1 නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස
त्या भगवंत, अर्हत, सम्यक संबुद्धाला नमस्कार असो.
ඛුද්දකනිකායෙ
खुद्दकनिकाय
ඛුද්දකපාඨපාළි
खुद्दकपाठ पालि
1. සරණත්තයං
१. त्रिशरण
බුද්ධං [Pg.1] සරණං ගච්ඡාමි;
ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි;
සඞ්ඝං සරණං ගච්ඡාමි.
मी बुद्धाला शरण जातो; मी धम्माला शरण जातो; मी संघाला शरण जातो.
දුතියම්පි බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි;
දුතියම්පි ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි;
දුතියම්පි සඞ්ඝං සරණං ගච්ඡාමි.
दुसऱ्यांदाही मी बुद्धाला शरण जातो; दुसऱ्यांदाही मी धम्माला शरण जातो; दुसऱ्यांदाही मी संघाला शरण जातो.
තතියම්පි බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි;
තතියම්පි ධම්මං සරණං ගච්ඡාමි;
තතියම්පි සඞ්ඝං සරණං ගච්ඡාමි.
तिसऱ्यांदाही मी बुद्धाला शरण जातो; तिसऱ्यांदाही मी धम्माला शरण जातो; तिसऱ्यांदाही मी संघाला शरण जातो.
සරණත්තයං නිට්ඨිතං.
त्रिशरण समाप्त झाले.
2. දසසික්ඛාපදං
२. दहा शिक्षापदे
1. පාණාතිපාතා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
१. मी जीवहिंसेपासून अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
2. අදින්නාදානා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
२. मी चोरी करण्यापासून (न दिलेली वस्तू घेण्यापासून) अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
3. අබ්රහ්මචරියා [Pg.2] වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
३. मी अब्रह्मचर्यापासून अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
4. මුසාවාදා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
४. मी असत्य बोलण्यापासून अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
5. සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
५. मी मद्य, सुरा आणि इतर मादक पदार्थांच्या सेवनामुळे होणाऱ्या प्रमादापासून अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
6. විකාලභොජනා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
६. मी विकालभोजनापासून (अवेळी भोजन करण्यापासून) अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
7. නච්ච-ගීත-වාදිත-විසූකදස්සනා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
७. मी नृत्य, गीत, वादन आणि तमाशा (मनोरंजन) पाहण्या-ऐकण्यापासून अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
8. මාලා-ගන්ධ-විලෙපන-ධාරණ-මණ්ඩන-විභූසනට්ඨානා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
८. मी माळा धारण करणे, सुगंधी द्रव्ये लावणे, प्रसाधने वापरणे आणि शरीराला सुशोभित करण्यापासून अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
9. උච්චාසයන-මහාසයනා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
९. मी उच्च आसन आणि महाआसन (उच्च व विलासी बिछान्यांवर झोपण्यापासून) अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
10. ජාතරූප-රජතපටිග්ගහණා වෙරමණී-සික්ඛාපදං සමාදියාමි.
१०. मी सोने आणि चांदी स्वीकारण्यापासून अलिप्त राहण्याचे शिक्षापद ग्रहण करतो.
දසසික්ඛාපදං නිට්ඨිතං.
दहा शिक्षापदे समाप्त झाली.
3. ද්වත්තිංසාකාරො
३. बत्तीस अवयव
අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ –
या शरीरात आहेत –
කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො,මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං,හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං,අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං මත්ථලුඞ්ගං,පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො,අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්තන්ති.
केस, रोम, नखे, दात, त्वचा, मांस, स्नायू, हाडे, अस्थिमज्जा, मूत्रपिंड, हृदय, यकृत, पडदा, प्लीहा, फुफ्फुस, मोठे आतडे, लहान आतडे, जठरातील अन्न, विष्ठा, मेंदू, पित्त, कफ, पू, रक्त, घाम, चरबी, अश्रू, मेद, लाळ, शेंबूड, लसिका, मूत्र.
ද්වත්තිංසාකාරො නිට්ඨිතො.
बत्तीस अवयवांचे ध्यान समाप्त झाले.
4. කුමාරපඤ්හා
४. कुमार प्रश्न
1. ‘‘එකං [Pg.3] නාම කිං’’? ‘‘සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා’’.
१. एक काय आहे? सर्व प्राणी आहारावर अवलंबून आहेत.
2. ‘‘ද්වෙ නාම කිං’’? ‘‘නාමඤ්ච රූපඤ්ච’’.
२. दोन काय आहेत? नाम आणि रूप.
3. ‘‘තීණි නාම කිං’’? ‘‘තිස්සො වෙදනා’’.
३. तीन काय आहेत? तीन वेदना.
4. ‘‘චත්තාරි නාම කිං’’? ‘‘චත්තාරි අරියසච්චානි’’.
४. चार काय आहेत? चार आर्यसत्ये.
5. ‘‘පඤ්ච නාම කිං’’? ‘‘පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’’.
५. पाच काय आहेत? पाच उपादानस्कंध.
6. ‘‘ඡ නාම කිං’’? ‘‘ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි’’.
६. सहा काय आहेत? सहा आंतरिक आयतने.
7. ‘‘සත්ත නාම කිං’’? ‘‘සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා’’.
७. सात काय आहेत? सात बोज्झंग (बोध्यंग).
8. ‘‘අට්ඨ නාම කිං’’? ‘‘අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො’’.
८. आठ काय आहेत? आर्य अष्टांगिक मार्ग.
9. ‘‘නව නාම කිං’’? ‘‘නව සත්තාවාසා’’.
९. नऊ काय आहेत? नऊ सत्त्वावास (प्राण्यांचे निवासस्थान).
10. ‘‘දස නාම කිං’’? ‘‘දසහඞ්ගෙහි සමන්නාගතො ‘අරහා’ති වුච්චතී’’ති.
१०. दहा काय आहेत? दहा अंगांनी (गुणांनी) युक्त असलेल्या व्यक्तीला 'अर्हत' म्हटले जाते.
කුමාරපඤ්හා නිට්ඨිතා.
कुमार प्रश्न समाप्त झाले.
5. මඞ්ගලසුත්තං
५. मंगल सुत्त
1. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අඤ්ඤතරා දෙවතා අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණා කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතා ඛො සා දෙවතා භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –
१. असे मी ऐकले आहे – एका वेळी भगवान श्रावस्ती येथील अनाथपिंडिकाच्या जेतवन आरामात विहार करत होते. तेव्हा एका देवतेने, रात्र संपत आली असताना, अत्यंत दैदिप्यमान रूपाने संपूर्ण जेतवन उजळून टाकले आणि ती भगवंतांकडे आली. जवळ येऊन भगवंतांना अभिवादन करून ती एका बाजूला उभी राहिली. एका बाजूला उभी राहिलेली ती देवता भगवंतांना गाथेने म्हणाली –
2.
२.
‘‘බහූ දෙවා මනුස්සා ච, මඞ්ගලානි අචින්තයුං;
ආකඞ්ඛමානා සොත්ථානං, බ්රූහි මඞ්ගලමුත්තමං’’.
अनेक देव आणि मानवांनी कल्याणाची (सुखाची) आकांक्षा करत मंगलांविषयी विचार केला आहे. आपण आम्हाला उत्तम मंगल सांगावे.
3.
३.
‘‘අසෙවනා ච බාලානං, පණ්ඩිතානඤ්ච සෙවනා;
පූජා ච පූජනෙය්යානං, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
मूर्खांची संगत न करणे, विद्वानांची (प्राज्ञांची) संगत करणे आणि पूजनीयांचे पूजन करणे, हे उत्तम मंगल आहे.
4.
४.
‘‘පතිරූපදෙසවාසො [Pg.4] ච, පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතා;
අත්තසම්මාපණිධි ච, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"अनुकूल देशात (योग्य ठिकाणी) निवास करणे, पूर्वजन्मी केलेले पुण्यकर्म असणे आणि स्वतःला सन्मार्गावर योग्य प्रकारे प्रस्थापित करणे, हे उत्तम मंगल आहे."
5.
५.
‘‘බාහුසච්චඤ්ච සිප්පඤ්ච, විනයො ච සුසික්ඛිතො;
සුභාසිතා ච යා වාචා, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"बहुश्रुत असणे (ज्ञान मिळवणे), शिल्प (कला-कौशल्य) शिकणे, विनयशीलतेचे उत्तम शिक्षण घेणे आणि सुभाषित (मधुर व कल्याणकारी) वाणी बोलणे, हे उत्तम मंगल आहे."
6.
६.
‘‘මාතාපිතු උපට්ඨානං, පුත්තදාරස්ස සඞ්ගහො;
අනාකුලා ච කම්මන්තා, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"माता-पित्यांची सेवा करणे, पत्नी व मुलांचे संगोपन (साहाय्य) करणे आणि व्याकुळता नसलेले (अनाकुल) उद्योग करणे, हे उत्तम मंगल आहे."
7.
७.
‘‘දානඤ්ච ධම්මචරියා ච, ඤාතකානඤ්ච සඞ්ගහො;
අනවජ්ජානි කම්මානි, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"दान देणे, धम्माचे आचरण करणे, नातेवाईकांना साहाय्य करणे आणि निर्दोष (निष्पाप) कर्मे करणे, हे उत्तम मंगल आहे."
8.
८.
‘‘ආරතී විරතී පාපා, මජ්ජපානා ච සංයමො;
අප්පමාදො ච ධම්මෙසු, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"पापापासून दूर राहणे व विरक्त असणे, मद्यपानापासून संयम राखणे आणि धम्माच्या बाबतीत जागरूक (अप्रमाद) असणे, हे उत्तम मंगल आहे."
9.
९.
‘‘ගාරවො ච නිවාතො ච, සන්තුට්ඨි ච කතඤ්ඤුතා;
කාලෙන ධම්මස්සවනං, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"आदर राखणे, नम्रता बाळगणे, संतुष्ट असणे, कृतज्ञ असणे आणि योग्य वेळी धम्मश्रवण करणे, हे उत्तम मंगल आहे."
10.
१०.
‘‘ඛන්තී ච සොවචස්සතා, සමණානඤ්ච දස්සනං;
කාලෙන ධම්මසාකච්ඡා, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"सहनशीलता बाळगणे, सुवचता (उपदेश सहज स्वीकारणे) असणे, श्रमणांचे दर्शन घेणे आणि योग्य वेळी धम्मचर्चा करणे, हे उत्तम मंगल आहे."
11.
११.
‘‘තපො ච බ්රහ්මචරියඤ්ච, අරියසච්චාන දස්සනං;
නිබ්බානසච්ඡිකිරියා ච, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"तप आचरणे, ब्रह्मचर्याचे पालन करणे, आर्य सत्यांचे दर्शन (साक्षात्कार) करणे आणि निर्वाणाचा प्रत्यक्ष अनुभव घेणे, हे उत्तम मंगल आहे."
12.
१२.
‘‘ඵුට්ඨස්ස ලොකධම්මෙහි, චිත්තං යස්ස න කම්පති;
අසොකං විරජං ඛෙමං, එතං මඞ්ගලමුත්තමං.
"अष्ट लोकधम्मांचा (सुख-दुःख, लाभ-हानी इत्यादींचा) स्पर्श झाला असता ज्याचे चित्त कंपित होत नाही, जे शोकरहित, रागरहित (धुळीपासून मुक्त) आणि सुरक्षित (क्षेम) असते, हे उत्तम मंगल आहे."
13.
१३.
‘‘එතාදිසානි කත්වාන, සබ්බත්ථමපරාජිතා;
සබ්බත්ථ සොත්ථිං ගච්ඡන්ති, තං තෙසං මඞ්ගලමුත්තම’’න්ති.
"अशा प्रकारच्या (अडतीस) मङ्गलांचे आचरण करून, सर्व ठिकाणी अपराजित राहून, मनुष्य सर्वत्र कल्याणाला (स्वस्तीला) प्राप्त होतो. हे त्यांचे उत्तम मंगल आहे."
මඞ්ගලසුත්තං නිට්ඨිතං.
"मंगलसुत्त समाप्त झाले."
6. රතනසුත්තං
६. "रतनसुत्त"
1.
१.
යානීධ භූතානි සමාගතානි, භුම්මානි වා යානි ව අන්තලික්ඛෙ;
සබ්බෙව භූතා සුමනා භවන්තු, අථොපි සක්කච්ච සුණන්තු භාසිතං.
"येथे जे प्राणी (देव) एकत्र आले आहेत, मग ते पृथ्वीवरील असोत किंवा अंतरीक्षातील असोत, ते सर्व प्राणी प्रसन्नचित्त होवोत आणि त्यांनी हे भाषित (उपदेश) आदरपूर्वक ऐकावे."
2.
२.
තස්මා [Pg.5] හි භූතා නිසාමෙථ සබ්බෙ, මෙත්තං කරොථ මානුසියා පජාය;
දිවා ච රත්තො ච හරන්ති යෙ බලිං, තස්මා හි නෙ රක්ඛථ අප්පමත්තා.
"म्हणून हे सर्व प्राण्यांनो (देवांनो), लक्षपूर्वक ऐका; मानवी प्रजेवर मैत्री करा. जे रात्री आणि दिवशी तुम्हाला पूजा-साहित्य (आदर) अर्पण करतात, म्हणून जागरूक राहून त्यांचे रक्षण करा."
3.
३.
යං කිඤ්චි විත්තං ඉධ වා හුරං වා, සග්ගෙසු වා යං රතනං පණීතං;
න නො සමං අත්ථි තථාගතෙන, ඉදම්පි බුද්ධෙ රතනං පණීතං;
එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"या जगात किंवा परलोकात जे काही धन आहे, किंवा स्वर्गात जे काही श्रेष्ठ रत्न आहे, ते तथागतांच्या समान नाही. बुद्धांमधील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
4.
४.
ඛයං විරාගං අමතං පණීතං, යදජ්ඣගා සක්යමුනී සමාහිතො;
න තෙන ධම්මෙන සමත්ථි කිඤ්චි, ඉදම්පි ධම්මෙ රතනං පණීතං;
එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"क्षय, विराग, अमृत आणि श्रेष्ठ अशा ज्या निर्वाणाला समाहित चित्त असलेल्या शाक्यमुनींनी प्राप्त केले, त्या धम्माच्या समान काहीही नाही. धम्मातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
5.
५.
යං බුද්ධසෙට්ඨො පරිවණ්ණයී සුචිං, සමාධිමානන්තරිකඤ්ඤමාහු;
සමාධිනා තෙන සමො න විජ්ජති, ඉදම්පි ධම්මෙ රතනං පණීතං;
එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"ज्या पवित्र समाधीची श्रेष्ठ बुद्धांनी प्रशंसा केली, ज्या समाधीला तात्काळ फळ देणारी (आनंतरीक) म्हणतात, त्या समाधीच्या समान काहीही नाही. धम्मातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
6.
६.
යෙ පුග්ගලා අට්ඨ සතං පසත්ථා, චත්තාරි එතානි යුගානි හොන්ති;
තෙ දක්ඛිණෙය්යා සුගතස්ස සාවකා, එතෙසු දින්නානි මහප්ඵලානි;
ඉදම්පි සඞ්ඝෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"सत्पुरुषांनी प्रशंसिलेले जे आठ पुद्गल (व्यक्ती) आहेत, ज्यांच्या चार जोड्या होतात, ते सुगतांचे (बुद्धांचे) श्रावक दान देण्यास योग्य (दक्षिणेय) आहेत. त्यांना दिलेले दान महाफळ देणारे असते. संघातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
7.
७.
යෙ සුප්පයුත්තා මනසා දළ්හෙන, නික්කාමිනො ගොතමසාසනම්හි;
තෙ පත්තිපත්තා අමතං විගය්හ, ලද්ධා මුධා නිබ්බුතිං භුඤ්ජමානා;
ඉදම්පි [Pg.6] සඞ්ඝෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"जे दृढ मनाने चांगल्या प्रकारे युक्त आहेत आणि गौतम बुद्धांच्या शासनात निष्काम झाले आहेत, ते अमृताचा (निर्वाणाचा) अनुभव घेऊन प्राप्तव्य पदाला प्राप्त झाले आहेत आणि विनामूल्य मिळालेल्या शांतीचा (निर्वाणाचा) उपभोग घेत आहेत. संघातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
8.
८.
යථින්දඛීලො පථවිස්සිතො සියා, චතුබ්භි වාතෙහි අසම්පකම්පියො;
තථූපමං සප්පුරිසං වදාමි, යො අරියසච්චානි අවෙච්ච පස්සති;
ඉදම්පි සඞ්ඝෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"ज्याप्रमाणे जमिनीत घट्ट रोवलेला इंद्रखील (नगरद्वारस्तंभ) चारही दिशांच्या वाऱ्यांनी कंपित होत नाही, त्याचप्रमाणे मी त्या सत्पुरुषाला (सोतापन्नाला) मानतो, जो आर्य सत्यांना प्रज्ञेने स्पष्टपणे पाहतो. संघातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
9.
९.
යෙ අරියසච්චානි විභාවයන්ති, ගම්භීරපඤ්ඤෙන සුදෙසිතානි;
කිඤ්චාපි තෙ හොන්ති භුසං පමත්තා, න තෙ භවං අට්ඨමමාදියන්ති;
ඉදම්පි සඞ්ඝෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"गंभीर प्रज्ञा असलेल्या बुद्धांनी चांगल्या प्रकारे उपदेशिलेल्या आर्य सत्यांना जे स्पष्टपणे जाणतात, जरी ते अत्यंत गाफील (प्रमादी) झाले तरी ते आठवा जन्म घेत नाहीत. संघातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
10.
१०.
සහාවස්ස දස්සනසම්පදාය, තයස්සු ධම්මා ජහිතා භවන්ති;
සක්කායදිට්ඨී විචිකිච්ඡිතඤ්ච, සීලබ්බතං වාපි යදත්ථි කිඤ්චි.
"त्याला दर्शनसंपदेची (सोतापत्ती मार्गाची) प्राप्ती होताच, त्याचे तीन क्लेश नष्ट होतात—सत्कायदृष्टी (देहात्मभाव), विचिकित्सा (शंका) आणि शीलव्रत-परामर्श (चुकीच्या व्रत-नियमांवरील विश्वास) जे काही असेल ते."
11.
११.
චතූහපායෙහි ච විප්පමුත්තො, ඡච්චාභිඨානානි අභබ්බ කාතුං ;
ඉදම්පි සඞ්ඝෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"आणि तो चार अपायांपासून (नरक, तिर्यंच, प्रेत, असुर योनीतून) मुक्त होतो, तसेच सहा महापापे (पाच आनंतरीय कर्मे आणि मिथ्यादृष्टी) करण्यास असमर्थ असतो. संघातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
12.
१२.
කිඤ්චාපි සො කම්ම කරොති පාපකං, කායෙන වාචා උද චෙතසා වා;
අභබ්බ සො තස්ස පටිච්ඡදාය, අභබ්බතා දිට්ඨපදස්ස වුත්තා;
ඉදම්පි [Pg.7] සඞ්ඝෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"जरी त्याने काया, वाचा किंवा मनाने काही पाप कर्म केले, तरी तो ते लपविण्यास असमर्थ असतो. निर्वाण पाहिलेल्या (सोतापन्न) व्यक्तीची ही असमर्थता सांगितली गेली आहे. संघातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
13.
१३.
වනප්පගුම්බෙ යථ ඵුස්සිතග්ගෙ, ගිම්හානමාසෙ පඨමස්මිං ගිම්හෙ;
තථූපමං ධම්මවරං අදෙසයි, නිබ්බානගාමිං පරමං හිතාය;
ඉදම්පි බුද්ධෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"ज्याप्रमाणे उन्हाळ्याच्या पहिल्या महिन्यात (चैत्र महिन्यात) फुलांनी बहरलेले जंगल शोभायमान दिसते, त्याचप्रमाणे त्यांनी (बुद्धांनी) परम कल्याणासाठी निर्वाणाकडे नेणाऱ्या श्रेष्ठ धम्माचा उपदेश केला. बुद्धांमधील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
14.
१४.
වරො වරඤ්ඤූ වරදො වරාහරො, අනුත්තරො ධම්මවරං අදෙසයි;
ඉදම්පි බුද්ධෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"श्रेष्ठ, श्रेष्ठ निर्वाणाला जाणणारे, श्रेष्ठ धम्म देणारे, श्रेष्ठ मार्ग आणणारे आणि सर्वश्रेष्ठ अशा बुद्धांनी या श्रेष्ठ धम्माचा उपदेश केला. बुद्धांमधील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
15.
१५.
ඛීණං පුරාණං නව නත්ථි සම්භවං, විරත්තචිත්තායතිකෙ භවස්මිං;
තෙ ඛීණබීජා අවිරූළ්හිඡන්දා, නිබ්බන්ති ධීරා යථායං පදීපො;
ඉදම්පි සඞ්ඝෙ රතනං පණීතං, එතෙන සච්චෙන සුවත්ථි හොතු.
"ज्यांचे जुने कर्म नष्ट झाले आहे, नवीन कर्माची उत्पत्ती होत नाही, भविष्यातील जन्माविषयी ज्यांचे चित्त विरक्त झाले आहे, ज्यांचे पुनर्जन्माचे बीज नष्ट झाले आहे आणि ज्यांची पुनर्जन्माची इच्छा संपली आहे, ते ज्ञानी लोक या दिव्याप्रमाणे विझून जातात (मुक्त होतात). संघातील हे रत्न देखील श्रेष्ठ आहे. या सत्याने सर्वांचे कल्याण होवो."
16.
१६.
යානීධ භූතානි සමාගතානි, භුම්මානි වා යානි ව අන්තලික්ඛෙ;
තථාගතං දෙවමනුස්සපූජිතං, බුද්ධං නමස්සාම සුවත්ථි හොතු.
"येथे जे प्राणी (देव) एकत्र आले आहेत, मग ते पृथ्वीवरील असोत किंवा अंतरीक्षातील असोत, देव आणि मनुष्यांनी पूजिलेल्या तथागत बुद्धांना आम्ही वंदन करतो. सर्वांचे कल्याण होवो."
17.
१७.
යානීධ භූතානි සමාගතානි, භුම්මානි වා යානි ව අන්තලික්ඛෙ;
තථාගතං දෙවමනුස්සපූජිතං, ධම්මං නමස්සාම සුවත්ථි හොතු.
"येथे जे प्राणी (देव) एकत्र आले आहेत, मग ते पृथ्वीवरील असोत किंवा अंतरीक्षातील असोत, देव आणि मनुष्यांनी पूजिलेल्या तथागत धम्माला आम्ही वंदन करतो. सर्वांचे कल्याण होवो."
18.
१८.
යානීධ [Pg.8] භූතානි සමාගතානි, භුම්මානි වා යානි ව අන්තලික්ඛෙ;
තථාගතං දෙවමනුස්සපූජිතං, සඞ්ඝං නමස්සාම සුවත්ථි හොතූති.
"येथे जे प्राणी (देव) एकत्र आले आहेत, मग ते पृथ्वीवरील असोत किंवा अंतरीक्षातील असोत, देव आणि मनुष्यांनी पूजिलेल्या तथागत संघाला आम्ही वंदन करतो. सर्वांचे कल्याण होवो."
රතනසුත්තං නිට්ඨිතං.
"रतनसुत्त समाप्त झाले."
7. තිරොකුට්ටසුත්තං
७. "तिरोकुट्टसुत्त"
1.
१.
තිරොකුට්ටෙසු තිට්ඨන්ති, සන්ධිසිඞ්ඝාටකෙසු ච;
ද්වාරබාහාසු තිට්ඨන්ති, ආගන්ත්වාන සකං ඝරං.
"ते (प्रेत/पितर) आपल्या स्वतःच्या घरी येऊन भिंतींच्या पलीकडे, भिंतींच्या सांध्यांवर, चव्हाट्यांवर आणि दारांच्या चौकटींवर उभे राहतात."
2.
२.
පහූතෙ අන්නපානම්හි, ඛජ්ජභොජ්ජෙ උපට්ඨිතෙ;
න තෙසං කොචි සරති, සත්තානං කම්මපච්චයා.
"पुष्कळ अन्न, पाणी, खाद्य आणि भोज्य पदार्थ तयार असताना देखील, त्या प्राण्यांच्या (प्रेतांच्या) स्वतःच्या कर्माच्या प्रभावामुळे त्यांची कोणीही आठवण काढत नाही."
3.
३.
එවං දදන්ති ඤාතීනං, යෙ හොන්ති අනුකම්පකා;
සුචිං පණීතං කාලෙන, කප්පියං පානභොජනං;
ඉදං වො ඤාතීනං හොතු, සුඛිතා හොන්තු ඤාතයො.
"जे दयाळू नातेवाईक असतात, ते आपल्या (प्रेत झालेल्या) नातेवाईकांसाठी योग्य वेळी पवित्र, उत्तम आणि कल्पनीय (योग्य) असे अन्न आणि पेय देतात आणि म्हणतात—'हे आमच्या नातेवाईकांना मिळो, आमचे नातेवाईक सुखी होवोत!'"
4.
४.
තෙ ච තත්ථ සමාගන්ත්වා, ඤාතිපෙතා සමාගතා;
පහූතෙ අන්නපානම්හි, සක්කච්චං අනුමොදරෙ.
"आणि तेथे एकत्र आलेले ते नातेवाईक प्रेत, पुष्कळ अन्न आणि पाणी पाहून आदरपूर्वक अनुमोदन करतात (आनंद व्यक्त करतात)."
5.
५.
චිරං ජීවන්තු නො ඤාතී, යෙසං හෙතු ලභාමසෙ;
අම්හාකඤ්ච කතා පූජා, දායකා ච අනිප්ඵලා.
"'आमचे ते नातेवाईक दीर्घायुषी होवोत, ज्यांच्यामुळे आम्हाला हे अन्न मिळाले आहे; आमचा आदर (पूजा) केला गेला आहे आणि दान देणारे देखील निष्फळ न होवोत (त्यांना मोठे फळ मिळो).'"
6.
६.
න හි තත්ථ කසි අත්ථි, ගොරක්ඛෙත්ථ න විජ්ජති;
වණිජ්ජා තාදිසී නත්ථි, හිරඤ්ඤෙන කයොකයං ;
ඉතො දින්නෙන යාපෙන්ති, පෙතා කාලඞ්කතා තහිං.
"कारण त्या प्रेतलोकात शेती नाही, पशुपालन देखील नाही, तशा प्रकारचा व्यापारही नाही आणि सोन्या-नाण्याने खरेदी-विक्रीही होत नाही. या जगातून (नातेवाईकांनी) दिलेल्या दानावरच तेथे मृत झालेले प्रेत आपले जीवन कंठतात."
7.
७.
උන්නමෙ උදකං වුට්ඨං, යථා නින්නං පවත්තති;
එවමෙව ඉතො දින්නං, පෙතානං උපකප්පති.
"ज्याप्रमाणे उंचावर पडलेले पावसाचे पाणी सखल भागाकडे वाहून जाते, त्याचप्रमाणे या जगातून दिलेले दान प्रेतांना प्राप्त होते."
8.
८.
යථා වාරිවහා පූරා, පරිපූරෙන්ති සාගරං;
එවමෙව ඉතො දින්නං, පෙතානං උපකප්පති.
"ज्याप्रमाणे पाण्याने भरलेल्या नद्या समुद्राला भरून टाकतात, त्याचप्रमाणे या जगातून दिलेले दान प्रेतांना प्राप्त होते."
9.
९.
අදාසි [Pg.9] මෙ අකාසි මෙ, ඤාතිමිත්තා සඛා ච මෙ;
පෙතානං දක්ඛිණං දජ්ජා, පුබ්බෙ කතමනුස්සරං.
त्याने मला दिले, माझे काम केले, तो माझा नातेवाईक, मित्र आणि सखा होता, अशा प्रकारे पूर्वी केलेल्या उपकारांचे स्मरण करून मनुष्याने प्रेतांना (मृतांना) उद्देशून दान (दक्षिणा) द्यावे.
10.
१०.
න හි රුණ්ණං වා සොකො වා, යා චඤ්ඤා පරිදෙවනා;
න තං පෙතානමත්ථාය, එවං තිට්ඨන්ති ඤාතයො.
कारण रडणे, शोक करणे किंवा इतर कोणताही विलाप करणे याने प्रेतांचे (मृतांचे) काहीही कल्याण होत नाही; नातेवाईक मात्र केवळ तसेच (शोक करत) राहतात.
11.
११.
අයඤ්ච ඛො දක්ඛිණා දින්නා, සඞ්ඝම්හි සුප්පතිට්ඨිතා;
දීඝරත්තං හිතායස්ස, ඨානසො උපකප්පති.
आणि हे दिलेले दान जेव्हा संघामध्ये चांगल्या प्रकारे प्रस्थापित होते, तेव्हा ते त्या मृताला दीर्घकाळापर्यंत हितासाठी तात्काळ प्राप्त होते.
12.
१२.
සො ඤාතිධම්මො ච අයං නිදස්සිතො, පෙතාන පූජා ච කතා උළාරා;
බලඤ්ච භික්ඛූනමනුප්පදින්නං, තුම්හෙහි පුඤ්ඤං පසුතං අනප්පකන්ති.
हा नातेवाईकांचा कर्तव्यधर्म दर्शविला गेला आहे, मृतांचा मोठा आदर (पूजा) केला गेला आहे, भिक्खूंना शारीरिक बल प्रदान केले गेले आहे आणि तुम्ही देखील भरपूर पुण्य संचित केले आहे.
තිරොකුට්ටසුත්තං නිට්ඨිතං.
तिरोकुट्ट सुत्त समाप्त झाले.
8. නිධිකණ්ඩසුත්තං
८. निधिकण्ड सुत्त
1.
१.
නිධිං නිධෙති පුරිසො, ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙ;
අත්ථෙ කිච්චෙ සමුප්පන්නෙ, අත්ථාය මෙ භවිස්සති.
भविष्यात काही गरज किंवा संकट निर्माण झाल्यास 'हे माझ्या उपयोगाला येईल' असा विचार करून मनुष्य खोल जमिनीमध्ये किंवा पाण्याच्या जवळ गुप्त धन (निधी) पुरून ठेवतो.
2.
२.
රාජතො වා දුරුත්තස්ස, චොරතො පීළිතස්ස වා;
ඉණස්ස වා පමොක්ඛාය, දුබ්භික්ඛෙ ආපදාසු වා;
එතදත්ථාය ලොකස්මිං, නිධි නාම නිධීයති.
राजाकडून खोटा आरोप झाल्यास सुटकेसाठी, चोरांच्या त्रासापासून वाचण्यासाठी, कर्जातून मुक्त होण्यासाठी, दुष्काळात किंवा इतर संकटात उपयोगाला येण्यासाठी; या कारणांसाठी जगात गुप्त धन (निधी) पुरून ठेवला जातो.
3.
३.
තාවස්සුනිහිතො සන්තො, ගම්භීරෙ ඔදකන්තිකෙ;
න සබ්බො සබ්බදා එව, තස්ස තං උපකප්පති.
जरी तो निधी खोल जमिनीमध्ये किंवा पाण्याच्या जवळ चांगल्या प्रकारे पुरून ठेवलेला असला, तरी तो सर्व निधी नेहमीच त्या मालकाच्या उपयोगाला येतो असे नाही.
4.
४.
නිධි වා ඨානා චවති, සඤ්ඤා වාස්ස විමුය්හති;
නාගා වා අපනාමෙන්ති, යක්ඛා වාපි හරන්ති නං.
तो निधी आपल्या जागेवरून सरकू शकतो, किंवा मालक त्याची जागा विसरू शकतो, किंवा नाग त्याला दुसरीकडे हलवू शकतात, याशिवाय यक्ष देखील त्याला पळवून नेऊ शकतात.
5.
५.
අප්පියා වාපි දායාදා, උද්ධරන්ති අපස්සතො;
යදා පුඤ්ඤක්ඛයො හොති, සබ්බමෙතං විනස්සති.
किंवा अप्रिय वारसदार मालकाच्या नकळत तो निधी काढून घेतात; आणि जेव्हा पुण्याचा क्षय होतो, तेव्हा हे सर्व धन नष्ट होते.
6.
६.
යස්ස දානෙන සීලෙන, සංයමෙන දමෙන ච;
නිධී සුනිහිතො හොති, ඉත්ථියා පුරිසස්ස වා.
ज्या स्त्रीने किंवा पुरुषाने दान, शील, संयम आणि इंद्रियदमन याद्वारे आपला (पुण्यरुपी) निधी चांगल्या प्रकारे सुरक्षित ठेवला आहे.
7.
७.
චෙතියම්හි [Pg.10] ච සඞ්ඝෙ වා, පුග්ගලෙ අතිථීසු වා;
මාතරි පිතරි චාපි, අථො ජෙට්ඨම්හි භාතරි.
चैत्यामध्ये (स्तूपावर), संघामध्ये, एखाद्या व्यक्तीच्या ठिकाणी, अतिथींच्या ठिकाणी, माता-पित्यांच्या ठिकाणी, तसेच मोठ्या भावाच्या ठिकाणी (हा पुण्यरुपी निधी सुरक्षित ठेवला जातो).
8.
८.
එසො නිධි සුනිහිතො, අජෙය්යො අනුගාමිකො;
පහාය ගමනීයෙසු, එතං ආදාය ගච්ඡති.
हा चांगल्या प्रकारे सुरक्षित ठेवलेला निधी शत्रूंना जिंकता न येणारा (अजेय) आणि मृत्यूनंतरही सोबत जाणारा (अनुगामी) असतो. सर्व ऐहिक संपत्ती सोडून जाताना मनुष्य केवळ हाच (पुण्यरुपी) निधी सोबत घेऊन जातो.
9.
९.
අසාධාරණමඤ්ඤෙසං, අචොරාහරණො නිධි;
කයිරාථ ධීරො පුඤ්ඤානි, යො නිධි අනුගාමිකො.
हा निधी इतरांशी सामायिक नसतो (असाधारण असतो), चोर तो चोरू शकत नाहीत. म्हणून सुज्ञ माणसाने पुण्यकर्मे करावीत, कारण हाच निधी मृत्यूनंतरही सोबत जाणारा आहे.
10.
१०.
එස දෙවමනුස්සානං, සබ්බකාමදදො නිධි;
යං යදෙවාභිපත්ථෙන්ති, සබ්බමෙතෙන ලබ්භති.
हा निधी देव आणि मनुष्यांच्या सर्व इच्छा पूर्ण करणारा आहे. ते ज्या ज्या सुखाची इच्छा करतात, ते सर्व या (पुण्यरुपी) निधीमुळे प्राप्त होते.
11.
११.
සුවණ්ණතා සුසරතා, සුසණ්ඨානා සුරූපතා ;
ආධිපච්චපරිවාරො, සබ්බමෙතෙන ලබ්භති.
सुवर्णवर्ण (उत्तम त्वचा), मधुर आवाज, सुंदर शरीरयष्टी, सुंदर रूप, अधिपत्य (प्रभुत्व) आणि मोठा परिवार; हे सर्व या (पुण्यरुपी) निधीमुळे प्राप्त होते.
12.
१२.
පදෙසරජ්ජං ඉස්සරියං, චක්කවත්තිසුඛං පියං;
දෙවරජ්ජම්පි දිබ්බෙසු, සබ්බමෙතෙන ලබ්භති.
प्रादेशिक राज्य, ऐश्वर्य, प्रिय चक्रवर्ती राजाचे सुख, तसेच देवलोकातील देवांचे राज्य; हे सर्व या (पुण्यरुपी) निधीमुळे प्राप्त होते.
13.
१३.
මානුස්සිකා ච සම්පත්ති, දෙවලොකෙ ච යා රති;
යා ච නිබ්බානසම්පත්ති, සබ්බමෙතෙන ලබ්භති.
मानवी संपत्ती, देवलोकातील आनंद आणि निर्वाण संपत्ती; हे सर्व या (पुण्यरुपी) निधीमुळे प्राप्त होते.
14.
१४.
මිත්තසම්පදමාගම්ම, යොනිසොව පයුඤ්ජතො;
විජ්ජා විමුත්ති වසීභාවො, සබ්බමෙතෙන ලබ්භති.
चांगल्या मित्रांची संगत लाभून योग्य प्रकारे प्रयत्न केल्यास, विद्या, विमुक्ती आणि मनावर ताबा (वशीभाव) मिळवणे; हे सर्व या (पुण्यरुपी) निधीमुळे प्राप्त होते.
15.
१५.
පටිසම්භිදා විමොක්ඛා ච, යා ච සාවකපාරමී;
පච්චෙකබොධි බුද්ධභූමි, සබ්බමෙතෙන ලබ්භති.
प्रतिसंभिदा (ज्ञान), विमोक्ष (मुक्ती), श्रावकपारमी (श्रावकांचे ज्ञान), प्रत्येकबोधी आणि बुद्धभूमी (सर्वज्ञता); हे सर्व या (पुण्यरुपी) निधीमुळे प्राप्त होते.
16.
१६.
එවං මහත්ථිකා එසා, යදිදං පුඤ්ඤසම්පදා;
තස්මා ධීරා පසංසන්ති, පණ්ඩිතා කතපුඤ්ඤතන්ති.
अशा प्रकारे ही पुण्यसंपदा अत्यंत फलदायी आहे. म्हणूनच, सुज्ञ आणि ज्ञानी लोक पूर्वी केलेल्या पुण्यकर्मांची प्रशंसा करतात.
නිධිකණ්ඩසුත්තං නිට්ඨිතං.
निधिकण्ड सुत्त समाप्त झाले.
9. මෙත්තසුත්තං
९. मेत्त सुत्त
1.
१.
කරණීයමත්ථකුසලෙන, යන්තසන්තං පදං අභිසමෙච්ච;
සක්කො උජූ ච සුහුජූ ච, සුවචො චස්ස මුදු අනතිමානී.
ज्याला आपले कल्याण साधायचे आहे आणि ज्याने शांत निर्वाणपद जाणले आहे, त्याने हे केले पाहिजे: तो समर्थ, सरळ, अत्यंत सरळ, नम्रपणे बोलणारा (सुवच), मृदू आणि निरहंकारी असावा.
2.
२.
සන්තුස්සකො [Pg.11] ච සුභරො ච, අප්පකිච්චො ච සල්ලහුකවුත්ති;
සන්තින්ද්රියො ච නිපකො ච, අප්පගබ්භො කුලෙස්වනනුගිද්ධො.
तो समाधानी, सहज पोसला जाणारा, कमी कामे असलेला, साधी उपजीविका असलेला, शांत इंद्रिये असलेला, प्रज्ञावान, उद्धट नसलेला आणि कुलांमध्ये (दायकांमध्ये) आसक्ती नसलेला असावा.
3.
३.
න ච ඛුද්දමාචරෙ කිඤ්චි, යෙන විඤ්ඤූ පරෙ උපවදෙය්යුං;
සුඛිනොව ඛෙමිනො හොන්තු, සබ්බසත්තා භවන්තු සුඛිතත්තා.
त्याने असे कोणतेही क्षुद्र आचरण करू नये, ज्याने सुज्ञ लोक त्याच्यावर टीका करतील. सर्व प्राणी सुखी आणि सुरक्षित असोत, सर्व प्राणी सुखी मनाचे होवोत.
4.
४.
යෙ කෙචි පාණභූතත්ථි, තසා වා ථාවරා වනවසෙසා;
දීඝා වා යෙව මහන්තා, මජ්ඣිමා රස්සකා අණුකථූලා.
जे काही सजीव प्राणी आहेत - भित्रे (चंचल) किंवा स्थिर (धीर), सर्वच्या सर्व; लांब किंवा मोठे, मध्यम, बुटके, सूक्ष्म किंवा स्थूल.
5.
५.
දිට්ඨා වා යෙව අදිට්ඨා, යෙ ව දූරෙ වසන්ති අවිදූරෙ;
භූතා ව සම්භවෙසී ව, සබ්බසත්තා භවන්තු සුඛිතත්තා.
पाहिलेले किंवा न पाहिलेले, जे दूर राहतात किंवा जवळ राहतात, जे जन्माला आलेले आहेत किंवा जन्माच्या शोधात आहेत; सर्व प्राणी सुखी मनाचे होवोत.
6.
६.
න පරො පරං නිකුබ්බෙථ, නාතිමඤ්ඤෙථ කත්ථචි න කඤ්චි ;
බ්යාරොසනා පටිඝසඤ්ඤා, නාඤ්ඤමඤ්ඤස්ස දුක්ඛමිච්ඡෙය්ය.
कोणीही दुसऱ्याची फसवणूक करू नये, कुठेही कोणाचाही अपमान करू नये. क्रोधाने किंवा द्वेषाने एकमेकांच्या दुःखाची इच्छा करू नये.
7.
७.
මාතා යථා නියං පුත්තමායුසා එකපුත්තමනුරක්ඛෙ;
එවම්පි සබ්බභූතෙසු, මානසං භාවයෙ අපරිමාණං.
ज्याप्रमाणे माता आपल्या एकुलत्या एक पुत्राचे स्वतःच्या प्राणापलीकडे रक्षण करते, त्याचप्रमाणे सर्व प्राण्यांबद्दल अमर्याद मैत्रीभाव वाढवावा.
8.
८.
මෙත්තඤ්ච සබ්බලොකස්මි, මානසං භාවයෙ අපරිමාණං;
උද්ධං අධො ච තිරියඤ්ච, අසම්බාධං අවෙරමසපත්තං.
संपूर्ण जगाविषयी अमर्याद मैत्रीभाव वाढवावा - वर, खाली आणि सभोवताली; जो संकुचित नसेल, वैर नसलेला आणि शत्रू नसलेला असेल.
9.
९.
තිට්ඨං චරං නිසින්නො ව, සයානො යාවතාස්ස විතමිද්ධො ;
එතං සතිං අධිට්ඨෙය්ය, බ්රහ්මමෙතං විහාරමිධමාහු.
उभे असताना, चालताना, बसलेले असताना किंवा झोपलेले असताना, जोपर्यंत जागृत असेल, तोपर्यंत या मैत्रीच्या स्मृतीचे (सतीचे) आचरण करावे. यालाच या शासनात 'ब्रह्मविहार' म्हणतात.
10.
१०.
දිට්ඨිඤ්ච අනුපග්ගම්ම, සීලවා දස්සනෙන සම්පන්නො;
කාමෙසු විනය ගෙධං, න හි ජාතුග්ගබ්භසෙය්ය පුන රෙතීති.
चुकीच्या दृष्टीला बळी न पडता, शीलवान होऊन आणि सम्यक दृष्टीने संपन्न होऊन, कामवासनेची आसक्ती नष्ट केल्यावर, मनुष्य नक्कीच पुन्हा गर्भवासाला (पुनर्जन्माला) येत नाही.
මෙත්තසුත්තං නිට්ඨිතං.
मेत्त सुत्त समाप्त झाले.
ඛුද්දකපාඨපාළි නිට්ඨිතා.
खुद्दकपाठपाळी समाप्त झाली.