නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස

Homage to that Blessed One, the Worthy One, the Perfectly Enlightened One.

ඛුද්දකනිකායෙ

In the Khuddaka Nikāya

උදානපාළි

Udāna Pāḷi

1. බොධිවග්ගො

1. The Chapter on Enlightenment

1. පඨමබොධිසුත්තං

1. The First Discourse on Enlightenment

1. එවං [Pg.77] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ බොධිරුක්ඛමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නො හොති විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදී. අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා රත්තියා පඨමං යාමං පටිච්චසමුප්පාදං අනුලොමං සාධුකං මනසාකාසි –

1. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Uruvelā, on the bank of the Nerañjarā River, at the foot of the Bodhi tree, having just attained full enlightenment. At that time, the Blessed One remained seated in one posture for seven days, experiencing the bliss of liberation. Then, at the end of those seven days, the Blessed One arose from that concentration and, in the first watch of the night, thoroughly attended to dependent origination in forward order:

‘‘ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති, යදිදං – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං, නාමරූපපච්චයා සළායතනං, සළායතනපච්චයා ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා, තණ්හාපච්චයා උපාදානං, උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’ති.

“When this exists, that comes to be; with the arising of this, that arises. That is: With ignorance as condition, volitional formations come to be; with volitional formations as condition, consciousness comes to be; with consciousness as condition, name-and-form comes to be; with name-and-form as condition, the six sense bases come to be; with the six sense bases as condition, contact comes to be; with contact as condition, feeling comes to be; with feeling as condition, craving comes to be; with craving as condition, clinging comes to be; with clinging as condition, becoming comes to be; with becoming as condition, birth comes to be; with birth as condition, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair come to be. Thus is the arising of this entire mass of suffering.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘යදා [Pg.78] හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා,ආතාපිනො ඣායතො බ්‍රාහ්මණස්ස;

අථස්ස කඞ්ඛා වපයන්ති සබ්බා,යතො පජානාති සහෙතුධම්ම’’න්ති. පඨමං;

“When phenomena become manifest to the ardent, meditating brahmin, then all his doubts vanish, since he comprehends the phenomena with their cause.” First.

2. දුතියබොධිසුත්තං

2. The Second Discourse on Enlightenment

2. එවං මෙ සුතං – එක සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ බොධිරුක්ඛමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නො හොති විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදී. අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා රත්තියා මජ්ඣිමං යාමං පටිච්චසමුප්පාදං පටිලොමං සාධුකං මනසාකාසි –

2. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Uruvelā, on the bank of the Nerañjarā River, at the foot of the Bodhi tree, having newly attained full enlightenment. At that time, the Blessed One sat for seven days in one posture, experiencing the bliss of liberation. Then, at the end of those seven days, the Blessed One emerged from that concentration and, in the middle watch of the night, thoroughly attended to dependent origination in reverse order:

‘‘ඉති ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති, යදිදං – අවිජ්ජානිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො, සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො, විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො, නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො, සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධො, ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො, වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධො, තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො, උපාදානනිරොධා භවනිරොධො, භවනිරොධා ජාතිනිරොධො, ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති.

“When this is not, that is not; with the cessation of this, that ceases. That is: With the cessation of ignorance, the cessation of volitional formations comes to be; with the cessation of volitional formations, the cessation of consciousness; with the cessation of consciousness, the cessation of name-and-form; with the cessation of name-and-form, the cessation of the six sense bases; with the cessation of the six sense bases, the cessation of contact; with the cessation of contact, the cessation of feeling; with the cessation of feeling, the cessation of craving; with the cessation of craving, the cessation of clinging; with the cessation of clinging, the cessation of becoming; with the cessation of becoming, the cessation of birth; with the cessation of birth, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair cease. Thus is the cessation of this entire mass of suffering.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, on that occasion, the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘යදා හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා,ආතාපිනො ඣායතො බ්‍රාහ්මණස්ස;

අථස්ස කඞ්ඛා වපයන්ති සබ්බා,යතො ඛයං පච්චයානං අවෙදී’’ති. දුතියං;

“When phenomena become manifest to the ardent, meditating brahmin, then all his doubts vanish, since he has understood the destruction of conditions.” Second.

3. තතියබොධිසුත්තං

3. The Third Discourse on Enlightenment

3. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ බොධිරුක්ඛමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන [Pg.79] භගවා සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නො හොති විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදී. අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා රත්තියා පච්ඡිමං යාමං පටිච්චසමුප්පාදං අනුලොමපටිලොමං සාධුකං මනසාකාසි –

3. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Uruvelā on the bank of the Nerañjarā River, at the foot of the Bodhi tree, having just attained full enlightenment. Then, for seven days, the Blessed One sat in one posture, experiencing the bliss of liberation. Then, after the passing of those seven days, the Blessed One arose from that concentration and, in the last watch of the night, thoroughly attended to dependent origination in forward and reverse order:

‘‘ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති, ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති, ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති, ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති; යදිදං – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං, නාමරූපපච්චයා සළායතනං, සළායතනපච්චයා ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා, තණ්හාපච්චයා උපාදානං, උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති.

“When this exists, that comes to be; with the arising of this, that arises. When this does not exist, that does not come to be; with the cessation of this, that ceases. That is: With ignorance as condition, volitional formations come to be; with volitional formations as condition, consciousness comes to be; with consciousness as condition, name-and-form comes to be; with name-and-form as condition, the six sense bases come to be; with the six sense bases as condition, contact comes to be; with contact as condition, feeling comes to be; with feeling as condition, craving comes to be; with craving as condition, clinging comes to be; with clinging as condition, becoming comes to be; with becoming as condition, birth comes to be; with birth as condition, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair come to be. Thus is the arising of this entire mass of suffering.

‘‘අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො, සඞ්ඛාරනිරොධා විඤ්ඤාණනිරොධො, විඤ්ඤාණනිරොධා නාමරූපනිරොධො, නාමරූපනිරොධා සළායතනනිරොධො, සළායතනනිරොධා ඵස්සනිරොධො, ඵස්සනිරොධා වෙදනානිරොධො, වෙදනානිරොධා තණ්හානිරොධො, තණ්හානිරොධා උපාදානනිරොධො, උපාදානනිරොධා භවනිරොධො, භවනිරොධා ජාතිනිරොධො, ජාතිනිරොධා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා නිරුජ්ඣන්ති. එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’’ති.

“With the remainderless fading away and cessation of that very ignorance, the cessation of volitional formations comes to be; with the cessation of volitional formations, the cessation of consciousness; with the cessation of consciousness, the cessation of name-and-form; with the cessation of name-and-form, the cessation of the six sense bases; with the cessation of the six sense bases, the cessation of contact; with the cessation of contact, the cessation of feeling; with the cessation of feeling, the cessation of craving; with the cessation of craving, the cessation of clinging; with the cessation of clinging, the cessation of becoming; with the cessation of becoming, the cessation of birth; with the cessation of birth, aging and death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair cease. Thus is the cessation of this entire mass of suffering.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යදා හවෙ පාතුභවන්ති ධම්මා,ආතාපිනො ඣායතො බ්‍රාහ්මණස්ස;

විධූපයං තිට්ඨති මාරසෙනං,සූරියොව ඔභාසයමන්තලික්ඛ’’න්ති. තතියං;

“When phenomena become manifest to the ardent, meditating brahmin, he stands dispelling Māra’s army, like the sun illuminating the sky.” Third.

4. හුංහුඞ්කසුත්තං

4. The Discourse on ‘Huṃhuṅka’

4. එවං [Pg.80] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ අජපාලනිග්‍රොධෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නො හොති විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදී. අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨාසි.

4. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Uruvelā on the bank of the Nerañjarā River, at the Ajapāla Banyan tree, having first attained full enlightenment. At that time, the Blessed One sat for seven days in one posture, experiencing the bliss of liberation. Then, at the end of those seven days, the Blessed One arose from that concentration.

අථ ඛො අඤ්ඤතරො හුංහුඞ්කජාතිකො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො හොති, කතමෙ ච පන බ්‍රාහ්මණකරණා ධම්මා’’ති?

Then a certain brahmin who had the habit of making the sound 'huṃ huṃ' approached the Blessed One. Having approached, he exchanged joyful greetings with the Blessed One. After concluding a conversation that was courteous and memorable, he stood to one side. Standing to one side, that brahmin said this to the Blessed One: 'To what extent, Master Gotama, is one a brahmin, and what are the qualities that make one a brahmin?'

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood the meaning of this matter, the Blessed One on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යො බ්‍රාහ්මණො බාහිතපාපධම්මො,නිහුංහුඞ්කො නික්කසාවො යතත්තො;

වෙදන්තගූ වූසිතබ්‍රහ්මචරියො,ධම්මෙන සො බ්‍රහ්මවාදං වදෙය්‍ය;

යස්සුස්සදා නත්ථි කුහිඤ්චි ලොකෙ’’ති. චතුත්ථං;

The brahmin who has evil states expelled, is without the 'huṃhuṃ' of arrogance, is stainless, and self-controlled; who has reached the end of knowledge, has lived the holy life—he may rightly speak the word 'brahmin,' for whom there is no swelling up of defilements anywhere in the world.

5. බ්‍රාහ්මණසුත්තං

5. The Brahmin Sutta

5. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාමොග්ගල්ලානො ආයස්මා ච මහාකස්සපො ආයස්මා ච මහාකච්චානො ආයස්මා ච මහාකොට්ඨිකො ආයස්මා ච මහාකප්පිනො ආයස්මා ච මහාචුන්දො ආයස්මා ච අනුරුද්ධො ආයස්මා ච රෙවතො ආයස්මා ච නන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු.

5. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in the Jeta Grove, the monastery of Anāthapiṇḍika. At that time, the Venerable Sāriputta, the Venerable Mahāmoggallāna, the Venerable Mahākassapa, the Venerable Mahākaccāna, the Venerable Mahākoṭṭhika, the Venerable Mahākappina, the Venerable Mahācunda, the Venerable Anuruddha, the Venerable Revata, and the Venerable Nanda approached where the Blessed One was.

අද්දසා [Pg.81] ඛො භගවා තෙ ආයස්මන්තෙ දූරතොව ආගච්ඡන්තෙ; දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘එතෙ, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා ආගච්ඡන්ති; එතෙ, භික්ඛවෙ, බ්‍රාහ්මණා ආගච්ඡන්තී’’ති. එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණජාතිකො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණො හොති, කතමෙ ච පන බ්‍රාහ්මණකරණා ධම්මා’’ති?

The Blessed One saw those venerable ones coming from afar. Having seen them, he addressed the monks: 'Monks, these are brahmins coming; monks, these are brahmins coming.' When this was said, a certain monk of brahmin birth said this to the Blessed One: 'Venerable Sir, to what extent is one a brahmin, and what are the qualities that make one a brahmin?'

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood the meaning of this matter, the Blessed One on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘බාහිත්වා පාපකෙ ධම්මෙ, යෙ චරන්ති සදා සතා;

ඛීණසංයොජනා බුද්ධා, තෙ වෙ ලොකස්මි බ්‍රාහ්මණා’’ති. පඤ්චමං;

Having expelled evil states, those who always fare mindfully, with fetters destroyed, enlightened—they, indeed, are brahmins in the world.

6. මහාකස්සපසුත්තං

6. The Mahākassapa Sutta

6. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මහාකස්සපො පිප්පලිගුහායං විහරති ආබාධිකො දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො අපරෙන සමයෙන තම්හා ආබාධා වුට්ඨාසි. අථ ඛො ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස තම්හා ආබාධා වුට්ඨිතස්ස එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං රාජගහං පිණ්ඩාය පවිසෙය්‍ය’’න්ති.

6. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Veḷuvana, the Kalandakanivāpa. Now at that time the Venerable Mahākassapa was dwelling in the Pipphali Cave, sick, afflicted, and gravely ill. Then, after some time, the Venerable Mahākassapa arose from that sickness. Then, having arisen from that sickness, this thought occurred to the Venerable Mahākassapa: "What if I were to enter Rājagaha for alms?"

තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චමත්තානි දෙවතාසතානි උස්සුක්කං ආපන්නානි හොන්ති ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස පිණ්ඩපාතපටිලාභාය. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො තානි පඤ්චමත්තානි දෙවතාසතානි පටික්ඛිපිත්වා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි – යෙන දලිද්දවිසිඛා කපණවිසිඛා පෙසකාරවිසිඛා. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාකස්සපං රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරන්තං යෙන දලිද්දවිසිඛා කපණවිසිඛා පෙසකාරවිසිඛා.

Now at that time, five hundred deities had become anxious for the Venerable Mahākassapa to obtain almsfood. Then the Venerable Mahākassapa, having dismissed those five hundred deities, dressed in the morning, took his bowl and robe, and entered Rājagaha for alms, toward the quarter of the poor, the quarter of the destitute, the quarter of the weavers. The Blessed One saw the Venerable Mahākassapa walking for alms in Rājagaha, toward the quarter of the poor, the quarter of the destitute, the quarter of the weavers.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘අනඤ්ඤපොසිමඤ්ඤාතං, දන්තං සාරෙ පතිට්ඨිතං;

ඛීණාසවං වන්තදොසං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණ’’න්ති. ඡට්ඨං;

Not supported by others, unrenowned, tamed, established in the essence, with taints destroyed, faults expelled—him I call a brahmin.

7. අජකලාපකසුත්තං

7. The Ajakalāpaka Sutta

7. එවං [Pg.82] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා පාවායං විහරති අජකලාපකෙ චෙතියෙ, අජකලාපකස්ස යක්ඛස්ස භවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තන්ධකාරතිමිසායං අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති; දෙවො ච එකමෙකං ඵුසායති. අථ ඛො අජකලාපකො යක්ඛො භගවතො භයං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසං උප්පාදෙතුකාමො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො අවිදූරෙ තික්ඛත්තුං ‘‘අක්කුලො පක්කුලො’’ති අක්කුලපක්කුලිකං අකාසි – ‘‘එසො තෙ, සමණ, පිසාචො’’ති.

7. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Pāvā, at the Ajakalāpaka Shrine, in the dwelling of the yakkha Ajakalāpaka. Now at that time, the Blessed One was sitting in the open air in the thick darkness of the night, and the rain was drizzling drop by drop. Then the yakkha Ajakalāpaka, wishing to arouse fear, trembling, and horripilation in the Blessed One, approached where the Blessed One was. Having approached, not far from the Blessed One, he three times made a clamorous noise, saying, “Akkulo pakkulo,” and he said: “This is a pisāca for you, recluse!”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යදා සකෙසු ධම්මෙසු, පාරගූ හොති බ්‍රාහ්මණො;

අථ එතං පිසාචඤ්ච, පක්කුලඤ්චාතිවත්තතී’’ති. සත්තමං;

When a brahmin has gone to the far shore in his own dhammas, he then overcomes this pisāca and that clamor.

8. සඞ්ගාමජිසුත්තං

8. The Saṅgāmaji Sutta

8. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සඞ්ගාමජි සාවත්ථිං අනුප්පත්තො හොති භගවන්තං දස්සනාය. අස්සොසි ඛො ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරාණදුතියිකා – ‘‘අය්‍යො කිර සඞ්ගාමජි සාවත්ථිං අනුප්පත්තො’’ති. සා දාරකං ආදාය ජෙතවනං අගමාසි.

8. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Now at that time, the Venerable Saṅgāmaji had arrived in Sāvatthī to see the Blessed One. The former wife of the Venerable Saṅgāmaji heard, "The noble Saṅgāmaji, it is said, has arrived in Sāvatthī." Taking her child, she went to Jeta's Grove.

තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සඞ්ගාමජි අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසින්නො හොති. අථ ඛො ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරාණදුතියිකා යෙනායස්මා සඞ්ගාමජි තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සඞ්ගාමජිං එතදවොච – ‘‘ඛුද්දපුත්තඤ්හි, සමණ, පොස ම’’න්ති. එවං වුත්තෙ, ආයස්මා සඞ්ගාමජි තුණ්හී අහොසි.

Now at that time, the Venerable Saṅgāmaji was seated for his day-sojourn at the root of a certain tree. Then, the former wife of the Venerable Saṅgāmaji approached where the Venerable Saṅgāmaji was; having approached, she said this to the Venerable Saṅgāmaji: “Ascetic, support me, who has a young son.” When this was said, the Venerable Saṅgāmaji became silent.

දුතියම්පි ඛො ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරාණදුතියිකා ආයස්මන්තං සඞ්ගාමජිං එතදවොච – ‘‘ඛුද්දපුත්තඤ්හි, සමණ, පොස ම’’න්ති. දුතියම්පි ඛො ආයස්මා සඞ්ගාමජි තුණ්හී අහොසි.

For a second time, the former wife of the Venerable Saṅgāmaji said this to the Venerable Saṅgāmaji: “Ascetic, support me, who has a young son.” For a second time, the Venerable Saṅgāmaji became silent.

තතියම්පි [Pg.83] ඛො ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරාණදුතියිකා ආයස්මන්තං සඞ්ගාමජිං එතදවොච – ‘‘ඛුද්දපුත්තඤ්හි, සමණ, පොස ම’’න්ති. තතියම්පි ඛො ආයස්මා සඞ්ගාමජි තුණ්හී අහොසි.

For a third time, the former wife of the Venerable Saṅgāmaji said this to the Venerable Saṅgāmaji: “Ascetic, support me, who has a young son.” For a third time, the Venerable Saṅgāmaji became silent.

අථ ඛො ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරාණදුතියිකා තං දාරකං ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරතො නික්ඛිපිත්වා පක්කාමි – ‘‘එසො තෙ, සමණ, පුත්තො; පොස න’’න්ති.

Then the former wife of the Venerable Saṅgāmaji, having placed the child in front of the Venerable Saṅgāmaji, departed, saying: “This, ascetic, is your son; support him.”

අථ ඛො ආයස්මා සඞ්ගාමජි තං දාරකං නෙව ඔලොකෙසි නාපි ආලපි. අථ ඛො ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරාණදුතියිකා අවිදූරං ගන්ත්වා අපලොකෙන්තී අද්දස ආයස්මන්තං සඞ්ගාමජිං තං දාරකං නෙව ඔලොකෙන්තං නාපි ආලපන්තං, දිස්වානස්සා එතදහොසි – ‘‘න චායං සමණො පුත්තෙනපි අත්ථිකො’’ති. තතො පටිනිවත්තිත්වා දාරකං ආදාය පක්කාමි. අද්දසා ඛො භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන ආයස්මතො සඞ්ගාමජිස්ස පුරාණදුතියිකාය එවරූපං විප්පකාරං.

Then the Venerable Saṅgāmaji neither looked at the child nor spoke to him. Then the former wife of the Venerable Saṅgāmaji, having gone not far away and looking back, saw that the Venerable Saṅgāmaji was neither looking at the child nor speaking to him. Seeing this, the thought occurred to her: ‘This ascetic has no need even for his son.’ Thereupon, turning back, she took the child and departed. The Blessed One saw with the divine eye, which is purified and surpasses the human, this perverse action of the Venerable Saṅgāmaji's former wife.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘ආයන්තිං නාභිනන්දති, පක්කමන්තිං න සොචති;

සඞ්ගා සඞ්ගාමජිං මුත්තං, තමහං බ්‍රූමි බ්‍රාහ්මණ’’න්ති. අට්ඨමං;

“He does not delight in her coming, nor grieve for her departing; Saṅgāmaji, freed from attachment—him I call a brahmin.” The Eighth.

9. ජටිලසුත්තං

9. The Discourse on the Matted-Hair Ascetics

9. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා ගයායං විහරති ගයාසීසෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා ජටිලා සීතාසු හෙමන්තිකාසු රත්තීසු අන්තරට්ඨකෙ හිමපාතසමයෙ ගයායං උම්මුජ්ජන්තිපි නිමුජ්ජන්තිපි, උම්මුජ්ජනිමුජ්ජම්පි කරොන්ති ඔසිඤ්චන්තිපි, අග්ගිම්පි ජුහන්ති – ‘‘ඉමිනා සුද්ධී’’ති.

9. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Gayā, at Gayā Head. At that time, many matted-hair ascetics, during the cold winter nights, in the eight-day interval of snowfall, were at Gayā plunging into the water and emerging from it, performing the act of plunging and emerging, sprinkling themselves with water, and offering to the fire, thinking, “By this there is purification.”

අද්දසා ඛො භගවා තෙ සම්බහුලෙ ජටිලෙ සීතාසු හෙමන්තිකාසු රත්තීසු අන්තරට්ඨකෙ හිමපාතසමයෙ ගයායං උම්මුජ්ජන්තෙපි නිමුජ්ජන්තෙපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජම්පි කරොන්තෙ ඔසිඤ්චන්තෙපි අග්ගිම්පි ජුහන්තෙ – ‘‘ඉමිනා සුද්ධී’’ති.

The Blessed One saw those many matted-hair ascetics, during the cold winter nights, in the eight-day interval of snowfall, at Gayā plunging into the water and emerging from it, performing the act of plunging and emerging, sprinkling themselves with water, and offering to the fire, thinking, “By this there is purification.”

අථ [Pg.84] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘න උදකෙන සුචී හොතී, බහ්වෙත්ථ න්හායතී ජනො;

යම්හි සච්චඤ්ච ධම්මො ච, සො සුචී සො ච බ්‍රාහ්මණො’’ති. නවමං;

“Not by water does one become pure, though many people bathe herein. In whom there are truth and Dhamma, he is pure, and he is a brahmin.” The Ninth.

10. බාහියසුත්තං

10. The Discourse on Bāhiya

10. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන බාහියො දාරුචීරියො සුප්පාරකෙ පටිවසති සමුද්දතීරෙ සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අථ ඛො බාහියස්ස දාරුචීරියස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යෙ ඛො කෙචි ලොකෙ අරහන්තො වා අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නා, අහං තෙසං අඤ්ඤතරො’’ති.

10. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. At that time, Bāhiya of the Bark-Cloth was dwelling in Suppāraka on the seacoast. He was honored, respected, esteemed, worshipped, and revered, a recipient of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. Then, as Bāhiya of the Bark-Cloth was in seclusion and solitude, this reflection arose in his mind: ‘Whoever in the world are arahants or have entered upon the path to Arahantship, I am one of them.’”

අථ ඛො බාහියස්ස දාරුචීරියස්ස පුරාණසාලොහිතා දෙවතා අනුකම්පිකා අත්ථකාමා බාහියස්ස දාරුචීරියස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය යෙන බාහියො දාරුචීරියො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා බාහියං දාරුචීරියං එතදවොච – ‘‘නෙව ඛො ත්වං, බාහිය, අරහා, නාපි අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නො. සාපි තෙ පටිපදා නත්ථි යාය ත්වං අරහා වා අස්ස අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නො’’ති.

Then a deity, a former blood-relative of Bāhiya of the Bark-Cloth, compassionate and desiring his welfare, having known with his own mind the reflection in the mind of Bāhiya of the Bark-Cloth, approached him. Having approached, the deity said this to Bāhiya of the Bark-Cloth: ‘You, Bāhiya, are by no means an arahant, nor have you entered upon the path to Arahantship. You do not even have that practice by which you could be an arahant or could enter upon the path to Arahantship.’”

‘‘අථ කෙ චරහි සදෙවකෙ ලොකෙ අරහන්තො වා අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නො’’ති? ‘‘අත්ථි, බාහිය, උත්තරෙසු ජනපදෙසු සාවත්ථි නාම නගරං. තත්ථ සො භගවා එතරහි විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. සො හි, බාහිය, භගවා අරහා චෙව අරහත්තාය ච ධම්මං දෙසෙතී’’ති.

“‘Then who, pray, in the world with its devas are arahants or have entered upon the path to Arahantship?’ ‘There is, Bāhiya, in the northern districts a city named Sāvatthī. The Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, is now dwelling there. Indeed, Bāhiya, that Blessed One is an arahant and teaches the Dhamma for the attainment of Arahantship.’”

අථ ඛො බාහියො දාරුචීරියො තාය දෙවතාය සංවෙජිතො තාවදෙව සුප්පාරකම්හා පක්කාමි. සබ්බත්ථ එකරත්තිපරිවාසෙන යෙන සාවත්ථි ජෙතවනං අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන [Pg.85] සම්බහුලා භික්ඛූ අබ්භොකාසෙ චඞ්කමන්ති. අථ ඛො බාහියො දාරුචීරියො යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘කහං නු ඛො, භන්තෙ, එතරහි භගවා විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො? දස්සනකාමම්හා මයං තං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති. ‘‘අන්තරඝරං පවිට්ඨො ඛො, බාහිය, භගවා පිණ්ඩායා’’ති.

Then Bāhiya of the Bark-Cloth, stirred with urgency by that deity, departed from Suppāraka at that very moment. Stopping for only a single night at any place along the way, he approached Sāvatthī, Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, a number of bhikkhus were practicing walking meditation in an open space. Then Bāhiya of the Bark-Cloth approached those bhikkhus and, having approached, said this to them: ‘Venerable sirs, where is the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, now dwelling? We are desirous of seeing that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.’ ‘The Blessed One has entered the inner village for alms, Bāhiya.’”

අථ ඛො බාහියො දාරුචීරියො තරමානරූපො ජෙතවනා නික්ඛමිත්වා සාවත්ථිං පවිසිත්වා අද්දස භගවන්තං සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරන්තං පාසාදිකං පසාදනීයං සන්තින්ද්‍රියං සන්තමානසං උත්තමදමථසමථමනුප්පත්තං දන්තං ගුත්තං යතින්ද්‍රියං නාගං. දිස්වාන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතො පාදෙ සිරසා නිපතිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘දෙසෙතු මෙ, භන්තෙ භගවා, ධම්මං; දෙසෙතු, සුගතො, ධම්මං, යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා බාහියං දාරුචීරියං එතදවොච – ‘‘අකාලො ඛො තාව, බාහිය, අන්තරඝරං පවිට්ඨම්හා පිණ්ඩායා’’ති.

Then Bāhiya of the Bark-Cloth, in great haste, departed from Jetavana, entered Sāvatthī, and saw the Blessed One walking for alms in Sāvatthī—graceful, inspiring, with tranquil faculties and a tranquil mind, having attained the highest calm and self-control, tamed, guarded, with controlled faculties, a great being. Having seen him, he approached the Blessed One and, having approached, fell with his head at the Blessed One’s feet and said this: ‘Venerable sir, let the Blessed One teach me the Dhamma! Let the Well-farer teach the Dhamma that will be for my welfare and happiness for a long time!’ When this was said, the Blessed One said to Bāhiya of the Bark-Cloth: ‘It is not the right time, Bāhiya. We have entered the inner village for alms.’”

දුතියම්පි ඛො බාහියො දාරුචීරියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘දුජ්ජානං ඛො පනෙතං, භන්තෙ, භගවතො වා ජීවිතන්තරායානං, මය්හං වා ජීවිතන්තරායානං. දෙසෙතු මෙ, භන්තෙ භගවා, ධම්මං; දෙසෙතු, සුගතො, ධම්මං, යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති. දුතියම්පි ඛො භගවා බාහියං දාරුචීරියං එතදවොච – ‘‘අකාලො ඛො තාව, බාහිය, අන්තරඝරං පවිට්ඨම්හා පිණ්ඩායා’’ති.

For a second time, Bāhiya of the Bark-Cloth said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, it is hard to know the dangers to the life of the Blessed One or the dangers to my own life. Venerable sir, let the Blessed One teach me the Dhamma! Let the Well-farer teach the Dhamma that will be for my welfare and happiness for a long time!’ For a second time, the Blessed One said this to Bāhiya of the Bark-Cloth: ‘It is not the right time, Bāhiya. We have entered the inner village for alms.’”

තතියම්පි ඛො බාහියො දාරුචීරියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘දුජ්ජානං ඛො පනෙතං, භන්තෙ, භගවතො වා ජීවිතන්තරායානං, මය්හං වා ජීවිතන්තරායානං. දෙසෙතු මෙ භන්තෙ භගවා, ධම්මං; දෙසෙතු, සුගතො, ධම්මං, යං මමස්ස දීඝරත්තං හිතාය සුඛායා’’ති.

For a third time, Bāhiya of the Bark-Cloth said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, it is hard to know the dangers to the life of the Blessed One or the dangers to my own life. Venerable sir, let the Blessed One teach me the Dhamma! Let the Sublime One teach the Dhamma that will be for my welfare and happiness for a long time!’

‘‘තස්මාතිහ තෙ, බාහිය, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති, සුතෙ සුතමත්තං භවිස්සති, මුතෙ මුතමත්තං භවිස්සති, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තං භවිස්සතී’ති. එවඤ්හි තෙ, බාහිය, සික්ඛිතබ්බං. යතො ඛො තෙ, බාහිය, දිට්ඨෙ දිට්ඨමත්තං භවිස්සති, සුතෙ සුතමත්තං භවිස්සති, මුතෙ මුතමත්තං භවිස්සති, විඤ්ඤාතෙ විඤ්ඤාතමත්තං භවිස්සති, තතො ත්වං, බාහිය, න තෙන; යතො ත්වං, බාහිය, න තෙන තතො ත්වං, බාහිය, න තත්ථ[Pg.86]; යතො ත්වං, බාහිය, න තත්ථ, තතො ත්වං, බාහිය, නෙවිධ න හුරං න උභයමන්තරෙන. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’ති.

“Therefore, Bāhiya, you should train yourself thus: ‘In the seen, there will be only the seen; in the heard, only the heard; in the sensed, only the sensed; in the cognized, only the cognized.’ This is how you should train yourself, Bāhiya. When, Bāhiya, for you in the seen there is only the seen, in the heard only the heard, in the sensed only the sensed, in the cognized only the cognized, then, Bāhiya, you will not be with that. When, Bāhiya, you are not with that, then, Bāhiya, you will not be in that. When, Bāhiya, you are not in that, then, Bāhiya, you will be neither here nor beyond nor in between the two. This itself is the end of suffering.”

අථ ඛො බාහියස්ස දාරුචීරියස්ස භගවතො ඉමාය සංඛිත්තාය ධම්මදෙසනාය තාවදෙව අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි.

Then, through this brief Dhamma teaching of the Blessed One, the mind of Bāhiya of the Bark-Cloth was immediately liberated from the taints, without clinging.

අථ ඛො භගවා බාහියං දාරුචීරියං ඉමිනා සංඛිත්තෙන ඔවාදෙන ඔවදිත්වා පක්කාමි. අථ ඛො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො බාහියං දාරුචීරියං ගාවී තරුණවච්ඡා අධිපතිත්වා ජීවිතා වොරොපෙසි.

Then the Blessed One, having instructed Bāhiya of the Bark-Cloth with this brief instruction, departed. Then, not long after the Blessed One had departed, a cow with a young calf charged Bāhiya of the Bark-Cloth and deprived him of life.

අථ ඛො භගවා සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සම්බහුලෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං නගරම්හා නික්ඛමිත්වා අද්දස බාහියං දාරුචීරියං කාලඞ්කතං ; දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ගණ්හථ, භික්ඛවෙ, බාහියස්ස දාරුචීරියස්ස සරීරකං; මඤ්චකං ආරොපෙත්වා නීහරිත්වා ඣාපෙථ; ථූපඤ්චස්ස කරොථ. සබ්‍රහ්මචාරී වො, භික්ඛවෙ, කාලඞ්කතො’’ති.

Then the Blessed One, having walked for alms in Sāvatthī and returning from the alms-round after the meal, departed from the city together with many monks and saw Bāhiya of the Bark-Cloth, who had passed away. Having seen him, he addressed the monks: “Monks, take the body of Bāhiya of the Bark-Cloth; place it on a litter, carry it out, and cremate it. And make a stūpa for him. Monks, your companion in the holy life has passed away.”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුත්වා බාහියස්ස දාරුචීරියස්ස සරීරකං මඤ්චකං ආරොපෙත්වා නීහරිත්වා ඣාපෙත්වා ථූපඤ්චස්ස කත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘දඩ්ඪං, භන්තෙ, බාහියස්ස දාරුචීරියස්ස සරීරං, ථූපො චස්ස කතො. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති? ‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, බාහියො දාරුචීරියො පච්චපාදි ධම්මස්සානුධම්මං; න ච මං ධම්මාධිකරණං විහෙසෙසි. පරිනිබ්බුතො, භික්ඛවෙ, බාහියො දාරුචීරියො’’ති.

“Even so, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. Having placed the body of Bāhiya of the Bark-Cloth on a litter, carried it out, cremated it, and made a stūpa for him, they approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, they sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One: “Venerable sir, the body of Bāhiya of the Bark-Cloth has been cremated, and a stūpa has been made for him. What is his destination? What is his future state?” “Monks, Bāhiya of the Bark-Cloth was wise. He practiced in accordance with the Dhamma, and he did not trouble me on account of the Dhamma. Monks, Bāhiya of the Bark-Cloth has attained final Nibbāna.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, understanding this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යත්ථ ආපො ච පථවී, තෙජො වායො න ගාධති;

න තත්ථ සුක්කා ජොතන්ති, ආදිච්චො නප්පකාසති;

න තත්ථ චන්දිමා භාති, තමො තත්ථ න විජ්ජති.

“Where water, earth, fire, and air have no footing; there the stars do not shine, the sun does not appear; there the moon does not gleam, and darkness is not found.

‘‘යදා [Pg.87] ච අත්තනාවෙදි, මුනි මොනෙන බ්‍රාහ්මණො;

අථ රූපා අරූපා ච, සුඛදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති. දසමං;

“And when the sage, the brāhmaṇa, knows for himself through sagehood, then he is liberated from form and the formless, from pleasure and pain.”

(අයම්පි උදානො වුත්තො භගවතා ඉති මෙ සුතන්ති.)

This inspired utterance was also spoken by the Blessed One—so I have heard.

බොධිවග්ගො පඨමො නිට්ඨිතො.

The First Chapter on Awakening is concluded.

තස්සුද්දානං –

The summary thereof:

තයො බොධි ච හුංහුඞ්කො, බ්‍රාහ්මණො කස්සපෙන ච;

අජ සඞ්ගාම ජටිලා, බාහියෙනාති තෙ දසාති.

Three on Awakening, Huṃhuṅka, the Brāhmaṇa, and with Kassapa; Aja, Saṅgāma, Jaṭila, and with Bāhiya—these are the ten.

2. මුචලින්දවග්ගො

2. The Mucalinda Chapter

1. මුචලින්දසුත්තං

1. The Discourse on Mucalinda

11. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ මුචලින්දමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නො හොති විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදී.

11. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Uruvelā on the bank of the Nerañjarā River at the foot of the Mucalinda tree, having just attained full enlightenment. At that time, the Blessed One was seated for seven days in one cross-legged posture, experiencing the bliss of liberation.

තෙන ඛො පන සමයෙන මහා අකාලමෙඝො උදපාදි සත්තාහවද්දලිකා සීතවාතදුද්දිනී. අථ ඛො මුචලින්දො නාගරාජා සකභවනා නික්ඛමිත්වා භගවතො කායං සත්තක්ඛත්තුං භොගෙහි පරික්ඛිපිත්වා උපරිමුද්ධනි මහන්තං ඵණං විහච්ච අට්ඨාසි – ‘‘මා භගවන්තං සීතං, මා භගවන්තං උණ්හං, මා භගවන්තං ඩංසමකසවාතාතපසරීසප සම්ඵස්සො’’ති.

Then at that time a great, untimely cloud arose, bringing seven days of rain, a cold wind, and gloomy weather. Then Mucalinda, the nāga king, having emerged from his own abode, encircled the Blessed One's body seven times with his coils. Spreading his great hood over the Blessed One's head, he stood there, thinking: 'May the Blessed One not be afflicted by cold. May the Blessed One not be afflicted by heat. May the Blessed One not be afflicted by the touch of gadflies, mosquitoes, wind, sun, or creeping things.'

අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨාසි. අථ ඛො මුචලින්දො නාගරාජා විද්ධං විගතවලාහකං දෙවං විදිත්වා භගවතො කායා භොගෙ විනිවෙඨෙත්වා සකවණ්ණං පටිසංහරිත්වා මාණවකවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා භගවතො පුරතො අට්ඨාසි පඤ්ජලිකො භගවන්තං නමස්සමානො.

Then, after the passing of those seven days, the Blessed One arose from that concentration. Then Mucalinda, the nāga king, knowing the sky to be clear and free of clouds, unwound his coils from the Blessed One's body. Withdrawing his own form and creating the form of a young man, he stood before the Blessed One with his hands raised in reverence, paying homage to the Blessed One.

අථ [Pg.88] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, understanding the significance of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සුඛො විවෙකො තුට්ඨස්ස, සුතධම්මස්ස පස්සතො;

අබ්‍යාපජ්ජං සුඛං ලොකෙ, පාණභූතෙසු සංයමො.

“Blissful is seclusion for one who is content, who has heard the Dhamma and who sees. Blissful in the world is non-affliction; restraint toward living beings is bliss.

‘‘සුඛා විරාගතා ලොකෙ, කාමානං සමතික්කමො;

අස්මිමානස්ස යො විනයො, එතං වෙ පරමං සුඛ’’න්ති. පඨමං;

“Blissful is dispassion in the world, the overcoming of sensual pleasures. The subduing of the conceit 'I am'—this, truly, is the supreme bliss.”

2. රාජසුත්තං

2. The Discourse on the King

12. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො, ඉමෙසං ද්වින්නං රාජූනං මහද්ධනතරො වා මහාභොගතරො වා මහාකොසතරො වා මහාවිජිතතරො වා මහාවාහනතරො වා මහබ්බලතරො වා මහිද්ධිකතරො වා මහානුභාවතරො වා රාජා වා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො, රාජා වා පසෙනදි කොසලො’’ති? අයඤ්චරහි තෙසං භික්ඛූනං අන්තරාකථා හොති විප්පකතා.

12. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at Jeta's Grove, in Anāthapiṇḍika's Park. At that time, a number of monks, after the meal, having returned from their alms-round, were sitting together assembled in the assembly hall when this conversation arose among them: 'Friends, between these two kings, who is of greater wealth, of greater possessions, of greater treasury, of greater territory, of greater vehicles, of greater forces, of greater power, or of greater majesty—King Seniya Bimbisāra of Magadha, or King Pasenadi of Kosala?' And this conversation of the monks was left unfinished.

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනුපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති?

Then the Blessed One, in the evening, having arisen from seclusion, went to the assembly hall. Having gone there, he sat down on the seat that had been prepared. Once seated, the Blessed One addressed the monks: 'Monks, for what topic of conversation are you now sitting together, having assembled? And what was this conversation of yours that was left unfinished?'

‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘කො නු ඛො, ආවුසො, ඉමෙසං ද්වින්නං රාජූනං මහද්ධනතරො වා මහාභොගතරො වා මහාකොසතරො වා මහාවිජිතතරො වා මහාවාහනතරො වා මහබ්බලතරො වා මහිද්ධිකතරො වා මහානුභාවතරො වා රාජා වා මාගධො සෙනියො බිම්බිසාරො, රාජා වා පසෙනදි කොසලො’ති? අයං ඛො නො, භන්තෙ, අන්තරාකථා විප්පකතා, අථ භගවා අනුප්පත්තො’’ති.

Venerable sir, here, after the meal, having returned from our alms-round, as we were sitting together assembled in the assembly hall, this conversation arose among us: 'Friends, between these two kings, who is of greater wealth, of greater possessions, of greater treasury, of greater territory, of greater vehicles, of greater forces, of greater power, or of greater majesty—King Seniya Bimbisāra of Magadha, or King Pasenadi of Kosala?' This, venerable sir, was our conversation that was left unfinished when the Blessed One arrived.

‘‘න [Pg.89] ඛ්වෙතං, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං යං තුම්හෙ එවරූපිං කථං කථෙය්‍යාථ. සන්නිපතිතානං වො, භික්ඛවෙ, ද්වයං කරණීයං – ධම්මී වා කථා අරියො වා තුණ්හීභාවො’’ති.

Monks, it is not fitting for you, sons of good family who have gone forth from the household life into homelessness out of faith, that you should engage in such a conversation. Monks, when you have assembled, there are two things to be done: either talk on the Dhamma or maintain noble silence.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, understanding the significance of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යඤ්ච කාමසුඛං ලොකෙ, යඤ්චිදං දිවියං සුඛං;

තණ්හක්ඛයසුඛස්සෙතෙ, කලං නාග්ඝන්ති සොළසි’’න්ති. දුතියං;

Whatever sensual pleasure there is in the world, and whatever pleasure is divine—these are not worth a sixteenth part of the bliss that is the destruction of craving.

3. දණ්ඩසුත්තං

3. The Sutta on the Stick

13. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා කුමාරකා අන්තරා ච සාවත්ථිං අන්තරා ච ජෙතවනං අහිං දණ්ඩෙන හනන්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො භගවා සම්බහුලෙ කුමාරකෙ අන්තරා ච සාවත්ථිං අන්තරා ච ජෙතවනං අහිං දණ්ඩෙන හනන්තෙ.

13. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. Now at that time, many young boys between Sāvatthī and Jeta's Grove were striking a snake with a stick. Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe and entered Sāvatthī for alms. The Blessed One saw the many young boys between Sāvatthī and Jeta's Grove striking a snake with a stick.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘සුඛකාමානි භූතානි, යො දණ්ඩෙන විහිංසති;

අත්තනො සුඛමෙසානො, පෙච්ච සො න ලභතෙ සුඛං.

Whoever, while seeking happiness for oneself, harms with a stick beings who desire happiness, will not find happiness after death.

‘‘සුඛකාමානි භූතානි, යො දණ්ඩෙන න හිංසති;

අත්තනො සුඛමෙසානො, පෙච්ච සො ලභතෙ සුඛ’’න්ති. තතියං;

Whoever, while seeking happiness for oneself, does not harm with a stick beings who desire happiness, will find happiness after death.

4. සක්කාරසුත්තං

4. The Sutta on Honor

14. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො, ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. භික්ඛුසඞ්ඝොපි සක්කතො හොති [Pg.90] ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො, ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අඤ්ඤතිත්ථියා පන පරිබ්බාජකා අසක්කතා හොන්ති අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා අනපචිතා, න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අථ ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා භගවතො සක්කාරං අසහමානා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච ගාමෙ ච අරඤ්ඤෙ ච භික්ඛූ දිස්වා අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති රොසෙන්ති විහෙසෙන්ති.

14. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. At that time the Blessed One was honored, respected, revered, venerated, and esteemed, and was a recipient of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. The community of monks was also honored, respected, revered, venerated, and esteemed, and was a recipient of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. But the wandering ascetics of other sects were not honored, respected, revered, venerated, or esteemed, and were not recipients of robes, almsfood, lodgings, or medicinal requisites for the sick. Then, unable to bear the honor shown to the Blessed One and the community of monks, those wandering ascetics of other sects, upon seeing monks in villages and forests, would abuse, insult, provoke, and harass them with unsuitable and harsh words.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘එතරහි, භන්තෙ, භගවා සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො, ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. භික්ඛුසඞ්ඝොපි සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො, ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අඤ්ඤතිත්ථියා පන පරිබ්බාජකා අසක්කතා අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා අනපචිතා, න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අථ ඛො තෙ, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා භගවතො සක්කාරං අසහමානා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච ගාමෙ ච අරඤ්ඤෙ ච භික්ඛූ දිස්වා අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති රොසෙන්ති විහෙසන්තී’’ති.

Then many monks approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those monks said to the Blessed One: “Venerable sir, the Blessed One is now honored, respected, revered, venerated, and esteemed, and is a recipient of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. The community of monks is also honored, respected, revered, venerated, and esteemed, and is a recipient of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. But the wandering ascetics of other sects are not honored, respected, revered, venerated, or esteemed, nor are they recipients of robes, almsfood, lodgings, or medicinal requisites for the sick. Now, venerable sir, those wandering ascetics of other sects, unable to endure the honor accorded to the Blessed One and the community of monks, upon seeing monks in the village or in the forest, abuse, insult, provoke, and harass them with unsuitable and harsh words.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion, uttered this inspired utterance:

‘‘ගාමෙ අරඤ්ඤෙ සුඛදුක්ඛඵුට්ඨො,නෙවත්තතො නො පරතො දහෙථ;

ඵුසන්ති ඵස්සා උපධිං පටිච්ච,නිරූපධිං කෙන ඵුසෙය්‍යු ඵස්සා’’ති. චතුත්ථං;

“In village or forest, touched by pleasure and pain, one should not establish it as from oneself, nor from another. Contacts touch one dependent on the substrate; how could contacts touch one who is without a substrate?”

5. උපාසකසුත්තං

5. The Discourse on the Lay Follower

15. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො ඉච්ඡානඞ්ගලකො [Pg.91] උපාසකො සාවත්ථිං අනුප්පත්තො හොති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අථ ඛො සො උපාසකො සාවත්ථියං තං කරණීයං තීරෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං උපාසකං භගවා එතදවොච – ‘‘චිරස්සං ඛො ත්වං, උපාසක, ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනායා’’ති.

15. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at the Jeta Grove, the monastery of Anāthapiṇḍika. Now at that time, a certain lay follower from Icchānaṅgala had arrived in Sāvatthī for some business. Then that lay follower, having completed that business in Sāvatthī, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. To that lay follower seated to one side, the Blessed One said this: 'It has been a long time, lay follower, since you have made this occasion to come here.'

‘‘චිරපටිකාහං, භන්තෙ, භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතුකාමො, අපි චාහං කෙහිචි කෙහිචි කිච්චකරණීයෙහි බ්‍යාවටො. එවාහං නාසක්ඛිං භගවන්තං දස්සනාය උපසඞ්කමිතු’’න්ති.

'Venerable sir, for a long time I have wished to approach the Blessed One to see him, but I have been occupied with various duties. Thus, I was not able to approach the Blessed One to see him.'

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සුඛං වත තස්ස න හොති කිඤ්චි,සඞ්ඛාතධම්මස්ස බහුස්සුතස්ස;

සකිඤ්චනං පස්ස විහඤ්ඤමානං,ජනො ජනස්මිං පටිබන්ධරූපො’’ති. පඤ්චමං;

'Indeed, happy is the learned one who has penetrated the Dhamma, for whom there is no impediment. Behold the one with impediments, who is afflicted; a person is of a nature to be bound to another person.'

6. ගබ්භිනීසුත්තං

6. The Discourse on the Pregnant Woman

16. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස පරිබ්බාජකස්ස දහරමාණවිකා පජාපති හොති ගබ්භිනී උපවිජඤ්ඤා. අථ ඛො සා පරිබ්බාජිකා තං පරිබ්බාජකං එතදවොච – ‘‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, තෙලං ආහර, යං මෙ විජාතාය භවිස්සතී’’ති.

16. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at the Jeta Grove, the monastery of Anāthapiṇḍika. Now at that time, a certain wanderer had a young maiden as his wife, who was pregnant and near to giving birth. Then that female wanderer said to that wanderer: 'Go, Brahmin, bring oil, which will be for me when I have given birth.'

එවං වුත්තෙ, සො පරිබ්බාජකො තං පරිබ්බාජිකං එතදවොච – ‘‘කුතො පනාහං, භොති, තෙලං ආහරාමී’’ති? දුතියම්පි ඛො සා පරිබ්බාජිකා තං පරිබ්බාජකං එතදවොච – ‘‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, තෙලං ආහර, යං මෙ විජාතාය භවිස්සතී’’ති. දුතියම්පි ඛො සො පරිබ්බාජිකො තං පරිබ්බාජිකං එතදවොච – ‘‘කුතො පනාහං, භොති, තෙලං ආහරාමී’’ති? තතියම්පි ඛො සා පරිබ්බාජිකා තං පරිබ්බාජකං එතදවොච – ‘‘ගච්ඡ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, තෙලං ආහර, යං මෙ විජාතාය භවිස්සතී’’ති.

When this was said, that wanderer said to that female wanderer: 'From where, madam, shall I bring oil?' A second time, that female wanderer said to that wanderer: 'Go, Brahmin, bring oil, which will be for me when I have given birth.' A second time, that wanderer said to that female wanderer: 'From where, madam, shall I bring oil?' A third time, that female wanderer said to that wanderer: 'Go, Brahmin, bring oil, which will be for me when I have given birth.'

තෙන [Pg.92] ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස කොට්ඨාගාරෙ සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සප්පිස්ස වා තෙලස්ස වා යාවදත්ථං පාතුං දීයති, නො නීහරිතුං.

At that time, in the storehouse of King Pasenadi of Kosala, as much ghee or oil as was wished was given to an ascetic or a brahmin to drink, but not to take away.

අථ ඛො තස්ස පරිබ්බාජකස්ස එතදහොසි – ‘‘රඤ්ඤො ඛො පන පසෙනදිස්ස කොසලස්ස කොට්ඨාගාරෙ සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා සප්පිස්ස වා තෙලස්ස වා යාවදත්ථං පාතුං දීයති, නො නීහරිතුං. යංනූනාහං රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස කොට්ඨාගාරං ගන්ත්වා තෙලස්ස යාවදත්ථං පිවිත්වා ඝරං ආගන්ත්වා උච්ඡද්දිත්වාන දදෙය්‍යං, යං ඉමිස්සා විජාතාය භවිස්සතී’’ති.

Then this thought occurred to that wanderer: 'In the storehouse of King Pasenadi of Kosala, as much ghee or oil as is wished is given to an ascetic or a brahmin to drink, but not to take away. What if I were to go to the storehouse of King Pasenadi of Kosala, drink as much oil as I wish, return home, vomit it out, and give her that oil which will be for her when she has given birth?'

අථ ඛො සො පරිබ්බාජකො රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස කොට්ඨාගාරං ගන්ත්වා තෙලස්ස යාවදත්ථං පිවිත්වා ඝරං ආගන්ත්වා නෙව සක්කොති උද්ධං කාතුං, න පන අධො. සො දුක්ඛාහි තිබ්බාහි ඛරාහි කටුකාහි වෙදනාහි ඵුට්ඨො ආවට්ටති පරිවට්ටති.

Then that wanderer went to the storehouse of King Pasenadi of Kosala, drank as much oil as he wished, and having returned home, was able neither to bring it up nor to pass it down. He, afflicted by painful, sharp, harsh, and bitter feelings, rolled and tossed about.

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො භගවා තං පරිබ්බාජකං දුක්ඛාහි තිබ්බාහි ඛරාහි කටුකාහි වෙදනාහි ඵුට්ඨං ආවට්ටමානං පරිවට්ටමානං.

Then the Blessed One, having dressed in the morning time and taken his bowl and robe, entered Sāvatthī for alms-food. The Blessed One saw that wanderer afflicted by painful, sharp, harsh, and bitter feelings, rolling and tossing about.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සුඛිනො වත යෙ අකිඤ්චනා,වෙදගුනො හි ජනා අකිඤ්චනා;

සකිඤ්චනං පස්ස විහඤ්ඤමානං,ජනො ජනස්මිං පටිබන්ධචිත්තො’’ ති. ඡට්ඨං;

'Happy indeed are those without impediments. For truly, those who have reached the goal are without impediments. Behold the one with impediments, who is afflicted—a person whose mind is bound to another person.'

7. එකපුත්තකසුත්තං

7. The Discourse on the Only Son

17. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරස්ස උපාසකස්ස එකපුත්තකො පියො මනාපො කාලඞ්කතො හොති.

17. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. At that time a certain lay follower's only son, beloved and dear, had passed away.

අථ [Pg.93] ඛො සම්බහුලා උපාසකා අල්ලවත්ථා අල්ලකෙසා දිවා දිවස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ උපාසකෙ භගවා එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො තුම්හෙ, උපාසකා, අල්ලවත්ථා අල්ලකෙසා ඉධූපසඞ්කමන්තා දිවා දිවස්සා’’ති?

Then many lay followers, with wet clothes and wet hair, approached the Blessed One in broad daylight. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. To those lay followers seated to one side, the Blessed One said this: 'Why, lay followers, have you come here in broad daylight with wet clothes and wet hair?'

එවං වුත්තෙ, සො උපාසකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘මය්හං ඛො, භන්තෙ, එකපුත්තකො පියො මනාපො කාලඞ්කතො. තෙන මයං අල්ලවත්ථා අල්ලකෙසා ඉධූපසඞ්කමන්තා දිවා දිවස්සා’’ති.

When this was said, that lay follower said to the Blessed One: 'Venerable sir, my only son, beloved and dear, has passed away. That is why we, with wet clothes and wet hair, have approached here in broad daylight.'

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘පියරූපස්සාදගධිතාසෙ,දෙවකායා පුථු මනුස්සා ච;

අඝාවිනො පරිජුන්නා,මච්චුරාජස්ස වසං ගච්ඡන්ති.

'Those greedy for the taste of pleasing forms—the hosts of devas and many humans, too—being sorrowful and worn out, they come under the sway of the King of Death.

‘‘යෙ වෙ දිවා ච රත්තො ච,අප්පමත්තා ජහන්ති පියරූපං;

තෙ වෙ ඛණන්ති අඝමූලං,මච්චුනො ආමිසං දුරතිවත්ත’’න්ති. සත්තමං;

'But those who, by day and by night, being heedful, abandon what is pleasing—they indeed dig up the root of suffering: Death’s bait, so hard to overcome.'

8. සුප්පවාසාසුත්තං

8. The Suppavāsā Discourse

18. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුණ්ඩිකායං විහරති කුණ්ඩධානවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සුප්පවාසා කොලියධීතා සත්ත වස්සානි ගබ්භං ධාරෙති. සත්තාහං මූළ්හගබ්භා සා දුක්ඛාහි තිබ්බාහි ඛරාහි කටුකාහි වෙදනාහි ඵුට්ඨා තීහි විතක්කෙහි අධිවාසෙති – ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො වත සො භගවා යො ඉමස්ස එවරූපස්ස දුක්ඛස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති; සුප්පටිපන්නො වත තස්ස භගවතො සාවකසඞ්ඝො යො ඉමස්ස එවරූපස්ස දුක්ඛස්ස පහානාය පටිපන්නො; සුසුඛං වත තං නිබ්බානං යත්ථිදං එවරූපං දුක්ඛං න සංවිජ්ජතී’’ති.

18. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kuṇḍikā in the Kuṇḍadhāna Grove. Now at that time Suppavāsā, the Koliyan daughter, had been carrying a fetus for seven years. For seven days she was suffering from an obstructed labor, afflicted by painful, sharp, severe, and bitter feelings. She endured them with three thoughts: 'Truly, the Blessed One is the Perfectly Enlightened One, who teaches the Dhamma for the abandoning of such suffering; truly, well-practiced is the Blessed One's Saṅgha of disciples, who practice for the abandoning of such suffering; truly, blissful is Nibbāna, where such suffering does not exist.'

අථ [Pg.94] ඛො සුප්පවාසා කොලියධීතා සාමිකං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අය්‍යපුත්ත, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි; අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති; අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’ති. එවඤ්ච වදෙහි – ‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා සත්ත වස්සානි ගබ්භං ධාරෙති. සත්තාහං මූළ්හගබ්භා සා දුක්ඛාහි තිබ්බාහි ඛරාහි කටුකාහි වෙදනාහි ඵුට්ඨා තීහි විතක්කෙහි අධිවාසෙති – සම්මාසම්බුද්ධො වත සො භගවා යො ඉමස්ස එවරූපස්ස දුක්ඛස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති; සුප්පටිපන්නො වත තස්ස භගවතො සාවකසඞ්ඝො යො ඉමස්ස එවරූපස්ස දුක්ඛස්ස පහානාය පටිපන්නො; සුසුඛං වත තං නිබ්බානං යත්ථිදං එවරූපං දුක්ඛං න සංවිජ්ජතී’’’ති.

Then Suppavāsā, the Koliyan daughter, addressed her husband: 'Come, noble husband, go to where the Blessed One is. Having gone there, with my words, pay homage with your head at the Blessed One's feet, and ask about his freedom from illness and affliction, his lightness of body, strength, and comfortable abiding, saying: “Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, pays homage with her head at the Blessed One's feet, and asks about your freedom from illness and affliction, your lightness of body, strength, and comfortable abiding.” And say this: “Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, has been carrying a fetus for seven years. For seven days she has been suffering from an obstructed labor, afflicted by painful, sharp, severe, and bitter feelings. She endures them with three thoughts: ‘Truly, the Blessed One is the Perfectly Enlightened One, who teaches the Dhamma for the abandoning of such suffering; truly, well-practiced is the Blessed One's Saṅgha of disciples, who practice for the abandoning of such suffering; truly, blissful is Nibbāna, where such suffering does not exist.’”'

‘‘පරම’’න්ති ඛො සො කොලියපුත්තො සුප්පවාසාය කොලියධීතාය පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො කොලියපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡති; එවඤ්ච වදෙති – ‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා සත්ත වස්සානි ගබ්භං ධාරෙති. සත්තාහං මූළ්හගබ්භා සා දුක්ඛාහි තිබ්බාහි ඛරාහි කටුකාහි වෙදනාහි ඵුට්ඨා තීහි විතක්කෙහි අධිවාසෙති – සම්මාසම්බුද්ධො වත සො භගවා යො ඉමස්ස එවරූපස්ස දුක්ඛස්ස පහානාය ධම්මං දෙසෙති; සුප්පටිපන්නො වත තස්ස භගවතො සාවකසඞ්ඝො යො ඉමස්ස එවරූපස්ස දුක්ඛස්ස පහානාය පටිපන්නො; සුසුඛං වත නිබ්බානං යත්ථිදං එවරූපං දුක්ඛං න සංවිජ්ජතී’’’ති.

'Excellent!' said the Koliyan son, and having assented to Suppavāsā, the Koliyan daughter, he approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Koliyan son said this to the Blessed One: 'Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, pays homage with her head at the Blessed One's feet and asks about your freedom from illness and affliction, your lightness of body, strength, and comfortable abiding. And she says this: “Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, has been carrying a fetus for seven years. For seven days, suffering from an obstructed labor, she has been afflicted by painful, sharp, severe, and bitter feelings. She endures them with three thoughts: ‘Truly, the Blessed One is the Perfectly Enlightened One, who teaches the Dhamma for the abandoning of such suffering; truly, well-practiced is the Blessed One's Saṅgha of disciples, who practice for the abandoning of such suffering; truly, blissful is Nibbāna, where such suffering does not exist.’”'

‘‘සුඛිනී හොතු සුප්පවාසා කොලියධීතා; අරොගා අරොගං පුත්තං විජායතූ’’ති. සහ වචනා ච පන භගවතො සුප්පවාසා කොලියධීතා සුඛිනී අරොගා අරොගං පුත්තං විජායි.

'May Suppavāsā, the Koliyan daughter, be happy; may she, being free from illness, give birth to a healthy son.' And with the utterance of the Blessed One's words, Suppavāsā, the Koliyan daughter, became happy and, being free from illness, gave birth to a healthy son.

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො කොලියපුත්තො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන සකං ඝරං තෙන පච්චායාසි. අද්දසා ඛො සො කොලියපුත්තො සුප්පවාසං කොලියධීතරං සුඛිනිං අරොගං අරොගං [Pg.95] පුත්තං විජාතං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා, යත්‍ර හි නාමායං සුප්පවාසා කොලියධීතා සහ වචනා ච පන භගවතො සුඛිනී අරොගා අරොගං පුත්තං විජායිස්සතී’’ති! අත්තමනො පමුදිතො පීතිසොමනස්සජාතො අහොසි.

'Very well, venerable sir,' said the Koliyan son. Having rejoiced in and approved the Blessed One’s words, he rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him, and went to his own home. He saw Suppavāsā, the Koliyan daughter, happy, free from illness, and delivered of a healthy son. Seeing this, it occurred to him: 'Wonderful indeed! Amazing, indeed! The great power and might of the Tathāgata, that Suppavāsā, the Koliyan daughter, at the very word of the Blessed One, would become happy, free from illness, and give birth to a healthy son!' He was uplifted, joyful, and filled with rapture and happiness.

අථ ඛො සුප්පවාසා කොලියධීතා සාමිකං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, අය්‍යපුත්ත, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි – ‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දතී’ති; එවඤ්ච වදෙහි – ‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා සත්ත වස්සානි ගබ්භං ධාරෙති. සත්තාහං මූළ්හගබ්භා සා එතරහි සුඛිනී අරොගා අරොගං පුත්තං විජාතා. සා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං භත්තෙන නිමන්තෙති. අධිවාසෙතු කිර, භන්තෙ, භගවා සුප්පවාසාය කොලියධීතාය සත්ත භත්තානි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’’ති.

Then Suppavāsā, the Koliyan daughter, addressed her husband: 'Come, noble husband, go to the Blessed One. Having approached him, by my word, pay homage with your head at the Blessed One’s feet, saying: “Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, pays homage with her head at the Blessed One’s feet.” And also say this: “Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, bore a child in her womb for seven years. For seven days she had an obstructed pregnancy. Now she is well and healthy, and has given birth to a healthy son. She invites the Saṅgha of monks, with the Buddha at its head, for a meal for seven days. Venerable sir, may the Blessed One please consent to the seven meals from Suppavāsā, the Koliyan daughter, together with the Saṅgha of monks.”'

‘‘පරම’’න්ති ඛො සො කොලියපුත්තො සුප්පවාසාය කොලියධීතාය පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො කොලියපුත්තො භගවන්තං එතදවොච –

'Excellent!' the Koliyan son assented to Suppavāsā, the Koliyan daughter. He then approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, that Koliyan son said this to the Blessed One:

‘‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති; එවඤ්ච වදෙති – ‘සුප්පවාසා, භන්තෙ, කොලියධීතා සත්ත වස්සානි ගබ්භං ධාරෙති. සත්තාහං මූළ්හගබ්භා සා එතරහි සුඛිනී අරොගා අරොගං පුත්තං විජාතා. සා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං භත්තෙන නිමන්තෙති. අධිවාසෙතු කිර, භන්තෙ, භගවා සුප්පවාසාය කොලියධීතාය සත්ත භත්තානි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’’ති.

'Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, pays homage with her head at the Blessed One’s feet, and she says this: “Venerable sir, Suppavāsā, the Koliyan daughter, bore a child in her womb for seven years. For seven days she had an obstructed pregnancy. Now she is well and healthy, and has given birth to a healthy son. She invites the Saṅgha of monks, with the Buddha at its head, for a meal for seven days. Venerable sir, may the Blessed One please consent to the seven meals from Suppavāsā, the Koliyan daughter, together with the Saṅgha of monks.”'

තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරෙන උපාසකෙන බුද්ධප්පමුඛො භික්ඛුසඞ්ඝො ස්වාතනාය භත්තෙන නිමන්තිතො හොති. සො ච උපාසකො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස උපට්ඨාකො හොති. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, මොග්ගල්ලාන, යෙන සො උපාසකො තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා තං උපාසකං එවං වදෙහි – ‘සුප්පවාසා, ආවුසො, කොලියධීතා සත්ත [Pg.96] වස්සානි ගබ්භං ධාරෙසි. සත්තාහං මූළ්හගබ්භා සා එතරහි සුඛිනී අරොගා අරොගං පුත්තං විජාතා. සා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං භත්තෙන නිමන්තෙති. කරොතු සුප්පවාසා කොලියධීතා සත්ත භත්තානි, පච්ඡා ත්වං කරිස්සසී’ති. තුය්හෙසො උපට්ඨාකො’’ති.

Now at that time, a certain lay follower had invited the Saṅgha of monks headed by the Buddha for a meal on the following day. And that lay follower was an attendant of the Venerable Mahāmoggallāna. Then the Blessed One addressed the Venerable Mahāmoggallāna: “Come, Moggallāna, go to that lay follower. Having approached him, say this to that lay follower: ‘Friend, Suppavāsā, the Koliyan daughter, carried a pregnancy for seven years. For seven days she had an obstructed labor. Now she is well and healthy, and has given birth to a healthy son. She invites the Saṅgha of monks, with the Buddha at its head, for a meal for seven days. Let Suppavāsā, the Koliyan daughter, provide the seven meals; afterwards, you shall provide yours. This lay follower is your attendant.’”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන සො උපාසකො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං උපාසකං එතදවොච – ‘‘සුප්පවාසා, ආවුසො, කොලියධීතා සත්ත වස්සානි ගබ්භං ධාරෙති. සත්තාහං මූළ්හගබ්භා සා එතරහි සුඛිනී අරොගා අරොගං පුත්තං විජාතා. සා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං භත්තෙන නිමන්තෙති. කරොතු සුප්පවාසා කොලියධීතා සත්ත භත්තානි, පච්ඡා ත්වං කරිස්සසී’’ති.

“So be it, venerable sir,” the Venerable Mahāmoggallāna assented to the Blessed One. He then approached that lay follower and, having approached, said this to him: “Friend, Suppavāsā, the Koliyan daughter, carried a pregnancy for seven years. For seven days she had an obstructed labor. Now she is well and healthy, and has given birth to a healthy son. She invites the Saṅgha of monks, with the Buddha at its head, for a meal for seven days. Let Suppavāsā, the Koliyan daughter, provide the seven meals; afterwards, you shall provide yours.”

‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, අය්‍යො මහාමොග්ගල්ලානො තිණ්ණං ධම්මානං පාටිභොගො – භොගානඤ්ච ජීවිතස්ස ච සද්ධාය ච, කරොතු සුප්පවාසා කොලියධීතා සත්ත භත්තානි, පච්ඡාහං කරිස්සාමී’’ති. ‘‘ද්වින්නං ඛො තෙ අහං, ආවුසො, ධම්මානං පාටිභොගො – භොගානඤ්ච ජීවිතස්ස ච. සද්ධාය පන ත්වංයෙව පාටිභොගො’’ති.

“Venerable sir, if the noble Mahāmoggallāna is a guarantor for me in three matters—for my wealth, my life, and my faith—then let Suppavāsā, the Koliyan daughter, provide the seven meals; afterwards, I will provide mine.” “Friend, I am a guarantor for you in two of those matters—for your wealth and for your life. But as for faith, you yourself are the guarantor.”

‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, අය්‍යො මහාමොග්ගල්ලානො ද්වින්නං ධම්මානං පාටිභොගො – භොගානඤ්ච ජීවිතස්ස ච, කරොතු සුප්පවාසා කොලියධීතා සත්ත භත්තානි, පච්ඡාහං කරිස්සාමී’’ති.

“Venerable sir, if the noble Mahāmoggallāna is a guarantor for me in two matters—for my wealth and for my life—then let Suppavāsā, the Koliyan daughter, provide the seven meals; afterwards, I will provide mine.”

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං උපාසකං සඤ්ඤාපෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සඤ්ඤත්තො, භන්තෙ, සො උපාසකො මයා; කරොතු සුප්පවාසා කොලියධීතා සත්ත භත්තානි, පච්ඡා සො කරිස්සතී’’ති.

Then the Venerable Mahāmoggallāna, having persuaded that lay follower, approached the Blessed One. Having approached, he said this to the Blessed One: “Venerable sir, that lay follower has been persuaded by me. Let Suppavāsā, the Koliyan daughter, provide the seven meals; afterwards, he will provide his.”

අථ ඛො සුප්පවාසා කොලියධීතා සත්තාහං බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි, තඤ්ච දාරකං භගවන්තං වන්දාපෙසි සබ්බඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝං.

Then, for seven days, Suppavāsā, the Koliyan daughter, with her own hands, served and satisfied the Saṅgha of monks headed by the Buddha with excellent hard and soft foods. And she had that child pay homage to the Blessed One and to the entire Saṅgha of monks.

අථ [Pg.97] ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො තං දාරකං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, දාරක, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි න කිඤ්චි දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘කුතො මෙ, භන්තෙ සාරිපුත්ත, ඛමනීයං, කුතො යාපනීයං! සත්ත මෙ වස්සානි ලොහිතකුම්භියං වුත්තානී’’ති.

Then the Venerable Sāriputta said this to that child: “Child, are you keeping well? Are you getting by? Is it that you have no discomfort?” “Venerable Sāriputta, how could I be well? How could I be getting by? For seven years I have dwelt in a vessel of blood.”

අථ ඛො සුප්පවාසා කොලියධීතා – ‘‘පුත්තො මෙ ධම්මසෙනාපතිනා සද්ධිං මන්තෙතී’’ති අත්තමනා පමුදිතා පීතිසොමනස්සජාතා අහොසි. අථ ඛො භගවා (සුප්පවාසං කොලීයධීතරං අත්තමනං පමුදිතං පීතිසොමනස්සජාතං විදිත්වා ) සුප්පවාසං කොලියධීතරං එතදවොච – ‘‘ඉච්ඡෙය්‍යාසි ත්වං, සුප්පවාසෙ, අඤ්ඤම්පි එවරූපං පුත්ත’’න්ති? ‘‘ඉච්ඡෙය්‍යාමහං, භගවා, අඤ්ඤානිපි එවරූපානි සත්ත පුත්තානී’’ති.

Then Suppavāsā, the Koliyan daughter, thinking, “My son is conversing with the General of the Dhamma,” became glad, joyful, and filled with rapture and happiness. Then the Blessed One, knowing that Suppavāsā, the Koliyan daughter, was glad, joyful, and filled with rapture and happiness, said this to her: “Suppavāsā, would you wish for another son like this one?” “Blessed One, I would wish for seven more sons like this one.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, understanding the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අසාතං සාතරූපෙන, පියරූපෙන අප්පියං;

දුක්ඛං සුඛස්ස රූපෙන, පමත්තමතිවත්තතී’’ති. අට්ඨමං;

“The disagreeable in the guise of the agreeable, the unloved in the guise of the loved, suffering in the guise of happiness, overcomes the one who is heedless.”

9. විසාඛාසුත්තං

9. The Discourse concerning Visākhā

19. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන විසාඛාය මිගාරමාතුයා කොචිදෙව අත්ථො රඤ්ඤෙ පසෙනදිම්හි කොසලෙ පටිබද්ධො හොති. තං රාජා පසෙනදි කොසලො න යථාධිප්පායං තීරෙති.

19. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in the Eastern Park, in the Mansion of Migāra’s Mother. Now at that time, Visākhā, Migāra’s mother, had a certain matter connected with King Pasenadi of Kosala, but King Pasenadi of Kosala did not settle it according to her wish.

අථ ඛො විසාඛා මිගාරමාතා දිවා දිවස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො විසාඛං මිගාරමාතරං භගවා එතදවොච – ‘‘හන්ද කුතො නු ත්වං, විසාඛෙ, ආගච්ඡසි දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘ඉධ මෙ, භන්තෙ, කොචිදෙව අත්ථො රඤ්ඤෙ පසෙනදිම්හි කොසලෙ පටිබද්ධො; තං රාජා පසෙනදි කොසලො න යථාධිප්පායං තීරෙතී’’ති.

Then Visākhā, Migāra’s mother, approached the Blessed One in the middle of the day. Having approached, she paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One then said to Visākhā, Migāra’s mother, as she sat to one side: “Well now, Visākhā, from where are you coming in the middle of the day?” “Here, venerable sir, I have a certain matter connected with King Pasenadi of Kosala, but King Pasenadi of Kosala does not settle it according to my wish.”

අථ [Pg.98] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, understanding this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සබ්බං පරවසං දුක්ඛං, සබ්බං ඉස්සරියං සුඛං;

සාධාරණෙ විහඤ්ඤන්ති, යොගා හි දුරතික්කමා’’ති. නවමං;

“All dependence on others is suffering; all mastery is happiness. Through what is held in common, beings are afflicted, for the yokes are indeed hard to overcome.”

10. භද්දියසුත්තං

10. The Discourse concerning Bhaddiya

20. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා අනුපියායං විහරති අම්බවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා භද්දියො කාළීගොධාය පුත්තො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි – ‘‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’’න්ති!

20. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Anupiya in the mango grove. Now at that time the Venerable Bhaddiya, the son of Kāḷīgodhā, whether gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, would repeatedly utter the inspired utterance: “Oh, what happiness! Oh, what happiness!”

අස්සොසුං ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ ආයස්මතො භද්දියස්ස කාළීගොධාය පුත්තස්ස අරඤ්ඤගතස්සපි රුක්ඛමූලගතස්සපි සුඤ්ඤාගාරගතස්සපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙන්තස්ස – ‘‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’’න්ති! සුත්වාන නෙසං එතදහොසි – ‘‘නිස්සංසයං ඛො, ආවුසො, ආයස්මා භද්දියො කාළීගොධාය පුත්තො අනභිරතො බ්‍රහ්මචරියං චරති, යංස පුබ්බෙ අගාරියභූතස්ස රජ්ජසුඛං, සො තමනුස්සරමානො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි – ‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’’’න්ති!

A number of monks heard the Venerable Bhaddiya, son of Kāḷīgodhā, repeatedly uttering the inspired utterance, “Oh, what happiness! Oh, what happiness!” whether he had gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling. Having heard this, the thought occurred to them: “Without a doubt, friends, the Venerable Bhaddiya, son of Kāḷīgodhā, practices the holy life without delight. Remembering the royal happiness he had formerly as a householder, he, whether gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, repeatedly utters the inspired utterance: ‘Oh, what happiness! Oh, what happiness!’”

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, භද්දියො කාළීගොධාය පුත්තො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි – ‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’න්ති! නිස්සංසයං ඛො, භන්තෙ, ආයස්මා භද්දියො කාළීගොධාය පුත්තො අනභිරතො බ්‍රහ්මචරියං චරති. යංස පුබ්බෙ අගාරියභූතස්ස රජ්ජසුඛං, සො තමනුස්සරමානො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි – ‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’’’න්ති!

Then many monks approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, those monks said this to the Blessed One: “Venerable sir, the Venerable Bhaddiya, son of Kāḷīgodhā, when he has gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, repeatedly utters the inspired utterance: ‘Oh, what happiness! Oh, what happiness!’ Without a doubt, venerable sir, the Venerable Bhaddiya, son of Kāḷīgodhā, practices the holy life without delight. Remembering the royal happiness he had formerly as a householder, he, whether gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, repeatedly utters the inspired utterance: ‘Oh, what happiness! Oh, what happiness!’”

අථ [Pg.99] ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන භද්දියං භික්ඛුං ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා තං, ආවුසො භද්දිය, ආමන්තෙතී’’’ති.

Then the Blessed One addressed a certain monk: “Come, monk, in my name summon the monk Bhaddiya, saying, ‘The Teacher calls you, friend Bhaddiya.’”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා භද්දියො කාළීගොධාය පුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භද්දියං කාළීගොධාය පුත්තං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො භද්දිය, ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා භද්දියො කාළීගොධාය පුත්තො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං භද්දියං කාළීගොධාය පුත්තං භගවා එතදවොච –

“Very well, venerable sir,” that monk replied to the Blessed One. He then approached the Venerable Bhaddiya, son of Kāḷīgodhā, and having approached, said to him: “Friend Bhaddiya, the Teacher calls you.” “Very well, friend,” the Venerable Bhaddiya, son of Kāḷīgodhā, replied to that monk. He then approached the Blessed One, and having approached and paid homage to the Blessed One, sat down to one side. The Blessed One then said this to the Venerable Bhaddiya, son of Kāḷīgodhā, as he was sitting to one side:

‘‘සච්චං කිර ත්වං, භද්දිය, අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි – ‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’’’න්ති! ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති.

“Is it true, Bhaddiya, that when you have gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, you repeatedly utter the inspired utterance: ‘Oh, what happiness! Oh, what happiness!’?” “Yes, venerable sir.”

‘‘කිං පන ත්වං, භද්දිය, අත්ථවසං සම්පස්සමානො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි – ‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’’’න්ති! ‘‘පුබ්බෙ මෙ, භන්තෙ, අගාරියභූතස්ස රජ්ජං කාරෙන්තස්ස අන්තොපි අන්තෙපුරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා අහොසි, බහිපි අන්තෙපුරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා අහොසි, අන්තොපි නගරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා අහොසි, බහිපි නගරෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා අහොසි, අන්තොපි ජනපදෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා අහොසි, බහිපි ජනපදෙ රක්ඛා සුසංවිහිතා අහොසි. සො ඛො අහං, භන්තෙ, එවං රක්ඛිතො ගොපිතො සන්තො භීතො උබ්බිග්ගො උස්සඞ්කී උත්‍රාසී විහාසිං. එතරහි ඛො පනාහං, භන්තෙ, අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි එකො අභීතො අනුබ්බිග්ගො අනුස්සඞ්කී අනුත්‍රාසී අප්පොස්සුක්කො පන්නලොමො පරදත්තවුත්තො, මිගභූතෙන චෙතසා විහරාමි. ඉමං ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො අරඤ්ඤගතොපි රුක්ඛමූලගතොපි සුඤ්ඤාගාරගතොපි අභික්ඛණං උදානං උදානෙසි – ‘අහො සුඛං, අහො සුඛ’’’න්ති!

“But, Bhaddiya, seeing what benefit do you, when gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, repeatedly utter the inspired utterance: ‘Oh, what happiness! Oh, what happiness!’?” “Formerly, venerable sir, when I was a householder ruling the kingdom, guards were well-established for me inside the palace and outside the palace; inside the city and outside the city; within the country and outside the country. Though I was thus guarded and protected, venerable sir, I lived in fear, agitated, apprehensive, and terrified. But now, venerable sir, when gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, I dwell alone—fearless, unagitated, unapprehensive, unterrified, untroubled, with hair at rest, living on what is given by others, with a mind that has become like a wild deer’s. Seeing this benefit, venerable sir, when I have gone to the forest, to the foot of a tree, or to an empty dwelling, I repeatedly utter the inspired utterance: ‘Oh, what happiness! Oh, what happiness!’”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යස්සන්තරතො [Pg.100] න සන්ති කොපා,ඉතිභවාභවතඤ්ච වීතිවත්තො;

තං විගතභයං සුඛිං අසොකං,දෙවා නානුභවන්ති දස්සනායා’’ති. දසමං;

“For whom there are no angers internally, and who has overcome this state of becoming and non-becoming—that one, fearless, happy, and sorrowless, the gods are not able to perceive.” Tenth.

මුචලින්දවග්ගො දුතියො නිට්ඨිතො.

The Mucalinda Chapter, the second, is concluded.

තස්සුද්දානං –

The summary of this chapter:

මුචලින්දො රාජා දණ්ඩෙන, සක්කාරො උපාසකෙන ච;

ගබ්භිනී එකපුත්තො ච, සුප්පවාසා විසාඛා ච;

කාළීගොධාය භද්දියොති.

Mucalinda, Rājā, Daṇḍa, Sakkāra, and Upāsaka; Gabbhinī and Ekaputta, Suppavāsā and Visākhā; and Bhaddiya.

3. නන්දවග්ගො

3. The Nanda Chapter

1. කම්මවිපාකජසුත්තං

1. The Discourse on What is Born from the Ripening of Kamma

21. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පුරාණකම්මවිපාකජං දුක්ඛං තිබ්බං ඛරං කටුකං වෙදනං අධිවාසෙන්තො සතො සම්පජානො අවිහඤ්ඤමානො.

21. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. At that time a certain bhikkhu was seated not far from the Blessed One, his legs crossed, his body held erect, enduring painful, sharp, harsh, bitter feelings born of the ripening of past kamma, mindful and clearly comprehending, untroubled.

අද්දසා ඛො භගවා තං භික්ඛුං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පුරාණකම්මවිපාකජං දුක්ඛං තිබ්බං ඛරං කටුකං වෙදනං අධිවාසෙන්තං සතං සම්පජානං අවිහඤ්ඤමානං.

The Blessed One saw that bhikkhu seated not far away, his legs crossed, his body held erect, enduring painful, sharp, harsh, bitter feelings born of the ripening of past kamma, mindful and clearly comprehending, untroubled.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සබ්බකම්මජහස්ස භික්ඛුනො,ධුනමානස්ස පුරෙ කතං රජං;

අමමස්ස ඨිතස්ස තාදිනො,අත්ථො නත්ථි ජනං ලපෙතවෙ’’ති. පඨමං;

“For the bhikkhu who has abandoned all kamma, shaking off the dust of what was done before; for one without selfishness, steadfast, Such, there is no need to speak to people.” First.

2. නන්දසුත්තං

2. The Discourse about Nanda

22. එවං [Pg.101] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා නන්දො භගවතො භාතා මාතුච්ඡාපුත්තො සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙති – ‘‘අනභිරතො අහං, ආවුසො, බ්‍රහ්මචරියං චරාමි; න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං, සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’ති.

22. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. At that time the Venerable Nanda, the Blessed One's brother, the son of his maternal aunt, announced to a number of bhikkhus: “Friends, I am dissatisfied with leading the holy life. I cannot continue the holy life. Having renounced the training, I will return to the lower life.”

අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, නන්දො භගවතො භාතා මාතුච්ඡාපුත්තො සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙති – ‘අනභිරතො අහං, ආවුසො, බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං, සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’’ති.

Then a certain bhikkhu went to the Blessed One, and after paying homage to him, sat down at one side. Seated thus, that bhikkhu said to the Blessed One: “Venerable sir, the Venerable Nanda, the Blessed One's brother, the son of his maternal aunt, has announced to a number of bhikkhus: ‘Friends, I am dissatisfied with leading the holy life. I cannot continue the holy life. Having renounced the training, I will return to the lower life.’”

අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන නන්දං භික්ඛුං ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා තං, ආවුසො නන්ද, ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා නන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං නන්දං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො නන්ද, ආමන්තෙතී’’ති.

Then the Blessed One addressed a certain bhikkhu: “Come, bhikkhu, address the bhikkhu Nanda in my name, saying: ‘Friend Nanda, the Teacher calls you.’” “Yes, venerable sir,” that bhikkhu replied to the Blessed One. He then went to the Venerable Nanda and said to him: “Friend Nanda, the Teacher calls you.”

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා නන්දො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං නන්දං භගවා එතදවොච –

“So be it, friend,” the Venerable Nanda replied to that bhikkhu. He then went to the Blessed One, and after paying homage to him, sat down at one side. The Blessed One then said to the Venerable Nanda as he was sitting there:

‘‘සච්චං කිර ත්වං, නන්ද, සම්බහුලානං භික්ඛූනං එවමාරොචෙසි – ‘අනභිරතො අහං, ආවුසො, බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං, සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති.

“Is it true, Nanda, that you have announced to a number of bhikkhus: ‘Friends, I am dissatisfied with leading the holy life. I cannot continue the holy life. Having renounced the training, I will return to the lower life’?” “So it is, venerable sir.”

‘‘කිස්ස පන ත්වං, නන්ද, අනභිරතො බ්‍රහ්මචරියං චරසි, න සක්කොසි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං, සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සසී’’ති? ‘‘සාකියානී මං, භන්තෙ, ජනපදකල්‍යාණී ඝරා නික්ඛමන්තස්ස උපඩ්ඪුල්ලිඛිතෙහි කෙසෙහි අපලොකෙත්වා මං එතදවොච – ‘තුවටං ඛො, අය්‍යපුත්ත, ආගච්ඡෙය්‍යාසී’ති. සො [Pg.102] ඛො අහං, භන්තෙ, තමනුස්සරමානො අනභිරතො බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, න සක්කොමි බ්‍රහ්මචරියං සන්ධාරෙතුං, සික්ඛං පච්චක්ඛාය හීනායාවත්තිස්සාමී’’ති.

“But why, Nanda, are you dissatisfied with leading the holy life? Why can you not continue the holy life? Why will you renounce the training and return to the lower life?” “Venerable sir, as I was leaving home, the Sakyan belle, the most beautiful girl in the land, glanced at me with her hair half-combed and said to me: ‘Return quickly, my lord.’ Remembering that, venerable sir, I am dissatisfied with leading the holy life. I cannot continue the holy life. Having renounced the training, I will return to the lower life.”

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නන්දං බාහායං ගහෙත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො දෙවෙසු තාවතිංසෙසු පාතුරහොසි.

Then the Blessed One, taking the Venerable Nanda by the arm, just as a strong man might extend his bent arm or bend back his extended arm, vanished from Jeta’s Grove and reappeared among the Tāvatiṃsa devas.

තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චමත්තානි අච්ඡරාසතානි සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස උපට්ඨානං ආගතානි හොන්ති කකුටපාදානි. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘පස්සසි නො ත්වං, නන්ද, ඉමානි පඤ්ච අච්ඡරාසතානි කකුටපාදානී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති.

Now at that time five hundred dove-footed nymphs had come to wait upon Sakka, lord of the devas. Then the Blessed One addressed the Venerable Nanda: “Nanda, do you see these five hundred dove-footed nymphs?” “Yes, venerable sir.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, නන්ද, කතමා නු ඛො අභිරූපතරා වා දස්සනීයතරා වා පාසාදිකතරා වා, සාකියානී වා ජනපදකල්‍යාණී, ඉමානි වා පඤ්ච අච්ඡරාසතානි කකුටපාදානී’’ති? ‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, පලුට්ඨමක්කටී කණ්ණනාසච්ඡින්නා, එවමෙව ඛො, භන්තෙ, සාකියානී ජනපදකල්‍යාණී ඉමෙසං පඤ්චන්නං අච්ඡරාසතානං උපනිධාය සඞ්ඛ්‍යම්පි නොපෙති කලභාගම්පි නොපෙති උපනිධිම්පි නොපෙති. අථ ඛො ඉමානි පඤ්ච අච්ඡරාසතානි අභිරූපතරානි චෙව දස්සනීයතරානි ච පාසාදිකතරානි චා’’ති.

“What do you think, Nanda? Who is more beautiful, more lovely, and more charming: the Sakyan belle, the most beautiful girl in the land, or these five hundred dove-footed nymphs?” “Venerable sir, compared to these five hundred dove-footed nymphs, the Sakyan belle, the most beautiful girl in the land, is like a singed female monkey with its ears and nose cut off. She does not even enter the count, nor amount to a fraction, nor bear comparison. Indeed, these five hundred dove-footed nymphs are far more beautiful, far more lovely, and far more charming.”

‘‘අභිරම, නන්ද, අභිරම, නන්ද! අහං තෙ පාටිභොගො පඤ්චන්නං අච්ඡරාසතානං පටිලාභාය කකුටපාදාන’’න්ති. ‘‘සචෙ මෙ, භන්තෙ, භගවා පාටිභොගො පඤ්චන්නං අච්ඡරාසතානං පටිලාභාය කකුටපාදානං, අභිරමිස්සාමහං, භන්තෙ, භගවති බ්‍රහ්මචරියෙ’’ති.

“Delight, Nanda! Delight, Nanda! I am your guarantor for the acquisition of five hundred dove-footed nymphs.” “Venerable sir, if the Blessed One is my guarantor for the acquisition of five hundred dove-footed nymphs, I will delight in the holy life under the Blessed One.”

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං නන්දං බාහායං ගහෙත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – දෙවෙසු තාවතිංසෙසු අන්තරහිතො ජෙතවනෙ පාතුරහොසි.

Then the Blessed One, taking the Venerable Nanda by the arm, just as a strong man might extend his bent arm or bend back his extended arm, vanished from the Tāvatiṃsa deva realm and reappeared in Jeta’s Grove.

අස්සොසුං [Pg.103] ඛො භික්ඛූ – ‘‘ආයස්මා කිර නන්දො භගවතො භාතා මාතුච්ඡාපුත්තො අච්ඡරානං හෙතු බ්‍රහ්මචරියං චරති; භගවා කිරස්ස පාටිභොගො පඤ්චන්නං අච්ඡරාසතානං පටිලාභාය කකුටපාදාන’’න්ති.

The bhikkhus heard: “It is said that the Venerable Nanda, the Blessed One’s brother, the son of his maternal aunt, is leading the holy life for the sake of nymphs. The Blessed One, it is said, is his guarantor for the acquisition of five hundred dove-footed nymphs.”

අථ ඛො ආයස්මතො නන්දස්ස සහායකා භික්ඛූ ආයස්මන්තං නන්දං භතකවාදෙන ච උපක්කිතකවාදෙන ච සමුදාචරන්ති – ‘‘භතකො කිරායස්මා නන්දො උපක්කිතකො කිරායස්මා නන්දො අච්ඡරානං හෙතු බ්‍රහ්මචරියං චරති; භගවා කිරස්ස පාටිභොගො පඤ්චන්නං අච්ඡරාසතානං පටිලාභාය කකුටපාදාන’’න්ති.

Then the Venerable Nanda’s companion bhikkhus taunted him with the term 'hireling' and with the term 'trader', saying: “The Venerable Nanda, it is said, is a hireling! The Venerable Nanda, it is said, is a trader! He is leading the holy life for the sake of nymphs. The Blessed One, it is said, is his guarantor for the acquisition of five hundred dove-footed nymphs.”

අථ ඛො ආයස්මා නන්දො සහායකානං භික්ඛූනං භතකවාදෙන ච උපක්කිතකවාදෙන ච අට්ටීයමානො හරායමානො ජිගුච්ඡමානො එකො වූපකට්ඨො අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො නචිරස්සෙව – යස්සත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං – බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහාසි. ‘‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායා’’ති අබ්භඤ්ඤාසි. අඤ්ඤතරො ඛො පනායස්මා නන්දො අරහතං අහොසි.

Then the Venerable Nanda, being distressed, humiliated, and disgusted by his companion bhikkhus addressing him with the term 'hireling' and with the term 'trader,' dwelling alone, secluded, diligent, ardent, and resolute, in no long time entered and dwelled in that unsurpassed culmination of the holy life for which clansmen rightly go forth from the household life into homelessness, having realized it for himself with direct knowledge in this very life. He knew: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.” And the Venerable Nanda became one of the arahants.

අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, නන්දො භගවතො භාතා මාතුච්ඡාපුත්තො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති. භගවතොපි ඛො ඤාණං උදපාදි – ‘‘නන්දො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති.

Then a certain deity, when the night was far advanced, with surpassing radiance illuminating the entire Jeta’s Grove, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, that deity said to the Blessed One: “Venerable sir, the Venerable Nanda, the Blessed One’s brother, the son of his maternal aunt, by the destruction of the taints, has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwells having entered upon it.” And knowledge arose in the Blessed One: “Nanda, by the destruction of the taints, has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwells having entered upon it.”

අථ ඛො ආයස්මා නන්දො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා නන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යං මෙ, භන්තෙ, භගවා පාටිභොගො පඤ්චන්නං අච්ඡරාසතානං පටිලාභාය කකුටපාදානං, මුඤ්චාමහං, භන්තෙ, භගවන්තං එතස්මා පටිස්සවා’’ති. ‘‘මයාපි ඛො [Pg.104] ත්වං, නන්ද, චෙතසා චෙතො පරිච්ච විදිතො – ‘නන්දො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’ති. දෙවතාපි මෙ එතමත්ථං ආරොචෙසි – ‘ආයස්මා, භන්තෙ, නන්දො භගවතො භාතා මාතුච්ඡාපුත්තො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’ති. යදෙව ඛො තෙ, නන්ද, අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්තං, අථාහං මුත්තො එතස්මා පටිස්සවා’’ති.

Then, when the night had passed, the Venerable Nanda approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Nanda said to the Blessed One: “Venerable sir, regarding the five hundred dove-footed nymphs for the acquisition of which the Blessed One was my guarantor, I release the Blessed One from that promise.” “I too, Nanda, have known by encompassing your mind with my own: ‘Nanda, by the destruction of the taints, has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwells having entered upon it.’ A deity also informed me of this matter: ‘Venerable sir, the Venerable Nanda, the Blessed One’s brother, the son of his maternal aunt, by the destruction of the taints, has realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwells having entered upon it.’ Indeed, Nanda, when your mind was liberated from the taints through non-clinging, at that moment I was released from that promise.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘යස්ස නිත්තිණ්ණො පඞ්කො,මද්දිතො කාමකණ්ටකො;

මොහක්ඛයං අනුප්පත්තො,සුඛදුක්ඛෙසු න වෙධතී ස භික්ඛූ’’ති. දුතියං;

“He for whom the mire has been crossed, the thorn of sensual desire crushed, who has attained the destruction of delusion—that bhikkhu does not tremble amid pleasure and pain.”

3. යසොජසුත්තං

3. The Yasoja Sutta

23. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන යසොජප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි සාවත්ථිං අනුප්පත්තානි හොන්ති භගවන්තං දස්සනාය. තෙධ ඛො ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා අහෙසුං.

23. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now at that time, five hundred bhikkhus headed by Yasoja had arrived at Sāvatthī to see the Blessed One. Those visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, were making a loud sound, a great sound.

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘කෙ පනෙතෙ, ආනන්ද, උච්චාසද්දා මහාසද්දා කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? ‘‘එතානි, භන්තෙ, යසොජප්පමුඛානි පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි සාවත්ථිං අනුප්පත්තානි භගවන්තං දස්සනාය. තෙතෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා’’ති. ‘‘තෙනහානන්ද, මම වචනෙන තෙ භික්ඛූ ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’’ති.

Then the Blessed One addressed Venerable Ānanda: “Ānanda, who are these people making a loud sound, a great sound? One would think it was fishermen plundering a catch of fish.” “Venerable sir, these are five hundred bhikkhus headed by Yasoja who have arrived at Sāvatthī to see the Blessed One. Those visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, are making a loud sound, a great sound.” “Then, Ānanda, address those bhikkhus in my name, saying: ‘The Teacher summons you, venerables.’”

‘‘එවං[Pg.105], භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙතී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවා එතදවොච –

“Yes, venerable sir,” Venerable Ānanda replied to the Blessed One. He went to those bhikkhus and said to them: “The Teacher summons you, venerables.” “Yes, friend,” those bhikkhus replied to Venerable Ānanda. Then they went to the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. When they were seated to one side, the Blessed One said to them:

‘‘කිං නු තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උච්චාසද්දා මහාසද්දා, කෙවට්ටා මඤ්ඤෙ මච්ඡවිලොපෙ’’ති? එවං වුත්තෙ, ආයස්මා යසොජො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉමානි, භන්තෙ, පඤ්චමත්තානි භික්ඛුසතානි සාවත්ථිං අනුප්පත්තානි භගවන්තං දස්සනාය. තෙමෙ ආගන්තුකා භික්ඛූ නෙවාසිකෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං පටිසම්මොදමානා සෙනාසනානි පඤ්ඤාපයමානා පත්තචීවරානි පටිසාමයමානා උච්චාසද්දා මහාසද්දා’’ති. ‘‘ගච්ඡථ, භික්ඛවෙ, පණාමෙමි වො ; න වො මම සන්තිකෙ වත්ථබ්බ’’න්ති.

“Why, bhikkhus, are you making a loud sound, a great sound? One would think it was fishermen plundering a catch of fish.” When this was said, Venerable Yasoja said to the Blessed One: “Venerable sir, these five hundred bhikkhus have arrived at Sāvatthī to see the Blessed One. These visiting bhikkhus, while exchanging greetings with the resident bhikkhus, preparing their lodgings, and putting away their bowls and robes, are making a loud sound, a great sound.” “Go, bhikkhus! I dismiss you. You are not to live in my presence.”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන වජ්ජී තෙන චාරිකං පක්කමිංසු. වජ්ජීසු අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානා යෙන වග්ගුමුදා නදී තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා වග්ගුමුදාය නදියා තීරෙ පණ්ණකුටියො කරිත්වා වස්සං උපගච්ඡිංසු.

“Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. They rose from their seats, paid homage to the Blessed One, and circumambulated him, keeping him to their right. Then, having set their lodgings in order and taken their bowls and robes, they set out on a wandering tour toward the Vajjian country. Wandering in stages through the Vajjian country, they came to the Vaggumudā River. Having approached the bank of the Vaggumudā River, they built leaf huts and entered upon the rains retreat.

අථ ඛො ආයස්මා යසොජො වස්සූපගතො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භගවතා මයං, ආවුසො, පණාමිතා අත්ථකාමෙන හිතෙසිනා, අනුකම්පකෙන අනුකම්පං උපාදාය. හන්ද මයං, ආවුසො, තථා විහාරං කප්පෙම යථා නො විහරතං භගවා අත්තමනො අස්සා’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො යසොජස්ස පච්චස්සොසුං. අථ ඛො තෙ භික්ඛූ වූපකට්ඨා අප්පමත්තා ආතාපිනො පහිතත්තා විහරන්තා තෙනෙවන්තරවස්සෙන සබ්බෙව තිස්සො විජ්ජා සච්ඡාකංසු.

Then, after the monks had entered upon the rains retreat, Venerable Yasojā addressed them: “Friends, we have been dismissed by the Blessed One, who desires our good and welfare, who is compassionate and acted out of compassion. Come, friends, let us dwell in such a way that the Blessed One will be pleased with our dwelling.” “Yes, friend,” those monks replied to Venerable Yasojā. Then those monks, dwelling secluded, heedful, ardent, and resolute, all realized the three true knowledges during that same rains retreat.

අථ ඛො භගවා සාවත්ථියං යථාභිරන්තං විහරිත්වා යෙන වෙසාලී තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන වෙසාලී තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං.

Then the Blessed One, having dwelt at Sāvatthī for as long as he wished, set out on a wandering tour toward Vesālī. Wandering in stages, he eventually arrived at Vesālī. There the Blessed One dwelt at Vesālī in the Great Wood, in the Hall with the Peaked Roof.

අථ [Pg.106] ඛො භගවා වග්ගුමුදාතීරියානං භික්ඛූනං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ආලොකජාතා විය මෙ, ආනන්ද, එසා දිසා, ඔභාසජාතා විය මෙ, ආනන්ද, එසා දිසා; යස්සං දිසායං වග්ගුමුදාතීරියා භික්ඛූ විහරන්ති. ගන්තුං අප්පටිකූලාසි මෙ මනසි කාතුං. පහිණෙය්‍යාසි ත්වං, ආනන්ද, වග්ගුමුදාතීරියානං භික්ඛූනං සන්තිකෙ දූතං – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙති, සත්ථා ආයස්මන්තානං දස්සනකාමො’’’ති.

Then the Blessed One, having encompassed with his own mind the minds of the monks on the bank of the Vaggumudā River, addressed Venerable Ānanda: “Ānanda, this direction has become bright for me, this direction has become radiant for me, the direction in which the monks on the bank of the Vaggumudā are dwelling. My mind is inclined to go there. Ānanda, send a messenger to the monks on the bank of the Vaggumudā, saying: ‘The Teacher summons you, venerables; the Teacher wishes to see you.’”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා යෙන අඤ්ඤතරො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘එහි ත්වං, ආවුසො, යෙන වග්ගුමුදාතීරියා භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කම; උපසඞ්කමිත්වා වග්ගුමුදාතීරියෙ භික්ඛූ එවං වදෙහි – ‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙති, සත්ථා ආයස්මන්තානං දස්සනකාමො’’’ති.

“Yes, venerable sir,” Venerable Ānanda replied to the Blessed One. He went to a certain monk and said to him: “Come, friend, go to the monks on the bank of the Vaggumudā River and say to them: ‘The Teacher summons you, venerables; the Teacher wishes to see you.’”

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො සො භික්ඛු ආයස්මතො ආනන්දස්ස පටිස්සුත්වා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං අන්තරහිතො වග්ගුමුදාය නදියා තීරෙ තෙසං භික්ඛූනං පුරතො පාතුරහොසි. අථ ඛො සො භික්ඛු වග්ගුමුදාතීරියෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘සත්ථා ආයස්මන්තෙ ආමන්තෙති, සත්ථා ආයස්මන්තානං දස්සනකාමො’’ති.

“Yes, friend,” that monk replied to Venerable Ānanda. Then, just as a strong man might extend his flexed arm or flex his extended arm, so he vanished from the Hall with the Peaked Roof in the Great Wood and reappeared on the bank of the Vaggumudā River in front of those monks. Then that monk said to the monks on the bank of the Vaggumudā River: “The Teacher summons you, venerables; the Teacher wishes to see you.”

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – වග්ගුමුදාය නදියා තීරෙ අන්තරහිතා මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං භගවතො සම්මුඛෙ පාතුරහෙසුං. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා ආනෙඤ්ජෙන සමාධිනා නිසින්නො හොති. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කතමෙන නු ඛො භගවා විහාරෙන එතරහි විහරතී’’ති? අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘ආනෙඤ්ජෙන ඛො භගවා විහාරෙන එතරහි විහරතී’’ති. සබ්බෙව ආනෙඤ්ජසමාධිනා නිසීදිංසු.

“Yes, friend,” those monks replied to that monk. Having set their lodgings in order and taken their bowls and robes, just as a strong man might stretch out his bent arm or bend his outstretched arm, so they vanished from the bank of the Vaggumudā River and reappeared in the Great Wood, in the Hall with the Peaked Roof, in the presence of the Blessed One. Now on that occasion the Blessed One was sitting in imperturbable concentration. Then the thought occurred to those monks: “In which abiding is the Blessed One now dwelling?” Then the thought occurred to those monks: “The Blessed One is now dwelling in the imperturbable abiding.” And they all sat down in imperturbable concentration.

අථ [Pg.107] ඛො ආයස්මා ආනන්දො අභික්කන්තාය රත්තියා, නික්ඛන්තෙ පඨමෙ යාමෙ, උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති; නික්ඛන්තො පඨමො යාමො; චිරනිසින්නා ආගන්තුකා භික්ඛූ; පටිසම්මොදතු, භන්තෙ, භගවා ආගන්තුකෙහි භික්ඛූහී’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හී අහොසි.

Then, when the night was far advanced, after the first watch had passed, the Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, raised his joined palms in salutation to the Blessed One, and said to him: “Venerable sir, the night is far advanced; the first watch has passed. The visiting monks have been sitting for a long time. Let the Blessed One exchange friendly greetings with the visiting monks.” When this was said, the Blessed One remained silent.

දුතියම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො අභික්කන්තාය රත්තියා, නික්ඛන්තෙ මජ්ඣිමෙ යාමෙ, උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති; නික්ඛන්තො මජ්ඣිමො යාමො; චිරනිසින්නා ආගන්තුකා භික්ඛූ; පටිසම්මොදතු, භන්තෙ, භගවා ආගන්තුකෙහි භික්ඛූහී’’ති. දුතියම්පි ඛො භගවා තුණ්හී අහොසි.

For a second time, when the night was far advanced, after the middle watch had passed, the Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, raised his joined palms in salutation to the Blessed One, and said to him: “Venerable sir, the night is far advanced; the middle watch has passed. The visiting monks have been sitting for a long time. Let the Blessed One exchange friendly greetings with the visiting monks.” For a second time, the Blessed One remained silent.

තතියම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො අභික්කන්තාය රත්තියා, නික්ඛන්තෙ පච්ඡිමෙ යාමෙ, උද්ධස්තෙ අරුණෙ, නන්දිමුඛියා රත්තියා උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති; නික්ඛන්තො පච්ඡිමො යාමො; උද්ධස්තො අරුණො; නන්දිමුඛී රත්ති; චිරනිසින්නා ආගන්තුකා භික්ඛූ; පටිසම්මොදතු, භන්තෙ, භගවා, ආගන්තුකෙහි භික්ඛූහී’’ති.

For a third time, when the night was far advanced, after the last watch had passed, when dawn had arisen and the face of the night was pleasing, the Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, raised his joined palms in salutation to the Blessed One, and said to him: “Venerable sir, the night is far advanced; the last watch has passed; dawn has arisen; the face of the night is pleasing. The visiting monks have been sitting for a long time. Let the Blessed One exchange friendly greetings with the visiting monks.”

අථ ඛො භගවා තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘සචෙ ඛො ත්වං, ආනන්ද, ජානෙය්‍යාසි එත්තකම්පි තෙ නප්පටිභාසෙය්‍ය. අහඤ්ච, ආනන්ද, ඉමානි ච පඤ්ච භික්ඛුසතානි සබ්බෙව ආනෙඤ්ජසමාධිනා නිසීදිම්හා’’ති.

Then the Blessed One, having emerged from that concentration, addressed the Venerable Ānanda: “Ānanda, if you knew, it would not even occur to you to say so much. I, Ānanda, and these five hundred monks have all been sitting in imperturbable concentration.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, understanding the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යස්ස ජිතො කාමකණ්ටකො,අක්කොසො ච වධො ච බන්ධනඤ්ච;

පබ්බතොව සො ඨිතො අනෙජො,සුඛදුක්ඛෙසු න වෙධතී ස භික්ඛූ’’ති. තතියං;

“He for whom the thorn of sensual desire, abuse, assault, and bondage are conquered; he stands firm like a mountain, imperturbable. That bhikkhu is not shaken by pleasure and pain.” Third.

4. සාරිපුත්තසුත්තං

4. The Sāriputta Sutta

24. එවං [Pg.108] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා.

24. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time, the Venerable Sāriputta was sitting not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him. The Blessed One saw the Venerable Sāriputta sitting not far away, having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යථාපි පබ්බතො සෙලො, අචලො සුප්පතිට්ඨිතො;

එවං මොහක්ඛයා භික්ඛු, පබ්බතොව න වෙධතී’’ති. චතුත්ථං;

“Just as a rocky mountain is unwavering and well-established, so a bhikkhu, with the destruction of delusion, like a mountain does not tremble.” Fourth.

5. මහාමොග්ගල්ලානසුත්තං

5. The Mahāmoggallāna Sutta

25. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය කායගතාය සතියා අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතාය. අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය කායගතාය සතියා අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතාය.

25. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time, the Venerable Mahāmoggallāna was sitting not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise, set his body erect, with mindfulness directed to the body well-established internally. The Blessed One saw the Venerable Mahāmoggallāna sitting not far away, having folded his legs crosswise, set his body erect, with mindfulness directed to the body well-established internally.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සති කායගතා උපට්ඨිතා,ඡසු ඵස්සායතනෙසු සංවුතො;

සතතං භික්ඛු සමාහිතො,ජඤ්ඤා නිබ්බානමත්තනො’’ති. පඤ්චමං;

“With mindfulness directed to the body established, and being well-restrained in the six sense bases, a bhikkhu who is ever concentrated would know his own Nibbāna.” Fifth.

6. පිලින්දවච්ඡසුත්තං

6. The Pilindavaccha Sutta

26. එවං [Pg.109] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා පිලින්දවච්ඡො භික්ඛූ වසලවාදෙන සමුදාචරති. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, පිලින්දවච්ඡො භික්ඛූ වසලවාදෙන සමුදාචරතී’’ති.

26. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. Now at that time, the Venerable Pilindavaccha was addressing the bhikkhus with the term 'outcaste.' Then many bhikkhus approached the Blessed One, and having approached, paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One: “Venerable sir, the Venerable Pilindavaccha is addressing the bhikkhus with the term 'outcaste.'”

අථ ඛො භගවා අඤ්ඤතරං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘එහි ත්වං, භික්ඛු, මම වචනෙන පිලින්දවච්ඡං භික්ඛුං ආමන්තෙහි – ‘සත්ථා තං, ආවුසො පිලින්දවච්ඡ, ආමන්තෙතී’’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො සො භික්ඛු භගවතො පටිස්සුත්වා යෙනායස්මා පිලින්දවච්ඡො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං පිලින්දවච්ඡං එතදවොච – ‘‘සත්ථා තං, ආවුසො පිලින්දවච්ඡ, ආමන්තෙතී’’ති.

Then the Blessed One addressed a certain bhikkhu: “Come, bhikkhu, in my name summon the bhikkhu Pilindavaccha, saying, ‘The Teacher calls you, friend Pilindavaccha.’” “Yes, venerable sir,” that bhikkhu assented to the Blessed One, approached the Venerable Pilindavaccha, and having approached, said this to the Venerable Pilindavaccha: “The Teacher calls you, friend Pilindavaccha.”

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො ආයස්මා පිලින්දවච්ඡො තස්ස භික්ඛුනො පටිස්සුත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං පිලින්දවච්ඡං භගවා එතදවොච – ‘‘සච්චං කිර ත්වං, වච්ඡ, භික්ඛූ වසලවාදෙන සමුදාචරසී’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති.

“Yes, friend,” the Venerable Pilindavaccha assented to that bhikkhu and approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One then said this to the Venerable Pilindavaccha who was seated to one side: “Is it true, Vaccha, that you address the bhikkhus with the term 'outcaste'?” “Yes, venerable sir.”

අථ ඛො භගවා ආයස්මතො පිලින්දවච්ඡස්ස පුබ්බෙනිවාසං මනසි කරිත්වා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘මා ඛො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, වච්ඡස්ස භික්ඛුනො උජ්ඣායිත්ථ. න, භික්ඛවෙ, වච්ඡො දොසන්තරො භික්ඛූ වසලවාදෙන සමුදාචරති. වච්ඡස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පඤ්ච ජාතිසතානි අබ්බොකිණ්ණානි බ්‍රාහ්මණකුලෙ පච්චාජාතානි. සො තස්ස වසලවාදො දීඝරත්තං සමුදාචිණ්ණො. තෙනායං වච්ඡො භික්ඛූ වසලවාදෙන සමුදාචරතී’’ති.

Then the Blessed One, having brought to mind the former existences of the Venerable Pilindavaccha, addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, do not find fault with the bhikkhu Vaccha. Bhikkhus, Vaccha does not address the bhikkhus with the term 'outcaste' out of anger. For the bhikkhu Vaccha, for five hundred births in unbroken succession, he was reborn in a brahmin family. That term 'outcaste' has been long practiced by him. For that reason, this Vaccha addresses the bhikkhus with the term 'outcaste.'”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යම්හී [Pg.110] න මායා වසතී න මානො,යො වීතලොභො අමමො නිරාසො;

පනුණ්ණකොධො අභිනිබ්බුතත්තො,සො බ්‍රාහ්මණො සො සමණො ස භික්ඛූ’’ති. ඡට්ඨං;

“In whom deceit and conceit do not dwell, who is free from greed, without possessiveness, without longing, with anger dispelled, and with a perfectly cooled mind—he is a brahmin, he is an ascetic, he is a bhikkhu.” Sixth.

7. සක්කුදානසුත්තං

7. The Sakkudāna Sutta

27. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මහාකස්සපො පිප්පලිගුහායං විහරති, සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නො හොති අඤ්ඤතරං සමාධිං සමාපජ්ජිත්වා. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨාසි. අථ ඛො ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨිතස්ස එතදහොසි – ‘‘යංනූනාහං රාජගහං පිණ්ඩාය පවිසෙය්‍ය’’න්ති.

27. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was dwelling in Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. Now at that time, the Venerable Mahākassapa was dwelling in the Pipphali Cave; having attained a certain concentration, he was seated in a single cross-legged posture for seven days. Then, after the passing of those seven days, the Venerable Mahākassapa arose from that concentration. Then, to the Venerable Mahākassapa who had arisen from that concentration, this thought occurred: “I should now enter Rājagaha for alms.”

තෙන ඛො පන සමයෙන පඤ්චමත්තානි දෙවතාසතානි උස්සුක්කං ආපන්නානි හොන්ති ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස පිණ්ඩපාතපටිලාභාය. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො තානි පඤ්චමත්තානි දෙවතාසතානි පටික්ඛිපිත්වා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි.

Now at that time, five hundred deities had become eager for the Venerable Mahākassapa to receive alms-food. Then, the Venerable Mahākassapa, having dismissed those five hundred deities, dressed himself in the morning, and taking his bowl and robe, entered Rājagaha for alms.

තෙන ඛො පන සමයෙන සක්කො දෙවානමින්දො ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස පිණ්ඩපාතං දාතුකාමො හොති. පෙසකාරවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා තන්තං විනාති. සුජා අසුරකඤ්ඤා තසරං පූරෙති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො රාජගහෙ සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො යෙන සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ඝරා නික්ඛමිත්වා පච්චුගන්ත්වා හත්ථතො පත්තං ගහෙත්වා ඝරං පවිසිත්වා ඝටියා ඔදනං උද්ධරිත්වා පත්තං පූරෙත්වා ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස අදාසි. සො අහොසි පිණ්ඩපාතො අනෙකසූපො අනෙකබ්‍යඤ්ජනො අනෙකරසබ්‍යඤ්ජනො. අථ ඛො ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස එතදහොසි – ‘‘කො නු ඛො අයං සත්තො යස්සායං එවරූපො ඉද්ධානුභාවො’’ති[Pg.111]? අථ ඛො ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස එතදහොසි – ‘‘සක්කො ඛො අයං දෙවානමින්දො’’ති. ඉති විදිත්වා සක්කං දෙවානමින්දං එතදවොච – ‘‘කතං ඛො තෙ ඉදං, කොසිය; මා පුනපි එවරූපමකාසී’’ති. ‘‘අම්හාකම්පි, භන්තෙ කස්සප, පුඤ්ඤෙන අත්ථො; අම්හාකම්පි පුඤ්ඤෙන කරණීය’’න්ති.

Now at that time, Sakka, lord of the devas, wished to give alms-food to the Venerable Mahākassapa. Having created the appearance of a weaver, he was weaving thread. The Asura maiden Sujā was filling the shuttle. Then, as the Venerable Mahākassapa was wandering for alms from house to house in Rājagaha, he approached the dwelling of Sakka, lord of the devas. Sakka, lord of the devas, saw the Venerable Mahākassapa coming from afar. Having seen him, he came out of the house, went to meet him, took the bowl from his hand, entered the house, scooped rice from a pot, filled the bowl, and gave it to the Venerable Mahākassapa. That alms-food had many soups, many curries, and many savory dishes of various flavors. Then it occurred to the Venerable Mahākassapa: “Who indeed is this being who possesses such psychic power?” Then it occurred to the Venerable Mahākassapa: “This is indeed Sakka, lord of the devas.” Knowing this, he said this to Sakka, lord of the devas: “This has been done by you, Kosiya. Do not do such a thing again.” “For us too, Venerable Kassapa, there is a need for merit; for us too, there is merit to be made.”

අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො ආයස්මන්තං මහාකස්සපං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙසි – ‘‘අහො දානං පරමදානං කස්සපෙ සුප්පතිට්ඨිතං! අහො දානං පරමදානං කස්සපෙ සුප්පතිට්ඨිතං!! අහො දානං පරමදානං කස්සපෙ සුප්පතිට්ඨිත’’න්ති!!! අස්සොසි ඛො භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ තික්ඛත්තුං උදානං උදානෙන්තස්ස – ‘‘අහො දානං පරමදානං කස්සපෙ සුප්පතිට්ඨිතං! අහො දානං පරමදානං කස්සපෙ සුප්පතිට්ඨිතං!! අහො දානං පරමදානං කස්සපෙ සුප්පතිට්ඨිත’’න්ති!!!

Then Sakka, lord of the devas, having paid homage to the Venerable Mahākassapa and circumambulated him respectfully, rose up into the air and, in the sky, in open space, three times uttered this inspired utterance: “Oh, what a gift, a supreme gift, so well-established in Kassapa! Oh, what a gift, a supreme gift, so well-established in Kassapa! Oh, what a gift, a supreme gift, so well-established in Kassapa!” The Blessed One, with the divine ear element, which is purified and surpasses the human, heard Sakka, lord of the devas, as he rose up into the air and, in the sky, in open space, uttered this inspired utterance three times: “Oh, what a gift, a supreme gift, so well-established in Kassapa! Oh, what a gift, a supreme gift, so well-established in Kassapa! Oh, what a gift, a supreme gift, so well-established in Kassapa!”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion, uttered this inspired utterance:

‘‘පිණ්ඩපාතිකස්ස භික්ඛුනො,අත්තභරස්ස අනඤ්ඤපොසිනො;

දෙවා පිහයන්ති තාදිනො,උපසන්තස්ස සදා සතීමතො’’ති. සත්තමං;

“The monk who lives on alms-food, self-supporting, not supporting others—the devas cherish such a steadfast one, peaceful and always mindful.” Seventh.

8. පිණ්ඩපාතිකසුත්තං

8. The Sutta on the Alms-gatherer

28. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං කරෙරිමණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි –

28. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now on that occasion, for a number of bhikkhus who, after the meal, had returned from their alms round, as they were sitting down and assembled in the Karerī-creeper Pavilion, this conversation arose in their midst:

‘‘පිණ්ඩපාතිකො, ආවුසො, භික්ඛු පිණ්ඩාය චරන්තො ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ චක්ඛුනා රූපෙ පස්සිතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ සොතෙන සද්දෙ සොතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ ඝානෙන [Pg.112] ගන්ධෙ ඝායිතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ ජිව්හාය රසෙ සායිතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ කායෙන ඵොට්ඨබ්බෙ ඵුසිතුං. පිණ්ඩපාතිකො, ආවුසො, භික්ඛු සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො පිණ්ඩාය චරති. හන්දාවුසො, මයම්පි පිණ්ඩපාතිකා හොම. මයම්පි ලච්ඡාම කාලෙන කාලං මනාපිකෙ චක්ඛුනා රූපෙ පස්සිතුං, මයම්පි ලච්ඡාම කාලෙන කාලං මනාපිකෙ සොතෙන සද්දෙ සොතුං, මයම්පි ලච්ඡාම කාලෙන කාලං මනාපිකෙ ඝානෙන ගන්ධෙ ඝායිතුං, මයම්පි ලච්ඡාම කාලෙන කාලං මනාපිකෙ ජිව්හාය රසෙ සායිතුං, මයම්පි ලච්ඡාම කාලෙන කාලං මනාපිකෙ කායෙන ඵොට්ඨබ්බෙ ඵුසිතුං; මයම්පි සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා අපචිතා පිණ්ඩාය චරිස්සාමා’’ති. අයඤ්චරහි තෙසං භික්ඛූනං අන්තරාකථා හොති විප්පකතා.

“Friends, a bhikkhu who undertakes the alms-gathering practice, while wandering for alms, from time to time gets to see agreeable forms with the eye, from time to time gets to hear agreeable sounds with the ear, from time to time gets to smell agreeable odors with the nose, from time to time gets to taste agreeable flavors with the tongue, and from time to time gets to touch agreeable tangibles with the body. A bhikkhu who undertakes the alms-gathering practice, friends, is well-treated, respected, esteemed, worshipped, and venerated while wandering for alms. Come now, friends, let us too become undertakers of the alms-gathering practice! We too will get to see agreeable forms with the eye from time to time; we too will get to hear agreeable sounds with the ear from time to time; we too will get to smell agreeable odors with the nose from time to time; we too will get to taste agreeable flavors with the tongue from time to time; we too will get to touch agreeable tangibles with the body from time to time. We too, being well-treated, respected, esteemed, worshipped, and venerated, will wander for alms.” And this conversation in their midst was unfinished.

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන කරෙරිමණ්ඩලමාළො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති?

Then, in the evening, the Blessed One, having arisen from seclusion, went to the Karerī-creeper Pavilion. Having approached, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the bhikkhus: “For what discussion, bhikkhus, are you now sitting together? And what was your unfinished conversation in your midst?”

‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං කරෙරිමණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි –

“Here, venerable sir, for us who, after the meal, had returned from our alms round, as we were sitting down and assembled in this Karerī-creeper Pavilion, this conversation arose in our midst:

‘පිණ්ඩපාතිකො, ආවුසො, භික්ඛු පිණ්ඩාය චරන්තො ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ චක්ඛුනා රූපෙ පස්සිතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ සොතෙන සද්දෙ සොතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ ඝානෙන ගන්ධෙ ඝායිතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ ජිව්හාය රසෙ සායිතුං, ලභති කාලෙන කාලං මනාපිකෙ කායෙන ඵොට්ඨබ්බෙ ඵුසිතුං. පිණ්ඩපාතිකො, ආවුසො, භික්ඛු සක්කතො ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො පිණ්ඩාය චරති. හන්දාවුසො, මයම්පි පිණ්ඩපාතිකා හොම. මයම්පි ලච්ඡාම කාලෙන කාලං මනාපිකෙ චක්ඛුනා රූපෙ පස්සිතුං…පෙ… කායෙන ඵොට්ඨබ්බෙ ඵුසිතුං. මයම්පි සක්කතා ගරුකතා මානිතා පූජිතා අපචිතා පිණ්ඩාය චරිස්සාමා’ති. අයං ඛො නො, භන්තෙ, අන්තරාකථා විප්පකතා, අථ භගවා අනුප්පත්තො’’ති.

“‘Friends, a bhikkhu who undertakes the alms-gathering practice, while wandering for alms, from time to time gets to see agreeable forms with the eye... gets to touch agreeable tangibles with the body. A bhikkhu who undertakes the alms-gathering practice, friends, is well-treated, respected, esteemed, worshipped, and venerated while wandering for alms. Come now, friends, let us too become undertakers of the alms-gathering practice! We too will get to see agreeable forms with the eye from time to time … and to touch agreeable tangibles with the body. We too, being well-treated, respected, esteemed, worshipped, and venerated, will wander for alms.’ This, venerable sir, was our unfinished conversation in our midst, and then the Blessed One arrived.”

‘‘න [Pg.113] ඛ්වෙතං, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං යං තුම්හෙ එවරූපිං කථං කථෙය්‍යාථ. සන්නිපතිතානං වො, භික්ඛවෙ, ද්වයං කරණීයං – ධම්මී වා කථා අරියො වා තුණ්හීභාවො’’ති.

“It is not fitting, bhikkhus, for you clansmen who have gone forth from the household life into homelessness out of faith that you should speak such talk. When you are assembled, bhikkhus, two things are to be done: either talk on the Dhamma or noble silence.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘පිණ්ඩපාතිකස්ස භික්ඛුනො,අත්තභරස්ස අනඤ්ඤපොසිනො;

දෙවා පිහයන්ති තාදිනො,නො චෙ සද්දසිලොකනිස්සිතො’’ති. අට්ඨමං;

“Of the bhikkhu who lives on almsfood, who supports himself and not another, the devas are fond of such a steadfast one, if he is not dependent on fame and renown.” Eighth.

9. සිප්පසුත්තං

9. The Discourse on Skills

29. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලානං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං සන්නිපතිතානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘‘කො නු ඛො, ආවුසො, සිප්පං ජානාති? කො කිං සිප්පං සික්ඛි? කතරං සිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති?

29. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now on that occasion, a number of bhikkhus, having returned from their alms-round after the meal, were sitting together assembled in the assembly hall when this discussion arose among them: “Friends, who indeed knows a skill? Who has learned what skill? Which skill is the chief among skills?”

තත්ථෙකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘හත්ථිසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘අස්සසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘රථසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ධනුසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ථරුසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘මුද්දාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ගණනාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘සඞ්ඛානසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ලෙඛාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘කාවෙය්‍යසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ලොකායතසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘‘ඛත්තවිජ්ජාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’’න්ති. අයඤ්චරහි තෙසං භික්ඛූනං අන්තරාකථා හොති විප්පකතා.

There some said thus: ‘The elephant-skill is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The horse-skill is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The chariot-skill is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The skill of archery is the chief among skills.’ Some said thus: ‘Swordsmanship is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of finger-reckoning is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of calculation is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of enumeration is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of writing is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of poetry is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of worldly philosophy is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The science of fields is the chief among skills.’ And this discussion among those bhikkhus was unfinished.

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන මණ්ඩලමාළො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ [Pg.114] ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති?

Then, in the evening, the Blessed One, having arisen from seclusion, went to the assembly hall, and sat down on the seat that had been prepared. Having sat down, the Blessed One addressed the bhikkhus: “For what discussion are you sitting together here now, bhikkhus? And what was your unfinished discussion?”

‘‘ඉධ, භන්තෙ, අම්හාකං පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තානං මණ්ඩලමාළෙ සන්නිසින්නානං අයමන්තරාකථා උදපාදි – ‘කො නු ඛො, ආවුසො, සිප්පං ජානාති? කො කිං සිප්පං සික්ඛි? කතරං සිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති?

“Here, venerable sir, for us, after the meal, having returned from our alms-round, as we were sitting together in the assembly hall, this discussion arose among us: ‘Friends, who indeed knows a skill? Who has learned what skill? Which skill is the chief among skills?’”

‘‘තත්ථෙකච්චෙ එවමාහංසු – ‘හත්ථිසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති. එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘අස්සසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘රථසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ධනුසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ථරුසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති, එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘මුද්දාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ගණනාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘සඞ්ඛානසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ලෙඛාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘කාවෙය්‍යසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ලොකායතසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති; එකච්චෙ එවමාහංසු – ‘ඛත්තවිජ්ජාසිප්පං සිප්පානං අග්ග’න්ති. අයං ඛො නො, භන්තෙ, අන්තරාකථා හොති විප්පකතා, අථ භගවා අනුප්පත්තො’’ති.

“There some said thus: ‘The elephant-skill is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The horse-skill is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The chariot-skill is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The skill of archery is the chief among skills.’ Some said thus: ‘Swordsmanship is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of finger-reckoning is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of calculation is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of enumeration is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of writing is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of poetry is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The art of worldly philosophy is the chief among skills.’ Some said thus: ‘The science of fields is the chief among skills.’ This, venerable sir, was our unfinished discussion, and then the Blessed One arrived.”

‘‘න ඛ්වෙතං, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං යං තුම්හෙ එවරූපිං කථං කථෙය්‍යාථ. සන්නිපතිතානං වො, භික්ඛවෙ, ද්වයං කරණීයං – ධම්මී වා කථා අරියො වා තුණ්හීභාවො’’ති.

“It is not fitting, bhikkhus, for you clansmen who have gone forth from the household life into homelessness out of faith that you should engage in such a discussion. When you are assembled, bhikkhus, two things should be done: either talk on the Dhamma or noble silence.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අසිප්පජීවී ලහු අත්ථකාමො,යතින්ද්‍රියො සබ්බධි විප්පමුත්තො;

අනොකසාරී අමමො නිරාසො,හිත්වා මානං එකචරො ස භික්ඛූ’’ති. නවමං;

“Not living by a skill, unburdened, aspiring for the goal, with faculties restrained, in every way released; homeless, without possessiveness, free from craving, having abandoned conceit, faring alone—he is a bhikkhu.” Ninth.

10. ලොකසුත්තං

10. The Discourse on the World

30. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා උරුවෙලායං විහරති නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙ බොධිරුක්ඛමූලෙ පඨමාභිසම්බුද්ධො. තෙන ඛො පන සමයෙන [Pg.115] භගවා සත්තාහං එකපල්ලඞ්කෙන නිසින්නො හොති විමුත්තිසුඛපටිසංවෙදී.

30. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Uruvelā, on the bank of the river Nerañjarā, at the foot of the Bodhi tree, having just attained full enlightenment. At that time, the Blessed One was seated in one cross-legged posture for seven days, experiencing the bliss of liberation.

අථ ඛො භගවා තස්ස සත්තාහස්ස අච්චයෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨහිත්වා බුද්ධචක්ඛුනා ලොකං වොලොකෙසි. අද්දසා ඛො භගවා බුද්ධචක්ඛුනා වොලොකෙන්තො සත්තෙ අනෙකෙහි සන්තාපෙහි සන්තප්පමානෙ, අනෙකෙහි ච පරිළාහෙහි පරිඩය්හමානෙ – රාගජෙහිපි, දොසජෙහිපි, මොහජෙහිපි.

Then, after the passing of those seven days, the Blessed One arose from that concentration and surveyed the world with his Buddha-eye. As the Blessed One surveyed the world with his Buddha-eye, he saw beings being tormented by many afflictions and being burned all around by many fevers—those born of lust, those born of hatred, and those born of delusion.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, the Blessed One at that time uttered this inspired utterance:

‘‘අයං ලොකො සන්තාපජාතො,ඵස්සපරෙතො රොගං වදති අත්තතො;

යෙන යෙන හි මඤ්ඤති,තතො තං හොති අඤ්ඤථා.

“This world is born of affliction; overcome by contact, it speaks of disease as ‘self.’ In whatever way it conceives, that becomes otherwise.

‘‘අඤ්ඤථාභාවී භවසත්තො ලොකො,භවපරෙතො භවමෙවාභිනන්දති;

යදභිනන්දති තං භයං,යස්ස භායති තං දුක්ඛං;

භවවිප්පහානාය ඛො පනිදං බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති’’.

“The world, attached to becoming, is of a nature to become otherwise. Overcome by becoming, it delights only in becoming. What it delights in is a danger; what it fears is suffering. This holy life is lived for the abandoning of becoming.”

‘‘‘යෙ හි කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා භවෙන භවස්ස විප්පමොක්ඛමාහංසු, සබ්බෙ තෙ අවිප්පමුත්තා භවස්මා’ති වදාමි. ‘යෙ වා පන කෙචි සමණා වා බ්‍රාහ්මණා වා විභවෙන භවස්ස නිස්සරණමාහංසු, සබ්බෙ තෙ අනිස්සටා භවස්මා’ති වදාමි.

“Whatever ascetics or brahmins have declared liberation from becoming by means of becoming, I say that all of them are not liberated from becoming. And whatever ascetics or brahmins have declared an escape from becoming by means of non-becoming, I say that all of them have not escaped from becoming.”

‘‘උපධිඤ්හි පටිච්ච දුක්ඛමිදං සම්භොති, සබ්බුපාදානක්ඛයා නත්ථි දුක්ඛස්ස සම්භවො. ලොකමිමං පස්ස; පුථූ අවිජ්ජාය පරෙතා භූතා භූතරතා අපරිමුත්තා; යෙ හි කෙචි භවා සබ්බධි සබ්බත්ථතාය සබ්බෙ තෙ භවා අනිච්චා දුක්ඛා විපරිණාමධම්මා’’ති.

“For this suffering arises dependent on acquisitions; with the destruction of all clinging, there is no arising of suffering. Behold this world: many beings, overcome by ignorance, delighting in what has come to be, are unliberated. Whatever states of becoming there are, in all places and in every way, all those states of becoming are impermanent, suffering, and of a nature to change.”

‘‘එවමෙතං [Pg.116] යථාභූතං, සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතො;

භවතණ්හා පහීයති, විභවං නාභිනන්දති.

“For one who sees this as it really is with right wisdom, craving for becoming is abandoned; one does not delight in non-becoming.”

‘‘සබ්බසො තණ්හානං ඛයා,අසෙසවිරාගනිරොධො නිබ්බානං;

තස්ස නිබ්බුතස්ස භික්ඛුනො,අනුපාදා පුනබ්භවො න හොති;

අභිභූතො මාරො විජිතසඞ්ගාමො,උපච්චගා සබ්බභවානි තාදී’’ති. දසමං;

“From the complete destruction of all cravings, the remainderless fading away and cessation is Nibbāna. For that cooled monk, through non-clinging, there is no future becoming. Māra is overcome, the battle is won; such a one has transcended all states of becoming.” The tenth.

නන්දවග්ගො තතියො නිට්ඨිතො.

The Nanda Chapter, the third, is concluded.

තස්සුද්දානං –

The summary verse for this is:

කම්මං නන්දො යසොජො ච, සාරිපුත්තො ච කොලිතො;

පිලින්දො කස්සපො පිණ්ඩො, සිප්පං ලොකෙන තෙ දසාති.

Kamma, Nanda, and Yasoja, Sāriputta and Kolita; Pilindakassapa, Piṇḍa, Sippa, and with Loka—these are the ten.

4. මෙඝියවග්ගො

4. The Meghiya Chapter

1. මෙඝියසුත්තං

1. The Meghiya Discourse

31. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා චාලිකායං විහරති චාලිකෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මෙඝියො භගවතො උපට්ඨාකො හොති. අථ ඛො ආයස්මා මෙඝියො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො ආයස්මා මෙඝියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, ජන්තුගාමං පිණ්ඩාය පවිසිතු’’න්ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, මෙඝිය, කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

31. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Cālikā, on Cālika Mountain. At that time, the Venerable Meghiya was the Blessed One's attendant. Then the Venerable Meghiya approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, the Venerable Meghiya said this to the Blessed One: 'Venerable sir, I wish to enter Jantugāma for alms.' 'Now, Meghiya, you may go at the time you think fit.'

අථ ඛො ආයස්මා මෙඝියො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ජන්තුගාමං පිණ්ඩාය පාවිසි. ජන්තුගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන කිමිකාළාය නදියා තීරං තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා [Pg.117] ඛො ආයස්මා මෙඝියො කිමිකාළාය නදියා තීරෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො අම්බවනං පාසාදිකං මනුඤ්ඤං රමණීයං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘පාසාදිකං වතිදං අම්බවනං මනුඤ්ඤං රමණීයං. අලං වතිදං කුලපුත්තස්ස පධානත්ථිකස්ස පධානාය. සචෙ මං භගවා අනුජානෙය්‍ය, ආගච්ඡෙය්‍යාහං ඉමං අම්බවනං පධානායා’’ති.

Then, in the forenoon, the Venerable Meghiya dressed, and taking his bowl and robe, entered Jantugāma for alms. Having gone for alms in Jantugāma, after the meal, having returned from his alms-round, he approached the bank of the river Kimikāḷā. While walking back and forth for exercise along the bank of the river Kimikāḷā, he saw a mango grove that was inspiring, pleasing, and delightful. Having seen it, this thought occurred to him: 'Indeed, this mango grove is inspiring, pleasing, and delightful. It is truly suitable for the striving of a clansman who is intent on striving. If the Blessed One were to permit me, I would come to this mango grove for striving.'

අථ ඛො ආයස්මා මෙඝියො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මෙඝියො භගවන්තං එතදවොච –

Then the Venerable Meghiya approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Meghiya said this to the Blessed One:

‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය ජන්තුගාමං පිණ්ඩාය පාවිසිං. ජන්තුගාමෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන කිමිකාළාය නදියා තීරං තෙනුපසඞ්කමිං. අද්දසං ඛො අහං, භන්තෙ, කිමිකාළාය නදියා තීරෙ ජඞ්ඝාවිහාරං අනුචඞ්කමමානො අනුවිචරමානො අම්බවනං පාසාදිකං මනුඤ්ඤං රමණීයං. දිස්වාන මෙ එතදහොසි – ‘පාසාදිකං වතිදං අම්බවනං මනුඤ්ඤං රමණීයං. අලං වතිදං කුලපුත්තස්ස පධානත්ථිකස්ස පධානාය. සචෙ මං භගවා අනුජානෙය්‍ය, ආගච්ඡෙය්‍යාහං ඉමං අම්බවනං පධානායා’ති. සචෙ මං, භන්තෙ, භගවා අනුජානාති, ගච්ඡෙය්‍යාහං තං අම්බවනං පධානායා’’ති.

“Venerable sir, this forenoon I dressed, and taking my bowl and robe, entered Jantugāma for alms. Having gone for alms in Jantugāma, after the meal, having returned from my alms-round, I approached the bank of the river Kimikāḷā. While walking back and forth for exercise along the bank of the river Kimikāḷā, I saw a mango grove that was inspiring, pleasing, and delightful. Having seen it, this thought occurred to me: 'Indeed, this mango grove is inspiring, pleasing, and delightful. It is truly suitable for the striving of a clansman who is intent on striving. If the Blessed One were to permit me, I would come to this mango grove for striving.' Venerable sir, if the Blessed One permits me, I would go to that mango grove for striving.”

එවං වුත්තෙ, භගවා ආයස්මන්තං මෙඝියං එතදවොච – ‘‘ආගමෙහි තාව, මෙඝිය, එකකම්හි තාව, යාව අඤ්ඤොපි කොචි භික්ඛු ආගච්ඡතී’’ති.

When this was said, the Blessed One said this to the Venerable Meghiya: 'Wait for now, Meghiya, as I am alone, until some other monk comes.'

දුතියම්පි ඛො ආයස්මා මෙඝියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භගවතො, භන්තෙ, නත්ථි කිඤ්චි උත්තරි කරණීයං, නත්ථි කතස්ස වා පතිචයො. මය්හං ඛො පන, භන්තෙ, අත්ථි උත්තරි කරණීයං, අත්ථි කතස්ස පතිචයො. සචෙ මං භගවා අනුජානාති, ගච්ඡෙය්‍යාහං තං අම්බවනං පධානායා’’ති. දුතියම්පි ඛො [Pg.118] භගවා ආයස්මන්තං මෙඝියං එතදවොච – ‘‘ආගමෙහි තාව, මෙඝිය, එකකම්හි තාව, යාව අඤ්ඤොපි කොචි භික්ඛු ආගච්ඡතී’’ති.

For a second time, the Venerable Meghiya said this to the Blessed One: 'Venerable sir, for the Blessed One there is nothing further to be done, nor is there any adding to what has been done. But for me, venerable sir, there is something further to be done, and there is adding to what has been done. If the Blessed One permits me, I would go to that mango grove for striving.' For a second time, the Blessed One said this to the Venerable Meghiya: 'Wait for now, Meghiya, as I am alone, until some other monk comes.'

තතියම්පි ඛො ආයස්මා මෙඝියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘භගවතො, භන්තෙ, නත්ථි කිඤ්චි උත්තරි කරණීයං, නත්ථි කතස්ස වා පතිචයො. මය්හං ඛො පන, භන්තෙ, අත්ථි උත්තරි කරණීයං, අත්ථි කතස්ස පතිචයො. සචෙ මං භගවා අනුජානාති, ගච්ඡෙය්‍යාහං තං අම්බවනං පධානායා’’ති. ‘‘පධානන්ති ඛො, මෙඝිය, වදමානං කින්ති වදෙය්‍යාම? යස්සදානි ත්වං, මෙඝිය, කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

For a third time, the Venerable Meghiya said this to the Blessed One: 'Venerable sir, for the Blessed One there is nothing further to be done, nor is there any adding to what has been done. But for me, venerable sir, there is something further to be done, and there is adding to what has been done. If the Blessed One permits me, I would go to that mango grove for striving.' 'Meghiya, to one who speaks of striving, what should we say? Now, Meghiya, you may go at the time you think fit.'

අථ ඛො ආයස්මා මෙඝියො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන තං අම්බවනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං අම්බවනං අජ්ඣොගාහෙත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ දිවාවිහාරං නිසීදි. අථ ඛො ආයස්මතො මෙඝියස්ස තස්මිං අම්බවනෙ විහරන්තස්ස යෙභුය්‍යෙන තයො පාපකා අකුසලා විතක්කා සමුදාචරන්ති, සෙය්‍යථිදං – කාමවිතක්කො, බ්‍යාපාදවිතක්කො, විහිංසාවිතක්කො.

Then the Venerable Meghiya rose from his seat, paid homage to the Blessed One, and having circumambulated him to the right, went to that mango grove. Having gone, he entered that mango grove and sat down at the foot of a certain tree for the day's abiding. Then, while the Venerable Meghiya was dwelling in that mango grove, for the most part three kinds of evil, unwholesome thoughts arose in him, namely: the thought of sensual desire, the thought of ill will, and the thought of cruelty.

අථ ඛො ආයස්මතො මෙඝියස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත භො, අබ්භුතං වත භො! සද්ධාය ච වතම්හා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. අථ ච පනිමෙහි තීහි පාපකෙහි අකුසලෙහි විතක්කෙහි අන්වාසත්තා, සෙය්‍යථිදං – කාමවිතක්කෙන, බ්‍යාපාදවිතක්කෙන, විහිංසාවිතක්කෙන’’.

Then this thought occurred to the Venerable Meghiya: 'It is wonderful indeed, sirs! It is astonishing indeed, sirs! We have gone forth from the household life into homelessness out of faith. And yet we are assailed by these three evil, unwholesome thoughts, namely: the thought of sensual desire, the thought of ill will, and the thought of cruelty.'

අථ ඛො ආයස්මා මෙඝියො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා මෙඝියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, තස්මිං අම්බවනෙ විහරන්තස්ස යෙභුය්‍යෙන තයො පාපකා අකුසලා විතක්කා සමුදාචරන්ති, සෙය්‍යථිදං – කාමවිතක්කො, බ්‍යාපාදවිතක්කො, විහිංසාවිතක්කො. තස්ස මය්හං, භන්තෙ, එතදහොසි – ‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො! සද්ධාය ච වතම්හා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතා. අථ ච පනිමෙහි තීහි පාපකෙහි අකුසලෙහි [Pg.119] විතක්කෙහි අන්වාසත්තා, සෙය්‍යථිදං – කාමවිතක්කෙන, බ්‍යාපාදවිතක්කෙන, විහිංසාවිතක්කෙන’’’.

Then, in the evening, the Venerable Meghiya arose from his solitude and approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down at a suitable place. Seated at a suitable place, the Venerable Meghiya said this to the Blessed One: 'Venerable sir, while I was dwelling in that mango grove, for the most part three kinds of evil, unwholesome thoughts arose in me, namely: the thought of sensual desire, the thought of ill will, and the thought of cruelty. Then, venerable sir, this thought occurred to me: "It is wonderful indeed, sirs! It is astonishing indeed, sirs! We have gone forth from the household life into homelessness out of faith. And yet we are assailed by these three evil, unwholesome thoughts, namely: the thought of sensual desire, the thought of ill will, and the thought of cruelty."'"

‘‘අපරිපක්කාය, මෙඝිය, චෙතොවිමුත්තියා පඤ්ච ධම්මා පරිපාකාය සංවත්තන්ති. කතමෙ පඤ්ච?

Meghiya, for the liberation of mind that is immature, five things conduce to its ripening. What are the five?

‘‘ඉධ, මෙඝිය, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො. අපරිපක්කාය, මෙඝිය, චෙතොවිමුත්තියා අයං පඨමො ධම්මො පරිපාකාය සංවත්තති.

Here, Meghiya, a bhikkhu has good friends, good companions, and good intimates. Meghiya, for the liberation of mind that is immature, this is the first thing that conduces to its ripening.

‘‘පුන චපරං, මෙඝිය, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො, අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. අපරිපක්කාය, මෙඝිය, චෙතොවිමුත්තියා අයං දුතියො ධම්මො පරිපාකාය සංවත්තති.

Furthermore, Meghiya, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the restraint of the Pātimokkha, is accomplished in conduct and resort, and sees danger in the slightest faults. Having undertaken the training rules, he trains in them. Meghiya, for the liberation of mind that is immature, this is the second thing that conduces to its ripening.

‘‘පුන චපරං, මෙඝිය, භික්ඛු යායං කථා අභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්පායා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා, සන්තුට්ඨිකථා, පවිවෙකකථා, අසංසග්ගකථා, වීරියාරම්භකථා, සීලකථා, සමාධිකථා, පඤ්ඤාකථා, විමුත්තිකථා, විමුත්තිඤාණදස්සනකථා; එවරූපාය කථාය නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. අපරිපාකාය, මෙඝිය, චෙතොවිමුත්තියා අයං තතියො ධම්මො පරිපාකාය සංවත්තති.

Furthermore, Meghiya, a bhikkhu is one who obtains at will, without difficulty, and without trouble, such talk as is conducive to effacement, suitable for the opening of the mind, and which leads exclusively to disenchantment, dispassion, cessation, peace, direct knowledge, full enlightenment, and Nibbāna—that is to say: talk on fewness of wishes, talk on contentment, talk on seclusion, talk on non-association, talk on arousing energy, talk on virtue, talk on concentration, talk on wisdom, talk on deliverance, and talk on the knowledge and vision of deliverance. Meghiya, for the liberation of mind that is immature, this is the third thing that conduces to its ripening.

‘‘පුන චපරං, මෙඝිය, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො විහරති, අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. අපරිපක්කාය, මෙඝිය, චෙතොවිමුත්තියා අයං චතුත්ථො ධම්මො පරිපාකාය සංවත්තති.

Furthermore, Meghiya, a bhikkhu dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the undertaking of wholesome states; he is steadfast, firm in exertion, and does not lay down the burden in regard to wholesome states. Meghiya, for the liberation of mind that is immature, this is the fourth thing that conduces to its ripening.

‘‘පුන චපරං, මෙඝිය, භික්ඛු පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. අපරිපක්කාය, මෙඝිය, චෙතොවිමුත්තියා අයං පඤ්චමො ධම්මො පරිපාකාය සංවත්තති. අපරිපක්කාය, මෙඝිය, චෙතොවිමුත්තියා ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා පරිපාකාය සංවත්තන්ති.

Furthermore, Meghiya, a bhikkhu is wise; he is endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering. Meghiya, for the liberation of mind that is immature, this is the fifth thing that conduces to its ripening. Meghiya, for the liberation of mind that is immature, these five things conduce to its ripening.

‘‘කල්‍යාණමිත්තස්සෙතං[Pg.120], මෙඝිය, භික්ඛුනො පාටිකඞ්ඛං කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස යං සීලවා භවිස්සති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරිස්සති, ආචාරගොචරසම්පන්නො, අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛිස්සති සික්ඛාපදෙසු.

Meghiya, this is to be expected of a bhikkhu who has good friends, good companions, and good intimates: that he will be virtuous, will dwell restrained by the restraint of the Pātimokkha, will be accomplished in conduct and resort, will see danger in the slightest faults, and, having undertaken the training rules, will train in them.

‘‘කල්‍යාණමිත්තස්සෙතං, මෙඝිය, භික්ඛුනො පාටිකඞ්ඛං කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස යං යායං කථා අභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්පායා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා, සන්තුට්ඨිකථා, පවිවෙකකථා, අසංසග්ගකථා, වීරියාරම්භකථා, සීලකථා, සමාධිකථා, පඤ්ඤාකථා, විමුත්තිකථා, විමුත්තිඤාණදස්සනකථා; එවරූපාය කථාය නිකාමලාභී භවිස්සති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී.

Meghiya, this is to be expected of a bhikkhu who has good friends, good companions, and good intimates: that he will be one who obtains at will, without difficulty, and without trouble, such talk as is conducive to effacement, suitable for the opening of the mind, and which leads exclusively to disenchantment, dispassion, cessation, peace, direct knowledge, full enlightenment, and Nibbāna—that is to say: talk on fewness of wishes, talk on contentment, talk on seclusion, talk on non-association, talk on arousing energy, talk on virtue, talk on concentration, talk on wisdom, talk on deliverance, and talk on the knowledge and vision of deliverance.

‘‘කල්‍යාණමිත්තස්සෙතං, මෙඝිය, භික්ඛුනො පාටිකඞ්ඛං කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස යං ආරද්ධවීරියො විහරිස්සති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු.

Meghiya, this is to be expected of a bhikkhu who has good friends, good companions, and good intimates: that he will dwell with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the undertaking of wholesome states; that he will be steadfast, firm in exertion, and will not lay down the burden in regard to wholesome states.

‘‘කල්‍යාණමිත්තස්සෙතං, මෙඝිය, භික්ඛුනො පාටිකඞ්ඛං කල්‍යාණසහායස්ස කල්‍යාණසම්පවඞ්කස්ස යං පඤ්ඤවා භවිස්සති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා.

Meghiya, this is to be expected of a bhikkhu who has good friends, good companions, and good intimates: that he will be wise, endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering.

‘‘තෙන ච පන, මෙඝිය, භික්ඛුනා ඉමෙසු පඤ්චසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය චත්තාරො ධම්මා උත්තරි භාවෙතබ්බා – අසුභා භාවෙතබ්බා රාගස්ස පහානාය, මෙත්තා භාවෙතබ්බා බ්‍යාපාදස්ස පහානාය, ආනාපානස්සති භාවෙතබ්බා විතක්කුපච්ඡෙදාය, අනිච්චසඤ්ඤා භාවෙතබ්බා අස්මිමානසමුග්ඝාතාය. අනිච්චසඤ්ඤිනො හි, මෙඝිය, අනත්තසඤ්ඤා සණ්ඨාති, අනත්තසඤ්ඤී අස්මිමානසමුග්ඝාතං පාපුණාති දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිබ්බාන’’න්ති.

Moreover, Meghiya, that bhikkhu, being established in these five things, should further develop four things. The perception of foulness should be developed for the abandoning of lust. Loving-kindness should be developed for the abandoning of ill will. Mindfulness of breathing should be developed for the cutting off of discursive thought. The perception of impermanence should be developed for the uprooting of the conceit 'I am.' Indeed, Meghiya, for one who perceives impermanence, the perception of not-self is established. One who perceives not-self attains the uprooting of the conceit 'I am' and Nibbāna in this very life.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood the significance of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘ඛුද්දා [Pg.121] විතක්කා සුඛුමා විතක්කා,අනුගතා මනසො උප්පිලාවා ;

එතෙ අවිද්වා මනසො විතක්කෙ,හුරා හුරං ධාවති භන්තචිත්තො.

Petty thoughts and subtle thoughts, followers of the mind, its agitations—not knowing these thoughts of the mind, one with a bewildered mind runs here and there.

‘‘එතෙ ච විද්වා මනසො විතක්කෙ,ආතාපියො සංවරතී සතීමා;

අනුගතෙ මනසො උප්පිලාවෙ,අසෙසමෙතෙ පජහාසි බුද්ධො’’ති. පඨමං;

But one who knows these thoughts of the mind, being ardent and mindful, restrains them. These followers of the mind, its agitations—the enlightened one has abandoned them completely.

2. උද්ධතසුත්තං

2. The Uddhata Sutta

32. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කුසිනාරායං විහරති උපවත්තනෙ මල්ලානං සාලවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ භගවතො අවිදූරෙ අරඤ්ඤකුටිකායං විහරන්ති උද්ධතා උන්නළා චපලා මුඛරා විකිණ්ණවාචා මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානා අසමාහිතා විබ්භන්තචිත්තා පාකතින්ද්‍රියා.

32. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kusinārā, in the Mallas’ Upavattana sāl grove. Now at that time, many bhikkhus were dwelling not far from the Blessed One in a forest hut—restless, conceited, fickle, harsh-spoken, of scattered speech, unmindful, lacking clear comprehension, uncomposed, with wandering minds, and with faculties unrestrained.

අද්දසා ඛො භගවා තෙ සම්බහුලෙ භික්ඛූ අවිදූරෙ අරඤ්ඤකුටිකායං විහරන්තෙ උද්ධතෙ උන්නළෙ චපලෙ මුඛරෙ විකිණ්ණවාචෙ මුට්ඨස්සතිනො අසම්පජානෙ අසමාහිතෙ විබ්භන්තචිත්තෙ පාකතින්ද්‍රියෙ.

The Blessed One saw those many bhikkhus dwelling not far away in a forest hut—restless, conceited, fickle, harsh-spoken, of scattered speech, unmindful, lacking clear comprehension, uncomposed, with wandering minds, and with faculties unrestrained.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood the significance of this, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘අරක්ඛිතෙන කායෙන, මිච්ඡාදිට්ඨිහතෙන ච;

ථිනමිද්ධා භිභූතෙන, වසං මාරස්ස ගච්ඡති.

With body unguarded, and assailed by wrong view, overcome by sloth and torpor, one goes under Māra’s control.

‘‘තස්මා රක්ඛිතචිත්තස්ස, සම්මාසඞ්කප්පගොචරො;

සම්මාදිට්ඨිපුරෙක්ඛාරො, ඤත්වාන උදයබ්බයං;

ථීනමිද්ධාභිභූ භික්ඛු, සබ්බා දුග්ගතියො ජහෙ’’ති. දුතියං;

Therefore, with mind well-guarded, with right thought as one's domain, with right view as the forerunner, knowing arising and passing away, a bhikkhu, having overcome sloth and torpor, would abandon all bad destinations.

3. ගොපාලකසුත්තං

3. The Cowherd Sutta

33. එවං [Pg.122] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම යෙන අඤ්ඤතරං රුක්ඛමූලං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි.

33. Thus have I heard. At one time the Blessed One was traveling on a walking tour among the Kosalans with a great Saṅgha of bhikkhus. Then the Blessed One, turning aside from the road, approached the root of a certain tree; having approached, he sat down on the prepared seat.

අථ ඛො අඤ්ඤතරො ගොපාලකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං ගොපාලකං භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි.

Then a certain cowherd approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. As he was sitting to one side, the Blessed One instructed, inspired, roused, and gladdened him with a Dhamma talk.

අථ ඛො සො ගොපාලකො භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන. අථ ඛො සො ගොපාලකො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

Then that cowherd, having been instructed, inspired, roused, and gladdened by the Blessed One with a Dhamma talk, said to him: “Venerable sir, may the Blessed One, together with the Saṅgha of bhikkhus, accept tomorrow’s meal from me.” The Blessed One consented by silence. Then that cowherd, knowing the Blessed One’s consent, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him to the right, and departed.

අථ ඛො සො ගොපාලකො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පහූතං අප්පොදකපායසං පටියාදාපෙත්වා නවඤ්ච සප්පිං භගවතො කාලං ආරොචෙසි – ‘‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන තස්ස ගොපාලකස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො සො ගොපාලකො බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං අප්පොදකපායසෙන නවෙන ච සප්පිනා සහත්ථා සන්තප්පෙසි සම්පවාරෙසි. අථ ඛො සො ගොපාලකො භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො තං ගොපාලකං භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො තං ගොපාලකං අඤ්ඤතරො පුරිසො සීමන්තරිකාය ජීවිතා වොරොපෙසි.

Then, when the night had passed, that cowherd had a large quantity of thick milk-rice with little water prepared in his own dwelling, along with fresh ghee, and he had the time announced to the Blessed One: “It is time, venerable sir, the meal is ready.” Then the Blessed One, having dressed in the morning, took his bowl and robe, and went together with the Saṅgha of bhikkhus to the cowherd’s dwelling. Having arrived, he sat down on the prepared seat. Then that cowherd personally served and satisfied the Saṅgha of bhikkhus headed by the Buddha with the thick milk-rice with little water and fresh ghee. Then, when the Blessed One had finished eating and had withdrawn his hand from the bowl, the cowherd took a low seat and sat to one side. The Blessed One instructed, inspired, roused, and gladdened the cowherd, who was sitting to one side, with a Dhamma talk, then rose from his seat and departed. Soon after the Blessed One had left, a certain man deprived that cowherd of life between the village boundaries.

අථ [Pg.123] ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘යෙන, භන්තෙ, ගොපාලකෙන අජ්ජ බුද්ධප්පමුඛො භික්ඛුසඞ්ඝො අප්පොදකපායසෙන නවෙන ච සප්පිනා සහත්ථා සන්තප්පිතො සම්පවාරිතො සො කිර, භන්තෙ, ගොපාලකො අඤ්ඤතරෙන පුරිසෙන සීමන්තරිකාය ජීවිතා වොරොපිතො’’ති.

Then many bhikkhus approached the Blessed One; having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, those bhikkhus said to the Blessed One: “Venerable sir, the cowherd by whom the Saṅgha of bhikkhus, headed by the Buddha, was today personally served and satisfied with thick milk-rice with little water and fresh ghee—that cowherd, venerable sir, has reportedly been deprived of life by a certain man between the village boundaries.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood the significance of this, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘දිසො දිසං යං තං කයිරා, වෙරී වා පන වෙරිනං;

මිච්ඡාපණිහිතං චිත්තං, පාපියො නං තතො කරෙ’’ති. තතියං;

Whatever harm a foe may do to a foe, or an enemy to an enemy, a wrongly directed mind can do one far worse.

4. යක්ඛපහාරසුත්තං

4. The Discourse on the Yakkha's Strike

34. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ච සාරිපුත්තො ආයස්මා ච මහාමොග්ගල්ලානො කපොතකන්දරායං විහරන්ති. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො ජුණ්හාය රත්තියා නවොරොපිතෙහි කෙසෙහි අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති අඤ්ඤතරං සමාධිං සමාපජ්ජිත්වා.

34. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. Now at that time, Venerable Sāriputta and Venerable Mahāmoggallāna were dwelling at Kapotakandara. And at that time, Venerable Sāriputta, with freshly shaven hair, was seated in the open during a moonlit night, having entered upon a certain concentration.

තෙන ඛො පන සමයෙන ද්වෙ යක්ඛා සහායකා උත්තරාය දිසාය දක්ඛිණං දිසං ගච්ඡන්ති කෙනචිදෙව කරණීයෙන. අද්දසංසු ඛො තෙ යක්ඛා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ජුණ්හාය රත්තියා නවොරොපිතෙහි කෙසෙහි අබ්භොකාසෙ නිසින්නං. දිස්වාන එකො යක්ඛො දුතියං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, සම්ම, ඉමස්ස සමණස්ස සීසෙ පහාරං දාතු’’න්ති. එවං වුත්තෙ, සො යක්ඛො තං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘අලං, සම්ම, මා සමණං ආසාදෙසි. උළාරො සො, සම්ම, සමණො මහිද්ධිකො මහානුභාවො’’ති.

Now at that time, two yakkhas, companions, were traveling from the northern direction to the southern direction for some business or other. They saw the Venerable Sāriputta seated in the open during a moonlit night, with his hair freshly shaven. Having seen him, one yakkha said to the other yakkha: “It occurs to me, friend, to strike this ascetic on the head.” When this was said, that yakkha said to the other yakkha: “Enough, friend, do not attack the ascetic. He is an eminent ascetic, friend, of great psychic power and great influence.”

දුතියම්පි ඛො සො යක්ඛො තං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, සම්ම, ඉමස්ස සමණස්ස සීසෙ පහාරං දාතු’’න්ති. දුතියම්පි ඛො සො යක්ඛො තං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘අලං, සම්ම, මා සමණං ආසාදෙසි. උළාරො සො, සම්ම, සමණො මහිද්ධිකො මහානුභාවො’’ති. තතියම්පි ඛො සො යක්ඛො තං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘පටිභාති මං, සම්ම, ඉමස්ස සමණස්ස සීසෙ පහාරං [Pg.124] දාතු’’න්ති. තතියම්පි ඛො සො යක්ඛො තං යක්ඛං එතදවොච – ‘‘අලං, සම්ම, මා සමණං ආසාදෙසි. උළාරො සො, සම්ම, සමණො මහිද්ධිකො මහානුභාවො’’ති.

A second time, that yakkha said to the other yakkha: “Friend, it occurs to me to strike this ascetic on the head.” A second time, the other yakkha said to that yakkha: “Enough, friend, do not attack the ascetic. Friend, that ascetic is eminent, of great psychic power and great influence.” A third time, that yakkha said to the other yakkha: “Friend, it occurs to me to strike this ascetic on the head.” A third time, the other yakkha said to that yakkha: “Enough, friend, do not attack the ascetic. Friend, that ascetic is eminent, of great psychic power and great influence.”

අථ ඛො සො යක්ඛො තං යක්ඛං අනාදියිත්වා ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සීසෙ පහාරං අදාසි. තාව මහා පහාරො අහොසි, අපි තෙන පහාරෙන සත්තරතනං වා අඩ්ඪට්ඨමරතනං වා නාගං ඔසාදෙය්‍ය, මහන්තං වා පබ්බතකූටං පදාලෙය්‍ය. අථ ච පන සො යක්ඛො ‘ඩය්හාමි ඩය්හාමී’ති වත්වා තත්ථෙව මහානිරයං අපතාසි.

Then that yakkha, disregarding the other yakkha, struck the Venerable Sāriputta on the head. So mighty was the blow that it could have made an elephant of seven or seven and a half cubits sink into the ground, or split a great mountain peak. But then that yakkha, crying, “I am burning, I am burning!” fell right there into the great hell.

අද්දසා ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන තෙන යක්ඛෙන ආයස්මතො සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සීසෙ පහාරං දීයමානං. දිස්වා යෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච – ‘‘කච්චි තෙ, ආවුසො, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි න කිඤ්චි දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘ඛමනීයං මෙ, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, යාපනීයං මෙ, ආවුසො මොග්ගල්ලාන; අපි ච මෙ සීසං ථොකං දුක්ඛ’’න්ති.

The Venerable Mahāmoggallāna saw with the divine eye, purified and surpassing the human, that yakkha striking the Venerable Sāriputta on the head. Having seen this, he approached the Venerable Sāriputta and said to him: “Friend, are you enduring? Are you managing? Do you have no discomfort?” “I am enduring, friend Moggallāna, I am managing, friend Moggallāna; but there is a slight pain in my head.”

‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො සාරිපුත්ත, අබ්භුතං, ආවුසො සාරිපුත්ත! යාව මහිද්ධිකො ආයස්මා සාරිපුත්තො මහානුභාවො! ඉධ තෙ, ආවුසො සාරිපුත්ත, අඤ්ඤතරො යක්ඛො සීසෙ පහාරං අදාසි. තාව මහා පහාරො අහොසි, අපි තෙන පහාරෙන සත්තරතනං වා අඩ්ඪට්ඨමරතනං වා නාගං ඔසාදෙය්‍ය, මහන්තං වා පබ්බතකූටං පදාලෙය්‍ය, අථ ච පනායස්මා සාරිපුත්තො එවමාහ – ‘ඛමනීයං මෙ, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, යාපනීයං මෙ, ආවුසො මොග්ගල්ලාන; අපි ච මෙ සීසං ථොකං දුක්ඛ’’’න්ති.

“Wonderful, friend Sāriputta, marvelous, friend Sāriputta! So great in psychic power is the Venerable Sāriputta, so great his influence! Here, friend Sāriputta, a certain yakkha struck you on the head. So great was the blow that with it he might have made an elephant of seven or seven and a half cubits sink into the ground, or split a great mountain peak, yet the Venerable Sāriputta says: ‘I am enduring, friend Moggallāna, I am managing, friend Moggallāna; but there is a slight pain in my head.’”

‘‘අච්ඡරියං, ආවුසො මොග්ගල්ලාන, අබ්භුතං, ආවුසො මොග්ගල්ලාන! යාව මහිද්ධිකො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො මහානුභාවො යත්‍ර හි නාම යක්ඛම්පි පස්සිස්සති! මයං පනෙතරහි පංසුපිසාචකම්පි න පස්සාමා’’ති.

“Wonderful, friend Moggallāna, marvelous, friend Moggallāna! So great in psychic power is the Venerable Mahāmoggallāna, so great his influence, that he can even see a yakkha! We, however, do not see even a dust-goblin nowadays.”

අස්සොසි ඛො භගවා දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය තෙසං උභින්නං මහානාගානං ඉමං එවරූපං කථාසල්ලාපං.

The Blessed One, with his divine ear element—purified, surpassing the human—heard this conversation between those two great nāgas.

අථ [Pg.125] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood the significance of this, on that occasion the Blessed One uttered this solemn utterance:

‘‘යස්ස සෙලූපමං චිත්තං, ඨිතං නානුපකම්පති;

විරත්තං රජනීයෙසු, කොපනෙය්‍යෙ න කුප්පති;

යස්සෙවං භාවිතං චිත්තං, කුතො තං දුක්ඛමෙස්සතී’’ති. චතුත්ථං;

“Whose mind is like a rock, firm and unshaken; dispassionate towards the alluring, unangered by the offensive; for one whose mind is thus developed, from where can suffering come?”

5. නාගසුත්තං

5. The Discourse on the Great Being

35. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා ආකිණ්ණො විහරති භික්ඛූහි භික්ඛූනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. ආකිණ්ණො දුක්ඛං න ඵාසු විහරති. අථ ඛො භගවතො එතදහොසි – ‘‘අහං ඛො එතරහි ආකිණ්ණො විහරාමි භික්ඛූහි භික්ඛූනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි. ආකිණ්ණො දුක්ඛං න ඵාසු විහරාමි. යංනූනාහං එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

35. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kosambī in Ghosita’s Park. At that time the Blessed One was dwelling amidst a crowd of monks, nuns, male lay followers, female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, and their disciples. Dwelling amidst a crowd, he lived with difficulty and not at ease. Then this thought occurred to the Blessed One: “I am now dwelling amidst a crowd of monks, nuns, male lay followers, female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, and their disciples. Dwelling amidst a crowd, I live with difficulty and not at ease. What if I were to dwell alone, withdrawn from the group?”

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කොසම්බිං පිණ්ඩාය පාවිසි. කොසම්බියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො සාමං සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය අනාමන්තෙත්වා උපට්ඨාකං අනපලොකෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං එකො අදුතියො යෙන පාලිලෙය්‍යකං තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන පාලිලෙය්‍යකං තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා පාලිලෙය්‍යකෙ විහරති රක්ඛිතවනසණ්ඩෙ භද්දසාලමූලෙ.

Then, in the morning, the Blessed One dressed, took his bowl and robe, and entered Kosambī for alms. Having gone for alms in Kosambī, after the meal, upon returning from the alms-round, he set his own lodging in order, took his bowl and robe, and without informing his attendant or taking leave of the Saṅgha of monks, he departed alone, without a companion, on a journey toward Pāḷileyyaka. Traveling stage by stage, he arrived at Pāḷileyyaka. There the Blessed One dwelled in Pāḷileyyaka, in the Rakkhita forest grove, at the foot of a beautiful sal tree.

අඤ්ඤතරොපි ඛො හත්ථිනාගො ආකිණ්ණො විහරති හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි. ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදති, ඔභග්ගොභග්ගඤ්චස්ස සාඛාභඞ්ගං ඛාදන්ති, ආවිලානි ච පානීයානි පිවති, ඔගාහා චස්ස උත්තිණ්ණස්ස හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති. ආකිණ්ණො දුක්ඛං න ඵාසු විහරති. අථ ඛො තස්ස හත්ථිනාගස්ස එතදහොසි – ‘‘අහං ඛො එතරහි ආකිණ්ණො විහරාමි හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි, ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදාමි, ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං ඛාදන්ති, ආවිලානි ච පානීයානි පිවාමි, ඔගාහා ච මෙ උත්තිණ්ණස්ස [Pg.126] හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති, ආකිණ්ණො දුක්ඛං න ඵාසු විහරාමි. යංනූනාහං එකො ගණස්මා වූපකට්ඨො විහරෙය්‍ය’’න්ති.

A certain bull elephant was also dwelling amidst a crowd of young elephants, she-elephants, adolescent elephants, and elephant calves. He had to eat grass with its tips already cut, and they would eat the branches he had broken and dropped. He had to drink turbid water, and when he emerged from the watering hole, the she-elephants would move along, pressing against his body. Being crowded, he dwelled with difficulty and not at ease. Then this thought occurred to that bull elephant: “Now I am dwelling amidst a crowd of young elephants, she-elephants, adolescent elephants, and elephant calves. I have to eat grass with its tips already cut, and they eat the branches that I break and drop. I have to drink turbid water, and when I emerge from the watering hole, the she-elephants move along, pressing against my body. Being crowded, I dwell with difficulty and not at ease. What if I were to dwell alone, withdrawn from the herd?”

අථ ඛො සො හත්ථිනාගො යූථා අපක්කම්ම යෙන පාලිලෙය්‍යකං රක්ඛිතවනසණ්ඩො භද්දසාලමූලං යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. තත්‍ර සුදං සො හත්ථිනාගො යස්මිං පදෙසෙ භගවා විහරති තං පදෙසං අප්පහරිතං කරොති, සොණ්ඩාය ච භගවතො පානීයං පරිභොජනීයං උපට්ඨාපෙති.

Then that bull elephant, having departed from the herd, approached the place where the Blessed One was, at Pāḷileyyaka, in the Rakkhita forest grove, at the root of the beautiful sal tree. There that bull elephant kept the place where the Blessed One was dwelling free from grass and young plants, and with his trunk he would set out drinking water and water for use for the Blessed One.

අථ ඛො භගවතො රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘අහං ඛො පුබ්බෙ ආකිණ්ණො විහාසිං භික්ඛූහි භික්ඛූනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි, ආකිණ්ණො දුක්ඛං න ඵාසු විහාසිං. සොම්හි එතරහි අනාකිණ්ණො විහරාමි භික්ඛූහි භික්ඛුනීහි උපාසකෙහි උපාසිකාහි රාජූහි රාජමහාමත්තෙහි තිත්ථියෙහි තිත්ථියසාවකෙහි, අනාකිණ්ණො සුඛං ඵාසු විහරාමී’’ති.

Then, while the Blessed One was in solitude and seclusion, this reflection arose in his mind: “Formerly, I dwelled crowded by monks, nuns, male lay followers, female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, and their disciples. Being crowded, I dwelled with difficulty and not at ease. But now I am dwelling uncrowded by monks, nuns, male lay followers, female lay followers, kings, royal ministers, sectarians, and their disciples. Uncrowded, I dwell happily and at ease.”

තස්සපි ඛො හත්ථිනාගස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘අහං ඛො පුබ්බෙ ආකිණ්ණො විහාසිං හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි, ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදිං, ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං ඛාදිංසු, ආවිලානි ච පානීයානි අපායිං, ඔගාහා ච මෙ උත්තිණ්ණස්ස හත්ථිනියො කායං උපනිඝංසන්තියො අගමංසු, ආකිණ්ණො දුක්ඛං න ඵාසු විහාසිං. සොම්හි එතරහි අනාකිණ්ණො විහරාමි හත්ථීහි හත්ථිනීහි හත්ථිකලභෙහි හත්ථිච්ඡාපෙහි, අච්ඡින්නග්ගානි චෙව තිණානි ඛාදාමි, ඔභග්ගොභග්ගඤ්ච මෙ සාඛාභඞ්ගං න ඛාදන්ති, අනාවිලානි ච පානීයානි පිවාමි, ඔගාහා ච මෙ උත්තිණ්ණස්ස හත්ථිනියො න කායං උපනිඝංසන්තියො ගච්ඡන්ති, අනාකිණ්ණො සුඛං ඵාසු විහරාමී’’ති.

To that bull elephant, too, this reflection arose: “Formerly, I dwelled crowded by young elephants, she-elephants, adolescent elephants, and elephant calves. I had to eat grass with its tips already cut, and they would eat the branches that I broke and dropped. I had to drink turbid water, and when I emerged from the watering hole, the she-elephants would move along, pressing against my body. Being crowded, I dwelled with difficulty and not at ease. But now I am dwelling uncrowded by young elephants, she-elephants, adolescent elephants, and elephant calves. I eat grass with its tips intact, and they do not eat the branches that I break and drop. I drink clear water, and when I emerge from the watering hole, the she-elephants do not move along, pressing against my body. Uncrowded, I dwell happily and at ease.”

අථ ඛො භගවා අත්තනො ච පවිවෙකං විදිත්වා තස්ස ච හත්ථිනාගස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood his own seclusion and having known with his mind the mental reflection of that bull elephant, at that time uttered this inspired utterance:

‘‘එතං [Pg.127] නාගස්ස නාගෙන, ඊසාදන්තස්ස හත්ථිනො;

සමෙති චිත්තං චිත්තෙන, යදෙකො රමතී මනො’’ති. පඤ්චමං;

“This mind of the Nāga aligns with the mind of the Nāga, the bull elephant with pole-like tusks, for the mind delights in being alone.”

6. පිණ්ඩොලසුත්තං

6. The Discourse on Piṇḍola

36. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා පිණ්ඩොලභාරද්වාජො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය ආරඤ්ඤිකො පිණ්ඩපාතිකො පංසුකූලිකො තෙචීවරිකො අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨො පවිවිත්තො අසංසට්ඨො ආරද්ධවීරියො ධුතවාදො අධිචිත්තමනුයුත්තො.

36. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now at that time, the Venerable Piṇḍola Bhāradvāja was seated not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise and set his body erect; being a forest-dweller, an alms-food-eater, a refuse-rag-wearer, a triple-robe-wearer, of few wishes, easily contented, secluded, unassociated, with aroused energy, a speaker on the ascetic practices, and constantly engaged in the higher mind.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං පිණ්ඩොලභාරද්වාජං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය ආරඤ්ඤිකං පිණ්ඩපාතිකං පංසුකූලිකං තෙචීවරිකං අප්පිච්ඡං සන්තුට්ඨං පවිවිත්තං අසංසට්ඨං ආරද්ධවීරියං ධුතවාදං අධිචිත්තමනුයුත්තං.

The Blessed One indeed saw the Venerable Piṇḍola Bhāradvāja seated not far away, having folded his legs crosswise and set his body erect; being a forest-dweller, an alms-food-eater, a refuse-rag-wearer, a triple-robe-wearer, of few wishes, easily contented, secluded, unassociated, with aroused energy, a speaker on the ascetic practices, and constantly engaged in the higher mind.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood the meaning of this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අනූපවාදො අනූපඝාතො, පාතිමොක්ඛෙ ච සංවරො;

මත්තඤ්ඤුතා ච භත්තස්මිං, පන්තඤ්ච සයනාසනං;

අධිචිත්තෙ ච ආයොගො, එතං බුද්ධාන සාසන’’න්ති. ඡට්ඨං;

“Not blaming, not harming, restraint in the Pātimokkha, moderation in food, a secluded dwelling, and exertion in the higher mind: this is the teaching of the Buddhas.”

7. සාරිපුත්තසුත්තං

7. The Discourse on Sāriputta

37. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අප්පිච්ඡො සන්තුට්ඨො පවිවිත්තො අසංසට්ඨො ආරද්ධවීරියො අධිචිත්තමනුයුත්තො.

37. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now at that time, the Venerable Sāriputta was seated not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise and set his body erect; being of few wishes, easily contented, secluded, unassociated, with aroused energy, and constantly engaged in the higher mind.

අද්දසා [Pg.128] ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අප්පිච්ඡං සන්තුට්ඨං පවිවිත්තං අසංසට්ඨං ආරද්ධවීරියං අධිචිත්තමනුයුත්තං.

The Blessed One indeed saw the Venerable Sāriputta seated not far away, having folded his legs crosswise and set his body erect; being of few wishes, easily contented, secluded, unassociated, with aroused energy, and constantly engaged in the higher mind.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood the meaning of this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අධිචෙතසො අප්පමජ්ජතො,මුනිනො මොනපථෙසු සික්ඛතො;

සොකා න භවන්ති තාදිනො,උපසන්තස්ස සදා සතීමතො’’ති. සත්තමං;

“For the sage who is endowed with a higher mind, who is heedful, and who trains in the paths of sagehood—for such a one, who is tranquil and ever mindful, sorrows do not arise.”

8. සුන්දරීසුත්තං

8. The Discourse on Sundarī

38. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. භික්ඛුසඞ්ඝොපි සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අඤ්ඤතිත්ථියා පන පරිබ්බාජකා අසක්කතා හොන්ති අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා අනපචිතා න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං.

38. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time the Blessed One was honored, respected, esteemed, venerated, revered, and was a recipient of robes, alms-food, lodgings, and medicines and requisites for the sick. The community of monks was also honored, respected, esteemed, venerated, revered, and was a recipient of robes, alms-food, lodgings, and medicines and requisites for the sick. But the wandering ascetics of other sects were not honored, not respected, not esteemed, not venerated, not revered, and were not recipients of robes, alms-food, lodgings, or medicines and requisites for the sick.

අථ ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා භගවතො සක්කාරං අසහමානා භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච යෙන සුන්දරී පරිබ්බාජිකා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා සුන්දරිං පරිබ්බාජිකං එතදවොචුං – ‘‘උස්සහසි ත්වං, භගිනි, ඤාතීනං අත්ථං කාතු’’න්ති? ‘‘ක්‍යාහං, අය්‍යා, කරොමි? කිං මයා න සක්කා කාතුං? ජීවිතම්පි මෙ පරිච්චත්තං ඤාතීනං අත්ථායා’’ති.

Then those wandering ascetics of other sects, unable to endure the honor shown to the Blessed One and the community of monks, approached the female wanderer Sundarī. Having approached, they said to the female wanderer Sundarī: “Sister, are you able to act for the benefit of your relatives?” “What shall I do, venerable sirs? What is it that cannot be done by me? Even my life is given up for the benefit of my relatives.”

‘‘තෙන හි, භගිනි, අභික්ඛණං ජෙතවනං ගච්ඡාහී’’ති. ‘‘එවං, අය්‍යා’’ති ඛො සුන්දරී පරිබ්බාජිකා තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං පටිස්සුත්වා අභික්ඛණං ජෙතවනං අගමාසි.

“Then, sister, go frequently to Jetavana.” “Very well, venerable sirs,” replied Sundarī the female wanderer, and having assented to those wandering ascetics of other sects, she went frequently to Jetavana.

යදා [Pg.129] තෙ අඤ්ඤිංසු අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා – ‘‘වොදිට්ඨා ඛො සුන්දරී පරිබ්බාජිකා බහුජනෙන අභික්ඛණං ජෙතවනං ගච්ඡතී’’ති. අථ නං ජීවිතා වොරොපෙත්වා තත්ථෙව ජෙතවනස්ස පරිඛාකූපෙ නික්ඛිපිත්වා යෙන රාජා පසෙනදි කොසලො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා රාජානං පසෙනදිං කොසලං එතදවොචුං – ‘‘යා සා, මහාරාජ, සුන්දරී පරිබ්බාජිකා; සා නො න දිස්සතී’’ති. ‘‘කත්ථ පන තුම්හෙ ආසඞ්කථා’’ති? ‘‘ජෙතවනෙ, මහාරාජා’’ති. ‘‘තෙන හි ජෙතවනං විචිනථා’’ති.

When those wanderers of other sects knew—“The female wanderer Sundarī is seen by many people frequently going to Jetavana”—they deprived her of life, and having placed her in a moat-pit of Jetavana right there, they approached King Pasenadi of Kosala. Having approached, they said to King Pasenadi of Kosala: “Great king, that female wanderer Sundarī of ours is not to be seen.” “But where do you suspect her to be?” “In Jetavana, great king.” “Then search Jetavana.”

අථ ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා ජෙතවනං විචිනිත්වා යථානික්ඛිත්තං පරිඛාකූපා උද්ධරිත්වා මඤ්චකං ආරොපෙත්වා සාවත්ථිං පවෙසෙත්වා රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං උපසඞ්කමිත්වා මනුස්සෙ උජ්ඣාපෙසුං –

Then those wandering ascetics of other sects, having searched Jetavana, lifted her from the moat-pit just as she had been placed, put her on a litter, brought her into Sāvatthī, and going from street to street, from crossroad to crossroad, they caused the people to be indignant, saying:

‘‘පස්සථාය්‍යා සමණානං සක්‍යපුත්තියානං කම්මං! අලජ්ජිනො ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා දුස්සීලා පාපධම්මා මුසාවාදිනො අබ්‍රහ්මචාරිනො. ඉමෙ හි නාම ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්‍රහ්මචාරිනො සච්චවාදිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා පටිජානිස්සන්ති! නත්ථි ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, නත්ථි ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං. නට්ඨං ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, නට්ඨං ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං. කුතො ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, කුතො ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං? අපගතා ඉමෙ සාමඤ්ඤා, අපගතා ඉමෙ බ්‍රහ්මඤ්ඤා. කථඤ්හි නාම පුරිසො පුරිසකිච්චං කරිත්වා ඉත්ථිං ජීවිතා වොරොපෙස්සතී’’ති!

“Look, sirs, at the deed of the ascetics who are sons of the Sakyans! Shameless are these ascetics, these sons of the Sakyans—immoral, of evil nature, speakers of falsehood, unchaste. These very ones indeed claim to be practicing the Dhamma, behaving righteously, living the holy life, speaking the truth, virtuous, and of good character! There is no asceticism in them, no state of holiness in them. Lost is their asceticism, lost is their state of holiness. Whence is their asceticism? Whence is their state of holiness? They have departed from asceticism; they have departed from the state of holiness. For how could a man, having done a man's deed, deprive a woman of life?”

තෙන ඛො පන සමයෙන සාවත්ථියං මනුස්සා භික්ඛූ දිස්වා අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති රොසන්ති විහෙසන්ති –

Now at that time in Sāvatthī, the people, upon seeing the monks, would abuse, scold, vex, and harass them with uncivilized and harsh words:

‘‘අලජ්ජිනො ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා දුස්සීලා පාපධම්මා මුසාවාදිනො අබ්‍රහ්මචාරිනො. ඉමෙ හි නාම ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්‍රහ්මචාරිනො සච්චවාදිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා පටිජානිස්සන්ති! නත්ථි ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, නත්ථි ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං. නට්ඨං ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, නට්ඨං ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං. කුතො ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, කුතො ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං? අපගතා ඉමෙ සාමඤ්ඤා, අපගතා ඉමෙ බ්‍රහ්මඤ්ඤා. කථඤ්හි නාම පුරිසො පුරිසකිච්චං කරිත්වා ඉත්ථිං ජීවිතා වොරොපෙස්සතී’’ති!

“These ascetics, sons of the Sakyans, are shameless, immoral, of evil nature, speakers of falsehood, and unchaste. These very ones indeed claim to be practicing the Dhamma, behaving righteously, living the holy life, speaking the truth, virtuous, and of good character! There is no asceticism in them, no state of holiness in them. Lost is their asceticism, lost is their state of holiness. Whence is their asceticism? Whence is their state of holiness? They have departed from asceticism; they have departed from the state of holiness. For how could a man, having done a man's deed, deprive a woman of life?”

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා [Pg.130] යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

Then, many monks, having dressed in the morning time and taking their bowls and robes, entered Sāvatthī for alms-food. Having wandered for alms-food in Sāvatthī and returning from their alms-round after the meal, they approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One:

‘‘එතරහි, භන්තෙ, සාවත්ථියං මනුස්සා භික්ඛූ දිස්වා අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති රොසන්ති විහෙසන්ති – ‘අලජ්ජිනො ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා දුස්සීලා පාපධම්මා මුසාවාදිනො අබ්‍රහ්මචාරිනො. ඉමෙ හි නාම ධම්මචාරිනො සමචාරිනො බ්‍රහ්මචාරිනො සච්චවාදිනො සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා පටිජානිස්සන්ති. නත්ථි ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, නත්ථි ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං. නට්ඨං ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, නට්ඨං ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං. කුතො ඉමෙසං සාමඤ්ඤං, කුතො ඉමෙසං බ්‍රහ්මඤ්ඤං? අපගතා ඉමෙ සාමඤ්ඤා, අපගතා ඉමෙ බ්‍රහ්මඤ්ඤා. කථඤ්හි නාම පුරිසො පුරිසකිච්චං කරිත්වා ඉත්ථිං ජීවිතා වොරොපෙස්සතී’’’ති!

“Venerable Sir, now in Sāvatthī, people, upon seeing the monks, abuse, scold, vex, and harass them with uncivil and harsh words, saying: ‘These ascetics, sons of the Sakyans, are shameless, immoral, of evil nature, speakers of falsehood, and unchaste. These very ones indeed claim to be practicing the Dhamma, behaving righteously, living the holy life, speaking the truth, virtuous, and of good character! There is no asceticism in them, no state of holiness in them. Lost is their asceticism, lost is their state of holiness. Whence is their asceticism? Whence is their state of holiness? They have departed from asceticism; they have departed from the state of holiness. For how could a man, having done a man's deed, deprive a woman of life?’”

‘‘නෙසො, භික්ඛවෙ, සද්දො චිරං භවිස්සති සත්තාහමෙව භවිස්සති. සත්තාහස්ස අච්චයෙන අන්තරධායිස්සති. තෙන හි, භික්ඛවෙ, යෙ මනුස්සා භික්ඛූ දිස්වා අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති රොසන්ති විහෙසන්ති, තෙ තුම්හෙ ඉමාය ගාථාය පටිචොදෙථ –

“Monks, this sound will not last long; it will last for only seven days. After the passing of seven days, it will disappear. Therefore, monks, those people who, upon seeing the monks, abuse, scold, vex, and harass them with uncivil and harsh words—you should admonish them in return with this verse:

‘‘‘අභූතවාදී නිරයං උපෙති,යො වාපි කත්වා න කරොමි චාහ;

උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති,නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථා’’’ති.

“‘One who speaks falsehood goes to hell; and also he who, having done a deed, says, ‘I did not do it.’ Both those persons with base deeds, having passed from here to the next world, become equal.’”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං පරියාපුණිත්වා යෙ මනුස්සා භික්ඛූ දිස්වා අසබ්භාහි ඵරුසාහි වාචාහි අක්කොසන්ති පරිභාසන්ති රොසන්ති විහෙසන්ති තෙ ඉමාය ගාථාය පටිචොදෙන්ති –

Then those monks, having thoroughly learned this verse in the presence of the Blessed One, admonished in return with this verse those people who, upon seeing the monks, abused, reviled, vexed, and harassed them with uncivil and harsh words:

‘‘අභූතවාදී නිරයං උපෙති,යො වාපි කත්වා න කරොමිචාහ;

උභොපි තෙ පෙච්ච සමා භවන්ති,නිහීනකම්මා මනුජා පරත්ථා’’ති.

“One who speaks falsehood goes to hell; and also he who, having done an evil deed, says, ‘I did not do it.’ Both those persons with base deeds, having passed from here to the next world, become equal.”

මනුස්සානං [Pg.131] එතදහොසි – ‘‘අකාරකා ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා. නයිමෙහි කතං. සපන්තිමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියා’’ති. නෙව සො සද්දො චිරං අහොසි. සත්තාහමෙව අහොසි. සත්තාහස්ස අච්චයෙන අන්තරධායි.

This thought occurred to the people: ‘These recluses, sons of the Sakyan, are not the perpetrators. It was not done by them. These recluses, sons of the Sakyan, are taking an oath.’ That sound did not last long. It lasted for only seven days. After the passing of seven days, it disappeared.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො එතදවොචුං –

Then, many monks approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One:

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං භන්තෙ භගවතා – ‘නෙසො, භික්ඛවෙ, සද්දො චිරං භවිස්සති. සත්තාහමෙව භවිස්සති. සත්තාහස්ස අච්චයෙන අන්තරධායිස්සතී’ති. අන්තරහිතො සො, භන්තෙ, සද්දො’’ති.

“Wonderful, Venerable Sir! Marvelous, Venerable Sir! How very well-spoken was this by the Blessed One, Venerable Sir: ‘Monks, this sound will not last long; it will last for only seven days. After the passing of seven days, it will disappear.’ That sound, Venerable Sir, has disappeared!”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, at that time uttered this inspired utterance:

‘‘තුදන්ති වාචාය ජනා අසඤ්ඤතා,සරෙහි සඞ්ගාමගතංව කුඤ්ජරං;

සුත්වාන වාක්‍යං ඵරුසං උදීරිතං,අධිවාසයෙ භික්ඛු අදුට්ඨචිත්තො’’ති. අට්ඨමං;

“Unrestrained people pierce with speech, as warriors pierce an elephant gone to battle with arrows. Having heard a harsh word that has been spoken, a monk should endure with a mind free from malice.”

9. උපසෙනසුත්තං

9. The Discourse about Upasena

39. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මතො උපසෙනස්ස වඞ්ගන්තපුත්තස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘ලාභා වත මෙ, සුලද්ධං වත මෙ, සත්ථා ච මෙ භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො; ස්වාක්ඛාතෙ චම්හි ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතො; සබ්‍රහ්මචාරිනො ච මෙ සීලවන්තො කල්‍යාණධම්මා; සීලෙසු චම්හි පරිපූරකාරී; සුසමාහිතො චම්හි එකග්ගචිත්තො; අරහා චම්හි ඛීණාසවො; මහිද්ධිකො චම්හි මහානුභාවො. භද්දකං මෙ ජීවිතං, භද්දකං මරණ’’න්ති.

39. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Sanctuary. Then, while the Venerable Upasena, son of Vaṅganta, was in seclusion and solitude, this reflection arose in his mind: 'Indeed, it is a gain for me! Indeed, it is well-gained by me that my Teacher is the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One; that I have gone forth from the household life into homelessness in the well-proclaimed Dhamma and Discipline; that my companions in the holy life are virtuous and of excellent qualities; that I am a fulfiller of the precepts; that I am well-concentrated and of one-pointed mind; that I am an Arahant whose taints are destroyed; that I am of great psychic power and great might. Good is my life, good is my death.'

අථ ඛො භගවා ආයස්මතො උපසෙනස්ස වඞ්ගන්තපුත්තස්ස චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having known with his own mind the reflection in the mind of the Venerable Upasena, son of Vaṅganta, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යං [Pg.132] ජීවිතං න තපති, මරණන්තෙ න සොචති;

ස වෙ දිට්ඨපදො ධීරො, සොකමජ්ඣෙ න සොචති.

“He whom life does not torment, who does not grieve when death is near; that steadfast one who has seen the state, grieves not amidst the grieving.

‘‘උච්ඡින්නභවතණ්හස්ස, සන්තචිත්තස්ස භික්ඛුනො;

වික්ඛීණො ජාතිසංසාරො, නත්ථි තස්ස පුනබ්භවො’’ති. නවමං;

For the bhikkhu whose craving for existence is cut off, whose mind is tranquil, the saṃsāra of birth is exhausted; there is no renewed existence for him.”

10. සාරිපුත්තඋපසමසුත්තං

10. The Discourse on Sāriputta's Tranquility

40. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අත්තනො උපසමං පච්චවෙක්ඛමානො.

40. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. On that occasion, the Venerable Sāriputta was sitting not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise and set his body erect, reviewing his own tranquility.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අත්තනො උපසමං පච්චවෙක්ඛමානං.

The Blessed One saw the Venerable Sāriputta sitting not far away, having folded his legs crosswise, his body set erect, reviewing his own tranquility.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘උපසන්තසන්තචිත්තස්ස, නෙත්තිච්ඡින්නස්ස භික්ඛුනො;

වික්ඛීණො ජාතිසංසාරො, මුත්තො සො මාරබන්ධනා’’ති. දසමං;

“For the bhikkhu with a tranquil, pacified mind, whose leader—craving—has been cut, the saṃsāra of birth is exhausted; he is freed from the bonds of Māra.”

මෙඝියවග්ගො චතුත්ථො නිට්ඨිතො.

The Fourth Chapter, the Meghiya Chapter, is concluded.

තස්සුද්දානං –

The summary verse for this chapter:

මෙඝියො උද්ධතා ගොපාලො, යක්ඛො නාගෙන පඤ්චමං;

පිණ්ඩොලො සාරිපුත්තො ච, සුන්දරී භවති අට්ඨමං;

උපසෙනො වඞ්ගන්තපුත්තො, සාරිපුත්තො ච තෙ දසාති.

Meghiya, Uddhata, Gopāla, Yakkha, with Nāga as the fifth; Piṇḍola and Sāriputta, with Sundarī as the eighth; Upasena son of Vaṅganta, and Sāriputta—these are the ten.

5. සොණවග්ගො

5. The Chapter on Soṇa

1. පියතරසුත්තං

1. The Discourse on What is Dearer

41. එවං [Pg.133] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො මල්ලිකාය දෙවියා සද්ධිං උපරිපාසාදවරගතො හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො මල්ලිකං දෙවිං එතදවොච – ‘‘අත්ථි නු ඛො තෙ, මල්ලිකෙ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො’’ති?

41. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, King Pasenadi of Kosala, along with Queen Mallikā, had gone up to the uppermost excellent palace. Then King Pasenadi of Kosala said to Queen Mallikā: “Mallikā, is there anyone dearer to you than yourself?”

‘‘නත්ථි ඛො මෙ, මහාරාජ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො. තුය්හං පන, මහාරාජ, අත්ථඤ්ඤො කොචි අත්තනා පියතරො’’ති? ‘‘මය්හම්පි ඛො, මල්ලිකෙ, නත්ථඤ්ඤො කොචි අත්තනා පියතරො’’ති.

“Great king, there is no one dearer to me than myself. But for you, great king, is there anyone dearer than yourself?” “For me too, Mallikā, there is no one dearer than myself.”

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො පාසාදා ඔරොහිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච –

Then King Pasenadi of Kosala, descending from the palace, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, King Pasenadi of Kosala said this to the Blessed One:

‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, මල්ලිකාය දෙවියා සද්ධිං උපරිපාසාදවරගතො මල්ලිකං දෙවිං එතදවොචං – ‘අත්ථි නු ඛො තෙ, මල්ලිකෙ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො’ති? එවං වුත්තෙ, මල්ලිකා දෙවී මං එතදවොච – ‘නත්ථි ඛො මෙ, මහාරාජ, කොචඤ්ඤො අත්තනා පියතරො. තුය්හං පන, මහාරාජ, අත්ථඤ්ඤො කොචි අත්තනා පියතරො’ති? එවං වුත්තෙ, අහං, භන්තෙ, මල්ලිකං දෙවිං එතදවොචං – ‘මය්හම්පි ඛො, මල්ලිකෙ, නත්ථඤ්ඤො කොචි අත්තනා පියතරො’’’ති.

“Here, venerable sir, while I was with Queen Mallikā, having gone up to the uppermost excellent palace, I said this to her: ‘Mallikā, is there anyone dearer to you than yourself?’ When this was said, Queen Mallikā said to me: ‘There is no one, great king, dearer to me than myself. But for you, great king, is there anyone dearer than yourself?’ When this was said, venerable sir, I said this to Queen Mallikā: ‘For me too, Mallikā, there is no one dearer than myself.’”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සබ්බා දිසා අනුපරිගම්ම චෙතසා,නෙවජ්ඣගා පියතරමත්තනා ක්වචි;

එවං පියො පුථු අත්තා පරෙසං,තස්මා න හිංසෙ පරමත්තකාමො’’ති. පඨමං;

“Having traversed all directions with one’s mind, one nowhere finds anyone dearer than oneself. In the same way, for others, their own self is distinctly dear; therefore, one who loves oneself should not harm another.”

2. අප්පායුකසුත්තං

2. The Discourse on a Short Lifespan

42. එවං [Pg.134] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව අප්පායුකා හි, භන්තෙ, භගවතො මාතා අහොසි, සත්තාහජාතෙ භගවති භගවතො මාතා කාලමකාසි, තුසිතං කායං උපපජ්ජී’’ති.

42. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then, in the evening, the Venerable Ānanda, having arisen from seclusion, approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “It is wonderful, venerable sir! It is amazing, venerable sir! How very short-lived, venerable sir, was the Blessed One’s mother. Seven days after the Blessed One was born, the Blessed One’s mother passed away and was reborn in the Tusita realm.”

‘‘එවමෙතං, ආනන්ද, අප්පායුකා හි, ආනන්ද, බොධිසත්තමාතරො හොන්ති. සත්තාහජාතෙසු බොධිසත්තෙසු බොධිසත්තමාතරො කාලං කරොන්ති, තුසිතං කායං උපපජ්ජන්තී’’ති.

“So it is, Ānanda. The mothers of Bodhisattas are indeed short-lived, Ānanda. Seven days after Bodhisattas are born, their mothers pass away and are reborn in the Tusita realm.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, the Blessed One on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යෙ කෙචි භූතා භවිස්සන්ති යෙ වාපි,සබ්බෙ ගමිස්සන්ති පහාය දෙහං;

තං සබ්බජානිං කුසලො විදිත්වා,ආතාපියො බ්‍රහ්මචරියං චරෙය්‍යා’’ති. දුතියං;

“Whatever beings have been or will yet be, all will depart, abandoning the body. Knowing this universal loss, the wise one, being ardent, should practice the holy life.”

3. සුප්පබුද්ධකුට්ඨිසුත්තං

3. The Discourse on Suppabuddha the Leper

43. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජගහෙ සුප්පබුද්ධො නාම කුට්ඨී අහොසි – මනුස්සදලිද්දො, මනුස්සකපණො, මනුස්සවරාකො. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා මහතියා පරිසාය පරිවුතො ධම්මං දෙසෙන්තො නිසින්නො හොති.

43. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary. At that time in Rājagaha there was a leper named Suppabuddha, a man who was poor, destitute, and wretched. At that time the Blessed One was seated, surrounded by a great assembly, teaching the Dhamma.

අද්දසා ඛො සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී තං මහාජනකායං දූරතොව සන්නිපතිතං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘නිස්සංසයං ඛො එත්ථ කිඤ්චි ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා භාජීයති. යංනූනාහං යෙන සො මහාජනකායො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යං. අප්පෙව නාමෙත්ථ කිඤ්චි ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා ලභෙය්‍ය’’න්ති.

Suppabuddha the leper saw that great body of people gathered from afar. On seeing this, he thought: “Surely, some hard food or soft food is being distributed here. Suppose I were to approach that great body of people; perhaps I might get some hard food or soft food there.”

අථ [Pg.135] ඛො සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී යෙන සො මහාජනකායො තෙනුපසඞ්කමි. අද්දසා ඛො සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී භගවන්තං මහතියා පරිසාය පරිවුතං ධම්මං දෙසෙන්තං නිසින්නං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘න ඛො එත්ථ කිඤ්චි ඛාදනීයං වා භොජනීයං වා භාජීයති. සමණො අයං ගොතමො පරිසති ධම්මං දෙසෙති. යංනූනාහම්පි ධම්මං සුණෙය්‍ය’’න්ති. තත්ථෙව එකමන්තං නිසීදි – ‘‘අහම්පි ධම්මං සොස්සාමී’’ති.

Then Suppabuddha the leper approached that great body of people. Suppabuddha the leper saw the Blessed One seated, surrounded by a great assembly, teaching the Dhamma. On seeing this, he thought: “No hard food or soft food is being distributed here. This recluse Gotama is teaching the Dhamma in the assembly. Suppose I too were to listen to the Dhamma.” Right there he sat down to one side, thinking, “I too will listen to the Dhamma.”

අථ ඛො භගවා සබ්බාවන්තං පරිසං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසාකාසි ‘‘කො නු ඛො ඉධ භබ්බො ධම්මං විඤ්ඤාතු’’න්ති? අද්දසා ඛො භගවා සුප්පබුද්ධං කුට්ඨිං තස්සං පරිසායං නිසින්නං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ඉධ භබ්බො ධම්මං විඤ්ඤාතු’’න්ති. සුප්පබුද්ධං කුට්ඨිං ආරබ්භ ආනුපුබ්බිං කථං කථෙසි, සෙය්‍යථිදං – දානකථං සීලකථං සග්ගකථං; කාමානං ආදීනවං ඔකාරං සඞ්කිලෙසං; නෙක්ඛම්මෙ ආනිසංසං පකාසෙසි. යදා භගවා අඤ්ඤාසි සුප්පබුද්ධං කුට්ඨිං කල්ලචිත්තං මුදුචිත්තං විනීවරණචිත්තං උදග්ගචිත්තං පසන්නචිත්තං, අථ යා බුද්ධානං සාමුක්කංසිකා ධම්මදෙසනා තං පකාසෙසි – දුක්ඛං, සමුදයං, නිරොධං, මග්ගං. සෙය්‍යථාපි නාම සුද්ධං වත්ථං අපගතකාළකං සම්මදෙව රජනං පටිග්ගණ්හෙය්‍ය, එවමෙව සුප්පබුද්ධස්ස කුට්ඨිස්ස තස්මිංයෙව ආසනෙ විරජං වීතමලං ධම්මචක්ඛුං උදපාදි – ‘‘යං කිඤ්චි සමුදයධම්මං සබ්බං තං නිරොධධම්ම’’න්ති.

Then the Blessed One, having encompassed the entire assembly with his mind, considered: “Who here is capable of understanding the Dhamma?” The Blessed One saw Suppabuddha the leper seated in that assembly. Seeing him, he thought: “This one here is capable of understanding the Dhamma.” Directing his teaching toward Suppabuddha the leper, he gave a progressive discourse—namely, a discourse on giving, a discourse on virtue, and a discourse on heaven; he explained the danger, degradation, and defilement of sensual pleasures, and the benefit of renunciation. When the Blessed One knew that Suppabuddha the leper’s mind was receptive, tender, free from hindrances, uplifted, and serene, he then proclaimed the Dhamma teaching that is the special province of the Buddhas: suffering, its origin, its cessation, and the path. Just as a clean cloth, free from any stain, would properly receive dye, so too for Suppabuddha the leper, right there on that very seat, the dust-free, stainless Dhamma-eye arose with the knowledge: ‘Whatever is subject to arising is all subject to cessation.’”

අථ ඛො සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී දිට්ඨධම්මො පත්තධම්මො විදිතධම්මො පරියොගාළ්හධම්මො තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විගතකථංකථො වෙසාරජ්ජප්පත්තො අපරප්පච්චයො සත්ථු සාසනෙ උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී භගවන්තං එතදවොච –

Then Suppabuddha the leper, having seen the Dhamma, attained the Dhamma, understood the Dhamma, and penetrated the Dhamma, having crossed over doubt, put away perplexity, gained confidence, and become independent of others in the Teacher’s Dispensation, rose from his seat and approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, Suppabuddha the leper said this to the Blessed One:

‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ, අභික්කතං, භන්තෙ! සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ, නික්කුජ්ජිතං වා උක්කුජ්ජෙය්‍ය, පටිච්ඡන්නං වා විවරෙය්‍ය, මූළ්හස්ස වා මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, අන්ධකාරෙ වා තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය – චක්ඛුමන්තො රූපානි දක්ඛන්තීති; එවමෙවං භගවතා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතො. එසාහං, භන්තෙ, භගවන්තං සරණං ගච්ඡාමි ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්ච. උපාසකං මං භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති.

“Excellent, venerable sir! Excellent, venerable sir! Just as, venerable sir, one might set upright what was overturned, or reveal what was hidden, or show the way to one who is lost, or hold up an oil lamp in the darkness so that those with eyes might see forms; just so has the Blessed One in many ways made the Dhamma clear. Venerable sir, I go for refuge to the Blessed One, to the Dhamma, and to the Saṅgha of bhikkhus. May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forth for as long as life lasts.”

අථ [Pg.136] ඛො සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො අචිරපක්කන්තං සුප්පබුද්ධං කුට්ඨිං ගාවී තරුණවච්ඡා අධිපතිත්වා ජීවිතා වොරොපෙසි.

Then Suppabuddha the leper, having been instructed, established, roused, and gladdened by the Blessed One with a discourse on the Dhamma, rejoiced and delighted in the Blessed One’s words. Rising from his seat, he paid homage to the Blessed One, circumambulated him with his right side toward him, and departed. Then, not long after Suppabuddha the leper had departed, a cow with a young calf charged and deprived him of life.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘යො සො, භන්තෙ, සුප්පබුද්ධො නාම කුට්ඨී භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො, සො කාලඞ්කතො. තස්ස කා ගති, කො අභිසම්පරායො’’ති?

Then a number of bhikkhus approached the Blessed One; having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said to the Blessed One: “Venerable sir, that leper named Suppabuddha, who was instructed, established, roused, and gladdened by the Blessed One with a discourse on the Dhamma, has passed away. What is his destination? What is his future course?”

‘‘පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී; පච්චපාදි ධම්මස්සානුධම්මං; න ච මං ධම්මාධිකරණං විහෙසෙසි. සුප්පබුද්ධො, භික්ඛවෙ, කුට්ඨී තිණ්ණං සංයොජනානං පරික්ඛයා සොතාපන්නො අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’’ති.

“Wise, bhikkhus, was Suppabuddha the leper. He practiced the Dhamma in accordance with the Dhamma, and he did not trouble me concerning the Dhamma. Bhikkhus, with the destruction of the three fetters, Suppabuddha the leper is a stream-enterer, not subject to falling into states of woe, certain, and bound for enlightenment.”

එවං වුත්තෙ, අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු, කො පච්චයො යෙන සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී අහොසි – මනුස්සදලිද්දො, මනුස්සකපණො, මනුස්සවරාකො’’ති?

When this was said, a certain bhikkhu said to the Blessed One: “What, venerable sir, is the cause, what is the reason that Suppabuddha the leper was a man who was poor, a man who was destitute, a man who was wretched?”

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සුප්පබුද්ධො කුට්ඨී ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ සෙට්ඨිපුත්තො අහොසි. සො උය්‍යානභූමිං නිය්‍යන්තො අද්දස තගරසිඛිං පච්චෙකබුද්ධං නගරං පිණ්ඩාය පවිසන්තං. දිස්වානස්ස එතදහොසි – ‘ක්වායං කුට්ඨී කුට්ඨිචීවරෙන විචරතී’ති? නිට්ඨුභිත්වා අපසබ්‍යතො කරිත්වා පක්කාමි. සො තස්ස කම්මස්ස විපාකෙන බහූනි වස්සසතානි බහූනි වස්සසහස්සානි බහූනි වස්සසතසහස්සානි නිරයෙ පච්චිත්ථ. තස්සෙව කම්මස්ස විපාකාවසෙසෙන ඉමස්මිංයෙව රාජගහෙ කුට්ඨී අහොසි මනුස්සදලිද්දො, මනුස්සකපණො, මනුස්සවරාකො. සො තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම සද්ධං සමාදියි සීලං සමාදියි සුතං සමාදියි චාගං සමාදියි පඤ්ඤං සමාදියි. සො තථාගතප්පවෙදිතං ධම්මවිනයං ආගම්ම සද්ධං සමාදියිත්වා සීලං සමාදියිත්වා සුතං සමාදියිත්වා චාගං සමාදියිත්වා පඤ්ඤං සමාදියිත්වා කායස්ස [Pg.137] භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නො දෙවානං තාවතිංසානං සහබ්‍යතං. සො තත්ථ අඤ්ඤෙ දෙවෙ අතිරොචති වණ්ණෙන චෙව යසසා චා’’ති.

“Formerly, bhikkhus, in this very Rājagaha, Suppabuddha the leper was the son of a wealthy merchant. As he was going out to the park land, he saw the Paccekabuddha Tagarasikhi entering the city for alms. Seeing him, this thought occurred to him: ‘Who is this leper wandering about in his leper’s garment?’ He spat, turned aside to his left, and departed. As a result of that kamma, he was cooked in hell for many hundreds of years, many thousands of years, many hundreds of thousands of years. As a remaining result of that very kamma, in this very Rājagaha he became a leper—a man who was poor, a man who was destitute, a man who was wretched. Relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, he undertook faith, undertook virtue, undertook learning, undertook generosity, and undertook wisdom. Relying on the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata, having undertaken faith, having undertaken virtue, having undertaken learning, having undertaken generosity, and having undertaken wisdom, with the breaking up of the body, after death, he was reborn in a good destination, the heavenly world, in the company of the Tāvatiṃsa devas. There he outshines the other devas in beauty and in glory.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘චක්ඛුමා විසමානීව, විජ්ජමානෙ පරක්කමෙ;

පණ්ඩිතො ජීවලොකස්මිං, පාපානි පරිවජ්ජයෙ’’ති. තතියං;

“Just as one with sight, being diligent, avoids treacherous places, so too the wise person in the world of the living should avoid evil deeds.”

4. කුමාරකසුත්තං

4. The Discourse on the Boys

44. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා කුමාරකා අන්තරා ච සාවත්ථිං අන්තරා ච ජෙතවනං මච්ඡකෙ බාධෙන්ති.

44. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now on that occasion, many boys were killing fish between Sāvatthī and Jeta’s Grove.

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො භගවා තෙ සම්බහුලෙ කුමාරකෙ අන්තරා ච සාවත්ථිං අන්තරා ච ජෙතවනං මච්ඡකෙ බාධෙන්තෙ. දිස්වාන යෙන තෙ කුමාරකා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ කුමාරකෙ එතදවොච – ‘‘භායථ වො, තුම්හෙ කුමාරකා, දුක්ඛස්ස, අප්පියං වො දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ, භායාම මයං, භන්තෙ, දුක්ඛස්ස, අප්පියං නො දුක්ඛ’’න්ති.

Then, in the morning, the Blessed One dressed, took his bowl and robe, and entered Sāvatthī for alms. The Blessed One saw those many boys killing fish between Sāvatthī and Jeta’s Grove. Having seen them, he went to where those boys were; having approached, he said this to those boys: “Boys, do you fear suffering? Is suffering disagreeable to you?” “Yes, Venerable Sir, we fear suffering, Venerable Sir. Suffering is disagreeable to us.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සචෙ භායථ දුක්ඛස්ස, සචෙ වො දුක්ඛමප්පියං;

මාකත්ථ පාපකං කම්මං, ආවි වා යදි වා රහො.

“If you fear suffering, if suffering is disagreeable to you, do no evil deed, whether openly or in secret.

‘‘සචෙ ච පාපකං කම්මං, කරිස්සථ කරොථ වා;

න වො දුක්ඛා පමුත්‍යත්ථි, උපෙච්චපි පලායත’’න්ති. චතුත්ථං;

“And if you will do an evil deed, or are doing one, there is no escape from suffering for you, even if you fly up and flee away.”

5. උපොසථසුත්තං

5. The Uposatha Discourse

45. එවං [Pg.138] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො නිසින්නො හොති.

45. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in the Pubbārāma, the mansion of Migāra’s mother. Now on that occasion, on the Uposatha day, the Blessed One was seated surrounded by the Saṅgha of bhikkhus.

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො අභික්කන්තාය රත්තියා, නික්ඛන්තෙ පඨමෙ යාමෙ, උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති; නික්ඛන්තො පඨමො යාමො; චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො; උද්දිසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති. එවං වුත්තෙ, භගවා තුණ්හී අහොසි.

Then, when the night had advanced and the first watch had passed, the Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, extended his joined hands towards the Blessed One, and said to him: “Venerable Sir, the night has advanced; the first watch has passed; the Saṅgha of bhikkhus has been sitting for a long time. Let the Blessed One recite the Pātimokkha for the bhikkhus.” When this was said, the Blessed One remained silent.

දුතියම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො අභික්කන්තාය රත්තියා, නික්ඛන්තෙ මජ්ඣිමෙ යාමෙ, උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති; නික්ඛන්තො මජ්ඣිමො යාමො; චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො; උද්දිසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති. දුතියම්පි ඛො භගවා තුණ්හී අහොසි.

A second time, when the night had advanced and the middle watch had passed, the Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, extended his joined hands towards the Blessed One, and said to him: “Venerable Sir, the night has advanced; the middle watch has passed; the Saṅgha of bhikkhus has been sitting for a long time. Let the Blessed One recite the Pātimokkha for the bhikkhus.” A second time, the Blessed One remained silent.

තතියම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො අභික්කන්තාය රත්තියා, නික්ඛන්තෙ පච්ඡිමෙ යාමෙ, උද්ධස්තෙ අරුණෙ, නන්දිමුඛියා රත්තියා උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා යෙන භගවා තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති; නික්ඛන්තො පච්ඡිමො යාමො; උද්ධස්තො අරුණො; නන්දිමුඛී රත්ති; චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො; උද්දිසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති. ‘‘අපරිසුද්ධා, ආනන්ද, පරිසා’’ති.

A third time, when the night had advanced and the last watch had passed, when the dawn had risen and the night was bright-faced, the Venerable Ānanda rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, extended his joined hands towards the Blessed One, and said to him: “Venerable Sir, the night has advanced; the last watch has passed; the dawn has risen; the night is bright-faced; the Saṅgha of bhikkhus has been sitting for a long time. Let the Blessed One recite the Pātimokkha for the bhikkhus.” “Ānanda, the assembly is not pure.”

අථ ඛො ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස එතදහොසි – ‘‘කං නු ඛො භගවා පුග්ගලං සන්ධාය එවමාහ – ‘අපරිසුද්ධා, ආනන්ද, පරිසා’ති? අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො සබ්බාවන්තං භික්ඛුසඞ්ඝං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසාකාසි. අද්දසා ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං පුග්ගලං දුස්සීලං පාපධම්මං අසුචිං සඞ්කස්සරසමාචාරං පටිච්ඡන්නකම්මන්තං අසමණං සමණපටිඤ්ඤං අබ්‍රහ්මචාරිං බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤං අන්තොපූතිං අවස්සුතං කසම්බුජාතං මජ්ඣෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිසින්නං. දිස්වාන උට්ඨායාසනා යෙන සො පුග්ගලො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං පුග්ගලං එතදවොච [Pg.139] – ‘‘උට්ඨෙහි, ආවුසො, දිට්ඨොසි භගවතා; නත්ථි තෙ භික්ඛූහි සද්ධිං සංවාසො’’ති. එවං වුත්තෙ, සො පුග්ගලො තුණ්හී අහොසි.

Then this thought occurred to the Venerable Mahāmoggallāna: “To what person was the Blessed One referring when he said: ‘Ānanda, the assembly is not pure’?” Then the Venerable Mahāmoggallāna attended to the entire Saṅgha of bhikkhus, encompassing their minds with his own mind. The Venerable Mahāmoggallāna saw that person—immoral, of evil nature, impure, of suspicious conduct, of secretive deeds, not a recluse but claiming to be a recluse, not celibate but claiming to be celibate, rotten within, oozing with defilements, having become like refuse—sitting in the midst of the Saṅgha of bhikkhus. Having seen him, he rose from his seat, approached that person, and said to him: “Get up, friend. You have been seen by the Blessed One. There is no communion for you with the bhikkhus.” When this was said, that person remained silent.

දුතියම්පි ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං පුග්ගලං එතදවොච – ‘‘උට්ඨෙහි, ආවුසො, දිට්ඨොසි භගවතා; නත්ථි තෙ භික්ඛූහි සද්ධිං සංවාසො’’ති. දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො සො පුග්ගලො තුණ්හී අහොසි.

A second time, the Venerable Mahāmoggallāna said to that person: “Get up, friend. You have been seen by the Blessed One. There is no communion for you with the bhikkhus.” A second time that person remained silent. A third time, the Venerable Mahāmoggallāna said to that person: “Get up, friend. You have been seen by the Blessed One. There is no communion for you with the bhikkhus.” And a third time that person remained silent.

අථ ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තං පුග්ගලං බාහායං ගහෙත්වා බහිද්වාරකොට්ඨකා නික්ඛාමෙත්වා සූචිඝටිකං දත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නික්ඛාමිතො, භන්තෙ, සො පුග්ගලො මයා. පරිසුද්ධා පරිසා. උද්දිසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති. ‘‘අච්ඡරියං, මොග්ගල්ලාන, අබ්භුතං, මොග්ගල්ලාන! යාව බාහාගහණාපි නාම සො මොඝපුරිසො ආගමෙස්සතී’’ති!

Then the Venerable Mahāmoggallāna took that person by the arm, expelled him from outside the gatehouse, secured the bolt, and approached the Blessed One. Having approached, he said to the Blessed One: “Venerable Sir, that person has been expelled by me. The assembly is pure. Let the Blessed One recite the Pātimokkha for the bhikkhus.” “It is wonderful, Moggallāna, it is amazing, Moggallāna, that this worthless man would wait until being taken by the arm!”

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘න දානාහං, භික්ඛවෙ, ඉතො පරං උපොසථං කරිස්සාමි, පාතිමොක්ඛං උද්දිසිස්සාමි. තුම්හෙව දානි, භික්ඛවෙ, ඉතො පරං උපොසථං කරෙය්‍යාථ, පාතිමොක්ඛං උද්දිසෙය්‍යාථ. අට්ඨානමෙතං, භික්ඛවෙ, අනවකාසො යං තථාගතො අපරිසුද්ධාය පරිසාය උපොසථං කරෙය්‍ය, පාතිමොක්ඛං උද්දිසෙය්‍ය.

Then the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, from now on I will not perform the Uposatha or recite the Pātimokkha. From now on, you yourselves should perform the Uposatha and recite the Pātimokkha. It is impossible, bhikkhus, it cannot be that the Tathāgata would perform the Uposatha or recite the Pātimokkha in an impure assembly.”

‘‘අට්ඨිමෙ, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා, යෙ දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති. කතමෙ අට්ඨ?

“Bhikkhus, there are these eight wonderful and amazing qualities of the great ocean, seeing which again and again, the asuras delight in the great ocean. What are the eight?

‘‘මහාසමුද්දො, භික්ඛවෙ, අනුපුබ්බනින්නො අනුපුබ්බපොණො අනුපුබ්බපබ්භාරො, න ආයතකෙනෙව පපාතො. යම්පි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො අනුපුබ්බනින්නො අනුපුබ්බපොණො අනුපුබ්බපබ්භාරො න ආයතකෙනෙව පපාතො; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ පඨමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Bhikkhus, the great ocean gradually slopes, gradually inclines, and gradually deepens; it is not an abrupt precipice. That the great ocean, bhikkhus, gradually slopes, gradually inclines, and gradually deepens, and is not an abrupt precipice—this, bhikkhus, is the first wonderful and amazing quality of the great ocean, seeing which again and again, the asuras delight in the great ocean.

‘‘පුන [Pg.140] චපරං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො ඨිතධම්මො වෙලං නාතිවත්තති. යම්පි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො ඨිතධම්මො වෙලං නාතිවත්තති; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ දුතියො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Furthermore, bhikkhus, the great ocean is of a stable nature and does not transgress the shore. That the great ocean, bhikkhus, is of a stable nature and does not transgress the shore—this, bhikkhus, is the second wonderful and amazing quality of the great ocean, seeing which again and again, the asuras delight in the great ocean.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො න මතෙන කුණපෙන සංවසති. යං හොති මහාසමුද්දෙ මතං කුණපං තං ඛිප්පමෙව තීරං වාහෙති, ථලං උස්සාරෙති. යම්පි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො න මතෙන කුණපෙන සංවසති, යං හොති මහාසමුද්දෙ මතං කුණපං තං ඛිප්පමෙව තීරං වාහෙති ථලං උස්සාරෙති; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ තතියො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Furthermore, bhikkhus, the great ocean does not coexist with a dead corpse. Whatever dead corpse is in the great ocean, it quickly carries it to the shore and casts it up on dry land. That the great ocean, bhikkhus, does not coexist with a dead corpse, and that whatever dead corpse is in the great ocean, it quickly carries it to the shore and casts it up on dry land—this, bhikkhus, is the third wonderful and amazing quality of the great ocean, seeing which again and again, the asuras delight in the great ocean.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යා කාචි මහානදියො, සෙය්‍යථිදං – ගඞ්ගා යමුනා අචිරවතී සරභූ මහී, තා මහාසමුද්දං පත්වා ජහන්ති පුරිමානි නාමගොත්තානි; ‘මහාසමුද්දො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. යම්පි, භික්ඛවෙ, යා කාචි මහානදියො, සෙය්‍යථිදං – ගඞ්ගා යමුනා අචිරවතී සරභූ මහී තා මහාසමුද්දං පත්වා ජහන්ති පුරිමානි නාමගොත්තානි, ‘මහාසමුද්දො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ චතුත්ථො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Furthermore, bhikkhus, whatever great rivers there are—such as the Gaṅgā, the Yamunā, the Aciravatī, the Sarabhū, and the Mahī—upon reaching the great ocean, they relinquish their former names and clans and are simply reckoned as ‘the great ocean.’ That whatever great rivers there are, bhikkhus—such as the Gaṅgā, the Yamunā, the Aciravatī, the Sarabhū, and the Mahī—upon reaching the great ocean, relinquish their former names and clans and are simply reckoned as ‘the great ocean’; this, bhikkhus, is the fourth wonderful and amazing quality in the great ocean, seeing which again and again the asuras delight in the great ocean.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, යා ච ලොකෙ සවන්තියො මහාසමුද්දං අප්පෙන්ති, යා ච අන්තලික්ඛා ධාරා පපතන්ති, න තෙන මහාසමුද්දස්ස ඌනත්තං වා පූරත්තං වා පඤ්ඤායති. යම්පි, භික්ඛවෙ, යා ච ලොකෙ සවන්තියො මහාසමුද්දං අප්පෙන්ති, යා ච අන්තලික්ඛා ධාරා පපතන්ති, න තෙන මහාසම්මුද්දස්ස ඌනත්තං වා පූරත්තං වා පඤ්ඤායති; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ පඤ්චමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Furthermore, bhikkhus, whatever streams in the world flow into the great ocean, and whatever showers of rain fall from the sky, no lessening or filling of the great ocean is thereby apparent. That whatever streams in the world, bhikkhus, flow into the great ocean, and whatever showers of rain fall from the sky, no lessening or filling of the great ocean is thereby apparent; this, bhikkhus, is the fifth wonderful and amazing quality in the great ocean, seeing which again and again the asuras delight in the great ocean.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො එකරසො ලොණරසො. යම්පි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො එකරසො ලොණරසො; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ ඡට්ඨො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Furthermore, bhikkhus, the great ocean has a single taste, the taste of salt. That the great ocean has a single taste, bhikkhus, the taste of salt; this, bhikkhus, is the sixth wonderful and amazing quality in the great ocean, seeing which again and again the asuras delight in the great ocean.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො බහුරතනො අනෙකරතනො. තත්‍රිමානි රතනානි, සෙය්‍යථිදං – මුත්තා මණි වෙළුරියො සඞ්ඛො සිලා පවාළං [Pg.141] රජතං ජාතරූපං ලොහිතඞ්ගො මසාරගල්ලං. යම්පි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො බහුරතනො අනෙකරතනො, තත්‍රිමානි රතනානි, සෙය්‍යථිදං – මුත්තා මණි වෙළුරියො සඞ්ඛො සිලා පවාළං රජතං ජාතරූපං ලොහිතඞ්ගො මසාරගල්ලං; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ සත්තමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Furthermore, bhikkhus, the great ocean has many jewels, various kinds of jewels. Therein are these jewels, namely: pearls, gems, beryl, conch, crystal, coral, silver, gold, rubies, and cat's-eye gems. That the great ocean, bhikkhus, has many jewels, various kinds of jewels, and that therein are these jewels—namely: pearls, gems, beryl, conch, crystal, coral, silver, gold, rubies, and cat's-eye gems; this, bhikkhus, is the seventh wonderful and marvelous quality in the great ocean, seeing which again and again the asuras delight in the great ocean.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො මහතං භූතානං ආවාසො. තත්‍රිමෙ භූතා – තිමි තිමිඞ්ගලො තිමිතිමිඞ්ගලො අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා. සන්ති මහාසමුද්දෙ යොජනසතිකාපි අත්තභාවා, ද්වියොජනසතිකාපි අත්තභාවා, තියොජනසතිකාපි අත්තභාවා, චතුයොජනසතිකාපි අත්තභාවා, පඤ්චයොජනසතිකාපි අත්තභාවා. යම්පි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො මහතං භූතානං ආවාසො, තත්‍රිමෙ භූතා – තිමි තිමිඞ්ගලො තිමිතිමිඞ්ගලො අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා, සන්ති මහාසමුද්දෙ යොජනසතිකාපි අත්තභාවා ද්වියොජනසතිකාපි අත්තභාවා…පෙ… පඤ්චයොජනසතිකාපි අත්තභාවා; අයං, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දෙ අට්ඨමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, අට්ඨ මහාසමුද්දෙ අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා යෙ දිස්වා දිස්වා අසුරා මහාසමුද්දෙ අභිරමන්ති.

“Furthermore, bhikkhus, the great ocean is the abode of great beings. Therein are these beings: the timi, the timiṅgala, the timitimiṅgala, asuras, nāgas, and gandhabbas. In the great ocean there are beings with individual existences of one hundred yojanas, beings with individual existences of two hundred yojanas, beings with individual existences of three hundred yojanas, beings with individual existences of four hundred yojanas, and beings with individual existences of five hundred yojanas. That the great ocean, bhikkhus, is the abode of great beings, and that therein are these beings—the timi, the timiṅgala, the timitimiṅgala, asuras, nāgas, and gandhabbas; and that in the great ocean there are beings with individual existences of one hundred yojanas... up to... five hundred yojanas; this, bhikkhus, is the eighth wonderful and marvelous quality in the great ocean, seeing which again and again the asuras delight in the great ocean. These, bhikkhus, are the eight wonderful and marvelous qualities in the great ocean, seeing which again and again the asuras delight in the great ocean.

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අට්ඨ අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා, යෙ දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති. කතමෙ අට්ඨ?

“In the same way, bhikkhus, in this Dhamma and Discipline there are eight wonderful and marvelous qualities, seeing which again and again the bhikkhus delight in this Dhamma and Discipline. What are the eight?

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො අනුපුබ්බනින්නො අනුපුබ්බපොණො අනුපුබ්බපබ්භාරො, න ආයතකෙනෙව පපාතො; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා, න ආයතකෙනෙව අඤ්ඤාපටිවෙධො. යම්පි, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අනුපුබ්බසික්ඛා අනුපුබ්බකිරියා අනුපුබ්බපටිපදා, න ආයතකෙනෙව අඤ්ඤාපටිවෙධො; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පඨමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති.

“Just as, bhikkhus, the great ocean gradually slopes, gradually inclines, gradually deepens, and is not an abrupt precipice; in the same way, bhikkhus, in this Dhamma and Discipline there is gradual training, gradual action, and gradual practice; there is no penetration to final knowledge right at the outset. That in this Dhamma and Discipline, bhikkhus, there is gradual training, gradual action, and gradual practice, and there is no penetration to final knowledge right at the outset; this, bhikkhus, is the first wonderful and marvelous quality in this Dhamma and Discipline, seeing which again and again the bhikkhus delight in this Dhamma and Discipline.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.142], භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො ඨිතධම්මො වෙලං නාතිවත්තති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යං මයා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං තං මම සාවකා ජීවිතහෙතුපි නාතික්කමන්ති. යම්පි, භික්ඛවෙ, මයා සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං තං මම සාවකා ජීවිතහෙතුපි නාතික්කමන්ති; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දුතියො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති.

“Just as, bhikkhus, the great ocean is of a stable nature and does not transgress its boundary; in the same way, bhikkhus, whatever training rule has been laid down by me for my disciples, my disciples do not transgress it even for the sake of their lives. That whatever training rule, bhikkhus, has been laid down by me for my disciples, my disciples do not transgress it even for the sake of their lives; this, bhikkhus, is the second wonderful and marvelous quality in this Dhamma and Discipline, seeing which again and again the bhikkhus delight in this Dhamma and Discipline.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො න මතෙන කුණපෙන සංවසති; යං හොති මහාසමුද්දෙ මතං කුණපං තං ඛිප්පමෙව තීරං වාහෙති, ථලං උස්සාරෙති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, යො සො පුග්ගලො දුස්සීලො පාපධම්මො අසුචි සඞ්කස්සරසමාචාරො පටිච්ඡන්නකම්මන්තො අස්සමණො සමණපටිඤ්ඤො අබ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො අන්තොපූති අවස්සුතො කසම්බුජාතො, න තෙන සඞ්ඝො සංවසති; අථ ඛො නං ඛිප්පමෙව සන්නිපතිත්වා උක්ඛිපති. කිඤ්චාපි සො හොති මජ්ඣෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිසින්නො, අථ ඛො සො ආරකාව සඞ්ඝම්හා, සඞ්ඝො ච තෙන. යම්පි, භික්ඛවෙ, යො සො පුග්ගලො දුස්සීලො පාපධම්මො අසුචි සඞ්කස්සරසමාචාරො පටිච්ඡන්නකම්මන්තො අස්සමණො සමණපටිඤ්ඤො අබ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො අන්තොපූති අවස්සුතො කසම්බුජාතො, න තෙන සඞ්ඝො සංවසති; ඛිප්පමෙව නං සන්නිපතිත්වා උක්ඛිපති. කිඤ්චාපි සො හොති මජ්ඣෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස නිසින්නො, අථ ඛො සො ආරකාව සඞ්ඝම්හා, සඞ්ඝො ච තෙන; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ තතියො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති.

“Just as, bhikkhus, the great ocean does not associate with a dead corpse; whatever dead corpse is in the great ocean, it quickly washes it to the shore and casts it up on dry land—even so, bhikkhus, the Saṅgha does not associate with a person who is immoral, of evil nature, impure, of suspect conduct, of concealed actions, not an ascetic but claiming to be an ascetic, not living the holy life but claiming to live the holy life, inwardly rotten, leaking with defilements, and like rubbish. Instead, having assembled, they quickly expel that person. Even though such a person is seated in the midst of the Saṅgha of bhikkhus, they are far from the Saṅgha, and the Saṅgha is far from them. That, bhikkhus, the Saṅgha does not associate with a person who is immoral, of evil nature, impure, of suspect conduct, of concealed actions, not an ascetic but claiming to be an ascetic, not living the holy life but claiming to live the holy life, inwardly rotten, leaking with defilements, and like rubbish; that having assembled, they quickly expel that person; and that even though such a person is seated in the midst of the Saṅgha of bhikkhus, they are far from the Saṅgha, and the Saṅgha is far from them—this, bhikkhus, is the third wonderful and marvelous quality in this Dhamma and Discipline, seeing which again and again the bhikkhus delight in this Dhamma and Discipline.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි මහානදියො, සෙය්‍යථිදං – ගඞ්ගා යමුනා අචිරවතී සරභූ මහී තා මහාසමුද්දං පත්වා ජහන්ති පුරිමානි නාමගොත්තානි, ‘මහාසමුද්දො’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා තෙ තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිත්වා ජහන්ති පුරිමානි නාමගොත්තානි, ‘සමණා සක්‍යපුත්තියා’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. යම්පි, භික්ඛවෙ, චත්තාරො වණ්ණා – ඛත්තියා, බ්‍රාහ්මණා, වෙස්සා, සුද්දා තෙ තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිත්වා ජහන්ති පුරිමානි නාමගොත්තානි[Pg.143], ‘සමණා සක්‍යපුත්තියා’ත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ චතුත්ථො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති.

“Just as, bhikkhus, whatever great rivers there are—namely, the Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, and Mahī—upon reaching the great ocean, abandon their former names and clans and are reckoned simply as ‘the great ocean’; even so, bhikkhus, these four castes—Khattiyas, Brāhmaṇas, Vessas, and Suddas—when they go forth from the household life into homelessness in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata, abandon their former names and clans and are reckoned simply as ‘ascetics, sons of the Sakyan.’ That, bhikkhus, these four castes—Khattiyas, Brāhmaṇas, Vessas, and Suddas—when they go forth from the household life into homelessness in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata, abandon their former names and clans and are reckoned simply as ‘ascetics, sons of the Sakyan’—this, bhikkhus, is the fourth wonderful and marvelous quality in this Dhamma and Discipline, seeing which again and again the bhikkhus delight in this Dhamma and Discipline.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා ච ලොකෙ සවන්තියො මහාසමුද්දං අප්පෙන්ති, යා ච අන්තලික්ඛා ධාරා පපතන්ති, න තෙන මහාසමුද්දස්ස ඌනත්තං වා පූරත්තං වා පඤ්ඤායති; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, බහූ චෙපි භික්ඛූ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායන්ති, න තෙන නිබ්බානධාතුයා ඌනත්තං වා පූරත්තං වා පඤ්ඤායති. යම්පි, භික්ඛවෙ, බහූ චෙපි භික්ඛූ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායන්ති, න තෙන නිබ්බානධාතුයා ඌනත්තං වා පූරත්තං වා පඤ්ඤායති; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ පඤ්චමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති.

O monks, just as all the rivers that flow into the great ocean, and all the streams that fall from the sky, yet no decrease or increase in the great ocean is perceived; even so, O monks, even if many monks attain final Nibbāna in the Nibbāna-element without residue, no decrease or increase in the Nibbāna-element is perceived. That even if many monks attain final Nibbāna in the Nibbāna-element without residue, no decrease or increase in the Nibbāna-element is perceived—this, O monks, is the fifth marvelous and wondrous quality in this Dhamma and Vinaya, seeing which again and again, the monks delight in this Dhamma and Vinaya.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො එකරසො ලොණරසො; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අයං ධම්මවිනයො එකරසො විමුත්තිරසො. යම්පි, භික්ඛවෙ, අයං ධම්මවිනයො එකරසො විමුත්තිරසො; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ඡට්ඨො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති.

O monks, just as the great ocean has one taste, the taste of salt; even so, O monks, this Dhamma and Vinaya has one taste, the taste of liberation. That this Dhamma and Vinaya has one taste, the taste of liberation—this, O monks, is the sixth marvelous and wondrous quality in this Dhamma and Vinaya, seeing which again and again, the monks delight in this Dhamma and Vinaya.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො බහුරතනො අනෙකරතනො, තත්‍රිමානි රතනානි, සෙය්‍යථිදං – මුත්තා මණි වෙළුරියො සඞ්ඛො සිලා පවාළං රජතං ජාතරූපං ලොහිතඞ්ගො මසාරගල්ලං; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අයං ධම්මවිනයො බහුරතනො අනෙකරතනො; තත්‍රිමානි රතනානි, සෙය්‍යථිදං – චත්තාරො සතිපට්ඨානා, චත්තාරො සම්මප්පධානා, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො. යම්පි, භික්ඛවෙ, අයං ධම්මවිනයො බහුරතනො අනෙකරතනො, තත්‍රිමානි රතනානි, සෙය්‍යථිදං – චත්තාරො සතිපට්ඨානා, චත්තාරො සම්මප්පධානා, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ සත්තමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති.

O monks, just as the great ocean is rich in many kinds of jewels, and these are the jewels therein, namely: pearls, gems, beryl, conch, crystal, coral, silver, gold, rubies, and cat's-eye gems; even so, O monks, this Dhamma and Vinaya is rich in many kinds of jewels, and these are the jewels therein, namely: the four foundations of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the Noble Eightfold Path. That this Dhamma and Vinaya is rich in many kinds of jewels, and these are the jewels therein, namely: the four foundations of mindfulness, the four right strivings, the four bases of spiritual power, the five faculties, the five powers, the seven factors of enlightenment, and the Noble Eightfold Path—this, O monks, is the seventh marvelous and wondrous quality in this Dhamma and Vinaya, seeing which again and again, the monks delight in this Dhamma and Vinaya.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, මහාසමුද්දො මහතං භූතානං ආවාසො, තත්‍රිමෙ භූතා – තිමි තිමිඞ්ගලො තිමිතිමිඞ්ගලො අසුරා නාගා ගන්ධබ්බා, සන්ති [Pg.144] මහාසමුද්දෙ යොජනසතිකාපි අත්තභාවා ද්වියොජනසතිකාපි අත්තභාවා තියොජනසතිකාපි අත්තභාවා චතුයොජනසතිකාපි අත්තභාවා පඤ්චයොජනසතිකාපි අත්තභාවා; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අයං ධම්මවිනයො මහතං භූතානං ආවාසො; තත්‍රිමෙ භූතා – සොතාපන්නො, සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො, සකදාගාමි, සකදාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො, අනාගාමී, අනාගාමීඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො, අරහා, අරහත්තාය පටිපන්නො. යම්පි, භික්ඛවෙ, අයං ධම්මවිනයො මහතං භූතානං ආවාසො, තත්‍රිමෙ භූතා – සොතාපන්නො, සොතාපත්තිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො, සකදාගාමී, සකදාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො, අනාගාමී, අනාගාමිඵලසච්ඡිකිරියාය පටිපන්නො, අරහා, අරහත්තාය පටිපන්නො; අයං, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අට්ඨමො අච්ඡරියො අබ්භුතො ධම්මො, යං දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අට්ඨ අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා, යෙ දිස්වා දිස්වා භික්ඛූ ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ අභිරමන්තී’’ති.

Just as, O monks, the great ocean is the abode of great beings—that is, the timi, the timiṅgala, and the timitimiṅgala fish, asuras, nāgas, and gandhabbas—and there are in the great ocean beings with bodies one hundred yojanas long, two hundred yojanas long, three hundred yojanas long, four hundred yojanas long, and five hundred yojanas long; even so, O monks, this Dhamma and Vinaya is the abode of great beings—that is, the stream-enterer, the one practicing for the realization of the fruit of stream-entry; the once-returner, the one practicing for the realization of the fruit of once-returning; the non-returner, the one practicing for the realization of the fruit of non-returning; the Arahant, and the one practicing for Arahantship. That this Dhamma and Vinaya is the abode of great beings—that is, the stream-enterer, the one practicing for the realization of the fruit of stream-entry; the once-returner, the one practicing for the realization of the fruit of once-returning; the non-returner, the one practicing for the realization of the fruit of non-returning; the Arahant, and the one practicing for Arahantship—this, O monks, is the eighth marvelous and wondrous quality in this Dhamma and Vinaya, seeing which again and again, monks delight in this Dhamma and Vinaya. These, O monks, are the eight marvelous and wondrous qualities in this Dhamma and Vinaya, seeing which again and again, monks delight in this Dhamma and Vinaya.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘ඡන්නමතිවස්සති, විවටං නාතිවස්සති;

තස්මා ඡන්නං විවරෙථ, එවං තං නාතිවස්සතී’’ති. පඤ්චමං;

“Rain wets what is covered; it does not wet what is open. Therefore, uncover what is covered; thus it will not be wetted by the rain.”

6. සොණසුත්තං

6. The Sutta on Soṇa

46. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති කුරරඝරෙ පවත්තෙ පබ්බතෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සොණො උපාසකො කුටිකණ්ණො ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස උපට්ඨාකො හොති.

46. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time, the Venerable Mahākaccāna was dwelling in the Avanti country, at Kuraraghara on Pavatta Mountain. At that time, the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa was an attendant of the Venerable Mahākaccāna.

අථ ඛො සොණස්ස උපාසකස්ස කුටිකණ්ණස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යථා යථා ඛො අය්‍යො මහාකච්චානො ධම්මං දෙසෙති නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං [Pg.145] කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’’න්ති.

Then, while the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa was in seclusion, gone to a solitary place, this reflection arose in his mind: “In the way that the noble Mahākaccāna teaches the Dhamma, it is not easy for one dwelling in a household to practice this holy life perfectly complete, perfectly pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?”

අථ ඛො සොණො උපාසකො කුටිකණ්ණො යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සොණො උපාසකො කුටිකණ්ණො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච –

Then the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa approached the Venerable Mahākaccāna; having approached and paid homage to the Venerable Mahākaccāna, he sat down to one side. Seated to one side, the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa said this to the Venerable Mahākaccāna:

‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘යථා යථා ඛො අය්‍යො මහාකච්චානො ධම්මං දෙසෙති නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. පබ්බාජෙතු මං, භන්තෙ, අය්‍යො මහාකච්චානො’’ති.

“Venerable sir, while I was in seclusion, gone to a solitary place, this reflection arose in my mind: ‘In the way that the Venerable Mahākaccāna teaches the Dhamma, it is not easy for one dwelling in a household to practice this holy life perfectly complete, perfectly pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ May the Venerable Mahākaccāna, venerable sir, give me the going forth.”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා මහාකච්චානො සොණං උපාසකං කුටිකණ්ණං එතදවොච – ‘‘දුක්කරං ඛො, සොණ, යාවජීවං එකභත්තං එකසෙය්‍යං බ්‍රහ්මචරියං. ඉඞ්ඝ ත්වං, සොණ, තත්ථෙව ආගාරිකභූතො සමානො බුද්ධානං සාසනං අනුයුඤ්ජ කාලයුත්තං එකභත්තං එකසෙය්‍යං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති. අථ ඛො සොණස්ස උපාසකස්ස කුටිකණ්ණස්ස යො අහොසි පබ්බජ්ජාභිසඞ්ඛාරො සො පටිපස්සම්භි.

When this was said, the Venerable Mahākaccāna said this to the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa: “Soṇa, the holy life, practiced for one's whole life with one meal a day and a solitary bed, is indeed difficult. Come now, Soṇa, while remaining right there as a householder, you should apply yourself to the teaching of the Buddhas: the holy life with one meal a day and a solitary bed, practiced at the proper time.” Then, whatever intention for going forth the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa had, it subsided.

දුතියම්පි ඛො…පෙ… දුතියම්පි ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සොණං උපාසකං කුටිකණ්ණං එතදවොච – ‘‘දුක්කරං ඛො, සොණ, යාවජීවං එකභත්තං එකසෙය්‍යං බ්‍රහ්මචරියං. ඉඞ්ඝ ත්වං, සොණ, තත්ථෙව ආගාරිකභූතො සමානො බුද්ධානං සාසනං අනුයුඤ්ජ කාලයුත්තං එකභත්තං එකසෙය්‍යං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති. දුතියම්පි ඛො සොණස්ස උපාසකස්ස කුටිකණ්ණස්ස යො අහොසි පබ්බජ්ජාභිසඞ්ඛාරො සො පටිපස්සම්භි.

For a second time... For a second time, the Venerable Mahākaccāna said this to the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa: “Soṇa, the holy life, practiced for one's whole life with one meal a day and a solitary bed, is indeed difficult. Come now, Soṇa, while remaining right there as a householder, you should apply yourself to the teaching of the Buddhas: the holy life with one meal a day and a solitary bed, practiced at the proper time.” For a second time, the intention for going forth that the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa had, subsided.

තතියම්පි ඛො සොණස්ස උපාසකස්ස කුටිකණ්ණස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘යථා යථා ඛො අය්‍යො මහාකච්චානො ධම්මං දෙසෙති නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’’න්ති. තතියම්පි ඛො සොණො උපාසකො කුටිකණ්ණො [Pg.146] යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සොණො උපාසකො කුටිකණ්ණො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච –

For a third time, while the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa was in seclusion, gone to a solitary place, this reflection arose in his mind: “In the way that the Venerable Mahākaccāna teaches the Dhamma, it is not easy for one dwelling in a household to practice this holy life perfectly complete, perfectly pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?” For a third time, the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa approached the Venerable Mahākaccāna; having approached and paid homage to the Venerable Mahākaccāna, he sat down to one side. Seated to one side, the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa said this to the Venerable Mahākaccāna:

‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘යථා යථා ඛො අය්‍යො මහාකච්චානො ධම්මං දෙසෙති නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති. පබ්බාජෙතු මං, භන්තෙ, අය්‍යො මහාකච්චානො’’ති.

“Here, venerable sir, while I was in seclusion, gone to a solitary place, this reflection arose in my mind: ‘In the way that the Venerable Mahākaccāna teaches the Dhamma, it is not easy for one dwelling in a household to practice this holy life perfectly complete, perfectly pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the ochre robes, and go forth from the household life into homelessness?’ May the Venerable Mahākaccāna, venerable sir, give me the going forth.”

අථ ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සොණං උපාසකං කුටිකණ්ණං පබ්බාජෙසි. තෙන ඛො පන සමයෙන අවන්තිදක්ඛිණාපථො අප්පභික්ඛුකො හොති. අථ ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො තිණ්ණං වස්සානං අච්චයෙන කිච්ඡෙන කසිරෙන තතො තතො දසවග්ගං භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතෙත්වා ආයස්මන්තං සොණං උපසම්පාදෙසි.

Then the Venerable Mahākaccāna gave the going forth to the lay follower Soṇa Kuṭikaṇṇa. Now at that time, the southern region of Avanti had few bhikkhus. Then, after three years had passed, the Venerable Mahākaccāna, with difficulty and hardship, having gathered a community of ten bhikkhus from here and there, gave the Venerable Soṇa the higher ordination.

අථ ඛො ආයස්මතො සොණස්ස වස්සංවුට්ඨස්ස රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘‘න ඛො මෙ සො භගවා සම්මුඛා දිට්ඨො, අපි ච සුතොයෙව මෙ සො භගවා – ‘ඊදිසො ච ඊදිසො චා’ති. සචෙ මං උපජ්ඣායො අනුජානෙය්‍ය, ගච්ඡෙය්‍යාහං තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති.

Then, after the Venerable Soṇa had completed the rains-residence, while he was in seclusion, gone to a solitary place, this thought arose in his mind: “I have not seen the Blessed One face-to-face, but I have only heard of that Blessed One thus: ‘He is of such a nature, and of such a nature.’ If my preceptor would permit me, I would go to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.”

අථ ඛො ආයස්මා සොණො සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සොණො ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච –

Then, in the evening, the Venerable Soṇa rose from seclusion and approached the Venerable Mahākaccāna; having approached, he paid homage to the Venerable Mahākaccāna and sat down at one side. Seated at one side, the Venerable Soṇa said this to the Venerable Mahākaccāna:

‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, රහොගතස්ස පටිසල්ලීනස්ස එවං චෙතසො පරිවිතක්කො උදපාදි – ‘න ඛො මෙ සො භගවා සම්මුඛා දිට්ඨො, අපි ච සුතොයෙව මෙ සො භගවා – ඊදිසො ච ඊදිසො චා’ති. සචෙ මං උපජ්ඣායො [Pg.147] අනුජානෙය්‍ය, ගච්ඡෙය්‍යාහං තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති ( ).

“Here, venerable sir, while I was in seclusion, gone to a solitary place, this thought arose in my mind: ‘I have not seen the Blessed One face-to-face, but I have only heard of that Blessed One thus: ‘He is of such a nature, and of such a nature.’ If my preceptor would permit me, I would go to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One.’”

‘‘සාධු සාධු, සොණ; ගච්ඡ ත්වං, සොණ, තං භගවන්තං දස්සනාය අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධං. දක්ඛිස්සසි ත්වං, සොණ, තං භගවන්තං පාසාදිකං පසාදනීයං සන්තින්ද්‍රියං සන්තමානසං උත්තමදමථසමථමනුප්පත්තං දන්තං ගුත්තං යතින්ද්‍රියං නාගං. දිස්වාන මම වචනෙන භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දාහි, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡ – ‘උපජ්ඣායො මෙ, භන්තෙ, ආයස්මා මහාකච්චානො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’’ති.

“Good, good, Soṇa. Go, Soṇa, to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One. You will see, Soṇa, that Blessed One—inspiring, pleasing, with peaceful faculties, with a peaceful mind, who has attained the highest taming and tranquility, disciplined, guarded, with restrained faculties, the unshakable one. Having seen him, with my words, bow with your head at the feet of the Blessed One, and ask about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness in rising, strength, and comfortable dwelling: ‘My preceptor, venerable sir, the Venerable Mahākaccāna, bows with his head at the feet of the Blessed One and asks about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness in rising, strength, and comfortable dwelling.’”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සොණො ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා සෙනාසනං සංසාමෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන සාවත්ථි තෙන චාරිකං පක්කාමි. අනුපුබ්බෙන චාරිකං චරමානො යෙන සාවත්ථි ජෙතවනං අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමො, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි, උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා සොණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘උපජ්ඣායො මෙ, භන්තෙ, ආයස්මා මහාකච්චානො භගවතො පාදෙ සිරසා වන්දති, අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරං පුච්ඡතී’’ති.

“So be it, venerable sir.” Thus the Venerable Soṇa, delighting and rejoicing in the words of the Venerable Mahākaccāna, rose from his seat, paid homage to the Venerable Mahākaccāna, circumambulated him, set his lodging in order, took his bowl and robe, and set out on a journey toward Sāvatthī. Traveling in stages, he eventually arrived at Sāvatthī, at Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park, where the Blessed One was. He approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Soṇa said to the Blessed One: “Venerable sir, my preceptor, the Venerable Mahākaccāna, bows with his head at the feet of the Blessed One and asks about his freedom from illness, freedom from affliction, lightness in rising, strength, and comfortable dwelling.”

‘‘කච්චි, භික්ඛු, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චිසි අප්පකිලමථෙන අද්ධානං ආගතො, න ච පිණ්ඩකෙන කිලන්තොසී’’ති? ‘‘ඛමනීයං භගවා, යාපනීයං භගවා, අප්පකිලමථෙන චාහං, භන්තෙ, අද්ධානං ආගතො, න පිණ්ඩකෙන කිලන්තොම්හී’’ති.

“Is it tolerable, bhikkhu, is it manageable? Have you come this long way without fatigue, and were you not weary from the alms-food?” “It is tolerable, Blessed One, it is manageable, Blessed One. I have come this long way without fatigue, venerable sir, and I was not weary from the alms-food.”

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමස්සානන්ද, ආගන්තුකස්ස භික්ඛුනො සෙනාසනං පඤ්ඤාපෙහී’’ති. අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘යස්ස ඛො මං භගවා ආණාපෙති [Pg.148] – ‘ඉමස්සානන්ද, ආගන්තුකස්ස භික්ඛුනො සෙනාසනං පඤ්ඤාපෙහී’ති, ඉච්ඡති භගවා තෙන භික්ඛුනා සද්ධිං එකවිහාරෙ වත්ථුං, ඉච්ඡති භගවා ආයස්මතා සොණෙන සද්ධිං එකවිහාරෙ වත්ථු’’න්ති. යස්මිං විහාරෙ භගවා විහරති, තස්මිං විහාරෙ ආයස්මතො සොණස්ස සෙනාසනං පඤ්ඤාපෙසි.

Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Ānanda, prepare a lodging for this visiting bhikkhu.” Then this thought occurred to the Venerable Ānanda: “For whichever bhikkhu the Blessed One commands me to prepare a lodging, the Blessed One wishes to live in the same dwelling with that bhikkhu. The Blessed One wishes to live in the same dwelling with the Venerable Soṇa.” In the same dwelling where the Blessed One was staying, he prepared a lodging for the Venerable Soṇa.

අථ ඛො භගවා බහුදෙව රත්තිං අබ්භොකාසෙ නිසජ්ජාය වීතිනාමෙත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා විහාරං පාවිසි. ආයස්මාපි ඛො සොණො බහුදෙව රත්තිං අබ්භොකාසෙ නිසජ්ජාය වීතිනාමෙත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා විහාරං පාවිසි. අථ ඛො භගවා රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය ආයස්මන්තං සොණං අජ්ඣෙසි – ‘‘පටිභාතු තං භික්ඛු ධම්මො භාසිතු’’න්ති.

Then the Blessed One, having spent much of the night sitting in the open, washed his feet and entered the dwelling. The Venerable Soṇa also, having spent much of the night sitting in the open, washed his feet and entered the dwelling. Then the Blessed One, having risen at dawn, invited the Venerable Soṇa: “May the Dhamma, bhikkhu, occur to you to be spoken.”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සොණො භගවතො පටිස්සුත්වා සොළස අට්ඨකවග්ගිකානි සබ්බානෙව සරෙන අභණි. අථ ඛො භගවා ආයස්මතො සොණස්ස සරභඤ්ඤපරියොසානෙ අබ්භනුමොදි – ‘‘සාධු සාධු, භික්ඛු, සුග්ගහිතානි තෙ, භික්ඛු, සොළස අට්ඨකවග්ගිකානි සුමනසිකතානි සූපධාරිතානි, කල්‍යාණියාසි වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගළාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා. කති වස්සොසි ත්වං, භික්ඛූ’’ති? ‘‘එකවස්සො අහං භගවා’’ති. ‘‘කිස්ස පන ත්වං, භික්ඛු, එවං චිරං අකාසී’’ති? ‘‘චිරං දිට්ඨො මෙ, භන්තෙ, කාමෙසු ආදීනවො; අපි ච සම්බාධො ඝරාවාසො බහුකිච්චො බහුකරණීයො’’ති.

“So be it, venerable sir.” The Venerable Soṇa assented to the Blessed One and recited all sixteen sections of the Aṭṭhakavagga in full voice. Then, at the conclusion of the Venerable Soṇa’s recitation, the Blessed One expressed his approval: “Good, good, bhikkhu! These sixteen sections of the Aṭṭhakavagga are well-grasped by you, well-considered, and well-retained. You are endowed with a beautiful voice that is distinct, free from hoarseness, and makes the meaning clear. How many years have you been ordained, bhikkhu?” “I have been ordained for one year, Blessed One.” “But why, bhikkhu, did you delay so long?” “Venerable sir, I have long seen the danger in sensual pleasures; moreover, household life is confining, full of duties and many obligations.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘දිස්වා ආදීනවං ලොකෙ, ඤත්වා ධම්මං නිරූපධිං;

අරියො න රමතී පාපෙ, පාපෙ න රමතී සුචී’’ති. ඡට්ඨං;

“Having seen the danger in the world, and knowing the Dhamma that is without substrate, the noble one does not delight in evil; the pure one does not delight in evil.” Sixth.

7. කඞ්ඛාරෙවතසුත්තං

7. The Sutta on Kaṅkhārevata

47. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා කඞ්ඛාරෙවතො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අත්තනො කඞ්ඛාවිතරණවිසුද්ධිං පච්චවෙක්ඛමානො.

47. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, the Venerable Kaṅkhārevata was sitting not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise, holding his body erect, and reflecting on his own purification through the overcoming of doubt.

අද්දසා [Pg.149] ඛො භගවා ආයස්මන්තං කඞ්ඛාරෙවතං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අත්තනො කඞ්ඛාවිතරණවිසුද්ධිං පච්චවෙක්ඛමානං.

The Blessed One saw the Venerable Kaṅkhārevata sitting not far away, having folded his legs crosswise, holding his body erect, and reflecting on his own purification through the overcoming of doubt.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යා කාචි කඞ්ඛා ඉධ වා හුරං වා,සකවෙදියා වා පරවෙදියා වා;

යෙ ඣායිනො තා පජහන්ති සබ්බා,ආතාපිනො බ්‍රහ්මචරියං චරන්තා’’ති. සත්තමං;

“Whatever doubts there are, whether here or hereafter, whether concerning oneself or concerning others—those who are meditative and ardent, living the holy life, abandon them all.” Seventh.

8. සඞ්ඝභෙදසුත්තං

8. The Sutta on Schism in the Saṅgha

48. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ආනන්දො තදහුපොසථෙ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි.

48. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling in Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. At that time, on that Uposatha day, in the morning, the Venerable Ānanda, having put on his lower robe and taking his bowl and outer robe, entered Rājagaha for alms.

අද්දසා ඛො දෙවදත්තො ආයස්මන්තං ආනන්දං රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරන්තං. දිස්වාන යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘අජ්ජතග්ගෙ දානාහං, ආවුසො ආනන්ද, අඤ්ඤත්‍රෙව භගවතා අඤ්ඤත්‍ර භික්ඛුසඞ්ඝා උපොසථං කරිස්සාමි සඞ්ඝකම්මානි චා’’ති.

Devadatta saw the Venerable Ānanda wandering for alms in Rājagaha. Having seen him, he went up to where the Venerable Ānanda was, and on arrival said this to him: “From this day forward, friend Ānanda, I will hold the Uposatha and perform the formal acts of the Saṅgha apart from the Blessed One and apart from the community of bhikkhus.”

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

Then the Venerable Ānanda, having wandered for alms in Rājagaha, after his meal, on returning from his alms-round, went up to the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One:

‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො මං, භන්තෙ, දෙවදත්තො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරන්තං. දිස්වාන යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං එතදවොච – ‘අජ්ජතග්ගෙ දානාහං, ආවුසො ආනන්ද, අඤ්ඤත්‍රෙව භගවතා අඤ්ඤත්‍ර භික්ඛුසඞ්ඝා උපොසථං කරිස්සාමි සඞ්ඝකම්මානි චා’ති. අජ්ජ, භන්තෙ, දෙවදත්තො සඞ්ඝං භින්දිස්සති, උපොසථඤ්ච කරිස්සති සඞ්ඝකම්මානි චා’’ති.

“Venerable sir, this morning, having put on my lower robe and taking my bowl and outer robe, I entered Rājagaha for alms. Devadatta saw me, venerable sir, wandering for alms in Rājagaha. Having seen me, he came up to where I was and said this to me: ‘From this day forward, friend Ānanda, I will hold the Uposatha and perform the formal acts of the Saṅgha apart from the Blessed One and apart from the community of monks.’ Today, venerable sir, Devadatta will create a schism in the Saṅgha; he will hold the Uposatha and perform the formal acts of the Saṅgha.”

අථ [Pg.150] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සුකරං සාධුනා සාධු, සාධු පාපෙන දුක්කරං ;

පාපං පාපෙන සුකරං, පාපමරියෙහි දුක්කර’’න්ති. අට්ඨමං;

“Good is easy to do for the good; good is hard to do for the evil. Evil is easy to do for the evil; evil is hard to do for the noble.” Eighth.

9. සධායමානසුත්තං

9. The Discourse on Disputing

49. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරති මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා මාණවකා භගවතො අවිදූරෙ සධායමානරූපා අතික්කමන්ති. අද්දසා ඛො භගවා සම්බහුලෙ මාණවකෙ අවිදූරෙ සධායමානරූපෙ අතික්කන්තෙ.

49. Thus have I heard: At one time the Blessed One was traveling through the Kosala country with a great Saṅgha of bhikkhus. At that time, a number of young men were passing not far from the Blessed One, appearing to be disputing. The Blessed One saw those young men passing nearby, appearing to be disputing.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion, uttered this inspired utterance:

‘‘පරිමුට්ඨා පණ්ඩිතාභාසා, වාචාගොචරභාණිනො;

යාවිච්ඡන්ති මුඛායාමං, යෙන නීතා න තං විදූ’’ති. නවමං;

“Unmindful, though appearing wise, speakers whose pasture is speech; they open their mouths as they wish, but know not that by which they are led.” Ninth.

10. චූළපන්ථකසුත්තං

10. The Discourse on Cūḷapanthaka

50. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා චූළපන්ථකො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා.

50. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī at Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. At that time, the Venerable Cūḷapanthaka was sitting not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං චූළපන්ථකං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා.

The Blessed One saw the Venerable Cūḷapanthaka sitting not far away, having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion, uttered this inspired utterance:

‘‘ඨිතෙන [Pg.151] කායෙන ඨිතෙන චෙතසා,තිට්ඨං නිසින්නො උද වා සයානො;

එතං සතිං භික්ඛු අධිට්ඨහානො,ලභෙථ පුබ්බාපරියං විසෙසං;

ලද්ධාන පුබ්බාපරියං විසෙසං,අදස්සනං මච්චුරාජස්ස ගච්ඡෙ’’ති. දසමං;

“With body steadfast and mind steadfast, whether standing, sitting, or lying down, a bhikkhu establishing such mindfulness would attain a special distinction in the former and latter stages. Having attained this special distinction, he would go beyond the sight of the King of Death.” Tenth.

සොණවග්ගො පඤ්චමො නිට්ඨිතො.

The Soṇa Chapter, the fifth, is concluded.

තස්සුද්දානං –

The summary thereof:

පියො අප්පායුකා කුට්ඨී, කුමාරකා උපොසථො;

සොණො ච රෙවතො භෙදො, සධාය පන්ථකෙන චාති.

The King, Short-livedness, the Leper, the Boys, the Uposatha; Soṇa and Revata, the Schism, Disputing, and with Panthaka.

6. ජච්චන්ධවග්ගො

6. The Chapter on One Blind from Birth

1. ආයුසඞ්ඛාරොස්සජ්ජනසුත්තං

1. The Discourse on Relinquishing the Life-Formation

51. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය වෙසාලිං පිණ්ඩාය පාවිසි. වෙසාලියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ගණ්හාහි, ආනන්ද, නිසීදනං. යෙන චාපාලං චෙතියං තෙනුපසඞ්කමිස්සාම දිවාවිහාරායා’’ති.

51. Thus have I heard: At one time the Blessed One was dwelling in Vesālī, in the Great Wood, at the Hall with the Peaked Roof. Then the Blessed One, having dressed in the morning and taking his bowl and robe, entered Vesālī for alms. Having walked for alms in Vesālī and returning from the alms round after his meal, he addressed the Venerable Ānanda: “Take a sitting mat, Ānanda. We shall go to the Cāpāla Shrine for the day's sojourn.”

‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා නිසීදනං ආදාය භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධි. අථ ඛො භගවා යෙන චාපාලං චෙතියං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි –

“Even so, venerable sir,” the Venerable Ānanda replied to the Blessed One. Taking a sitting mat, he followed closely behind the Blessed One. Then the Blessed One went to the Cāpāla Shrine; having approached, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the Venerable Ānanda:

‘‘රමණීයා, ආනන්ද, වෙසාලී; රමණීයං උදෙනං චෙතියං; රමණීයං ගොතමකං චෙතියං; රමණීයං සත්තම්බං චෙතියං; රමණීයං බහුපුත්තං චෙතියං; රමණීයං සාරන්දදං චෙතියං; රමණීයං චාපාලං චෙතියං. යස්ස කස්සචි, ආනන්ද[Pg.152], චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා, සො ආකඞ්ඛමානො ( ) කප්පං වා තිට්ඨෙය්‍ය කප්පාවසෙසං වා. තථාගතස්ස ඛො, ආනන්ද, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා. ආකඞ්ඛමානො, ආනන්ද, තථාගතො කප්පං වා තිට්ඨෙය්‍ය කප්පාවසෙසං වා’’ති.

“Delightful, Ānanda, is Vesālī; delightful is the Udena Shrine; delightful is the Gotamaka Shrine; delightful is the Sattamba Shrine; delightful is the Bahuputta Shrine; delightful is the Sārandada Shrine; delightful is the Cāpāla Shrine. Ānanda, anyone who has developed, cultivated, made a vehicle of, made a basis of, established, consolidated, and well undertaken the four bases of psychic power, could—if they so wished—remain for an aeon or the remainder of an aeon. The Tathāgata, Ānanda, has developed, cultivated, made a vehicle of, made a basis of, established, consolidated, and well undertaken the four bases of psychic power. If he so wished, Ānanda, the Tathāgata could remain for an aeon or the remainder of an aeon.”

එවම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතා ඔළාරිකෙ නිමිත්තෙ කයිරමානෙ, ඔළාරිකෙ ඔභාසෙ කයිරමානෙ, නාසක්ඛි පටිවිජ්ඣිතුං; න භගවන්තං යාචි – ‘‘තිට්ඨතු, භන්තෙ, භගවා කප්පං; තිට්ඨතු සුගතො කප්පං බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සාන’’න්ති, යථා තං මාරෙන පරියුට්ඨිතචිත්තො. දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි –

Even so, although the Blessed One was giving such a palpable sign, such a palpable indication, the Venerable Ānanda was unable to comprehend it; he did not request the Blessed One: ‘May the Blessed One remain for an aeon, venerable sir; may the Fortunate One remain for an aeon, for the welfare and happiness of the many, out of compassion for the world, for the benefit, welfare, and happiness of gods and humans’—as his mind was possessed by Māra. A second time… and a third time, the Blessed One addressed the Venerable Ānanda:

‘‘රමණීයා, ආනන්ද, වෙසාලී; රමණීයං උදෙනං චෙතියං; රමණීයං ගොතමකං චෙතියං; රමණීයං සත්තම්බං චෙතියං; රමණීයං බහුපුත්තං චෙතියං; රමණීයං සාරන්දදං චෙතියං; රමණීයං චාපාලං චෙතියං. යස්ස කස්සචි, ආනන්ද, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා, සො ආකඞ්ඛමානො කප්පං වා තිට්ඨෙය්‍ය කප්පාවසෙසං වා. තථාගතස්ස ඛො, ආනන්ද, චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා බහුලීකතා යානීකතා වත්ථුකතා අනුට්ඨිතා පරිචිතා සුසමාරද්ධා. ආකඞ්ඛමානො, ආනන්ද, තථාගතො කප්පං වා තිට්ඨෙය්‍ය කප්පාවසෙසං වා’’ති.

“Delightful, Ānanda, is Vesālī; delightful is the Udena Shrine; delightful is the Gotamaka Shrine; delightful is the Sattamba Shrine; delightful is the Bahuputta Shrine; delightful is the Sārandada Shrine; delightful is the Cāpāla Shrine. Ānanda, anyone who has developed, cultivated, made a vehicle of, made a basis of, established, consolidated, and well undertaken the four bases of psychic power, could—if they so wished—remain for an aeon or the remainder of an aeon. The Tathāgata, Ānanda, has developed, cultivated, made a vehicle of, made a basis of, established, consolidated, and well undertaken the four bases of psychic power. If he so wished, Ānanda, the Tathāgata could remain for an aeon or the remainder of an aeon.”

එවම්පි ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතා ඔළාරිකෙ නිමිත්තෙ කයිරමානෙ, ඔළාරිකෙ ඔභාසෙ කයිරමානෙ, නාසක්ඛි පටිවිජ්ඣිතුං; න භගවන්තං යාචි – ‘‘තිට්ඨතු, භන්තෙ, භගවා කප්පං; තිට්ඨතු සුගතො කප්පං බහුජනහිතාය බහුජනසුඛාය ලොකානුකම්පාය අත්ථාය හිතාය සුඛාය දෙවමනුස්සාන’’න්ති, යථා තං මාරෙන පරියුට්ඨිතචිත්තො.

Even so, although the Blessed One gave such a palpable sign, such a palpable indication, the Venerable Ānanda was unable to comprehend; he did not request the Blessed One, "May the Blessed One remain for an aeon, venerable sir; may the Fortunate One remain for an aeon, for the welfare and happiness of the many, out of compassion for the world, for the good, benefit, and happiness of gods and humans"—as his mind was assailed by Māra.

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ගච්ඡ ත්වං, ආනන්ද, යස්සදානි කාලං මඤ්ඤසී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො [Pg.153] පටිස්සුත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි.

Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: "You may go now, Ānanda, at the time you deem fit." "Even so, venerable sir," the Venerable Ānanda replied to the Blessed One. Rising from his seat, he paid homage to the Blessed One, circumambulated him with his right side toward him, and sat down at the foot of a certain tree not far away.

අථ ඛො මාරො පාපිමා, අචිරපක්කන්තෙ ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො මාරො පාපිමා භගවන්තං එතදවොච –

Then Māra the Evil One, soon after the Venerable Ānanda had departed, approached the Blessed One. Having approached, he stood to one side. Standing to one side, Māra the Evil One said this to the Blessed One:

‘‘පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා; පරිනිබ්බාතු සුගතො; පරිනිබ්බානකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො. භාසිතා ඛො පනෙසා, භන්තෙ, භගවතා වාචා – ‘න තාවාහං, පාපිම, පරිනිබ්බායිස්සාමි යාව මෙ භික්ඛූ න සාවකා භවිස්සන්ති වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා අනුධම්මචාරිනො, සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛිස්සන්ති දෙසෙස්සන්ති පඤ්ඤපෙස්සන්ති පට්ඨපෙස්සන්ති විවරිස්සන්ති විභජිස්සන්ති උත්තානීකරිස්සන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙස්සන්තී’ති. එතරහි ඛො පන, භන්තෙ භික්ඛූ භගවතො සාවකා වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා අනුධම්මචාරිනො සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛන්ති දෙසෙන්ති පඤ්ඤපෙන්ති පට්ඨපෙන්ති විවරන්ති විභජන්ති උත්තානීකරොන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙන්ති. පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා; පරිනිබ්බාතු සුගතො; පරිනිබ්බානකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො.

“Now, venerable sir, let the Blessed One attain final Parinibbāna; let the Well-gone One attain final Parinibbāna. Now, venerable sir, is the time for the Blessed One's final Parinibbāna. For, venerable sir, this word was spoken by the Blessed One: ‘I will not attain final Parinibbāna, Evil One, so long as my disciples, the monks, have not become accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma; so long as they, having learned their own teacher's doctrine, do not teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and so long as they, having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, do not teach the Dhamma with its wonders.’ But now, venerable sir, the Blessed One's disciples, the monks, are accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma. Having learned their own teacher's doctrine, they teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, they teach the Dhamma with its wonders. Now, venerable sir, let the Blessed One attain final Parinibbāna; let the Well-gone One attain final Parinibbāna. Now, venerable sir, is the time for the Blessed One's final Parinibbāna.”

‘‘භාසිතා ඛො පනෙසා, භන්තෙ, භගවතා වාචා – ‘න තාවාහං, පාපිම, පරිනිබ්බායිස්සාමි යාව මෙ භික්ඛුනියො න සාවිකා භවිස්සන්ති වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා අනුධම්මචාරිනියො සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛිස්සන්ති දෙසෙස්සන්ති පඤ්ඤපෙස්සන්ති පට්ඨපෙස්සන්ති විවරිස්සන්ති විභජිස්සන්ති උත්තානීකරිස්සන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙස්සන්තී’ති. එතරහි ඛො පන, භන්තෙ, භික්ඛුනියො භගවතො සාවිකා වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා [Pg.154] අනුධම්මචාරිනියො සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛන්ති දෙසෙන්ති පඤ්ඤපෙන්ති පට්ඨපෙන්ති විවරන්ති විභජන්ති උත්තානීකරොන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙන්ති. පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා; පරිනිබ්බාතු සුගතො; පරිනිබ්බානකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො.

“For, venerable sir, this word was spoken by the Blessed One: ‘I will not attain final Parinibbāna, Evil One, so long as my disciples, the nuns, have not become accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma; so long as they, having learned their own teacher's doctrine, do not teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and so long as they, having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, do not teach the Dhamma with its wonders.’ But now, venerable sir, the Blessed One's disciples, the nuns, are accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma. Having learned their own teacher's doctrine, they teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, they teach the Dhamma with its wonders. Now, venerable sir, let the Blessed One attain final Parinibbāna; let the Well-gone One attain final Parinibbāna. Now, venerable sir, is the time for the Blessed One's final Parinibbāna.”

‘‘භාසිතා ඛො පනෙසා, භන්තෙ, භගවතා වාචා – ‘න තාවාහං, පාපිම, පරිනිබ්බායිස්සාමි යාව මෙ උපාසකා න සාවකා භවිස්සන්ති වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා අනුධම්මචාරිනො සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛිස්සන්ති දෙසෙස්සන්ති පඤ්ඤපෙස්සන්ති පට්ඨපෙස්සන්ති විවරිස්සන්ති විභජිස්සන්ති උත්තානීකරිස්සන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙස්සන්තී’ති. එතරහි ඛො පන, භන්තෙ, උපාසකා භගවතො සාවකා වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා අනුධම්මචාරිනො සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛන්ති දෙසෙන්ති පඤ්ඤපෙන්ති පට්ඨපෙන්ති විවරන්ති විභජන්ති උත්තානීකරොන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙන්ති. පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා; පරිනිබ්බාතු සුගතො; පරිනිබ්බානකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො.

“For, venerable sir, this word was spoken by the Blessed One: ‘I will not attain final Parinibbāna, Evil One, so long as my disciples, the male lay followers, have not become accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma; so long as they, having learned their own teacher's doctrine, do not teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and so long as they, having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, do not teach the Dhamma with its wonders.’ But now, venerable sir, the Blessed One's disciples, the male lay followers, are accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma. Having learned their own teacher's doctrine, they teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, they teach the Dhamma with its wonders. Now, venerable sir, let the Blessed One attain final Parinibbāna; let the Well-gone One attain final Parinibbāna. Now, venerable sir, is the time for the Blessed One's final Parinibbāna.”

‘‘භාසිතා ඛො පනෙසා, භන්තෙ, භගවතා වාචා – ‘න තාවාහං, පාපිම, පරිනිබ්බායිස්සාමි යාව මෙ උපාසිකා න සාවිකා භවිස්සන්ති වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා අනුධම්මචාරිනියො සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛිස්සන්ති දෙසෙස්සන්ති පඤ්ඤපෙස්සන්ති පට්ඨපෙස්සන්ති විවරිස්සන්ති විභජිස්සන්ති උත්තානීකරිස්සන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙස්සන්තී’ති. එතරහි ඛො පන, භන්තෙ, උපාසිකා භගවතො සාවිකා වියත්තා විනීතා විසාරදා බහුස්සුතා ධම්මධරා ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නා සාමීචිප්පටිපන්නා අනුධම්මචාරිනියො සකං ආචරියකං උග්ගහෙත්වා ආචික්ඛන්ති දෙසෙන්ති පඤ්ඤපෙන්ති පට්ඨපෙන්ති විවරන්ති විභජන්ති උත්තානීකරොන්ති උප්පන්නං පරප්පවාදං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙත්වා සප්පාටිහාරියං ධම්මං දෙසෙන්ති. පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා; පරිනිබ්බාතු සුගතො; පරිනිබ්බානකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො.

“For, venerable sir, this word was spoken by the Blessed One: ‘I will not attain final Parinibbāna, Evil One, so long as my female lay disciples have not become accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma; so long as they, having learned their own teacher's doctrine, do not teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and so long as they, having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, do not teach the Dhamma with its wonders.’ But now, venerable sir, the Blessed One's female lay disciples are accomplished, disciplined, confident, learned, upholders of the Dhamma, practicing in accordance with the Dhamma, practicing rightly, and living in conformity with the Dhamma. Having learned their own teacher's doctrine, they teach, preach, proclaim, establish, reveal, analyze, and make it clear; and having thoroughly refuted opposing doctrines that have arisen in accordance with the Dhamma, they teach the Dhamma with its wonders. Now, venerable sir, let the Blessed One attain final Parinibbāna; let the Well-gone One attain final Parinibbāna. Now, venerable sir, is the time for the Blessed One's final Parinibbāna.”

‘‘භාසිතා [Pg.155] ඛො පනෙසා, භන්තෙ, භගවතා වාචා – ‘න තාවාහං, පාපිම, පරිනිබ්බායිස්සාමි යාව මෙ ඉදං බ්‍රහ්මචරියං න ඉද්ධඤ්චෙව භවිස්සති ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං පුථුභූතං යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිත’න්ති. එතරහි ඛො පන, භන්තෙ, භගවතො බ්‍රහ්මචරියං ඉද්ධඤ්චෙව ඵීතඤ්ච විත්ථාරිකං බාහුජඤ්ඤං පුථුභූතං යාව දෙවමනුස්සෙහි සුප්පකාසිතං. පරිනිබ්බාතු දානි, භන්තෙ, භගවා; පරිනිබ්බාතු සුගතො; පරිනිබ්බානකාලො දානි, භන්තෙ, භගවතො’’ති.

“Venerable sir, this word was indeed spoken by the Blessed One: ‘Evil One, I will not attain final Nibbāna so long as this holy life of mine has not become prosperous, flourishing, widespread, known to many, and extensive, so long as it has not been well-proclaimed among gods and humans.’ But now, venerable sir, the Blessed One’s holy life is prosperous, flourishing, widespread, known to many, and extensive, and is well-proclaimed among gods and humans. Let the Blessed One now attain final Nibbāna, venerable sir; let the Well-gone One attain final Nibbāna. Now, venerable sir, is the time for the Blessed One’s final Nibbāna.”

එවං වුත්තෙ, භගවා මාරං පාපිමන්තං එතදවොච – ‘‘අප්පොස්සුක්කො ත්වං, පාපිම, හොහි. න චිරං තථාගතස්ස පරිනිබ්බානං භවිස්සති. ඉතො තිණ්ණං මාසානං අච්චයෙන තථාගතො පරිනිබ්බායිස්සතී’’ති.

When this was said, the Blessed One said this to Māra the Evil One: “Be without concern, Evil One. The Tathāgata’s final Nibbāna will take place before long. Three months from now, the Tathāgata will attain final Nibbāna.”

අථ ඛො භගවා චාපාලෙ චෙතියෙ සතො සම්පජානො ආයුසඞ්ඛාරං ඔස්සජ්ජි. ඔස්සට්ඨෙ ච භගවතා ආයුසඞ්ඛාරෙ මහාභූමිචාලො අහොසි භිංසනකො ලොමහංසො, දෙවදුන්දුභියො ච ඵලිංසු.

Then the Blessed One, at the Cāpāla Shrine, mindful and clearly comprehending, relinquished the life-force volition. And when the life-force volition was relinquished by the Blessed One, there was a great earthquake, fearsome and hair-raising, and the celestial drums resounded.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘තුලමතුලඤ්ච සම්භවං,භවසඞ්ඛාරමවස්සජි මුනි;

අජ්ඣත්තරතො සමාහිතො,අභින්දි කවචමිවත්තසම්භව’’න්ති. පඨමං;

“The Sage relinquished the comparable and incomparable cause of becoming, and the volitional formation of existence. Delighting in the internal, well-composed, he shattered the self-originated armor as if it were a coat of mail.”

2. සත්තජටිලසුත්තං

2. The Discourse on the Seven Matted-Hair Ascetics

52. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො බහිද්වාරකොට්ඨකෙ නිසින්නො හොති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි.

52. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling in Sāvatthī at the Eastern Park, in the Mansion of Migāra's Mother. Now at that time, the Blessed One, having risen from seclusion in the evening, was sitting outside the gatehouse. Then King Pasenadi of Kosala went to the Blessed One, and having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down at one side.

තෙන [Pg.156] ඛො පන සමයෙන සත්ත ච ජටිලා, සත්ත ච නිගණ්ඨා, සත්ත ච අචෙලකා, සත්ත ච එකසාටකා, සත්ත ච පරිබ්බාජකා, පරූළ්හකච්ඡනඛලොමා ඛාරිවිවිධමාදාය භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්ති.

Now at that time, seven matted-hair ascetics, seven Nigaṇṭhas, seven naked ascetics, seven single-garment ascetics, and seven wanderers, with overgrown armpit hair, body hair, and nails, carrying various requisites on a carrying pole, were passing by not far from the Blessed One.

අද්දසා ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො තෙ සත්ත ච ජටිලෙ, සත්ත ච නිගණ්ඨෙ, සත්ත ච අචෙලකෙ, සත්ත ච එකසාටකෙ, සත්ත ච පරිබ්බාජකෙ, පරූළ්හකච්ඡනඛලොමෙ ඛාරිවිවිධමාදාය භගවතො අවිදූරෙ අතික්කමන්තෙ. දිස්වාන උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා දක්ඛිණජාණුමණ්ඩලං පථවියං නිහන්ත්වා යෙන තෙ සත්ත ච ජටිලා, සත්ත ච නිගණ්ඨා, සත්ත ච අචෙලකා, සත්ත ච එකසාටකා, සත්ත ච පරිබ්බාජකා, තෙනඤ්ජලිං පණාමෙත්වා තික්ඛත්තුං නාමං සාවෙසි – ‘‘රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො; රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො; රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො’’ති.

King Pasenadi of Kosala saw those seven matted-hair ascetics, seven Nigaṇṭhas, seven naked ascetics, seven single-garment ascetics, and seven wanderers, with overgrown armpit hair, body hair, and nails, carrying various requisites on a carrying pole, passing by not far from the Blessed One. Having seen them, he rose from his seat, arranged his upper robe over one shoulder, placed his right knee on the ground, and extending his joined palms toward those seven matted-hair ascetics, seven Nigaṇṭhas, seven naked ascetics, seven single-garment ascetics, and seven wanderers, he announced his name three times: “Venerable sirs, I am King Pasenadi of Kosala; venerable sirs, I am King Pasenadi of Kosala; venerable sirs, I am King Pasenadi of Kosala.”

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො අචිරපක්කන්තෙසු තෙසු සත්තසු ච ජටිලෙසු, සත්තසු ච නිගණ්ඨෙසු, සත්තසු ච අචෙලකෙසු, සත්තසු ච එකසාටකෙසු, සත්තසු ච පරිබ්බාජකෙසු, යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘යෙ ඛො භන්තෙ, ලොකෙ අරහන්තො වා අරහත්තමග්ගං වා සමාපන්නා එතෙ තෙසං අඤ්ඤතරෙ’’ති.

Then, not long after those seven matted-hair ascetics, seven Nigaṇṭhas, seven naked ascetics, seven single-garment ascetics, and seven wanderers had departed, King Pasenadi of Kosala went to the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down at one side. Seated at one side, King Pasenadi of Kosala said this to the Blessed One: “Venerable sir, those men are among those in the world who are either arahants or have entered the path to arahantship.”

‘‘දුජ්ජානං ඛො එතං, මහාරාජ, තයා ගිහිනා කාමභොගිනා පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තෙන කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තෙන මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරයන්තෙන ජාතරූපරජතං සාදියන්තෙන – ඉමෙ වා අරහන්තො, ඉමෙ වා අරහත්තමග්ගං සමාපන්නාති.

“Great king, it is difficult for you—a layman enjoying sensual pleasures, living in a home crowded with children, using sandalwood from Kāsī, wearing garlands, scents, and ointments, and delighting in gold and silver—to know whether these are arahants or have entered the path to arahantship.”

‘‘සංවාසෙන ඛො, මහාරාජ, සීලං වෙදිතබ්බං. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා න ඉත්තරං, මනසිකරොතා නො අමනසිකරොතා, පඤ්ඤවතා නො දුප්පඤ්ඤෙන. සංවොහාරෙන ඛො, මහාරාජ, සොචෙය්‍යං වෙදිතබ්බං. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා [Pg.157] න ඉත්තරං, මනසිකරොතා නො අමනසිකරොතා, පඤ්ඤවතා නො දුප්පඤ්ඤෙන. ආපදාසු ඛො, මහාරාජ, ථාමො වෙදිතබ්බො. සො ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා න ඉත්තරං, මනසිකරොතා නො අමනසිකරොතා, පඤ්ඤවතා නො දුප්පඤ්ඤෙන. සාකච්ඡාය ඛො, මහාරාජ, පඤ්ඤා වෙදිතබ්බා. සා ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා න ඉත්තරං, මනසිකරොතා නො අමනසිකරොතා, පඤ්ඤවතා නො දුප්පඤ්ඤෙනා’’ති.

“Great king, it is through living together that virtue is to be known. And that, indeed, after a long time, not a short one; by one who pays close attention, not by one who is inattentive; by one who is wise, not by one who is unwise. Great king, it is through interaction that purity is to be known. And that, indeed, after a long time, not a short one; by one who pays close attention, not by one who is inattentive; by one who is wise, not by one who is unwise. Great king, it is in times of adversity that fortitude is to be known. And that, indeed, after a long time, not a short one; by one who pays close attention, not by one who is inattentive; by one who is wise, not by one who is unwise. Great king, it is through discussion that wisdom is to be known. And that, indeed, after a long time, not a short one; by one who pays close attention, not by one who is inattentive; by one who is wise, not by one who is unwise.”

‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ! යාව සුභාසිතං චිදං, භන්තෙ, භගවතා – ‘දුජ්ජානං ඛො එතං, මහාරාජ, තයා ගිහිනා පුත්තසම්බාධසයනං අජ්ඣාවසන්තෙන කාසිකචන්දනං පච්චනුභොන්තෙන මාලාගන්ධවිලෙපනං ධාරයන්තෙන ජාතරූපරජතං සාදියන්තෙන – ඉමෙ වා අරහන්තො, ඉමෙ වා අරහත්තමග්ගං සමාපන්නාති. සංවාසෙන ඛො, මහාරාජ, සීලං වෙදිතබ්බං…පෙ… සාකච්ඡාය ඛො, මහාරාජ, පඤ්ඤා වෙදිතබ්බා. සා ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා න ඉත්තරං, මනසිකරොතා නො අමනසිකරොතා, පඤ්ඤවතා නො දුප්පඤ්ඤෙනා’’’ති.

“Wonderful, venerable sir! Marvelous, venerable sir! How well this has been spoken by the Blessed One: ‘Great king, it is difficult for you—a layman enjoying sensual pleasures, living in a home crowded with children, using sandalwood from Kāsī, wearing garlands, scents, and ointments, and delighting in gold and silver—to know whether “These are arahants,” or “These have entered the path to arahantship.” Great king, it is through living together that virtue is to be known… and it is through discussion that wisdom is to be known. And that, indeed, after a long time, not a short one; by one who pays close attention, not by one who is inattentive; by one who is wise, not by one who is unwise.’”

‘‘එතෙ, භන්තෙ, මම පුරිසා චොරා ඔචරකා ජනපදං ඔචරිත්වා ගච්ඡන්ති. තෙහි පඨමං ඔචිණ්ණං අහං පච්ඡා ඔසාරිස්සාමි. ඉදානි තෙ, භන්තෙ, තං රජොජල්ලං පවාහෙත්වා සුන්හාතා සුවිලිත්තා කප්පිතකෙසමස්සූ ඔදාතවත්ථවසනා පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතා සමඞ්ගිභූතා පරිචාරෙස්සන්තී’’ ති.

“Venerable sir, these men of mine are thieves and spies who go about investigating the countryside. I will later act upon what they have first investigated. Now, venerable sir, having washed away that dust and dirt, having bathed well and anointed themselves well, with their hair and beards trimmed, and wearing white clothes, they will enjoy themselves, furnished and endowed with the five strands of sensual pleasure.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘න වායමෙය්‍ය සබ්බත්ථ, නාඤ්ඤස්ස පුරිසො සියා;

නාඤ්ඤං නිස්සාය ජීවෙය්‍ය, ධම්මෙන න වණිං චරෙ’’ති. දුතියං;

“One should not strive in all evil matters, nor be another’s man; one should not live dependent on another, nor trade with the Dhamma.” This is the second.

3. පච්චවෙක්ඛණසුත්තං

3. The Discourse on Reflection

53. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා අත්තනො අනෙකෙ [Pg.158] පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ පහීනෙ පච්චවෙක්ඛමානො නිසින්නො හොති, අනෙකෙ ච කුසලෙ ධම්මෙ භාවනාපාරිපූරිං ගතෙ.

53. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time the Blessed One was seated, reflecting on the many evil, unwholesome qualities he had abandoned and on the many wholesome qualities that had reached full maturity through development.

අථ ඛො භගවා අත්තනො අනෙකෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ පහීනෙ විදිත්වා අනෙකෙ ච කුසලෙ ධම්මෙ භාවනාපාරිපූරිං ගතෙ තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, knowing that many evil, unwholesome qualities had been abandoned in himself and that many wholesome qualities had reached full maturity through development, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අහු පුබ්බෙ තදා නාහු, නාහු පුබ්බෙ තදා අහු;

න චාහු න ච භවිස්සති, න චෙතරහි විජ්ජතී’’ති. තතියං;

“What was before, then was no more; what was not before, then came to be. It neither was nor will be, nor is it found now.” This is the third.

4. පඨමනානාතිත්ථියසුත්තං

4. The First Discourse on Various Sectarians

54. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා නානාතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති නානාදිට්ඨිකා නානාඛන්තිකා නානාරුචිකා නානාදිට්ඨිනිස්සයනිස්සිතා.

54. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time, many ascetics, brahmins, and wanderers of various sects were living in Sāvatthī, holding various views, various convictions, various inclinations, and relying on various doctrinal foundations.

සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අනන්තවා ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘තං ජීවං තං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ [Pg.159] සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති.

There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The world is eternal. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The world is not eternal. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The world is finite. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The world is infinite. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The soul and the body are the same. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The soul and the body are different. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The Tathāgata exists after death. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The Tathāgata does not exist after death. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The Tathāgata both exists and does not exist after death. This alone is true; anything else is worthless.” There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: “The Tathāgata neither exists nor does not exist after death. This alone is true; anything else is worthless.”

තෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’ති.

They live engaged in disputes, quarrels, and altercations, stabbing each other with verbal darts, saying: “This is the Dhamma, that is not the Dhamma; that is not the Dhamma, this is the Dhamma.”

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

Then, in the morning, a number of bhikkhus, having dressed, took their bowls and robes, and entered Sāvatthī for alms. Having wandered for alms in Sāvatthī, after the meal, having returned from their alms-round, they approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One:

‘‘ඉධ, භන්තෙ, සම්බහුලා නානාතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති නානාදිට්ඨිකා නානාඛන්තිකා නානාරුචිකා නානාදිට්ඨිනිස්සයනිස්සිතා.

Venerable sir, here in Sāvatthī dwell many ascetics, brahmins, and wanderers of various sects, who hold various views, various convictions, various inclinations, and are reliant on various doctrinal bases.

‘‘සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති…පෙ… තෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’’ ති.

There are some ascetics and brahmins who have this doctrine and view: ‘The world is eternal. This alone is true; anything else is worthless.’… They live engaged in disputes, quarrels, and altercations, piercing one another with verbal spears, saying: ‘This is the Dhamma, that is not the Dhamma; that is not the Dhamma, this is the Dhamma.’”

‘‘අඤ්ඤතිත්ථියා, භික්ඛවෙ, පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා; අත්ථං න ජානන්ති, අනත්ථං න ජානන්ති, ධම්මං න ජානන්ති, අධම්මං න ජානන්ති. තෙ අත්ථං අජානන්තා අනත්ථං අජානන්තා ධම්මං අජානන්තා අධම්මං අජානන්තා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’’ති.

Bhikkhus, the wanderers of other sects are blind, without eyes. They do not know what is beneficial, they do not know what is harmful; they do not know the Dhamma, they do not know what is not the Dhamma. Not knowing what is beneficial, not knowing what is harmful, not knowing the Dhamma, and not knowing what is not the Dhamma, they live engaged in disputes, quarrels, and altercations, piercing one another with verbal spears, saying: ‘This is the Dhamma, that is not the Dhamma; that is not the Dhamma, this is the Dhamma.’”

‘‘භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, ඉමිස්සායෙව සාවත්ථියා අඤ්ඤතරො රාජා අහොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සො රාජා අඤ්ඤතරං පුරිසං ආමන්තෙසි – ‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, යාවතකා සාවත්ථියා ජච්චන්ධා තෙ සබ්බෙ එකජ්ඣං සන්නිපාතෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, සො පුරිසො තස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා යාවතකා සාවත්ථියා ජච්චන්ධා තෙ සබ්බෙ ගහෙත්වා යෙන සො රාජා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං රාජානං එතදවොච – ‘සන්නිපාතිතා ඛො තෙ, දෙව, යාවතකා සාවත්ථියා ජච්චන්ධා’ති[Pg.160]. ‘තෙන හි, භණෙ, ජච්චන්ධානං හත්ථිං දස්සෙහී’ති. ‘එවං, දෙවා’ති ඛො, භික්ඛවෙ, සො පුරිසො තස්ස රඤ්ඤො පටිස්සුත්වා ජච්චන්ධානං හත්ථිං දස්සෙසි.

Formerly, Bhikkhus, in this very Sāvatthī, there was a certain king. Then, Bhikkhus, that king addressed a certain man: ‘Come, good man, gather together in one place all those in Sāvatthī who are blind from birth.’ ‘Yes, Your Majesty,’ that man replied to the king. Having assented to the king, he gathered all those in Sāvatthī who were blind from birth and approached that king. Having approached, he said this to that king: ‘Your Majesty, all those in Sāvatthī who are blind from birth have been gathered together.’ ‘In that case, my man, show the elephant to those who are blind from birth.’ ‘Yes, Your Majesty,’ that man replied to the king, and having assented to the king, he showed the elephant to those who are blind from birth.

‘‘එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස සීසං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස කණ්ණං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස දන්තං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස සොණ්ඩං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස කායං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස පාදං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස සත්ථිං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස නඞ්ගුට්ඨං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති. එකච්චානං ජච්චන්ධානං හත්ථිස්ස වාලධිං දස්සෙසි – ‘එදිසො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’’’ති.

To some of those blind from birth he showed the elephant’s head, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the elephant’s ear, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the elephant’s tusk, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the elephant’s trunk, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the elephant’s body, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the elephant’s foot, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the elephant’s thigh, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the base of the elephant’s tail, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’ To some of those blind from birth he showed the tip of the elephant’s tail, saying: ‘The elephant is like this, O blind ones.’”

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සො පුරිසො ජච්චන්ධානං හත්ථිං දස්සෙත්වා යෙන සො රාජා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තං රාජානං එතදවොච – ‘දිට්ඨො ඛො තෙහි, දෙව, ජච්චන්ධෙහි හත්ථී; යස්ස දානි කාලං මඤ්ඤසී’ති.

Then, Bhikkhus, that man, having shown the elephant to those who were blind from birth, approached that king. Having approached, he said this to that king: ‘Your Majesty, the elephant has been seen by those who are blind from birth. Now is the time for whatever you deem fitting.’”

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සො රාජා යෙන තෙ ජච්චන්ධා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ ජච්චන්ධෙ එතදවොච – ‘දිට්ඨො වො, ජච්චන්ධා, හත්ථී’ති? ‘එවං, දෙව, දිට්ඨො නො හත්ථී’ති. ‘වදෙථ, ජච්චන්ධා, කීදිසො හත්ථී’ති?

Then, Bhikkhus, that king approached those who were blind from birth. Having approached, he said this to them: ‘Have you seen the elephant, O blind ones?’ ‘Yes, Your Majesty, we have seen the elephant.’ ‘Then tell me, O blind ones, what is the elephant like?’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස සීසං දිට්ඨං අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි කුම්භො’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the elephant’s head said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a pot.’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස කණ්ණො දිට්ඨො අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි සුප්පො’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the elephant’s ear said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a winnowing basket.’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස දන්තො දිට්ඨො අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි ඛීලො’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the elephant’s tusk said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a stake.’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස සොණ්ඩො දිට්ඨො අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි නඞ්ගලීසා’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the elephant’s trunk said this: ‘Your Majesty, the elephant is like the pole of a plough.’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස කායො දිට්ඨො අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි කොට්ඨො’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the elephant’s body said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a granary.’”

‘‘යෙහි[Pg.161], භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස පාදො දිට්ඨො අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි ථූණො’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the elephant’s foot said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a pillar.’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස සත්ථි දිට්ඨො හොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි උදුක්ඛලො’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the elephant’s thigh said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a mortar.’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස නඞ්ගුට්ඨං දිට්ඨං අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි මුසලො’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the base of the elephant’s tail said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a pestle.’”

‘‘යෙහි, භික්ඛවෙ, ජච්චන්ධෙහි හත්ථිස්ස වාලධි දිට්ඨො අහොසි, තෙ එවමාහංසු – ‘එදිසො, දෙව, හත්ථී සෙය්‍යථාපි සම්මජ්ජනී’ති.

Bhikkhus, those blind from birth who had perceived the tip of the elephant’s tail said this: ‘Your Majesty, the elephant is like a broom.’”

‘‘තෙ ‘එදිසො හත්ථී, නෙදිසො හත්ථී; නෙදිසො හත්ථී, එදිසො හත්ථී’’’ති අඤ්ඤමඤ්ඤං මුට්ඨීහි සංසුම්භිංසු. තෙන ච පන, භික්ඛවෙ, සො රාජා අත්තමනො අහොසි.

Saying, ‘The elephant is like this! The elephant is not like this! The elephant is not like this! The elephant is like this!’, they came to blows with their fists. And at this, Bhikkhus, that king was delighted.

‘‘එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා. තෙ අත්ථං න ජානන්ති අනත්ථං න ජානන්ති, ධම්මං න ජානන්ති අධම්මං න ජානන්ති. තෙ අත්ථං අජානන්තා අනත්ථං අජානන්තා, ධම්මං අජානන්තා අධම්මං අජානන්තා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’’ති.

“In the very same way, Bhikkhus, the wanderers of other sects are blind, without vision. They do not know what is beneficial and they do not know what is not beneficial; they do not know the Dhamma and they do not know what is not the Dhamma. Not knowing what is beneficial and what is not beneficial, not knowing the Dhamma and what is not the Dhamma, having become quarrelsome, contentious, and fallen into disputes, they dwell piercing one another with verbal spears, saying: ‘The Dhamma is like this! The Dhamma is not like this! The Dhamma is not like this! The Dhamma is like this!’”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘ඉමෙසු කිර සජ්ජන්ති, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා;

විග්ගය්හ නං විවදන්ති, ජනා එකඞ්ගදස්සිනො’’ති. චතුත්ථං;

“Indeed, some ascetics and brahmins cling to these views; having grasped their view, people who see only one aspect dispute.”

5. දුතියනානාතිත්ථියසුත්තං

5. The Second Discourse on Various Sectarians

55. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා නානාතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති නානාදිට්ඨිකා නානාඛන්තිකා නානාරුචිකා නානාදිට්ඨිනිස්සයනිස්සිතා.

55. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, many ascetics, brahmins, and wanderers of various sects, holding diverse views, diverse inclinations, diverse preferences, and relying on diverse views as a basis, were dwelling in Sāvatthī.

සන්තෙකෙ [Pg.162] සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතො ච අසස්සතො ච අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘නෙව සස්සතො නාසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘පරංකතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතො ච පරංකතො ච අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසයංකාරො අපරංකාරො අධිච්චසමුප්පන්නො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසස්සතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතඤ්ච අසස්සතඤ්ච සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘නෙව සස්සතං නාසස්සතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවදිට්ඨිනො – ‘‘පරංකතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො [Pg.163] ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති.

There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are not eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are both eternal and not eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are neither eternal nor not eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are self-made; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are made by another; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are both self-made and made by another; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are not self-made, not made by another, and have arisen without a cause; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are not eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are both eternal and not eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are neither eternal nor not eternal; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are self-made; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are made by another; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are both self-made and made by another; this alone is true, anything else is futile.’ There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘Pleasure and pain, the self and the world are not self-made, not made by another, and have arisen without a cause; this alone is true, anything else is futile.’

තෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’ති.

Having become quarrelsome, contentious, and fallen into dispute, they dwell piercing each other with verbal spears, saying: ‘The Dhamma is of this nature, the Dhamma is not of this nature; the Dhamma is not of this nature, the Dhamma is of this nature.’”

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

Then, a number of monks, having dressed in the morning and taking their bowls and robes, entered Sāvatthī for alms. Having gone for alms in Sāvatthī and returned from the alms-round after the meal, they approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, they sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One:

‘‘ඉධ, භන්තෙ, සම්බහුලා නානාතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති නානාදිට්ඨිකා නානාඛන්තිකා නානාරුචිකා නානාදිට්ඨිනිස්සයනිස්සිතා.

“Venerable Sir, here in Sāvatthī dwell many ascetics, brahmins, and wanderers of various sects, holding diverse views, diverse inclinations, diverse preferences, and relying on diverse views as a basis.

‘‘සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති…පෙ… තෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’’ති.

“There are some ascetics and brahmins who have this doctrine, this view: ‘The self and the world are eternal; this alone is true, anything else is futile.’ … Having become quarrelsome, contentious, and fallen into dispute, they dwell piercing each other with verbal spears, saying: ‘The Dhamma is of this nature, the Dhamma is not of this nature; the Dhamma is not of this nature, the Dhamma is of this nature.’”

‘‘අඤ්ඤතිත්ථියා, භික්ඛවෙ, පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා; අත්ථං න ජානන්ති අනත්ථං න ජානන්ති, ධම්මං න ජානන්ති අධම්මං න ජානන්ති. තෙ අත්ථං අජානන්තා අනත්ථං අජානන්තා, ධම්මං අජානන්තා අධම්මං අජානන්තා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’’ති.

“Bhikkhus, the wanderers of other sects are blind, without vision. They do not know the meaning, they do not know what is not the meaning; they do not know the Dhamma, they do not know what is not the Dhamma. Not knowing the meaning and what is not the meaning, not knowing the Dhamma and what is not the Dhamma, having become quarrelsome, contentious, and fallen into dispute, they dwell piercing each other with verbal spears, saying: ‘The Dhamma is of this nature, the Dhamma is not of this nature; the Dhamma is not of this nature, the Dhamma is of this nature.’”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘ඉමෙසු කිර සජ්ජන්ති, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා;

අන්තරාව විසීදන්ති, අප්පත්වාව තමොගධ’’න්ති. පඤ්චමං;

“Indeed, some ascetics and brahmins are attached to these views; they sink down midway, without having reached the goal beyond darkness.”

6. තතියනානාතිත්ථියසුත්තං

6. The Third Discourse on Various Sectarians

56. එවං [Pg.164] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා නානාතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති නානාදිට්ඨිකා නානාඛන්තිකා නානාරුචිකා නානාදිට්ඨිනිස්සයනිස්සිතා.

56. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Now on that occasion, many ascetics, brahmins, and wanderers of various other sects were residing in Sāvatthī, holding diverse views, diverse inclinations, diverse preferences, and relying on the support of diverse views.

සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතො ච අසස්සතො ච අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘නෙව සස්සතො නාසස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘පරංකතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතො ච පරංකතො ච අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසයංකාරො අපරංකාරො අධිච්චසමුප්පන්නො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසස්සතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සස්සතඤ්ච අසස්සතඤ්ච සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘නෙව සස්සතං නාසස්සතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘පරංකතං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති[Pg.165]. සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘සයංකතඤ්ච පරංකතඤ්ච සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති. සන්ති පනෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘‘අසයංකාරං අපරංකාරං අධිච්චසමුප්පන්නං සුඛදුක්ඛං අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති.

There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are not eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are both eternal and not eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are neither eternal nor not eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are self-made; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are made by another; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are both self-made and made by another; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are not self-made, not made by another, and have arisen without cause; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are not eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are both eternal and not eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are neither eternal nor not eternal; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are self-made; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are made by another; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are both self-made and made by another; this alone is true, all else is false.’ There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘Pleasure and pain, the self, and the world are not self-made, not made by another, and have arisen without cause; this alone is true, all else is false.’”

තෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’ති.

Having become quarrelsome, contentious, and fallen into dispute, they dwell piercing each other with verbal spears, saying: ‘The Dhamma is of this nature, the Dhamma is not of this nature; the Dhamma is not of this nature, the Dhamma is of this nature.’

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

Then, in the morning, a number of bhikkhus, having dressed and taken their bowls and robes, entered Sāvatthī for alms. After going for alms in Sāvatthī and returning from their alms round after their meal, they approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. As they were sitting to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One:

‘‘ඉධ, භන්තෙ, සම්බහුලා නානාතිත්ථියසමණබ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකා සාවත්ථියං පටිවසන්ති නානාදිට්ඨිකා නානාඛන්තිකා නානාරුචිකා නානාදිට්ඨිනිස්සයනිස්සිතා.

“Venerable sir, many ascetics, brahmins, and wanderers of various other sects are residing in Sāvatthī, holding diverse views, diverse inclinations, diverse preferences, and relying on the support of diverse views.

‘‘සන්තෙකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා එවංවාදිනො එවංදිට්ඨිනො – ‘සස්සතො අත්තා ච ලොකො ච, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති …පෙ… තෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’’ති.

“There are some ascetics and brahmins who hold such a view and declare: ‘The self and the world are eternal; this alone is true, all else is false.’ … Having become quarrelsome, contentious, and fallen into dispute, they dwell piercing each other with verbal spears, saying: ‘The Dhamma is of this nature, the Dhamma is not of this nature; the Dhamma is not of this nature, the Dhamma is of this nature.’”

‘‘අඤ්ඤතිත්ථියා, භික්ඛවෙ, පරිබ්බාජකා අන්ධා අචක්ඛුකා. තෙ අත්ථං න ජානන්ති අනත්ථං න ජානන්ති, ධම්මං න ජානන්ති අධම්මං න ජානන්ති. තෙ අත්ථං අජානන්තා අනත්ථං අජානන්තා, ධම්මං අජානන්තා අධම්මං අජානන්තා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති – ‘එදිසො ධම්මො, නෙදිසො ධම්මො; නෙදිසො ධම්මො, එදිසො ධම්මො’’’ති.

“Bhikkhus, the wanderers of other sects are blind and without sight. They do not know what is beneficial and what is unbeneficial; they do not know the Dhamma and what is not the Dhamma. Not knowing what is beneficial, not knowing what is unbeneficial, not knowing the Dhamma, not knowing what is not the Dhamma, they live engaged in disputes, quarrels, and contentions, wounding each other with verbal darts, saying: ‘The Dhamma is like this, the Dhamma is not like this; the Dhamma is not like this, the Dhamma is like this.’”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අහඞ්කාරපසුතායං [Pg.166] පජා, පරංකාරූපසංහිතා;

එතදෙකෙ නාබ්භඤ්ඤංසු, න නං සල්ලන්ති අද්දසුං.

“This generation is intent on ‘I-making,’ connected with ‘other-making.’ Some have not fully understood this; they have not seen it as a dart.

‘‘එතඤ්ච සල්ලං පටිකච්ච පස්සතො;

අහං කරොමීති න තස්ස හොති;

පරො කරොතීති න තස්ස හොති.

For one who discerns this very dart from the outset, it does not occur to him, ‘I am the doer’; it does not occur to him, ‘Another is the doer’.

‘‘මානුපෙතා අයං පජා, මානගන්ථා මානවිනිබද්ධා ;

දිට්ඨීසු සාරම්භකථා, සංසාරං නාතිවත්තතී’’ති. ඡට්ඨං;

This generation is accompanied by conceit, bound by the knot of conceit, fettered by conceit. With contentious talk regarding views, it does not transcend the round of rebirth.” Sixth.

7. සුභූතිසුත්තං

7. The Discourse on Subhūti

57. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සුභූති භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අවිතක්කං සමාධිං සමාපජ්ජිත්වා.

57. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. At that time, the Venerable Subhūti was seated not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise, set his body erect, and entered upon the concentration without applied thought.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං සුභූතිං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය අවිතක්කං සමාධිං සමාපන්නං.

The Blessed One saw the Venerable Subhūti sitting not far away, having folded his legs crosswise, set his body erect, and entered upon the concentration without applied thought.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යස්ස විතක්කා විධූපිතා,අජ්ඣත්තං සුවිකප්පිතා අසෙසා;

තං සඞ්ගමතිච්ච අරූපසඤ්ඤී,චතුයොගාතිගතො න ජාතු මෙතී’’ති. සත්තමං;

“For whom applied thoughts are dispelled, internally, well-severed without remainder; that one, having transcended attachment, a perceiver of the formless, gone beyond the four yokes, never comes to be again.” Seventh.

8. ගණිකාසුත්තං

8. The Discourse on the Courtesan

58. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජගහෙ ද්වෙ පූගා අඤ්ඤතරිස්සා ගණිකාය සාරත්තා හොන්ති පටිබද්ධචිත්තා; භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං පාණීහිපි උපක්කමන්ති, ලෙඩ්ඩූහිපි උපක්කමන්ති[Pg.167], දණ්ඩෙහිපි උපක්කමන්ති, සත්ථෙහිපි උපක්කමන්ති. තෙ තත්ථ මරණම්පි නිගච්ඡන්ති මරණමත්තම්පි දුක්ඛං.

58. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha in the Bamboo Grove, the Squirrel Sanctuary. At that time in Rājagaha, two factions were deeply enamored of and mentally attached to a certain courtesan. They had become quarrelsome, contentious, and had fallen into dispute, attacking one another with their hands, with clods, with sticks, and with weapons. There they met with death, and with suffering equivalent to death.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය රාජගහං පිණ්ඩාය පාවිසිංසු. රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

Then, many monks, having dressed in the morning and taken their bowls and robes, entered Rājagaha for alms. Having wandered for alms in Rājagaha, after the meal, having returned from their alms round, they approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One:

‘‘ඉධ, භන්තෙ, රාජගහෙ ද්වෙ පූගා අඤ්ඤතරිස්සා ගණිකාය සාරත්තා පටිබද්ධචිත්තා; භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං පාණීහිපි උපක්කමන්ති, ලෙඩ්ඩූහිපි උපක්කමන්ති, දණ්ඩෙහිපි උපක්කමන්ති, සත්ථෙහිපි උපක්කමන්ති. තෙ තත්ථ මරණම්පි නිගච්ඡන්ති මරණමත්තම්පි දුක්ඛ’’න්ති.

“Here, venerable sir, in Rājagaha, two factions are deeply enamored of and mentally attached to a certain courtesan. They have become quarrelsome, contentious, and have fallen into dispute, attacking one another with their hands, with clods, with sticks, and with weapons. There they meet with death, and with suffering equivalent to death.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යඤ්ච පත්තං යඤ්ච පත්තබ්බං, උභයමෙතං රජානුකිණ්ණං, ආතුරස්සානුසික්ඛතො. යෙ ච සික්ඛාසාරා සීලබ්බතං ජීවිතං බ්‍රහ්මචරියං උපට්ඨානසාරා, අයමෙකො අන්තො. යෙ ච එවංවාදිනො – ‘නත්ථි කාමෙසු දොසො’ති, අයං දුතියො අන්තො. ඉච්චෙතෙ උභො අන්තා කටසිවඩ්ඪනා, කටසියො දිට්ඨිං වඩ්ඪෙන්ති. එතෙතෙ උභො අන්තෙ අනභිඤ්ඤාය ඔලීයන්ති එකෙ, අතිධාවන්ති එකෙ. යෙ ච ඛො තෙ අභිඤ්ඤාය තත්‍ර ච නාහෙසුං, තෙන ච නාමඤ්ඤිංසු, වට්ටං තෙසං නත්ථි පඤ්ඤාපනායා’’ති. අට්ඨමං.

“Both what has been attained and what is to be attained—both are strewn with the dust of passion for one who is afflicted and still training. Those for whom training is the essence, for whom virtue and observances, livelihood, the holy life, and service are the essence—this is one extreme. And those who speak thus, ‘There is no fault in sensual pleasures’—this is the second extreme. Thus these two extremes increase the charnel ground; the charnel grounds increase view. Not having directly known these two extremes, some shrink back, while others rush forward. But those who have directly known them are not established in them, and do not conceive by means of them; for them, there is no cycle of rebirth to be designated.” Eighth.

9. උපාතිධාවන්තිසුත්තං

9. The Discourse on Rushing Past

59. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා රත්තන්ධකාරතිමිසායං අබ්භොකාසෙ නිසින්නො හොති තෙලප්පදීපෙසු ඣායමානෙසු.

59. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. At that time, the Blessed One was sitting in the open air in the thick darkness of the night, while oil lamps were burning.

තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අධිපාතකා තෙසු තෙලප්පදීපෙසු ආපාතපරිපාතං අනයං ආපජ්ජන්ති, බ්‍යසනං ආපජ්ජන්ති, අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජන්ති [Pg.168]. අද්දසා ඛො භගවා තෙ සම්බහුලෙ අධිපාතකෙ තෙසු තෙලප්පදීපෙසු ආපාතපරිපාතං අනයං ආපජ්ජන්තෙ, බ්‍යසනං ආපජ්ජන්තෙ, අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජන්තෙ.

Now at that time, many moths, falling headlong and circling into those oil lamps, were meeting with misfortune, disaster, and ruin. The Blessed One saw those many moths falling headlong and circling into those oil lamps, meeting with misfortune, disaster, and ruin.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘උපාතිධාවන්ති න සාරමෙන්ති,නවං නවං බන්ධනං බ්‍රූහයන්ති;

පතන්ති පජ්ජොතමිවාධිපාතකා,දිට්ඨෙ සුතෙ ඉතිහෙකෙ නිවිට්ඨා’’ති. නවමං;

“They rush past and do not reach the essence; They increase newer and newer bonds; Like moths that fall into a flame, Some are entrenched in what is seen and heard.” Ninth.

10. උප්පජ්ජන්තිසුත්තං

10. The Discourse on Arising

60. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

60. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's Park. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One:

‘‘යාවකීවඤ්ච, භන්තෙ, තථාගතා ලොකෙ නුප්පජ්ජන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තාව අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා සක්කතා හොන්ති ගරුකතා මානිතා පූජිතා අපචිතා ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. යතො ච ඛො, භන්තෙ, තථාගතා ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා අථ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අසක්කතා හොන්ති අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා අනපචිතා න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. භගවා යෙව දානි, භන්තෙ, සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං, භික්ඛුසඞ්ඝො චා’’ති.

“Venerable sir, for as long as the Tathāgatas, the Arahants, the Perfectly Enlightened Ones, do not arise in the world, the wandering ascetics of other sects are honored, respected, esteemed, revered, venerated, and are recipients of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. But when, venerable sir, the Tathāgatas, the Arahants, the Perfectly Enlightened Ones, arise in the world, then the wandering ascetics of other sects are not honored, respected, esteemed, revered, venerated, nor are they recipients of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. Now, venerable sir, it is the Blessed One who is honored, respected, esteemed, revered, venerated, and is a recipient of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick, and the community of monks as well.”

‘‘එවමෙතං[Pg.169], ආනන්ද, යාවකීවඤ්ච, ආනන්ද, තථාගතා ලොකෙ නුප්පජ්ජන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා තාව අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා සක්කතා හොන්ති ගරුකතා මානිතා පූජිතා අපචිතා ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. යතො ච ඛො, ආනන්ද, තථාගතා ලොකෙ උප්පජ්ජන්ති අරහන්තො සම්මාසම්බුද්ධා අථ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අසක්කතා හොන්ති අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා අනපචිතා න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. තථාගතොව දානි සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං, භික්ඛුසඞ්ඝො චා’’ති.

“So it is, Ānanda. For as long as, Ānanda, the Tathāgatas, the Arahants, the Perfectly Enlightened Ones do not arise in the world, the wandering ascetics of other sects are honored, respected, esteemed, revered, venerated, and are recipients of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. But when, Ānanda, the Tathāgatas, the Arahants, the Perfectly Enlightened Ones arise in the world, then the wandering ascetics of other sects are not honored, not respected, not esteemed, not revered, not venerated, nor are they recipients of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick. Now it is the Tathāgata who is honored, respected, esteemed, revered, venerated, and is a recipient of robes, almsfood, lodgings, and medicinal requisites for the sick, and the community of monks as well.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘ඔභාසති තාව සො කිමි,යාව න උන්නමතෙ පභඞ්කරො;

(ස) වෙරොචනම්හි උග්ගතෙ,හතප්පභො හොති න චාපි භාසති.

“The glowworm shines only so long as the light-maker has not yet risen. But when the radiant sun has risen, its light is lost and it shines no more.

‘‘එවං ඔභාසිතමෙව තක්කිකානං,යාව සම්මාසම්බුද්ධා ලොකෙ නුප්පජ්ජන්ති;

න තක්කිකා සුජ්ඣන්ති න චාපි සාවකා,දුද්දිට්ඨී න දුක්ඛා පමුච්චරෙ’’ති. දසමං;

“Just so is the shining of the speculators, so long as the Perfectly Enlightened Ones do not arise in the world. The speculators do not shine, nor do their disciples; those with wrong view are not freed from suffering.”

තස්සුද්දානං –

The summary:

ආයුජටිලවෙක්ඛණා, තයො තිත්ථියා සුභූති;

ගණිකා උපාති නවමො, උප්පජ්ජන්ති ච තෙ දසාති.

Āyu, Jaṭila, Vekkhaṇa, the three Titthiya suttas, Subhūti, the Courtesan, Upāti as the ninth, and Uppajjanti—these are the ten.

ජච්චන්ධවග්ගො ඡට්ඨො නිට්ඨිතො.

The Chapter on the Blind from Birth, the Sixth, is finished.

7. චූළවග්ගො

7. The Minor Chapter

1. පඨමලකුණ්ඩකභද්දියසුත්තං

1. The First Discourse on Lakuṇḍaka Bhaddiya

61. එවං [Pg.170] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං ලකුණ්ඩකභද්දියං අනෙකපරියායෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති.

61. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, the Venerable Sāriputta was instructing, urging, inspiring, and gladdening the Venerable Lakuṇḍaka Bhaddiya with a Dhamma talk in many ways.

අථ ඛො ආයස්මතො ලකුණ්ඩකභද්දියස්ස ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සියමානස්ස සමාදපියමානස්ස සමුත්තෙජියමානස්ස සම්පහංසියමානස්ස අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුච්චි.

Then, as the Venerable Lakuṇḍaka Bhaddiya was being instructed, urged, inspired, and gladdened by the Venerable Sāriputta with a Dhamma talk in many ways, his mind was liberated from the taints through non-clinging.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං ලකුණ්ඩකභද්දියං ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන අනෙකපරියායෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සියමානං සමාදපියමානං සමුත්තෙජියමානං සම්පහංසියමානං අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්තං.

The Blessed One saw the Venerable Lakuṇḍaka Bhaddiya, whose mind was liberated from the taints through non-clinging, while being instructed, urged, inspired, and gladdened in many ways with a Dhamma talk by the Venerable Sāriputta.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘උද්ධං අධො සබ්බධි විප්පමුත්තො, අයංහමස්මීති අනානුපස්සී;

එවං විමුත්තො උදතාරි ඔඝං, අතිණ්ණපුබ්බං අපුනබ්භවායා’’ති. පඨමං;

“Freed above, below, and in every way, not contemplating ‘This am I’; thus liberated, he has crossed the flood not crossed before, for the sake of no future existence.”

2. දුතියලකුණ්ඩකභද්දියසුත්තං

2. The Second Discourse on Lakuṇḍaka Bhaddiya

62. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සාරිපුත්තො ආයස්මන්තං ලකුණ්ඩකභද්දියං සෙඛං මඤ්ඤමානො භිය්‍යොසොමත්තාය අනෙකපරියායෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති.

62. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, the Venerable Sāriputta, considering the Venerable Lakuṇḍaka Bhaddiya to be a trainee, instructed, urged, inspired, and gladdened him all the more with a Dhamma talk in many ways.

අද්දසා [Pg.171] ඛො භගවා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආයස්මන්තං ලකුණ්ඩකභද්දියං සෙඛං මඤ්ඤමානං භිය්‍යොසොමත්තාය අනෙකපරියායෙන ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙන්තං සමාදපෙන්තං සමුත්තෙජෙන්තං සම්පහංසෙන්තං.

The Blessed One saw the Venerable Sāriputta, who, considering the Venerable Lakuṇḍaka Bhaddiya to be a trainee, was all the more instructing, urging, inspiring, and gladdening him in many ways with a Dhamma talk.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අච්ඡෙච්ඡි වට්ටං බ්‍යගා නිරාසං, විසුක්ඛා සරිතා න සන්දති;

ඡින්නං වට්ටං න වත්තති, එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’ති. දුතියං;

“He has cut off the round, has reached the state without craving; the river is dried up, it flows no more. The round that is cut does not revolve; this itself is the end of suffering.”

3. පඨමසත්තසුත්තං

3. The First Discourse on Beings

63. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සාවත්ථියා මනුස්සා යෙභුය්‍යෙන කාමෙසු අතිවෙලං සත්තා ( ) රත්තා ගිද්ධා ගධිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා සම්මත්තකජාතා කාමෙසු විහරන්ති.

63. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now on that occasion, the people of Sāvatthī were for the most part excessively attached, lustful, greedy, infatuated, obsessed, and utterly devoted to sensual pleasures; having become utterly ruined on account of sensual pleasures, they dwelt.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථියං පිණ්ඩාය පාවිසිංසු. සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, සාවත්ථියා මනුස්සා යෙභුය්‍යෙන කාමෙසු අතිවෙලං සත්තා රත්තා ගිද්ධා ගධිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා සම්මත්තකජාතා කාමෙසු විහරන්තී’’ති.

Then many monks, having dressed in the morning, took their bowls and robes and entered Sāvatthī for alms. Having wandered for alms in Sāvatthī and returned from their alms round after the meal, they approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, they sat down to one side. Sitting to one side, those monks said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, here in Sāvatthī the people are for the most part excessively attached, lustful, greedy, infatuated, obsessed, and utterly devoted to sensual pleasures; having become utterly ruined on account of sensual pleasures, they dwell.’”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘කාමෙසු සත්තා කාමසඞ්ගසත්තා,සංයොජනෙ වජ්ජමපස්සමානා;

න හි ජාතු සංයොජනසඞ්ගසත්තා,ඔඝං තරෙය්‍යුං විපුලං මහන්ත’’න්ති. තතියං;

“Attached to sensual pleasures, entangled by the attachment to sensual pleasures, not seeing the fault in the fetter; truly, those entangled by the attachment of the fetter can never cross the vast and great flood.” The Third.

4. දුතියසත්තසුත්තං

4. The Second Discourse on Beings

64. එවං [Pg.172] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සාවත්ථියා මනුස්සා යෙභුය්‍යෙන කාමෙසු සත්තා ( ) රත්තා ගිද්ධා ගධිතා මුච්ඡිතා අජ්ඣොපන්නා අන්ධීකතා සම්මත්තකජාතා කාමෙසු විහරන්ති.

64. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now on that occasion, the people of Sāvatthī were for the most part dwelling in sensual pleasures—attached, lustful, greedy, ensnared, infatuated, deeply immersed, blinded, and having become utterly intoxicated.

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පාවිසි. අද්දසා ඛො භගවා සාවත්ථියා තෙ මනුස්සෙ යෙභුය්‍යෙන කාමෙසු සත්තෙ රත්තෙ ගිද්ධෙ ගධිතෙ මුච්ඡිතෙ අජ්ඣොපන්නෙ අන්ධීකතෙ සම්මත්තකජාතෙ කාමෙසු විහරන්තෙ.

Then the Blessed One, having dressed in the morning and taking his bowl and robe, entered Sāvatthī for alms. The Blessed One indeed saw those people of Sāvatthī, for the most part, dwelling in sensual pleasures—attached, lustful, greedy, ensnared, infatuated, deeply immersed, blinded, and having become utterly intoxicated.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘කාමන්ධා ජාලසඤ්ඡන්නා, තණ්හාඡදනඡාදිතා;

පමත්තබන්ධුනා බද්ධා, මච්ඡාව කුමිනාමුඛෙ;

ජරාමරණමන්වෙන්ති, වච්ඡො ඛීරපකොව මාතර’’න්ති. චතුත්ථං;

“Blinded by sensual pleasure, covered by the net, shrouded by the covering of craving, bound by the kinsman of heedlessness—like fish in the mouth of a fish-trap—they follow to aging and death, just as a suckling calf follows its mother.” The Fourth.

5. අපරලකුණ්ඩකභද්දියසුත්තං

5. The Second Discourse on Lakuṇḍaka Bhaddiya

65. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ලකුණ්ඩකභද්දියො සම්බහුලානං භික්ඛූනං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි.

65. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time the Venerable Lakuṇḍaka Bhaddiya, following behind many monks, approached the Blessed One.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං ලකුණ්ඩකභද්දියං දූරතොව සම්බහුලානං භික්ඛූනං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො ආගච්ඡන්තං දුබ්බණ්ණං දුද්දසිකං ඔකොටිමකං යෙභුය්‍යෙන භික්ඛූනං පරිභූතරූපං. දිස්වාන භික්ඛූ ආමන්තෙසි –

The Blessed One saw the Venerable Lakuṇḍaka Bhaddiya coming from afar behind many monks—ill-favored, unpleasant to look at, dwarfish, and for the most part despised by the monks. Having seen him, he addressed the monks:

‘‘පස්සථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, එතං භික්ඛුං දූරතොව සම්බහුලානං භික්ඛූනං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො ආගච්ඡන්තං දුබ්බණ්ණං දුද්දසිකං ඔකොටිමකං යෙභුය්‍යෙන භික්ඛූනං පරිභූතරූප’’න්ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති.

“Monks, do you see that monk coming from afar behind many monks—ill-favored, unpleasant to look at, dwarfish, and for the most part despised by the monks?” “Yes, Venerable Sir.”

‘‘එසො[Pg.173], භික්ඛවෙ, භික්ඛු මහිද්ධිකො මහානුභාවො. න ච සා සමාපත්ති සුලභරූපා යා තෙන භික්ඛුනා අසමාපන්නපුබ්බා. යස්ස චත්ථාය කුලපුත්තා සම්මදෙව අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජන්ති තදනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියපරියොසානං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරතී’’ති.

“Monks, that monk is of great psychic power and great might. There is no easily obtainable attainment that has not been previously attained by that monk. For the sake of which noble sons rightly go forth from the household life into homelessness, he dwells having, in this very life, realized for himself through direct knowledge and attained that unsurpassed culmination of the holy life.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘නෙලඞ්ගො සෙතපච්ඡාදො, එකාරො වත්තතී රථො;

අනීඝං පස්ස ආයන්තං, ඡින්නසොතං අබන්ධන’’න්ති. පඤ්චමං;

“With a flawless wheel, a white canopy, and a single axle, the chariot rolls on; behold him coming, untroubled, with the stream cut off, free from bonds.” The Fifth.

6. තණ්හාසඞ්ඛයසුත්තං

6. The Discourse on the Destruction of Craving

66. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තිං පච්චවෙක්ඛමානො.

66. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, the Venerable Aññāsikoṇḍañña was sitting not far from the Blessed One, his legs crossed, his body held erect, reviewing the liberation that is the destruction of craving.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය තණ්හාසඞ්ඛයවිමුත්තිං පච්චවෙක්ඛමානං.

The Blessed One saw the Venerable Aññāsikoṇḍañña sitting not far away, his legs crossed, his body held erect, reviewing the liberation that is the destruction of craving.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යස්ස මූලං ඡමා නත්ථි, පණ්ණා නත්ථි කුතො ලතා;

තං ධීරං බන්ධනා මුත්තං, කො තං නින්දිතුමරහති;

දෙවාපි නං පසංසන්ති, බ්‍රහ්මුනාපි පසංසිතො’’ති. ඡට්ඨං;

“For whom there are no roots, no earth, and no leaves—from where could there be vines? That steadfast one, freed from bonds—who is fit to blame them? Even the gods praise them; they are praised even by Brahmā.” The Sixth.

7. පපඤ්චඛයසුත්තං

7. The Discourse on the Destruction of Proliferation

67. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා අත්තනො පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛාපහානං පච්චවෙක්ඛමානො නිසින්නො හොති.

67. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time the Blessed One was seated, reviewing his own abandoning of the categories of perception associated with proliferation.

අථ [Pg.174] ඛො භගවා අත්තනො පපඤ්චසඤ්ඤාසඞ්ඛාපහානං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood his own abandoning of the categories of perception associated with proliferation, the Blessed One on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යස්ස පපඤ්චා ඨිති ච නත්ථි,සන්දානං පලිඝඤ්ච වීතිවත්තො;

තං නිත්තණ්හං මුනිං චරන්තං,නාවජානාති සදෙවකොපි ලොකො’’ති. සත්තමං;

“For whom proliferations and a standpoint exist not, who has gone beyond the cord and the bar—that craving-free sage who fares on, the world with its devas does not despise.” The Seventh.

8. කච්චානසුත්තං

8. The Discourse to Kaccāna

68. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා මහාකච්චානො භගවතො අවිදූරෙ නිසින්නො හොති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය කායගතාය සතියා අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතාය.

68. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. At that time, the Venerable Mahākaccāna was sitting not far from the Blessed One, having folded his legs crosswise, holding his body erect, with mindfulness directed to the body well established internally before him.

අද්දසා ඛො භගවා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අවිදූරෙ නිසින්නං පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය කායගතාය සතියා අජ්ඣත්තං පරිමුඛං සූපට්ඨිතාය.

The Blessed One saw the Venerable Mahākaccāna sitting not far away, having folded his legs crosswise, holding his body erect, with mindfulness directed to the body well established internally before him.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යස්ස සියා සබ්බදා සති,සතතං කායගතා උපට්ඨිතා;

නො චස්ස නො ච මෙ සියා,න භවිස්සති න ච මෙ භවිස්සති;

අනුපුබ්බවිහාරි තත්ථ සො,කාලෙනෙව තරෙ විසත්තික’’න්ති. අට්ඨමං;

“For whom mindfulness directed to the body is ever established, constantly, reflecting: ‘It was not, it would not be mine; it will not be, it will not be mine.’ Dwelling progressively therein, such a one in due time crosses over attachment.” The Eighth.

9. උදපානසුත්තං

9. The Discourse on the Well

69. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා මල්ලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන ථූණං නාම මල්ලානං බ්‍රාහ්මණගාමො තදවසරි. අස්සොසුං ඛො ථූණෙය්‍යකා බ්‍රාහ්මණගහපතිකා – ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො සක්‍යපුත්තො සක්‍යකුලා පබ්බජිතො මල්ලෙසු චාරිකං චරමානො [Pg.175] මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං ථූණං අනුප්පත්තො’’ති.( ) උදපානං තිණස්ස ච භුසස්ස ච යාව මුඛතො පූරෙසුං – ‘‘මා තෙ මුණ්ඩකා සමණකා පානීයං අපංසූ’’ති.

69. Thus have I heard. At one time the Blessed One, traveling among the Mallas with a large company of monks, arrived at Thūṇa, a brahmin village of the Mallas. The brahmin householders of Thūṇa heard: “Indeed, friends, the ascetic Gotama, the son of the Sakyans, gone forth from the Sakyan clan, is traveling among the Mallas with a large company of monks and has arrived at Thūṇa.” They filled the well right up to the mouth with grass and chaff, thinking: “Let these shaveling ascetics not drink the water.”

අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම යෙන රුක්ඛමූලං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං, ආනන්ද, එතම්හා උදපානා පානීයං ආහරා’’ති.

Then the Blessed One stepped off the road and went to the foot of a tree. Having approached, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Come, Ānanda, bring me some drinking water from that well.”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉදානි සො, භන්තෙ, උදපානො ථූණෙය්‍යකෙහි බ්‍රාහ්මණගහපතිකෙහි තිණස්ස ච භුසස්ස ච යාව මුඛතො පූරිතො – ‘මා තෙ මුණ්ඩකා සමණකා පානීයං අපංසූ’’’ති.

When this was said, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Just now, Venerable Sir, that well has been filled right up to the mouth with grass and chaff by the brahmin householders of Thūṇa, who thought, ‘Let these shaveling ascetics not drink the water!’”

දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං, ආනන්ද, එතම්හා උදපානා පානීයං ආහරා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා පත්තං ගහෙත්වා යෙන සො උදපානො තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සො උදපානො ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ උපසඞ්කමන්තෙ සබ්බං තං තිණඤ්ච භුසඤ්ච මුඛතො ඔවමිත්වා අච්ඡස්ස උදකස්ස අනාවිලස්ස විප්පසන්නස්ස යාව මුඛතො පූරිතො විස්සන්දන්තො මඤ්ඤෙ අට්ඨාසි.

A second time… and a third time the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Come, Ānanda, fetch me drinking water from that well.” “Yes, Venerable Sir,” replied the Venerable Ānanda to the Blessed One, and taking his bowl, he approached the well. Then, as the Venerable Ānanda approached, that well spewed out all the grass and chaff from its mouth, and it seemed to stand filled to the brim with clear, undisturbed, perfectly clear water, overflowing.

අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා! අයඤ්හි සො උදපානො මයි උපසඞ්කමන්තෙ සබ්බං තං තිණඤ්ච භුසඤ්ච මුඛතො ඔවමිත්වා අච්ඡස්ස උදකස්ස අනාවිලස්ස විප්පසන්නස්ස යාව මුඛතො පූරිතො විස්සන්දන්තො මඤ්ඤෙ ඨිතො’’ති!! පත්තෙන පානීයං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා! අයඤ්හි සො, භන්තෙ, උදපානො මයි උපසඞ්කමන්තෙ සබ්බං තං තිණඤ්ච භුසඤ්ච මුඛතො ඔවමිත්වා අච්ඡස්ස උදකස්ස අනාවිලස්ස විප්පසන්නස්ස යාව මුඛතො පූරිතො විස්සන්දන්තො මඤ්ඤෙ අට්ඨාසි!! පිවතු භගවා පානීයං, පිවතු සුගතො පානීය’’න්ති.

Then this thought occurred to the Venerable Ānanda: “How astonishing, friends, how marvelous, friends, is the Tathāgata's great power and great might! For as I approached, this well, having spewed out all that grass and chaff from its mouth, seemed to stand filled to the brim with clear, undisturbed, perfectly clear water, overflowing!” Taking drinking water in the bowl, he approached the Blessed One. Having approached, he said to the Blessed One: “How astonishing, Venerable Sir, how marvelous, Venerable Sir, is the Tathāgata's great power and great might! For as I approached, Venerable Sir, this well, having spewed out all that grass and chaff from its mouth, seemed to stand filled to the brim with clear, undisturbed, perfectly clear water, overflowing! May the Blessed One drink the water, may the Sugata drink the water!”

අථ [Pg.176] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this matter, the Blessed One on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘කිං කයිරා උදපානෙන,ආපා චෙ සබ්බදා සියුං;

තණ්හාය මූලතො ඡෙත්වා,කිස්ස පරියෙසනං චරෙ’’ති. නවමං;

“What use is a well, if water were always available? Having cut off craving at the root, for what should one go about searching?” The ninth.

10. උතෙනසුත්තං

10. The Utena Sutta

70. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසම්බියං විහරති ඝොසිතාරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රඤ්ඤො උතෙනස්ස උය්‍යානගතස්ස අන්තෙපුරං දඩ්ඪං හොති, පඤ්ච ච ඉත්ථිසතානි කාලඞ්කතානි හොන්ති සාමාවතීපමුඛානි.

70. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Kosambī, in Ghosita's Monastery. Now at that time, while King Utena was away in the pleasure grove, his inner palace was burned, and five hundred women, headed by Sāmāvatī, had died.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය කොසම්බිං පිණ්ඩාය පාවිසිංසු. කොසම්බියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, රඤ්ඤො උතෙනස්ස උය්‍යානගතස්ස අන්තෙපුරං දඩ්ඪං, පඤ්ච ච ඉත්ථිසතානි කාලඞ්කතානි සාමාවතීපමුඛානි. තාසං, භන්තෙ, උපාසිකානං කා ගති කො අභිසම්පරායො’’ති?

Then, in the morning, a number of bhikkhus dressed, took their bowls and robes, and went into Kosambī for alms. Having wandered for alms in Kosambī, after the meal, having returned from the alms-round, they approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, they sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said to the Blessed One: “Here, Venerable Sir, while King Utena was away in the pleasure grove, his inner palace was burned, and five hundred women, headed by Sāmāvatī, died. What, Venerable Sir, is the destination of those female lay followers? What is their future state?”

‘‘සන්තෙත්ථ, භික්ඛවෙ, උපාසිකායො සොතාපන්නා, සන්ති සකදාගාමිනියො, සන්ති අනාගාමිනියො. සබ්බා තා, භික්ඛවෙ, උපාසිකායො අනිප්ඵලා කාලඞ්කතා’’ති.

“Monks, among them there are female lay followers who are stream-enterers, there are once-returners, and there are non-returners. All those female lay followers, monks, have not died without fruit.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘මොහසම්බන්ධනො ලොකො, භබ්බරූපොව දිස්සති;

උපධිබන්ධනො බාලො, තමසා පරිවාරිතො;

සස්සතොරිව ඛායති, පස්සතො නත්ථි කිඤ්චන’’න්ති. දසමං;

“The world is enveloped by delusion; it appears as if ready for release. The fool is bound by attachments, surrounded by darkness. It appears as if eternal, but for one who sees, there is no impediment.” The tenth.

තස්සුද්දානං –

The summary for this chapter is:

ද්වෙ [Pg.177] භද්දියා ද්වෙ ච සත්තා, ලකුණ්ඩකො තණ්හාඛයො;

පපඤ්චඛයො ච කච්චානො, උදපානඤ්ච උතෙනොති.

Two Bhaddiyas, two Sattas, Lakuṇḍaka, Taṇhākhaya, Papañcakhaya, Kaccāna, Udapāna, and Utena.

චූළවග්ගො සත්තමො නිට්ඨිතො.

The Minor Chapter, the Seventh, is concluded.

8. පාටලිගාමියවග්ගො

8. The Pāṭaligāma Chapter

1. පඨමනිබ්බානපටිසංයුත්තසුත්තං

1. The First Sutta Connected with Nibbāna

71. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූ නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙධ භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.

71. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time, the Blessed One was instructing, urging, rousing, and gladdening the bhikkhus with a Dhamma talk connected with Nibbāna. And those bhikkhus, taking it to heart, applying their minds, encompassing it all with their thought, listened to the Dhamma with attentive ears.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, තදායතනං, යත්ථ නෙව පථවී, න ආපො, න තෙජො, න වායො, න ආකාසානඤ්චායතනං, න විඤ්ඤාණඤ්චායතනං, න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං, න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං, නායං ලොකො, න පරලොකො, න උභො චන්දිමසූරියා. තත්‍රාපාහං, භික්ඛවෙ, නෙව ආගතිං වදාමි, න ගතිං, න ඨිතිං, න චුතිං, න උපපත්තිං; අප්පතිට්ඨං, අප්පවත්තං, අනාරම්මණමෙවෙතං. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’ති. පඨමං.

“There is, monks, that sphere where there is neither earth, nor water, nor fire, nor wind; neither the sphere of infinite space, nor the sphere of infinite consciousness, nor the sphere of nothingness, nor the sphere of neither perception nor non-perception; neither this world, nor the other world, nor both sun and moon. There, monks, I say there is no coming, no going, no standing, no passing away, and no arising. It is without foundation, without continuation, without an object. This itself is the end of suffering.”

2. දුතියනිබ්බානපටිසංයුත්තසුත්තං

2. The Second Discourse Connected with Nibbāna

72. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූ නිබ්බානපටිසංයුත්තාය [Pg.178] ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙධ භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.

72. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time, the Blessed One was instructing, establishing, sharpening, and gladdening the monks with a Dhamma talk connected with Nibbāna. And those monks, taking it to heart, applying their minds, focusing their entire thought, listened to the Dhamma with attentive ears.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this meaning, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘දුද්දසං අනතං නාම, න හි සච්චං සුදස්සනං;

පටිවිද්ධා තණ්හා ජානතො, පස්සතො නත්ථි කිඤ්චන’’න්ති. දුතියං;

“That which is called the Uninclined is difficult to see, for indeed, the truth is not easily seen. For one who knows, who sees, craving is penetrated; there is no impediment whatsoever.”

3. තතියනිබ්බානපටිසංයුත්තසුත්තං

3. The Third Discourse Connected with Nibbāna

73. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූ නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙධ භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා, මනසි කත්වා, සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා, ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.

73. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time, the Blessed One was instructing, establishing, sharpening, and gladdening the monks with a Dhamma talk connected with Nibbāna. And those monks, taking it to heart, applying their minds, focusing their entire thought, listened to the Dhamma with attentive ears.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this meaning, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං. නො චෙතං, භික්ඛවෙ, අභවිස්ස අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, නයිධ ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායෙථ. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථි අජාතං අභූතං අකතං අසඞ්ඛතං, තස්මා ජාතස්ස භූතස්ස කතස්ස සඞ්ඛතස්ස නිස්සරණං පඤ්ඤායතී’’ති. තතියං.

“There is, monks, an unborn, unbecome, unmade, unconditioned. If, monks, there were not this unborn, unbecome, unmade, unconditioned, an escape from the born, become, made, and conditioned would not be apparent here. But because there is an unborn, unbecome, unmade, unconditioned, therefore an escape from the born, become, made, and conditioned is apparent.”

4. චතුත්ථනිබ්බානපටිසංයුත්තසුත්තං

4. The Fourth Discourse Connected with Nibbāna

74. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා භික්ඛූ නිබ්බානපටිසංයුත්තාය ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙති සමාදපෙති සමුත්තෙජෙති සම්පහංසෙති. තෙධ භික්ඛූ අට්ඨිං කත්වා මනසි කත්වා සබ්බං චෙතසො සමන්නාහරිත්වා ඔහිතසොතා ධම්මං සුණන්ති.

74. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. At that time, the Blessed One was instructing, establishing, sharpening, and gladdening the monks with a Dhamma talk connected with Nibbāna. And those monks, taking it to heart, applying their minds, focusing their entire thought, listened to the Dhamma with attentive ears.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, having understood this meaning, on that occasion the Blessed One uttered this inspired utterance:

‘‘නිස්සිතස්ස [Pg.179] චලිතං, අනිස්සිතස්ස චලිතං නත්ථි. චලිතෙ අසති පස්සද්ධි, පස්සද්ධියා සති නති න හොති. නතියා අසති ආගතිගති න හොති. ආගතිගතියා අසති චුතූපපාතො න හොති. චුතූපපාතෙ අසති නෙවිධ න හුරං න උභයමන්තරෙන. එසෙවන්තො දුක්ඛස්සා’’ති. චතුත්ථං.

“For one who is dependent, there is agitation; for one who is independent, there is no agitation. When there is no agitation, there is tranquility; when there is tranquility, there is no inclination. When there is no inclination, there is no coming and going. When there is no coming and going, there is no passing away and taking rebirth. When there is no passing away and taking rebirth, there is neither here, nor beyond, nor in between the two. This itself is the end of suffering.”

5. චුන්දසුත්තං

5. The Discourse about Cunda

75. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා මල්ලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන පාවා තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා පාවායං විහරති චුන්දස්ස කම්මාරපුත්තස්ස අම්බවනෙ.

75. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One, while wandering on tour among the Mallas with a large community of monks, arrived at Pāvā. There, indeed, the Blessed One was dwelling in Pāvā, in the mango grove of Cunda the son of the smith.

අස්සොසි ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො – ‘‘භගවා කිර මල්ලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පාවං අනුප්පත්තො පාවායං විහරති මය්හං අම්බවනෙ’’ති. අථ ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො චුන්දං කම්මාරපුත්තං භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අධිවාසෙතු මෙ, භන්තෙ, භගවා ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.

Cunda the son of the smith heard: “The Blessed One, it is said, while wandering on tour among the Mallas with a large community of monks, has arrived at Pāvā and is dwelling in my mango grove.” Then Cunda the son of the smith approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down at a suitable place. The Blessed One instructed, established, sharpened, and gladdened Cunda the son of the smith, who was sitting at a suitable place, with a talk on the Dhamma. Then Cunda the son of the smith, having been instructed, established, sharpened, and gladdened by the Blessed One with a talk on the Dhamma, said this to the Blessed One: “Venerable Sir, may the Blessed One, together with the community of monks, consent to my meal for tomorrow.” The Blessed One consented by means of silence.

අථ ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අථ ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො තස්සා රත්තියා අච්චයෙන සකෙ නිවෙසනෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා පහූතඤ්ච සූකරමද්දවං භගවතො කාලං ආරොචාපෙසි – ‘‘කාලො, භන්තෙ, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති.

Then Cunda the son of the smith, having understood the Blessed One’s consent, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to his right, and departed. Then, when that night had passed, Cunda the son of the smith had excellent hard and soft food prepared in his own residence, along with an abundance of sūkaramaddava, and had the time announced to the Blessed One, saying: “Venerable Sir, it is time; the meal is ready.”

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන චුන්දස්ස කම්මාරපුත්තස්ස නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා චුන්දං කම්මාරපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘යං තෙ, චුන්ද, සූකරමද්දවං පටියත්තං තෙන මං පරිවිස, යං පනඤ්ඤං ඛාදනීයං [Pg.180] භොජනීයං පටියත්තං තෙන භික්ඛුසඞ්ඝං පරිවිසා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො භගවතො පටිස්සුත්වා යං අහොසි සූකරමද්දවං පටියත්තං තෙන භගවන්තං පරිවිසි; යං පනඤ්ඤං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියත්තං තෙන භික්ඛුසඞ්ඝං පරිවිසි.

Then the Blessed One, having dressed in the morning, put on his lower robe, took his bowl and outer robe, and went together with the Saṅgha of bhikkhus to the residence of Cunda, the son of the smith. Having approached, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed Cunda, the son of the smith: “Cunda, serve me with the sūkaramaddava that you have prepared, and serve the Saṅgha of bhikkhus with the other hard and soft food that has been prepared.” “Even so, Venerable Sir,” Cunda, the son of the smith, replied to the Blessed One, and with the sūkaramaddava that had been prepared, he served the Blessed One; and with the other hard and soft food that had been prepared, he served the Saṅgha of bhikkhus.

අථ ඛො භගවා චුන්දං කම්මාරපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘යං තෙ, චුන්ද, සූකරමද්දවං අවසිට්ඨං තං සොබ්භෙ නිඛණාහි. නාහං තං, චුන්ද, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය යස්ස තං පරිභුත්තං සම්මා පරිණාමං ගච්ඡෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතස්සා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො භගවතො පටිස්සුත්වා යං අහොසි සූකරමද්දවං අවසිට්ඨං තං සොබ්භෙ නිඛණිත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො චුන්දං කම්මාරපුත්තං භගවා ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

Then the Blessed One addressed Cunda, the son of the smith: “Cunda, whatever sūkaramaddava is left over, bury that in a pit. Cunda, I do not see anyone in this world with its devas, Māras, and Brahmās, in this generation with its ascetics and brahmins, with its devas and humans, for whom that, having been eaten, could be properly digested, other than the Tathāgata.” “Even so, Venerable Sir,” Cunda, the son of the smith, replied to the Blessed One, and that sūkaramaddava which was left over, he buried in a pit. Then he approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down at one side. The Blessed One, having instructed, established, roused, and gladdened Cunda, the son of the smith, who was sitting at one side, with a talk on the Dhamma, rose from his seat and departed.

අථ ඛො භගවතො චුන්දස්ස කම්මාරපුත්තස්ස භත්තං භුත්තාවිස්ස ඛරො ආබාධො උප්පජ්ජි. ලොහිතපක්ඛන්දිකා පබාළ්හා වෙදනා වත්තන්ති මාරණන්තිකා. තත්‍ර සුදං භගවා සතො සම්පජානො අධිවාසෙසි අවිහඤ්ඤමානො. අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ආයාමානන්ද, යෙන කුසිනාරා තෙනුපසඞ්කමිස්සාමා’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පච්චස්සොසි.

Then, after the Blessed One had eaten the meal of Cunda, the son of the smith, a severe affliction arose. Dysentery with blood occurred, and strong, death-ending pains set in. There, the Blessed One, mindful and clearly comprehending, endured it without being distressed. Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Come, Ānanda, let us go to Kusinārā.” “Even so, Venerable Sir,” the Venerable Ānanda replied to the Blessed One.

‘‘චුන්දස්ස භත්තං භුඤ්ජිත්වා, කම්මාරස්සාති මෙ සුතං;

ආබාධං සම්ඵුසී ධීරො, පබාළ්හං මාරණන්තිකං.

“Having eaten the meal of Cunda the smith, so I have heard, the steadfast one encountered a strong, death-ending affliction.”

‘‘භුත්තස්ස ච සූකරමද්දවෙන, බ්‍යාධිප්පබාළ්හො උදපාදි සත්ථුනො;

විරිච්චමානො භගවා අවොච, ‘ගච්ඡාමහං කුසිනාරං නගර’’’න්ති.

“After eating the sūkaramaddava, a strong affliction arose for the Teacher; while suffering from dysentery, the Blessed One said: ‘I will go to the city of Kusinārā.’”

අථ ඛො භගවා මග්ගා ඔක්කම්ම යෙන අඤ්ඤතරං රුක්ඛමූලං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං, ආනන්ද, චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙහි; කිලන්තොස්මි, ආනන්ද, නිසීදිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං [Pg.181] පඤ්ඤාපෙසි. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ. නිසජ්ජ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං, ආනන්ද, පානීයං ආහර; පිපාසිතොස්මි, ආනන්ද, පිවිස්සාමී’’ති.

Then the Blessed One, having turned aside from the road, approached the root of a certain tree. Having approached, he addressed the Venerable Ānanda: “Come now, Ānanda, prepare for me the outer robe folded in four; I am weary, Ānanda, I will sit down.” “Even so, Venerable Sir,” the Venerable Ānanda replied to the Blessed One and prepared the outer robe folded in four. The Blessed One sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Come now, Ānanda, bring me drinking water; I am thirsty, Ānanda, I will drink.”

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉදානි, භන්තෙ, පඤ්චමත්තානි සකටසතානි අතික්කන්තානි. තං චක්කච්ඡින්නං උදකං පරිත්තං ලුළිතං ආවිලං සන්දති. අයං, භන්තෙ, කුකුට්ඨා නදී අවිදූරෙ අච්ඡොදකා සාතොදකා සීතොදකා සෙතොදකා සුපතිත්ථා රමණීයා. එත්ථ භගවා පානීයඤ්ච පිවිස්සති ගත්තානි ච සීතීකරිස්සතී’’ති.

When this was said, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One: “Venerable Sir, just now five hundred carts have passed by. That little water, churned up by the wheels, flows stirred up and turbid. Venerable Sir, this Kukuṭṭhā river is not far, with clear water, pleasant water, cool water, pure water, with good fords, and is delightful. There the Blessed One will both drink water and cool his limbs.”

දුතියම්පි ඛො…පෙ… තතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං, ආනන්ද, පානීයං ආහර; පිපාසිතොස්මි, ආනන්ද, පිවිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුත්වා පත්තං ගහෙත්වා යෙන සා නදී තෙනුපසඞ්කමි. අථ ඛො සා නදී චක්කච්ඡින්නා පරිත්තා ලුළිතා ආවිලා සන්දමානා ආයස්මන්තෙ ආනන්දෙ උපසඞ්කමන්තෙ අච්ඡා විප්පසන්නා අනාවිලා සන්දති.

A second time… and a third time the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: “Come now, Ānanda, bring me drinking water; I am thirsty, Ānanda, I shall drink.” “Even so, Venerable Sir,” replied the Venerable Ānanda, and taking his bowl, he approached that stream. Then, that stream, which had been flowing churned up by wheels, shallow, stirred up, and turbid, as the Venerable Ānanda approached, began to flow clear, serene, and unturbid.

අථ ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘අච්ඡරියං වත, භො, අබ්භුතං වත, භො, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා! අයඤ්හි සා නදී චක්කච්ඡින්නා පරිත්තා ලුළිතා ආවිලා සන්දමානා මයි උපසඞ්කමන්තෙ අච්ඡා විප්පසන්නා අනාවිලා සන්දතී’’ති!! පත්තෙන පානීයං ආදාය යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අච්ඡරියං, භන්තෙ, අබ්භුතං, භන්තෙ, තථාගතස්ස මහිද්ධිකතා මහානුභාවතා! අයඤ්හි සා, භන්තෙ, නදී චක්කච්ඡින්නා පරිත්තා ලුළිතා ආවිලා සන්දමානා මයි උපසඞ්කමන්තෙ අච්ඡා විප්පසන්නා අනාවිලා සන්දති!! පිවතු භගවා පානීයං, පිවතු සුගතො පානීය’’න්ති.

Then this thought occurred to the Venerable Ānanda: “It is wonderful, indeed, it is amazing, indeed, the great power and might of the Tathāgata! For this very stream, which was flowing churned up by wheels, shallow, stirred up, and turbid, upon my approach, now flows clear, serene, and unturbid!” Taking water in his bowl, he approached the Blessed One. Having approached, he said to the Blessed One: “It is wonderful, Venerable Sir, it is amazing, Venerable Sir, the great power and might of the Tathāgata! For this very stream, Venerable Sir, which was flowing churned up by wheels, shallow, stirred up, and turbid, upon my approach, now flows clear, serene, and unturbid! May the Blessed One drink the water, may the Sugata drink the water!”

අථ ඛො භගවා පානීයං අපායි. අථ ඛො භගවා මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන කුකුට්ඨා නදී තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා කුකුට්ඨං නදිං අජ්ඣොගාහෙත්වා න්හත්වා ච පිවිත්වා ච පච්චුත්තරිත්වා යෙන අම්බවනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං චුන්දකං ආමන්තෙසි – ‘‘ඉඞ්ඝ මෙ ත්වං, චුන්දක, චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙහි; කිලන්තොස්මි, චුන්දක, නිපජ්ජිස්සාමී’’ති[Pg.182]. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා චුන්දකො භගවතො පටිස්සුත්වා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙසි. අථ ඛො භගවා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. ආයස්මා පන චුන්දකො තත්ථෙව භගවතො පුරතො නිසීදි.

Then the Blessed One drank the water. Then the Blessed One, together with a great Saṅgha of bhikkhus, approached the Kukuṭṭhā River. Having approached, he entered the Kukuṭṭhā River, bathed, drank, and came out. Then he approached the mango grove. Having approached, he addressed the Venerable Cundaka: “Come, Cundaka, prepare for me the outer robe folded in four; I am weary, Cundaka, I shall lie down.” “Yes, Bhante,” replied the Venerable Cundaka to the Blessed One, and prepared the outer robe folded in four. Then the Blessed One assumed the lion’s posture on his right side, placing one foot on the other, mindful and clearly comprehending, having established in his mind the perception of rising. The Venerable Cundaka then sat down right there in front of the Blessed One.

‘‘ගන්ත්වාන බුද්ධො නදිකං කුකුට්ඨං,අච්ඡොදකං සාතුදකං විප්පසන්නං;

ඔගාහි සත්ථා සුකිලන්තරූපො,තථාගතො අප්පටිමොධ ලොකෙ.

Having gone to the river Kukuṭṭhā, with its clear, pleasant, and serene water, the Teacher, being very weary, entered it. The Tathāgata is without equal in this world.

‘‘න්හත්වා ච පිවිත්වා චුදතාරි සත්ථා,පුරක්ඛතො භික්ඛුගණස්ස මජ්ඣෙ;

සත්ථා පවත්තා භගවා ඉධ ධම්මෙ,උපාගමි අම්බවනං මහෙසි;

ආමන්තයි චුන්දකං නාම භික්ඛුං,චතුග්ගුණං සන්ථර මෙ නිපජ්ජං.

Having bathed and drunk, the Teacher emerged, at the head of the assembly of bhikkhus. The Teacher, the Blessed One, who sets the Dhamma in motion, the Great Sage, approached the mango grove. He addressed the bhikkhu named Cundaka: ‘Spread out for me the four-fold robe to lie down on.’

‘‘සො චොදිතො භාවිතත්තෙන චුන්දො,චතුග්ගුණං සන්ථරි ඛිප්පමෙව;

නිපජ්ජි සත්ථා සුකිලන්තරූපො,චුන්දොපි තත්ථ පමුඛෙ නිසීදී’’ති.

Urged by him of developed mind, Cunda quickly spread out the four-fold robe. The Teacher, being weary, lay down; and Cunda also sat down there before him.

අථ ඛො භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි – ‘‘සියා ඛො, පනානන්ද, චුන්දස්ස කම්මාරපුත්තස්ස කොචි විප්පටිසාරං උපදහෙය්‍ය – ‘තස්ස තෙ, ආවුසො චුන්ද, අලාභා, තස්ස තෙ දුල්ලද්ධං යස්ස තෙ තථාගතො පච්ඡිමං පිණ්ඩපාතං භුඤ්ජිත්වා පරිනිබ්බුතො’ති. චුන්දස්සානන්ද, කම්මාරපුත්තස්ස එවං විප්පටිසාරො පටිවිනොදෙතබ්බො –

Then the Blessed One addressed the Venerable Ānanda: ‘It may be, Ānanda, that someone might cause remorse to arise in Cunda the smith's son, saying: “It is a loss for you, friend Cunda, it is a misfortune for you, that the Tathāgata, after eating his final alms-food from you, attained Parinibbāna.” Ānanda, the remorse of Cunda the smith's son should be dispelled in this way:’

‘‘‘තස්ස තෙ, ආවුසො චුන්ද, ලාභා, තස්ස තෙ සුලද්ධං යස්ස තෙ තථාගතො පච්ඡිමං පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජිත්වා පරිනිබ්බුතො. සම්මුඛා මෙතං, ආවුසො චුන්ද, භගවතො සුතං, සම්මුඛා පටිග්ගහිතං – ද්වෙමෙ පිණ්ඩපාතා සමසමඵලා [Pg.183] සමසමවිපාකා අතිවිය අඤ්ඤෙහි පිණ්ඩපාතෙහි මහප්ඵලතරා ච මහානිසංසතරා ච. කතමෙ ද්වෙ? යඤ්ච පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජිත්වා තථාගතො අනුත්තරං සම්මාසම්බොධිං අභිසම්බුජ්ඣති, යඤ්ච පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජිත්වා අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායති. ඉමෙ ද්වෙ පිණ්ඩපාතා සමසමඵලා සමසමවිපාකා අතිවිය අඤ්ඤෙහි පිණ්ඩපාතෙහි මහප්ඵලතරා ච මහානිසංසතරා ච.

‘“It is a gain for you, friend Cunda, it is a great good fortune for you, that the Tathāgata, after eating his final alms-food from you, attained Parinibbāna. I have heard this in the presence of the Blessed One, friend Cunda, I have received it face to face: ‘These two alms-foods are of exactly equal fruit, of exactly equal result, and are far more fruitful and of greater benefit than any other alms-foods. Which two? The alms-food after eating which the Tathāgata awakens to unsurpassed, perfect enlightenment, and the alms-food after eating which he attains Parinibbāna with the Nibbāna-element without residue remaining. These two alms-foods are of exactly equal fruit, of exactly equal result, and are far more fruitful and of greater benefit than any other alms-foods.’”

‘‘‘ආයුසංවත්තනිකං ආයස්මතා චුන්දෙන කම්මාරපුත්තෙන කම්මං උපචිතං, වණ්ණසංවත්තනිකං ආයස්මතා චුන්දෙන කම්මාරපුත්තෙන කම්මං උපචිතං, සුඛසංවත්තනිකං ආයස්මතා චුන්දෙන කම්මාරපුත්තෙන කම්මං උපචිතං, සග්ගසංවත්තනිකං ආයස්මතා චුන්දෙන කම්මාරපුත්තෙන කම්මං උපචිතං, යසසංවත්තනිකං ආයස්මතා චුන්දෙන කම්මාරපුත්තෙන කම්මං උපචිතං, ආධිපතෙය්‍යසංවත්තනිකං ආයස්මතා චුන්දෙන කම්මාරපුත්තෙන කම්මං උපචිත’න්ති. චුන්දස්සානන්ද, කම්මාරපුත්තස්ස එවං විප්පටිසාරො පටිවිනොදෙතබ්බො’’ති.

‘“The Venerable Cunda, the smith’s son, has accumulated kamma conducive to long life, kamma conducive to beauty, kamma conducive to happiness, kamma conducive to heaven, kamma conducive to fame, and kamma conducive to sovereignty.” Ānanda, the remorse of Cunda the smith’s son should be dispelled in this way.’”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘දදතො පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති,සංයමතො වෙරං න චීයති;

කුසලො ච ජහාති පාපකං,රාගදොසමොහක්ඛයා සනිබ්බුතො’’ති. පඤ්චමං;

“For the giver, merit increases; for the restrained, enmity is not accumulated; the skillful one abandons evil; through the destruction of lust, hatred, and delusion, one is extinguished.”

6. පාටලිගාමියසුත්තං

6. The Discourse at Pāṭaligāma

76. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා මගධෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන පාටලිගාමො තදවසරි. අස්සොසුං ඛො පාටලිගාමියා උපාසකා – ‘‘භගවා කිර මගධෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං පාටලිගාමං අනුප්පත්තො’’ති. අථ ඛො පාටලිගාමියා උපාසකා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො පාටලිගාමියා උපාසකා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අධිවාසෙතු නො, භන්තෙ, භගවා ආවසථාගාර’’න්ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.

76. Thus have I heard. At one time, the Blessed One was wandering on tour in the Magadhan country with a large Saṅgha of monks and arrived at Pāṭaligāma. The lay followers of Pāṭaligāma heard: “The Blessed One, it is said, while wandering on tour in the Magadhan country with a large Saṅgha of monks, has arrived at Pāṭaligāma.” Then the lay followers of Pāṭaligāma approached the Blessed One; having approached and paid homage to the Blessed One, they sat down at a suitable place. Seated at a suitable place, the lay followers of Pāṭaligāma said this to the Blessed One: “Venerable sir, may the Blessed One consent to our rest house.” The Blessed One consented by way of silence.

අථ [Pg.184] ඛො පාටලිගාමියා උපාසකා භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙනාවසථාගාරං තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා සබ්බසන්ථරිං ආවසථාගාරං සන්ථරිත්වා ආසනානි පඤ්ඤාපෙත්වා උදකමණිකං පතිට්ඨාපෙත්වා තෙලප්පදීපං ආරොපෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො පාටලිගාමියා උපාසකා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘සබ්බසන්ථරිසන්ථතං, භන්තෙ, ආවසථාගාරං; ආසනානි පඤ්ඤත්තානි; උදකමණිකො පතිට්ඨාපිතො තෙලප්පදීපො ආරොපිතො. යස්සදානි, භන්තෙ, භගවා කාලං මඤ්ඤතී’’ති.

Then the lay followers of Pāṭaligāma, knowing the Blessed One’s consent, rose from their seats, paid homage to the Blessed One, circumambulated him to the right, and approached the rest house. Having approached, they spread the rest house with a complete layer of coverings, prepared the seats, placed a water pot, and lit an oil lamp. Then they approached the Blessed One; having approached and paid homage to the Blessed One, they stood at a suitable place. Standing at a suitable place, the lay followers of Pāṭaligāma said this to the Blessed One: “Venerable sir, the rest house is completely spread with coverings, the seats are prepared, the water pot is placed, and the oil lamp is lit. Now, venerable sir, it is for the Blessed One to know the time.”

අථ ඛො භගවා නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන ආවසථාගාරං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා ආවසථාගාරං පවිසිත්වා මජ්ඣිමං ථම්භං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි. භික්ඛුසඞ්ඝොපි ඛො පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා ආවසථාගාරං පවිසිත්වා පච්ඡිමං භිත්තිං නිස්සාය පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. පාටලිගාමියාපි ඛො උපාසකා පාදෙ පක්ඛාලෙත්වා ආවසථාගාරං පවිසිත්වා පුරත්ථිමං භිත්තිං නිස්සාය පච්ඡිමාභිමුඛා නිසීදිංසු භගවන්තංයෙව පුරක්ඛත්වා. අථ ඛො භගවා පාටලිගාමියෙ උපාසකෙ ආමන්තෙසි –

Then the Blessed One, having adjusted his lower robe, taking his bowl and outer robe, approached the rest house together with the Saṅgha of monks. Having approached, he washed his feet, entered the rest house, and sat down facing east, leaning against the central pillar. The Saṅgha of monks also washed their feet, entered the rest house, and sat down facing east, leaning against the western wall, with the Blessed One right in front of them. The lay followers of Pāṭaligāma also washed their feet, entered the rest house, and sat down facing west, leaning against the eastern wall, with the Blessed One right in front of them. Then the Blessed One addressed the lay followers of Pāṭaligāma:

‘‘පඤ්චිමෙ, ගහපතයො, ආදීනවා දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, ගහපතයො, දුස්සීලො සීලවිපන්නො පමාදාධිකරණං මහතිං භොගජානිං නිගච්ඡති. අයං පඨමො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Householders, there are these five dangers for an immoral person in the failure of virtue. What five? Here, householders, an immoral person who has failed in virtue, on account of negligence, incurs a great loss of wealth. This is the first danger for an immoral person in the failure of virtue.

‘‘පුන චපරං, ගහපතයො, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස පාපකො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. අයං දුතියො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, householders, for an immoral person who has failed in virtue, an evil reputation spreads. This is the second danger for an immoral person in the failure of virtue.

‘‘පුන චපරං, ගහපතයො, දුස්සීලො සීලවිපන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං, යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං, යදි ගහපතිපරිසං, යදි සමණපරිසං – අවිසාරදො උපසඞ්කමති මඞ්කුභූතො. අයං තතියො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, householders, whatever assembly an immoral person who has failed in virtue approaches—be it an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—he approaches without confidence, abashed. This is the third danger for an immoral person in the failure of virtue.

‘‘පුන චපරං, ගහපතයො, දුස්සීලො සීලවිපන්නො සම්මූළ්හො කාලං කරොති. අයං චතුත්ථො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, householders, an immoral person who has failed in virtue dies confused. This is the fourth danger for an immoral person in the failure of virtue.

‘‘පුන [Pg.185] චපරං, ගහපතයො, දුස්සීලො සීලවිපන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. අයං පඤ්චමො ආදීනවො දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා. ඉමෙ ඛො, ගහපතයො, පඤ්ච ආදීනවා දුස්සීලස්ස සීලවිපත්තියා.

“Furthermore, householders, an immoral person who has failed in virtue, with the breaking up of the body, after death, is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of downfall, in hell. This is the fifth danger for an immoral person in the failure of virtue. These, householders, are the five dangers for an immoral person in the failure of virtue.

‘‘පඤ්චිමෙ, ගහපතයො, ආනිසංසා සීලවතො සීලසම්පදාය. කතමෙ පඤ්ච? ඉධ, ගහපතයො, සීලවා සීලසම්පන්නො අප්පමාදාධිකරණං මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡති. අයං පඨමො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Householders, there are these five benefits for a virtuous person in the accomplishment of virtue. What five? Here, householders, a virtuous person who is accomplished in virtue, on account of diligence, acquires a great mass of wealth. This is the first benefit for a virtuous person in the accomplishment of virtue.

‘‘පුන චපරං, ගහපතයො, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගච්ඡති. අයං දුතියො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Furthermore, householders, for a virtuous person who is accomplished in virtue, a good reputation spreads. This is the second benefit for a virtuous person in the accomplishment of virtue.

‘‘පුන චපරං, ගහපතයො, සීලවා සීලසම්පන්නො යඤ්ඤදෙව පරිසං උපසඞ්කමති – යදි ඛත්තියපරිසං, යදි බ්‍රාහ්මණපරිසං, යදි ගහපතිපරිසං, යදි සමණපරිසං – විසාරදො උපසඞ්කමති අමඞ්කුභූතො. අයං තතියො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Furthermore, householders, whatever assembly a virtuous person who is accomplished in virtue approaches—be it an assembly of nobles, an assembly of brahmins, an assembly of householders, or an assembly of ascetics—he approaches with confidence, unabashed. This is the third benefit for a virtuous person in the accomplishment of virtue.

‘‘පුන චපරං, ගහපතයො, සීලවා සීලසම්පන්නො අසම්මූළ්හො කාලඞ්කරොති. අයං චතුත්ථො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය.

“Furthermore, householders, a virtuous person who is accomplished in virtue dies unconfused. This is the fourth benefit for a virtuous person in the accomplishment of virtue.

‘‘පුන චපරං, ගහපතයො, සීලවා සීලසම්පන්නො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. අයං පඤ්චමො ආනිසංසො සීලවතො සීලසම්පදාය. ඉමෙ ඛො, ගහපතයො, පඤ්ච ආනිසංසා සීලවතො සීලසම්පදායා’’ති.

“Furthermore, householders, a virtuous person who is accomplished in virtue, with the breaking up of the body, after death, is reborn in a good destination, in the heavenly world. This is the fifth benefit for a virtuous person in the accomplishment of virtue. These, householders, are the five benefits for a virtuous person in the accomplishment of virtue.”

අථ ඛො භගවා පාටලිගාමියෙ උපාසකෙ බහුදෙව රත්තිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුතෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා උය්‍යොජෙසි – ‘‘අභික්කන්තා ඛො, ගහපතයො, රත්ති; යස්සදානි තුම්හෙ කාලං මඤ්ඤථා’’ති. අථ ඛො පාටලිගාමියා උපාසකා භගවතො භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කමිංසු. අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙසු පාටලිගාමියෙසු උපාසකෙසු සුඤ්ඤාගාරං පාවිසි.

Then the Blessed One, having instructed, established, roused, and gladdened the lay followers of Pāṭaligāma with a Dhamma talk for a great part of the night, dismissed them, saying: “The night is far advanced, householders. Now it is for you to know the time.” Then the lay followers of Pāṭaligāma, having delighted in and rejoiced at the Blessed One’s words, rose from their seats, paid homage to the Blessed One, circumambulated him to the right, and departed. Then, not long after the lay followers of Pāṭaligāma had departed, the Blessed One entered a secluded dwelling.

තෙන [Pg.186] ඛො පන සමයෙන සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා පාටලිගාමෙ නගරං මාපෙන්ති වජ්ජීනං පටිබාහාය. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා දෙවතායො සහස්සසහස්සෙව පාටලිගාමෙ වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති. යස්මිං පදෙසෙ මහෙසක්ඛා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති මහෙසක්ඛානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. යස්මිං පදෙසෙ මජ්ඣිමා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති මජ්ඣිමානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. යස්මිං පදෙසෙ නීචා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති නීචානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං.

At that time, Sunidha and Vassakāra, the chief ministers of Magadha, were building a city at the village of Pāṭali to ward off the Vajjīs. At that time, numerous deities, in their thousands, were taking possession of sites in the village of Pāṭali. In whatever region deities of great power took possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of great power inclined toward building dwellings there. In whatever region deities of middling power took possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of middling power inclined toward building dwellings there. In whatever region deities of low power took possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of low power inclined toward building dwellings there.

අද්දසා ඛො භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන තා දෙවතායො සහස්සසහස්සෙව පාටලිගාමෙ වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්තියො. යස්මිං පදෙසෙ මහෙසක්ඛා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති, මහෙසක්ඛානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. යස්මිං පදෙසෙ මජ්ඣිමා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති, මජ්ඣිමානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. යස්මිං පදෙසෙ නීචා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති, නීචානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා පච්චූසසමයෙ පච්චුට්ඨාය ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි –

The Blessed One, with the divine eye, which is pure and surpasses the human, saw those deities in their thousands taking possession of sites in the village of Pāṭali. In whatever region deities of great power take possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of great power incline toward building dwellings there. In whatever region deities of middling power take possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of middling power incline toward building dwellings there. In whatever region deities of low power take possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of low power incline toward building dwellings there. Then, the Blessed One, arising toward the end of that night, addressed the Venerable Ānanda:

‘‘කෙ නු ඛො ආනන්ද පාටලිගාමෙ නගරං මාපෙන්තී’’ති. ‘‘සුනිධවස්සකාරා, භන්තෙ, මගධමහාමත්තා පාටලිගාමෙ නගරං මාපෙන්ති වජ්ජීනං පටිබාහායා’’ති. ‘‘සෙය්‍යථාපි, ආනන්ද, දෙවෙහි තාවතිංසෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා; එවමෙව ඛො, ආනන්ද, සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා පාටලිගාමෙ නගරං මාපෙන්ති වජ්ජීනං පටිබාහාය. ඉධාහං, ආනන්ද, අද්දසං දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සම්බහුලා දෙවතායො සහස්සසහස්සෙව පාටලිගාමෙ වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්තියො. යස්මිං පදෙසෙ මහෙසක්ඛා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති මහෙසක්ඛානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. යස්මිං පදෙසෙ මජ්ඣිමා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති මජ්ඣිමානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. යස්මිං [Pg.187] පදෙසෙ නීචා දෙවතා වත්ථූනි පරිග්ගණ්හන්ති නීචානං තත්ථ රඤ්ඤං රාජමහාමත්තානං චිත්තානි නමන්ති නිවෙසනානි මාපෙතුං. යාවතා, ආනන්ද, අරියං ආයතනං යාවතා වණිප්පථො ඉදං අග්ගනගරං භවිස්සති පාටලිපුත්තං පුටභෙදනං. පාටලිපුත්තස්ස ඛො, ආනන්ද, තයො අන්තරායා භවිස්සන්ති – අග්ගිතො වා උදකතො වා මිථුභෙදතො වා’’ති.

“Ānanda, who is building a city at the village of Pāṭali?” “Venerable sir, the chief ministers of Magadha, Sunidha and Vassakāra, are building a city at the village of Pāṭali to ward off the Vajjīs.” “Ānanda, it is as if they had consulted with the Tāvatiṃsa deities; even so, Ānanda, the chief ministers of Magadha, Sunidha and Vassakāra, are building a city at the village of Pāṭali to ward off the Vajjīs. Here, Ānanda, I saw with the divine eye, which is pure and surpasses the human, numerous deities in their thousands taking possession of sites in the village of Pāṭali. In whatever region deities of great power take possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of great power incline toward building dwellings there. In whatever region deities of middling power take possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of middling power incline toward building dwellings there. In whatever region deities of low power take possession of sites, the minds of kings and royal chief ministers of low power incline toward building dwellings there. Ānanda, as far as the noble domain extends, as far as commerce reaches, this Pāṭaliputta will be a chief city, a center for the distribution of goods. But, Ānanda, three dangers will befall Pāṭaliputta: from fire, from water, or from internal discord.”

අථ ඛො සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරාණියං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං අට්ඨංසු. එකමන්තං ඨිතා ඛො සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා භගවන්තං එතදවොචුං – ‘‘අධිවාසෙතු නො භවං ගොතමො අජ්ජතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙන.

Then the chief ministers of Magadha, Sunidha and Vassakāra, approached the Blessed One. Having approached, they exchanged greetings with the Blessed One. After concluding a courteous and memorable conversation, they stood to one side. Standing to one side, the chief ministers of Magadha, Sunidha and Vassakāra, said this to the Blessed One: “May the honorable Gotama accept our meal for today, together with the Saṅgha of bhikkhus.” The Blessed One consented by remaining silent.

අථ ඛො සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා භගවතො අධිවාසනං විදිත්වා යෙන සකො ආවසථො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා සකෙ ආවසථෙ පණීතං ඛාදනීයං භොජනීයං පටියාදාපෙත්වා භගවතො කාලං ආරොචෙසුං – ‘‘කාලො, භො ගොතම, නිට්ඨිතං භත්ත’’න්ති.

Then the chief ministers of Magadha, Sunidha and Vassakāra, having understood the Blessed One’s consent, went to their own residence. Having gone there, they had excellent hard and soft food prepared in their own residence and had the time announced to the Blessed One: “It is time, honorable Gotama, the meal is ready.”

අථ ඛො භගවා පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන යෙන සුනිධවස්සකාරානං මගධමහාමත්තානං ආවසථො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා බුද්ධප්පමුඛං භික්ඛුසඞ්ඝං පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන සහත්ථා සන්තප්පෙසුං සම්පවාරෙසුං.

Then the Blessed One, having dressed in the morning, taking his bowl and robe, went with the Saṅgha of bhikkhus to the residence of Sunidha and Vassakāra, the chief ministers of Magadha. Having arrived, he sat down on the prepared seat. Then Sunidha and Vassakāra, the chief ministers of Magadha, with their own hands served and satisfied the Saṅgha of bhikkhus, headed by the Buddha, with excellent hard and soft food.

අථ ඛො සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා භගවන්තං භුත්තාවිං ඔනීතපත්තපාණිං අඤ්ඤතරං නීචං ආසනං ගහෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො සුනිධවස්සකාරෙ මගධමහාමත්තෙ භගවා ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදි –

Then, when the Blessed One had finished his meal and withdrawn his hand from the bowl, the chief ministers of Magadha, Sunidha and Vassakāra, took a low seat and sat to one side. To Sunidha and Vassakāra, the chief ministers of Magadha, who were seated to one side, the Blessed One gave his blessing with these verses:

‘‘යස්මිං පදෙසෙ කප්පෙති, වාසං පණ්ඩිතජාතියො;

සීලවන්තෙත්ථ භොජෙත්වා, සඤ්ඤතෙ බ්‍රහ්මචාරයො.

“In whatever region a wise person makes his dwelling, there, having fed the virtuous, the restrained, those who practice the holy life,

‘‘යා [Pg.188] තත්ථ දෙවතා ආසුං, තාසං දක්ඛිණමාදිසෙ;

තා පූජිතා පූජයන්ති, මානිතා මානයන්ති නං.

“Whatever deities were there, to them a share of the offering should be dedicated; they, being worshipped, worship him; being honored, they honor him.

‘‘තතො නං අනුකම්පන්ති, මාතා පුත්තංව ඔරසං;

දෙවතානුකම්පිතො පොසො, සදා භද්‍රානි පස්සතී’’ති.

“Therefore, they have compassion for him, as a mother for her own-born son; a person looked upon with compassion by the deities always sees good fortune.”

අථ ඛො භගවා සුනිධවස්සකාරානං මගධමහාමත්තානං ඉමාහි ගාථාහි අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි.

Then the Blessed One, having given his blessing to Sunidha and Vassakāra, the chief ministers of Magadha, with these verses, rose from his seat and departed.

තෙන ඛො පන සමයෙන සුනිධවස්සකාරා මගධමහාමත්තා භගවන්තං පිට්ඨිතො පිට්ඨිතො අනුබන්ධා හොන්ති – ‘‘යෙනජ්ජ සමණො ගොතමො ද්වාරෙන නික්ඛමිස්සති තං ‘ගොතමද්වාරං’ නාම භවිස්සති. යෙන තිත්ථෙන ගඞ්ගං නදිං තරිස්සති තං ‘ගොතමතිත්ථං’ නාම භවිස්සතී’’ති.

At that time, the chief ministers of Magadha, Sunidha and Vassakāra, were following closely behind the Blessed One, thinking: “Whichever gate the ascetic Gotama exits through today, that will be called the ‘Gotama Gate,’ and whichever ford he uses to cross the Ganges River, that will be called the ‘Gotama Ford.’”

අථ ඛො භගවා යෙන ද්වාරෙන නික්ඛමි තං ‘ගොතමද්වාරං’ නාම අහොසි. අථ ඛො භගවා යෙන ගඞ්ගා නදී තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන ගඞ්ගා නදී පූරා හොති සමතිත්තිකා කාකපෙය්‍යා. අප්පෙකච්චෙ මනුස්සා නාවං පරියෙසන්ති, අප්පෙකච්චෙ උළුම්පං පරියෙසන්ති, අප්පෙකච්චෙ කුල්ලං බන්ධන්ති අපාරා පාරං ගන්තුකාමා. අථ ඛො භගවා – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය, එවමෙව – ගඞ්ගාය නදියා ඔරිමතීරෙ අන්තරහිතො පාරිමතීරෙ පච්චුට්ඨාසි සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන.

Then the Blessed One went out by the gate that came to be known as the Gotama Gate. Then the Blessed One approached the Ganges River. At that time, the Ganges River was full, level with the banks, and fit for a crow to drink from. Some people, desiring to go from the near shore to the far shore, were looking for a boat, some were looking for a log raft, and some were binding together a raft. Then the Blessed One—just as a strong man might stretch out his bent arm or bend his outstretched arm—even so, he vanished from the near shore of the Ganges River and reappeared on the far shore together with the Saṅgha of bhikkhus.

අද්දසා ඛො භගවා තෙ මනුස්සෙ අප්පෙකච්චෙ නාවං පරියෙසන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ උළුම්පං පරියෙසන්තෙ, අප්පෙකච්චෙ කුල්ලං බන්ධන්තෙ අපාරා පාරං ගන්තුකාමෙ.

The Blessed One saw those people desiring to go from the near shore to the far shore: some seeking a boat, some seeking a log raft, and some binding together a float.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, understanding the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යෙ තරන්ති අණ්ණවං සරං,සෙතුං කත්වාන විසජ්ජ පල්ලලානි;

කුල්ලඤ්හි ජනො පබන්ධති,තිණ්ණා මෙධාවිනො ජනා’’ති. ඡට්ඨං;

“They cross the ocean, the flood, having made a causeway and left the marshlands behind. While a common person binds a raft, the wise have crossed over.”

7. ද්විධාපථසුත්තං

7. The Sutta on the Forked Path

77. එවං [Pg.189] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා කොසලෙසු අද්ධානමග්ගපටිපන්නො හොති ආයස්මතා නාගසමාලෙන පච්ඡාසමණෙන. අද්දසා ඛො ආයස්මා නාගසමාලො අන්තරාමග්ගෙ ද්විධාපථං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, භගවා පන්ථො; ඉමිනා ගච්ඡාමා’’ති. එවං වුත්තෙ, භගවා ආයස්මන්තං නාගසමාලං එතදවොච – ‘‘අයං, නාගසමාල, පන්ථො; ඉමිනා ගච්ඡාමා’’ති.

77. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was traveling along a highway in the Kosala country with the Venerable Nāgasamāla as his attendant monk. The Venerable Nāgasamāla saw a fork in the road. Seeing it, he said to the Blessed One, “Venerable sir, Blessed One, this is the path; let us go by this one.” When this was said, the Blessed One said to the Venerable Nāgasamāla, “This, Nāgasamāla, is the path; let us go by this one.”

දුතියම්පි…පෙ… තතියම්පි ඛො ආයස්මා නාගසමාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අයං, භන්තෙ, භගවා පන්ථො; ඉමිනා ගච්ඡාමා’’ති. තතියම්පි ඛො භගවා ආයස්මන්තං නාගසමාලං එතදවොච – ‘‘අයං, නාගසමාල, පන්ථො; ඉමිනා ගච්ඡාමා’’ති. අථ ඛො ආයස්මා නාගසමාලො භගවතො පත්තචීවරං තත්ථෙව ඡමායං නික්ඛිපිත්වා පක්කාමි – ‘‘ඉදං, භන්තෙ, භගවතො පත්තචීවර’’න්ති.

For a second time… and for a third time, the Venerable Nāgasamāla said to the Blessed One: “Venerable sir, Blessed One, this is the path; let us go by this one.” For a third time, the Blessed One said to the Venerable Nāgasamāla: “This, Nāgasamāla, is the path; let us go by this one.” Then the Venerable Nāgasamāla, placing the Blessed One’s bowl and robe right there on the ground, departed, saying: “Here, venerable sir, is the Blessed One’s bowl and robe.”

අථ ඛො ආයස්මතො නාගසමාලස්ස තෙන පන්ථෙන ගච්ඡන්තස්ස අන්තරාමග්ගෙ චොරා නික්ඛමිත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච ආකොටෙසුං පත්තඤ්ච භින්දිංසු සඞ්ඝාටිඤ්ච විප්ඵාලෙසුං. අථ ඛො ආයස්මා නාගසමාලො භින්නෙන පත්තෙන විප්ඵාලිතාය සඞ්ඝාටියා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා නාගසමාලො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉධ මය්හං, භන්තෙ, තෙන පන්ථෙන ගච්ඡන්තස්ස අන්තරාමග්ගෙ චොරා නික්ඛමිත්වා හත්ථෙහි ච පාදෙහි ච ආකොටෙසුං, පත්තඤ්ච භින්දිංසු, සඞ්ඝාටිඤ්ච විප්ඵාලෙසු’’න්ති.

Then, as the Venerable Nāgasamāla was going along that path, robbers came out on the road and struck him with their hands and feet, broke his bowl, and tore his outer robe. Then the Venerable Nāgasamāla, with his broken bowl and torn outer robe, approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Nāgasamāla said to the Blessed One: “Here, venerable sir, as I was going along that path, robbers came out on the road and struck me with their hands and feet, broke my bowl, and tore my outer robe.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then the Blessed One, understanding the meaning of this, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘සද්ධිං චරමෙකතො වසං,මිස්සො අඤ්ඤජනෙන වෙදගූ;

විද්වා පජහාති පාපකං,කොඤ්චො ඛීරපකොව නින්නග’’න්ති. සත්තමං;

“Though traveling with, dwelling together, or mixing with an ignorant person, the knower, the wise one, abandons what is evil, just as the milk-drinking heron leaves the water.”

8. විසාඛාසුත්තං

8. The Sutta on Visākhā

78. එවං [Pg.190] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති පුබ්බාරාමෙ මිගාරමාතුපාසාදෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන විසාඛාය මිගාරමාතුයා නත්තා කාලඞ්කතා හොති පියා මනාපා. අථ ඛො විසාඛා මිගාරමාතා අල්ලවත්ථා අල්ලකෙසා දිවා දිවස්ස යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො විසාඛං මිගාරමාතරං භගවා එතදවොච –

78. Thus have I heard. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in the Eastern Park, in the mansion of Migāra’s mother. Now at that time Visākhā, Migāra’s mother, had a granddaughter who was beloved and dear, and who had passed away. Then Visākhā, Migāra’s mother, with wet clothes and wet hair, in the middle of the day, approached the Blessed One; having approached, she paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One then said to Visākhā, Migāra’s mother, as she sat to one side:

‘‘හන්ද කුතො නු ත්වං, විසාඛෙ, ආගච්ඡසි අල්ලවත්ථා අල්ලකෙසා ඉධූපසඞ්කන්තා දිවා දිවස්සා’’ති? ‘‘නත්තා මෙ, භන්තෙ, පියා මනාපා කාලඞ්කතා. තෙනාහං අල්ලවත්ථා අල්ලකෙසා ඉධූපසඞ්කන්තා දිවා දිවස්සා’’ති. ‘‘ඉච්ඡෙය්‍යාසි ත්වං, විසාඛෙ, යාවතිකා සාවත්ථියා මනුස්සා තාවතිකෙ පුත්තෙ ච නත්තාරො චා’’ති? ‘‘ඉච්ඡෙය්‍යාහං, භගවා යාවතිකා සාවත්ථියා මනුස්සා තාවතිකෙ පුත්තෙ ච නත්තාරො චා’’ති.

“Now then, Visākhā, where do you come from, with wet clothes and wet hair, having approached here in the middle of the day?” “My beloved and agreeable granddaughter, venerable sir, has passed away. That is why I, with wet clothes and wet hair, have approached here in the middle of the day.” “Would you wish, Visākhā, to have as many sons and grandsons as there are people in Sāvatthī?” “I would wish, Blessed One, to have as many sons and grandsons as there are people in Sāvatthī.”

‘‘කීවබහුකා පන, විසාඛෙ, සාවත්ථියා මනුස්සා දෙවසිකං කාලං කරොන්තී’’ති? ‘‘දසපි, භන්තෙ, සාවත්ථියා මනුස්සා දෙවසිකං කාලං කරොන්ති; නවපි, භන්තෙ… අට්ඨපි, භන්තෙ… සත්තපි, භන්තෙ… ඡපි, භන්තෙ… පඤ්චපි, භන්තෙ… චත්තාරොපි, භන්තෙ… තීණිපි, භන්තෙ… ද්වෙපි, භන්තෙ, සාවත්ථියා මනුස්සා දෙවසිකං කාලං කරොන්ති. එකොපි, භන්තෙ, සාවත්ථියා මනුස්සො දෙවසිකං කාලං කරොති. අවිවිත්තා, භන්තෙ, සාවත්ථි මනුස්සෙහි කාලං කරොන්තෙහී’’ති.

“Visākhā, how many people in Sāvatthī pass away each day?” “Venerable sir, ten people in Sāvatthī pass away each day; nine, venerable sir… eight, venerable sir… seven, venerable sir… six, venerable sir… five, venerable sir… four, venerable sir… three, venerable sir… two people in Sāvatthī pass away each day. Even one person, venerable sir, in Sāvatthī passes away each day. Sāvatthī is never devoid of people passing away, venerable sir.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤසි, විසාඛෙ, අපි නු ත්වං කදාචි කරහචි අනල්ලවත්ථා වා භවෙය්‍යාසි අනල්ලකෙසා වා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. අලං මෙ, භන්තෙ, තාව බහුකෙහි පුත්තෙහි ච නත්තාරෙහි චා’’ති.

“What do you think, Visākhā? Would you then ever at any time be with clothes unwet or hair unwet?” “Certainly not, venerable sir. Enough for me, venerable sir, with so many sons and grandsons.”

‘‘යෙසං ඛො, විසාඛෙ, සතං පියානි, සතං තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං නවුති පියානි, නවුති තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං අසීති පියානි, අසීති තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං සත්තති පියානි, සත්තති තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං සට්ඨි පියානි, සට්ඨි තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං පඤ්ඤාසං පියානි, පඤ්ඤාසං තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං චත්තාරීසං පියානි, චත්තාරීසං තෙසං දුක්ඛානි, යෙසං තිංසං පියානි, තිංසං තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං වීසති පියානි, වීසති තෙසං දුක්ඛානි, යෙසං දස [Pg.191] පියානි, දස තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං නව පියානි, නව තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං අට්ඨ පියානි, අට්ඨ තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං සත්ත පියානි, සත්ත තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං ඡ පියානි, ඡ තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං පඤ්ච පියානි, පඤ්ච තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං චත්තාරි පියානි, චත්තාරි තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං තීණි පියානි, තීණි තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං ද්වෙ පියානි, ද්වෙ තෙසං දුක්ඛානි; යෙසං එකං පියං, එකං තෙසං දුක්ඛං; යෙසං නත්ථි පියං, නත්ථි තෙසං දුක්ඛං, අසොකා තෙ විරජා අනුපායාසාති වදාමී’’ති.

“Visākhā, for those who have a hundred dear things, there are a hundred sufferings; for those who have ninety dear things, there are ninety sufferings; for those who have eighty dear things, there are eighty sufferings; for those who have seventy dear things, there are seventy sufferings; for those who have sixty dear things, there are sixty sufferings; for those who have fifty dear things, there are fifty sufferings; for those who have forty dear things, there are forty sufferings; for those who have thirty dear things, there are thirty sufferings; for those who have twenty dear things, there are twenty sufferings; for those who have ten dear things, there are ten sufferings; for those who have nine dear things, there are nine sufferings; for those who have eight dear things, there are eight sufferings; for those who have seven dear things, there are seven sufferings; for those who have six dear things, there are six sufferings; for those who have five dear things, there are five sufferings; for those who have four dear things, there are four sufferings; for those who have three dear things, there are three sufferings; for those who have two dear things, there are two sufferings; for one who has one dear thing, there is one suffering; for those who have no dear thing, there is no suffering. They, I say, are sorrowless, stainless, and without despair.”

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘යෙ කෙචි සොකා පරිදෙවිතා වා,දුක්ඛා ච ලොකස්මිමනෙකරූපා;

පියං පටිච්චප්පභවන්ති එතෙ,පියෙ අසන්තෙ න භවන්ති එතෙ.

“Whatever sorrows, lamentations, and sufferings of many kinds there are in the world, these arise in dependence on what is dear. When what is dear does not exist, these do not come to be.

‘‘තස්මා හි තෙ සුඛිනො වීතසොකා,යෙසං පියං නත්ථි කුහිඤ්චි ලොකෙ;

තස්මා අසොකං විරජං පත්ථයානො,පියං න කයිරාථ කුහිඤ්චි ලොකෙ’’ති. අට්ඨමං;

“Therefore, they are happy and free from sorrow, those for whom there is nothing dear anywhere in the world. Therefore, one aspiring to the sorrowless, stainless state should not make anything dear anywhere in the world.”

9. පඨමදබ්බසුත්තං

9. The First Discourse on Dabba

79. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො ආයස්මා දබ්බො මල්ලපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා දබ්බො මල්ලපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පරිනිබ්බානකාලො මෙ දානි, සුගතා’’ති. ‘‘යස්සදානි ත්වං, දබ්බ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති.

79. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Feeding Place. Then the Venerable Dabba Mallaputta approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Dabba Mallaputta said to the Blessed One: “Now is the time for my final extinguishment, O Sugata.” “Now, Dabba, is the time for that which you deem fit.”

අථ ඛො ආයස්මා දබ්බො මල්ලපුත්තො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා පරිනිබ්බායි.

Then the Venerable Dabba Mallaputta, rising from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to his right, and rose into the air. Sitting cross-legged in the sky, in mid-air, he entered the fire element, emerged from it, and attained final extinguishment.

අථ [Pg.192] ඛො ආයස්මතො දබ්බස්ස මල්ලපුත්තස්ස වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා පරිනිබ්බුතස්ස සරීරස්ස ඣායමානස්ස ඩය්හමානස්ස නෙව ඡාරිකා පඤ්ඤායිත්ථ න මසි. සෙය්‍යථාපි නාම සප්පිස්ස වා තෙලස්ස වා ඣායමානස්ස ඩය්හමානස්ස නෙව ඡාරිකා පඤ්ඤායති න මසි; එවමෙව ආයස්මතො දබ්බස්ස මල්ලපුත්තස්ස වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා පරිනිබ්බුතස්ස සරීරස්ස ඣායමානස්ස ඩය්හමානස්ස නෙව ඡාරිකා පඤ්ඤායිත්ථ න මසීති.

Then, for the Venerable Dabba Mallaputta, who had risen into the air, sat cross-legged in the sky, in mid-air, entered the fire element, emerged from it, and attained final extinguishment—as his body was burning and being consumed, neither ash nor soot was apparent. Just as when ghee or oil is burning and being consumed, neither ash nor soot is apparent, so too for the Venerable Dabba Mallaputta, who had risen into the air, sat cross-legged in the sky, in mid-air, entered the fire element, emerged from it, and attained final extinguishment—as his body was burning and being consumed, neither ash nor soot was apparent.

අථ ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අභෙදි කායො නිරොධි සඤ්ඤා,වෙදනා සීතිභවිංසු සබ්බා;

වූපසමිංසු සඞ්ඛාරා,විඤ්ඤාණං අත්ථමාගමා’’ති. නවමං;

“The body broke apart, perception ceased, all feelings became cool, all formations were pacified, consciousness came to an end.”

10. දුතියදබ්බසුත්තං

10. The Second Discourse on Dabba

80. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

80. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the monks: “Monks!” “Venerable Sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘දබ්බස්ස, භික්ඛවෙ, මල්ලපුත්තස්ස වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා පරිනිබ්බුතස්ස සරීරස්ස ඣායමානස්ස ඩය්හමානස්ස නෙව ඡාරිකා පඤ්ඤායිත්ථ න මසි. සෙය්‍යථාපි නාම සප්පිස්ස වා තෙලස්ස වා ඣායමානස්ස ඩය්හමානස්ස නෙව ඡාරිකා පඤ්ඤායති න මසි; එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙ, දබ්බස්ස මල්ලපුත්තස්ස වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා ආකාසෙ අන්තලික්ඛෙ පල්ලඞ්කෙන නිසීදිත්වා තෙජොධාතුං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨහිත්වා පරිනිබ්බුතස්ස සරීරස්ස ඣායමානස්ස ඩය්හමානස්ස නෙව ඡාරිකා පඤ්ඤායිත්ථ න මසී’’ති.

“Monks, for Dabba Mallaputta, who had risen into the air, sat cross-legged in the sky, in mid-air, entered the fire element, emerged from it, and attained final extinguishment—as his body was burning and being consumed, neither ash nor soot was apparent. Just as when ghee or oil is burning and being consumed, neither ash nor soot is apparent, so too, monks, for Dabba Mallaputta, who had risen into the air, sat cross-legged in the sky, in mid-air, entered the fire element, emerged from it, and attained final extinguishment—as his body was burning and being consumed, neither ash nor soot was apparent.”

අථ [Pg.193] ඛො භගවා එතමත්ථං විදිත්වා තායං වෙලායං ඉමං උදානං උදානෙසි –

Then, the Blessed One, having understood this matter, on that occasion uttered this inspired utterance:

‘‘අයොඝනහතස්සෙව, ජලතො ජාතවෙදසො ;

අනුපුබ්බූපසන්තස්ස, යථා න ඤායතෙ ගති.

“Just as of a blazing fire struck by an iron hammer, as it is gradually extinguished, its destination is not known;

එවං සම්මාවිමුත්තානං, කාමබන්ධොඝතාරිනං;

පඤ්ඤාපෙතුං ගති නත්ථි, පත්තානං අචලං සුඛ’’න්ති. දසමං;

“So it is for those perfectly liberated, who have crossed the flood of the bond of sensuality; there is no destination to be designated for those who have attained the unmoving bliss.”

පාටලිගාමියවග්ගො අට්ඨමො.

The Pāṭaligāmiya Chapter, the eighth.

තස්සුද්දානං –

The summary for that chapter:

නිබ්බානා චතුරො වුත්තා, චුන්දො පාටලිගාමියා;

ද්විධාපථො විසාඛා ච, දබ්බෙන සහ තෙ දසාති.

Four on Nibbāna are spoken, Cunda, Pāṭaligāmiya, the Twofold Path, and Visākhā; together with Dabba, they are ten.

උදානෙ වග්ගානමුද්දානං –

The summary of chapters in the Udāna:

වග්ගමිදං පඨමං වරබොධි, වග්ගමිදං දුතියං මුචලින්දො;

නන්දකවග්ගවරො තතියො තු, මෙඝියවග්ගවරො ච චතුත්ථො.

This first chapter is the excellent Bodhi, this second chapter is Mucalinda; the excellent Nandaka chapter is the third, and the excellent Meghiya chapter is the fourth.

පඤ්චමවග්ගවරන්තිධ සොණො, ඡට්ඨමවග්ගවරන්ති ජච්චන්ධො ;

සත්තමවග්ගවරන්ති ච චූළො, පාටලිගාමියමට්ඨමවග්ගො.

Here, the excellent fifth chapter is Soṇa, the excellent sixth chapter is Jaccandha; the excellent seventh chapter is Cūḷa, the Pāṭaligāmiya is the eighth chapter.

අසීතිමනූනකසුත්තවරං, වග්ගමිදට්ඨකං සුවිභත්තං;

දස්සිතං චක්ඛුමතා විමලෙන, අද්ධා හි තං උදානමිතීදමාහු.

The eighty excellent and complete discourses, this well-divided collection of eight chapters, was taught by the Visionary, the Stainless One. Truly, this is what is called the Udāna.

උදානපාළි නිට්ඨිතා.

The Udāna Pāḷi is concluded.