Tipiṭaka Translation

Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa

Con thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác.

Khuddakanikāye

Tiểu Bộ Kinh

Dhammapadapāḷi

Kinh Pháp Cú

1. Yamakavaggo

1. Phẩm Song Yếu

Manopubbaṅgamā [Pg.13] dhammā, manoseṭṭhā manomayā;

Manasā ce paduṭṭhena, bhāsati vā karoti vā;

Tato naṃ dukkhamanveti, cakkaṃva vahato padaṃ.

Tâm dẫn đầu các pháp, tâm làm chủ, tâm tạo tác. Nếu với tâm ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não liền theo sau, như bánh xe lăn theo chân con vật kéo.

Manopubbaṅgamā dhammā, manoseṭṭhā manomayā;

Manasā ce pasannena, bhāsati vā karoti vā;

Tato naṃ sukhamanveti, chāyāva anapāyinī.

Tâm dẫn đầu các pháp, tâm làm chủ, tâm tạo tác. Nếu với tâm trong sạch, nói lên hay hành động, an lạc liền theo sau, như bóng không rời hình.

Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;

Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati.

“Nó đã mắng tôi, đánh tôi, thắng tôi, cướp của tôi.” Ai ôm giữ niệm ấy, oán hận không thể nguôi.

Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me;

Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati.

“Nó đã mắng tôi, đánh tôi, thắng tôi, cướp của tôi.” Ai không ôm giữ niệm ấy, oán hận được tiêu tan.

Na [Pg.14] hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ;

Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano.

Hận thù diệt hận thù, đời này không thể có. Không hận thù diệt hận thù, là định luật ngàn xưa.

Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase;

Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā.

Người khác không hiểu rằng: “Chúng ta rồi sẽ chết.” Ai hiểu được điều này, mọi tranh chấp liền tan.

Subhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu asaṃvutaṃ;

Bhojanamhi cāmattaññuṃ, kusītaṃ hīnavīriyaṃ;

Taṃ ve pasahati māro, vāto rukkhaṃva dubbalaṃ.

Người sống chỉ thấy vui, không hộ trì các căn, ăn uống không tiết độ, biếng nhác, chẳng tinh cần, Ma vương dễ nhiếp phục, như gió thổi cây yếu.

Asubhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu susaṃvutaṃ;

Bhojanamhi ca mattaññuṃ, saddhaṃ āraddhavīriyaṃ;

Taṃ ve nappasahati māro, vāto selaṃva pabbataṃ.

Người sống quán bất tịnh, khéo hộ trì các căn, ăn uống có tiết độ, có đức tin, tinh cần, Ma vương không nhiếp phục, như gió thổi núi đá.

Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati;

Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati.

Ai chưa trừ cấu uế, lại khoác áo cà sa, không tự chế, không chân thật, không xứng áo cà sa.

10.

10.

Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito;

Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati.

Ai đã trừ cấu uế, giữ giới luật vẹn toàn, có tự chế, có chân thật, thật xứng áo cà sa.

11.

11.

Asāre sāramatino, sāre cāsāradassino;

Te sāraṃ nādhigacchanti, micchāsaṅkappagocarā.

Trong không cốt lõi thấy cốt lõi, trong cốt lõi thấy không cốt lõi, họ không đạt được cốt lõi, vì theo tư duy sai lầm.

12.

12.

Sārañca sārato ñatvā, asārañca asārato;

Te sāraṃ adhigacchanti, sammāsaṅkappagocarā.

Biết cốt lõi là cốt lõi, không cốt lõi là không cốt lõi, họ đạt được cốt lõi, vì theo tư duy chân chánh.

13.

13.

Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati;

Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati.

Như mái nhà lợp không kỹ, mưa liền thấm dột vào, cũng vậy tâm không tu, tham dục dễ xâm nhập.

14.

14.

Yathā [Pg.15] agāraṃ suchannaṃ, vuṭṭhī na samativijjhati;

Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhati.

Như mái nhà lợp kỹ càng, mưa không thấm dột vào, cũng vậy tâm khéo tu, tham dục không xâm nhập.

15.

15.

Idha socati pecca socati, pāpakārī ubhayattha socati;

So socati so vihaññati, disvā kammakiliṭṭhamattano.

Đời này sầu, đời sau sầu, kẻ ác hai đời sầu. Nó sầu, nó não phiền, thấy nghiệp uế mình làm.

16.

16.

Idha modati pecca modati, katapuñño ubhayattha modati;

So modati so pamodati, disvā kammavisuddhimattano.

Đời này vui, đời sau vui, người phước hai đời vui. Nó vui, nó hân hoan, thấy nghiệp tịnh mình làm.

17.

17.

Idha tappati pecca tappati, pāpakārī ubhayattha tappati;

‘‘Pāpaṃ me kata’’nti tappati, bhiyyo tappati duggatiṃ gato.

Đời này khổ, đời sau khổ, kẻ ác hai đời khổ. “Ta đã làm điều ác”, nó khổ; sanh vào ác thú, càng khổ hơn.

18.

18.

Idha nandati pecca nandati, katapuñño ubhayattha nandati;

‘‘Puññaṃ me kata’’nti nandati, bhiyyo nandati suggatiṃ gato.

Đời này vui, đời sau vui, người phước hai đời vui. “Ta đã làm điều phước”, nó vui; sanh vào thiện thú, càng vui hơn.

19.

19.

Bahumpi ce saṃhita bhāsamāno, na takkaro hoti naro pamatto;

Gopova [Pg.16] gāvo gaṇayaṃ paresaṃ, na bhāgavā sāmaññassa hoti.

Dù tụng nhiều kinh điển, nhưng nếu người phóng dật, không hành trì theo pháp, như kẻ chăn bò người, không hưởng phần sa-môn.

20.

20.

Appampi ce saṃhita bhāsamāno, dhammassa hoti anudhammacārī;

Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sammappajāno suvimuttacitto;

Anupādiyāno idha vā huraṃ vā, sa bhāgavā sāmaññassa hoti.

Dù tụng ít kinh điển, nhưng hành trì đúng pháp, từ bỏ tham, sân, si, có chánh trí, tâm giải thoát, không chấp thủ đời này, đời sau, người ấy hưởng phần sa-môn.

Yamakavaggo paṭhamo niṭṭhito.

Dứt Phẩm Song Yếu, thứ nhất.

2. Appamādavaggo

2. Phẩm Không Phóng Dật

21.

21.

Appamādo amatapadaṃ, pamādo maccuno padaṃ;

Appamattā na mīyanti, ye pamattā yathā matā.

Không phóng dật là đường bất tử, phóng dật là đường chết. Người không phóng dật thì không chết, kẻ phóng dật như đã chết.

22.

22.

Evaṃ visesato ñatvā, appamādamhi paṇḍitā;

Appamāde pamodanti, ariyānaṃ gocare ratā.

Biết rõ sự khác biệt này, bậc trí không phóng dật, hoan hỷ trong không phóng dật, vui trong cảnh giới bậc Thánh.

23.

23.

Te jhāyino sātatikā, niccaṃ daḷhaparakkamā;

Phusanti dhīrā nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ.

Họ thiền định, kiên trì, luôn nỗ lực vững chắc. Bậc trí chứng ngộ Niết-bàn, an ổn vô thượng.

24.

24.

Uṭṭhānavato satīmato, sucikammassa nisammakārino;

Saññatassa dhammajīvino, appamattassa yasobhivaḍḍhati.

Người siêng năng, có chánh niệm, hành vi trong sạch, hành động thận trọng, tự chế, sống đúng pháp, không phóng dật, danh tiếng càng tăng.

25.

25.

Uṭṭhānenappamādena[Pg.17], saṃyamena damena ca;

Dīpaṃ kayirātha medhāvī, yaṃ ogho nābhikīrati.

Người trí nhờ siêng năng, không phóng dật, nhờ tự chế và điều phục, hãy tạo cho mình một hòn đảo mà bộc lưu không thể nhận chìm.

26.

26.

Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā;

Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati.

Kẻ ngu si, thiếu trí tuệ, buông mình theo phóng dật. Người trí chuyên cần, không phóng dật, như giữ gìn tài sản quý giá nhất.

27.

27.

Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmaratisanthavaṃ ;

Appamatto hi jhāyanto, pappoti vipulaṃ sukhaṃ.

Chớ buông theo phóng dật, chớ đam mê dục lạc. Người không phóng dật, chuyên tâm thiền định, sẽ đạt được đại lạc.

28.

28.

Pamādaṃ appamādena, yadā nudati paṇḍito;

Paññāpāsādamāruyha, asoko sokiniṃ pajaṃ;

Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe, dhīro bāle avekkhati.

Khi bậc trí dùng không phóng dật, đoạn trừ phóng dật, leo lên lầu cao trí tuệ, không còn sầu muộn, nhìn chúng sanh sầu muộn, như người đứng trên núi, nhìn kẻ đứng dưới đất.

29.

29.

Appamatto pamattesu, suttesu bahujāgaro;

Abalassaṃva sīghasso, hitvā yāti sumedhaso.

Không phóng dật giữa những người phóng dật, tỉnh thức giữa những người mê ngủ, người trí tiến lên, như con tuấn mã bỏ lại con ngựa gầy yếu.

30.

30.

Appamādena maghavā, devānaṃ seṭṭhataṃ gato;

Appamādaṃ pasaṃsanti, pamādo garahito sadā.

Nhờ không phóng dật, Ma-ghá-va (Đế Thích) được làm vua các vị trời. Người ta tán thán không phóng dật, và luôn luôn chê trách phóng dật.

31.

31.

Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā;

Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, ḍahaṃ aggīva gacchati.

Tỳ-kheo vui thích không phóng dật, hay thấy sự nguy hiểm trong phóng dật, sẽ tiến bước như lửa, thiêu đốt mọi kiết sử, dù lớn hay nhỏ.

32.

32.

Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā;

Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike.

Tỳ-kheo vui thích không phóng dật, hay thấy sự nguy hiểm trong phóng dật, không thể bị thối đọa, vì đã gần kề Niết-bàn.

Appamādavaggo dutiyo niṭṭhito.

Phẩm Không Phóng Dật, thứ hai, chấm dứt.

3. Cittavaggo

3. Phẩm Tâm

33.

33.

Phandanaṃ [Pg.18] capalaṃ cittaṃ, dūrakkhaṃ dunnivārayaṃ;

Ujuṃ karoti medhāvī, usukārova tejanaṃ.

Tâm này dao động, bất định, khó hộ trì, khó chế ngự. Người trí làm cho tâm ngay thẳng, như người thợ làm tên uốn thẳng mũi tên.

34.

34.

Vārijova thale khitto, okamokataubbhato;

Pariphandatidaṃ cittaṃ, māradheyyaṃ pahātave.

Như con cá bị vớt khỏi chỗ ở là nước, ném lên đất liền, tâm này cũng vậy, run rẩy, vùng vẫy để thoát khỏi quyền lực của Ma vương.

35.

35.

Dunniggahassa lahuno, yatthakāmanipātino;

Cittassa damatho sādhu, cittaṃ dantaṃ sukhāvahaṃ.

Lành thay, sự điều phục tâm, vốn khó kềm chế, lanh lẹ, và thường sa vào dục lạc. Tâm được điều phục sẽ mang lại an lạc.

36.

36.

Sududdasaṃ sunipuṇaṃ, yatthakāmanipātinaṃ;

Cittaṃ rakkhetha medhāvī, cittaṃ guttaṃ sukhāvahaṃ.

Người trí nên phòng hộ tâm, vốn rất khó thấy, vi tế, và thường sa vào dục lạc. Tâm được phòng hộ sẽ mang lại an lạc.

37.

37.

Dūraṅgamaṃ ekacaraṃ, asarīraṃ guhāsayaṃ;

Ye cittaṃ saṃyamessanti, mokkhanti mārabandhanā.

Những ai chế ngự được tâm, vốn đi xa, một mình, không thân, ẩn náu trong hang sâu, sẽ thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương.

38.

38.

Anavaṭṭhitacittassa, saddhammaṃ avijānato;

Pariplavapasādassa, paññā na paripūrati.

Người có tâm không an trú, không biết diệu pháp, tín tâm dao động, thì trí tuệ không thể viên mãn.

39.

39.

Anavassutacittassa, ananvāhatacetaso;

Puññapāpapahīnassa, natthi jāgarato bhayaṃ.

Người có tâm không bị tham dục thấm ướt, không bị sân hận khuấy nhiễu, đã vượt lên trên thiện và ác, người tỉnh thức như vậy không còn sợ hãi.

40.

40.

Kumbhūpamaṃ kāyamimaṃ viditvā, nagarūpamaṃ cittamidaṃ ṭhapetvā;

Yodhetha māraṃ paññāvudhena, jitañca rakkhe anivesano siyā.

Biết thân này mong manh như đồ gốm, hãy xây tâm này vững chắc như thành trì, dùng gươm trí tuệ chiến đấu với Ma vương, giữ vững những gì đã chiến thắng, và sống không còn luyến ái.

41.

41.

Aciraṃ [Pg.19] vatayaṃ kāyo, pathaviṃ adhisessati;

Chuddho apetaviññāṇo, niratthaṃva kaliṅgaraṃ.

Than ôi! Chẳng bao lâu nữa, thân này sẽ nằm dài trên mặt đất, bị vứt bỏ, không còn tâm thức, như một khúc gỗ vô dụng.

42.

42.

Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā, verī vā pana verinaṃ;

Micchāpaṇihitaṃ cittaṃ, pāpiyo naṃ tato kare.

Kẻ thù gây hại cho kẻ thù, kẻ oán gây hại cho kẻ oán, nhưng tâm hướng tà sẽ gây cho mình tai hại lớn hơn.

43.

43.

Na taṃ mātā pitā kayirā, aññe vāpi ca ñātakā;

Sammāpaṇihitaṃ cittaṃ, seyyaso naṃ tato kare.

Không phải mẹ, không phải cha, hay bất kỳ bà con nào khác có thể làm được, nhưng tâm hướng chánh sẽ làm cho mình tốt đẹp hơn.

Cittavaggo tatiyo niṭṭhito.

Phẩm Tâm, thứ ba, chấm dứt.

4. Pupphavaggo

4. Phẩm Hoa

44.

44.

Ko imaṃ pathaviṃ vicessati, yamalokañca imaṃ sadevakaṃ;

Ko dhammapadaṃ sudesitaṃ, kusalo pupphamiva pacessati.

Ai sẽ chinh phục được cõi đất này, cõi Diêm vương cùng với cõi trời? Ai sẽ khám phá ra con đường Pháp được khéo giảng, như người làm vườn khéo léo chọn lựa những đóa hoa?

45.

45.

Sekho pathaviṃ vicessati, yamalokañca imaṃ sadevakaṃ;

Sekho dhammapadaṃ sudesitaṃ, kusalo pupphamiva pacessati.

Bậc hữu học sẽ chinh phục được cõi đất này, cõi Diêm vương cùng với cõi trời. Bậc hữu học sẽ khám phá ra con đường Pháp được khéo giảng, như người làm vườn khéo léo chọn lựa những đóa hoa.

46.

46.

Pheṇūpamaṃ [Pg.20] kāyamimaṃ viditvā, marīcidhammaṃ abhisambudhāno;

Chetvāna mārassa papupphakāni, adassanaṃ maccurājassa gacche.

Biết thân này như bọt nước, thấu rõ bản chất của nó như ảo ảnh, hãy bẻ gãy những mũi tên hoa của Ma vương, và vượt ra ngoài tầm mắt của Thần chết.

47.

47.

Pupphāni heva pacinantaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ;

Suttaṃ gāmaṃ mahoghova, maccu ādāya gacchati.

Người có tâm đắm say, mãi lo thu nhặt các loài hoa (dục lạc), sẽ bị Thần chết mang đi, như một trận lụt lớn cuốn trôi ngôi làng đang ngủ say.

48.

48.

Pupphāni heva pacinantaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ;

Atittaññeva kāmesu, antako kurute vasaṃ.

Người có tâm đắm say, mãi lo thu nhặt các loài hoa (dục lạc), không bao giờ thỏa mãn trong các dục vọng, sẽ bị Kẻ Chấm Dứt (Thần chết) chinh phục.

49.

49.

Yathāpi bhamaro pupphaṃ, vaṇṇagandhamaheṭhayaṃ ;

Paleti rasamādāya, evaṃ gāme munī care.

Như con ong lấy mật từ bông hoa, không làm tổn hại đến sắc và hương, rồi bay đi, bậc thánh nhân cũng đi vào làng xóm như vậy.

50.

50.

Na paresaṃ vilomāni, na paresaṃ katākataṃ;

Attanova avekkheyya, katāni akatāni ca.

Đừng nhìn vào lỗi lầm của người khác, hay những việc họ đã làm hay chưa làm. Hãy tự xem xét những việc của chính mình, đã làm hay chưa làm.

51.

51.

Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;

Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.

Như đóa hoa xinh đẹp, có sắc mà không hương; Cũng vậy, lời nói hay, không kết quả cho người không làm.

52.

52.

Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ ;

Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato.

Như đóa hoa xinh đẹp, có sắc lại thêm hương; Cũng vậy, lời nói hay, có kết quả cho người làm theo.

53.

53.

Yathāpi [Pg.21] puppharāsimhā, kayirā mālāguṇe bahū;

Evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ.

Như từ một đống hoa, làm được nhiều tràng hoa; Cũng vậy, người sinh ra, hãy làm nhiều việc lành.

54.

54.

Na pupphagandho paṭivātameti, na candanaṃ tagaramallikā ;

Satañca gandho paṭivātameti, sabbā disā sappuriso pavāyati.

Hương hoa không bay ngược gió, cũng không hương chiên-đàn, đa-già-la, hoa lài. Nhưng hương của người đức hạnh bay ngược gió, người chân chánh tỏa khắp mọi phương.

55.

55.

Candanaṃ tagaraṃ vāpi, uppalaṃ atha vassikī;

Etesaṃ gandhajātānaṃ, sīlagandho anuttaro.

Hương chiên-đàn, đa-già-la, hoa sen xanh hay hoa vũ quý; Trong các loại hương ấy, hương giới hạnh là vô thượng.

56.

56.

Appamatto ayaṃ gandho, yvāyaṃ tagaracandanaṃ ;

Yo ca sīlavataṃ gandho, vāti devesu uttamo.

Thật nhỏ nhoi hương này, hương đa-già-la, chiên-đàn; Chỉ hương người giới hạnh, tỏa ngát đến chư thiên, là hương tối thượng.

57.

57.

Tesaṃ sampannasīlānaṃ, appamādavihārinaṃ;

Sammadaññā vimuttānaṃ, māro maggaṃ na vindati.

Những người giới hạnh vẹn toàn, sống không phóng dật, giải thoát nhờ chánh trí, Ma vương không tìm thấy đường.

58.

58.

Yathā saṅkāraṭhānasmiṃ, ujjhitasmiṃ mahāpathe;

Padumaṃ tattha jāyetha, sucigandhaṃ manoramaṃ.

Như trên đống rác rưởi, vứt bỏ bên đường lớn, hoa sen có thể mọc lên, hương thơm thanh khiết, đẹp lòng.

59.

59.

Evaṃ saṅkārabhūtesu, andhabhūte puthujjane;

Atirocati paññāya, sammāsambuddhasāvako.

Cũng vậy, giữa chúng sanh như rác, giữa đám phàm phu mù quáng, đệ tử bậc Chánh Giác, tỏa sáng ngời trí tuệ.

Pupphavaggo catuttho niṭṭhito.

Phẩm Hoa, thứ tư, chấm dứt.

5. Bālavaggo

5. Phẩm Người Ngu

60.

60.

Dīghā [Pg.22] jāgarato ratti, dīghaṃ santassa yojanaṃ;

Dīgho bālānaṃ saṃsāro, saddhammaṃ avijānataṃ.

Đêm dài cho kẻ thức, đường dài cho kẻ mỏi; Luân hồi dài cho kẻ ngu, không biết đến Chánh pháp.

61.

61.

Carañce nādhigaccheyya, seyyaṃ sadisamattano;

Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā, natthi bāle sahāyatā.

Nếu không gặp bạn đường, hơn mình hay bằng mình, thà kiên trì độc hành, không bầu bạn kẻ ngu.

62.

62.

Puttā matthi dhanammatthi, iti bālo vihaññati;

Attā hi attano natthi, kuto puttā kuto dhanaṃ.

‘Ta có con, ta có của’, kẻ ngu tự khổ não. Tự ta còn không của ta, huống chi con, huống chi của?

63.

63.

Yo bālo maññati bālyaṃ, paṇḍito vāpi tena so;

Bālo ca paṇḍitamānī, sa ve ‘‘bālo’’ti vuccati.

Kẻ ngu biết mình ngu, nhờ vậy thành người trí. Kẻ ngu tưởng mình trí, thật đáng gọi chí ngu.

64.

64.

Yāvajīvampi ce bālo, paṇḍitaṃ payirupāsati;

Na so dhammaṃ vijānāti, dabbī sūparasaṃ yathā.

Dù kẻ ngu suốt đời, gần gũi người có trí, cũng không biết Chánh pháp, như muỗng nếm vị canh.

65.

65.

Muhuttamapi ce viññū, paṇḍitaṃ payirupāsati;

Khippaṃ dhammaṃ vijānāti, jivhā sūparasaṃ yathā.

Người trí dù một thoáng, gần gũi người có trí, nhanh chóng hiểu Chánh pháp, như lưỡi nếm vị canh.

66.

66.

Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā;

Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ.

Kẻ ngu si kém trí, tự xem mình như thù, làm những nghiệp ác độc, phải chịu quả đắng cay.

67.

67.

Na [Pg.23] taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati;

Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati.

Làm nghiệp nào không tốt, làm xong phải ăn năn, mặt đẫm lệ, khóc than, khi lãnh chịu quả báo.

68.

68.

Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati;

Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati.

Làm nghiệp nào tốt lành, làm xong không ăn năn, hoan hỷ và vui mừng, khi lãnh chịu quả báo.

69.

69.

Madhuvā maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati;

Yadā ca paccati pāpaṃ, bālo dukkhaṃ nigacchati.

Kẻ ngu nghĩ là mật, khi ác nghiệp chưa chín; Khi ác nghiệp chín muồi, kẻ ngu chịu khổ đau.

70.

70.

Māse māse kusaggena, bālo bhuñjeyya bhojanaṃ;

Na so saṅkhātadhammānaṃ, kalaṃ agghati soḷasiṃ.

Tháng tháng dù kẻ ngu, dùng ngọn cỏ kusa ăn; Không bằng phần mười sáu, của người đã thấy pháp.

71.

71.

Na hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ, sajju khīraṃva muccati;

Ḍahantaṃ bālamanveti, bhasmacchannova pāvako.

Nghiệp ác đã làm, không như sữa đông liền; Nó theo đốt kẻ ngu, như lửa than phủ tro.

72.

72.

Yāvadeva anatthāya, ñattaṃ bālassa jāyati;

Hanti bālassa sukkaṃsaṃ, muddhamassa vipātayaṃ.

Sở tri của kẻ ngu, chỉ đem lại tai họa; Hủy hoại phần tốt đẹp, và làm vỡ đầu nó.

73.

73.

Asantaṃ bhāvanamiccheyya, purekkhārañca bhikkhusu;

Āvāsesu ca issariyaṃ, pūjā parakulesu ca.

Mong danh vọng hão huyền, ngồi trước các Tỳ-kheo, quyền hành trong tự viện, được người ngoài cúng dường.

74.

74.

Mameva [Pg.24] kata maññantu, gihīpabbajitā ubho;

Mamevātivasā assu, kiccākiccesu kismici;

Iti bālassa saṅkappo, icchā māno ca vaḍḍhati.

‘Cả tại gia, xuất gia, hãy nghĩ do ta làm; Mọi việc lớn hay nhỏ, đều phải theo ý ta’. Kẻ ngu suy nghĩ vậy, dục và mạn tăng trưởng.

75.

75.

Aññā hi lābhūpanisā, aññā nibbānagāminī;

Evametaṃ abhiññāya, bhikkhu buddhassa sāvako;

Sakkāraṃ nābhinandeyya, vivekamanubrūhaye.

Khác thay đường lợi lộc, khác thay đường Niết-bàn. Tỳ-kheo, đệ tử Phật, hãy biết rõ điều này, đừng tham đắm lợi danh, hãy tu hạnh viễn ly.

Bālavaggo pañcamo niṭṭhito.

Phẩm Người Ngu, thứ năm, chấm dứt.

6. Paṇḍitavaggo

6. Phẩm Người Trí

76.

76.

Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ;

Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje;

Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo.

Hãy xem người chỉ lỗi, như người chỉ kho tàng; Hãy thân cận bậc trí, hay khiển trách như vậy. Thân cận người như thế, chỉ tốt hơn, không xấu.

77.

77.

Ovadeyyānusāseyya, asabbhā ca nivāraye;

Satañhi so piyo hoti, asataṃ hoti appiyo.

Nên khuyên dạy, nên chỉ bảo, ngăn chặn điều không tốt. Người như vậy, được người thiện quý mến, bị người ác không ưa.

78.

78.

Na bhaje pāpake mitte, na bhaje purisādhame;

Bhajetha mitte kalyāṇe, bhajetha purisuttame.

Chớ thân bạn ác, chớ thân kẻ tiểu nhân. Hãy thân bạn lành, hãy thân bậc thượng nhân.

79.

79.

Dhammapīti sukhaṃ seti, vippasannena cetasā;

Ariyappavedite dhamme, sadā ramati paṇḍito.

Người uống pháp, sống an lạc, với tâm trong sáng. Bậc trí vui thích trong Pháp, do bậc Thánh thuyết giảng.

80.

80.

Udakañhi [Pg.25] nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;

Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā.

Người trị thủy dẫn nước đi, thợ làm tên uốn tên thẳng, thợ mộc uốn cong gỗ, bậc trí nhiếp phục mình.

81.

81.

Selo yathā ekaghano, vātena na samīrati;

Evaṃ nindāpasaṃsāsu, na samiñjanti paṇḍitā.

Như tảng đá kiên cố, không gió nào lay động. Cũng vậy, giữa khen chê, bậc trí không dao động.

82.

82.

Yathāpi rahado gambhīro, vippasanno anāvilo;

Evaṃ dhammāni sutvāna, vippasīdanti paṇḍitā.

Như hồ nước sâu thẳm, trong lặng không vẩn đục. Cũng vậy, nghe Chánh pháp, bậc trí được tịnh tín.

83.

83.

Sabbattha ve sappurisā cajanti, na kāmakāmā lapayanti santo;

Sukhena phuṭṭhā atha vā dukhena, na uccāvacaṃ paṇḍitā dassayanti.

Bậc chân nhân từ bỏ mọi nơi, người thiện không bàn luận dục lạc. Dù gặp vui hay khổ, bậc trí không biểu lộ thăng trầm.

84.

84.

Na attahetu na parassa hetu, na puttamicche na dhanaṃ na raṭṭhaṃ;

Na iccheyya adhammena samiddhimattano, sa sīlavā paññavā dhammiko siyā.

Không vì mình, không vì người, không mong con, không mong của, không mong nước. Không mong thành công bằng phi pháp, người ấy là người giới đức, trí tuệ, và chánh trực.

85.

85.

Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino;

Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati.

Trong nhân loại, ít người đến được bờ kia. Còn lại số đông, chỉ chạy quanh bờ này.

86.

86.

Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino;

Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ.

Những ai trong Chánh pháp, được khéo giảng, sống thuận theo pháp. Những người ấy sẽ vượt qua, cảnh giới tử thần khó vượt.

87.

87.

Kaṇhaṃ [Pg.26] dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito;

Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ.

Bậc trí từ bỏ pháp hắc, tu tập pháp bạch. Từ nhà đến không nhà, trong cảnh độc cư khó vui.

88.

88.

Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano;

Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito.

Hãy tìm vui nơi ấy, từ bỏ dục, không sở hữu. Bậc trí hãy tự thanh lọc, khỏi các phiền não của tâm.

89.

89.

Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ;

Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā;

Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā.

Những ai có tâm tu tập, viên mãn trong các giác chi. Vui thích trong xả ly, không còn chấp thủ. Lậu hoặc đã tận, chói sáng, các vị ấy đã Niết-bàn trong đời.

Paṇḍitavaggo chaṭṭho niṭṭhito.

Phẩm Người Trí, thứ sáu, chấm dứt.

7. Arahantavaggo

7. Phẩm A-la-hán

90.

90.

Gataddhino visokassa, vippamuttassa sabbadhi;

Sabbaganthappahīnassa, pariḷāho na vijjati.

Người đã đi hết đường, không còn sầu muộn, giải thoát trong mọi phương diện, đoạn tận mọi kiết sử, không còn phiền não.

91.

91.

Uyyuñjanti satīmanto, na nikete ramanti te;

Haṃsāva pallalaṃ hitvā, okamokaṃ jahanti te.

Người chánh niệm nỗ lực, không ưa thích trú xứ. Như thiên nga rời ao, họ từ bỏ mọi nơi ở.

92.

92.

Yesaṃ sannicayo natthi, ye pariññātabhojanā;

Suññato animitto ca, vimokkho yesaṃ gocaro;

Ākāse va sakuntānaṃ, gati tesaṃ durannayā.

Những ai không còn tích trữ, đã liễu tri về ẩm thực. Cảnh giới của họ là giải thoát không, vô tướng. Dấu chân của họ khó tìm, như đường chim bay trên trời.

93.

93.

Yassāsavā [Pg.27] parikkhīṇā, āhāre ca anissito;

Suññato animitto ca, vimokkho yassa gocaro;

Ākāse va sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannayaṃ.

Người đã tận diệt lậu hoặc, không còn lệ thuộc vào vật thực. Cảnh giới của vị ấy là giải thoát không, vô tướng. Dấu chân của vị ấy khó tìm, như đường chim bay trên trời.

94.

94.

Yassindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā;

Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi tassa pihayanti tādino.

Người có các căn an tịnh, như ngựa được người đánh xe khéo điều phục. Đã đoạn trừ ngã mạn, không còn lậu hoặc, chư thiên cũng hâm mộ người như vậy.

95.

95.

Pathavisamo no virujjhati, indakhilupamo tādi subbato;

Rahadova apetakaddamo, saṃsārā na bhavanti tādino.

Người ấy như đất, không sân hận; kiên định như cột trụ; như hồ nước không bùn nhơ. Người như vậy không còn luân hồi.

96.

96.

Santaṃ tassa manaṃ hoti, santā vācā ca kamma ca;

Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino.

Tâm người ấy an tịnh, lời nói và hành động cũng an tịnh. Người đã giải thoát bằng chánh trí, tịch tịnh và vững vàng.

97.

97.

Assaddho akataññū ca, sandhicchedo ca yo naro;

Hatāvakāso vantāso, sa ve uttamaporiso.

Người không tin mù quáng, biết rõ điều vô vi, cắt đứt mọi ràng buộc, đoạn tận mọi cơ hội, từ bỏ mọi ái dục, quả là bậc tối thượng.

98.

98.

Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale;

Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ.

Dù ở làng hay ở rừng, ở thung lũng hay trên đồi cao, nơi nào các vị A-la-hán trú ngụ, nơi ấy thật khả ái.

99.

99.

Ramaṇīyāni [Pg.28] araññāni, yattha na ramatī jano;

Vītarāgā ramissanti, na te kāmagavesino.

Rừng núi thật khả ái, nơi người đời không ưa thích. Các bậc ly tham sẽ vui thích ở đó, vì họ không tìm cầu dục lạc.

Arahantavaggo sattamo niṭṭhito.

Phẩm A-la-hán, thứ bảy, chấm dứt.

8. Sahassavaggo

8. Phẩm Ngàn

100.

100.

Sahassamapi ce vācā, anatthapadasaṃhitā;

Ekaṃ atthapadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.

Dầu nói ngàn lời, nhưng vô ích. Tốt hơn một câu có nghĩa, nghe xong được tịnh lạc.

101.

101.

Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasaṃhitā;

Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.

Dầu tụng ngàn câu kệ, nhưng vô ích. Tốt hơn một câu kệ có nghĩa, nghe xong được tịnh lạc.

102.

102.

Yo ca gāthā sataṃ bhāse, anatthapadasaṃhitā ;

Ekaṃ dhammapadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati.

Dầu nói trăm câu kệ, nhưng vô ích. Tốt hơn một câu Pháp, nghe xong được tịnh lạc.

103.

103.

Yo sahassaṃ sahassena, saṅgāme mānuse jine;

Ekañca jeyyamattānaṃ, sa ve saṅgāmajuttamo.

Dầu tại chiến trường, thắng ngàn ngàn quân; Không bằng tự thắng, chiến công tối thượng.

104.

104.

Attā have jitaṃ seyyo, yā cāyaṃ itarā pajā;

Attadantassa posassa, niccaṃ saññatacārino.

Thắng được chính mình, thật tốt đẹp hơn, hơn là thắng người. Người tự điều phục, thường sống tự chủ.

105.

105.

Neva devo na gandhabbo, na māro saha brahmunā;

Jitaṃ apajitaṃ kayirā, tathārūpassa jantuno.

Trời, Càn-thát-bà, Ma vương và Phạm thiên, không ai có thể, biến bại thành thắng, đối với người như vậy.

106.

106.

Māse [Pg.29] māse sahassena, yo yajetha sataṃ samaṃ;

Ekañca bhāvitattānaṃ, muhuttamapi pūjaye;

Sāyeva pūjanā seyyo, yañce vassasataṃ hutaṃ.

Tháng tháng bỏ ra, ngàn đồng cúng tế, suốt trăm năm trường; Chẳng bằng trong giây lát, cúng dường một bậc, tự tu tự chứng. Cúng dường như vậy, hơn trăm năm kia.

107.

107.

Yo ca vassasataṃ jantu, aggiṃ paricare vane;

Ekañca bhāvitattānaṃ, muhuttamapi pūjaye;

Sāyeva pūjanā seyyo, yañce vassasataṃ hutaṃ.

Dầu một trăm năm, ở trong rừng sâu, thờ lửa cúng dường; Chẳng bằng trong giây lát, cúng dường một bậc, tự tu tự chứng. Cúng dường như vậy, hơn trăm năm kia.

108.

108.

Yaṃ kiñci yiṭṭhaṃ va hutaṃ va loke, saṃvaccharaṃ yajetha puññapekkho;

Sabbampi taṃ na catubhāgameti, abhivādanā ujjugatesu seyyo.

Suốt cả một năm, người đi cầu phước, cúng tế lễ vật; Tất cả không bằng một phần tư, công đức đảnh lễ, bậc sống chánh trực.

109.

109.

Abhivādanasīlissa, niccaṃ vuḍḍhāpacāyino ;

Cattāro dhammā vaḍḍhanti, āyu vaṇṇo sukhaṃ balaṃ.

Ai thường kính lễ, bậc cao niên trưởng; Bốn pháp tăng trưởng: Thọ, sắc, lạc, lực.

110.

110.

Yo ca vassasataṃ jīve, dussīlo asamāhito;

Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, sīlavantassa jhāyino.

Sống một trăm năm, ác giới, không định; Tốt hơn sống một ngày, trì giới, thiền định.

111.

111.

Yo ca vassasataṃ jīve, duppañño asamāhito;

Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, paññavantassa jhāyino.

Sống một trăm năm, ác tuệ, không định; Tốt hơn sống một ngày, có tuệ, thiền định.

112.

112.

Yo ca vassasataṃ jīve, kusīto hīnavīriyo;

Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, vīriyamārabhato daḷhaṃ.

Sống một trăm năm, biếng nhác, buông lung; Tốt hơn sống một ngày, tinh tấn, kiên trì.

113.

113.

Yo [Pg.30] ca vassasataṃ jīve, apassaṃ udayabbayaṃ;

Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato udayabbayaṃ.

Sống một trăm năm, không thấy pháp sanh diệt; Tốt hơn sống một ngày, thấy được pháp sanh diệt.

114.

114.

Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ amataṃ padaṃ;

Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato amataṃ padaṃ.

Sống một trăm năm, không thấy được bất tử; Tốt hơn sống một ngày, thấy được pháp bất tử.

115.

115.

Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ dhammamuttamaṃ;

Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato dhammamuttamaṃ.

Sống một trăm năm, không thấy pháp tối thượng; Tốt hơn sống một ngày, thấy được pháp tối thượng.

Sahassavaggo aṭṭhamo niṭṭhito.

Phẩm Ngàn, thứ tám.

9. Pāpavaggo

9. Phẩm Ác

116.

116.

Abhittharetha kalyāṇe, pāpā cittaṃ nivāraye;

Dandhañhi karoto puññaṃ, pāpasmiṃ ramatī mano.

Hãy gấp làm lành, ngăn tâm làm ác; Ai chậm làm lành, ý ưa thích ác.

117.

117.

Pāpañce puriso kayirā, na naṃ kayirā punappunaṃ;

Na tamhi chandaṃ kayirātha, dukkho pāpassa uccayo.

Nếu người làm ác, chớ tiếp tục làm; Chớ vui thích ác, chứa ác tất khổ.

118.

118.

Puññañce puriso kayirā, kayirā naṃ punappunaṃ;

Tamhi chandaṃ kayirātha, sukho puññassa uccayo.

Nếu người làm lành, hãy tiếp tục làm; Hãy vui thích lành, chứa lành được lạc.

119.

119.

Pāpopi [Pg.31] passati bhadraṃ, yāva pāpaṃ na paccati;

Yadā ca paccati pāpaṃ, atha pāpo pāpāni passati.

Người ác thấy lành, khi ác chưa chín; Khi ác đã chín, người ác thấy ác.

120.

120.

Bhadropi passati pāpaṃ, yāva bhadraṃ na paccati;

Yadā ca paccati bhadraṃ, atha bhadro bhadrāni passati.

Người lành thấy ác, khi lành chưa chín; Khi lành đã chín, người lành thấy lành.

121.

121.

Māvamaññetha pāpassa, na mantaṃ āgamissati;

Udabindunipātena, udakumbhopi pūrati;

Bālo pūrati pāpassa, thokaṃ thokampi ācinaṃ.

Chớ coi thường điều ác, cho rằng quả báo không đến. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Kẻ ngu phu tích chứa, dần dần đầy tội ác.

122.

122.

Māvamaññetha puññassa, na mantaṃ āgamissati;

Udabindunipātena, udakumbhopi pūrati;

Dhīro pūrati puññassa, thokaṃ thokampi ācinaṃ.

Chớ coi thường điều thiện, cho rằng quả báo không đến. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí tích chứa, dần dần đầy phước.

123.

123.

Vāṇijova bhayaṃ maggaṃ, appasattho mahaddhano;

Visaṃ jīvitukāmova, pāpāni parivajjaye.

Như thương gia ít bạn, nhiều tiền, tránh đường nguy hiểm; Như người muốn sống, tránh thuốc độc; Người trí cũng vậy, tránh xa điều ác.

124.

124.

Pāṇimhi ce vaṇo nāssa, hareyya pāṇinā visaṃ;

Nābbaṇaṃ visamanveti, natthi pāpaṃ akubbato.

Tay không vết thương, có thể cầm thuốc độc. Thuốc độc không thấm, người không thương tích. Không làm điều ác, không nhiễm quả ác.

125.

125.

Yo [Pg.32] appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa;

Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto.

Ai hãm hại người, vô tội, thanh tịnh; Tội ác trở lại, kẻ ngu như vậy, như ném bụi trần, ngược gió tung bay.

126.

126.

Gabbhameke uppajjanti, nirayaṃ pāpakammino;

Saggaṃ sugatino yanti, parinibbanti anāsavā.

Có người sanh lại, trong bào thai mẹ; Kẻ ác sanh vào, cõi dữ địa ngục; Người lành sanh lên, các cõi trời cao; Bậc vô lậu chứng, Niết-bàn tịch tịnh.

127.

127.

Na antalikkhe na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa ;

Na vijjatī so jagatippadeso, yatthaṭṭhito mucceyya pāpakammā.

Không trên trời, giữa biển, không vào hang núi; Không nơi nào trên đời, trốn khỏi quả báo ác.

128.

128.

Na antalikkhe na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa;

Na vijjatī so jagatippadeso, yatthaṭṭhitaṃ nappasaheyya maccu.

Không trên trời, giữa biển, không vào hang núi; Không nơi nào trên đời, trốn khỏi tay thần chết.

Pāpavaggo navamo niṭṭhito.

Phẩm Ác, thứ chín.

10. Daṇḍavaggo

10. Phẩm Hình Phạt

129.

129.

Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno;

Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye.

Mọi người sợ hình phạt, mọi người sợ sự chết; Lấy mình làm ví dụ, không nên giết, không nên bảo giết.

130.

130.

Sabbe [Pg.33] tasanti daṇḍassa, sabbesaṃ jīvitaṃ piyaṃ;

Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye.

Mọi người sợ hình phạt, mạng sống ai cũng quý; Lấy mình làm ví dụ, không nên giết, không nên bảo giết.

131.

131.

Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena vihiṃsati;

Attano sukhamesāno, pecca so na labhate sukhaṃ.

Chúng sanh đều muốn lạc, ai dùng trượng hại người; Mong cầu lạc cho mình, đời sau không được lạc.

132.

132.

Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena na hiṃsati;

Attano sukhamesāno, pecca so labhate sukhaṃ.

Chúng sanh đều muốn lạc, ai không dùng trượng hại người; Mong cầu lạc cho mình, đời sau được hưởng lạc.

133.

133.

Māvoca pharusaṃ kañci, vuttā paṭivadeyyu taṃ ;

Dukkhā hi sārambhakathā, paṭidaṇḍā phuseyyu taṃ.

Chớ nói lời thô ác với ai, bị nói, họ sẽ đáp trả. Lời tranh cãi là khổ, quả báo sẽ chạm đến ngươi.

134.

134.

Sace neresi attānaṃ, kaṃso upahato yathā;

Esa pattosi nibbānaṃ, sārambho te na vijjati.

Nếu ngươi giữ im lặng, như chiếc chiêng bị bể; Ngươi đã chứng Niết-bàn, không còn lời tranh cãi.

135.

135.

Yathā daṇḍena gopālo, gāvo pājeti gocaraṃ;

Evaṃ jarā ca maccu ca, āyuṃ pājenti pāṇinaṃ.

Như người chăn bò dùng gậy, lùa bò ra đồng cỏ; Cũng vậy, già và chết, lùa mạng sống chúng sanh.

136.

136.

Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati;

Sehi kammehi dummedho, aggidaḍḍhova tappati.

Kẻ ngu làm điều ác, không tự biết việc làm; Do ác nghiệp của mình, kẻ ngu bị thiêu đốt, như bị lửa đốt cháy.

137.

137.

Yo daṇḍena adaṇḍesu, appaduṭṭhesu dussati;

Dasannamaññataraṃ ṭhānaṃ, khippameva nigacchati.

Ai dùng trượng hại người không đáng hại, người vô tội, không lỗi, sẽ mau chóng đi đến một trong mười cảnh khổ.

138.

138.

Vedanaṃ [Pg.34] pharusaṃ jāniṃ, sarīrassa ca bhedanaṃ ;

Garukaṃ vāpi ābādhaṃ, cittakkhepañca pāpuṇe.

Phải chịu khổ thọ khốc liệt, hoặc tài sản tổn thất, hoặc thân thể thương vong, hoặc bệnh nặng hiểm nghèo, hoặc tâm trí loạn cuồng.

139.

139.

Rājato vā upasaggaṃ, abbhakkhānañca dāruṇaṃ;

Parikkhayañca ñātīnaṃ, bhogānañca pabhaṅguraṃ.

Hoặc bị vua chúa hại, hoặc bị vu khống nặng, hoặc bà con ly tán, hoặc tài sản tiêu vong.

140.

140.

Atha vāssa agārāni, aggi ḍahati pāvako;

Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjati.

Hoặc nhà cửa của y, bị lửa dữ thiêu đốt; Khi thân hoại mạng chung, kẻ ngu sanh địa ngục.

141.

141.

Na naggacariyā na jaṭā na paṅkā, nānāsakā thaṇḍilasāyikā vā;

Rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ, sodhenti maccaṃ avitiṇṇakaṅkhaṃ.

Không lõa thể, bện tóc, không bùn nhơ, tuyệt thực, không ngủ đất, tro bụi, không ngồi xổm chuyên cần, thanh lọc được người chưa hết nghi ngờ.

142.

142.

Alaṅkato cepi samaṃ careyya, santo danto niyato brahmacārī;

Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, so brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhu.

Dù trang sức lộng lẫy, nhưng sống đời an tịnh, tự chủ, có giới hạnh, sống phạm hạnh, không dùng trượng với mọi chúng sanh; người ấy là Bà-la-môn, là Sa-môn, là Tỳ-kheo.

143.

143.

Hirīnisedho puriso, koci lokasmi vijjati;

Yo niddaṃ apabodheti, asso bhadro kasāmiva.

Hiếm thay ở trên đời, người biết tàm quý tự chế, tránh né mọi khiển trách, như ngựa hay tránh roi.

144.

144.

Asso [Pg.35] yathā bhadro kasāniviṭṭho, ātāpino saṃvegino bhavātha;

Saddhāya sīlena ca vīriyena ca, samādhinā dhammavinicchayena ca;

Sampannavijjācaraṇā patissatā, jahissatha dukkhamidaṃ anappakaṃ.

Như ngựa hay bị đánh, hãy nhiệt tâm, khẩn trương; Nhờ tín, giới, tấn, định, và trạch pháp phân minh; Nhờ minh hạnh cụ túc, và chánh niệm vững bền; Hãy đoạn trừ khổ đau, vô lượng và vô biên này.

145.

145.

Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ;

Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā.

Người trị thủy dẫn nước, kẻ làm tên uốn tên, người thợ mộc uốn gỗ, bậc hiền trí tự điều phục.

Daṇḍavaggo dasamo niṭṭhito.

Phẩm Hình Phạt, phẩm thứ mười, chấm dứt.

11. Jarāvaggo

11. Phẩm Già

146.

146.

Ko nu hāso kimānando, niccaṃ pajjalite sati;

Andhakārena onaddhā, padīpaṃ na gavesatha.

Cười gì, vui sướng gì, khi đời mãi bị thiêu; Bị tối tăm bao phủ, sao không tìm đuốc soi?

147.

147.

Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ;

Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti.

Hãy xem thân trang điểm, một khối ung nhọt, chất chứa; Bệnh hoạn, nhiều suy tưởng, không bền vững, thường còn.

148.

148.

Parijiṇṇamidaṃ rūpaṃ, roganīḷaṃ pabhaṅguraṃ;

Bhijjati pūtisandeho, maraṇantañhi jīvitaṃ.

Thân này đã già yếu, là ổ bệnh, mỏng manh; Khối ô uế, tan rã, sự sống quả kết thúc bằng sự chết.

149.

149.

Yānimāni [Pg.36] apatthāni, alābūneva sārade;

Kāpotakāni aṭṭhīni, tāni disvāna kā rati.

Những xương trắng bồ câu, vứt bỏ như vỏ bầu, vào mùa thu khô héo; Thấy chúng rồi, vui gì?

150.

150.

Aṭṭhīnaṃ nagaraṃ kataṃ, maṃsalohitalepanaṃ;

Yattha jarā ca maccu ca, māno makkho ca ohito.

Thành làm bằng xương trắng, tô trát bằng thịt máu; Nơi chứa già và chết, ngã mạn và giả dối.

151.

151.

Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti;

Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti.

Xe vua dẫu lộng lẫy, rồi cũng phải hư mòn; Thân này rồi sẽ già, pháp bậc Thánh không già; Các bậc Thánh đã nói, với các bậc Thánh như vậy.

152.

152.

Appassutāyaṃ puriso, balibaddhova jīrati;

Maṃsāni tassa vaḍḍhanti, paññā tassa na vaḍḍhati.

Người ít nghe, ít học, già như trâu, như bò; Thịt nó tăng, tuệ nó không tăng.

153.

153.

Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ;

Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ.

Trải bao kiếp luân hồi, ta lang thang tìm mãi mà không gặp, người thợ cất nhà này. Ôi, sanh đi sanh lại thật là khổ!

154.

154.

Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi;

Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ;

Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā.

Hỡi người thợ làm nhà, ta đã thấy ngươi rồi! Ngươi không thể làm nhà nữa. Tất cả rui mè của ngươi đã gãy, cây đòn dông của ngươi đã bị phá tan. Tâm ta đã đạt đến vô vi, mọi ái dục đều tiêu vong.

155.

155.

Acaritvā brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ;

Jiṇṇakoñcāva jhāyanti, khīṇamaccheva pallale.

Không sống đời phạm hạnh, lúc trẻ không kiếm tiền; Như cò già ủ rũ, bên ao cạn không cá.

156.

156.

Acaritvā [Pg.37] brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ;

Senti cāpātikhīṇāva, purāṇāni anutthunaṃ.

Không sống đời phạm hạnh, lúc trẻ không kiếm tiền; Nằm dài như tên đã bắn, than tiếc chuyện ngày xưa.

Jarāvaggo ekādasamo niṭṭhito.

Phẩm Già, thứ mười một, đã xong.

12. Attavaggo

12. Phẩm Tự Ngã

157.

157.

Attānañce piyaṃ jaññā, rakkheyya naṃ surakkhitaṃ;

Tiṇṇaṃ aññataraṃ yāmaṃ, paṭijaggeyya paṇḍito.

Nếu biết thân mình là quý, hãy khéo bảo vệ nó. Trong ba canh (đời), người trí phải tỉnh thức.

158.

158.

Attānameva paṭhamaṃ, patirūpe nivesaye;

Athaññamanusāseyya, na kilisseyya paṇḍito.

Trước hết hãy đặt mình vào điều thích đáng, rồi sau hãy giáo huấn người. Người trí làm vậy, không bị ô nhiễm.

159.

159.

Attānaṃ ce tathā kayirā, yathāññamanusāsati;

Sudanto vata dametha, attā hi kira duddamo.

Hãy tự làm như điều mình dạy người. Khéo tự điều phục rồi hãy điều phục người. Vì tự ngã thật khó điều phục.

160.

160.

Attā hi attano nātho, ko hi nātho paro siyā;

Attanā hi sudantena, nāthaṃ labhati dullabhaṃ.

Tự mình là nơi nương tựa của chính mình, nào có ai khác là nơi nương tựa? Khi tự mình đã được khéo điều phục, người ấy được nơi nương tựa khó được.

161.

161.

Attanā hi kataṃ pāpaṃ, attajaṃ attasambhavaṃ;

Abhimatthati dummedhaṃ, vajiraṃ vasmamayaṃ maṇiṃ.

Tội lỗi do chính mình làm, tự mình sinh, tự mình tạo, sẽ nghiền nát kẻ ngu si, như kim cương nghiền nát đá quý.

162.

162.

Yassa accantadussīlyaṃ, māluvā sālamivotthataṃ;

Karoti so tathattānaṃ, yathā naṃ icchatī diso.

Người nào có ác giới cực độ, như dây leo māluvā bao trùm cây sāla, người ấy tự làm cho mình như kẻ thù mong muốn.

163.

163.

Sukarāni [Pg.38] asādhūni, attano ahitāni ca;

Yaṃ ve hitañca sādhuñca, taṃ ve paramadukkaraṃ.

Dễ làm những điều bất thiện và không lợi cho mình. Còn điều gì có lợi và tốt lành, điều đó thật vô cùng khó làm.

164.

164.

Yo sāsanaṃ arahataṃ, ariyānaṃ dhammajīvinaṃ;

Paṭikkosati dummedho, diṭṭhiṃ nissāya pāpikaṃ;

Phalāni kaṭṭhakasseva, attaghātāya phallati.

Kẻ ngu si nào, vì nương theo tà kiến, chê bai giáo huấn của các bậc A-la-hán, bậc Thánh, sống theo Chánh pháp, thì tự chuốc lấy hủy diệt, như quả của cây kaṭṭhaka.

165.

165.

Attanā hi kataṃ pāpaṃ, attanā saṃkilissati;

Attanā akataṃ pāpaṃ, attanāva visujjhati;

Suddhī asuddhi paccattaṃ, nāñño aññaṃ visodhaye.

Tự mình làm ác, tự mình ô nhiễm. Tự mình không làm ác, tự mình thanh tịnh. Thanh tịnh hay không là do tự mình, không ai có thể làm cho người khác thanh tịnh.

166.

166.

Attadatthaṃ paratthena, bahunāpi na hāpaye;

Attadatthamabhiññāya, sadatthapasuto siyā.

Đừng vì lợi ích của người khác, dù lớn lao đến đâu, mà từ bỏ lợi ích của chính mình. Khi đã nhận rõ lợi ích của mình, hãy chuyên tâm vào lợi ích đó.

Attavaggo dvādasamo niṭṭhito.

Phẩm Tự Ngã, thứ mười hai, đã xong.

13. Lokavaggo

13. Phẩm Thế Gian

167.

167.

Hīnaṃ dhammaṃ na seveyya, pamādena na saṃvase;

Micchādiṭṭhiṃ na seveyya, na siyā lokavaḍḍhano.

Chớ theo pháp hèn hạ, chớ sống buông lung, chớ theo tà kiến, chớ làm tăng trưởng thế gian (luân hồi).

168.

168.

Uttiṭṭhe nappamajjeyya, dhammaṃ sucaritaṃ care;

Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca.

Hãy đứng dậy, chớ buông lung! Hãy thực hành pháp thiện. Người sống theo pháp được an lạc trong đời này và đời sau.

169.

169.

Dhammaṃ [Pg.39] care sucaritaṃ, na naṃ duccaritaṃ care;

Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca.

Hãy thực hành pháp thiện, chớ thực hành pháp ác. Người sống theo pháp được an lạc trong đời này và đời sau.

170.

170.

Yathā pubbuḷakaṃ passe, yathā passe marīcikaṃ;

Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati.

Hãy nhìn thế gian như bọt nước, như ảo ảnh. Người quán thế gian như vậy, thần chết sẽ không thấy.

171.

171.

Etha passathimaṃ lokaṃ, cittaṃ rājarathūpamaṃ;

Yattha bālā visīdanti, natthi saṅgo vijānataṃ.

Hãy đến nhìn thế gian này, lộng lẫy như xe vua, nơi kẻ ngu bị đắm chìm, nhưng người trí không bị ràng buộc.

172.

172.

Yo ca pubbe pamajjitvā, pacchā so nappamajjati;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.

Người nào trước kia buông lung, sau đó không buông lung nữa, người ấy soi sáng thế gian này, như trăng thoát khỏi mây che.

173.

173.

Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati ;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.

Người nào có nghiệp ác đã làm được che lấp bởi nghiệp thiện, người ấy soi sáng thế gian này, như trăng thoát khỏi mây che.

174.

174.

Andhabhūto ayaṃ loko, tanukettha vipassati;

Sakuṇo jālamuttova, appo saggāya gacchati.

Thế gian này mù quáng, ít người thấy rõ. Như chim thoát khỏi lưới, ít người đi đến cõi trời.

175.

175.

Haṃsādiccapathe yanti, ākāse yanti iddhiyā;

Nīyanti dhīrā lokamhā, jetvā māraṃ savāhiniṃ.

Thiên nga bay trên đường mặt trời, người có thần thông đi trong hư không. Người trí, sau khi chiến thắng Ma vương và quyến thuộc, được dẫn ra khỏi thế gian.

176.

176.

Ekaṃ dhammaṃ atītassa, musāvādissa jantuno;

Vitiṇṇaparalokassa, natthi pāpaṃ akāriyaṃ.

Người đã vi phạm một pháp (chân thật), người nói dối, người đã từ bỏ đời sau, thì không có điều ác nào mà không làm.

177.

177.

Na [Pg.40] ve kadariyā devalokaṃ vajanti, bālā have nappasaṃsanti dānaṃ;

Dhīro ca dānaṃ anumodamāno, teneva so hoti sukhī parattha.

Kẻ keo kiệt chắc chắn không đến cõi trời, kẻ ngu si quả thật không tán thán bố thí. Còn người trí tùy hỷ việc bố thí, chính nhờ vậy mà được an lạc ở đời sau.

178.

178.

Pathabyā ekarajjena, saggassa gamanena vā;

Sabbalokādhipaccena, sotāpattiphalaṃ varaṃ.

Hơn cả độc bá cõi đất, hơn cả việc sanh lên cõi trời, hơn cả quyền làm chủ toàn thế giới, quả Dự lưu là cao quý hơn.

Lokavaggo terasamo niṭṭhito.

Phẩm Thế Gian, thứ mười ba, đã xong.

14. Buddhavaggo

14. Phẩm Phật Đà

179.

179.

Yassa jitaṃ nāvajīyati, jitaṃ yassa no yāti koci loke;

Taṃ buddhamanantagocaraṃ, apadaṃ kena padena nessatha.

Chiến thắng của Ngài không ai đảo ngược, không ai trên đời theo kịp. Đức Phật ấy, với cảnh giới vô biên, không dấu vết, các ngươi sẽ theo dấu vết nào mà tìm?

180.

180.

Yassa jālinī visattikā, taṇhā natthi kuhiñci netave;

Taṃ buddhamanantagocaraṃ, apadaṃ kena padena nessatha.

Người không có ái dục như lưới giăng, như chất độc, để dẫn đi bất cứ đâu. Đức Phật ấy, với cảnh giới vô biên, không dấu vết, các ngươi sẽ theo dấu vết nào mà tìm?

181.

181.

Ye jhānapasutā dhīrā, nekkhammūpasame ratā;

Devāpi tesaṃ pihayanti, sambuddhānaṃ satīmataṃ.

Bậc trí nào chuyên tâm thiền định, ưa thích sự vắng lặng của xuất ly; Chư Thiên cũng ái mộ các vị ấy, những bậc Chánh Giác, chánh niệm.

182.

182.

Kiccho [Pg.41] manussapaṭilābho, kicchaṃ maccāna jīvitaṃ;

Kicchaṃ saddhammassavanaṃ, kiccho buddhānamuppādo.

Khó thay được làm người, khó thay đời sống chúng sanh, khó thay được nghe diệu pháp, khó thay chư Phật ra đời.

183.

183.

Sabbapāpassa akaraṇaṃ, kusalassa upasampadā ;

Sacittapariyodapanaṃ, etaṃ buddhāna sāsanaṃ.

Không làm các điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời chư Phật dạy.

184.

184.

Khantī paramaṃ tapo titikkhā, nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā;

Na hi pabbajito parūpaghātī, na samaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto.

Nhẫn nại, chịu đựng là khổ hạnh tối thượng, Niết-bàn là tối thượng, chư Phật dạy vậy. Người xuất gia không làm hại người khác, không phải Sa-môn nếu làm phiền não người khác.

185.

185.

Anūpavādo anūpaghāto, pātimokkhe ca saṃvaro;

Mattaññutā ca bhattasmiṃ, pantañca sayanāsanaṃ;

Adhicitte ca āyogo, etaṃ buddhāna sāsanaṃ.

Không phỉ báng, không phá hoại, hộ trì trong giới bổn, tiết độ trong ăn uống, sàng tọa nơi vắng vẻ, chuyên tâm vào tăng thượng tâm, đó là lời chư Phật dạy.

186.

186.

Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati;

Appassādā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito.

Dù mưa tiền vàng cũng không thỏa mãn được dục vọng. Dục lạc ít vị ngọt, nhiều khổ đau, bậc trí biết như vậy.

187.

187.

Api dibbesu kāmesu, ratiṃ so nādhigacchati;

Taṇhakkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvako.

Ngay cả dục lạc cõi trời, vị ấy cũng không tìm thấy vui thích. Vị ấy chỉ vui thích trong sự đoạn tận ái dục, là đệ tử của bậc Chánh Đẳng Giác.

188.

188.

Bahuṃ ve saraṇaṃ yanti, pabbatāni vanāni ca;

Ārāmarukkhacetyāni, manussā bhayatajjitā.

Nhiều người khi bị sợ hãi khuấy nhiễu, đã tìm đến nương tựa núi non, rừng rậm, vườn cây và tháp miếu.

189.

189.

Netaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, netaṃ saraṇamuttamaṃ;

Netaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccati.

Đó không phải là nơi nương tựa an ổn, đó không phải là nơi nương tựa tối thượng. Nương tựa vào nơi ấy, không thể thoát khỏi mọi khổ đau.

190.

190.

Yo [Pg.42] ca buddhañca dhammañca, saṅghañca saraṇaṃ gato;

Cattāri ariyasaccāni, sammappaññāya passati.

Còn ai quy y Phật, Pháp, và Tăng, thấy được bốn sự thật của bậc Thánh bằng chánh trí tuệ.

191.

191.

Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ;

Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ.

(Đó là) Khổ, nguyên nhân của khổ, sự vượt qua khổ, và con đường Thánh tám ngành dẫn đến sự chấm dứt khổ.

192.

192.

Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ;

Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccati.

Đó chính là nơi nương tựa an ổn, đó chính là nơi nương tựa tối thượng. Nương tựa vào nơi ấy, sẽ thoát khỏi mọi khổ đau.

193.

193.

Dullabho purisājañño, na so sabbattha jāyati;

Yattha so jāyati dhīro, taṃ kulaṃ sukhamedhati.

Bậc nhân kiệt khó tìm, vị ấy không sinh ra ở mọi nơi. Nơi nào bậc trí ấy sinh ra, dòng tộc ấy được hưởng an lạc.

194.

194.

Sukho buddhānamuppādo, sukhā saddhammadesanā;

Sukhā saṅghassa sāmaggī, samaggānaṃ tapo sukho.

Chư Phật ra đời là an lạc, thuyết giảng diệu pháp là an lạc, Tăng chúng hòa hợp là an lạc, sự tu tập của những người hòa hợp là an lạc.

195.

195.

Pūjārahe pūjayato, buddhe yadi va sāvake;

Papañcasamatikkante, tiṇṇasokapariddave.

Cúng dường bậc đáng cúng dường, là chư Phật hay các vị đệ tử, những vị đã vượt qua hý luận, đã thoát khỏi sầu bi.

196.

196.

Te tādise pūjayato, nibbute akutobhaye;

Na sakkā puññaṃ saṅkhātuṃ, imettamapi kenaci.

Cúng dường những bậc như vậy, đã tịch tịnh, không còn sợ hãi, không ai có thể đo lường được công đức rằng công đức ấy là bao nhiêu.

Buddhavaggo cuddasamo niṭṭhito.

Phẩm Phật Đà, thứ mười bốn, chấm dứt.

15. Sukhavaggo

15. Phẩm An Lạc

197.

197.

Susukhaṃ vata jīvāma, verinesu averino;

Verinesu manussesu, viharāma averino.

Ta sống thật an lạc, không hận thù giữa những người hận thù. Giữa những người hận thù, ta sống không hận thù.

198.

198.

Susukhaṃ [Pg.43] vata jīvāma, āturesu anāturā;

Āturesu manussesu, viharāma anāturā.

Ta sống thật an lạc, không phiền não giữa những người phiền não. Giữa những người phiền não, ta sống không phiền não.

199.

199.

Susukhaṃ vata jīvāma, ussukesu anussukā;

Ussukesu manassesu, viharāma anussukā.

Ta sống thật an lạc, không tham ái giữa những người tham ái. Giữa những người tham ái, ta sống không tham ái.

200.

200.

Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ;

Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā.

Ta sống thật an lạc, những người không có gì. Ta sẽ nuôi sống bằng hỷ lạc, như chư thiên cõi Quang Âm.

201.

201.

Jayaṃ veraṃ pasavati, dukkhaṃ seti parājito;

Upasanto sukhaṃ seti, hitvā jayaparājayaṃ.

Thắng lợi sinh hận thù, kẻ bại trận nằm trong đau khổ. Người vắng lặng sống an lạc, đã từ bỏ thắng và bại.

202.

202.

Natthi rāgasamo aggi, natthi dosasamo kali;

Natthi khandhasamā dukkhā, natthi santiparaṃ sukhaṃ.

Không có lửa nào bằng tham ái, không có điều xấu nào bằng sân hận. Không có khổ nào bằng các uẩn, không có an lạc nào hơn sự tịch tịnh.

203.

203.

Jighacchāparamā rogā, saṅkhāraparamā dukhā;

Etaṃ ñatvā yathābhūtaṃ, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ.

Đói là bệnh tối trọng, các hành là khổ tối trọng. Biết điều này như thật, Niết-bàn là an lạc tối thượng.

204.

204.

Ārogyaparamā lābhā, santuṭṭhiparamaṃ dhanaṃ;

Vissāsaparamā ñāti, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ.

Không bệnh là lợi tối thượng, biết đủ là tài sản tối thượng. Tin cậy là bà con tối thượng, Niết-bàn là an lạc tối thượng.

205.

205.

Pavivekarasaṃ pitvā, rasaṃ upasamassa ca;

Niddaro hoti nippāpo, dhammapītirasaṃ pivaṃ.

Uống vị độc cư và vị của sự vắng lặng, người ấy không còn sợ hãi, không còn tội lỗi, khi uống vị hỷ lạc của Pháp.

206.

206.

Sāhu [Pg.44] dassanamariyānaṃ, sannivāso sadā sukho;

Adassanena bālānaṃ, niccameva sukhī siyā.

Lành thay được thấy bậc Thánh, sống chung với các vị ấy luôn an lạc. Không thấy kẻ ngu, sẽ luôn được an lạc.

207.

207.

Bālasaṅgatacārī hi, dīghamaddhāna socati;

Dukkho bālehi saṃvāso, amitteneva sabbadā;

Dhīro ca sukhasaṃvāso, ñātīnaṃva samāgamo.

Người đi cùng kẻ ngu sẽ sầu muộn lâu dài. Sống chung với kẻ ngu là khổ, như luôn sống với kẻ thù. Sống chung với bậc trí là lạc, như sum họp với bà con.

208.

208.

Tasmā hi –Dhīrañca paññañca bahussutañca, dhorayhasīlaṃ vatavantamariyaṃ;

Taṃ tādisaṃ sappurisaṃ sumedhaṃ, bhajetha nakkhattapathaṃva candimā.

Do vậy: Bậc hiền trí, có tuệ, đa văn, kiên trì, giữ giới, bậc Thánh, bậc chân nhân, thiện trí như vậy, hãy đi theo, như mặt trăng theo quỹ đạo các vì sao.

Sukhavaggo pannarasamo niṭṭhito.

Phẩm Hạnh Phúc thứ mười lăm chấm dứt.

16. Piyavaggo

16. Phẩm Yêu Thích

209.

209.

Ayoge yuñjamattānaṃ, yogasmiñca ayojayaṃ;

Atthaṃ hitvā piyaggāhī, pihetattānuyoginaṃ.

Gắn mình vào việc không đáng, không gắn vào việc đáng làm, từ bỏ mục đích, nắm giữ điều yêu thích, (kẻ ấy) sẽ ganh tị với người chuyên tâm tu tập.

210.

210.

Mā piyehi samāgañchi, appiyehi kudācanaṃ;

Piyānaṃ adassanaṃ dukkhaṃ, appiyānañca dassanaṃ.

Chớ nên gặp gỡ người thương, cũng đừng bao giờ gặp người ghét. Không thấy người thương là khổ, thấy người ghét cũng là khổ.

211.

211.

Tasmā piyaṃ na kayirātha, piyāpāyo hi pāpako;

Ganthā tesaṃ na vijjanti, yesaṃ natthi piyāppiyaṃ.

Do đó, chớ có người thương, vì xa lìa người thương là khổ. Những ai không có thương ghét, thì không có ràng buộc.

212.

212.

Piyato jāyatī soko, piyato jāyatī bhayaṃ;

Piyato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.

Từ yêu thương sinh sầu muộn, từ yêu thương sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi yêu thương, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu?

213.

213.

Pemato [Pg.45] jāyatī soko, pemato jāyatī bhayaṃ;

Pemato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.

Từ ái luyến sinh sầu muộn, từ ái luyến sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi ái luyến, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu?

214.

214.

Ratiyā jāyatī soko, ratiyā jāyatī bhayaṃ;

Ratiyā vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.

Từ hoan lạc sinh sầu muộn, từ hoan lạc sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi hoan lạc, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu?

215.

215.

Kāmato jāyatī soko, kāmato jāyatī bhayaṃ;

Kāmato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.

Từ dục vọng sinh sầu muộn, từ dục vọng sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi dục vọng, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu?

216.

216.

Taṇhāya jāyatī soko, taṇhāya jāyatī bhayaṃ;

Taṇhāya vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ.

Từ ái dục sinh sầu muộn, từ ái dục sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi ái dục, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu?

217.

217.

Sīladassanasampannaṃ, dhammaṭṭhaṃ saccavedinaṃ;

Attano kamma kubbānaṃ, taṃ jano kurute piyaṃ.

Người đầy đủ giới và kiến, an trú trong pháp, thấu hiểu chân lý, làm tròn phận sự của mình, người ấy được dân chúng yêu mến.

218.

218.

Chandajāto anakkhāte, manasā ca phuṭo siyā;

Kāmesu ca appaṭibaddhacitto, uddhaṃsototi vuccati.

Người có ý muốn hướng đến Niết-bàn, có tâm đạt đến, tâm không bị ràng buộc trong các dục, được gọi là bậc ngược dòng.

219.

219.

Cirappavāsiṃ purisaṃ, dūrato sotthimāgataṃ;

Ñātimittā suhajjā ca, abhinandanti āgataṃ.

Như người đi xa lâu ngày, từ xa trở về bình an, được bà con, bạn bè, người thân vui mừng chào đón.

220.

220.

Tatheva katapuññampi, asmā lokā paraṃ gataṃ;

Puññāni paṭigaṇhanti, piyaṃ ñātīva āgataṃ.

Cũng vậy, người đã làm phước, từ đời này sang đời sau, các phước báu sẽ đón nhận, như người thân đón người thương trở về.

Piyavaggo soḷasamo niṭṭhito.

Phẩm Yêu Thích thứ mười sáu chấm dứt.

17. Kodhavaggo

17. Phẩm Phẫn Nộ

221.

221.

Kodhaṃ [Pg.46] jahe vippajaheyya mānaṃ, saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya;

Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ, akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā.

Hãy từ bỏ sân hận, đoạn trừ ngã mạn, vượt qua tất cả kiết sử. Người không dính mắc vào danh sắc, không còn sở hữu, các khổ đau không theo đến.

222.

222.

Yo ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye ;

Tamahaṃ sārathiṃ brūmi, rasmiggāho itaro jano.

Ai chế ngự được cơn sân đã khởi, như kìm giữ cỗ xe đang chạy loạn, ta gọi người ấy là người đánh xe, kẻ khác chỉ là người cầm cương.

223.

223.

Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine;

Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ.

Lấy không sân thắng sân hận, lấy thiện thắng điều không thiện. Lấy bố thí thắng keo kiệt, lấy chân thật thắng dối trá.

224.

224.

Saccaṃ bhaṇe na kujjheyya, dajjā appampi yācito;

Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike.

Hãy nói lời chân thật, chớ nên sân hận; khi được xin, dù ít cũng cho. Nhờ ba điều này, sẽ được đến gần chư Thiên.

225.

225.

Ahiṃsakā ye munayo, niccaṃ kāyena saṃvutā;

Te yanti accutaṃ ṭhānaṃ, yattha gantvā na socare.

Các bậc hiền nhân không làm hại ai, thường thu thúc thân, các vị ấy đi đến nơi bất tử, nơi đến rồi không còn sầu muộn.

226.

226.

Sadā jāgaramānānaṃ, ahorattānusikkhinaṃ;

Nibbānaṃ adhimuttānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā.

Những người thường tỉnh thức, ngày đêm chuyên tâm học hỏi, hướng tâm đến Niết-bàn, các lậu hoặc của họ sẽ tiêu tan.

227.

227.

Porāṇametaṃ [Pg.47] atula, netaṃ ajjatanāmiva;

Nindanti tuṇhimāsīnaṃ, nindanti bahubhāṇinaṃ;

Mitabhāṇimpi nindanti, natthi loke anindito.

Này Atula, đây là chuyện xưa, không phải chỉ ngày nay thôi. Họ chê người ngồi im lặng, chê người nói nhiều, cũng chê người nói vừa phải. Trên đời không có ai không bị chê.

228.

228.

Na cāhu na ca bhavissati, na cetarahi vijjati;

Ekantaṃ nindito poso, ekantaṃ vā pasaṃsito.

Đã không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có, một người hoàn toàn bị chê hay hoàn toàn được khen.

229.

229.

Yaṃ ce viññū pasaṃsanti, anuvicca suve suve;

Acchiddavuttiṃ medhāviṃ, paññāsīlasamāhitaṃ.

Người mà bậc trí, sau khi quan sát từng ngày, khen ngợi là người có hạnh không tì vết, hiền trí, vững chắc trong trí tuệ và giới hạnh.

230.

230.

Nikkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati;

Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito.

Như đồng tiền vàng ròng, ai đáng chê người ấy? Chư Thiên cũng tán thán, Phạm Thiên cũng tán thán.

231.

231.

Kāyappakopaṃ rakkheyya, kāyena saṃvuto siyā;

Kāyaduccaritaṃ hitvā, kāyena sucaritaṃ care.

Hãy phòng hộ sự phẫn nộ của thân, hãy thu thúc thân. Từ bỏ thân ác hạnh, hãy thực hành thân thiện hạnh.

232.

232.

Vacīpakopaṃ rakkheyya, vācāya saṃvuto siyā;

Vacīduccaritaṃ hitvā, vācāya sucaritaṃ care.

Hãy phòng hộ sự phẫn nộ của lời nói, hãy thu thúc lời nói. Từ bỏ khẩu ác hạnh, hãy thực hành khẩu thiện hạnh.

233.

233.

Manopakopaṃ rakkheyya, manasā saṃvuto siyā;

Manoduccaritaṃ hitvā, manasā sucaritaṃ care.

Hãy phòng hộ sự phẫn nộ của ý, hãy thu thúc ý. Từ bỏ ý ác hạnh, hãy thực hành ý thiện hạnh.

234.

234.

Kāyena saṃvutā dhīrā, atho vācāya saṃvutā;

Manasā saṃvutā dhīrā, te ve suparisaṃvutā.

Bậc trí thu thúc thân, và thu thúc lời nói. Bậc trí thu thúc ý, các vị ấy thật khéo thu thúc.

Kodhavaggo sattarasamo niṭṭhito.

Phẩm Phẫn Nộ, thứ mười bảy, chấm dứt.

18. Malavaggo

18. Phẩm Cấu Uế

235.

235.

Paṇḍupalāsova dānisi, yamapurisāpi ca te upaṭṭhitā;

Uyyogamukhe ca tiṭṭhasi, pātheyyampi ca te na vijjati.

Nay ngươi như lá úa vàng, sứ giả của Diêm vương cũng đã kề cận. Ngươi đang đứng trước ngưỡng cửa ra đi, mà hành trang lại chẳng có gì.

236.

236.

So [Pg.48] karohi dīpamattano, khippaṃ vāyama paṇḍito bhava;

Niddhantamalo anaṅgaṇo, dibbaṃ ariyabhūmiṃ upehisi.

Ngươi hãy tự làm hòn đảo cho chính mình, hãy nhanh chóng tinh tấn, trở thành bậc trí. Tẩy sạch cấu uế, không còn phiền não, ngươi sẽ đạt đến cõi Thánh thiêng liêng.

237.

237.

Upanītavayo ca dānisi, sampayātosi yamassa santike;

Vāso te natthi antarā, pātheyyampi ca te na vijjati.

Nay tuổi đời ngươi đã xế chiều, ngươi đã đến gần Diêm vương. Không có chỗ dừng nghỉ trên đường, mà hành trang lại chẳng có gì.

238.

238.

So karohi dīpamattano, khippaṃ vāyama paṇḍito bhava;

Niddhantamalo anaṅgaṇo, na punaṃ jātijaraṃ upehisi.

Ngươi hãy tự làm hòn đảo cho chính mình, hãy nhanh chóng tinh tấn, trở thành bậc trí. Tẩy sạch cấu uế, không còn phiền não, ngươi sẽ không còn phải chịu sanh và già nữa.

239.

239.

Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe;

Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano.

Người trí tuần tự, từng chút một, trong từng khoảnh khắc, hãy thổi sạch cấu uế của chính mình, như người thợ bạc luyện bạc.

240.

240.

Ayasāva malaṃ samuṭṭhitaṃ, tatuṭṭhāya tameva khādati;

Evaṃ atidhonacārinaṃ, sāni kammāni nayanti duggatiṃ.

Như sét gỉ sinh ra từ sắt, sinh ra từ đó, lại ăn chính nó. Cũng vậy, người sống buông thả, chính nghiệp của mình dẫn đến ác thú.

241.

241.

Asajjhāyamalā mantā, anuṭṭhānamalā gharā;

Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ, pamādo rakkhato malaṃ.

Không tụng đọc là cấu uế của kinh điển, không siêng năng là cấu uế của nhà cửa. Lười biếng là cấu uế của dung sắc, phóng dật là cấu uế của người canh gác.

242.

242.

Malitthiyā duccaritaṃ, maccheraṃ dadato malaṃ;

Malā ve pāpakā dhammā, asmiṃ loke paramhi ca.

Tà hạnh là cấu uế của người phụ nữ, keo kiệt là cấu uế của người bố thí. Các pháp ác thật là cấu uế, cả ở đời này và đời sau.

243.

243.

Tato malā malataraṃ, avijjā paramaṃ malaṃ;

Etaṃ malaṃ pahantvāna, nimmalā hotha bhikkhavo.

Hơn những cấu uế đó, vô minh là cấu uế tối thượng. Này các Tỳ kheo, hãy đoạn trừ cấu uế này để trở nên không cấu uế.

244.

244.

Sujīvaṃ ahirikena, kākasūrena dhaṃsinā;

Pakkhandinā pagabbhena, saṃkiliṭṭhena jīvitaṃ.

Dễ sống thay cho kẻ không hổ thẹn, dũng mãnh như quạ, kẻ hủy hoại, kẻ xông xáo, kẻ trơ tráo, kẻ có đời sống ô uế.

245.

245.

Hirīmatā [Pg.49] ca dujjīvaṃ, niccaṃ sucigavesinā;

Alīnenāppagabbhena, suddhājīvena passatā.

Nhưng khó sống thay cho người có lòng hổ thẹn, người luôn tìm cầu sự trong sạch, người không bám víu, không trơ tráo, người có mạng sống trong sạch và có trí tuệ.

246.

246.

Yo pāṇamatipāteti, musāvādañca bhāsati;

Loke adinnamādiyati, paradārañca gacchati.

Người nào sát sanh, nói dối, lấy của không cho ở đời, và tà dâm với vợ người.

247.

247.

Surāmerayapānañca, yo naro anuyuñjati;

Idhevameso lokasmiṃ, mūlaṃ khaṇati attano.

Người nào ham mê uống rượu và các chất say, người ấy ngay trong đời này tự đào gốc rễ của chính mình.

248.

248.

Evaṃ bho purisa jānāhi, pāpadhammā asaññatā;

Mā taṃ lobho adhammo ca, ciraṃ dukkhāya randhayuṃ.

Này người kia, hãy biết như vậy: các pháp ác là không được chế ngự. Chớ để tham và phi pháp đè bẹp ngươi trong đau khổ dài lâu.

249.

249.

Dadāti ve yathāsaddhaṃ, yathāpasādanaṃ jano;

Tattha yo maṅku bhavati, paresaṃ pānabhojane;

Na so divā vā rattiṃ vā, samādhimadhigacchati.

Người ta cho tùy theo đức tin, tùy theo sự hoan hỷ. Người nào bất mãn về đồ ăn thức uống của người khác, người ấy dù ngày hay đêm, không đạt được thiền định.

250.

250.

Yassa cetaṃ samucchinnaṃ, mūlaghaccaṃ samūhataṃ;

Sa ve divā vā rattiṃ vā, samādhimadhigacchati.

Người nào đã đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ được điều này, người ấy thật sự, dù ngày hay đêm, đạt được thiền định.

251.

251.

Natthi rāgasamo aggi, natthi dosasamo gaho;

Natthi mohasamaṃ jālaṃ, natthi taṇhāsamā nadī.

Không có lửa nào bằng tham ái, không có sự níu giữ nào bằng sân hận. Không có lưới nào bằng si mê, không có sông nào bằng ái dục.

252.

252.

Sudassaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ;

Paresaṃ hi so vajjāni, opunāti yathā bhusaṃ;

Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭho.

Lỗi người khác dễ thấy, lỗi của mình lại khó thấy. Người ta sàng sảy lỗi của người khác như trấu, nhưng lại che giấu lỗi của mình, như kẻ cờ bạc gian lận che giấu con súc sắc xấu.

253.

253.

Paravajjānupassissa[Pg.50], niccaṃ ujjhānasaññino;

Āsavā tassa vaḍḍhanti, ārā so āsavakkhayā.

Người hay nhìn lỗi của người khác, luôn có tâm chỉ trích, các lậu hoặc của người ấy tăng trưởng, người ấy xa lìa sự đoạn tận các lậu hoặc.

254.

254.

Ākāseva padaṃ natthi, samaṇo natthi bāhire;

Papañcābhiratā pajā, nippapañcā tathāgatā.

Trong hư không không có dấu chân, ngoài giáo pháp này không có Sa-môn. Chúng sanh ưa thích hý luận, các đấng Như Lai đã thoát ly hý luận.

255.

255.

Ākāseva padaṃ natthi, samaṇo natthi bāhire;

Saṅkhārā sassatā natthi, natthi buddhānamiñjitaṃ.

Trong hư không không có dấu chân, ngoài giáo pháp này không có Sa-môn. Các pháp hữu vi không thường hằng, nơi các vị Phật không có sự dao động.

Malavaggo aṭṭhārasamo niṭṭhito.

Phẩm Cấu Uế, thứ mười tám, chấm dứt.

19. Dhammaṭṭhavaggo

19. Phẩm Pháp Trụ

256.

256.

Na tena hoti dhammaṭṭho, yenatthaṃ sāhasā naye;

Yo ca atthaṃ anatthañca, ubho niccheyya paṇḍito.

Người xử lý công việc một cách vội vàng không phải là người pháp trụ. Người trí là người phân biệt cả điều lợi và điều hại.

257.

257.

Asāhasena dhammena, samena nayatī pare;

Dhammassa gutto medhāvī, ‘‘dhammaṭṭho’’ti pavuccati.

Người nào không vội vàng, theo đúng pháp, dẫn dắt người khác một cách công bằng, người trí ấy, được pháp bảo hộ, được gọi là "người pháp trụ".

258.

258.

Na tena paṇḍito hoti, yāvatā bahu bhāsati;

Khemī averī abhayo, ‘‘paṇḍito’’ti pavuccati.

Không phải chỉ vì nói nhiều mà được gọi là bậc trí. Người nào an ổn, không oán thù, không sợ hãi, người ấy được gọi là "bậc trí".

259.

259.

Na tāvatā dhammadharo, yāvatā bahu bhāsati;

Yo ca appampi sutvāna, dhammaṃ kāyena passati;

Sa ve dhammadharo hoti, yo dhammaṃ nappamajjati.

Không phải chỉ vì nói nhiều mà là người thông hiểu Pháp. Người nào dù nghe ít mà thân chứng được Pháp, người không phóng dật đối với Pháp, người ấy thật là người thông hiểu Pháp.

260.

260.

Na [Pg.51] tena thero so hoti, yenassa palitaṃ siro;

Paripakko vayo tassa, ‘‘moghajiṇṇo’’ti vuccati.

Không phải chỉ vì đầu tóc bạc mà được gọi là Trưởng lão. Người ấy tuổi tác đã chín muồi, nhưng chỉ được gọi là "già vô ích".

261.

261.

Yamhi saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo;

Sa ve vantamalo dhīro, ‘‘thero’’ iti pavuccati.

Người nào có chân lý, có pháp, bất hại, tự chế, điều phục; người trí tuệ ấy đã trừ sạch cấu uế, thật được gọi là Trưởng Lão.

262.

262.

Na vākkaraṇamattena, vaṇṇapokkharatāya vā;

Sādhurūpo naro hoti, issukī maccharī saṭho.

Chẳng phải vì nói năng khéo léo, hay vì sắc đẹp, mà một người ganh tị, keo kiệt, xảo trá, trở thành người tốt.

263.

263.

Yassa cetaṃ samucchinnaṃ, mūlaghaccaṃ samūhataṃ;

Sa vantadoso medhāvī, ‘‘sādhurūpo’’ti vuccati.

Người nào đã đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ (tánh xấu ấy); người trí tuệ ấy đã trừ sạch lỗi lầm, được gọi là người tốt.

264.

264.

Na muṇḍakena samaṇo, abbato alikaṃ bhaṇaṃ;

Icchālobhasamāpanno, samaṇo kiṃ bhavissati.

Không phải cạo đầu là thành Sa-môn, nếu không giữ giới, nói dối. Người đầy tham muốn và dục vọng, sao có thể là Sa-môn?

265.

265.

Yo ca sameti pāpāni, aṇuṃ thūlāni sabbaso;

Samitattā hi pāpānaṃ, ‘‘samaṇo’’ti pavuccati.

Người nào dẹp yên các điều ác, dù nhỏ hay lớn, một cách hoàn toàn; vì đã dẹp yên các điều ác, nên được gọi là Sa-môn.

266.

266.

Na tena bhikkhu so hoti, yāvatā bhikkhate pare;

Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā.

Không phải chỉ vì đi xin người khác mà thành Tỳ-kheo. Người nào theo đuổi pháp thế tục, thì không phải là Tỳ-kheo.

267.

267.

Yodha puññañca pāpañca, bāhetvā brahmacariyavā ;

Saṅkhāya loke carati, sa ve ‘‘bhikkhū’’ti vuccati.

Người nào ở đây đã từ bỏ cả phước và tội, sống đời phạm hạnh, đi trong đời với sự hiểu biết, người ấy thật được gọi là Tỳ-kheo.

268.

268.

Na monena munī hoti, mūḷharūpo aviddasu;

Yo ca tulaṃva paggayha, varamādāya paṇḍito.

Không phải vì im lặng mà thành bậc Mâu-ni, nếu người ấy ngu si, vô trí. Người trí, như người cầm cân, chọn lấy điều tốt,

269.

269.

Pāpāni [Pg.52] parivajjeti, sa munī tena so muni;

Yo munāti ubho loke, ‘‘muni’’ tena pavuccati.

tránh xa các điều ác, người ấy là bậc Mâu-ni. Người nào thấu hiểu cả hai thế giới (trong và ngoài), do đó được gọi là Mâu-ni.

270.

270.

Na tena ariyo hoti, yena pāṇāni hiṃsati;

Ahiṃsā sabbapāṇānaṃ, ‘‘ariyo’’ti pavuccati.

Không phải vì làm hại chúng sanh mà thành bậc Thánh. Do không làm hại tất cả chúng sanh, nên được gọi là bậc Thánh.

271.

271.

Na sīlabbatamattena, bāhusaccena vā pana;

Atha vā samādhilābhena, vivittasayanena vā.

Chẳng phải chỉ do giới và hạnh, cũng chẳng phải do học nhiều, hay do đắc định, hay do ở nơi thanh vắng,

272.

272.

Phusāmi nekkhammasukhaṃ, aputhujjanasevitaṃ;

Bhikkhu vissāsamāpādi, appatto āsavakkhayaṃ.

(nghĩ rằng) 'Ta hưởng được lạc xuất ly, mà phàm phu không hưởng được'. Này Tỳ-kheo, chớ nên tự mãn khi chưa đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc.

Dhammaṭṭhavaggo ekūnavīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Pháp Trụ, thứ mười chín, đã chấm dứt.

20. Maggavaggo

20. Phẩm Đạo

273.

273.

Maggānaṭṭhaṅgiko seṭṭho, saccānaṃ caturo padā;

Virāgo seṭṭho dhammānaṃ, dvipadānañca cakkhumā.

Trong các con đường, Bát Chánh Đạo là thù thắng nhất. Trong các chân lý, Bốn Thánh Đế là thù thắng nhất. Trong các pháp, ly tham là thù thắng nhất. Trong các loài hai chân, bậc có mắt (Phật) là thù thắng nhất.

274.

274.

Eseva maggo natthañño, dassanassa visuddhiyā;

Etañhi tumhe paṭipajjatha, mārassetaṃ pamohanaṃ.

Đây là con đường duy nhất, không có con đường nào khác, để thanh tịnh tri kiến. Các ngươi hãy đi theo con đường này, nó sẽ làm Ma vương mê loạn.

275.

275.

Etañhi tumhe paṭipannā, dukkhassantaṃ karissatha;

Akkhāto vo mayā maggo, aññāya sallakantanaṃ.

Đi theo con đường này, các ngươi sẽ chấm dứt khổ đau. Con đường đã được Ta chỉ dạy, sau khi biết cách nhổ mũi tên (ái dục).

276.

276.

Tumhehi kiccamātappaṃ, akkhātāro tathāgatā;

Paṭipannā pamokkhanti, jhāyino mārabandhanā.

Các ngươi phải tự mình nỗ lực, Như Lai chỉ là người chỉ đường. Những người hành thiền, đi theo con đường này, sẽ thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương.

277.

277.

‘‘Sabbe [Pg.53] saṅkhārā aniccā’’ti, yadā paññāya passati;

Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.

Khi thấy bằng trí tuệ rằng: 'Tất cả các pháp hữu vi là vô thường', người ấy sẽ nhàm chán khổ đau. Đó là con đường dẫn đến thanh tịnh.

278.

278.

‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti, yadā paññāya passati;

Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.

Khi thấy bằng trí tuệ rằng: 'Tất cả các pháp hữu vi là khổ', người ấy sẽ nhàm chán khổ đau. Đó là con đường dẫn đến thanh tịnh.

279.

279.

‘‘Sabbe dhammā anattā’’ti, yadā paññāya passati;

Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā.

Khi thấy bằng trí tuệ rằng: 'Tất cả các pháp là vô ngã', người ấy sẽ nhàm chán khổ đau. Đó là con đường dẫn đến thanh tịnh.

280.

280.

Uṭṭhānakālamhi anuṭṭhahāno, yuvā balī ālasiyaṃ upeto;

Saṃsannasaṅkappamano kusīto, paññāya maggaṃ alaso na vindati.

Khi cần phải nỗ lực lại không nỗ lực, dù trẻ, khỏe nhưng lười biếng, ý chí và tư tưởng chìm đắm, kẻ biếng nhác, lười biếng ấy không tìm thấy con đường trí tuệ.

281.

281.

Vācānurakkhī manasā susaṃvuto, kāyena ca nākusalaṃ kayirā ;

Ete tayo kammapathe visodhaye, ārādhaye maggamisippaveditaṃ.

Hãy hộ trì lời nói, khéo chế ngự ý, và không làm điều ác bằng thân. Hãy thanh tịnh ba nghiệp đạo này, và chứng đắc con đường do các bậc Thánh nhân chỉ dạy.

282.

282.

Yogā ve jāyatī bhūri, ayogā bhūrisaṅkhayo;

Etaṃ dvedhāpathaṃ ñatvā, bhavāya vibhavāya ca;

Tathāttānaṃ niveseyya, yathā bhūri pavaḍḍhati.

Do tu tập, trí tuệ phát sanh; không tu tập, trí tuệ tiêu vong. Biết được con đường hai ngả này, đưa đến được và mất, hãy tự đặt mình sao cho trí tuệ được tăng trưởng.

283.

283.

Vanaṃ [Pg.54] chindatha mā rukkhaṃ, vanato jāyate bhayaṃ;

Chetvā vanañca vanathañca, nibbanā hotha bhikkhavo.

Hãy chặt khu rừng (dục vọng), đừng chặt cây. Từ khu rừng (dục vọng) sanh ra sợ hãi. Hỡi các Tỳ-kheo, sau khi đã chặt cả rừng và bụi rậm (dục vọng), hãy trở thành người không còn rừng (dục vọng).

284.

284.

Yāva hi vanatho na chijjati, aṇumattopi narassa nārisu;

Paṭibaddhamanova tāva so, vaccho khīrapakova mātari.

Chừng nào lòng ham muốn, dù là nhỏ nhất, của người nam đối với người nữ chưa được đoạn trừ, chừng đó tâm người ấy vẫn còn bị trói buộc, như con bê còn bú mẹ.

285.

285.

Ucchinda sinehamattano kumudaṃ sāradikaṃva ;

Santimaggameva brūhaya, nibbānaṃ sugatena desitaṃ.

Hãy cắt đứt lòng ái luyến của mình, như tay ngắt đóa sen mùa thu. Hãy tu tập con đường tịch tịnh, Niết-bàn do Thiện Thệ thuyết giảng.

286.

286.

Idha vassaṃ vasissāmi, idha hemantagimhisu;

Iti bālo vicinteti, antarāyaṃ na bujjhati.

Ta sẽ ở đây trong mùa mưa, ở đây trong mùa đông và mùa hạ. Kẻ ngu suy nghĩ như vậy, không nhận ra sự nguy hiểm (cái chết).

287.

287.

Taṃ puttapasusammattaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ;

Suttaṃ gāmaṃ mahoghova, maccu ādāya gacchati.

Người say đắm con cái và súc vật, tâm trí bám víu, bị thần chết cuốn đi, như trận lụt lớn cuốn trôi một ngôi làng đang ngủ.

288.

288.

Na santi puttā tāṇāya, na pitā nāpi bandhavā;

Antakenādhipannassa, natthi ñātīsu tāṇatā.

Con cái không thể che chở, cha cũng không, bà con cũng không. Đối với người bị thần chết bắt đi, không có sự che chở nơi bà con thân thuộc.

289.

289.

Etamatthavasaṃ ñatvā, paṇḍito sīlasaṃvuto;

Nibbānagamanaṃ maggaṃ, khippameva visodhaye.

Bậc trí biết lợi ích này, hộ trì trong giới hạnh, hãy mau chóng thanh lọc con đường đưa đến Niết-bàn.

Maggavaggo vīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Đạo, thứ hai mươi, chấm dứt.

21. Pakiṇṇakavaggo

21. Phẩm Tạp Lục

290.

290.

Mattāsukhapariccāgā[Pg.55], passe ce vipulaṃ sukhaṃ;

Caje mattāsukhaṃ dhīro, sampassaṃ vipulaṃ sukhaṃ.

Nếu từ bỏ hạnh phúc nhỏ, mà thấy được hạnh phúc lớn, bậc trí nên từ bỏ hạnh phúc nhỏ, để nhìn đến hạnh phúc lớn.

291.

291.

Paradukkhūpadhānena, attano sukhamicchati;

Verasaṃsaggasaṃsaṭṭho, verā so na parimuccati.

Gây khổ cho người khác, để tìm hạnh phúc cho mình, người ấy bị oán thù ràng buộc, không thể thoát khỏi oán thù.

292.

292.

Yañhi kiccaṃ apaviddhaṃ, akiccaṃ pana kayirati;

Unnaḷānaṃ pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā.

Việc nên làm thì không làm, việc không nên làm lại làm, những kẻ kiêu mạn, phóng dật, lậu hoặc của họ tăng trưởng.

293.

293.

Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati;

Akiccaṃ te na sevanti, kicce sātaccakārino;

Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā.

Những ai luôn chuyên tâm, hằng niệm tưởng đến thân, việc không nên làm thì không theo, việc nên làm thì kiên trì, những người chánh niệm, tỉnh giác, các lậu hoặc của họ được tiêu trừ.

294.

294.

Mātaraṃ pitaraṃ hantvā, rājāno dve ca khattiye;

Raṭṭhaṃ sānucaraṃ hantvā, anīgho yāti brāhmaṇo.

Giết mẹ và cha, giết hai vua Sát-đế-lỵ, giết vương quốc cùng tùy tùng, vị Bà-la-môn đi đến an ổn.

295.

295.

Mātaraṃ pitaraṃ hantvā, rājāno dve ca sotthiye;

Veyagghapañcamaṃ hantvā, anīgho yāti brāhmaṇo.

Giết mẹ và cha, giết hai vua Bà-la-môn, giết hổ làm thứ năm, vị Bà-la-môn đi đến an ổn.

296.

296.

Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;

Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ buddhagatā sati.

Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến Phật.

297.

297.

Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;

Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ dhammagatā sati.

Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến Pháp.

298.

298.

Suppabuddhaṃ [Pg.56] pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;

Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ saṅghagatā sati.

Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến Tăng.

299.

299.

Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;

Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ kāyagatā sati.

Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến thân.

300.

300.

Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;

Yesaṃ divā ca ratto ca, ahiṃsāya rato mano.

Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, tâm ý vui thích trong sự bất hại.

301.

301.

Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā;

Yesaṃ divā ca ratto ca, bhāvanāya rato mano.

Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, tâm ý vui thích trong sự tu tập.

302.

302.

Duppabbajjaṃ durabhiramaṃ, durāvāsā gharā dukhā;

Dukkhosamānasaṃvāso, dukkhānupatitaddhagū;

Tasmā na caddhagū siyā, na ca dukkhānupatito siyā.

Xuất gia thật khó, vui trong đó cũng khó, tại gia khó ở, khổ đau, sống chung với người không bình đẳng là khổ, người lữ hành bị khổ đau theo đuổi. Vì vậy, đừng làm người lữ hành, đừng để khổ đau theo đuổi.

303.

303.

Saddho sīlena sampanno, yasobhogasamappito;

Yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati, tattha tattheva pūjito.

Người có tín, có giới, có danh vọng, tài sản, đi đến nơi nào, cũng được tôn kính ở nơi đó.

304.

304.

Dūre santo pakāsenti, himavantova pabbato;

Asantettha na dissanti, rattiṃ khittā yathā sarā.

Người lành ở xa vẫn sáng tỏ, như núi Hy-mã-lạp. Kẻ ác ở gần không ai thấy, như tên bắn trong đêm.

305.

305.

Ekāsanaṃ ekaseyyaṃ, eko caramatandito;

Eko damayamattānaṃ, vanante ramito siyā.

Ngồi một mình, nằm một mình, đi một mình không mỏi mệt, một mình tự điều phục, người ấy sẽ vui thích trong rừng.

Pakiṇṇakavaggo ekavīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Tạp Lục, thứ hai mươi mốt, chấm dứt.

22. Nirayavaggo

22. Phẩm Địa Ngục

306.

306.

Abhūtavādī [Pg.57] nirayaṃ upeti, yo vāpi katvā na karomi cāha ;

Ubhopi te pecca samā bhavanti, nihīnakammā manujā parattha.

Người nói dối sẽ đọa địa ngục, và người làm rồi nói 'tôi không làm' cũng vậy. Cả hai, những người có hành vi thấp hèn, sau khi chết, đều như nhau ở thế giới bên kia.

307.

307.

Kāsāvakaṇṭhā bahavo, pāpadhammā asaññatā;

Pāpā pāpehi kammehi, nirayaṃ te upapajjare.

Nhiều người quấn cà sa quanh cổ, có ác pháp, không tự chế, những kẻ ác ấy do các nghiệp ác của mình, sẽ sanh vào địa ngục.

308.

308.

Seyyo ayoguḷo bhutto, tatto aggisikhūpamo;

Yañce bhuñjeyya dussīlo, raṭṭhapiṇḍamasaññato.

Thà nuốt hòn sắt nóng, cháy như ngọn lửa, còn hơn là người ác giới, không tự chế, mà ăn của tín thí trong xứ.

309.

309.

Cattāri ṭhānāni naro pamatto, āpajjati paradārūpasevī;

Apuññalābhaṃ na nikāmaseyyaṃ, nindaṃ tatīyaṃ nirayaṃ catutthaṃ.

Người phóng dật, theo vợ người khác, phải chịu bốn điều: Gặp điều không phước, ngủ không yên, thứ ba là bị chê bai, thứ tư là đọa địa ngục.

310.

310.

Apuññalābho ca gatī ca pāpikā, bhītassa bhītāya ratī ca thokikā;

Rājā ca daṇḍaṃ garukaṃ paṇeti, tasmā naro paradāraṃ na seve.

Gặp điều không phước và sanh vào ác thú, niềm vui ngắn ngủi của kẻ sợ hãi với người sợ hãi, và vua chúa phạt nặng. Vì vậy, người đàn ông không nên theo vợ người khác.

311.

311.

Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati;

Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyupakaḍḍhati.

Như cỏ kusa nếu nắm không khéo, sẽ làm đứt tay, đời sống sa-môn nếu hành không đúng, sẽ kéo xuống địa ngục.

312.

312.

Yaṃ [Pg.58] kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ;

Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ.

Bất cứ hành vi lơi lỏng nào, bất cứ giới nguyện ô nhiễm nào, đời sống phạm hạnh đáng ngờ, đều không có kết quả lớn.

313.

313.

Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame;

Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ.

Nếu phải làm, hãy làm cho được, hãy làm một cách kiên quyết. Vì người tu hành lơi lỏng, chỉ làm tung thêm bụi bặm.

314.

314.

Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tappati dukkaṭaṃ;

Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati.

Việc ác không làm thì tốt hơn, vì việc ác làm sau này hối hận. Việc thiện đã làm thì tốt hơn, vì làm rồi không hối hận.

315.

315.

Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ;

Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā;

Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā.

Như thành ở biên thùy, được phòng hộ trong ngoài; cũng vậy, hãy tự phòng hộ, chớ để sát-na trôi qua; vì người để lỡ sát-na, bị đọa địa ngục, sầu muộn.

316.

316.

Alajjitāye lajjanti, lajjitāye na lajjare;

Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ.

Hổ thẹn việc không đáng hổ thẹn, không hổ thẹn việc đáng hổ thẹn; do chấp nhận tà kiến, chúng sanh đi đến ác thú.

317.

317.

Abhaye bhayadassino, bhaye cābhayadassino;

Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ.

Thấy sợ hãi trong cái không đáng sợ, và thấy không đáng sợ trong cái đáng sợ; do chấp nhận tà kiến, chúng sanh đi đến ác thú.

318.

318.

Avajje vajjamatino, vajje cāvajjadassino;

Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ.

Cho là lỗi trong cái không có lỗi, và thấy không có lỗi trong cái có lỗi; do chấp nhận tà kiến, chúng sanh đi đến ác thú.

319.

319.

Vajjañca vajjato ñatvā, avajjañca avajjato;

Sammādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti suggatiṃ.

Biết lỗi là lỗi, và biết không lỗi là không lỗi; do chấp nhận chánh kiến, chúng sanh đi đến thiện thú.

Nirayavaggo dvāvīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Địa Ngục, thứ hai mươi hai, đã chấm dứt.

23. Nāgavaggo

23. Phẩm Con Voi

320.

320.

Ahaṃ [Pg.59] nāgova saṅgāme, cāpato patitaṃ saraṃ;

Ativākyaṃ titikkhissaṃ, dussīlo hi bahujjano.

Ta như con voi trong trận chiến, chịu đựng mũi tên bắn ra từ cung; ta sẽ chịu đựng lời phỉ báng, vì phần nhiều người đời là kẻ ác giới.

321.

321.

Dantaṃ nayanti samitiṃ, dantaṃ rājābhirūhati;

Danto seṭṭho manussesu, yotivākyaṃ titikkhati.

Con vật đã được điều phục, người ta dắt đến hội chúng; con vật đã được điều phục, vua cưỡi lên; người đã được điều phục là bậc tối thượng giữa loài người, người ấy chịu đựng được lời phỉ báng.

322.

322.

Varamassatarā dantā, ājānīyā ca sindhavā;

Kuñjarā ca mahānāgā, attadanto tato varaṃ.

La thuần chủng đã được điều phục thật là tốt, ngựa thuần chủng xứ Sindhu cũng vậy, và voi chúa, voi lớn cũng vậy; nhưng người tự điều phục còn tốt hơn thế.

323.

323.

Na hi etehi yānehi, gaccheyya agataṃ disaṃ;

Yathāttanā sudantena, danto dantena gacchati.

Chắc chắn không phải bằng những cỗ xe này, mà có thể đi đến phương chưa từng đến; như người đã được điều phục, nhờ tự thân đã khéo điều phục mà đi đến.

324.

324.

Dhanapālo nāma kuñjaro, kaṭukabhedano dunnivārayo;

Baddho kabaḷaṃ na bhuñjati, sumarati nāgavanassa kuñjaro.

Con voi tên Dhanapāla, trong thời kỳ tiết dục, hung hăng, khó ngăn cản; bị trói buộc, nó không ăn một miếng nào, con voi nhớ đến khu rừng voi.

325.

325.

Middhī yadā hoti mahagghaso ca, niddāyitā samparivattasāyī;

Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando.

Khi kẻ nào hôn trầm và tham ăn, ham ngủ, nằm lăn lóc; như con heo lớn được nuôi bằng đồ ăn thừa, kẻ ngu si ấy phải nhập thai luôn mãi.

326.

326.

Idaṃ [Pg.60] pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ;

Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho.

Trước kia, tâm này đã đi lang thang, theo ý muốn, theo sở thích, theo sự thoải mái; hôm nay, ta sẽ chế ngự nó một cách như lý, như người nài voi dùng móc sắt chế ngự con voi đang tiết dục.

327.

327.

Appamādaratā hotha, sacittamanurakkhatha;

Duggā uddharathattānaṃ, paṅke sannova kuñjaro.

Hãy vui thích trong sự không dể duôi, hãy hộ trì tâm của mình; hãy tự kéo mình ra khỏi đường ác, như con voi bị sa lầy.

328.

328.

Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;

Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā.

Nếu tìm được người bạn đồng hành thận trọng, sống chung, có thiện hạnh, bậc trí; hãy vượt qua mọi hiểm nguy, hãy đi cùng người ấy, với tâm hoan hỷ, chánh niệm.

329.

329.

No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ;

Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo.

Nếu không tìm được người bạn đồng hành thận trọng, sống chung, có thiện hạnh, bậc trí; như vua từ bỏ vương quốc đã chinh phục, hãy đi một mình, như con voi trong rừng.

330.

330.

Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā;

Eko care na ca pāpāni kayirā, appossukko mātaṅgaraññeva nāgo.

Sống một mình tốt hơn, không có tình bạn với kẻ ngu; hãy đi một mình và đừng làm điều ác, ít mong muốn, như con voi trong rừng.

331.

331.

Atthamhi jātamhi sukhā sahāyā, tuṭṭhī sukhā yā itarītarena;

Puññaṃ sukhaṃ jīvitasaṅkhayamhi, sabbassa dukkhassa sukhaṃ pahānaṃ.

Khi có việc cần, bạn bè là vui; vui thay sự biết đủ với bất cứ điều gì; phước đức là vui khi mạng sắp hết; vui thay sự từ bỏ mọi khổ đau.

332.

332.

Sukhā [Pg.61] matteyyatā loke, atho petteyyatā sukhā;

Sukhā sāmaññatā loke, atho brahmaññatā sukhā.

Ở đời, hiếu kính mẹ là vui; cũng vậy, hiếu kính cha là vui; ở đời, kính trọng Sa-môn là vui; cũng vậy, kính trọng Bà-la-môn là vui.

333.

333.

Sukhaṃ yāva jarā sīlaṃ, sukhā saddhā patiṭṭhitā;

Sukho paññāya paṭilābho, pāpānaṃ akaraṇaṃ sukhaṃ.

Giới hạnh cho đến già là vui; tín tâm được vững chắc là vui; đạt được trí tuệ là vui; không làm các điều ác là vui.

Nāgavaggo tevīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Con Voi, thứ hai mươi ba, đã chấm dứt.

24. Taṇhāvaggo

24. Phẩm Ái Dục

334.

334.

Manujassa pamattacārino, taṇhā vaḍḍhati māluvā viya;

So plavatī hurā huraṃ, phalamicchaṃva vanasmi vānaro.

Đối với người sống dể duôi, ái dục tăng trưởng như dây māluvā; người ấy nhảy từ đời này sang đời khác, như con khỉ trong rừng mong muốn trái cây.

335.

335.

Yaṃ esā sahate jammī, taṇhā loke visattikā;

Sokā tassa pavaḍḍhanti, abhivaṭṭhaṃva bīraṇaṃ.

Người nào bị ái dục thấp hèn, lan tràn trong đời này chế ngự; sầu muộn của người ấy tăng trưởng, như cỏ bīraṇa gặp mưa nhiều.

336.

336.

Yo cetaṃ sahate jammiṃ, taṇhaṃ loke duraccayaṃ;

Sokā tamhā papatanti, udabinduva pokkharā.

Người nào chế ngự được ái dục thấp hèn này, khó vượt qua trong đời; sầu muộn từ người ấy rơi rụng, như giọt nước từ lá sen.

337.

337.

Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā;

Taṇhāya mūlaṃ khaṇatha, usīratthova bīraṇaṃ;

Mā vo naḷaṃva sotova, māro bhañji punappunaṃ.

Điều này ta nói với các ngươi, mong các ngươi được an lành, tất cả những ai đã tụ hội ở đây; hãy đào tận gốc rễ của ái dục, như người tìm rễ usīra đào cỏ bīraṇa; chớ để Ma vương bẻ gãy các ngươi luôn mãi, như dòng nước bẻ gãy cây sậy.

338.

338.

Yathāpi [Pg.62] mūle anupaddave daḷhe, chinnopi rukkho punareva rūhati;

Evampi taṇhānusaye anūhate, nibbattatī dukkhamidaṃ punappunaṃ.

Cũng như cây, khi gốc rễ còn nguyên vẹn, vững chắc, dù bị chặt, vẫn mọc lại; cũng vậy, khi tùy miên ái dục chưa bị nhổ sạch, khổ đau này vẫn sanh khởi luôn mãi.

339.

339.

Yassa chattiṃsati sotā, manāpasavanā bhusā;

Māhā vahanti duddiṭṭhiṃ, saṅkappā rāganissitā.

Người nào có ba mươi sáu dòng ái dục chảy mạnh về các cảnh khả ý, những tư duy dựa trên tham ái sẽ cuốn trôi kẻ tà kiến ấy.

340.

340.

Savanti sabbadhi sotā, latā uppajja tiṭṭhati;

Tañca disvā lataṃ jātaṃ, mūlaṃ paññāya chindatha.

Các dòng ái dục chảy khắp nơi; dây leo ái dục sanh lên và tồn tại; thấy dây leo ấy đã sanh khởi, hãy dùng trí tuệ chặt đứt gốc rễ của nó.

341.

341.

Saritāni sinehitāni ca, somanassāni bhavanti jantuno;

Te sātasitā sukhesino, te ve jātijarūpagā narā.

Các dòng ái và các niềm luyến ái, các hỷ lạc khởi lên cho chúng sanh; những người ấy, bị ràng buộc vào khoái lạc, tìm cầu hạnh phúc, quả thật là những người phải chịu sanh và già.

342.

342.

Tasiṇāya purakkhatā pajā, parisappanti sasova bandhito ;

Saṃyojanasaṅgasattakā, dukkhamupenti punappunaṃ cirāya.

Chúng sanh bị ái dục dẫn dắt, vùng vẫy như thỏ bị sa bẫy; bị kiết sử và tham ái trói buộc, họ chịu đau khổ lâu dài, hết lần này đến lần khác.

343.

343.

Tasiṇāya purakkhatā pajā, parisappanti sasova bandhito;

Tasmā tasiṇaṃ vinodaye, ākaṅkhanta virāgamattano.

Chúng sanh bị ái dục dẫn dắt, vùng vẫy như thỏ bị sa bẫy; vì vậy, người mong cầu sự ly tham cho chính mình, hãy nên trừ bỏ ái dục.

344.

344.

Yo nibbanatho vanādhimutto, vanamutto vanameva dhāvati;

Taṃ puggalametha passatha, mutto bandhanameva dhāvati.

Người đã thoát khỏi rừng (phiền não), được giải thoát khỏi rừng, nhưng khi đã thoát khỏi rừng lại chạy trở về chính khu rừng ấy; hãy nhìn người ấy xem, được giải thoát rồi lại chạy về chính sự trói buộc.

345.

345.

Na [Pg.63] taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca ;

Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā.

Bậc trí không nói rằng sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng dây gai là bền chặt; sự say đắm mãnh liệt vào ngọc ngà, châu báu, vào con cái và vợ chồng,

346.

346.

Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ;

Etampi chetvāna paribbajanti, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāya.

Bậc trí nói rằng đó mới là sự trói buộc bền chặt, nó kéo lôi xuống, tuy lỏng lẻo nhưng khó thoát ra; cắt đứt được cả sự trói buộc này, họ ra đi, không còn luyến ái, từ bỏ dục lạc.

347.

347.

Ye rāgarattānupatanti sotaṃ, sayaṃkataṃ makkaṭakova jālaṃ;

Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino sabbadukkhaṃ pahāya.

Những ai bị tham ái nhuộm đỏ, lại rơi vào dòng (ái dục) như nhện sa vào lưới do chính mình giăng; bậc trí cắt đứt được cả sự trói buộc này mà ra đi, không còn luyến ái, từ bỏ mọi khổ đau.

348.

348.

Muñca pure muñca pacchato, majjhe muñca bhavassa pāragū;

Sabbattha vimuttamānaso, na punaṃ jātijaraṃ upehisi.

Hãy buông bỏ quá khứ, hãy buông bỏ tương lai, hãy buông bỏ hiện tại, vượt qua bờ bên kia của sự tồn tại; với tâm giải thoát khỏi tất cả, ngươi sẽ không còn phải chịu sanh và già nữa.

349.

349.

Vitakkamathitassa jantuno, tibbarāgassa subhānupassino;

Bhiyyo taṇhā pavaḍḍhati, esa kho daḷhaṃ karoti bandhanaṃ.

Đối với chúng sanh bị tư duy khuấy động, có tham ái mãnh liệt, chỉ thấy những gì là tịnh hảo, thì ái dục lại càng tăng trưởng; người ấy quả thật làm cho sự trói buộc của mình thêm bền chặt.

350.

350.

Vitakkūpasame [Pg.64] ca yo rato, asubhaṃ bhāvayate sadā sato;

Esa kho byanti kāhiti, esa checchati mārabandhanaṃ.

Còn người nào ưa thích sự an tịnh của tư duy, luôn chánh niệm, tu tập về sự bất tịnh, người ấy quả thật sẽ diệt trừ (ái dục), người ấy sẽ cắt đứt được sự trói buộc của Ma vương.

351.

351.

Niṭṭhaṅgato asantāsī, vītataṇho anaṅgaṇo;

Acchindi bhavasallāni, antimoyaṃ samussayo.

Người đã đến đích, không còn sợ hãi, đã ly ái, không còn phiền não, đã cắt đứt các mũi tên của sự tồn tại; đây là thân cuối cùng của vị ấy.

352.

352.

Vītataṇho anādāno, niruttipadakovido;

Akkharānaṃ sannipātaṃ, jaññā pubbāparāni ca;

Sa ve ‘‘antimasārīro, mahāpañño mahāpuriso’’ti vuccati.

Người đã ly ái, không còn chấp thủ, thông thạo từ ngữ và văn cú, biết sự kết hợp của các chữ, biết trước và sau; vị ấy quả thật được gọi là người mang thân cuối cùng, bậc đại trí, bậc đại nhân.

353.

353.

Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi, sabbesu dhammesu anūpalitto;

Sabbañjaho taṇhakkhaye vimutto, sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ.

Ta là bậc toàn thắng, bậc toàn giác, không bị ô nhiễm trong mọi pháp; ta đã từ bỏ tất cả, được giải thoát nhờ đoạn tận ái dục. Tự mình chứng ngộ, ta biết chỉ ai làm thầy?

354.

354.

Sabbadānaṃ dhammadānaṃ jināti, sabbarasaṃ dhammaraso jināti;

Sabbaratiṃ dhammarati jināti, taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti.

Pháp thí thắng mọi thí, pháp vị thắng mọi vị; pháp hỷ thắng mọi hỷ, sự đoạn tận ái dục thắng mọi khổ đau.

355.

355.

Hananti bhogā dummedhaṃ, no ca pāragavesino;

Bhogataṇhāya dummedho, hanti aññeva attanaṃ.

Của cải hủy hoại người ngu, chứ không phải những người tìm cầu bờ bên kia; vì tham ái của cải, kẻ ngu tự hại chính mình.

356.

356.

Tiṇadosāni khettāni, rāgadosā ayaṃ pajā;

Tasmā hi vītarāgesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.

Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, tham ái là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly tham sẽ có quả lớn.

357.

357.

Tiṇadosāni [Pg.65] khettāni, dosadosā ayaṃ pajā;

Tasmā hi vītadosesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.

Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, sân hận là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly sân sẽ có quả lớn.

358.

358.

Tiṇadosāni khettāni, mohadosā ayaṃ pajā;

Tasmā hi vītamohesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.

Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, si mê là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly si sẽ có quả lớn.

359.

359.

(Tiṇadosāni khettāni, icchādosā ayaṃ pajā;

Tasmā hi vigaticchesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.)

(Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, dục vọng là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly dục sẽ có quả lớn.)

Tiṇadosāni khettāni, taṇhādosā ayaṃ pajā;

Tasmā hi vītataṇhesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.

Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, ái dục là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly ái sẽ có quả lớn.

Taṇhāvaggo catuvīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Ái Dục, phẩm thứ hai mươi bốn, đã chấm dứt.

25. Bhikkhuvaggo

25. Phẩm Tỳ Khưu

360.

360.

Cakkhunā saṃvaro sādhu, sādhu sotena saṃvaro;

Ghānena saṃvaro sādhu, sādhu jivhāya saṃvaro.

Lành thay, phòng hộ con mắt, lành thay, phòng hộ lỗ tai; lành thay, phòng hộ lỗ mũi, lành thay, phòng hộ cái lưỡi.

361.

361.

Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro;

Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro;

Sabbattha saṃvuto bhikkhu, sabbadukkhā pamuccati.

Lành thay, phòng hộ thân, lành thay, phòng hộ lời nói; lành thay, phòng hộ ý, lành thay, phòng hộ tất cả; vị Tỳ khưu phòng hộ trong tất cả, sẽ thoát khỏi mọi khổ đau.

362.

362.

Hatthasaṃyato pādasaṃyato, vācāsaṃyato saṃyatuttamo;

Ajjhattarato samāhito, eko santusito tamāhu bhikkhuṃ.

Người phòng hộ tay, phòng hộ chân, phòng hộ lời nói, phòng hộ ở mức cao nhất; người ưa thích nội tâm, tâm định tĩnh, sống một mình và biết đủ, người ấy được gọi là Tỳ khưu.

363.

363.

Yo mukhasaṃyato bhikkhu, mantabhāṇī anuddhato;

Atthaṃ dhammañca dīpeti, madhuraṃ tassa bhāsitaṃ.

Vị Tỳ khưu nào phòng hộ miệng, nói năng có trí tuệ, không kiêu mạn, giảng giải về ý nghĩa và về Chánh pháp, lời nói của vị ấy thật ngọt ngào.

364.

364.

Dhammārāmo [Pg.66] dhammarato, dhammaṃ anuvicintayaṃ;

Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu, saddhammā na parihāyati.

Vị Tỳ khưu nào lấy Pháp làm vườn vui, ưa thích trong Pháp, suy tư về Pháp, ghi nhớ Pháp, thì sẽ không thối thất khỏi Chánh pháp.

365.

365.

Salābhaṃ nātimaññeyya, nāññesaṃ pihayaṃ care;

Aññesaṃ pihayaṃ bhikkhu, samādhiṃ nādhigacchati.

Không nên xem thường lợi lộc của mình, không nên sống ganh tỵ với người khác; vị Tỳ khưu ganh tỵ với người khác sẽ không đạt được định.

366.

366.

Appalābhopi ce bhikkhu, salābhaṃ nātimaññati;

Taṃ ve devā pasaṃsanti, suddhājīviṃ atanditaṃ.

Dù cho vị Tỳ khưu có ít lợi lộc, nhưng không xem thường lợi lộc của mình, chư Thiên quả thật tán thán vị ấy, người có đời sống trong sạch và không lười biếng.

367.

367.

Sabbaso nāmarūpasmiṃ, yassa natthi mamāyitaṃ;

Asatā ca na socati, sa ve ‘‘bhikkhū’’ti vuccati.

Người nào đối với danh và sắc một cách hoàn toàn không có sự chấp là 'của tôi', và không sầu muộn vì cái không có, vị ấy quả thật được gọi là 'Tỳ khưu'.

368.

368.

Mettāvihārī yo bhikkhu, pasanno buddhasāsane;

Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukhaṃ.

Tỳ kheo trú tâm từ, Tịnh tín trong Phật giáo, Sẽ đạt đến tịch tịnh, An lạc, dứt các hành.

369.

369.

Siñca bhikkhu imaṃ nāvaṃ, sittā te lahumessati;

Chetvā rāgañca dosañca, tato nibbānamehisi.

Này Tỳ kheo, tát thuyền này, Thuyền tát cạn, nhẹ nhàng đi. Dứt tham và sân hận rồi, Ông sẽ chứng Niết Bàn.

370.

370.

Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye;

Pañca saṅgātigo bhikkhu, ‘‘oghatiṇṇo’’ti vuccati.

Hãy chặt năm, bỏ năm đi, Lại tu tập năm căn. Tỳ kheo vượt năm trói buộc, Được gọi vượt bộc lưu.

371.

371.

Jhāya bhikkhu mā pamādo, mā te kāmaguṇe ramessu cittaṃ;

Mā lohaguḷaṃ gilī pamatto, mā kandi ‘‘dukkhamida’’nti ḍayhamāno.

Này Tỳ kheo, hãy thiền định, chớ phóng dật! Đừng để tâm con say đắm trong các dục. Chớ phóng dật mà nuốt hòn sắt nóng, để rồi khi bị đốt cháy, phải than khóc: 'Đây là khổ!'

372.

372.

Natthi jhānaṃ apaññassa, paññā natthi ajhāyato ;

Yamhi jhānañca paññā ca, sa ve nibbānasantike.

Không thiền, không trí tuệ, Không tuệ, không thiền định. Ai có thiền, có tuệ, Người ấy gần Niết Bàn.

373.

373.

Suññāgāraṃ [Pg.67] paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno;

Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato.

Tỳ kheo vào nhà vắng, Tâm tư được an tịnh, Hưởng pháp hỷ siêu nhân, Do chánh quán các pháp.

374.

374.

Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ;

Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānataṃ.

Mỗi khi quán chiếu rõ, Sự sinh diệt các uẩn, Người ấy được hỷ lạc, Bất tử của người trí.

375.

375.

Tatrāyamādi bhavati, idha paññassa bhikkhuno;

Indriyagutti santuṭṭhi, pātimokkhe ca saṃvaro.

Đây là bước khởi đầu, Cho Tỳ kheo có trí: Hộ trì các căn, tri túc, Thu thúc trong giới luật.

376.

376.

Mitte bhajassu kalyāṇe, suddhājīve atandite;

Paṭisanthāravutyassa, ācārakusalo siyā;

Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissati.

Hãy thân cận bạn lành, Sống trong sạch, không lười, Cư xử thật thân thiện, Thiện xảo trong oai nghi. Do vậy, được nhiều vui, Sẽ chấm dứt khổ đau.

377.

377.

Vassikā viya pupphāni, maddavāni pamuñcati;

Evaṃ rāgañca dosañca, vippamuñcetha bhikkhavo.

Như hoa lài nhài kia, Rũ bỏ bông hoa héo, Cũng vậy, này Tỳ kheo, Hãy rũ bỏ tham, sân.

378.

378.

Santakāyo santavāco, santavā susamāhito ;

Vantalokāmiso bhikkhu, ‘‘upasanto’’ti vuccati.

Thân tịnh, lời nói tịnh, Tâm tịnh, khéo định tĩnh, Từ bỏ mọi thế lợi, Tỳ kheo được gọi là người tịch tịnh.

379.

379.

Attanā codayattānaṃ, paṭimaṃsetha attanā ;

So attagutto satimā, sukhaṃ bhikkhu vihāhisi.

Tự mình sách tấn mình, Tự mình hãy xét mình. Tỳ kheo, tự hộ trì, Chánh niệm, sống an lạc.

380.

380.

Attā hi attano nātho, (ko hi nātho paro siyā) Attā hi attano gati;

Tasmā saṃyamamattānaṃ, assaṃ bhadraṃva vāṇijo.

Ta là nơi nương tựa của chính ta, (ai khác có thể là nơi nương tựa?). Ta là nơi quay về của chính ta. Do vậy, hãy chế ngự mình, như người buôn chế ngự ngựa hiền.

381.

381.

Pāmojjabahulo [Pg.68] bhikkhu, pasanno buddhasāsane;

Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukhaṃ.

Tỳ kheo nhiều hân hoan, Tịnh tín trong Phật giáo, Sẽ đạt đến tịch tịnh, An lạc, dứt các hành.

382.

382.

Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane;

Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā.

Tỳ kheo dù trẻ tuổi, Chuyên tâm vào Phật giáo, Soi sáng thế gian này, Như trăng thoát mây che.

Bhikkhuvaggo pañcavīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Tỳ Kheo, thứ hai mươi lăm, chấm dứt.

26. Brāhmaṇavaggo

26. Phẩm Bà La Môn

383.

383.

Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa;

Saṅkhārānaṃ khayaṃ ñatvā, akataññūsi brāhmaṇa.

Hãy nỗ lực, cắt dòng ái, Trừ dục lạc, Bà la môn. Biết các hành đều diệt tận, Ngươi biết pháp vô vi.

384.

384.

Yadā dvayesu dhammesu, pāragū hoti brāhmaṇo;

Athassa sabbe saṃyogā, atthaṃ gacchanti jānato.

Khi nào Bà la môn, Thông đạt hai pháp kia (chỉ và quán), Do biết, vị ấy diệt, Tất cả các kiết sử.

385.

385.

Yassa pāraṃ apāraṃ vā, pārāpāraṃ na vijjati;

Vītaddaraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không bờ này, kia, Hay cả hai bờ ấy, Không sầu, đã giải thoát, Ta gọi Bà la môn.

386.

386.

Jhāyiṃ virajamāsīnaṃ, katakiccamanāsavaṃ;

Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Người thiền định, không uế nhiễm, Việc cần làm, đã làm xong, Không lậu hoặc, đạt mục đích, Tối thượng, ta gọi Bà la môn.

387.

387.

Divā [Pg.69] tapati ādicco, rattimābhāti candimā;

Sannaddho khattiyo tapati, jhāyī tapati brāhmaṇo;

Atha sabbamahorattiṃ, buddho tapati tejasā.

Mặt trời sáng ban ngày, Mặt trăng sáng ban đêm, Vua sáng trong quân phục, Bà la môn trong thiền. Nhưng cả ngày lẫn đêm, Phật sáng chói quang minh.

388.

388.

Bāhitapāpoti brāhmaṇo, samacariyā samaṇoti vuccati;

Pabbājayamattano malaṃ, tasmā ‘‘pabbajito’’ti vuccati.

Loại trừ các điều ác, Nên gọi Bà la môn. Sống trong sự tĩnh lặng, Nên được gọi Sa môn. Tẩy trừ các uế nhiễm, Nên gọi là xuất gia.

389.

389.

Na brāhmaṇassa pahareyya, nāssa muñcetha brāhmaṇo;

Dhī brāhmaṇassa hantāraṃ, tato dhī yassa muñcati.

Chớ đánh Bà la môn, Bà la môn chớ giận. Thật đáng xấu hổ thay, Kẻ đánh Bà la môn. Càng đáng xấu hổ hơn, Kẻ nổi giận đáp lại.

390.

390.

Na brāhmaṇassetadakiñci seyyo, yadā nisedho manaso piyehi;

Yato yato hiṃsamano nivattati, tato tato sammatimeva dukkhaṃ.

Với Bà la môn, không gì hơn, Khi tâm dứt khỏi điều ưa thích. Mỗi khi tâm hại được đoạn trừ, Thì khi ấy, khổ đau lắng dịu.

391.

391.

Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ;

Saṃvutaṃ tīhi ṭhānehi, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Thân, khẩu, ý không làm, Ác hạnh ở nơi nào, Chế ngự trong ba chỗ, Ta gọi Bà la môn.

392.

392.

Yamhā dhammaṃ vijāneyya, sammāsambuddhadesitaṃ;

Sakkaccaṃ taṃ namasseyya, aggihuttaṃva brāhmaṇo.

Từ ai học Chánh pháp, Do bậc Giác Ngộ thuyết, Hãy kính lễ vị ấy, Như Bà la môn lễ lửa tế.

393.

393.

Na jaṭāhi na gottena, na jaccā hoti brāhmaṇo;

Yamhi saccañca dhammo ca, so sucī so ca brāhmaṇo.

Không bện tóc, không dòng họ, Không giai cấp, thành Bà la môn. Ai có chân lý và chánh pháp, Người ấy thanh tịnh, là Bà la môn.

394.

394.

Kiṃ [Pg.70] te jaṭāhi dummedha, kiṃ te ajinasāṭiyā;

Abbhantaraṃ te gahanaṃ, bāhiraṃ parimajjasi.

Bện tóc ích lợi gì, Hỡi kẻ ngu si kia? Mặc áo da ích gì? Trong ngươi đầy uế nhiễm, Ngoài ngươi chỉ chải chuốt.

395.

395.

Paṃsukūladharaṃ jantuṃ, kisaṃ dhamanisanthataṃ;

Ekaṃ vanasmiṃ jhāyantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Người mặc y phấn tảo, Thân gầy gò, nổi gân, Một mình trong rừng vắng, Thiền định, ta gọi Bà la môn.

396.

396.

Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi, yonijaṃ mattisambhavaṃ;

Bhovādi nāma so hoti, sace hoti sakiñcano;

Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ta không gọi là Bà la môn, kẻ từ bào thai sanh, do người mẹ sanh ra. Người ấy nếu còn sở hữu, chỉ được gọi tên là ‘người nói bhovadi’. Ai không sở hữu gì, không còn chấp thủ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

397.

397.

Sabbasaṃyojanaṃ chetvā, yo ve na paritassati;

Saṅgātigaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai cắt mọi kiết sử, thật không có run sợ, vượt khỏi mọi dính mắc, không còn bị trói buộc, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

398.

398.

Chetvā naddhiṃ varattañca, sandānaṃ sahanukkamaṃ;

Ukkhittapalighaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai cắt dây da, dây buộc, dây xích cùng với vật phụ thuộc, ai đã nhổ thanh chắn cửa, đã giác ngộ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

399.

399.

Akkosaṃ vadhabandhañca, aduṭṭho yo titikkhati;

Khantībalaṃ balānīkaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không oán hận, chịu đựng mắng nhiếc, đánh đập và trói buộc, ai có nhẫn là lực lượng, có nhẫn là quân đội, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

400.

400.

Akkodhanaṃ vatavantaṃ, sīlavantaṃ anussadaṃ;

Dantaṃ antimasārīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không phẫn nộ, giữ đúng giới hạnh, có giới đức, không ái dục, tự điều phục, mang thân cuối cùng, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

401.

401.

Vāri [Pg.71] pokkharapatteva, āraggeriva sāsapo;

Yo na limpati kāmesu, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Như nước trên lá sen, như hạt cải trên đầu mũi kim, ai không dính mắc các dục, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

402.

402.

Yo dukkhassa pajānāti, idheva khayamattano;

Pannabhāraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai ngay ở đời này, tự biết sự diệt khổ của mình, đã đặt gánh nặng xuống, không còn bị trói buộc, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

403.

403.

Gambhīrapaññaṃ medhāviṃ, maggāmaggassa kovidaṃ;

Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai có trí tuệ sâu xa, có trí thông minh, thiện xảo trong đạo và phi đạo, đã chứng đạt mục đích tối thượng, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

404.

404.

Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ;

Anokasārimappicchaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không giao du với cả hai, hàng tại gia và người xuất gia, sống không nhà cửa, ít ham muốn, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

405.

405.

Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu, tasesu thāvaresu ca;

Yo na hanti na ghāteti, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai đã từ bỏ hình phạt đối với các chúng sanh, yếu đuối hay mạnh khỏe, ai không giết, không bảo giết, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

406.

406.

Aviruddhaṃ viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutaṃ;

Sādānesu anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không chống đối giữa những người chống đối, an tịnh giữa những người cầm trượng, không chấp thủ giữa những người chấp thủ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

407.

407.

Yassa rāgo ca doso ca, māno makkho ca pātito;

Sāsaporiva āraggā, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai đã làm rơi rụng tham, sân, mạn, và thói lăng mạ, như hạt cải rơi khỏi đầu mũi kim, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

408.

408.

Akakkasaṃ [Pg.72] viññāpaniṃ, giraṃ saccamudīraye;

Yāya nābhisaje kañci, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai nói lên lời nói không thô lỗ, có ý nghĩa, chân thật, lời nói không làm mích lòng một ai, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

409.

409.

Yodha dīghaṃ va rassaṃ vā, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ;

Loke adinnaṃ nādiyati, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai ở đời này, không lấy vật không cho, dù dài hay ngắn, nhỏ hay to, tốt hay xấu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

410.

410.

Āsā yassa na vijjanti, asmiṃ loke paramhi ca;

Nirāsāsaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không có hy vọng gì, ở đời này hay đời sau, không còn mong mỏi, không còn bị trói buộc, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

411.

411.

Yassālayā na vijjanti, aññāya akathaṃkathī;

Amatogadhamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không có ái luyến, nhờ chánh trí mà không còn nghi hoặc, đã chứng đạt và an trú vào Bất tử, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

412.

412.

Yodha puññañca pāpañca, ubho saṅgamupaccagā;

Asokaṃ virajaṃ suddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai ở đời này, đã vượt qua sự dính mắc vào cả hai, phước và tội, không sầu, không uế nhiễm, thanh tịnh, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

413.

413.

Candaṃva vimalaṃ suddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ;

Nandībhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai như mặt trăng không tỳ vết, thanh tịnh, trong sáng, không vẩn đục, đã đoạn tận hỷ hữu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

414.

414.

Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ, saṃsāraṃ mohamaccagā;

Tiṇṇo pāragato jhāyī, anejo akathaṃkathī;

Anupādāya nibbuto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai đã vượt qua con đường lầy lội, khó đi này, vòng luân hồi và si mê; đã qua bờ, đến bờ kia, là người thiền định, không tham ái, không nghi hoặc, không chấp thủ mà được tịch tịnh, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

415.

415.

Yodha [Pg.73] kāme pahantvāna, anāgāro paribbaje;

Kāmabhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai ở đời này, đã từ bỏ các dục, sống không nhà, xuất gia tu hành, đã đoạn tận dục hữu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

416.

416.

Yodha taṇhaṃ pahantvāna, anāgāro paribbaje;

Taṇhābhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai ở đời này, đã từ bỏ ái dục, sống không nhà, xuất gia tu hành, đã đoạn tận ái hữu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

417.

417.

Hitvā mānusakaṃ yogaṃ, dibbaṃ yogaṃ upaccagā;

Sabbayogavisaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai đã từ bỏ ách của loài người, đã vượt qua ách của chư thiên, không còn bị trói buộc bởi mọi cái ách, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

418.

418.

Hitvā ratiñca aratiñca, sītibhūtaṃ nirūpadhiṃ;

Sabbalokābhibhuṃ vīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai đã từ bỏ ưa thích và không ưa thích, đã trở nên mát mẻ, không còn sanh y, bậc anh hùng chinh phục tất cả thế gian, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

419.

419.

Cutiṃ yo vedi sattānaṃ, upapattiñca sabbaso;

Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai biết được sự chết và sự sanh của chúng sanh, một cách toàn diện, không chấp trước, bậc Thiện Thệ, bậc Giác Ngộ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

420.

420.

Yassa gatiṃ na jānanti, devā gandhabbamānusā;

Khīṇāsavaṃ arahantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai mà đường đi không được biết bởi chư thiên, càn thát bà, hay loài người, bậc lậu tận, bậc A la hán, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

421.

421.

Yassa [Pg.74] pure ca pacchā ca, majjhe ca natthi kiñcanaṃ;

Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai không có gì ở phía trước, phía sau, và ở giữa, không có sở hữu, không có chấp thủ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

422.

422.

Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, mahesiṃ vijitāvinaṃ;

Anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Bậc trâu chúa, bậc tối thắng, bậc anh hùng, bậc đại sĩ, bậc chiến thắng, không tham ái, đã tắm rửa sạch phiền não, bậc giác ngộ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

423.

423.

Pubbenivāsaṃ yo vedi, saggāpāyañca passati,Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni;

Sabbavositavosānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ.

Ai biết được các đời sống quá khứ, thấy được các cõi trời và cõi khổ, và đã đạt đến sự chấm dứt sanh tử, bậc ẩn sĩ đã hoàn thiện thắng trí, đã hoàn thành tất cả những gì cần hoàn thành, người ấy, Ta gọi là Bà la môn.

Brāhmaṇavaggo chabbīsatimo niṭṭhito.

Phẩm Bà la môn, phẩm thứ hai mươi sáu, đã chấm dứt.

(Ettāvatā sabbapaṭhame yamakavagge cuddasa vatthūni, appamādavagge nava, cittavagge nava, pupphavagge dvādasa, bālavagge pannarasa, paṇḍitavagge ekādasa, arahantavagge dasa, sahassavagge cuddasa, pāpavagge dvādasa, daṇḍavagge ekādasa, jarāvagge nava, attavagge dasa, lokavagge ekādasa, buddhavagge nava, sukhavagge aṭṭha, piyavagge nava, kodhavagge aṭṭha, malavagge dvādasa, dhammaṭṭhavagge dasa, maggavagge dvādasa, pakiṇṇakavagge nava, nirayavagge nava, nāgavagge aṭṭha, taṇhāvagge dvādasa, bhikkhuvagge dvādasa, brāhmaṇavagge cattālīsāti pañcādhikāni tīṇi vatthusatāni.

(Như vậy, trước hết, trong Phẩm Song Yếu có mười bốn câu chuyện, Phẩm Không Phóng Dật có chín, Phẩm Tâm có chín, Phẩm Hoa có mười hai, Phẩm Ngu có mười lăm, Phẩm Hiền Trí có mười một, Phẩm A La Hán có mười, Phẩm Ngàn có mười bốn, Phẩm Ác có mười hai, Phẩm Hình Phạt có mười một, Phẩm Già có chín, Phẩm Tự Ngã có mười, Phẩm Thế Gian có mười một, Phẩm Phật có chín, Phẩm An Lạc có tám, Phẩm Yêu Dấu có chín, Phẩm Phẫn Nộ có tám, Phẩm Cấu Uế có mười hai, Phẩm Pháp Trụ có mười, Phẩm Đạo có mười hai, Phẩm Tạp Lục có chín, Phẩm Địa Ngục có chín, Phẩm Voi có tám, Phẩm Ái Dục có mười hai, Phẩm Tỳ Kheo có mười hai, Phẩm Bà La Môn có bốn mươi, tổng cộng là ba trăm lẻ năm câu chuyện.)

Satevīsacatussatā, catusaccavibhāvinā;

Satattayañca vatthūnaṃ, pañcādhikaṃ samuṭṭhitāti).

Bốn trăm hai mươi bảy, bởi bậc thấu suốt Tứ Đế; và ba trăm lẻ năm câu chuyện đã được khởi sanh.

Dhammapade vaggānamuddānaṃ –

Tóm tắt các phẩm trong Kinh Pháp Cú –

Yamakappamādo [Pg.75] cittaṃ, pupphaṃ bālena paṇḍito;

Arahanto sahassañca, pāpaṃ daṇḍena te dasa.

Song Yếu, Không Dễ Duôi, Tâm, Hoa, Ngu, và Trí; A-la-hán, và Ngàn, Ác, Hình Phạt, đó là mười phẩm.

Jarā attā ca loko ca, buddho sukhaṃ piyena ca;

Kodho malañca dhammaṭṭho, maggavaggena vīsati.

Già, Tự Ngã, và Thế Gian, Phật, An Lạc, và Yêu Dấu; Phẫn Nộ, Cấu Uế, và Pháp Trụ, cùng với phẩm Đạo là hai mươi.

Pakiṇṇaṃ nirayo nāgo, taṇhā bhikkhu ca brāhmaṇo;

Ete chabbīsati vaggā, desitādiccabandhunā.

Tạp Lục, Địa Ngục, Voi, Ái Dục, Tỳ Khưu, và Bà-la-môn; Đây là hai mươi sáu phẩm, đã được thuyết bởi bậc Thân Thuộc Mặt Trời.

Gāthānamuddānaṃ –

Tóm tắt các kệ ngôn –

Yamake vīsati gāthā, appamādamhi dvādasa;

Ekādasa cittavagge, pupphavaggamhi soḷasa.

Phẩm Song Yếu có hai mươi kệ, phẩm Không Dễ Duôi có mười hai; Mười một ở phẩm Tâm, phẩm Hoa có mười sáu.

Bāle ca soḷasa gāthā, paṇḍitamhi catuddasa;

Arahante dasa gāthā, sahasse honti soḷasa.

Phẩm Ngu có mười sáu kệ, phẩm Người Trí có mười bốn; Phẩm A-la-hán có mười kệ, phẩm Ngàn có mười sáu.

Terasa pāpavaggamhi, daṇḍamhi dasa satta ca;

Ekādasa jarā vagge, attavaggamhi tā dasa.

Mười ba ở phẩm Ác, phẩm Hình Phạt có mười bảy; Mười một ở phẩm Già, phẩm Tự Ngã có mười.

Dvādasa [Pg.76] lokavaggamhi, buddhavaggamhi ṭhārasa ;

Sukhe ca piyavagge ca, gāthāyo honti dvādasa.

Mười hai ở phẩm Thế Gian, phẩm Phật có mười tám; Ở phẩm An Lạc và phẩm Yêu Dấu, mỗi phẩm có mười hai kệ.

Cuddasa kodhavaggamhi, malavaggekavīsati;

Sattarasa ca dhammaṭṭhe, maggavagge sattarasa.

Mười bốn ở phẩm Phẫn Nộ, phẩm Cấu Uế có hai mươi mốt; Mười bảy ở phẩm Pháp Trụ, phẩm Đạo có mười bảy.

Pakiṇṇe soḷasa gāthā, niraye nāge ca cuddasa;

Chabbīsa taṇhāvaggamhi, tevīsa bhikkhuvaggikā.

Phẩm Tạp Lục có mười sáu kệ, phẩm Địa Ngục và phẩm Voi mỗi phẩm có mười bốn; Hai mươi sáu ở phẩm Ái Dục, hai mươi ba ở phẩm Tỳ Khưu.

Ekatālīsagāthāyo, brāhmaṇe vaggamuttame;

Gāthāsatāni cattāri, tevīsa ca punāpare;

Dhammapade nipātamhi, desitādiccabandhunāti.

Bốn mươi mốt kệ ngôn, ở phẩm Bà-la-môn cao thượng; Bốn trăm và thêm hai mươi ba kệ nữa; trong tuyển tập Pháp Cú, đã được thuyết bởi bậc Thân Thuộc Mặt Trời.

Dhammapadapāḷi niṭṭhitā.

Kinh Pháp Cú Pāḷi đến đây là kết thúc.

বাংলা
পালি	অট্ঠকথা	টীকা	অন্ন
1101 পারাজিক পালি 1102 পাচিত্তিয় পালি 1103 মহাবগ্গ পালি (বিনয়) 1104 চূলবগ্গ পালি 1105 পরিবার পালি	1201 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-১ 1202 পারাজিককণ্ড অট্ঠকথা-২ 1203 পাচিত্তিয় অট্ঠকথা 1204 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (বিনয়) 1205 চূলবগ্গ অট্ঠকথা 1206 পরিবার অট্ঠকথা	1301 সারত্থদীপনী টীকা-১ 1302 সারত্থদীপনী টীকা-২ 1303 সারত্থদীপনী টীকা-৩	1401 দ্বেমাতিকাপালি 1402 বিনয়সংগহ অট্ঠকথা 1403 বজিরবুদ্ধি টীকা 1404 বিমতিবিনোদনী টীকা-১ 1405 বিমতিবিনোদনী টীকা-২ 1406 বিনয়ালংকার টীকা-১ 1407 বিনয়ালংকার টীকা-২ 1408 কঙ্খাবিতরণীপুরাণ টীকা 1409 বিনয়বিনিচ্ছয়-উত্তরবিনিচ্ছয় 1410 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-১ 1411 বিনয়বিনিচ্ছয় টীকা-২ 1412 পাচিত্যাদিযোজনাপালি 1413 খুদ্ধসিক্খা-মূলসিক্খা 8401 বিসুদ্ধিমগ্গ-১ 8402 বিসুদ্ধিমগ্গ-২ 8403 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-১ 8404 বিসুদ্ধিমগ্গ-মহাটীকা-২ 8405 বিসুদ্ধিমগ্গ নিদানকথা 8406 দীঘনিকায় (পু-বি) 8407 মজ্ঝিমনিকায় (পু-বি) 8408 সংযুত্তনিকায় (পু-বি) 8409 অঙ্গুত্তরনিকায় (পু-বি) 8410 বিনয়পিটক (পু-বি) 8411 অভিধম্মপিটক (পু-বি) 8412 অট্ঠকথা (পু-বি) 8413 নিরুত্তিদীপনী 8414 পরমত্থদীপনী সংগহমহাটীকাপাঠ 8415 অনুদীপনীপাঠ 8416 পট্ঠানুদ্দেস দীপনীপাঠ 8417 নমক্কারটীকা 8418 মহাপণামপাঠ 8419 লক্খণাতো বুদ্ধথোমনাগাথা 8420 সুতবন্দনা 8421 কমলাঞ্জলি 8422 জিনালংকার 8423 পজ্জমধু 8424 বুদ্ধগুণগাথাবলী 8425 চূলগন্থবংস 8426 মহাবংস 8427 সাসনবংস 8428 কচ্চায়নব্যাকরণং 8429 মোগ্গল্লানব্যাকরণং 8430 সদ্দনীতিপ্পকরণং (পদমালা) 8431 সদ্দনীতিপ্পকরণং (ধাতুমালা) 8432 পদরূপসিদ্ধি 8433 মোগ্গল্লানপঞ্চিকা 8434 পযোগসিদ্ধিপাঠ 8435 বুত্তোদয়পাঠ 8436 অভিধানপ্পদীপিকাপাঠ 8437 অভিধানপ্পদীপিকাটীকা 8438 সুবোধালংকারপাঠ 8439 সুবোধালংকারটীকা 8440 বালাবতার গণ্ঠিপদত্থবিনিচ্ছয়সার 8441 লোকনীতি 8442 সুত্তন্তনীতি 8443 সূরস্সতীনীতি 8444 মহারহনীতি 8445 ধম্মনীতি 8446 কবিদপ্পণনীতি 8447 নীতিমঞ্জরী 8448 নরদক্খদীপনী 8449 চতুরারক্খদীপনী 8450 চাণক্যনীতি 8451 রসবাহিনী 8452 সীমাবিসোধনীপাঠ 8453 বেস্সন্তরগীতি 8454 মোগ্গল্লান বুত্তিবিবরণপঞ্চিকা 8455 থূপবংস 8456 দাঠাবংস 8457 ধাতুপাঠবিলাসিনিয়া 8458 ধাতুবংস 8459 হত্থবনগল্লবিহারবংস 8460 জিনচরিতয় 8461 জিনবংসদীপং 8462 তেলকটাহগাথা 8463 মিলিদটীকা 8464 পদমঞ্জরী 8465 পদসাধনং 8466 সদ্দবিন্দুপকরণং 8467 কচ্চায়নধাতুমঞ্জুসা 8468 সামন্তকূটবণ্ণনা
2101 সীলক্খন্ধবগ্গ পালি 2102 মহাবগ্গ পালি (দীঘ) 2103 পাথিকবগ্গ পালি	2201 সীলক্খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 2202 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (দীঘ) 2203 পাথিকবগ্গ অট্ঠকথা	2301 সীলক্খন্ধবগ্গ টীকা 2302 মহাবগ্গ টীকা (দীঘ) 2303 পাথিকবগ্গ টীকা 2304 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-১ 2305 সীলক্খন্ধবগ্গ-অভিনবটীকা-২
3101 মূলপণ্ণাস পালি 3102 মজ্ঝিমপণ্ণাস পালি 3103 উপরিপণ্ণাস পালি	3201 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-১ 3202 মূলপণ্ণাস অট্ঠকথা-২ 3203 মজ্ঝিমপণ্ণাস অট্ঠকথা 3204 উপরিপণ্ণাস অট্ঠকথা	3301 মূলপণ্ণাস টীকা 3302 মজ্ঝিমপণ্ণাস টীকা 3303 উপরিপণ্ণাস টীকা
4101 সগাথাবগ্গ পালি 4102 নিদানবগ্গ পালি 4103 খন্ধবগ্গ পালি 4104 সলায়তনবগ্গ পালি 4105 মহাবগ্গ পালি (সংযুত্ত)	4201 সগাথাবগ্গ অট্ঠকথা 4202 নিদানবগ্গ অট্ঠকথা 4203 খন্ধবগ্গ অট্ঠকথা 4204 সলায়তনবগ্গ অট্ঠকথা 4205 মহাবগ্গ অট্ঠকথা (সংযুত্ত)	4301 সগাথাবগ্গ টীকা 4302 নিদানবগ্গ টীকা 4303 খন্ধবগ্গ টীকা 4304 সলায়তনবগ্গ টীকা 4305 মহাবগ্গ টীকা (সংযুত্ত)
5101 এককনিপাত পালি 5102 দুকনিপাত পালি 5103 তিকনিপাত পালি 5104 চতুক্কনিপাত পালি 5105 পঞ্চকনিপাত পালি 5106 ছক্কনিপাত পালি 5107 সত্তকনিপাত পালি 5108 অট্ঠকাদিনিপাত পালি 5109 নবকনিপাত পালি 5110 দশকনিপাত পালি 5111 একাদশকনিপাত পালি	5201 এককনিপাত অট্ঠকথা 5202 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত অট্ঠকথা 5203 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত অট্ঠকথা 5204 অট্ঠকাদিনিপাত অট্ঠকথা	5301 এককনিপাত টীকা 5302 দুক-তিক-চতুক্কনিপাত টীকা 5303 পঞ্চক-ছক্ক-সত্তকনিপাত টীকা 5304 অট্ঠকাদিনিপাত টীকা
6101 খুদ্ধকপাঠ পালি 6102 ধম্মপদ পালি 6103 উদান পালি 6104 ইতিবুত্তক পালি 6105 সুত্তনিপাত পালি 6106 বিমানবত্থু পালি 6107 পেতবত্থু পালি 6108 থেরগাথা পালি 6109 থেরীগাথা পালি 6110 অপদান পালি-১ 6111 অপদান পালি-২ 6112 বুদ্ধবংস পালি 6113 চরিয়াপিটক পালি 6114 জাতক পালি-১ 6115 জাতক পালি-২ 6116 মহানিদ্দেস পালি 6117 চূলনিদ্দেস পালি 6118 পটিসম্ভিদামগ্গ পালি 6119 নেত্তিপ্পকরণ পালি 6120 মিলিন্দপঞ্হ পালি 6121 পেটকোপদেস পালি	6201 খুদ্ধকপাঠ অট্ঠকথা 6202 ধম্মপদ অট্ঠকথা-১ 6203 ধম্মপদ অট্ঠকথা-২ 6204 উদান অট্ঠকথা 6205 ইতিবুত্তক অট্ঠকথা 6206 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-১ 6207 সুত্তনিপাত অট্ঠকথা-২ 6208 বিমানবত্থু অট্ঠকথা 6209 পেতবত্থু অট্ঠকথা 6210 থেরগাথা অট্ঠকথা-১ 6211 থেরগাথা অট্ঠকথা-২ 6212 থেরীগাথা অট্ঠকথা 6213 অপদান অট্ঠকথা-১ 6214 অপদান অট্ঠকথা-২ 6215 বুদ্ধবংস অট্ঠকথা 6216 চরিয়াপিটক অট্ঠকথা 6217 জাতক অট্ঠকথা-১ 6218 জাতক অট্ঠকথা-২ 6219 জাতক অট্ঠকথা-৩ 6220 জাতক অট্ঠকথা-৪ 6221 জাতক অট্ঠকথা-৫ 6222 জাতক অট্ঠকথা-৬ 6223 জাতক অট্ঠকথা-৭ 6224 মহানিদ্দেস অট্ঠকথা 6225 চূলনিদ্দেস অট্ঠকথা 6226 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-১ 6227 পটিসম্ভিদামগ্গ অট্ঠকথা-২ 6228 নেত্তিপ্পকরণ অট্ঠকথা	6301 নেত্তিপ্পকরণ টীকা 6302 নেত্তিবিভাবিনী
7101 ধম্মসংগণী পালি 7102 বিভঙ্গ পালি 7103 ধাতুকথা পালি 7104 পুগ্গলপঞ্ঞাত্তি পালি 7105 কথাবত্থু পালি 7106 যমক পালি-১ 7107 যমক পালি-২ 7108 যমক পালি-৩ 7109 পট্ঠান পালি-১ 7110 পট্ঠান পালি-২ 7111 পট্ঠান পালি-৩ 7112 পট্ঠান পালি-৪ 7113 পট্ঠান পালি-৫	7201 ধম্মসংগণি অট্ঠকথা 7202 সম্মোহবিনোদনী অট্ঠকথা 7203 পঞ্চপকরণ অট্ঠকথা	7301 ধম্মসংগণী-মূলটীকা 7302 বিভঙ্গ-মূলটীকা 7303 পঞ্চপকরণ-মূলটীকা 7304 ধম্মসংগণী-অনুটীকা 7305 পঞ্চপকরণ-অনুটীকা 7306 অভিধম্মাবতারো-নামরূপপরিচ্ছেদো 7307 অভিধম্মত্থসংগহো 7308 অভিধম্মাবতার-পুরাণটীকা 7309 অভিধম্মমাতিকাপালি

中文
巴利	義註	複註	藏外典籍
1101 巴拉基咖（波羅夷） 1102 巴吉帝亞（波逸提） 1103 大品（律藏） 1104 小品 1105 附隨	1201 巴拉基咖（波羅夷）義註-1 1202 巴拉基咖（波羅夷）義註-2 1203 巴吉帝亞（波逸提）義註 1204 大品義註（律藏） 1205 小品義註 1206 附隨義註	1301 心義燈-1 1302 心義燈-2 1303 心義燈-3	1401 疑惑度脫 1402 律攝註釋 1403 金剛智疏 1404 疑難解除疏-1 1405 疑難解除疏-2 1406 律莊嚴疏-1 1407 律莊嚴疏-2 1408 古老解惑疏 1409 律抉擇-上抉擇 1410 律抉擇疏-1 1411 律抉擇疏-2 1412 巴吉帝亞等啟請經 1413 小戒學-根本戒學 8401 清淨道論-1 8402 清淨道論-2 8403 清淨道大複註-1 8404 清淨道大複註-2 8405 清淨道論導論 8406 長部問答 8407 中部問答 8408 相應部問答 8409 增支部問答 8410 律藏問答 8411 論藏問答 8412 義注問答 8413 語言學詮釋手冊 8414 勝義顯揚 8415 隨燈論誦 8416 發趣論燈論 8417 禮敬文 8418 大禮敬文 8419 依相讚佛偈 8420 經讚 8421 蓮花供 8422 勝者莊嚴 8423 語蜜 8424 佛德偈集 8425 小史 8427 佛教史 8426 大史 8429 目犍連文法 8428 迦旃延文法 8430 文法寶鑑（詞幹篇） 8431 文法寶鑑（詞根篇） 8432 詞形成論 8433 目犍連五章 8434 應用成就讀本 8435 音韻論讀本 8436 阿毗曇燈讀本 8437 阿毗曇燈疏 8438 妙莊嚴論讀本 8439 妙莊嚴論疏 8440 初學入門義抉擇精要 8446 詩王智論 8447 智論花鬘 8445 法智論 8444 大羅漢智論 8441 世間智論 8442 經典智論 8443 勇士百智論 8450 考底利耶智論 8448 人眼燈 8449 四護衛燈 8451 妙味之流 8452 界清淨 8453 韋桑達拉頌 8454 目犍連語釋五章 8455 塔史 8456 佛牙史 8457 詞根讀本注釋 8458 舍利史 8459 象頭山寺史 8460 勝者行傳 8461 勝者宗燈 8462 油鍋偈 8463 彌蘭王問疏 8464 詞花鬘 8465 詞成就論 8466 正理滴論 8467 迦旃延詞根注 8468 邊境山注釋
2101 戒蘊品 2102 大品（長部） 2103 波梨品	2201 戒蘊品註義註 2202 大品義註（長部） 2203 波梨品義註	2301 戒蘊品疏 2302 大品複註（長部） 2303 波梨品複註 2304 戒蘊品新複註-1 2305 戒蘊品新複註-2
3101 根本五十經 3102 中五十經 3103 後五十經	3201 根本五十義註-1 3202 根本五十義註-2 3203 中五十義註 3204 後五十義註	3301 根本五十經複註 3302 中五十經複註 3303 後五十經複註
4101 有偈品 4102 因緣品 4103 蘊品 4104 六處品 4105 大品（相應部）	4201 有偈品義注 4202 因緣品義注 4203 蘊品義注 4204 六處品義注 4205 大品義注（相應部）	4301 有偈品複註 4302 因緣品註 4303 蘊品複註 4304 六處品複註 4305 大品複註（相應部）
5101 一集經 5102 二集經 5103 三集經 5104 四集經 5105 五集經 5106 六集經 5107 七集經 5108 八集等經 5109 九集經 5110 十集經 5111 十一集經	5201 一集義註 5202 二、三、四集義註 5203 五、六、七集義註 5204 八、九、十、十一集義註	5301 一集複註 5302 二、三、四集複註 5303 五、六、七集複註 5304 八集等複註
6101 小誦 6102 法句經 6103 自說 6104 如是語 6105 經集 6106 天宮事 6107 餓鬼事 6108 長老偈 6109 長老尼偈 6110 譬喻-1 6111 譬喻-2 6112 諸佛史 6113 所行藏 6114 本生-1 6115 本生-2 6116 大義釋 6117 小義釋 6118 無礙解道 6119 導論 6120 彌蘭王問 6121 藏釋	6201 小誦義注 6202 法句義注-1 6203 法句義注-2 6204 自說義注 6205 如是語義註 6206 經集義注-1 6207 經集義注-2 6208 天宮事義注 6209 餓鬼事義注 6210 長老偈義注-1 6211 長老偈義注-2 6212 長老尼義注 6213 譬喻義注-1 6214 譬喻義注-2 6215 諸佛史義注 6216 所行藏義注 6217 本生義注-1 6218 本生義注-2 6219 本生義注-3 6220 本生義注-4 6221 本生義注-5 6222 本生義注-6 6223 本生義注-7 6224 大義釋義注 6225 小義釋義注 6226 無礙解道義注-1 6227 無礙解道義注-2 6228 導論義注	6301 導論複註 6302 導論明解
7101 法集論 7102 分別論 7103 界論 7104 人施設論 7105 論事 7106 雙論-1 7107 雙論-2 7108 雙論-3 7109 發趣論-1 7110 發趣論-2 7111 發趣論-3 7112 發趣論-4 7113 發趣論-5	7201 法集論義註 7202 分別論義註（迷惑冰消） 7203 五部論義註	7301 法集論根本複註 7302 分別論根本複註 7303 五論根本複註 7304 法集論複註 7305 五論複註 7306 阿毘達摩入門 7307 攝阿毘達磨義論 7308 阿毘達摩入門古複註 7309 阿毘達摩論母

English
Pali Canon	Commentaries	Sub-commentaries	Other
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Français
Canon Pali	Commentaires	Sous-commentaires	Autres
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

Deutsch
Pali-Kanon	Kommentare	Subkommentare	Sonstige
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

हिंदी
पाली कैनन	कमेंट्री	उप-टिप्पणियाँ	अन्य
1101 पाराजिक पाळि 1102 पाचित्तिय पाळि 1103 महावग्ग पाळि (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळि 1105 परिवार पाळि	1201 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-1 1202 पाराजिककण्ड अट्ठकथा-2 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-1 1302 सारत्थदीपनी टीका-2 1303 सारत्थदीपनी टीका-3	1401 द्वेमातिकापाळि 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-1 1405 विमतिविनोदनी टीका-2 1406 विनयालंकार टीका-1 1407 विनयालंकार टीका-2 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-1 1411 विनयविनिच्छय टीका-2 1412 पाचित्यादियोजनापाळि 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-1 8402 विसुद्धिमग्ग-2 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-1 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-2 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अङ्गुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी सङ्गहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवन्दना 8421 कमलाञ्जलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगन्थवंस 8427 सासनवंस 8426 महावंस 8429 मोग्गल्लानब्याकरणं 8428 कच्चायनब्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपञ्चिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गण्ठिपदत्थविनिच्छयसार 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमञ्जरी 8445 धम्मनीति 8444 महारहनीति 8441 लोकनीति 8442 सुत्तन्तनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8450 चाणक्यनीति 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8451 रसवाहिनी 8452 सीमविसोधनीपाठ 8453 वेस्सन्तरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपञ्चिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमञ्जरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिन्दुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमञ्जुसा 8468 सामन्तकूटवण्णना
2101 सीलक्खन्धवग्ग पाळि 2102 महावग्ग पाळि (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळि	2201 सीलक्खन्धवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खन्धवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-1 2305 सीलक्खन्धवग्ग-अभिनवटीका-2
3101 मूलपण्णास पाळि 3102 मज्झिमपण्णास पाळि 3103 उपरिपण्णास पाळि	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-1 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-2 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळि 4102 निदानवग्ग पाळि 4103 खन्धवग्ग पाळि 4104 सळायतनवग्ग पाळि 4105 महावग्ग पाळि (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खन्धवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खन्धवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळि 5102 दुकनिपात पाळि 5103 तिकनिपात पाळि 5104 चतुक्कनिपात पाळि 5105 पञ्चकनिपात पाळि 5106 छक्कनिपात पाळि 5107 सत्तकनिपात पाळि 5108 अट्ठकादिनिपात पाळि 5109 नवकनिपात पाळि 5110 दसकनिपात पाळि 5111 एकादसकनिपात पाळि	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पञ्चक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळि 6102 धम्मपद पाळि 6103 उदान पाळि 6104 इतिवुत्तक पाळि 6105 सुत्तनिपात पाळि 6106 विमानवत्थु पाळि 6107 पेतवत्थु पाळि 6108 थेरगाथा पाळि 6109 थेरीगाथा पाळि 6110 अपदान पाळि-1 6111 अपदान पाळि-2 6112 बुद्धवंस पाळि 6113 चरियापिटक पाळि 6114 जातक पाळि-1 6115 जातक पाळि-2 6116 महानिद्देस पाळि 6117 चूळनिद्देस पाळि 6118 पटिसम्भिदामग्ग पाळि 6119 नेत्तिप्पकरण पाळि 6120 मिलिन्दपञ्ह पाळि 6121 पेटकोपदेस पाळि	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-1 6203 धम्मपद अट्ठकथा-2 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-1 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-2 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-1 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-2 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-1 6214 अपदान अट्ठकथा-2 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-1 6218 जातक अट्ठकथा-2 6219 जातक अट्ठकथा-3 6220 जातक अट्ठकथा-4 6221 जातक अट्ठकथा-5 6222 जातक अट्ठकथा-6 6223 जातक अट्ठकथा-7 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-1 6227 पटिसम्भिदामग्ग अट्ठकथा-2 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसङ्गणी पाळि 7102 विभङ्ग पाळि 7103 धातुकथा पाळि 7104 पुग्गलपञ्ञत्ति पाळि 7105 कथावत्थु पाळि 7106 यमक पाळि-1 7107 यमक पाळि-2 7108 यमक पाळि-3 7109 पट्ठान पाळि-1 7110 पट्ठान पाळि-2 7111 पट्ठान पाळि-3 7112 पट्ठान पाळि-4 7113 पट्ठान पाळि-5	7201 धम्मसङ्गणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पञ्चपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसङ्गणी-मूलटीका 7302 विभङ्ग-मूलटीका 7303 पञ्चपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसङ्गणी-अनुटीका 7305 पञ्चपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसङ्गहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळि

Indonesia
Kanon Pali	Komentar	Sub-komentar	Lainnya
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

日文
パーリ仏典	註釈書	副註釈書	その他
1101 パーラージカ・パーリ 1102 パーチッティヤ・パーリ 1103 マハーヴァッガ・パーリ（ヴィナヤ） 1104 チューラヴァッガ・パーリ 1105 パリヴァーラ・パーリ	1201 パーラージカカンダ・アッタカター-1 1202 パーラージカカンダ・アッタカター-2 1203 パーチッティヤ・アッタカター 1204 マハーヴァッガ・アッタカター（ヴィナヤ） 1205 チューラヴァッガ・アッタカター 1206 パリヴァーラ・アッタカター	1301 サーラッタディーパニー・ティーカー-1 1302 サーラッタディーパニー・ティーカー-2 1303 サーラッタディーパニー・ティーカー-3	1401 ドヴェマーティカー・パーリ 1402 ヴィナヤサンガハ・アッタカター 1403 ヴァジラブッディ・ティーカー 1404 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-1 1405 ヴィマティヴィノーダニー・ティーカー-2 1406 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-1 1407 ヴィナヤーランカーラ・ティーカー-2 1408 カンカーウィタラニープラーナ・ティーカー 1409 ヴィナヤヴィニッチャヤ-ウッタラヴィニッチャヤ 1410 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-1 1411 ヴィナヤヴィニッチャヤ・ティーカー-2 1412 パーチッティヤーディヨージャナー・パーリ 1413 クッダシッカー-ムーラシッカー 8401 ヴィスッディマッガ-1 8402 ヴィスッディマッガ-2 8403 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-1 8404 ヴィスッディマッガ・マハーティーカー-2 8405 ヴィスッディマッガ・ニダーナカター 8406 ディーガニカーヤ（プ・ヴィ） 8407 マッジマニカーヤ（プ・ヴィ） 8408 サンユッタニカーヤ（プ・ヴィ） 8409 アングッタラニカーヤ（プ・ヴィ） 8410 ヴィナヤピタカ（プ・ヴィ） 8411 アビダンマピタカ（プ・ヴィ） 8412 アッタカター（プ・ヴィ） 8413 ニルッティディーパニー 8414 パラマッタディーパニー・サンガハマハーティカーパータ 8415 アヌディーパニーパータ 8416 パッターヌッデーサ・ディーパニーパータ 8417 ナマッカラ・ティーカー 8418 マハーパナーマ・パータ 8419 ラッカナート・ブッダトーマナーガーター 8420 スタヴァンダナー 8421 カマラーニャジャリ 8422 ジナランカーラ 8423 パッジャマドゥ 8424 ブッダグナガーター・ヴァリー 8425 チューラガンタヴァンサ 8427 サーサナヴァンサ 8426 マハーヴァンサ 8429 モッガラーナ・ビャーカラナン 8428 カッチャーヤナ・ビャーカラナン 8430 サッダニーティッパカラナン（パダマーラー） 8431 サッダニーティッパカラナン（ダートゥマーラー） 8432 パダルーパシッディ 8433 モッガラーナ・パンチカー 8434 パヨーガシッディ・パータ 8435 ヴットーダヤ・パータ 8436 アビダーナッパディーピカー・パータ 8437 アビダーナッパディーピカー・ティーカー 8438 スボーダーランカーラ・パータ 8439 スボーダーランカーラ・ティーカー 8440 バーラーヴァターラ・ガンティパダッタヴィニッチャヤサーラ 8446 カヴィダッパナニーティ 8447 ニーティマンジャリー 8445 ダンマニーティ 8444 マハーラハニーティ 8441 ローカニーティ 8442 スタンタニーティ 8443 スーラッサティニーティ 8450 チャーナキャニーティ 8448 ナラダッカディーパニー 8449 チャトゥラーラッカディーパニー 8451 ラサヴァーヒニー 8452 シーマヴィソーダニー・パータ 8453 ヴェッサンタラ・ギーティ 8454 モッガラーナ・ヴッティヴィヴァラナパンチカー 8455 トゥーパヴァンサ 8456 ダーターヴァンサ 8457 ダートゥパータヴィラーヴィシニヤー 8458 ダートゥヴァンサ 8459 ハッタヴァナッガラヴィハーラヴァンサ 8460 ジナチャリタヤ 8461 ジナヴァンサディーパン 8462 テーラカターガーター 8463 ミリダ・ティーカー 8464 パダマンジャリー 8465 パダサーダナン 8466 サッダビンドゥパカラナン 8467 カッチャーヤナ・ダートゥマンジューサー 8468 サーマンタクータ・ヴァンナナー
2101 シーラッカンダワッガ・パーリ 2102 マハーワッガ・パーリ（ディーガ） 2103 パーティカワッガ・パーリ	2201 シーラッカンダワッガ・アッタカター 2202 マハーワッガ・アッタカター（ディーガ） 2203 パーティカワッガ・アッタカター	2301 シーラッカンダワッガ・ティーカー 2302 マハーワッガ・ティーカー（ディーガ） 2303 パーティカワッガ・ティーカー 2304 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-1 2305 シーラッカンダワッガ・アビナワティーカー-2
3101 ムーラパンナーサ・パーリ 3102 マッジマパンナーサ・パーリ 3103 ウパリパンナーサ・パーリ	3201 ムーラパンナーサ・アッタカター-1 3202 ムーラパンナーサ・アッタカター-2 3203 マッジマパンナーサ・アッタカター 3204 ウパリパンナーサ・アッタカター	3301 ムーラパンナーサ・ティーカー 3302 マッジマパンナーサ・ティーカー 3303 ウパリパンナーサ・ティーカー
4101 サガーター・ワッガ・パーリ 4102 ニダーナ・ワッガ・パーリ 4103 カンダ・ワッガ・パーリ 4104 サラーヤタナ・ワッガ・パーリ 4105 マハーワッガ・パーリ（サンユッタ）	4201 サガーター・ワッガ・アッタカター 4202 ニダーナ・ワッガ・アッタカター 4203 カンダ・ワッガ・アッタカター 4204 サラーヤタナ・ワッガ・アッタカター 4205 マハーワッガ・アッタカター（サンユッタ）	4301 サガーター・ワッガ・ティーカー 4302 ニダーナ・ワッガ・ティーカー 4303 カンダ・ワッガ・ティーカー 4304 サラーヤタナ・ワッガ・ティーカー 4305 マハーワッガ・ティーカー（サンユッタ）
5101 エーカカニパータ・パーリ 5102 ドゥカニパータ・パーリ 5103 ティカニパータ・パーリ 5104 チャトゥッカニパータ・パーリ 5105 パンチャカニパータ・パーリ 5106 チャッカニパータ・パーリ 5107 サッタカニパータ・パーリ 5108 アッタカーディニパータ・パーリ 5109 ナヴァカニパータ・パーリ 5110 ダサカニパータ・パーリ 5111 エーカーダサカニパータ・パーリ	5201 エーカカニパータ・アッタカター 5202 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・アッタカター 5203 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・アッタカター 5204 アッタカーディニパータ・アッタカター	5301 エーカカニパータ・ティーカー 5302 ドゥカ・ティカ・チャトゥッカニパータ・ティーカー 5303 パンチャカ・チャッカ・サッタカニパータ・ティーカー 5304 アッタカーディニパータ・ティーカー
6101 クッダカパータ・パーリ 6102 ダンマパダ・パーリ 6103 ウダーナ・パーリ 6104 イティヴッタカ・パーリ 6105 スッタニパータ・パーリ 6106 ヴィマーナヴァットゥ・パーリ 6107 ペーヴァットゥ・パーリ 6108 テーラガーター・パーリ 6109 テーリーガーター・パーリ 6110 アパダーナ・パーリ-1 6111 アパダーナ・パーリ-2 6112 ブッダヴァンサ・パーリ 6113 チャリヤーピタカ・パーリ 6114 ジャータカ・パーリ-1 6115 ジャータカ・パーリ-2 6116 マハーニッデーサ・パーリ 6117 チューラニッデーサ・パーリ 6118 パティサンビダーマッガ・パーリ 6119 ネッティッパカラナ・パーリ 6120 ミリンダパンハ・パーリ 6121 ペータコーパデーサ・パーリ	6201 クッダカパータ・アッタカター 6202 ダンマパダ・アッタカター-1 6203 ダンマパダ・アッタカター-2 6204 ウダーナ・アッタカター 6205 イティヴッタカ・アッタカター 6206 スッタニパータ・アッタカター-1 6207 スッタニパータ・アッタカター-2 6208 ヴィマーナヴァットゥ・アッタカター 6209 ペータヴァットゥ・アッタカター 6210 テーラガーター・アッタカター-1 6211 テーラガーター・アッタカター-2 6212 テーリーガーター・アッタカター 6213 アパダーナ・アッタカター-1 6214 アパダーナ・アッタカター-2 6215 ブッダヴァンサ・アッタカター 6216 チャリヤーピタカ・アッタカター 6217 ジャータカ・アッタカター-1 6218 ジャータカ・アッタカター-2 6219 ジャータカ・アッタカター-3 6220 ジャータカ・アッタカター-4 6221 ジャータカ・アッタカター-5 6222 ジャータカ・アッタカター-6 6223 ジャータカ・アッタカター-7 6224 マハーニッデーサ・アッタカター 6225 チューラニッデーサ・アッタカター 6226 パティサンビダーマッガ・アッタカター-1 6227 パティサンビダーマッガ・アッタカター-2 6228 ネッティッパカラナ・アッタカター	6301 ネッティッパカラナ・ティーカー 6302 ネッティヴィバーヴィニー
7101 ダンマサンガニー・パーリ 7102 ヴィバンガ・パーリ 7103 ダートゥカター・パーリ 7104 プッガラパンニャッティ・パーリ 7105 カター・ヴァットゥ・パーリ 7106 ヤマカ・パーリ-1 7107 ヤマカ・パーリ-2 7108 ヤマカ・パーリ-3 7109 パッターナ・パーリ-1 7110 パッターナ・パーリ-2 7111 パッターナ・パーリ-3 7112 パッターナ・パーリ-4 7113 パッターナ・パーリ-5	7201 ダンマサンガニ・アッタカター 7202 サンモーハヴィノーダニー・アッタカター 7203 パンチャパカラナ・アッタカター	7301 ダンマサンガニー・ムーラティーカー 7302 ヴィバンガ・ムーラティーカー 7303 パンチャパカラナ・ムーラティーカー 7304 ダンマサンガニー・アヌティーカー 7305 パンチャパカラナ・アヌティーカー 7306 アビダンマーヴァターロ・ナーマルーパパリッチェード 7307 アビダンマッタ・サンガホ 7308 アビダンマーヴァターラ・プラーナティーカー 7309 アビダンマ・マーティカーパーリ

ខ្មែរ
ព្រះត្រៃបិដកបាលី	អដ្ឋកថា	ដីកា	ផ្សេងទៀត
1101 បារាជិកបាឡិ 1102 បាចិត្តិយបាឡិ 1103 មហាវគ្គបាឡិ (វិន័យ) 1104 ចូឡវគ្គបាឡិ 1105 បរិវារបាឡិ	1201 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-១ 1202 បារាជិកកណ្ឌអដ្ឋកថា-២ 1203 បាចិត្តិយអដ្ឋកថា 1204 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (វិន័យ) 1205 ចូឡវគ្គអដ្ឋកថា 1206 បរិវារអដ្ឋកថា	1301 សារត្ថទីបនីដីកា-១ 1302 សារត្ថទីបនីដីកា-២ 1303 សារត្ថទីបនីដីកា-៣	1401 ទ្វេមាតិកាបាឡិ 1402 វិនយសង្គហអដ្ឋកថា 1403 វជិរពុទ្ធិដីកា 1404 វិមតិវិនោទនីដីកា-១ 1405 វិមតិវិនោទនីដីកា-២ 1406 វិនយាលង្ការដីកា-១ 1407 វិនយាលង្ការដីកា-២ 1408 កង្ខាវិតរណីបុរាណដីកា 1409 វិនយវិនិច្ឆយ-ឧត្តរវិនិច្ឆយ 1410 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-១ 1411 វិនយវិនិច្ឆយដីកា-២ 1412 បាចិត្យាទិយោជនាបាឡិ 1413 ខុទ្ទសិក្ខា-មូលសិក្ខា 8401 វិសុទ្ធិមគ្គ-១ 8402 វិសុទ្ធិមគ្គ-២ 8403 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-១ 8404 វិសុទ្ធិមគ្គ-មហាដីកា-២ 8405 វិសុទ្ធិមគ្គ និទានកថា 8406 ទីឃនិកាយ (បុ-វិ) 8407 មជ្ឈិមនិកាយ (បុ-វិ) 8408 សំយុត្តនិកាយ (បុ-វិ) 8409 អង្គុត្តរនិកាយ (បុ-វិ) 8410 វិនយបិដក (បុ-វិ) 8411 អភិធម្មបិដក (បុ-វិ) 8412 អដ្ឋកថា (បុ-វិ) 8413 និរុត្តិទីបនី 8414 បរមត្ថទីបនី សង្គហមហាដីកាបាឋ 8415 អនុទីបនីបាឋ 8416 បដ្ឋានុទ្ទេស ទីបនីបាឋ 8417 នមក្ការដីកា 8418 មហាបណាមបាឋ 8419 លក្ខណាតោ ពុទ្ធថោមនាគាថា 8420 សុតវន្ទនា 8421 កមលាញ្ជលិ 8422 ជិនាលង្ការ 8423 បជ្ជមធុ 8424 ពុទ្ធគុណគាថាវលី 8425 ចូឡគន្ថវង្ស 8427 សាសនវង្ស 8426 មហាវង្ស 8429 មោគ្គល្លានព្យាករណំ 8428 កច្ចាយនព្យាករណំ 8430 សទ្ទនីតិប្បករណំ (បទមាលា) 8431 សទ្ទនីតិប្បករណំ (ធាតុមាលា) 8432 បទរូបសិទ្ធិ 8433 មោគ្គល្លានបញ្ចិកា 8434 បយោគសិទ្ធិបាឋ 8435 វុត្តោទយបាឋ 8436 អភិធានប្បទីបិកាបាឋ 8437 អភិធានប្បទីបិកាដីកា 8438 សុពោធាលង្ការបាឋ 8439 សុពោធាលង្ការដីកា 8440 បាលាវតារ គណ្ឋិបទត្ថវិនិច្ឆយសារ 8446 កវិទប្បណនីតិ 8447 នីតិមញ្ជរី 8445 ធម្មនីតិ 8444 មហារហនីតិ 8441 លោកនីតិ 8442 សុត្តន្តនីតិ 8443 សូរស្សតិនីតិ 8450 ចាណក្យនីតិ 8448 នរទក្ខទីបនី 8449 ចតុរារក្ខទីបនី 8451 រសវាហិនី 8452 សីមវិសោធនីបាឋ 8453 វេស្សន្តរគីតិ 8454 មោគ្គល្លាន វុត្តិវិវរណបញ្ចិកា 8455 ថូបវង្ស 8456 ទាឋាវង្ស 8457 ធាតុបាឋវិលាសិនិយា 8458 ធាតុវង្ស 8459 ហត្ថវនគល្លវិហារវង្ស 8460 ជិនចរិតយ 8461 ជិនវង្សទីបំ 8462 តេលកដាហគាថា 8463 មិលិទដីកា 8464 បទមញ្ជរី 8465 បទសាធនំ 8466 សទ្ទពិន្ទុបករណំ 8467 កច្ចាយនធាតុមញ្ជុសា 8468 សាមន្តកូដវណ្ណនា
2101 សីលក្ខន្ធវគ្គបាឡិ 2102 មហាវគ្គបាឡិ (ទីឃ) 2103 បាថិកវគ្គបាឡិ	2201 សីលក្ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 2202 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (ទីឃ) 2203 បាថិកវគ្គអដ្ឋកថា	2301 សីលក្ខន្ធវគ្គដីកា 2302 មហាវគ្គដីកា (ទីឃ) 2303 បាថិកវគ្គដីកា 2304 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-១ 2305 សីលក្ខន្ធវគ្គ-អភិនវដីកា-២
3101 មូលបណ្ណាសបាឡិ 3102 មជ្ឈិមបណ្ណាសបាឡិ 3103 ឧបរិបណ្ណាសបាឡិ	3201 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-១ 3202 មូលបណ្ណាសអដ្ឋកថា-២ 3203 មជ្ឈិមបណ្ណាសអដ្ឋកថា 3204 ឧបរិបណ្ណាសអដ្ឋកថា	3301 មូលបណ្ណាសដីកា 3302 មជ្ឈិមបណ្ណាសដីកា 3303 ឧបរិបណ្ណាសដីកា
4101 សគាថាវគ្គបាឡិ 4102 និទានវគ្គបាឡិ 4103 ខន្ធវគ្គបាឡិ 4104 សឡាយតនវគ្គបាឡិ 4105 មហាវគ្គបាឡិ (សំយុត្ត)	4201 សគាថាវគ្គអដ្ឋកថា 4202 និទានវគ្គអដ្ឋកថា 4203 ខន្ធវគ្គអដ្ឋកថា 4204 សឡាយតនវគ្គអដ្ឋកថា 4205 មហាវគ្គអដ្ឋកថា (សំយុត្ត)	4301 សគាថាវគ្គដីកា 4302 និទានវគ្គដីកា 4303 ខន្ធវគ្គដីកា 4304 សឡាយតនវគ្គដីកា 4305 មហាវគ្គដីកា (សំយុត្ត)
5101 ឯកកនិបាតបាឡិ 5102 ទុកនិបាតបាឡិ 5103 តិកនិបាតបាឡិ 5104 ចតុក្កនិបាតបាឡិ 5105 បញ្ចកនិបាតបាឡិ 5106 ឆក្កនិបាតបាឡិ 5107 សត្តកនិបាតបាឡិ 5108 អដ្ឋកាទិនិបាតបាឡិ 5109 នវកនិបាតបាឡិ 5110 ទសកនិបាតបាឡិ 5111 ឯកាទសកនិបាតបាឡិ	5201 ឯកកនិបាតអដ្ឋកថា 5202 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតអដ្ឋកថា 5203 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតអដ្ឋកថា 5204 អដ្ឋកាទិនិបាតអដ្ឋកថា	5301 ឯកកនិបាតដីកា 5302 ទុក-តិក-ចតុក្កនិបាតដីកា 5303 បញ្ចក-ឆក្ក-សត្តកនិបាតដីកា 5304 អដ្ឋកាទិនិបាតដីកា
6101 ខុទ្ទកបាឋបាឡិ 6102 ធម្មបទបាឡិ 6103 ឧទានបាឡិ 6104 ឥតិវុត្តកបាឡិ 6105 សុត្តនិបាតបាឡិ 6106 វិមានវត្ថុបាឡិ 6107 បេតវត្ថុបាឡិ 6108 ថេរគាថាបាឡិ 6109 ថេរីគាថាបាឡិ 6110 អបទានបាឡិ-១ 6111 អបទានបាឡិ-២ 6112 ពុទ្ធវង្សបាឡិ 6113 ចរិយាបិដកបាឡិ 6114 ជាតកបាឡិ-១ 6115 ជាតកបាឡិ-២ 6116 មហានិទ្ទេសបាឡិ 6117 ចូឡនិទ្ទេសបាឡិ 6118 បដិសម្ភិទាមគ្គបាឡិ 6119 នេត្តិប្បករណបាឡិ 6120 មិលិន្ទបញ្ហាបាឡិ 6121 បេដកោបទេសបាឡិ	6201 ខុទ្ទកបាឋអដ្ឋកថា 6202 ធម្មបទអដ្ឋកថា-១ 6203 ធម្មបទអដ្ឋកថា-២ 6204 ឧទានអដ្ឋកថា 6205 ឥតិវុត្តកអដ្ឋកថា 6206 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-១ 6207 សុត្តនិបាតអដ្ឋកថា-២ 6208 វិមានវត្ថុអដ្ឋកថា 6209 បេតវត្ថុអដ្ឋកថា 6210 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-១ 6211 ថេរគាថាអដ្ឋកថា-២ 6212 ថេរីគាថាអដ្ឋកថា 6213 អបទានអដ្ឋកថា-១ 6214 អបទានអដ្ឋកថា-២ 6215 ពុទ្ធវង្សអដ្ឋកថា 6216 ចរិយាបិដកអដ្ឋកថា 6217 ជាតកអដ្ឋកថា-១ 6218 ជាតកអដ្ឋកថា-២ 6219 ជាតកអដ្ឋកថា-៣ 6220 ជាតកអដ្ឋកថា-៤ 6221 ជាតកអដ្ឋកថា-៥ 6222 ជាតកអដ្ឋកថា-៦ 6223 ជាតកអដ្ឋកថា-៧ 6224 មហានិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6225 ចូឡនិទ្ទេសអដ្ឋកថា 6226 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-១ 6227 បដិសម្ភិទាមគ្គអដ្ឋកថា-២ 6228 នេត្តិប្បករណអដ្ឋកថា	6301 នេត្តិប្បករណដីកា 6302 នេត្តិវិភាវិនី
7101 ធម្មសង្គណីបាឡិ 7102 វិភង្គបាឡិ 7103 ធាតុកថាបាឡិ 7104 បុគ្គលបញ្ញត្តិបាឡិ 7105 កថាវត្ថុបាឡិ 7106 យមកបាឡិ-១ 7107 យមកបាឡិ-២ 7108 យមកបាឡិ-៣ 7109 បដ្ឋានបាឡិ-១ 7110 បដ្ឋានបាឡិ-២ 7111 បដ្ឋានបាឡិ-៣ 7112 បដ្ឋានបាឡិ-៤ 7113 បដ្ឋានបាឡិ-៥	7201 ធម្មសង្គណិអដ្ឋកថា 7202 សម្មោហវិនោទនីអដ្ឋកថា 7203 បញ្ចបករណអដ្ឋកថា	7301 ធម្មសង្គណី-មូលដីកា 7302 វិភង្គ-មូលដីកា 7303 បញ្ចបករណ-មូលដីកា 7304 ធម្មសង្គណី-អនុដីកា 7305 បញ្ចបករណ-អនុដីកា 7306 អភិធម្មាវតារោ-នាមរូបបរិច្ឆេទោ 7307 អភិធម្មត្ថសង្គហោ 7308 អភិធម្មាវតារ-បុរាណដីកា 7309 អភិធម្មមាតិកាបាឡិ

한국인
팔리 대장경	주석서	부주석서	기타
1101 빠라지카 빨리 1102 빠찟띠야 빨리 1103 마하왁가 빨리 (비나야) 1104 출라왁가 빨리 1105 빠리와라 빨리	1201 빠라지까깐다 앗타카타-1 1202 빠라지까깐다 앗타카타-2 1203 빠찟띠야 앗타카타 1204 마하왁가 앗타카타 (비나야) 1205 출라왁가 앗타카타 1206 빠리와라 앗타카타	1301 사랏타디빠니 띠까-1 1302 사랏타디빠니 띠까-2 1303 사랏타디빠니 띠까-3	1401 드베마띠까빨리 1402 위나야상가하 앗타카타 1403 와지라붓디 띠까 1404 위마띠위노다니 띠까-1 1405 위마띠위노다니 띠까-2 1406 위나야랑까라 띠까-1 1407 위나야랑까라 띠까-2 1408 깡카위따라니뿌라나 띠까 1409 위나야위닛차야-웃따라위닛차야 1410 위나야위닛차야 띠까-1 1411 위나야위닛차야 띠까-2 1412 빠찟땨디요자나빨리 1413 쿳닷시카-물라시카 8401 위숟디막가-1 8402 위숟디막가-2 8403 위숟디막가-마하띠까-1 8404 위숟디막가-마하띠까-2 8405 위숟디막가 니다나까타 8406 디가니까야 (뿌-위) 8407 맛지마니까야 (뿌-위) 8408 삼윳따니까야 (뿌-위) 8409 앙굳따라니까야 (뿌-위) 8410 위나야삐따까 (뿌-위) 8411 아비담마삐따까 (뿌-위) 8412 앗타카타 (뿌-위) 8413 니룻띠디빠니 8414 빠라맛타디빠니 상가하마하띠까빠타 8415 아누디빠니빠타 8416 빳타누ㄸ데사 디빠니빠타 8417 나막까라띠까 8418 마하빠나마빠타 8419 락카나또 붓다토마나가타 8420 수타완다나 8421 까말란자리 8422 지나랑까라 8423 빳자마두 8424 붓다구나가타왈리 8425 출라간타왕사 8427 사사나왕사 8426 마하왕사 8429 목갈라나뱌까라낭 8428 깟차야나뱌까라낭 8430 삿다니띠빠까라낭 (빠다말라) 8431 삿다니띠빠까라낭 (다두말라) 8432 빠다루빠싣디 8433 목갈라나빤찌까 8434 빠요가싣디빠타 8435 붇또다야빠타 8436 아비다나빠디피까빠타 8437 아비다나빠디피까띠까 8438 수보다랑까라빠타 8439 수보다랑까라띠까 8440 발라와따라 간티빠닷타위닛차야사라 8446 까위닷빠나니띠 8447 니띠만자리 8445 담마니띠 8444 마하라하니띠 8441 로까니띠 8442 숫딴따니띠 8443 수랏사띠니띠 8450 짜낙야니띠 8448 나라닥카디빠니 8449 짜뚜라락카디빠니 8451 라사와히니 8452 시마위소다니빠타 8453 웨산따라기띠 8454 목갈라나 붇띠위와라나빤찌까 8455 투빠왕사 8456 다타왕사 8457 다두빠타윌라시니야 8458 다두왕사 8459 핟타와나갈라위하라왕사 8460 지나짜리따야 8461 지나왕사디빵 8462 떼라까타하가타 8463 밀리다띠까 8464 빠다만자리 8465 빠다사다낭 8466 삿다빈두빠까라낭 8467 깟차야나다두만주사 8468 사만따꿋타완나나
2101 실락칸다왁가 빨리 2102 마하왁가 빨리 (디가) 2103 빠티까왁가 빨리	2201 실락칸다왁가 앗타카타 2202 마하왁가 앗타카타 (디가) 2203 빠티까왁가 앗타카타	2301 실락칸다왁가 띠까 2302 마하왁가 띠까 (디가) 2303 빠티까왁가 띠까 2304 실락칸다왁가-아비나와띠까-1 2305 실락칸다왁가-아비나와띠까-2
3101 물라빤나사 빨리 3102 맛지마빤나사 빨리 3103 우빠리빤나사 빨리	3201 물라빤나사 앗타카타-1 3202 물라빤나사 앗타카타-2 3203 맛지마빤나사 앗타카타 3204 우빠리빤나사 앗타카타	3301 물라빤나사 띠까 3302 맛지마빤나사 띠까 3303 우빠리빤나사 띠까
4101 사가타왁가 빨리 4102 니다나왁가 빨리 4103 칸다왁가 빨리 4104 살라야따나왁가 빨리 4105 마하왁가 빨리 (삼윳따)	4201 사가타왁가 앗타카타 4202 니다나왁가 앗타카타 4203 칸다왁가 앗타카타 4204 살라야따나왁가 앗타카타 4205 마하왁가 앗타카타 (삼윳따)	4301 사가타왁가 띠까 4302 니다나왁가 띠까 4303 칸다왁가 띠까 4304 살라야따나왁가 띠까 4305 마하왁가 띠까 (삼윳따)
5101 에까까니빠따 빨리 5102 두까니빠따 빨리 5103 띠까니빠따 빨리 5104 짜뚝까니빠따 빨리 5105 빤짜까니빠따 빨리 5106 착까니빠따 빨리 5107 삿따까니빠따 빨리 5108 앗타까디니빠따 빨리 5109 나와까니빠따 빨리 5110 다사까니빠따 빨리 5111 에까다사까니빠따 빨리	5201 에까까니빠따 앗타카타 5202 두까-띠까-짜뚝까니빠따 앗타카타 5203 빤짜까-착까-삿따까니빠따 앗타카타 5204 앗타까디니빠따 앗타카타	5301 에까까니빠따 띠까 5302 두까-띠까-짜뚝까니빠따 띠까 5303 빤짜까-착까-삿따까니빠따 띠까 5304 앗타까디니빠따 띠까
6101 쿳닥까빠타 빨리 6102 담마빠다 빨리 6103 우다나 빨리 6104 이띠웃따까 빨리 6105 숫따니빠따 빨리 6106 위마나왓투 빨리 6107 베따왓투 빨리 6108 테라가타 빨리 6109 테리가타 빨리 6110 아빠다나 빨리-1 6111 아빠다나 빨리-2 6112 붓다왕사 빨리 6113 짜리야삐따까 빨리 6114 자따까 빨리-1 6115 자따까 빨리-2 6116 마하닷데사 빨리 6117 출라닷데사 빨리 6118 빠티삼비다막가 빨리 6119 넷띠빠까라나 빨리 6120 밀린다빤하 빨리 6121 뻬따꼬빠데사 빨리	6201 쿳닥까빠타 앗타카타 6202 담마빠다 앗타카타-1 6203 담마빠다 앗타카타-2 6204 우다나 앗타카타 6205 이띠웃따까 앗타카타 6206 숫따니빠따 앗타카타-1 6207 숫따니빠따 앗타카타-2 6208 위마나왓투 앗타카타 6209 베따왓투 앗타카타 6210 테라가타 앗타카타-1 6211 테라가타 앗타카타-2 6212 테리가타 앗타카타 6213 아빠다나 앗타카타-1 6214 아빠다나 앗타카타-2 6215 붓다왕사 앗타카타 6216 짜리야삐따까 앗타카타 6217 자따까 앗타카타-1 6218 자따까 앗타카타-2 6219 자따까 앗타카타-3 6220 자따까 앗타카타-4 6221 자따까 앗타카타-5 6222 자따까 앗타카타-6 6223 자따까 앗타카타-7 6224 마하닷데사 앗타카타 6225 출라닷데사 앗타카타 6226 빠티삼비다막가 앗타카타-1 6227 빠티삼비다막가 앗타카타-2 6228 넷띠빠까라나 앗타카타	6301 넷띠빠까라나 띠까 6302 넷띠위바비니
7101 담마상가니 빨리 7102 위방가 빨리 7103 다뚜까타 빨리 7104 뿍갈라빤냣띠 빨리 7105 까타왓투 빨리 7106 야마까 빨리-1 7107 야마까 빨리-2 7108 야마까 빨리-3 7109 빳타나 빨리-1 7110 빳타나 빨리-2 7111 빳타나 빨리-3 7112 빳타나 빨리-4 7113 빳타나 빨리-5	7201 담마상가니 앗타카타 7202 삼모하위노다니 앗타카타 7203 빤짜빠까라나 앗타카타	7301 담마상가니-물라띠까 7302 위방가-물라띠까 7303 빤짜빠까라나-물라띠까 7304 담마상가니-아누띠까 7305 빤짜빠까라나-아누띠까 7306 아비담마와따로-나마루빠빠릳체도 7307 아비담맛타상가호 7308 아비담마와따라-뿌라나띠까 7309 아비담마마띠까빨리

ອັກສອນລາວ
ປາລີ	ອັດຖະກະຖາ	ຏີກາ	ອັນຍາ
1101 ປາຣາຊິກະ ປາລີ 1102 ປາຈິດຕິຍະ ປາລີ 1103 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ວິໄນ) 1104 ຈູລະວັກຄະ ປາລີ 1105 ປະລິວາລະ ປາລີ	1201 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-1 1202 ປາຣາຊິກະກັນທະ ອັດຖະກະຖາ-2 1203 ປາຈິດຕິຍະ ອັດຖະກະຖາ 1204 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ວິໄນ) 1205 ຈູລະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 1206 ປະລິວາລະ ອັດຖະກະຖາ	1301 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-1 1302 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-2 1303 ສາຣັດຖະທີປະນີ ຏີກາ-3	1401 ທເວມາຕິກາປາລີ 1402 ວິນະຍະສັງຄະຫະ ອັດຖະກະຖາ 1403 ວະຊິລະພຸດທິ ຏີກາ 1404 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-1 1405 ວິມະຕິວິໂນທະນີ ຏີກາ-2 1406 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-1 1407 ວິນະຍາລັງກາລະ ຏີກາ-2 1408 ກັງຂາວິຕະຣະນີປຸຣານະ ຏີກາ 1409 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ-ອຸຕຕະຣະວິນິດສະຍະ 1410 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-1 1411 ວິນະຍະວິນິດສະຍະ ຏີກາ-2 1412 ປາຈິຕະຍາທິໂຍຊະນາປາລີ 1413 ຂຸທະທະສິກຂາ-ມູລະສິກຂາ 8401 ວິສຸດທິມັກຄະ-1 8402 ວິສຸດທິມັກຄະ-2 8403 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-1 8404 ວິສຸດທິມັກຄະ-ມະຫາຏີກາ-2 8405 ວິສຸດທິມັກຄະ ນິທານະກະຖາ 8406 ທີຆະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8407 ມັດຊິມະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8408 ສັງຍຸຕຕະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8409 ອັງຄຸຕຕະລະນິກາຍະ (ປຸ-ວິ) 8410 ວິນະຍະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8411 ອະພິທັມມະປິຕະກະ (ປຸ-ວິ) 8412 ອັດຖະກະຖາ (ປຸ-ວິ) 8413 ນິລຸຕຕິທີປະນີ 8414 ປະຣະມັດຖະທີປະນີ ສັງຄະຫະມະຫາຏີກາປາຖະ 8415 ອະນຸທີປະນີປາຖະ 8416 ປັດຖານຸທເທສະ ທີປະນີປາຖະ 8417 ນະມັກກາລະຏີກາ 8418 ມະຫາປະຖາມະປາຖະ 8419 ລັກຂະນາໂຕ ພຸດທະຖະມະນາຄາຖາ 8420 ສຸຕະວັນທະນາ 8421 ກະມະລາຍຈະລິ 8422 ຊິນາລັງກາລະ 8423 ປັດຊະມະທຸ 8424 ພຸດທະຄຸນະຄາຖາວະລີ 8425 ຈູລະຄັນຖະວັງສະ 8426 ມະຫາວັງສະ 8427 ສາສະນະວັງສະ 8428 ກັດຈາຍະນະພະຍາກະລະນັງ 8429 ມົກຄັນທານະພະຍາກະລະນັງ 8430 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ປະທະມາລາ) 8431 ສັດທະນີຕິປະກະລະນັງ (ຘາຕຸມາລາ) 8432 ປະທະຣູປະສິດທິ 8433 ໂມຄັນທານະປັນຈິກາ 8434 ປະໂຍຄະສິດທິປາຖະ 8435 ວຸຕະໂທຍະປາຖະ 8436 ອະພິທານະປະປະທີປິກາປາຖະ 8437 ອະພິທານະປະປະທີປິກາຏີກາ 8438 ສຸໂພທາລັງກາລະປາຖະ 8439 ສຸໂພທາລັງກາລະຏີກາ 8440 ພາລາວະຕາລະ ຄັນຖິປະທັດຖະວິນິດສະຍະສາລະ 8441 ໂລກະນີຕິ 8442 ສຸດຕັນຕະນີຕິ 8443 ສູລັດສະຕິນີຕິ 8444 ມະຫາລະຫະນີຕິ 8445 ທັມມະນີຕິ 8446 ກະວິທັບປະຖານີຕິ 8447 ນີຕິມັນຊະລີ 8448 ນະລະທັກຂະທີປະນີ 8449 ຈະຕຸຣາລັກຂະທີປະນີ 8450 ຈານັກຍະນີຕິ 8451 ລະສະວາຫິນີ 8452 ສີມາວິໂສທະນີປາຖະ 8453 ເວສສັນຕະລະຄີຕິ 8454 ໂມຄັນທານະ ວຸຕຕິວິວະລະນະປັນຈິກາ 8455 ຖູປະວັງສະ 8456 ທາຐາວັງສະ 8457 ຘາຕຸປາຖະວິລາສິນີຍາ 8458 ຘາຕຸວັງສະ 8459 ຫັດຖະວະນະຄັນລະວິຫາລະວັງສະ 8460 ຊິນະຈະລິຕະຍະ 8461 ຊິນະວັງສະທີປັງ 8462 ເຕລະກະຕາຫາຄາຖາ 8463 ມິລິທະຏີກາ 8464 ປະທະມັນຊະລີ 8465 ປະທະສາຘະນັງ 8466 ສັດທະພິນທຸປະກະລະນັງ 8467 ກັດຈາຍະນະຘາຕຸມັນຊຸສາ 8468 ສາມັນຕະກູຏະວັນນະນາ
2101 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 2102 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ທີຆະ) 2103 ປາຖິກະວັກຄະ ປາລີ	2201 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 2202 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ທີຆະ) 2203 ປາຖິກະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ	2301 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 2302 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ທີຆະ) 2303 ປາຖິກະວັກຄະ ຏີກາ 2304 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-1 2305 ສີລັກຂັນທະວັກຄະ-ອະພິນະວະຏີກາ-2
3101 ມູລະປັນຍາສະ ປາລີ 3102 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ປາລີ 3103 ອຸປະລິປັນຍາສະ ປາລີ	3201 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-1 3202 ມູລະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ-2 3203 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ 3204 ອຸປະລິປັນຍາສະ ອັດຖະກະຖາ	3301 ມູລະປັນຍາສະ ຏີກາ 3302 ມັດຊິມະປັນຍາສະ ຏີກາ 3303 ອຸປະລິປັນຍາສະ ຏີກາ
4101 ສະຄາຖາວັກຄະ ປາລີ 4102 ນິທານະວັກຄະ ປາລີ 4103 ຂັນທະວັກຄະ ປາລີ 4104 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ປາລີ 4105 ມະຫາວັກຄະ ປາລີ (ສັງຍຸຕຕະ)	4201 ສະຄາຖາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4202 ນິທານະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4203 ຂັນທະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4204 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ 4205 ມະຫາວັກຄະ ອັດຖະກະຖາ (ສັງຍຸຕຕະ)	4301 ສະຄາຖາວັກຄະ ຏີກາ 4302 ນິທານະວັກຄະ ຏີກາ 4303 ຂັນທະວັກຄະ ຏີກາ 4304 ສະຫຼາຍາຕະນະວັກຄະ ຏີກາ 4305 ມະຫາວັກຄະ ຏີກາ (ສັງຍຸຕຕະ)
5101 ເອກະກະນິປາຕະ ປາລີ 5102 ທຸກະນິປາຕະ ປາລີ 5103 ຕິກະນິປາຕະ ປາລີ 5104 ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ປາລີ 5105 ປັຈຈະກະນິປາຕະ ປາລີ 5106 ຉັກກະນິປາຕະ ປາລີ 5107 ສັດຕະກະນິປາຕະ ປາລີ 5108 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ປາລີ 5109 ນະວະກະນິປາຕະ ປາລີ 5110 ທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ 5111 ເອກາທະສະກະນິປາຕະ ປາລີ	5201 ເອກະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5202 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5203 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ 5204 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ	5301 ເອກະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5302 ທຸກະ-ຕິກະ-ຈະຕຸກກະນິປາຕະ ຏີກາ 5303 ປັຈຈະກະ-ຉັກກະ-ສັດຕະກະນິປາຕະ ຏີກາ 5304 ອັດຖະກາທິນິປາຕະ ຏີກາ
6101 ຂຸທະທະກະປາຖະ ປາລີ 6102 ທຳມະປະທະ ປາລີ 6103 ອຸທານະ ປາລີ 6104 ອິຕິວຸຕຕະກະ ປາລີ 6105 ສຸດຕະນິປາຕະ ປາລີ 6106 ວິມານະວັດຖຸ ປາລີ 6107 ເປຕະວັດຖຸ ປາລີ 6108 ເຖລະຄາຖາ ປາລີ 6109 ເຖລີຄາຖາ ປາລີ 6110 ອະປະທານະ ປາລີ-1 6111 ອະປະທານະ ປາລີ-2 6112 ພຸດທະວັງສະ ປາລີ 6113 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ປາລີ 6114 ຊາຕະກະ ປາລີ-1 6115 ຊາຕະກະ ປາລີ-2 6116 ມະຫານິທເທສະ ປາລີ 6117 ຈູລະນິທເທສະ ປາລີ 6118 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ປາລີ 6119 ເນຕຕິປະກະລະນະ ປາລີ 6120 ມິລິນທະປັນຫາ ປາລີ 6121 ເປຏະກົປເທສະ ປາລີ	6201 ຂຸທະທະກະປາຖະ ອັດຖະກະຖາ 6202 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-1 6203 ທຳມະປະທະ ອັດຖະກະຖາ-2 6204 ອຸທານະ ອັດຖະກະຖາ 6205 ອິຕິວຸຕຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6206 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-1 6207 ສຸດຕະນິປາຕະ ອັດຖະກະຖາ-2 6208 ວິມານະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6209 ເປຕະວັດຖຸ ອັດຖະກະຖາ 6210 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-1 6211 ເຖລະຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ-2 6212 ເຖລີຄາຖາ ອັດຖະກະຖາ 6213 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-1 6214 ອະປະທານະ ອັດຖະກະຖາ-2 6215 ພຸດທະວັງສະ ອັດຖະກະຖາ 6216 ຈະຣິຍາປິຕະກະ ອັດຖະກະຖາ 6217 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-1 6218 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-2 6219 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-3 6220 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-4 6221 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-5 6222 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-6 6223 ຊາຕະກະ ອັດຖະກະຖາ-7 6224 ມະຫານິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6225 ຈູລະນິທເທສະ ອັດຖະກະຖາ 6226 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-1 6227 ປະຕິສັມພິທາມັກຄະ ອັດຖະກະຖາ-2 6228 ເນຕຕິປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	6301 ເນຕຕິປະກະລະນະ ຏີກາ 6302 ເນຕຕິວິພາວິນີ
7101 ທຳມະສັງຄະນີ ປາລີ 7102 ວິພັງຄະ ປາລີ 7103 ຘາຕຸກະຖາ ປາລີ 7104 ປຸກຄະລະປັນຍັດຕິ ປາລີ 7105 ກະຖາວັດຖຸ ປາລີ 7106 ຍະມະກະ ປາລີ-1 7107 ຍະມະກະ ປາລີ-2 7108 ຍະມະກະ ປາລີ-3 7109 ປັດຖານະ ປາລີ-1 7110 ປັດຖານະ ປາລີ-2 7111 ປັດຖານະ ປາລີ-3 7112 ປັດຖານະ ປາລີ-4 7113 ປັດຖານະ ປາລີ-5	7201 ທຳມະສັງຄະນິ ອັດຖະກະຖາ 7202 ສັມໂມຫະວິໂນທະນີ ອັດຖະກະຖາ 7203 ປັຈຈະປະກະລະນະ ອັດຖະກະຖາ	7301 ທຳມະສັງຄະນີ-ມູລະຏີກາ 7302 ວິພັງຄະ-ມູລະຏີກາ 7303 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ມູລະຏີກາ 7304 ທຳມະສັງຄະນີ-ອະນຸຏີກາ 7305 ປັຈຈະປະກະລະນະ-ອະນຸຏີກາ 7306 ອະພິທັມມາວະຕາໂຣ-ນາມະຣູປະປະຣິຈເທໂທ 7307 ອະພິທັມມັດຖະສັງຄະໂຫ 7308 ອະພິທັມມາວະຕາລະ-ປຸຣານະຏີກາ 7309 ອະພິທັມມາມາຕິກາປາລີ

मराठी
पाळी	अट्ठकथा	टीका	अन्य
1101 पाराजिक पाळी 1102 पाचित्तिय पाळी 1103 महावग्ग पाळी (विनय) 1104 चूळवग्ग पाळी 1105 परिवार पाळी	1201 पाराजिककंड अट्ठकथा-१ 1202 पाराजिककंड अट्ठकथा-२ 1203 पाचित्तिय अट्ठकथा 1204 महावग्ग अट्ठकथा (विनय) 1205 चूळवग्ग अट्ठकथा 1206 परिवार अट्ठकथा	1301 सारत्थदीपनी टीका-१ 1302 सारत्थदीपनी टीका-२ 1303 सारत्थदीपनी टीका-३	1401 द्वेमातिकापाळी 1402 विनयसंगह अट्ठकथा 1403 वजिरबुद्धि टीका 1404 विमतिविनोदनी टीका-१ 1405 विमतिविनोदनी टीका-२ 1406 विनयालंकार टीका-१ 1407 विनयालंकार टीका-२ 1408 कंखावितरणीपुराण टीका 1409 विनयविनिच्छय-उत्तरविनिच्छय 1410 विनयविनिच्छय टीका-१ 1411 विनयविनिच्छय टीका-२ 1412 पाचित्यादियोजनापाळी 1413 खुद्दसिक्खा-मूलसिक्खा 8401 विसुद्धिमग्ग-१ 8402 विसुद्धिमग्ग-२ 8403 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-१ 8404 विसुद्धिमग्ग-महाटीका-२ 8405 विसुद्धिमग्ग निदानकथा 8406 दीघनिकाय (पु-वि) 8407 मज्झिमनिकाय (पु-वि) 8408 संयुत्तनिकाय (पु-वि) 8409 अंगुत्तरनिकाय (पु-वि) 8410 विनयपिटक (पु-वि) 8411 अभिधम्मपिटक (पु-वि) 8412 अट्ठकथा (पु-वि) 8413 निरुत्तिदीपनी 8414 परमत्थदीपनी संगहमहाटीकापाठ 8415 अनुदीपनीपाठ 8416 पट्ठानुद्देस दीपनीपाठ 8417 नमक्कारटीका 8418 महापणामपाठ 8419 लक्खणातो बुद्धथोमनागाथा 8420 सुतवंदना 8421 कमलांजलि 8422 जिनालंकार 8423 पज्जमधु 8424 बुद्धगुणगाथावली 8425 चूळगंथवंस 8426 महावंस 8427 सासनवंस 8428 कच्चायनव्याकरणं 8429 मोग्गल्लानव्याकरणं 8430 सद्दनीतिप्पकरणं (पदमाला) 8431 सद्दनीतिप्पकरणं (धातुमाला) 8432 पदरूपसिद्धि 8433 मोग्गल्लानपंचिका 8434 पयोगसिद्धिपाठ 8435 वुत्तोदयपाठ 8436 अभिधानप्पदीपिकापाठ 8437 अभिधानप्पदीपिकाटीका 8438 सुबोधालंकारपाठ 8439 सुबोधालंकारटीका 8440 बालावतार गंठिपदत्थविनिच्छयसार 8441 लोकनीति 8442 सुत्तंतनीति 8443 सूरस्सतीनीति 8444 महारहनीति 8445 धम्मनीति 8446 कविदप्पणनीति 8447 नीतिमंजरी 8448 नरदक्खदीपनी 8449 चतुरारक्खदीपनी 8450 चाणक्यनीति 8451 रसवाहिनी 8452 सीमाविसोधनीपाठ 8453 वेस्संतरगीति 8454 मोग्गल्लान वुत्तिविवरणपंचिका 8455 थूपवंस 8456 दाठावंस 8457 धातुपाठविलासिनिया 8458 धातुवंस 8459 हत्थवनगल्लविहारवंस 8460 जिनचरितय 8461 जिनवंसदीपं 8462 तेलकटाहगाथा 8463 मिलिदटीका 8464 पदमंजरी 8465 पदसाधनं 8466 सद्दबिंदुपकरणं 8467 कच्चायनधातुमंजुसा 8468 सामंतकूटवण्णना
2101 सीलक्खंधवग्ग पाळी 2102 महावग्ग पाळी (दीघ) 2103 पाथिकवग्ग पाळी	2201 सीलक्खंधवग्ग अट्ठकथा 2202 महावग्ग अट्ठकथा (दीघ) 2203 पाथिकवग्ग अट्ठकथा	2301 सीलक्खंधवग्ग टीका 2302 महावग्ग टीका (दीघ) 2303 पाथिकवग्ग टीका 2304 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-१ 2305 सीलक्खंधवग्ग-अभिनवटीका-२
3101 मूलपण्णास पाळी 3102 मज्झिमपण्णास पाळी 3103 उपरिपण्णास पाळी	3201 मूलपण्णास अट्ठकथा-१ 3202 मूलपण्णास अट्ठकथा-२ 3203 मज्झिमपण्णास अट्ठकथा 3204 उपरिपण्णास अट्ठकथा	3301 मूलपण्णास टीका 3302 मज्झिमपण्णास टीका 3303 उपरिपण्णास टीका
4101 सगाथावग्ग पाळी 4102 निदानवग्ग पाळी 4103 खंधवग्ग पाळी 4104 सळायतनवग्ग पाळी 4105 महावग्ग पाळी (संयुत्त)	4201 सगाथावग्ग अट्ठकथा 4202 निदानवग्ग अट्ठकथा 4203 खंधवग्ग अट्ठकथा 4204 सळायतनवग्ग अट्ठकथा 4205 महावग्ग अट्ठकथा (संयुत्त)	4301 सगाथावग्ग टीका 4302 निदानवग्ग टीका 4303 खंधवग्ग टीका 4304 सळायतनवग्ग टीका 4305 महावग्ग टीका (संयुत्त)
5101 एककनिपात पाळी 5102 दुकनिपात पाळी 5103 तिकनिपात पाळी 5104 चतुक्कनिपात पाळी 5105 पंचकनिपात पाळी 5106 छक्कनिपात पाळी 5107 सत्तकनिपात पाळी 5108 अट्ठकादिनिपात पाळी 5109 नवकनिपात पाळी 5110 दसकनिपात पाळी 5111 एकादसकनिपात पाळी	5201 एककनिपात अट्ठकथा 5202 दुक-तिक-चतुक्कनिपात अट्ठकथा 5203 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात अट्ठकथा 5204 अट्ठकादिनिपात अट्ठकथा	5301 एककनिपात टीका 5302 दुक-तिक-चतुक्कनिपात टीका 5303 पंचक-छक्क-सत्तकनिपात टीका 5304 अट्ठकादिनिपात टीका
6101 खुद्दकपाठ पाळी 6102 धम्मपद पाळी 6103 उदान पाळी 6104 इतिवुत्तक पाळी 6105 सुत्तनिपात पाळी 6106 विमानवत्थु पाळी 6107 पेतवत्थु पाळी 6108 थेरगाथा पाळी 6109 थेरीगाथा पाळी 6110 अपदान पाळी-१ 6111 अपदान पाळी-२ 6112 बुद्धवंस पाळी 6113 चरियापिटक पाळी 6114 जातक पाळी-१ 6115 जातक पाळी-२ 6116 महानिद्देस पाळी 6117 चूळनिद्देस पाळी 6118 पटिसंभिदामग्ग पाळी 6119 नेत्तिप्पकरण पाळी 6120 मिलिंदपंह पाळी 6121 पेटकोपदेस पाळी	6201 खुद्दकपाठ अट्ठकथा 6202 धम्मपद अट्ठकथा-१ 6203 धम्मपद अट्ठकथा-२ 6204 उदान अट्ठकथा 6205 इतिवुत्तक अट्ठकथा 6206 सुत्तनिपात अट्ठकथा-१ 6207 सुत्तनिपात अट्ठकथा-२ 6208 विमानवत्थु अट्ठकथा 6209 पेतवत्थु अट्ठकथा 6210 थेरगाथा अट्ठकथा-१ 6211 थेरगाथा अट्ठकथा-२ 6212 थेरीगाथा अट्ठकथा 6213 अपदान अट्ठकथा-१ 6214 अपदान अट्ठकथा-२ 6215 बुद्धवंस अट्ठकथा 6216 चरियापिटक अट्ठकथा 6217 जातक अट्ठकथा-१ 6218 जातक अट्ठकथा-२ 6219 जातक अट्ठकथा-३ 6220 जातक अट्ठकथा-४ 6221 जातक अट्ठकथा-५ 6222 जातक अट्ठकथा-६ 6223 जातक अट्ठकथा-७ 6224 महानिद्देस अट्ठकथा 6225 चूळनिद्देस अट्ठकथा 6226 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-१ 6227 पटिसंभिदामग्ग अट्ठकथा-२ 6228 नेत्तिप्पकरण अट्ठकथा	6301 नेत्तिप्पकरण टीका 6302 नेत्तिविभाविनी
7101 धम्मसंगणी पाळी 7102 विभंग पाळी 7103 धातुकथा पाळी 7104 पुग्गलपंयत्ति पाळी 7105 कथावत्थु पाळी 7106 यमक पाळी-१ 7107 यमक पाळी-२ 7108 यमक पाळी-३ 7109 पट्ठान पाळी-१ 7110 पट्ठान पाळी-२ 7111 पट्ठान पाळी-३ 7112 पट्ठान पाळी-४ 7113 पट्ठान पाळी-५	7201 धम्मसंगणि अट्ठकथा 7202 सम्मोहविनोदनी अट्ठकथा 7203 पंचपकरण अट्ठकथा	7301 धम्मसंगणी-मूलटीका 7302 विभंग-मूलटीका 7303 पंचपकरण-मूलटीका 7304 धम्मसंगणी-अनुटीका 7305 पंचपकरण-अनुटीका 7306 अभिधम्मावतारो-नामरूपपरिच्छेदो 7307 अभिधम्मत्थसंगहो 7308 अभिधम्मावतार-पुराणटीका 7309 अभिधम्ममातिकापाळी

မြန်မာ
ပါဠိတော်	အဋ္ဌကထာ	ဋီကာ	အခြား
1101 ပါရာဇိက ပါဠိ 1102 ပါစိတ္တိယ ပါဠိ 1103 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဝိနယ) 1104 စူဠဝဂ္ဂ ပါဠိ 1105 ပရိဝါရ ပါဠိ	1201 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၁ 1202 ပါရာဇိကကဏ္ဍ အဋ္ဌကထာ-၂ 1203 ပါစိတ္တိယ အဋ္ဌကထာ 1204 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဝိနယ) 1205 စူဠဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 1206 ပရိဝါရ အဋ္ဌကထာ	1301 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၁ 1302 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၂ 1303 သာရတ္ထဒီပနီ ဋီကာ-၃	1401 ဒွေမာတိကာပါဠိ 1402 ဝိနယသင်္ဂဟ အဋ္ဌကထာ 1403 ဝဇိရဗုဒ္ဓိ ဋီကာ 1404 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၁ 1405 ဝိမတိဝိနောဒနီ ဋီကာ-၂ 1406 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၁ 1407 ဝိနယာလင်္ကာရ ဋီကာ-၂ 1408 ကင်္ခာဝိတရဏီပုရာဏ ဋီကာ 1409 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ-ဥတ္တရဝိနိစ္ဆယ 1410 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၁ 1411 ဝိနယဝိနိစ္ဆယ ဋီကာ-၂ 1412 ပါစိတျာဒိယောဇနာပါဠိ 1413 ခုဒ္ဒသိက္ခာ-မူလသိက္ခာ 8401 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၁ 8402 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-၂ 8403 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၁ 8404 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ-မဟာဋီကာ-၂ 8405 ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ နိဒါနကထာ 8406 ဒီဃနိကာယ (ပု-ဝိ) 8407 မဇ္ဈိမနိကာယ (ပု-ဝိ) 8408 သံယုတ္တနိကာယ (ပု-ဝိ) 8409 အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (ပု-ဝိ) 8410 ဝိနယပိဋက (ပု-ဝိ) 8411 အဘိဓမ္မပိဋက (ပု-ဝိ) 8412 အဋ္ဌကထာ (ပု-ဝိ) 8413 နိရုတ္တိဒီပနီ 8414 ပရမတ္ထဒီပနီ သင်္ဂဟမဟာဋီကာပါဌ 8415 အနုဒီပနီပါဌ 8416 ပဋ္ဌာနုဒ္ဒေသ ဒီပနီပါဌ 8417 နမက္ကာရဋီကာ 8418 မဟာပဏာမပါဌ 8419 လက္ခဏာတော ဗုဒ္ဓထောမနာဂါထာ 8420 သုတဝန္ဒနာ 8421 ကမလာဉ္ဇလိ 8422 ဇိနာလင်္ကာရ 8423 ပဇ္ဇမဓု 8424 ဗုဒ္ဓဂုဏဂါထာဝလီ 8425 စူဠဂန္ထဝံသ 8427 သာသနဝံသ 8426 မဟာဝံသ 8429 မောဂ္ဂလ္လာနဗျာကရဏံ 8428 ကစ္စာယနဗျာကရဏံ 8430 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ပဒမာလာ) 8431 သဒ္ဒနီတိပ္ပကရဏံ (ဓါတုမာလာ) 8432 ပဒရူပသိဒ္ဓိ 8433 မောဂလ္လာနပဉ္စိကာ 8434 ပယောဂသိဒ္ဓိပါဌ 8435 ဝုတ္တောဒယပါဌ 8436 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာပါဌ 8437 အဘိဓါနပ္ပဒီပိကာဋီကာ 8438 သုဗောဓါလင်္ကာရပါဌ 8439 သုဗောဓါလင်္ကာရဋီကာ 8440 ဗာလာဝတာရ ဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ 8446 ကဝိဒပ္ပဏနီတိ 8447 နီတိမဉ္ဇရီ 8445 ဓမ္မနီတိ 8444 မဟာရဟနီတိ 8441 လောကနီတိ 8442 သုတ္တန္တနီတိ 8443 သူရဿတိနီတိ 8450 စာဏကျနီတိ 8448 နရဒက္ခဒီပနီ 8449 စတုရာရက္ခဒီပနီ 8451 ရသဝါဟိနီ 8452 သီမဝိသောဓနီပါဌ 8453 ဝေဿန္တရဂီတိ 8454 မောဂ္ဂလ္လာန ဝုတ္တိဝိဝရဏပဉ္စိကာ 8455 ထူပဝံသ 8456 ဒါဌာဝံသ 8457 ဓါတုပါဌဝိလာသိနိယာ 8458 ဓါတုဝံသ 8459 ဟတ္ထဝနဂလ္လဝိဟာရဝံသ 8460 ဇိနစရိတယ 8461 ဇိနဝံသဒီပံ 8462 တေလကဋာဟဂါထာ 8463 မိလိဒဋီကာ 8464 ပဒမဉ္ဇရီ 8465 ပဒသာဓနံ 8466 သဒ္ဒဗိန္ဒုပကရဏံ 8467 ကစ္စာယနဓါတုမဉ္ဇုသာ 8468 သာမန္တကူဋဝဏ္ဏနာ
2101 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 2102 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (ဒီဃ) 2103 ပါထိကဝဂ္ဂ ပါဠိ	2201 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 2202 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (ဒီဃ) 2203 ပါထိကဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ	2301 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 2302 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (ဒီဃ) 2303 ပါထိကဝဂ္ဂ ဋီကာ 2304 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၁ 2305 သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ-အဘိနဝဋီကာ-၂
3101 မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3102 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ပါဠိ 3103 ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိ	3201 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၁ 3202 မူလပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ-၂ 3203 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ 3204 ဥပရိပဏ္ဏာသ အဋ္ဌကထာ	3301 မူလပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3302 မဇ္ဈိမပဏ္ဏာသ ဋီကာ 3303 ဥပရိပဏ္ဏာသ ဋီကာ
4101 သဂါထာဝဂ္ဂ ပါဠိ 4102 နိဒါနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4103 ခန္ဓဝဂ္ဂ ပါဠိ 4104 သဠာယတနဝဂ္ဂ ပါဠိ 4105 မဟာဝဂ္ဂ ပါဠိ (သံယုတ္တ)	4201 သဂါထာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4202 နိဒါနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4203 ခန္ဓဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4204 သဠာယတနဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ 4205 မဟာဝဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ (သံယုတ္တ)	4301 သဂါထာဝဂ္ဂ ဋီကာ 4302 နိဒါနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4303 ခန္ဓဝဂ္ဂ ဋီကာ 4304 သဠာယတနဝဂ္ဂ ဋီကာ 4305 မဟာဝဂ္ဂ ဋီကာ (သံယုတ္တ)
5101 ဧကကနိပါတ ပါဠိ 5102 ဒုကနိပါတ ပါဠိ 5103 တိကနိပါတ ပါဠိ 5104 စတုက္ကနိပါတ ပါဠိ 5105 ပဉ္စကနိပါတ ပါဠိ 5106 ဆက္ကနိပါတ ပါဠိ 5107 သတ္တကနိပါတ ပါဠိ 5108 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ပါဠိ 5109 နဝကနိပါတ ပါဠိ 5110 ဒသကနိပါတ ပါဠိ 5111 ဧကာဒသကနိပါတ ပါဠိ	5201 ဧကကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5202 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5203 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ အဋ္ဌကထာ 5204 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ အဋ္ဌကထာ	5301 ဧကကနိပါတ ဋီကာ 5302 ဒုက-တိက-စတုက္ကနိပါတ ဋီကာ 5303 ပဉ္စက-ဆက္က-သတ္တကနိပါတ ဋီကာ 5304 အဋ္ဌကာဒိနိပါတ ဋီကာ
6101 ခုဒ္ဒကပါဌ ပါဠိ 6102 ဓမ္မပဒ ပါဠိ 6103 ဥဒါန ပါဠိ 6104 ဣတိဝုတ္တက ပါဠိ 6105 သုတ္တနိပါတ ပါဠိ 6106 ဝိမာနဝတ္ထု ပါဠိ 6107 ပေတဝတ္ထု ပါဠိ 6108 ထေရဂါထာ ပါဠိ 6109 ထေရီဂါထာ ပါဠိ 6110 အပဒါန ပါဠိ-၁ 6111 အပဒါန ပါဠိ-၂ 6112 ဗုဒ္ဓဝံသ ပါဠိ 6113 စရိယာပိဋက ပါဠိ 6114 ဇာတက ပါဠိ-၁ 6115 ဇာတက ပါဠိ-၂ 6116 မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6117 စူဠနိဒ္ဒေသ ပါဠိ 6118 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ ပါဠိ 6119 နေတ္တိပ္ပကရဏ ပါဠိ 6120 မိလိန္ဒပဉှ ပါဠိ 6121 ပေဋကောပဒေသ ပါဠိ	6201 ခုဒ္ဒကပါဌ အဋ္ဌကထာ 6202 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၁ 6203 ဓမ္မပဒ အဋ္ဌကထာ-၂ 6204 ဥဒါန အဋ္ဌကထာ 6205 ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ 6206 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၁ 6207 သုတ္တနိပါတ အဋ္ဌကထာ-၂ 6208 ဝိမာနဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6209 ပေတဝတ္ထု အဋ္ဌကထာ 6210 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၁ 6211 ထေရဂါထာ အဋ္ဌကထာ-၂ 6212 ထေရီဂါထာ အဋ္ဌကထာ 6213 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၁ 6214 အပဒါန အဋ္ဌကထာ-၂ 6215 ဗုဒ္ဓဝံသ အဋ္ဌကထာ 6216 စရိယာပိဋက အဋ္ဌကထာ 6217 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၁ 6218 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၂ 6219 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၃ 6220 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၄ 6221 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၅ 6222 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၆ 6223 ဇာတက အဋ္ဌကထာ-၇ 6224 မဟာနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6225 စူဠနိဒ္ဒေသ အဋ္ဌကထာ 6226 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၁ 6227 ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂ အဋ္ဌကထာ-၂ 6228 နေတ္တိပ္ပကရဏ အဋ္ဌကထာ	6301 နေတ္တိပ္ပကရဏ ဋီကာ 6302 နေတ္တိဝိဘာဝိနီ
7101 ဓမ္မသင်္ဂဏီ ပါဠိ 7102 ဝိဘင်္ဂ ပါဠိ 7103 ဓါတုကထာ ပါဠိ 7104 ပုဂ္ဂလပညတ္တိ ပါဠိ 7105 ကထာဝတ္ထု ပါဠိ 7106 ယမက ပါဠိ-၁ 7107 ယမက ပါဠိ-၂ 7108 ယမက ပါဠိ-၃ 7109 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၁ 7110 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၂ 7111 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၃ 7112 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၄ 7113 ပဋ္ဌာန ပါဠိ-၅	7201 ဓမ္မသင်္ဂဏိ အဋ္ဌကထာ 7202 သမ္မောဟဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာ 7203 ပဉ္စပကရဏ အဋ္ဌကထာ	7301 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-မူလဋီကာ 7302 ဝိဘင်္ဂ-မူလဋီကာ 7303 ပဉ္စပကရဏ-မူလဋီကာ 7304 ဓမ္မသင်္ဂဏီ-အနုဋီကာ 7305 ပဉ္စပကရဏ-အနုဋီကာ 7306 အဘိဓမ္မာဝတာရော-နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ 7307 အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟော 7308 အဘိဓမ္မာဝတာရ-ပုရာဏဋီကာ 7309 အဘိဓမ္မမာတိကာပါဠိ

português
Páli	Aṭṭhakathā	Ṭīkā	Outro
1101 Ofensas Graves (Pārājika) 1102 Ofensas Leves (Pācittiya) 1103 Grande Seção do Vīnaya (Mahāvagga) 1104 Pequena Seção do Vīnaya (Cūḷavagga) 1105 Apêndice do Vīnaya (Parivāra)	1201 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 1 1202 Comentário das Ofensas Graves - Vol. 2 1203 Comentário das Ofensas Leves 1204 Comentário da Grande Seção do Vīnaya 1205 Comentário da Pequena Seção do Vīnaya 1206 Comentário do Apêndice do Vīnaya	1301 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 1 1302 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 2 1303 Subcomentário que Elucida o Sentido Essencial - Vol. 3	1401 Texto das Duas Matrizes 1402 Comentário do Compêndio do Vīnaya 1403 Subcomentário de Vajirabuddhi 1404 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 1 1405 Subcomentário que Dissipa Dúvidas - Vol. 2 1406 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 1 1407 Subcomentário do Ornamento do Vīnaya - Vol. 2 1408 Antigo Subcomentário que Supera Dúvidas 1409 Decisão sobre o Vīnaya e Decisão Superior 1410 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 1 1411 Subcomentário da Decisão sobre o Vīnaya - Vol. 2 1412 Texto da Aplicação das Regras 1413 Pequeno Treinamento e Treinamento Fundamental 8401 Caminho da Purificação - Vol. 1 8402 Caminho da Purificação - Vol. 2 8403 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 1 8404 Grande Subcomentário do Caminho da Purificação - Vol. 2 8405 História da Origem do Caminho da Purificação 8406 Coleção dos Longos Discursos (índice Pāli-Vietnamita) 8407 Coleção dos Discursos Médios (índice Pāli-Vietnamita) 8408 Coleção dos Discursos Agrupados (índice Pāli-Vietnamita) 8409 Coleção dos Discursos Numerados (índice Pāli-Vietnamita) 8410 Cesto da Disciplina (índice Pāli-Vietnamita) 8411 Cesto do Abhidhamma (índice Pāli-Vietnamita) 8412 Comentários (índice Pāli-Vietnamita) 8413 Elucidação da Etimologia 8414 Grande Subcomentário do Compêndio que Elucida o Sentido Supremo 8415 Texto do Subcomentário Elucidativo 8416 Texto Elucidativo sobre a Exposição das Condições 8417 Subcomentário da Saudação 8418 Grande Texto de Saudação 8419 Versos de Louvor a Buda pelos Sinais 8420 Saudação com Recitação 8421 Oferenda de Lótus 8422 Ornamento dos Vencedores 8423 Mel dos Versos 8424 Coleção de Versos sobre as Qualidades de Buda 8425 Pequena Crônica dos Livros 8427 Crônica do Ensinamento 8426 Grande Crônica 8429 Gramática de Moggallāna 8428 Gramática de Kaccāyana 8430 Tratado sobre a Gramática - Série de Palavras 8431 Tratado sobre a Gramática - Série de Raízes 8432 Realização das Formas das Palavras 8433 Comentário de Moggallāna 8434 Texto sobre a Realização da Aplicação 8435 Texto sobre a Origem dos Versos 8436 Texto do Dicionário Iluminado 8437 Subcomentário do Dicionário Iluminado 8438 Texto sobre o Ornamento da Boa Compreensão 8439 Subcomentário do Ornamento da Boa Compreensão 8440 Essência da Decisão sobre os Termos do Glossário de Bālāvatāra 8446 Ética do Poeta 8447 Coleção de Ética 8445 Ética do Dhamma 8444 Grande Ética Secreta 8441 Ética do Mundo 8442 Ética dos Suttas 8443 Ética do Herói 8450 Ética de Cāṇakya 8448 Elucidação sobre os Perigos para os Homens 8449 Elucidação sobre as Quatro Proteções 8451 O Fluxo do Sabor - Histórias Edificantes 8452 Texto sobre a Purificação dos Limites 8453 Canto de Vessantara 8454 Explicação do Comentário de Moggallāna 8455 Crônica das Estupas 8456 Crônica da Relíquia do Dente 8457 O Esplendor da Leitura dos Elementos 8458 Crônica das Relíquias 8459 Crônica do Mosteiro de Hatthavanagalla 8460 História do Vencedor 8461 Ilha da Linhagem dos Vencedores 8462 Versos da Panela de Óleo 8463 Subcomentário de Milinda 8464 Cacho de Flores de Palavras 8465 Realização das Palavras 8466 Tratado sobre os Pontos da Gramática 8467 Coleção de Raízes de Kaccāyana 8468 Descrição do Pico de Sāmantakūṭa
2101 Seção da Moralidade - Dīgha 2102 Grande Seção - Dīgha 2103 Seção de Pāthika - Dīgha	2201 Comentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2202 Comentário da Grande Seção - Dīgha 2203 Comentário da Seção de Pāthika - Dīgha	2301 Subcomentário da Seção da Moralidade - Dīgha 2302 Subcomentário da Grande Seção - Dīgha 2303 Subcomentário da Seção de Pāthika - Dīgha 2304 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 1 2305 Novo Subcomentário da Seção da Moralidade - Vol. 2
3101 Cinquenta Discursos Fundamentais - Majjhima 3102 Cinquenta Discursos Médios - Majjhima 3103 Cinquenta Discursos Superiores - Majjhima	3201 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 1 3202 Comentário dos Cinquenta Fundamentais - Vol. 2 3203 Comentário dos Cinquenta Médios 3204 Comentário dos Cinquenta Superiores	3301 Subcomentário dos Cinquenta Fundamentais 3302 Subcomentário dos Cinquenta Médios 3303 Subcomentário dos Cinquenta Superiores
4101 Seção com Versos - Saṃyutta 4102 Seção das Causas - Saṃyutta 4103 Seção dos Agregados - Saṃyutta 4104 Seção das Seis Bases dos Sentidos - Saṃyutta 4105 Grande Seção - Saṃyutta	4201 Comentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4202 Comentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4203 Comentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4204 Comentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4205 Comentário da Grande Seção - Saṃyutta	4301 Subcomentário da Seção com Versos - Saṃyutta 4302 Subcomentário da Seção das Causas - Saṃyutta 4303 Subcomentário da Seção dos Agregados - Saṃyutta 4304 Subcomentário da Seção das Seis Bases - Saṃyutta 4305 Subcomentário da Grande Seção - Saṃyutta
5101 Grupos de Um - Aṅguttara 5102 Grupos de Dois - Aṅguttara 5103 Grupos de Três - Aṅguttara 5104 Grupos de Quatro - Aṅguttara 5105 Grupos de Cinco - Aṅguttara 5106 Grupos de Seis - Aṅguttara 5107 Grupos de Sete - Aṅguttara 5108 Grupos de Oito, etc. - Aṅguttara 5109 Grupos de Nove - Aṅguttara 5110 Grupos de Dez - Aṅguttara 5111 Grupos de Onze - Aṅguttara	5201 Comentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5202 Comentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5203 Comentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5204 Comentário dos Grupos de Oito, etc.	5301 Subcomentário dos Grupos de Um - Aṅguttara 5302 Subcomentário dos Grupos de Dois, Três e Quatro 5303 Subcomentário dos Grupos de Cinco, Seis e Sete 5304 Subcomentário dos Grupos de Oito, etc.
6101 Pequena Leitura (Khuddakapāṭha) 6102 Versos do Dhamma (Dhammapada) 6103 Exclamações Inspiradas (Udāna) 6104 Assim Foi Dito (Itivuttaka) 6105 Coleção de Discursos (Suttanipāta) 6106 Histórias das Mansões Celestiais 6107 Histórias dos Fantasmas 6108 Versos dos Monges Anciãos 6109 Versos das Monjas Anciãs 6110 Histórias Passadas - Vol. 1 6111 Histórias Passadas - Vol. 2 6112 História dos Budas (Buddhavaṃsa) 6113 Cesto das Condutas (Cariyāpiṭaka) 6114 Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6115 Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6116 Grande Exposição (Mahāniddesa) 6117 Pequena Exposição (Cūḷaniddesa) 6118 Caminho da Discriminação Analítica 6119 O Guia (Nettippakaraṇa) 6120 As Perguntas de Milinda 6121 Instrução do Cesto (Peṭakopadesa)	6201 Comentário da Pequena Leitura 6202 Comentário do Dhammapada - Vol. 1 6203 Comentário do Dhammapada - Vol. 2 6204 Comentário do Udāna 6205 Comentário do Itivuttaka 6206 Comentário do Suttanipāta - Vol. 1 6207 Comentário do Suttanipāta - Vol. 2 6208 Comentário das Histórias das Mansões 6209 Comentário das Histórias dos Fantasmas 6210 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 1 6211 Comentário dos Versos dos Monges - Vol. 2 6212 Comentário dos Versos das Monjas 6213 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 1 6214 Comentário das Histórias Passadas - Vol. 2 6215 Comentário da História dos Budas 6216 Comentário do Cesto das Condutas 6217 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 1 6218 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 2 6219 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 3 6220 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 4 6221 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 5 6222 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 6 6223 Comentário das Histórias de Nascimentos - Vol. 7 6224 Comentário da Grande Exposição 6225 Comentário da Pequena Exposição 6226 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 1 6227 Comentário do Caminho da Discriminação - Vol. 2 6228 Comentário do Guia	6301 Subcomentário do Guia 6302 Elucidação do Guia
7101 Enumeração dos Fenômenos (Dhammasaṅgaṇī) 7102 Análise (Vibhaṅga) 7103 Discurso sobre os Elementos (Dhātukathā) 7104 Designação das Pessoas (Puggalapaññatti) 7105 Pontos da Discussão (Kathāvatthu) 7106 O Livro dos Pares - Vol. 1 7107 O Livro dos Pares - Vol. 2 7108 O Livro dos Pares - Vol. 3 7109 Condições de Originação - Vol. 1 7110 Condições de Originação - Vol. 2 7111 Condições de Originação - Vol. 3 7112 Condições de Originação - Vol. 4 7113 Condições de Originação - Vol. 5	7201 Comentário da Enumeração dos Fenômenos 7202 Comentário que Dissipa a Confusão 7203 Comentário dos Cinco Tratados	7301 Subcomentário Principal da Enumeração dos Fenômenos 7302 Subcomentário Principal da Análise 7303 Subcomentário Principal dos Cinco Tratados 7304 Subcomentário Secundário da Enumeração dos Fenômenos 7305 Subcomentário Secundário dos Cinco Tratados 7306 Introdução ao Abhidhamma - Análise de Nome e Forma 7307 Compêndio do Abhidhamma 7308 Antigo Subcomentário da Introdução ao Abhidhamma 7309 Matriz do Abhidhamma

русский
Палийский канон	Комментарии	Субкомментарии	Другое
1101 Параджика-пали 1102 Пачиттия-пали 1103 Махавагга-пали (Виная) 1104 Чулавагга-пали 1105 Паривара-пали	1201 Параджиканда-аттхакатха-1 1202 Параджиканда-аттхакатха-2 1203 Пачиттия-аттхакатха 1204 Махавагга-аттхакатха (Виная) 1205 Чулавагга-аттхакатха 1206 Паривара-аттхакатха	1301 Сараттхадипани-тика-1 1302 Сараттхадипани-тика-2 1303 Сараттхадипани-тика-3	1401 Двематика-пали 1402 Винаясангаха-аттхакатха 1403 Ваджирабуддхи-тика 1404 Вимативинодани-тика-1 1405 Вимативинодани-тика-2 1406 Винаяланкара-тика-1 1407 Винаяланкара-тика-2 1408 Канкхавитаранипурана-тика 1409 Винаявиниччая-уттаравиниччая 1410 Винаявиниччая-тика-1 1411 Винаявиниччая-тика-2 1412 Пачиттиядийоджана-пали 1413 Кхуддасиккха-муласиккха 8401 Висуддхимагга-1 8402 Висуддхимагга-2 8403 Висуддхимагга-махатика-1 8404 Висуддхимагга-махатика-2 8405 Висуддхимагга-ниданакатха 8406 Дигханикая (пу-ви) 8407 Мадджхиманикая (пу-ви) 8408 Самъюттаникая (пу-ви) 8409 Ангуттараникая (пу-ви) 8410 Винаяпитака (пу-ви) 8411 Абхидхаммапитака (пу-ви) 8412 Аттхакатха (пу-ви) 8413 Нируттидипани 8414 Параматтхадипани Сангахамахатикапатха 8415 Анудипанипатха 8416 Паттхануддеса дипанипатха 8417 Намаккаратика 8418 Махапанамапатха 8419 Лаккханато буддхатхоманагатха 8420 Сутавандана 8421 Камаланджали 8422 Джиналанкара 8423 Паджамадху 8424 Буддхагунагатхавали 8425 Чулагантхавамса 8427 Сасанавамса 8426 Махавамса 8429 Моггалланабьякарана 8428 Каччаянабьякарана 8430 Садданитиппакарана (падамала) 8431 Садданитиппакарана (дхатумала) 8432 Падарупасиддхи 8433 Могалланапанчика 8434 Пайогасиддхипатха 8435 Вуттодаяпатха 8436 Абхидханаппадипикапатха 8437 Абхидханаппадипикатика 8438 Субодхаланкарапатха 8439 Субодхаланкаратика 8440 Балаватара гантхипадаттхавиниччаясара 8446 Кавидаппананити 8447 Нитиманджари 8445 Дхамманити 8444 Махараханити 8441 Локанити 8442 Суттантанити 8443 Сурассатинити 8450 Чанакьянити 8448 Нарадаккхадипани 8449 Чатурараккхадипани 8451 Расавахини 8452 Симависодханипатха 8453 Вессантарагити 8454 Моггаллана вуттививаранапанчика 8455 Тхупавамса 8456 Датхавамса 8457 Дхатупатхавиласиния 8458 Дхатувамса 8459 Хаттхаванагаллавихаравамса 8460 Джиначаритая 8461 Джинавамсадипа 8462 Телакатахагатха 8463 Милидатика 8464 Падаманджари 8465 Падасадхана 8466 Саддабиндупакарана 8467 Каччаянадхатуманджуса 8468 Самантакутаваннана
2101 Силаккхандхавагга-пали 2102 Махавагга-пали (Дигха) 2103 Патхикавагга-пали	2201 Силаккхандхавагга-аттхакатха 2202 Махавагга-аттхакатха (Дигха) 2203 Патхикавагга-аттхакатха	2301 Силаккхандхавагга-тика 2302 Махавагга-тика (Дигха) 2303 Патхикавагга-тика 2304 Силаккхандхавагга-абхинаватика-1 2305 Силаккхандхавагга-абхинаватика-2
3101 Мулапаннаса-пали 3102 Мадджхимапаннаса-пали 3103 Упарипаннаса-пали	3201 Мулапаннаса-аттхакатха-1 3202 Мулапаннаса-аттхакатха-2 3203 Мадджхимапаннаса-аттхакатха 3204 Упарипаннаса-аттхакатха	3301 Мулапаннаса-тика 3302 Мадджхимапаннаса-тика 3303 Упарипаннаса-тика
4101 Сагатхавагга-пали 4102 Ниданавагга-пали 4103 Кхандхавагга-пали 4104 Салаятанавагга-пали 4105 Махавагга-пали (Самъютта)	4201 Сагатхавагга-аттхакатха 4202 Ниданавагга-аттхакатха 4203 Кхандхавагга-аттхакатха 4204 Салаятанавагга-аттхакатха 4205 Махавагга-аттхакатха (Самъютта)	4301 Сагатхавагга-тика 4302 Ниданавагга-тика 4303 Кхандхавагга-тика 4304 Салаятанавагга-тика 4305 Махавагга-тика (Самъютта)
5101 Экаканипата-пали 5102 Дуканипата-пали 5103 Тиканипата-пали 5104 Чатукканипата-пали 5105 Панчаканипата-пали 5106 Чхакканипата-пали 5107 Саттаканипата-пали 5108 Аттхакадинипата-пали 5109 Наваканипата-пали 5110 Дасаканипата-пали 5111 Экадасаканипата-пали	5201 Экаканипата-аттхакатха 5202 Дука-тика-чатукканипата-аттхакатха 5203 Панчака-чхакка-саттаканипата-аттхакатха 5204 Аттхакадинипата-аттхакатха	5301 Экаканипата-тика 5302 Дука-тика-чатукканипата-тика 5303 Панчака-чхакка-саттаканипата-тика 5304 Аттхакадинипата-тика
6101 Кхуддакапатха-пали 6102 Дхаммапада-пали 6103 Удана-пали 6104 Итивуттака-пали 6105 Суттанипата-пали 6106 Виманаваттху-пали 6107 Петаваттху-пали 6108 Тхерагатха-пали 6109 Тхеригатха-пали 6110 Ападана-пали-1 6111 Ападана-пали-2 6112 Буддхавамса-пали 6113 Чарияпитака-пали 6114 Джатака-пали-1 6115 Джатака-пали-2 6116 Маханиддеса-пали 6117 Чуланиддеса-пали 6118 Патисамбхидамагга-пали 6119 Неттиппакарана-пали 6120 Милиндапаньха-пали 6121 Петакопадеса-пали	6201 Кхуддакапатха-аттхакатха 6202 Дхаммапада-аттхакатха-1 6203 Дхаммапада-аттхакатха-2 6204 Удана-аттхакатха 6205 Итивуттака-аттхакатха 6206 Суттанипата-аттхакатха-1 6207 Суттанипата-аттхакатха-2 6208 Виманаваттху-аттхакатха 6209 Петаваттху-аттхакатха 6210 Тхерагатха-аттхакатха-1 6211 Тхерагатха-аттхакатха-2 6212 Тхеригатха-аттхакатха 6213 Ападана-аттхакатха-1 6214 Ападана-аттхакатха-2 6215 Буддхавамса-аттхакатха 6216 Чарияпитака-аттхакатха 6217 Джатака-аттхакатха-1 6218 Джатака-аттхакатха-2 6219 Джатака-аттхакатха-3 6220 Джатака-аттхакатха-4 6221 Джатака-аттхакатха-5 6222 Джатака-аттхакатха-6 6223 Джатака-аттхакатха-7 6224 Маханиддеса-аттхакатха 6225 Чуланиддеса-аттхакатха 6226 Патисамбхидамагга-аттхакатха-1 6227 Патисамбхидамагга-аттхакатха-2 6228 Неттиппакарана-аттхакатха	6301 Неттиппакарана-тика 6302 Неттивибхавини
7101 Дхаммасангани-пали 7102 Вибханга-пали 7103 Дхатукатха-пали 7104 Пуггалапаннятти-пали 7105 Катхаваттху-пали 7106 Ямака-пали-1 7107 Ямака-пали-2 7108 Ямака-пали-3 7109 Паттхана-пали-1 7110 Паттхана-пали-2 7111 Паттхана-пали-3 7112 Паттхана-пали-4 7113 Паттхана-пали-5	7201 Дхаммасангани-аттхакатха 7202 Саммохивинодани-аттхакатха 7203 Панчапакарана-аттхакатха	7301 Дхаммасангани-мулатика 7302 Вибханга-мулатика 7303 Панчапакарана-мулатика 7304 Дхаммасангани-анутика 7305 Панчапакарана-анутика 7306 Абхидхаммаватаро-намарупапариччхедо 7307 Абхидхамматтхасангахо 7308 Абхидхаммаватара-пуранатика 7309 Абхидхаммаматика-пали

සිංහල
පාලි කැනනය	විවරණ	අටුවා	වෙනත්
1101 පාරාජික පාළි 1102 පාචිත්තිය පාළි 1103 මහාවග්ග පාළි (විනය) 1104 චූළවග්ග පාළි 1105 පරිවාර පාළි	1201 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-1 1202 පාරාජිකකණ්ඩ අට්ඨකථා-2 1203 පාචිත්තිය අට්ඨකථා 1204 මහාවග්ග අට්ඨකථා (විනය) 1205 චූළවග්ග අට්ඨකථා 1206 පරිවාර අට්ඨකථා	1301 සාරත්ථදීපනී ටීකා-1 1302 සාරත්ථදීපනී ටීකා-2 1303 සාරත්ථදීපනී ටීකා-3	1401 ද්වෙමාතිකාපාළි 1402 විනයසංගහ අට්ඨකථා 1403 වජිරබුද්ධි ටීකා 1404 විමතිවිනෝදනී ටීකා-1 1405 විමතිවිනෝදනී ටීකා-2 1406 විනයාලංකාර ටීකා-1 1407 විනයාලංකාර ටීකා-2 1408 කඞ්ඛාවිතරණීපුරාණ ටීකා 1409 විනයවිනිච්ඡය-උත්තරවිනිච්ඡය 1410 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-1 1411 විනයවිනිච්ඡය ටීකා-2 1412 පාචිත්යාදියෝජනාපාළි 1413 ඛුද්දසික්ඛා-මූලසික්ඛා 8401 විසුද්ධිමග්ග-1 8402 විසුද්ධිමග්ග-2 8403 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-1 8404 විසුද්ධිමග්ග-මහාටීකා-2 8405 විසුද්ධිමග්ග නිදානකථා 8406 දීඝනිකාය (පු-වි) 8407 මජ්ඣිමනිකාය (පු-වි) 8408 සංයුත්තනිකාය (පු-වි) 8409 අඞ්ගුත්තරනිකාය (පු-වි) 8410 විනයපිටක (පු-වි) 8411 අභිධම්මපිටක (පු-වි) 8412 අට්ඨකථා (පු-වි) 8413 නිරුත්තිදීපනී 8414 පරමත්ථදීපනී සඞ්ගහමහාටීකාපාඨ 8415 අනුදීපනීපාඨ 8416 පට්ඨානුද්දේස දීපනීපාඨ 8417 නමක්කාරටීකා 8418 මහාපණාමපාඨ 8419 ලක්ඛණාතෝ බුද්ධථෝමනාගාථා 8420 සුතවන්දනා 8421 කමලාඤ්ජලි 8422 ජිනාලඞ්කාර 8423 පජ්ජමධු 8424 බුද්ධගුණගාථාවලී 8425 චූළගන්ථවංස 8427 සාසනවංස 8426 මහාවංස 8429 මොග්ගල්ලානබ්යාකරණං 8428 කච්චායනබ්යාකරණං 8430 සද්දනීතිප්පකරණං (පදමාලා) 8431 සද්දනීතිප්පකරණං (ධාතුමාලා) 8432 පදරූපසිද්ධි 8433 මොග්ගල්ලානපඤ්චිකා 8434 පයෝගසිද්ධිපාඨ 8435 වුත්තෝදයපාඨ 8436 අභිධානප්පදීපිකාපාඨ 8437 අභිධානප්පදීපිකාටීකා 8438 සුබෝධාලඞ්කාරපාඨ 8439 සුබෝධාලඞ්කාරටීකා 8440 බාලාවතාර ගණ්ඨිපදත්ථවිනිච්ඡයසාර 8446 කවිදප්පණනීති 8447 නීතිමඤ්ජරී 8445 ධම්මනීති 8444 මහාරහනීති 8441 ලෝකනීති 8442 සුත්තන්තනීති 8443 සූරස්සතිනීති 8450 චාණක්යනීති 8448 නරදක්ඛදීපනී 8449 චතුරාරක්ඛදීපනී 8451 රසවාහිනී 8452 සීමවිසෝධනීපාඨ 8453 වෙස්සන්තරගීති 8454 මොග්ගල්ලාන වුත්තිවිවරණපඤ්චිකා 8455 ථූපවංස 8456 දාඨාවංස 8457 ධාතුපාඨවිලාසිනියා 8458 ධාතුවංස 8459 හත්ථවනගල්ලවිහාරවංස 8460 ජිනචරිතය 8461 ජිනවංසදීපං 8462 තේලකටාහගාථා 8463 මිලිදටීකා 8464 පදමඤ්ජරී 8465 පදසාධනං 8466 සද්දබින්දුපකරණං 8467 කච්චායනධාතුමඤ්ජුසා 8468 සාමන්තකූටවණ්ණනා
2101 සීලක්ඛන්ධවග්ග පාළි 2102 මහාවග්ග පාළි (දීඝ) 2103 පාථිකවග්ග පාළි	2201 සීලක්ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 2202 මහාවග්ග අට්ඨකථා (දීඝ) 2203 පාථිකවග්ග අට්ඨකථා	2301 සීලක්ඛන්ධවග්ග ටීකා 2302 මහාවග්ග ටීකා (දීඝ) 2303 පාථිකවග්ග ටීකා 2304 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-1 2305 සීලක්ඛන්ධවග්ග-අභිනවටීකා-2
3101 මූලපණ්ණාස පාළි 3102 මජ්ඣිමපණ්ණාස පාළි 3103 උපරිපණ්ණාස පාළි	3201 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-1 3202 මූලපණ්ණාස අට්ඨකථා-2 3203 මජ්ඣිමපණ්ණාස අට්ඨකථා 3204 උපරිපණ්ණාස අට්ඨකථා	3301 මූලපණ්ණාස ටීකා 3302 මජ්ඣිමපණ්ණාස ටීකා 3303 උපරිපණ්ණාස ටීකා
4101 සගාථාවග්ග පාළි 4102 නිදානවග්ග පාළි 4103 ඛන්ධවග්ග පාළි 4104 සළායතනවග්ග පාළි 4105 මහාවග්ග පාළි (සංයුත්ත)	4201 සගාථාවග්ග අට්ඨකථා 4202 නිදානවග්ග අට්ඨකථා 4203 ඛන්ධවග්ග අට්ඨකථා 4204 සළායතනවග්ග අට්ඨකථා 4205 මහාවග්ග අට්ඨකථා (සංයුත්ත)	4301 සගාථාවග්ග ටීකා 4302 නිදානවග්ග ටීකා 4303 ඛන්ධවග්ග ටීකා 4304 සළායතනවග්ග ටීකා 4305 මහාවග්ග ටීකා (සංයුත්ත)
5101 එකකනිපාත පාළි 5102 දුකනිපාත පාළි 5103 තිකනිපාත පාළි 5104 චතුක්කනිපාත පාළි 5105 පඤ්චකනිපාත පාළි 5106 ඡක්කනිපාත පාළි 5107 සත්තකනිපාත පාළි 5108 අට්ඨකාදිනිපාත පාළි 5109 නවකනිපාත පාළි 5110 දසකනිපාත පාළි 5111 එකාදසකනිපාත පාළි	5201 එකකනිපාත අට්ඨකථා 5202 දුක-තික-චතුක්කනිපාත අට්ඨකථා 5203 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත අට්ඨකථා 5204 අට්ඨකාදිනිපාත අට්ඨකථා	5301 එකකනිපාත ටීකා 5302 දුක-තික-චතුක්කනිපාත ටීකා 5303 පඤ්චක-ඡක්ක-සත්තකනිපාත ටීකා 5304 අට්ඨකාදිනිපාත ටීකා
6101 ඛුද්දකපාඨ පාළි 6102 ධම්මපද පාළි 6103 උදාන පාළි 6104 ඉතිවුත්තක පාළි 6105 සුත්තනිපාත පාළි 6106 විමානවත්ථු පාළි 6107 පේතවත්ථු පාළි 6108 ථේරගාථා පාළි 6109 ථේරීගාථා පාළි 6110 අපදාන පාළි-1 6111 අපදාන පාළි-2 6112 බුද්ධවංස පාළි 6113 චරියාපිටක පාළි 6114 ජාතක පාළි-1 6115 ජාතක පාළි-2 6116 මහානිද්දේස පාළි 6117 චූළනිද්දේස පාළි 6118 පටිසම්භිදාමග්ග පාළි 6119 නෙත්තිප්පකරණ පාළි 6120 මිලින්දපඤ්හ පාළි 6121 පේටකෝපදේස පාළි	6201 ඛුද්දකපාඨ අට්ඨකථා 6202 ධම්මපද අට්ඨකථා-1 6203 ධම්මපද අට්ඨකථා-2 6204 උදාන අට්ඨකථා 6205 ඉතිවුත්තක අට්ඨකථා 6206 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-1 6207 සුත්තනිපාත අට්ඨකථා-2 6208 විමානවත්ථු අට්ඨකථා 6209 පේතවත්ථු අට්ඨකථා 6210 ථේරගාථා අට්ඨකථා-1 6211 ථේරගාථා අට්ඨකථා-2 6212 ථේරීගාථා අට්ඨකථා 6213 අපදාන අට්ඨකථා-1 6214 අපදාන අට්ඨකථා-2 6215 බුද්ධවංස අට්ඨකථා 6216 චරියාපිටක අට්ඨකථා 6217 ජාතක අට්ඨකථා-1 6218 ජාතක අට්ඨකථා-2 6219 ජාතක අට්ඨකථා-3 6220 ජාතක අට්ඨකථා-4 6221 ජාතක අට්ඨකථා-5 6222 ජාතක අට්ඨකථා-6 6223 ජාතක අට්ඨකථා-7 6224 මහානිද්දේස අට්ඨකථා 6225 චූළනිද්දේස අට්ඨකථා 6226 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-1 6227 පටිසම්භිදාමග්ග අට්ඨකථා-2 6228 නෙත්තිප්පකරණ අට්ඨකථා	6301 නෙත්තිප්පකරණ ටීකා 6302 නෙත්තිවිභාවිනී
7101 ධම්මසංගණී පාළි 7102 විභඞ්ග පාළි 7103 ධාතුකථා පාළි 7104 පුග්ගලපඤ්ඤත්ති පාළි 7105 කථාවත්ථු පාළි 7106 යමක පාළි-1 7107 යමක පාළි-2 7108 යමක පාළි-3 7109 පට්ඨාන පාළි-1 7110 පට්ඨාන පාළි-2 7111 පට්ඨාන පාළි-3 7112 පට්ඨාන පාළි-4 7113 පට්ඨාන පාළි-5	7201 ධම්මසංගණි අට්ඨකථා 7202 සම්මෝහවිනෝදනී අට්ඨකථා 7203 පඤ්චපකරණ අට්ඨකථා	7301 ධම්මසංගණී-මූලටීකා 7302 විභඞ්ග-මූලටීකා 7303 පඤ්චපකරණ-මූලටීකා 7304 ධම්මසංගණී-අනුටීකා 7305 පඤ්චපකරණ-අනුටීකා 7306 අභිධම්මාවතාරෝ-නාමරූපපරිච්ඡේදෝ 7307 අභිධම්මත්ථසංගහෝ 7308 අභිධම්මාවතාර-පුරාණටීකා 7309 අභිධම්මමාතිකාපාළි

Español
El Canon Pali	Los Comentarios	Los Subcomentarios	Otros
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Vinaya) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-1 1202 Pārājikakaṇḍa Aṭṭhakathā-2 1203 Pācittiya Aṭṭhakathā 1204 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Vinaya) 1205 Cūḷavagga Aṭṭhakathā 1206 Parivāra Aṭṭhakathā	1301 Sāratthadīpanī Ṭīkā-1 1302 Sāratthadīpanī Ṭīkā-2 1303 Sāratthadīpanī Ṭīkā-3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Vinayasaṅgaha Aṭṭhakathā 1403 Vajirabuddhi Ṭīkā 1404 Vimativinodanī Ṭīkā-1 1405 Vimativinodanī Ṭīkā-2 1406 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-1 1407 Vinayālaṅkāra Ṭīkā-2 1408 Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa Ṭīkā 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Vinayavinicchaya Ṭīkā-1 1411 Vinayavinicchaya Ṭīkā-2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Visuddhimagga-1 8402 Visuddhimagga-2 8403 Visuddhimagga-mahāṭīkā-1 8404 Visuddhimagga-mahāṭīkā-2 8405 Visuddhimagga nidānakathā 8406 Dīghanikāya (pu-vi) 8407 Majjhimanikāya (pu-vi) 8408 Saṃyuttanikāya (pu-vi) 8409 Aṅguttaranikāya (pu-vi) 8410 Vinayapiṭaka (pu-vi) 8411 Abhidhammapiṭaka (pu-vi) 8412 Aṭṭhakathā (pu-vi) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Namakkāraṭīkā 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Abhidhānappadīpikāṭīkā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Subodhālaṅkāraṭīkā 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8445 Dhammanīti 8444 Mahārahanīti 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8450 Cāṇakyanīti 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Milidaṭīkā 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Dīgha) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Sīlakkhandhavagga Aṭṭhakathā 2202 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Dīgha) 2203 Pāthikavagga Aṭṭhakathā	2301 Sīlakkhandhavagga Ṭīkā 2302 Mahāvagga Ṭīkā (Dīgha) 2303 Pāthikavagga Ṭīkā 2304 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-1 2305 Sīlakkhandhavagga-abhinavaṭīkā-2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-1 3202 Mūlapaṇṇāsa Aṭṭhakathā-2 3203 Majjhimapaṇṇāsa Aṭṭhakathā 3204 Uparipaṇṇāsa Aṭṭhakathā	3301 Mūlapaṇṇāsa Ṭīkā 3302 Majjhimapaṇṇāsa Ṭīkā 3303 Uparipaṇṇāsa Ṭīkā
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Saṃyutta)	4201 Sagāthāvagga Aṭṭhakathā 4202 Nidānavagga Aṭṭhakathā 4203 Khandhavagga Aṭṭhakathā 4204 Saḷāyatanavagga Aṭṭhakathā 4205 Mahāvagga Aṭṭhakathā (Saṃyutta)	4301 Sagāthāvagga Ṭīkā 4302 Nidānavagga Ṭīkā 4303 Khandhavagga Ṭīkā 4304 Saḷāyatanavagga Ṭīkā 4305 Mahāvagga Ṭīkā (Saṃyutta)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Ekakanipāta Aṭṭhakathā 5202 Duka-tika-catukkanipāta Aṭṭhakathā 5203 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Aṭṭhakathā 5204 Aṭṭhakādinipāta Aṭṭhakathā	5301 Ekakanipāta Ṭīkā 5302 Duka-tika-catukkanipāta Ṭīkā 5303 Pañcaka-chakka-sattakanipāta Ṭīkā 5304 Aṭṭhakādinipāta Ṭīkā
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi-1 6111 Apadāna Pāḷi-2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi-1 6115 Jātaka Pāḷi-2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Khuddakapāṭha Aṭṭhakathā 6202 Dhammapada Aṭṭhakathā-1 6203 Dhammapada Aṭṭhakathā-2 6204 Udāna Aṭṭhakathā 6205 Itivuttaka Aṭṭhakathā 6206 Suttanipāta Aṭṭhakathā-1 6207 Suttanipāta Aṭṭhakathā-2 6208 Vimānavatthu Aṭṭhakathā 6209 Petavatthu Aṭṭhakathā 6210 Theragāthā Aṭṭhakathā-1 6211 Theragāthā Aṭṭhakathā-2 6212 Therīgāthā Aṭṭhakathā 6213 Apadāna Aṭṭhakathā-1 6214 Apadāna Aṭṭhakathā-2 6215 Buddhavaṃsa Aṭṭhakathā 6216 Cariyāpiṭaka Aṭṭhakathā 6217 Jātaka Aṭṭhakathā-1 6218 Jātaka Aṭṭhakathā-2 6219 Jātaka Aṭṭhakathā-3 6220 Jātaka Aṭṭhakathā-4 6221 Jātaka Aṭṭhakathā-5 6222 Jātaka Aṭṭhakathā-6 6223 Jātaka Aṭṭhakathā-7 6224 Mahāniddesa Aṭṭhakathā 6225 Cūḷaniddesa Aṭṭhakathā 6226 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-1 6227 Paṭisambhidāmagga Aṭṭhakathā-2 6228 Nettippakaraṇa Aṭṭhakathā	6301 Nettippakaraṇa Ṭīkā 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi-1 7107 Yamaka Pāḷi-2 7108 Yamaka Pāḷi-3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi-1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi-2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi-3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi-4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi-5	7201 Dhammasaṅgaṇi Aṭṭhakathā 7202 Sammohavinodanī Aṭṭhakathā 7203 Pañcapakaraṇa Aṭṭhakathā	7301 Dhammasaṅgaṇī-mūlaṭīkā 7302 Vibhaṅga-mūlaṭīkā 7303 Pañcapakaraṇa-mūlaṭīkā 7304 Dhammasaṅgaṇī-anuṭīkā 7305 Pañcapakaraṇa-anuṭīkā 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Abhidhammāvatāra-purāṇaṭīkā 7309 Abhidhammamātikāpāḷi

แบบไทย
บาลีแคน	ข้อคิดเห็น	คำอธิบายย่อย	อื่น
1101 ปาราชิกปาฬิ 1102 ปาจิตติยปาฬิ 1103 มหาวคฺคปาฬิ (วินัย) 1104 จูฬวคฺคปาฬิ 1105 ปริวารปาฬิ	1201 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๑ 1202 ปาราชิกกณฺฑอฏฺฐกถา-๒ 1203 ปาจิตฺติยอฏฺฐกถา 1204 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (วินัย) 1205 จูฬวคฺคอฏฺฐกถา 1206 ปริวารอฏฺฐกถา	1301 สารตฺถทีปนีฏีกา-๑ 1302 สารตฺถทีปนีฏีกา-๒ 1303 สารตฺถทีปนีฏีกา-๓	1401 ทเวมาติกาปาฬิ 1402 วินยสํคหอฏฺฐกถา 1403 วชิรพุทฺธิฏีกา 1404 วิมติวิโนทนีฏีกา-๑ 1405 วิมติวิโนทนีฏีกา-๒ 1406 วินยาลงฺการฏีกา-๑ 1407 วินยาลงฺการฏีกา-๒ 1408 กงฺขาวิตรณีปุราณฏีกา 1409 วินยวินิจฉย-อุตฺตรวินิจฉย 1410 วินยวินิจฉยฏีกา-๑ 1411 วินยวินิจฉยฏีกา-๒ 1412 ปาจิตฺยาทิโยชนาปาฬิ 1413 ขุทฺทสิกฺขา-มูลสิกฺขา 8401 วิสุทฺธิมคฺค-๑ 8402 วิสุทฺธิมคฺค-๒ 8403 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๑ 8404 วิสุทฺธิมคฺค-มหาฏีกา-๒ 8405 วิสุทฺธิมคฺค-นิทานกถา 8406 ทีฆนิกาย (ปุ-วิ) 8407 มชฺฌิมนิกาย (ปุ-วิ) 8408 สํยุตฺตนิกาย (ปุ-วิ) 8409 องฺคุตฺตรนิกาย (ปุ-วิ) 8410 วินยปิฎก (ปุ-วิ) 8411 อภิธมฺมปิฎก (ปุ-วิ) 8412 อฏฺฐกถา (ปุ-วิ) 8413 นิรุตฺติทีปนี 8414 ปรมตฺถทีปนี สงฺคหมหาฏีกาปาฐ 8415 อนุทีปนีปาฐ 8416 ปฎฺฐานุทฺเทสทีปนีปาฐ 8417 นมกฺการฏีกา 8418 มหาปณามปาฐ 8419 ลกฺขณาโต พุทฺธโถมนาคาถา 8420 สุตวทน 8421 กมลาญฺชลิ 8422 ชินาลงฺการ 8423 ปชฺชมธุ 8424 พุทฺธคุณคาถาวลี 8425 จูฬคนฺถวํส 8427 สาสนวํส 8426 มหาวํส 8429 โมคฺคลฺลานพฺยากรณํ 8428 กจฺจายนพฺยากรณํ 8430 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ปทมาลา) 8431 สทฺทานีติปฺปกรณํ (ธาตุมาลา) 8432 ปทรูปสิทฺธิ 8433 โมคคฺลานปญฺจิกา 8434 ปโยคสิทฺธิปาฐ 8435 วุตฺโตทยปาฐ 8436 อภิธานปฺปทีปิกาปาฐ 8437 อภิธานปฺปทีปิกาฏีกา 8438 สุโพธาลงฺการปาฐ 8439 สุโพธาลงฺการฏีกา 8440 พาลาวตาร คณฺฐิปทตฺถวินิจฺฉยสาร 8446 กวิทปฺปณนีติ 8447 นีติมญฺชรี 8445 ธมฺมนีติ 8444 มหารหนีติ 8441 โลกนีติ 8442 สุตฺตนฺตนีติ 8443 สูรสฺสตินีติ 8450 จาณกฺยนีติ 8448 นรทกฺขทีปนี 8449 จตุราวรกฺขทีปนี 8451 รสวาหินี 8452 สีมวิโสธนีปาฐ 8453 เวสฺสนฺตรคีติ 8454 โมคฺคลฺลาน วุตฺติวิวรณปญฺจิกา 8455 ถูปวํส 8456 ทาฐาวํส 8457 ธาตุปาฐวิลาสินิยา 8458 ธาตุวํส 8459 หตฺถวนคัลลวิหารวํส 8460 ชนจริตย 8461 ชนวํสทีปํ 8462 เตลกฏาหคาถา 8463 มิลิทฏีกา 8464 ปทมญฺชรี 8465 ปทสาธนํ 8466 สทฺทพินฺทุปกรณํ 8467 กจฺจายนธาตุมญฺชุสา 8468 สามนฺตกูฏวณฺณนา
2101 สีลกฺขนฺธวคฺคปาฬิ 2102 มหาวคฺคปาฬิ (ทีฆ) 2103 ปาถิกวคฺคปาฬิ	2201 สีลกฺขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 2202 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (ทีฆ) 2203 ปาถิกวคฺคอฏฺฐกถา	2301 สีลกฺขนฺธวคฺคฏีกา 2302 มหาวคฺคฏีกา (ทีฆ) 2303 ปาถิกวคฺคฏีกา 2304 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๑ 2305 สีลกฺขนฺธวคฺค-อภินวฏีกา-๒
3101 มูลปณฺณาสปาฬิ 3102 มชฺฌิมปณฺณาสปาฬิ 3103 อุปริปณฺณาสปาฬิ	3201 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๑ 3202 มูลปณฺณาสอฏฺฐกถา-๒ 3203 มชฺฌิมปณฺณาสอฏฺฐกถา 3204 อุปริปณฺณาสอฏฺฐกถา	3301 มูลปณฺณาสฏีกา 3302 มชฺฌิมปณฺณาสฏีกา 3303 อุปริปณฺณาสฏีกา
4101 สคาถาวคฺคปาฬิ 4102 นิทานวคฺคปาฬิ 4103 ขนฺธวคฺคปาฬิ 4104 สฬายตนวคฺคปาฬิ 4105 มหาวคฺคปาฬิ (สํยุตฺต)	4201 สคาถาวคฺคอฏฺฐกถา 4202 นิทานวคฺคอฏฺฐกถา 4203 ขนฺธวคฺคอฏฺฐกถา 4204 สฬายตนวคฺคอฏฺฐกถา 4205 มหาวคฺคอฏฺฐกถา (สํยุตฺต)	4301 สคาถาวคฺคฏีกา 4302 นิทานวคฺคฏีกา 4303 ขนฺธวคฺคฏีกา 4304 สฬายตนวคฺคฏีกา 4305 มหาวคฺคฏีกา (สํยุตฺต)
5101 เอกกนิปาตปาฬิ 5102 ทุกนิปาตปาฬิ 5103 ติกนิปาตปาฬิ 5104 จตุกฺกนิปาตปาฬิ 5105 ปญฺจกนิปาตปาฬิ 5106 ฉกฺกนิปาตปาฬิ 5107 สตฺตกนิปาตปาฬิ 5108 อฏฺฐกาทินิปาตปาฬิ 5109 นวกนิปาตปาฬิ 5110 ทสกนิปาตปาฬิ 5111 เอกาทสกนิปาตปาฬิ	5201 เอกกนิปาตอฏฺฐกถา 5202 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตอฏฺฐกถา 5203 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตอฏฺฐกถา 5204 อฏฺฐกาทินิปาตอฏฺฐกถา	5301 เอกกนิปาตฏีกา 5302 ทุก-ติก-จตุกฺกนิปาตฏีกา 5303 ปญฺจก-ฉกฺก-สตฺตกนิปาตฏีกา 5304 อฏฺฐกาทินิปาตฏีกา
6101 ขุทฺทกปาฐปาฬิ 6102 ธมฺมปทปาฬิ 6103 อุทานปาฬิ 6104 อิติวุตฺตกปาฬิ 6105 สุตฺตนิบาตปาฬิ 6106 วิมานวตฺถุปาฬิ 6107 เปตวตฺถุปาฬิ 6108 เถรคาถาปาฬิ 6109 เถรีคาถาปาฬิ 6110 อปทานปาฬิ-๑ 6111 อปทานปาฬิ-๒ 6112 พุทธวงฺสปาฬิ 6113 จริยาปิฏกปาฬิ 6114 ชาตกปาฬิ-๑ 6115 ชาตกปาฬิ-๒ 6116 มหานิทฺเทสปาฬิ 6117 จูฬนิทฺเทสปาฬิ 6118 ปฏิสมฺภิทามคฺคปาฬิ 6119 เนตฺติปฺปกฺรณปาฬิ 6120 มิลินฺทปญฺหาปาฬิ 6121 เปฏโกปเทสปาฬิ	6201 ขุทฺทกปาฐอฏฺฐกถา 6202 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๑ 6203 ธมฺมปทอฏฺฐกถา-๒ 6204 อุทานอฏฺฐกถา 6205 อิติวุตฺตกอฏฺฐกถา 6206 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๑ 6207 สุตฺตนิบาตอฏฺฐกถา-๒ 6208 วิมานวตฺถุอฏฺฐกถา 6209 เปตวตฺถุอฏฺฐกถา 6210 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๑ 6211 เถรคาถาอฏฺฐกถา-๒ 6212 เถรีคาถาอฏฺฐกถา 6213 อปทานอฏฺฐกถา-๑ 6214 อปทานอฏฺฐกถา-๒ 6215 พุทธวงฺสอฏฺฐกถา 6216 จริยาปิฏกอฏฺฐกถา 6217 ชาตกอฏฺฐกถา-๑ 6218 ชาตกอฏฺฐกถา-๒ 6219 ชาตกอฏฺฐกถา-๓ 6220 ชาตกอฏฺฐกถา-๔ 6221 ชาตกอฏฺฐกถา-๕ 6222 ชาตกอฏฺฐกถา-๖ 6223 ชาตกอฏฺฐกถา-๗ 6224 มหานิทฺเทสอฏฺฐกถา 6225 จูฬนิทฺเทสอฏฺฐกถา 6226 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๑ 6227 ปฏิสมฺภิทามคฺคอฏฺฐกถา-๒ 6228 เนตฺติปฺปกฺรณอฏฺฐกถา	6301 เนตฺติปฺปกฺรณฏีกา 6302 เนตฺติวิภาวินี
7101 ธมฺมสงฺคณีปาฬิ 7102 วิภงฺคปาฬิ 7103 ธาตุกถาปาฬิ 7104 ปุคฺคลปญฺญตฺติปาฬิ 7105 กถาวตฺถุปาฬิ 7106 ยมกปาฬิ-๑ 7107 ยมกปาฬิ-๒ 7108 ยมกปาฬิ-๓ 7109 ปฎฺฐานปาฬิ-๑ 7110 ปฎฺฐานปาฬิ-๒ 7111 ปฎฺฐานปาฬิ-๓ 7112 ปฎฺฐานปาฬิ-๔ 7113 ปฎฺฐานปาฬิ-๕	7201 ธมฺมสงฺคณิอฏฺฐกถา 7202 สมฺโมหวินิทนีอฏฺฐกถา 7203 ปญฺจปกรณอฏฺฐกถา	7301 ธมฺมสงฺคณีมูลฏีกา 7302 วิภงฺคมูลฏีกา 7303 ปญฺจปกรณมูลฏีกา 7304 ธมฺมสงฺคณีอนุฏีกา 7305 ปญฺจปกรณอนุฏีกา 7306 อภิธมฺมาวตาโร-นามรูปปริจฺเฉโท 7307 อภิธมฺมตฺถสงฺคโห 7308 อภิธมฺมาวตาร-ปุราณฏีกา 7309 อภิธมฺมมาติกาปาฬิ

བོད་མི
པཱ་ལི་གསུང་རབ།	འགྲེལ་བཤད།	འགྲེལ་བཤད་ཕྲན།	གཞན།
1101 ཕ་ར་ཇི་ཀ་པཱ་ལི། 1102 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་པཱ་ལི། 1103 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (ཝི་ན་ཡ) 1104 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 1105 པ་རི་ཝཱ་ར་པཱ་ལི།	1201 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 1202 ཕ་ར་ཇི་ཀ་ཀཎྜ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 1203 པཱ་ཙི་ཏི་ཡ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1204 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (ཝི་ན་ཡ) 1205 ཙཱུ་ལ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1206 པ་རི་ཝཱ་ར་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	1301 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1302 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1303 སཱ་རཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༣	1401 དྭེ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི། 1402 ཝི་ན་ཡ་སངྒ་ཧ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 1403 ཝ་ཇི་ར་བུད་དྷི་ཊཱི་ཀཱ། 1404 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1405 ཝི་མ་ཏི་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1406 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1407 ཝི་ན་ཡཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1408 ཀངྑཱ་ཝི་ཏ་ར་ཎཱི་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 1409 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཨུ་ཏྟ་ར་ཝི་ནི་ཙ་ཡ། 1410 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 1411 ཝི་ན་ཡ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 1412 པཱ་ཙི་ཏྱཱ་དི་ཡོ་ཇ་ནཱ་པཱ་ལི། 1413 ཁུད་ད་སིཀྑཱ་མཱུ་ལ་སིཀྑཱ། 8401 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༡ 8402 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ-༢ 8403 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 8404 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ-༢ 8405 ཝི་སུད་དྷི་མགྒ་ནི་དཱ་ན་ཀ་ཐཱ། 8406 དཱི་གྷ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8407 མཛྷི་མ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8408 སཾ་ཡུཏྟ་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8409 ཨངྒུ་ཏྟ་ར་ནི་ཀཱ་ཡ། (པུ་ཝི) 8410 ཝི་ན་ཡ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8411 ཨ་བྷི་དྷམྨ་པི་ཊ་ཀ། (པུ་ཝི) 8412 ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (པུ་ཝི) 8413 ནི་རུཏྟི་དཱི་པ་ནཱི། 8414 པ་ར་མཏྠ་དཱི་པ་ནཱི་སངྒ་ཧ་མ་ཧཱ་ཊཱི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8415 ཨ་ནུ་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8416 པཊྛཱ་ནུདྡེ་ས་དཱི་པ་ནཱི་པཱ་ཋ། 8417 ན་མཀྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8418 མ་ཧཱ་པ་ཎཱ་མ་པཱ་ཋ། 8419 ལཀྑ་ཎཱ་ཏོ་བུདྡྷ་ཐོ་མ་ནཱ་གཱ་ཐཱ། 8420 སུ་ཏ་ཝནྡ་ནཱ། 8421 ཀ་མ་ལཱཉྫ་ལི། 8422 ཇི་ནཱ་ལངྐཱ་ར། 8423 པཛྫ་མ་དྷུ། 8424 བུདྡྷ་གུ་ཎ་གཱ་ཐཱ་ཝ་ལཱི། 8425 ཙཱུ་ལ་གནྠ་ཝཾ་ས། 8427 སཱ་ས་ན་ཝཾ་ས། 8426 མ་ཧཱ་ཝཾ་ས། 8429 མོགྒ་ལླཱ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8428 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་བྱཱ་ཀ་ར་ཎཾ། 8430 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (པ་ད་མཱ་ལཱ) 8431 སདྡ་ནཱི་ཏི་པྤ་ཀ་ར་ཎཾ། (དྷཱ་ཏུ་མཱ་ལཱ) 8432 པ་ད་རཱུ་པ་སིད་དྷི། 8433 མོ་ག་ལླཱ་ན་པཉྩ་ཀཱ། 8434 པ་ཡོ་ག་སིད་དྷི་པཱ་ཋ། 8435 བུཏྟོ་ད་ཡ་པཱ་ཋ། 8436 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་པཱ་ཋ། 8437 ཨ་བྷི་དྷཱ་ན་པྤ་དཱི་པི་ཀཱ་ཊཱི་ཀཱ། 8438 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་པཱ་ཋ། 8439 སུ་བོ་དྷཱ་ལངྐཱ་ར་ཊཱི་ཀཱ། 8440 བཱ་ལཱ་ཝ་ཏཱ་ར་གཎྛི་པ་དཏྠ་ཝི་ནི་ཙ་ཡ་སཱ་ར། 8446 ཀ་ཝི་དཔྤ་ཎ་ནཱི་ཏི། 8447 ནཱི་ཏི་མཉྫ་རཱི། 8445 དྷམྨ་ནཱི་ཏི། 8444 མ་ཧཱ་ར་ཧ་ནཱི་ཏི། 8441 ལོ་ཀ་ནཱི་ཏི། 8442 སུཏྟནྟ་ནཱ་ཏི། 8443 སཱུ་རསྶ་ཏི་ནཱི་ཏི། 8450 ཙཱ་ཎཀྱ་ནཱི་ཏི། 8448 ན་ར་དཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8449 ཙ་ཏུ་རཱ་རཀྑ་དཱི་པ་ནཱི། 8451 ར་ས་ཝཱ་ཧི་ནཱི། 8452 སཱི་མ་ཝི་སོ་ད་ནཱི་པཱ་ཋ། 8453 ཝེསྶནྟ་ར་གཱི་ཏི། 8454 མོགྒ་ལླཱ་ན་བུཏྟི་ཝི་ཝ་ར་ཎ་པཉྩ་ཀཱ། 8455 ཐཱུ་པ་ཝཾ་ས། 8456 དཱ་ཊྷཱ་ཝཾ་ས། 8457 དྷཱ་ཏུ་པཱ་ཋ་ཝི་ལཱ་སི་ནི་ཡཱ། 8458 དྷཱ་ཏུ་ཝཾ་ས། 8459 ཧཏྠ་ཝ་ན་གལླ་ཝི་ཧཱ་ར་ཝཾ་ས། 8460 ཇི་ན་ཙ་རི་ཏ་ཡ། 8461 ཇི་ན་ཝཾ་ས་དཱི་པཾ། 8462 ཏེ་ལ་ཀ་ཊཱ་ཧ་གཱ་ཐཱ། 8463 མི་ལི་ད་ཊཱི་ཀཱ། 8464 པ་ད་མཉྫ་རཱི། 8465 པ་ད་སཱ་ད་ནཾ། 8466 སདྡ་བིནྡུ་པ་ཀ་ར་ཎཾ། 8467 ཀཙྩཱ་ཡ་ན་དྷཱ་ཏུ་མཉྫུ་སཱ། 8468 སཱ་མནྟ་ཀཱུ་ཊ་ཝཎྞ་ནཱ།
2101 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 2102 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (དཱི་གྷ) 2103 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་པཱ་ལི།	2201 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 2202 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (དཱི་གྷ) 2203 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	2301 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2302 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (དཱི་གྷ) 2303 པཱ་ཐི་ཀ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 2304 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༡ 2305 སཱི་ལཀྑནྡྷ་ཝག་ག་ཨ་བྷི་ན་ཝ་ཊཱི་ཀཱ-༢
3101 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3102 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི། 3103 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་པཱ་ལི།	3201 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 3202 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 3203 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 3204 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	3301 མཱུ་ལ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3302 མཛྷི་མ་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ། 3303 ཨུ་པ་རི་པཎྞཱ་ས་ཊཱི་ཀཱ།
4101 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4102 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4103 ཁནྡྷ་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4104 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་པཱ་ལི། 4105 མ་ཧཱ་ཝག་ག་པཱ་ལི། (སཾ་ཡུཏྟ)	4201 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4202 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4203 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4204 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 4205 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)	4301 ས་གཱ་ཐཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4302 ནི་དཱ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4303 ཁནྡྷ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4304 ས་ལཱ་ཡ་ཏ་ན་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། 4305 མ་ཧཱ་ཝག་ག་ཊཱི་ཀཱ། (སཾ་ཡུཏྟ)
5101 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5102 དུ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5103 ཏི་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5104 ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5105 པཉྩ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5106 ཆཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5107 སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5108 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5109 ན་ཝ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5110 ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 5111 ཨེ་ཀཱ་ད་ས་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི།	5201 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5202 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5203 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 5204 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	5301 ཨེ་ཀ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5302 དུ་ཀ་ཏི་ཀ་ཙ་ཏུཀྐ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5303 པཉྩ་ཀ་ཆཀྐ་སཏྟ་ཀ་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ། 5304 ཨཊྛ་ཀཱ་དི་ནི་པཱ་ཏ་ཊཱི་ཀཱ།
6101 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་པཱ་ལི། 6102 དྷམྨ་པ་ད་པཱ་ལི། 6103 ཨུ་དཱ་ན་པཱ་ལི། 6104 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་པཱ་ལི། 6105 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་པཱ་ལི། 6106 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6107 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 6108 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6109 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་པཱ་ལི། 6110 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 6111 ཨ་པ་དཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 6112 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་པཱ་ལི། 6113 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་པཱ་ལི། 6114 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 6115 ཛཱ་ཏ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 6116 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6117 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་པཱ་ལི། 6118 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་པཱ་ལི། 6119 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་པཱ་ལི། 6120 མི་ལིནྡ་པཉྷ་པཱ་ལི། 6121 པེ་ཊ་ཀོ་པ་དེ་ས་པཱ་ལི།	6201 ཁུད་ད་ཀ་པཱ་ཋ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6202 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6203 དྷམྨ་པ་ད་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6204 ཨུ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6205 ཨི་ཏི་ཝུཏྟ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6206 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6207 སུཏྟ་ནི་པཱ་ཏ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6208 ཝི་མཱ་ན་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6209 པེ་ཏ་ཝཏྠུ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6210 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6211 ཐེ་ར་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6212 ཐེ་རཱི་གཱ་ཐཱ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6213 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6214 ཨ་པ་དཱ་ན་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6215 བུདྡྷ་ཝཾ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6216 ཙ་རི་ཡཱ་པི་ཊ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6217 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6218 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6219 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༣ 6220 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༤ 6221 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༥ 6222 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༦ 6223 ཛཱ་ཏ་ཀ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༧ 6224 མ་ཧཱ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6225 ཙཱུ་ལ་ནི་དྡེ་ས་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 6226 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༡ 6227 པ་ཊི་སམ་བྷི་དཱ་མགྒ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ-༢ 6228 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	6301 ནེཏྟི་པྤ་ཀ་ར་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 6302 ནེཏྟི་ཝི་བྷཱི་ནཱི།
7101 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་པཱ་ལི། 7102 ཝི་བྷངྒ་པཱ་ལི། 7103 དྷཱ་ཏུ་ཀ་ཐཱ་པཱ་ལི། 7104 པུགྒ་ལ་པཉྙཏྟི་པཱ་ལི། 7105 ཀ་ཐཱ་ཝཏྠུ་པཱ་ལི། 7106 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༡ 7107 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༢ 7108 ཡ་མ་ཀ་པཱ་ལི-༣ 7109 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༡ 7110 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༢ 7111 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༣ 7112 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༤ 7113 པཊྛཱ་ན་པཱ་ལི-༥	7201 དྷམྨ་སངྒ་ཎི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7202 སམྨོ་ཧ་ཝི་ནོ་ད་ནཱི་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ། 7203 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨཊྛ་ཀ་ཐཱ།	7301 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7302 ཝི་བྷངྒ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7303 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་མཱུ་ལ་ཊཱི་ཀཱ། 7304 དྷམྨ་སངྒ་ཎཱི་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7305 པཉྩ་པ་ཀ་ར་ཎ་ཨ་ནུ་ཊཱི་ཀཱ། 7306 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་རོ་ནཱ་མ་རཱུ་པ་པ་རི་ཙྪེ་དོ། 7307 ཨ་བྷི་དྷམྨཏྠ་སངྒ་ཧོ། 7308 ཨ་བྷི་དྷམྨཱ་ཝ་ཏཱ་ར་པུ་རཱ་ཎ་ཊཱི་ཀཱ། 7309 ཨ་བྷི་དྷམྨ་མཱ་ཏི་ཀཱ་པཱ་ལི།

Tiếng Việt
Kinh điển Pali	Chú giải	Phụ chú giải	Khác
1101 Pārājika Pāḷi 1102 Pācittiya Pāḷi 1103 Mahāvagga Pāḷi (Tạng Luật) 1104 Cūḷavagga Pāḷi 1105 Parivāra Pāḷi	1201 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 1 1202 Chú Giải Pārājikakaṇḍa - 2 1203 Chú Giải Pācittiya 1204 Chú Giải Mahāvagga (Tạng Luật) 1205 Chú Giải Cūḷavagga 1206 Chú Giải Parivāra	1301 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 1 1302 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 2 1303 Phụ Chú Giải Sāratthadīpanī - 3	1401 Dvemātikāpāḷi 1402 Chú Giải Vinayasaṅgaha 1403 Phụ Chú Giải Vajirabuddhi 1404 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 1 1405 Phụ Chú Giải Vimativinodanī - 2 1406 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 1 1407 Phụ Chú Giải Vinayālaṅkāra - 2 1408 Phụ Chú Giải Kaṅkhāvitaraṇīpurāṇa 1409 Vinayavinicchaya-uttaravinicchaya 1410 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 1 1411 Phụ Chú Giải Vinayavinicchaya - 2 1412 Pācityādiyojanāpāḷi 1413 Khuddasikkhā-mūlasikkhā 8401 Thanh Tịnh Đạo - 1 8402 Thanh Tịnh Đạo - 2 8403 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 1 8404 Đại Phụ Chú Giải Thanh Tịnh Đạo - 2 8405 Lời Tựa Thanh Tịnh Đạo 8406 Trường Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8407 Trung Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8408 Tương Ưng Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8409 Tăng Chi Bộ Kinh (Vấn Đáp) 8410 Tạng Luật (Vấn Đáp) 8411 Tạng Vi Diệu Pháp (Vấn Đáp) 8412 Chú Giải (Vấn Đáp) 8413 Niruttidīpanī 8414 Paramatthadīpanī Saṅgahamahāṭīkāpāṭha 8415 Anudīpanīpāṭha 8416 Paṭṭhānuddesa dīpanīpāṭha 8417 Phụ Chú Giải Namakkāra 8418 Mahāpaṇāmapāṭha 8419 Lakkhaṇāto buddhathomanāgāthā 8420 Sutavandanā 8421 Kamalāñjali 8422 Jinālaṅkāra 8423 Pajjamadhu 8424 Buddhaguṇagāthāvalī 8425 Cūḷaganthavaṃsa 8426 Mahāvaṃsa 8427 Sāsanavaṃsa 8428 Kaccāyanabyākaraṇaṃ 8429 Moggallānabyākaraṇaṃ 8430 Saddanītippakaraṇaṃ (padamālā) 8431 Saddanītippakaraṇaṃ (dhātumālā) 8432 Padarūpasiddhi 8433 Mogallānapañcikā 8434 Payogasiddhipāṭha 8435 Vuttodayapāṭha 8436 Abhidhānappadīpikāpāṭha 8437 Phụ Chú Giải Abhidhānappadīpikā 8438 Subodhālaṅkārapāṭha 8439 Phụ Chú Giải Subodhālaṅkāra 8440 Bālāvatāra gaṇṭhipadatthavinicchayasāra 8441 Lokanīti 8442 Suttantanīti 8443 Sūrassatinīti 8444 Mahārahanīti 8445 Dhammanīti 8446 Kavidappaṇanīti 8447 Nītimañjarī 8448 Naradakkhadīpanī 8449 Caturārakkhadīpanī 8450 Cāṇakyanīti 8451 Rasavāhinī 8452 Sīmavisodhanīpāṭha 8453 Vessantaragīti 8454 Moggallāna vuttivivaraṇapañcikā 8455 Thūpavaṃsa 8456 Dāṭhāvaṃsa 8457 Dhātupāṭhavilāsiniyā 8458 Dhātuvaṃsa 8459 Hatthavanagallavihāravaṃsa 8460 Jinacaritaya 8461 Jinavaṃsadīpaṃ 8462 Telakaṭāhagāthā 8463 Phụ Chú Giải Milinda 8464 Padamañjarī 8465 Padasādhanaṃ 8466 Saddabindupakaraṇaṃ 8467 Kaccāyanadhātumañjusā 8468 Sāmantakūṭavaṇṇanā
2101 Sīlakkhandhavagga Pāḷi 2102 Mahāvagga Pāḷi (Trường Bộ) 2103 Pāthikavagga Pāḷi	2201 Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2202 Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2203 Chú Giải Pāthikavagga	2301 Phụ Chú Giải Sīlakkhandhavagga 2302 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Trường Bộ) 2303 Phụ Chú Giải Pāthikavagga 2304 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 1 2305 Phụ Chú Giải Mới Sīlakkhandhavagga - 2
3101 Mūlapaṇṇāsa Pāḷi 3102 Majjhimapaṇṇāsa Pāḷi 3103 Uparipaṇṇāsa Pāḷi	3201 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 1 3202 Chú Giải Mūlapaṇṇāsa - 2 3203 Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3204 Chú Giải Uparipaṇṇāsa	3301 Phụ Chú Giải Mūlapaṇṇāsa 3302 Phụ Chú Giải Majjhimapaṇṇāsa 3303 Phụ Chú Giải Uparipaṇṇāsa
4101 Sagāthāvagga Pāḷi 4102 Nidānavagga Pāḷi 4103 Khandhavagga Pāḷi 4104 Saḷāyatanavagga Pāḷi 4105 Mahāvagga Pāḷi (Tương Ưng Bộ)	4201 Chú Giải Sagāthāvagga 4202 Chú Giải Nidānavagga 4203 Chú Giải Khandhavagga 4204 Chú Giải Saḷāyatanavagga 4205 Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)	4301 Phụ Chú Giải Sagāthāvagga 4302 Phụ Chú Giải Nidānavagga 4303 Phụ Chú Giải Khandhavagga 4304 Phụ Chú Giải Saḷāyatanavagga 4305 Phụ Chú Giải Mahāvagga (Tương Ưng Bộ)
5101 Ekakanipāta Pāḷi 5102 Dukanipāta Pāḷi 5103 Tikanipāta Pāḷi 5104 Catukkanipāta Pāḷi 5105 Pañcakanipāta Pāḷi 5106 Chakkanipāta Pāḷi 5107 Sattakanipāta Pāḷi 5108 Aṭṭhakādinipāta Pāḷi 5109 Navakanipāta Pāḷi 5110 Dasakanipāta Pāḷi 5111 Ekādasakanipāta Pāḷi	5201 Chú Giải Ekakanipāta 5202 Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5203 Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5204 Chú Giải Aṭṭhakādinipāta	5301 Phụ Chú Giải Ekakanipāta 5302 Phụ Chú Giải Duka-tika-catukkanipāta 5303 Phụ Chú Giải Pañcaka-chakka-sattakanipāta 5304 Phụ Chú Giải Aṭṭhakādinipāta
6101 Khuddakapāṭha Pāḷi 6102 Dhammapada Pāḷi 6103 Udāna Pāḷi 6104 Itivuttaka Pāḷi 6105 Suttanipāta Pāḷi 6106 Vimānavatthu Pāḷi 6107 Petavatthu Pāḷi 6108 Theragāthā Pāḷi 6109 Therīgāthā Pāḷi 6110 Apadāna Pāḷi - 1 6111 Apadāna Pāḷi - 2 6112 Buddhavaṃsa Pāḷi 6113 Cariyāpiṭaka Pāḷi 6114 Jātaka Pāḷi - 1 6115 Jātaka Pāḷi - 2 6116 Mahāniddesa Pāḷi 6117 Cūḷaniddesa Pāḷi 6118 Paṭisambhidāmagga Pāḷi 6119 Nettippakaraṇa Pāḷi 6120 Milindapañha Pāḷi 6121 Peṭakopadesa Pāḷi	6201 Chú Giải Khuddakapāṭha 6202 Chú Giải Dhammapada - 1 6203 Chú Giải Dhammapada - 2 6204 Chú Giải Udāna 6205 Chú Giải Itivuttaka 6206 Chú Giải Suttanipāta - 1 6207 Chú Giải Suttanipāta - 2 6208 Chú Giải Vimānavatthu 6209 Chú Giải Petavatthu 6210 Chú Giải Theragāthā - 1 6211 Chú Giải Theragāthā - 2 6212 Chú Giải Therīgāthā 6213 Chú Giải Apadāna - 1 6214 Chú Giải Apadāna - 2 6215 Chú Giải Buddhavaṃsa 6216 Chú Giải Cariyāpiṭaka 6217 Chú Giải Jātaka - 1 6218 Chú Giải Jātaka - 2 6219 Chú Giải Jātaka - 3 6220 Chú Giải Jātaka - 4 6221 Chú Giải Jātaka - 5 6222 Chú Giải Jātaka - 6 6223 Chú Giải Jātaka - 7 6224 Chú Giải Mahāniddesa 6225 Chú Giải Cūḷaniddesa 6226 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 1 6227 Chú Giải Paṭisambhidāmagga - 2 6228 Chú Giải Nettippakaraṇa	6301 Phụ Chú Giải Nettippakaraṇa 6302 Nettivibhāvinī
7101 Dhammasaṅgaṇī Pāḷi 7102 Vibhaṅga Pāḷi 7103 Dhātukathā Pāḷi 7104 Puggalapaññatti Pāḷi 7105 Kathāvatthu Pāḷi 7106 Yamaka Pāḷi - 1 7107 Yamaka Pāḷi - 2 7108 Yamaka Pāḷi - 3 7109 Paṭṭhāna Pāḷi - 1 7110 Paṭṭhāna Pāḷi - 2 7111 Paṭṭhāna Pāḷi - 3 7112 Paṭṭhāna Pāḷi - 4 7113 Paṭṭhāna Pāḷi - 5	7201 Chú Giải Dhammasaṅgaṇi 7202 Chú Giải Sammohavinodanī 7203 Chú Giải Pañcapakaraṇa	7301 Phụ Chú Giải Gốc Dhammasaṅgaṇī 7302 Phụ Chú Giải Gốc Vibhaṅga 7303 Phụ Chú Giải Gốc Pañcapakaraṇa 7304 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Dhammasaṅgaṇī 7305 Phụ Chú Giải Tiếp Theo Pañcapakaraṇa 7306 Abhidhammāvatāro-nāmarūpaparicchedo 7307 Abhidhammatthasaṅgaho 7308 Phụ Chú Giải Cổ Điển Abhidhammāvatāra 7309 Abhidhammamātikāpāḷi
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa Con thành kính đảnh lễ Đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Chánh Giác. Khuddakanikāye Tiểu Bộ Kinh Dhammapadapāḷi Kinh Pháp Cú 1. Yamakavaggo 1. Phẩm Song Yếu 1. 1. Manopubbaṅgamā [Pg.13] dhammā, manoseṭṭhā manomayā; Manasā ce paduṭṭhena, bhāsati vā karoti vā; Tato naṃ dukkhamanveti, cakkaṃva vahato padaṃ. Tâm dẫn đầu các pháp, tâm làm chủ, tâm tạo tác. Nếu với tâm ô nhiễm, nói lên hay hành động, khổ não liền theo sau, như bánh xe lăn theo chân con vật kéo. 2. 2. Manopubbaṅgamā dhammā, manoseṭṭhā manomayā; Manasā ce pasannena, bhāsati vā karoti vā; Tato naṃ sukhamanveti, chāyāva anapāyinī. Tâm dẫn đầu các pháp, tâm làm chủ, tâm tạo tác. Nếu với tâm trong sạch, nói lên hay hành động, an lạc liền theo sau, như bóng không rời hình. 3. 3. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ upanayhanti, veraṃ tesaṃ na sammati. “Nó đã mắng tôi, đánh tôi, thắng tôi, cướp của tôi.” Ai ôm giữ niệm ấy, oán hận không thể nguôi. 4. 4. Akkocchi maṃ avadhi maṃ, ajini maṃ ahāsi me; Ye ca taṃ nupanayhanti, veraṃ tesūpasammati. “Nó đã mắng tôi, đánh tôi, thắng tôi, cướp của tôi.” Ai không ôm giữ niệm ấy, oán hận được tiêu tan. 5. 5. Na [Pg.14] hi verena verāni, sammantīdha kudācanaṃ; Averena ca sammanti, esa dhammo sanantano. Hận thù diệt hận thù, đời này không thể có. Không hận thù diệt hận thù, là định luật ngàn xưa. 6. 6. Pare ca na vijānanti, mayamettha yamāmase; Ye ca tattha vijānanti, tato sammanti medhagā. Người khác không hiểu rằng: “Chúng ta rồi sẽ chết.” Ai hiểu được điều này, mọi tranh chấp liền tan. 7. 7. Subhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu asaṃvutaṃ; Bhojanamhi cāmattaññuṃ, kusītaṃ hīnavīriyaṃ; Taṃ ve pasahati māro, vāto rukkhaṃva dubbalaṃ. Người sống chỉ thấy vui, không hộ trì các căn, ăn uống không tiết độ, biếng nhác, chẳng tinh cần, Ma vương dễ nhiếp phục, như gió thổi cây yếu. 8. 8. Asubhānupassiṃ viharantaṃ, indriyesu susaṃvutaṃ; Bhojanamhi ca mattaññuṃ, saddhaṃ āraddhavīriyaṃ; Taṃ ve nappasahati māro, vāto selaṃva pabbataṃ. Người sống quán bất tịnh, khéo hộ trì các căn, ăn uống có tiết độ, có đức tin, tinh cần, Ma vương không nhiếp phục, như gió thổi núi đá. 9. 9. Anikkasāvo kāsāvaṃ, yo vatthaṃ paridahissati; Apeto damasaccena, na so kāsāvamarahati. Ai chưa trừ cấu uế, lại khoác áo cà sa, không tự chế, không chân thật, không xứng áo cà sa. 10. 10. Yo ca vantakasāvassa, sīlesu susamāhito; Upeto damasaccena, sa ve kāsāvamarahati. Ai đã trừ cấu uế, giữ giới luật vẹn toàn, có tự chế, có chân thật, thật xứng áo cà sa. 11. 11. Asāre sāramatino, sāre cāsāradassino; Te sāraṃ nādhigacchanti, micchāsaṅkappagocarā. Trong không cốt lõi thấy cốt lõi, trong cốt lõi thấy không cốt lõi, họ không đạt được cốt lõi, vì theo tư duy sai lầm. 12. 12. Sārañca sārato ñatvā, asārañca asārato; Te sāraṃ adhigacchanti, sammāsaṅkappagocarā. Biết cốt lõi là cốt lõi, không cốt lõi là không cốt lõi, họ đạt được cốt lõi, vì theo tư duy chân chánh. 13. 13. Yathā agāraṃ ducchannaṃ, vuṭṭhī samativijjhati; Evaṃ abhāvitaṃ cittaṃ, rāgo samativijjhati. Như mái nhà lợp không kỹ, mưa liền thấm dột vào, cũng vậy tâm không tu, tham dục dễ xâm nhập. 14. 14. Yathā [Pg.15] agāraṃ suchannaṃ, vuṭṭhī na samativijjhati; Evaṃ subhāvitaṃ cittaṃ, rāgo na samativijjhati. Như mái nhà lợp kỹ càng, mưa không thấm dột vào, cũng vậy tâm khéo tu, tham dục không xâm nhập. 15. 15. Idha socati pecca socati, pāpakārī ubhayattha socati; So socati so vihaññati, disvā kammakiliṭṭhamattano. Đời này sầu, đời sau sầu, kẻ ác hai đời sầu. Nó sầu, nó não phiền, thấy nghiệp uế mình làm. 16. 16. Idha modati pecca modati, katapuñño ubhayattha modati; So modati so pamodati, disvā kammavisuddhimattano. Đời này vui, đời sau vui, người phước hai đời vui. Nó vui, nó hân hoan, thấy nghiệp tịnh mình làm. 17. 17. Idha tappati pecca tappati, pāpakārī ubhayattha tappati; ‘‘Pāpaṃ me kata’’nti tappati, bhiyyo tappati duggatiṃ gato. Đời này khổ, đời sau khổ, kẻ ác hai đời khổ. “Ta đã làm điều ác”, nó khổ; sanh vào ác thú, càng khổ hơn. 18. 18. Idha nandati pecca nandati, katapuñño ubhayattha nandati; ‘‘Puññaṃ me kata’’nti nandati, bhiyyo nandati suggatiṃ gato. Đời này vui, đời sau vui, người phước hai đời vui. “Ta đã làm điều phước”, nó vui; sanh vào thiện thú, càng vui hơn. 19. 19. Bahumpi ce saṃhita bhāsamāno, na takkaro hoti naro pamatto; Gopova [Pg.16] gāvo gaṇayaṃ paresaṃ, na bhāgavā sāmaññassa hoti. Dù tụng nhiều kinh điển, nhưng nếu người phóng dật, không hành trì theo pháp, như kẻ chăn bò người, không hưởng phần sa-môn. 20. 20. Appampi ce saṃhita bhāsamāno, dhammassa hoti anudhammacārī; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, sammappajāno suvimuttacitto; Anupādiyāno idha vā huraṃ vā, sa bhāgavā sāmaññassa hoti. Dù tụng ít kinh điển, nhưng hành trì đúng pháp, từ bỏ tham, sân, si, có chánh trí, tâm giải thoát, không chấp thủ đời này, đời sau, người ấy hưởng phần sa-môn. Yamakavaggo paṭhamo niṭṭhito. Dứt Phẩm Song Yếu, thứ nhất. 2. Appamādavaggo 2. Phẩm Không Phóng Dật 21. 21. Appamādo amatapadaṃ, pamādo maccuno padaṃ; Appamattā na mīyanti, ye pamattā yathā matā. Không phóng dật là đường bất tử, phóng dật là đường chết. Người không phóng dật thì không chết, kẻ phóng dật như đã chết. 22. 22. Evaṃ visesato ñatvā, appamādamhi paṇḍitā; Appamāde pamodanti, ariyānaṃ gocare ratā. Biết rõ sự khác biệt này, bậc trí không phóng dật, hoan hỷ trong không phóng dật, vui trong cảnh giới bậc Thánh. 23. 23. Te jhāyino sātatikā, niccaṃ daḷhaparakkamā; Phusanti dhīrā nibbānaṃ, yogakkhemaṃ anuttaraṃ. Họ thiền định, kiên trì, luôn nỗ lực vững chắc. Bậc trí chứng ngộ Niết-bàn, an ổn vô thượng. 24. 24. Uṭṭhānavato satīmato, sucikammassa nisammakārino; Saññatassa dhammajīvino, appamattassa yasobhivaḍḍhati. Người siêng năng, có chánh niệm, hành vi trong sạch, hành động thận trọng, tự chế, sống đúng pháp, không phóng dật, danh tiếng càng tăng. 25. 25. Uṭṭhānenappamādena[Pg.17], saṃyamena damena ca; Dīpaṃ kayirātha medhāvī, yaṃ ogho nābhikīrati. Người trí nhờ siêng năng, không phóng dật, nhờ tự chế và điều phục, hãy tạo cho mình một hòn đảo mà bộc lưu không thể nhận chìm. 26. 26. Pamādamanuyuñjanti, bālā dummedhino janā; Appamādañca medhāvī, dhanaṃ seṭṭhaṃva rakkhati. Kẻ ngu si, thiếu trí tuệ, buông mình theo phóng dật. Người trí chuyên cần, không phóng dật, như giữ gìn tài sản quý giá nhất. 27. 27. Mā pamādamanuyuñjetha, mā kāmaratisanthavaṃ ; Appamatto hi jhāyanto, pappoti vipulaṃ sukhaṃ. Chớ buông theo phóng dật, chớ đam mê dục lạc. Người không phóng dật, chuyên tâm thiền định, sẽ đạt được đại lạc. 28. 28. Pamādaṃ appamādena, yadā nudati paṇḍito; Paññāpāsādamāruyha, asoko sokiniṃ pajaṃ; Pabbataṭṭhova bhūmaṭṭhe, dhīro bāle avekkhati. Khi bậc trí dùng không phóng dật, đoạn trừ phóng dật, leo lên lầu cao trí tuệ, không còn sầu muộn, nhìn chúng sanh sầu muộn, như người đứng trên núi, nhìn kẻ đứng dưới đất. 29. 29. Appamatto pamattesu, suttesu bahujāgaro; Abalassaṃva sīghasso, hitvā yāti sumedhaso. Không phóng dật giữa những người phóng dật, tỉnh thức giữa những người mê ngủ, người trí tiến lên, như con tuấn mã bỏ lại con ngựa gầy yếu. 30. 30. Appamādena maghavā, devānaṃ seṭṭhataṃ gato; Appamādaṃ pasaṃsanti, pamādo garahito sadā. Nhờ không phóng dật, Ma-ghá-va (Đế Thích) được làm vua các vị trời. Người ta tán thán không phóng dật, và luôn luôn chê trách phóng dật. 31. 31. Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā; Saṃyojanaṃ aṇuṃ thūlaṃ, ḍahaṃ aggīva gacchati. Tỳ-kheo vui thích không phóng dật, hay thấy sự nguy hiểm trong phóng dật, sẽ tiến bước như lửa, thiêu đốt mọi kiết sử, dù lớn hay nhỏ. 32. 32. Appamādarato bhikkhu, pamāde bhayadassi vā; Abhabbo parihānāya, nibbānasseva santike. Tỳ-kheo vui thích không phóng dật, hay thấy sự nguy hiểm trong phóng dật, không thể bị thối đọa, vì đã gần kề Niết-bàn. Appamādavaggo dutiyo niṭṭhito. Phẩm Không Phóng Dật, thứ hai, chấm dứt. 3. Cittavaggo 3. Phẩm Tâm 33. 33. Phandanaṃ [Pg.18] capalaṃ cittaṃ, dūrakkhaṃ dunnivārayaṃ; Ujuṃ karoti medhāvī, usukārova tejanaṃ. Tâm này dao động, bất định, khó hộ trì, khó chế ngự. Người trí làm cho tâm ngay thẳng, như người thợ làm tên uốn thẳng mũi tên. 34. 34. Vārijova thale khitto, okamokataubbhato; Pariphandatidaṃ cittaṃ, māradheyyaṃ pahātave. Như con cá bị vớt khỏi chỗ ở là nước, ném lên đất liền, tâm này cũng vậy, run rẩy, vùng vẫy để thoát khỏi quyền lực của Ma vương. 35. 35. Dunniggahassa lahuno, yatthakāmanipātino; Cittassa damatho sādhu, cittaṃ dantaṃ sukhāvahaṃ. Lành thay, sự điều phục tâm, vốn khó kềm chế, lanh lẹ, và thường sa vào dục lạc. Tâm được điều phục sẽ mang lại an lạc. 36. 36. Sududdasaṃ sunipuṇaṃ, yatthakāmanipātinaṃ; Cittaṃ rakkhetha medhāvī, cittaṃ guttaṃ sukhāvahaṃ. Người trí nên phòng hộ tâm, vốn rất khó thấy, vi tế, và thường sa vào dục lạc. Tâm được phòng hộ sẽ mang lại an lạc. 37. 37. Dūraṅgamaṃ ekacaraṃ, asarīraṃ guhāsayaṃ; Ye cittaṃ saṃyamessanti, mokkhanti mārabandhanā. Những ai chế ngự được tâm, vốn đi xa, một mình, không thân, ẩn náu trong hang sâu, sẽ thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương. 38. 38. Anavaṭṭhitacittassa, saddhammaṃ avijānato; Pariplavapasādassa, paññā na paripūrati. Người có tâm không an trú, không biết diệu pháp, tín tâm dao động, thì trí tuệ không thể viên mãn. 39. 39. Anavassutacittassa, ananvāhatacetaso; Puññapāpapahīnassa, natthi jāgarato bhayaṃ. Người có tâm không bị tham dục thấm ướt, không bị sân hận khuấy nhiễu, đã vượt lên trên thiện và ác, người tỉnh thức như vậy không còn sợ hãi. 40. 40. Kumbhūpamaṃ kāyamimaṃ viditvā, nagarūpamaṃ cittamidaṃ ṭhapetvā; Yodhetha māraṃ paññāvudhena, jitañca rakkhe anivesano siyā. Biết thân này mong manh như đồ gốm, hãy xây tâm này vững chắc như thành trì, dùng gươm trí tuệ chiến đấu với Ma vương, giữ vững những gì đã chiến thắng, và sống không còn luyến ái. 41. 41. Aciraṃ [Pg.19] vatayaṃ kāyo, pathaviṃ adhisessati; Chuddho apetaviññāṇo, niratthaṃva kaliṅgaraṃ. Than ôi! Chẳng bao lâu nữa, thân này sẽ nằm dài trên mặt đất, bị vứt bỏ, không còn tâm thức, như một khúc gỗ vô dụng. 42. 42. Diso disaṃ yaṃ taṃ kayirā, verī vā pana verinaṃ; Micchāpaṇihitaṃ cittaṃ, pāpiyo naṃ tato kare. Kẻ thù gây hại cho kẻ thù, kẻ oán gây hại cho kẻ oán, nhưng tâm hướng tà sẽ gây cho mình tai hại lớn hơn. 43. 43. Na taṃ mātā pitā kayirā, aññe vāpi ca ñātakā; Sammāpaṇihitaṃ cittaṃ, seyyaso naṃ tato kare. Không phải mẹ, không phải cha, hay bất kỳ bà con nào khác có thể làm được, nhưng tâm hướng chánh sẽ làm cho mình tốt đẹp hơn. Cittavaggo tatiyo niṭṭhito. Phẩm Tâm, thứ ba, chấm dứt. 4. Pupphavaggo 4. Phẩm Hoa 44. 44. Ko imaṃ pathaviṃ vicessati, yamalokañca imaṃ sadevakaṃ; Ko dhammapadaṃ sudesitaṃ, kusalo pupphamiva pacessati. Ai sẽ chinh phục được cõi đất này, cõi Diêm vương cùng với cõi trời? Ai sẽ khám phá ra con đường Pháp được khéo giảng, như người làm vườn khéo léo chọn lựa những đóa hoa? 45. 45. Sekho pathaviṃ vicessati, yamalokañca imaṃ sadevakaṃ; Sekho dhammapadaṃ sudesitaṃ, kusalo pupphamiva pacessati. Bậc hữu học sẽ chinh phục được cõi đất này, cõi Diêm vương cùng với cõi trời. Bậc hữu học sẽ khám phá ra con đường Pháp được khéo giảng, như người làm vườn khéo léo chọn lựa những đóa hoa. 46. 46. Pheṇūpamaṃ [Pg.20] kāyamimaṃ viditvā, marīcidhammaṃ abhisambudhāno; Chetvāna mārassa papupphakāni, adassanaṃ maccurājassa gacche. Biết thân này như bọt nước, thấu rõ bản chất của nó như ảo ảnh, hãy bẻ gãy những mũi tên hoa của Ma vương, và vượt ra ngoài tầm mắt của Thần chết. 47. 47. Pupphāni heva pacinantaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ; Suttaṃ gāmaṃ mahoghova, maccu ādāya gacchati. Người có tâm đắm say, mãi lo thu nhặt các loài hoa (dục lạc), sẽ bị Thần chết mang đi, như một trận lụt lớn cuốn trôi ngôi làng đang ngủ say. 48. 48. Pupphāni heva pacinantaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ; Atittaññeva kāmesu, antako kurute vasaṃ. Người có tâm đắm say, mãi lo thu nhặt các loài hoa (dục lạc), không bao giờ thỏa mãn trong các dục vọng, sẽ bị Kẻ Chấm Dứt (Thần chết) chinh phục. 49. 49. Yathāpi bhamaro pupphaṃ, vaṇṇagandhamaheṭhayaṃ ; Paleti rasamādāya, evaṃ gāme munī care. Như con ong lấy mật từ bông hoa, không làm tổn hại đến sắc và hương, rồi bay đi, bậc thánh nhân cũng đi vào làng xóm như vậy. 50. 50. Na paresaṃ vilomāni, na paresaṃ katākataṃ; Attanova avekkheyya, katāni akatāni ca. Đừng nhìn vào lỗi lầm của người khác, hay những việc họ đã làm hay chưa làm. Hãy tự xem xét những việc của chính mình, đã làm hay chưa làm. 51. 51. Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ; Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato. Như đóa hoa xinh đẹp, có sắc mà không hương; Cũng vậy, lời nói hay, không kết quả cho người không làm. 52. 52. Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ ; Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato. Như đóa hoa xinh đẹp, có sắc lại thêm hương; Cũng vậy, lời nói hay, có kết quả cho người làm theo. 53. 53. Yathāpi [Pg.21] puppharāsimhā, kayirā mālāguṇe bahū; Evaṃ jātena maccena, kattabbaṃ kusalaṃ bahuṃ. Như từ một đống hoa, làm được nhiều tràng hoa; Cũng vậy, người sinh ra, hãy làm nhiều việc lành. 54. 54. Na pupphagandho paṭivātameti, na candanaṃ tagaramallikā ; Satañca gandho paṭivātameti, sabbā disā sappuriso pavāyati. Hương hoa không bay ngược gió, cũng không hương chiên-đàn, đa-già-la, hoa lài. Nhưng hương của người đức hạnh bay ngược gió, người chân chánh tỏa khắp mọi phương. 55. 55. Candanaṃ tagaraṃ vāpi, uppalaṃ atha vassikī; Etesaṃ gandhajātānaṃ, sīlagandho anuttaro. Hương chiên-đàn, đa-già-la, hoa sen xanh hay hoa vũ quý; Trong các loại hương ấy, hương giới hạnh là vô thượng. 56. 56. Appamatto ayaṃ gandho, yvāyaṃ tagaracandanaṃ ; Yo ca sīlavataṃ gandho, vāti devesu uttamo. Thật nhỏ nhoi hương này, hương đa-già-la, chiên-đàn; Chỉ hương người giới hạnh, tỏa ngát đến chư thiên, là hương tối thượng. 57. 57. Tesaṃ sampannasīlānaṃ, appamādavihārinaṃ; Sammadaññā vimuttānaṃ, māro maggaṃ na vindati. Những người giới hạnh vẹn toàn, sống không phóng dật, giải thoát nhờ chánh trí, Ma vương không tìm thấy đường. 58. 58. Yathā saṅkāraṭhānasmiṃ, ujjhitasmiṃ mahāpathe; Padumaṃ tattha jāyetha, sucigandhaṃ manoramaṃ. Như trên đống rác rưởi, vứt bỏ bên đường lớn, hoa sen có thể mọc lên, hương thơm thanh khiết, đẹp lòng. 59. 59. Evaṃ saṅkārabhūtesu, andhabhūte puthujjane; Atirocati paññāya, sammāsambuddhasāvako. Cũng vậy, giữa chúng sanh như rác, giữa đám phàm phu mù quáng, đệ tử bậc Chánh Giác, tỏa sáng ngời trí tuệ. Pupphavaggo catuttho niṭṭhito. Phẩm Hoa, thứ tư, chấm dứt. 5. Bālavaggo 5. Phẩm Người Ngu 60. 60. Dīghā [Pg.22] jāgarato ratti, dīghaṃ santassa yojanaṃ; Dīgho bālānaṃ saṃsāro, saddhammaṃ avijānataṃ. Đêm dài cho kẻ thức, đường dài cho kẻ mỏi; Luân hồi dài cho kẻ ngu, không biết đến Chánh pháp. 61. 61. Carañce nādhigaccheyya, seyyaṃ sadisamattano; Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā, natthi bāle sahāyatā. Nếu không gặp bạn đường, hơn mình hay bằng mình, thà kiên trì độc hành, không bầu bạn kẻ ngu. 62. 62. Puttā matthi dhanammatthi, iti bālo vihaññati; Attā hi attano natthi, kuto puttā kuto dhanaṃ. ‘Ta có con, ta có của’, kẻ ngu tự khổ não. Tự ta còn không của ta, huống chi con, huống chi của? 63. 63. Yo bālo maññati bālyaṃ, paṇḍito vāpi tena so; Bālo ca paṇḍitamānī, sa ve ‘‘bālo’’ti vuccati. Kẻ ngu biết mình ngu, nhờ vậy thành người trí. Kẻ ngu tưởng mình trí, thật đáng gọi chí ngu. 64. 64. Yāvajīvampi ce bālo, paṇḍitaṃ payirupāsati; Na so dhammaṃ vijānāti, dabbī sūparasaṃ yathā. Dù kẻ ngu suốt đời, gần gũi người có trí, cũng không biết Chánh pháp, như muỗng nếm vị canh. 65. 65. Muhuttamapi ce viññū, paṇḍitaṃ payirupāsati; Khippaṃ dhammaṃ vijānāti, jivhā sūparasaṃ yathā. Người trí dù một thoáng, gần gũi người có trí, nhanh chóng hiểu Chánh pháp, như lưỡi nếm vị canh. 66. 66. Caranti bālā dummedhā, amitteneva attanā; Karontā pāpakaṃ kammaṃ, yaṃ hoti kaṭukapphalaṃ. Kẻ ngu si kém trí, tự xem mình như thù, làm những nghiệp ác độc, phải chịu quả đắng cay. 67. 67. Na [Pg.23] taṃ kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā anutappati; Yassa assumukho rodaṃ, vipākaṃ paṭisevati. Làm nghiệp nào không tốt, làm xong phải ăn năn, mặt đẫm lệ, khóc than, khi lãnh chịu quả báo. 68. 68. Tañca kammaṃ kataṃ sādhu, yaṃ katvā nānutappati; Yassa patīto sumano, vipākaṃ paṭisevati. Làm nghiệp nào tốt lành, làm xong không ăn năn, hoan hỷ và vui mừng, khi lãnh chịu quả báo. 69. 69. Madhuvā maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati; Yadā ca paccati pāpaṃ, bālo dukkhaṃ nigacchati. Kẻ ngu nghĩ là mật, khi ác nghiệp chưa chín; Khi ác nghiệp chín muồi, kẻ ngu chịu khổ đau. 70. 70. Māse māse kusaggena, bālo bhuñjeyya bhojanaṃ; Na so saṅkhātadhammānaṃ, kalaṃ agghati soḷasiṃ. Tháng tháng dù kẻ ngu, dùng ngọn cỏ kusa ăn; Không bằng phần mười sáu, của người đã thấy pháp. 71. 71. Na hi pāpaṃ kataṃ kammaṃ, sajju khīraṃva muccati; Ḍahantaṃ bālamanveti, bhasmacchannova pāvako. Nghiệp ác đã làm, không như sữa đông liền; Nó theo đốt kẻ ngu, như lửa than phủ tro. 72. 72. Yāvadeva anatthāya, ñattaṃ bālassa jāyati; Hanti bālassa sukkaṃsaṃ, muddhamassa vipātayaṃ. Sở tri của kẻ ngu, chỉ đem lại tai họa; Hủy hoại phần tốt đẹp, và làm vỡ đầu nó. 73. 73. Asantaṃ bhāvanamiccheyya, purekkhārañca bhikkhusu; Āvāsesu ca issariyaṃ, pūjā parakulesu ca. Mong danh vọng hão huyền, ngồi trước các Tỳ-kheo, quyền hành trong tự viện, được người ngoài cúng dường. 74. 74. Mameva [Pg.24] kata maññantu, gihīpabbajitā ubho; Mamevātivasā assu, kiccākiccesu kismici; Iti bālassa saṅkappo, icchā māno ca vaḍḍhati. ‘Cả tại gia, xuất gia, hãy nghĩ do ta làm; Mọi việc lớn hay nhỏ, đều phải theo ý ta’. Kẻ ngu suy nghĩ vậy, dục và mạn tăng trưởng. 75. 75. Aññā hi lābhūpanisā, aññā nibbānagāminī; Evametaṃ abhiññāya, bhikkhu buddhassa sāvako; Sakkāraṃ nābhinandeyya, vivekamanubrūhaye. Khác thay đường lợi lộc, khác thay đường Niết-bàn. Tỳ-kheo, đệ tử Phật, hãy biết rõ điều này, đừng tham đắm lợi danh, hãy tu hạnh viễn ly. Bālavaggo pañcamo niṭṭhito. Phẩm Người Ngu, thứ năm, chấm dứt. 6. Paṇḍitavaggo 6. Phẩm Người Trí 76. 76. Nidhīnaṃva pavattāraṃ, yaṃ passe vajjadassinaṃ; Niggayhavādiṃ medhāviṃ, tādisaṃ paṇḍitaṃ bhaje; Tādisaṃ bhajamānassa, seyyo hoti na pāpiyo. Hãy xem người chỉ lỗi, như người chỉ kho tàng; Hãy thân cận bậc trí, hay khiển trách như vậy. Thân cận người như thế, chỉ tốt hơn, không xấu. 77. 77. Ovadeyyānusāseyya, asabbhā ca nivāraye; Satañhi so piyo hoti, asataṃ hoti appiyo. Nên khuyên dạy, nên chỉ bảo, ngăn chặn điều không tốt. Người như vậy, được người thiện quý mến, bị người ác không ưa. 78. 78. Na bhaje pāpake mitte, na bhaje purisādhame; Bhajetha mitte kalyāṇe, bhajetha purisuttame. Chớ thân bạn ác, chớ thân kẻ tiểu nhân. Hãy thân bạn lành, hãy thân bậc thượng nhân. 79. 79. Dhammapīti sukhaṃ seti, vippasannena cetasā; Ariyappavedite dhamme, sadā ramati paṇḍito. Người uống pháp, sống an lạc, với tâm trong sáng. Bậc trí vui thích trong Pháp, do bậc Thánh thuyết giảng. 80. 80. Udakañhi [Pg.25] nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ; Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti paṇḍitā. Người trị thủy dẫn nước đi, thợ làm tên uốn tên thẳng, thợ mộc uốn cong gỗ, bậc trí nhiếp phục mình. 81. 81. Selo yathā ekaghano, vātena na samīrati; Evaṃ nindāpasaṃsāsu, na samiñjanti paṇḍitā. Như tảng đá kiên cố, không gió nào lay động. Cũng vậy, giữa khen chê, bậc trí không dao động. 82. 82. Yathāpi rahado gambhīro, vippasanno anāvilo; Evaṃ dhammāni sutvāna, vippasīdanti paṇḍitā. Như hồ nước sâu thẳm, trong lặng không vẩn đục. Cũng vậy, nghe Chánh pháp, bậc trí được tịnh tín. 83. 83. Sabbattha ve sappurisā cajanti, na kāmakāmā lapayanti santo; Sukhena phuṭṭhā atha vā dukhena, na uccāvacaṃ paṇḍitā dassayanti. Bậc chân nhân từ bỏ mọi nơi, người thiện không bàn luận dục lạc. Dù gặp vui hay khổ, bậc trí không biểu lộ thăng trầm. 84. 84. Na attahetu na parassa hetu, na puttamicche na dhanaṃ na raṭṭhaṃ; Na iccheyya adhammena samiddhimattano, sa sīlavā paññavā dhammiko siyā. Không vì mình, không vì người, không mong con, không mong của, không mong nước. Không mong thành công bằng phi pháp, người ấy là người giới đức, trí tuệ, và chánh trực. 85. 85. Appakā te manussesu, ye janā pāragāmino; Athāyaṃ itarā pajā, tīramevānudhāvati. Trong nhân loại, ít người đến được bờ kia. Còn lại số đông, chỉ chạy quanh bờ này. 86. 86. Ye ca kho sammadakkhāte, dhamme dhammānuvattino; Te janā pāramessanti, maccudheyyaṃ suduttaraṃ. Những ai trong Chánh pháp, được khéo giảng, sống thuận theo pháp. Những người ấy sẽ vượt qua, cảnh giới tử thần khó vượt. 87. 87. Kaṇhaṃ [Pg.26] dhammaṃ vippahāya, sukkaṃ bhāvetha paṇḍito; Okā anokamāgamma, viveke yattha dūramaṃ. Bậc trí từ bỏ pháp hắc, tu tập pháp bạch. Từ nhà đến không nhà, trong cảnh độc cư khó vui. 88. 88. Tatrābhiratimiccheyya, hitvā kāme akiñcano; Pariyodapeyya attānaṃ, cittaklesehi paṇḍito. Hãy tìm vui nơi ấy, từ bỏ dục, không sở hữu. Bậc trí hãy tự thanh lọc, khỏi các phiền não của tâm. 89. 89. Yesaṃ sambodhiyaṅgesu, sammā cittaṃ subhāvitaṃ; Ādānapaṭinissagge, anupādāya ye ratā; Khīṇāsavā jutimanto, te loke parinibbutā. Những ai có tâm tu tập, viên mãn trong các giác chi. Vui thích trong xả ly, không còn chấp thủ. Lậu hoặc đã tận, chói sáng, các vị ấy đã Niết-bàn trong đời. Paṇḍitavaggo chaṭṭho niṭṭhito. Phẩm Người Trí, thứ sáu, chấm dứt. 7. Arahantavaggo 7. Phẩm A-la-hán 90. 90. Gataddhino visokassa, vippamuttassa sabbadhi; Sabbaganthappahīnassa, pariḷāho na vijjati. Người đã đi hết đường, không còn sầu muộn, giải thoát trong mọi phương diện, đoạn tận mọi kiết sử, không còn phiền não. 91. 91. Uyyuñjanti satīmanto, na nikete ramanti te; Haṃsāva pallalaṃ hitvā, okamokaṃ jahanti te. Người chánh niệm nỗ lực, không ưa thích trú xứ. Như thiên nga rời ao, họ từ bỏ mọi nơi ở. 92. 92. Yesaṃ sannicayo natthi, ye pariññātabhojanā; Suññato animitto ca, vimokkho yesaṃ gocaro; Ākāse va sakuntānaṃ, gati tesaṃ durannayā. Những ai không còn tích trữ, đã liễu tri về ẩm thực. Cảnh giới của họ là giải thoát không, vô tướng. Dấu chân của họ khó tìm, như đường chim bay trên trời. 93. 93. Yassāsavā [Pg.27] parikkhīṇā, āhāre ca anissito; Suññato animitto ca, vimokkho yassa gocaro; Ākāse va sakuntānaṃ, padaṃ tassa durannayaṃ. Người đã tận diệt lậu hoặc, không còn lệ thuộc vào vật thực. Cảnh giới của vị ấy là giải thoát không, vô tướng. Dấu chân của vị ấy khó tìm, như đường chim bay trên trời. 94. 94. Yassindriyāni samathaṅgatāni, assā yathā sārathinā sudantā; Pahīnamānassa anāsavassa, devāpi tassa pihayanti tādino. Người có các căn an tịnh, như ngựa được người đánh xe khéo điều phục. Đã đoạn trừ ngã mạn, không còn lậu hoặc, chư thiên cũng hâm mộ người như vậy. 95. 95. Pathavisamo no virujjhati, indakhilupamo tādi subbato; Rahadova apetakaddamo, saṃsārā na bhavanti tādino. Người ấy như đất, không sân hận; kiên định như cột trụ; như hồ nước không bùn nhơ. Người như vậy không còn luân hồi. 96. 96. Santaṃ tassa manaṃ hoti, santā vācā ca kamma ca; Sammadaññā vimuttassa, upasantassa tādino. Tâm người ấy an tịnh, lời nói và hành động cũng an tịnh. Người đã giải thoát bằng chánh trí, tịch tịnh và vững vàng. 97. 97. Assaddho akataññū ca, sandhicchedo ca yo naro; Hatāvakāso vantāso, sa ve uttamaporiso. Người không tin mù quáng, biết rõ điều vô vi, cắt đứt mọi ràng buộc, đoạn tận mọi cơ hội, từ bỏ mọi ái dục, quả là bậc tối thượng. 98. 98. Gāme vā yadi vāraññe, ninne vā yadi vā thale; Yattha arahanto viharanti, taṃ bhūmirāmaṇeyyakaṃ. Dù ở làng hay ở rừng, ở thung lũng hay trên đồi cao, nơi nào các vị A-la-hán trú ngụ, nơi ấy thật khả ái. 99. 99. Ramaṇīyāni [Pg.28] araññāni, yattha na ramatī jano; Vītarāgā ramissanti, na te kāmagavesino. Rừng núi thật khả ái, nơi người đời không ưa thích. Các bậc ly tham sẽ vui thích ở đó, vì họ không tìm cầu dục lạc. Arahantavaggo sattamo niṭṭhito. Phẩm A-la-hán, thứ bảy, chấm dứt. 8. Sahassavaggo 8. Phẩm Ngàn 100. 100. Sahassamapi ce vācā, anatthapadasaṃhitā; Ekaṃ atthapadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati. Dầu nói ngàn lời, nhưng vô ích. Tốt hơn một câu có nghĩa, nghe xong được tịnh lạc. 101. 101. Sahassamapi ce gāthā, anatthapadasaṃhitā; Ekaṃ gāthāpadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati. Dầu tụng ngàn câu kệ, nhưng vô ích. Tốt hơn một câu kệ có nghĩa, nghe xong được tịnh lạc. 102. 102. Yo ca gāthā sataṃ bhāse, anatthapadasaṃhitā ; Ekaṃ dhammapadaṃ seyyo, yaṃ sutvā upasammati. Dầu nói trăm câu kệ, nhưng vô ích. Tốt hơn một câu Pháp, nghe xong được tịnh lạc. 103. 103. Yo sahassaṃ sahassena, saṅgāme mānuse jine; Ekañca jeyyamattānaṃ, sa ve saṅgāmajuttamo. Dầu tại chiến trường, thắng ngàn ngàn quân; Không bằng tự thắng, chiến công tối thượng. 104. 104. Attā have jitaṃ seyyo, yā cāyaṃ itarā pajā; Attadantassa posassa, niccaṃ saññatacārino. Thắng được chính mình, thật tốt đẹp hơn, hơn là thắng người. Người tự điều phục, thường sống tự chủ. 105. 105. Neva devo na gandhabbo, na māro saha brahmunā; Jitaṃ apajitaṃ kayirā, tathārūpassa jantuno. Trời, Càn-thát-bà, Ma vương và Phạm thiên, không ai có thể, biến bại thành thắng, đối với người như vậy. 106. 106. Māse [Pg.29] māse sahassena, yo yajetha sataṃ samaṃ; Ekañca bhāvitattānaṃ, muhuttamapi pūjaye; Sāyeva pūjanā seyyo, yañce vassasataṃ hutaṃ. Tháng tháng bỏ ra, ngàn đồng cúng tế, suốt trăm năm trường; Chẳng bằng trong giây lát, cúng dường một bậc, tự tu tự chứng. Cúng dường như vậy, hơn trăm năm kia. 107. 107. Yo ca vassasataṃ jantu, aggiṃ paricare vane; Ekañca bhāvitattānaṃ, muhuttamapi pūjaye; Sāyeva pūjanā seyyo, yañce vassasataṃ hutaṃ. Dầu một trăm năm, ở trong rừng sâu, thờ lửa cúng dường; Chẳng bằng trong giây lát, cúng dường một bậc, tự tu tự chứng. Cúng dường như vậy, hơn trăm năm kia. 108. 108. Yaṃ kiñci yiṭṭhaṃ va hutaṃ va loke, saṃvaccharaṃ yajetha puññapekkho; Sabbampi taṃ na catubhāgameti, abhivādanā ujjugatesu seyyo. Suốt cả một năm, người đi cầu phước, cúng tế lễ vật; Tất cả không bằng một phần tư, công đức đảnh lễ, bậc sống chánh trực. 109. 109. Abhivādanasīlissa, niccaṃ vuḍḍhāpacāyino ; Cattāro dhammā vaḍḍhanti, āyu vaṇṇo sukhaṃ balaṃ. Ai thường kính lễ, bậc cao niên trưởng; Bốn pháp tăng trưởng: Thọ, sắc, lạc, lực. 110. 110. Yo ca vassasataṃ jīve, dussīlo asamāhito; Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, sīlavantassa jhāyino. Sống một trăm năm, ác giới, không định; Tốt hơn sống một ngày, trì giới, thiền định. 111. 111. Yo ca vassasataṃ jīve, duppañño asamāhito; Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, paññavantassa jhāyino. Sống một trăm năm, ác tuệ, không định; Tốt hơn sống một ngày, có tuệ, thiền định. 112. 112. Yo ca vassasataṃ jīve, kusīto hīnavīriyo; Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, vīriyamārabhato daḷhaṃ. Sống một trăm năm, biếng nhác, buông lung; Tốt hơn sống một ngày, tinh tấn, kiên trì. 113. 113. Yo [Pg.30] ca vassasataṃ jīve, apassaṃ udayabbayaṃ; Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato udayabbayaṃ. Sống một trăm năm, không thấy pháp sanh diệt; Tốt hơn sống một ngày, thấy được pháp sanh diệt. 114. 114. Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ amataṃ padaṃ; Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato amataṃ padaṃ. Sống một trăm năm, không thấy được bất tử; Tốt hơn sống một ngày, thấy được pháp bất tử. 115. 115. Yo ca vassasataṃ jīve, apassaṃ dhammamuttamaṃ; Ekāhaṃ jīvitaṃ seyyo, passato dhammamuttamaṃ. Sống một trăm năm, không thấy pháp tối thượng; Tốt hơn sống một ngày, thấy được pháp tối thượng. Sahassavaggo aṭṭhamo niṭṭhito. Phẩm Ngàn, thứ tám. 9. Pāpavaggo 9. Phẩm Ác 116. 116. Abhittharetha kalyāṇe, pāpā cittaṃ nivāraye; Dandhañhi karoto puññaṃ, pāpasmiṃ ramatī mano. Hãy gấp làm lành, ngăn tâm làm ác; Ai chậm làm lành, ý ưa thích ác. 117. 117. Pāpañce puriso kayirā, na naṃ kayirā punappunaṃ; Na tamhi chandaṃ kayirātha, dukkho pāpassa uccayo. Nếu người làm ác, chớ tiếp tục làm; Chớ vui thích ác, chứa ác tất khổ. 118. 118. Puññañce puriso kayirā, kayirā naṃ punappunaṃ; Tamhi chandaṃ kayirātha, sukho puññassa uccayo. Nếu người làm lành, hãy tiếp tục làm; Hãy vui thích lành, chứa lành được lạc. 119. 119. Pāpopi [Pg.31] passati bhadraṃ, yāva pāpaṃ na paccati; Yadā ca paccati pāpaṃ, atha pāpo pāpāni passati. Người ác thấy lành, khi ác chưa chín; Khi ác đã chín, người ác thấy ác. 120. 120. Bhadropi passati pāpaṃ, yāva bhadraṃ na paccati; Yadā ca paccati bhadraṃ, atha bhadro bhadrāni passati. Người lành thấy ác, khi lành chưa chín; Khi lành đã chín, người lành thấy lành. 121. 121. Māvamaññetha pāpassa, na mantaṃ āgamissati; Udabindunipātena, udakumbhopi pūrati; Bālo pūrati pāpassa, thokaṃ thokampi ācinaṃ. Chớ coi thường điều ác, cho rằng quả báo không đến. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Kẻ ngu phu tích chứa, dần dần đầy tội ác. 122. 122. Māvamaññetha puññassa, na mantaṃ āgamissati; Udabindunipātena, udakumbhopi pūrati; Dhīro pūrati puññassa, thokaṃ thokampi ācinaṃ. Chớ coi thường điều thiện, cho rằng quả báo không đến. Như nước nhỏ từng giọt, rồi bình cũng đầy tràn. Người trí tích chứa, dần dần đầy phước. 123. 123. Vāṇijova bhayaṃ maggaṃ, appasattho mahaddhano; Visaṃ jīvitukāmova, pāpāni parivajjaye. Như thương gia ít bạn, nhiều tiền, tránh đường nguy hiểm; Như người muốn sống, tránh thuốc độc; Người trí cũng vậy, tránh xa điều ác. 124. 124. Pāṇimhi ce vaṇo nāssa, hareyya pāṇinā visaṃ; Nābbaṇaṃ visamanveti, natthi pāpaṃ akubbato. Tay không vết thương, có thể cầm thuốc độc. Thuốc độc không thấm, người không thương tích. Không làm điều ác, không nhiễm quả ác. 125. 125. Yo [Pg.32] appaduṭṭhassa narassa dussati, suddhassa posassa anaṅgaṇassa; Tameva bālaṃ pacceti pāpaṃ, sukhumo rajo paṭivātaṃva khitto. Ai hãm hại người, vô tội, thanh tịnh; Tội ác trở lại, kẻ ngu như vậy, như ném bụi trần, ngược gió tung bay. 126. 126. Gabbhameke uppajjanti, nirayaṃ pāpakammino; Saggaṃ sugatino yanti, parinibbanti anāsavā. Có người sanh lại, trong bào thai mẹ; Kẻ ác sanh vào, cõi dữ địa ngục; Người lành sanh lên, các cõi trời cao; Bậc vô lậu chứng, Niết-bàn tịch tịnh. 127. 127. Na antalikkhe na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa ; Na vijjatī so jagatippadeso, yatthaṭṭhito mucceyya pāpakammā. Không trên trời, giữa biển, không vào hang núi; Không nơi nào trên đời, trốn khỏi quả báo ác. 128. 128. Na antalikkhe na samuddamajjhe, na pabbatānaṃ vivaraṃ pavissa; Na vijjatī so jagatippadeso, yatthaṭṭhitaṃ nappasaheyya maccu. Không trên trời, giữa biển, không vào hang núi; Không nơi nào trên đời, trốn khỏi tay thần chết. Pāpavaggo navamo niṭṭhito. Phẩm Ác, thứ chín. 10. Daṇḍavaggo 10. Phẩm Hình Phạt 129. 129. Sabbe tasanti daṇḍassa, sabbe bhāyanti maccuno; Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye. Mọi người sợ hình phạt, mọi người sợ sự chết; Lấy mình làm ví dụ, không nên giết, không nên bảo giết. 130. 130. Sabbe [Pg.33] tasanti daṇḍassa, sabbesaṃ jīvitaṃ piyaṃ; Attānaṃ upamaṃ katvā, na haneyya na ghātaye. Mọi người sợ hình phạt, mạng sống ai cũng quý; Lấy mình làm ví dụ, không nên giết, không nên bảo giết. 131. 131. Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena vihiṃsati; Attano sukhamesāno, pecca so na labhate sukhaṃ. Chúng sanh đều muốn lạc, ai dùng trượng hại người; Mong cầu lạc cho mình, đời sau không được lạc. 132. 132. Sukhakāmāni bhūtāni, yo daṇḍena na hiṃsati; Attano sukhamesāno, pecca so labhate sukhaṃ. Chúng sanh đều muốn lạc, ai không dùng trượng hại người; Mong cầu lạc cho mình, đời sau được hưởng lạc. 133. 133. Māvoca pharusaṃ kañci, vuttā paṭivadeyyu taṃ ; Dukkhā hi sārambhakathā, paṭidaṇḍā phuseyyu taṃ. Chớ nói lời thô ác với ai, bị nói, họ sẽ đáp trả. Lời tranh cãi là khổ, quả báo sẽ chạm đến ngươi. 134. 134. Sace neresi attānaṃ, kaṃso upahato yathā; Esa pattosi nibbānaṃ, sārambho te na vijjati. Nếu ngươi giữ im lặng, như chiếc chiêng bị bể; Ngươi đã chứng Niết-bàn, không còn lời tranh cãi. 135. 135. Yathā daṇḍena gopālo, gāvo pājeti gocaraṃ; Evaṃ jarā ca maccu ca, āyuṃ pājenti pāṇinaṃ. Như người chăn bò dùng gậy, lùa bò ra đồng cỏ; Cũng vậy, già và chết, lùa mạng sống chúng sanh. 136. 136. Atha pāpāni kammāni, karaṃ bālo na bujjhati; Sehi kammehi dummedho, aggidaḍḍhova tappati. Kẻ ngu làm điều ác, không tự biết việc làm; Do ác nghiệp của mình, kẻ ngu bị thiêu đốt, như bị lửa đốt cháy. 137. 137. Yo daṇḍena adaṇḍesu, appaduṭṭhesu dussati; Dasannamaññataraṃ ṭhānaṃ, khippameva nigacchati. Ai dùng trượng hại người không đáng hại, người vô tội, không lỗi, sẽ mau chóng đi đến một trong mười cảnh khổ. 138. 138. Vedanaṃ [Pg.34] pharusaṃ jāniṃ, sarīrassa ca bhedanaṃ ; Garukaṃ vāpi ābādhaṃ, cittakkhepañca pāpuṇe. Phải chịu khổ thọ khốc liệt, hoặc tài sản tổn thất, hoặc thân thể thương vong, hoặc bệnh nặng hiểm nghèo, hoặc tâm trí loạn cuồng. 139. 139. Rājato vā upasaggaṃ, abbhakkhānañca dāruṇaṃ; Parikkhayañca ñātīnaṃ, bhogānañca pabhaṅguraṃ. Hoặc bị vua chúa hại, hoặc bị vu khống nặng, hoặc bà con ly tán, hoặc tài sản tiêu vong. 140. 140. Atha vāssa agārāni, aggi ḍahati pāvako; Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjati. Hoặc nhà cửa của y, bị lửa dữ thiêu đốt; Khi thân hoại mạng chung, kẻ ngu sanh địa ngục. 141. 141. Na naggacariyā na jaṭā na paṅkā, nānāsakā thaṇḍilasāyikā vā; Rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ, sodhenti maccaṃ avitiṇṇakaṅkhaṃ. Không lõa thể, bện tóc, không bùn nhơ, tuyệt thực, không ngủ đất, tro bụi, không ngồi xổm chuyên cần, thanh lọc được người chưa hết nghi ngờ. 142. 142. Alaṅkato cepi samaṃ careyya, santo danto niyato brahmacārī; Sabbesu bhūtesu nidhāya daṇḍaṃ, so brāhmaṇo so samaṇo sa bhikkhu. Dù trang sức lộng lẫy, nhưng sống đời an tịnh, tự chủ, có giới hạnh, sống phạm hạnh, không dùng trượng với mọi chúng sanh; người ấy là Bà-la-môn, là Sa-môn, là Tỳ-kheo. 143. 143. Hirīnisedho puriso, koci lokasmi vijjati; Yo niddaṃ apabodheti, asso bhadro kasāmiva. Hiếm thay ở trên đời, người biết tàm quý tự chế, tránh né mọi khiển trách, như ngựa hay tránh roi. 144. 144. Asso [Pg.35] yathā bhadro kasāniviṭṭho, ātāpino saṃvegino bhavātha; Saddhāya sīlena ca vīriyena ca, samādhinā dhammavinicchayena ca; Sampannavijjācaraṇā patissatā, jahissatha dukkhamidaṃ anappakaṃ. Như ngựa hay bị đánh, hãy nhiệt tâm, khẩn trương; Nhờ tín, giới, tấn, định, và trạch pháp phân minh; Nhờ minh hạnh cụ túc, và chánh niệm vững bền; Hãy đoạn trừ khổ đau, vô lượng và vô biên này. 145. 145. Udakañhi nayanti nettikā, usukārā namayanti tejanaṃ; Dāruṃ namayanti tacchakā, attānaṃ damayanti subbatā. Người trị thủy dẫn nước, kẻ làm tên uốn tên, người thợ mộc uốn gỗ, bậc hiền trí tự điều phục. Daṇḍavaggo dasamo niṭṭhito. Phẩm Hình Phạt, phẩm thứ mười, chấm dứt. 11. Jarāvaggo 11. Phẩm Già 146. 146. Ko nu hāso kimānando, niccaṃ pajjalite sati; Andhakārena onaddhā, padīpaṃ na gavesatha. Cười gì, vui sướng gì, khi đời mãi bị thiêu; Bị tối tăm bao phủ, sao không tìm đuốc soi? 147. 147. Passa cittakataṃ bimbaṃ, arukāyaṃ samussitaṃ; Āturaṃ bahusaṅkappaṃ, yassa natthi dhuvaṃ ṭhiti. Hãy xem thân trang điểm, một khối ung nhọt, chất chứa; Bệnh hoạn, nhiều suy tưởng, không bền vững, thường còn. 148. 148. Parijiṇṇamidaṃ rūpaṃ, roganīḷaṃ pabhaṅguraṃ; Bhijjati pūtisandeho, maraṇantañhi jīvitaṃ. Thân này đã già yếu, là ổ bệnh, mỏng manh; Khối ô uế, tan rã, sự sống quả kết thúc bằng sự chết. 149. 149. Yānimāni [Pg.36] apatthāni, alābūneva sārade; Kāpotakāni aṭṭhīni, tāni disvāna kā rati. Những xương trắng bồ câu, vứt bỏ như vỏ bầu, vào mùa thu khô héo; Thấy chúng rồi, vui gì? 150. 150. Aṭṭhīnaṃ nagaraṃ kataṃ, maṃsalohitalepanaṃ; Yattha jarā ca maccu ca, māno makkho ca ohito. Thành làm bằng xương trắng, tô trát bằng thịt máu; Nơi chứa già và chết, ngã mạn và giả dối. 151. 151. Jīranti ve rājarathā sucittā, atho sarīrampi jaraṃ upeti; Satañca dhammo na jaraṃ upeti, santo have sabbhi pavedayanti. Xe vua dẫu lộng lẫy, rồi cũng phải hư mòn; Thân này rồi sẽ già, pháp bậc Thánh không già; Các bậc Thánh đã nói, với các bậc Thánh như vậy. 152. 152. Appassutāyaṃ puriso, balibaddhova jīrati; Maṃsāni tassa vaḍḍhanti, paññā tassa na vaḍḍhati. Người ít nghe, ít học, già như trâu, như bò; Thịt nó tăng, tuệ nó không tăng. 153. 153. Anekajātisaṃsāraṃ, sandhāvissaṃ anibbisaṃ; Gahakāraṃ gavesanto, dukkhā jāti punappunaṃ. Trải bao kiếp luân hồi, ta lang thang tìm mãi mà không gặp, người thợ cất nhà này. Ôi, sanh đi sanh lại thật là khổ! 154. 154. Gahakāraka diṭṭhosi, puna gehaṃ na kāhasi; Sabbā te phāsukā bhaggā, gahakūṭaṃ visaṅkhataṃ; Visaṅkhāragataṃ cittaṃ, taṇhānaṃ khayamajjhagā. Hỡi người thợ làm nhà, ta đã thấy ngươi rồi! Ngươi không thể làm nhà nữa. Tất cả rui mè của ngươi đã gãy, cây đòn dông của ngươi đã bị phá tan. Tâm ta đã đạt đến vô vi, mọi ái dục đều tiêu vong. 155. 155. Acaritvā brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ; Jiṇṇakoñcāva jhāyanti, khīṇamaccheva pallale. Không sống đời phạm hạnh, lúc trẻ không kiếm tiền; Như cò già ủ rũ, bên ao cạn không cá. 156. 156. Acaritvā [Pg.37] brahmacariyaṃ, aladdhā yobbane dhanaṃ; Senti cāpātikhīṇāva, purāṇāni anutthunaṃ. Không sống đời phạm hạnh, lúc trẻ không kiếm tiền; Nằm dài như tên đã bắn, than tiếc chuyện ngày xưa. Jarāvaggo ekādasamo niṭṭhito. Phẩm Già, thứ mười một, đã xong. 12. Attavaggo 12. Phẩm Tự Ngã 157. 157. Attānañce piyaṃ jaññā, rakkheyya naṃ surakkhitaṃ; Tiṇṇaṃ aññataraṃ yāmaṃ, paṭijaggeyya paṇḍito. Nếu biết thân mình là quý, hãy khéo bảo vệ nó. Trong ba canh (đời), người trí phải tỉnh thức. 158. 158. Attānameva paṭhamaṃ, patirūpe nivesaye; Athaññamanusāseyya, na kilisseyya paṇḍito. Trước hết hãy đặt mình vào điều thích đáng, rồi sau hãy giáo huấn người. Người trí làm vậy, không bị ô nhiễm. 159. 159. Attānaṃ ce tathā kayirā, yathāññamanusāsati; Sudanto vata dametha, attā hi kira duddamo. Hãy tự làm như điều mình dạy người. Khéo tự điều phục rồi hãy điều phục người. Vì tự ngã thật khó điều phục. 160. 160. Attā hi attano nātho, ko hi nātho paro siyā; Attanā hi sudantena, nāthaṃ labhati dullabhaṃ. Tự mình là nơi nương tựa của chính mình, nào có ai khác là nơi nương tựa? Khi tự mình đã được khéo điều phục, người ấy được nơi nương tựa khó được. 161. 161. Attanā hi kataṃ pāpaṃ, attajaṃ attasambhavaṃ; Abhimatthati dummedhaṃ, vajiraṃ vasmamayaṃ maṇiṃ. Tội lỗi do chính mình làm, tự mình sinh, tự mình tạo, sẽ nghiền nát kẻ ngu si, như kim cương nghiền nát đá quý. 162. 162. Yassa accantadussīlyaṃ, māluvā sālamivotthataṃ; Karoti so tathattānaṃ, yathā naṃ icchatī diso. Người nào có ác giới cực độ, như dây leo māluvā bao trùm cây sāla, người ấy tự làm cho mình như kẻ thù mong muốn. 163. 163. Sukarāni [Pg.38] asādhūni, attano ahitāni ca; Yaṃ ve hitañca sādhuñca, taṃ ve paramadukkaraṃ. Dễ làm những điều bất thiện và không lợi cho mình. Còn điều gì có lợi và tốt lành, điều đó thật vô cùng khó làm. 164. 164. Yo sāsanaṃ arahataṃ, ariyānaṃ dhammajīvinaṃ; Paṭikkosati dummedho, diṭṭhiṃ nissāya pāpikaṃ; Phalāni kaṭṭhakasseva, attaghātāya phallati. Kẻ ngu si nào, vì nương theo tà kiến, chê bai giáo huấn của các bậc A-la-hán, bậc Thánh, sống theo Chánh pháp, thì tự chuốc lấy hủy diệt, như quả của cây kaṭṭhaka. 165. 165. Attanā hi kataṃ pāpaṃ, attanā saṃkilissati; Attanā akataṃ pāpaṃ, attanāva visujjhati; Suddhī asuddhi paccattaṃ, nāñño aññaṃ visodhaye. Tự mình làm ác, tự mình ô nhiễm. Tự mình không làm ác, tự mình thanh tịnh. Thanh tịnh hay không là do tự mình, không ai có thể làm cho người khác thanh tịnh. 166. 166. Attadatthaṃ paratthena, bahunāpi na hāpaye; Attadatthamabhiññāya, sadatthapasuto siyā. Đừng vì lợi ích của người khác, dù lớn lao đến đâu, mà từ bỏ lợi ích của chính mình. Khi đã nhận rõ lợi ích của mình, hãy chuyên tâm vào lợi ích đó. Attavaggo dvādasamo niṭṭhito. Phẩm Tự Ngã, thứ mười hai, đã xong. 13. Lokavaggo 13. Phẩm Thế Gian 167. 167. Hīnaṃ dhammaṃ na seveyya, pamādena na saṃvase; Micchādiṭṭhiṃ na seveyya, na siyā lokavaḍḍhano. Chớ theo pháp hèn hạ, chớ sống buông lung, chớ theo tà kiến, chớ làm tăng trưởng thế gian (luân hồi). 168. 168. Uttiṭṭhe nappamajjeyya, dhammaṃ sucaritaṃ care; Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca. Hãy đứng dậy, chớ buông lung! Hãy thực hành pháp thiện. Người sống theo pháp được an lạc trong đời này và đời sau. 169. 169. Dhammaṃ [Pg.39] care sucaritaṃ, na naṃ duccaritaṃ care; Dhammacārī sukhaṃ seti, asmiṃ loke paramhi ca. Hãy thực hành pháp thiện, chớ thực hành pháp ác. Người sống theo pháp được an lạc trong đời này và đời sau. 170. 170. Yathā pubbuḷakaṃ passe, yathā passe marīcikaṃ; Evaṃ lokaṃ avekkhantaṃ, maccurājā na passati. Hãy nhìn thế gian như bọt nước, như ảo ảnh. Người quán thế gian như vậy, thần chết sẽ không thấy. 171. 171. Etha passathimaṃ lokaṃ, cittaṃ rājarathūpamaṃ; Yattha bālā visīdanti, natthi saṅgo vijānataṃ. Hãy đến nhìn thế gian này, lộng lẫy như xe vua, nơi kẻ ngu bị đắm chìm, nhưng người trí không bị ràng buộc. 172. 172. Yo ca pubbe pamajjitvā, pacchā so nappamajjati; Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā. Người nào trước kia buông lung, sau đó không buông lung nữa, người ấy soi sáng thế gian này, như trăng thoát khỏi mây che. 173. 173. Yassa pāpaṃ kataṃ kammaṃ, kusalena pidhīyati ; Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā. Người nào có nghiệp ác đã làm được che lấp bởi nghiệp thiện, người ấy soi sáng thế gian này, như trăng thoát khỏi mây che. 174. 174. Andhabhūto ayaṃ loko, tanukettha vipassati; Sakuṇo jālamuttova, appo saggāya gacchati. Thế gian này mù quáng, ít người thấy rõ. Như chim thoát khỏi lưới, ít người đi đến cõi trời. 175. 175. Haṃsādiccapathe yanti, ākāse yanti iddhiyā; Nīyanti dhīrā lokamhā, jetvā māraṃ savāhiniṃ. Thiên nga bay trên đường mặt trời, người có thần thông đi trong hư không. Người trí, sau khi chiến thắng Ma vương và quyến thuộc, được dẫn ra khỏi thế gian. 176. 176. Ekaṃ dhammaṃ atītassa, musāvādissa jantuno; Vitiṇṇaparalokassa, natthi pāpaṃ akāriyaṃ. Người đã vi phạm một pháp (chân thật), người nói dối, người đã từ bỏ đời sau, thì không có điều ác nào mà không làm. 177. 177. Na [Pg.40] ve kadariyā devalokaṃ vajanti, bālā have nappasaṃsanti dānaṃ; Dhīro ca dānaṃ anumodamāno, teneva so hoti sukhī parattha. Kẻ keo kiệt chắc chắn không đến cõi trời, kẻ ngu si quả thật không tán thán bố thí. Còn người trí tùy hỷ việc bố thí, chính nhờ vậy mà được an lạc ở đời sau. 178. 178. Pathabyā ekarajjena, saggassa gamanena vā; Sabbalokādhipaccena, sotāpattiphalaṃ varaṃ. Hơn cả độc bá cõi đất, hơn cả việc sanh lên cõi trời, hơn cả quyền làm chủ toàn thế giới, quả Dự lưu là cao quý hơn. Lokavaggo terasamo niṭṭhito. Phẩm Thế Gian, thứ mười ba, đã xong. 14. Buddhavaggo 14. Phẩm Phật Đà 179. 179. Yassa jitaṃ nāvajīyati, jitaṃ yassa no yāti koci loke; Taṃ buddhamanantagocaraṃ, apadaṃ kena padena nessatha. Chiến thắng của Ngài không ai đảo ngược, không ai trên đời theo kịp. Đức Phật ấy, với cảnh giới vô biên, không dấu vết, các ngươi sẽ theo dấu vết nào mà tìm? 180. 180. Yassa jālinī visattikā, taṇhā natthi kuhiñci netave; Taṃ buddhamanantagocaraṃ, apadaṃ kena padena nessatha. Người không có ái dục như lưới giăng, như chất độc, để dẫn đi bất cứ đâu. Đức Phật ấy, với cảnh giới vô biên, không dấu vết, các ngươi sẽ theo dấu vết nào mà tìm? 181. 181. Ye jhānapasutā dhīrā, nekkhammūpasame ratā; Devāpi tesaṃ pihayanti, sambuddhānaṃ satīmataṃ. Bậc trí nào chuyên tâm thiền định, ưa thích sự vắng lặng của xuất ly; Chư Thiên cũng ái mộ các vị ấy, những bậc Chánh Giác, chánh niệm. 182. 182. Kiccho [Pg.41] manussapaṭilābho, kicchaṃ maccāna jīvitaṃ; Kicchaṃ saddhammassavanaṃ, kiccho buddhānamuppādo. Khó thay được làm người, khó thay đời sống chúng sanh, khó thay được nghe diệu pháp, khó thay chư Phật ra đời. 183. 183. Sabbapāpassa akaraṇaṃ, kusalassa upasampadā ; Sacittapariyodapanaṃ, etaṃ buddhāna sāsanaṃ. Không làm các điều ác, thành tựu các hạnh lành, giữ tâm ý trong sạch, đó là lời chư Phật dạy. 184. 184. Khantī paramaṃ tapo titikkhā, nibbānaṃ paramaṃ vadanti buddhā; Na hi pabbajito parūpaghātī, na samaṇo hoti paraṃ viheṭhayanto. Nhẫn nại, chịu đựng là khổ hạnh tối thượng, Niết-bàn là tối thượng, chư Phật dạy vậy. Người xuất gia không làm hại người khác, không phải Sa-môn nếu làm phiền não người khác. 185. 185. Anūpavādo anūpaghāto, pātimokkhe ca saṃvaro; Mattaññutā ca bhattasmiṃ, pantañca sayanāsanaṃ; Adhicitte ca āyogo, etaṃ buddhāna sāsanaṃ. Không phỉ báng, không phá hoại, hộ trì trong giới bổn, tiết độ trong ăn uống, sàng tọa nơi vắng vẻ, chuyên tâm vào tăng thượng tâm, đó là lời chư Phật dạy. 186. 186. Na kahāpaṇavassena, titti kāmesu vijjati; Appassādā dukhā kāmā, iti viññāya paṇḍito. Dù mưa tiền vàng cũng không thỏa mãn được dục vọng. Dục lạc ít vị ngọt, nhiều khổ đau, bậc trí biết như vậy. 187. 187. Api dibbesu kāmesu, ratiṃ so nādhigacchati; Taṇhakkhayarato hoti, sammāsambuddhasāvako. Ngay cả dục lạc cõi trời, vị ấy cũng không tìm thấy vui thích. Vị ấy chỉ vui thích trong sự đoạn tận ái dục, là đệ tử của bậc Chánh Đẳng Giác. 188. 188. Bahuṃ ve saraṇaṃ yanti, pabbatāni vanāni ca; Ārāmarukkhacetyāni, manussā bhayatajjitā. Nhiều người khi bị sợ hãi khuấy nhiễu, đã tìm đến nương tựa núi non, rừng rậm, vườn cây và tháp miếu. 189. 189. Netaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, netaṃ saraṇamuttamaṃ; Netaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccati. Đó không phải là nơi nương tựa an ổn, đó không phải là nơi nương tựa tối thượng. Nương tựa vào nơi ấy, không thể thoát khỏi mọi khổ đau. 190. 190. Yo [Pg.42] ca buddhañca dhammañca, saṅghañca saraṇaṃ gato; Cattāri ariyasaccāni, sammappaññāya passati. Còn ai quy y Phật, Pháp, và Tăng, thấy được bốn sự thật của bậc Thánh bằng chánh trí tuệ. 191. 191. Dukkhaṃ dukkhasamuppādaṃ, dukkhassa ca atikkamaṃ; Ariyaṃ caṭṭhaṅgikaṃ maggaṃ, dukkhūpasamagāminaṃ. (Đó là) Khổ, nguyên nhân của khổ, sự vượt qua khổ, và con đường Thánh tám ngành dẫn đến sự chấm dứt khổ. 192. 192. Etaṃ kho saraṇaṃ khemaṃ, etaṃ saraṇamuttamaṃ; Etaṃ saraṇamāgamma, sabbadukkhā pamuccati. Đó chính là nơi nương tựa an ổn, đó chính là nơi nương tựa tối thượng. Nương tựa vào nơi ấy, sẽ thoát khỏi mọi khổ đau. 193. 193. Dullabho purisājañño, na so sabbattha jāyati; Yattha so jāyati dhīro, taṃ kulaṃ sukhamedhati. Bậc nhân kiệt khó tìm, vị ấy không sinh ra ở mọi nơi. Nơi nào bậc trí ấy sinh ra, dòng tộc ấy được hưởng an lạc. 194. 194. Sukho buddhānamuppādo, sukhā saddhammadesanā; Sukhā saṅghassa sāmaggī, samaggānaṃ tapo sukho. Chư Phật ra đời là an lạc, thuyết giảng diệu pháp là an lạc, Tăng chúng hòa hợp là an lạc, sự tu tập của những người hòa hợp là an lạc. 195. 195. Pūjārahe pūjayato, buddhe yadi va sāvake; Papañcasamatikkante, tiṇṇasokapariddave. Cúng dường bậc đáng cúng dường, là chư Phật hay các vị đệ tử, những vị đã vượt qua hý luận, đã thoát khỏi sầu bi. 196. 196. Te tādise pūjayato, nibbute akutobhaye; Na sakkā puññaṃ saṅkhātuṃ, imettamapi kenaci. Cúng dường những bậc như vậy, đã tịch tịnh, không còn sợ hãi, không ai có thể đo lường được công đức rằng công đức ấy là bao nhiêu. Buddhavaggo cuddasamo niṭṭhito. Phẩm Phật Đà, thứ mười bốn, chấm dứt. 15. Sukhavaggo 15. Phẩm An Lạc 197. 197. Susukhaṃ vata jīvāma, verinesu averino; Verinesu manussesu, viharāma averino. Ta sống thật an lạc, không hận thù giữa những người hận thù. Giữa những người hận thù, ta sống không hận thù. 198. 198. Susukhaṃ [Pg.43] vata jīvāma, āturesu anāturā; Āturesu manussesu, viharāma anāturā. Ta sống thật an lạc, không phiền não giữa những người phiền não. Giữa những người phiền não, ta sống không phiền não. 199. 199. Susukhaṃ vata jīvāma, ussukesu anussukā; Ussukesu manassesu, viharāma anussukā. Ta sống thật an lạc, không tham ái giữa những người tham ái. Giữa những người tham ái, ta sống không tham ái. 200. 200. Susukhaṃ vata jīvāma, yesaṃ no natthi kiñcanaṃ; Pītibhakkhā bhavissāma, devā ābhassarā yathā. Ta sống thật an lạc, những người không có gì. Ta sẽ nuôi sống bằng hỷ lạc, như chư thiên cõi Quang Âm. 201. 201. Jayaṃ veraṃ pasavati, dukkhaṃ seti parājito; Upasanto sukhaṃ seti, hitvā jayaparājayaṃ. Thắng lợi sinh hận thù, kẻ bại trận nằm trong đau khổ. Người vắng lặng sống an lạc, đã từ bỏ thắng và bại. 202. 202. Natthi rāgasamo aggi, natthi dosasamo kali; Natthi khandhasamā dukkhā, natthi santiparaṃ sukhaṃ. Không có lửa nào bằng tham ái, không có điều xấu nào bằng sân hận. Không có khổ nào bằng các uẩn, không có an lạc nào hơn sự tịch tịnh. 203. 203. Jighacchāparamā rogā, saṅkhāraparamā dukhā; Etaṃ ñatvā yathābhūtaṃ, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ. Đói là bệnh tối trọng, các hành là khổ tối trọng. Biết điều này như thật, Niết-bàn là an lạc tối thượng. 204. 204. Ārogyaparamā lābhā, santuṭṭhiparamaṃ dhanaṃ; Vissāsaparamā ñāti, nibbānaṃ paramaṃ sukhaṃ. Không bệnh là lợi tối thượng, biết đủ là tài sản tối thượng. Tin cậy là bà con tối thượng, Niết-bàn là an lạc tối thượng. 205. 205. Pavivekarasaṃ pitvā, rasaṃ upasamassa ca; Niddaro hoti nippāpo, dhammapītirasaṃ pivaṃ. Uống vị độc cư và vị của sự vắng lặng, người ấy không còn sợ hãi, không còn tội lỗi, khi uống vị hỷ lạc của Pháp. 206. 206. Sāhu [Pg.44] dassanamariyānaṃ, sannivāso sadā sukho; Adassanena bālānaṃ, niccameva sukhī siyā. Lành thay được thấy bậc Thánh, sống chung với các vị ấy luôn an lạc. Không thấy kẻ ngu, sẽ luôn được an lạc. 207. 207. Bālasaṅgatacārī hi, dīghamaddhāna socati; Dukkho bālehi saṃvāso, amitteneva sabbadā; Dhīro ca sukhasaṃvāso, ñātīnaṃva samāgamo. Người đi cùng kẻ ngu sẽ sầu muộn lâu dài. Sống chung với kẻ ngu là khổ, như luôn sống với kẻ thù. Sống chung với bậc trí là lạc, như sum họp với bà con. 208. 208. Tasmā hi –Dhīrañca paññañca bahussutañca, dhorayhasīlaṃ vatavantamariyaṃ; Taṃ tādisaṃ sappurisaṃ sumedhaṃ, bhajetha nakkhattapathaṃva candimā. Do vậy: Bậc hiền trí, có tuệ, đa văn, kiên trì, giữ giới, bậc Thánh, bậc chân nhân, thiện trí như vậy, hãy đi theo, như mặt trăng theo quỹ đạo các vì sao. Sukhavaggo pannarasamo niṭṭhito. Phẩm Hạnh Phúc thứ mười lăm chấm dứt. 16. Piyavaggo 16. Phẩm Yêu Thích 209. 209. Ayoge yuñjamattānaṃ, yogasmiñca ayojayaṃ; Atthaṃ hitvā piyaggāhī, pihetattānuyoginaṃ. Gắn mình vào việc không đáng, không gắn vào việc đáng làm, từ bỏ mục đích, nắm giữ điều yêu thích, (kẻ ấy) sẽ ganh tị với người chuyên tâm tu tập. 210. 210. Mā piyehi samāgañchi, appiyehi kudācanaṃ; Piyānaṃ adassanaṃ dukkhaṃ, appiyānañca dassanaṃ. Chớ nên gặp gỡ người thương, cũng đừng bao giờ gặp người ghét. Không thấy người thương là khổ, thấy người ghét cũng là khổ. 211. 211. Tasmā piyaṃ na kayirātha, piyāpāyo hi pāpako; Ganthā tesaṃ na vijjanti, yesaṃ natthi piyāppiyaṃ. Do đó, chớ có người thương, vì xa lìa người thương là khổ. Những ai không có thương ghét, thì không có ràng buộc. 212. 212. Piyato jāyatī soko, piyato jāyatī bhayaṃ; Piyato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ. Từ yêu thương sinh sầu muộn, từ yêu thương sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi yêu thương, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu? 213. 213. Pemato [Pg.45] jāyatī soko, pemato jāyatī bhayaṃ; Pemato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ. Từ ái luyến sinh sầu muộn, từ ái luyến sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi ái luyến, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu? 214. 214. Ratiyā jāyatī soko, ratiyā jāyatī bhayaṃ; Ratiyā vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ. Từ hoan lạc sinh sầu muộn, từ hoan lạc sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi hoan lạc, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu? 215. 215. Kāmato jāyatī soko, kāmato jāyatī bhayaṃ; Kāmato vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ. Từ dục vọng sinh sầu muộn, từ dục vọng sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi dục vọng, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu? 216. 216. Taṇhāya jāyatī soko, taṇhāya jāyatī bhayaṃ; Taṇhāya vippamuttassa, natthi soko kuto bhayaṃ. Từ ái dục sinh sầu muộn, từ ái dục sinh sợ hãi. Với người đã thoát khỏi ái dục, không có sầu muộn, thì sợ hãi từ đâu? 217. 217. Sīladassanasampannaṃ, dhammaṭṭhaṃ saccavedinaṃ; Attano kamma kubbānaṃ, taṃ jano kurute piyaṃ. Người đầy đủ giới và kiến, an trú trong pháp, thấu hiểu chân lý, làm tròn phận sự của mình, người ấy được dân chúng yêu mến. 218. 218. Chandajāto anakkhāte, manasā ca phuṭo siyā; Kāmesu ca appaṭibaddhacitto, uddhaṃsototi vuccati. Người có ý muốn hướng đến Niết-bàn, có tâm đạt đến, tâm không bị ràng buộc trong các dục, được gọi là bậc ngược dòng. 219. 219. Cirappavāsiṃ purisaṃ, dūrato sotthimāgataṃ; Ñātimittā suhajjā ca, abhinandanti āgataṃ. Như người đi xa lâu ngày, từ xa trở về bình an, được bà con, bạn bè, người thân vui mừng chào đón. 220. 220. Tatheva katapuññampi, asmā lokā paraṃ gataṃ; Puññāni paṭigaṇhanti, piyaṃ ñātīva āgataṃ. Cũng vậy, người đã làm phước, từ đời này sang đời sau, các phước báu sẽ đón nhận, như người thân đón người thương trở về. Piyavaggo soḷasamo niṭṭhito. Phẩm Yêu Thích thứ mười sáu chấm dứt. 17. Kodhavaggo 17. Phẩm Phẫn Nộ 221. 221. Kodhaṃ [Pg.46] jahe vippajaheyya mānaṃ, saṃyojanaṃ sabbamatikkameyya; Taṃ nāmarūpasmimasajjamānaṃ, akiñcanaṃ nānupatanti dukkhā. Hãy từ bỏ sân hận, đoạn trừ ngã mạn, vượt qua tất cả kiết sử. Người không dính mắc vào danh sắc, không còn sở hữu, các khổ đau không theo đến. 222. 222. Yo ve uppatitaṃ kodhaṃ, rathaṃ bhantaṃva vāraye ; Tamahaṃ sārathiṃ brūmi, rasmiggāho itaro jano. Ai chế ngự được cơn sân đã khởi, như kìm giữ cỗ xe đang chạy loạn, ta gọi người ấy là người đánh xe, kẻ khác chỉ là người cầm cương. 223. 223. Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine; Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ. Lấy không sân thắng sân hận, lấy thiện thắng điều không thiện. Lấy bố thí thắng keo kiệt, lấy chân thật thắng dối trá. 224. 224. Saccaṃ bhaṇe na kujjheyya, dajjā appampi yācito; Etehi tīhi ṭhānehi, gacche devāna santike. Hãy nói lời chân thật, chớ nên sân hận; khi được xin, dù ít cũng cho. Nhờ ba điều này, sẽ được đến gần chư Thiên. 225. 225. Ahiṃsakā ye munayo, niccaṃ kāyena saṃvutā; Te yanti accutaṃ ṭhānaṃ, yattha gantvā na socare. Các bậc hiền nhân không làm hại ai, thường thu thúc thân, các vị ấy đi đến nơi bất tử, nơi đến rồi không còn sầu muộn. 226. 226. Sadā jāgaramānānaṃ, ahorattānusikkhinaṃ; Nibbānaṃ adhimuttānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā. Những người thường tỉnh thức, ngày đêm chuyên tâm học hỏi, hướng tâm đến Niết-bàn, các lậu hoặc của họ sẽ tiêu tan. 227. 227. Porāṇametaṃ [Pg.47] atula, netaṃ ajjatanāmiva; Nindanti tuṇhimāsīnaṃ, nindanti bahubhāṇinaṃ; Mitabhāṇimpi nindanti, natthi loke anindito. Này Atula, đây là chuyện xưa, không phải chỉ ngày nay thôi. Họ chê người ngồi im lặng, chê người nói nhiều, cũng chê người nói vừa phải. Trên đời không có ai không bị chê. 228. 228. Na cāhu na ca bhavissati, na cetarahi vijjati; Ekantaṃ nindito poso, ekantaṃ vā pasaṃsito. Đã không có, sẽ không có, và hiện tại cũng không có, một người hoàn toàn bị chê hay hoàn toàn được khen. 229. 229. Yaṃ ce viññū pasaṃsanti, anuvicca suve suve; Acchiddavuttiṃ medhāviṃ, paññāsīlasamāhitaṃ. Người mà bậc trí, sau khi quan sát từng ngày, khen ngợi là người có hạnh không tì vết, hiền trí, vững chắc trong trí tuệ và giới hạnh. 230. 230. Nikkhaṃ jambonadasseva, ko taṃ ninditumarahati; Devāpi naṃ pasaṃsanti, brahmunāpi pasaṃsito. Như đồng tiền vàng ròng, ai đáng chê người ấy? Chư Thiên cũng tán thán, Phạm Thiên cũng tán thán. 231. 231. Kāyappakopaṃ rakkheyya, kāyena saṃvuto siyā; Kāyaduccaritaṃ hitvā, kāyena sucaritaṃ care. Hãy phòng hộ sự phẫn nộ của thân, hãy thu thúc thân. Từ bỏ thân ác hạnh, hãy thực hành thân thiện hạnh. 232. 232. Vacīpakopaṃ rakkheyya, vācāya saṃvuto siyā; Vacīduccaritaṃ hitvā, vācāya sucaritaṃ care. Hãy phòng hộ sự phẫn nộ của lời nói, hãy thu thúc lời nói. Từ bỏ khẩu ác hạnh, hãy thực hành khẩu thiện hạnh. 233. 233. Manopakopaṃ rakkheyya, manasā saṃvuto siyā; Manoduccaritaṃ hitvā, manasā sucaritaṃ care. Hãy phòng hộ sự phẫn nộ của ý, hãy thu thúc ý. Từ bỏ ý ác hạnh, hãy thực hành ý thiện hạnh. 234. 234. Kāyena saṃvutā dhīrā, atho vācāya saṃvutā; Manasā saṃvutā dhīrā, te ve suparisaṃvutā. Bậc trí thu thúc thân, và thu thúc lời nói. Bậc trí thu thúc ý, các vị ấy thật khéo thu thúc. Kodhavaggo sattarasamo niṭṭhito. Phẩm Phẫn Nộ, thứ mười bảy, chấm dứt. 18. Malavaggo 18. Phẩm Cấu Uế 235. 235. Paṇḍupalāsova dānisi, yamapurisāpi ca te upaṭṭhitā; Uyyogamukhe ca tiṭṭhasi, pātheyyampi ca te na vijjati. Nay ngươi như lá úa vàng, sứ giả của Diêm vương cũng đã kề cận. Ngươi đang đứng trước ngưỡng cửa ra đi, mà hành trang lại chẳng có gì. 236. 236. So [Pg.48] karohi dīpamattano, khippaṃ vāyama paṇḍito bhava; Niddhantamalo anaṅgaṇo, dibbaṃ ariyabhūmiṃ upehisi. Ngươi hãy tự làm hòn đảo cho chính mình, hãy nhanh chóng tinh tấn, trở thành bậc trí. Tẩy sạch cấu uế, không còn phiền não, ngươi sẽ đạt đến cõi Thánh thiêng liêng. 237. 237. Upanītavayo ca dānisi, sampayātosi yamassa santike; Vāso te natthi antarā, pātheyyampi ca te na vijjati. Nay tuổi đời ngươi đã xế chiều, ngươi đã đến gần Diêm vương. Không có chỗ dừng nghỉ trên đường, mà hành trang lại chẳng có gì. 238. 238. So karohi dīpamattano, khippaṃ vāyama paṇḍito bhava; Niddhantamalo anaṅgaṇo, na punaṃ jātijaraṃ upehisi. Ngươi hãy tự làm hòn đảo cho chính mình, hãy nhanh chóng tinh tấn, trở thành bậc trí. Tẩy sạch cấu uế, không còn phiền não, ngươi sẽ không còn phải chịu sanh và già nữa. 239. 239. Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe; Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano. Người trí tuần tự, từng chút một, trong từng khoảnh khắc, hãy thổi sạch cấu uế của chính mình, như người thợ bạc luyện bạc. 240. 240. Ayasāva malaṃ samuṭṭhitaṃ, tatuṭṭhāya tameva khādati; Evaṃ atidhonacārinaṃ, sāni kammāni nayanti duggatiṃ. Như sét gỉ sinh ra từ sắt, sinh ra từ đó, lại ăn chính nó. Cũng vậy, người sống buông thả, chính nghiệp của mình dẫn đến ác thú. 241. 241. Asajjhāyamalā mantā, anuṭṭhānamalā gharā; Malaṃ vaṇṇassa kosajjaṃ, pamādo rakkhato malaṃ. Không tụng đọc là cấu uế của kinh điển, không siêng năng là cấu uế của nhà cửa. Lười biếng là cấu uế của dung sắc, phóng dật là cấu uế của người canh gác. 242. 242. Malitthiyā duccaritaṃ, maccheraṃ dadato malaṃ; Malā ve pāpakā dhammā, asmiṃ loke paramhi ca. Tà hạnh là cấu uế của người phụ nữ, keo kiệt là cấu uế của người bố thí. Các pháp ác thật là cấu uế, cả ở đời này và đời sau. 243. 243. Tato malā malataraṃ, avijjā paramaṃ malaṃ; Etaṃ malaṃ pahantvāna, nimmalā hotha bhikkhavo. Hơn những cấu uế đó, vô minh là cấu uế tối thượng. Này các Tỳ kheo, hãy đoạn trừ cấu uế này để trở nên không cấu uế. 244. 244. Sujīvaṃ ahirikena, kākasūrena dhaṃsinā; Pakkhandinā pagabbhena, saṃkiliṭṭhena jīvitaṃ. Dễ sống thay cho kẻ không hổ thẹn, dũng mãnh như quạ, kẻ hủy hoại, kẻ xông xáo, kẻ trơ tráo, kẻ có đời sống ô uế. 245. 245. Hirīmatā [Pg.49] ca dujjīvaṃ, niccaṃ sucigavesinā; Alīnenāppagabbhena, suddhājīvena passatā. Nhưng khó sống thay cho người có lòng hổ thẹn, người luôn tìm cầu sự trong sạch, người không bám víu, không trơ tráo, người có mạng sống trong sạch và có trí tuệ. 246. 246. Yo pāṇamatipāteti, musāvādañca bhāsati; Loke adinnamādiyati, paradārañca gacchati. Người nào sát sanh, nói dối, lấy của không cho ở đời, và tà dâm với vợ người. 247. 247. Surāmerayapānañca, yo naro anuyuñjati; Idhevameso lokasmiṃ, mūlaṃ khaṇati attano. Người nào ham mê uống rượu và các chất say, người ấy ngay trong đời này tự đào gốc rễ của chính mình. 248. 248. Evaṃ bho purisa jānāhi, pāpadhammā asaññatā; Mā taṃ lobho adhammo ca, ciraṃ dukkhāya randhayuṃ. Này người kia, hãy biết như vậy: các pháp ác là không được chế ngự. Chớ để tham và phi pháp đè bẹp ngươi trong đau khổ dài lâu. 249. 249. Dadāti ve yathāsaddhaṃ, yathāpasādanaṃ jano; Tattha yo maṅku bhavati, paresaṃ pānabhojane; Na so divā vā rattiṃ vā, samādhimadhigacchati. Người ta cho tùy theo đức tin, tùy theo sự hoan hỷ. Người nào bất mãn về đồ ăn thức uống của người khác, người ấy dù ngày hay đêm, không đạt được thiền định. 250. 250. Yassa cetaṃ samucchinnaṃ, mūlaghaccaṃ samūhataṃ; Sa ve divā vā rattiṃ vā, samādhimadhigacchati. Người nào đã đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ được điều này, người ấy thật sự, dù ngày hay đêm, đạt được thiền định. 251. 251. Natthi rāgasamo aggi, natthi dosasamo gaho; Natthi mohasamaṃ jālaṃ, natthi taṇhāsamā nadī. Không có lửa nào bằng tham ái, không có sự níu giữ nào bằng sân hận. Không có lưới nào bằng si mê, không có sông nào bằng ái dục. 252. 252. Sudassaṃ vajjamaññesaṃ, attano pana duddasaṃ; Paresaṃ hi so vajjāni, opunāti yathā bhusaṃ; Attano pana chādeti, kaliṃva kitavā saṭho. Lỗi người khác dễ thấy, lỗi của mình lại khó thấy. Người ta sàng sảy lỗi của người khác như trấu, nhưng lại che giấu lỗi của mình, như kẻ cờ bạc gian lận che giấu con súc sắc xấu. 253. 253. Paravajjānupassissa[Pg.50], niccaṃ ujjhānasaññino; Āsavā tassa vaḍḍhanti, ārā so āsavakkhayā. Người hay nhìn lỗi của người khác, luôn có tâm chỉ trích, các lậu hoặc của người ấy tăng trưởng, người ấy xa lìa sự đoạn tận các lậu hoặc. 254. 254. Ākāseva padaṃ natthi, samaṇo natthi bāhire; Papañcābhiratā pajā, nippapañcā tathāgatā. Trong hư không không có dấu chân, ngoài giáo pháp này không có Sa-môn. Chúng sanh ưa thích hý luận, các đấng Như Lai đã thoát ly hý luận. 255. 255. Ākāseva padaṃ natthi, samaṇo natthi bāhire; Saṅkhārā sassatā natthi, natthi buddhānamiñjitaṃ. Trong hư không không có dấu chân, ngoài giáo pháp này không có Sa-môn. Các pháp hữu vi không thường hằng, nơi các vị Phật không có sự dao động. Malavaggo aṭṭhārasamo niṭṭhito. Phẩm Cấu Uế, thứ mười tám, chấm dứt. 19. Dhammaṭṭhavaggo 19. Phẩm Pháp Trụ 256. 256. Na tena hoti dhammaṭṭho, yenatthaṃ sāhasā naye; Yo ca atthaṃ anatthañca, ubho niccheyya paṇḍito. Người xử lý công việc một cách vội vàng không phải là người pháp trụ. Người trí là người phân biệt cả điều lợi và điều hại. 257. 257. Asāhasena dhammena, samena nayatī pare; Dhammassa gutto medhāvī, ‘‘dhammaṭṭho’’ti pavuccati. Người nào không vội vàng, theo đúng pháp, dẫn dắt người khác một cách công bằng, người trí ấy, được pháp bảo hộ, được gọi là "người pháp trụ". 258. 258. Na tena paṇḍito hoti, yāvatā bahu bhāsati; Khemī averī abhayo, ‘‘paṇḍito’’ti pavuccati. Không phải chỉ vì nói nhiều mà được gọi là bậc trí. Người nào an ổn, không oán thù, không sợ hãi, người ấy được gọi là "bậc trí". 259. 259. Na tāvatā dhammadharo, yāvatā bahu bhāsati; Yo ca appampi sutvāna, dhammaṃ kāyena passati; Sa ve dhammadharo hoti, yo dhammaṃ nappamajjati. Không phải chỉ vì nói nhiều mà là người thông hiểu Pháp. Người nào dù nghe ít mà thân chứng được Pháp, người không phóng dật đối với Pháp, người ấy thật là người thông hiểu Pháp. 260. 260. Na [Pg.51] tena thero so hoti, yenassa palitaṃ siro; Paripakko vayo tassa, ‘‘moghajiṇṇo’’ti vuccati. Không phải chỉ vì đầu tóc bạc mà được gọi là Trưởng lão. Người ấy tuổi tác đã chín muồi, nhưng chỉ được gọi là "già vô ích". 261. 261. Yamhi saccañca dhammo ca, ahiṃsā saṃyamo damo; Sa ve vantamalo dhīro, ‘‘thero’’ iti pavuccati. Người nào có chân lý, có pháp, bất hại, tự chế, điều phục; người trí tuệ ấy đã trừ sạch cấu uế, thật được gọi là Trưởng Lão. 262. 262. Na vākkaraṇamattena, vaṇṇapokkharatāya vā; Sādhurūpo naro hoti, issukī maccharī saṭho. Chẳng phải vì nói năng khéo léo, hay vì sắc đẹp, mà một người ganh tị, keo kiệt, xảo trá, trở thành người tốt. 263. 263. Yassa cetaṃ samucchinnaṃ, mūlaghaccaṃ samūhataṃ; Sa vantadoso medhāvī, ‘‘sādhurūpo’’ti vuccati. Người nào đã đoạn trừ, nhổ tận gốc rễ (tánh xấu ấy); người trí tuệ ấy đã trừ sạch lỗi lầm, được gọi là người tốt. 264. 264. Na muṇḍakena samaṇo, abbato alikaṃ bhaṇaṃ; Icchālobhasamāpanno, samaṇo kiṃ bhavissati. Không phải cạo đầu là thành Sa-môn, nếu không giữ giới, nói dối. Người đầy tham muốn và dục vọng, sao có thể là Sa-môn? 265. 265. Yo ca sameti pāpāni, aṇuṃ thūlāni sabbaso; Samitattā hi pāpānaṃ, ‘‘samaṇo’’ti pavuccati. Người nào dẹp yên các điều ác, dù nhỏ hay lớn, một cách hoàn toàn; vì đã dẹp yên các điều ác, nên được gọi là Sa-môn. 266. 266. Na tena bhikkhu so hoti, yāvatā bhikkhate pare; Vissaṃ dhammaṃ samādāya, bhikkhu hoti na tāvatā. Không phải chỉ vì đi xin người khác mà thành Tỳ-kheo. Người nào theo đuổi pháp thế tục, thì không phải là Tỳ-kheo. 267. 267. Yodha puññañca pāpañca, bāhetvā brahmacariyavā ; Saṅkhāya loke carati, sa ve ‘‘bhikkhū’’ti vuccati. Người nào ở đây đã từ bỏ cả phước và tội, sống đời phạm hạnh, đi trong đời với sự hiểu biết, người ấy thật được gọi là Tỳ-kheo. 268. 268. Na monena munī hoti, mūḷharūpo aviddasu; Yo ca tulaṃva paggayha, varamādāya paṇḍito. Không phải vì im lặng mà thành bậc Mâu-ni, nếu người ấy ngu si, vô trí. Người trí, như người cầm cân, chọn lấy điều tốt, 269. 269. Pāpāni [Pg.52] parivajjeti, sa munī tena so muni; Yo munāti ubho loke, ‘‘muni’’ tena pavuccati. tránh xa các điều ác, người ấy là bậc Mâu-ni. Người nào thấu hiểu cả hai thế giới (trong và ngoài), do đó được gọi là Mâu-ni. 270. 270. Na tena ariyo hoti, yena pāṇāni hiṃsati; Ahiṃsā sabbapāṇānaṃ, ‘‘ariyo’’ti pavuccati. Không phải vì làm hại chúng sanh mà thành bậc Thánh. Do không làm hại tất cả chúng sanh, nên được gọi là bậc Thánh. 271. 271. Na sīlabbatamattena, bāhusaccena vā pana; Atha vā samādhilābhena, vivittasayanena vā. Chẳng phải chỉ do giới và hạnh, cũng chẳng phải do học nhiều, hay do đắc định, hay do ở nơi thanh vắng, 272. 272. Phusāmi nekkhammasukhaṃ, aputhujjanasevitaṃ; Bhikkhu vissāsamāpādi, appatto āsavakkhayaṃ. (nghĩ rằng) 'Ta hưởng được lạc xuất ly, mà phàm phu không hưởng được'. Này Tỳ-kheo, chớ nên tự mãn khi chưa đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Dhammaṭṭhavaggo ekūnavīsatimo niṭṭhito. Phẩm Pháp Trụ, thứ mười chín, đã chấm dứt. 20. Maggavaggo 20. Phẩm Đạo 273. 273. Maggānaṭṭhaṅgiko seṭṭho, saccānaṃ caturo padā; Virāgo seṭṭho dhammānaṃ, dvipadānañca cakkhumā. Trong các con đường, Bát Chánh Đạo là thù thắng nhất. Trong các chân lý, Bốn Thánh Đế là thù thắng nhất. Trong các pháp, ly tham là thù thắng nhất. Trong các loài hai chân, bậc có mắt (Phật) là thù thắng nhất. 274. 274. Eseva maggo natthañño, dassanassa visuddhiyā; Etañhi tumhe paṭipajjatha, mārassetaṃ pamohanaṃ. Đây là con đường duy nhất, không có con đường nào khác, để thanh tịnh tri kiến. Các ngươi hãy đi theo con đường này, nó sẽ làm Ma vương mê loạn. 275. 275. Etañhi tumhe paṭipannā, dukkhassantaṃ karissatha; Akkhāto vo mayā maggo, aññāya sallakantanaṃ. Đi theo con đường này, các ngươi sẽ chấm dứt khổ đau. Con đường đã được Ta chỉ dạy, sau khi biết cách nhổ mũi tên (ái dục). 276. 276. Tumhehi kiccamātappaṃ, akkhātāro tathāgatā; Paṭipannā pamokkhanti, jhāyino mārabandhanā. Các ngươi phải tự mình nỗ lực, Như Lai chỉ là người chỉ đường. Những người hành thiền, đi theo con đường này, sẽ thoát khỏi sự trói buộc của Ma vương. 277. 277. ‘‘Sabbe [Pg.53] saṅkhārā aniccā’’ti, yadā paññāya passati; Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. Khi thấy bằng trí tuệ rằng: 'Tất cả các pháp hữu vi là vô thường', người ấy sẽ nhàm chán khổ đau. Đó là con đường dẫn đến thanh tịnh. 278. 278. ‘‘Sabbe saṅkhārā dukkhā’’ti, yadā paññāya passati; Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. Khi thấy bằng trí tuệ rằng: 'Tất cả các pháp hữu vi là khổ', người ấy sẽ nhàm chán khổ đau. Đó là con đường dẫn đến thanh tịnh. 279. 279. ‘‘Sabbe dhammā anattā’’ti, yadā paññāya passati; Atha nibbindati dukkhe, esa maggo visuddhiyā. Khi thấy bằng trí tuệ rằng: 'Tất cả các pháp là vô ngã', người ấy sẽ nhàm chán khổ đau. Đó là con đường dẫn đến thanh tịnh. 280. 280. Uṭṭhānakālamhi anuṭṭhahāno, yuvā balī ālasiyaṃ upeto; Saṃsannasaṅkappamano kusīto, paññāya maggaṃ alaso na vindati. Khi cần phải nỗ lực lại không nỗ lực, dù trẻ, khỏe nhưng lười biếng, ý chí và tư tưởng chìm đắm, kẻ biếng nhác, lười biếng ấy không tìm thấy con đường trí tuệ. 281. 281. Vācānurakkhī manasā susaṃvuto, kāyena ca nākusalaṃ kayirā ; Ete tayo kammapathe visodhaye, ārādhaye maggamisippaveditaṃ. Hãy hộ trì lời nói, khéo chế ngự ý, và không làm điều ác bằng thân. Hãy thanh tịnh ba nghiệp đạo này, và chứng đắc con đường do các bậc Thánh nhân chỉ dạy. 282. 282. Yogā ve jāyatī bhūri, ayogā bhūrisaṅkhayo; Etaṃ dvedhāpathaṃ ñatvā, bhavāya vibhavāya ca; Tathāttānaṃ niveseyya, yathā bhūri pavaḍḍhati. Do tu tập, trí tuệ phát sanh; không tu tập, trí tuệ tiêu vong. Biết được con đường hai ngả này, đưa đến được và mất, hãy tự đặt mình sao cho trí tuệ được tăng trưởng. 283. 283. Vanaṃ [Pg.54] chindatha mā rukkhaṃ, vanato jāyate bhayaṃ; Chetvā vanañca vanathañca, nibbanā hotha bhikkhavo. Hãy chặt khu rừng (dục vọng), đừng chặt cây. Từ khu rừng (dục vọng) sanh ra sợ hãi. Hỡi các Tỳ-kheo, sau khi đã chặt cả rừng và bụi rậm (dục vọng), hãy trở thành người không còn rừng (dục vọng). 284. 284. Yāva hi vanatho na chijjati, aṇumattopi narassa nārisu; Paṭibaddhamanova tāva so, vaccho khīrapakova mātari. Chừng nào lòng ham muốn, dù là nhỏ nhất, của người nam đối với người nữ chưa được đoạn trừ, chừng đó tâm người ấy vẫn còn bị trói buộc, như con bê còn bú mẹ. 285. 285. Ucchinda sinehamattano kumudaṃ sāradikaṃva ; Santimaggameva brūhaya, nibbānaṃ sugatena desitaṃ. Hãy cắt đứt lòng ái luyến của mình, như tay ngắt đóa sen mùa thu. Hãy tu tập con đường tịch tịnh, Niết-bàn do Thiện Thệ thuyết giảng. 286. 286. Idha vassaṃ vasissāmi, idha hemantagimhisu; Iti bālo vicinteti, antarāyaṃ na bujjhati. Ta sẽ ở đây trong mùa mưa, ở đây trong mùa đông và mùa hạ. Kẻ ngu suy nghĩ như vậy, không nhận ra sự nguy hiểm (cái chết). 287. 287. Taṃ puttapasusammattaṃ, byāsattamanasaṃ naraṃ; Suttaṃ gāmaṃ mahoghova, maccu ādāya gacchati. Người say đắm con cái và súc vật, tâm trí bám víu, bị thần chết cuốn đi, như trận lụt lớn cuốn trôi một ngôi làng đang ngủ. 288. 288. Na santi puttā tāṇāya, na pitā nāpi bandhavā; Antakenādhipannassa, natthi ñātīsu tāṇatā. Con cái không thể che chở, cha cũng không, bà con cũng không. Đối với người bị thần chết bắt đi, không có sự che chở nơi bà con thân thuộc. 289. 289. Etamatthavasaṃ ñatvā, paṇḍito sīlasaṃvuto; Nibbānagamanaṃ maggaṃ, khippameva visodhaye. Bậc trí biết lợi ích này, hộ trì trong giới hạnh, hãy mau chóng thanh lọc con đường đưa đến Niết-bàn. Maggavaggo vīsatimo niṭṭhito. Phẩm Đạo, thứ hai mươi, chấm dứt. 21. Pakiṇṇakavaggo 21. Phẩm Tạp Lục 290. 290. Mattāsukhapariccāgā[Pg.55], passe ce vipulaṃ sukhaṃ; Caje mattāsukhaṃ dhīro, sampassaṃ vipulaṃ sukhaṃ. Nếu từ bỏ hạnh phúc nhỏ, mà thấy được hạnh phúc lớn, bậc trí nên từ bỏ hạnh phúc nhỏ, để nhìn đến hạnh phúc lớn. 291. 291. Paradukkhūpadhānena, attano sukhamicchati; Verasaṃsaggasaṃsaṭṭho, verā so na parimuccati. Gây khổ cho người khác, để tìm hạnh phúc cho mình, người ấy bị oán thù ràng buộc, không thể thoát khỏi oán thù. 292. 292. Yañhi kiccaṃ apaviddhaṃ, akiccaṃ pana kayirati; Unnaḷānaṃ pamattānaṃ, tesaṃ vaḍḍhanti āsavā. Việc nên làm thì không làm, việc không nên làm lại làm, những kẻ kiêu mạn, phóng dật, lậu hoặc của họ tăng trưởng. 293. 293. Yesañca susamāraddhā, niccaṃ kāyagatā sati; Akiccaṃ te na sevanti, kicce sātaccakārino; Satānaṃ sampajānānaṃ, atthaṃ gacchanti āsavā. Những ai luôn chuyên tâm, hằng niệm tưởng đến thân, việc không nên làm thì không theo, việc nên làm thì kiên trì, những người chánh niệm, tỉnh giác, các lậu hoặc của họ được tiêu trừ. 294. 294. Mātaraṃ pitaraṃ hantvā, rājāno dve ca khattiye; Raṭṭhaṃ sānucaraṃ hantvā, anīgho yāti brāhmaṇo. Giết mẹ và cha, giết hai vua Sát-đế-lỵ, giết vương quốc cùng tùy tùng, vị Bà-la-môn đi đến an ổn. 295. 295. Mātaraṃ pitaraṃ hantvā, rājāno dve ca sotthiye; Veyagghapañcamaṃ hantvā, anīgho yāti brāhmaṇo. Giết mẹ và cha, giết hai vua Bà-la-môn, giết hổ làm thứ năm, vị Bà-la-môn đi đến an ổn. 296. 296. Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā; Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ buddhagatā sati. Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến Phật. 297. 297. Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā; Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ dhammagatā sati. Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến Pháp. 298. 298. Suppabuddhaṃ [Pg.56] pabujjhanti, sadā gotamasāvakā; Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ saṅghagatā sati. Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến Tăng. 299. 299. Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā; Yesaṃ divā ca ratto ca, niccaṃ kāyagatā sati. Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, hằng niệm tưởng đến thân. 300. 300. Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā; Yesaṃ divā ca ratto ca, ahiṃsāya rato mano. Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, tâm ý vui thích trong sự bất hại. 301. 301. Suppabuddhaṃ pabujjhanti, sadā gotamasāvakā; Yesaṃ divā ca ratto ca, bhāvanāya rato mano. Các đệ tử của Gotama luôn luôn tỉnh thức, những người ngày và đêm, tâm ý vui thích trong sự tu tập. 302. 302. Duppabbajjaṃ durabhiramaṃ, durāvāsā gharā dukhā; Dukkhosamānasaṃvāso, dukkhānupatitaddhagū; Tasmā na caddhagū siyā, na ca dukkhānupatito siyā. Xuất gia thật khó, vui trong đó cũng khó, tại gia khó ở, khổ đau, sống chung với người không bình đẳng là khổ, người lữ hành bị khổ đau theo đuổi. Vì vậy, đừng làm người lữ hành, đừng để khổ đau theo đuổi. 303. 303. Saddho sīlena sampanno, yasobhogasamappito; Yaṃ yaṃ padesaṃ bhajati, tattha tattheva pūjito. Người có tín, có giới, có danh vọng, tài sản, đi đến nơi nào, cũng được tôn kính ở nơi đó. 304. 304. Dūre santo pakāsenti, himavantova pabbato; Asantettha na dissanti, rattiṃ khittā yathā sarā. Người lành ở xa vẫn sáng tỏ, như núi Hy-mã-lạp. Kẻ ác ở gần không ai thấy, như tên bắn trong đêm. 305. 305. Ekāsanaṃ ekaseyyaṃ, eko caramatandito; Eko damayamattānaṃ, vanante ramito siyā. Ngồi một mình, nằm một mình, đi một mình không mỏi mệt, một mình tự điều phục, người ấy sẽ vui thích trong rừng. Pakiṇṇakavaggo ekavīsatimo niṭṭhito. Phẩm Tạp Lục, thứ hai mươi mốt, chấm dứt. 22. Nirayavaggo 22. Phẩm Địa Ngục 306. 306. Abhūtavādī [Pg.57] nirayaṃ upeti, yo vāpi katvā na karomi cāha ; Ubhopi te pecca samā bhavanti, nihīnakammā manujā parattha. Người nói dối sẽ đọa địa ngục, và người làm rồi nói 'tôi không làm' cũng vậy. Cả hai, những người có hành vi thấp hèn, sau khi chết, đều như nhau ở thế giới bên kia. 307. 307. Kāsāvakaṇṭhā bahavo, pāpadhammā asaññatā; Pāpā pāpehi kammehi, nirayaṃ te upapajjare. Nhiều người quấn cà sa quanh cổ, có ác pháp, không tự chế, những kẻ ác ấy do các nghiệp ác của mình, sẽ sanh vào địa ngục. 308. 308. Seyyo ayoguḷo bhutto, tatto aggisikhūpamo; Yañce bhuñjeyya dussīlo, raṭṭhapiṇḍamasaññato. Thà nuốt hòn sắt nóng, cháy như ngọn lửa, còn hơn là người ác giới, không tự chế, mà ăn của tín thí trong xứ. 309. 309. Cattāri ṭhānāni naro pamatto, āpajjati paradārūpasevī; Apuññalābhaṃ na nikāmaseyyaṃ, nindaṃ tatīyaṃ nirayaṃ catutthaṃ. Người phóng dật, theo vợ người khác, phải chịu bốn điều: Gặp điều không phước, ngủ không yên, thứ ba là bị chê bai, thứ tư là đọa địa ngục. 310. 310. Apuññalābho ca gatī ca pāpikā, bhītassa bhītāya ratī ca thokikā; Rājā ca daṇḍaṃ garukaṃ paṇeti, tasmā naro paradāraṃ na seve. Gặp điều không phước và sanh vào ác thú, niềm vui ngắn ngủi của kẻ sợ hãi với người sợ hãi, và vua chúa phạt nặng. Vì vậy, người đàn ông không nên theo vợ người khác. 311. 311. Kuso yathā duggahito, hatthamevānukantati; Sāmaññaṃ dupparāmaṭṭhaṃ, nirayāyupakaḍḍhati. Như cỏ kusa nếu nắm không khéo, sẽ làm đứt tay, đời sống sa-môn nếu hành không đúng, sẽ kéo xuống địa ngục. 312. 312. Yaṃ [Pg.58] kiñci sithilaṃ kammaṃ, saṃkiliṭṭhañca yaṃ vataṃ; Saṅkassaraṃ brahmacariyaṃ, na taṃ hoti mahapphalaṃ. Bất cứ hành vi lơi lỏng nào, bất cứ giới nguyện ô nhiễm nào, đời sống phạm hạnh đáng ngờ, đều không có kết quả lớn. 313. 313. Kayirā ce kayirāthenaṃ, daḷhamenaṃ parakkame; Sithilo hi paribbājo, bhiyyo ākirate rajaṃ. Nếu phải làm, hãy làm cho được, hãy làm một cách kiên quyết. Vì người tu hành lơi lỏng, chỉ làm tung thêm bụi bặm. 314. 314. Akataṃ dukkaṭaṃ seyyo, pacchā tappati dukkaṭaṃ; Katañca sukataṃ seyyo, yaṃ katvā nānutappati. Việc ác không làm thì tốt hơn, vì việc ác làm sau này hối hận. Việc thiện đã làm thì tốt hơn, vì làm rồi không hối hận. 315. 315. Nagaraṃ yathā paccantaṃ, guttaṃ santarabāhiraṃ; Evaṃ gopetha attānaṃ, khaṇo vo mā upaccagā; Khaṇātītā hi socanti, nirayamhi samappitā. Như thành ở biên thùy, được phòng hộ trong ngoài; cũng vậy, hãy tự phòng hộ, chớ để sát-na trôi qua; vì người để lỡ sát-na, bị đọa địa ngục, sầu muộn. 316. 316. Alajjitāye lajjanti, lajjitāye na lajjare; Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ. Hổ thẹn việc không đáng hổ thẹn, không hổ thẹn việc đáng hổ thẹn; do chấp nhận tà kiến, chúng sanh đi đến ác thú. 317. 317. Abhaye bhayadassino, bhaye cābhayadassino; Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ. Thấy sợ hãi trong cái không đáng sợ, và thấy không đáng sợ trong cái đáng sợ; do chấp nhận tà kiến, chúng sanh đi đến ác thú. 318. 318. Avajje vajjamatino, vajje cāvajjadassino; Micchādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti duggatiṃ. Cho là lỗi trong cái không có lỗi, và thấy không có lỗi trong cái có lỗi; do chấp nhận tà kiến, chúng sanh đi đến ác thú. 319. 319. Vajjañca vajjato ñatvā, avajjañca avajjato; Sammādiṭṭhisamādānā, sattā gacchanti suggatiṃ. Biết lỗi là lỗi, và biết không lỗi là không lỗi; do chấp nhận chánh kiến, chúng sanh đi đến thiện thú. Nirayavaggo dvāvīsatimo niṭṭhito. Phẩm Địa Ngục, thứ hai mươi hai, đã chấm dứt. 23. Nāgavaggo 23. Phẩm Con Voi 320. 320. Ahaṃ [Pg.59] nāgova saṅgāme, cāpato patitaṃ saraṃ; Ativākyaṃ titikkhissaṃ, dussīlo hi bahujjano. Ta như con voi trong trận chiến, chịu đựng mũi tên bắn ra từ cung; ta sẽ chịu đựng lời phỉ báng, vì phần nhiều người đời là kẻ ác giới. 321. 321. Dantaṃ nayanti samitiṃ, dantaṃ rājābhirūhati; Danto seṭṭho manussesu, yotivākyaṃ titikkhati. Con vật đã được điều phục, người ta dắt đến hội chúng; con vật đã được điều phục, vua cưỡi lên; người đã được điều phục là bậc tối thượng giữa loài người, người ấy chịu đựng được lời phỉ báng. 322. 322. Varamassatarā dantā, ājānīyā ca sindhavā; Kuñjarā ca mahānāgā, attadanto tato varaṃ. La thuần chủng đã được điều phục thật là tốt, ngựa thuần chủng xứ Sindhu cũng vậy, và voi chúa, voi lớn cũng vậy; nhưng người tự điều phục còn tốt hơn thế. 323. 323. Na hi etehi yānehi, gaccheyya agataṃ disaṃ; Yathāttanā sudantena, danto dantena gacchati. Chắc chắn không phải bằng những cỗ xe này, mà có thể đi đến phương chưa từng đến; như người đã được điều phục, nhờ tự thân đã khéo điều phục mà đi đến. 324. 324. Dhanapālo nāma kuñjaro, kaṭukabhedano dunnivārayo; Baddho kabaḷaṃ na bhuñjati, sumarati nāgavanassa kuñjaro. Con voi tên Dhanapāla, trong thời kỳ tiết dục, hung hăng, khó ngăn cản; bị trói buộc, nó không ăn một miếng nào, con voi nhớ đến khu rừng voi. 325. 325. Middhī yadā hoti mahagghaso ca, niddāyitā samparivattasāyī; Mahāvarāhova nivāpapuṭṭho, punappunaṃ gabbhamupeti mando. Khi kẻ nào hôn trầm và tham ăn, ham ngủ, nằm lăn lóc; như con heo lớn được nuôi bằng đồ ăn thừa, kẻ ngu si ấy phải nhập thai luôn mãi. 326. 326. Idaṃ [Pg.60] pure cittamacāri cārikaṃ, yenicchakaṃ yatthakāmaṃ yathāsukhaṃ; Tadajjahaṃ niggahessāmi yoniso, hatthippabhinnaṃ viya aṅkusaggaho. Trước kia, tâm này đã đi lang thang, theo ý muốn, theo sở thích, theo sự thoải mái; hôm nay, ta sẽ chế ngự nó một cách như lý, như người nài voi dùng móc sắt chế ngự con voi đang tiết dục. 327. 327. Appamādaratā hotha, sacittamanurakkhatha; Duggā uddharathattānaṃ, paṅke sannova kuñjaro. Hãy vui thích trong sự không dể duôi, hãy hộ trì tâm của mình; hãy tự kéo mình ra khỏi đường ác, như con voi bị sa lầy. 328. 328. Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Abhibhuyya sabbāni parissayāni, careyya tenattamano satīmā. Nếu tìm được người bạn đồng hành thận trọng, sống chung, có thiện hạnh, bậc trí; hãy vượt qua mọi hiểm nguy, hãy đi cùng người ấy, với tâm hoan hỷ, chánh niệm. 329. 329. No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ, saddhiṃ caraṃ sādhuvihāridhīraṃ; Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya, eko care mātaṅgaraññeva nāgo. Nếu không tìm được người bạn đồng hành thận trọng, sống chung, có thiện hạnh, bậc trí; như vua từ bỏ vương quốc đã chinh phục, hãy đi một mình, như con voi trong rừng. 330. 330. Ekassa caritaṃ seyyo, natthi bāle sahāyatā; Eko care na ca pāpāni kayirā, appossukko mātaṅgaraññeva nāgo. Sống một mình tốt hơn, không có tình bạn với kẻ ngu; hãy đi một mình và đừng làm điều ác, ít mong muốn, như con voi trong rừng. 331. 331. Atthamhi jātamhi sukhā sahāyā, tuṭṭhī sukhā yā itarītarena; Puññaṃ sukhaṃ jīvitasaṅkhayamhi, sabbassa dukkhassa sukhaṃ pahānaṃ. Khi có việc cần, bạn bè là vui; vui thay sự biết đủ với bất cứ điều gì; phước đức là vui khi mạng sắp hết; vui thay sự từ bỏ mọi khổ đau. 332. 332. Sukhā [Pg.61] matteyyatā loke, atho petteyyatā sukhā; Sukhā sāmaññatā loke, atho brahmaññatā sukhā. Ở đời, hiếu kính mẹ là vui; cũng vậy, hiếu kính cha là vui; ở đời, kính trọng Sa-môn là vui; cũng vậy, kính trọng Bà-la-môn là vui. 333. 333. Sukhaṃ yāva jarā sīlaṃ, sukhā saddhā patiṭṭhitā; Sukho paññāya paṭilābho, pāpānaṃ akaraṇaṃ sukhaṃ. Giới hạnh cho đến già là vui; tín tâm được vững chắc là vui; đạt được trí tuệ là vui; không làm các điều ác là vui. Nāgavaggo tevīsatimo niṭṭhito. Phẩm Con Voi, thứ hai mươi ba, đã chấm dứt. 24. Taṇhāvaggo 24. Phẩm Ái Dục 334. 334. Manujassa pamattacārino, taṇhā vaḍḍhati māluvā viya; So plavatī hurā huraṃ, phalamicchaṃva vanasmi vānaro. Đối với người sống dể duôi, ái dục tăng trưởng như dây māluvā; người ấy nhảy từ đời này sang đời khác, như con khỉ trong rừng mong muốn trái cây. 335. 335. Yaṃ esā sahate jammī, taṇhā loke visattikā; Sokā tassa pavaḍḍhanti, abhivaṭṭhaṃva bīraṇaṃ. Người nào bị ái dục thấp hèn, lan tràn trong đời này chế ngự; sầu muộn của người ấy tăng trưởng, như cỏ bīraṇa gặp mưa nhiều. 336. 336. Yo cetaṃ sahate jammiṃ, taṇhaṃ loke duraccayaṃ; Sokā tamhā papatanti, udabinduva pokkharā. Người nào chế ngự được ái dục thấp hèn này, khó vượt qua trong đời; sầu muộn từ người ấy rơi rụng, như giọt nước từ lá sen. 337. 337. Taṃ vo vadāmi bhaddaṃ vo, yāvantettha samāgatā; Taṇhāya mūlaṃ khaṇatha, usīratthova bīraṇaṃ; Mā vo naḷaṃva sotova, māro bhañji punappunaṃ. Điều này ta nói với các ngươi, mong các ngươi được an lành, tất cả những ai đã tụ hội ở đây; hãy đào tận gốc rễ của ái dục, như người tìm rễ usīra đào cỏ bīraṇa; chớ để Ma vương bẻ gãy các ngươi luôn mãi, như dòng nước bẻ gãy cây sậy. 338. 338. Yathāpi [Pg.62] mūle anupaddave daḷhe, chinnopi rukkho punareva rūhati; Evampi taṇhānusaye anūhate, nibbattatī dukkhamidaṃ punappunaṃ. Cũng như cây, khi gốc rễ còn nguyên vẹn, vững chắc, dù bị chặt, vẫn mọc lại; cũng vậy, khi tùy miên ái dục chưa bị nhổ sạch, khổ đau này vẫn sanh khởi luôn mãi. 339. 339. Yassa chattiṃsati sotā, manāpasavanā bhusā; Māhā vahanti duddiṭṭhiṃ, saṅkappā rāganissitā. Người nào có ba mươi sáu dòng ái dục chảy mạnh về các cảnh khả ý, những tư duy dựa trên tham ái sẽ cuốn trôi kẻ tà kiến ấy. 340. 340. Savanti sabbadhi sotā, latā uppajja tiṭṭhati; Tañca disvā lataṃ jātaṃ, mūlaṃ paññāya chindatha. Các dòng ái dục chảy khắp nơi; dây leo ái dục sanh lên và tồn tại; thấy dây leo ấy đã sanh khởi, hãy dùng trí tuệ chặt đứt gốc rễ của nó. 341. 341. Saritāni sinehitāni ca, somanassāni bhavanti jantuno; Te sātasitā sukhesino, te ve jātijarūpagā narā. Các dòng ái và các niềm luyến ái, các hỷ lạc khởi lên cho chúng sanh; những người ấy, bị ràng buộc vào khoái lạc, tìm cầu hạnh phúc, quả thật là những người phải chịu sanh và già. 342. 342. Tasiṇāya purakkhatā pajā, parisappanti sasova bandhito ; Saṃyojanasaṅgasattakā, dukkhamupenti punappunaṃ cirāya. Chúng sanh bị ái dục dẫn dắt, vùng vẫy như thỏ bị sa bẫy; bị kiết sử và tham ái trói buộc, họ chịu đau khổ lâu dài, hết lần này đến lần khác. 343. 343. Tasiṇāya purakkhatā pajā, parisappanti sasova bandhito; Tasmā tasiṇaṃ vinodaye, ākaṅkhanta virāgamattano. Chúng sanh bị ái dục dẫn dắt, vùng vẫy như thỏ bị sa bẫy; vì vậy, người mong cầu sự ly tham cho chính mình, hãy nên trừ bỏ ái dục. 344. 344. Yo nibbanatho vanādhimutto, vanamutto vanameva dhāvati; Taṃ puggalametha passatha, mutto bandhanameva dhāvati. Người đã thoát khỏi rừng (phiền não), được giải thoát khỏi rừng, nhưng khi đã thoát khỏi rừng lại chạy trở về chính khu rừng ấy; hãy nhìn người ấy xem, được giải thoát rồi lại chạy về chính sự trói buộc. 345. 345. Na [Pg.63] taṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, yadāyasaṃ dārujapabbajañca ; Sārattarattā maṇikuṇḍalesu, puttesu dāresu ca yā apekkhā. Bậc trí không nói rằng sự trói buộc làm bằng sắt, bằng gỗ, hay bằng dây gai là bền chặt; sự say đắm mãnh liệt vào ngọc ngà, châu báu, vào con cái và vợ chồng, 346. 346. Etaṃ daḷhaṃ bandhanamāhu dhīrā, ohārinaṃ sithilaṃ duppamuñcaṃ; Etampi chetvāna paribbajanti, anapekkhino kāmasukhaṃ pahāya. Bậc trí nói rằng đó mới là sự trói buộc bền chặt, nó kéo lôi xuống, tuy lỏng lẻo nhưng khó thoát ra; cắt đứt được cả sự trói buộc này, họ ra đi, không còn luyến ái, từ bỏ dục lạc. 347. 347. Ye rāgarattānupatanti sotaṃ, sayaṃkataṃ makkaṭakova jālaṃ; Etampi chetvāna vajanti dhīrā, anapekkhino sabbadukkhaṃ pahāya. Những ai bị tham ái nhuộm đỏ, lại rơi vào dòng (ái dục) như nhện sa vào lưới do chính mình giăng; bậc trí cắt đứt được cả sự trói buộc này mà ra đi, không còn luyến ái, từ bỏ mọi khổ đau. 348. 348. Muñca pure muñca pacchato, majjhe muñca bhavassa pāragū; Sabbattha vimuttamānaso, na punaṃ jātijaraṃ upehisi. Hãy buông bỏ quá khứ, hãy buông bỏ tương lai, hãy buông bỏ hiện tại, vượt qua bờ bên kia của sự tồn tại; với tâm giải thoát khỏi tất cả, ngươi sẽ không còn phải chịu sanh và già nữa. 349. 349. Vitakkamathitassa jantuno, tibbarāgassa subhānupassino; Bhiyyo taṇhā pavaḍḍhati, esa kho daḷhaṃ karoti bandhanaṃ. Đối với chúng sanh bị tư duy khuấy động, có tham ái mãnh liệt, chỉ thấy những gì là tịnh hảo, thì ái dục lại càng tăng trưởng; người ấy quả thật làm cho sự trói buộc của mình thêm bền chặt. 350. 350. Vitakkūpasame [Pg.64] ca yo rato, asubhaṃ bhāvayate sadā sato; Esa kho byanti kāhiti, esa checchati mārabandhanaṃ. Còn người nào ưa thích sự an tịnh của tư duy, luôn chánh niệm, tu tập về sự bất tịnh, người ấy quả thật sẽ diệt trừ (ái dục), người ấy sẽ cắt đứt được sự trói buộc của Ma vương. 351. 351. Niṭṭhaṅgato asantāsī, vītataṇho anaṅgaṇo; Acchindi bhavasallāni, antimoyaṃ samussayo. Người đã đến đích, không còn sợ hãi, đã ly ái, không còn phiền não, đã cắt đứt các mũi tên của sự tồn tại; đây là thân cuối cùng của vị ấy. 352. 352. Vītataṇho anādāno, niruttipadakovido; Akkharānaṃ sannipātaṃ, jaññā pubbāparāni ca; Sa ve ‘‘antimasārīro, mahāpañño mahāpuriso’’ti vuccati. Người đã ly ái, không còn chấp thủ, thông thạo từ ngữ và văn cú, biết sự kết hợp của các chữ, biết trước và sau; vị ấy quả thật được gọi là người mang thân cuối cùng, bậc đại trí, bậc đại nhân. 353. 353. Sabbābhibhū sabbavidūhamasmi, sabbesu dhammesu anūpalitto; Sabbañjaho taṇhakkhaye vimutto, sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ. Ta là bậc toàn thắng, bậc toàn giác, không bị ô nhiễm trong mọi pháp; ta đã từ bỏ tất cả, được giải thoát nhờ đoạn tận ái dục. Tự mình chứng ngộ, ta biết chỉ ai làm thầy? 354. 354. Sabbadānaṃ dhammadānaṃ jināti, sabbarasaṃ dhammaraso jināti; Sabbaratiṃ dhammarati jināti, taṇhakkhayo sabbadukkhaṃ jināti. Pháp thí thắng mọi thí, pháp vị thắng mọi vị; pháp hỷ thắng mọi hỷ, sự đoạn tận ái dục thắng mọi khổ đau. 355. 355. Hananti bhogā dummedhaṃ, no ca pāragavesino; Bhogataṇhāya dummedho, hanti aññeva attanaṃ. Của cải hủy hoại người ngu, chứ không phải những người tìm cầu bờ bên kia; vì tham ái của cải, kẻ ngu tự hại chính mình. 356. 356. Tiṇadosāni khettāni, rāgadosā ayaṃ pajā; Tasmā hi vītarāgesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ. Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, tham ái là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly tham sẽ có quả lớn. 357. 357. Tiṇadosāni [Pg.65] khettāni, dosadosā ayaṃ pajā; Tasmā hi vītadosesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ. Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, sân hận là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly sân sẽ có quả lớn. 358. 358. Tiṇadosāni khettāni, mohadosā ayaṃ pajā; Tasmā hi vītamohesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ. Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, si mê là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly si sẽ có quả lớn. 359. 359. (Tiṇadosāni khettāni, icchādosā ayaṃ pajā; Tasmā hi vigaticchesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ.) (Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, dục vọng là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly dục sẽ có quả lớn.) Tiṇadosāni khettāni, taṇhādosā ayaṃ pajā; Tasmā hi vītataṇhesu, dinnaṃ hoti mahapphalaṃ. Cỏ dại là tỳ vết của ruộng nương, ái dục là tỳ vết của chúng sanh này; vì vậy, cúng dường cho những người đã ly ái sẽ có quả lớn. Taṇhāvaggo catuvīsatimo niṭṭhito. Phẩm Ái Dục, phẩm thứ hai mươi bốn, đã chấm dứt. 25. Bhikkhuvaggo 25. Phẩm Tỳ Khưu 360. 360. Cakkhunā saṃvaro sādhu, sādhu sotena saṃvaro; Ghānena saṃvaro sādhu, sādhu jivhāya saṃvaro. Lành thay, phòng hộ con mắt, lành thay, phòng hộ lỗ tai; lành thay, phòng hộ lỗ mũi, lành thay, phòng hộ cái lưỡi. 361. 361. Kāyena saṃvaro sādhu, sādhu vācāya saṃvaro; Manasā saṃvaro sādhu, sādhu sabbattha saṃvaro; Sabbattha saṃvuto bhikkhu, sabbadukkhā pamuccati. Lành thay, phòng hộ thân, lành thay, phòng hộ lời nói; lành thay, phòng hộ ý, lành thay, phòng hộ tất cả; vị Tỳ khưu phòng hộ trong tất cả, sẽ thoát khỏi mọi khổ đau. 362. 362. Hatthasaṃyato pādasaṃyato, vācāsaṃyato saṃyatuttamo; Ajjhattarato samāhito, eko santusito tamāhu bhikkhuṃ. Người phòng hộ tay, phòng hộ chân, phòng hộ lời nói, phòng hộ ở mức cao nhất; người ưa thích nội tâm, tâm định tĩnh, sống một mình và biết đủ, người ấy được gọi là Tỳ khưu. 363. 363. Yo mukhasaṃyato bhikkhu, mantabhāṇī anuddhato; Atthaṃ dhammañca dīpeti, madhuraṃ tassa bhāsitaṃ. Vị Tỳ khưu nào phòng hộ miệng, nói năng có trí tuệ, không kiêu mạn, giảng giải về ý nghĩa và về Chánh pháp, lời nói của vị ấy thật ngọt ngào. 364. 364. Dhammārāmo [Pg.66] dhammarato, dhammaṃ anuvicintayaṃ; Dhammaṃ anussaraṃ bhikkhu, saddhammā na parihāyati. Vị Tỳ khưu nào lấy Pháp làm vườn vui, ưa thích trong Pháp, suy tư về Pháp, ghi nhớ Pháp, thì sẽ không thối thất khỏi Chánh pháp. 365. 365. Salābhaṃ nātimaññeyya, nāññesaṃ pihayaṃ care; Aññesaṃ pihayaṃ bhikkhu, samādhiṃ nādhigacchati. Không nên xem thường lợi lộc của mình, không nên sống ganh tỵ với người khác; vị Tỳ khưu ganh tỵ với người khác sẽ không đạt được định. 366. 366. Appalābhopi ce bhikkhu, salābhaṃ nātimaññati; Taṃ ve devā pasaṃsanti, suddhājīviṃ atanditaṃ. Dù cho vị Tỳ khưu có ít lợi lộc, nhưng không xem thường lợi lộc của mình, chư Thiên quả thật tán thán vị ấy, người có đời sống trong sạch và không lười biếng. 367. 367. Sabbaso nāmarūpasmiṃ, yassa natthi mamāyitaṃ; Asatā ca na socati, sa ve ‘‘bhikkhū’’ti vuccati. Người nào đối với danh và sắc một cách hoàn toàn không có sự chấp là 'của tôi', và không sầu muộn vì cái không có, vị ấy quả thật được gọi là 'Tỳ khưu'. 368. 368. Mettāvihārī yo bhikkhu, pasanno buddhasāsane; Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukhaṃ. Tỳ kheo trú tâm từ, Tịnh tín trong Phật giáo, Sẽ đạt đến tịch tịnh, An lạc, dứt các hành. 369. 369. Siñca bhikkhu imaṃ nāvaṃ, sittā te lahumessati; Chetvā rāgañca dosañca, tato nibbānamehisi. Này Tỳ kheo, tát thuyền này, Thuyền tát cạn, nhẹ nhàng đi. Dứt tham và sân hận rồi, Ông sẽ chứng Niết Bàn. 370. 370. Pañca chinde pañca jahe, pañca cuttari bhāvaye; Pañca saṅgātigo bhikkhu, ‘‘oghatiṇṇo’’ti vuccati. Hãy chặt năm, bỏ năm đi, Lại tu tập năm căn. Tỳ kheo vượt năm trói buộc, Được gọi vượt bộc lưu. 371. 371. Jhāya bhikkhu mā pamādo, mā te kāmaguṇe ramessu cittaṃ; Mā lohaguḷaṃ gilī pamatto, mā kandi ‘‘dukkhamida’’nti ḍayhamāno. Này Tỳ kheo, hãy thiền định, chớ phóng dật! Đừng để tâm con say đắm trong các dục. Chớ phóng dật mà nuốt hòn sắt nóng, để rồi khi bị đốt cháy, phải than khóc: 'Đây là khổ!' 372. 372. Natthi jhānaṃ apaññassa, paññā natthi ajhāyato ; Yamhi jhānañca paññā ca, sa ve nibbānasantike. Không thiền, không trí tuệ, Không tuệ, không thiền định. Ai có thiền, có tuệ, Người ấy gần Niết Bàn. 373. 373. Suññāgāraṃ [Pg.67] paviṭṭhassa, santacittassa bhikkhuno; Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato. Tỳ kheo vào nhà vắng, Tâm tư được an tịnh, Hưởng pháp hỷ siêu nhân, Do chánh quán các pháp. 374. 374. Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ; Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānataṃ. Mỗi khi quán chiếu rõ, Sự sinh diệt các uẩn, Người ấy được hỷ lạc, Bất tử của người trí. 375. 375. Tatrāyamādi bhavati, idha paññassa bhikkhuno; Indriyagutti santuṭṭhi, pātimokkhe ca saṃvaro. Đây là bước khởi đầu, Cho Tỳ kheo có trí: Hộ trì các căn, tri túc, Thu thúc trong giới luật. 376. 376. Mitte bhajassu kalyāṇe, suddhājīve atandite; Paṭisanthāravutyassa, ācārakusalo siyā; Tato pāmojjabahulo, dukkhassantaṃ karissati. Hãy thân cận bạn lành, Sống trong sạch, không lười, Cư xử thật thân thiện, Thiện xảo trong oai nghi. Do vậy, được nhiều vui, Sẽ chấm dứt khổ đau. 377. 377. Vassikā viya pupphāni, maddavāni pamuñcati; Evaṃ rāgañca dosañca, vippamuñcetha bhikkhavo. Như hoa lài nhài kia, Rũ bỏ bông hoa héo, Cũng vậy, này Tỳ kheo, Hãy rũ bỏ tham, sân. 378. 378. Santakāyo santavāco, santavā susamāhito ; Vantalokāmiso bhikkhu, ‘‘upasanto’’ti vuccati. Thân tịnh, lời nói tịnh, Tâm tịnh, khéo định tĩnh, Từ bỏ mọi thế lợi, Tỳ kheo được gọi là người tịch tịnh. 379. 379. Attanā codayattānaṃ, paṭimaṃsetha attanā ; So attagutto satimā, sukhaṃ bhikkhu vihāhisi. Tự mình sách tấn mình, Tự mình hãy xét mình. Tỳ kheo, tự hộ trì, Chánh niệm, sống an lạc. 380. 380. Attā hi attano nātho, (ko hi nātho paro siyā) Attā hi attano gati; Tasmā saṃyamamattānaṃ, assaṃ bhadraṃva vāṇijo. Ta là nơi nương tựa của chính ta, (ai khác có thể là nơi nương tựa?). Ta là nơi quay về của chính ta. Do vậy, hãy chế ngự mình, như người buôn chế ngự ngựa hiền. 381. 381. Pāmojjabahulo [Pg.68] bhikkhu, pasanno buddhasāsane; Adhigacche padaṃ santaṃ, saṅkhārūpasamaṃ sukhaṃ. Tỳ kheo nhiều hân hoan, Tịnh tín trong Phật giáo, Sẽ đạt đến tịch tịnh, An lạc, dứt các hành. 382. 382. Yo have daharo bhikkhu, yuñjati buddhasāsane; Somaṃ lokaṃ pabhāseti, abbhā muttova candimā. Tỳ kheo dù trẻ tuổi, Chuyên tâm vào Phật giáo, Soi sáng thế gian này, Như trăng thoát mây che. Bhikkhuvaggo pañcavīsatimo niṭṭhito. Phẩm Tỳ Kheo, thứ hai mươi lăm, chấm dứt. 26. Brāhmaṇavaggo 26. Phẩm Bà La Môn 383. 383. Chinda sotaṃ parakkamma, kāme panuda brāhmaṇa; Saṅkhārānaṃ khayaṃ ñatvā, akataññūsi brāhmaṇa. Hãy nỗ lực, cắt dòng ái, Trừ dục lạc, Bà la môn. Biết các hành đều diệt tận, Ngươi biết pháp vô vi. 384. 384. Yadā dvayesu dhammesu, pāragū hoti brāhmaṇo; Athassa sabbe saṃyogā, atthaṃ gacchanti jānato. Khi nào Bà la môn, Thông đạt hai pháp kia (chỉ và quán), Do biết, vị ấy diệt, Tất cả các kiết sử. 385. 385. Yassa pāraṃ apāraṃ vā, pārāpāraṃ na vijjati; Vītaddaraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không bờ này, kia, Hay cả hai bờ ấy, Không sầu, đã giải thoát, Ta gọi Bà la môn. 386. 386. Jhāyiṃ virajamāsīnaṃ, katakiccamanāsavaṃ; Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Người thiền định, không uế nhiễm, Việc cần làm, đã làm xong, Không lậu hoặc, đạt mục đích, Tối thượng, ta gọi Bà la môn. 387. 387. Divā [Pg.69] tapati ādicco, rattimābhāti candimā; Sannaddho khattiyo tapati, jhāyī tapati brāhmaṇo; Atha sabbamahorattiṃ, buddho tapati tejasā. Mặt trời sáng ban ngày, Mặt trăng sáng ban đêm, Vua sáng trong quân phục, Bà la môn trong thiền. Nhưng cả ngày lẫn đêm, Phật sáng chói quang minh. 388. 388. Bāhitapāpoti brāhmaṇo, samacariyā samaṇoti vuccati; Pabbājayamattano malaṃ, tasmā ‘‘pabbajito’’ti vuccati. Loại trừ các điều ác, Nên gọi Bà la môn. Sống trong sự tĩnh lặng, Nên được gọi Sa môn. Tẩy trừ các uế nhiễm, Nên gọi là xuất gia. 389. 389. Na brāhmaṇassa pahareyya, nāssa muñcetha brāhmaṇo; Dhī brāhmaṇassa hantāraṃ, tato dhī yassa muñcati. Chớ đánh Bà la môn, Bà la môn chớ giận. Thật đáng xấu hổ thay, Kẻ đánh Bà la môn. Càng đáng xấu hổ hơn, Kẻ nổi giận đáp lại. 390. 390. Na brāhmaṇassetadakiñci seyyo, yadā nisedho manaso piyehi; Yato yato hiṃsamano nivattati, tato tato sammatimeva dukkhaṃ. Với Bà la môn, không gì hơn, Khi tâm dứt khỏi điều ưa thích. Mỗi khi tâm hại được đoạn trừ, Thì khi ấy, khổ đau lắng dịu. 391. 391. Yassa kāyena vācāya, manasā natthi dukkaṭaṃ; Saṃvutaṃ tīhi ṭhānehi, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Thân, khẩu, ý không làm, Ác hạnh ở nơi nào, Chế ngự trong ba chỗ, Ta gọi Bà la môn. 392. 392. Yamhā dhammaṃ vijāneyya, sammāsambuddhadesitaṃ; Sakkaccaṃ taṃ namasseyya, aggihuttaṃva brāhmaṇo. Từ ai học Chánh pháp, Do bậc Giác Ngộ thuyết, Hãy kính lễ vị ấy, Như Bà la môn lễ lửa tế. 393. 393. Na jaṭāhi na gottena, na jaccā hoti brāhmaṇo; Yamhi saccañca dhammo ca, so sucī so ca brāhmaṇo. Không bện tóc, không dòng họ, Không giai cấp, thành Bà la môn. Ai có chân lý và chánh pháp, Người ấy thanh tịnh, là Bà la môn. 394. 394. Kiṃ [Pg.70] te jaṭāhi dummedha, kiṃ te ajinasāṭiyā; Abbhantaraṃ te gahanaṃ, bāhiraṃ parimajjasi. Bện tóc ích lợi gì, Hỡi kẻ ngu si kia? Mặc áo da ích gì? Trong ngươi đầy uế nhiễm, Ngoài ngươi chỉ chải chuốt. 395. 395. Paṃsukūladharaṃ jantuṃ, kisaṃ dhamanisanthataṃ; Ekaṃ vanasmiṃ jhāyantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Người mặc y phấn tảo, Thân gầy gò, nổi gân, Một mình trong rừng vắng, Thiền định, ta gọi Bà la môn. 396. 396. Na cāhaṃ brāhmaṇaṃ brūmi, yonijaṃ mattisambhavaṃ; Bhovādi nāma so hoti, sace hoti sakiñcano; Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ta không gọi là Bà la môn, kẻ từ bào thai sanh, do người mẹ sanh ra. Người ấy nếu còn sở hữu, chỉ được gọi tên là ‘người nói bhovadi’. Ai không sở hữu gì, không còn chấp thủ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 397. 397. Sabbasaṃyojanaṃ chetvā, yo ve na paritassati; Saṅgātigaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai cắt mọi kiết sử, thật không có run sợ, vượt khỏi mọi dính mắc, không còn bị trói buộc, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 398. 398. Chetvā naddhiṃ varattañca, sandānaṃ sahanukkamaṃ; Ukkhittapalighaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai cắt dây da, dây buộc, dây xích cùng với vật phụ thuộc, ai đã nhổ thanh chắn cửa, đã giác ngộ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 399. 399. Akkosaṃ vadhabandhañca, aduṭṭho yo titikkhati; Khantībalaṃ balānīkaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không oán hận, chịu đựng mắng nhiếc, đánh đập và trói buộc, ai có nhẫn là lực lượng, có nhẫn là quân đội, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 400. 400. Akkodhanaṃ vatavantaṃ, sīlavantaṃ anussadaṃ; Dantaṃ antimasārīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không phẫn nộ, giữ đúng giới hạnh, có giới đức, không ái dục, tự điều phục, mang thân cuối cùng, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 401. 401. Vāri [Pg.71] pokkharapatteva, āraggeriva sāsapo; Yo na limpati kāmesu, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Như nước trên lá sen, như hạt cải trên đầu mũi kim, ai không dính mắc các dục, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 402. 402. Yo dukkhassa pajānāti, idheva khayamattano; Pannabhāraṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai ngay ở đời này, tự biết sự diệt khổ của mình, đã đặt gánh nặng xuống, không còn bị trói buộc, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 403. 403. Gambhīrapaññaṃ medhāviṃ, maggāmaggassa kovidaṃ; Uttamatthamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai có trí tuệ sâu xa, có trí thông minh, thiện xảo trong đạo và phi đạo, đã chứng đạt mục đích tối thượng, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 404. 404. Asaṃsaṭṭhaṃ gahaṭṭhehi, anāgārehi cūbhayaṃ; Anokasārimappicchaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không giao du với cả hai, hàng tại gia và người xuất gia, sống không nhà cửa, ít ham muốn, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 405. 405. Nidhāya daṇḍaṃ bhūtesu, tasesu thāvaresu ca; Yo na hanti na ghāteti, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai đã từ bỏ hình phạt đối với các chúng sanh, yếu đuối hay mạnh khỏe, ai không giết, không bảo giết, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 406. 406. Aviruddhaṃ viruddhesu, attadaṇḍesu nibbutaṃ; Sādānesu anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không chống đối giữa những người chống đối, an tịnh giữa những người cầm trượng, không chấp thủ giữa những người chấp thủ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 407. 407. Yassa rāgo ca doso ca, māno makkho ca pātito; Sāsaporiva āraggā, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai đã làm rơi rụng tham, sân, mạn, và thói lăng mạ, như hạt cải rơi khỏi đầu mũi kim, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 408. 408. Akakkasaṃ [Pg.72] viññāpaniṃ, giraṃ saccamudīraye; Yāya nābhisaje kañci, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai nói lên lời nói không thô lỗ, có ý nghĩa, chân thật, lời nói không làm mích lòng một ai, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 409. 409. Yodha dīghaṃ va rassaṃ vā, aṇuṃ thūlaṃ subhāsubhaṃ; Loke adinnaṃ nādiyati, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai ở đời này, không lấy vật không cho, dù dài hay ngắn, nhỏ hay to, tốt hay xấu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 410. 410. Āsā yassa na vijjanti, asmiṃ loke paramhi ca; Nirāsāsaṃ visaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không có hy vọng gì, ở đời này hay đời sau, không còn mong mỏi, không còn bị trói buộc, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 411. 411. Yassālayā na vijjanti, aññāya akathaṃkathī; Amatogadhamanuppattaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không có ái luyến, nhờ chánh trí mà không còn nghi hoặc, đã chứng đạt và an trú vào Bất tử, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 412. 412. Yodha puññañca pāpañca, ubho saṅgamupaccagā; Asokaṃ virajaṃ suddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai ở đời này, đã vượt qua sự dính mắc vào cả hai, phước và tội, không sầu, không uế nhiễm, thanh tịnh, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 413. 413. Candaṃva vimalaṃ suddhaṃ, vippasannamanāvilaṃ; Nandībhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai như mặt trăng không tỳ vết, thanh tịnh, trong sáng, không vẩn đục, đã đoạn tận hỷ hữu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 414. 414. Yomaṃ palipathaṃ duggaṃ, saṃsāraṃ mohamaccagā; Tiṇṇo pāragato jhāyī, anejo akathaṃkathī; Anupādāya nibbuto, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai đã vượt qua con đường lầy lội, khó đi này, vòng luân hồi và si mê; đã qua bờ, đến bờ kia, là người thiền định, không tham ái, không nghi hoặc, không chấp thủ mà được tịch tịnh, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 415. 415. Yodha [Pg.73] kāme pahantvāna, anāgāro paribbaje; Kāmabhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai ở đời này, đã từ bỏ các dục, sống không nhà, xuất gia tu hành, đã đoạn tận dục hữu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 416. 416. Yodha taṇhaṃ pahantvāna, anāgāro paribbaje; Taṇhābhavaparikkhīṇaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai ở đời này, đã từ bỏ ái dục, sống không nhà, xuất gia tu hành, đã đoạn tận ái hữu, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 417. 417. Hitvā mānusakaṃ yogaṃ, dibbaṃ yogaṃ upaccagā; Sabbayogavisaṃyuttaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai đã từ bỏ ách của loài người, đã vượt qua ách của chư thiên, không còn bị trói buộc bởi mọi cái ách, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 418. 418. Hitvā ratiñca aratiñca, sītibhūtaṃ nirūpadhiṃ; Sabbalokābhibhuṃ vīraṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai đã từ bỏ ưa thích và không ưa thích, đã trở nên mát mẻ, không còn sanh y, bậc anh hùng chinh phục tất cả thế gian, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 419. 419. Cutiṃ yo vedi sattānaṃ, upapattiñca sabbaso; Asattaṃ sugataṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai biết được sự chết và sự sanh của chúng sanh, một cách toàn diện, không chấp trước, bậc Thiện Thệ, bậc Giác Ngộ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 420. 420. Yassa gatiṃ na jānanti, devā gandhabbamānusā; Khīṇāsavaṃ arahantaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai mà đường đi không được biết bởi chư thiên, càn thát bà, hay loài người, bậc lậu tận, bậc A la hán, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 421. 421. Yassa [Pg.74] pure ca pacchā ca, majjhe ca natthi kiñcanaṃ; Akiñcanaṃ anādānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai không có gì ở phía trước, phía sau, và ở giữa, không có sở hữu, không có chấp thủ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 422. 422. Usabhaṃ pavaraṃ vīraṃ, mahesiṃ vijitāvinaṃ; Anejaṃ nhātakaṃ buddhaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Bậc trâu chúa, bậc tối thắng, bậc anh hùng, bậc đại sĩ, bậc chiến thắng, không tham ái, đã tắm rửa sạch phiền não, bậc giác ngộ, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. 423. 423. Pubbenivāsaṃ yo vedi, saggāpāyañca passati,Atho jātikkhayaṃ patto, abhiññāvosito muni; Sabbavositavosānaṃ, tamahaṃ brūmi brāhmaṇaṃ. Ai biết được các đời sống quá khứ, thấy được các cõi trời và cõi khổ, và đã đạt đến sự chấm dứt sanh tử, bậc ẩn sĩ đã hoàn thiện thắng trí, đã hoàn thành tất cả những gì cần hoàn thành, người ấy, Ta gọi là Bà la môn. Brāhmaṇavaggo chabbīsatimo niṭṭhito. Phẩm Bà la môn, phẩm thứ hai mươi sáu, đã chấm dứt. (Ettāvatā sabbapaṭhame yamakavagge cuddasa vatthūni, appamādavagge nava, cittavagge nava, pupphavagge dvādasa, bālavagge pannarasa, paṇḍitavagge ekādasa, arahantavagge dasa, sahassavagge cuddasa, pāpavagge dvādasa, daṇḍavagge ekādasa, jarāvagge nava, attavagge dasa, lokavagge ekādasa, buddhavagge nava, sukhavagge aṭṭha, piyavagge nava, kodhavagge aṭṭha, malavagge dvādasa, dhammaṭṭhavagge dasa, maggavagge dvādasa, pakiṇṇakavagge nava, nirayavagge nava, nāgavagge aṭṭha, taṇhāvagge dvādasa, bhikkhuvagge dvādasa, brāhmaṇavagge cattālīsāti pañcādhikāni tīṇi vatthusatāni. (Như vậy, trước hết, trong Phẩm Song Yếu có mười bốn câu chuyện, Phẩm Không Phóng Dật có chín, Phẩm Tâm có chín, Phẩm Hoa có mười hai, Phẩm Ngu có mười lăm, Phẩm Hiền Trí có mười một, Phẩm A La Hán có mười, Phẩm Ngàn có mười bốn, Phẩm Ác có mười hai, Phẩm Hình Phạt có mười một, Phẩm Già có chín, Phẩm Tự Ngã có mười, Phẩm Thế Gian có mười một, Phẩm Phật có chín, Phẩm An Lạc có tám, Phẩm Yêu Dấu có chín, Phẩm Phẫn Nộ có tám, Phẩm Cấu Uế có mười hai, Phẩm Pháp Trụ có mười, Phẩm Đạo có mười hai, Phẩm Tạp Lục có chín, Phẩm Địa Ngục có chín, Phẩm Voi có tám, Phẩm Ái Dục có mười hai, Phẩm Tỳ Kheo có mười hai, Phẩm Bà La Môn có bốn mươi, tổng cộng là ba trăm lẻ năm câu chuyện.) Satevīsacatussatā, catusaccavibhāvinā; Satattayañca vatthūnaṃ, pañcādhikaṃ samuṭṭhitāti). Bốn trăm hai mươi bảy, bởi bậc thấu suốt Tứ Đế; và ba trăm lẻ năm câu chuyện đã được khởi sanh. Dhammapade vaggānamuddānaṃ – Tóm tắt các phẩm trong Kinh Pháp Cú – Yamakappamādo [Pg.75] cittaṃ, pupphaṃ bālena paṇḍito; Arahanto sahassañca, pāpaṃ daṇḍena te dasa. Song Yếu, Không Dễ Duôi, Tâm, Hoa, Ngu, và Trí; A-la-hán, và Ngàn, Ác, Hình Phạt, đó là mười phẩm. Jarā attā ca loko ca, buddho sukhaṃ piyena ca; Kodho malañca dhammaṭṭho, maggavaggena vīsati. Già, Tự Ngã, và Thế Gian, Phật, An Lạc, và Yêu Dấu; Phẫn Nộ, Cấu Uế, và Pháp Trụ, cùng với phẩm Đạo là hai mươi. Pakiṇṇaṃ nirayo nāgo, taṇhā bhikkhu ca brāhmaṇo; Ete chabbīsati vaggā, desitādiccabandhunā. Tạp Lục, Địa Ngục, Voi, Ái Dục, Tỳ Khưu, và Bà-la-môn; Đây là hai mươi sáu phẩm, đã được thuyết bởi bậc Thân Thuộc Mặt Trời. Gāthānamuddānaṃ – Tóm tắt các kệ ngôn – Yamake vīsati gāthā, appamādamhi dvādasa; Ekādasa cittavagge, pupphavaggamhi soḷasa. Phẩm Song Yếu có hai mươi kệ, phẩm Không Dễ Duôi có mười hai; Mười một ở phẩm Tâm, phẩm Hoa có mười sáu. Bāle ca soḷasa gāthā, paṇḍitamhi catuddasa; Arahante dasa gāthā, sahasse honti soḷasa. Phẩm Ngu có mười sáu kệ, phẩm Người Trí có mười bốn; Phẩm A-la-hán có mười kệ, phẩm Ngàn có mười sáu. Terasa pāpavaggamhi, daṇḍamhi dasa satta ca; Ekādasa jarā vagge, attavaggamhi tā dasa. Mười ba ở phẩm Ác, phẩm Hình Phạt có mười bảy; Mười một ở phẩm Già, phẩm Tự Ngã có mười. Dvādasa [Pg.76] lokavaggamhi, buddhavaggamhi ṭhārasa ; Sukhe ca piyavagge ca, gāthāyo honti dvādasa. Mười hai ở phẩm Thế Gian, phẩm Phật có mười tám; Ở phẩm An Lạc và phẩm Yêu Dấu, mỗi phẩm có mười hai kệ. Cuddasa kodhavaggamhi, malavaggekavīsati; Sattarasa ca dhammaṭṭhe, maggavagge sattarasa. Mười bốn ở phẩm Phẫn Nộ, phẩm Cấu Uế có hai mươi mốt; Mười bảy ở phẩm Pháp Trụ, phẩm Đạo có mười bảy. Pakiṇṇe soḷasa gāthā, niraye nāge ca cuddasa; Chabbīsa taṇhāvaggamhi, tevīsa bhikkhuvaggikā. Phẩm Tạp Lục có mười sáu kệ, phẩm Địa Ngục và phẩm Voi mỗi phẩm có mười bốn; Hai mươi sáu ở phẩm Ái Dục, hai mươi ba ở phẩm Tỳ Khưu. Ekatālīsagāthāyo, brāhmaṇe vaggamuttame; Gāthāsatāni cattāri, tevīsa ca punāpare; Dhammapade nipātamhi, desitādiccabandhunāti. Bốn mươi mốt kệ ngôn, ở phẩm Bà-la-môn cao thượng; Bốn trăm và thêm hai mươi ba kệ nữa; trong tuyển tập Pháp Cú, đã được thuyết bởi bậc Thân Thuộc Mặt Trời. Dhammapadapāḷi niṭṭhitā. Kinh Pháp Cú Pāḷi đến đây là kết thúc.