Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Con xin đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Khuddakanikāye

Tiểu Bộ Kinh

Udānapāḷi

Kinh Phật Tự Thuyết

1. Bodhivaggo

1. Phẩm Bồ Đề

1. Paṭhamabodhisuttaṃ

1. Kinh Bồ Đề Thứ Nhất

1. Evaṃ [Pg.77] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –

1. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Bồ-đề, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy, vào canh đầu của đêm, đã khéo tác ý về lý Duyên Khởi theo chiều thuận như sau:

‘‘Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hotī’’ti.

“Do cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh; tức là: do vô minh duyên các hành, do các hành duyên thức, do thức duyên danh sắc, do danh sắc duyên sáu xứ, do sáu xứ duyên xúc, do xúc duyên thọ, do thọ duyên ái, do ái duyên thủ, do thủ duyên hữu, do hữu duyên sanh, do sanh duyên, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yadā [Pg.78] have pātubhavanti dhammā,Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;

Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,Yato pajānāti sahetudhamma’’nti. paṭhamaṃ;

“Khi các pháp hiện rõ, đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, khi ấy, mọi nghi hoặc của vị ấy đều tan biến, vì vị ấy đã tuệ tri pháp cùng với nhân của nó.” Kinh thứ nhất.

2. Dutiyabodhisuttaṃ

2. Kinh Bồ Đề Thứ Hai

2. Evaṃ me sutaṃ – eka samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ paṭilomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –

2. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Bồ-đề, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy, vào canh giữa của đêm, đã khéo tác ý về lý Duyên Khởi theo chiều ngược như sau:

‘‘Iti imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ – avijjānirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.

“Do cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt; tức là: do vô minh diệt nên các hành diệt, do các hành diệt nên thức diệt, do thức diệt nên danh sắc diệt, do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt, do sáu xứ diệt nên xúc diệt, do xúc diệt nên thọ diệt, do thọ diệt nên ái diệt, do ái diệt nên thủ diệt, do thủ diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt, nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā,Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;

Athassa kaṅkhā vapayanti sabbā,Yato khayaṃ paccayānaṃ avedī’’ti. dutiyaṃ;

“Khi các pháp hiện rõ, đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, khi ấy, mọi nghi hoặc của vị ấy đều tan biến, vì vị ấy đã biết rõ sự đoạn tận của các duyên.” Kinh thứ hai.

3. Tatiyabodhisuttaṃ

3. Kinh Bồ Đề Thứ Ba

3. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena [Pg.79] bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paṭiccasamuppādaṃ anulomapaṭilomaṃ sādhukaṃ manasākāsi –

3. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cội cây Bồ-đề, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy, vào canh cuối của đêm, đã khéo tác ý về lý Duyên Khởi theo chiều thuận và chiều ngược như sau:

‘‘Iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati; yadidaṃ – avijjāpaccayā saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ, viññāṇapaccayā nāmarūpaṃ, nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṃ, saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānaṃ, upādānapaccayā bhavo, bhavapaccayā jāti, jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.

“Do cái này có, cái kia có; do cái này sanh, cái kia sanh. Do cái này không có, cái kia không có; do cái này diệt, cái kia diệt; tức là: do vô minh duyên các hành, do các hành duyên thức, do thức duyên danh sắc, do danh sắc duyên sáu xứ, do sáu xứ duyên xúc, do xúc duyên thọ, do thọ duyên ái, do ái duyên thủ, do thủ duyên hữu, do hữu duyên sanh, do sanh duyên, già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não khởi lên. Như vậy là sự tập khởi của toàn bộ khối khổ này.

‘‘Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho, saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho, viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho, nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho, saḷāyatananirodhā phassanirodho, phassanirodhā vedanānirodho, vedanānirodhā taṇhānirodho, taṇhānirodhā upādānanirodho, upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti.

“Do sự đoạn diệt và ly tham không còn tàn dư của chính vô minh nên các hành diệt, do các hành diệt nên thức diệt, do thức diệt nên danh sắc diệt, do danh sắc diệt nên sáu xứ diệt, do sáu xứ diệt nên xúc diệt, do xúc diệt nên thọ diệt, do thọ diệt nên ái diệt, do ái diệt nên thủ diệt, do thủ diệt nên hữu diệt, do hữu diệt nên sanh diệt, do sanh diệt, nên già, chết, sầu, bi, khổ, ưu, não đều diệt. Như vậy là sự đoạn diệt của toàn bộ khối khổ này.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yadā have pātubhavanti dhammā,Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;

Vidhūpayaṃ tiṭṭhati mārasenaṃ,Sūriyova obhāsayamantalikkha’’nti. tatiyaṃ;

“Khi các pháp hiện rõ, đến vị Bà-la-môn nhiệt tâm, thiền định, vị ấy đứng vững, xua tan quân ma, như mặt trời chiếu sáng hư không.” Kinh thứ ba.

4. Huṃhuṅkasuttaṃ

4. Kinh Huṃhuṅka

4. Evaṃ [Pg.80] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre ajapālanigrodhe paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī. Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi.

4. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới cây đa Ajapāla, vừa mới thành Chánh Giác. Lúc bấy giờ, đức Thế Tôn ngồi kiết-già trong bảy ngày, hưởng thọ lạc giải thoát. Rồi, sau bảy ngày ấy, đức Thế Tôn xuất khỏi định ấy.

Atha kho aññataro huṃhuṅkajātiko brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho so brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bho gotama, brāhmaṇo hoti, katame ca pana brāhmaṇakaraṇā dhammā’’ti?

Bấy giờ, một vị Bà-la-môn thuộc dòng dõi hay la lối (huṃhuṅka) đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, bèn cùng Thế Tôn nói lên những lời chào đón hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời nói thân hữu đáng ghi nhớ, vị ấy đứng một bên. Đứng một bên, vị Bà-la-môn ấy bạch với Thế Tôn: "Thưa Tôn giả Gotama, do nhân duyên gì một người được gọi là Bà-la-môn, và những pháp nào làm nên một vị Bà-la-môn?"

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yo brāhmaṇo bāhitapāpadhammo,Nihuṃhuṅko nikkasāvo yatatto;

Vedantagū vūsitabrahmacariyo,Dhammena so brahmavādaṃ vadeyya;

Yassussadā natthi kuhiñci loke’’ti. catutthaṃ;

“Vị Bà-la-môn nào đã loại trừ các ác pháp, không còn la lối, không còn cấu uế, tự chủ; đã đạt đến tận cùng của minh tri, đã sống đời phạm hạnh; vị ấy đúng pháp có thể nói lời Bà-la-môn; người mà không có sự kiêu mạn ở bất cứ đâu trong thế gian.” (Kinh thứ tư)

5. Brāhmaṇasuttaṃ

5. Kinh Bà-la-môn

5. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno āyasmā ca mahākassapo āyasmā ca mahākaccāno āyasmā ca mahākoṭṭhiko āyasmā ca mahākappino āyasmā ca mahācundo āyasmā ca anuruddho āyasmā ca revato āyasmā ca nando yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu.

5. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, Tôn giả Mahāmoggallāna, Tôn giả Mahākassapa, Tôn giả Mahākaccāna, Tôn giả Mahākoṭṭhika, Tôn giả Mahākappina, Tôn giả Mahācunda, Tôn giả Anuruddha, Tôn giả Revata, và Tôn giả Nanda đi đến chỗ Thế Tôn.

Addasā [Pg.81] kho bhagavā te āyasmante dūratova āgacchante; disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘ete, bhikkhave, brāhmaṇā āgacchanti; ete, bhikkhave, brāhmaṇā āgacchantī’’ti. Evaṃ vutte, aññataro brāhmaṇajātiko bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘kittāvatā nu kho, bhante, brāhmaṇo hoti, katame ca pana brāhmaṇakaraṇā dhammā’’ti?

Thế Tôn thấy các Tôn giả ấy từ xa đi đến; sau khi thấy, Ngài gọi các Tỳ-kheo: "Này các Tỳ-kheo, những vị Bà-la-môn kia đang đến; này các Tỳ-kheo, những vị Bà-la-môn kia đang đến." Khi được nói vậy, một Tỳ-kheo xuất thân từ dòng dõi Bà-la-môn bạch với Thế Tôn: "Bạch Thế Tôn, do nhân duyên gì một người được gọi là Bà-la-môn, và những pháp nào làm nên một vị Bà-la-môn?"

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Bāhitvā pāpake dhamme, ye caranti sadā satā;

Khīṇasaṃyojanā buddhā, te ve lokasmi brāhmaṇā’’ti. pañcamaṃ;

“Những ai đã loại trừ các ác pháp, luôn sống chánh niệm; các lậu hoặc đã tận, đã giác ngộ, các vị ấy thật sự là Bà-la-môn trong thế gian.” (Kinh thứ năm)

6. Mahākassapasuttaṃ

6. Kinh Mahākassapa

6. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho āyasmā mahākassapo aparena samayena tamhā ābādhā vuṭṭhāsi. Atha kho āyasmato mahākassapassa tamhā ābādhā vuṭṭhitassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ rājagahaṃ piṇḍāya paviseyya’’nti.

6. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa trú tại hang Pipphali, bị bệnh, đau đớn, bệnh tình trầm trọng. Rồi Tôn giả Mahākassapa, sau một thời gian, đã bình phục khỏi cơn bệnh ấy. Bấy giờ, Tôn giả Mahākassapa, sau khi bình phục khỏi cơn bệnh ấy, đã khởi lên ý nghĩ này: "Ta hãy vào thành Rājagaha để khất thực."

Tena kho pana samayena pañcamattāni devatāsatāni ussukkaṃ āpannāni honti āyasmato mahākassapassa piṇḍapātapaṭilābhāya. Atha kho āyasmā mahākassapo tāni pañcamattāni devatāsatāni paṭikkhipitvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi – yena daliddavisikhā kapaṇavisikhā pesakāravisikhā. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ rājagahe piṇḍāya carantaṃ yena daliddavisikhā kapaṇavisikhā pesakāravisikhā.

Bấy giờ, có khoảng năm trăm vị thiên nữ đang nỗ lực để Tôn giả Mahākassapa nhận được vật thực cúng dường. Rồi Tôn giả Mahākassapa, sau khi từ chối năm trăm vị thiên nữ ấy, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào thành Rājagaha để khất thực – đến khu phố của người nghèo, khu phố của người khốn cùng, khu phố của thợ dệt. Thế Tôn thấy Tôn giả Mahākassapa đang đi khất thực ở Rājagaha, tại khu phố của người nghèo, khu phố của người khốn cùng, khu phố của thợ dệt.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Anaññaposimaññātaṃ, dantaṃ sāre patiṭṭhitaṃ;

Khīṇāsavaṃ vantadosaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’’nti. chaṭṭhaṃ;

“Không được người khác nuôi dưỡng, không tự phô trương, đã được điều phục, an trú trong cốt tủy; các lậu hoặc đã tận, các lỗi lầm đã trừ, Ta gọi người ấy là Bà-la-môn.” (Kinh thứ sáu)

7. Ajakalāpakasuttaṃ

7. Kinh Ajakalāpaka

7. Evaṃ [Pg.82] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati ajakalāpake cetiye, ajakalāpakassa yakkhassa bhavane. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti; devo ca ekamekaṃ phusāyati. Atha kho ajakalāpako yakkho bhagavato bhayaṃ chambhitattaṃ lomahaṃsaṃ uppādetukāmo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato avidūre tikkhattuṃ ‘‘akkulo pakkulo’’ti akkulapakkulikaṃ akāsi – ‘‘eso te, samaṇa, pisāco’’ti.

7. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Pāvā, tại ngôi tháp Ajakalāpaka, trong trú sở của dạ-xoa Ajakalāpaka. Bấy giờ, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mù; và trời đang mưa lất phất từng giọt. Bấy giờ, dạ-xoa Ajakalāpaka, với ý muốn làm cho Thế Tôn sợ hãi, kinh hoàng, và dựng tóc gáy, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ở một nơi không xa Thế Tôn, nó đã ba lần phát ra âm thanh "akkulo pakkulo" và nói: "Này Sa-môn, đây là quỷ ăn thịt của ngươi đó."

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yadā sakesu dhammesu, pāragū hoti brāhmaṇo;

Atha etaṃ pisācañca, pakkulañcātivattatī’’ti. sattamaṃ;

“Khi vị Bà-la-môn đã đến bờ bên kia trong các pháp của chính mình; bấy giờ vị ấy vượt qua được quỷ ăn thịt này và cả tiếng la lối kia.” (Kinh thứ bảy)

8. Saṅgāmajisuttaṃ

8. Kinh Saṅgāmaji

8. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji sāvatthiṃ anuppatto hoti bhagavantaṃ dassanāya. Assosi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā – ‘‘ayyo kira saṅgāmaji sāvatthiṃ anuppatto’’ti. Sā dārakaṃ ādāya jetavanaṃ agamāsi.

8. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Saṅgāmaji đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji nghe tin: "Tôn giả Saṅgāmaji đã đến Sāvatthī." Bà bèn dắt đứa con đi đến Jetavana.

Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisinno hoti. Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā yenāyasmā saṅgāmaji tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Evaṃ vutte, āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.

Bấy giờ, Tôn giả Saṅgāmaji đang ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây. Rồi người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji đi đến chỗ Tôn giả Saṅgāmaji; sau khi đến, bà nói với Tôn giả Saṅgāmaji: "Này Sa-môn, hãy nuôi tôi, người có con nhỏ." Khi được nói vậy, Tôn giả Saṅgāmaji vẫn im lặng.

Dutiyampi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Dutiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.

Lần thứ hai, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji lại nói với Tôn giả Saṅgāmaji: "Này Sa-môn, hãy nuôi tôi, người có con nhỏ." Lần thứ hai, Tôn giả Saṅgāmaji vẫn im lặng.

Tatiyampi [Pg.83] kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ etadavoca – ‘‘khuddaputtañhi, samaṇa, posa ma’’nti. Tatiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.

Lần thứ ba, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji lại nói với Tôn giả Saṅgāmaji: "Này Sa-môn, hãy nuôi tôi, người có con nhỏ." Lần thứ ba, Tôn giả Saṅgāmaji vẫn im lặng.

Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā taṃ dārakaṃ āyasmato saṅgāmajissa purato nikkhipitvā pakkāmi – ‘‘eso te, samaṇa, putto; posa na’’nti.

Bấy giờ, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji đặt đứa bé ấy trước mặt Tôn giả Saṅgāmaji rồi bỏ đi, nói rằng: "Này Sa-môn, đây là con của ngài; hãy nuôi nó."

Atha kho āyasmā saṅgāmaji taṃ dārakaṃ neva olokesi nāpi ālapi. Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā avidūraṃ gantvā apalokentī addasa āyasmantaṃ saṅgāmajiṃ taṃ dārakaṃ neva olokentaṃ nāpi ālapantaṃ, disvānassā etadahosi – ‘‘na cāyaṃ samaṇo puttenapi atthiko’’ti. Tato paṭinivattitvā dārakaṃ ādāya pakkāmi. Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikāya evarūpaṃ vippakāraṃ.

Bấy giờ, Tôn giả Saṅgāmaji không nhìn đứa bé ấy cũng không nói gì. Bấy giờ, người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji đi một đoạn không xa, ngoảnh lại nhìn, thấy Tôn giả Saṅgāmaji không nhìn đứa bé ấy cũng không nói gì. Thấy vậy, bà ta suy nghĩ rằng: "Vị Sa-môn này ngay cả con mình cũng không cần." Sau đó, bà quay lại, bế đứa bé lên rồi bỏ đi. Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt nhãn của loài người, đã thấy được hành vi khác thường như vậy của người vợ cũ của Tôn giả Saṅgāmaji.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Āyantiṃ nābhinandati, pakkamantiṃ na socati;

Saṅgā saṅgāmajiṃ muttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇa’’nti. aṭṭhamaṃ;

“Người đến không hoan hỷ, Kẻ đi chẳng sầu bi; Saṅgāmaji thoát ly ràng buộc, Ta gọi là Bà-la-môn.” (Kinh thứ tám)

9. Jaṭilasuttaṃ

9. Kinh Jaṭila (Kinh Về Các Vị Bện Tóc)

9. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse. Tena kho pana samayena sambahulā jaṭilā sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhake himapātasamaye gayāyaṃ ummujjantipi nimujjantipi, ummujjanimujjampi karonti osiñcantipi, aggimpi juhanti – ‘‘iminā suddhī’’ti.

9. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Gayā, tại Gayāsīsa. Bấy giờ, có rất nhiều vị bện tóc, trong những đêm mùa đông lạnh giá, vào thời kỳ tuyết rơi giữa tám ngày (antaraṭṭhaka), họ lặn xuống, trồi lên, thực hành việc lặn xuống trồi lên, và tự tưới nước lên mình tại sông Gayā, họ cũng cúng dường lửa, với ý nghĩ: "Nhờ cách này mà được thanh tịnh."

Addasā kho bhagavā te sambahule jaṭile sītāsu hemantikāsu rattīsu antaraṭṭhake himapātasamaye gayāyaṃ ummujjantepi nimujjantepi ummujjanimujjampi karonte osiñcantepi aggimpi juhante – ‘‘iminā suddhī’’ti.

Thế Tôn đã thấy rất nhiều vị bện tóc ấy, trong những đêm mùa đông lạnh giá, vào thời kỳ tuyết rơi giữa tám ngày, họ lặn xuống, trồi lên, thực hành việc lặn xuống trồi lên, và tự tưới nước lên mình tại sông Gayā, họ cũng cúng dường lửa, với ý nghĩ: "Nhờ cách này mà được thanh tịnh."

Atha [Pg.84] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Na udakena sucī hotī, bahvettha nhāyatī jano;

Yamhi saccañca dhammo ca, so sucī so ca brāhmaṇo’’ti. navamaṃ;

“Không phải nhờ nước mà được thanh tịnh, Dù nhiều người tắm gội ở nơi đây. Người nào có chân lý và Chánh pháp, Người ấy thanh tịnh, người ấy Bà-la-môn.” (Kinh thứ chín)

10. Bāhiyasuttaṃ

10. Kinh Bāhiya

10. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bāhiyo dārucīriyo suppārake paṭivasati samuddatīre sakkato garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ye kho keci loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā, ahaṃ tesaṃ aññataro’’ti.

10. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya (Bāhiya Mặc Vỏ Cây) đang cư ngụ tại Suppāraka, bên bờ biển. Vị này được cung kính, trọng vọng, tôn sùng, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, cùng dược phẩm trị bệnh. Bấy giờ, khi Bāhiya Dārucīriya đang ở một mình nơi thanh vắng, tâm tư này đã khởi lên: "Những ai trên đời là bậc A-la-hán hoặc đã đạt đến con đường A-la-hán, ta là một trong số những vị ấy."

Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa purāṇasālohitā devatā anukampikā atthakāmā bāhiyassa dārucīriyassa cetasā cetoparivitakkamaññāya yena bāhiyo dārucīriyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘neva kho tvaṃ, bāhiya, arahā, nāpi arahattamaggaṃ vā samāpanno. Sāpi te paṭipadā natthi yāya tvaṃ arahā vā assa arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ti.

Bấy giờ, một vị thiên, là quyến thuộc cũ của Bāhiya Dārucīriya, có lòng thương xót, mong muốn lợi ích cho ông, đã dùng tâm biết được tư tưởng trong tâm của Bāhiya Dārucīriya, liền đi đến chỗ Bāhiya Dārucīriya. Sau khi đến, vị thiên nói với Bāhiya Dārucīriya rằng: "Này Bāhiya, ông chắc chắn không phải là bậc A-la-hán, cũng không phải là người đã đạt đến con đường A-la-hán. Ông cũng không có con đường thực hành nào mà nhờ đó ông có thể trở thành bậc A-la-hán hoặc đạt đến con đường A-la-hán."

‘‘Atha ke carahi sadevake loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpanno’’ti? ‘‘Atthi, bāhiya, uttaresu janapadesu sāvatthi nāma nagaraṃ. Tattha so bhagavā etarahi viharati arahaṃ sammāsambuddho. So hi, bāhiya, bhagavā arahā ceva arahattāya ca dhammaṃ desetī’’ti.

(Bāhiya hỏi:) "Vậy thì hiện nay, trong thế giới này cùng với chư thiên, ai là bậc A-la-hán hoặc đã đạt đến con đường A-la-hán?" (Vị thiên đáp:) "Này Bāhiya, ở phương bắc có một thành phố tên là Sāvatthī. Tại đó, hiện nay có Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác đang trú ngụ. Này Bāhiya, vị Thế Tôn ấy thật sự là bậc A-la-hán và Ngài thuyết giảng Chánh pháp để đạt đến quả vị A-la-hán."

Atha kho bāhiyo dārucīriyo tāya devatāya saṃvejito tāvadeva suppārakamhā pakkāmi. Sabbattha ekarattiparivāsena yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena [Pg.85] sambahulā bhikkhū abbhokāse caṅkamanti. Atha kho bāhiyo dārucīriyo yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘kahaṃ nu kho, bhante, etarahi bhagavā viharati arahaṃ sammāsambuddho? Dassanakāmamhā mayaṃ taṃ bhagavantaṃ arahantaṃ sammāsambuddha’’nti. ‘‘Antaragharaṃ paviṭṭho kho, bāhiya, bhagavā piṇḍāyā’’ti.

Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya, được vị thiên ấy làm cho xúc động, ngay lập tức rời khỏi Suppāraka. Trên suốt cuộc hành trình, ông chỉ ở lại mỗi nơi một đêm, và đi đến Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, có rất nhiều vị Tỳ-kheo đang kinh hành ở ngoài trời. Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya đi đến chỗ các vị Tỳ-kheo ấy. Sau khi đến, ông nói với các vị Tỳ-kheo rằng: "Thưa quý ngài, hiện nay Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác đang trú ngụ ở đâu? Chúng con mong muốn được yết kiến Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Chánh Giác." (Các vị Tỳ-kheo đáp:) "Này Bāhiya, Thế Tôn đã vào trong làng để khất thực."

Atha kho bāhiyo dārucīriyo taramānarūpo jetavanā nikkhamitvā sāvatthiṃ pavisitvā addasa bhagavantaṃ sāvatthiyaṃ piṇḍāya carantaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ santindriyaṃ santamānasaṃ uttamadamathasamathamanuppattaṃ dantaṃ guttaṃ yatindriyaṃ nāgaṃ. Disvāna yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavato pāde sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘desetu me, bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā’’ti.

Bấy giờ, Bāhiya Dārucīriya vội vã rời khỏi Jetavana, đi vào thành Sāvatthī, và thấy Thế Tôn đang đi khất thực trong thành Sāvatthī, với dáng vẻ trang nghiêm, đáng kính, các căn an tịnh, tâm ý lắng yên, đã đạt đến sự điều phục và tịch tịnh tối thượng, đã được chế ngự, hộ trì, các căn được thu thúc, một bậc vĩ nhân (nāga). Thấy vậy, ông đi đến chỗ Thế Tôn. Sau khi đến, ông cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con; bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp, pháp ấy sẽ đem lại lợi ích và an lạc lâu dài cho con." Khi được nói vậy, Thế Tôn nói với Bāhiya Dārucīriya rằng: "Này Bāhiya, chưa phải lúc. Ta đang đi vào trong làng để khất thực."

Dutiyampi kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjānaṃ kho panetaṃ, bhante, bhagavato vā jīvitantarāyānaṃ, mayhaṃ vā jīvitantarāyānaṃ. Desetu me, bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti. Dutiyampi kho bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ etadavoca – ‘‘akālo kho tāva, bāhiya, antaragharaṃ paviṭṭhamhā piṇḍāyā’’ti.

Lần thứ hai, Bāhiya Dārucīriya lại bạch với Thế Tôn rằng: "Bạch Thế Tôn, thật khó biết được những hiểm nguy cho mạng sống của Thế Tôn hay những hiểm nguy cho mạng sống của con. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con; bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp, pháp ấy sẽ đem lại lợi ích và an lạc lâu dài cho con." Lần thứ hai, Thế Tôn lại nói với Bāhiya Dārucīriya rằng: "Này Bāhiya, chưa phải lúc. Ta đang đi vào trong làng để khất thực."

Tatiyampi kho bāhiyo dārucīriyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘dujjānaṃ kho panetaṃ, bhante, bhagavato vā jīvitantarāyānaṃ, mayhaṃ vā jīvitantarāyānaṃ. Desetu me bhante bhagavā, dhammaṃ; desetu, sugato, dhammaṃ, yaṃ mamassa dīgharattaṃ hitāya sukhāyā’’ti.

Lần thứ ba, Bāhiya Dārucīriya lại bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, thật khó biết được những hiểm nguy cho mạng sống của Thế Tôn, hay những hiểm nguy cho mạng sống của con. Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy thuyết pháp cho con; bạch Thiện Thệ, xin hãy thuyết pháp, pháp nào sẽ đem lại lợi ích và an lạc lâu dài cho con.”

‘‘Tasmātiha te, bāhiya, evaṃ sikkhitabbaṃ – ‘diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissatī’ti. Evañhi te, bāhiya, sikkhitabbaṃ. Yato kho te, bāhiya, diṭṭhe diṭṭhamattaṃ bhavissati, sute sutamattaṃ bhavissati, mute mutamattaṃ bhavissati, viññāte viññātamattaṃ bhavissati, tato tvaṃ, bāhiya, na tena; yato tvaṃ, bāhiya, na tena tato tvaṃ, bāhiya, na tattha[Pg.86]; yato tvaṃ, bāhiya, na tattha, tato tvaṃ, bāhiya, nevidha na huraṃ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti.

“Này Bāhiya, vì vậy, ngươi phải học tập như vầy: ‘Trong cái thấy, sẽ chỉ là cái thấy. Trong cái nghe, sẽ chỉ là cái nghe. Trong cái cảm nhận, sẽ chỉ là cái cảm nhận. Trong cái biết, sẽ chỉ là cái biết.’ Này Bāhiya, ngươi phải học tập như vậy. Này Bāhiya, khi nào đối với ngươi, trong cái thấy chỉ là cái thấy, trong cái nghe chỉ là cái nghe, trong cái cảm nhận chỉ là cái cảm nhận, trong cái biết chỉ là cái biết, thì này Bāhiya, khi ấy ngươi không ở trong đó. Này Bāhiya, khi nào ngươi không ở trong đó, thì này Bāhiya, ngươi không ở nơi đó. Này Bāhiya, khi nào ngươi không ở nơi đó, thì này Bāhiya, ngươi không ở đời này, không ở đời sau, không ở khoảng giữa cả hai. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.”

Atha kho bāhiyassa dārucīriyassa bhagavato imāya saṃkhittāya dhammadesanāya tāvadeva anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci.

Bấy giờ, nhờ bài pháp thoại ngắn gọn này của Thế Tôn, tâm của Bāhiya Dārucīriya ngay lập tức được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

Atha kho bhagavā bāhiyaṃ dārucīriyaṃ iminā saṃkhittena ovādena ovaditvā pakkāmi. Atha kho acirapakkantassa bhagavato bāhiyaṃ dārucīriyaṃ gāvī taruṇavacchā adhipatitvā jīvitā voropesi.

Bấy giờ, Thế Tôn sau khi giáo huấn Bāhiya Dārucīriya bằng lời giáo huấn ngắn gọn này, đã ra đi. Và rồi, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, một con bò cái có con non đã húc Bāhiya Dārucīriya, đoạt mạng sống của ông.

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ nagaramhā nikkhamitvā addasa bāhiyaṃ dārucīriyaṃ kālaṅkataṃ ; disvāna bhikkhū āmantesi – ‘‘gaṇhatha, bhikkhave, bāhiyassa dārucīriyassa sarīrakaṃ; mañcakaṃ āropetvā nīharitvā jhāpetha; thūpañcassa karotha. Sabrahmacārī vo, bhikkhave, kālaṅkato’’ti.

Bấy giờ, Thế Tôn sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, trở về từ nơi khất thực, cùng với nhiều vị Tỳ khưu đi ra khỏi thành, đã thấy Bāhiya Dārucīriya đã mệnh chung. Thấy vậy, Ngài gọi các vị Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu, hãy mang lấy thi thể của Bāhiya Dārucīriya; đặt lên giường, mang đi và hỏa táng; và hãy xây tháp cho ông ấy. Này các Tỳ khưu, một người bạn đồng phạm hạnh của các ngươi đã mệnh chung.”

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā bāhiyassa dārucīriyassa sarīrakaṃ mañcakaṃ āropetvā nīharitvā jhāpetvā thūpañcassa katvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘daḍḍhaṃ, bhante, bāhiyassa dārucīriyassa sarīraṃ, thūpo cassa kato. Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti? ‘‘Paṇḍito, bhikkhave, bāhiyo dārucīriyo paccapādi dhammassānudhammaṃ; na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi. Parinibbuto, bhikkhave, bāhiyo dārucīriyo’’ti.

“Vâng, bạch Thế Tôn.” Các vị Tỳ khưu ấy vâng lời Thế Tôn, đặt thi thể của Bāhiya Dārucīriya lên giường, mang đi, hỏa táng, và xây tháp cho ông, rồi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn lời này: “Bạch Thế Tôn, thi thể của Bāhiya Dārucīriya đã được hỏa táng, và tháp của ông cũng đã được xây. Cảnh giới của ông là gì, đời sau của ông sẽ ra sao?” “Này các Tỳ khưu, Bāhiya Dārucīriya là người có trí tuệ, đã thực hành pháp tùy pháp, và không làm phiền Ta về vấn đề pháp. Này các Tỳ khưu, Bāhiya Dārucīriya đã viên tịch.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yattha āpo ca pathavī, tejo vāyo na gādhati;

Na tattha sukkā jotanti, ādicco nappakāsati;

Na tattha candimā bhāti, tamo tattha na vijjati.

“Nơi nào nước, đất, lửa, gió không tồn tại; Nơi đó các vì sao không chiếu sáng, mặt trời không tỏa rạng; Nơi đó mặt trăng không sáng, bóng tối không hiện hữu.”

‘‘Yadā [Pg.87] ca attanāvedi, muni monena brāhmaṇo;

Atha rūpā arūpā ca, sukhadukkhā pamuccatī’’ti. dasamaṃ;

“Và khi nào bậc Bà-la-môn, bậc Mâu-ni, tự mình biết được bằng trí tuệ; Khi ấy, vị ấy được giải thoát khỏi sắc và vô sắc, khỏi khổ và lạc.”

(Ayampi udāno vutto bhagavatā iti me sutanti.)

(Lời cảm hứng này cũng được Thế Tôn nói, như vậy tôi đã nghe.)

Bodhivaggo paṭhamo niṭṭhito.

Phẩm Bồ Đề thứ nhất kết thúc.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt của phẩm:

Tayo bodhi ca huṃhuṅko, brāhmaṇo kassapena ca;

Aja saṅgāma jaṭilā, bāhiyenāti te dasāti.

Ba kinh Bồ Đề, kinh Huṃhuṅka, kinh Brāhmaṇa, cùng với kinh Kassapa; kinh Aja, kinh Saṅgāma, kinh Jaṭila, cùng với kinh Bāhiya, đó là mười kinh.

2. Mucalindavaggo

2. Phẩm Mucalinda

1. Mucalindasuttaṃ

1. Kinh Mucalinda

11. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre mucalindamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī.

11. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn, vừa mới giác ngộ, trú ở Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây Mucalinda. Và vào lúc ấy, Thế Tôn ngồi kiết già trong một tư thế suốt bảy ngày, cảm nhận niềm an lạc của sự giải thoát.

Tena kho pana samayena mahā akālamegho udapādi sattāhavaddalikā sītavātaduddinī. Atha kho mucalindo nāgarājā sakabhavanā nikkhamitvā bhagavato kāyaṃ sattakkhattuṃ bhogehi parikkhipitvā uparimuddhani mahantaṃ phaṇaṃ vihacca aṭṭhāsi – ‘‘mā bhagavantaṃ sītaṃ, mā bhagavantaṃ uṇhaṃ, mā bhagavantaṃ ḍaṃsamakasavātātapasarīsapa samphasso’’ti.

Và vào lúc ấy, một cơn mưa lớn trái mùa nổi lên, mưa dầm suốt bảy ngày, với gió lạnh và thời tiết u ám. Bấy giờ, Mucalinda, vua loài rồng, ra khỏi nơi ở của mình, dùng thân mình quấn quanh thân Thế Tôn bảy vòng, và ở trên đầu, che một cái mang lớn, đứng đó (nghĩ rằng): “Mong rằng Thế Tôn không bị lạnh, mong rằng Thế Tôn không bị nóng, mong rằng Thế Tôn không bị muỗi, ruồi, gió, nắng, và các loài bò sát xúc chạm.”

Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi. Atha kho mucalindo nāgarājā viddhaṃ vigatavalāhakaṃ devaṃ viditvā bhagavato kāyā bhoge viniveṭhetvā sakavaṇṇaṃ paṭisaṃharitvā māṇavakavaṇṇaṃ abhinimminitvā bhagavato purato aṭṭhāsi pañjaliko bhagavantaṃ namassamāno.

Bấy giờ, sau bảy ngày ấy, Thế Tôn đã xuất khỏi định đó. Bấy giờ, Mucalinda, vua loài rồng, biết rằng bầu trời đã quang đãng, không còn mây, đã tháo các vòng quấn khỏi thân Thế Tôn, từ bỏ hình dạng của mình, hóa hiện thành hình dạng một thanh niên, đứng trước mặt Thế Tôn, chắp tay đảnh lễ Ngài.

Atha [Pg.88] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sukho viveko tuṭṭhassa, sutadhammassa passato;

Abyāpajjaṃ sukhaṃ loke, pāṇabhūtesu saṃyamo.

“Sự viễn ly là hạnh phúc cho người biết đủ, người đã nghe pháp, người thấy rõ. Không sân hận là hạnh phúc trên đời, sự tự chế đối với các chúng sinh (là hạnh phúc).”

‘‘Sukhā virāgatā loke, kāmānaṃ samatikkamo;

Asmimānassa yo vinayo, etaṃ ve paramaṃ sukha’’nti. paṭhamaṃ;

“Sự ly tham là hạnh phúc trên đời, sự vượt qua các dục vọng. Sự điều phục ngã mạn, đó thật là hạnh phúc tối thượng.”

2. Rājasuttaṃ

2. Kinh Rāja

12. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘ko nu kho, āvuso, imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro, rājā vā pasenadi kosalo’’ti? Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.

12. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Vào lúc ấy, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, một số đông tỳ khưu đang ngồi tụ họp tại giảng đường, và câu chuyện này đã khởi lên giữa họ: ‘Này chư hiền, trong hai vị vua này, vua Bimbisāra Seniya xứ Māgadha và vua Pasenadi xứ Kosala, ai là người giàu có hơn, có nhiều tài sản hơn, có kho tàng lớn hơn, có lãnh thổ rộng lớn hơn, có nhiều phương tiện di chuyển hơn, có quân đội hùng mạnh hơn, có nhiều thần thông hơn, hay có nhiều uy lực hơn?’ Và câu chuyện này của các tỳ khưu vẫn còn dang dở.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

Rồi đức Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đã đi đến giảng đường; sau khi đến, ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống xong, đức Thế Tôn hỏi các tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu, các ông đang ngồi tụ họp ở đây để bàn luận về chuyện gì? Và câu chuyện dang dở của các ông là gì?’

‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ upaṭṭhānasālāyaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘ko nu kho, āvuso, imesaṃ dvinnaṃ rājūnaṃ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro, rājā vā pasenadi kosalo’ti? Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.

‘Bạch Thế Tôn, ở đây, sau buổi ăn, sau khi đi khất thực trở về, chúng con đang ngồi tụ họp tại giảng đường, và câu chuyện này đã khởi lên giữa chúng con: ‘Này chư hiền, trong hai vị vua này, vua Bimbisāra Seniya xứ Māgadha và vua Pasenadi xứ Kosala, ai là người giàu có hơn, có nhiều tài sản hơn, có kho tàng lớn hơn, có lãnh thổ rộng lớn hơn, có nhiều phương tiện di chuyển hơn, có quân đội hùng mạnh hơn, có nhiều thần thông hơn, hay có nhiều uy lực hơn?’ Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện dang dở của chúng con, rồi đức Thế Tôn đã đến.’

‘‘Na [Pg.89] khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.

‘Này các tỳ khưu, điều này không xứng đáng với các ông, những thiện nam tử đã vì lòng tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại đi nói những câu chuyện như vậy. Này các tỳ khưu, khi các ông tụ họp, có hai việc nên làm: hoặc là thảo luận về Chánh pháp, hoặc là giữ sự im lặng của bậc thánh.’

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yañca kāmasukhaṃ loke, yañcidaṃ diviyaṃ sukhaṃ;

Taṇhakkhayasukhassete, kalaṃ nāgghanti soḷasi’’nti. dutiyaṃ;

‘Lạc thú của dục vọng ở thế gian, và lạc thú ở cõi trời này; Cả hai không bằng một phần mười sáu, của lạc thú do đoạn tận ái.’ Kinh thứ hai.

3. Daṇḍasuttaṃ

3. Kinh Cây Gậy

13. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā kumārakā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena hananti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā sambahule kumārake antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ ahiṃ daṇḍena hanante.

13. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Vào lúc ấy, có một số đông bé trai, ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana, đang dùng gậy đánh một con rắn. Rồi đức Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát, vào Sāvatthī để khất thực. Đức Thế Tôn đã thấy một số đông bé trai, ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana, đang dùng gậy đánh một con rắn.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena vihiṃsati;

Attano sukhamesāno, pecca so na labhate sukhaṃ.

‘Ai tìm cầu hạnh phúc cho riêng mình, mà dùng gậy làm hại các chúng sanh cũng mong cầu hạnh phúc; người ấy sau khi chết, không tìm được hạnh phúc.

‘‘Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena na hiṃsati;

Attano sukhamesāno, pecca so labhate sukha’’nti. tatiyaṃ;

‘Ai tìm cầu hạnh phúc cho riêng mình, mà không dùng gậy làm hại các chúng sanh cũng mong cầu hạnh phúc; người ấy sau khi chết, sẽ tìm được hạnh phúc.’ Kinh thứ ba.

4. Sakkārasuttaṃ

4. Kinh Cung Kính

14. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti [Pg.90] garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesenti.

14. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Vào lúc ấy, đức Thế Tôn được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; ngài nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Tăng đoàn tỳ khưu cũng được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; họ nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Nhưng các du sĩ ngoại đạo thì không được cung kính, không được trọng vọng, không được tôn kính, không được cúng dường, không được tôn trọng; họ không nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Rồi các du sĩ ngoại đạo ấy, không thể chịu đựng được sự cung kính dành cho đức Thế Tôn và tăng đoàn tỳ khưu, khi thấy các tỳ khưu trong làng hay trong rừng, họ đã mắng nhiếc, lăng mạ, chọc tức, và quấy nhiễu bằng những lời lẽ không xứng đáng và thô lỗ.

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘etarahi, bhante, bhagavā sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhikkhusaṅghopi sakkato garukato mānito pūjito apacito, lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā agarukatā amānitā apūjitā anapacitā, na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Atha kho te, bhante, aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca gāme ca araññe ca bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosenti vihesantī’’ti.

Rồi một số đông tỳ khưu đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, hiện nay, đức Thế Tôn được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; ngài nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Tăng đoàn tỳ khưu cũng được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, và tôn trọng; họ nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Nhưng các du sĩ ngoại đạo thì không được cung kính, không được trọng vọng, không được tôn kính, không được cúng dường, không được tôn trọng; họ không nhận được y phục, vật thực, chỗ ở, và thuốc men trị bệnh. Bạch Thế Tôn, rồi các du sĩ ngoại đạo ấy, không thể chịu đựng được sự cung kính dành cho đức Thế Tôn và tăng đoàn tỳ khưu, khi thấy các tỳ khưu trong làng hay trong rừng, họ đã mắng nhiếc, lăng mạ, chọc tức, và quấy nhiễu bằng những lời lẽ không xứng đáng và thô lỗ.’

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Gāme araññe sukhadukkhaphuṭṭho,Nevattato no parato dahetha;

Phusanti phassā upadhiṃ paṭicca,Nirūpadhiṃ kena phuseyyu phassā’’ti. catutthaṃ;

“Dù ở làng mạc hay chốn rừng sâu, khi bị lạc khổ chạm đến, chớ nên quy kết cho tự ngã hay cho người khác. Các xúc chạm đến là do duyên nơi chấp thủ. Với người không còn chấp thủ, các xúc làm sao chạm đến được?” Thứ tư.

5. Upāsakasuttaṃ

5. Kinh Cư Sĩ

15. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro icchānaṅgalako [Pg.91] upāsako sāvatthiṃ anuppatto hoti kenacideva karaṇīyena. Atha kho so upāsako sāvatthiyaṃ taṃ karaṇīyaṃ tīretvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ upāsakaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘cirassaṃ kho tvaṃ, upāsaka, imaṃ pariyāyamakāsi yadidaṃ idhāgamanāyā’’ti.

15. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, một vị cư sĩ người làng Icchānaṅgala đã đến Sāvatthī vì một công việc nào đó. Sau khi vị cư sĩ ấy giải quyết xong công việc ở Sāvatthī, liền đi đến yết kiến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với vị cư sĩ đang ngồi một bên như sau: “Này cư sĩ, đã lâu lắm rồi ông mới có dịp đến đây.”

‘‘Cirapaṭikāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitukāmo, api cāhaṃ kehici kehici kiccakaraṇīyehi byāvaṭo. Evāhaṃ nāsakkhiṃ bhagavantaṃ dassanāya upasaṅkamitu’’nti.

“Bạch Thế Tôn, đã từ lâu con muốn đến yết kiến Thế Tôn, nhưng vì bận rộn với các công việc này kia, nên con đã không thể đến yết kiến Thế Tôn được.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sukhaṃ vata tassa na hoti kiñci,Saṅkhātadhammassa bahussutassa;

Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ,Jano janasmiṃ paṭibandharūpo’’ti. pañcamaṃ;

“Hạnh phúc thay cho người không còn gì vướng bận, bậc đa văn đã thấu suốt các pháp. Hãy nhìn kẻ còn vướng bận bị phiền não, người đời ràng buộc lẫn nhau.” Thứ năm.

6. Gabbhinīsuttaṃ

6. Kinh Người Phụ Nữ Mang Thai

16. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa paribbājakassa daharamāṇavikā pajāpati hoti gabbhinī upavijaññā. Atha kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī’’ti.

16. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, có một vị du sĩ ngoại đạo, vợ ông là một thiếu nữ trẻ đang mang thai và sắp đến ngày sinh. Bấy giờ, nữ du sĩ ấy nói với chồng mình rằng: “Này Bà-la-môn, hãy đi tìm dầu về đây, để dùng cho tôi khi sinh con.”

Evaṃ vutte, so paribbājako taṃ paribbājikaṃ etadavoca – ‘‘kuto panāhaṃ, bhoti, telaṃ āharāmī’’ti? Dutiyampi kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī’’ti. Dutiyampi kho so paribbājiko taṃ paribbājikaṃ etadavoca – ‘‘kuto panāhaṃ, bhoti, telaṃ āharāmī’’ti? Tatiyampi kho sā paribbājikā taṃ paribbājakaṃ etadavoca – ‘‘gaccha tvaṃ, brāhmaṇa, telaṃ āhara, yaṃ me vijātāya bhavissatī’’ti.

Khi được nói vậy, vị du sĩ ấy đáp lại vợ mình: “Này bà, nhưng tôi biết lấy dầu ở đâu bây giờ?” Lần thứ hai, nữ du sĩ lại nói với chồng: “Này Bà-la-môn, hãy đi tìm dầu về đây, để dùng cho tôi khi sinh con.” Lần thứ hai, vị du sĩ lại đáp: “Này bà, nhưng tôi biết lấy dầu ở đâu bây giờ?” Lần thứ ba, nữ du sĩ lại nói với chồng: “Này Bà-la-môn, hãy đi tìm dầu về đây, để dùng cho tôi khi sinh con.”

Tena [Pg.92] kho pana samayena rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṃ pātuṃ dīyati, no nīharituṃ.

Lúc bấy giờ, trong kho của vua Pasenadi xứ Kosala, bơ và dầu được ban cho các Sa-môn và Bà-la-môn uống tùy thích, nhưng không được phép mang đi.

Atha kho tassa paribbājakassa etadahosi – ‘‘rañño kho pana pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāre samaṇassa vā brāhmaṇassa vā sappissa vā telassa vā yāvadatthaṃ pātuṃ dīyati, no nīharituṃ. Yaṃnūnāhaṃ rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvadatthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā ucchadditvāna dadeyyaṃ, yaṃ imissā vijātāya bhavissatī’’ti.

Bấy giờ, vị du sĩ ấy khởi lên ý nghĩ: “Trong kho của vua Pasenadi xứ Kosala, bơ và dầu được ban cho các Sa-môn và Bà-la-môn uống tùy thích, nhưng không được phép mang đi. Hay là ta hãy đến kho của vua Pasenadi xứ Kosala, uống dầu cho thỏa thích, rồi trở về nhà nôn ra để đưa cho người vợ này dùng khi sinh con.”

Atha kho so paribbājako rañño pasenadissa kosalassa koṭṭhāgāraṃ gantvā telassa yāvadatthaṃ pivitvā gharaṃ āgantvā neva sakkoti uddhaṃ kātuṃ, na pana adho. So dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭho āvaṭṭati parivaṭṭati.

Thế rồi, vị du sĩ ấy đến kho của vua Pasenadi xứ Kosala, uống dầu cho thỏa thích, rồi trở về nhà, nhưng không thể nôn ra được, cũng không thể cho nó thoát ra đường dưới. Ông ta bị những cảm thọ đau đớn, dữ dội, khốc liệt, và gay gắt hành hạ, lăn qua lộn lại.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā taṃ paribbājakaṃ dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhaṃ āvaṭṭamānaṃ parivaṭṭamānaṃ.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát, vào thành Sāvatthī để khất thực. Thế Tôn thấy vị du sĩ ấy đang lăn qua lộn lại, bị những cảm thọ đau đớn, dữ dội, khốc liệt, và gay gắt hành hạ.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sukhino vata ye akiñcanā,Vedaguno hi janā akiñcanā;

Sakiñcanaṃ passa vihaññamānaṃ,Jano janasmiṃ paṭibandhacitto’’ ti. chaṭṭhaṃ;

“Hạnh phúc thay cho những người không vướng bận! Bậc đạt đến trí tuệ quả thật không còn vướng bận. Hãy nhìn kẻ còn vướng bận bị phiền não, tâm người đời ràng buộc lẫn nhau.” Thứ sáu.

7. Ekaputtakasuttaṃ

7. Kinh Đứa Con Duy Nhất

17. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññatarassa upāsakassa ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato hoti.

17. Tôi nghe như vầy—Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, người con trai duy nhất, rất mực thương yêu và quý mến của một vị cư sĩ đã qua đời.

Atha [Pg.93] kho sambahulā upāsakā allavatthā allakesā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te upāsake bhagavā etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho tumhe, upāsakā, allavatthā allakesā idhūpasaṅkamantā divā divassā’’ti?

Bấy giờ, một số đông các cư sĩ, y phục và tóc tai còn ướt, vào giữa ban ngày, đã đến yết kiến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với các vị cư sĩ đang ngồi một bên như sau: “Này các cư sĩ, tại sao các ông, y phục và tóc tai còn ướt, lại đến đây vào giữa ban ngày như vậy?”

Evaṃ vutte, so upāsako bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘mayhaṃ kho, bhante, ekaputtako piyo manāpo kālaṅkato. Tena mayaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkamantā divā divassā’’ti.

Khi được hỏi vậy, vị cư sĩ ấy bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, người con trai duy nhất, rất mực thương yêu và quý mến của con đã qua đời. Vì thế, chúng con, y phục và tóc tai còn ướt, đã đến đây vào giữa ban ngày.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Piyarūpassādagadhitāse,Devakāyā puthu manussā ca;

Aghāvino parijunnā,Maccurājassa vasaṃ gacchanti.

“Những ai tham đắm vị ngọt của các sắc tướng khả ái, dù là chư thiên hay phần đông nhân loại, đều phải chịu đau khổ, suy tàn, và rơi vào quyền lực của tử thần.

‘‘Ye ve divā ca ratto ca,Appamattā jahanti piyarūpaṃ;

Te ve khaṇanti aghamūlaṃ,Maccuno āmisaṃ durativatta’’nti. sattamaṃ;

Còn những ai, ngày và đêm, không phóng dật, từ bỏ các sắc tướng khả ái, chính họ đã nhổ lên gốc rễ của khổ đau, là miếng mồi khó vượt thoát của tử thần.” Thứ bảy.

8. Suppavāsāsuttaṃ

8. Kinh Suppavāsā

18. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kuṇḍikāyaṃ viharati kuṇḍadhānavane. Tena kho pana samayena suppavāsā koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – ‘‘sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti; suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno; susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī’’ti.

18. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Kuṇḍikā, tại khu rừng Kuṇḍadhāna. Vào lúc bấy giờ, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Bị các cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt tác động, nàng đã chịu đựng bằng ba suy niệm như sau: ‘Thật vậy, vị Thế Tôn ấy là bậc Chánh Đẳng Giác, là người thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Tăng đoàn đệ tử của vị Thế Tôn ấy là bậc Thiện Hạnh, là những vị đã thực hành để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Niết-bàn ấy là trạng thái an lạc tuyệt vời, nơi mà loại khổ đau như thế này không tồn tại.’

Atha [Pg.94] kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ayyaputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi; appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati; appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’ti. Evañca vadehi – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti; suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno; susukhaṃ vata taṃ nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī’’’ti.

Khi ấy, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, gọi người chồng và nói: ‘Này hiền phu, xin chàng hãy đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở; sau khi đến, nhân danh tôi, xin chàng hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn. Xin chàng hãy hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và an trú thoải mái: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn. Nàng xin hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và an trú thoải mái.’ Và xin chàng hãy thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Bị các cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt tác động, nàng đã chịu đựng bằng ba suy niệm như sau: ‘Thật vậy, vị Thế Tôn ấy là bậc Chánh Đẳng Giác, là người thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Tăng đoàn đệ tử của vị Thế Tôn ấy là bậc Thiện Hạnh, là những vị đã thực hành để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Niết-bàn ấy là trạng thái an lạc tuyệt vời, nơi mà loại khổ đau như thế này không tồn tại.’’’

‘‘Parama’’nti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho koliyaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchati; evañca vadeti – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā dukkhāhi tibbāhi kharāhi kaṭukāhi vedanāhi phuṭṭhā tīhi vitakkehi adhivāseti – sammāsambuddho vata so bhagavā yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya dhammaṃ deseti; suppaṭipanno vata tassa bhagavato sāvakasaṅgho yo imassa evarūpassa dukkhassa pahānāya paṭipanno; susukhaṃ vata nibbānaṃ yatthidaṃ evarūpaṃ dukkhaṃ na saṃvijjatī’’’ti.

‘Xin vâng,’ người con trai dòng Koliya ấy đã vâng lời Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, rồi đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người con trai dòng Koliya ấy bạch với đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn, và xin hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, khỏe mạnh, và an trú thoải mái. Nàng cũng xin thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Bị các cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt tác động, nàng đã chịu đựng bằng ba suy niệm như sau: ‘Thật vậy, vị Thế Tôn ấy là bậc Chánh Đẳng Giác, là người thuyết giảng giáo pháp để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Tăng đoàn đệ tử của vị Thế Tôn ấy là bậc Thiện Hạnh, là những vị đã thực hành để đoạn trừ loại khổ đau như thế này. Thật vậy, Niết-bàn ấy là trạng thái an lạc tuyệt vời, nơi mà loại khổ đau như thế này không tồn tại.’’’

‘‘Sukhinī hotu suppavāsā koliyadhītā; arogā arogaṃ puttaṃ vijāyatū’’ti. Saha vacanā ca pana bhagavato suppavāsā koliyadhītā sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyi.

‘Mong rằng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, được an lạc; mong rằng nàng được khỏe mạnh và sinh ra một đứa con khỏe mạnh.’ Và ngay khi đức Thế Tôn vừa nói xong, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh.

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so koliyaputto bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena sakaṃ gharaṃ tena paccāyāsi. Addasā kho so koliyaputto suppavāsaṃ koliyadhītaraṃ sukhiniṃ arogaṃ arogaṃ [Pg.95] puttaṃ vijātaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā, yatra hi nāmāyaṃ suppavāsā koliyadhītā saha vacanā ca pana bhagavato sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijāyissatī’’ti! Attamano pamudito pītisomanassajāto ahosi.

‘Xin vâng, bạch Thế Tôn.’ Người con trai dòng Koliya ấy hoan hỷ, tín thọ lời dạy của đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi trở về nhà mình. Người con trai dòng Koliya ấy đã thấy Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh. Sau khi thấy vậy, vị ấy suy nghĩ rằng: ‘Thật kỳ diệu thay! Thật hy hữu thay, thưa quý vị, về đại thần lực và đại oai lực của đức Như Lai! Quả thật, chỉ với lời nói của đức Thế Tôn mà Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh!’ Vị ấy cảm thấy mãn nguyện, vui mừng, hân hoan và phấn khởi.

Atha kho suppavāsā koliyadhītā sāmikaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, ayyaputta, yena bhagavā tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandatī’ti; evañca vadehi – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Adhivāsetu kira, bhante, bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’’ti.

Khi ấy, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, gọi người chồng và nói: ‘Này hiền phu, xin chàng hãy đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, nhân danh tôi, xin chàng hãy cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn và thưa rằng: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn.’ Và xin chàng hãy thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Giờ đây, nàng đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh. Nàng xin được cúng dường vật thực đến Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu trong bảy ngày. Kính mong đức Thế Tôn, cùng với Tăng đoàn, nhận lời cúng dường bảy bữa ăn của Suppavāsā, con gái của dòng Koliya.’’’

‘‘Parama’’nti kho so koliyaputto suppavāsāya koliyadhītāya paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so koliyaputto bhagavantaṃ etadavoca –

‘Xin vâng,’ người con trai dòng Koliya ấy đã vâng lời Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, rồi đi đến nơi đức Thế Tôn đang ở. Sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người con trai dòng Koliya ấy bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘Suppavāsā, bhante, koliyadhītā bhagavato pāde sirasā vandati; evañca vadeti – ‘suppavāsā, bhante, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Adhivāsetu kira, bhante, bhagavā suppavāsāya koliyadhītāya satta bhattāni saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’’ti.

‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, xin cúi đầu đảnh lễ dưới chân đức Thế Tôn. Nàng cũng xin thưa thêm như vầy: ‘Bạch Thế Tôn, Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị tắc nghẽn. Giờ đây, nàng đã được an lạc, khỏe mạnh, và đã sinh ra một đứa con khỏe mạnh. Nàng xin được cúng dường vật thực đến Tăng đoàn do đức Phật dẫn đầu trong bảy ngày. Kính mong đức Thế Tôn, cùng với Tăng đoàn, nhận lời cúng dường bảy bữa ăn của Suppavāsā, con gái của dòng Koliya.’’’

Tena kho pana samayena aññatarena upāsakena buddhappamukho bhikkhusaṅgho svātanāya bhattena nimantito hoti. So ca upāsako āyasmato mahāmoggallānassa upaṭṭhāko hoti. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, moggallāna, yena so upāsako tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ evaṃ vadehi – ‘suppavāsā, āvuso, koliyadhītā satta [Pg.96] vassāni gabbhaṃ dhāresi. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā tvaṃ karissasī’ti. Tuyheso upaṭṭhāko’’ti.

Vào lúc bấy giờ, có một vị nam cư sĩ đã thỉnh mời chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu để dùng vật thực vào ngày mai. Và vị nam cư sĩ ấy là người hộ độ của trưởng lão Mahāmoggallāna. Rồi đức Thế Tôn đã gọi trưởng lão Mahāmoggallāna: – Này Moggallāna, ông hãy đi đến trú xứ của vị nam cư sĩ ấy; sau khi đến, ông hãy nói với vị nam cư sĩ ấy như vầy: ‘Này hiền hữu, nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị kẹt cứng. Giờ đây, nàng được an lạc, không bệnh tật, đã sanh ra người con trai không bệnh tật. Nàng ấy thỉnh mời chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu để dùng vật thực trong bảy ngày. Hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó hiền hữu sẽ thực hiện.’ Vị ấy là người hộ độ của ông.

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā mahāmoggallāno bhagavato paṭissutvā yena so upāsako tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ upāsakaṃ etadavoca – ‘‘suppavāsā, āvuso, koliyadhītā satta vassāni gabbhaṃ dhāreti. Sattāhaṃ mūḷhagabbhā sā etarahi sukhinī arogā arogaṃ puttaṃ vijātā. Sā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhattena nimanteti. Karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā tvaṃ karissasī’’ti.

– Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Trưởng lão Mahāmoggallāna đã vâng lời đức Thế Tôn rồi đi đến trú xứ của vị nam cư sĩ ấy; sau khi đến, ngài đã nói với vị nam cư sĩ ấy điều này: – Này hiền hữu, nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đã mang thai trong bảy năm. Trong bảy ngày, bào thai của nàng bị kẹt cứng. Giờ đây, nàng được an lạc, không bệnh tật, đã sanh ra người con trai không bệnh tật. Nàng ấy thỉnh mời chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu để dùng vật thực trong bảy ngày. Hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó hiền hữu sẽ thực hiện.

‘‘Sace me, bhante, ayyo mahāmoggallāno tiṇṇaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca saddhāya ca, karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchāhaṃ karissāmī’’ti. ‘‘Dvinnaṃ kho te ahaṃ, āvuso, dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca. Saddhāya pana tvaṃyeva pāṭibhogo’’ti.

– Bạch ngài, nếu trưởng lão Mahāmoggallāna khả dĩ bảo đảm cho con về ba pháp: về của cải, về mạng sống, và về đức tin, thì hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó con sẽ thực hiện. – Này hiền hữu, ta bảo đảm cho hiền hữu về hai pháp: về của cải và về mạng sống. Còn về đức tin thì chính hiền hữu là người bảo đảm.

‘‘Sace me, bhante, ayyo mahāmoggallāno dvinnaṃ dhammānaṃ pāṭibhogo – bhogānañca jīvitassa ca, karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchāhaṃ karissāmī’’ti.

– Bạch ngài, nếu trưởng lão Mahāmoggallāna khả dĩ bảo đảm cho con về hai pháp: về của cải và về mạng sống, thì hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó con sẽ thực hiện.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ upāsakaṃ saññāpetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘saññatto, bhante, so upāsako mayā; karotu suppavāsā koliyadhītā satta bhattāni, pacchā so karissatī’’ti.

Rồi trưởng lão Mahāmoggallāna, sau khi đã làm cho vị nam cư sĩ ấy hiểu rõ, đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đã thưa với đức Thế Tôn điều này: – Bạch Thế Tôn, vị nam cư sĩ ấy đã được con cho biết rõ. Hãy để cho nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, thực hiện bảy bữa cúng dường vật thực, sau đó vị ấy sẽ thực hiện.

Atha kho suppavāsā koliyadhītā sattāhaṃ buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi, tañca dārakaṃ bhagavantaṃ vandāpesi sabbañca bhikkhusaṅghaṃ.

Rồi nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, trong bảy ngày đã tự tay làm cho chúng Tỳ-khưu với đức Phật là vị dẫn đầu được thỏa thích và hài lòng với các món vật thực loại cứng và loại mềm hảo hạng, và đã cho đứa bé ấy đảnh lễ đức Thế Tôn và toàn thể chúng Tỳ-khưu.

Atha [Pg.97] kho āyasmā sāriputto taṃ dārakaṃ etadavoca – ‘‘kacci te, dāraka, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci na kiñci dukkha’’nti? ‘‘Kuto me, bhante sāriputta, khamanīyaṃ, kuto yāpanīyaṃ! Satta me vassāni lohitakumbhiyaṃ vuttānī’’ti.

Rồi trưởng lão Sāriputta đã nói với đứa bé ấy điều này: – Này đứa bé, con có kham nhẫn được không, con có chịu đựng được không, con không có gì đau khổ chứ? – Bạch ngài Sāriputta, làm sao con có thể kham nhẫn được, làm sao con có thể chịu đựng được! Con đã sống trong vũng máu suốt bảy năm.

Atha kho suppavāsā koliyadhītā – ‘‘putto me dhammasenāpatinā saddhiṃ mantetī’’ti attamanā pamuditā pītisomanassajātā ahosi. Atha kho bhagavā (suppavāsaṃ kolīyadhītaraṃ attamanaṃ pamuditaṃ pītisomanassajātaṃ viditvā ) suppavāsaṃ koliyadhītaraṃ etadavoca – ‘‘iccheyyāsi tvaṃ, suppavāse, aññampi evarūpaṃ putta’’nti? ‘‘Iccheyyāmahaṃ, bhagavā, aññānipi evarūpāni satta puttānī’’ti.

Rồi nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, với ý nghĩ: ‘Con trai của ta đang nói chuyện cùng với vị Tướng quân Chánh pháp,’ đã được hài lòng, hoan hỷ, sanh tâm vui mừng phấn khởi. Rồi đức Thế Tôn, sau khi biết được nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, đang hài lòng, hoan hỷ, sanh tâm vui mừng phấn khởi, đã nói với nàng Suppavāsā, con gái của dòng Koliya, điều này: – Này Suppavāsā, bà có muốn có một người con trai khác giống như vậy không? – Bạch đức Thế Tôn, con muốn có thêm bảy người con trai khác giống như vậy.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa ấy, vào lúc bấy giờ đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Asātaṃ sātarūpena, piyarūpena appiyaṃ;

Dukkhaṃ sukhassa rūpena, pamattamativattatī’’ti. aṭṭhamaṃ;

“Điều không vui dưới hình thức vui vẻ, điều không đáng yêu dưới hình thức đáng yêu, sự đau khổ dưới hình thức của hạnh phúc, lấn át người đã buông thả.”

9. Visākhāsuttaṃ

9. Kinh Visākhā

19. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho hoti. Taṃ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṃ tīreti.

19. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại tu viện Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ ông Migāra. Vào lúc bấy giờ, bà Visākhā, mẹ của ông Migāra, có một công việc nào đó liên quan đến vua Pasenadi của xứ Kosala. Vua Pasenadi của xứ Kosala đã không giải quyết việc ấy theo như ý muốn của bà.

Atha kho visākhā migāramātā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca – ‘‘handa kuto nu tvaṃ, visākhe, āgacchasi divā divassā’’ti? ‘‘Idha me, bhante, kocideva attho raññe pasenadimhi kosale paṭibaddho; taṃ rājā pasenadi kosalo na yathādhippāyaṃ tīretī’’ti.

Rồi bà Visākhā, mẹ của ông Migāra, vào giữa ban ngày đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, bà đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói với bà Visākhā, mẹ của ông Migāra, đang ngồi một bên điều này: – Này Visākhā, bà từ đâu đến vào giữa ban ngày vậy? – Bạch Thế Tôn, ở đây con có một công việc nào đó liên quan đến vua Pasenadi của xứ Kosala; vua Pasenadi của xứ Kosala đã không giải quyết việc ấy theo như ý muốn của con.

Atha [Pg.98] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa ấy, vào lúc bấy giờ đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sabbaṃ paravasaṃ dukkhaṃ, sabbaṃ issariyaṃ sukhaṃ;

Sādhāraṇe vihaññanti, yogā hi duratikkamā’’ti. navamaṃ;

“Tất cả sự lệ thuộc là đau khổ, tất cả sự tự chủ là hạnh phúc. Do có sự chung đụng nên chúng sanh bị phiền não, vì các ách trược thật khó vượt qua.”

10. Bhaddiyasuttaṃ

10. Kinh Bhaddiya

20. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā anupiyāyaṃ viharati ambavane. Tena kho pana samayena āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aho sukhaṃ, aho sukha’’nti!

20. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Anupiyā, tại khu rừng xoài. Vào lúc bấy giờ, trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, dù đi đến khu rừng, dù đi đến gốc cây, dù đi đến ngôi nhà trống, cũng thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: “Ôi, hạnh phúc thay! Ôi, hạnh phúc thay!”

Assosuṃ kho sambahulā bhikkhū āyasmato bhaddiyassa kāḷīgodhāya puttassa araññagatassapi rukkhamūlagatassapi suññāgāragatassapi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānentassa – ‘‘aho sukhaṃ, aho sukha’’nti! Sutvāna nesaṃ etadahosi – ‘‘nissaṃsayaṃ kho, āvuso, āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati, yaṃsa pubbe agāriyabhūtassa rajjasukhaṃ, so tamanussaramāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti!

Nhiều vị tỳ-khưu đã nghe trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: “Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!” Sau khi nghe, họ đã có suy nghĩ này: “Này chư hiền, chắc chắn rằng trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đang thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Vị ấy, trong khi nhớ lại niềm vui vương giả lúc trước khi còn là người tại gia, nên dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’”

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘āyasmā, bhante, bhaddiyo kāḷīgodhāya putto araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’nti! Nissaṃsayaṃ kho, bhante, āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto anabhirato brahmacariyaṃ carati. Yaṃsa pubbe agāriyabhūtassa rajjasukhaṃ, so tamanussaramāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti!

Rồi nhiều vị tỳ-khưu đi đến nơi đức Thế Tôn. Sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, các vị tỳ-khưu ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’ Bạch ngài, chắc chắn rằng trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đang thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Vị ấy, trong khi nhớ lại niềm vui vương giả lúc trước khi còn là người tại gia, nên dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’”

Atha [Pg.99] kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena bhaddiyaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso bhaddiya, āmantetī’’’ti.

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi một vị tỳ-khưu nào đó: “Này tỳ-khưu, hãy đến đây, ngươi hãy nhân danh ta mà gọi tỳ-khưu Bhaddiya: ‘Này hiền giả Bhaddiya, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.’”

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhaddiyaṃ kāḷīgodhāya puttaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso bhaddiya, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā bhaddiyo kāḷīgodhāya putto tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ bhaddiyaṃ kāḷīgodhāya puttaṃ bhagavā etadavoca –

“Xin vâng, bạch ngài.” Vị tỳ-khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn rồi đi đến chỗ trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā. Sau khi đến, vị ấy nói với trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, điều này: “Này hiền giả Bhaddiya, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.” “Xin vâng, hiền giả.” Trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đã vâng lời vị tỳ-khưu ấy rồi đi đến nơi đức Thế Tôn. Sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói điều này với trưởng lão Bhaddiya, con trai của bà Kāḷīgodhā, đang ngồi một bên:

‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, bhaddiya, araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti! ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

“Này Bhaddiya, có thật là ngươi, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’ không?” “Dạ, đúng vậy, bạch ngài.”

‘‘Kiṃ pana tvaṃ, bhaddiya, atthavasaṃ sampassamāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti! ‘‘Pubbe me, bhante, agāriyabhūtassa rajjaṃ kārentassa antopi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahipi antepure rakkhā susaṃvihitā ahosi, antopi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahipi nagare rakkhā susaṃvihitā ahosi, antopi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi, bahipi janapade rakkhā susaṃvihitā ahosi. So kho ahaṃ, bhante, evaṃ rakkhito gopito santo bhīto ubbiggo ussaṅkī utrāsī vihāsiṃ. Etarahi kho panāhaṃ, bhante, araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi eko abhīto anubbiggo anussaṅkī anutrāsī appossukko pannalomo paradattavutto, migabhūtena cetasā viharāmi. Imaṃ kho ahaṃ, bhante, atthavasaṃ sampassamāno araññagatopi rukkhamūlagatopi suññāgāragatopi abhikkhaṇaṃ udānaṃ udānesi – ‘aho sukhaṃ, aho sukha’’’nti!

“Này Bhaddiya, nhưng do thấy được lợi ích gì mà ngươi, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’?” “Bạch ngài, trước đây, khi con còn là người tại gia đang trị vì vương quốc, việc canh gác đã được sắp đặt chu đáo cho con ở cả bên trong và bên ngoài nội cung, ở cả bên trong và bên ngoài thành phố, ở cả bên trong và bên ngoài xứ sở. Bạch ngài, con đây, dù được canh gác, bảo vệ như vậy, vẫn sống trong sợ hãi, kinh động, nghi ngờ, và khiếp đảm. Nhưng bây giờ, bạch ngài, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, con sống một mình, không sợ hãi, không kinh động, không nghi ngờ, không khiếp đảm, không lo âu, không dựng tóc gáy, sống bằng vật thực do người khác dâng cúng, với tâm như loài nai. Bạch ngài, do thấy được lợi ích này mà con, dù đang ở trong rừng, hoặc ở dưới gốc cây, hoặc ở tại nơi vắng vẻ, đã thường xuyên thốt lên lời cảm hứng: ‘Ôi, an lạc thay! Ôi, an lạc thay!’”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassantarato [Pg.100] na santi kopā,Itibhavābhavatañca vītivatto;

Taṃ vigatabhayaṃ sukhiṃ asokaṃ,Devā nānubhavanti dassanāyā’’ti. dasamaṃ;

“Vị nào bên trong không còn các sân hận, Đã vượt qua sự hiện hữu và không hiện hữu này; Vị ấy, không còn sợ hãi, được an lạc, không sầu muộn, Chư Thiên cũng không thể nào thấy được.” (Kinh số mười)

Mucalindavaggo dutiyo niṭṭhito.

Phẩm Mucalinda, phẩm thứ hai, đã kết thúc.

Tassuddānaṃ –

Tóm lược của phẩm ấy:

Mucalindo rājā daṇḍena, sakkāro upāsakena ca;

Gabbhinī ekaputto ca, suppavāsā visākhā ca;

Kāḷīgodhāya bhaddiyoti.

Mucalinda, Rājā, và Daṇḍa, Sakkāra và Upāsaka; Gabbhinī và Ekaputta, Suppavāsā và Visākhā; và Kāḷīgodhāya Bhaddiya.

3. Nandavaggo

3. Phẩm Nanda

1. Kammavipākajasuttaṃ

1. Kinh Quả Dị Tùy Của Nghiệp

21. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro bhikkhu bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsento sato sampajāno avihaññamāno.

21. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, có một vị tỳ-khưu nào đó đang ngồi không xa đức Thế Tôn, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, đang chịu đựng cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt, là quả của nghiệp cũ, với chánh niệm, tỉnh giác, không bị phiền não.

Addasā kho bhagavā taṃ bhikkhuṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya purāṇakammavipākajaṃ dukkhaṃ tibbaṃ kharaṃ kaṭukaṃ vedanaṃ adhivāsentaṃ sataṃ sampajānaṃ avihaññamānaṃ.

Đức Thế Tôn đã thấy vị tỳ-khưu ấy đang ngồi không xa, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, đang chịu đựng cảm thọ đau đớn, mãnh liệt, dữ dội, khốc liệt, là quả của nghiệp cũ, với chánh niệm, tỉnh giác, không bị phiền não.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sabbakammajahassa bhikkhuno,Dhunamānassa pure kataṃ rajaṃ;

Amamassa ṭhitassa tādino,Attho natthi janaṃ lapetave’’ti. paṭhamaṃ;

“Vị tỳ-khưu đã từ bỏ mọi nghiệp, Đang rũ sạch bụi bẩn đã tạo trong quá khứ; Vị ấy không còn chấp ‘của tôi’, đã an trú, vững vàng, Không còn có nhu cầu nói chuyện với người đời.” (Kinh số một)

2. Nandasuttaṃ

2. Kinh Nanda

22. Evaṃ [Pg.101] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti – ‘‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi; na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’ti.

22. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Nanda, là em của đức Thế Tôn, con trai của dì, đã nói với nhiều vị tỳ-khưu như sau: “Này chư hiền, tôi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Tôi không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, tôi sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.”

Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamāroceti – ‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’’ti.

Rồi một vị tỳ-khưu đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, vị tỳ-khưu ấy bạch với đức Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, Tôn giả Nanda, là em của đức Thế Tôn, con trai của dì, đã nói với nhiều vị tỳ-khưu như sau: ‘Này chư hiền, tôi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Tôi không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, tôi sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.’”

Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena nandaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso nanda, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā nando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ nandaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso nanda, āmantetī’’ti.

Rồi đức Thế Tôn gọi một vị tỳ-khưu: “Này tỳ-khưu, hãy đến đây. Ngươi hãy nhân danh ta mà gọi tỳ-khưu Nanda: ‘Này hiền giả Nanda, đức Đạo Sư cho gọi hiền giả.’” Vị tỳ-khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn: “Xin vâng, bạch ngài,” rồi đi đến chỗ Tôn giả Nanda; sau khi đến, vị ấy nói với Tôn giả Nanda điều này: “Này hiền giả Nanda, đức Đạo Sư cho gọi hiền giả.”

‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā nando tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ nandaṃ bhagavā etadavoca –

Tôn giả Nanda vâng lời vị tỳ-khưu ấy: “Xin vâng, hiền giả,” rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi Tôn giả Nanda đã ngồi xuống một bên, đức Thế Tôn nói với ngài điều này:

‘‘Saccaṃ kira tvaṃ, nanda, sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ evamārocesi – ‘anabhirato ahaṃ, āvuso, brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

“Này Nanda, có thật là ngươi đã nói với nhiều vị tỳ-khưu như sau: ‘Này chư hiền, tôi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Tôi không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, tôi sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục’ hay không?” “Bạch ngài, đúng là như vậy.”

‘‘Kissa pana tvaṃ, nanda, anabhirato brahmacariyaṃ carasi, na sakkosi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissasī’’ti? ‘‘Sākiyānī maṃ, bhante, janapadakalyāṇī gharā nikkhamantassa upaḍḍhullikhitehi kesehi apaloketvā maṃ etadavoca – ‘tuvaṭaṃ kho, ayyaputta, āgaccheyyāsī’ti. So [Pg.102] kho ahaṃ, bhante, tamanussaramāno anabhirato brahmacariyaṃ carāmi, na sakkomi brahmacariyaṃ sandhāretuṃ, sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvattissāmī’’ti.

“Nhưng này Nanda, vì sao ngươi thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ, không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, lại muốn từ bỏ học pháp và hoàn tục?” “Bạch ngài, khi con đang rời khỏi nhà, nàng công chúa dòng họ Sakya tên là Janapadakalyāṇī, với mái tóc chải được một nửa, đã ngoái nhìn con và nói điều này: ‘Thưa công tử, xin hãy mau trở về.’ Bạch ngài, chính con, do luôn nhớ đến lời ấy, nên thực hành phạm hạnh mà không có sự hoan hỷ. Con không thể tiếp tục đời sống phạm hạnh, con sẽ từ bỏ học pháp và hoàn tục.”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – jetavane antarahito devesu tāvatiṃsesu pāturahosi.

Rồi đức Thế Tôn nắm lấy cánh tay Tôn giả Nanda, và giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi Jetavana và hiện ra ở cõi trời Tāvatiṃsa.

Tena kho pana samayena pañcamattāni accharāsatāni sakkassa devānamindassa upaṭṭhānaṃ āgatāni honti kakuṭapādāni. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ āmantesi – ‘‘passasi no tvaṃ, nanda, imāni pañca accharāsatāni kakuṭapādānī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

Vào lúc bấy giờ, có năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu đã đến để hầu hạ Sakka, vua của chư thiên. Rồi đức Thế Tôn gọi Tôn giả Nanda: “Này Nanda, ngươi có thấy năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu này không?” “Bạch ngài, con có thấy.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, nanda, katamā nu kho abhirūpatarā vā dassanīyatarā vā pāsādikatarā vā, sākiyānī vā janapadakalyāṇī, imāni vā pañca accharāsatāni kakuṭapādānī’’ti? ‘‘Seyyathāpi, bhante, paluṭṭhamakkaṭī kaṇṇanāsacchinnā, evameva kho, bhante, sākiyānī janapadakalyāṇī imesaṃ pañcannaṃ accharāsatānaṃ upanidhāya saṅkhyampi nopeti kalabhāgampi nopeti upanidhimpi nopeti. Atha kho imāni pañca accharāsatāni abhirūpatarāni ceva dassanīyatarāni ca pāsādikatarāni cā’’ti.

“Này Nanda, ngươi nghĩ thế nào? Ai là người xinh đẹp hơn, đáng nhìn hơn, hay đáng mến hơn: nàng công chúa dòng họ Sakya tên là Janapadakalyāṇī, hay là năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu này?” “Bạch ngài, giống như một con khỉ cái bị cháy sém, bị cắt tai cắt mũi, cũng vậy, bạch ngài, khi so sánh với năm trăm vị thiên nữ này, nàng công chúa dòng họ Sakya tên là Janapadakalyāṇī không đáng được đem ra đếm, không bằng một phần nhỏ, không đáng được đem ra so sánh. Trái lại, chính năm trăm vị thiên nữ này là những người xinh đẹp hơn, đáng nhìn hơn, và đáng mến hơn.”

‘‘Abhirama, nanda, abhirama, nanda! Ahaṃ te pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti. ‘‘Sace me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ, abhiramissāmahaṃ, bhante, bhagavati brahmacariye’’ti.

“Này Nanda, hãy hoan hỷ! Này Nanda, hãy hoan hỷ! Ta bảo đảm cho ngươi sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu.” “Bạch ngài, nếu đức Thế Tôn bảo đảm cho con sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu, thì bạch ngài, con sẽ hoan hỷ trong đời sống phạm hạnh với đức Thế Tôn.”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandaṃ bāhāyaṃ gahetvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – devesu tāvatiṃsesu antarahito jetavane pāturahosi.

Rồi đức Thế Tôn nắm lấy cánh tay Tôn giả Nanda, và giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, ngài biến mất khỏi cõi trời Tāvatiṃsa và hiện ra ở Jetavana.

Assosuṃ [Pg.103] kho bhikkhū – ‘‘āyasmā kira nando bhagavato bhātā mātucchāputto accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati; bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti.

Các vị tỳ-khưu nghe được rằng: “Tôn giả Nanda, là em của đức Thế Tôn, con trai của dì, nghe nói đang thực hành phạm hạnh vì các thiên nữ. Và nghe nói đức Thế Tôn là người bảo đảm cho ngài ấy sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu.”

Atha kho āyasmato nandassa sahāyakā bhikkhū āyasmantaṃ nandaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca samudācaranti – ‘‘bhatako kirāyasmā nando upakkitako kirāyasmā nando accharānaṃ hetu brahmacariyaṃ carati; bhagavā kirassa pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādāna’’nti.

Rồi các vị tỳ-khưu là bạn của Tôn giả Nanda đã gọi Tôn giả Nanda là kẻ làm thuê và kẻ được mua chuộc: “Tôn giả Nanda nghe nói là một kẻ làm thuê! Tôn giả Nanda nghe nói là một kẻ được mua chuộc! Ngài thực hành phạm hạnh vì các thiên nữ. Và nghe nói đức Thế Tôn là người bảo đảm cho ngài ấy sẽ có được năm trăm vị thiên nữ chân đỏ như chân chim bồ câu.”

Atha kho āyasmā nando sahāyakānaṃ bhikkhūnaṃ bhatakavādena ca upakkitakavādena ca aṭṭīyamāno harāyamāno jigucchamāno eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi. ‘‘Khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’’ti abbhaññāsi. Aññataro kho panāyasmā nando arahataṃ ahosi.

Bấy giờ, Tôn giả Nanda, do bị các tỳ khưu bạn đồng hành chế nhạo bằng lời nói là ‘kẻ làm thuê’ và ‘người đi buôn’, nên cảm thấy phiền muộn, hổ thẹn, và ghê tởm, đã sống một mình riêng biệt, không dể duôi, tinh cần, nhiệt tâm, hướng tâm đến giải thoát, và không bao lâu, Tôn giả đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại mục đích tối hậu của phạm hạnh vô thượng, mục đích mà vì nó các thiện nam tử đã chân chánh từ bỏ gia đình, sống không gia đình. Vị ấy biết rõ: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa.’ Và Tôn giả Nanda đã trở thành một trong các vị A-la-hán.

Atha kho aññatarā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho sā devatā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti. Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādi – ‘‘nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.

Bấy giờ, khi đêm đã gần tàn, một vị thiên tử với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể khu vườn Jetavana bừng sáng, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Sau khi đứng một bên, vị thiên tử ấy bạch với Thế Tôn lời này: ‘Bạch Thế Tôn, Tôn giả Nanda, em của Thế Tôn, con trai của dì, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’ Và trí cũng khởi lên nơi Thế Tôn: ‘Nanda, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’

Atha kho āyasmā nando tassā rattiyā accayena yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā nando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘yaṃ me, bhante, bhagavā pāṭibhogo pañcannaṃ accharāsatānaṃ paṭilābhāya kakuṭapādānaṃ, muñcāmahaṃ, bhante, bhagavantaṃ etasmā paṭissavā’’ti. ‘‘Mayāpi kho [Pg.104] tvaṃ, nanda, cetasā ceto paricca vidito – ‘nando āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Devatāpi me etamatthaṃ ārocesi – ‘āyasmā, bhante, nando bhagavato bhātā mātucchāputto āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’ti. Yadeva kho te, nanda, anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ, athāhaṃ mutto etasmā paṭissavā’’ti.

Bấy giờ, sau khi đêm ấy đã qua, Tôn giả Nanda đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi một bên. Sau khi ngồi một bên, Tôn giả Nanda bạch với Thế Tôn lời này: ‘Bạch Thế Tôn, về việc Thế Tôn đã bảo đảm cho con sẽ được năm trăm tiên nữ có đôi chân như chân chim bồ câu, bạch Thế Tôn, con xin giải trừ cho Thế Tôn khỏi lời hứa ấy.’ ‘Này Nanda, Ta cũng đã biết con, với tâm của Ta thấu suốt tâm của con rằng: ‘Nanda, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’ Chư thiên cũng đã báo cho Ta biết việc này: ‘Bạch Thế Tôn, Tôn giả Nanda, em của Thế Tôn, con trai của dì, do đoạn tận các lậu hoặc, đang an trú sau khi đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc ngay trong hiện tại tâm giải thoát, tuệ giải thoát không còn lậu hoặc.’ Này Nanda, ngay khi nào tâm của con được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ, thì khi ấy Ta được giải trừ khỏi lời hứa ấy.’

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassa nittiṇṇo paṅko,Maddito kāmakaṇṭako;

Mohakkhayaṃ anuppatto,Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū’’ti. dutiyaṃ;

‘Vị nào đã vượt qua vũng lầy, Đã dẫm nát gai nhọn dục vọng; Đã đạt đến sự đoạn tận si mê, Vị tỳ-khưu ấy không dao động trước lạc và khổ.’ (Kinh thứ hai.)

3. Yasojasuttaṃ

3. Kinh Yasojā

23. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni honti bhagavantaṃ dassanāya. Tedha kho āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā ahesuṃ.

23. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, khoảng năm trăm vị tỳ-khưu do Tôn giả Yasojā dẫn đầu đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Và các vị tỳ-khưu khách này, trong khi chào hỏi các vị tỳ-khưu thường trú, dọn dẹp chỗ ở, cất y bát, đã gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn.

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ke panete, ānanda, uccāsaddā mahāsaddā kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? ‘‘Etāni, bhante, yasojappamukhāni pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya. Tete āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā’’ti. ‘‘Tenahānanda, mama vacanena te bhikkhū āmantehi – ‘satthā āyasmante āmantetī’’’ti.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, những ai kia đang gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn, như những người chài lưới đang tranh cá vậy?’ ‘Bạch Thế Tôn, đó là năm trăm vị tỳ-khưu do Tôn giả Yasojā dẫn đầu đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi các vị tỳ-khưu thường trú, dọn dẹp chỗ ở, cất y bát, đã gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn.’ ‘Vậy thì, này Ānanda, hãy nhân danh Ta gọi các tỳ-khưu ấy và nói rằng: ‘Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.’’

‘‘Evaṃ[Pg.105], bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena te bhikkhū tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho te bhikkhū bhagavā etadavoca –

‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ các vị tỳ-khưu ấy; sau khi đến, Tôn giả nói với các vị tỳ-khưu ấy: ‘Bậc Đạo Sư cho gọi các Tôn giả.’ ‘Vâng, hiền giả,’ các vị tỳ-khưu ấy vâng lời Tôn giả Ānanda, đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi một bên. Khi các vị tỳ-khưu ấy đã ngồi một bên, Thế Tôn nói với họ lời này:

‘‘Kiṃ nu tumhe, bhikkhave, uccāsaddā mahāsaddā, kevaṭṭā maññe macchavilope’’ti? Evaṃ vutte, āyasmā yasojo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘imāni, bhante, pañcamattāni bhikkhusatāni sāvatthiṃ anuppattāni bhagavantaṃ dassanāya. Teme āgantukā bhikkhū nevāsikehi bhikkhūhi saddhiṃ paṭisammodamānā senāsanāni paññāpayamānā pattacīvarāni paṭisāmayamānā uccāsaddā mahāsaddā’’ti. ‘‘Gacchatha, bhikkhave, paṇāmemi vo ; na vo mama santike vatthabba’’nti.

‘Này các Tỳ-khưu, tại sao các ngươi lại gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn, như những người chài lưới đang tranh cá vậy?’ Khi được nói như vậy, Tôn giả Yasojā bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, năm trăm vị tỳ-khưu này đã đến Sāvatthī để yết kiến Thế Tôn. Các vị tỳ-khưu khách ấy, trong khi chào hỏi các vị tỳ-khưu thường trú, dọn dẹp chỗ ở, cất y bát, đã gây ra tiếng ồn ào, tiếng động lớn.’ ‘Hãy đi đi, này các Tỳ-khưu, Ta đuổi các ngươi; các ngươi không được ở gần Ta.’

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena vajjī tena cārikaṃ pakkamiṃsu. Vajjīsu anupubbena cārikaṃ caramānā yena vaggumudā nadī tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā vaggumudāya nadiyā tīre paṇṇakuṭiyo karitvā vassaṃ upagacchiṃsu.

Bấy giờ, các tỳ khưu ấy vâng theo lời dạy của đức Thế Tôn: “Bạch ngài, xin vâng”, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải, dọn dẹp chỗ ở, rồi mang y bát lên đường du hành đến xứ Vajjī. Sau khi tuần tự du hành trong xứ Vajjī, các vị ấy đi đến sông Vaggumudā; sau khi đến nơi, các vị ấy làm những cái lều bằng lá trên bờ sông Vaggumudā rồi nhập hạ.

Atha kho āyasmā yasojo vassūpagato bhikkhū āmantesi – ‘‘bhagavatā mayaṃ, āvuso, paṇāmitā atthakāmena hitesinā, anukampakena anukampaṃ upādāya. Handa mayaṃ, āvuso, tathā vihāraṃ kappema yathā no viharataṃ bhagavā attamano assā’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato yasojassa paccassosuṃ. Atha kho te bhikkhū vūpakaṭṭhā appamattā ātāpino pahitattā viharantā tenevantaravassena sabbeva tisso vijjā sacchākaṃsu.

Bấy giờ, trong khi nhập hạ, trưởng lão Yasojo gọi các tỳ khưu và nói: “Này chư hiền, chúng ta đã được đức Thế Tôn cho đi, vì ngài là bậc mong cầu lợi ích, tìm cầu sự tốt đẹp, là bậc có lòng bi mẫn, và do lòng bi mẫn. Này chư hiền, thôi nào, chúng ta hãy sống theo cách mà đức Thế Tôn sẽ hài lòng với đời sống của chúng ta”. Các tỳ khưu ấy vâng lời trưởng lão Yasojo: “Thưa hiền giả, xin vâng”. Bấy giờ, các tỳ khưu ấy sống ở nơi vắng vẻ, không buông lung, nhiệt tâm, quyết chí, và ngay trong mùa mưa ấy, tất cả các vị đều chứng đắc tam minh.

Atha kho bhagavā sāvatthiyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena vesālī tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena vesālī tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ.

Bấy giờ, sau khi ở tại Sāvatthī tùy theo ý thích, đức Thế Tôn lên đường du hành đến Vesālī. Sau khi tuần tự du hành, ngài đã đến Vesālī. Tại Vesālī, đức Thế Tôn trú ở giảng đường có mái nhọn trong khu Đại Lâm.

Atha [Pg.106] kho bhagavā vaggumudātīriyānaṃ bhikkhūnaṃ cetasā ceto paricca manasi karitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘ālokajātā viya me, ānanda, esā disā, obhāsajātā viya me, ānanda, esā disā; yassaṃ disāyaṃ vaggumudātīriyā bhikkhū viharanti. Gantuṃ appaṭikūlāsi me manasi kātuṃ. Pahiṇeyyāsi tvaṃ, ānanda, vaggumudātīriyānaṃ bhikkhūnaṃ santike dūtaṃ – ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’’ti.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi dùng tâm của mình để thấu hiểu tâm của các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā và tác ý, ngài gọi trưởng lão Ānanda và nói: “Này Ānanda, phương hướng này, phương hướng mà các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā đang trú ngụ, đối với ta dường như có ánh sáng phát sinh, dường như có hào quang phát sinh. Ta không cảm thấy chướng ngại khi đi đến hoặc khi tác ý đến. Này Ānanda, ngươi hãy gửi một người đưa tin đến các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā với thông điệp: ‘Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả, bậc Đạo Sư muốn gặp chư tôn giả.’”

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā yena aññataro bhikkhu tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ bhikkhuṃ etadavoca – ‘‘ehi tvaṃ, āvuso, yena vaggumudātīriyā bhikkhū tenupasaṅkama; upasaṅkamitvā vaggumudātīriye bhikkhū evaṃ vadehi – ‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’’ti.

Trưởng lão Ānanda vâng lời đức Thế Tôn: “Bạch ngài, xin vâng”, rồi đi đến một tỳ khưu nào đó; sau khi đến, ngài nói với vị tỳ khưu ấy: “Này hiền giả, hãy lại đây. Ngươi hãy đi đến các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā; sau khi đến, hãy nói với các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā như sau: ‘Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả, bậc Đạo Sư muốn gặp chư tôn giả.’”

‘‘Evamāvuso’’ti kho so bhikkhu āyasmato ānandassa paṭissutvā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ antarahito vaggumudāya nadiyā tīre tesaṃ bhikkhūnaṃ purato pāturahosi. Atha kho so bhikkhu vaggumudātīriye bhikkhū etadavoca – ‘‘satthā āyasmante āmanteti, satthā āyasmantānaṃ dassanakāmo’’ti.

Vị tỳ khưu ấy vâng lời trưởng lão Ānanda: “Thưa hiền giả, xin vâng”, rồi, giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, vị ấy biến mất khỏi giảng đường có mái nhọn trong khu Đại Lâm và hiện ra trước mặt các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā. Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy nói với các tỳ khưu ở bờ sông Vaggumudā: “Bậc Đạo Sư gọi chư tôn giả, bậc Đạo Sư muốn gặp chư tôn giả.”

‘‘Evamāvuso’’ti kho te bhikkhū tassa bhikkhuno paṭissutvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – vaggumudāya nadiyā tīre antarahitā mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ bhagavato sammukhe pāturahesuṃ. Tena kho pana samayena bhagavā āneñjena samādhinā nisinno hoti. Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘katamena nu kho bhagavā vihārena etarahi viharatī’’ti? Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi – ‘‘āneñjena kho bhagavā vihārena etarahi viharatī’’ti. Sabbeva āneñjasamādhinā nisīdiṃsu.

Các tỳ khưu ấy vâng lời vị tỳ khưu kia: “Thưa hiền giả, xin vâng”, rồi dọn dẹp chỗ ở, mang y bát, và giống như một người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hoặc co lại cánh tay đang duỗi ra, các vị ấy biến mất khỏi bờ sông Vaggumudā và hiện ra trước mặt đức Thế Tôn tại giảng đường có mái nhọn trong khu Đại Lâm. Vào lúc ấy, đức Thế Tôn đang ngồi trong định bất động. Bấy giờ, các tỳ khưu ấy khởi lên suy nghĩ: “Hiện nay, đức Thế Tôn đang trú trong trạng thái nào?” Rồi các tỳ khưu ấy lại khởi lên suy nghĩ: “Hiện nay, đức Thế Tôn đang trú trong trạng thái bất động.” Và tất cả các vị đều ngồi nhập vào định bất động.

Atha [Pg.107] kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.

Bấy giờ, khi đêm đã trôi qua, canh một đã mãn, trưởng lão Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với ngài: “Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua, canh một đã mãn. Các tỳ khưu khách đã ngồi lâu. Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn hãy chào mừng các tỳ khưu khách.” Khi được nói vậy, đức Thế Tôn vẫn im lặng.

Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto majjhimo yāmo; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā āgantukehi bhikkhūhī’’ti. Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.

Lần thứ hai, khi đêm đã trôi qua, canh giữa đã mãn, trưởng lão Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với ngài: “Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua, canh giữa đã mãn. Các tỳ khưu khách đã ngồi lâu. Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn hãy chào mừng các tỳ khưu khách.” Lần thứ hai, đức Thế Tôn vẫn im lặng.

Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto pacchimo yāmo; uddhasto aruṇo; nandimukhī ratti; ciranisinnā āgantukā bhikkhū; paṭisammodatu, bhante, bhagavā, āgantukehi bhikkhūhī’’ti.

Lần thứ ba, khi đêm đã trôi qua, canh cuối đã mãn, rạng đông đã ló dạng, và đêm có dung mạo hân hoan, trưởng lão Ānanda từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, chắp tay hướng về đức Thế Tôn và bạch với ngài: “Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua, canh cuối đã mãn, rạng đông đã ló dạng, và đêm có dung mạo hân hoan. Các tỳ khưu khách đã ngồi lâu. Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn hãy chào mừng các tỳ khưu khách.”

Atha kho bhagavā tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘sace kho tvaṃ, ānanda, jāneyyāsi ettakampi te nappaṭibhāseyya. Ahañca, ānanda, imāni ca pañca bhikkhusatāni sabbeva āneñjasamādhinā nisīdimhā’’ti.

Bấy giờ, đức Thế Tôn xả định và gọi trưởng lão Ānanda: “Này Ānanda, nếu ngươi biết, ngươi đã không nói nhiều đến thế. Này Ānanda, cả ta và năm trăm tỳ khưu này, tất cả đều đã ngồi trong định bất động.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassa jito kāmakaṇṭako,Akkoso ca vadho ca bandhanañca;

Pabbatova so ṭhito anejo,Sukhadukkhesu na vedhatī sa bhikkhū’’ti. tatiyaṃ;

“Vị nào đã chinh phục được gai nhọn dục lạc, lời mắng nhiếc, sự giết chóc, và sự trói buộc; vị ấy đứng vững vàng như núi đá, không dao động; vị tỳ khưu ấy không rung động trước lạc và khổ.” (Thứ ba).

4. Sāriputtasuttaṃ

4. Kinh Sāriputta (Xá-lợi-phất)

24. Evaṃ [Pg.108] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

24. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa đức Thế Tôn, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước. Và đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, an trú chánh niệm ở phía trước.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yathāpi pabbato selo, acalo suppatiṭṭhito;

Evaṃ mohakkhayā bhikkhu, pabbatova na vedhatī’’ti. catutthaṃ;

“Như núi đá tảng, đứng vững, không lay động; cũng vậy, do si mê đã được đoạn tận, vị tỳ khưu như ngọn núi, không rung động.” (Thứ tư).

5. Mahāmoggallānasuttaṃ

5. Kinh Mahāmoggallāna (Đại-mục-kiền-liên)

25. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā mahāmoggallāno bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya. Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ sūpaṭṭhitāya.

25. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, trưởng lão Mahāmoggallāna đang ngồi không xa đức Thế Tôn, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, với niệm về thân được an trú tốt đẹp ở nội tâm. Và đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Mahāmoggallāna đang ngồi không xa, kiết-già, giữ thân ngay thẳng, với niệm về thân được an trú tốt đẹp ở nội tâm.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sati kāyagatā upaṭṭhitā,Chasu phassāyatanesu saṃvuto;

Satataṃ bhikkhu samāhito,Jaññā nibbānamattano’’ti. pañcamaṃ;

“Với niệm về thân được an trú, vị tỳ khưu được chế ngự ở sáu xứ của xúc, luôn luôn định tĩnh, vị ấy có thể biết được Niết-bàn của chính mình.” (Thứ năm).

6. Pilindavacchasuttaṃ

6. Kinh Pilindavaccha

26. Evaṃ [Pg.109] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācarati. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘āyasmā, bhante, pilindavaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti.

26. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trưởng lão Pilindavaccha thường xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’. Rồi, một số đông các tỳ khưu đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, trưởng lão Pilindavaccha thường xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’.”

Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena pilindavacchaṃ bhikkhuṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso pilindavaccha, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā pilindavaccho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ pilindavacchaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso pilindavaccha, āmantetī’’ti.

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi một tỳ khưu đến và bảo: “Này tỳ khưu, hãy đi, nhân danh ta, hãy gọi tỳ khưu Pilindavaccha lại đây và nói: ‘Thưa hiền giả Pilindavaccha, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.’” Vị tỳ khưu ấy vâng lời đức Thế Tôn: “Xin vâng, bạch Thế Tôn,” rồi đi đến chỗ trưởng lão Pilindavaccha; sau khi đến, vị ấy nói với trưởng lão Pilindavaccha: “Thưa hiền giả Pilindavaccha, bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.”

‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā pilindavaccho tassa bhikkhuno paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ pilindavacchaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, vaccha, bhikkhū vasalavādena samudācarasī’’ti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

Trưởng lão Pilindavaccha vâng lời vị tỳ khưu ấy: “Vâng, thưa hiền giả,” rồi đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, ông đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi trưởng lão Pilindavaccha đang ngồi một bên, đức Thế Tôn đã nói với ông như sau: “Này Vaccha, có thật là ông thường xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’ không?” “Dạ vâng, bạch Thế Tôn.”

Atha kho bhagavā āyasmato pilindavacchassa pubbenivāsaṃ manasi karitvā bhikkhū āmantesi – ‘‘mā kho tumhe, bhikkhave, vacchassa bhikkhuno ujjhāyittha. Na, bhikkhave, vaccho dosantaro bhikkhū vasalavādena samudācarati. Vacchassa, bhikkhave, bhikkhuno pañca jātisatāni abbokiṇṇāni brāhmaṇakule paccājātāni. So tassa vasalavādo dīgharattaṃ samudāciṇṇo. Tenāyaṃ vaccho bhikkhū vasalavādena samudācaratī’’ti.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi tác ý đến tiền kiếp của trưởng lão Pilindavaccha, đã bảo các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, các ông chớ nên phàn nàn về tỳ khưu Vaccha. Này các tỳ khưu, không phải do sân hận mà Vaccha xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’. Này các tỳ khưu, tỳ khưu Vaccha đã tái sanh liên tục năm trăm kiếp trong dòng dõi bà-la-môn. Cách gọi ‘người hạ tiện’ ấy đã được ông ta quen dùng từ lâu. Vì thế nên Vaccha này mới xưng hô với các tỳ khưu bằng cách gọi là ‘người hạ tiện’.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yamhī [Pg.110] na māyā vasatī na māno,Yo vītalobho amamo nirāso;

Panuṇṇakodho abhinibbutatto,So brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhū’’ti. chaṭṭhaṃ;

“Vị nào không có lừa dối, không có kiêu mạn, vị nào đã thoát khỏi tham ái, không còn sở hữu, không còn hy vọng, đã loại trừ sân hận, tự thân đã được tịch tịnh; vị ấy là bà-la-môn, vị ấy là sa-môn, vị ấy là tỳ khưu.” (Thứ sáu).

7. Sakkudānasuttaṃ

7. Kinh Sakkudāna (Lời Cảm Hứng của Sakka)

27. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā mahākassapo pippaliguhāyaṃ viharati, sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā. Atha kho āyasmā mahākassapo tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhāsi. Atha kho āyasmato mahākassapassa tamhā samādhimhā vuṭṭhitassa etadahosi – ‘‘yaṃnūnāhaṃ rājagahaṃ piṇḍāya paviseyya’’nti.

27. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trưởng lão Mahākassapa đang trú ở hang Pipphali, ngài đã ngồi kiết-già trong bảy ngày, nhập vào một loại định nào đó. Rồi, sau bảy ngày, trưởng lão Mahākassapa xuất khỏi định ấy. Sau khi xuất khỏi định ấy, trưởng lão Mahākassapa khởi lên ý nghĩ: “Ta hãy vào thành Rājagaha để khất thực.”

Tena kho pana samayena pañcamattāni devatāsatāni ussukkaṃ āpannāni honti āyasmato mahākassapassa piṇḍapātapaṭilābhāya. Atha kho āyasmā mahākassapo tāni pañcamattāni devatāsatāni paṭikkhipitvā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi.

Bấy giờ, có khoảng năm trăm vị thiên nữ đang nóng lòng muốn cúng dường vật thực đến trưởng lão Mahākassapa. Nhưng trưởng lão Mahākassapa đã từ chối năm trăm vị thiên nữ ấy, rồi vào buổi sáng, ngài đắp y, mang bát, và đi vào thành Rājagaha để khất thực.

Tena kho pana samayena sakko devānamindo āyasmato mahākassapassa piṇḍapātaṃ dātukāmo hoti. Pesakāravaṇṇaṃ abhinimminitvā tantaṃ vināti. Sujā asurakaññā tasaraṃ pūreti. Atha kho āyasmā mahākassapo rājagahe sapadānaṃ piṇḍāya caramāno yena sakkassa devānamindassa nivesanaṃ tenupasaṅkami. Addasā kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ dūratova āgacchantaṃ. Disvāna gharā nikkhamitvā paccugantvā hatthato pattaṃ gahetvā gharaṃ pavisitvā ghaṭiyā odanaṃ uddharitvā pattaṃ pūretvā āyasmato mahākassapassa adāsi. So ahosi piṇḍapāto anekasūpo anekabyañjano anekarasabyañjano. Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘ko nu kho ayaṃ satto yassāyaṃ evarūpo iddhānubhāvo’’ti[Pg.111]? Atha kho āyasmato mahākassapassa etadahosi – ‘‘sakko kho ayaṃ devānamindo’’ti. Iti viditvā sakkaṃ devānamindaṃ etadavoca – ‘‘kataṃ kho te idaṃ, kosiya; mā punapi evarūpamakāsī’’ti. ‘‘Amhākampi, bhante kassapa, puññena attho; amhākampi puññena karaṇīya’’nti.

Vào lúc bấy giờ, Sakka, vua của chư thiên, có ý muốn dâng vật thực đến trưởng lão Mahākassapa. (Vị ấy) hóa thân thành người thợ dệt và đang dệt vải. Sujā, con gái của vị asura, đang làm đầy con thoi. Khi ấy, trưởng lão Mahākassapa trong lúc đang đi khất thực theo thứ tự từng nhà ở thành Rājagaha đã đi đến trú xá của Sakka, vua của chư thiên. Sakka, vua của chư thiên, đã nhìn thấy trưởng lão Mahākassapa đang đi đến từ xa. Sau khi nhìn thấy, (vị ấy) đi ra khỏi nhà, đi đến đón rước, cầm lấy bình bát từ tay (của trưởng lão), đi vào nhà, lấy cơm từ trong nồi, đặt đầy vào bình bát, rồi dâng lên cho trưởng lão Mahākassapa. Vật thực ấy có nhiều món canh, nhiều món đồ ăn, và nhiều món ăn có hương vị. Khi ấy, trưởng lão Mahākassapa đã suy nghĩ như vầy: ‘Chúng sanh này là ai mà có được thần lực như thế này?’ Rồi trưởng lão Mahākassapa đã suy nghĩ như vầy: ‘Vị này chính là Sakka, vua của chư thiên.’ Sau khi biết được như vậy, ngài đã nói với Sakka, vua của chư thiên, điều này: ‘Này Kosiya, việc này đã được ông thực hiện. Xin đừng làm việc tương tự như vậy một lần nữa.’ (Sakka đáp:) ‘Bạch ngài Kassapa, chúng tôi cũng cần đến phước báu; chúng tôi cũng cần phải tạo phước báu.’

Atha kho sakko devānamindo āyasmantaṃ mahākassapaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānesi – ‘‘aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ!! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhita’’nti!!! Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya sakkassa devānamindassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe tikkhattuṃ udānaṃ udānentassa – ‘‘aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhitaṃ!! Aho dānaṃ paramadānaṃ kassape suppatiṭṭhita’’nti!!!

Khi ấy, Sakka, vua của chư thiên, sau khi đảnh lễ trưởng lão Mahākassapa và đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, đã bay lên không trung và ở giữa hư không đã thốt lên lời cảm hứng ba lần: ‘Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!!!’ Đức Thế Tôn, với thiên nhĩ thông thanh tịnh, vượt ngoài khả năng của con người, đã nghe được lời của Sakka, vua của chư thiên, trong lúc vị ấy bay lên không trung và ở giữa hư không đang thốt lên lời cảm hứng ba lần: ‘Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!! Ôi, sự bố thí, sự bố thí tối thượng, đã được khéo đặt vững chắc nơi ngài Kassapa!!!’

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, đức Thế Tôn, sau khi biết được ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Piṇḍapātikassa bhikkhuno,Attabharassa anaññaposino;

Devā pihayanti tādino,Upasantassa sadā satīmato’’ti. sattamaṃ;

‘Vị tỳ khưu đi khất thực, tự nuôi sống bản thân, không được người khác nuôi dưỡng; chư thiên ái mộ vị ấy, người như thế, người đã được an tịnh, người luôn luôn chánh niệm.’

8. Piṇḍapātikasuttaṃ

8. Kinh Người Đi Khất Thực

28. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –

28. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ khưu, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi lại và tụ họp với nhau ở gian sảnh lợp lá kareri, câu chuyện này đã khởi lên giữa họ:

‘‘Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike ghānena [Pg.112] gandhe ghāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati. Handāvuso, mayampi piṇḍapātikā homa. Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ; mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā’’ti. Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.

‘Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực, trong lúc đi khất thực, thỉnh thoảng có được cơ hội để nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt, thỉnh thoảng có được cơ hội để nghe các tiếng khả ý bằng tai, thỉnh thoảng có được cơ hội để ngửi các mùi khả ý bằng mũi, thỉnh thoảng có được cơ hội để nếm các vị khả ý bằng lưỡi, thỉnh thoảng có được cơ hội để cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân. Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực. Này chư hiền, thôi nào, chúng ta cũng hãy là những người đi khất thực. Chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nghe các tiếng khả ý bằng tai, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng ngửi các mùi khả ý bằng mũi, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nếm các vị khả ý bằng lưỡi, chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân; chúng ta cũng sẽ được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực.’ Và đây là câu chuyện giữa các vị tỳ khưu ấy đã bị dang dở.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena karerimaṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

Khi ấy, đức Thế Tôn vào buổi chiều, sau khi đứng dậy từ nơi độc cư, đã đi đến gian sảnh lợp lá kareri; sau khi đi đến, ngài đã ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, đức Thế Tôn đã gọi các vị tỳ khưu: ‘Này các tỳ khưu, hiện nay các thầy đang ngồi lại với câu chuyện gì vậy? Và câu chuyện dang dở giữa các thầy là gì?’

‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ karerimaṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi –

‘Bạch Thế Tôn, ở đây, chúng con sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, đang ngồi lại và tụ họp với nhau ở gian sảnh lợp lá kareri, câu chuyện này đã khởi lên giữa chúng con:

‘Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu piṇḍāya caranto labhati kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike sotena sadde sotuṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike ghānena gandhe ghāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike jivhāya rase sāyituṃ, labhati kālena kālaṃ manāpike kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Piṇḍapātiko, āvuso, bhikkhu sakkato garukato mānito pūjito apacito piṇḍāya carati. Handāvuso, mayampi piṇḍapātikā homa. Mayampi lacchāma kālena kālaṃ manāpike cakkhunā rūpe passituṃ…pe… kāyena phoṭṭhabbe phusituṃ. Mayampi sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā piṇḍāya carissāmā’ti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.

‘Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực, trong lúc đi khất thực, thỉnh thoảng có được cơ hội để nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt, thỉnh thoảng có được cơ hội để nghe các tiếng khả ý bằng tai, thỉnh thoảng có được cơ hội để ngửi các mùi khả ý bằng mũi, thỉnh thoảng có được cơ hội để nếm các vị khả ý bằng lưỡi, thỉnh thoảng có được cơ hội để cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân. Này chư hiền, vị tỳ khưu đi khất thực được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực. Này chư hiền, thôi nào, chúng ta cũng hãy là những người đi khất thực. Chúng ta cũng sẽ có được cơ hội để thỉnh thoảng nhìn thấy các sắc khả ý bằng mắt ... cho đến ... cảm xúc các vật xúc chạm khả ý bằng thân. Chúng ta cũng sẽ được cung kính, được trọng vọng, được tôn trọng, được cúng dường, được tôn kính trong lúc đi khất thực.’ Bạch Thế Tôn, đây chính là câu chuyện dang dở của chúng con, rồi đức Thế Tôn đã đến.’

‘‘Na [Pg.113] khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.

Này các Tỳ khưu, điều này không thích hợp cho các con, những thiện nam tử đã vì đức tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại đi nói những câu chuyện như vậy. Này các Tỳ khưu, khi các con tụ họp lại, có hai việc nên làm: hoặc là pháp thoại, hoặc là sự im lặng của bậc Thánh.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Piṇḍapātikassa bhikkhuno,Attabharassa anaññaposino;

Devā pihayanti tādino,No ce saddasilokanissito’’ti. aṭṭhamaṃ;

Vị Tỳ khưu đi khất thực, tự nuôi sống mình, không nuôi dưỡng người khác; chư Thiên ái mộ vị Tỳ khưu như vậy, nếu vị ấy không nương tựa vào danh tiếng và lời đồn. (Kinh thứ tám)

9. Sippasuttaṃ

9. Kinh Kỹ Thuật

29. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘ko nu kho, āvuso, sippaṃ jānāti? Ko kiṃ sippaṃ sikkhi? Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ agga’’nti?

29. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, một số đông Tỳ khưu đang ngồi tụ họp tại giảng đường, và cuộc nói chuyện này đã khởi lên giữa họ: 'Này chư hiền, ai biết nghề gì? Ai đã học nghề gì? Trong các nghề, nghề nào là cao quý nhất?'

Tatthekacce evamāhaṃsu – ‘‘hatthisippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘assasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘rathasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘dhanusippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘tharusippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘muddāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘gaṇanāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘saṅkhānasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘lekhāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘kāveyyasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘lokāyatasippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘‘khattavijjāsippaṃ sippānaṃ agga’’nti. Ayañcarahi tesaṃ bhikkhūnaṃ antarākathā hoti vippakatā.

Trong số ấy, một số vị nói như sau: 'Nghề huấn luyện voi là cao quý nhất trong các nghề.' Một số vị khác nói: 'Nghề huấn luyện ngựa là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề đánh xe là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề bắn cung là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề đấu kiếm là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề tính toán bằng ngón tay là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề kế toán là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề tính toán sổ sách là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề viết lách là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề làm thơ là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề triết học thế gian là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề khoa học chính trị là cao quý nhất.' Và cuộc nói chuyện này của các Tỳ khưu ấy vẫn chưa kết thúc.

Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena maṇḍalamāḷo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja [Pg.114] kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā’’ti?

Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đã đi đến giảng đường; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: 'Này các Tỳ khưu, các con đang ngồi bàn luận về chuyện gì vậy? Và câu chuyện dở dang của các con là gì?'

‘‘Idha, bhante, amhākaṃ pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantānaṃ maṇḍalamāḷe sannisinnānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘ko nu kho, āvuso, sippaṃ jānāti? Ko kiṃ sippaṃ sikkhi? Kataraṃ sippaṃ sippānaṃ agga’nti?

Bạch Thế Tôn, ở đây, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực về, trong khi chúng con đang ngồi tụ họp tại giảng đường, cuộc nói chuyện này đã khởi lên: 'Này chư hiền, ai biết nghề gì? Ai đã học nghề gì? Trong các nghề, nghề nào là cao quý nhất?'

‘‘Tatthekacce evamāhaṃsu – ‘hatthisippaṃ sippānaṃ agga’nti. Ekacce evamāhaṃsu – ‘assasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘rathasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘dhanusippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘tharusippaṃ sippānaṃ agga’nti, ekacce evamāhaṃsu – ‘muddāsippaṃ sippānaṃ agga’nti ekacce evamāhaṃsu – ‘gaṇanāsippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘saṅkhānasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘lekhāsippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘kāveyyasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘lokāyatasippaṃ sippānaṃ agga’nti; ekacce evamāhaṃsu – ‘khattavijjāsippaṃ sippānaṃ agga’nti. Ayaṃ kho no, bhante, antarākathā hoti vippakatā, atha bhagavā anuppatto’’ti.

Trong số ấy, một số vị nói như sau: 'Nghề huấn luyện voi là cao quý nhất.' Một số vị khác nói: 'Nghề huấn luyện ngựa là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề đánh xe là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề bắn cung là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề đấu kiếm là cao quý nhất', một số vị khác nói: 'Nghề tính toán bằng ngón tay là cao quý nhất', một số vị khác nói: 'Nghề kế toán là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề tính toán sổ sách là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề viết lách là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề làm thơ là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề triết học thế gian là cao quý nhất'; một số vị khác nói: 'Nghề khoa học chính trị là cao quý nhất.' Bạch Thế Tôn, đó là câu chuyện dở dang của chúng con, rồi Thế Tôn đã đến.

‘‘Na khvetaṃ, bhikkhave, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ yaṃ tumhe evarūpiṃ kathaṃ katheyyātha. Sannipatitānaṃ vo, bhikkhave, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo’’ti.

Này các Tỳ khưu, điều này không thích hợp cho các con, những thiện nam tử đã vì đức tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, lại đi nói những câu chuyện như vậy. Này các Tỳ khưu, khi các con tụ họp lại, có hai việc nên làm: hoặc là pháp thoại, hoặc là sự im lặng của bậc Thánh.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Asippajīvī lahu atthakāmo,Yatindriyo sabbadhi vippamutto;

Anokasārī amamo nirāso,Hitvā mānaṃ ekacaro sa bhikkhū’’ti. navamaṃ;

Người không sống bằng nghề nghiệp, nhẹ nhàng, mong cầu mục đích, các căn được chế ngự, giải thoát trong mọi sự, không quyến luyến gia đình, không có sở hữu, không có mong cầu, đã từ bỏ ngã mạn, sống độc hành, vị ấy được gọi là Tỳ khưu. (Kinh thứ chín)

10. Lokasuttaṃ

10. Kinh Thế Gian

30. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā uruvelāyaṃ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho. Tena kho pana samayena [Pg.115] bhagavā sattāhaṃ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṃvedī.

30. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn ở tại Uruvelā, bên bờ sông Nerañjarā, dưới gốc cây Bồ đề, vừa mới chứng đắc Chánh Đẳng Giác. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đã ngồi kiết già trong một thế ngồi suốt bảy ngày, cảm nhận niềm vui giải thoát.

Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā buddhacakkhunā lokaṃ volokesi. Addasā kho bhagavā buddhacakkhunā volokento satte anekehi santāpehi santappamāne, anekehi ca pariḷāhehi pariḍayhamāne – rāgajehipi, dosajehipi, mohajehipi.

Rồi Thế Tôn, sau bảy ngày ấy, xuất khỏi định ấy và nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn. Khi nhìn khắp thế gian bằng Phật nhãn, Thế Tôn thấy các chúng sanh đang bị thiêu đốt bởi nhiều phiền não, đang bị nung nấu bởi nhiều nhiệt não—do tham sanh, do sân sanh, do si sanh.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ayaṃ loko santāpajāto,Phassapareto rogaṃ vadati attato;

Yena yena hi maññati,Tato taṃ hoti aññathā.

Thế gian này bị phiền não thiêu đốt, bị xúc chi phối, nó gọi bệnh tật là tự ngã. Bất cứ điều gì nó tưởng tượng, sự việc lại xảy ra khác đi.

‘‘Aññathābhāvī bhavasatto loko,Bhavapareto bhavamevābhinandati;

Yadabhinandati taṃ bhayaṃ,Yassa bhāyati taṃ dukkhaṃ;

Bhavavippahānāya kho panidaṃ brahmacariyaṃ vussati’’.

Thế gian, vốn có bản chất biến đổi, lại dính mắc vào hữu, bị hữu chi phối, nó chỉ hoan hỷ trong hữu. Điều gì nó hoan hỷ, đó là sự sợ hãi; điều gì nó sợ hãi, đó là khổ đau. Phạm hạnh này được sống để từ bỏ mọi sự hiện hữu.

‘‘‘Ye hi keci samaṇā vā brāhmaṇā vā bhavena bhavassa vippamokkhamāhaṃsu, sabbe te avippamuttā bhavasmā’ti vadāmi. ‘Ye vā pana keci samaṇā vā brāhmaṇā vā vibhavena bhavassa nissaraṇamāhaṃsu, sabbe te anissaṭā bhavasmā’ti vadāmi.

“Những Sa-môn hay Bà-la-môn nào cho rằng nhờ hữu mà giải thoát khỏi hữu, Ta nói rằng tất cả họ đều không giải thoát khỏi hữu. Lại nữa, những Sa-môn hay Bà-la-môn nào cho rằng nhờ phi hữu mà thoát ly khỏi hữu, Ta nói rằng tất cả họ đều không thoát ly khỏi hữu.”

‘‘Upadhiñhi paṭicca dukkhamidaṃ sambhoti, sabbupādānakkhayā natthi dukkhassa sambhavo. Lokamimaṃ passa; puthū avijjāya paretā bhūtā bhūtaratā aparimuttā; ye hi keci bhavā sabbadhi sabbatthatāya sabbe te bhavā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā’’ti.

“Chính vì nương vào sanh y mà khổ này sanh khởi. Do sự đoạn tận tất cả chấp thủ, nên không có sự sanh khởi của khổ. Hãy nhìn thế gian này: nhiều chúng sanh bị vô minh bao phủ, ưa thích những gì đã sanh thành, nên không được giải thoát. Bất cứ các cõi hữu nào, ở khắp mọi nơi, dưới mọi hình thức, tất cả các cõi hữu ấy đều vô thường, khổ, và có bản chất biến hoại.”

‘‘Evametaṃ [Pg.116] yathābhūtaṃ, sammappaññāya passato;

Bhavataṇhā pahīyati, vibhavaṃ nābhinandati.

“Người thấy được điều này đúng như thật, bằng chánh trí tuệ, thì hữu ái được đoạn trừ, và không còn hoan hỷ trong phi hữu.”

‘‘Sabbaso taṇhānaṃ khayā,Asesavirāganirodho nibbānaṃ;

Tassa nibbutassa bhikkhuno,Anupādā punabbhavo na hoti;

Abhibhūto māro vijitasaṅgāmo,Upaccagā sabbabhavāni tādī’’ti. dasamaṃ;

“Do sự đoạn tận hoàn toàn các ái dục, sự ly tham và đoạn diệt không còn dư tàn chính là Niết-bàn. Đối với vị Tỷ-kheo đã tịch tịnh ấy, vì không còn chấp thủ nên không có tái sanh. Ma vương đã bị chinh phục, chiến trận đã thắng, bậc như vậy đã vượt qua tất cả các cõi hữu.” Kinh thứ mười.

Nandavaggo tatiyo niṭṭhito.

Phẩm Nanda, thứ ba, đã kết thúc.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm:

Kammaṃ nando yasojo ca, sāriputto ca kolito;

Pilindo kassapo piṇḍo, sippaṃ lokena te dasāti.

Kamma, Nanda, và Yasoja, Sāriputta và Kolita; Pilinda, Kassapa, Piṇḍa, Sippa cùng với Loka, đó là mười kinh.

4. Meghiyavaggo

4. Phẩm Meghiya

1. Meghiyasuttaṃ

1. Kinh Meghiya

31. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā cālikāyaṃ viharati cālike pabbate. Tena kho pana samayena āyasmā meghiyo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, jantugāmaṃ piṇḍāya pavisitu’’nti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, meghiya, kālaṃ maññasī’’ti.

31. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Cālikā, trên núi Cālika. Bấy giờ, Tôn giả Meghiya là thị giả của Thế Tôn. Rồi Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, con muốn vào làng Jantu để khất thực.” (Thế Tôn phán): “Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là hợp thời.”

Atha kho āyasmā meghiyo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami. Addasā [Pg.117] kho āyasmā meghiyo kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṃ pāsādikaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti.

Rồi Tôn giả Meghiya, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, ngài đi đến bờ sông Kimikāḷā. Khi đang đi kinh hành để thư giãn bên bờ sông Kimikāḷā, Tôn giả Meghiya thấy một khu vườn xoài khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thấy vậy, ngài suy nghĩ: “Khu vườn xoài này thật khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thật thích hợp cho một thiện nam tử muốn tinh tấn, để nỗ lực tu tập. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tu tập.”

Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca –

Rồi Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn:

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkamiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhante, kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṃ pāsādikaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Disvāna me etadahosi – ‘pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ manuññaṃ ramaṇīyaṃ. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā’ti. Sace maṃ, bhante, bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti.

“Bạch Thế Tôn, hôm nay, vào buổi sáng, con đã đắp y, mang bát và y, vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, dùng bữa xong, trên đường từ nơi khất thực trở về, con đã đi đến bờ sông Kimikāḷā. Bạch Thế Tôn, khi đang đi kinh hành để thư giãn bên bờ sông Kimikāḷā, con đã thấy một khu vườn xoài khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thấy vậy, con đã suy nghĩ: ‘Khu vườn xoài này thật khả ái, đẹp đẽ, và đáng say mê. Thật thích hợp cho một thiện nam tử muốn tinh tấn, để nỗ lực tu tập. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tu tập.’ Bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn cho phép con, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tu tập.”

Evaṃ vutte, bhagavā āyasmantaṃ meghiyaṃ etadavoca – ‘‘āgamehi tāva, meghiya, ekakamhi tāva, yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī’’ti.

Khi được nói vậy, Thế Tôn bảo Tôn giả Meghiya: “Này Meghiya, hãy đợi một chút, vì Ta đang một mình, cho đến khi có một Tỷ-kheo khác đến.”

Dutiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṃ, natthi katassa vā paticayo. Mayhaṃ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṃ, atthi katassa paticayo. Sace maṃ bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti. Dutiyampi kho [Pg.118] bhagavā āyasmantaṃ meghiyaṃ etadavoca – ‘‘āgamehi tāva, meghiya, ekakamhi tāva, yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī’’ti.

Lần thứ hai, Tôn giả Meghiya lại bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không còn việc gì phải làm thêm, cũng không cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn việc phải làm thêm, vẫn cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép con, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tu tập.” Lần thứ hai, Thế Tôn lại bảo Tôn giả Meghiya: “Này Meghiya, hãy đợi một chút, vì Ta đang một mình, cho đến khi có một Tỷ-kheo khác đến.”

Tatiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṃ, natthi katassa vā paticayo. Mayhaṃ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṃ, atthi katassa paticayo. Sace maṃ bhagavā anujānāti, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti. ‘‘Padhānanti kho, meghiya, vadamānaṃ kinti vadeyyāma? Yassadāni tvaṃ, meghiya, kālaṃ maññasī’’ti.

Lần thứ ba, Tôn giả Meghiya lại bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không còn việc gì phải làm thêm, cũng không cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn việc phải làm thêm, vẫn cần tích lũy thêm những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép con, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tu tập.” (Thế Tôn phán): “Này Meghiya, khi ông nói ‘nỗ lực tu tập’, chúng ta có thể nói gì được? Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là hợp thời.”

Atha kho āyasmā meghiyo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena taṃ ambavanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ ambavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho āyasmato meghiyassa tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṃ – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko.

Rồi Tôn giả Meghiya từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài theo chiều bên phải, rồi đi đến khu vườn xoài ấy. Sau khi đến, ngài đi vào khu vườn xoài và ngồi xuống dưới một gốc cây để an trú ban ngày. Bấy giờ, trong khi Tôn giả Meghiya đang an trú trong khu vườn xoài ấy, phần lớn có ba loại tư duy xấu xa, bất thiện khởi lên, đó là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.

Atha kho āyasmato meghiyassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. Atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā, seyyathidaṃ – kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkena’’.

Rồi Tôn giả Meghiya khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật kỳ diệu thay, chư hiền! Thật hy hữu thay, chư hiền! Ta quả thật đã do lòng tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia. Thế nhưng lại bị ba loại tư duy xấu xa, bất thiện này đeo đẳng, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.’

Atha kho āyasmā meghiyo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṃ – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho! Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā. Atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi [Pg.119] vitakkehi anvāsattā, seyyathidaṃ – kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkena’’’.

Rồi Tôn giả Meghiya, vào buổi chiều, sau khi rời khỏi nơi độc cư, đã đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Meghiya đã bạch với Thế Tôn điều này: ‘Bạch Thế Tôn, ở đây, trong khi con đang trú tại khu rừng xoài kia, phần lớn có ba loại tư duy xấu xa, bất thiện khởi lên, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bạch Thế Tôn, con đã khởi lên ý nghĩ này: “Thật kỳ diệu thay, chư hiền! Thật hy hữu thay, chư hiền! Ta quả thật đã do lòng tin mà từ bỏ gia đình, sống không gia đình, đã xuất gia. Thế nhưng lại bị ba loại tư duy xấu xa, bất thiện này đeo đẳng, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.”’

‘‘Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā pañca dhammā paripākāya saṃvattanti. Katame pañca?

‘Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, có năm pháp đưa đến sự thuần thục. Năm pháp ấy là gì?’

‘‘Idha, meghiya, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ paṭhamo dhammo paripākāya saṃvattati.

‘Này Meghiya, ở đây, vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ nhất đưa đến sự thuần thục.’

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ dutiyo dhammo paripākāya saṃvattati.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu là người có giới, sống được phòng hộ bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và thực hành các học giới. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ hai đưa đến sự thuần thục.’

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, seyyathidaṃ – appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathā; evarūpāya kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Aparipākāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ tatiyo dhammo paripākāya saṃvattati.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu được nghe những câu chuyện có tác dụng làm cho phiền não hao mòn, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, hoàn toàn đưa đến sự nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn; tức là: câu chuyện về thiểu dục, tri túc, độc cư, không giao du, tinh cần tinh tấn, về giới, về định, về tuệ, về giải thoát, về giải thoát tri kiến. Vị ấy được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ ba đưa đến sự thuần thục.’

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu āraddhavīriyo viharati, akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ catuttho dhammo paripākāya saṃvattati.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; là người có sức mạnh, có sự nỗ lực kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các pháp thiện. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ tư đưa đến sự thuần thục.’

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ pañcamo dhammo paripākāya saṃvattati. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ime pañca dhammā paripākāya saṃvattanti.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu là người có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng đâm thủng phiền não, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ năm đưa đến sự thuần thục. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, năm pháp này đưa đến sự thuần thục.’

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ[Pg.120], meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ sīlavā bhavissati, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissati, ācāragocarasampanno, aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhissati sikkhāpadesu.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ là người có giới, sẽ sống được phòng hộ bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, sẽ chấp nhận và thực hành các học giới.’

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā ekantanibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati, seyyathidaṃ – appicchakathā, santuṭṭhikathā, pavivekakathā, asaṃsaggakathā, vīriyārambhakathā, sīlakathā, samādhikathā, paññākathā, vimuttikathā, vimuttiñāṇadassanakathā; evarūpāya kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện có tác dụng làm cho phiền não hao mòn, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, hoàn toàn đưa đến sự nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn; tức là: câu chuyện về thiểu dục, tri túc, độc cư, không giao du, tinh cần tinh tấn, về giới, về định, về tuệ, về giải thoát, về giải thoát tri kiến; vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc.’

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ āraddhavīriyo viharissati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ sống tinh cần tinh tấn để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; là người có sức mạnh, có sự nỗ lực kiên trì, không từ bỏ gánh nặng đối với các pháp thiện.’

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa yaṃ paññavā bhavissati, udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

‘Này Meghiya, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân thiện tốt, điều này có thể được mong đợi: rằng vị ấy sẽ là người có trí tuệ, thành tựu trí tuệ về sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng đâm thủng phiền não, đưa đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.’

‘‘Tena ca pana, meghiya, bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro dhammā uttari bhāvetabbā – asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya, mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya, ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya, aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya. Aniccasaññino hi, meghiya, anattasaññā saṇṭhāti, anattasaññī asmimānasamugghātaṃ pāpuṇāti diṭṭheva dhamme nibbāna’’nti.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị tỳ khưu ấy sau khi đã an trú trong năm pháp này, nên tu tập thêm bốn pháp nữa: Nên tu tập pháp bất tịnh để đoạn trừ tham ái, nên tu tập tâm từ để đoạn trừ sân hận, nên tu tập niệm hơi thở vào ra để cắt đứt các tầm, nên tu tập tưởng vô thường để nhổ bật ngã mạn. Này Meghiya, vì rằng đối với người có tưởng vô thường, tưởng vô ngã được thiết lập. Người có tưởng vô ngã đạt đến sự nhổ bật ngã mạn, tức là Niết-bàn ngay trong hiện tại.’

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Khuddā [Pg.121] vitakkā sukhumā vitakkā,Anugatā manaso uppilāvā ;

Ete avidvā manaso vitakke,Hurā huraṃ dhāvati bhantacitto.

Các tầm nhỏ nhặt, các tầm vi tế, đi theo tâm, làm tâm trôi nổi. Kẻ không biết các tầm của tâm này, với tâm trí hoang mang, chạy nhảy đây đó.

‘‘Ete ca vidvā manaso vitakke,Ātāpiyo saṃvaratī satīmā;

Anugate manaso uppilāve,Asesamete pajahāsi buddho’’ti. paṭhamaṃ;

Và người biết rõ các tầm của tâm này, nhiệt tâm, chánh niệm, chế ngự chúng. Bậc giác ngộ đã từ bỏ hoàn toàn những thứ đi theo tâm, làm tâm trôi nổi này.

2. Uddhatasuttaṃ

2. Kinh Uddhata (Phóng Dật)

32. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kusinārāyaṃ viharati upavattane mallānaṃ sālavane. Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū bhagavato avidūre araññakuṭikāyaṃ viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā vibbhantacittā pākatindriyā.

32. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Kusinārā, tại Upavattana, trong rừng Sāla của dòng họ Malla. Lúc bấy giờ, có nhiều vị tỳ khưu trú trong một am thất trong rừng không xa Thế Tôn, tâm bị phóng dật, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời tạp loạn, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm trí hoang mang, các căn không được phòng hộ.

Addasā kho bhagavā te sambahule bhikkhū avidūre araññakuṭikāyaṃ viharante uddhate unnaḷe capale mukhare vikiṇṇavāce muṭṭhassatino asampajāne asamāhite vibbhantacitte pākatindriye.

Thế Tôn đã thấy các vị tỳ khưu ấy đang trú trong am thất trong rừng không xa, với tâm bị phóng dật, kiêu mạn, dao động, lắm lời, nói lời tạp loạn, thất niệm, không tỉnh giác, không định tĩnh, tâm trí hoang mang, các căn không được phòng hộ.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Arakkhitena kāyena, micchādiṭṭhihatena ca;

Thinamiddhā bhibhūtena, vasaṃ mārassa gacchati.

Với thân không được phòng hộ, bị tà kiến chi phối, và bị hôn trầm thụy miên xâm chiếm, người ấy rơi vào quyền lực của Ma vương.

‘‘Tasmā rakkhitacittassa, sammāsaṅkappagocaro;

Sammādiṭṭhipurekkhāro, ñatvāna udayabbayaṃ;

Thīnamiddhābhibhū bhikkhu, sabbā duggatiyo jahe’’ti. dutiyaṃ;

Do đó, hãy có tâm được phòng hộ, với chánh tư duy làm đối tượng, với chánh kiến đi trước. Vị tỳ khưu, sau khi biết rõ sự sanh diệt, chế ngự được hôn trầm thụy miên, sẽ từ bỏ tất cả các ác thú.

3. Gopālakasuttaṃ

3. Kinh Gopālaka (Người Chăn Bò)

33. Evaṃ [Pg.122] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.

33. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn đang du hành trong xứ Kosala cùng với đại chúng tỳ khưu. Rồi Thế Tôn rời khỏi con đường, đi đến một gốc cây, và sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên một chỗ ngồi đã được soạn sẵn.

Atha kho aññataro gopālako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi.

Lúc bấy giờ, có một người chăn bò đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, người ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ người chăn bò đang ngồi một bên ấy bằng một bài pháp thoại.

Atha kho so gopālako bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena. Atha kho so gopālako bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi.

Rồi người chăn bò ấy, sau khi được Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, đã bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai, cùng với Tăng chúng tỳ khưu.’ Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng. Rồi người chăn bò ấy, sau khi biết được sự chấp thuận của Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu quanh Ngài theo chiều bên phải, rồi ra đi.

Atha kho so gopālako tassā rattiyā accayena sake nivesane pahūtaṃ appodakapāyasaṃ paṭiyādāpetvā navañca sappiṃ bhagavato kālaṃ ārocesi – ‘‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena tassa gopālakassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho so gopālako buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ appodakapāyasena navena ca sappinā sahatthā santappesi sampavāresi. Atha kho so gopālako bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ gopālakaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi. Atha kho acirapakkantassa bhagavato taṃ gopālakaṃ aññataro puriso sīmantarikāya jīvitā voropesi.

Rồi người chăn bò ấy, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà của mình, đã cho chuẩn bị nhiều cháo sữa đặc và bơ tươi, rồi báo cho Thế Tôn biết thời gian: ‘Bạch Thế Tôn, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.’ Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng tỳ khưu đi đến nhà của người chăn bò ấy; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Rồi người chăn bò ấy, với chính tay mình, đã dâng cúng và làm cho Tăng chúng tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với cháo sữa đặc và bơ tươi. Rồi người chăn bò ấy, khi Thế Tôn đã dùng xong, tay đã rời khỏi bát, đã lấy một chỗ ngồi thấp hơn và ngồi xuống một bên. Thế Tôn, sau khi chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ người chăn bò đang ngồi một bên ấy bằng một bài pháp thoại, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi. Rồi, không lâu sau khi Thế Tôn ra đi, một người đàn ông nào đó đã đoạt mạng sống của người chăn bò ấy ở khu vực giữa các làng.

Atha [Pg.123] kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yena, bhante, gopālakena ajja buddhappamukho bhikkhusaṅgho appodakapāyasena navena ca sappinā sahatthā santappito sampavārito so kira, bhante, gopālako aññatarena purisena sīmantarikāya jīvitā voropito’’ti.

Rồi nhiều vị tỳ khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, các vị ấy đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn rằng: ‘Bạch Thế Tôn, người chăn bò mà hôm nay đã dâng cúng và làm cho Tăng chúng tỳ khưu với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với cháo sữa đặc và bơ tươi bằng chính tay mình, nghe nói người chăn bò ấy, bạch Thế Tôn, đã bị một người đàn ông nào đó đoạt mạng sống ở khu vực giữa các làng.’

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā, verī vā pana verinaṃ;

Micchāpaṇihitaṃ cittaṃ, pāpiyo naṃ tato kare’’ti. tatiyaṃ;

Điều gì kẻ thù làm cho kẻ thù, hay kẻ oán địch làm cho kẻ oán địch; tâm hướng sai lầm có thể làm cho người ấy điều tồi tệ hơn thế nữa.

4. Yakkhapahārasuttaṃ

4. Kinh Yakkhapahāra (Dạ Xoa Đả Kích)

34. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahāmoggallāno kapotakandarāyaṃ viharanti. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinno hoti aññataraṃ samādhiṃ samāpajjitvā.

34. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Mahāmoggallāna đang trú tại Kapotakandarā. Và lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, vào một đêm trăng sáng, với tóc vừa mới cạo, đang ngồi ngoài trời, nhập vào một định nào đó.

Tena kho pana samayena dve yakkhā sahāyakā uttarāya disāya dakkhiṇaṃ disaṃ gacchanti kenacideva karaṇīyena. Addasaṃsu kho te yakkhā āyasmantaṃ sāriputtaṃ juṇhāya rattiyā navoropitehi kesehi abbhokāse nisinnaṃ. Disvāna eko yakkho dutiyaṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṃ dātu’’nti. Evaṃ vutte, so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, samma, mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.

Vào lúc bấy giờ, có hai dạ-xoa là bạn đồng hành đang đi từ phương bắc đến phương nam vì một công việc nào đó. Hai vị dạ-xoa ấy đã trông thấy trưởng lão Sāriputta đang ngồi ngoài trời trong một đêm trăng sáng, với mái tóc vừa mới được cạo. Sau khi trông thấy, một dạ-xoa đã nói với dạ-xoa thứ hai rằng: “Này bạn, tôi khởi ý muốn đánh một cái vào đầu của vị sa-môn này.” Khi được nói vậy, dạ-xoa kia đã nói với dạ-xoa này rằng: “Thôi đi, này bạn, đừng xúc phạm đến vị sa-môn. Này bạn, vị sa-môn ấy là bậc cao thượng, có đại thần lực, có đại oai lực.”

Dutiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṃ dātu’’nti. Dutiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, samma, mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo’’ti. Tatiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘paṭibhāti maṃ, samma, imassa samaṇassa sīse pahāraṃ [Pg.124] dātu’’nti. Tatiyampi kho so yakkho taṃ yakkhaṃ etadavoca – ‘‘alaṃ, samma, mā samaṇaṃ āsādesi. Uḷāro so, samma, samaṇo mahiddhiko mahānubhāvo’’ti.

Lần thứ hai, dạ-xoa ấy lại nói với dạ-xoa kia rằng: “Này bạn, tôi khởi ý muốn đánh một cái vào đầu của vị sa-môn này.” Lần thứ hai, dạ-xoa kia lại nói với dạ-xoa này rằng: “Thôi đi, này bạn, đừng xúc phạm đến vị sa-môn. Này bạn, vị sa-môn ấy là bậc cao thượng, có đại thần lực, có đại oai lực.” Lần thứ ba, dạ-xoa ấy lại nói với dạ-xoa kia rằng: “Này bạn, tôi khởi ý muốn đánh một cái vào đầu của vị sa-môn này.” Lần thứ ba, dạ-xoa kia lại nói với dạ-xoa này rằng: “Thôi đi, này bạn, đừng xúc phạm đến vị sa-môn. Này bạn, vị sa-môn ấy là bậc cao thượng, có đại thần lực, có đại oai lực.”

Atha kho so yakkho taṃ yakkhaṃ anādiyitvā āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṃ adāsi. Tāva mahā pahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā nāgaṃ osādeyya, mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāleyya. Atha ca pana so yakkho ‘ḍayhāmi ḍayhāmī’ti vatvā tattheva mahānirayaṃ apatāsi.

Bấy giờ, dạ-xoa ấy không nghe theo lời của dạ-xoa kia, đã đánh một cái vào đầu của trưởng lão Sāriputta. Cú đánh ấy thật là mạnh, mạnh đến nỗi với cú đánh ấy có thể làm cho một con voi cao bảy hoặc bảy thước rưỡi lún xuống đất, hoặc có thể làm cho một đỉnh núi lớn bị vỡ tan. Và rồi, dạ-xoa ấy, sau khi la lên: “Ta đang bị cháy! Ta đang bị cháy!”, đã rơi vào đại địa ngục ngay tại chỗ ấy.

Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tena yakkhena āyasmato sāriputtattherassa sīse pahāraṃ dīyamānaṃ. Disvā yena āyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘kacci te, āvuso, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci na kiñci dukkha’’nti? ‘‘Khamanīyaṃ me, āvuso moggallāna, yāpanīyaṃ me, āvuso moggallāna; api ca me sīsaṃ thokaṃ dukkha’’nti.

Trưởng lão Mahāmoggallāna, với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt của loài người, đã trông thấy dạ-xoa ấy đang đánh một cái vào đầu của trưởng lão Sāriputta. Sau khi trông thấy, ngài đã đi đến chỗ trưởng lão Sāriputta; sau khi đến, ngài đã nói với trưởng lão Sāriputta rằng: “Này hiền hữu, hiền hữu có kham nhẫn được không, có chịu đựng được không, có chút khổ não nào không?” “Này hiền hữu Moggallāna, tôi kham nhẫn được, này hiền hữu Moggallāna, tôi chịu đựng được; tuy nhiên, đầu của tôi có hơi đau một chút.”

‘‘Acchariyaṃ, āvuso sāriputta, abbhutaṃ, āvuso sāriputta! Yāva mahiddhiko āyasmā sāriputto mahānubhāvo! Idha te, āvuso sāriputta, aññataro yakkho sīse pahāraṃ adāsi. Tāva mahā pahāro ahosi, api tena pahārena sattaratanaṃ vā aḍḍhaṭṭhamaratanaṃ vā nāgaṃ osādeyya, mahantaṃ vā pabbatakūṭaṃ padāleyya, atha ca panāyasmā sāriputto evamāha – ‘khamanīyaṃ me, āvuso moggallāna, yāpanīyaṃ me, āvuso moggallāna; api ca me sīsaṃ thokaṃ dukkha’’’nti.

“Thật là hy hữu, này hiền hữu Sāriputta, thật là vi diệu, này hiền hữu Sāriputta! Trưởng lão Sāriputta thật có đại thần lực, thật có đại oai lực! Này hiền hữu Sāriputta, ở đây, một dạ-xoa nào đó đã đánh một cái vào đầu của hiền hữu. Cú đánh ấy thật là mạnh, mạnh đến nỗi với cú đánh ấy có thể làm cho một con voi cao bảy hoặc bảy thước rưỡi lún xuống đất, hoặc có thể làm cho một đỉnh núi lớn bị vỡ tan. Thế mà trưởng lão Sāriputta lại nói như vầy: ‘Này hiền hữu Moggallāna, tôi kham nhẫn được, này hiền hữu Moggallāna, tôi chịu đựng được; tuy nhiên, đầu của tôi có hơi đau một chút.’”

‘‘Acchariyaṃ, āvuso moggallāna, abbhutaṃ, āvuso moggallāna! Yāva mahiddhiko āyasmā mahāmoggallāno mahānubhāvo yatra hi nāma yakkhampi passissati! Mayaṃ panetarahi paṃsupisācakampi na passāmā’’ti.

“Thật là hy hữu, này hiền hữu Moggallāna, thật là vi diệu, này hiền hữu Moggallāna! Trưởng lão Mahāmoggallāna thật có đại thần lực, thật có đại oai lực, đến nỗi có thể trông thấy được cả dạ-xoa! Còn chúng tôi đây, hiện nay ngay cả một con quỷ đất cũng không trông thấy.”

Assosi kho bhagavā dibbāya sotadhātuyā visuddhāya atikkantamānusikāya tesaṃ ubhinnaṃ mahānāgānaṃ imaṃ evarūpaṃ kathāsallāpaṃ.

Đức Thế Tôn, với thiên nhĩ giới thanh tịnh, siêu việt hơn tai của loài người, đã nghe được cuộc đàm luận như thế này của hai vị đại long tượng ấy.

Atha [Pg.125] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassa selūpamaṃ cittaṃ, ṭhitaṃ nānupakampati;

Virattaṃ rajanīyesu, kopaneyye na kuppati;

Yassevaṃ bhāvitaṃ cittaṃ, kuto taṃ dukkhamessatī’’ti. catutthaṃ;

“Vị nào có tâm vững chắc, không lay động, tựa như tảng đá; không luyến ái đối với các pháp khả ái, không sân hận đối với các pháp khả sân; vị nào có tâm được tu tập như vậy, khổ đau từ đâu có thể đến với vị ấy?” Phẩm thứ tư.

5. Nāgasuttaṃ

5. Kinh Con Voi

35. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena bhagavā ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharati. Atha kho bhagavato etadahosi – ‘‘ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharāmi. Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyya’’nti.

35. Tôi nghe như vầy: Một thời, Đức Thế Tôn trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Vào lúc bấy giờ, Đức Thế Tôn trú trong cảnh đông đúc, với các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Vì đông đúc, Ngài trú không được thoải mái, không được an lạc. Bấy giờ, Đức Thế Tôn đã khởi lên ý nghĩ này: “Ta hiện nay đang trú trong cảnh đông đúc, với các tỳ-khưu, tỳ-khưu-ni, cận sự nam, cận sự nữ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Vì đông đúc, Ta trú không được thoải mái, không được an lạc. Sẽ tốt biết bao nếu Ta sống một mình, tách khỏi hội chúng.”

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisi. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto sāmaṃ senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya anāmantetvā upaṭṭhākaṃ anapaloketvā bhikkhusaṅghaṃ eko adutiyo yena pālileyyakaṃ tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena pālileyyakaṃ tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pālileyyake viharati rakkhitavanasaṇḍe bhaddasālamūle.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Đức Thế Tôn đắp y, cầm y bát, đi vào thành Kosambī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Kosambī, sau bữa ăn, sau khi đi khất thực trở về, Ngài tự mình dọn dẹp chỗ ở, cầm y bát, không gọi thị giả, không báo cho chúng tỳ-khưu, một mình không có người thứ hai, Ngài đã du hành đến Pālileyyaka. Lần lượt du hành, Ngài đã đến Pālileyyaka. Tại đấy, Đức Thế Tôn trú ở Pālileyyaka, trong khu rừng được bảo vệ, dưới gốc cây sāla tốt đẹp.

Aññataropi kho hatthināgo ākiṇṇo viharati hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādati, obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṃ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivati, ogāhā cassa uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti. Ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharati. Atha kho tassa hatthināgassa etadahosi – ‘‘ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa [Pg.126] hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti, ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu viharāmi. Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyya’’nti.

Lại nữa, có một con voi chúa sống chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ. Nó phải ăn cỏ đã bị gãy ngọn, và cành lá do nó bẻ gãy thì bị (những con voi khác) ăn mất, nó phải uống nước đục, và khi nó từ bến nước đi lên thì bị các con voi cái đi đến cọ xát thân mình. Nó sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Bấy giờ, con voi chúa ấy đã suy nghĩ như vầy: – ‘Hiện nay, ta đang sống chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ, ta phải ăn cỏ đã bị gãy ngọn, và cành lá do ta bẻ gãy thì bị (những con voi khác) ăn mất, ta phải uống nước đục, và khi ta từ bến nước đi lên thì bị các con voi cái đi đến cọ xát thân mình. Ta sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Vậy thì, tốt hơn là ta nên sống một mình, tách khỏi bầy đàn.’

Atha kho so hatthināgo yūthā apakkamma yena pālileyyakaṃ rakkhitavanasaṇḍo bhaddasālamūlaṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Tatra sudaṃ so hatthināgo yasmiṃ padese bhagavā viharati taṃ padesaṃ appaharitaṃ karoti, soṇḍāya ca bhagavato pānīyaṃ paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpeti.

Bấy giờ, con voi chúa ấy đã rời khỏi bầy đàn, đi đến khu rừng được bảo vệ Pārileyyaka, dưới gốc cây Bhaddasāla, nơi đức Thế Tôn đang ở. Ở tại nơi ấy, con voi chúa đã dọn dẹp sạch sẽ cỏ xanh ở khu vực mà đức Thế Tôn đang trú ngụ, và dùng vòi để dâng nước uống và nước dùng cho đức Thế Tôn.

Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ bhikkhūhi bhikkhūnīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu vihāsiṃ. Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi, anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī’’ti.

Bấy giờ, khi đức Thế Tôn đang ở nơi thanh vắng, độc cư, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm của ngài: – ‘Trước đây, ta đã sống chung đụng với các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Ta đã sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Còn hiện nay, ta đang sống không chung đụng với các tỳ khưu, tỳ khưu ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ, các vị vua, các vị đại thần, các người theo ngoại đạo, và các đệ tử của người theo ngoại đạo. Ta đang sống không chung đụng, an lạc, thoải mái.’

Tassapi kho hatthināgassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṃ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādiṃsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṃ, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo agamaṃsu, ākiṇṇo dukkhaṃ na phāsu vihāsiṃ. Somhi etarahi anākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo na kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti, anākiṇṇo sukhaṃ phāsu viharāmī’’ti.

Và con voi chúa ấy cũng có suy nghĩ khởi lên trong tâm như vầy: – ‘Trước đây, ta đã sống chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ, ta phải ăn cỏ đã bị gãy ngọn, và cành lá do ta bẻ gãy thì bị (những con voi khác) ăn mất, ta phải uống nước đục, và khi ta từ bến nước đi lên thì bị các con voi cái đi đến cọ xát thân mình. Ta đã sống chung đụng, khổ sở, không được thoải mái. Còn hiện nay, ta đang sống không chung đụng với voi đực, voi cái, voi con, voi nhỏ, ta được ăn cỏ không bị gãy ngọn, và cành lá do ta bẻ gãy thì không bị (những con voi khác) ăn mất, ta được uống nước không bị vẩn đục, và khi ta từ bến nước đi lên thì các con voi cái không đi đến cọ xát thân mình. Ta đang sống không chung đụng, an lạc, thoải mái.’

Atha kho bhagavā attano ca pavivekaṃ viditvā tassa ca hatthināgassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được sự độc cư của chính mình và dùng tâm của mình để biết được suy nghĩ trong tâm của con voi chúa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Etaṃ [Pg.127] nāgassa nāgena, īsādantassa hatthino;

Sameti cittaṃ cittena, yadeko ramatī mano’’ti. pañcamaṃ;

‘Tâm của voi chúa (Phật) và tâm của voi chúa (thú), con vật có ngà cong như cây đòn ách, đã tương hợp với nhau, vì cả hai đều có tâm hoan hỷ trong sự độc cư.’ (Kinh thứ năm)

6. Piṇḍolasuttaṃ

6. Kinh Piṇḍola

36. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā piṇḍolabhāradvājo bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya āraññiko piṇḍapātiko paṃsukūliko tecīvariko appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo dhutavādo adhicittamanuyutto.

36. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jeta. Vào lúc ấy, trưởng lão Piṇḍolabhāradvāja đang ngồi không xa đức Thế Tôn, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị sống ở rừng, đi khất thực, mặc y phấn tảo, chỉ dùng ba y, ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, là người thuyết giảng về các pháp đầu-đà, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ piṇḍolabhāradvājaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya āraññikaṃ piṇḍapātikaṃ paṃsukūlikaṃ tecīvarikaṃ appicchaṃ santuṭṭhaṃ pavivittaṃ asaṃsaṭṭhaṃ āraddhavīriyaṃ dhutavādaṃ adhicittamanuyuttaṃ.

Đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Piṇḍolabhāradvāja đang ngồi không xa, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị sống ở rừng, đi khất thực, mặc y phấn tảo, chỉ dùng ba y, ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, là người thuyết giảng về các pháp đầu-đà, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được sự việc này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Anūpavādo anūpaghāto, pātimokkhe ca saṃvaro;

Mattaññutā ca bhattasmiṃ, pantañca sayanāsanaṃ;

Adhicitte ca āyogo, etaṃ buddhāna sāsana’’nti. chaṭṭhaṃ;

‘Không phỉ báng, không não hại, thu thúc trong giới bổn Pātimokkha, biết tiết độ trong ăn uống, trú ở nơi vắng vẻ, chuyên tâm vào tăng thượng tâm – đây là lời giáo huấn của chư Phật.’ (Kinh thứ sáu)

7. Sāriputtasuttaṃ

7. Kinh Sāriputta

37. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya appiccho santuṭṭho pavivitto asaṃsaṭṭho āraddhavīriyo adhicittamanuyutto.

37. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jeta. Vào lúc ấy, trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa đức Thế Tôn, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

Addasā [Pg.128] kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya appicchaṃ santuṭṭhaṃ pavivittaṃ asaṃsaṭṭhaṃ āraddhavīriyaṃ adhicittamanuyuttaṃ.

Đức Thế Tôn đã nhìn thấy trưởng lão Sāriputta đang ngồi không xa, trong tư thế kiết-già, giữ thân ngay thẳng, là vị ít ham muốn, biết đủ, sống độc cư, không giao du, tinh tấn, và chuyên tâm vào tăng thượng tâm.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết được sự việc này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Adhicetaso appamajjato,Munino monapathesu sikkhato;

Sokā na bhavanti tādino,Upasantassa sadā satīmato’’ti. sattamaṃ;

‘Vị mâu-ni có tăng thượng tâm, không dễ duôi, tu tập trên các con đường của bậc thánh; vị ấy, bậc như vậy, người đã an tịnh, luôn luôn chánh niệm, thì không có các sầu muộn.’ (Kinh thứ bảy)

8. Sundarīsuttaṃ

8. Kinh Sundarī

38. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhikkhusaṅghopi sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Aññatitthiyā pana paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ.

38. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong vườn Jetavana của trưởng giả Anāthapiṇḍika. Vào lúc bấy giờ, đức Thế Tôn được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được các vật dụng y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Tăng chúng cũng được cung kính, trọng vọng, tôn kính, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được các vật dụng y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Còn các du sĩ ngoại đạo thì không được cung kính, không được trọng vọng, không được tôn kính, không được cúng dường, không được đảnh lễ, và không nhận được các vật dụng y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh.

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā bhagavato sakkāraṃ asahamānā bhikkhusaṅghassa ca yena sundarī paribbājikā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sundariṃ paribbājikaṃ etadavocuṃ – ‘‘ussahasi tvaṃ, bhagini, ñātīnaṃ atthaṃ kātu’’nti? ‘‘Kyāhaṃ, ayyā, karomi? Kiṃ mayā na sakkā kātuṃ? Jīvitampi me pariccattaṃ ñātīnaṃ atthāyā’’ti.

Khi ấy, các du sĩ ngoại đạo ấy, do không thể kham nhẫn sự cung kính đối với đức Thế Tôn và Tăng chúng, đã đi đến chỗ nữ du sĩ Sundarī; sau khi đến, họ nói với nữ du sĩ Sundarī lời này: "Này chị, chị có thể làm lợi ích cho các quyến thuộc không?" "Thưa các ngài, tôi phải làm gì? Có việc gì mà tôi không thể làm được? Vì lợi ích của các quyến thuộc, ngay cả mạng sống của tôi cũng có thể từ bỏ."

‘‘Tena hi, bhagini, abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ gacchāhī’’ti. ‘‘Evaṃ, ayyā’’ti kho sundarī paribbājikā tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ paṭissutvā abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ agamāsi.

"Vậy thì, này chị, hãy thường xuyên đi đến Jetavana." "Vâng, thưa các ngài." Nữ du sĩ Sundarī sau khi vâng lời các du sĩ ngoại đạo ấy, đã thường xuyên đi đến Jetavana.

Yadā [Pg.129] te aññiṃsu aññatitthiyā paribbājakā – ‘‘vodiṭṭhā kho sundarī paribbājikā bahujanena abhikkhaṇaṃ jetavanaṃ gacchatī’’ti. Atha naṃ jīvitā voropetvā tattheva jetavanassa parikhākūpe nikkhipitvā yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavocuṃ – ‘‘yā sā, mahārāja, sundarī paribbājikā; sā no na dissatī’’ti. ‘‘Kattha pana tumhe āsaṅkathā’’ti? ‘‘Jetavane, mahārājā’’ti. ‘‘Tena hi jetavanaṃ vicinathā’’ti.

Khi các du sĩ ngoại đạo ấy biết rằng: "Nữ du sĩ Sundarī đã được nhiều người thấy thường xuyên đi đến Jetavana," khi ấy, họ đã giết cô ấy rồi vứt xác vào trong con mương của vườn Jetavana, sau đó đi đến chỗ vua Pasenadi nước Kosala; sau khi đến, họ nói với vua Pasenadi nước Kosala lời này: "Tâu đại vương, nữ du sĩ Sundarī của chúng tôi đã không còn thấy nữa." "Các ông nghi ngờ ở đâu?" "Tâu đại vương, ở Jetavana." "Vậy thì hãy tìm kiếm ở Jetavana."

Atha kho te aññatitthiyā paribbājakā jetavanaṃ vicinitvā yathānikkhittaṃ parikhākūpā uddharitvā mañcakaṃ āropetvā sāvatthiṃ pavesetvā rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ upasaṅkamitvā manusse ujjhāpesuṃ –

Khi ấy, các du sĩ ngoại đạo ấy, sau khi tìm kiếm ở Jetavana, đã lấy xác ra từ con mương như đã vứt, đặt lên một cái cáng, mang vào thành Sāvatthī, rồi đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này đến ngã tư khác, và khiến cho dân chúng phẫn nộ:

‘‘Passathāyyā samaṇānaṃ sakyaputtiyānaṃ kammaṃ! Alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino. Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti! Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ. Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ, kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī’’ti!

"Này các ngài, hãy xem việc làm của các sa-môn Thích tử! Các sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn, ác giới, theo tà pháp, nói dối, không sống phạm hạnh. Vậy mà họ lại tự nhận là người sống theo Chánh pháp, sống bình đẳng, sống phạm hạnh, nói lời chân thật, có giới hạnh, có thiện pháp! Họ không có sa-môn hạnh, họ không có phạm hạnh. Sa-môn hạnh của họ đã bị hủy hoại, phạm hạnh của họ đã bị hủy hoại. Sa-môn hạnh của họ ở đâu, phạm hạnh của họ ở đâu? Họ đã từ bỏ sa-môn hạnh, họ đã từ bỏ phạm hạnh. Làm sao một người đàn ông, sau khi làm việc của đàn ông, lại có thể giết một người phụ nữ?"

Tena kho pana samayena sāvatthiyaṃ manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti –

Vào lúc bấy giờ, ở Sāvatthī, người dân khi thấy các vị tỳ-khưu liền dùng những lời lẽ không xứng đáng, thô tục để mắng nhiếc, phỉ báng, làm phiền, và quấy nhiễu:

‘‘Alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino. Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti! Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ. Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ, kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī’’ti!

"Các sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn, ác giới, theo tà pháp, nói dối, không sống phạm hạnh. Vậy mà họ lại tự nhận là người sống theo Chánh pháp, sống bình đẳng, sống phạm hạnh, nói lời chân thật, có giới hạnh, có thiện pháp! Họ không có sa-môn hạnh, họ không có phạm hạnh. Sa-môn hạnh của họ đã bị hủy hoại, phạm hạnh của họ đã bị hủy hoại. Sa-môn hạnh của họ ở đâu, phạm hạnh của họ ở đâu? Họ đã từ bỏ sa-môn hạnh, họ đã từ bỏ phạm hạnh. Làm sao một người đàn ông, sau khi làm việc của đàn ông, lại có thể giết một người phụ nữ?"

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā [Pg.130] yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

Khi ấy, nhiều vị tỳ-khưu vào buổi sáng, đắp y, mang theo y bát, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, trở về từ nơi khất thực, các vị ấy đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Các vị tỳ-khưu ấy, sau khi ngồi xuống một bên, đã bạch với đức Thế Tôn lời này:

‘‘Etarahi, bhante, sāvatthiyaṃ manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti – ‘alajjino ime samaṇā sakyaputtiyā dussīlā pāpadhammā musāvādino abrahmacārino. Ime hi nāma dhammacārino samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā paṭijānissanti. Natthi imesaṃ sāmaññaṃ, natthi imesaṃ brahmaññaṃ. Naṭṭhaṃ imesaṃ sāmaññaṃ, naṭṭhaṃ imesaṃ brahmaññaṃ. Kuto imesaṃ sāmaññaṃ, kuto imesaṃ brahmaññaṃ? Apagatā ime sāmaññā, apagatā ime brahmaññā. Kathañhi nāma puriso purisakiccaṃ karitvā itthiṃ jīvitā voropessatī’’’ti!

"Bạch Thế Tôn, hiện nay, ở Sāvatthī, người dân khi thấy các vị tỳ-khưu liền dùng những lời lẽ không xứng đáng, thô tục để mắng nhiếc, phỉ báng, làm phiền, và quấy nhiễu: 'Các sa-môn Thích tử này không biết hổ thẹn, ác giới, theo tà pháp, nói dối, không sống phạm hạnh. Vậy mà họ lại tự nhận là người sống theo Chánh pháp, sống bình đẳng, sống phạm hạnh, nói lời chân thật, có giới hạnh, có thiện pháp! Họ không có sa-môn hạnh, họ không có phạm hạnh. Sa-môn hạnh của họ đã bị hủy hoại, phạm hạnh của họ đã bị hủy hoại. Sa-môn hạnh của họ ở đâu, phạm hạnh của họ ở đâu? Họ đã từ bỏ sa-môn hạnh, họ đã từ bỏ phạm hạnh. Làm sao một người đàn ông, sau khi làm việc của đàn ông, lại có thể giết một người phụ nữ?'"

‘‘Neso, bhikkhave, saddo ciraṃ bhavissati sattāhameva bhavissati. Sattāhassa accayena antaradhāyissati. Tena hi, bhikkhave, ye manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti, te tumhe imāya gāthāya paṭicodetha –

"Này các tỳ-khưu, tiếng ồn này sẽ không kéo dài, nó sẽ chỉ tồn tại trong bảy ngày. Sau bảy ngày, nó sẽ biến mất. Vậy thì, này các tỳ-khưu, những người nào khi thấy các vị tỳ-khưu liền dùng những lời lẽ không xứng đáng, thô tục để mắng nhiếc, phỉ báng, làm phiền, và quấy nhiễu, các con hãy dùng bài kệ này để phản bác lại họ:

‘‘‘Abhūtavādī nirayaṃ upeti,Yo vāpi katvā na karomi cāha;

Ubhopi te pecca samā bhavanti,Nihīnakammā manujā paratthā’’’ti.

"'Người nói lời không thật sẽ đi đến địa ngục, và cả người đã làm (việc ác) mà lại nói 'tôi không làm'. Cả hai người ấy, là những người có hành vi thấp hèn, sau khi chết, ở đời sau, đều như nhau.'"

Atha kho te bhikkhū bhagavato santike imaṃ gāthaṃ pariyāpuṇitvā ye manussā bhikkhū disvā asabbhāhi pharusāhi vācāhi akkosanti paribhāsanti rosanti vihesanti te imāya gāthāya paṭicodenti –

Bấy giờ, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi học thuộc lòng bài kệ này nơi đức Thế Tôn, đã dùng bài kệ này để phản bác lại những người mà khi thấy các vị Tỳ khưu đã mắng nhiếc, phỉ báng, quấy rầy, hãm hại bằng những lời lẽ không xứng đáng của bậc thiện nhân, thô lỗ.

‘‘Abhūtavādī nirayaṃ upeti,Yo vāpi katvā na karomicāha;

Ubhopi te pecca samā bhavanti,Nihīnakammā manujā paratthā’’ti.

“Người nói lời không thật, sẽ đi đến địa ngục. Và người nào đã làm việc ác mà nói rằng: ‘Tôi không làm’. Cả hai người ấy, là những người có hành vi hạ liệt, sau khi chết, sẽ trở thành giống nhau ở thế giới bên kia (cùng sanh vào địa ngục).”

Manussānaṃ [Pg.131] etadahosi – ‘‘akārakā ime samaṇā sakyaputtiyā. Nayimehi kataṃ. Sapantime samaṇā sakyaputtiyā’’ti. Neva so saddo ciraṃ ahosi. Sattāhameva ahosi. Sattāhassa accayena antaradhāyi.

Những người dân đã có ý nghĩ này: “Các vị Sa-môn Thích tử này không phải là người làm. Việc này không phải do các vị ấy làm. Các vị Sa-môn Thích tử này đang nguyền rủa.” Tiếng đồn ấy đã không tồn tại lâu. Nó chỉ tồn tại trong bảy ngày. Sau khi bảy ngày trôi qua, nó đã biến mất.

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavato etadavocuṃ –

Bấy giờ, đông đảo các vị Tỳ khưu đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, các vị Tỳ khưu ấy đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ bhante bhagavatā – ‘neso, bhikkhave, saddo ciraṃ bhavissati. Sattāhameva bhavissati. Sattāhassa accayena antaradhāyissatī’ti. Antarahito so, bhante, saddo’’ti.

“Thật vi diệu, bạch Thế Tôn! Thật hy hữu, bạch Thế Tôn! Lời này đã được đức Thế Tôn khéo nói biết bao, bạch Thế Tôn: ‘Này các Tỳ khưu, tiếng đồn ấy sẽ không tồn tại lâu. Nó sẽ chỉ tồn tại trong bảy ngày. Sau khi bảy ngày trôi qua, nó sẽ biến mất.’ Bạch Thế Tôn, tiếng đồn ấy đã biến mất rồi.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Tudanti vācāya janā asaññatā,Sarehi saṅgāmagataṃva kuñjaraṃ;

Sutvāna vākyaṃ pharusaṃ udīritaṃ,Adhivāsaye bhikkhu aduṭṭhacitto’’ti. aṭṭhamaṃ;

“Những người không tự chủ dùng lời nói để đâm chọc, như con voi lâm trận bị (đâm chọc) bằng các mũi tên. Sau khi nghe lời nói thô lỗ được thốt ra, vị Tỳ khưu với tâm không sân hận nên kham nhẫn.” Hết bài kinh thứ tám.

9. Upasenasuttaṃ

9. Kinh Upasena

39. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmato upasenassa vaṅgantaputtassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘lābhā vata me, suladdhaṃ vata me, satthā ca me bhagavā arahaṃ sammāsambuddho; svākkhāte camhi dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajito; sabrahmacārino ca me sīlavanto kalyāṇadhammā; sīlesu camhi paripūrakārī; susamāhito camhi ekaggacitto; arahā camhi khīṇāsavo; mahiddhiko camhi mahānubhāvo. Bhaddakaṃ me jīvitaṃ, bhaddakaṃ maraṇa’’nti.

39. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha (Vương Xá), tại Veḷuvana (Trúc Lâm), nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trong khi Tôn giả Upasena, con của bà-la-môn Vaṅganta, đang ở một mình nơi thanh vắng, độc cư, một tư duy như vầy đã khởi lên trong tâm: “Thật là lợi ích cho ta! Thật là khéo được cho ta! Bậc Đạo Sư của ta là đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác; và ta đã xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình trong Giáo pháp và Giới luật được khéo thuyết giảng này; và các vị đồng phạm hạnh của ta là những người có giới hạnh, có thiện pháp; và ta là người thực hành viên mãn các giới; và ta là người có tâm định tĩnh, nhất tâm; và ta là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc; và ta là người có đại thần lực, có đại oai lực. Sự sống của ta thật tốt đẹp, cái chết của ta thật tốt đẹp.”

Atha kho bhagavā āyasmato upasenassa vaṅgantaputtassa cetasā cetoparivitakkamaññāya tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, với tâm của mình, biết được tư duy trong tâm của Tôn giả Upasena, con của bà-la-môn Vaṅganta, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yaṃ [Pg.132] jīvitaṃ na tapati, maraṇante na socati;

Sa ve diṭṭhapado dhīro, sokamajjhe na socati.

“Người nào không bị sự sống làm cho phiền muộn, không sầu bi khi cái chết đến gần; vị ấy quả là bậc hiền trí đã thấy được đạo lộ (Niết-bàn), không sầu muộn giữa những người sầu muộn.

‘‘Ucchinnabhavataṇhassa, santacittassa bhikkhuno;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi tassa punabbhavo’’ti. navamaṃ;

“Đối với vị Tỳ khưu đã cắt đứt ái dục trong các cõi hữu, có tâm an tịnh; vòng luân hồi sanh tử đã được đoạn tận; không còn tái sanh cho vị ấy nữa.” Hết bài kinh thứ chín.

10. Sāriputtaupasamasuttaṃ

10. Kinh Sāriputta Upasama (Sự An Tịnh của Ngài Sāriputta)

40. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamāno.

40. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Vào lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đang ngồi không xa đức Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân ngay thẳng, đang quán xét về sự an tịnh của chính mình.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano upasamaṃ paccavekkhamānaṃ.

Đức Thế Tôn đã thấy Tôn giả Sāriputta đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân ngay thẳng, đang quán xét về sự an tịnh của chính mình.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Upasantasantacittassa, netticchinnassa bhikkhuno;

Vikkhīṇo jātisaṃsāro, mutto so mārabandhanā’’ti. dasamaṃ;

“Đối với vị Tỳ khưu có tâm an tịnh, vắng lặng, đã cắt đứt dây dẫn (ái dục); vòng luân hồi sanh tử đã được đoạn tận; vị ấy được giải thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương.” Hết bài kinh thứ mười.

Meghiyavaggo catuttho niṭṭhito.

Phẩm Meghiya, thứ tư, đã kết thúc.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm tắt của phẩm này:

Meghiyo uddhatā gopālo, yakkho nāgena pañcamaṃ;

Piṇḍolo sāriputto ca, sundarī bhavati aṭṭhamaṃ;

Upaseno vaṅgantaputto, sāriputto ca te dasāti.

Meghiya, Uddhata, Gopāla, Yakkha, và Nāga là thứ năm; Piṇḍola và Sāriputta, Sundarī là thứ tám; Upasena con của Vaṅganta, và Sāriputta, đó là mười kinh.

5. Soṇavaggo

5. Phẩm Soṇa

1. Piyatarasuttaṃ

1. Kinh Người Thân Yêu Hơn

41. Evaṃ [Pg.133] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṃ deviṃ etadavoca – ‘‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’’ti?

41. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī (Xá-vệ), tại Jetavana (Kỳ-đà Lâm), trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika (Cấp Cô Độc). Vào lúc bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala cùng với hoàng hậu Mallikā đang ở trên tầng thượng của cung điện. Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: “Này Mallikā, có ai khác thân yêu với bà hơn chính bản thân bà không?”

‘‘Natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’’ti? ‘‘Mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’ti.

“Tâu Đại vương, không có ai khác thân yêu với thiếp hơn chính bản thân thiếp. Còn Đại vương, có ai khác thân yêu với ngài hơn chính bản thân ngài không?” “Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân yêu hơn chính bản thân ta.”

Atha kho rājā pasenadi kosalo pāsādā orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca –

Bấy giờ, vua Pasenadi xứ Kosala đi xuống từ cung điện, đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, vua Pasenadi xứ Kosala đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

‘‘Idhāhaṃ, bhante, mallikāya deviyā saddhiṃ uparipāsādavaragato mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’ti? Evaṃ vutte, mallikā devī maṃ etadavoca – ‘natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro. Tuyhaṃ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’ti? Evaṃ vutte, ahaṃ, bhante, mallikaṃ deviṃ etadavocaṃ – ‘mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’’’ti.

“Bạch Thế Tôn, hôm nay, khi con cùng với hoàng hậu Mallikā đang ở trên tầng thượng của cung điện, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, có ai khác thân yêu với bà hơn chính bản thân bà không?’ Khi được nói vậy, hoàng hậu Mallikā đã nói với con điều này: ‘Tâu Đại vương, không có ai khác thân yêu với thiếp hơn chính bản thân thiếp. Còn Đại vương, có ai khác thân yêu với ngài hơn chính bản thân ngài không?’ Khi được nói vậy, bạch Thế Tôn, con đã nói với hoàng hậu Mallikā điều này: ‘Này Mallikā, đối với ta cũng vậy, không có ai khác thân yêu hơn chính bản thân ta.’”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sabbā disā anuparigamma cetasā,Nevajjhagā piyataramattanā kvaci;

Evaṃ piyo puthu attā paresaṃ,Tasmā na hiṃse paramattakāmo’’ti. paṭhamaṃ;

“Với tâm đi khắp tất cả các phương, không tìm thấy ai thân yêu hơn tự ngã ở bất cứ nơi đâu. Cũng vậy, tự ngã của mỗi người là thân yêu đối với họ. Do đó, người yêu tự ngã không nên làm hại người khác.” (Kết thúc) bài kinh thứ nhất.

2. Appāyukasuttaṃ

2. Kinh Appāyuka (Đoản Thọ)

42. Evaṃ [Pg.134] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva appāyukā hi, bhante, bhagavato mātā ahosi, sattāhajāte bhagavati bhagavato mātā kālamakāsi, tusitaṃ kāyaṃ upapajjī’’ti.

42. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Bấy giờ, vào buổi chiều, Tôn giả Ānanda từ nơi độc cư đứng dậy, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Ānanda bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Bạch Thế Tôn, mẹ của đức Thế Tôn thật là đoản thọ, sau khi đức Thế Tôn đản sanh được bảy ngày thì mẹ của đức Thế Tôn mệnh chung, sanh vào cõi trời Tusita.”

‘‘Evametaṃ, ānanda, appāyukā hi, ānanda, bodhisattamātaro honti. Sattāhajātesu bodhisattesu bodhisattamātaro kālaṃ karonti, tusitaṃ kāyaṃ upapajjantī’’ti.

“Này Ānanda, đúng vậy. Này Ānanda, các vị mẹ của Bồ-tát thường đoản thọ. Sau khi các vị Bồ-tát đản sanh được bảy ngày thì các vị mẹ của Bồ-tát mệnh chung, sanh vào cõi trời Tusita.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ye keci bhūtā bhavissanti ye vāpi,Sabbe gamissanti pahāya dehaṃ;

Taṃ sabbajāniṃ kusalo viditvā,Ātāpiyo brahmacariyaṃ careyyā’’ti. dutiyaṃ;

“Bất cứ chúng sanh nào đã từng hiện hữu, hoặc sẽ hiện hữu, tất cả đều sẽ ra đi, từ bỏ thân xác này. Người thiện xảo, biết rõ sự mất mát tất cả ấy, nên nhiệt tâm thực hành phạm hạnh.” (Kết thúc) bài kinh thứ hai.

3. Suppabuddhakuṭṭhisuttaṃ

3. Kinh Suppabuddhakuṭṭhi (Người Phung Suppabuddha)

43. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena rājagahe suppabuddho nāma kuṭṭhī ahosi – manussadaliddo, manussakapaṇo, manussavarāko. Tena kho pana samayena bhagavā mahatiyā parisāya parivuto dhammaṃ desento nisinno hoti.

43. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong khu rừng Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, tại Rājagaha, có một người phung tên là Suppabuddha, là người nghèo khổ, bần cùng, khốn khó. Và bấy giờ, đức Thế Tôn đang ngồi thuyết pháp, được một đại chúng đông đảo vây quanh.

Addasā kho suppabuddho kuṭṭhī taṃ mahājanakāyaṃ dūratova sannipatitaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘nissaṃsayaṃ kho ettha kiñci khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā bhājīyati. Yaṃnūnāhaṃ yena so mahājanakāyo tenupasaṅkameyyaṃ. Appeva nāmettha kiñci khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā labheyya’’nti.

Người phung Suppabuddha từ xa thấy đám đông dân chúng ấy đang tụ tập. Thấy vậy, ông ta nghĩ rằng: “Chắc chắn ở đây có thứ gì đó, hoặc đồ ăn cứng hoặc đồ ăn mềm, đang được phân phát. Ta nên đi đến chỗ đám đông dân chúng ấy. Có lẽ ta sẽ nhận được thứ gì đó, hoặc đồ ăn cứng hoặc đồ ăn mềm ở đó.”

Atha [Pg.135] kho suppabuddho kuṭṭhī yena so mahājanakāyo tenupasaṅkami. Addasā kho suppabuddho kuṭṭhī bhagavantaṃ mahatiyā parisāya parivutaṃ dhammaṃ desentaṃ nisinnaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘na kho ettha kiñci khādanīyaṃ vā bhojanīyaṃ vā bhājīyati. Samaṇo ayaṃ gotamo parisati dhammaṃ deseti. Yaṃnūnāhampi dhammaṃ suṇeyya’’nti. Tattheva ekamantaṃ nisīdi – ‘‘ahampi dhammaṃ sossāmī’’ti.

Bấy giờ, người phung Suppabuddha đi đến chỗ đám đông dân chúng ấy. Người phung Suppabuddha thấy đức Thế Tôn đang ngồi thuyết pháp, được một đại chúng đông đảo vây quanh. Thấy vậy, ông ta nghĩ rằng: “Ở đây không có thứ gì, hoặc đồ ăn cứng hoặc đồ ăn mềm, đang được phân phát. Vị Sa-môn Gotama này đang thuyết pháp cho hội chúng. Ta cũng nên nghe pháp.” Rồi ông ta ngồi xuống một bên ngay tại đó, (nghĩ rằng): “Ta cũng sẽ nghe pháp.”

Atha kho bhagavā sabbāvantaṃ parisaṃ cetasā ceto paricca manasākāsi ‘‘ko nu kho idha bhabbo dhammaṃ viññātu’’nti? Addasā kho bhagavā suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ tassaṃ parisāyaṃ nisinnaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘ayaṃ kho idha bhabbo dhammaṃ viññātu’’nti. Suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ ārabbha ānupubbiṃ kathaṃ kathesi, seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ; kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṅkilesaṃ; nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi. Yadā bhagavā aññāsi suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ kallacittaṃ muducittaṃ vinīvaraṇacittaṃ udaggacittaṃ pasannacittaṃ, atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ, samudayaṃ, nirodhaṃ, maggaṃ. Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya, evameva suppabuddhassa kuṭṭhissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – ‘‘yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamma’’nti.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, với tâm của mình, bao trùm tâm của toàn thể hội chúng, đã tác ý rằng: “Ở đây, ai có khả năng liễu tri chánh pháp?” Đức Thế Tôn thấy người phung Suppabuddha đang ngồi trong hội chúng ấy. Thấy vậy, Ngài nghĩ rằng: “Người này ở đây có khả năng liễu tri chánh pháp.” Nhắm đến người phung Suppabuddha, Ngài thuyết một bài pháp tuần tự, nghĩa là: thuyết về bố thí, thuyết về giới, thuyết về cõi trời; Ngài tuyên thuyết về sự nguy hại, sự thấp kém, sự ô nhiễm của các dục; và về lợi ích của sự xuất ly. Khi đức Thế Tôn biết người phung Suppabuddha có tâm sẵn sàng, tâm nhu nhuyến, tâm không triền cái, tâm hân hoan, tâm tịnh tín, bấy giờ Ngài tuyên thuyết bài pháp cốt tủy của chư Phật: khổ, tập, diệt, đạo. Giống như một tấm vải trong sạch, không còn vết đen, có thể thấm đều thuốc nhuộm, cũng vậy, ngay tại chỗ ngồi ấy, pháp nhãn không trần, không uế đã khởi lên cho người phung Suppabuddha: “Bất cứ cái gì có bản chất sanh khởi, tất cả cái đó đều có bản chất đoạn diệt.”

Atha kho suppabuddho kuṭṭhī diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthu sāsane uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho suppabuddho kuṭṭhī bhagavantaṃ etadavoca –

Bấy giờ, người phung Suppabuddha, đã thấy pháp, đã đạt đến pháp, đã hiểu rõ pháp, đã thâm nhập pháp, đã vượt qua nghi ngờ, đã hết phân vân, đã đạt đến sự vô úy, không còn nương tựa vào người khác trong giáo pháp của bậc Đạo Sư, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, người phung Suppabuddha bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘Abhikkantaṃ, bhante, abhikkataṃ, bhante! Seyyathāpi, bhante, nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭicchannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito. Esāhaṃ, bhante, bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca. Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gata’’nti.

“Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, thật vi diệu! Bạch Thế Tôn, giống như người ta lật ngửa vật bị úp, mở ra vật bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc, hoặc đem đèn dầu vào trong bóng tối để người có mắt có thể thấy các sắc; cũng vậy, chánh pháp đã được đức Thế Tôn tuyên thuyết bằng nhiều phương tiện. Bạch Thế Tôn, con xin quy y đức Thế Tôn, quy y Pháp và quy y Tăng chúng. Xin đức Thế Tôn hãy ghi nhận con là một người cận sự nam, đã quy y từ hôm nay cho đến trọn đời.”

Atha [Pg.136] kho suppabuddho kuṭṭhī bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho acirapakkantaṃ suppabuddhaṃ kuṭṭhiṃ gāvī taruṇavacchā adhipatitvā jīvitā voropesi.

Bấy giờ, người phung Suppabuddha, sau khi được đức Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, đã vui mừng, tán thán lời dạy của đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra đi. Bấy giờ, không lâu sau khi ra đi, người phung Suppabuddha đã bị một con bò cái có con bê non húc chết.

Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘yo so, bhante, suppabuddho nāma kuṭṭhī bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito, so kālaṅkato. Tassa kā gati, ko abhisamparāyo’’ti?

Bấy giờ, đông đảo các Tỳ-khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỳ-khưu ấy bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, người cùi tên là Suppabuddha, người đã được Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, người ấy đã mệnh chung. Sanh thú của người ấy là gì, đời sau sẽ ra sao?’

‘‘Paṇḍito, bhikkhave, suppabuddho kuṭṭhī; paccapādi dhammassānudhammaṃ; na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ vihesesi. Suppabuddho, bhikkhave, kuṭṭhī tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’ti.

– Này các Tỳ-khưu, người cùi Suppabuddha là bậc hiền trí; vị ấy đã thực hành pháp và tùy pháp; và đã không làm phiền Ta vì cớ pháp. Này các Tỳ-khưu, người cùi Suppabuddha, do đoạn trừ ba kiết sử, đã là bậc Dự lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn sẽ chứng đắc Chánh giác.

Evaṃ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ko nu kho, bhante, hetu, ko paccayo yena suppabuddho kuṭṭhī ahosi – manussadaliddo, manussakapaṇo, manussavarāko’’ti?

Khi được nói vậy, một Tỳ-khưu bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, do nhân gì, do duyên gì mà người cùi Suppabuddha đã là người nghèo khó, người khốn cùng, người bần tiện?’

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, suppabuddho kuṭṭhī imasmiṃyeva rājagahe seṭṭhiputto ahosi. So uyyānabhūmiṃ niyyanto addasa tagarasikhiṃ paccekabuddhaṃ nagaraṃ piṇḍāya pavisantaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘kvāyaṃ kuṭṭhī kuṭṭhicīvarena vicaratī’ti? Niṭṭhubhitvā apasabyato karitvā pakkāmi. So tassa kammassa vipākena bahūni vassasatāni bahūni vassasahassāni bahūni vassasatasahassāni niraye paccittha. Tasseva kammassa vipākāvasesena imasmiṃyeva rājagahe kuṭṭhī ahosi manussadaliddo, manussakapaṇo, manussavarāko. So tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ āgamma saddhaṃ samādiyi sīlaṃ samādiyi sutaṃ samādiyi cāgaṃ samādiyi paññaṃ samādiyi. So tathāgatappaveditaṃ dhammavinayaṃ āgamma saddhaṃ samādiyitvā sīlaṃ samādiyitvā sutaṃ samādiyitvā cāgaṃ samādiyitvā paññaṃ samādiyitvā kāyassa [Pg.137] bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ. So tattha aññe deve atirocati vaṇṇena ceva yasasā cā’’ti.

– Này các Tỳ-khưu, trong thời quá khứ, người cùi Suppabuddha đã là con của một trưởng giả tại chính thành Vương Xá này. Khi đang đi đến khu vườn, vị ấy thấy vị Phật Độc Giác tên là Tagarasikhi đang đi vào thành để khất thực. Thấy vậy, vị ấy khởi lên ý nghĩ: ‘Người cùi này đi đâu với y phục của người cùi vậy?’ Rồi vị ấy nhổ nước bọt, tỏ vẻ khinh miệt rồi bỏ đi. Do kết quả của nghiệp ấy, vị ấy đã bị nấu trong địa ngục nhiều trăm năm, nhiều ngàn năm, nhiều trăm ngàn năm. Do quả báo còn sót lại của nghiệp ấy, tại chính thành Vương Xá này, vị ấy đã trở thành người cùi, nghèo khó, khốn cùng, bần tiện. Vị ấy, nhờ nương theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, đã thành tựu tín, thành tựu giới, thành tựu văn, thành tựu thí, thành tựu tuệ. Vị ấy, nhờ nương theo Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, sau khi thành tựu tín, thành tựu giới, thành tựu văn, thành tựu thí, thành tựu tuệ, sau khi thân hoại mạng chung, đã sanh vào cõi thiện, cõi trời, được làm bạn đồng hành với chư Thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba. Tại đấy, vị ấy sáng chói hơn các vị trời khác cả về dung sắc lẫn danh tiếng.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Cakkhumā visamānīva, vijjamāne parakkame;

Paṇḍito jīvalokasmiṃ, pāpāni parivajjaye’’ti. tatiyaṃ;

‘Như người có mắt, khi có thể nỗ lực, tránh những chỗ không bằng phẳng; cũng vậy, bậc hiền trí trong thế gian, nên tránh xa các điều ác.’

4. Kumārakasuttaṃ

4. Kinh Các Cậu Bé

44. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā kumārakā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ macchake bādhenti.

44. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, có đông đảo các cậu bé đang giết cá ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā te sambahule kumārake antarā ca sāvatthiṃ antarā ca jetavanaṃ macchake bādhente. Disvāna yena te kumārakā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te kumārake etadavoca – ‘‘bhāyatha vo, tumhe kumārakā, dukkhassa, appiyaṃ vo dukkha’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante, bhāyāma mayaṃ, bhante, dukkhassa, appiyaṃ no dukkha’’nti.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Thế Tôn thấy đông đảo các cậu bé ấy đang giết cá ở khoảng giữa Sāvatthī và Jetavana. Sau khi thấy, Ngài đi đến chỗ các cậu bé ấy; sau khi đến, Ngài nói với các cậu bé ấy: – ‘Này các cậu bé, các con có sợ khổ không, các con có không thích khổ không?’ – ‘Thưa vâng, bạch Thế Tôn, chúng con sợ khổ, bạch Thế Tôn, chúng con không thích khổ.’

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sace bhāyatha dukkhassa, sace vo dukkhamappiyaṃ;

Mākattha pāpakaṃ kammaṃ, āvi vā yadi vā raho.

‘Nếu các con sợ khổ, nếu các con không thích khổ, thì chớ có làm điều ác, dù công khai hay lén lút.

‘‘Sace ca pāpakaṃ kammaṃ, karissatha karotha vā;

Na vo dukkhā pamutyatthi, upeccapi palāyata’’nti. catutthaṃ;

‘Và nếu các con sẽ làm, hoặc đang làm điều ác, thì các con không thể thoát khỏi khổ, dù có chạy trốn đi nữa.’

5. Uposathasuttaṃ

5. Kinh Bố Tát

45. Evaṃ [Pg.138] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā tadahuposathe bhikkhusaṅghaparivuto nisinno hoti.

45. Tôi nghe như vầy. Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Pubbārāma, giảng đường của mẹ Migāra. Lúc bấy giờ, vào ngày Bố-tát, Thế Tôn đang ngồi, có Tăng chúng Tỳ-khưu vây quanh.

Atha kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante paṭhame yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto paṭhamo yāmo; ciranisinno bhikkhusaṅgho; uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. Evaṃ vutte, bhagavā tuṇhī ahosi.

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda, khi đêm đã trôi qua, canh một đã mãn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua; canh một đã mãn; Tăng chúng Tỳ-khưu đã ngồi đã lâu. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các Tỳ-khưu.’ Khi được nói vậy, Thế Tôn vẫn im lặng.

Dutiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante majjhime yāme, uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto majjhimo yāmo; ciranisinno bhikkhusaṅgho; uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.

Lần thứ hai, Tôn giả Ānanda, khi đêm đã trôi qua, canh giữa đã mãn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua; canh giữa đã mãn; Tăng chúng Tỳ-khưu đã ngồi đã lâu. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các Tỳ-khưu.’ Lần thứ hai, Thế Tôn vẫn im lặng.

Tatiyampi kho āyasmā ānando abhikkantāya rattiyā, nikkhante pacchime yāme, uddhaste aruṇe, nandimukhiyā rattiyā uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘abhikkantā, bhante, ratti; nikkhanto pacchimo yāmo; uddhasto aruṇo; nandimukhī ratti; ciranisinno bhikkhusaṅgho; uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. ‘‘Aparisuddhā, ānanda, parisā’’ti.

Lần thứ ba, Tôn giả Ānanda, khi đêm đã trôi qua, canh cuối đã mãn, lúc rạng đông ló dạng, khi đêm có bộ mặt hoan hỷ, từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y lệch một bên vai, chắp tay hướng về phía Thế Tôn rồi bạch với Thế Tôn: – ‘Bạch Thế Tôn, đêm đã trôi qua; canh cuối đã mãn; rạng đông đã ló dạng; đêm có bộ mặt hoan hỷ; Tăng chúng Tỳ-khưu đã ngồi đã lâu. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy đọc Pātimokkha cho các Tỳ-khưu.’ – ‘Này Ānanda, hội chúng không thanh tịnh.’

Atha kho āyasmato mahāmoggallānassa etadahosi – ‘‘kaṃ nu kho bhagavā puggalaṃ sandhāya evamāha – ‘aparisuddhā, ānanda, parisā’ti? Atha kho āyasmā mahāmoggallāno sabbāvantaṃ bhikkhusaṅghaṃ cetasā ceto paricca manasākāsi. Addasā kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ dussīlaṃ pāpadhammaṃ asuciṃ saṅkassarasamācāraṃ paṭicchannakammantaṃ asamaṇaṃ samaṇapaṭiññaṃ abrahmacāriṃ brahmacāripaṭiññaṃ antopūtiṃ avassutaṃ kasambujātaṃ majjhe bhikkhusaṅghassa nisinnaṃ. Disvāna uṭṭhāyāsanā yena so puggalo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ puggalaṃ etadavoca [Pg.139] – ‘‘uṭṭhehi, āvuso, diṭṭhosi bhagavatā; natthi te bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāso’’ti. Evaṃ vutte, so puggalo tuṇhī ahosi.

Bấy giờ, Tôn giả Mahāmoggallāna khởi lên suy nghĩ như sau: “Thế Tôn đã nhắm đến cá nhân nào mà nói như vầy: ‘Này Ānanda, hội chúng không trong sạch’?” Sau đó, Tôn giả Mahāmoggallāna đã dùng tâm của mình bao trùm và tác ý đến tâm của toàn thể hội chúng tỳ khưu. Tôn giả Mahāmoggallāna đã nhìn thấy cá nhân ấy, kẻ ác giới, theo tà pháp, không trong sạch, có hành vi đáng ngờ, việc làm che giấu, không phải là sa-môn nhưng tự nhận là sa-môn, không sống phạm hạnh nhưng tự nhận là người sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị rỉ chảy, như đồ cặn bã, đang ngồi giữa hội chúng tỳ khưu. Sau khi nhìn thấy, ngài đứng dậy khỏi chỗ ngồi, đi đến chỗ cá nhân ấy; sau khi đến, ngài nói với cá nhân ấy điều này: “Này hiền giả, hãy đứng dậy. Ông đã bị Thế Tôn nhìn thấy. Ông không được sống chung với các tỳ khưu.” Khi được nói như vậy, cá nhân ấy vẫn im lặng.

Dutiyampi kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ etadavoca – ‘‘uṭṭhehi, āvuso, diṭṭhosi bhagavatā; natthi te bhikkhūhi saddhiṃ saṃvāso’’ti. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho so puggalo tuṇhī ahosi.

Lần thứ hai, Tôn giả Mahāmoggallāna nói với cá nhân ấy điều này: “Này hiền giả, hãy đứng dậy. Ông đã bị Thế Tôn nhìn thấy. Ông không được sống chung với các tỳ khưu.” Lần thứ hai... ... Lần thứ ba, cá nhân ấy vẫn im lặng.

Atha kho āyasmā mahāmoggallāno taṃ puggalaṃ bāhāyaṃ gahetvā bahidvārakoṭṭhakā nikkhāmetvā sūcighaṭikaṃ datvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘nikkhāmito, bhante, so puggalo mayā. Parisuddhā parisā. Uddisatu, bhante, bhagavā bhikkhūnaṃ pātimokkha’’nti. ‘‘Acchariyaṃ, moggallāna, abbhutaṃ, moggallāna! Yāva bāhāgahaṇāpi nāma so moghapuriso āgamessatī’’ti!

Sau đó, Tôn giả Mahāmoggallāna nắm cánh tay của cá nhân ấy, đuổi ra khỏi cổng vòm, cài then lại, rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, cá nhân ấy đã bị con đuổi ra. Hội chúng đã trong sạch. Bạch ngài, mong Thế Tôn hãy thuyết Pātimokkha cho các tỳ khưu.” “Thật kỳ diệu, này Moggallāna, thật phi thường, này Moggallāna! Kẻ ngu si ấy đã chờ đợi cho đến khi bị nắm tay lôi đi!”

Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘na dānāhaṃ, bhikkhave, ito paraṃ uposathaṃ karissāmi, pātimokkhaṃ uddisissāmi. Tumheva dāni, bhikkhave, ito paraṃ uposathaṃ kareyyātha, pātimokkhaṃ uddiseyyātha. Aṭṭhānametaṃ, bhikkhave, anavakāso yaṃ tathāgato aparisuddhāya parisāya uposathaṃ kareyya, pātimokkhaṃ uddiseyya.

Sau đó, Thế Tôn gọi các tỳ khưu: “Này các tỳ khưu, từ nay về sau, ta sẽ không thực hiện lễ Uposatha, sẽ không thuyết Pātimokkha. Này các tỳ khưu, từ nay về sau, chính các ông hãy thực hiện lễ Uposatha, hãy thuyết Pātimokkha. Này các tỳ khưu, không có trường hợp, không có khả năng Như Lai lại thực hiện lễ Uposatha, lại thuyết Pātimokkha trong một hội chúng không trong sạch.”

‘‘Aṭṭhime, bhikkhave, mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Katame aṭṭha?

“Này các tỳ khưu, có tám pháp kỳ diệu, phi thường này trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương. Tám pháp ấy là gì?

‘‘Mahāsamuddo, bhikkhave, anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro na āyatakeneva papāto; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“Này các tỳ khưu, đại dương tuần tự dốc xuống, tuần tự xuôi dần, tuần tự thoải dần, chứ không đột ngột như một vực thẳm. Này các tỳ khưu, việc đại dương tuần tự dốc xuống, tuần tự xuôi dần, tuần tự thoải dần, chứ không đột ngột như một vực thẳm; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ nhất trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘Puna [Pg.140] caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, đại dương có bản chất ổn định, không vượt quá bờ. Này các tỳ khưu, việc đại dương có bản chất ổn định, không vượt quá bờ; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ hai trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati. Yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ taṃ khippameva tīraṃ vāheti, thalaṃ ussāreti. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati, yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ taṃ khippameva tīraṃ vāheti thalaṃ ussāreti; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, đại dương không chứa chấp xác chết. Bất cứ xác chết nào có trong đại dương, nó nhanh chóng đưa vào bờ, tấp lên đất liền. Này các tỳ khưu, việc đại dương không chứa chấp xác chết, bất cứ xác chết nào có trong đại dương, nó nhanh chóng đưa vào bờ, tấp lên đất liền; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ ba trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī, tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni; ‘mahāsamuddo’tveva saṅkhaṃ gacchanti. Yampi, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’tveva saṅkhaṃ gacchanti; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, bất cứ con sông lớn nào, như là: Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, khi chúng chảy đến đại dương, chúng từ bỏ tên và dòng họ trước đây của mình và chỉ được tính là ‘đại dương’. Này các tỳ khưu, việc bất cứ con sông lớn nào, như là: Gaṅgā, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, Mahī, khi chúng chảy đến đại dương, chúng từ bỏ tên và dòng họ trước đây của mình và chỉ được tính là ‘đại dương’; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tư trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti, yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati. Yampi, bhikkhave, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti, yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsammuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, các dòng sông trên thế gian chảy vào đại dương, và các dòng mưa từ trên trời rơi xuống, nhưng không vì thế mà sự vơi đi hay đầy lên của đại dương được nhận thấy. Này các tỳ khưu, việc các dòng sông trên thế gian chảy vào đại dương, và các dòng mưa từ trên trời rơi xuống, nhưng không vì thế mà sự vơi đi hay đầy lên của đại dương được nhận thấy; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ năm trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

“Lại nữa, này các tỳ khưu, đại dương chỉ có một vị, vị mặn. Này các tỳ khưu, việc đại dương chỉ có một vị, vị mặn; này các tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ sáu trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la lấy làm vui thích trong đại dương.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo bahuratano anekaratano. Tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ [Pg.141] rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅgo masāragallaṃ. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo bahuratano anekaratano, tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅgo masāragallaṃ; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, đại dương có nhiều báu vật, có vô số báu vật. Ở đó có những báu vật này, tức là: ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, ốc xà cừ, thạch anh, san hô, bạc, vàng, hồng ngọc, mã não. Này các Tỳ khưu, chính vì đại dương có nhiều báu vật, có vô số báu vật, ở đó có những báu vật này, tức là: ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, ốc xà cừ, thạch anh, san hô, bạc, vàng, hồng ngọc, mã não; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ bảy trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la thích thú trong đại dương.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso. Tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timitimiṅgalo asurā nāgā gandhabbā. Santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā, dviyojanasatikāpi attabhāvā, tiyojanasatikāpi attabhāvā, catuyojanasatikāpi attabhāvā, pañcayojanasatikāpi attabhāvā. Yampi, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso, tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timitimiṅgalo asurā nāgā gandhabbā, santi mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā dviyojanasatikāpi attabhāvā…pe… pañcayojanasatikāpi attabhāvā; ayaṃ, bhikkhave, mahāsamudde aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti. Ime kho, bhikkhave, aṭṭha mahāsamudde acchariyā abbhutā dhammā ye disvā disvā asurā mahāsamudde abhiramanti.

Này các Tỳ khưu, lại nữa, đại dương là nơi ở của các loài chúng sanh to lớn. Ở đó có những chúng sanh này: cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, các a-tu-la, các loài rồng, các càn-thát-bà. Trong đại dương có những chúng sanh thân hình dài một trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài hai trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài ba trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài bốn trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài năm trăm do-tuần. Này các Tỳ khưu, chính vì đại dương là nơi ở của các loài chúng sanh to lớn, ở đó có những chúng sanh này: cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, các a-tu-la, các loài rồng, các càn-thát-bà, và trong đại dương có những chúng sanh thân hình dài một trăm do-tuần, có những chúng sanh thân hình dài hai trăm do-tuần... có những chúng sanh thân hình dài năm trăm do-tuần; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tám trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la thích thú trong đại dương. Này các Tỳ khưu, đây chính là tám pháp kỳ diệu, phi thường trong đại dương, mà khi thấy đi thấy lại, các a-tu-la thích thú trong đại dương.

‘‘Evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Katame aṭṭha?

Cũng vậy, này các Tỳ khưu, trong Pháp và Luật này có tám pháp kỳ diệu, phi thường, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này. Tám pháp ấy là gì?

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo anupubbaninno anupubbapoṇo anupubbapabbhāro, na āyatakeneva papāto; evameva kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho. Yampi, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye anupubbasikkhā anupubbakiriyā anupubbapaṭipadā, na āyatakeneva aññāpaṭivedho; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye paṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

Ví như, này các Tỳ khưu, đại dương tuần tự thấp dần, tuần tự xuôi dần, tuần tự dốc dần, chứ không có vực thẳm đột ngột; cũng vậy, này các Tỳ khưu, trong Pháp và Luật này có sự học tập tuần tự, có sự hành động tuần tự, có con đường tuần tự, chứ không có sự chứng đắc trí tuệ đột ngột. Này các Tỳ khưu, chính vì trong Pháp và Luật này có sự học tập tuần tự, có sự hành động tuần tự, có con đường tuần tự, chứ không có sự chứng đắc trí tuệ đột ngột; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ nhất trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘Seyyathāpi[Pg.142], bhikkhave, mahāsamuddo ṭhitadhammo velaṃ nātivattati; evameva kho, bhikkhave, yaṃ mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti. Yampi, bhikkhave, mayā sāvakānaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ taṃ mama sāvakā jīvitahetupi nātikkamanti; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye dutiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

Ví như, này các Tỳ khưu, đại dương có bản chất ổn định, không vượt qua bờ; cũng vậy, này các Tỳ khưu, học giới nào đã được Ta chế định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta không vi phạm học giới ấy ngay cả vì mạng sống. Này các Tỳ khưu, chính vì học giới nào đã được Ta chế định cho các đệ tử, các đệ tử của Ta không vi phạm học giới ấy ngay cả vì mạng sống; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ hai trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo na matena kuṇapena saṃvasati; yaṃ hoti mahāsamudde mataṃ kuṇapaṃ taṃ khippameva tīraṃ vāheti, thalaṃ ussāreti; evameva kho, bhikkhave, yo so puggalo dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṃvasati; atha kho naṃ khippameva sannipatitvā ukkhipati. Kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa nisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā, saṅgho ca tena. Yampi, bhikkhave, yo so puggalo dussīlo pāpadhammo asuci saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto, na tena saṅgho saṃvasati; khippameva naṃ sannipatitvā ukkhipati. Kiñcāpi so hoti majjhe bhikkhusaṅghassa nisinno, atha kho so ārakāva saṅghamhā, saṅgho ca tena; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye tatiyo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

Ví như, này các Tỳ khưu, đại dương không chung sống với xác chết; xác chết nào có trong đại dương, nó sẽ nhanh chóng đưa vào bờ, tấp lên đất liền; cũng vậy, này các Tỳ khưu, người nào ác giới, theo tà pháp, không trong sạch, có hành vi đáng ngờ, có hành động che giấu, không phải sa-môn mà tự nhận là sa-môn, không sống phạm hạnh mà tự nhận sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị lậu hoặc thấm ướt, như đồ bỏ đi, Tăng chúng không chung sống với người ấy; mà nhanh chóng hội họp lại và trục xuất người ấy. Dù người ấy có đang ngồi giữa Tăng chúng, nhưng người ấy vẫn xa lìa Tăng chúng, và Tăng chúng cũng xa lìa người ấy. Này các Tỳ khưu, chính vì người nào ác giới, theo tà pháp, không trong sạch, có hành vi đáng ngờ, có hành động che giấu, không phải sa-môn mà tự nhận là sa-môn, không sống phạm hạnh mà tự nhận sống phạm hạnh, bên trong thối rữa, bị lậu hoặc thấm ướt, như đồ bỏ đi, Tăng chúng không chung sống với người ấy; mà nhanh chóng hội họp lại và trục xuất người ấy. Dù người ấy có đang ngồi giữa Tăng chúng, nhưng người ấy vẫn xa lìa Tăng chúng, và Tăng chúng cũng xa lìa người ấy; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ ba trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā kāci mahānadiyo, seyyathidaṃ – gaṅgā yamunā aciravatī sarabhū mahī tā mahāsamuddaṃ patvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘mahāsamuddo’tveva saṅkhaṃ gacchanti; evameva kho, bhikkhave, cattāro vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni, ‘samaṇā sakyaputtiyā’tveva saṅkhaṃ gacchanti. Yampi, bhikkhave, cattāro vaṇṇā – khattiyā, brāhmaṇā, vessā, suddā te tathāgatappavedite dhammavinaye agārasmā anagāriyaṃ pabbajitvā jahanti purimāni nāmagottāni[Pg.143], ‘samaṇā sakyaputtiyā’tveva saṅkhaṃ gacchanti; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye catuttho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

Ví như, này các Tỳ khưu, những con sông lớn nào, tức là: sông Hằng, sông Yamunā, sông Aciravatī, sông Sarabhū, sông Mahī, khi chảy đến đại dương, chúng từ bỏ tên và dòng họ trước kia, và chỉ được gọi là 'đại dương'; cũng vậy, này các Tỳ khưu, bốn giai cấp – Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la – họ, trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, rồi từ bỏ tên và dòng họ trước kia, và chỉ được gọi là 'sa-môn Thích tử'. Này các Tỳ khưu, chính vì bốn giai cấp – Sát-đế-lỵ, Bà-la-môn, Phệ-xá, Thủ-đà-la – họ, trong Pháp và Luật do Như Lai tuyên thuyết, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, rồi từ bỏ tên và dòng họ trước kia, và chỉ được gọi là 'sa-môn Thích tử'; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tư trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu thích thú trong Pháp và Luật này.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, yā ca loke savantiyo mahāsamuddaṃ appenti, yā ca antalikkhā dhārā papatanti, na tena mahāsamuddassa ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; evameva kho, bhikkhave, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati. Yampi, bhikkhave, bahū cepi bhikkhū anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyanti, na tena nibbānadhātuyā ūnattaṃ vā pūrattaṃ vā paññāyati; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye pañcamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

Này các Tỳ khưu, ví như ở thế gian, những dòng sông nào chảy vào đại dương, và những dòng nước nào từ hư không rơi xuống, do nhân ấy, sự vơi đi hay đầy lên của đại dương không được biết đến; cũng vậy, này các Tỳ khưu, dẫu cho nhiều Tỳ khưu nhập Vô Dư Y Niết Bàn giới, do nhân ấy, sự vơi đi hay đầy lên của Niết Bàn giới không được biết đến. Này các Tỳ khưu, chính vì dẫu cho nhiều Tỳ khưu nhập Vô Dư Y Niết Bàn giới, mà do nhân ấy, sự vơi đi hay đầy lên của Niết Bàn giới không được biết đến; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ năm trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo ekaraso loṇaraso; evameva kho, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo ekaraso vimuttiraso. Yampi, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo ekaraso vimuttiraso; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye chaṭṭho acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

Này các Tỳ khưu, ví như đại dương chỉ có một vị, vị mặn; cũng vậy, này các Tỳ khưu, Pháp và Luật này chỉ có một vị, vị giải thoát. Này các Tỳ khưu, chính vì Pháp và Luật này chỉ có một vị, vị giải thoát; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ sáu trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo bahuratano anekaratano, tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – muttā maṇi veḷuriyo saṅkho silā pavāḷaṃ rajataṃ jātarūpaṃ lohitaṅgo masāragallaṃ; evameva kho, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo bahuratano anekaratano; tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Yampi, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo bahuratano anekaratano, tatrimāni ratanāni, seyyathidaṃ – cattāro satipaṭṭhānā, cattāro sammappadhānā, cattāro iddhipādā, pañcindriyāni, pañca balāni, satta bojjhaṅgā, ariyo aṭṭhaṅgiko maggo; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye sattamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti.

Này các Tỳ khưu, ví như đại dương có nhiều báu vật, vô số báu vật, ở đó có những báu vật này, tức là: ngọc trai, ngọc ma-ni, ngọc lưu ly, ốc xà cừ, thạch anh, san hô, bạc, vàng, hồng ngọc, ngọc mã não; cũng vậy, này các Tỳ khưu, Pháp và Luật này có nhiều báu vật, vô số báu vật; ở đó có những báu vật này, tức là: bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Như ý túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác chi, Thánh đạo Tám ngành. Này các Tỳ khưu, chính vì Pháp và Luật này có nhiều báu vật, vô số báu vật, ở đó có những báu vật này, tức là: bốn Niệm xứ, bốn Chánh cần, bốn Như ý túc, năm Căn, năm Lực, bảy Giác chi, Thánh đạo Tám ngành; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ bảy trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, mahāsamuddo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso, tatrime bhūtā – timi timiṅgalo timitimiṅgalo asurā nāgā gandhabbā, santi [Pg.144] mahāsamudde yojanasatikāpi attabhāvā dviyojanasatikāpi attabhāvā tiyojanasatikāpi attabhāvā catuyojanasatikāpi attabhāvā pañcayojanasatikāpi attabhāvā; evameva kho, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso; tatrime bhūtā – sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmi, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī, anāgāmīphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā, arahattāya paṭipanno. Yampi, bhikkhave, ayaṃ dhammavinayo mahataṃ bhūtānaṃ āvāso, tatrime bhūtā – sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, arahā, arahattāya paṭipanno; ayaṃ, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭhamo acchariyo abbhuto dhammo, yaṃ disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramanti. Ime kho, bhikkhave, imasmiṃ dhammavinaye aṭṭha acchariyā abbhutā dhammā, ye disvā disvā bhikkhū imasmiṃ dhammavinaye abhiramantī’’ti.

Này các Tỳ khưu, ví như đại dương là trú xứ của các loài chúng sanh to lớn, ở đó có những chúng sanh này: cá Timi, cá Timiṅgala, cá Timitimiṅgala, các A-tu-la, các loài Rồng, các Càn-thát-bà, và trong đại dương có những tự thể dài một trăm do-tuần, những tự thể dài hai trăm do-tuần, những tự thể dài ba trăm do-tuần, những tự thể dài bốn trăm do-tuần, những tự thể dài năm trăm do-tuần; cũng vậy, này các Tỳ khưu, Pháp và Luật này là trú xứ của các bậc vĩ nhân; ở đó có những bậc vĩ nhân này: bậc Dự Lưu, vị thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, bậc Nhất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Bất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc A-la-hán, vị thực hành để chứng ngộ quả A-la-hán. Này các Tỳ khưu, chính vì Pháp và Luật này là trú xứ của các bậc vĩ nhân, ở đó có những bậc vĩ nhân này: bậc Dự Lưu, vị thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, bậc Nhất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Bất Lai, vị thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc A-la-hán, vị thực hành để chứng ngộ quả A-la-hán; này các Tỳ khưu, đây là pháp kỳ diệu, phi thường thứ tám trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này. Này các Tỳ khưu, đây chính là tám pháp kỳ diệu, phi thường trong Pháp và Luật này, mà khi thấy đi thấy lại, các Tỳ khưu hoan hỷ trong Pháp và Luật này.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Channamativassati, vivaṭaṃ nātivassati;

Tasmā channaṃ vivaretha, evaṃ taṃ nātivassatī’’ti. pañcamaṃ;

Mưa làm ướt kẻ che đậy, mưa không làm ướt kẻ phơi bày. Vì vậy, hãy phơi bày điều che đậy, như vậy mưa sẽ không làm ướt người ấy. (Kinh thứ năm).

6. Soṇasuttaṃ

6. Kinh Soṇa

46. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare pavatte pabbate. Tena kho pana samayena soṇo upāsako kuṭikaṇṇo āyasmato mahākaccānassa upaṭṭhāko hoti.

46. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Tôn giả Mahākaccāna trú ở xứ Avantī, tại núi Pavatta, thành Kuraraghara. Và vào lúc ấy, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa là người thị giả của Tôn giả Mahākaccāna.

Atha kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ [Pg.145] kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’’nti.

Khi ấy, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa, khi ở nơi vắng vẻ, độc cư, tâm tư suy nghĩ như vầy khởi lên: 'Theo như cách mà Tôn giả Mahākaccāna thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia để thực hành phạm hạnh một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn trong sạch, như vỏ ốc được mài giũa. Hay là ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y cà-sa, từ bỏ gia đình, sống không gia đình.'

Atha kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –

Khi ấy, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đi đến nơi Tôn giả Mahākaccāna đang ở; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Mahākaccāna rồi ngồi xuống một bên. Sau khi ngồi xuống một bên, nam cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đã nói điều này với Tôn giả Mahākaccāna:

‘‘Idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. Pabbājetu maṃ, bhante, ayyo mahākaccāno’’ti.

“Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Tùy theo cách mà tôn giả Đại Ca-chiên-diên thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh này một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, được đánh bóng như vỏ ốc. Vậy thì, ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình thì hay biết mấy!’. Bạch ngài, xin tôn giả Đại Ca-chiên-diên hãy cho con xuất gia.”

Evaṃ vutte, āyasmā mahākaccāno soṇaṃ upāsakaṃ kuṭikaṇṇaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ kho, soṇa, yāvajīvaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariyaṃ. Iṅgha tvaṃ, soṇa, tattheva āgārikabhūto samāno buddhānaṃ sāsanaṃ anuyuñja kālayuttaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariya’’nti. Atha kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa yo ahosi pabbajjābhisaṅkhāro so paṭipassambhi.

Khi được nói vậy, tôn giả Đại Ca-chiên-diên đã nói với cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa điều này: “Này Soṇa, thật khó thay việc thực hành phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình trọn đời. Này Soṇa, thôi thì ngươi hãy cứ là người tại gia, nỗ lực thực hành giáo pháp của chư Phật, phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình, tùy theo thời gian thích hợp”. Bấy giờ, ý định xuất gia vốn có nơi cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đã được lắng dịu.

Dutiyampi kho…pe… dutiyampi kho āyasmā mahākaccāno soṇaṃ upāsakaṃ kuṭikaṇṇaṃ etadavoca – ‘‘dukkaraṃ kho, soṇa, yāvajīvaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariyaṃ. Iṅgha tvaṃ, soṇa, tattheva āgārikabhūto samāno buddhānaṃ sāsanaṃ anuyuñja kālayuttaṃ ekabhattaṃ ekaseyyaṃ brahmacariya’’nti. Dutiyampi kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa yo ahosi pabbajjābhisaṅkhāro so paṭipassambhi.

Lần thứ hai cũng vậy... Lần thứ hai, tôn giả Đại Ca-chiên-diên lại nói với cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa điều này: “Này Soṇa, thật khó thay việc thực hành phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình trọn đời. Này Soṇa, thôi thì ngươi hãy cứ là người tại gia, nỗ lực thực hành giáo pháp của chư Phật, phạm hạnh ăn một bữa, ngủ một mình, tùy theo thời gian thích hợp”. Lần thứ hai, ý định xuất gia vốn có nơi cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa lại được lắng dịu.

Tatiyampi kho soṇassa upāsakassa kuṭikaṇṇassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’’nti. Tatiyampi kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo [Pg.146] yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho soṇo upāsako kuṭikaṇṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –

Lần thứ ba, khi cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: ‘Tùy theo cách mà tôn giả Đại Ca-chiên-diên thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh này một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, được đánh bóng như vỏ ốc. Vậy thì, ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình thì hay biết mấy!’. Lần thứ ba, cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đi đến chỗ tôn giả Đại Ca-chiên-diên; sau khi đến, đã đảnh lễ tôn giả Đại Ca-chiên-diên rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa đã thưa với tôn giả Đại Ca-chiên-diên điều này:

‘‘Idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘yathā yathā kho ayyo mahākaccāno dhammaṃ deseti nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ. Yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyya’nti. Pabbājetu maṃ, bhante, ayyo mahākaccāno’’ti.

“Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Tùy theo cách mà tôn giả Đại Ca-chiên-diên thuyết Pháp, thật không dễ cho người sống tại gia thực hành phạm hạnh này một cách hoàn toàn viên mãn, hoàn toàn thanh tịnh, được đánh bóng như vỏ ốc. Vậy thì, ta nên cạo bỏ râu tóc, đắp y ca-sa, từ bỏ gia đình, sống đời không gia đình thì hay biết mấy!’. Bạch ngài, xin tôn giả Đại Ca-chiên-diên hãy cho con xuất gia.”

Atha kho āyasmā mahākaccāno soṇaṃ upāsakaṃ kuṭikaṇṇaṃ pabbājesi. Tena kho pana samayena avantidakkhiṇāpatho appabhikkhuko hoti. Atha kho āyasmā mahākaccāno tiṇṇaṃ vassānaṃ accayena kicchena kasirena tato tato dasavaggaṃ bhikkhusaṅghaṃ sannipātetvā āyasmantaṃ soṇaṃ upasampādesi.

Bấy giờ, tôn giả Đại Ca-chiên-diên đã cho cư sĩ Soṇa Kuṭikaṇṇa xuất gia. Vào lúc bấy giờ, xứ Avanti ở phương nam có ít tỳ-khưu. Sau đó, trải qua ba năm, tôn giả Đại Ca-chiên-diên đã phải khó khăn, vất vả triệu tập Tăng chúng tỳ-khưu đủ mười vị từ nhiều nơi khác nhau, rồi đã làm lễ Cụ túc cho tôn giả Soṇa.

Atha kho āyasmato soṇassa vassaṃvuṭṭhassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘‘na kho me so bhagavā sammukhā diṭṭho, api ca sutoyeva me so bhagavā – ‘īdiso ca īdiso cā’ti. Sace maṃ upajjhāyo anujāneyya, gaccheyyāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddha’’nti.

Bấy giờ, sau khi đã an cư mùa mưa, khi tôn giả Soṇa đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm: “Ta chưa từng được diện kiến Đức Thế Tôn, nhưng ta chỉ được nghe về Đức Thế Tôn rằng: ‘Ngài là như thế này, Ngài là như thế kia’. Nếu thầy Bổn sư cho phép, ta sẽ đi để yết kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy”.

Atha kho āyasmā soṇo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā soṇo āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –

Bấy giờ, vào buổi chiều, sau khi xả thiền, tôn giả Soṇa đi đến chỗ tôn giả Đại Ca-chiên-diên; sau khi đến, đã đảnh lễ tôn giả Đại Ca-chiên-diên rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, tôn giả Soṇa đã thưa với tôn giả Đại Ca-chiên-diên điều này:

‘‘Idha mayhaṃ, bhante, rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi – ‘na kho me so bhagavā sammukhā diṭṭho, api ca sutoyeva me so bhagavā – īdiso ca īdiso cā’ti. Sace maṃ upajjhāyo [Pg.147] anujāneyya, gaccheyyāhaṃ taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddha’’nti ( ).

“Bạch ngài, ở đây, khi con đang ở nơi thanh vắng, độc cư một mình, một suy nghĩ như vầy đã khởi lên trong tâm con: ‘Ta chưa từng được diện kiến Đức Thế Tôn, nhưng ta chỉ được nghe về Đức Thế Tôn rằng: ‘Ngài là như thế này, Ngài là như thế kia’. Nếu thầy Bổn sư cho phép, ta sẽ đi để yết kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy’.”

‘‘Sādhu sādhu, soṇa; gaccha tvaṃ, soṇa, taṃ bhagavantaṃ dassanāya arahantaṃ sammāsambuddhaṃ. Dakkhissasi tvaṃ, soṇa, taṃ bhagavantaṃ pāsādikaṃ pasādanīyaṃ santindriyaṃ santamānasaṃ uttamadamathasamathamanuppattaṃ dantaṃ guttaṃ yatindriyaṃ nāgaṃ. Disvāna mama vacanena bhagavato pāde sirasā vandāhi, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ puccha – ‘upajjhāyo me, bhante, āyasmā mahākaccāno bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’’ti.

“Lành thay, lành thay, này Soṇa! Này Soṇa, ngươi hãy đi yết kiến Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác ấy. Này Soṇa, ngươi sẽ được thấy Đức Thế Tôn, bậc khả kính, đáng ngưỡng mộ, có các căn tịch tịnh, tâm ý an tịnh, đã đạt đến sự điều phục và an tịnh tối thượng, đã được điều phục, được hộ trì, có các căn được chế ngự, là bậc Long tượng. Sau khi yết kiến, hãy nhân danh ta, dùng đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn, và hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, có sức khỏe, và an trú thoải mái, rằng: ‘Bạch Đức Thế Tôn, thầy Bổn sư của con là tôn giả Đại Ca-chiên-diên xin dùng đầu đảnh lễ dưới chân Đức Thế Tôn, và xin hỏi thăm về việc ít bệnh, ít não, thân thể nhẹ nhàng, có sức khỏe, và an trú thoải mái’.”

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā soṇo āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya yena sāvatthi tena cārikaṃ pakkāmi. Anupubbena cārikaṃ caramāno yena sāvatthi jetavanaṃ anāthapiṇḍikassa ārāmo, yena bhagavā tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā soṇo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘upajjhāyo me, bhante, āyasmā mahākaccāno bhagavato pāde sirasā vandati, appābādhaṃ appātaṅkaṃ lahuṭṭhānaṃ balaṃ phāsuvihāraṃ pucchatī’’ti.

“Bạch ngài, vâng ạ.” Tôn giả Soṇa hoan hỷ, tán thán lời nói của tôn giả Mahākaccāna, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ tôn giả Mahākaccāna, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải, dọn dẹp sàng tọa, lấy y bát, rồi lên đường du hành đến Sāvatthī. Tuần tự du hành, ngài đi đến Sāvatthī, tu viện Jetavana của trưởng giả Anāthapiṇḍika, nơi đức Thế Tôn đang ở, rồi đến đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên rồi, tôn giả Soṇa bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch đức Thế Tôn, thầy tế độ của con, tôn giả Mahākaccāna, xin cúi đầu đảnh lễ chân của đức Thế Tôn, và hỏi thăm ngài ít bệnh, ít não, khỏe mạnh, có sức lực, và an trú thoải mái.”

‘‘Kacci, bhikkhu, khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kaccisi appakilamathena addhānaṃ āgato, na ca piṇḍakena kilantosī’’ti? ‘‘Khamanīyaṃ bhagavā, yāpanīyaṃ bhagavā, appakilamathena cāhaṃ, bhante, addhānaṃ āgato, na piṇḍakena kilantomhī’’ti.

“Này tỳ khưu, thầy có kham nhẫn được không, có chịu đựng được không? Thầy đi đường xa có ít mệt nhọc không, và có không bị mệt mỏi vì việc khất thực không?” “Bạch đức Thế Tôn, con kham nhẫn được ạ, bạch đức Thế Tôn, con chịu đựng được ạ. Bạch ngài, con đi đường xa ít mệt nhọc, và không bị mệt mỏi vì việc khất thực.”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘imassānanda, āgantukassa bhikkhuno senāsanaṃ paññāpehī’’ti. Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘yassa kho maṃ bhagavā āṇāpeti [Pg.148] – ‘imassānanda, āgantukassa bhikkhuno senāsanaṃ paññāpehī’ti, icchati bhagavā tena bhikkhunā saddhiṃ ekavihāre vatthuṃ, icchati bhagavā āyasmatā soṇena saddhiṃ ekavihāre vatthu’’nti. Yasmiṃ vihāre bhagavā viharati, tasmiṃ vihāre āyasmato soṇassa senāsanaṃ paññāpesi.

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy sửa soạn sàng tọa cho vị tỳ khưu khách này.” Khi ấy, tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ này: “Khi đức Thế Tôn ra lệnh cho ta: ‘Này Ānanda, hãy sửa soạn sàng tọa cho vị tỳ khưu khách này,’ đức Thế Tôn muốn cùng ở chung một trú xứ với vị tỳ khưu ấy, đức Thế Tôn muốn cùng ở chung một trú xứ với tôn giả Soṇa.” Ngài đã sửa soạn sàng tọa cho tôn giả Soṇa trong cùng trú xứ mà đức Thế Tôn đang ở.

Atha kho bhagavā bahudeva rattiṃ abbhokāse nisajjāya vītināmetvā pāde pakkhāletvā vihāraṃ pāvisi. Āyasmāpi kho soṇo bahudeva rattiṃ abbhokāse nisajjāya vītināmetvā pāde pakkhāletvā vihāraṃ pāvisi. Atha kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya āyasmantaṃ soṇaṃ ajjhesi – ‘‘paṭibhātu taṃ bhikkhu dhammo bhāsitu’’nti.

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi trải qua phần lớn đêm ngoài trời trong tư thế ngồi, đã rửa chân rồi đi vào trú xứ. Tôn giả Soṇa cũng vậy, sau khi trải qua phần lớn đêm ngoài trời trong tư thế ngồi, đã rửa chân rồi đi vào trú xứ. Rồi đức Thế Tôn, vào lúc rạng đông, thức dậy và thỉnh mời tôn giả Soṇa: “Này tỳ khưu, hãy để Pháp hiện khởi cho thầy để thuyết giảng.”

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā soṇo bhagavato paṭissutvā soḷasa aṭṭhakavaggikāni sabbāneva sarena abhaṇi. Atha kho bhagavā āyasmato soṇassa sarabhaññapariyosāne abbhanumodi – ‘‘sādhu sādhu, bhikkhu, suggahitāni te, bhikkhu, soḷasa aṭṭhakavaggikāni sumanasikatāni sūpadhāritāni, kalyāṇiyāsi vācāya samannāgato vissaṭṭhāya anelagaḷāya atthassa viññāpaniyā. Kati vassosi tvaṃ, bhikkhū’’ti? ‘‘Ekavasso ahaṃ bhagavā’’ti. ‘‘Kissa pana tvaṃ, bhikkhu, evaṃ ciraṃ akāsī’’ti? ‘‘Ciraṃ diṭṭho me, bhante, kāmesu ādīnavo; api ca sambādho gharāvāso bahukicco bahukaraṇīyo’’ti.

“Bạch ngài, vâng ạ.” Tôn giả Soṇa vâng lời đức Thế Tôn, đã đọc tụng toàn bộ mười sáu bài kinh trong Phẩm Tám (Aṭṭhakavagga) với giọng điệu du dương. Khi tôn giả Soṇa kết thúc phần đọc tụng, đức Thế Tôn đã tán thán: “Lành thay, lành thay, này tỳ khưu! Này tỳ khưu, thầy đã khéo học thuộc, khéo tác ý, khéo ghi nhớ mười sáu bài kinh trong Phẩm Tám. Thầy có giọng nói hay, trong trẻo, không ngập ngừng, làm cho nghĩa lý được rõ ràng. Này tỳ khưu, thầy được bao nhiêu hạ?” “Bạch đức Thế Tôn, con được một hạ.” “Này tỳ khưu, tại sao thầy lại xuất gia muộn như vậy?” “Bạch ngài, con đã thấy sự nguy hại trong các dục từ lâu rồi; nhưng đời sống tại gia thì chật hẹp, nhiều công việc, nhiều phận sự.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Disvā ādīnavaṃ loke, ñatvā dhammaṃ nirūpadhiṃ;

Ariyo na ramatī pāpe, pāpe na ramatī sucī’’ti. chaṭṭhaṃ;

“Thấy sự nguy hại trong thế gian, biết được Pháp vô chấp thủ; bậc Thánh không ưa thích điều ác, người thanh tịnh không ưa thích điều ác.” (Kinh thứ sáu)

7. Kaṅkhārevatasuttaṃ

7. Kinh Kaṅkhārevata

47. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā kaṅkhārevato bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano kaṅkhāvitaraṇavisuddhiṃ paccavekkhamāno.

47. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong tu viện Jetavana của trưởng giả Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, tôn giả Kaṅkhārevata đang ngồi không xa đức Thế Tôn, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, quán xét sự thanh tịnh của chính mình qua việc vượt qua hoài nghi.

Addasā [Pg.149] kho bhagavā āyasmantaṃ kaṅkhārevataṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya attano kaṅkhāvitaraṇavisuddhiṃ paccavekkhamānaṃ.

Đức Thế Tôn thấy tôn giả Kaṅkhārevata đang ngồi không xa, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, quán xét sự thanh tịnh của chính mình qua việc vượt qua hoài nghi.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yā kāci kaṅkhā idha vā huraṃ vā,Sakavediyā vā paravediyā vā;

Ye jhāyino tā pajahanti sabbā,Ātāpino brahmacariyaṃ carantā’’ti. sattamaṃ;

“Bất cứ hoài nghi nào, ở đây hay ở nơi khác, liên quan đến tự thân hay liên quan đến người khác; những vị thiền giả, tinh cần, thực hành phạm hạnh, đều từ bỏ tất cả những hoài nghi ấy.” (Kinh thứ bảy)

8. Saṅghabhedasuttaṃ

8. Kinh Saṅghabheda

48. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena āyasmā ānando tadahuposathe pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi.

48. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Vào lúc ấy, vào ngày Bố-tát, tôn giả Ānanda vào buổi sáng, đắp y, mang bát, đi vào thành Rājagaha để khất thực.

Addasā kho devadatto āyasmantaṃ ānandaṃ rājagahe piṇḍāya carantaṃ. Disvāna yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘ajjatagge dānāhaṃ, āvuso ānanda, aññatreva bhagavatā aññatra bhikkhusaṅghā uposathaṃ karissāmi saṅghakammāni cā’’ti.

Devadatta thấy tôn giả Ānanda đang đi khất thực ở Rājagaha. Thấy vậy, ông ta đến gần tôn giả Ānanda; sau khi đến gần, ông ta nói với tôn giả Ānanda rằng: “Này hiền giả Ānanda, kể từ hôm nay, tôi sẽ thực hiện lễ Bố-tát và các Tăng sự riêng biệt, ngoài đức Thế Tôn và ngoài Tăng đoàn tỳ khưu.”

Atha kho āyasmā ānando rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

Bấy giờ, tôn giả Ānanda, sau khi đi khất thực ở Rājagaha, dùng bữa xong, trở về từ nơi khất thực, đã đến nơi đức Thế Tôn ở; sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi một bên rồi, tôn giả Ānanda bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho maṃ, bhante, devadatto rājagahe piṇḍāya carantaṃ. Disvāna yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ etadavoca – ‘ajjatagge dānāhaṃ, āvuso ānanda, aññatreva bhagavatā aññatra bhikkhusaṅghā uposathaṃ karissāmi saṅghakammāni cā’ti. Ajja, bhante, devadatto saṅghaṃ bhindissati, uposathañca karissati saṅghakammāni cā’’ti.

“Bạch Thế Tôn, vào buổi sáng, con đã đắp y, mang bát, đi vào thành Rājagaha để khất thực. Bạch Thế Tôn, Devadatta đã trông thấy con đang đi khất thực ở thành Rājagaha. Sau khi trông thấy, y đã đi đến chỗ con; sau khi đi đến, y đã nói với con lời này: ‘Này hiền giả Ānanda, kể từ hôm nay, tôi sẽ thực hiện lễ Uposatha và các tăng sự riêng, ngoài Thế Tôn và ngoài chúng Tỳ khưu.’ Bạch Thế Tôn, hôm nay Devadatta sẽ chia rẽ Tăng chúng, sẽ thực hiện lễ Uposatha và các tăng sự.”

Atha [Pg.150] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn sau khi liễu tri được ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Sukaraṃ sādhunā sādhu, sādhu pāpena dukkaraṃ ;

Pāpaṃ pāpena sukaraṃ, pāpamariyehi dukkara’’nti. aṭṭhamaṃ;

“Người thiện dễ làm điều thiện, điều thiện kẻ ác khó làm; Kẻ ác dễ làm điều ác, điều ác bậc Thánh khó làm.” Hết bài kinh thứ tám.

9. Sadhāyamānasuttaṃ

9. Kinh Sadhāyamāna

49. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu cārikaṃ carati mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ. Tena kho pana samayena sambahulā māṇavakā bhagavato avidūre sadhāyamānarūpā atikkamanti. Addasā kho bhagavā sambahule māṇavake avidūre sadhāyamānarūpe atikkante.

49. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Kosala cùng với đại chúng Tỳ khưu. Vào lúc ấy, có nhiều thanh niên đi ngang qua không xa Thế Tôn, với vẻ chế giễu, đùa cợt. Thế Tôn đã trông thấy nhiều thanh niên đi ngang qua không xa, với vẻ chế giễu, đùa cợt.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn sau khi liễu tri được ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā, vācāgocarabhāṇino;

Yāvicchanti mukhāyāmaṃ, yena nītā na taṃ vidū’’ti. navamaṃ;

“Thất niệm, ra vẻ trí thức, lời nói là nơi rong chơi, chúng muốn mở miệng bao nhiêu tùy thích, nhưng không biết mình bị dẫn dắt bởi điều gì.” Hết bài kinh thứ chín.

10. Cūḷapanthakasuttaṃ

10. Kinh Cūḷapanthaka

50. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā cūḷapanthako bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

50. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, Tôn giả Cūḷapanthaka đang ngồi không xa Thế Tôn, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, an trú niệm trước mặt.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ cūḷapanthakaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

Thế Tôn đã trông thấy Tôn giả Cūḷapanthaka đang ngồi không xa, ngồi kiết già, giữ thân thẳng, an trú niệm trước mặt.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn sau khi liễu tri được ý nghĩa ấy, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ṭhitena [Pg.151] kāyena ṭhitena cetasā,Tiṭṭhaṃ nisinno uda vā sayāno;

Etaṃ satiṃ bhikkhu adhiṭṭhahāno,Labhetha pubbāpariyaṃ visesaṃ;

Laddhāna pubbāpariyaṃ visesaṃ,Adassanaṃ maccurājassa gacche’’ti. dasamaṃ;

“Với thân vững trú, với tâm vững trú, dù đứng, ngồi, hay nằm, vị Tỳ khưu an trú niệm như vậy, sẽ đạt được sự thù thắng trước sau. Sau khi đạt được sự thù thắng trước sau, sẽ đi đến nơi Tử Vương không thấy.” Hết bài kinh thứ mười.

Soṇavaggo pañcamo niṭṭhito.

Phẩm Soṇa thứ năm đã kết thúc.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

Piyo appāyukā kuṭṭhī, kumārakā uposatho;

Soṇo ca revato bhedo, sadhāya panthakena cāti.

Piyo, Appāyukā, Kuṭṭhī, Kumārakā, Uposatho; Soṇa và Revata, Bhedo, Sadhāya, và Panthaka.

6. Jaccandhavaggo

6. Phẩm Jaccandha

1. Āyusaṅkhārossajjanasuttaṃ

1. Kinh Āyusaṅkhārossajjana

51. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya vesāliṃ piṇḍāya pāvisi. Vesāliyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaṇhāhi, ānanda, nisīdanaṃ. Yena cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā’’ti.

51. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Vesālī, tại Mahāvana, trong Kūṭāgārasālā. Lúc bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đã đắp y, mang bát, đi vào thành Vesālī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Vesālī, sau bữa ăn, trên đường từ nơi khất thực trở về, Ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy lấy tọa cụ. Chúng ta sẽ đi đến Cāpāla cetiya để nghỉ ban ngày.’

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi. Atha kho bhagavā yena cāpālaṃ cetiyaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –

“Vâng, bạch Thế Tôn.” Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, lấy tọa cụ và đi theo sau lưng Thế Tôn. Lúc bấy giờ, Thế Tôn đi đến Cāpāla cetiya; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi xuống, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda:

‘‘Ramaṇīyā, ānanda, vesālī; ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ bahuputtaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda[Pg.152], cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno ( ) kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti.

“Này Ānanda, Vesālī thật khả ái; Udena cetiya thật khả ái; Gotamaka cetiya thật khả ái; Sattamba cetiya thật khả ái; Bahuputta cetiya thật khả ái; Sārandada cetiya thật khả ái; Cāpāla cetiya thật khả ái. Này Ānanda, bất cứ ai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự, người ấy nếu muốn, có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp. Này Ānanda, Như Lai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự. Này Ānanda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp.”

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ; tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti, yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto. Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –

Dù Thế Tôn đã đưa ra một dấu hiệu rõ ràng, một gợi ý rõ ràng như vậy, Tôn giả Ānanda vẫn không thể thấu hiểu; ngài đã không thỉnh cầu Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, xin Thế Tôn hãy trụ thế đến hết kiếp; xin Thiện Thệ hãy trụ thế đến hết kiếp, vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng thương tưởng thế gian, vì sự tốt đẹp, lợi ích, hạnh phúc cho chư thiên và loài người,’ vì tâm trí ngài đã bị Ma vương ám ảnh. Lần thứ hai... Lần thứ ba, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda:

‘‘Ramaṇīyā, ānanda, vesālī; ramaṇīyaṃ udenaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ gotamakaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sattambaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ bahuputtaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ sārandadaṃ cetiyaṃ; ramaṇīyaṃ cāpālaṃ cetiyaṃ. Yassa kassaci, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā, so ākaṅkhamāno kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā. Tathāgatassa kho, ānanda, cattāro iddhipādā bhāvitā bahulīkatā yānīkatā vatthukatā anuṭṭhitā paricitā susamāraddhā. Ākaṅkhamāno, ānanda, tathāgato kappaṃ vā tiṭṭheyya kappāvasesaṃ vā’’ti.

“Này Ānanda, Vesālī thật khả ái; Udena cetiya thật khả ái; Gotamaka cetiya thật khả ái; Sattamba cetiya thật khả ái; Bahuputta cetiya thật khả ái; Sārandada cetiya thật khả ái; Cāpāla cetiya thật khả ái. Này Ānanda, bất cứ ai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự, người ấy nếu muốn, có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp. Này Ānanda, Như Lai đã tu tập, thực hành nhiều lần bốn thần túc, làm cho chúng như cỗ xe, làm cho chúng như nền tảng, thiết lập, tích lũy, và khéo khởi sự. Này Ānanda, nếu muốn, Như Lai có thể sống đến hết kiếp hoặc hơn một kiếp.”

Evampi kho āyasmā ānando bhagavatā oḷārike nimitte kayiramāne, oḷārike obhāse kayiramāne, nāsakkhi paṭivijjhituṃ; na bhagavantaṃ yāci – ‘‘tiṭṭhatu, bhante, bhagavā kappaṃ; tiṭṭhatu sugato kappaṃ bahujanahitāya bahujanasukhāya lokānukampāya atthāya hitāya sukhāya devamanussāna’’nti, yathā taṃ mārena pariyuṭṭhitacitto.

Dù cho đức Thế Tôn đã tạo ra tướng mạo thô thiển, đã tạo ra ánh sáng thô thiển như vậy, nhưng Tôn giả Ānanda đã không thể thấu hiểu; đã không thỉnh cầu đức Thế Tôn rằng: ‘Bạch ngài, xin đức Thế Tôn hãy trụ thế một kiếp; xin đức Thiện Thệ hãy trụ thế một kiếp vì lợi ích cho nhiều người, vì hạnh phúc cho nhiều người, vì lòng thương tưởng đối với thế gian, vì mục đích, vì lợi ích, vì hạnh phúc cho chư thiên và nhân loại,’ do tâm trí bị Ác ma ám ảnh.

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘gaccha tvaṃ, ānanda, yassadāni kālaṃ maññasī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato [Pg.153] paṭissutvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā avidūre aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīdi.

Rồi đức Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, ngươi hãy đi, nay ngươi hãy xem là đã đến lúc.’ ‘Xin vâng, bạch ngài.’ Tôn giả Ānanda đã vâng lời đức Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh phía bên phải, rồi ngồi xuống dưới một gốc cây không xa.

Atha kho māro pāpimā, acirapakkante āyasmante ānande, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho māro pāpimā bhagavantaṃ etadavoca –

Rồi, không lâu sau khi Tôn giả Ānanda đã đi, Ác ma Māra đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, nó đứng một bên. Đứng một bên, Ác ma Māra đã nói với đức Thế Tôn điều này:

‘‘Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato. Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhū na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino, sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante bhikkhū bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

‘Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn. Bạch ngài, lời này đã được đức Thế Tôn nói ra: ‘Này Ác ma, Ta sẽ chưa nhập Vô dư Niết bàn cho đến khi các vị tỳ khưu đệ tử của Ta chưa trở thành những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ chưa có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ chưa có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu.’ Bạch ngài, nhưng hiện nay các vị tỳ khưu đệ tử của đức Thế Tôn đã là những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu. Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn.

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me bhikkhuniyo na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante, bhikkhuniyo bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā [Pg.154] anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

‘Bạch ngài, lời này đã được đức Thế Tôn nói ra: ‘Này Ác ma, Ta sẽ chưa nhập Vô dư Niết bàn cho đến khi các vị tỳ khưu ni đệ tử của Ta chưa trở thành những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ chưa có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ chưa có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu.’ Bạch ngài, nhưng hiện nay các vị tỳ khưu ni đệ tử của đức Thế Tôn đã là những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu. Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn.

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsakā na sāvakā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante, upāsakā bhagavato sāvakā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacārino sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

‘Bạch ngài, lời này đã được đức Thế Tôn nói ra: ‘Này Ác ma, Ta sẽ chưa nhập Vô dư Niết bàn cho đến khi các vị nam cư sĩ đệ tử của Ta chưa trở thành những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ chưa có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ chưa có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu.’ Bạch ngài, nhưng hiện nay các vị nam cư sĩ đệ tử của đức Thế Tôn đã là những người thuần thục, khéo huấn luyện, dạn dĩ, đa văn, trì pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi đã học thuộc giáo lý của bậc thầy mình, họ có thể giải thích, thuyết giảng, trình bày, thiết lập, khai mở, phân tích, làm cho sáng tỏ; sau khi đã dùng chánh pháp để khéo léo nhiếp phục tà thuyết của người khác đã khởi lên, họ có thể thuyết giảng giáo pháp có kèm theo sự kỳ diệu. Bạch ngài, nay xin đức Thế Tôn hãy nhập Vô dư Niết bàn; xin đức Thiện Thệ hãy nhập Vô dư Niết bàn; bạch ngài, nay là thời điểm để đức Thế Tôn nhập Vô dư Niết bàn.

‘‘Bhāsitā kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me upāsikā na sāvikā bhavissanti viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhissanti desessanti paññapessanti paṭṭhapessanti vivarissanti vibhajissanti uttānīkarissanti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desessantī’ti. Etarahi kho pana, bhante, upāsikā bhagavato sāvikā viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā dhammānudhammappaṭipannā sāmīcippaṭipannā anudhammacāriniyo sakaṃ ācariyakaṃ uggahetvā ācikkhanti desenti paññapenti paṭṭhapenti vivaranti vibhajanti uttānīkaronti uppannaṃ parappavādaṃ sahadhammena suniggahitaṃ niggahetvā sappāṭihāriyaṃ dhammaṃ desenti. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato.

“Bạch Thế Tôn, lời này đã được Thế Tôn nói ra: ‘Này Pāpima, Ta sẽ chưa nhập Vô Dư Niết-bàn chừng nào các nữ cận sự của Ta chưa trở thành những đệ tử thuần thục, khéo huấn luyện, tự tin, đa văn, hộ trì Chánh pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi học được giáo lý của bậc Đạo sư, có thể tuyên bố, giảng dạy, trình bày, thiết lập, khai thị, phân tích, làm cho sáng tỏ; và sau khi dùng Chánh pháp để khéo léo nhiếp phục các tà thuyết đã khởi lên, có thể thuyết giảng pháp mầu nhiệm.’ Bạch Thế Tôn, nay các nữ cận sự của Thế Tôn đã là những đệ tử thuần thục, khéo huấn luyện, tự tin, đa văn, hộ trì Chánh pháp, thực hành pháp và tùy pháp, thực hành đúng đắn, sống thuận theo pháp; sau khi học được giáo lý của bậc Đạo sư, họ tuyên bố, giảng dạy, trình bày, thiết lập, khai thị, phân tích, làm cho sáng tỏ; và sau khi dùng Chánh pháp để khéo léo nhiếp phục các tà thuyết đã khởi lên, họ thuyết giảng pháp mầu nhiệm. Bạch Thế Tôn, nay xin Thế Tôn hãy nhập Vô Dư Niết-bàn; xin Thiện Thệ hãy nhập Vô Dư Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn nhập Vô Dư Niết-bàn.”

‘‘Bhāsitā [Pg.155] kho panesā, bhante, bhagavatā vācā – ‘na tāvāhaṃ, pāpima, parinibbāyissāmi yāva me idaṃ brahmacariyaṃ na iddhañceva bhavissati phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsita’nti. Etarahi kho pana, bhante, bhagavato brahmacariyaṃ iddhañceva phītañca vitthārikaṃ bāhujaññaṃ puthubhūtaṃ yāva devamanussehi suppakāsitaṃ. Parinibbātu dāni, bhante, bhagavā; parinibbātu sugato; parinibbānakālo dāni, bhante, bhagavato’’ti.

“Bạch Thế Tôn, lời này đã được Thế Tôn nói ra: ‘Này Pāpima, Ta sẽ chưa nhập Vô Dư Niết-bàn chừng nào phạm hạnh này của Ta chưa được thịnh vượng, phát triển, quảng bá, phổ biến, rộng lớn, cho đến khi được chư thiên và loài người khéo tuyên thuyết.’ Bạch Thế Tôn, nay phạm hạnh của Thế Tôn đã được thịnh vượng, phát triển, quảng bá, phổ biến, rộng lớn, cho đến khi được chư thiên và loài người khéo tuyên thuyết. Bạch Thế Tôn, nay xin Thế Tôn hãy nhập Vô Dư Niết-bàn; xin Thiện Thệ hãy nhập Vô Dư Niết-bàn. Bạch Thế Tôn, nay đã đến thời Thế Tôn nhập Vô Dư Niết-bàn.”

Evaṃ vutte, bhagavā māraṃ pāpimantaṃ etadavoca – ‘‘appossukko tvaṃ, pāpima, hohi. Na ciraṃ tathāgatassa parinibbānaṃ bhavissati. Ito tiṇṇaṃ māsānaṃ accayena tathāgato parinibbāyissatī’’ti.

Khi được nói vậy, Thế Tôn bảo Ác ma Pāpima lời này: “Này Pāpima, ngươi hãy yên tâm. Chẳng bao lâu nữa Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn. Kể từ nay, sau ba tháng nữa, Như Lai sẽ nhập Vô Dư Niết-bàn.”

Atha kho bhagavā cāpāle cetiye sato sampajāno āyusaṅkhāraṃ ossajji. Ossaṭṭhe ca bhagavatā āyusaṅkhāre mahābhūmicālo ahosi bhiṃsanako lomahaṃso, devadundubhiyo ca phaliṃsu.

Bấy giờ, tại điện thờ Cāpāla, Thế Tôn chánh niệm, tỉnh giác, xả bỏ thọ hành. Và khi thọ hành được Thế Tôn xả bỏ, một trận động đất lớn đã xảy ra, thật kinh khiếp, rợn tóc gáy, và trống trời vang rền.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Tulamatulañca sambhavaṃ,Bhavasaṅkhāramavassaji muni;

Ajjhattarato samāhito,Abhindi kavacamivattasambhava’’nti. paṭhamaṃ;

“Bậc Mâu-ni đã từ bỏ hành nghiệp tạo nên sự hiện hữu, Cả tương đối và tuyệt đối, cùng với nguồn gốc của nó. An vui nội tâm, tâm định tĩnh, Ngài đã phá tan lớp vỏ tự thân, như phá áo giáp.” Thứ nhất.

2. Sattajaṭilasuttaṃ

2. Kinh Bảy Vị Bện Tóc

52. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito bahidvārakoṭṭhake nisinno hoti. Atha kho rājā pasenadi kosalo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi.

52. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra. Bấy giờ, vào buổi chiều, Thế Tôn ra khỏi nơi độc cư và ngồi ở bên ngoài cổng vòm. Khi ấy, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên.

Tena [Pg.156] kho pana samayena satta ca jaṭilā, satta ca nigaṇṭhā, satta ca acelakā, satta ca ekasāṭakā, satta ca paribbājakā, parūḷhakacchanakhalomā khārivividhamādāya bhagavato avidūre atikkamanti.

Bấy giờ, có bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ, với lông nách, móng tay, và lông mình mọc dài, mang theo các loại gánh khác nhau, đi ngang qua không xa chỗ Thế Tôn.

Addasā kho rājā pasenadi kosalo te satta ca jaṭile, satta ca nigaṇṭhe, satta ca acelake, satta ca ekasāṭake, satta ca paribbājake, parūḷhakacchanakhalome khārivividhamādāya bhagavato avidūre atikkamante. Disvāna uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dakkhiṇajāṇumaṇḍalaṃ pathaviyaṃ nihantvā yena te satta ca jaṭilā, satta ca nigaṇṭhā, satta ca acelakā, satta ca ekasāṭakā, satta ca paribbājakā, tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ nāmaṃ sāvesi – ‘‘rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo; rājāhaṃ, bhante, pasenadi kosalo’’ti.

Vua Pasenadi nước Kosala thấy bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ ấy, với lông nách, móng tay, và lông mình mọc dài, mang theo các loại gánh khác nhau, đi ngang qua không xa chỗ Thế Tôn. Thấy vậy, vua đứng dậy khỏi chỗ ngồi, vắt thượng y qua một bên vai, quỳ gối phải xuống đất, chắp tay hướng về phía bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ ấy, rồi xướng tên ba lần: “Thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala; thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala; thưa các ngài, tôi là vua Pasenadi nước Kosala.”

Atha kho rājā pasenadi kosalo acirapakkantesu tesu sattasu ca jaṭilesu, sattasu ca nigaṇṭhesu, sattasu ca acelakesu, sattasu ca ekasāṭakesu, sattasu ca paribbājakesu, yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ye kho bhante, loke arahanto vā arahattamaggaṃ vā samāpannā ete tesaṃ aññatare’’ti.

Bấy giờ, sau khi bảy vị bện tóc, bảy vị Nigantha, bảy vị lõa thể, bảy vị mặc một y, và bảy vị du sĩ ấy đi khỏi không bao lâu, vua Pasenadi nước Kosala đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, vua Pasenadi nước Kosala bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, những vị nào ở trên đời là bậc A-la-hán hoặc đã đạt đến A-la-hán đạo, thì những vị này là một trong số đó.”

‘‘Dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā kāmabhoginā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannāti.

“Thưa Đại vương, thật khó cho ngài, một người tại gia hưởng thụ các dục lạc, sống trong cảnh vợ con chật chội, dùng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm và vật xoa, chấp nhận vàng và bạc, để biết được rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã đạt đến A-la-hán đạo.’”

‘‘Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Saṃvohārena kho, mahārāja, soceyyaṃ veditabbaṃ. Tañca kho dīghena addhunā [Pg.157] na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Āpadāsu kho, mahārāja, thāmo veditabbo. So ca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññena. Sākacchāya kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññenā’’ti.

Tâu Đại vương, thật vậy, qua sự chung sống, giới hạnh cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ. Tâu Đại vương, qua sự giao tiếp, sự trong sạch cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ. Tâu Đại vương, trong những lúc hoạn nạn, nghị lực cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ. Tâu Đại vương, qua sự đàm luận, trí tuệ cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ.

‘‘Acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante! Yāva subhāsitaṃ cidaṃ, bhante, bhagavatā – ‘dujjānaṃ kho etaṃ, mahārāja, tayā gihinā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvasantena kāsikacandanaṃ paccanubhontena mālāgandhavilepanaṃ dhārayantena jātarūparajataṃ sādiyantena – ime vā arahanto, ime vā arahattamaggaṃ samāpannāti. Saṃvāsena kho, mahārāja, sīlaṃ veditabbaṃ…pe… sākacchāya kho, mahārāja, paññā veditabbā. Sā ca kho dīghena addhunā na ittaraṃ, manasikarotā no amanasikarotā, paññavatā no duppaññenā’’’ti.

Bạch ngài, thật kỳ diệu! Bạch ngài, thật phi thường! Bạch ngài, lời này đã được Thế Tôn khéo thuyết giảng biết bao: ‘Tâu Đại vương, thật khó cho ngài, một người tại gia sống trong cảnh gia đình chật chội con cái, thọ hưởng gỗ chiên-đàn xứ Kāsi, mang vòng hoa, hương thơm, vật thoa, và chấp nhận vàng bạc, để biết được rằng: ‘Những vị này là bậc A-la-hán, hay những vị này đã chứng đạt đạo quả A-la-hán.’ Tâu Đại vương, thật vậy, qua sự chung sống, giới hạnh cần được biết đến... (v.v.)... Tâu Đại vương, qua sự đàm luận, trí tuệ cần được biết đến. Và điều ấy cần được biết đến qua một thời gian dài, không phải trong chốc lát; bởi người có tác ý, không phải bởi người không tác ý; bởi người có trí tuệ, không phải bởi người kém trí tuệ.’

‘‘Ete, bhante, mama purisā corā ocarakā janapadaṃ ocaritvā gacchanti. Tehi paṭhamaṃ ociṇṇaṃ ahaṃ pacchā osārissāmi. Idāni te, bhante, taṃ rajojallaṃ pavāhetvā sunhātā suvilittā kappitakesamassū odātavatthavasanā pañcahi kāmaguṇehi samappitā samaṅgibhūtā paricāressantī’’ ti.

Bạch ngài, những người này là thuộc hạ của con, là gián điệp cải trang thành kẻ trộm, họ đi do thám các xứ. Sau khi họ do thám trước, con sẽ hành động sau. Bạch ngài, bây giờ họ sẽ gột rửa bụi bẩn ấy, tắm gội sạch sẽ, thoa xức kỹ lưỡng, cắt tóc cạo râu, mặc y phục trắng, và sẽ tận hưởng, được cung phụng, và được bao quanh bởi năm loại dục lạc.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa của việc này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Na vāyameyya sabbattha, nāññassa puriso siyā;

Nāññaṃ nissāya jīveyya, dhammena na vaṇiṃ care’’ti. dutiyaṃ;

Không nên nỗ lực trong mọi việc, không nên làm người của kẻ khác; không nên sống nương tựa vào người khác, không nên buôn bán Chánh pháp. (Kinh thứ hai)

3. Paccavekkhaṇasuttaṃ

3. Kinh Suy Xét

53. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā attano aneke [Pg.158] pāpake akusale dhamme pahīne paccavekkhamāno nisinno hoti, aneke ca kusale dhamme bhāvanāpāripūriṃ gate.

53. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Thế Tôn đang ngự tọa, suy xét về vô số pháp ác, bất thiện của chính mình đã được đoạn trừ, và về vô số pháp thiện đã được tu tập viên mãn.

Atha kho bhagavā attano aneke pāpake akusale dhamme pahīne viditvā aneke ca kusale dhamme bhāvanāpāripūriṃ gate tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Khi ấy, Thế Tôn, sau khi biết rõ về vô số pháp ác, bất thiện của chính mình đã được đoạn trừ, và về vô số pháp thiện đã được tu tập viên mãn, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ahu pubbe tadā nāhu, nāhu pubbe tadā ahu;

Na cāhu na ca bhavissati, na cetarahi vijjatī’’ti. tatiyaṃ;

Cái đã có trước đây, lúc ấy không còn; cái không có trước đây, lúc ấy đã có. Cái đã không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không hiện hữu. (Kinh thứ ba)

4. Paṭhamanānātitthiyasuttaṃ

4. Kinh Các Ngoại Đạo Thứ Nhất

54. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

54. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, có nhiều Sa-môn, Bà-la-môn, và du sĩ ngoại đạo khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có nhiều tà kiến, nhiều ý muốn, nhiều sở thích, và nương tựa vào nhiều nền tảng tà kiến khác nhau.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘antavā loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘anantavā loko, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘taṃ jīvaṃ taṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘aññaṃ jīvaṃ aññaṃ sarīraṃ, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke [Pg.159] samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā, idameva saccaṃ moghamañña’’nti.

Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là thường hằng, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là không thường hằng, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là hữu biên, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Thế giới là vô biên, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Sinh mạng và thân thể là một, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Sinh mạng là khác, thân thể là khác, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai có tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai vừa tồn tại vừa không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’ Lại có một số Sa-môn và Bà-la-môn có luận thuyết và quan điểm như sau: ‘Như Lai không tồn tại cũng không không tồn tại sau khi chết, chỉ có điều này là thật, ngoài ra là rỗng không.’

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’ti.

Họ sống trong cãi vã, tranh chấp, rơi vào tranh luận, đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này.’

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

Khi ấy, vào buổi sáng, một số đông Tỳ khưu đắp y, mang y bát, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, khi đã đi khất thực trở về, họ đến nơi Thế Tôn ở. Sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

“Bạch Thế Tôn, ở đây, tại Sāvatthī, có rất nhiều Sa-môn, Bà-la-môn, du sĩ ngoại đạo thuộc nhiều loại đang trú ngụ, họ có nhiều tà kiến khác nhau, nhiều ý muốn khác nhau, nhiều sở thích khác nhau, và nương tựa vào nhiều nơi nương tựa là các tà kiến khác nhau.”

‘‘Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato loko, idameva saccaṃ moghamañña’nti…pe… te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ ti.

“Có một số Sa-môn, Bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: ‘Thế gian là thường còn, chỉ điều này là thật, ngoài ra là hư vọng.’ …vân vân… Họ sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này.’”

‘‘Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā; atthaṃ na jānanti, anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti, adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

“Này các Tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo là những người mù lòa, không có mắt; họ không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Pháp, không biết phi Pháp. Họ, vì không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Pháp, không biết phi Pháp, nên sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, sống đâm chọc lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này.’”

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, imissāyeva sāvatthiyā aññataro rājā ahosi. Atha kho, bhikkhave, so rājā aññataraṃ purisaṃ āmantesi – ‘ehi tvaṃ, ambho purisa, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe ekajjhaṃ sannipātehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā te sabbe gahetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etadavoca – ‘sannipātitā kho te, deva, yāvatakā sāvatthiyā jaccandhā’ti[Pg.160]. ‘Tena hi, bhaṇe, jaccandhānaṃ hatthiṃ dassehī’ti. ‘Evaṃ, devā’ti kho, bhikkhave, so puriso tassa rañño paṭissutvā jaccandhānaṃ hatthiṃ dassesi.

“Này các Tỳ khưu, thuở xưa, tại chính thành Sāvatthī này, có một vị vua. Rồi, này các Tỳ khưu, vị vua ấy gọi một người đàn ông và bảo: ‘Này người kia, hãy đến đây. Ngươi hãy tập hợp tất cả những người mù bẩm sinh ở Sāvatthī lại một chỗ.’ ‘Vâng, tâu Đại vương,’ này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy vâng lời vị vua, tập hợp tất cả những người mù bẩm sinh ở Sāvatthī, rồi đi đến nơi vị vua ấy. Sau khi đến, ông ta tâu với vị vua điều này: ‘Tâu Đại vương, tất cả những người mù bẩm sinh ở Sāvatthī đã được tập hợp lại.’ ‘Vậy thì, này khanh, hãy cho những người mù bẩm sinh xem con voi.’ ‘Vâng, tâu Đại vương,’ này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy vâng lời vị vua và cho những người mù bẩm sinh xem con voi.”

‘‘Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa sīsaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kaṇṇaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa dantaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa soṇḍaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa kāyaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa pādaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa satthiṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa naṅguṭṭhaṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’ti. Ekaccānaṃ jaccandhānaṃ hatthissa vāladhiṃ dassesi – ‘ediso, jaccandhā, hatthī’’’ti.

“Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem đầu con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem tai con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem ngà con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem vòi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem thân con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem chân con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem đùi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem gốc đuôi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’ Ông ta cho một số người mù bẩm sinh xem chùm lông đuôi con voi và nói: ‘Này những người mù, con voi là như thế này.’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, so puriso jaccandhānaṃ hatthiṃ dassetvā yena so rājā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ rājānaṃ etadavoca – ‘diṭṭho kho tehi, deva, jaccandhehi hatthī; yassa dāni kālaṃ maññasī’ti.

“Rồi, này các Tỳ khưu, người đàn ông ấy, sau khi đã cho những người mù bẩm sinh xem con voi, liền đi đến nơi vị vua ấy. Sau khi đến, ông ta tâu với vị vua điều này: ‘Tâu Đại vương, những người mù bẩm sinh ấy đã xem con voi rồi. Bây giờ, xin Đại vương hãy định liệu thời gian cho việc Ngài cho là phải lúc.’”

‘‘Atha kho, bhikkhave, so rājā yena te jaccandhā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā te jaccandhe etadavoca – ‘diṭṭho vo, jaccandhā, hatthī’ti? ‘Evaṃ, deva, diṭṭho no hatthī’ti. ‘Vadetha, jaccandhā, kīdiso hatthī’ti?

“Rồi, này các Tỳ khưu, vị vua ấy đi đến nơi những người mù bẩm sinh. Sau khi đến, ngài nói với những người mù bẩm sinh điều này: ‘Này những người mù, các ngươi đã xem con voi chưa?’ ‘Vâng, tâu Đại vương, chúng con đã xem con voi rồi.’ ‘Này những người mù, hãy nói xem, con voi như thế nào?’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa sīsaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi kumbho’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem đầu con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái lu.’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kaṇṇo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi suppo’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem tai con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái nia.’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa danto diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi khīlo’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem ngà con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái cọc.’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa soṇḍo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi naṅgalīsā’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem vòi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cán cày.’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa kāyo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi koṭṭho’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem thân con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái kho lúa.’”

‘‘Yehi[Pg.161], bhikkhave, jaccandhehi hatthissa pādo diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi thūṇo’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem chân con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cây cột.’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa satthi diṭṭho hosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi udukkhalo’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem đùi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái cối.’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa naṅguṭṭhaṃ diṭṭhaṃ ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi musalo’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem gốc đuôi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái chày.’”

‘‘Yehi, bhikkhave, jaccandhehi hatthissa vāladhi diṭṭho ahosi, te evamāhaṃsu – ‘ediso, deva, hatthī seyyathāpi sammajjanī’ti.

“Này các Tỳ khưu, những người mù bẩm sinh nào đã xem chùm lông đuôi con voi, họ nói như vầy: ‘Tâu Đại vương, con voi là như thế này, giống như cái chổi.’”

‘‘Te ‘ediso hatthī, nediso hatthī; nediso hatthī, ediso hatthī’’’ti aññamaññaṃ muṭṭhīhi saṃsumbhiṃsu. Tena ca pana, bhikkhave, so rājā attamano ahosi.

“Họ, với lời nói: ‘Con voi là như thế này, con voi không phải như thế này; con voi không phải như thế này, con voi là như thế này,’ đã đánh nhau bằng nắm đấm. Và do đó, này các Tỳ khưu, vị vua ấy đã hoan hỷ.”

‘‘Evameva kho, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā andhā acakkhukā. Te atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

“Này các tỳ khưu, cũng tương tự như thế, các du sĩ ngoại đạo là những kẻ mù lòa, không có mắt. Họ không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp. Do không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp, họ đã trở nên tranh cãi, đã trở nên cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đả kích lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này.’”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Imesu kira sajjanti, eke samaṇabrāhmaṇā;

Viggayha naṃ vivadanti, janā ekaṅgadassino’’ti. catutthaṃ;

“Quả thật, một số sa-môn và bà-la-môn bị dính mắc vào những điều này; những người chỉ thấy một phần, sau khi đã nắm giữ, họ tranh luận.” Hết phẩm thứ tư.

5. Dutiyanānātitthiyasuttaṃ

5. Kinh Về Các Ngoại Đạo Khác Nhau, Kinh Thứ Hai

55. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

55. Tôi nghe như vầy. Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc bấy giờ, có nhiều sa-môn, bà-la-môn, và du sĩ thuộc các giáo phái khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và họ nương tựa vào những nền tảng quan điểm khác nhau.

Santeke [Pg.162] samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato ca asassato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘paraṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato ca paraṃkato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evadiṭṭhino – ‘‘paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko [Pg.163] ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti.

Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là thường hằng; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian vừa thường hằng vừa vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian không phải thường hằng cũng không phải vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là do chính mình tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian vừa do chính mình tạo ra vừa do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian không do chính mình tạo ra, không do người khác tạo ra, mà phát sinh ngẫu nhiên; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là thường hằng; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian vừa thường hằng vừa vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian không phải thường hằng cũng không phải vô thường; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là do chính mình tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian là do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian vừa do chính mình tạo ra vừa do người khác tạo ra; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ Lại nữa, có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Hạnh phúc và đau khổ, tự ngã và thế gian không do chính mình tạo ra, không do người khác tạo ra, mà phát sinh ngẫu nhiên; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’ti.

Họ đã trở nên tranh cãi, đã trở nên cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đả kích lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này.’”

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

Rồi, một số đông các tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường trở về từ nơi khất thực, họ đến nơi đức Thế Tôn đang ngự; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Khi đã ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với đức Thế Tôn rằng:

‘‘Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

“Bạch đức Thế Tôn, ở đây, có nhiều sa-môn, bà-la-môn, và du sĩ thuộc các giáo phái khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và họ nương tựa vào những nền tảng quan điểm khác nhau.

‘‘Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti…pe… te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

“Có một số sa-môn và bà-la-môn có thuyết và quan điểm như sau: ‘Tự ngã và thế gian là thường hằng; chỉ điều này là chân thật, điều khác là sai lầm.’ … vân vân … Họ đã trở nên tranh cãi, đã trở nên cãi vã, đã rơi vào tranh luận, sống đả kích lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này.’”

‘‘Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā; atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

Này các tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo là những kẻ mù lòa, không có mắt; họ không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp. Do không biết điều lợi ích, không biết điều không lợi ích, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp, họ sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, rơi vào tranh luận, sống đả thương nhau bằng những ngọn giáo miệng: 'Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này'.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Imesu kira sajjanti, eke samaṇabrāhmaṇā;

Antarāva visīdanti, appatvāva tamogadha’’nti. pañcamaṃ;

Quả thật, một số sa-môn, bà-la-môn bị dính mắc vào những (tà kiến) này; họ bị chìm đắm ở khoảng giữa, vẫn chưa đạt đến nơi nương tựa an ổn. (Kinh thứ) năm.

6. Tatiyanānātitthiyasuttaṃ

6. Kinh Về Các Ngoại Đạo Khác Nhau, (phẩm) thứ ba.

56. Evaṃ [Pg.164] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

56. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc bấy giờ, có rất nhiều sa-môn, bà-la-môn, du sĩ thuộc các ngoại đạo khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và nương tựa vào những nền tảng kiến giải khác nhau.

Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassato ca asassato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassato nāsassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘paraṃkato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkato ca paraṃkato ca attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāro aparaṃkāro adhiccasamuppanno attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sassatañca asassatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘neva sassataṃ nāsassataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘paraṃkataṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti[Pg.165]. Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘sayaṃkatañca paraṃkatañca sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti. Santi paneke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘‘asayaṃkāraṃ aparaṃkāraṃ adhiccasamuppannaṃ sukhadukkhaṃ attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’’nti.

Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới vừa thường hằng vừa không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới không thường hằng cũng không không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là do tự mình làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới vừa do tự mình làm ra vừa do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, sanh khởi không do nhân duyên; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới vừa thường hằng vừa không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới không thường hằng cũng không không thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là do tự mình làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới là do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới vừa do tự mình làm ra vừa do người khác làm ra; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' Lại nữa, có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Lạc và khổ, tự ngã và thế giới không do tự mình làm ra, không do người khác làm ra, sanh khởi không do nhân duyên; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.'

Te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’ti.

Họ sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, rơi vào tranh luận, sống đả thương nhau bằng những ngọn giáo miệng: 'Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này'.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

Rồi, một số đông tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, dùng bữa xong, trên đường trở về từ nơi khất thực, họ đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘Idha, bhante, sambahulā nānātitthiyasamaṇabrāhmaṇaparibbājakā sāvatthiyaṃ paṭivasanti nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā nānādiṭṭhinissayanissitā.

Bạch Thế Tôn, ở đây, có rất nhiều sa-môn, bà-la-môn, du sĩ thuộc các ngoại đạo khác nhau đang cư ngụ tại Sāvatthī, họ có những quan điểm khác nhau, những khuynh hướng khác nhau, những sở thích khác nhau, và nương tựa vào những nền tảng kiến giải khác nhau.

‘‘Santeke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino – ‘sassato attā ca loko ca, idameva saccaṃ moghamañña’nti …pe… te bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

Có một số sa-môn, bà-la-môn có thuyết như vầy, có kiến như vầy: 'Tự ngã và thế giới là thường hằng; chỉ điều này là sự thật, ngoài ra là sai lầm.' ...v.v... Họ sanh ra tranh cãi, sanh ra xung đột, rơi vào tranh luận, sống đả thương nhau bằng những ngọn giáo miệng: 'Pháp là như thế này, pháp không phải như thế này; pháp không phải như thế này, pháp là như thế này'.

‘‘Aññatitthiyā, bhikkhave, paribbājakā andhā acakkhukā. Te atthaṃ na jānanti anatthaṃ na jānanti, dhammaṃ na jānanti adhammaṃ na jānanti. Te atthaṃ ajānantā anatthaṃ ajānantā, dhammaṃ ajānantā adhammaṃ ajānantā bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ mukhasattīhi vitudantā viharanti – ‘ediso dhammo, nediso dhammo; nediso dhammo, ediso dhammo’’’ti.

Này các Tỳ khưu, các du sĩ ngoại đạo là những kẻ mù lòa, không có mắt. Họ không biết lợi ích, không biết bất lợi, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp. Họ, vì không biết lợi ích, không biết bất lợi, không biết Chánh pháp, không biết phi pháp, nên sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, sống đâm chọt lẫn nhau bằng những ngọn giáo miệng: ‘Pháp là như thế này, Pháp không phải như thế này; Pháp không phải như thế này, Pháp là như thế này’.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ahaṅkārapasutāyaṃ [Pg.166] pajā, paraṃkārūpasaṃhitā;

Etadeke nābbhaññaṃsu, na naṃ sallanti addasuṃ.

Chúng sanh này chuyên chú vào ‘ta làm’, liên kết với ‘người khác làm’. Một số người không thừa nhận điều này, cũng không thấy nó là mũi tên.

‘‘Etañca sallaṃ paṭikacca passato;

Ahaṃ karomīti na tassa hoti;

Paro karotīti na tassa hoti.

Và đối với người thấy trước mũi tên này, không có quan niệm ‘Tôi làm’, cũng không có quan niệm ‘Người khác làm’.

‘‘Mānupetā ayaṃ pajā, mānaganthā mānavinibaddhā ;

Diṭṭhīsu sārambhakathā, saṃsāraṃ nātivattatī’’ti. chaṭṭhaṃ;

Chúng sanh này đầy ngã mạn, bị ngã mạn trói buộc, bị ngã mạn quấn chặt; có lời nói tranh chấp trong các tà kiến, không vượt qua được vòng luân hồi. Hết kinh thứ sáu.

7. Subhūtisuttaṃ

7. Kinh Subhūti

57. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā subhūti bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya avitakkaṃ samādhiṃ samāpajjitvā.

57. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Tôn giả Subhūti đang ngồi không xa Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân thẳng, sau khi đã nhập vào định không tầm.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ subhūtiṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya avitakkaṃ samādhiṃ samāpannaṃ.

Thế Tôn đã thấy Tôn giả Subhūti đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân thẳng, đã nhập vào định không tầm.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassa vitakkā vidhūpitā,Ajjhattaṃ suvikappitā asesā;

Taṃ saṅgamaticca arūpasaññī,Catuyogātigato na jātu metī’’ti. sattamaṃ;

Người nào có các tầm đã được xua tan, bên trong đã được cắt đứt hoàn toàn không còn sót lại; vị ấy vượt qua sự dính mắc, có tưởng vô sắc, đã vượt qua bốn loại ách縛, không bao giờ đi đến sự tái sanh. Hết kinh thứ bảy.

8. Gaṇikāsuttaṃ

8. Kinh Gaṇikā (Kỹ Nữ)

58. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā honti paṭibaddhacittā; bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti[Pg.167], daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkhaṃ.

58. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi sóc. Và vào lúc ấy, ở Rājagaha, có hai nhóm người say mê một kỹ nữ nào đó, tâm bị trói buộc; sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, họ tấn công lẫn nhau bằng tay, bằng đất cục, bằng gậy, bằng vũ khí. Họ ở đó đi đến cái chết hoặc đau khổ đến mức gần chết.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Rājagahe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

Rồi, nhiều Tỳ khưu, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào Rājagaha để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Rājagaha, sau bữa ăn, trở về từ chuyến khất thực, họ đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, họ đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các Tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘Idha, bhante, rājagahe dve pūgā aññatarissā gaṇikāya sārattā paṭibaddhacittā; bhaṇḍanajātā kalahajātā vivādāpannā aññamaññaṃ pāṇīhipi upakkamanti, leḍḍūhipi upakkamanti, daṇḍehipi upakkamanti, satthehipi upakkamanti. Te tattha maraṇampi nigacchanti maraṇamattampi dukkha’’nti.

Bạch Thế Tôn, ở đây, tại Rājagaha, có hai nhóm người say mê một kỹ nữ nào đó, tâm bị trói buộc; sanh ra tranh cãi, sanh ra cãi vã, rơi vào tranh luận, họ tấn công lẫn nhau bằng tay, bằng đất cục, bằng gậy, bằng vũ khí. Họ ở đó đi đến cái chết hoặc đau khổ đến mức gần chết.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yañca pattaṃ yañca pattabbaṃ, ubhayametaṃ rajānukiṇṇaṃ, āturassānusikkhato. Ye ca sikkhāsārā sīlabbataṃ jīvitaṃ brahmacariyaṃ upaṭṭhānasārā, ayameko anto. Ye ca evaṃvādino – ‘natthi kāmesu doso’ti, ayaṃ dutiyo anto. Iccete ubho antā kaṭasivaḍḍhanā, kaṭasiyo diṭṭhiṃ vaḍḍhenti. Etete ubho ante anabhiññāya olīyanti eke, atidhāvanti eke. Ye ca kho te abhiññāya tatra ca nāhesuṃ, tena ca nāmaññiṃsu, vaṭṭaṃ tesaṃ natthi paññāpanāyā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

Cái đã đạt được và cái sẽ đạt được, cả hai điều này đều bị bụi bặm vấy bẩn, đối với người bị phiền não hành hạ và người đang tu tập theo đó. Và những ai coi trọng học giới, giới cấm, sinh kế, phạm hạnh, sự phục vụ, đây là một cực đoan. Và những ai nói rằng: ‘Không có lỗi trong các dục’, đây là cực đoan thứ hai. Như vậy, cả hai cực đoan này làm tăng trưởng tử địa, và tử địa làm tăng trưởng tà kiến. Vì không liễu tri hai cực đoan này, một số người bị chìm đắm, một số người vượt quá. Nhưng những ai, sau khi liễu tri chúng, không ở trong đó, và do đó không tự ngã mạn, đối với họ không có vòng luân hồi để được định danh. Hết kinh thứ tám.

9. Upātidhāvantisuttaṃ

9. Kinh Upātidhāvanti (Vượt Quá)

59. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā rattandhakāratimisāyaṃ abbhokāse nisinno hoti telappadīpesu jhāyamānesu.

59. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, Thế Tôn đang ngồi ngoài trời trong đêm tối mịt mù, khi các ngọn đèn dầu đang cháy sáng.

Tena kho pana samayena sambahulā adhipātakā tesu telappadīpesu āpātaparipātaṃ anayaṃ āpajjanti, byasanaṃ āpajjanti, anayabyasanaṃ āpajjanti [Pg.168]. Addasā kho bhagavā te sambahule adhipātake tesu telappadīpesu āpātaparipātaṃ anayaṃ āpajjante, byasanaṃ āpajjante, anayabyasanaṃ āpajjante.

Và vào lúc ấy, nhiều con thiêu thân, lao vào và bay vòng quanh những ngọn đèn dầu ấy, gặp phải tai họa, gặp phải sự hủy diệt, gặp phải tai họa và sự hủy diệt. Thế Tôn đã thấy nhiều con thiêu thân ấy, lao vào và bay vòng quanh những ngọn đèn dầu ấy, đang gặp phải tai họa, đang gặp phải sự hủy diệt, đang gặp phải tai họa và sự hủy diệt.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Upātidhāvanti na sāramenti,Navaṃ navaṃ bandhanaṃ brūhayanti;

Patanti pajjotamivādhipātakā,Diṭṭhe sute itiheke niviṭṭhā’’ti. navamaṃ;

Họ chạy vượt quá, không đạt đến cốt lõi, họ làm tăng trưởng những ràng buộc mới và mới. Như những con thiêu thân rơi vào ngọn lửa, một số người cố chấp vào cái thấy, cái nghe như vậy. Hết kinh thứ chín.

10. Uppajjantisuttaṃ

10. Kinh Uppajjanti (Phát Sanh)

60. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā ānando yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

60. Tôi nghe như vầy – một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Rồi Tôn giả Ānanda đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn điều này:

‘‘Yāvakīvañca, bhante, tathāgatā loke nuppajjanti arahanto sammāsambuddhā tāva aññatitthiyā paribbājakā sakkatā honti garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Yato ca kho, bhante, tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā atha aññatitthiyā paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Bhagavā yeva dāni, bhante, sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅgho cā’’ti.

“Bạch Thế Tôn, chừng nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chưa xuất hiện, thì chừng ấy các du sĩ ngoại đạo được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Và bạch Thế Tôn, khi nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện, thì các du sĩ ngoại đạo không được cung kính, không được tôn trọng, không được quý mến, không được cúng dường, không được đảnh lễ, và không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Bạch Thế Tôn, nay chỉ có Thế Tôn được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, và cả Tăng chúng Tỳ-khưu cũng vậy.”

‘‘Evametaṃ[Pg.169], ānanda, yāvakīvañca, ānanda, tathāgatā loke nuppajjanti arahanto sammāsambuddhā tāva aññatitthiyā paribbājakā sakkatā honti garukatā mānitā pūjitā apacitā lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Yato ca kho, ānanda, tathāgatā loke uppajjanti arahanto sammāsambuddhā atha aññatitthiyā paribbājakā asakkatā honti agarukatā amānitā apūjitā anapacitā na lābhino cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Tathāgatova dāni sakkato hoti garukato mānito pūjito apacito lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ, bhikkhusaṅgho cā’’ti.

“Này Ānanda, đúng là như vậy. Này Ānanda, chừng nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác chưa xuất hiện, thì chừng ấy các du sĩ ngoại đạo được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Và này Ānanda, khi nào ở đời các bậc Như Lai, A-la-hán, Chánh Đẳng Giác xuất hiện, thì các du sĩ ngoại đạo không được cung kính, không được tôn trọng, không được quý mến, không được cúng dường, không được đảnh lễ, và không nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Nay chỉ có Như Lai được cung kính, tôn trọng, quý mến, cúng dường, đảnh lễ, và nhận được y phục, vật thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, và cả Tăng chúng Tỳ-khưu cũng vậy.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Obhāsati tāva so kimi,Yāva na unnamate pabhaṅkaro;

(Sa) verocanamhi uggate,Hatappabho hoti na cāpi bhāsati.

“Con đom đóm ấy còn chiếu sáng, Chừng nào đấng tạo ra ánh sáng chưa mọc lên; Khi mặt trời rực rỡ đã mọc lên, Nó bị mất ánh sáng, và cũng không còn chiếu sáng nữa.”

‘‘Evaṃ obhāsitameva takkikānaṃ,Yāva sammāsambuddhā loke nuppajjanti;

Na takkikā sujjhanti na cāpi sāvakā,Duddiṭṭhī na dukkhā pamuccare’’ti. dasamaṃ;

“Cũng vậy, ánh sáng của các nhà lý luận suông, Chỉ có được chừng nào các bậc Chánh Đẳng Giác chưa xuất hiện ở đời; Các nhà lý luận suông không thanh tịnh, và các đệ tử của họ cũng vậy, Những người có tà kiến không thể giải thoát khỏi khổ đau.” (kết thúc bài kinh thứ mười)

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm này:

Āyujaṭilavekkhaṇā, tayo titthiyā subhūti;

Gaṇikā upāti navamo, uppajjanti ca te dasāti.

Āyu, Jaṭila, Vekkhaṇa, ba kinh về ngoại đạo, Subhūti; Gaṇikā, Upāti là kinh thứ chín, và Uppajjanti, đó là mười kinh.

Jaccandhavaggo chaṭṭho niṭṭhito.

Phẩm Jaccandha, thứ sáu, đã kết thúc.

7. Cūḷavaggo

7. Phẩm Nhỏ

1. Paṭhamalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ

1. Kinh Lakuṇḍaka Bhaddiya Thứ Nhất

61. Evaṃ [Pg.170] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti.

61. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đã dùng pháp thoại với nhiều phương tiện để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya.

Atha kho āyasmato lakuṇḍakabhaddiyassa āyasmatā sāriputtena anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassiyamānassa samādapiyamānassa samuttejiyamānassa sampahaṃsiyamānassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci.

Khi ấy, Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya, trong khi được Tôn giả Sāriputta dùng pháp thoại với nhiều phương tiện để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ, tâm đã được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ āyasmatā sāriputtena anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassiyamānaṃ samādapiyamānaṃ samuttejiyamānaṃ sampahaṃsiyamānaṃ anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ.

Thế Tôn đã thấy Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya, trong khi được Tôn giả Sāriputta dùng pháp thoại với nhiều phương tiện để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ, có tâm đã được giải thoát khỏi các lậu hoặc, không còn chấp thủ.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Uddhaṃ adho sabbadhi vippamutto, ayaṃhamasmīti anānupassī;

Evaṃ vimutto udatāri oghaṃ, atiṇṇapubbaṃ apunabbhavāyā’’ti. paṭhamaṃ;

“Trên, dưới, và khắp mọi nơi đều được giải thoát, Không còn quán xét rằng ‘đây là ta’; Người giải thoát như vậy đã vượt qua dòng bộc lưu, Điều chưa từng vượt qua, để không còn tái sanh.” (kết thúc bài kinh thứ nhất)

2. Dutiyalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ

2. Kinh Lakuṇḍaka Bhaddiya Thứ Hai

62. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sāriputto āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ sekhaṃ maññamāno bhiyyosomattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti.

62. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, vì cho rằng Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya là bậc hữu học, đã dùng pháp thoại với nhiều phương tiện, một cách quá mức, để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ.

Addasā [Pg.171] kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ sekhaṃ maññamānaṃ bhiyyosomattāya anekapariyāyena dhammiyā kathāya sandassentaṃ samādapentaṃ samuttejentaṃ sampahaṃsentaṃ.

Thế Tôn đã thấy Tôn giả Sāriputta, vì cho rằng Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya là bậc hữu học, đang dùng pháp thoại với nhiều phương tiện, một cách quá mức, để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, làm cho hoan hỷ.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi biết rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Acchecchi vaṭṭaṃ byagā nirāsaṃ, visukkhā saritā na sandati;

Chinnaṃ vaṭṭaṃ na vattati, esevanto dukkhassā’’ti. dutiyaṃ;

“Đã chặt đứt vòng luân hồi, đã đạt đến trạng thái không còn ái dục, Dòng sông đã khô cạn, không còn chảy nữa; Vòng luân hồi đã bị cắt đứt, không còn vận hành, Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.” (kết thúc bài kinh thứ hai)

3. Paṭhamasattasuttaṃ

3. Kinh Satta Thứ Nhất

63. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu ativelaṃ sattā ( ) rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā sammattakajātā kāmesu viharanti.

63. Tôi nghe như vầy: Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Lúc bấy giờ, phần lớn người dân ở Sāvatthī sống trong các dục lạc, quá mức dính mắc, say đắm, tham lam, bị trói buộc, mê muội, chìm đắm, trở nên say sưa vì các dục lạc.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu ativelaṃ sattā rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā sammattakajātā kāmesu viharantī’’ti.

Khi ấy, nhiều vị Tỳ-khưu vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, vào thành Sāvatthī để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, trở về từ nơi khất thực, đã đi đến nơi Thế Tôn ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các vị Tỳ-khưu ấy đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, phần lớn người dân ở Sāvatthī sống trong các dục lạc, quá mức dính mắc, say đắm, tham lam, bị trói buộc, mê muội, chìm đắm, trở nên say sưa vì các dục lạc.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Kāmesu sattā kāmasaṅgasattā,Saṃyojane vajjamapassamānā;

Na hi jātu saṃyojanasaṅgasattā,Oghaṃ tareyyuṃ vipulaṃ mahanta’’nti. tatiyaṃ;

“Những ai dính mắc trong các dục, bị trói buộc bởi sự tham luyến các dục, không nhìn thấy sự nguy hại trong các kiết sử; những chúng sanh bị trói buộc bởi sự tham luyến các kiết sử, chắc chắn không thể vượt qua được bộc lưu rộng lớn, mênh mông.” (Kinh thứ ba)

4. Dutiyasattasuttaṃ

4. Kinh Người Dính Mắc Thứ Hai

64. Evaṃ [Pg.172] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena sāvatthiyā manussā yebhuyyena kāmesu sattā ( ) rattā giddhā gadhitā mucchitā ajjhopannā andhīkatā sammattakajātā kāmesu viharanti.

64. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, phần lớn dân chúng ở Sāvatthī sống trong các dục, dính mắc, tham đắm, say mê, bị trói buộc, mê muội, bị nhấn chìm, bị làm cho mù quáng, trở nên cuồng si trong các dục.

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Addasā kho bhagavā sāvatthiyā te manusse yebhuyyena kāmesu satte ratte giddhe gadhite mucchite ajjhopanne andhīkate sammattakajāte kāmesu viharante.

Bấy giờ, vào buổi sáng, đức Thế Tôn đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Đức Thế Tôn đã thấy những người dân Sāvatthī ấy, phần lớn đang sống trong các dục, dính mắc, tham đắm, say mê, bị trói buộc, mê muội, bị nhấn chìm, bị làm cho mù quáng, trở nên cuồng si trong các dục.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Kāmandhā jālasañchannā, taṇhāchadanachāditā;

Pamattabandhunā baddhā, macchāva kumināmukhe;

Jarāmaraṇamanventi, vaccho khīrapakova mātara’’nti. catutthaṃ;

“Bị mù quáng bởi dục vọng, bị lưới ái bao phủ, bị mái che tham ái che đậy; bị trói buộc bởi người bạn phóng dật, như cá lọt vào miệng hom; chúng đi theo già và chết, như bê con còn bú sữa đi theo mẹ.” (Kinh thứ tư)

5. Aparalakuṇḍakabhaddiyasuttaṃ

5. Kinh Khác Về Lakuṇḍaka Bhaddiya

65. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā lakuṇḍakabhaddiyo sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami.

65. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya đi theo sau lưng, sau lưng của nhiều vị tỳ khưu, đến nơi đức Thế Tôn đang ở.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ lakuṇḍakabhaddiyaṃ dūratova sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ yebhuyyena bhikkhūnaṃ paribhūtarūpaṃ. Disvāna bhikkhū āmantesi –

Đức Thế Tôn từ xa đã thấy Tôn giả Lakuṇḍaka Bhaddiya đang đi đến, theo sau lưng, sau lưng của nhiều vị tỳ khưu, với dung sắc xấu xí, khó nhìn, thân hình thấp lùn, và thường bị các tỳ khưu xem thường. Sau khi thấy vậy, Ngài gọi các tỳ khưu:

‘‘Passatha no tumhe, bhikkhave, etaṃ bhikkhuṃ dūratova sambahulānaṃ bhikkhūnaṃ piṭṭhito piṭṭhito āgacchantaṃ dubbaṇṇaṃ duddasikaṃ okoṭimakaṃ yebhuyyena bhikkhūnaṃ paribhūtarūpa’’nti? ‘‘Evaṃ, bhante’’ti.

“Này các tỳ khưu, các ông có thấy vị tỳ khưu kia từ xa đang đi đến, theo sau lưng, sau lưng của nhiều vị tỳ khưu, với dung sắc xấu xí, khó nhìn, thân hình thấp lùn, và thường bị các tỳ khưu xem thường không?” “Bạch Thế Tôn, vâng, chúng con thấy.”

‘‘Eso[Pg.173], bhikkhave, bhikkhu mahiddhiko mahānubhāvo. Na ca sā samāpatti sulabharūpā yā tena bhikkhunā asamāpannapubbā. Yassa catthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharatī’’ti.

“Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này có đại thần lực, có đại oai đức. Không có định nào mà vị tỳ khưu ấy chưa từng chứng đắc mà lại dễ dàng chứng đắc. Và mục đích tối thượng của phạm hạnh, vì mục đích ấy mà các thiện nam tử chân chánh xuất gia, từ bỏ gia đình, sống không gia đình, vị ấy đã tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đắc và an trú ngay trong hiện tại.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Nelaṅgo setapacchādo, ekāro vattatī ratho;

Anīghaṃ passa āyantaṃ, chinnasotaṃ abandhana’’nti. pañcamaṃ;

“Cỗ xe với vành xe không tì vết, với mái che màu trắng, với một trục duy nhất, đang lăn bánh. Hãy nhìn người đang đến, không phiền não, đã cắt đứt dòng chảy, không còn trói buộc.” (Kinh thứ năm)

6. Taṇhāsaṅkhayasuttaṃ

6. Kinh Sự Đoạn Tận Ái Dục

66. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā aññāsikoṇḍañño bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ paccavekkhamāno.

66. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, Tôn giả Aññāsikoṇḍañña đang ngồi không xa đức Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân thẳng, quán xét sự giải thoát do đoạn tận ái dục.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ aññāsikoṇḍaññaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya taṇhāsaṅkhayavimuttiṃ paccavekkhamānaṃ.

Đức Thế Tôn đã thấy Tôn giả Aññāsikoṇḍañña đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân thẳng, quán xét sự giải thoát do đoạn tận ái dục.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassa mūlaṃ chamā natthi, paṇṇā natthi kuto latā;

Taṃ dhīraṃ bandhanā muttaṃ, ko taṃ ninditumarahati;

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito’’ti. chaṭṭhaṃ;

“Người nào không có gốc rễ trên mặt đất, không có lá, thì làm sao có dây leo? Bậc trí tuệ ấy, đã giải thoát khỏi mọi trói buộc, ai có thể chê bai được? Chư thiên cũng tán thán vị ấy, và Phạm thiên cũng tán thán.” (Kinh thứ sáu)

7. Papañcakhayasuttaṃ

7. Kinh Sự Đoạn Tận Hý Luận

67. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā attano papañcasaññāsaṅkhāpahānaṃ paccavekkhamāno nisinno hoti.

67. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, đức Thế Tôn đang ngồi quán xét sự đoạn trừ các hý luận, tưởng và hành của chính mình.

Atha [Pg.174] kho bhagavā attano papañcasaññāsaṅkhāpahānaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri sự đoạn trừ các hý luận, tưởng và hành của chính mình, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassa papañcā ṭhiti ca natthi,Sandānaṃ palighañca vītivatto;

Taṃ nittaṇhaṃ muniṃ carantaṃ,Nāvajānāti sadevakopi loko’’ti. sattamaṃ;

“Người nào không còn hý luận và sự trụ chấp, đã vượt qua dây trói và then cài; bậc Thánh nhân ấy, không còn ái dục, đang đi tới, thế gian cùng với chư thiên không thể xem thường.” (Kinh thứ bảy)

8. Kaccānasuttaṃ

8. Kinh Kaccāna

68. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā mahākaccāno bhagavato avidūre nisinno hoti pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya.

68. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika tại Jetavana. Bấy giờ, Tôn giả Mahākaccāna đang ngồi không xa đức Thế Tôn, xếp bằng, giữ thân thẳng, với niệm về thân được thiết lập vững chắc bên trong, hướng về phía trước.

Addasā kho bhagavā āyasmantaṃ mahākaccānaṃ avidūre nisinnaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya kāyagatāya satiyā ajjhattaṃ parimukhaṃ sūpaṭṭhitāya.

Đức Thế Tôn đã thấy Tôn giả Mahākaccāna đang ngồi không xa, xếp bằng, giữ thân thẳng, với niệm về thân được thiết lập vững chắc bên trong, hướng về phía trước.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Yassa siyā sabbadā sati,Satataṃ kāyagatā upaṭṭhitā;

No cassa no ca me siyā,Na bhavissati na ca me bhavissati;

Anupubbavihāri tattha so,Kāleneva tare visattika’’nti. aṭṭhamaṃ;

“Người nào luôn luôn có niệm, niệm về thân được thiết lập thường trực, (quán rằng:) ‘Nó đã không có, nó sẽ không là của ta; nó sẽ không có, nó sẽ không là của ta.’ Vị ấy, an trú tuần tự như vậy, đúng thời sẽ vượt qua được sự dính mắc.” (Kinh thứ tám)

9. Udapānasuttaṃ

9. Kinh Giếng Nước

69. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena thūṇaṃ nāma mallānaṃ brāhmaṇagāmo tadavasari. Assosuṃ kho thūṇeyyakā brāhmaṇagahapatikā – ‘‘samaṇo khalu, bho, gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito mallesu cārikaṃ caramāno [Pg.175] mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ thūṇaṃ anuppatto’’ti.( ) Udapānaṃ tiṇassa ca bhusassa ca yāva mukhato pūresuṃ – ‘‘mā te muṇḍakā samaṇakā pānīyaṃ apaṃsū’’ti.

69. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang du hành ở xứ Mallā cùng với đại chúng tỳ khưu, Ngài đi đến một làng Bà la môn của dân Mallā tên là Thūṇa. Các vị Bà la môn và gia chủ ở Thūṇa nghe tin rằng: “Này quý vị, nghe nói sa-môn Gotama, là Thích tử, xuất gia từ dòng họ Thích-ca, đang du hành ở xứ Mallā cùng với đại chúng tỳ khưu, đã đến Thūṇa.” Họ đã lấp đầy giếng nước bằng cỏ và trấu cho đến miệng giếng, (với ý nghĩ): “Mong rằng các sa-môn trọc đầu kia đừng uống nước.”

Atha kho bhagavā maggā okkamma yena rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, etamhā udapānā pānīyaṃ āharā’’ti.

Khi ấy, Thế Tôn bước ra khỏi con đường, đi đến một gốc cây; sau khi đến, Ngài ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Ngồi xuống rồi, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy đi lấy nước uống từ giếng kia cho ta.”

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idāni so, bhante, udapāno thūṇeyyakehi brāhmaṇagahapatikehi tiṇassa ca bhusassa ca yāva mukhato pūrito – ‘mā te muṇḍakā samaṇakā pānīyaṃ apaṃsū’’’ti.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, vừa rồi cái giếng ấy đã bị các vị Bà la môn và gia chủ ở Thūṇa lấp đầy bằng cỏ và trấu cho đến miệng giếng, (với ý nghĩ): ‘Mong rằng các sa-môn trọc đầu kia đừng uống nước.’”

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, etamhā udapānā pānīyaṃ āharā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā pattaṃ gahetvā yena so udapāno tenupasaṅkami. Atha kho so udapāno āyasmante ānande upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañca bhusañca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe aṭṭhāsi.

Lần thứ hai... Lần thứ ba, Thế Tôn lại gọi Tôn giả Ānanda: “Này Ānanda, hãy đi lấy nước uống từ giếng kia cho ta.” Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn: “Vâng, bạch Thế Tôn,” rồi cầm bát đi đến giếng nước ấy. Khi Tôn giả Ānanda đến gần, giếng nước ấy đã nôn tất cả cỏ và trấu ra khỏi miệng, và dường như đứng yên, đầy tràn đến miệng giếng với nước trong, không vẩn đục, và rất trong sạch.

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi so udapāno mayi upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañca bhusañca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe ṭhito’’ti!! Pattena pānīyaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi so, bhante, udapāno mayi upasaṅkamante sabbaṃ taṃ tiṇañca bhusañca mukhato ovamitvā acchassa udakassa anāvilassa vippasannassa yāva mukhato pūrito vissandanto maññe aṭṭhāsi!! Pivatu bhagavā pānīyaṃ, pivatu sugato pānīya’’nti.

Khi ấy, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ: “Thật kỳ diệu thay, chư vị! Thật hy hữu thay, chư vị! Đại thần lực, đại oai đức của Như Lai! Vì khi tôi đến gần, giếng nước này đã nôn tất cả cỏ và trấu ra khỏi miệng, và dường như đứng yên, đầy tràn đến miệng giếng với nước trong, không vẩn đục, và rất trong sạch.” Ngài lấy nước bằng bát rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu! Đại thần lực, đại oai đức của Như Lai! Bạch Thế Tôn, vì khi con đến gần, giếng nước này đã nôn tất cả cỏ và trấu ra khỏi miệng, và dường như đứng yên, đầy tràn đến miệng giếng với nước trong, không vẩn đục, và rất trong sạch. Xin Thế Tôn hãy uống nước, xin Thiện Thệ hãy uống nước.”

Atha [Pg.176] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Kiṃ kayirā udapānena,Āpā ce sabbadā siyuṃ;

Taṇhāya mūlato chetvā,Kissa pariyesanaṃ care’’ti. navamaṃ;

“Cần gì đến giếng nước, Nếu nước luôn có sẵn? Sau khi đã chặt đứt ái dục từ gốc rễ, Còn đi tìm kiếm điều gì nữa?” Kinh thứ chín.

10. Utenasuttaṃ

10. Kinh Utena

70. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tena kho pana samayena rañño utenassa uyyānagatassa antepuraṃ daḍḍhaṃ hoti, pañca ca itthisatāni kālaṅkatāni honti sāmāvatīpamukhāni.

70. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Kosambī, ở tu viện Ghosita. Vào lúc ấy, khi vua Utena đi đến vườn ngự uyển, cung điện bị cháy, và năm trăm người phụ nữ, do hoàng hậu Sāmāvatī dẫn đầu, đã mệnh chung.

Atha kho sambahulā bhikkhū pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisiṃsu. Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkantā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘idha, bhante, rañño utenassa uyyānagatassa antepuraṃ daḍḍhaṃ, pañca ca itthisatāni kālaṅkatāni sāmāvatīpamukhāni. Tāsaṃ, bhante, upāsikānaṃ kā gati ko abhisamparāyo’’ti?

Khi ấy, vào buổi sáng, nhiều vị tỳ khưu đắp y, mang y bát, vào thành Kosambī để khất thực. Sau khi khất thực ở Kosambī, sau bữa ăn, từ nơi khất thực trở về, các vị ấy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên rồi, các vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn, ở đây, khi vua Utena đi đến vườn ngự uyển, cung điện bị cháy, và năm trăm người phụ nữ, do hoàng hậu Sāmāvatī dẫn đầu, đã mệnh chung. Bạch Thế Tôn, những nữ cư sĩ ấy, sanh thú của họ là gì, cảnh giới tương lai của họ là gì?”

‘‘Santettha, bhikkhave, upāsikāyo sotāpannā, santi sakadāgāminiyo, santi anāgāminiyo. Sabbā tā, bhikkhave, upāsikāyo anipphalā kālaṅkatā’’ti.

“Này các tỳ khưu, trong số họ có những nữ cư sĩ là bậc Dự lưu, có những vị là bậc Nhất lai, có những vị là bậc Bất lai. Này các tỳ khưu, tất cả những nữ cư sĩ ấy đã mệnh chung không phải không có kết quả.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Mohasambandhano loko, bhabbarūpova dissati;

Upadhibandhano bālo, tamasā parivārito;

Sassatoriva khāyati, passato natthi kiñcana’’nti. dasamaṃ;

“Thế gian bị si mê trói buộc, Trông như có vẻ tốt đẹp thay; Kẻ ngu bị chấp thủ ràng buộc, Bị bóng tối (vô minh) bao vây. Hiện ra như thể là thường hằng, Nhưng với người thấy, chẳng còn gì vướng bận.” Kinh thứ mười.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm này:

Dve [Pg.177] bhaddiyā dve ca sattā, lakuṇḍako taṇhākhayo;

Papañcakhayo ca kaccāno, udapānañca utenoti.

Hai kinh Bhaddiya, hai kinh Satta, Lakuṇḍaka, Taṇhākhaya; Papañcakhaya, Kaccāna, Udapāna, và Utena.

Cūḷavaggo sattamo niṭṭhito.

Phẩm Nhỏ, phẩm thứ bảy, đã kết thúc.

8. Pāṭaligāmiyavaggo

8. Phẩm Pāṭaligāmiya

1. Paṭhamanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

1. Kinh Đầu Tiên Liên Quan Đến Niết Bàn

71. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

71. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, ở Jetavana, trong khu vườn của Anāthapiṇḍika. Vào lúc ấy, Thế Tôn đang chỉ dạy, khuyến khích, làm cho hăng hái, và làm cho phấn khởi các vị tỳ khưu bằng một bài pháp thoại liên quan đến Niết bàn. Và các vị tỳ khưu ấy, chú tâm, tác ý, hướng toàn bộ tâm ý, lắng tai nghe pháp.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Lúc bấy giờ, Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa sự việc ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Atthi, bhikkhave, tadāyatanaṃ, yattha neva pathavī, na āpo, na tejo, na vāyo, na ākāsānañcāyatanaṃ, na viññāṇañcāyatanaṃ, na ākiñcaññāyatanaṃ, na nevasaññānāsaññāyatanaṃ, nāyaṃ loko, na paraloko, na ubho candimasūriyā. Tatrāpāhaṃ, bhikkhave, neva āgatiṃ vadāmi, na gatiṃ, na ṭhitiṃ, na cutiṃ, na upapattiṃ; appatiṭṭhaṃ, appavattaṃ, anārammaṇamevetaṃ. Esevanto dukkhassā’’ti. Paṭhamaṃ.

“Này các Tỳ khưu, có xứ ấy, nơi ấy không có địa đại, không có thủy đại, không có hỏa đại, không có phong đại, không có Không Vô Biên Xứ, không có Thức Vô Biên Xứ, không có Vô Sở Hữu Xứ, không có Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, không có đời này, không có đời sau, không có cả mặt trăng và mặt trời. Này các Tỳ khưu, ở nơi ấy, Ta tuyên bố rằng không có sự đến, không có sự đi, không có sự trụ, không có sự diệt, không có sự sanh; nó là cái không có nền tảng, không có sự tiếp diễn, không có đối tượng. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.” (Kinh) thứ nhất.

2. Dutiyanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

2. Kinh Tương Ưng Nibbāna Thứ Hai

72. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya [Pg.178] dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

72. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng bài pháp thoại liên quan đến Nibbāna. Và ở đây, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã chú tâm, đã tác ý, đã tổng hợp tất cả bằng tâm, với tai lắng nghe, họ lắng nghe Pháp.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Duddasaṃ anataṃ nāma, na hi saccaṃ sudassanaṃ;

Paṭividdhā taṇhā jānato, passato natthi kiñcana’’nti. dutiyaṃ;

“Cái gọi là Vô Y thì khó thấy, sự thật quả không dễ thấy. Ái dục đã được thâm nhập đối với người biết, người thấy, không còn chướng ngại nào nữa.” (Kinh) thứ hai.

3. Tatiyanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

3. Kinh Tương Ưng Nibbāna Thứ Ba

73. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā, manasi katvā, sabbaṃ cetaso samannāharitvā, ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

73. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng bài pháp thoại liên quan đến Nibbāna. Và ở đây, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã chú tâm, đã tác ý, đã tổng hợp tất cả bằng tâm, với tai lắng nghe, họ lắng nghe Pháp.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Atthi, bhikkhave, ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ. No cetaṃ, bhikkhave, abhavissa ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ, nayidha jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṃ paññāyetha. Yasmā ca kho, bhikkhave, atthi ajātaṃ abhūtaṃ akataṃ asaṅkhataṃ, tasmā jātassa bhūtassa katassa saṅkhatassa nissaraṇaṃ paññāyatī’’ti. Tatiyaṃ.

“Này các Tỳ khưu, có cái không sanh, không hiện hữu, không được tạo tác, không do duyên hợp. Này các Tỳ khưu, nếu không có cái không sanh, không hiện hữu, không được tạo tác, không do duyên hợp ấy, thì ở đây, sự thoát khỏi cái đã sanh, đã hiện hữu, đã được tạo tác, đã do duyên hợp sẽ không thể được biết đến. Và này các Tỳ khưu, chính vì có cái không sanh, không hiện hữu, không được tạo tác, không do duyên hợp, nên sự thoát khỏi cái đã sanh, đã hiện hữu, đã được tạo tác, đã do duyên hợp mới được biết đến.” (Kinh) thứ ba.

4. Catutthanibbānapaṭisaṃyuttasuttaṃ

4. Kinh Tương Ưng Nibbāna Thứ Tư

74. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena bhagavā bhikkhū nibbānapaṭisaṃyuttāya dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Tedha bhikkhū aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbaṃ cetaso samannāharitvā ohitasotā dhammaṃ suṇanti.

74. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Và vào lúc ấy, đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ các vị Tỳ khưu bằng bài pháp thoại liên quan đến Nibbāna. Và ở đây, các vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã chú tâm, đã tác ý, đã tổng hợp tất cả bằng tâm, với tai lắng nghe, họ lắng nghe Pháp.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Nissitassa [Pg.179] calitaṃ, anissitassa calitaṃ natthi. Calite asati passaddhi, passaddhiyā sati nati na hoti. Natiyā asati āgatigati na hoti. Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti. Cutūpapāte asati nevidha na huraṃ na ubhayamantarena. Esevanto dukkhassā’’ti. Catutthaṃ.

“Đối với người nương tựa thì có sự dao động, đối với người không nương tựa thì không có sự dao động. Khi không có sự dao động thì có sự an tịnh, khi có sự an tịnh thì không có sự nghiêng chiều. Khi không có sự nghiêng chiều thì không có sự đến và đi. Khi không có sự đến và đi thì không có sự chết và sanh. Khi không có sự chết và sanh thì không có ở đây, không có ở kia, không có ở khoảng giữa cả hai. Đây chính là sự chấm dứt của khổ đau.” (Kinh) thứ tư.

5. Cundasuttaṃ

5. Kinh Cunda

75. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena pāvā tadavasari. Tatra sudaṃ bhagavā pāvāyaṃ viharati cundassa kammāraputtassa ambavane.

75. Tôi nghe như vầy – một thời, đức Thế Tôn, trong khi đang du hành ở xứ Malla cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đi đến nơi có thành Pāvā. Tại đó, đức Thế Tôn đã trú ở Pāvā, trong vườn xoài của Cunda, con trai người thợ rèn.

Assosi kho cundo kammāraputto – ‘‘bhagavā kira mallesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pāvaṃ anuppatto pāvāyaṃ viharati mayhaṃ ambavane’’ti. Atha kho cundo kammāraputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi. Atha kho cundo kammāraputto bhagavatā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘adhivāsetu me, bhante, bhagavā svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Cunda, con trai người thợ rèn, đã nghe rằng: “Nghe nói đức Thế Tôn, trong khi đang du hành ở xứ Malla cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến Pāvā và đang trú tại Pāvā, trong vườn xoài của ta.” Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, đã đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ Cunda, con trai người thợ rèn, đang ngồi một bên, bằng bài pháp thoại. Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, sau khi được đức Thế Tôn chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn chấn, và làm cho hoan hỷ bằng bài pháp thoại, đã bạch với đức Thế Tôn lời này: “Bạch ngài, xin đức Thế Tôn, cùng với chúng Tỳ khưu, nhận lời mời dùng bữa của con vào ngày mai.” Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng sự im lặng.

Atha kho cundo kammāraputto bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho cundo kammāraputto tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā pahūtañca sūkaramaddavaṃ bhagavato kālaṃ ārocāpesi – ‘‘kālo, bhante, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.

Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, sau khi biết được sự nhận lời của đức Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi ra đi. Rồi Cunda, con trai người thợ rèn, sau khi đêm ấy đã qua, tại nhà của mình, đã cho chuẩn bị các món ăn cứng và mềm thượng vị, và nhiều món sūkaramaddava, rồi cho báo thời gian đến đức Thế Tôn: “Bạch ngài, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.”

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena cundassa kammāraputtassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi – ‘‘yaṃ te, cunda, sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ tena maṃ parivisa, yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃ [Pg.180] bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ tena bhikkhusaṅghaṃ parivisā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo kammāraputto bhagavato paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ paṭiyattaṃ tena bhagavantaṃ parivisi; yaṃ panaññaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyattaṃ tena bhikkhusaṅghaṃ parivisi.

Bấy giờ, vào buổi sáng, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng đi đến trú xứ của Cunda, con người thợ rèn; sau khi đến, Ngài ngồi vào chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi Cunda, con người thợ rèn: ‘Này Cunda, món sūkaramaddava nào đã được ngươi sửa soạn, hãy dùng món ấy dọn cho ta. Còn những món ăn khác, loại cứng và loại mềm, đã được sửa soạn, hãy dùng những món ấy dọn cho Tăng chúng.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Cunda, con người thợ rèn, vâng lời Thế Tôn, rồi dùng món sūkaramaddava đã được sửa soạn để dọn cho Thế Tôn; còn những món ăn khác, loại cứng và loại mềm, đã được sửa soạn, ông dùng những món ấy dọn cho Tăng chúng.

Atha kho bhagavā cundaṃ kammāraputtaṃ āmantesi – ‘‘yaṃ te, cunda, sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ taṃ sobbhe nikhaṇāhi. Nāhaṃ taṃ, cunda, passāmi sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya yassa taṃ paribhuttaṃ sammā pariṇāmaṃ gaccheyya aññatra tathāgatassā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho cundo kammāraputto bhagavato paṭissutvā yaṃ ahosi sūkaramaddavaṃ avasiṭṭhaṃ taṃ sobbhe nikhaṇitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho cundaṃ kammāraputtaṃ bhagavā dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi Cunda, con người thợ rèn: ‘Này Cunda, món sūkaramaddava nào của ngươi còn lại, hãy đem chôn nó trong một cái hố. Này Cunda, trong thế giới này với chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, cùng với chúng Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người, ta không thấy một ai, ngoài Như Lai, sau khi ăn món ấy có thể tiêu hóa được một cách trọn vẹn.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Cunda, con người thợ rèn, vâng lời Thế Tôn, rồi đem món sūkaramaddava còn lại chôn trong một cái hố, sau đó đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ông đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi Cunda, con người thợ rèn, đã ngồi xuống một bên, Thế Tôn dùng pháp thoại chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, rồi từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Atha kho bhagavato cundassa kammāraputtassa bhattaṃ bhuttāvissa kharo ābādho uppajji. Lohitapakkhandikā pabāḷhā vedanā vattanti māraṇantikā. Tatra sudaṃ bhagavā sato sampajāno adhivāsesi avihaññamāno. Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘āyāmānanda, yena kusinārā tenupasaṅkamissāmā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi.

Bấy giờ, sau khi dùng bữa ăn của Cunda, con người thợ rèn, một cơn bệnh khốc liệt khởi lên nơi Thế Tôn. Bệnh kiết lỵ ra máu, những cảm thọ đau đớn mãnh liệt đến mức gần chết tiếp diễn. Ở đó, Thế Tôn chánh niệm, tỉnh giác, chịu đựng cơn bệnh mà không than van. Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, chúng ta hãy đi đến Kusinārā.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn.

‘‘Cundassa bhattaṃ bhuñjitvā, kammārassāti me sutaṃ;

Ābādhaṃ samphusī dhīro, pabāḷhaṃ māraṇantikaṃ.

‘Sau khi dùng bữa ăn của Cunda, người thợ rèn, tôi nghe rằng: Bậc Trí Giả đã phải chịu một cơn bệnh, khốc liệt, gần kề cái chết.’

‘‘Bhuttassa ca sūkaramaddavena, byādhippabāḷho udapādi satthuno;

Viriccamāno bhagavā avoca, ‘gacchāmahaṃ kusināraṃ nagara’’’nti.

‘Và sau khi dùng món sūkaramaddava, một cơn bệnh khốc liệt đã khởi lên nơi bậc Đạo Sư; trong khi bị bệnh kiết lỵ, Thế Tôn đã nói: ‘Ta sẽ đi đến thành Kusinārā.’

Atha kho bhagavā maggā okkamma yena aññataraṃ rukkhamūlaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi; kilantosmi, ānanda, nisīdissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ [Pg.181] paññāpesi. Nisīdi bhagavā paññatte āsane. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, pānīyaṃ āhara; pipāsitosmi, ānanda, pivissāmī’’ti.

Bấy giờ, Thế Tôn đi ra khỏi con đường, đến dưới một gốc cây; sau khi đến, Ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy trải cho ta Tăng-già-lê gấp làm tư; ta mệt rồi, này Ānanda, ta sẽ ngồi xuống.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, rồi trải Tăng-già-lê gấp làm tư. Thế Tôn ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy lấy cho ta nước uống; ta khát rồi, này Ānanda, ta sẽ uống.’

Evaṃ vutte, āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idāni, bhante, pañcamattāni sakaṭasatāni atikkantāni. Taṃ cakkacchinnaṃ udakaṃ parittaṃ luḷitaṃ āvilaṃ sandati. Ayaṃ, bhante, kukuṭṭhā nadī avidūre acchodakā sātodakā sītodakā setodakā supatitthā ramaṇīyā. Ettha bhagavā pānīyañca pivissati gattāni ca sītīkarissatī’’ti.

Khi được nói vậy, Tôn giả Ānanda bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, vừa rồi có khoảng năm trăm cỗ xe đã đi qua. Dòng nước nhỏ ấy, bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục. Bạch Thế Tôn, sông Kukuṭṭhā ở không xa, nước trong, nước ngọt, nước mát, nước sạch, bến nước tốt, thật khả ái. Ở đó, Thế Tôn có thể uống nước và làm mát chân tay.’

Dutiyampi kho…pe… tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, ānanda, pānīyaṃ āhara; pipāsitosmi, ānanda, pivissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paṭissutvā pattaṃ gahetvā yena sā nadī tenupasaṅkami. Atha kho sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā āyasmante ānande upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati.

Lần thứ hai... lần thứ ba, Thế Tôn lại gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, hãy lấy cho ta nước uống; ta khát rồi, này Ānanda, ta sẽ uống.’ ‘Vâng, bạch Thế Tôn,’ Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn, rồi cầm bát đi đến dòng sông nhỏ ấy. Bấy giờ, dòng sông nhỏ ấy, vốn bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục, khi Tôn giả Ānanda đến gần, lại trở nên trong, sáng, không vẩn đục mà chảy.

Atha kho āyasmato ānandassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata, bho, abbhutaṃ vata, bho, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi sā nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandatī’’ti!! Pattena pānīyaṃ ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘acchariyaṃ, bhante, abbhutaṃ, bhante, tathāgatassa mahiddhikatā mahānubhāvatā! Ayañhi sā, bhante, nadī cakkacchinnā parittā luḷitā āvilā sandamānā mayi upasaṅkamante acchā vippasannā anāvilā sandati!! Pivatu bhagavā pānīyaṃ, pivatu sugato pānīya’’nti.

Bấy giờ, Tôn giả Ānanda khởi lên ý nghĩ: ‘Thật kỳ diệu thay! Thật hy hữu thay! Oai lực và thần thông vĩ đại của Như Lai! Dòng sông nhỏ này, vốn bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục, khi ta đến gần, lại trở nên trong, sáng, không vẩn đục mà chảy!’ Ngài dùng bát múc nước rồi đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ngài bạch với Thế Tôn: ‘Bạch Thế Tôn, thật kỳ diệu thay! Bạch Thế Tôn, thật hy hữu thay! Oai lực và thần thông vĩ đại của Như Lai! Bạch Thế Tôn, chính dòng sông nhỏ này, vốn bị bánh xe cắt qua, chảy khuấy động và vẩn đục, khi con đến gần, lại trở nên trong, sáng, không vẩn đục mà chảy! Xin Thế Tôn hãy uống nước, xin Thiện Thệ hãy uống nước.’

Atha kho bhagavā pānīyaṃ apāyi. Atha kho bhagavā mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena kukuṭṭhā nadī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā kukuṭṭhaṃ nadiṃ ajjhogāhetvā nhatvā ca pivitvā ca paccuttaritvā yena ambavanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ cundakaṃ āmantesi – ‘‘iṅgha me tvaṃ, cundaka, catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpehi; kilantosmi, cundaka, nipajjissāmī’’ti[Pg.182]. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā cundako bhagavato paṭissutvā catugguṇaṃ saṅghāṭiṃ paññāpesi. Atha kho bhagavā dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappesi pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā. Āyasmā pana cundako tattheva bhagavato purato nisīdi.

Bấy giờ, đức Thế Tôn đã dùng nước. Bấy giờ, đức Thế Tôn cùng với đại chúng Tỳ khưu đi đến sông Kukuṭṭhā; sau khi đến, ngài đi xuống sông Kukuṭṭhā, tắm và uống nước, rồi đi lên bờ và đi đến khu vườn xoài; sau khi đến, ngài gọi Tôn giả Cundaka: – Này Cundaka, hãy trải cho ta y tăng-già-lê xếp làm bốn; này Cundaka, ta mệt, ta sẽ nằm nghỉ. – Thưa vâng, bạch Thế Tôn. Tôn giả Cundaka vâng lời đức Thế Tôn, đã trải y tăng-già-lê xếp làm bốn. Bấy giờ, đức Thế Tôn nằm xuống trong tư thế con sư tử, về phía hông bên phải, chân này gác lên chân kia, chánh niệm và tỉnh giác, tác ý đến tưởng khởi dậy. Và Tôn giả Cundaka đã ngồi xuống ngay tại đó, ở phía trước đức Thế Tôn.

‘‘Gantvāna buddho nadikaṃ kukuṭṭhaṃ,Acchodakaṃ sātudakaṃ vippasannaṃ;

Ogāhi satthā sukilantarūpo,Tathāgato appaṭimodha loke.

Bậc Giác Ngộ đã đi đến sông Kukuṭṭhā, nước trong, nước ngọt, và rất thanh tịnh; bậc Đạo Sư, thân thể mệt mỏi, đã đi xuống sông; đức Như Lai, không ai sánh bằng ở thế gian này.

‘‘Nhatvā ca pivitvā cudatāri satthā,Purakkhato bhikkhugaṇassa majjhe;

Satthā pavattā bhagavā idha dhamme,Upāgami ambavanaṃ mahesi;

Āmantayi cundakaṃ nāma bhikkhuṃ,Catugguṇaṃ santhara me nipajjaṃ.

Bậc Đạo Sư đã tắm và uống nước rồi đi lên bờ, đi ở phía trước, giữa chúng Tỳ khưu; bậc Đạo Sư, bậc Thế Tôn, người tuyên thuyết Chánh pháp ở đời này, bậc Đại Sĩ đã đi đến khu vườn xoài; ngài gọi vị Tỳ khưu tên là Cundaka: ‘Hãy trải cho ta y bốn lớp để nằm nghỉ.’

‘‘So codito bhāvitattena cundo,Catugguṇaṃ santhari khippameva;

Nipajji satthā sukilantarūpo,Cundopi tattha pamukhe nisīdī’’ti.

Vị Cunda ấy, được bậc có tâm tu tập thúc giục, đã nhanh chóng trải y bốn lớp. Bậc Đạo Sư, thân thể mệt mỏi, đã nằm nghỉ. Cunda cũng đã ngồi ở phía trước tại nơi ấy.

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘siyā kho, panānanda, cundassa kammāraputtassa koci vippaṭisāraṃ upadaheyya – ‘tassa te, āvuso cunda, alābhā, tassa te dulladdhaṃ yassa te tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ bhuñjitvā parinibbuto’ti. Cundassānanda, kammāraputtassa evaṃ vippaṭisāro paṭivinodetabbo –

Bấy giờ, đức Thế Tôn gọi Tôn giả Ānanda: – Này Ānanda, có thể có người làm cho Cunda, con người thợ rèn, sanh lòng hối hận: ‘Này hiền giả Cunda, thật bất lợi cho ông, thật không may cho ông, khi đức Như Lai đã dùng bữa ăn cuối cùng của ông rồi nhập diệt.’ Này Ānanda, sự hối hận của Cunda, con người thợ rèn, cần được xua tan như thế này:

‘‘‘Tassa te, āvuso cunda, lābhā, tassa te suladdhaṃ yassa te tathāgato pacchimaṃ piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā parinibbuto. Sammukhā metaṃ, āvuso cunda, bhagavato sutaṃ, sammukhā paṭiggahitaṃ – dveme piṇḍapātā samasamaphalā [Pg.183] samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca. Katame dve? Yañca piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā tathāgato anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambujjhati, yañca piṇḍapātaṃ paribhuñjitvā anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbāyati. Ime dve piṇḍapātā samasamaphalā samasamavipākā ativiya aññehi piṇḍapātehi mahapphalatarā ca mahānisaṃsatarā ca.

‘Này hiền giả Cunda, thật là lợi ích cho ông, thật là may mắn cho ông, khi đức Như Lai đã dùng bữa ăn cuối cùng của ông rồi nhập diệt. Này hiền giả Cunda, chính tôi đã trực tiếp nghe từ đức Thế Tôn, đã trực tiếp thọ nhận: ‘Có hai bữa ăn này có quả bằng nhau, có dị thục bằng nhau, và có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các bữa ăn khác. Hai bữa nào? Bữa ăn mà sau khi dùng, đức Như Lai chứng đắc Vô Thượng Chánh Đẳng Giác, và bữa ăn mà sau khi dùng, ngài nhập Vô Dư Y Niết Bàn Giới. Hai bữa ăn này có quả bằng nhau, có dị thục bằng nhau, và có quả lớn hơn, có lợi ích lớn hơn rất nhiều so với các bữa ăn khác.’

‘‘‘Āyusaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, vaṇṇasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, sukhasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, saggasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, yasasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacitaṃ, ādhipateyyasaṃvattanikaṃ āyasmatā cundena kammāraputtena kammaṃ upacita’nti. Cundassānanda, kammāraputtassa evaṃ vippaṭisāro paṭivinodetabbo’’ti.

‘Nghiệp đưa đến tuổi thọ đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến sắc đẹp đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến an lạc đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến cõi trời đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến danh tiếng đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy; nghiệp đưa đến quyền uy đã được Tôn giả Cunda, con người thợ rèn, tích lũy.’ Này Ānanda, sự hối hận của Cunda, con người thợ rèn, cần được xua tan như thế ấy.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Bấy giờ, đức Thế Tôn, sau khi hiểu rõ ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Dadato puññaṃ pavaḍḍhati,Saṃyamato veraṃ na cīyati;

Kusalo ca jahāti pāpakaṃ,Rāgadosamohakkhayā sanibbuto’’ti. pañcamaṃ;

‘Người bố thí, phước đức tăng trưởng; người tự chế, oán thù không sanh; người thiện xảo từ bỏ điều ác; do đoạn tận tham, sân, si, vị ấy được tịch tịnh.’ Hết phẩm thứ năm.

6. Pāṭaligāmiyasuttaṃ

6. Kinh Pāṭaligāmiya (Về Dân Làng Pāṭali)

76. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ yena pāṭaligāmo tadavasari. Assosuṃ kho pāṭaligāmiyā upāsakā – ‘‘bhagavā kira magadhesu cārikaṃ caramāno mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ pāṭaligāmaṃ anuppatto’’ti. Atha kho pāṭaligāmiyā upāsakā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘adhivāsetu no, bhante, bhagavā āvasathāgāra’’nti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

76. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, và đã đến làng Pāṭali. Các cận sự nam ở làng Pāṭali nghe tin: ‘Nghe nói đức Thế Tôn đang du hành ở xứ Magadha cùng với đại chúng Tỳ khưu, đã đến làng Pāṭali.’ Bấy giờ, các cận sự nam ở làng Pāṭali đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, các cận sự nam ở làng Pāṭali bạch với đức Thế Tôn lời này: – Bạch Thế Tôn, xin đức Thế Tôn nhận lời mời đến nhà nghỉ của chúng con. Đức Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng.

Atha [Pg.184] kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yenāvasathāgāraṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sabbasanthariṃ āvasathāgāraṃ santharitvā āsanāni paññāpetvā udakamaṇikaṃ patiṭṭhāpetvā telappadīpaṃ āropetvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘sabbasantharisanthataṃ, bhante, āvasathāgāraṃ; āsanāni paññattāni; udakamaṇiko patiṭṭhāpito telappadīpo āropito. Yassadāni, bhante, bhagavā kālaṃ maññatī’’ti.

Bấy giờ, các cận sự nam ở làng Pāṭali, sau khi biết được sự nhận lời của đức Thế Tôn, đã từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh ngài rồi đi đến nhà nghỉ. Sau khi đến, họ trải khắp nhà nghỉ, chuẩn bị chỗ ngồi, đặt sẵn bình nước, và thắp đèn dầu. Rồi họ đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, họ đảnh lễ đức Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, các cận sự nam ở làng Pāṭali bạch với đức Thế Tôn lời này: – Bạch Thế Tôn, nhà nghỉ đã được trải khắp, chỗ ngồi đã được chuẩn bị, bình nước đã được đặt sẵn, đèn dầu đã được thắp lên. Bạch Thế Tôn, bây giờ là thời điểm mà đức Thế Tôn xem là thích hợp.

Atha kho bhagavā nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena āvasathāgāraṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā majjhimaṃ thambhaṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi. Bhikkhusaṅghopi kho pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā pacchimaṃ bhittiṃ nissāya puratthābhimukho nisīdi bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Pāṭaligāmiyāpi kho upāsakā pāde pakkhāletvā āvasathāgāraṃ pavisitvā puratthimaṃ bhittiṃ nissāya pacchimābhimukhā nisīdiṃsu bhagavantaṃyeva purakkhatvā. Atha kho bhagavā pāṭaligāmiye upāsake āmantesi –

Bấy giờ, Thế Tôn đắp y, mang y bát, cùng với chúng Tỳ khưu đi đến nhà nghỉ. Sau khi đến, ngài rửa chân, đi vào nhà nghỉ, rồi ngồi xuống hướng về phương đông, dựa vào cây cột ở giữa. Chúng Tỳ khưu cũng rửa chân, đi vào nhà nghỉ, rồi ngồi xuống hướng về phương đông, dựa vào bức tường phía tây, với Thế Tôn ở phía trước. Các cận sự nam ở làng Pāṭali cũng rửa chân, đi vào nhà nghỉ, rồi ngồi xuống hướng về phương tây, dựa vào bức tường phía đông, với Thế Tôn ở phía trước. Bấy giờ, Thế Tôn gọi các cận sự nam ở làng Pāṭali:

‘‘Pañcime, gahapatayo, ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā. Katame pañca? Idha, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno pamādādhikaraṇaṃ mahatiṃ bhogajāniṃ nigacchati. Ayaṃ paṭhamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

“Này các gia chủ, có năm điều nguy hại này cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Thế nào là năm? Này các gia chủ, ở đây, người ác giới, giới bị hư hoại, do nhân phóng dật, phải chịu tổn thất lớn về tài sản. Đây là điều nguy hại thứ nhất cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, dussīlassa sīlavipannassa pāpako kittisaddo abbhuggacchati. Ayaṃ dutiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, tiếng xấu đồn xa. Đây là điều nguy hại thứ hai cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati – yadi khattiyaparisaṃ, yadi brāhmaṇaparisaṃ, yadi gahapatiparisaṃ, yadi samaṇaparisaṃ – avisārado upasaṅkamati maṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, khi đi đến bất cứ hội chúng nào – dù là hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hay hội chúng Sa-môn – người ấy đi đến không tự tin, bối rối. Đây là điều nguy hại thứ ba cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno sammūḷho kālaṃ karoti. Ayaṃ catuttho ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, khi chết bị mê loạn. Đây là điều nguy hại thứ tư cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘Puna [Pg.185] caparaṃ, gahapatayo, dussīlo sīlavipanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ādīnavo dussīlassa sīlavipattiyā. Ime kho, gahapatayo, pañca ādīnavā dussīlassa sīlavipattiyā.

“Lại nữa, này các gia chủ, người ác giới, giới bị hư hoại, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào cõi dữ, ác thú, đọa xứ, địa ngục. Đây là điều nguy hại thứ năm cho người ác giới, do giới bị hư hoại. Này các gia chủ, đây là năm điều nguy hại cho người ác giới, do giới bị hư hoại.

‘‘Pañcime, gahapatayo, ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāya. Katame pañca? Idha, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno appamādādhikaraṇaṃ mahantaṃ bhogakkhandhaṃ adhigacchati. Ayaṃ paṭhamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

“Này các gia chủ, có năm điều lợi ích này cho người có giới, do giới được đầy đủ. Thế nào là năm? Này các gia chủ, ở đây, người có giới, giới được đầy đủ, do nhân không phóng dật, được hưởng khối tài sản lớn. Đây là điều lợi ích thứ nhất cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavato sīlasampannassa kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati. Ayaṃ dutiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, tiếng tốt đồn xa. Đây là điều lợi ích thứ hai cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno yaññadeva parisaṃ upasaṅkamati – yadi khattiyaparisaṃ, yadi brāhmaṇaparisaṃ, yadi gahapatiparisaṃ, yadi samaṇaparisaṃ – visārado upasaṅkamati amaṅkubhūto. Ayaṃ tatiyo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, khi đi đến bất cứ hội chúng nào – dù là hội chúng Sát-đế-lỵ, hội chúng Bà-la-môn, hội chúng gia chủ, hay hội chúng Sa-môn – người ấy đi đến một cách tự tin, không bối rối. Đây là điều lợi ích thứ ba cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno asammūḷho kālaṅkaroti. Ayaṃ catuttho ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, khi chết không bị mê loạn. Đây là điều lợi ích thứ tư cho người có giới, do giới được đầy đủ.

‘‘Puna caparaṃ, gahapatayo, sīlavā sīlasampanno kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati. Ayaṃ pañcamo ānisaṃso sīlavato sīlasampadāya. Ime kho, gahapatayo, pañca ānisaṃsā sīlavato sīlasampadāyā’’ti.

“Lại nữa, này các gia chủ, người có giới, giới được đầy đủ, sau khi thân hoại mạng chung, sanh vào thiện thú, cõi trời. Đây là điều lợi ích thứ năm cho người có giới, do giới được đầy đủ. Này các gia chủ, đây là năm điều lợi ích cho người có giới, do giới được đầy đủ.”

Atha kho bhagavā pāṭaligāmiye upāsake bahudeva rattiṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samutejetvā sampahaṃsetvā uyyojesi – ‘‘abhikkantā kho, gahapatayo, ratti; yassadāni tumhe kālaṃ maññathā’’ti. Atha kho pāṭaligāmiyā upāsakā bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamiṃsu. Atha kho bhagavā acirapakkantesu pāṭaligāmiyesu upāsakesu suññāgāraṃ pāvisi.

Bấy giờ, Thế Tôn đã thuyết pháp cho các cận sự nam ở làng Pāṭali suốt một thời gian dài trong đêm, chỉ dạy, khích lệ, làm cho phấn khởi, làm cho hoan hỷ, rồi cho họ ra về: “Này các gia chủ, đêm đã khuya rồi; nay các ông hãy làm những gì các ông nghĩ là hợp thời.” Bấy giờ, các cận sự nam ở làng Pāṭali hoan hỷ, tín thọ lời dạy của Thế Tôn, từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, đi nhiễu bên phải rồi lui ra. Sau khi các cận sự nam ở làng Pāṭali đi không bao lâu, Thế Tôn đi vào một nơi vắng vẻ.

Tena [Pg.186] kho pana samayena sunidhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāya. Tena kho pana samayena sambahulā devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhanti. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ.

Vào lúc ấy, các đại thần của xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đang xây dựng một thành phố ở làng Pāṭali để phòng ngự dân Vajjī. Cũng vào lúc ấy, có rất nhiều chư thiên, hàng ngàn vị, chiếm giữ các khu đất ở làng Pāṭali. Ở vùng đất nào có các chư thiên đầy quyền năng chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các đại thần đầy quyền năng cũng hướng về việc xây dựng nhà cửa ở đó. Ở vùng đất nào có các chư thiên với quyền năng bậc trung chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các đại thần với quyền năng bậc trung cũng hướng về việc xây dựng nhà cửa ở đó. Ở vùng đất nào có các chư thiên với quyền năng thấp kém chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các đại thần với quyền năng thấp kém cũng hướng về việc xây dựng nhà cửa ở đó.

Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena tā devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti, mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti, majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti, nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Atha kho bhagavā tassā rattiyā paccūsasamaye paccuṭṭhāya āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –

Thế Tôn với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, đã thấy hàng ngàn, hàng ngàn chư thiên đang chiếm giữ đất đai tại làng Pāṭali. Ở vùng đất nào mà các vị trời có đại thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có đại thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có trung thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có trung thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có hạ thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có hạ thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Rồi Thế Tôn, vào lúc rạng đông cuối đêm ấy, sau khi thức dậy, đã gọi Tôn giả Ānanda:

‘‘Ke nu kho ānanda pāṭaligāme nagaraṃ māpentī’’ti. ‘‘Sunidhavassakārā, bhante, magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāyā’’ti. ‘‘Seyyathāpi, ānanda, devehi tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā; evameva kho, ānanda, sunidhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāya. Idhāhaṃ, ānanda, addasaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sambahulā devatāyo sahassasahasseva pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo. Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti mahesakkhānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti majjhimānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yasmiṃ [Pg.187] padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti nīcānaṃ tattha raññaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ. Yāvatā, ānanda, ariyaṃ āyatanaṃ yāvatā vaṇippatho idaṃ agganagaraṃ bhavissati pāṭaliputtaṃ puṭabhedanaṃ. Pāṭaliputtassa kho, ānanda, tayo antarāyā bhavissanti – aggito vā udakato vā mithubhedato vā’’ti.

“Này Ānanda, ai đang xây dựng thành phố tại làng Pāṭali vậy?” “Bạch Thế Tôn, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đang xây dựng thành phố tại làng Pāṭali để phòng ngự dân Vajjī.” “Này Ānanda, ví như sau khi bàn bạc với chư thiên ở cõi trời Ba Mươi Ba; cũng vậy, này Ānanda, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đang xây dựng thành phố tại làng Pāṭali để phòng ngự dân Vajjī. Này Ānanda, ở đây, Ta với thiên nhãn thanh tịnh, siêu phàm, đã thấy rất nhiều chư thiên, hàng ngàn, hàng ngàn vị, đang chiếm giữ đất đai tại làng Pāṭali. Ở vùng đất nào mà các vị trời có đại thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có đại thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có trung thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có trung thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Ở vùng đất nào mà các vị trời có hạ thần lực chiếm giữ, thì tâm của các vị vua và các vị đại thần có hạ thần lực cũng hướng về việc xây dựng dinh thự tại nơi ấy. Này Ānanda, trong phạm vi xứ sở của bậc Thánh, trong phạm vi của con đường thương mại, đây sẽ là thành phố hàng đầu, Pāṭaliputta, một nơi để tháo gỡ hàng hóa. Này Ānanda, sẽ có ba mối nguy hiểm cho Pāṭaliputta: từ lửa, từ nước, hoặc từ sự chia rẽ nội bộ.”

Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sārāṇiyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ etadavocuṃ – ‘‘adhivāsetu no bhavaṃ gotamo ajjatanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā’’ti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.

Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, họ đã cùng Thế Tôn trao đổi những lời chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời nói vui vẻ, đáng ghi nhớ, họ đứng sang một bên. Đứng sang một bên, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đã bạch với Thế Tôn lời này: “Xin Tôn giả Gotama hãy nhận lời mời dùng bữa của chúng con cho ngày hôm nay, cùng với Tăng chúng.” Thế Tôn đã nhận lời bằng cách im lặng.

Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā yena sako āvasatho tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā sake āvasathe paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocesuṃ – ‘‘kālo, bho gotama, niṭṭhitaṃ bhatta’’nti.

Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra, khi biết được sự nhận lời của Thế Tôn, đã đi đến nơi ở của mình; sau khi đến, tại nơi ở của mình, họ đã cho chuẩn bị các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm, rồi cho báo thời gian đến Thế Tôn: “Thưa Tôn giả Gotama, đã đến giờ, bữa ăn đã sẵn sàng.”

Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya saddhiṃ bhikkhusaṅghena yena sunidhavassakārānaṃ magadhamahāmattānaṃ āvasatho tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesuṃ sampavāresuṃ.

Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, sau khi đắp y, mang y bát, cùng với Tăng chúng, đi đến nơi ở của các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra; sau khi đến, Ngài ngồi xuống trên chỗ ngồi đã được soạn sẵn. Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đã tự tay dâng cúng và làm cho Tăng chúng với Đức Phật dẫn đầu được thỏa mãn với các món ăn thượng vị, loại cứng và loại mềm.

Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ aññataraṃ nīcaṃ āsanaṃ gahetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinne kho sunidhavassakāre magadhamahāmatte bhagavā imāhi gāthāhi anumodi –

Rồi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra, khi Thế Tôn đã dùng bữa xong, tay đã rời khỏi bát, họ lấy một chỗ ngồi thấp hơn rồi ngồi sang một bên. Khi các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đã ngồi sang một bên, Thế Tôn đã tùy hỷ với họ bằng những bài kệ này:

‘‘Yasmiṃ padese kappeti, vāsaṃ paṇḍitajātiyo;

Sīlavantettha bhojetvā, saññate brahmacārayo.

“Ở vùng đất nào người trí trú ngụ, sau khi cúng dường cho những vị có giới đức, những vị tự chế, những vị sống phạm hạnh tại nơi ấy.”

‘‘Yā [Pg.188] tattha devatā āsuṃ, tāsaṃ dakkhiṇamādise;

Tā pūjitā pūjayanti, mānitā mānayanti naṃ.

“Những vị trời nào có mặt tại nơi ấy, nên hồi hướng phước cúng dường đến cho họ; được cúng dường, họ sẽ cúng dường lại; được tôn trọng, họ sẽ tôn trọng lại người ấy.”

‘‘Tato naṃ anukampanti, mātā puttaṃva orasaṃ;

Devatānukampito poso, sadā bhadrāni passatī’’ti.

“Do đó, họ thương tưởng người ấy, như mẹ thương con ruột của mình; người được chư thiên thương tưởng, luôn luôn thấy những điều tốt lành.”

Atha kho bhagavā sunidhavassakārānaṃ magadhamahāmattānaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

Rồi Thế Tôn, sau khi tùy hỷ với các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra bằng những bài kệ này, đã từ chỗ ngồi đứng dậy và ra đi.

Tena kho pana samayena sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti – ‘‘yenajja samaṇo gotamo dvārena nikkhamissati taṃ ‘gotamadvāraṃ’ nāma bhavissati. Yena titthena gaṅgaṃ nadiṃ tarissati taṃ ‘gotamatitthaṃ’ nāma bhavissatī’’ti.

Vào lúc ấy, các vị đại thần xứ Magadha là Sunidha và Vassakāra đi theo sát phía sau Thế Tôn, (nghĩ rằng): “Hôm nay, Sa-môn Gotama sẽ đi ra bằng cổng nào, cổng ấy sẽ có tên là ‘Cổng Gotama’. Ngài sẽ vượt sông Gaṅgā ở bến nào, bến ấy sẽ có tên là ‘Bến Gotama’.”

Atha kho bhagavā yena dvārena nikkhami taṃ ‘gotamadvāraṃ’ nāma ahosi. Atha kho bhagavā yena gaṅgā nadī tenupasaṅkami. Tena kho pana samayena gaṅgā nadī pūrā hoti samatittikā kākapeyyā. Appekacce manussā nāvaṃ pariyesanti, appekacce uḷumpaṃ pariyesanti, appekacce kullaṃ bandhanti apārā pāraṃ gantukāmā. Atha kho bhagavā – seyyathāpi nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya, pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya, evameva – gaṅgāya nadiyā orimatīre antarahito pārimatīre paccuṭṭhāsi saddhiṃ bhikkhusaṅghena.

Rồi cổng mà Thế Tôn đã đi ra được đặt tên là ‘Cổng Gotama’. Sau đó, Thế Tôn đi đến sông Gaṅgā. Vào lúc ấy, sông Gaṅgā nước dâng đầy, bằng phẳng với bờ, quạ có thể uống được. Một số người muốn đi từ bờ bên này sang bờ bên kia đang tìm thuyền, một số đang tìm bè gỗ, một số đang kết bè tre. Rồi Thế Tôn, cũng như người lực sĩ duỗi cánh tay đang co lại, hay co lại cánh tay đang duỗi ra, cũng vậy, Ngài đã biến mất khỏi bờ bên này của sông Gaṅgā và hiện ra ở bờ bên kia cùng với Tăng chúng.

Addasā kho bhagavā te manusse appekacce nāvaṃ pariyesante, appekacce uḷumpaṃ pariyesante, appekacce kullaṃ bandhante apārā pāraṃ gantukāme.

Thế Tôn đã nhìn thấy những người ấy, với mong muốn đi từ bờ bên này sang bờ bên kia, một số đang tìm kiếm chiếc thuyền, một số đang tìm kiếm chiếc bè gỗ, một số đang kết chiếc bè sậy.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ye taranti aṇṇavaṃ saraṃ,Setuṃ katvāna visajja pallalāni;

Kullañhi jano pabandhati,Tiṇṇā medhāvino janā’’ti. chaṭṭhaṃ;

“Những vị vượt qua biển hồ, sau khi đã làm cây cầu, từ bỏ các vũng lầy; trong khi người đời kết bè, các bậc trí tuệ là những người đã vượt qua.”

7. Dvidhāpathasuttaṃ

7. Kinh Con Đường Hai Ngả

77. Evaṃ [Pg.189] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā kosalesu addhānamaggapaṭipanno hoti āyasmatā nāgasamālena pacchāsamaṇena. Addasā kho āyasmā nāgasamālo antarāmagge dvidhāpathaṃ. Disvāna bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, bhagavā pantho; iminā gacchāmā’’ti. Evaṃ vutte, bhagavā āyasmantaṃ nāgasamālaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, nāgasamāla, pantho; iminā gacchāmā’’ti.

77. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn đang đi trên con đường dài ở xứ Kosala cùng với trưởng lão Nāgasamāla là vị sa-môn đi sau. Trưởng lão Nāgasamāla đã nhìn thấy con đường hai ngả ở giữa đường. Sau khi nhìn thấy, vị ấy đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài Thế Tôn, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.” Khi được nói vậy, Thế Tôn đã nói với trưởng lão Nāgasamāla điều này: “Này Nāgasamāla, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.”

Dutiyampi…pe… tatiyampi kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, bhante, bhagavā pantho; iminā gacchāmā’’ti. Tatiyampi kho bhagavā āyasmantaṃ nāgasamālaṃ etadavoca – ‘‘ayaṃ, nāgasamāla, pantho; iminā gacchāmā’’ti. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhagavato pattacīvaraṃ tattheva chamāyaṃ nikkhipitvā pakkāmi – ‘‘idaṃ, bhante, bhagavato pattacīvara’’nti.

Lần thứ hai... Lần thứ ba, trưởng lão Nāgasamāla đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài Thế Tôn, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.” Lần thứ ba, Thế Tôn đã nói với trưởng lão Nāgasamāla điều này: “Này Nāgasamāla, đây là con đường. Chúng ta hãy đi theo lối này.” Rồi trưởng lão Nāgasamāla, sau khi đặt y bát của Thế Tôn xuống đất ngay tại nơi ấy, đã bỏ đi và nói rằng: “Bạch ngài, đây là y bát của Thế Tôn.”

Atha kho āyasmato nāgasamālassa tena panthena gacchantassa antarāmagge corā nikkhamitvā hatthehi ca pādehi ca ākoṭesuṃ pattañca bhindiṃsu saṅghāṭiñca vipphālesuṃ. Atha kho āyasmā nāgasamālo bhinnena pattena vipphālitāya saṅghāṭiyā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā nāgasamālo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idha mayhaṃ, bhante, tena panthena gacchantassa antarāmagge corā nikkhamitvā hatthehi ca pādehi ca ākoṭesuṃ, pattañca bhindiṃsu, saṅghāṭiñca vipphālesu’’nti.

Rồi, trong khi trưởng lão Nāgasamāla đang đi trên con đường ấy, ở giữa đường, bọn cướp đã đi ra, dùng tay và chân đánh đập, đã đập vỡ cái bát, và đã xé rách tấm y tăng-già-lê. Rồi trưởng lão Nāgasamāla, với cái bát bị vỡ và tấm y tăng-già-lê bị xé rách, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, trưởng lão Nāgasamāla đã bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch ngài, tại đây, trong khi con đang đi trên con đường ấy, ở giữa đường, bọn cướp đã đi ra, dùng tay và chân đánh đập con, đã đập vỡ bát của con, và đã xé rách y tăng-già-lê của con.”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi Thế Tôn, sau khi đã hiểu rõ ý nghĩa ấy, vào lúc ấy, đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Saddhiṃ caramekato vasaṃ,Misso aññajanena vedagū;

Vidvā pajahāti pāpakaṃ,Koñco khīrapakova ninnaga’’nti. sattamaṃ;

“Bậc đạt đến sự hiểu biết, khi đi cùng, khi sống chung, khi hòa mình với người khác, bậc trí tuệ từ bỏ điều ác, giống như con hạc trắng uống sữa từ bỏ nước.”

8. Visākhāsuttaṃ

8. Kinh Visākhā

78. Evaṃ [Pg.190] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati pubbārāme migāramātupāsāde. Tena kho pana samayena visākhāya migāramātuyā nattā kālaṅkatā hoti piyā manāpā. Atha kho visākhā migāramātā allavatthā allakesā divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho visākhaṃ migāramātaraṃ bhagavā etadavoca –

78. Tôi nghe như vầy: Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại tu viện Pubbārāma, trong lâu đài của mẹ của Migāra. Và vào lúc ấy, người cháu gái thân yêu và quý mến của Visākhā, mẹ của Migāra, đã qua đời. Rồi Visākhā, mẹ của Migāra, với y phục ướt, với tóc ướt, vào lúc ban ngày, đã đi đến nơi Thế Tôn đang ở; sau khi đến, đã đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn đã nói điều này với Visākhā, mẹ của Migāra, đang ngồi xuống một bên:

‘‘Handa kuto nu tvaṃ, visākhe, āgacchasi allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā’’ti? ‘‘Nattā me, bhante, piyā manāpā kālaṅkatā. Tenāhaṃ allavatthā allakesā idhūpasaṅkantā divā divassā’’ti. ‘‘Iccheyyāsi tvaṃ, visākhe, yāvatikā sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā’’ti? ‘‘Iccheyyāhaṃ, bhagavā yāvatikā sāvatthiyā manussā tāvatike putte ca nattāro cā’’ti.

“Này Visākhā, bà từ đâu đến đây vào lúc ban ngày, với y phục ướt, với tóc ướt?” – “Bạch ngài, người cháu gái thân yêu và quý mến của con đã qua đời. Do đó, con đến đây vào lúc ban ngày, với y phục ướt, với tóc ướt.” – “Này Visākhā, bà có mong muốn có được số lượng con trai và cháu trai nhiều bằng số người ở Sāvatthī không?” – “Bạch Thế Tôn, con mong muốn có được số lượng con trai và cháu trai nhiều bằng số người ở Sāvatthī.”

‘‘Kīvabahukā pana, visākhe, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karontī’’ti? ‘‘Dasapi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti; navapi, bhante… aṭṭhapi, bhante… sattapi, bhante… chapi, bhante… pañcapi, bhante… cattāropi, bhante… tīṇipi, bhante… dvepi, bhante, sāvatthiyā manussā devasikaṃ kālaṃ karonti. Ekopi, bhante, sāvatthiyā manusso devasikaṃ kālaṃ karoti. Avivittā, bhante, sāvatthi manussehi kālaṃ karontehī’’ti.

“Này Visākhā, có bao nhiêu người ở Sāvatthī chết mỗi ngày?” – “Bạch ngài, mỗi ngày có mười người ở Sāvatthī chết; bạch ngài, có chín người... bạch ngài, có tám người... bạch ngài, có bảy người... bạch ngài, có sáu người... bạch ngài, có năm người... bạch ngài, có bốn người... bạch ngài, có ba người... bạch ngài, có hai người ở Sāvatthī chết mỗi ngày. Bạch ngài, mỗi ngày có một người ở Sāvatthī chết. Bạch ngài, Sāvatthī không lúc nào vắng người chết.”

‘‘Taṃ kiṃ maññasi, visākhe, api nu tvaṃ kadāci karahaci anallavatthā vā bhaveyyāsi anallakesā vā’’ti? ‘‘No hetaṃ, bhante. Alaṃ me, bhante, tāva bahukehi puttehi ca nattārehi cā’’ti.

“Này Visākhā, bà nghĩ sao về điều ấy? Liệu có khi nào, có lúc nào, bà lại có được y phục không ướt hoặc tóc không ướt không?” – “Bạch ngài, điều ấy không thể được. Bạch ngài, đối với con, có quá nhiều con trai và cháu trai như thế là đủ rồi.”

‘‘Yesaṃ kho, visākhe, sataṃ piyāni, sataṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ navuti piyāni, navuti tesaṃ dukkhāni; yesaṃ asīti piyāni, asīti tesaṃ dukkhāni; yesaṃ sattati piyāni, sattati tesaṃ dukkhāni; yesaṃ saṭṭhi piyāni, saṭṭhi tesaṃ dukkhāni; yesaṃ paññāsaṃ piyāni, paññāsaṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cattārīsaṃ piyāni, cattārīsaṃ tesaṃ dukkhāni, yesaṃ tiṃsaṃ piyāni, tiṃsaṃ tesaṃ dukkhāni; yesaṃ vīsati piyāni, vīsati tesaṃ dukkhāni, yesaṃ dasa [Pg.191] piyāni, dasa tesaṃ dukkhāni; yesaṃ nava piyāni, nava tesaṃ dukkhāni; yesaṃ aṭṭha piyāni, aṭṭha tesaṃ dukkhāni; yesaṃ satta piyāni, satta tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cha piyāni, cha tesaṃ dukkhāni; yesaṃ pañca piyāni, pañca tesaṃ dukkhāni; yesaṃ cattāri piyāni, cattāri tesaṃ dukkhāni; yesaṃ tīṇi piyāni, tīṇi tesaṃ dukkhāni; yesaṃ dve piyāni, dve tesaṃ dukkhāni; yesaṃ ekaṃ piyaṃ, ekaṃ tesaṃ dukkhaṃ; yesaṃ natthi piyaṃ, natthi tesaṃ dukkhaṃ, asokā te virajā anupāyāsāti vadāmī’’ti.

“Này Visākhā, những ai có một trăm điều khả ái, họ có một trăm điều khổ; những ai có chín mươi điều khả ái, họ có chín mươi điều khổ; những ai có tám mươi điều khả ái, họ có tám mươi điều khổ; những ai có bảy mươi điều khả ái, họ có bảy mươi điều khổ; những ai có sáu mươi điều khả ái, họ có sáu mươi điều khổ; những ai có năm mươi điều khả ái, họ có năm mươi điều khổ; những ai có bốn mươi điều khả ái, họ có bốn mươi điều khổ; những ai có ba mươi điều khả ái, họ có ba mươi điều khổ; những ai có hai mươi điều khả ái, họ có hai mươi điều khổ; những ai có mười điều khả ái, họ có mười điều khổ; những ai có chín điều khả ái, họ có chín điều khổ; những ai có tám điều khả ái, họ có tám điều khổ; những ai có bảy điều khả ái, họ có bảy điều khổ; những ai có sáu điều khả ái, họ có sáu điều khổ; những ai có năm điều khả ái, họ có năm điều khổ; những ai có bốn điều khả ái, họ có bốn điều khổ; những ai có ba điều khả ái, họ có ba điều khổ; những ai có hai điều khả ái, họ có hai điều khổ; những ai có một điều khả ái, họ có một điều khổ; những ai không có điều khả ái, họ không có điều khổ. Ta tuyên bố rằng: ‘Họ không sầu muộn, không nhiễm ô, không phiền não.’”

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ye keci sokā paridevitā vā,Dukkhā ca lokasmimanekarūpā;

Piyaṃ paṭiccappabhavanti ete,Piye asante na bhavanti ete.

“Bất cứ sầu, bi, hay khổ nào, với nhiều hình thái khác nhau trong thế gian, tất cả những điều này phát sinh do duyên vào điều khả ái. Khi không có điều khả ái, những điều này không hiện hữu.

‘‘Tasmā hi te sukhino vītasokā,Yesaṃ piyaṃ natthi kuhiñci loke;

Tasmā asokaṃ virajaṃ patthayāno,Piyaṃ na kayirātha kuhiñci loke’’ti. aṭṭhamaṃ;

“Do đó, những ai không có điều khả ái ở bất cứ đâu trong thế gian, họ được an lạc, không sầu muộn. Do đó, người mong cầu trạng thái không sầu, không nhiễm ô, không nên tạo ra điều khả ái ở bất cứ đâu trong thế gian.” Kinh thứ tám.

9. Paṭhamadabbasuttaṃ

9. Kinh Dabba Thứ Nhất

79. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Atha kho āyasmā dabbo mallaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā dabbo mallaputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘parinibbānakālo me dāni, sugatā’’ti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, dabba, kālaṃ maññasī’’ti.

79. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Rājagaha, tại Veḷuvana, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Bấy giờ, trưởng lão Dabba Mallaputta đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, vị ấy đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, trưởng lão Dabba Mallaputta bạch với đức Thế Tôn rằng: “Bạch Thiện Thệ, nay là thời điểm viên tịch của con.” Đức Phật phán: “Này Dabba, ngươi hãy tự biết thời điểm thích hợp.”

Atha kho āyasmā dabbo mallaputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbāyi.

Rồi, trưởng lão Dabba Mallaputta từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh rồi bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch.

Atha [Pg.192] kho āyasmato dabbassa mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masi. Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi; evameva āyasmato dabbassa mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masīti.

Rồi, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của trưởng lão Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than. Ví như khi bơ lỏng hay dầu đang bị thiêu đốt, không thấy tro hay than; cũng vậy, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của trưởng lão Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than.

Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Abhedi kāyo nirodhi saññā,Vedanā sītibhaviṃsu sabbā;

Vūpasamiṃsu saṅkhārā,Viññāṇaṃ atthamāgamā’’ti. navamaṃ;

“Thân đã tan rã, tưởng đã diệt, tất cả các thọ đã nguội lạnh, các hành đã lắng dịu, thức đã đi đến chỗ chấm dứt.” Kinh thứ chín.

10. Dutiyadabbasuttaṃ

10. Kinh Dabba Thứ Hai

80. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi – ‘‘bhikkhavo’’ti. ‘‘Bhadante’’ti te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

80. Tôi nghe như vầy: Một thời, đức Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của Anāthapiṇḍika. Tại đó, đức Thế Tôn gọi các Tỳ khưu: “Này các Tỳ khưu.” Các Tỳ khưu ấy vâng đáp đức Thế Tôn: “Bạch Thế Tôn.” Đức Thế Tôn nói điều này:

‘‘Dabbassa, bhikkhave, mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masi. Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi; evameva kho, bhikkhave, dabbassa mallaputtassa vehāsaṃ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṃ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masī’’ti.

“Này các Tỳ khưu, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than. Ví như khi bơ lỏng hay dầu đang bị thiêu đốt, không thấy tro hay than; cũng vậy, này các Tỳ khưu, đối với thân thể đang bị thiêu đốt của Dabba Mallaputta, người đã bay lên không trung, ở giữa hư không, ngồi kiết-già, nhập vào hỏa giới, xuất khỏi đó, rồi viên tịch, không thấy tro hay than.”

Atha [Pg.193] kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –

Rồi, đức Thế Tôn, sau khi liễu tri ý nghĩa này, vào lúc ấy đã thốt lên lời cảm hứng này:

‘‘Ayoghanahatasseva, jalato jātavedaso ;

Anupubbūpasantassa, yathā na ñāyate gati.

“Như ngọn lửa bị búa sắt đập, đang cháy, rồi tắt dần, không biết được đường đi của nó.

Evaṃ sammāvimuttānaṃ, kāmabandhoghatārinaṃ;

Paññāpetuṃ gati natthi, pattānaṃ acalaṃ sukha’’nti. dasamaṃ;

Cũng vậy, đối với những vị đã hoàn toàn giải thoát, đã vượt qua ái dục trói buộc và bộc lưu, đã đạt được hạnh phúc bất động, không có đường đi nào để chỉ định.” Kinh thứ mười.

Pāṭaligāmiyavaggo aṭṭhamo.

Phẩm Pāṭaligāmiya, Phẩm Thứ Tám.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm:

Nibbānā caturo vuttā, cundo pāṭaligāmiyā;

Dvidhāpatho visākhā ca, dabbena saha te dasāti.

Bốn kinh Nibbāna đã được nói, kinh Cunda, Pāṭaligāmiya, Dvidhāpatha, và Visākhā, cùng với (hai) kinh Dabba, là mười kinh.

Udāne vaggānamuddānaṃ –

Phần tóm lược các phẩm trong Kinh Phật Tự Thuyết:

Vaggamidaṃ paṭhamaṃ varabodhi, vaggamidaṃ dutiyaṃ mucalindo;

Nandakavaggavaro tatiyo tu, meghiyavaggavaro ca catuttho.

Phẩm này là phẩm Bồ Đề cao quý thứ nhất, phẩm này là phẩm Mucalinda thứ hai; phẩm Nanda cao quý là thứ ba, và phẩm Meghiya cao quý là thứ tư.

Pañcamavaggavarantidha soṇo, chaṭṭhamavaggavaranti jaccandho ;

Sattamavaggavaranti ca cūḷo, pāṭaligāmiyamaṭṭhamavaggo.

Ở đây, phẩm Soṇa là phẩm cao quý thứ năm, phẩm Jaccandha là phẩm cao quý thứ sáu; phẩm Cūḷa là phẩm cao quý thứ bảy, và phẩm Pāṭaligāmiya là phẩm thứ tám.

Asītimanūnakasuttavaraṃ, vaggamidaṭṭhakaṃ suvibhattaṃ;

Dassitaṃ cakkhumatā vimalena, addhā hi taṃ udānamitīdamāhu.

Tám mươi bài kinh trọn vẹn và cao thượng, được khéo phân chia thành tám phẩm này, đã được thuyết giảng bởi bậc có Mắt, bậc Vô Nhiễm. Quả thật, điều này được gọi là Udāna.

Udānapāḷi niṭṭhitā.

Kinh Pāli Udāna đã chấm dứt.