํ อุทกํ ปริตฺตํ ลุฬิตํ อาวิลํ สนฺทติ. อยํ, ภนฺเต, กุกุฏฺฐา นที อวิทูเร อจฺโฉทกา สาโตทกา สีโตทกา เสโตทกา สุปติตฺถา รมณียา. เอตฺถ ภควา ปานียญฺจ ปิวิสฺสติ คตฺตานิ จ สีตีกริสฺสตี’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຈຶ່ງກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ກອງກວຽນປະມານ 500 ເຫຼັ້ມຫາກໍຂ້າມຜ່ານໄປ ນ້ຳນັ້ນຖືກລໍ້ກວຽນຢຽບຍ່ຳແລ້ວ ມີໜ້ອຍ ຂຸ່ນມົວ ແລະໄຫຼຢູ່ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ແມ່ນ້ຳກຸກຸດທາຢູ່ບໍ່ໄກຈາກນີ້ ມີນ້ຳໃສ ມີນ້ຳຈືດສະໜິດ ມີນ້ຳເຢັນ ມີນ້ຳສະອາດ ມີທ່າຂຶ້ນລົງດີ ແລະເປັນຕາໜ້າລື່ນລົມ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈັກສະເຫວີຍນ້ຳດື່ມ ແລະຈັກຊົງສະໝານພຣະກາຍໃຫ້ເຢັນສະບາຍໃນແມ່ນ້ຳກຸກຸດທານີ້”.

ทุติยมฺปิ โข…เป… ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, อานนฺท, ปานียํ อาหร; ปิปาสิโตสฺมิ, อานนฺท, ปิวิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา ปตฺตํ คเหตฺวา เยน สา นที เตนุปสงฺกมิ. อถ โข สา นที จกฺกจฺฉินฺนา ปริตฺตา ลุฬิตา อาวิลา สนฺทมานา อายสฺมนฺเต อานนฺเท อุปสงฺกมนฺเต อจฺฉา วิปฺปสนฺนา อนาวิลา สนฺทติ.

ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສອງ... ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຍັງຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ “ອານົນ ເອີຍ ເຈົ້າຈົ່ງໄປຕັກນ້ຳດື່ມມາໃຫ້ເຮົາ ອານົນ ເຮົາຫິວນ້ຳ ເຮົາຈະດື່ມນ້ຳ” ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸຮັບພຣະບັນຊາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງເຈົ້າ” ແລ້ວຖືເອົາບາດ ເຂົ້າໄປຫາແມ່ນ້ຳນັ້ນ ຄັ້ງນັ້ນ ແມ່ນ້ຳນັ້ນທີ່ຖືກລໍ້ກວຽນຢຽບຍ່ຳ ມີນ້ຳໜ້ອຍ ຂຸ່ນມົວ ແລະໄຫຼຢູ່ ເມື່ອພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸເຂົ້າໄປເຖິງ ກໍກັບກາຍເປັນນ້ຳໃສ ສະອາດ ປາສະຈາກຄວາມຂຸ່ນມົວ ແລະໄຫຼຢູ່.

อถ โข อายสฺมโต อานนฺทสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต, โภ, อพฺภุตํ วต, โภ, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ สา นที จกฺกจฺฉินฺนา ปริตฺตา ลุฬิตา อาวิลา สนฺทมานา มยิ อุปสงฺกมนฺเต อจฺฉา วิปฺปสนฺนา อนาวิลา สนฺทตี’’ติ!! ปตฺเตน ปานียํ อาทาย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺฉริยํ, ภนฺเต, อพฺภุตํ, ภนฺเต, ตถาคตสฺส มหิทฺธิกตา มหานุภาวตา! อยญฺหิ สา, ภนฺเต, นที จกฺกจฺฉินฺนา ปริตฺตา ลุฬิตา อาวิลา สนฺทมานา มยิ อุปสงฺกมนฺเต อจฺฉา วิปฺปสนฺนา อนาวิลา สนฺทติ!! ปิวตุ ภควา ปานียํ, ปิวตุ สุคโต ปานีย’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸມີຄວາມດຳຣິວ່າ “ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ ຄວາມມີລິດເດດຫຼາຍ ຄວາມມີອານຸພາບຫຼາຍຂອງພຣະຕຖาຄົດເຈົ້າ! ເພາະວ່າແມ່ນ້ຳນີ້ທີ່ຖືກລໍ້ກວຽນຢຽບຍ່ຳ ມີນ້ຳໜ້ອຍ ຂຸ່ນມົວ ແລະໄຫຼຢູ່ ເມື່ອເຮົາເຂົ້າໄປເຖິງ ກໍກັບກາຍເປັນນ້ຳໃສ ສະອາດ ປາສະຈາກຄວາມຂຸ່ນມົວ ແລະໄຫຼຢູ່” ແລ້ວຕັກນ້ຳດ້ວຍບາດ ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ ຄວາມມີລິດເດດຫຼາຍ ຄວາມມີອານຸພາບຫຼາຍຂອງພຣະຕຖาຄົດເຈົ້າ! ເພາະວ່າແມ່ນ້ຳນີ້ທີ່ຖືກລໍ້ກວຽນຢຽບຍ່ຳ ມີນ້ຳໜ້ອຍ ຂຸ່ນມົວ ແລະໄຫຼຢູ່ ເມື່ອຂ້າພຣະອົງເຂົ້າໄປເຖິງ ກໍກັບກາຍເປັນນ້ຳໃສ ສະອາດ ປາສະຈາກຄວາມຂຸ່ນມົວ ແລະໄຫຼຢູ່ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງສະເຫວີຍນ້ຳດື່ມ ຂໍພຣະສຸຄົດເຈົ້າຈົ່ງສະເຫວີຍນ້ຳດື່ມເຖີດ”.

อถ โข ภควา ปานียํ อปายิ. อถ โข ภควา มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน กุกุฏฺฐา นที เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา กุกุฏฺฐํ นทึ อชฺโฌคาเหตฺวา นฺหตฺวา จ ปิวิตฺวา จ ปจฺจุตฺตริตฺวา เยน อมฺพวนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ จุนฺทกํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิงฺฆ เม ตฺวํ, จุนฺทก, จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญาเปหิ; กิลนฺโตสฺมิ, จุนฺทก, นิปชฺชิสฺสามี’’ติ[Pg.182]. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา จุนฺทโก ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา จตุคฺคุณํ สงฺฆาฏึ ปญฺญาเปสิ. อถ โข ภควา ทกฺขิเณน ปสฺเสน สีหเสยฺยํ กปฺเปสิ ปาเท ปาทํ อจฺจาธาย สโต สมฺปชาโน อุฏฺฐานสญฺญํ มนสิ กริตฺวา. อายสฺมา ปน จุนฺทโก ตตฺเถว ภควโต ปุรโต นิสีทิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ສະເຫວີຍນ້ຳດື່ມແລ້ວ ຕໍ່ມາ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າພ້ອມດ້ວຍພຣະพິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາແມ່ນ້ຳກຸກຸດທາ ຄັນສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສະເດັດລົງສູ່ແມ່ນ້ຳກຸກຸດທາ ຊົງສົງ ແລະຊົງສະເຫວີຍນ້ຳດື່ມ ແລ້ວສະເດັດຂຶ້ນມາ ເຂົ້າໄປຫາປ່າໝາກມ່ວງ ຄັນສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ຈຶ່ງຕັດກັບພຣະຈຸນທະກະຜູ້ມີອາຍ່ວາ “ຈຸນທະກະ ເອີຍ ເຈົ້າຈົ່ງປູລາດຜ້າສັງຄາຕິມີກີບ 4 ຊັ້ນໃຫ້ເຮົາ ເຮົາອິດເມື່ອຍແລ້ວ ຈຸນທະກະ ເຮົາຈະນອນພັກ” ພຣະຈຸນທະກະຜູ້ມີອາຍຸຮັບພຣະບັນຊາຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງເຈົ້າ” ແລ້ວຈຶ່ງປູລາດຜ້າສັງຄາຕິມີກີບ 4 ຊັ້ນ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສີຫະໄສຍາດ ຊົງຊ້ອນພຣະບາດເຫຼື່ອມພຣະບາດ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ຊົງມົນສິການອຸຕຖານະສັນຍາ ສ່ວນພຣະຈຸນທະກະຜູ້ມີອາຍຸກໍນັ່ງຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໃນທີ່ນັ້ນເອງ.

‘‘คนฺตฺวาน พุทฺโธ นทิกํ กุกุฏฺฐํ,อจฺโฉทกํ สาตุทกํ วิปฺปสนฺนํ;

โอคาหิ สตฺถา สุกิลนฺตรูโป,ตถาคโต อปฺปฏิโมธ โลเก.

“ພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ຫາຜູ້ປຽບບໍ່ໄດ້ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ເປັນພຣະສາດສະດา ຜູ້ເປັນພຣະຕຖาຄົດ ຊົງມີພຣະວໍຣະກາຍອິດເມື່ອຍຫຼາຍ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ແມ່ນ້ຳກຸກຸດທາ ອັນມີນ້ຳໃສ ມີນ້ຳຈືດສະໜິດ ແລະສະອາດ ແລ້ວໄດ້ສະເດັດລົງສົງ.

‘‘นฺหตฺวา จ ปิวิตฺวา จุทตาริ สตฺถา,ปุรกฺขโต ภิกฺขุคณสฺส มชฺเฌ;

สตฺถา ปวตฺตา ภควา อิธ ธมฺเม,อุปาคมิ อมฺพวนํ มเหสิ;

อามนฺตยิ จุนฺทกํ นาม ภิกฺขุํ,จตุคฺคุณํ สนฺถร เม นิปชฺชํ.

“ພຣະສາດສະດາຊົງສົງ ແລະຊົງສະເຫວີຍນ້ຳແລ້ວ ກໍສະເດັດຂຶ້ນມາ ໂດຍມີໝູ່ພິກຂຸແວດລ້ອມຢູ່ທາງໜ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ເປັນພຣະສາດສະດາ ຜູ້ຊົງສະແດງທັມໃນໂລກນີ້ ຜູ້ເປັນພຣະມະເຫສີເຈົ້າ ໄດ້ສະເດັດໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງ ແລ້ວຕັດກັບພິກຂຸຊື່ວ່າຈຸນທະກະວ່າ ‘ຈົ່ງປູລາດຜ້າສັງຄາຕິມີກີບ 4 ຊັ້ນໃຫ້ເຮົານອນ’.

‘‘โส โจทิโต ภาวิตตฺเตน จุนฺโท,จตุคฺคุณํ สนฺถริ ขิปฺปเมว;

นิปชฺชิ สตฺถา สุกิลนฺตรูโป,จุนฺโทปิ ตตฺถ ปมุเข นิสีที’’ติ.

“ພຣະຈຸນທະກະນັ້ນ ຖືກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຜູ້ຊົງອົບຮົມພຣະທັມດີແລ້ວຕັດເຕືອນ ຈຶ່ງໄດ້ຟ້າວປູລາດຜ້າສັງຄາຕິມີກີບ 4 ຊັ້ນໂດຍໄວ ພຣະສາດສະດາຜູ້ມີພຣະວໍຣະກາຍອິດເມື່ອຍຫຼາຍກໍຊົງບັນທົມ ສ່ວນພຣະຈຸນທະກະກໍນັ່ງຢູ່ຕໍ່ໜ້າພຣະອົງໃນທີ່ນັ້ນເອງ”.

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘สิยา โข, ปนานนฺท, จุนฺทสฺส กมฺมารปุตฺตสฺส โกจิ วิปฺปฏิสารํ อุปทเหยฺย – ‘ตสฺส เต, อาวุโส จุนฺท, อลาภา, ตสฺส เต ทุลฺลทฺธํ ยสฺส เต ตถาคโต ปจฺฉิมํ ปิณฺฑปาตํ ภุญฺชิตฺวา ปรินิพฺพุโต’ติ. จุนฺทสฺสานนฺท, กมฺมารปุตฺตสฺส เอวํ วิปฺปฏิสาโร ปฏิวิโนเทตพฺโพ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍ່ວາ “ອານົນ ເອີຍ ອາດຈະມີໃຜບາງຄົນເຮັດໃຫ້ຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳເກີດຄວາມຮ້ອນໃຈວ່າ ‘ອາວຸໂສຈຸນທະ ເປັນຄວາມເສຍລາບຂອງເຈົ້າແລ້ວ ເປັນສິ່ງທີ່ເຈົ້າໄດ້ມາບໍ່ດີແລ້ວ ທີ່ພຣະຕຖาຄົດເຈົ້າສະເຫວີຍບິນທະບາດຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງເຈົ້າແລ້ວສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານ’ ອານົນ ເອີຍ ຄວາມຮ້ອນໃຈຂອງຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳນັ້ນ ເຈົ້າເພິ່ງບັນເທົາເສຍດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້ວ່າ:

‘‘‘ตสฺส เต, อาวุโส จุนฺท, ลาภา, ตสฺส เต สุลทฺธํ ยสฺส เต ตถาคโต ปจฺฉิมํ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ปรินิพฺพุโต. สมฺมุขา เมตํ, อาวุโส จุนฺท, ภควโต สุตํ, สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ทฺเวเม ปิณฺฑปาตา สมสมผลา [Pg.183] สมสมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จ. กตเม ทฺเว? ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา ตถาคโต อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุชฺฌติ, ยญฺจ ปิณฺฑปาตํ ปริภุญฺชิตฺวา อนุปาทิเสสาย นิพฺพานธาตุยา ปรินิพฺพายติ. อิเม ทฺเว ปิณฺฑปาตา สมสมผลา สมสมวิปากา อติวิย อญฺเญหิ ปิณฺฑปาเตหิ มหปฺผลตรา จ มหานิสํสตรา จ.

‘ອາວຸໂສຈຸນທະ ເປັນລາບຂອງເຈົ້າແລ້ວ ເປັນສິ່ງທີ່ເຈົ້າໄດ້ມາດີແລ້ວ ທີ່ພຣະຕຖาຄົດເຈົ້າສະເຫວີຍບິນທະບາດຄັ້ງສຸດທ້າຍຂອງເຈົ້າແລ້ວສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານ ອາວຸໂສຈຸນທະ ເຮົາໄດ້ຍິນໄດ້ຟັງມາຈາກພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຮັບມາຈາກພຣະພັກວ່າ “ບິນທະບາດ 2 ເທື່ອນີ້ ມີຜົນສະເໝີກັນ ມີວິບາກສະເໝີກັນ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າບິນທະບາດອື່ນໆຢ່າງຍິ່ງ ບິນທະບາດ 2 ເທື່ອແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບິນທະບາດທີ່ພຣະຕຖาຄົດເຈົ້າສະເຫວີຍແລ້ວ ໄດ້ຕັດສະຮູ້ອະນຸດຕະຣະສັມມາສັມໂພທິຍານ 1 ແລະບິນທະບາດທີ່ພຣະຕຖาຄົດເຈົ້າສະເຫວີຍແລ້ວ ສະເດັດດັບຂັນທະປໍຣິນິບພານດ້ວຍອະນຸປາທິເສສະນິບພານທາດ 1 ບິນທະບາດ 2 ເທື່ອນີ້ ມີຜົນສະເໝີກັນ ມີວິບາກສະເໝີກັນ ມີຜົນຫຼາຍກວ່າ ແລະມີອານິສົງຫຼາຍກວ່າບິນທະບາດອື່ນໆຢ່າງຍິ່ງ”.

‘‘‘อายุสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, วณฺณสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, สุขสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, สคฺคสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, ยสสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิตํ, อาธิปเตยฺยสํวตฺตนิกํ อายสฺมตา จุนฺเทน กมฺมารปุตฺเตน กมฺมํ อุปจิต’นฺติ. จุนฺทสฺสานนฺท, กมฺมารปุตฺตสฺส เอวํ วิปฺปฏิสาโร ปฏิวิโนเทตพฺโพ’’ติ.

‘ກັມທີ່ເປັນໄປເພື່ອອາຍຸ ທ່ານຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳໄດ້ສັ່ງສົມແລ້ວ ກັມທີ່ເປັນໄປເພື່ອວັນນະ ທ່ານຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳໄດ້ສັ່ງສົມແລ້ວ ກັມທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມສຸກ ທ່ານຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳໄດ້ສັ່ງສົມແລ້ວ ກັມທີ່ເປັນໄປເພື່ອສະຫວັນ ທ່ານຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳໄດ້ສັ່ງສົມແລ້ວ ກັມທີ່ເປັນໄປເພື່ອຍົດ ທ່ານຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳໄດ້ສັ່ງສົມແລ້ວ ກັມທີ່ເປັນໄປເພື່ອຄວາມເປັນໃຫຍ່ ທ່ານຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳໄດ້ສັ່ງສົມແລ້ວ’ ອານົນ ເອີຍ ຄວາມຮ້ອນໃຈຂອງຈຸນທະບຸດນາຍຊ່າງຄຳນັ້ນ ເຈົ້າເພິ່ງບັນເທົາເສຍດ້ວຍປະການຢ່າງນີ້”.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າชົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘ททโต ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ,สํยมโต เวรํ น จียติ;

กุสโล จ ชหาติ ปาปกํ,ราคโทสโมหกฺขยา สนิพฺพุโต’’ติ. ปญฺจมํ;

“ບຸນຍ່ອມຈະເລີນແກ່ຜູ້ໃຫ້ ເວນຍ່ອມບໍ່ກໍ່ຕົວແກ່ຜູ້ສຳລວມດີແລ້ວ ຜູ້ສະຫຼາດຍ່ອມລະເສຍຊຶ່ງບາບ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຣາຄະ ໂທສະ ແລະໂມຫະ ຜູ້ນັ້ນຈຶ່ງດັບສະໜິດ” (ເປັນສູດທີ 5).

๖. ปาฏลิคามิยสุตฺตํ

໖. ปາຕະລີຄາມິຍະສູດ

๗๖. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ เยน ปาฏลิคาโม ตทวสริ. อสฺโสสุํ โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา – ‘‘ภควา กิร มคเธสุ จาริกํ จรมาโน มหตา ภิกฺขุสงฺเฆน สทฺธึ ปาฏลิคามํ อนุปฺปตฺโต’’ติ. อถ โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อธิวาเสตุ โน, ภนฺเต, ภควา อาวสถาคาร’’นฺติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

໗໖. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານປາຕະລີຄາມ ພວກອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມໄດ້ຍິນຂ່າວວ່າ “ໄດ້ຍິນວ່າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເມື່ອສະເດັດຈາຣິກໄປໃນແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງໝູ່ໃຫຍ່ ໄດ້ສະເດັດເຖິງບ້ານປາຕະລີຄາມແລ້ວ” ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khángໜຶ່ງ ພວກອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບສາລາທີ່ພັກຂອງພວກຂ້າພຣະອົງເຖີດ” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບໂດຍດຸສະນີພາບ.

อถ [Pg.184] โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยนาวสถาคารํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา สพฺพสนฺถรึ อาวสถาคารํ สนฺถริตฺวา อาสนานิ ปญฺญาเปตฺวา อุทกมณิกํ ปติฏฺฐาเปตฺวา เตลปฺปทีปํ อาโรเปตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘สพฺพสนฺถริสนฺถตํ, ภนฺเต, อาวสถาคารํ; อาสนานิ ปญฺญตฺตานิ; อุทกมณิโก ปติฏฺฐาปิโต เตลปฺปทีโป อาโรปิโต. ยสฺสทานิ, ภนฺเต, ภควา กาลํ มญฺญตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນ ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາສາລາທີ່ພັກ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປູລາດສາລາທີ່ພັກທົ່ວທັງໝົດ ຈັດຕັ້ງອາສະນະໄວ້ ຕັ້ງໝໍ້ນ້ຳໄວ້ ແລະໄຕ້ປະທີບນ້ຳມັນໄວ້ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ ພວກອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມຜູ້ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ສາລາທີ່ພັກປູລາດໄວ້ທົ່ວທັງໝົດແລ້ວ ອາສະນະກໍຈັດຕັ້ງໄວ້ແລ້ວ ໝໍ້ນ້ຳກໍຕັ້ງໄວ້ແລ້ວ ປະທີບນ້ຳມັນກໍໄຕ້ໄວ້ແລ້ວ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບັດນີ້ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນເຖີດ”.

อถ โข ภควา นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน อาวสถาคารํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา มชฺฌิมํ ถมฺภํ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ. ภิกฺขุสงฺโฆปิ โข ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปจฺฉิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย ปุรตฺถาภิมุโข นิสีทิ ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา. ปาฏลิคามิยาปิ โข อุปาสกา ปาเท ปกฺขาเลตฺวา อาวสถาคารํ ปวิสิตฺวา ปุรตฺถิมํ ภิตฺตึ นิสฺสาย ปจฺฉิมาภิมุขา นิสีทึสุ ภควนฺตํเยว ปุรกฺขตฺวา. อถ โข ภควา ปาฏลิคามิเย อุปาสเก อามนฺเตสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ສະເດັດເຂົ້າໄປຫາສາລາທີ່ພັກ ຄັນສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ຊົງລ້າງພຣະບາດ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ສາລາທີ່ພັກ ປະທັບນັ່ງພິງເສົາກາງ ຜັນພຣະພັກໄປທາງທິດບູຮະພາ ຝ່າຍພຣະພິກຂຸສົງກໍລ້າງເທົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ສາລາທີ່ພັກ ນັ່ງພິງຝາດ້ານຕາເວັນຕົກ ຜັນໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນອອກ ແວດລ້ອມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່ ພວກອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມກໍລ້າງເທົ້າ ແລ້ວເຂົ້າໄປສູ່ສາລາທີ່ພັກ ນັ່ງພິງຝາດ້ານຕາເວັນອອກ ຜັນໜ້າໄປທາງທິດຕາເວັນຕົກ ແວດລ້ອມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຢູ່ ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕັດກັບພວກອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມວ່າ:

‘‘ปญฺจิเม, คหปตโย, อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. กตเม ปญฺจ? อิธ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ปมาทาธิกรณํ มหตึ โภคชานึ นิคจฺฉติ. อยํ ปฐโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

“ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຜູ້ທຸສິນມີ 5 ປະகாரນີ້ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເສື່ອມໂພຄະຊັບຢ່າງໃຫຍ່ຫຼວງ ເພາະຄວາມປະມາດເປັນເຫດ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີ 1 ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຜູ້ທຸສິນ.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีลสฺส สีลวิปนฺนสฺส ปาปโก กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. อยํ ทุติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ກິຕຕິສັບທີ່ຊົ່ວຊ້າຂອງຜູ້ທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ຍ່ອມຟຸ້ງຂະຈາຍໄປ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີ 2 ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຜູ້ທຸສິນ.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ, ยทิ พฺราหฺมณปริสํ, ยทิ คหปติปริสํ, ยทิ สมณปริสํ – อวิสารโท อุปสงฺกมติ มงฺกุภูโต. อยํ ตติโย อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ຜູ້ທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ ຂັດຕິຍະບໍລິສັດ ພຣາມມະນະບໍລິສັດ ຄະຫະປະຕິບໍລິສັດ ຫຼືສະມະນະບໍລິສັດ ຍ່ອມເຂົ້າໄປຫາຢ່າງບໍ່ແຄ້ວຄາດ ມີໃບໜ້າຫຼຸບລົງ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີ 3 ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຜູ້ທຸສິນ.

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน สมฺมูฬฺโห กาลํ กโรติ. อยํ จตุตฺโถ อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ຜູ້ທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ຍ່ອມຫຼົງເຮັດກາລະ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີ 4 ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຜູ້ທຸສິນ.

‘‘ปุน [Pg.185] จปรํ, คหปตโย, ทุสฺสีโล สีลวิปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา อปายํ ทุคฺคตึ วินิปาตํ นิรยํ อุปปชฺชติ. อยํ ปญฺจโม อาทีนโว ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา. อิเม โข, คหปตโย, ปญฺจ อาทีนวา ทุสฺสีลสฺส สีลวิปตฺติยา.

ປະການອື່ນຍັງມີອີກ ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ຜູ້ທຸສິນ ຜູ້ມີສິນວິບັດ ຫຼັງຈາກຕາຍໄປ ເພາະກາຍແຕກທຳລາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ ນະລົກ ນີ້ເປັນໂທດປະການທີ 5 ແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຜູ້ທຸສິນ ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ ໂທດແຫ່ງຄວາມວິບັດສິນຂອງຜູ້ທຸສິນມີ 5 ປະການນີ້ແລ້ວ”.

‘‘ปญฺจิเม, คหปตโย, อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทาย. กตเม ปญฺจ? อิธ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อปฺปมาทาธิกรณํ มหนฺตํ โภคกฺขนฺธํ อธิคจฺฉติ. อยํ ปฐโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“ดูกອນຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ອານິສົງແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ ໕ ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການເປັນແນວໃດ? ຄື ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ໃນໂລກນີ້ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ຍ່ອມໄດ້ຮັບກອງໂພຄະຊັບອັນໃຫຍ່ຫຼວງ ເພາະຄວາມບໍ່ປະໝາດເປັນເຫດ. ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີ ໑ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ.”

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวโต สีลสมฺปนฺนสฺส กลฺยาโณ กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉติ. อยํ ทุติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ກິດຕິສັບອັນງາມຂອງຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ຍ່ອມຂະຈອນຂຶ້ນໄປ. ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີ ໒ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ.”

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน ยญฺญเทว ปริสํ อุปสงฺกมติ – ยทิ ขตฺติยปริสํ, ยทิ พฺราหฺมณปริสํ, ยทิ คหปติปริสํ, ยทิ สมณปริสํ – วิสารโท อุปสงฺกมติ อมงฺกุภูโต. อยํ ตติโย อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ເມື່ອເຂົ້າໄປຫາບໍລິສັດໃດໆ ກໍຕາມ ເຊັ່ນ ຂັດຕິຍະບໍລິສັດ, ພຣາມມະນະບໍລິສັດ, ຄະຫະປະຕິບໍລິສັດ, ຫຼື ສະມະນະບໍລິສັດ ຍ່ອມເປັນຜູ້ແກ້ວຫານ ບໍ່ເກີ້ເຂີນ ເຂົ້າໄປຫາ. ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີ ໓ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ.”

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน อสมฺมูฬฺโห กาลงฺกโรติ. อยํ จตุตฺโถ อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย.

“ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຫຼົງໄຫຼ ເຮັດກາລະ. ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີ ໔ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ.”

‘‘ปุน จปรํ, คหปตโย, สีลวา สีลสมฺปนฺโน กายสฺส เภทา ปรํ มรณา สุคตึ สคฺคํ โลกํ อุปปชฺชติ. อยํ ปญฺจโม อานิสํโส สีลวโต สีลสมฺปทาย. อิเม โข, คหปตโย, ปญฺจ อานิสํสา สีลวโต สีลสมฺปทายา’’ติ.

“ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ອີກປະການໜຶ່ງ ຜູ້ມີສິນ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນ ເມື່ອຕາຍໄປ ພາຍຫຼັງການທຳລາຍແຫ່ງກາຍ ຍ່ອມເຂົ້າເຖິງສຸຄະຕิໂລກສະຫວັນ. ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີ ໕ ແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນ. ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ອານິສົງ ໕ ປະການແຫ່ງຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສິນຂອງຜູ້ມີສິນເຫຼົ່ານີ້ແລ.”

อถ โข ภควา ปาฏลิคามิเย อุปาสเก พหุเทว รตฺตึ ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสตฺวา สมาทเปตฺวา สมุเตเชตฺวา สมฺปหํเสตฺวา อุยฺโยเชสิ – ‘‘อภิกฺกนฺตา โข, คหปตโย, รตฺติ; ยสฺสทานิ ตุมฺเห กาลํ มญฺญถา’’ติ. อถ โข ปาฏลิคามิยา อุปาสกา ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกมึสุ. อถ โข ภควา อจิรปกฺกนฺเตสุ ปาฏลิคามิเยสุ อุปาสเกสุ สุญฺญาคารํ ปาวิสิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊີ້ແຈງໃຫ້ອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມເຫັນແຈ້ງ, ຊົງຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ, ຊົງແກ້ວຫານ, ຊົງລື່ນເລີງດ້ວຍທຳມະກະຖາຕະຫຼອດຄືນເປັນເວລາໂດນ ແລ້ວຊົງສົ່ງກັບດ້ວຍພຣະດຳລັດວ່າ: “ຄະຫະບໍດີທັງຫຼາຍ, ບັດນີ້ ລາຕີຜ່ານໄປຫຼາຍແລ້ວ, ພວກທ່ານຈົ່ງກຳນົດເວລາອັນສົມຄວນເຖີດ”. ຄັ້ງນັ້ນ ອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມຊື່ນຊົມຍິນດີພຣະພາສິດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ເມື່ອອຸປາສົກຊາວບ້ານປາຕະລີຄາມຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງສະເດັດເຂົ້າສູ່ເຮືອນວ່າງ.

เตน [Pg.186] โข ปน สมเยน สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหาย. เตน โข ปน สมเยน สมฺพหุลา เทวตาโย สหสฺสสหสฺเสว ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ. ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มเหสกฺขานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มชฺฌิมานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ นีจานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ.

ກໍສະໄໝນັ້ນ ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ພາກັນສ້າງເມືອງຢູ່ທີ່ບ້ານປາຕະລີຄາມ ເພື່ອປ້ອງກັນພວກເຈົ້າວັດຊີ. ສະໄໝນັ້ນ ເທවະດາເປັນຈຳນວນຫຼາຍພັນຕົນພາກັນຈັບຈອງທີ່ດິນໃນບ້ານປາຕະລີຄາມ. ໃນເຂດທີ່ເທວະດາຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສໃນເຂດນັ້ນ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຊັ້ນກາງຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຊັ້ນກາງກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສໃນເຂດນັ້ນ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຊັ້ນຕ່ຳຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຊັ້ນຕ່ຳກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສໃນເຂດນັ້ນ.

อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน ตา เทวตาโย สหสฺสสหสฺเสว ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติโย. ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ, มเหสกฺขานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ, มชฺฌิมานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ, นีจานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. อถ โข ภควา ตสฺสา รตฺติยา ปจฺจูสสมเย ปจฺจุฏฺฐาย อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ –

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເຫັນເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນເປັນຈຳນວນຫຼາຍພັນຕົນກຳລັງຈັບຈອງທີ່ດິນໃນບ້ານປາຕະລີຄາມ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຊັ້ນກາງຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຊັ້ນກາງກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຊັ້ນຕ່ຳຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຊັ້ນຕ່ຳກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຕື່ນບັນທົມໃນເວລາໃກ້ຮຸ່ງແຫ່ງລາຕີນັ້ນ ແລ້ວຕັດຮຽກພຣະອານົນມາວ່າ:

‘‘เก นุ โข อานนฺท ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺตี’’ติ. ‘‘สุนิธวสฺสการา, ภนฺเต, มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหายา’’ติ. ‘‘เสยฺยถาปิ, อานนฺท, เทเวหิ ตาวตึเสหิ สทฺธึ มนฺเตตฺวา; เอวเมว โข, อานนฺท, สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ปาฏลิคาเม นครํ มาเปนฺติ วชฺชีนํ ปฏิพาหาย. อิธาหํ, อานนฺท, อทฺทสํ ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน สมฺพหุลา เทวตาโย สหสฺสสหสฺเสว ปาฏลิคาเม วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติโย. ยสฺมึ ปเทเส มเหสกฺขา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มเหสกฺขานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ ปเทเส มชฺฌิมา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ มชฺฌิมานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยสฺมึ [Pg.187] ปเทเส นีจา เทวตา วตฺถูนิ ปริคฺคณฺหนฺติ นีจานํ ตตฺถ รญฺญํ ราชมหามตฺตานํ จิตฺตานิ นมนฺติ นิเวสนานิ มาเปตุํ. ยาวตา, อานนฺท, อริยํ อายตนํ ยาวตา วณิปฺปโถ อิทํ อคฺคนครํ ภวิสฺสติ ปาฏลิปุตฺตํ ปุฏเภทนํ. ปาฏลิปุตฺตสฺส โข, อานนฺท, ตโย อนฺตรายา ภวิสฺสนฺติ – อคฺคิโต วา อุทกโต วา มิถุเภทโต วา’’ติ.

“ອານົນ, ໃຜກຳລັງສ້າງເມືອງຢູ່ທີ່ບ້ານປາຕະລີຄາມ?”. ພຣະອານົນຂາບທູນວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ກຳລັງສ້າງເມືອງຢູ່ທີ່ບ້ານປາຕະລີຄາມ ເພື່ອປ້ອງກັນພວກເຈົ້າວັດຊີ ຂ້าน้อย”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: “ອານົນ, ປານປະໜຶ່ງວ່າໄດ້ປຶກສາກັບເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງແລ້ວຈຶ່ງສ້າງ, ຢ່າງນັ້ນແລ ອານົນ, ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຈຶ່ງສ້າງເມືອງຢູ່ທີ່ບ້ານປາຕະລີຄາມ ເພື່ອປ້ອງກັນພວກເຈົ້າວັດຊີ. ອານົນ, ໃນໂລກນີ້ ຕະຖาຄົດໄດ້ເຫັນເທວະດາເປັນຈຳນວນຫຼາຍພັນຕົນກຳລັງຈັບຈອງທີ່ດິນໃນບ້ານປາຕະລີຄາມ ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງເລີຍຈັກຂຸຂອງມະນຸດ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຜູ້ມີສັກໃຫຍ່ກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຊັ້ນກາງຈັບຈອງທີ່ດິນ, จິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຊັ້ນກາງກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສ. ໃນເຂດທີ່ເທවະດາຊັ້ນຕ່ຳຈັບຈອງທີ່ດິນ, ຈິດຂອງພຣະລາຊາ ແລະ ມະຫາອຳມາດຊັ້ນຕ່ຳກໍນ້ອມໄປເພື່ອສ້າງທີ່ຢູ່ອາໄສ. ອານົນ, ຕາບໃດທີ່ຍັງມີທີ່ຢູ່ອາໄສຂອງອະລິຍະຊົນ, ຕາບໃດທີ່ຍັງມີເສັ້ນທາງການຄ້າ, ເມືອງປາຕະລີບຸດນີ້ຈະເປັນເມືອງອັນເລີດ ເປັນບ່ອນແກ້ຫໍ່ສິນຄ້າ. ອານົນ, ເມືອງປາຕະລີບຸດຈະມີອັນຕະລາຍ ໓ ປະການ ຄື: ຈາກໄຟ, ຈາກນ້ຳ, ຫຼື ຈາກຄວາມແຕກສາມັກຄີກັນພາຍໃນ”.

อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สาราณิยํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ – ‘‘อธิวาเสตุ โน ภวํ โคตโม อชฺชตนาย ภตฺตํ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆนา’’ติ. อธิวาเสสิ ภควา ตุณฺหีภาเวน.

ຄັ້ງນັ້ນ ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ເມື່ອຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂໍພຣະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ຊົງຮັບພັດຕາຫານຂອງພວກຂ້າພະເຈົ້າ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ ເພື່ອປະໂຫຍດໃນວັນນີ້ເຖີດ”. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຮັບນິມົນດ້ວຍພຣະອາການດຸສະນີ.

อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควโต อธิวาสนํ วิทิตฺวา เยน สโก อาวสโถ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา สเก อาวสเถ ปณีตํ ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา ภควโต กาลํ อาโรเจสุํ – ‘‘กาโล, โภ โคตม, นิฏฺฐิตํ ภตฺต’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ຊາບການຮັບນິມົນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ກໍພາກັນກັບໄປຍັງທີ່ພັກຂອງຕົນ, ຄັນໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຈັດແຈງຂາດນີຍະໂພຊະນີຍາຫານອັນປະນີດໄວ້ໃນທີ່ພັກຂອງຕົນ ແລ້ວໃຫ້ຄົນໄປຂາບທູນກຳນົດເວລາແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ໄດ້ເວລາແລ້ວ ທ່ານພຣະໂຄດົມ, ພັດຕາຫານຈັດແຈງໄວ້ຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ”.

อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน เยน สุนิธวสฺสการานํ มคธมหามตฺตานํ อาวสโถ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ. อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสุํ สมฺปวาเรสุํ.

ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຄອງອັນຕະຣະວາສົກ ແລ້ວ ຊົງຖືບາດ ແລະ ຈີວອນ ສະեດັດເຂົ້າໄປຍັງທີ່ພັກຂອງສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ, ຄັນສະເດັດເຖິງແລ້ວ ກໍປະທັບນັ່ງເໜືອອາສະນະທີ່ໄດ້ຈັດແຈງໄວ້. ຄັ້ງນັ້ນ ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ໄດ້ອັງຄາດພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ ດ້ວຍຂາດນີຍະໂພຊະນີຍາຫານອັນປະນີດ ໃຫ້ອີ່ມໜຳສຳລານດ້ວຍມືຂອງຕົນເອງ.

อถ โข สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควนฺตํ ภุตฺตาวึ โอนีตปตฺตปาณึ อญฺญตรํ นีจํ อาสนํ คเหตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺเน โข สุนิธวสฺสกาเร มคธมหามตฺเต ภควา อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເຫວີຍສຳເລັດແລ້ວ ຊົງລະພຣະຫັດຈາກບາດ, ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ໄດ້ຖືເອົາອາສະນະອັນຕ່ຳບ່ອນໜຶ່ງ ແລ້ວນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນข້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ນັ່ງ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງອະນຸໂມທະນາດ້ວຍຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ວ່າ:

‘‘ยสฺมึ ปเทเส กปฺเปติ, วาสํ ปณฺฑิตชาติโย;

สีลวนฺเตตฺถ โภเชตฺวา, สญฺญเต พฺรหฺมจารโย.

“ບຸກຄົນຜູ້ເປັນບັນດິດ ອາໄສຢູ່ໃນເຂດແດນໃດ, ຄວນນິມົນຜູ້ມີສິນ ຜູ້ສຳລວມລະວັງ ຜູ້ປະພຶດພຣົມມະຈັນ ໃນເຂດແດນນັ້ນ ໃຫ້ສັນອາຫານ.

‘‘ยา [Pg.188] ตตฺถ เทวตา อาสุํ, ตาสํ ทกฺขิณมาทิเส;

ตา ปูชิตา ปูชยนฺติ, มานิตา มานยนฺติ นํ.

ແລ້ວຄວນອຸທິດສ່ວນບຸນໃຫ້ແກ່ເທວະດາທັງຫຼາຍທີ່ມີຢູ່ໃນທີ່ນັ້ນ; ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອໄດ້ຮັບການບູຊາແລ້ວ ຍ່ອມບູຊາຕອບ, ເມື່ອໄດ້ຮັບການນັບຖືແລ້ວ ຍ່ອມນັບຖືຕອບ ເຊິ່ງບຸກຄົນນັ້ນ.

‘‘ตโต นํ อนุกมฺปนฺติ, มาตา ปุตฺตํว โอรสํ;

เทวตานุกมฺปิโต โปโส, สทา ภทฺรานิ ปสฺสตี’’ติ.

ແຕ່ເນື່ອງຈາກນັ້ນ ເທວະດາທັງຫຼາຍຍ່ອມອະນຸເຄາະບຸກຄົນນັ້ນ ປານປະໜຶ່ງມານດາອະນຸເຄາະບຸດຜູ້ເກີດຈາກອົກ; ບຸກຄົນຜູ້ທີ່ເທວະດາອະນຸເຄາະແລ້ວ ຍ່ອມພົບເຫັນແຕ່ຄວາມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງທຸກເມື່ອ”.

อถ โข ภควา สุนิธวสฺสการานํ มคธมหามตฺตานํ อิมาหิ คาถาหิ อนุโมทิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸໂມທະນາແກ່ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ດ້ວຍຄາຖາເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະສະເດັດຫຼີກໄປ.

เตน โข ปน สมเยน สุนิธวสฺสการา มคธมหามตฺตา ภควนฺตํ ปิฏฺฐิโต ปิฏฺฐิโต อนุพนฺธา โหนฺติ – ‘‘เยนชฺช สมโณ โคตโม ทฺวาเรน นิกฺขมิสฺสติ ตํ ‘โคตมทฺวารํ’ นาม ภวิสฺสติ. เยน ติตฺเถน คงฺคํ นทึ ตริสฺสติ ตํ ‘โคตมติตฺถํ’ นาม ภวิสฺสตี’’ติ.

ກໍສະໄໝນັ້ນ ສຸນິທະ ແລະ ວັດສະກາຣະ ມະຫາອຳມາດແຫ່ງແຄວ້ນມະຄົດ ໄດ້ຕິດຕາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄປທາງຫຼັງໆ ດ້ວຍຄິດວ່າ: “ໃນວັນນີ້ ພຣະສະມະນະໂຄດົມສະເດັດອອກທາງປະຕູໃດ ປະຕູນັ້ນຈະມີຊື່ວ່າ ‘ປະຕູໂຄດົມ’. ພຣະອົງຈະສະເດັດຂ້າມແມ່ນ້ຳຄົງຄາທີ່ທ່າໃດ ທ່ານັ້ນຈະມີຊື່ວ່າ ‘ທ່າໂຄດົມ’”.

อถ โข ภควา เยน ทฺวาเรน นิกฺขมิ ตํ ‘โคตมทฺวารํ’ นาม อโหสิ. อถ โข ภควา เยน คงฺคา นที เตนุปสงฺกมิ. เตน โข ปน สมเยน คงฺคา นที ปูรา โหติ สมติตฺติกา กากเปยฺยา. อปฺเปกจฺเจ มนุสฺสา นาวํ ปริเยสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ อุฬุมฺปํ ปริเยสนฺติ, อปฺเปกจฺเจ กุลฺลํ พนฺธนฺติ อปารา ปารํ คนฺตุกามา. อถ โข ภควา – เสยฺยถาปิ นาม พลวา ปุริโส สมิญฺชิตํ วา พาหํ ปสาเรยฺย, ปสาริตํ วา พาหํ สมิญฺเชยฺย, เอวเมว – คงฺคาย นทิยา โอริมตีเร อนฺตรหิโต ปาริมตีเร ปจฺจุฏฺฐาสิ สทฺธึ ภิกฺขุสงฺเฆน.

ຄັ້ງນັ້ນ ປະຕູທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດອອກໄປນັ້ນ ກໍໄດ້ມີຊື່ວ່າ “ປະຕູໂຄດົມ”. ຕໍ່ມາ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດໄປເຖິງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ. ກໍສະໄໝນັ້ນ ແມ່ນ້ຳຄົງຄາມີນ້ຳເຕັມສະເໝີຝັ່ງ ຈົນກາສາມາດກົ້ມດື່ມໄດ້. ມະນຸດບາງພວກກຳລັງຊອກຫາເຮືອ, ບາງພວກກຳລັງຊອກຫາແພ, ບາງພວກກຳລັງຜູກແພໄມ້ ເພື່ອຈະຂ້າມຈາກຝັ່ງນີ້ໄປຝັ່ງນັ້ນ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ—ປຽບເໝືອນບຸລຸດຜູ້ມີກຳລັງ ຢຽດແຂນທີ່ຄູ້ອອກ ຫຼື ຄູ້ແຂນທີ່ຢຽດເຂົ້າມາ, ຢ່າງນັ້ນແລ—ຊົງຫາຍຕົວໄປຈາກຝັ່ງນີ້ແຫ່ງແມ່ນ້ຳຄົງຄາ ແລ້ວໄປປະກົດຕົວຢູ່ທີ່ຝັ່ງນັ້ນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະພິກຂຸສົງ.

อทฺทสา โข ภควา เต มนุสฺเส อปฺเปกจฺเจ นาวํ ปริเยสนฺเต, อปฺเปกจฺเจ อุฬุมฺปํ ปริเยสนฺเต, อปฺเปกจฺเจ กุลฺลํ พนฺธนฺเต อปารา ปารํ คนฺตุกาเม.

ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງເຫັນມະນຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ບາງພວກກຳລັງຊອກຫາເຮືອ, ບາງພວກກຳລັງຊອກຫາແພ, ບາງພວກກຳລັງຜູກແພ ເພື່ອຈະຂ້າມຈາກຝັ່ງນີ້ໄປຝັ່ງນັ້ນ.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘เย ตรนฺติ อณฺณวํ สรํ,เสตุํ กตฺวาน วิสชฺช ปลฺลลานิ;

กุลฺลญฺหิ ชโน ปพนฺธติ,ติณฺณา เมธาวิโน ชนา’’ติ. ฉฏฺฐํ;

“ຊົນເຫຼົ່າໃດຂ້າມຫ້ວງນ້ຳໃຫຍ່ ແລະ ສະພັງນ້ຳ ໂດຍການສ້າງຂົວ ແລະ ລະຖິ້ມບຶງຕົມເສຍໄດ້; ໃນຂະນະທີ່ຄົນທົ່ວໄປຍັງຜູກແພຢູ່, ແຕ່ຊົນຜູ້ມີປັນຍາທັງຫຼາຍຂ້າມພົ້ນໄປແລ້ວ.” (ຈົບສູດທີ ໖)

๗. ทฺวิธาปถสุตฺตํ

໗. ທວິທາປະຖະສູດ

๗๗. เอวํ [Pg.189] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา โกสเลสุ อทฺธานมคฺคปฏิปนฺโน โหติ อายสฺมตา นาคสมาเลน ปจฺฉาสมเณน. อทฺทสา โข อายสฺมา นาคสมาโล อนฺตรามคฺเค ทฺวิธาปถํ. ทิสฺวาน ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, ภควา ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ. เอวํ วุตฺเต, ภควา อายสฺมนฺตํ นาคสมาลํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, นาคสมาล, ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ.

໗໗. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກຳລັງສະເດັດທາງໄກໃນແຄວ້ນໂກສົນ ພ້ອມດ້ວຍພຣະນາຄະສະມາລະ ຜູ້ເປັນປັດສາສະມະນະ. ພຣະນາຄະສະມາລະໄດ້ເຫັນທາງແຍກສອງແພ່ງໃນລະຫວ່າງທາງ, ຄັນເຫັນແລ້ວ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທາງນີ້ເປັນທາງດີ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງໄປທາງນີ້ເຖີດ”. ເມື່ອຂາບທູນຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບພຣະນາຄະສະມາລະວ່າ: “ນາຄະສະມາລະ, ທາງນີ້ເປັນທາງດີ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງໄປທາງນີ້ເຖີດ”.

ทุติยมฺปิ…เป… ตติยมฺปิ โข อายสฺมา นาคสมาโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, ภนฺเต, ภควา ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ. ตติยมฺปิ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นาคสมาลํ เอตทโวจ – ‘‘อยํ, นาคสมาล, ปนฺโถ; อิมินา คจฺฉามา’’ติ. อถ โข อายสฺมา นาคสมาโล ภควโต ปตฺตจีวรํ ตตฺเถว ฉมายํ นิกฺขิปิตฺวา ปกฺกามิ – ‘‘อิทํ, ภนฺเต, ภควโต ปตฺตจีวร’’นฺติ.

ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີ ໒... ປ່ຽນ... ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີ ໓ ພຣະນາຄະສະມາລະກໍໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທາງນີ້ເປັນທາງດີ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງໄປທາງນີ້ເຖີດ”. ແມ່ນແຕ່ຄັ້ງທີ ໓ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍໄດ້ຕັດກັບພຣະນາຄະສະມາລະວ່າ: “ນາຄະສະມາລະ, ທາງນີ້ເປັນທາງດີ, ພວກຂ້າພະເຈົ້າຈົ່ງໄປທາງນີ້ເຖີດ”. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະນາຄະສະມາລະໄດ້ວາງບາດ ແລະ ຈີວອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄວ້ເທິງພື້ນດິນ ນະ ທີ່ນັ້ນເອງ ແລ້ວຫຼີກໄປ ພ້ອມກັບກ່າວວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ນີ້ຄືບາດ ແລະ ຈີວອນຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຂ້ານ້ອຍ”.

อถ โข อายสฺมโต นาคสมาลสฺส เตน ปนฺเถน คจฺฉนฺตสฺส อนฺตรามคฺเค โจรา นิกฺขมิตฺวา หตฺเถหิ จ ปาเทหิ จ อาโกเฏสุํ ปตฺตญฺจ ภินฺทึสุ สงฺฆาฏิญฺจ วิปฺผาเลสุํ. อถ โข อายสฺมา นาคสมาโล ภินฺเนน ปตฺเตน วิปฺผาลิตาย สงฺฆาฏิยา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา นาคสมาโล ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธ มยฺหํ, ภนฺเต, เตน ปนฺเถน คจฺฉนฺตสฺส อนฺตรามคฺเค โจรา นิกฺขมิตฺวา หตฺเถหิ จ ปาเทหิ จ อาโกเฏสุํ, ปตฺตญฺจ ภินฺทึสุ, สงฺฆาฏิญฺจ วิปฺผาเลสุ’’นฺติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາກະສະມາລະ ພວມເດີນທາງໄປຕາມທາງນັ້ນ ພວກໂຈນໄດ້ອອກມາໃນລະຫວ່າງທາງ ແລ້ວທຸບຕີດ້ວຍມືແລະຕີນ ທັງເຮັດໃຫ້ບາດແຕກ ແລະຈີກສະບົງຈີວອນ (ສັງຄາຕິ) ເສຍ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາກະສະມາລະ ມີບາດອັນແຕກແລ້ວ ມີສັງຄາຕິອັນຈີກຂາດແລ້ວ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ນາກະສະມາລະ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ເມື່ອຂ້າພຣະອົງພວມເດີນທາງໄປຕາມທາງນັ້ນ ໃນລະຫວ່າງທາງ ພວກໂຈນໄດ້ອອກມາ ແລ້ວທຸບຕີດ້ວຍມືແລະຕີນ ທັງເຮັດໃຫ້ບາດແຕກ ແລະຈີກສັງຄາຕິຂອງຂ້າພຣະອົງເສຍ ຂ້ານ້ອຍ.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘สทฺธึ จรเมกโต วสํ,มิสฺโส อญฺญชเนน เวทคู;

วิทฺวา ปชหาติ ปาปกํ,โกญฺโจ ขีรปโกว นินฺนค’’นฺติ. สตฺตมํ;

“ພຣະເສຂະບຸກຄົນ (ຜູ້ບັນລຸທຳ) ຜູ້ມີປັນຍາ ຮູ້ແຈ້ງ ເຖິງຈະທ່ຽວໄປຮ່ວມກັນ ຢູ່ຮ່ວມກັນ ຫຼືປົນເປກັບຄົນພານ (ຜູ້ບໍ່ຮູ້ປະໂຫຍດ) ກໍຍ່ອມລະເສຍຊຶ່ງບາບກຳ ເໝືອນດັ່ງນົກກະຮຽນ ຜູ້ດື່ມສະເພາະນ້ຳນົມ ແລ້ວລະທິ້ງນ້ຳເສຍ ດັ່ງນີ້.” (ສູດທີ 7)

๘. วิสาขาสุตฺตํ

໘. ວິສາຂາສູດ

๗๘. เอวํ [Pg.190] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ ปุพฺพาราเม มิคารมาตุปาสาเท. เตน โข ปน สมเยน วิสาขาย มิคารมาตุยา นตฺตา กาลงฺกตา โหติ ปิยา มนาปา. อถ โข วิสาขา มิคารมาตา อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา ทิวา ทิวสฺส เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข วิสาขํ มิคารมาตรํ ภควา เอตทโวจ –

໗໘. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ບຸບຜາຣາມ ປາສາດຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ຫຼານສາວຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈ ຂອງນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ໄດ້ເສຍຊີວິດລົງ. ຄັ້ງນັ້ນ ນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ມີເສື້ອຜ້າປຽກ ມີຜົມປຽກ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບໃນເວລາກາງເວັນ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບນາງວິສາຂາ ມິຄາຣະມາດາ ຜູ້ປະທັບນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘หนฺท กุโต นุ ตฺวํ, วิสาเข, อาคจฺฉสิ อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ? ‘‘นตฺตา เม, ภนฺเต, ปิยา มนาปา กาลงฺกตา. เตนาหํ อลฺลวตฺถา อลฺลเกสา อิธูปสงฺกนฺตา ทิวา ทิวสฺสา’’ติ. ‘‘อิจฺเฉยฺยาสิ ตฺวํ, วิสาเข, ยาวติกา สาวตฺถิยา มนุสฺสา ตาวติเก ปุตฺเต จ นตฺตาโร จา’’ติ? ‘‘อิจฺเฉยฺยาหํ, ภควา ยาวติกา สาวตฺถิยา มนุสฺสา ตาวติเก ปุตฺเต จ นตฺตาโร จา’’ติ.

“ແນ່ ວິສາຂາ ເຈົ້າມີເສື້ອຜ້າປຽກ ມີຜົມປຽກ ເຂົ້າມາຫາເຮົາໃນເວລາກາງເວັນນີ້ ແຕ່ໃສນໍ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຫຼານສາວຜູ້ເປັນທີ່ຮັກ ທີ່ເພິ່ງພໍໃຈຂອງຂ້າພຣးອົງ ໄດ້ເສຍຊີວິດແລ້ວ, ເພາະເຫດນັ້ນ ຂ້າພຣະອົງຈຶ່ງມີເສື້ອຜ້າປຽກ ມີຜົມປຽກ ເຂົ້າມາເຝົ້າພຣະອົງໃນເວລາກາງເວັນ ຂ້ານ້ອຍ.” “ວິສາຂາ, ເຈົ້າປາດຖະໜາຢາກມີບຸດແລະຫຼານ ຫຼາຍເທົ່າກັບຈຳນວນຄົນໃນນະຄອນສາວັດຖີທັງໝົດບໍ່?” “ຂ້າແຕ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ, ຂ້າພຣະອົງປາດຖະໜາຢາກມີບຸດແລະຫຼານ ຫຼາຍເທົ່າກັບຈຳນວນຄົນໃນນະຄອນສາວັດຖີທັງໝົດ ຂ້ານ້ອຍ.”

‘‘กีวพหุกา ปน, วิสาเข, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เทวสิกํ กาลํ กโรนฺตี’’ติ? ‘‘ทสปิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เทวสิกํ กาลํ กโรนฺติ; นวปิ, ภนฺเต… อฏฺฐปิ, ภนฺเต… สตฺตปิ, ภนฺเต… ฉปิ, ภนฺเต… ปญฺจปิ, ภนฺเต… จตฺตาโรปิ, ภนฺเต… ตีณิปิ, ภนฺเต… ทฺเวปิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺสา เทวสิกํ กาลํ กโรนฺติ. เอโกปิ, ภนฺเต, สาวตฺถิยา มนุสฺโส เทวสิกํ กาลํ กโรติ. อวิวิตฺตา, ภนฺเต, สาวตฺถิ มนุสฺเสหิ กาลํ กโรนฺเตหี’’ติ.

“ວິສາຂາ, ກໍໃນນະຄອນສາວັດຖີນີ້ ມີຄົນຕາຍມື້ລະເທົ່າໃດ?” “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນນະຄອນສາວັດຖີນີ້ ມີຄົນຕາຍມື້ລະ 10 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 9 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 8 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 7 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 6 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 5 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 4 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 3 ຄົນກໍມີ, ມື້ລະ 2 ຄົນກໍມີ, ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ແມ້ແຕ່ມື້ລະ 1 ຄົນກໍມີຕາຍ. ນະຄອນສາວັດຖີ ບໍ່ເຄີຍວ່າງເວັ້ນຈາກຄົນຕາຍເລີຍ ຂ້ານ້ອຍ.”

‘‘ตํ กึ มญฺญสิ, วิสาเข, อปิ นุ ตฺวํ กทาจิ กรหจิ อนลฺลวตฺถา วา ภเวยฺยาสิ อนลฺลเกสา วา’’ติ? ‘‘โน เหตํ, ภนฺเต. อลํ เม, ภนฺเต, ตาว พหุเกหิ ปุตฺเตหิ จ นตฺตาเรหิ จา’’ติ.

“ວິສາຂາ, ເຈົ້າຈະຄິດແນວໃດ? ຈະມີບາງຄັ້ງບາງຄາວບໍ່ ທີ່ເຈົ້າຈະບໍ່ມີເສື້ອຜ້າປຽກ ຫຼືບໍ່ມີຜົມປຽກ?” “ບໍ່ເປັນເຊັ່ນນັ້ນເລີຍ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ. ພໍແລ້ວ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ດ້ວຍບຸດແລະຫຼານຈຳນວນຫຼາຍປານນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍ.”

‘‘เยสํ โข, วิสาเข, สตํ ปิยานิ, สตํ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ นวุติ ปิยานิ, นวุติ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ อสีติ ปิยานิ, อสีติ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ สตฺตติ ปิยานิ, สตฺตติ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ สฏฺฐิ ปิยานิ, สฏฺฐิ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ปญฺญาสํ ปิยานิ, ปญฺญาสํ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ จตฺตารีสํ ปิยานิ, จตฺตารีสํ เตสํ ทุกฺขานิ, เยสํ ตึสํ ปิยานิ, ตึสํ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ วีสติ ปิยานิ, วีสติ เตสํ ทุกฺขานิ, เยสํ ทส [Pg.191] ปิยานิ, ทส เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ นว ปิยานิ, นว เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ อฏฺฐ ปิยานิ, อฏฺฐ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ สตฺต ปิยานิ, สตฺต เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ฉ ปิยานิ, ฉ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ปญฺจ ปิยานิ, ปญฺจ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ จตฺตาริ ปิยานิ, จตฺตาริ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ตีณิ ปิยานิ, ตีณิ เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ ทฺเว ปิยานิ, ทฺเว เตสํ ทุกฺขานิ; เยสํ เอกํ ปิยํ, เอกํ เตสํ ทุกฺขํ; เยสํ นตฺถิ ปิยํ, นตฺถิ เตสํ ทุกฺขํ, อโสกา เต วิรชา อนุปายาสาติ วทามี’’ติ.

“ວິສາຂາ, ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 100 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 100 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 90 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 90 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 80 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 80 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 70 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 70 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 60 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 60 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 50 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 50 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 40 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 40 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 30 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 30 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 20 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 20 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 10 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 10 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 9 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 9 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 8 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 8 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 7 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 7 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 6 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 6 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 5 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 5 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 4 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 4 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 3 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 3 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 2 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 2 ຢ່າງ; ຜູ້ໃດມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ 1 ຢ່າງ, ຜູ້ນັ້ນກໍມີຄວາມທຸກ 1 ຢ່າງ; ສ່ວນຜູ້ໃດບໍ່ມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກເລີຍ, ຜູ້ນັ້ນກໍບໍ່ມີຄວາມທຸກເລີຍ, ເຮົາກ່າວວ່າ ພວກເຂົາເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມໂສກ, ປາສະຈາກທຸລີ (ກິເລດ), ບໍ່ມີຄວາມຄັບແຄ້ນໃຈ ດັ່ງນີ້.”

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘เย เกจิ โสกา ปริเทวิตา วา,ทุกฺขา จ โลกสฺมิมเนกรูปา;

ปิยํ ปฏิจฺจปฺปภวนฺติ เอเต,ปิเย อสนฺเต น ภวนฺติ เอเต.

“ຄວາມໂສກ ຄວາມຮ່ຳໄຮ ຫຼືຄວາມທຸກ ຫຼາຍຮູບແບບໃນໂລກນີ້ ທັງໝົດນີ້ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ, ເມື່ອບໍ່ມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກ ສິ່ງເຫຼົ່ານີ້ກໍຍ່ອມບໍ່ມີ.

‘‘ตสฺมา หิ เต สุขิโน วีตโสกา,เยสํ ปิยํ นตฺถิ กุหิญฺจิ โลเก;

ตสฺมา อโสกํ วิรชํ ปตฺถยาโน,ปิยํ น กยิราถ กุหิญฺจิ โลเก’’ติ. อฏฺฐมํ;

“ເພາະເຫດນັ້ນ ຜູ້ທີ່ບໍ່ມີສິ່ງອັນເປັນທີ່ຮັກໃນໂລກນີ້ເລີຍ ຈຶ່ງເປັນຜູ້ມີຄວາມສຸກ ປາສະຈາກຄວາມໂສກ; ດັ່ງນັ້ນ ຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມບໍ່ໂສກ ຄວາມປາສະຈາກທຸລີ (ກິເລດ) ຈຶ່ງບໍ່ຄວນເຮັດສິ່ງໃດໃຫ້ເປັນທີ່ຮັກໃນໂລກນີ້ເລີຍ ດັ່ງນີ້.” (ສູດທີ 8)

๙. ปฐมทพฺพสุตฺตํ

໙. ປະຖົມມະທັບພະສູດ

๗๙. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ปรินิพฺพานกาโล เม ทานิ, สุคตา’’ติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, ทพฺพ, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

໗໙. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ປ່າໄຜ່ເວລຸວັນ ອັນເປັນສະຖານທີ່ໃຫ້ເຫຍື່ອແກ່ກະຮອກ ເຂດພຣະນະຄອນຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ທັບພະ ມັລລະບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈຶ່ງຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ທັບພະ ມັລລະບຸດ ໄດ້ຂາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະສຸຄົດ, ບັດນີ້ ເປັນເວລາປຣິນິບພານຂອງຂ້າພຣະອົງແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍ.” “ທັບພະ, ເຈົ້າຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີດ.”

อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพายิ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ທັບພະ ມັລລະບຸດ ລຸກຈາກອາສະນະ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວ ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ນັ່ງຂັດສະໝາດຢູ່ເທິງເວຫາ ເຂົ້າເຕໂຊທາດ (ສະມາບັດ) ແລ້ວອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ ແລ້ວດັບຂັນທະປຣິນິບພານ.

อถ [Pg.192] โข อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสิ. เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ; เอวเมว อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสีติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ທັບພະ ມັລລະບຸດ ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ນັ່ງຂັດສະໝາດຢູ່ເທິງເວຫາ ເຂົ້າເຕໂຊທາດ ແລ້ວອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ ດັບຂັນທະປຣິນິບພານແລ້ວ, ເມື່ອສະຣີຣະຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ກໍບໍ່ມີຂີ້ເຖົ່າ ຫຼືຂີ້ມິ່ນ (ຂີ້ຖ່ານ) ປາກົດເລີຍ. ເໝືອນດັ່ງເນີຍໃສ ຫຼືນ້ຳມັນ ທີ່ຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ກໍບໍ່ມີຂີ້ເຖົ່າ ຫຼືຂີ້ມິ່ນປາກົດເລີຍ, ສັນໃດກໍສັນນັ້ນ, ເມື່ອສະຣີຣະຂອງພຣະຜູ້ມີອາຍຸ ທັບພະ ມັລລະບຸດ ຜູ້ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ນັ່ງຂັດສະໝາດຢູ່ເທິງເວຫາ ເຂົ້າເຕໂຊທາດ ແລ້ວອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ ດັບຂັນທະປຣິນິບພານແລ້ວ ຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ກໍບໍ່ມີຂີ້ເຖົ່າ ຫຼືຂີ້ມິ່ນປາກົດເລີຍ ດັ່ງນີ້.

อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อเภทิ กาโย นิโรธิ สญฺญา,เวทนา สีติภวึสุ สพฺพา;

วูปสมึสุ สงฺขารา,วิญฺญาณํ อตฺถมาคมา’’ติ. นวมํ;

“ກາຍແຕກດັບແລ້ວ ສັນຍາດັບແລ້ວ ເວດທະນາທັງປວງກໍເຢັນສະໜິດແລ້ວ ສັງຂານທັງຫຼາຍສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ວິນຍານກໍເຖິງຄວາມດັບສູນແລ້ວ ດັ່ງນີ້.” (ສູດທີ 9)

๑๐. ทุติยทพฺพสุตฺตํ

໑໐. ທຸຕິຍະທັບພະສູດ

๘๐. เอวํ เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘ภิกฺขโว’’ติ. ‘‘ภทนฺเต’’ติ เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

໘໐. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ນະ ທີ່ນັ້ນແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ: “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ.” ພຣະພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ทพฺพสฺส, ภิกฺขเว, มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสิ. เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิสฺส วา เตลสฺส วา ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ; เอวเมว โข, ภิกฺขเว, ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสี’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພຣະທັບພະ ມັລລະບຸດ ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ນັ່ງຂັດສະໝາດຢູ່ເທິງເວຫາ ເຂົ້າເຕໂຊທາດ ແລ້ວອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ ດັບຂັນທະປຣິນິບພານແລ້ວ, ເມື່ອສະຣີຣະຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ກໍບໍ່ມີຂີ້ເຖົ່າ ຫຼືຂີ້ມິ່ນປາກົດເລີຍ. ເໝືອນດັ່ງເນີຍໃສ ຫຼືນ້ຳມັນ ທີ່ຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ກໍບໍ່ມີຂີ້ເຖົ່າ ຫຼືຂີ້ມິ່ນປາກົດເລີຍ, ສັນໃດກໍສັນນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອສະຣີຣະຂອງທັບພະ ມັລລະບຸດ ຜູ້ເຫາະຂຶ້ນສູ່ອາກາດ ນັ່ງຂັດສະໝາດຢູ່ເທິງເວຫາ ເຂົ້າເຕໂຊທາດ ແລ້ວອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນ ດັບຂັນທະປຣິນິບພານແລ້ວ ຖືກໄຟເຜົາໄໝ້ຢູ່ ກໍບໍ່ມີຂີ້ເຖົ່າ ຫຼືຂີ້ມິ່ນປາກົດເລີຍ ດັ່ງນີ້.”

อถ [Pg.193] โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ –

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງຊາບເນື້ອຄວາມນີ້ແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງເປັ່ງອຸທານນີ້ໃນເວລານັ້ນວ່າ:

‘‘อโยฆนหตสฺเสว, ชลโต ชาตเวทโส ;

อนุปุพฺพูปสนฺตสฺส, ยถา น ญายเต คติ.

“ເມື່ອເຫຼັກຮ້ອນທີ່ຖືກຄ້ອນຕີແລ້ວ ໄຟທີ່ຮຸ່ງເຮືອງຢູ່ກໍຄ່ອຍໆ ດັບມອດໄປຕາມລຳດັບ ຈົນບໍ່ມີໃຜຮູ້ທາງໄປຂອງມັນໄດ້ ສັນໃດ;

เอวํ สมฺมาวิมุตฺตานํ, กามพนฺโธฆตารินํ;

ปญฺญาเปตุํ คติ นตฺถิ, ปตฺตานํ อจลํ สุข’’นฺติ. ทสมํ;

“ສັນນັ້ນຄືກັນ, ສຳລັບທ່ານຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວ ຜູ້ຂ້າມພົ້ນຫ້ວງກິເລດເຄື່ອງຜູກມັດຄືກາມໄດ້ແລ້ວ ບັນລຸເຖິງຄວາມສຸກອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ (ພຣະນິບພານ) ກໍຍ່ອມບໍ່ມີທາງທີ່ຈະບັນຍັດເຖິງຄະຕິ (ທາງໄປ) ໄດ້ເລີຍ ດັ່ງນີ້.” (ສູດທີ 10)

ปาฏลิคามิยวคฺโค อฏฺฐโม.

ປາຕະລິຄາມິຍະວັກ ທີ 8 ຈົບແລ້ວ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນມີດັ່ງນີ້:

นิพฺพานา จตุโร วุตฺตา, จุนฺโท ปาฏลิคามิยา;

ทฺวิธาปโถ วิสาขา จ, ทพฺเพน สห เต ทสาติ.

“ນິບພານສູດ 4 ສູດ, ຈຸນທະສູດ, ປາຕະລິຄາມິຍະສູດ, ທວິທາປະຖະສູດ, ວິສາຂາສູດ ແລະທັບພະສູດ 2 ສູດ ລວມເປັນ 10 ສູດ ດັ່ງນີ້.”

อุทาเน วคฺคานมุทฺทานํ –

ສາລະບານວັກໃນອຸທານ:

วคฺคมิทํ ปฐมํ วรโพธิ, วคฺคมิทํ ทุติยํ มุจลินฺโท;

นนฺทกวคฺควโร ตติโย ตุ, เมฆิยวคฺควโร จ จตุตฺโถ.

“ວັກທີ 1 ຄື ໂພທິວັກອັນປະເສີດ, ວັກທີ 2 ຄື ມຸຈະລິນທະວັກ, ວັກທີ 3 ຄື ນັນທະວັກອັນປະເສີດ, ວັກທີ 4 ຄື ເມຄິຍະວັກອັນປະເສີດ.”

ปญฺจมวคฺควรนฺติธ โสโณ, ฉฏฺฐมวคฺควรนฺติ ชจฺจนฺโธ ;

สตฺตมวคฺควรนฺติ จ จูโฬ, ปาฏลิคามิยมฏฺฐมวคฺโค.

“ວັກທີ 5 ຄື ໂສນະວັກອັນປະເສີດ, ວັກທີ 6 ຄື ຊັດຈັນທະວັກອັນປະເສີດ, ວັກທີ 7 ຄື ຈູລະວັກອັນປະເສີດ ແລະວັກທີ 8 ຄື ປາຕະລິຄາມິຍະວັກ.”

อสีติมนูนกสุตฺตวรํ, วคฺคมิทฏฺฐกํ สุวิภตฺตํ;

ทสฺสิตํ จกฺขุมตา วิมเลน, อทฺธา หิ ตํ อุทานมิตีทมาหุ.

“ພຣະສູດອັນປະເສີດ 80 ສູດ ບໍ່ຂາດບໍ່ເກີນ ຈັດແບ່ງເປັນ 8 ວັກນີ້ ຢ່າງເປັນລະບຽບດີແລ້ວ ຊຶ່ງພຣະຜູ້ມີພຣະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດຊົງສະແດງໄວ້, ທ່ານທັງຫຼາຍເອີ້ນຄຳພີນີ້ວ່າ ອຸທານ ດັ່ງນີ້ແລ.”

อุทานปาฬิ นิฏฺฐิตา.

ພຣະໄຕປິໂດກ ພຣະສຸດຕັນຕະປິໂດກ ຂຸດທະກະນິກາຍ ອຸທານ ຈົບສົມບູນ.