. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

. Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

අඞ්ගුත්තරනිකායෙ

In der Anguttara-Nikaya

දුකනිපාත-අට්ඨකථා

Der Kommentar zum Zweier-Buch (Dukanipāta-Aṭṭhakathā)

1. පඨමපණ්ණාසකං

1. Die ersten fünfzig Lehrreden (Paṭhamapaṇṇāsaka)

1. කම්මකාරණවග්ගො

1. Das Kapitel über die Bestrafungen (Kammakāraṇavagga)

1. වජ්ජසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Vajja-Sutta (Vajjasuttavaṇṇanā)

1. දුකනිපාතස්ස [Pg.1] පඨමෙ වජ්ජානීති දොසා අපරාධා. දිට්ඨධම්මිකන්ති දිට්ඨෙව ධම්මෙ ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ උප්පන්නඵලං. සම්පරායිකන්ති සම්පරායෙ අනාගතෙ අත්තභාවෙ උප්පන්නඵලං. ආගුචාරින්ති පාපකාරිං අපරාධකාරකං. රාජානො ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා කාරෙන්තෙති චොරං ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා රාජපුරිසා කරොන්ති, රාජානො පන තා කාරෙන්ති නාම. තං චොරං එවං කම්මකාරණා කාරියමානං එස පස්සති. තෙන වුත්තං – ‘‘පස්සති චොරං ආගුචාරිං රාජානො ගහෙත්වා විවිධා කම්මකාරණා කාරෙන්තෙ’’ති. අද්ධදණ්ඩකෙහීති මුග්ගරෙහි, පහාරසාධනත්ථං වා චතුහත්ථදණ්ඩං ද්වෙධා ඡෙත්වා ගහිතදණ්ඩකෙහි. බිලඞ්ගථාලිකන්ති කඤ්ජියඋක්ඛලිකකම්මකාරණං. තං කරොන්තා සීසකටාහං උප්පාටෙත්වා තත්තං අයොගුළං සණ්ඩාසෙන ගහෙත්වා තත්ථ පක්ඛිපන්ති, තෙන මත්ථලුඞ්ගං පක්කුථිත්වා [Pg.2] උත්තරති. සඞ්ඛමුණ්ඩිකන්ති සඞ්ඛමුණ්ඩකම්මකාරණං. තං කරොන්තා උත්තරොට්ඨඋභතොකණ්ණචූළිකගලවාටකපරිච්ඡෙදෙන චම්මං ඡින්දිත්වා සබ්බකෙසෙ එකතො ගණ්ඨිං කත්වා දණ්ඩකෙන වෙඨෙත්වා උප්පාටෙන්ති, සහ කෙසෙහි චම්මං උට්ඨහති. තතො සීසකටාහං ථූලසක්ඛරාහි ඝංසිත්වා ධොවන්තා සඞ්ඛවණ්ණං කරොන්ති. රාහුමුඛන්ති රාහුමුඛකම්මකාරණං. තං කරොන්තා සඞ්කුනා මුඛං විවරිත්වා අන්තොමුඛෙ දීපං ජාලෙන්ති, කණ්ණචූළිකාහි වා පට්ඨාය මුඛං නිඛාදනෙන ඛනන්ති, ලොහිතං පග්ඝරිත්වා මුඛං පූරෙති.

1. Im ersten Sutta des Zweier-Buchs (Dukanipāta) bedeutet 'Fehler' (vajjāni) Vergehen oder Straftaten. 'Die sichtbare Welt betreffend' (diṭṭhadhammika) meint die Frucht, die in eben dieser sichtbaren Welt, in genau dieser Existenzform entstanden ist. 'Die zukünftige Welt betreffend' (samparāyika) meint die Frucht, die in der zukünftigen Existenzform im Jenseits entstanden ist. 'Einen Missetäter' (āgucāriṃ) meint einen Übeltäter, der ein Verbrechen begeht. 'Die Könige nehmen ihn fest und lassen verschiedene Foltern vollziehen': Die königlichen Diener nehmen den Dieb fest und führen verschiedene Folterungen aus, aber man sagt, dass die Könige sie veranlassen. Dieser Beobachter sieht, wie jener Dieb so gefoltert wird. Daher wurde gesagt: „Er sieht einen Dieb, einen Übeltäter, den die Könige ergriffen haben und an dem sie verschiedene Foltermethoden vollziehen lassen.“ 'Mit halben Stöcken' (addhadaṇḍakehi) meint mit Keulen, oder um wirksame Schläge auszuführen, indem man einen vier Ellen langen Stock entzweischneidet und die so erhaltenen Stöcke nimmt. 'Der Reistopf-Kessel' (bilaṅgathālika) meint eine Foltermethode wie ein saurer Breitopf. Wenn sie dies tun, ziehen sie die Kopfhaut ab, nehmen mit einer Zange eine glühende Eisenkugel und werfen sie dort hinein; dadurch kocht das Gehirn und quillt über. 'Die Muschelkopf-Rasur' (saṅkhamuṇḍika) meint die Foltermethode des Muschelkopfs. Wenn sie dies tun, schneiden sie die Haut entlang der Oberlippe, den beiden Ohrläppchen und dem Nacken ab, binden alle Haare zu einem Knoten zusammen, wickeln sie um einen Stock und ziehen sie heraus, so dass sich die Haut mitsamt den Haaren ablöst. Danach reiben sie die Schädeldecke mit grobem Kies ab und waschen sie, bis sie die Farbe einer Muschel annimmt. 'Der Mund des Rāhu' (rāhumukha) meint die Foltermethode des Rāhu-Mundes. Wenn sie dies tun, öffnen sie den Mund mit einem Keil und zünden im Inneren des Mundes eine Lampe an; oder sie beginnen an den Ohrläppchen und bohren mit einem Meißel den Mund aus; das herabfließende Blut füllt dann den Mund.

ජොතිමාලිකන්ති සකලසරීරං තෙලපිලොතිකාය වෙඨෙත්වා ආලිම්පෙන්ති. හත්ථපජ්ජොතිකන්ති හත්ථෙ තෙලපිලොතිකාය වෙඨෙත්වා දීපං විය පජ්ජාලෙන්ති. එරකවත්තිකන්ති එරකවත්තකම්මකාරණං. තං කරොන්තා හෙට්ඨාගීවතො පට්ඨාය චම්මවට්ටෙ කන්තිත්වා ගොප්ඵකෙ ඨපෙන්ති, අථ නං යොත්තෙහි බන්ධිත්වා කඩ්ඪන්ති. සො අත්තනො චම්මවට්ටෙ අක්කමිත්වා අක්කමිත්වා පතති. චීරකවාසිකන්ති චීරකවාසිකකම්මකාරණං. තං කරොන්තා තථෙව චම්මවට්ටෙ කන්තිත්වා කටියං ඨපෙන්ති, කටිතො පට්ඨාය කන්තිත්වා ගොප්ඵකෙසු ඨපෙන්ති, උපරිමෙහි හෙට්ඨිමසරීරං චීරකනිවාසනනිවත්ථං විය හොති. එණෙය්‍යකන්ති එණෙය්‍යකකම්මකාරණං. තං කරොන්තා උභොසු කප්පරෙසු ච උභොසු ජාණුකෙසු ච අයවලයානි දත්වා අයසූලානි කොට්ටෙන්ති. සො චතූහි අයසූලෙහි භූමියං පතිට්ඨහති. අථ නං පරිවාරෙත්වා අග්ගිං කරොන්ති. ‘‘එණෙය්‍යකො ජොතිපරිග්ගහො යථා’’ති ආගතට්ඨානෙපි ඉදමෙව වුත්තං. තං කාලෙන කාලං සූලානි අපනෙත්වා චතූහි අට්ඨිකොටීහියෙව ඨපෙන්ති. එවරූපා කම්මකාරණා නාම නත්ථි.

'Die Feuergirlande' (jotimālika) bedeutet, dass sie den gesamten Körper mit in Öl getränkten Lumpen umwickeln und anzünden. 'Die Handfackel' (hatthapajjotika) bedeutet, dass sie die Hände mit in Öl getränkten Lumpen umwickeln und wie eine Lampe entzünden. 'Das Erakagras-Gewinde' (erakavattika) meint die Foltermethode des Erakagras-Schnitts. Wenn sie dies tun, schneiden sie die Haut beginnend unterhalb des Halses in Streifen und lassen sie bis zu den Knöcheln hängen, dann binden sie ihn mit Seilen fest und ziehen ihn fort. Er tritt wieder und wieder auf seine eigenen Hautstreifen und stürzt. 'Das Bastgewand' (cīrakavāsika) meint die Foltermethode des Bastgewandes. Wenn sie dies tun, schneiden sie ebenso Hautstreifen ab und lassen sie an der Hüfte hängen; von der Hüfte an schneiden sie sie ab und lassen sie bis zu den Knöcheln hängen; durch die oberen Streifen sieht der untere Körper aus, als sei er in ein Bastgewand gehüllt. 'Das Eṇī-Antilopen-Verfahren' (eṇeyyaka) meint die Foltermethode der Eṇī-Antilope. Wenn sie dies tun, legen sie eiserne Ringe um beide Ellbogen und beide Knie und schlagen eiserne Spieße hindurch. Er steht dann mit vier eisernen Spießen auf dem Boden fest. Dann machen sie rings um ihn herum ein Feuer. Auch an der Stelle, wo es heißt: „Wie die Eṇeyyaka-Antilope im Feuerkreis“, ist genau dies gemeint. Von Zeit zu Zeit entfernen sie die Spieße und lassen ihn nur auf den vier Knochenenden stehen. Solche Folterungen gibt es sonst nicht.

බළිසමංසිකන්ති උභතොමුඛෙහි බළිසෙහි පහරිත්වා චම්මමංසන්හාරූනි උප්පාටෙන්ති. කහාපණිකන්ති සකලසරීරං තිණ්හාහි වාසීහි කොටිතො පට්ඨාය කහාපණමත්තං, කහාපණමත්තං පාතෙන්තා කොට්ටෙන්ති. ඛාරාපතච්ඡිකන්ති සරීරං තත්ථ තත්ථ ආවුධෙහි පහරිත්වා කොච්ඡෙහි ඛාරං ඝංසන්ති, චම්මමංසන්හාරූනි පග්ඝරිත්වා අට්ඨිකසඞ්ඛලිකාව තිට්ඨති. පලිඝපරිවත්තිකන්ති එකෙන පස්සෙන නිපජ්ජාපෙත්වා කණ්ණච්ඡිද්දෙන අයසූලං කොට්ටෙත්වා පථවියා එකාබද්ධං කරොන්ති. අථ නං පාදෙ ගහෙත්වා ආවිඤ්ඡන්ති. පලාලපීඨකන්ති ඡෙකො [Pg.3] කාරණිකො ඡවිචම්මං අච්ඡින්දිත්වා නිසදපොතෙහි අට්ඨීනි භින්දිත්වා කෙසෙසු ගහෙත්වා උක්ඛිපති, මංසරාසියෙව හොති. අථ නං කෙසෙහෙව පරියොනන්ධිත්වා ගණ්හන්ති, පලාලවට්ටිං විය කත්වා පුන වෙඨෙන්ති. සුනඛෙහිපීති කතිපයානි දිවසානි ආහාරං අදත්වා ඡාතකසුනඛෙහි ඛාදාපෙන්ති. තෙ මුහුත්තෙන අට්ඨිකසඞ්ඛලිකමෙව කරොන්ති. සූලෙ උත්තාසෙන්තෙති සූලෙ ආරොපෙන්තෙ.

'Das Fleischhaken-Verfahren' (baḷisamaṃsika) bedeutet, dass sie ihn mit doppelköpfigen Angelhaken schlagen und Haut, Fleisch und Sehnen herausreißen. 'Das Kahāpaṇa-Münzen-Stückeln' (kahāpaṇika) bedeutet, dass sie den ganzen Körper mit scharfen Beilen von den Extremitäten her auf die Größe einer Kahāpaṇa-Münze zerschneiden und herabfallen lassen. 'Das Laugenschorf-Verfahren' (khārāpatacchika) bedeutet, dass sie den Körper hier und da mit Waffen verletzen und mit Bürsten Salzlauge hineinreiben; wenn Haut, Fleisch und Sehnen weggeschmolzen sind, bleibt nur ein Knochengerüst übrig. 'Das Drehen um den Riegel' (palighaparivattika) bedeutet, dass sie ihn auf eine Seite legen, einen eisernen Spieß durch das Ohrloch treiben und ihn fest mit der Erde verbinden. Dann packen sie ihn an den Füßen und drehen ihn herum. 'Der Strohsessel' (palālapīṭhaka) bedeutet, dass ein geschickter Folterer, ohne die äußere Haut zu verletzen, die Knochen mit kleinen Mahlsteinen zertrümmert, ihn an den Haaren packt und hochhebt; er wird zu einer bloßen Fleischmasse. Dann wickeln sie ihn in seine eigenen Haare und packen ihn, machen ihn wie ein Strohbündel und umwickeln ihn von neuem. 'Auch durch Hunde' (sunakhehipi) bedeutet, dass sie ihm einige Tage lang keine Nahrung geben und ihn von hungrigen Hunden zerfleischen lassen. Diese machen ihn in einem Augenblick zu einem bloßen Knochengerüst. 'Auf Pfähle spießen' (sūle uttāsente) bedeutet, auf Spieße stecken.

න පරෙසං පාභතං විලුම්පන්තො චරතීති පරෙසං සන්තකං භණ්ඩං පරම්මුඛං ආභතං අන්තමසො අන්තරවීථියං පතිතං සහස්සභණ්ඩිකම්පි දිස්වා ‘‘ඉමිනා ජීවිස්සාමී’’ති විලුම්පන්තො න විචරති, කො ඉමිනා අත්ථොති පිට්ඨිපාදෙන වා පවට්ටෙත්වා ගච්ඡති.

'Er zieht nicht umher, um das Gut anderer zu rauben' (na paresaṃ pābhataṃ vilumpanto carati) bedeutet: Selbst wenn er das Eigentum anderer sieht, das in Abwesenheit des Eigentümers gebracht wurde, oder das sogar auf die Straße gefallen ist, selbst wenn es ein Beutel mit tausend Münzen ist, zieht er nicht umher, um es mit dem Gedanken „Davon werde ich leben“ zu rauben. Mit dem Gedanken „Was soll mir das nützen?“ rollt er es mit dem Fußrücken weg oder geht einfach vorbei.

පාපකොති ලාමකො. දුක්ඛොති අනිට්ඨො. කිඤ්ච තන්ති කිං නාම තං කාරණං භවෙය්‍ය. යාහන්ති යෙන අහං. කායදුච්චරිතන්ති පාණාතිපාතාදි තිවිධං අකුසලං කායකම්මං. කායසුචරිතන්ති තස්ස පටිපක්ඛභූතං තිවිධං කුසලකම්මං. වචීදුච්චරිතන්ති මුසාවාදාදි චතුබ්බිධං අකුසලං වචීකම්මං. වචීසුචරිතන්ති තස්ස පටිපක්ඛභූතං චතුබ්බිධං කුසලකම්මං. මනොදුච්චරිතන්ති අභිජ්ඣාදි තිවිධං අකුසලකම්මං. මනොසුචරිතන්ති තස්ස පටිපක්ඛභූතං තිවිධං කුසලකම්මං. සුද්ධං අත්තානං පරිහරතීති එත්ථ දුවිධා සුද්ධි – පරියායතො ච නිප්පරියායතො ච. සරණගමනෙන හි පරියායෙන සුද්ධං අත්තානං පරිහරති නාම. තථා පඤ්චහි සීලෙහි, දසහි සීලෙහි – චතුපාරිසුද්ධිසීලෙන, පඨමජ්ඣානෙන…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙන, සොතාපත්තිමග්ගෙන, සොතාපත්තිඵලෙන…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන පරියායෙන සුද්ධං අත්තානං පරිහරති නාම. අරහත්තඵලෙ පතිට්ඨිතො පන ඛීණාසවො ඡින්නමූලකෙ පඤ්චක්ඛන්ධෙ න්හාපෙන්තොපි ඛාදාපෙන්තොපි භුඤ්ජාපෙන්තොපි නිසීදාපෙන්තොපි නිපජ්ජාපෙන්තොපි නිප්පරියායෙනෙව සුද්ධං නිම්මලං අත්තානං පරිහරති පටිජග්ගතීති වෙදිතබ්බො.

'Schlecht' (pāpako) meint minderwertig. 'Leidvoll' (dukkha) meint unerwünscht. 'Und was ist das' (kiñca taṃ) bedeutet: Was wohl könnte die Ursache dafür sein? 'Welche ich' (yāhaṃ) bedeutet: weshalb ich. 'Körperliches Fehlverhalten' (kāyaduccarita) meint das dreifache unheilsame körperliche Wirken, wie das Töten von Lebewesen usw. 'Körperliches Wohlverhalten' (kāyasucarita) meint das ihm entgegengesetzte dreifache heilsame Wirken. 'Verbales Fehlverhalten' (vacīduccarita) meint das vierfache unheilsame verbale Wirken, wie Lügen usw. 'Verbales Wohlverhalten' (vacīsucarita) meint das ihm entgegengesetzte vierfache heilsame Wirken. 'Geistiges Fehlverhalten' (manoduccarita) meint das dreifache unheilsame geistige Wirken, wie Begehren usw. 'Geistiges Wohlverhalten' (manosucarita) meint das ihm entgegengesetzte dreifache heilsame Wirken. In der Wendung 'er bewahrt sich selbst rein' (suddhaṃ attānaṃ pariharati) gibt es zwei Arten von Reinheit: im übertragenen Sinne (pariyāyato) und im absoluten Sinne (nippariyāyato). Denn durch das Nehmen der Zuflucht bewahrt man sich im übertragenen Sinne rein. Ebenso bewahrt man sich im übertragenen Sinne rein durch die fünf Tugendregeln, die zehn Tugendregeln, durch die vierfache reine Sittlichkeit, das erste meditative Verweilen (Jhāna) ... usw. ... das Gebiet der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung, den Pfad des Stromeintritts, die Frucht des Stromeintritts ... usw. ... den Pfad der Heiligkeit. Der in der Frucht der Heiligkeit gefestigte Triebversiegte (Arhat) jedoch, selbst wenn er die pflegebedürftigen fünf Aggregate, deren Wurzel abgeschnitten ist, badet, füttert, essen lässt, sitzen lässt oder niederlegen lässt, bewahrt und pflegt er sich selbst im absoluten Sinne als rein und makellos. So ist es zu verstehen.

තස්මාති යස්මා ඉමානි ද්වෙ වජ්ජානෙව, නො න වජ්ජානි, තස්මා. වජ්ජභීරුනොති වජ්ජභීරුකා. වජ්ජභයදස්සාවිනොති වජ්ජානි භයතො දස්සනසීලා. එතං පාටිකඞ්ඛන්ති එතං ඉච්ඡිතබ්බං, එතං අවස්සංභාවීති අත්ථො. යන්ති නිපාතමත්තං, කාරණවචනං වා යෙන කාරණෙන පරිමුච්චිස්සති සබ්බවජ්ජෙහි[Pg.4]. කෙන පන කාරණෙන පරිමුච්චිස්සතීති? චතුත්ථමග්ගෙන චෙව චතුත්ථඵලෙන ච. මග්ගෙන හි පරිමුච්චති නාම, ඵලං පත්තො පරිමුත්තො නාම හොතීති. කිං පන ඛීණාසවස්ස අකුසලං න විපච්චතීති? විපච්චති, තං පන ඛීණාසවභාවතො පුබ්බෙ කතං. තඤ්ච ඛො ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ, සම්පරායෙ පනස්ස කම්මඵලං නාම නත්ථීති. පඨමං.

Darum: Weil diese beiden wahrlich Vergehen sind und nicht keine Vergehen, darum. 'Die Vergehen Fürchtenden' bedeutet jene, die Vergehen fürchten. 'Die Gefahr in Vergehen Sehenden' bedeutet jene, die die Gewohnheit haben, Vergehen als Gefahr anzusehen. 'Dies erhoffen sie': Dies ist zu wünschen, dies wird gewiss geschehen; das ist die Bedeutung. 'Yanti' ist bloß eine Partikel, oder es ist ein Ausdruck des Grundes: 'durch welchen Grund er von allen Vergehen befreit werden wird'. Durch welchen Grund aber wird er befreit werden? Sowohl durch den vierten Pfad als auch durch die vierte Frucht. Denn durch den Pfad wird man wahrlich befreit genannt, und wenn man die Frucht erreicht hat, wird man befreit genannt. Reift denn für einen Triebversiegten (Khīṇāsava) kein unheilsames Karma mehr? Es reift durchaus, aber das ist solches Karma, das vor dem Zustand des Triebversiegens gewirkt wurde. Und dies geschieht nur in genau diesem Dasein; im Jenseits aber gibt es für ihn kein sogenanntes Karma-Ergebnis mehr. Das Erste.

2. පධානසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Padhāna-Sutta.

2. දුතියෙ පධානානීති වීරියානි. වීරියඤ්හි පදහිතබ්බතො පධානභාවකරණතො වා පධානන්ති වුච්චති. දුරභිසම්භවානීති දුස්සහානි දුප්පූරියානි, දුක්කරානීති අත්ථො. අගාරං අජ්ඣාවසතන්ති අගාරෙ වසන්තානං. චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානුප්පදානත්ථං පධානන්ති එතෙසං චීවරාදීනං චතුන්නං පච්චයානං අනුප්පදානත්ථාය පධානං නාම දුරභිසම්භවන්ති දස්සෙති. චතුරතනිකම්පි හි පිලොතිකං, පසතතණ්ඩුලමත්තං වා භත්තං, චතුරතනිකං වා පණ්ණසාලං, තෙලසප්පිනවනීතාදීසු වා අප්පමත්තකම්පි භෙසජ්ජං පරෙසං දෙථාති වත්තුම්පි නීහරිත්වා දාතුම්පි දුක්කරං උභතොබ්‍යූළ්හසඞ්ගාමප්පවෙසනසදිසං. තෙනාහ භගවා –

2. Im zweiten Sutta: 'Die Anstrengungen' bedeutet die Tatkräfte. Denn die Tatkraft wird 'Anstrengung' (padhāna) genannt, weil sie ausgeübt werden muss oder weil sie den Zustand der Anstrengung bewirkt. 'Schwer zu vollbringen' bedeutet schwer zu ertragen, schwer zu erfüllen, schwer zu tun; das ist die Bedeutung. 'Die im Hause wohnen' bedeutet diejenigen, die im Hause leben. Mit den Worten 'die Anstrengung zur Bereitstellung von Roben, Almosenspeise, Lagestatt und Arznei für Kranke' zeigt er, dass die Anstrengung zur Bereitstellung dieser vier Requisiten, wie Roben etc., schwer zu vollbringen ist. Denn selbst ein abgenutztes Tuch von nur vier Ellen Länge, oder Almosenspeise im Ausmaß von nur einer Handvoll Reis, oder eine Blätterhütte von vier Ellen, oder selbst ein winziges Heilmittel wie Öl, geklärte Butter, frische Butter etc. anderen zu geben – dies auch nur auszusprechen: 'Gebt es!', oder es herauszuholen und zu spenden, ist schwer zu tun und gleicht dem Eintritt in eine Schlacht, in der sich zwei Heere gegenüberstehen. Deshalb sprach der Erhabene:

‘‘දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමානමාහු,අප්පාපි සන්තා බහුකෙ ජිනන්ති;

අප්පම්පි චෙ සද්දහානො දදාති,තෙනෙව සො හොති සුඛී පරත්ථා’’ති. (ජා. 1.8.72;

සං. නි. 1.33);

'Man sagt, dass Geben und Kampf gleich sind. Selbst wenn sie wenige sind, besiegen die Guten viele. Wenn einer vertrauensvoll auch nur wenig gibt, wird er eben dadurch im Jenseits glücklich.'

අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානන්ති ගෙහතො නික්ඛමිත්වා අගාරස්ස ඝරාවාසස්ස හිතාවහෙහි කසිගොරක්ඛාදීහි විරහිතං අනගාරියං පබ්බජ්ජං උපගතානං. සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගත්ථාය පධානන්ති සබ්බෙසං ඛන්ධූපධිකිලෙසූපධිඅභිසඞ්ඛාරූපධිසඞ්ඛාතානං උපධීනං පටිනිස්සග්ගසඞ්ඛාතස්ස නිබ්බානස්ස අත්ථාය විපස්සනාය චෙව මග්ගෙන ච සහජාතවීරියං. තස්මාති යස්මා ඉමානි ද්වෙ පධානානි දුරභිසම්භවානි, තස්මා. දුතියං.

'Die aus dem Hause in die Hauslosigkeit Gezogenen' bedeutet diejenigen, die aus dem Hause fortgegangen sind und die Hauslosigkeit, die des häuslichen Lebens und gewinnbringender Tätigkeiten wie Ackerbau, Viehzucht etc. entbehrt, auf sich genommen haben. 'Die Anstrengung zur Aufgabe aller Lebensgrundlagen' bedeutet die mit der Einsicht (vipassanā) und dem höchsten Pfad (magga) gemeinsam entstandene Tatkraft zum Wohle des Nibbāna, welches das Aufgeben aller Upadhis – namentlich der Daseinsgruppen, der Befleckungen, der gestaltenden Kräfte und der Sinneslüste – genannt wird. Darum: Weil diese zwei Anstrengungen schwer zu vollbringen sind, darum. Das Zweite.

3. තපනීයසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Tapanīya-Sutta.

3. තතියෙ [Pg.5] තපනීයාති ඉධ චෙව සම්පරායෙ ච තපන්තීති තපනීයා. තප්පතීති චිත්තසන්තාපෙන තප්පති අනුසොචති කායදුච්චරිතං කත්වා නන්දයක්ඛො විය නන්දමාණවො විය නන්දගොඝාතකො විය දෙවදත්තො විය ද්වෙභාතිකා විය ච. තෙ කිර ගාවං වධිත්වා මංසං ද්වෙ කොට්ඨාසෙ අකංසු. තතො කනිට්ඨො ජෙට්ඨකං ආහ – ‘‘මය්හං දාරකා බහූ, ඉමානි මෙ අන්තානි දෙහී’’ති. අථ නං සො ‘‘සබ්බං මංසං ද්වෙධා විභත්තං, පුන කිං මග්ගසී’’ති පහරිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපෙසි. නිවත්තිත්වා ච නං ඔලොකෙන්තො මතං දිස්වා ‘‘භාරියං මෙ කම්මං කත’’න්ති චිත්තං උප්පාදෙසි. අථස්ස බලවසොකො උප්පජ්ජි. සො ඨිතට්ඨානෙපි නිසින්නට්ඨානෙපි තදෙව කම්මං ආවජ්ජෙති, චිත්තස්සාදං න ලභති. අසිතපීතඛායිතසායිතම්පිස්ස සරීරෙ ඔජං න ඵරති, අට්ඨිචම්මමත්තමෙව අහොසි. අථ නං එකො ථෙරො දිස්වා – ‘‘උපාසක, ත්වං පහූතඅන්නපානො, අට්ඨිචම්මමත්තමෙව තෙ අවසිට්ඨං, අත්ථි නු ඛො තෙ කිඤ්චි තපනීයකම්ම’’න්ති? සො ‘‘ආම, භන්තෙ’’ති සබ්බං ආරොචෙසි. අථ නං ථෙරො ‘‘භාරියං තෙ උපාසක කම්මං කතං, අනපරාධට්ඨානෙ අපරද්ධ’’න්ති ආහ. සො තෙනෙව කම්මෙන කාලං කත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තො. වචීදුච්චරිතෙන සුප්පබුද්ධසක්කකොකාලිකචිඤ්චමාණවිකාදයො විය තප්පති. සෙසමෙත්ථ චතුත්ථෙ ච උත්තානත්ථමෙව. තතියං.

3. Im dritten Sutta: 'Die quälenden' sind jene, die sowohl hier als auch im Jenseits quälen. 'Man leidet' bedeutet, dass man durch die Qual des Geistes brennt und bereut, nachdem man körperliches Fehlverhalten begangen hat, so wie der Yakṣa Nanda, der junge Mann Nanda, der Rinderschlächter Nanda, Devadatta und wie die beiden Brüder. Es wird erzählt, dass diese eine Kuh schlachteten und das Fleisch in zwei Teile teilten. Daraufhin sagte der jüngere zum älteren Bruder: 'Ich habe viele Kinder, gib mir diese Innereien.' Da schlug ihn jener mit den Worten: 'Das ganze Fleisch ist bereits in zwei Hälften geteilt, was verlangst du noch?' und brachte ihn um das Leben. Als er sich umwandte, ihn ansah und tot sah, stieg der Gedanke in ihm auf: 'Ich habe eine schwere Tat begangen.' Da stieg in ihm großer Kummer auf. Ob er stand oder saß, er dachte immer an diese eine Tat und fand keinen Seelenfrieden. Selbst das, was er aß, trank, kaute und schmeckte, nährte seinen Körper nicht mehr mit Lebenskraft, und er wurde zu bloß Haut und Knochen. Da sah ihn ein älterer Mönch und fragte: 'Upāsaka, obwohl du reichlich Speise und Trank hast, bist du zu bloß Haut und Knochen abgemagert; hast du etwa irgendeine quälende Tat begangen?' Er antwortete: 'Ja, Ehrwürdiger', und berichtete alles. Da sprach der Thera zu ihm: 'Eine schwere Tat hast du begangen, o Upāsaka, du hast dich an einem Unschuldigen vergangen.' Er starb infolge ebendieses Karmas und wurde in der Hölle wiedergeboren. Durch sprachliches Fehlverhalten brennt man wie Suppabuddha der Sakyer, Kokālika, das Mädchen Ciñcā und andere. Der Rest hierbei und im vierten Sutta hat eine ganz offensichtliche Bedeutung. Das Dritte.

5. උපඤ්ඤාතසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Upaññāta-Sutta.

5. පඤ්චමෙ ද්වින්නාහන්ති ද්වින්නං අහං. උපඤ්ඤාසින්ති උපගන්ත්වා ගුණං අඤ්ඤාසිං, ජානිං පටිවිජ්ඣින්ති අත්ථො. ඉදානි තෙ ධම්මෙ දස්සෙන්තො යා ච අසන්තුට්ඨිතාතිආදිමාහ. ඉමඤ්හි ධම්මද්වයං නිස්සාය සත්ථා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො, තස්මා තස්සානුභාවං දස්සෙන්තො එවමාහ. තත්ථ අසන්තුට්ඨිතා කුසලෙසු ධම්මෙසූති ඉමිනා ඉමං දීපෙති – ‘‘අහං ඣානමත්තකෙන වා ඔභාසනිමිත්තමත්තකෙන වා අසන්තුට්ඨො හුත්වා අරහත්තමග්ගමෙව උප්පාදෙසිං. යාව සො න උප්පජ්ජි, න තාවාහං සන්තුට්ඨො අහොසිං. පධානස්මිං ච අනුක්කණ්ඨිතො හුත්වා අනොසක්කනාය ඨත්වායෙව පධානකිරියං අකාසි’’න්ති ඉමමත්ථං දස්සෙන්තො යා ච අප්පටිවානිතාතිආදිමාහ. තත්ථ අප්පටිවානිතාති අප්පටික්කමනා අනොසක්කනා. අප්පටිවානී සුදාහං[Pg.6], භික්ඛවෙ, පදහාමීති එත්ථ සුදන්ති නිපාතමත්තං. අහං, භික්ඛවෙ, අනොසක්කනායං ඨිතො බොධිසත්තකාලෙ සබ්බඤ්ඤුතං පත්ථෙන්තො පධානමකාසින්ති අයමෙත්ථ අත්ථො.

5. Im fünften Sutta: 'zweier ich' bedeutet: 'ich zweier'. 'Ich habe erkannt' bedeutet: 'Indem ich mich ihnen näherte, habe ich deren Qualität erkannt, gewusst, durchdrungen' – das ist die Bedeutung. Um nun diese Eigenschaften aufzuzeigen, sprach er die Worte beginnend mit: 'Unzufriedenheit mit heilsamen Eigenschaften'. Denn gestützt auf dieses Paar von Eigenschaften erlangte der Meister die Allwissenheit; um deren Macht zu zeigen, sprach er so. Darin verdeutlicht er mit den Worten 'Unzufriedenheit bezüglich heilsamer Eigenschaften' Folgendes: 'Ich gab mich weder mit bloßer Vertiefung noch mit dem bloßen Zeichen des Lichts zufrieden, sondern brachte eben den Pfad der Arahatschaft hervor. Solange dieser nicht entstanden war, war ich nicht zufrieden. Und unermüdlich in der Anstrengung, feststehend ohne Zurückweichen, vollbrachte ich das Werk der Anstrengung.' Um diese Bedeutung zu zeigen, sprach er die Worte beginnend mit 'und Unermüdlichkeit'. Darin bedeutet 'Unermüdlichkeit' das Nicht-Zurückweichen, das Nicht-Nachlassen. In der Passage 'Unermüdlich wahrlich strengte ich mich an, ihr Mönche' ist das Wort 'sudaṃ' bloß eine Partikel. 'Ich, ihr Mönche, stand fest im Nicht-Nachlassen und unternahm in meiner Zeit als Bodhisatta, nach Allwissenheit strebend, die Anstrengung' – dies ist hierbei die Bedeutung.

ඉදානි යථා තෙන තං පධානං කතං, තං දස්සෙන්තො කාමං තචො චාතිආදිමාහ. තත්ථ පත්තබ්බන්ති ඉමිනා පත්තබ්බං ගුණජාතං දස්සෙති. පුරිසථාමෙනාතිආදිනා පුරිසස්ස ඤාණථාමො ඤාණවීරියං ඤාණපරක්කමො ච කථිතො. සණ්ඨානන්ති ඨපනා අප්පවත්තනා ඔසක්කනා, පටිප්පස්සද්ධීති අත්ථො. එත්තාවතා තෙන චතුරඞ්ගසමන්නාගතං වීරියාධිට්ඨානං නාම කථිතං. එත්ථ හි කාමං තචො චාති එකං අඞ්ගං, න්හාරු චාති එකං, අට්ඨි චාති එකං, මංසලොහිතන්ති එකං, ඉමානි චත්තාරි අඞ්ගානි. පුරිසථාමෙනාතිආදීනි අධිමත්තවීරියාධිවචනානි. ඉති පුරිමෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතෙන හුත්වා එවං අධිට්ඨිතං වීරියං චතුරඞ්ගසමන්නාගතං වීරියාධිට්ඨානං නාමාති වෙදිතබ්බං. එත්තාවතා තෙන බොධිපල්ලඞ්කෙ අත්තනො ආගමනීයපටිපදා කථිතා.

Nun sprach er, um zu zeigen, wie er diese Anstrengung unternommen hatte: 'Gerne mögen Haut...' und so weiter. Darin zeigt er mit dem Wort 'was zu erreichen ist' (pattabbaṃ) die Fülle der zu erreichenden Vorzüge. Mit 'durch Tatkraft des Mannes' und so weiter werden die Erkenntnis-Kraft, die Erkenntnis-Energie und die Erkenntnis-Anstrengung des Mannes dargelegt. 'Stillstand' (saṇṭhāna) bedeutet das Feststellen (ṭhapanā), das Nicht-Fortführen (appavattanā), das Nachlassen (osakkanā), das Zurruhekommen (paṭippassaddhi) – dies ist die Bedeutung. Hiermit wurde von ihm die sogenannte viergliedrige Entschlossenheit der Tatkraft dargelegt. Denn hierbei ist 'Gerne Haut...' ein Glied, 'Sehnen...' ein Glied, 'Knochen...' ein Glied und 'Fleisch und Blut...' ein Glied; dies sind die vier Glieder. 'Durch Tatkraft des Mannes' und so weiter sind Bezeichnungen für überragende Tatkraft. So ist zu verstehen, dass die mit diesen vier zuvor genannten Gliedern ausgestattete und so entschlossene Tatkraft als 'die viergliedrige Entschlossenheit der Tatkraft' bezeichnet wird. Hiermit wurde von ihm seine eigene, zur Erleuchtung führende Praxis auf dem Erleuchtungsthron dargelegt.

ඉදානි තාය පටිපදාය පටිලද්ධගුණං කථෙතුං තස්ස මය්හං, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ අප්පමාදාධිගතාති සතිඅවිප්පවාසසඞ්ඛාතෙන අප්පමාදෙන අධිගතා, න සුත්තප්පමත්තෙන ලද්ධා. සම්බොධීති චතුමග්ගඤාණඤ්චෙව සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණඤ්ච. න හි සක්කා එතං සුත්තප්පමත්තෙන අධිගන්තුන්ති. තෙනාහ – ‘‘අප්පමාදාධිගතා සම්බොධී’’ති. අනුත්තරො යොගක්ඛෙමොති න කෙවලං බොධියෙව, අරහත්තඵලනිබ්බානසඞ්ඛාතො අනුත්තරො යොගක්ඛෙමොපි අප්පමාදාධිගතොව.

Nun sprach er, um die durch diese Praxis erlangte Qualität darzulegen: 'Für mich, ihr Mönche...' und so weiter. Darin bedeutet 'durch Wachsamkeit erlangt' (appamādādhigatā): erlangt durch Wachsamkeit, welche als das Nicht-Abwesendsein von Achtsamkeit definiert wird, und nicht erlangt von einem Schlafenden und Nachlässigen. 'Erleuchtung' (sambodhi) bezeichnet sowohl das Wissen der vier Pfade als auch das Wissen der Allwissenheit. Denn es ist unmöglich, dies als ein Schlafender und Nachlässiger zu erlangen. Deshalb sprach er: 'Durch Wachsamkeit ist die Erleuchtung erlangt.' 'Die unübertreffliche Sicherheit vor den Jochen' (anuttaro yogakkhemo) bedeutet: Nicht allein die Erleuchtung, sondern auch die als Frucht der Arhatschaft und Nibbāna bezeichnete unübertreffliche Sicherheit vor den Jochen ist wahrlich nur durch Wachsamkeit erlangt.

ඉදානි අත්තනා පටිලද්ධගුණෙසු භික්ඛුසඞ්ඝං සමාදපෙන්තො තුම්හෙ චෙපි භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ යස්සත්ථායාති යස්ස අත්ථාය, යං උපසම්පජ්ජ විහරිතුකාමා හුත්වාති අත්ථො. තදනුත්තරන්ති තං අනුත්තරං. බ්‍රහ්මචරියපරියොසානන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස පරියොසානභූතං අරියඵලං. අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වාති අභිඤ්ඤාය උත්තමපඤ්ඤාය පච්චක්ඛං කත්වා. උපසම්පජ්ජ විහරිස්සථාති පටිලභිත්වා පාපුණිත්වා විහරිස්සථ. තස්මාති යස්මා අප්පටිවානපධානං නාමෙතං බහූපකාරං උත්තමත්ථසාධකං, තස්මා. පඤ්චමං.

Nun sprach er, um die Mönchsgemeinschaft zu den von ihm selbst erlangten Qualitäten anzuspornen: 'Wenn auch ihr, ihr Mönche...' und so weiter. Darin bedeutet 'um dessentwillen' (yassatthāya): für dessen Nutzen, das heißt: mit dem Wunsch, dieses erreicht zu haben und darin zu verweilen. 'Jenes Unübertreffliche' (tadanuttaraṃ) bedeutet: jenes Unübertreffliche. 'Die Vollendung des heiligen Lebens' (brahmacariyapariyosānaṃ) bezeichnet die edle Frucht, welche den Endpunkt des heiligen Pfad-Lebens bildet. 'Durch direktes Wissen selbst verwirklicht habend' (abhiññā sacchikatvā) bedeutet: durch direktes Wissen, durch die höchste Weisheit, sich vor Augen geführt habend. 'Erreicht habend werdet ihr verweilen' (upasampajja viharissatha) bedeutet: erlangt und erreicht habend werdet ihr verweilen. 'Darum' (tasmā) bedeutet: weil diese unermüdliche Anstrengung von großem Nutzen ist und das höchste Ziel herbeiführt, darum. Das fünfte [Sutta].

6. සංයොජනසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Saṃyojana-Suttas

6. ඡට්ඨෙ [Pg.7] සංයොජනියෙසු ධම්මෙසූති දසන්නං සංයොජනානං පච්චයභූතෙසු තෙභූමකධම්මෙසු. අස්සාදානුපස්සිතාති අස්සාදතො පස්සිතා පස්සනභාවොති අත්ථො. නිබ්බිදානුපස්සිතාති නිබ්බිදාවසෙන උක්කණ්ඨනවසෙන පස්සනභාවො. ජාතියාති ඛන්ධනිබ්බත්තිතො. ජරායාති ඛන්ධපරිපාකතො. මරණෙනාති ඛන්ධභෙදතො. සොකෙහීති අන්තොනිජ්ඣායනලක්ඛණෙහි සොකෙහි. පරිදෙවෙහීති තන්නිස්සිතලාලප්පිතලක්ඛණෙහි පරිදෙවෙහි. දුක්ඛෙහීති කායපටිපීළනදුක්ඛෙහි. දොමනස්සෙහීති මනොවිඝාතදොමනස්සෙහි. උපායාසෙහීති අධිමත්තායාසලක්ඛණඋපායාසෙහි. දුක්ඛස්මාති සකලවට්ටදුක්ඛතො. පජහතීති මග්ගෙන පජහති. පහායාති එත්ථ පන ඵලක්ඛණො කථිතො. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථිතං. ඡට්ඨං.

6. Im sechsten Sutta bedeutet 'in den fesselnden Dingen' (saṃyojaniyesu dhammesu): in den Dingen der drei Daseinsebenen, welche die Bedingungen für die zehn Fesseln bilden. 'Das Betrachten als Genuss' (assādānupassitā) bezeichnet das Betrachten unter dem Aspekt des Genusses; dies ist die Bedeutung des Zustands des Betrachtens. 'Das Betrachten mit Überdruss' (nibbidānupassitā) ist der Zustand des Betrachtens mittels Überdruss und Ekel. 'Von der Geburt' (jātiyā) bedeutet: vom Entstehen der Daseinsgruppen. 'Vom Altern' (jarāyā) bedeutet: vom Reifen der Daseinsgruppen. 'Vom Tod' (maraṇena) bedeutet: vom Zerfall der Daseinsgruppen. 'Von den Sorgen' (sokehi) bedeutet: von Sorgen, welche das Merkmal des inneren Verbrennens haben. 'Von den Wehklagen' (paridevehi) bedeutet: von Wehklagen, welche das Merkmal des damit verbundenen Jammerns haben. 'Von den Schmerzen' (dukkhehi) bedeutet: von körperbedrängenden Schmerzen. 'Von der Trübsal' (domanassehi) bedeutet: von geistiger Qual und Trübsal. 'Von der Verzweiflung' (upāyāsehi) bedeutet: von Verzweiflung, die das Merkmal extremer Erschöpfung hat. 'Vom Leiden' (dukkhasmā) bedeutet: vom gesamten Leiden des Daseinskreislaufs. 'Gibt auf' (pajahati) bedeutet: gibt durch den Pfad auf. In dem Wort 'aufgegeben habend' (pahāya) wiederum wird der Moment der Frucht dargelegt. In diesem Sutta werden der Daseinskreislauf und das Entkommen aus dem Kreislauf dargelegt. Das sechste [Sutta].

7. කණ්හසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Kaṇha-Suttas

7. සත්තමෙ කණ්හාති න කාළවණ්ණතාය කණ්හා, කණ්හතාය පන උපනෙන්තීති නිප්ඵත්තිකාළතාය කණ්හා. සරසෙනාපි වා සබ්බාකුසලධම්මා කණ්හා එව. න හි තෙසං උප්පත්තියා චිත්තං පභස්සරං හොති. අහිරිකන්ති අහිරිකභාවො. අනොත්තප්පන්ති අනොත්තාපිභාවො. සත්තමං.

7. Im siebten Sutta bedeutet 'dunkel' (kaṇhā): Sie sind nicht dunkel wegen einer schwarzen Farbe, sondern weil sie zur Dunkelheit hinführen, sind sie dunkel aufgrund der Dunkelheit ihres Resultats. Oder auch von Natur aus sind alle unheilsamen Dinge wahrlich dunkel. Denn bei ihrem Entstehen wird der Geist nicht leuchtend. 'Schamlosigkeit' (ahirikaṃ) ist der Zustand der Schamlosigkeit. 'Gewissenslosigkeit' (anottappaṃ) ist der Zustand der Furchtlosigkeit vor Sünde. Das siebte [Sutta].

8. සුක්කසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Sukka-Suttas

8. අට්ඨමෙ සුක්කාති න වණ්ණසුක්කතාය සුක්කා, සුක්කතාය පන උපනෙන්තීති නිප්ඵත්තිසුක්කතාය සුක්කා. සරසෙනාපි වා සබ්බකුසලධම්මා සුක්කා එව. තෙසං හි උප්පත්තියා චිත්තං පභස්සරං හොති. හිරී ච ඔත්තප්පඤ්චාති එත්ථ පාපතො ජිගුච්ඡනලක්ඛණා හිරී, භායනලක්ඛණං ඔත්තප්පං. යං පනෙත්ථ විත්ථාරතො වත්තබ්බං සියා, තං විසුද්ධිමග්ගෙ වුත්තමෙව. අට්ඨමං.

8. Im achten Sutta bedeutet 'hell' (sukkā): Sie sind nicht hell wegen einer weißen Farbe, sondern weil sie zur Helligkeit hinführen, sind sie hell aufgrund der Reinheit ihres Resultats. Oder auch von Natur aus sind alle heilsamen Dinge wahrlich hell. Denn bei ihrem Entstehen wird der Geist leuchtend. Unter 'Scham und Scheu vor Sünde' (hirī ca ottappañca) versteht man hier: Scham (hirī) hat das Merkmal des Abscheus vor dem Bösen, Scheu (ottappa) hat das Merkmal der Furcht vor dem Bösen. Was jedoch hierüber im Detail zu sagen wäre, das wurde bereits im Visuddhimagga dargelegt. Das achte [Sutta].

9. චරියසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Cariya-Suttas

9. නවමෙ ලොකං පාලෙන්තීති ලොකං සන්ධාරෙන්ති ඨපෙන්ති රක්ඛන්ති. නයිධ පඤ්ඤායෙථ මාතාති ඉමස්මිං ලොකෙ ජනිකා මාතා ‘‘අයං මෙ මාතා’’ති [Pg.8] ගරුචිත්තීකාරවසෙන න පඤ්ඤායෙථ. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. සම්භෙදන්ති සඞ්කරං මරියාදභෙදං වා. යථා අජෙළකාතිආදීසු එතෙ හි සත්තා ‘‘අයං මෙ මාතා’’ති වා ‘‘මාතුච්ඡා’’ති වා ගරුචිත්තීකාරවසෙන න ජානන්ති. යං වත්ථුං නිස්සාය උප්පන්නා, තත්ථෙව විප්පටිපජ්ජන්ති. තස්මා උපමං ආහරන්තො ‘‘යථා අජෙළකා’’තිආදිමාහ. නවමං.

9. Im neunten Sutta bedeutet 'sie beschützen die Welt' (lokaṃ pālenti): sie erhalten die Welt aufrecht, bewahren sie und beschützen sie. 'Es gäbe hier keine Mutter mehr' (nayidha paññāyetha mātā) bedeutet: In dieser Welt wäre die leibliche Mutter nicht mehr als 'Dies ist meine Mutter' aus Respekt und Ehrerbietung erkennbar. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Erklärung. 'Vermischung' (sambheda) bedeutet Vermischung oder den Bruch von Grenzen. 'Wie bei Ziegen und Schafen' und so weiter bedeutet: Ohne diese zwei Qualitäten würden die Wesen weder 'Dies ist meine Mutter' noch 'Dies ist meine Tante' aus Respekt und Ehrerbietung erkennen. Die Grundlage, von der sie abstammen, genau gegenüber dieser würden sie sich falsch verhalten. Darum sprach er, um ein Gleichnis herbeizuführen: 'Wie Ziegen und Schafe...' und so weiter. Das neunte [Sutta].

10. වස්සූපනායිකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Vassūpanāyika-Suttas

10. දසමං අට්ඨුප්පත්තියං වුත්තං. කතරඅට්ඨුප්පත්තියං? මනුස්සානං උජ්ඣායනෙ. භගවතා හි පඨමබොධියං වීසති වස්සානි වස්සූපනායිකා අප්පඤ්ඤත්තා අහොසි. භික්ඛූ අනිබද්ධවාසා වස්සෙපි උතුවස්සෙපි යථාසුඛං විචරිංසු. තෙ දිස්වා මනුස්සා ‘‘කථඤ්හි නාම සමණා සක්‍යපුත්තියා හෙමන්තම්පි ගිම්හම්පි වස්සම්පි චාරිකං චරිස්සන්ති හරිතානි තිණානි සම්මද්දන්තා එකින්ද්‍රියං ජීවං විහෙඨෙන්තා බහූ ඛුද්දකෙ පාණෙ සඞ්ඝාතං ආපාදෙන්තා. ඉමෙ හි නාම අඤ්ඤතිත්ථියා දුරක්ඛාතධම්මා වස්සාවාසං අල්ලීයිස්සන්ති සංකසායිස්සන්ති, ඉමෙ නාම සකුණා රුක්ඛග්ගෙසු කුලාවකානි කත්වා වස්සාවාසං අල්ලීයිස්සන්ති සංකසායිස්සන්තී’’තිආදීනි වත්වා උජ්ඣායිංසු. තමත්ථං භික්ඛූ භගවතො ආරොචෙසුං. භගවා තං අට්ඨුප්පත්තිං කත්වා ඉමං සුත්තං දෙසෙන්තො පඨමං තාව ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, වස්සං උපගන්තු’’න්ති (මහාව. 184) එත්තකමෙවාහ. අථ භික්ඛූනං ‘‘කදා නු ඛො වස්සං උපගන්තබ්බ’’න්ති උප්පන්නං විතක්කං සුත්වා ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, වස්සානෙ වස්සං උපගන්තු’’න්ති ආහ. අථ ඛො භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘කති නු ඛො වස්සූපනායිකා’’ති. භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසුං. තං සුත්වා සකලම්පි ඉදං සුත්තං දෙසෙන්තො ද්වෙමා, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ වස්සූපනායිකාති වස්සූපගමනානි. පුරිමිකාති අපරජ්ජුගතාය ආසාළ්හියා උපගන්තබ්බා පුරිමකත්තිකපුණ්ණමිපරියොසානා පඨමා තෙමාසී. පච්ඡිමිකාති මාසගතාය ආසාළ්හියා උපගන්තබ්බා පච්ඡිමකත්තිකපරියොසානා පච්ඡිමා තෙමාසීති. දසමං.

10. Das zehnte (Sutta) wurde aufgrund eines bestimmten Anlasses gesprochen. Aufgrund welches Anlasses? Wegen des Tadelns der Menschen. Denn vom Erhabenen war in den ersten zwanzig Jahren nach der Erleuchtung das Eintreten in die Regenzeit noch nicht vorgeschrieben worden. Die Mönche, die keinen festen Wohnsitz hatten, wanderten sowohl in der Regenzeit als auch in den anderen Jahreszeiten nach Belieben umher. Als die Menschen sie sahen, tadelten sie sie, indem sie sagten: „Wie können nur die Asketen, die Söhne des Sakyers, sowohl im Winter als auch im Sommer und in der Regenzeit auf Wanderschaft gehen, dabei das grüne Gras zertreten, das einorganige Leben verletzen und viele kleine Lebewesen vernichten? Selbst diese Andersgläubigen mit ihrer schlecht verkündeten Lehre richten sich für die Regenzeitresidenz ein und bleiben dort sesshaft, und selbst diese Vögel bauen Nester in den Baumkronen, richten sich für die Regenzeitresidenz ein und bleiben sesshaft.“ Die Mönche berichteten diese Angelegenheit dem Erhabenen. Der Erhabene nahm diesen Anlass zum Ausgangspunkt, und um diese Lehrrede zu verkünden, sprach er zuerst nur so viel: „Ich erlaube euch, o Mönche, in die Regenzeit einzutreten.“ Als er dann den Gedanken vernahm, der in den Mönchen aufkam: „Wann soll man in die Regenzeit eintreten?“, sagte er: „Ich erlaube euch, o Mönche, in der Regenzeit in die Regenzeit einzutreten.“ Da dachten die Mönche: „Wie viele Arten des Eintretens in die Regenzeit gibt es wohl?“ Sie berichteten diese Angelegenheit dem Erhabenen. Als er dies hörte, sprach er, um diese gesamte Lehrrede zu verkünden: „Es gibt diese zwei (Arten), o Mönche“ usw. Darin bedeutet „vassūpanāyikā“: das Eintreten in die Regenzeit. „Die frühere“ (purimikā) ist die erste dreimonatige Periode, die am Tag nach dem Vollmond von Āsāḷhī anzutreten ist und mit dem Vollmond von Kattika endet. „Die spätere“ (pacchimikā) ist die spätere dreimonatige Periode, die einen Monat nach dem Vollmond von Āsāḷhī anzutreten ist und mit dem darauffolgenden Kattika-Monat endet. Das zehnte (Sutta).

කම්මකාරණවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel über Taten und Ursachen (Kammakāraṇavagga).

2. අධිකරණවග්ගවණ්ණනා

2. Die Erläuterung des Kapitels über die Streitfragen (Adhikaraṇavaggavaṇṇanā).

11. දුතියස්ස [Pg.9] පඨමෙ බලානීති කෙනට්ඨෙන බලානි. අකම්පියට්ඨෙන බලානි නාම, තථා දුරභිභවනට්ඨෙන අනජ්ඣොමද්දනට්ඨෙන ච. පටිසඞ්ඛානබලන්ති පච්චවෙක්ඛණබලං. භාවනාබලන්ති බ්‍රූහනබලං වඩ්ඪනබලං. සුද්ධං අත්තානන්ති ඉදං හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. තත්‍රාති තෙසු ද්වීසු බලෙසු. යමිදන්ති යං ඉදං. සෙඛානමෙතං බලන්ති සත්තන්නං සෙඛානං ඤාණබලමෙතං. සෙඛඤ්හි සො, භික්ඛවෙ, බලං ආගම්මාති සත්තන්නං සෙඛානං ඤාණබලං ආරබ්භ සන්ධාය පටිච්ච. පජහතීති මග්ගෙන පජහති. පහායාති ඉමිනා පන ඵලං කථිතං. යං පාපන්ති යං පාපකං ලාමකං. යස්මා පනෙතානි ද්වෙපි වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පාපුණාති, තස්මා එත්ථ එතදග්ගං නාගතන්ති වෙදිතබ්බං.

11. Im ersten (Sutta) des zweiten (Kapitels), bei dem Wort „Kräfte“ (balāni): In welchem Sinne sind es Kräfte? Sie werden im Sinne der Unerschütterlichkeit „Kräfte“ genannt, ebenso im Sinne der Schwerüberwindbarkeit und der Unbezwingbarkeit. „Die Kraft der Überlegung“ (paṭisaṅkhānabalaṃ) ist die Kraft der Reflexion. „Die Kraft der Entfaltung“ (bhāvanābalaṃ) ist die Kraft des Nährens und des Wachstums. Der Ausdruck „das reine Selbst“ (suddhaṃ attānaṃ) ist genau in der Weise zu verstehen, wie sie bereits oben dargelegt wurde. „Darin“ (tatra) bedeutet: unter diesen beiden Kräften. „Yamidam“ ist eine Worttrennung für „yaṃ idaṃ“. „Dies ist die Kraft der Übenden“ (sekhānametaṃ balaṃ) bedeutet: Dies ist die Wissenskraft der sieben Arten von Übenden. „Gestützt auf die Kraft des Übenden, ihr Mönche“ (sekhaṃ hi so, bhikkhave, balaṃ āgamma) bedeutet: im Hinblick auf die Wissenskraft der sieben Übenden, sich darauf beziehend und davon abhängig. „Er gibt auf“ (pajahati) bedeutet: er gibt durch den Pfad auf. Mit dem Wort „nachdem er aufgegeben hat“ (pahāya) wiederum wird die Frucht verkündet. „Was böse ist“ (yaṃ pāpaṃ) bedeutet: was schlecht und minderwertig ist. Da man jedoch durch die Entfaltung dieser beiden Kräfte die Arahatschaft erlangt, ist zu verstehen, dass hier kein Erhabenster-Titel (etadagga) erwähnt wird.

12. දුතියෙ සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙතීතිආදීසු අයං හෙට්ඨා අනාගතානං පදානං වසෙන අත්ථවණ්ණනා – විවෙකනිස්සිතන්ති විවෙකං නිස්සිතං. විවෙකොති විවිත්තතා. ස්වායං තදඞ්ගවිවෙකො වික්ඛම්භන-සමුච්ඡෙද-පටිප්පස්සද්ධි-නිස්සරණවිවෙකොති පඤ්චවිධො. තස්මිං පඤ්චවිධෙ විවෙකෙ. විවෙකනිස්සිතන්ති තදඞ්ගවිවෙකනිස්සිතං, සමුච්ඡෙදවිවෙකනිස්සිතං, නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතඤ්ච සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙතීති අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. තථා හි සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගභාවනානුයුත්තො යොගී විපස්සනාක්ඛණෙ කිච්චතො තදඞ්ගවිවෙකනිස්සිතං, අජ්ඣාසයතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතං, මග්ගකාලෙ පන කිච්චතො සමුච්ඡෙදවිවෙකනිස්සිතං, ආරම්මණතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිතං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති. පඤ්චවිධවිවෙකනිස්සිතම්පීති එකෙ. තෙ හි න කෙවලං බලවවිපස්සනාමග්ගඵලක්ඛණෙසුයෙව බොජ්ඣඞ්ගෙ උද්ධරන්ති, විපස්සනාපාදකකසිණජ්ඣානආනාපානාසුභබ්‍රහ්මවිහාරජ්ඣානෙසුපි උද්ධරන්ති, න ච පටිසිද්ධා අට්ඨකථාචරියෙහි. තස්මා තෙසං මතෙන එතෙසං ඣානානං පවත්තික්ඛණෙ කිච්චතො එව වික්ඛම්භනවිවෙකනිස්සිතං. යථා ච ‘‘විපස්සනාක්ඛණෙ අජ්ඣාසයතො නිස්සරණවිවෙකනිස්සිත’’න්ති වුත්තං, එවං ‘‘පටිප්පස්සද්ධිවිවෙකනිස්සිතම්පි භාවෙතී’’ති වත්තුං වට්ටති. එස නයො විරාගනිස්සිතන්තිආදීසු. විවෙකත්ථා එව හි විරාගාදයො.

12. Im zweiten (Sutta), bei den Worten „er entfaltet das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit“ usw., ist dies die Erklärung der Bedeutung anhand der unten nicht erwähnten Begriffe: „gestützt auf Abgeschiedenheit“ (vivekanissitaṃ) bedeutet: sich auf die Abgeschiedenheit stützend. „Abgeschiedenheit“ (viveka) ist der Zustand des Abgeschiedenseins. Diese ist fünffach: die gliedweise Abgeschiedenheit, die Abgeschiedenheit durch Unterdrückung, die Abgeschiedenheit durch Vernichtung, die Abgeschiedenheit durch Beruhigung und die Abgeschiedenheit durch Entkommen. Bezüglich dieser fünffachen Abgeschiedenheit ist „gestützt auf Abgeschiedenheit“ so zu verstehen, dass er das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit entfaltet, das sich auf die gliedweise Abgeschiedenheit, auf die Abgeschiedenheit durch Vernichtung und auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen stützt. Denn der Yogi, der sich der Entfaltung des Erleuchtungsglieds der Achtsamkeit widmet, entfaltet im Moment der Einsicht gemäß der Funktion das auf die gliedweise Abgeschiedenheit gestützte Erleuchtungsglied der Achtsamkeit, und gemäß der Absicht das auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen gestützte Erleuchtungsglied der Achtsamkeit; im Moment des Pfades aber entfaltet er gemäß der Funktion das auf die Abgeschiedenheit durch Vernichtung gestützte Erleuchtungsglied der Achtsamkeit, und gemäß dem Objekt das auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen gestützte Erleuchtungsglied der Achtsamkeit. Einige Lehrer sagen, dass es sich auf die fünffache Abgeschiedenheit stützt. Denn sie heben die Erleuchtungsglieder nicht nur in den Momenten der starken Einsicht, des Pfades und der Frucht hervor, sondern auch in den Vertiefungen, die als Grundlage für die Einsicht dienen, wie den Kasiṇa-Vertiefungen, der Atembetrachtungs-Vertiefung, den Asubha-Vertiefungen und den Vertiefungen der Himmlischen Verweilzustände; dies wird auch von den Lehrern der Kommentare nicht abgelehnt. Daher ist nach ihrer Ansicht im Moment des Auftretens dieser Vertiefungen das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit allein gemäß der Funktion auf die Abgeschiedenheit durch Unterdrückung gestützt. Und so wie gesagt wurde: „im Moment der Einsicht gemäß der Absicht gestützt auf die Abgeschiedenheit durch Entkommen“, so ist es auch angemessen zu sagen: „er entfaltet es auch als gestützt auf die Abgeschiedenheit durch Beruhigung“. Diese Methode ist auch bei „gestützt auf Begehrenslosigkeit“ usw. anzuwenden. Denn Begriffe wie Begehrenslosigkeit usw. haben dieselbe Bedeutung wie Abgeschiedenheit.

කෙවලං [Pg.10] හෙත්ථ වොස්සග්ගො දුවිධො පරිච්චාගවොස්සග්ගො ච පක්ඛන්දනවොස්සග්ගො චාති. තත්ථ පරිච්චාගවොස්සග්ගොති විපස්සනාක්ඛණෙ ච තදඞ්ගවසෙන, මග්ගක්ඛණෙ ච සමුච්ඡෙදවසෙන කිලෙසප්පහානං. පක්ඛන්දනවොස්සග්ගොති විපස්සනාක්ඛණෙ තන්නින්නභාවෙන, මග්ගක්ඛණෙ පන ආරම්මණකරණෙන නිබ්බානපක්ඛන්දනං. තදුභයම්පි ඉමස්මිං ලොකියලොකුත්තරමිස්සකෙ අත්ථවණ්ණනානයෙ වට්ටති. තථා හි අයං සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො යථාවුත්තෙන පකාරෙන කිලෙසෙ පරිච්චජති, නිබ්බානඤ්ච පක්ඛන්දති. වොස්සග්ගපරිණාමින්ති ඉමිනා පන සකලෙන වචනෙන වොස්සග්ගත්ථං පරිණමන්තං පරිණතඤ්ච, පරිපච්චන්තං පරිපක්කඤ්චාති ඉදං වුත්තං හොති. අයඤ්හි බොජ්ඣඞ්ගභාවනානුයුත්තො භික්ඛු යථා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො කිලෙසපරිච්චාගවොස්සග්ගත්ථං නිබ්බානපක්ඛන්දනවොස්සග්ගත්ථඤ්ච පරිපච්චති, යථා ච පරිපක්කො හොති, තථා නං භාවෙතීති. එස නයො සෙසබොජ්ඣඞ්ගෙසු.

Nur gibt es hier zwei Arten des Loslassens: das Loslassen durch Verzicht und das Loslassen durch Hineinspringen. Darin ist „das Loslassen durch Verzicht“ das Aufgeben der Befleckungen im Moment der Einsicht durch das Prinzip des gliedweisen Aufgebens und im Moment des Pfades durch das Prinzip des Vernichtens. „Das Loslassen durch Hineinspringen“ ist das Hineinspringen ins Nibbāna im Moment der Einsicht durch das Neigen dorthin und im Moment des Pfades durch das Nehmen von Nibbāna als Objekt. Beide Arten sind in dieser Methode der Erklärung der Bedeutung angemessen, welche Weltliches und Überweltliches vermischt. Denn dieses Erleuchtungsglied der Achtsamkeit gibt in der beschriebenen Weise die Befleckungen auf und springt in das Nibbāna hinein. Mit dem gesamten Ausdruck „der im Loslassen mündet“ (vossaggapariṇāmiṃ) wiederum ist Folgendes gemeint: das, was zum Zwecke des Loslassens hinneigt und hingeneigt ist, was heranreift und herangereift ist. Denn dieser Mönch, der sich der Entfaltung der Erleuchtungsglieder widmet, entfaltet das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit in der Weise, dass es zum Zwecke des Loslassens durch Verzicht auf die Befleckungen und des Loslassens durch Hineinspringen ins Nibbāna heranreift und voll ausgereift wird. Diese Methode gilt auch für die übrigen Erleuchtungsglieder.

ඉධ පන නිබ්බානංයෙව සබ්බසඞ්ඛතෙහි විවිත්තත්තා විවෙකො, සබ්බෙසං විරාගභාවතො විරාගො, නිරොධභාවතො නිරොධොති වුත්තං. මග්ගො එව ච වොස්සග්ගපරිණාමී, තස්මා සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගං භාවෙති විවෙකං ආරම්මණං කත්වා පවත්තියා විවෙකනිස්සිතං, තථා විරාගනිස්සිතං නිරොධනිස්සිතං. තඤ්ච ඛො අරියමග්ගක්ඛණුප්පත්තියා කිලෙසානං සමුච්ඡෙදතො පරිච්චාගභාවෙන ච නිබ්බානපක්ඛන්දනභාවෙන ච පරිණතං පරිපක්කන්ති අයමෙව අත්ථො දට්ඨබ්බො. එස නයො සෙසබොජ්ඣඞ්ගෙසු. ඉති ඉමෙ සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා ලොකියලොකුත්තරමිස්සකා කථිතා. ඉමෙසුපි ද්වීසු බලෙසු එතදග්ගභාවො වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

Hierbei jedoch wird gesagt, dass nur das Nibbāna selbst „Abgeschiedenheit“ (viveka) genannt wird, da es von allen gestalteten Dingen (saṅkhata) abgesondert ist; „Entleidenschaftung“ (virāga), da es das Freisein von allen gestalteten Dingen ist; und „Erlöschen“ (nirodha), da es das Aufhören derselben ist. Und nur der Pfad führt zum Loslassen (vossaggapariṇāmī); daher entfaltet er das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit (satisambojjhaṅga), das sich auf Abgeschiedenheit stützt (vivekanissita), indem es die Abgeschiedenheit zum Objekt macht und so entsteht, und das sich ebenso auf Entleidenschaftung stützt (virāganissita) und auf Erlöschen stützt (nirodhanissita). Und eben dieses Erleuchtungsglied der Achtsamkeit ist beim Entstehen im Moment des edlen Pfades durch das vollständige Abschneiden der Befleckungen (kilesa) sowohl im Sinne des Aufgebens als auch im Sinne des Eintretens in das Nibbāna geneigt und vollkommen gereift; so ist diese Bedeutung anzusehen. Dies ist die Methode bei den übrigen Erleuchtungsgliedern. So wurden diese sieben Erleuchtungsglieder als eine Mischung aus weltlichen und überweltlichen dargelegt. Auch bei diesen beiden Kräften ist der Zustand des Vorzüglichsten in der bereits dargelegten Weise zu verstehen.

13. තතියෙ විවිච්චෙව කාමෙහීතිආදීනං චතුන්නං ඣානානං පාළිඅත්ථො ච භාවනානයො ච සබ්බො සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.69-70) විත්ථාරිතොයෙව. ඉමානි පන චත්තාරි ඣානානි එකො භික්ඛු චිත්තෙකග්ගත්ථාය භාවෙති, එකො විපස්සනාපාදකත්ථාය, එකො අභිඤ්ඤාපාදකත්ථාය, එකො නිරොධපාදකත්ථාය, එකො භවවිසෙසත්ථාය. ඉධ පන තානිපි විපස්සනාපාදකානි අධිප්පෙතානි. අයං හි භික්ඛු ඉමානි ඣානානි සමාපජ්ජිත්වා සමාපත්තිතො වුට්ඨාය සඞ්ඛාරෙ සම්මසිත්වා හෙතුපච්චයපරිග්ගහං කත්වා සප්පච්චයං [Pg.11] නාමරූපඤ්ච වවත්ථපෙත්වා ඉන්ද්‍රියබලබොජ්ඣඞ්ගානි සමොධානෙත්වා අරහත්තං පාපුණාති. එවමෙතානි ඣානානි ලොකියලොකුත්තරමිස්සකානෙව කථිතානි. ඉමස්මිම්පි බලද්වයෙ එතදග්ගභාවො වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

13. Im dritten Sutta ist sowohl der gesamte Sinn des Pali-Textes als auch die Methode der Entfaltung der vier Vertiefungen (Jhānas), beginnend mit „Abgeschieden von Sinnlichkeit“ usw., in jeder Hinsicht bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt worden. Ein bestimmter Mönch entfaltet diese vier Vertiefungen jedoch zum Zwecke der Einspitzigkeit des Geistes, ein anderer als Grundlage für die Einsicht (Vipassanā), ein anderer als Grundlage für die höheren Geisteskräfte (Abhiññā), ein anderer als Grundlage für das Erlöschen (Nirodhasamāpatti) und ein anderer zum Zwecke eines besonderen Daseins. Hier jedoch sind jene gemeint, die als Grundlage für die Einsicht dienen. Denn dieser Mönch tritt in diese Vertiefungen ein, erhebt sich aus der Vertiefung, untersucht die gestalteten Dinge (Saṅkhāras), erfasst die Ursachen und Bedingungen, bestimmt Name und Form (Nāmarūpa) mitsamt ihren Bedingungen, bringt die Fähigkeiten (Indriyas), Kräfte (Balas) und Erleuchtungsglieder (Bojjhaṅgas) in Einklang und erlangt die Arahatschaft. So wurden diese Vertiefungen als eine Mischung aus weltlichen und überweltlichen dargelegt. Auch bei dieser Zweiergruppe von Kräften ist der Zustand des Vorzüglichsten in der bereits dargelegten Weise zu verstehen.

14. චතුත්ථෙ සංඛිත්තෙන ච විත්ථාරෙන චාති සංඛිත්තධම්මදෙසනා විත්ථාරධම්මදෙසනා චාති ද්වෙයෙව ධම්මදෙසනාති දස්සෙති. තත්ථ මාතිකං උද්දිසිත්වා කථිතා දෙසනා සංඛිත්තදෙසනා නාම. තමෙව මාතිකං විත්ථාරතො විභජිත්වා කථිතා විත්ථාරදෙසනා නාම. මාතිකං වා ඨපෙත්වාපි අට්ඨපෙත්වාපි විත්ථාරතො විභජිත්වා කථිතා විත්ථාරදෙසනා නාම. තාසු සංඛිත්තදෙසනා නාම මහාපඤ්ඤස්ස පුග්ගලස්ස වසෙන කථිතා, විත්ථාරදෙසනා නාම මන්දපඤ්ඤස්ස. මහාපඤ්ඤස්ස හි විත්ථාරදෙසනා අතිපපඤ්චො විය හොති. මන්දපඤ්ඤස්ස සඞ්ඛෙපදෙසනා සසකස්ස උප්පතනං විය හොති, නෙව අන්තං න කොටිං පාපුණිතුං සක්කොති. සඞ්ඛෙපදෙසනා ච උග්ඝටිතඤ්ඤුස්ස වසෙන කථිතා, විත්ථාරදෙසනා ඉතරෙසං තිණ්ණං වසෙන. සකලම්පි හි තෙපිටකං සඞ්ඛෙපදෙසනා විත්ථාරදෙසනාති එත්ථෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති.

14. Im vierten Sutta zeigt er mit den Worten „in Kürze und ausführlich“, dass es nur zwei Arten von Lehrdarlegungen (Dhamma-Desanā) gibt, nämlich die kurze Lehrdarlegung und die ausführliche Lehrdarlegung. Darunter wird diejenige Lehrdarlegung, die durch die Vorgabe einer Zusammenfassung (Mātikā) verkündet wird, „kurze Lehrdarlegung“ genannt. Ebendiese Zusammenfassung im Detail analysierend und verkündend, wird „ausführliche Lehrdarlegung“ genannt. Oder aber diejenige, die – ob mit oder ohne Vorgabe einer Zusammenfassung – im Detail analysiert und verkündet wird, wird „ausführliche Lehrdarlegung“ genannt. Unter diesen wird die kurze Lehrdarlegung für eine Person von großer Weisheit gehalten, die ausführliche Lehrdarlegung für eine Person von geringer Weisheit. Denn für jemanden von großer Weisheit ist eine ausführliche Lehrdarlegung wie eine übermäßige Weitschweifigkeit. Für jemanden von geringer Weisheit ist eine kurze Lehrdarlegung wie der Sprung eines Hasen: Er vermag weder das Ende noch die Grenze zu erreichen. Zudem wurde die kurze Lehrdarlegung für jemanden dargelegt, der durch einen bloßen Hinweis versteht (ugghaṭitaññū), die ausführliche Lehrdarlegung für die anderen drei Typen von Personen. Denn der gesamte Dreikorb (Tipiṭaka) fällt genau unter diese beiden Kategorien: die kurze Lehrdarlegung und die ausführliche Lehrdarlegung.

15. පඤ්චමෙ යස්මිං, භික්ඛවෙ, අධිකරණෙති විවාදාධිකරණං, අනුවාදාධිකරණං, ආපත්තාධිකරණං, කිච්චාධිකරණන්ති ඉමෙසං චතුන්නං අධිකරණානං යස්මිං අධිකරණෙ. ආපන්නො ච භික්ඛූති ආපත්තිං ආපන්නො භික්ඛු ච. තස්මෙතන්ති තස්මිං එතං. දීඝත්තායාති දීඝං අද්ධානං තිට්ඨනත්ථාය. ඛරත්තායාති දාස-කොණ්ඩ-චණ්ඩාල-වෙනාති එවං ඛරවාචාපවත්තනත්ථාය. වාළත්තායාති පාණි ලෙඩ්ඩුදණ්ඩාදීහි පහරණවසෙන කක්ඛළභාවත්ථාය. භික්ඛූ ච න ඵාසුං විහරිස්සන්තීති අඤ්ඤමඤ්ඤං විවාදාපන්නෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙ යෙපි උද්දෙසං වා පරිපුච්ඡං වා ගහෙතුකාමා පධානං වා අනුයුඤ්ජිතුකාමා, තෙ ඵාසුං න විහරිස්සන්ති. භික්ඛුසඞ්ඝස්මිං හි උපොසථපවාරණාය ඨිතාය උද්දෙසාදීහි අත්ථිකා උද්දෙසාදීනි ගහෙතුං න සක්කොන්ති, විපස්සකානං චිත්තුප්පාදො න එකග්ගො හොති, තතො විසෙසං නිබ්බත්තෙතුං න සක්කොන්ති. එවං භික්ඛූ ච න ඵාසුං විහරිස්සන්ති. න දීඝත්තායාතිආදීසු වුත්තපටිපක්ඛනයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

15. Im fünften Sutta bezieht sich der Ausdruck „in welchem Streitfall, ihr Mönche“ (yasmiṃ, bhikkhave, adhikaraṇe) auf jenen unter den folgenden vier Streitfällen: dem Streitfall wegen Debatten (vivāda), Anschuldigungen (anuvāda), Vergehen (āpatti) oder Pflichten (kicca). Die Worte „und ein Mönch, der ein Vergehen begangen hat“ (āpanno ca bhikkhū) bedeuten einen Mönch, der ein Vergehen (āpatti) begangen hat. „Dieses in diesem“ (tasmetaṃ) bedeutet dieses in jenem Streitfall. „Für die Dauerhaftigkeit“ (dīghattāya) bedeutet, um für eine lange Zeit zu bestehen. „Für die Härte“ (kharattāya) bedeutet, um raue Worte wie die von Sklaven, Sittenlosen, Caṇḍālas und Korbflechtern im Umlauf zu halten. „Für die Wildheit“ (vāḷattāya) bedeutet zum Zwecke der Härte durch das Schlagen mit Händen, Erdschollen, Stöcken usw. Die Worte „und die Mönche werden nicht in Frieden leben“ (bhikkhū ca na phāsuṃ viharissantī) bedeuten: In einer Mönchsgemeinschaft, die untereinander in Streit geraten ist, werden selbst jene Mönche, die das Studium der Texte (uddesa) oder die Befragung (paripucchā) aufnehmen oder sich der Anstrengung (padhāna) widmen wollen, nicht in Frieden leben. Denn wenn das Uposatha- und das Pavāraṇa-Verfahren in der Mönchsgemeinschaft blockiert ist, können jene Mönche, die studieren wollen, die Texte nicht aufnehmen; das Entstehen des Geistes der Einsichtsmeditierenden (vipassakā) ist nicht einspitzig gerichtet, und folglich vermögen sie die besonderen Errungenschaften nicht hervorzubringen. Auf diese Weise werden die Mönche nicht in Frieden leben. Bei Ausdrücken wie „nicht für die Dauerhaftigkeit“ usw. ist die Bedeutung nach der Methode des Gegenteils des bereits Dargelegten zu verstehen.

ඉධාති [Pg.12] ඉමස්මිං සාසනෙ. ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති එවං පච්චවෙක්ඛති. අකුසලං ආපන්නොති එත්ථ අකුසලන්ති ආපත්ති අධිප්පෙතා, ආපත්තිං ආපන්නොති අත්ථො. කඤ්චිදෙව දෙසන්ති න සබ්බමෙව ආපත්තිං, ආපත්තියා පන කඤ්චිදෙව දෙසං අඤ්ඤතරං ආපත්තින්ති අත්ථො. කායෙනාති කරජකායෙන. අනත්තමනොති අතුට්ඨචිත්තො. අනත්තමනවාචන්ති අතුට්ඨවාචං. මමෙවාති මංයෙව. තත්ථාති තස්මිං අධිකරණෙ. අච්චයො අච්චගමාති අපරාධො අතික්කමිත්වා මද්දිත්වා ගතො, අහමෙවෙත්ථ අපරාධිකො. සුඞ්කදායකංව භණ්ඩස්මින්ති යථා සුඞ්කට්ඨානං පරිහරිත්වා නීතෙ භණ්ඩස්මිං සුඞ්කදායකං අපරාධො අභිභවති, සො ච තත්ථ අපරාධිකො හොති, න රාජානො න රාජපුරිසාති අත්ථො.

Mit „hier“ (idha) ist „in dieser Lehre“ (sāsana) gemeint. „So überlegt er“ (iti paṭisañcikkhati) bedeutet „so reflektiert er“. Bei dem Ausdruck „er hat Unheilsames begangen“ (akusalaṃ āpanno) ist unter „Unheilsamem“ ein Vergehen (āpatti) gemeint; die Bedeutung ist „er hat ein Vergehen begangen“. Mit „einen gewissen Teil“ (kañcideva desaṃ) ist nicht das gesamte Vergehen gemeint, sondern vielmehr in Bezug auf das Vergehen ein bestimmter Teil, das heißt „ein bestimmtes einzelnes Vergehen“. Mit „mit dem Körper“ (kāyena) ist „mit dem physischen Körper“ (karajakāya) gemeint. Mit „unzufrieden“ (anattamano) ist „mit unzufriedenem Geist“ gemeint. Mit „unzufriedene Rede“ (anattamanavācaṃ) ist „unzufriedene Worte“ gemeint. Mit „nur mir“ (mamev) ist „nur mir selbst“ gemeint. Mit „dort“ (tattha) ist „in jenem Streitfall“ gemeint. Mit „ein Vergehen hat mich überkommen“ (accayo accagamā) ist gemeint, dass die Verfehlung ihn überwunden und überwältigt hat und geschehen ist, das heißt: „Ich allein bin hierbei der Schuldige“. Mit „wie ein Zollpflichtiger in Bezug auf die Ware“ (suṅkadāyakaṃva bhaṇḍasmiṃ) ist gemeint: Wie die Schuld den Zollpflichtigen überwältigt, wenn eine Ware unter Umgehung der Zollstelle weggetragen wird, und er selbst dabei der Schuldige ist, nicht aber die Könige oder die königlichen Beamten – so ist die Bedeutung.

ඉදං වුත්තං හොති – යො හි රඤ්ඤා ඨපිතං සුඞ්කට්ඨානං පරිහරිත්වා භණ්ඩං හරති, තං සහ භණ්ඩසකටෙන ආනෙත්වා රඤ්ඤො දස්සෙන්ති. තත්ථ නෙව සුඞ්කට්ඨානස්ස දොසො අත්ථි, න රඤ්ඤො න රාජපුරිසානං, පරිහරිත්වා ගතස්සෙව පන දොසො, එවමෙවං යං සො භික්ඛු ආපත්තිං ආපන්නො, තත්ථ නෙව ආපත්තියා දොසො, න චොදකස්ස. තීහි පන කාරණෙහි තස්සෙව භික්ඛුනො දොසො. තස්ස හි ආපත්තිං ආපන්නභාවෙනපි දොසො, චොදකෙ අනත්තමනතායපි දොසො, අනත්තමනස්ස සතො පරෙසං ආරොචනෙනපි දොසො. චොදකස්ස පන යං සො තං ආපත්තිං ආපජ්ජන්තං අද්දස, තත්ථ දොසො නත්ථි. අනත්තමනතාය චොදනාය පන දොසො. තම්පි අමනසිකරිත්වා අයං භික්ඛු අත්තනොව දොසං පච්චවෙක්ඛන්තො ‘‘ඉති මමෙව තත්ථ අච්චයො අච්චගමා සුඞ්කදායකංව භණ්ඩස්මි’’න්ති එවං පටිසඤ්චික්ඛතීති අත්ථො. දුතියවාරෙ චොදකස්ස අනත්තමනතා ච අනත්තමනතාය චොදිතභාවො චාති ද්වෙ දොසා, තෙසං වසෙන ‘‘අච්චයො අච්චගමා’’ති එත්ථ යොජනා කාතබ්බා. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

Dies soll damit gesagt sein: Wer nämlich die vom König eingerichtete Zollstelle umgeht und Ware wegbringt, den führen sie mitsamt dem Warenkarren herbei und zeigen ihn dem König. Dabei trifft weder die Zollstelle eine Schuld, noch den König, noch die königlichen Beamten; die Schuld liegt vielmehr allein bei demjenigen, der unter Umgehung dorthin gegangen ist. Genauso verhält es sich mit dem Vergehen, das jener Mönch begangen hat: Dabei trifft weder das Vergehen eine Schuld, noch den Ankläger (codaka). Vielmehr liegt die Schuld aus drei Gründen allein bei diesem Mönch selbst. Denn für ihn liegt die Schuld erstens darin, dass er das Vergehen begangen hat; zweitens darin, dass beim Ankläger Unzufriedenheit entstanden ist; und drittens darin, dass er es anderen nicht mitteilte, während er unzufrieden war. Dem Ankläger jedoch trifft keine Schuld darin, dass er sah, wie jener das Vergehen beging. Doch liegt eine Schuld in der Anklage, die aus Unzufriedenheit geschieht. Doch selbst dies nicht beachtend, reflektiert jener Mönch nur über seine eigene Schuld und überlegt: „So hat mich dort das Vergehen allein überkommen, wie den Zollpflichtigen in Bezug auf die Ware.“ Dies ist die Bedeutung. Beim zweiten Durchgang sind die Unzufriedenheit des Anklägers und die Tatsache, dass er aus Unzufriedenheit angeklagt wurde, die zwei Verfehlungen, auf deren Grundlage die Verknüpfung mit den Worten „das Vergehen hat mich überkommen“ vorzunehmen ist. Das Übrige ist hierbei völlig klar.

16. ඡට්ඨෙ අඤ්ඤතරොති එකො අපාකටනාමො බ්‍රාහ්මණො. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමීති යෙනාති භුම්මත්ථෙ කරණවචනං. තස්මා යත්ථ භගවා, තත්ථ උපසඞ්කමීති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. යෙන වා කාරණෙන භගවා දෙවමනුස්සෙහි උපසඞ්කමිතබ්බො, තෙන කාරණෙන උපසඞ්කමීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙන ච කාරණෙන භගවා උපසඞ්කමිතබ්බො[Pg.13]? නානප්පකාරගුණවිසෙසාධිගමාධිප්පායෙන, සාදුඵලූපභොගාධිප්පායෙන දිජගණෙහි නිච්චඵලිතමහාරුක්ඛො විය. උපසඞ්කමීති ගතොති වුත්තං හොති. උපසඞ්කමිත්වාති උපසඞ්කමනපරියොසානදීපනං. අථ වා එවං ගතො තතො ආසන්නතරං ඨානං භගවතො සමීපසඞ්ඛාතං ගන්ත්වාතිපි වුත්තං හොති.

16. Im sechsten Sutta bedeutet ‚ein gewisser‘ einen namenlosen Brahmanen, dessen Name nicht weithin bekannt ist. In der Passage ‚Wo der Erhabene war, dorthin begab er sich‘ steht das Wort ‚yena‘ im Sinne des Lokativs mit einer Instrumentalendung. Daher ist hier die Bedeutung so zu verstehen: ‚Wo der Erhabene war, dorthin begab er sich.‘ Oder aber die Bedeutung ist so anzusehen: ‚Aus welchem Grund auch immer der Erhabene von Göttern und Menschen aufgesucht werden sollte, aus diesem Grund begab er sich dorthin.‘ Und aus welchem Grund sollte der Erhabene aufgesucht werden? Wegen des Wunsches, verschiedene vortreffliche Qualitäten zu erlangen, gleichwie Vogelschwärme einen stets Früchte tragenden großen Baum aufsuchen, weil sie die süßen Früchte genießen wollen. ‚Er begab sich dorthin‘ bedeutet ‚er ging‘. ‚Nachdem er sich dorthin begeben hatte‘ zeigt den Abschluss des Herantretens an. Oder aber es bedeutet, dass der so Hingegangene von dort zu einer noch näheren Stelle ging, die als die unmittelbare Nähe des Erhabenen bezeichnet wird.

භගවතා සද්ධිං සම්මොදීති යථා ච ඛමනීයාදීනි පුච්ඡන්තො භගවා තෙන, එවං සොපි භගවතා සද්ධිං සමප්පවත්තමොදො අහොසි, සීතොදකං විය උණ්හොදකෙන සම්මොදිතං එකීභාවං අගමාසි. යාය ච ‘‘කච්චි, භො ගොතම, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි භොතො ගොතමස්ස ච සාවකානඤ්ච අප්පාබාධං අප්පාතඞ්කං ලහුට්ඨානං බලං ඵාසුවිහාරො’’තිආදිකාය කථාය සම්මොදි, තං පීතිපාමොජ්ජසඞ්ඛාතස්ස සම්මොදස්ස ජනනතො සම්මොදිතුං යුත්තභාවතො ච සම්මොදනීයං, අත්ථබ්‍යඤ්ජනමධුරතාය සුචිරම්පි කාලං සාරෙතුං නිරන්තරං පවත්තෙතුං අරහරූපතො සරිතබ්බභාවතො ච සාරණීයං. සුය්‍යමානසුඛතො වා සම්මොදනීයං, අනුස්සරියමානසුඛතො සාරණීයං, තථා බ්‍යඤ්ජනපරිසුද්ධතාය සම්මොදනීයං, අත්ථපරිසුද්ධතාය සාරණීයන්ති එවං අනෙකෙහි පරියායෙහි සම්මොදනීයං සාරණීයං කථං වීතිසාරෙත්වා පරියොසාපෙත්වා නිට්ඨපෙත්වා යෙනත්ථෙන ආගතො, තං පුච්ඡිතුකාමො එකමන්තං නිසීදි.

‚Er tauschte freundliche Worte mit dem Erhabenen aus‘ bedeutet: So wie der Erhabene, indem er sich nach dem Wohlbefinden erkundigte, mit ihm Freude teilte, so empfand auch jener gemeinsam mit dem Erhabenen eine übereinstimmende Freude, gleichwie kaltes Wasser, das mit heißem Wasser vermischt wird, zu einer Einheit verschmilzt. Und durch welche Worte wie ‚Hoffentlich ist es erträglich, ehrwürdiger Gotama, hoffentlich ist es erträglich zum Leben, hoffentlich sind der ehrwürdige Gotama und seine Jünger frei von Krankheit, frei von Siechtum, leichtfüßig, voller Kraft und verweilen in Wohlbefinden‘ er sich austauschte – dies wird wegen der Erzeugung von Freude, die als Entzücken und Frohsinn bezeichnet wird, und weil es angemessen ist, sich darüber zu freuen, als ‚freundlich‘ bezeichnet; und wegen der Lieblichkeit von Sinn und Wortlaut, da es würdig ist, sich auch nach langer Zeit ständig daran zu erinnern und es fortzuführen, sowie wegen der Eigenschaft, erinnerungswürdig zu sein, wird es als ‚erinnerungswürdig‘ bezeichnet. Oder es ist ‚freundlich‘ wegen des Glücks beim Hören und ‚erinnerungswürdig‘ wegen des Glücks beim Erinnern; ebenso ist es ‚freundlich‘ wegen der Reinheit des Wortlauts und ‚erinnerungswürdig‘ wegen der Reinheit der Bedeutung. Nachdem er so auf vielfältige Weise diese freundlichen und erinnerungswürdigen Worte ausgetauscht, beendet und abgeschlossen hatte, setzte er sich, von dem Wunsch geleitet, nach dem Grund zu fragen, weswegen er gekommen war, zur Seite nieder.

එකමන්තන්ති භාවනපුංසකනිද්දෙසො ‘‘විසමං චන්දිමසූරියා පරිවත්තන්තී’’තිආදීසු (අ. නි. 4.70) විය. තස්මා යථා නිසින්නො එකමන්තං නිසින්නො හොති, තථා නිසීදීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. භුම්මත්ථෙ වා එතං උපයොගවචනං. නිසීදීති උපාවිසි. පණ්ඩිතා හි පුරිසා ගරුට්ඨානීයං උපසඞ්කමිත්වා ආසනකුසලතාය එකමන්තං නිසීදන්ති. අයඤ්ච නෙසං අඤ්ඤතරො, තස්මා එකමන්තං නිසීදි.

‚Zur Seite‘ ist eine adverbiale Neutrum-Bestimmung, wie in Passagen wie ‚Ungleichmäßig kreisen Mond und Sonne‘. Daher ist hier die Bedeutung so anzusehen: Er setzte sich in einer Weise hin, dass er, als er saß, zur Seite saß. Oder dies ist ein Akkusativ im Sinne des Lokativs. ‚Er setzte sich hin‘ bedeutet ‚er trat nahe heran und setzte sich‘. Denn weise Männer, wenn sie an eine respektable Stelle herangetreten sind, setzen sich aufgrund ihres Geschicks in der Sitzetikette an einen angemessenen Platz zur Seite. Und dieser Brahmane war einer von jenen Männern; daher setzte er sich zur Seite.

කථං නිසින්නො පන එකමන්තං නිසින්නො හොතීති? ඡ නිසජ්ජදොසෙ වජ්ජෙත්වා. සෙය්‍යථිදං – අතිදූරං, අච්චාසන්නං, උපරිවාතං, උන්නතප්පදෙසං, අතිසම්මුඛං අතිපච්ඡාති. අතිදූරෙ නිසින්නො හි සචෙ කථෙතුකාමො හොති, උච්චාසද්දෙන කථෙතබ්බං හොති. අච්චාසන්නෙ නිසින්නො සඞ්ඝට්ටනං කරොති[Pg.14]. උපරිවාතෙ නිසින්නො සරීරගන්ධෙන බාධති. උන්නතප්පදෙසෙ නිසින්නො අගාරවං පකාසෙති. අතිසම්මුඛා නිසින්නො සචෙ දට්ඨුකාමො හොති, චක්ඛුනා චක්ඛුං ආහච්ච දට්ඨබ්බං හොති. අතිපච්ඡා නිසින්නො සචෙ දට්ඨුකාමො හොති, ගීවං පසාරෙත්වා දට්ඨබ්බං හොති. තස්මා අයම්පි එතෙ ඡ නිසජ්ජදොසෙ වජ්ජෙත්වා නිසීදි. තෙන වුත්තං ‘‘එකමන්තං නිසීදී’’ති.

Wie sitzend aber sitzt man zur Seite? Indem man sechs Fehler des Sitzens vermeidet. Diese sind: zu weit weg, zu nahe, in der Windrichtung, auf einem erhöhten Platz, direkt gegenüber und genau dahinter. Denn wenn jemand, der zu weit weg sitzt, sprechen möchte, muss er mit lauter Stimme sprechen. Wer zu nahe sitzt, verursacht körperliche Berührung. Wer in der Windrichtung sitzt, belästigt durch den Körpergeruch. Wer auf einem erhöhten Platz sitzt, zeigt Respektlosigkeit. Wer direkt gegenüber sitzt, muss, wenn er blicken will, Auge in Auge blicken. Wer genau dahinter sitzt, muss, wenn er blicken will, den Hals verrenken. Daher setzte sich auch dieser Brahmane hin, indem er diese sechs Fehler des Sitzens vermied. Darum heißt es: ‚Er setzte sich zur Seite nieder‘.

එතදවොචාති දුවිධා හි පුච්ඡා – අගාරිකපුච්ඡා, අනගාරිකපුච්ඡා ච. තත්ථ ‘‘කිං, භන්තෙ, කුසලං, කිං අකුසල’’න්ති (ම. නි. 3.296) ඉමිනා නයෙන අගාරිකපුච්ඡා ආගතා. ‘‘ඉමෙ නු ඛො, භන්තෙ, පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා’’ති (ම. නි. 3.86) ඉමිනා නයෙන අනගාරිකපුච්ඡා. අයං පන අත්තනො අනුරූපං අගාරිකපුච්ඡං පුච්ඡන්තො එතං ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො’’තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ හෙතු පච්චයොති උභයම්පෙතං කාරණවෙවචනමෙව. අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතූති අධම්මචරියාසඞ්ඛාතාය විසමචරියාය හෙතු, තංකාරණා තප්පච්චයාති අත්ථො. තත්‍රායං පදත්ථො – අධම්මස්ස චරියා අධම්මචරියා, අධම්මකාරණන්ති අත්ථො. විසමං චරියා, විසමස්ස වා කම්මස්ස චරියාති විසමචරියා. අධම්මචරියා ච සා විසමචරියා චාති අධම්මචරියාවිසමචරියා. එතෙනුපායෙන සුක්කපක්ඛෙපි අත්ථො වෙදිතබ්බො. අත්ථතො පනෙත්ථ අධම්මචරියාවිසමචරියා නාම දස අකුසලකම්මපථා, ධම්මචරියාසමචරියා නාම දස කුසලකම්මපථාති වෙදිතබ්බා.

‚Er sprach dies‘ bedeutet: Denn es gibt zwei Arten von Fragen – Laienfragen und mönchische Fragen. Darunter zeigt sich eine Laienfrage auf diese Weise: ‚Was, Ehrwürdiger, ist heilsam? Was ist unheilsam?‘. Eine mönchische Frage zeigt sich auf jene Weise: ‚Sind dies etwa, Ehrwürdiger, die fünf Gruppen des Ergreifens?‘. Dieser Brahmane aber, indem er eine für sich angemessene Laienfrage stellte, sprach diese Worte: ‚Was ist wohl, o ehrwürdiger Gotama, die Ursache, was der Grund...?‘. Darin sind ‚Ursache‘ und ‚Grund‘ beide bloß Synonyme für ‚Ursache‘. ‚Aufgrund von ungerechter und unharmonischer Lebensweise‘ bedeutet: wegen der unharmonischen Lebensweise, die als ungerechte Lebensweise bezeichnet wird; aus diesem Grund, aufgrund dieser Bedingung – so ist die Bedeutung. Darin ist dies die Wortbedeutung: Das Ausüben des Unrechten ist ‚ungerechte Lebensweise‘, was das Tun von Unrechtem bedeutet. Ein ungleichmäßiges Verhalten oder das Ausüben einer unharmonischen Handlung ist ‚unharmonische Lebensweise‘. Und was ungerechte Lebensweise ist, das ist auch unharmonische Lebensweise, daher heißt es ‚ungerechte und unharmonische Lebensweise‘. Auf diese Weise ist die Bedeutung auch auf der heilsamen Seite zu verstehen. Dem Sinne nach sind hierbei unter ‚ungerechter und unharmonischer Lebensweise‘ die zehn unheilsamen Handlungswege zu verstehen, und unter ‚gerechter und harmonischer Lebensweise‘ die zehn heilsamen Handlungswege.

අභික්කන්තං, භො ගොතමාති එත්ථ අයං අභික්කන්තසද්දො ඛයසුන්දරාභිරූපඅබ්භනුමොදනෙසු දිස්සති. ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති, නික්ඛන්තො පඨමො යාමො, චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො’’තිආදීසු (උදා. 45; චූළව. 383; අ. නි. 8.20) හි ඛයෙ දිස්සති. ‘‘අයං ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’තිආදීසු (අ. නි. 4.100) සුන්දරෙ.

‚Vortrefflich, o ehrwürdiger Gotama!‘: In dieser Passage wird dieses Wort ‚abhikkanta‘ in den Bedeutungen von Schwinden, Vortrefflichkeit, herausragender Schönheit und freudiger Zustimmung gefunden. In Passagen wie ‚Die Nacht ist vergangen, o Herr, die erste Nachtwache ist vorüber, die Mönchsgemeinschaft sitzt schon lange‘ zeigt es sich im Sinne von Schwinden. In Passagen wie ‚Dieser ist von diesen vier Personen der vortrefflichste und erhabenste‘ zeigt es sich im Sinne von Vortrefflichkeit.

‘‘කො මෙ වන්දති පාදානි, ඉද්ධියා යසසා ජලං;

අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන, සබ්බා ඔභාසයං දිසා’’ති. –

‚Wer verehrt meine Füße, glänzend durch übernatürliche Macht und Ruhm, mit von überragender Schönheit strahlendem Aussehen alle Himmelsrichtungen erleuchtend?‘ –

ආදීසු [Pg.15] (වි. ව. 857) අභිරූපෙ. ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ’’තිආදීසු (දී. නි. 1.250; පාරා. 15) අබ්භනුමොදනෙ. ඉධාපි අබ්භනුමොදනෙයෙව. යස්මා ච අබ්භනුමොදනෙ, තස්මා සාධු සාධු, භො ගොතමාති වුත්තං හොතීති වෙදිතබ්බං.

In diesen zeigt es sich im Sinne von herausragender Schönheit. In Passagen wie ‚Vortrefflich, o Herr!‘ zeigt es sich im Sinne von freudiger Zustimmung. Auch hier steht es im Sinne von freudiger Zustimmung. Und da es im Sinne von freudiger Zustimmung steht, ist zu verstehen, dass damit gemeint ist: ‚Sehr gut, sehr gut, o ehrwürdiger Gotama!‘

‘‘භයෙ කොධෙ පසංසායං, තුරිතෙ කොතූහලච්ඡරෙ;

හාසෙ සොකෙ පසාදෙ ච, කරෙ ආමෙඩිතං බුධො’’ති. –

‚Bei Furcht, Zorn, Lobpreisung, Eile, Aufregung und Erstaunen, bei Freude, Trauer und tiefer Ergebenheit soll der Weise eine Verdoppelung vornehmen.‘ –

ඉමිනා ච ලක්ඛණෙන ඉධ පසාදවසෙන පසංසාවසෙන චායං ද්වික්ඛත්තුං වුත්තොති වෙදිතබ්බො. අථ වා අභික්කන්තන්ති අභික්කන්තං අතිඉට්ඨං අතිමනාපං, අතිසුන්දරන්ති වුත්තං හොති.

Und gemäß dieser Regel ist zu verstehen, dass dieses Wort hier aufgrund von tiefer Ergebenheit und des Lobes wegen zweimal gesprochen wurde. Oder aber ‚abhikkanta‘ bedeutet überaus erwünscht, überaus gefällig, überaus vortrefflich – so ist es gemeint.

තත්ථ එකෙන අභික්කන්තසද්දෙන දෙසනං ථොමෙති, එකෙන අත්තනො පසාදං. අයඤ්හෙත්ථ අධිප්පායො – අභික්කන්තං, භො ගොතම, යදිදං භොතො ගොතමස්ස ධම්මදෙසනා, අභික්කන්තං යදිදං භොතො ගොතමස්ස ධම්මදෙසනං ආගම්ම මම පසාදොති. භගවතොයෙව වා වචනං ද්වෙ ද්වෙ අත්ථෙ සන්ධාය ථොමෙති – භොතො ගොතමස්ස වචනං අභික්කන්තං දොසනාසනතො, අභික්කන්තං ගුණාධිගමනතො, තථා සද්ධාජනනතො, පඤ්ඤාජනනතො, සාත්ථතො, සබ්‍යඤ්ජනතො, උත්තානපදතො, ගම්භීරත්ථතො, කණ්ණසුඛතො, හදයඞ්ගමතො, අනත්තුක්කංසනතො, අපරවම්භනතො, කරුණාසීතලතො, පඤ්ඤාවදාතතො, ආපාථරමණීයතො, විමද්දක්ඛමතො, සුය්‍යමානසුඛතො, වීමංසියමානහිතතොති එවමාදීහි යොජෙතබ්බං.

Unter diesen beiden Worten 'abhikkanta' lobt er mit dem einen die Verkündigung der Lehre und mit dem anderen sein eigenes Vertrauen. Dies ist nämlich hier die Absicht: 'Vortrefflich, o Gotama, ist diese Darlegung der Lehre des ehrwürdigen Gotama! Vortrefflich ist mein Vertrauen, das aufgrund der Darlegung der Lehre des ehrwürdigen Gotama entstanden ist.' Oder er lobt das Wort des Erhabenen selbst, indem er sich auf jeweils zwei Bedeutungen bezieht: 'Das Wort des ehrwürdigen Gotama ist vortrefflich wegen der Beseitigung von Fehlern, vortrefflich wegen des Erlangens von Tugenden; ebenso, weil es Vertrauen erzeugt, weil es Weisheit erzeugt, weil es bedeutungsvoll ist, wohlformuliert ist, klare Worte hat, eine tiefe Bedeutung hat, angenehm für das Ohr ist, zum Herzen geht, sich selbst nicht erhöht, andere nicht herabsetzt, kühl ist durch großes Mitgefühl, rein ist durch Weisheit, erfreulich ist, wenn es im Bewusstsein erscheint, einer kritischen Prüfung standhält, angenehm beim Hören ist, und, wenn es untersucht wird, zum Segen führt' – so ist es mit diesen und ähnlichen Ausdrücken zu verbinden.

තතො පරම්පි චතූහි උපමාහි දෙසනංයෙව ථොමෙති. තත්ථ නික්කුජ්ජිතන්ති අධොමුඛඨපිතං, හෙට්ඨාමුඛජාතං වා. උක්කුජ්ජෙය්‍යාති උපරිමුඛං කරෙය්‍ය. පටිච්ඡන්නන්ති තිණපණ්ණාදිඡාදිතං. විවරෙය්‍යාති උග්ඝාටෙය්‍ය. මූළ්හස්සාති දිසාමූළ්හස්ස. මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍යාති හත්ථෙ ගහෙත්වා ‘‘එස මග්ගො’’ති වදෙය්‍ය. අන්ධකාරෙති කාළපක්ඛචාතුද්දසීඅඩ්ඪරත්තඝනවනසණ්ඩමෙඝපටලෙහි චතුරඞ්ගෙ තමෙ. අයං තාව අනුත්තානපදත්ථො.

Darüber hinaus lobt er ebendiese Verkündigung der Lehre mit vier Gleichnissen. Darin bedeutet 'nikkujjita' (umgestürzt) 'mit der Öffnung nach unten aufgestellt' oder 'nach unten gekehrt'. 'Ukkujjeyya' (aufrichten würde) bedeutet 'mit der Öffnung nach oben kehren'. 'Paṭicchanna' (verhüllt) bedeutet 'mit Gras, Blättern usw. bedeckt'. 'Vivareyya' (enthüllen würde) bedeutet 'aufdecken'. 'Mūḷha' (ein Verirrter) bezieht sich auf einen, der die Himmelsrichtungen aus den Augen verloren hat. 'Maggaṃ ācikkheyya' (den Weg zeigen würde) bedeutet, ihn bei der Hand zu nehmen und zu sagen: 'Dies ist der Weg'. 'Andhakāre' (in der Finsternis) bezieht sich auf eine vierfache Finsternis, bestehend aus der Neumondnacht am vierzehnten Tag der dunklen Monatshälfte, Mitternacht, einem dichten Waldgebiet und einer Wolkendecke. Dies ist zunächst die Bedeutung der nicht unmittelbar klaren Worte.

අයං පන අධිප්පායයොජනා – යථා කොචි නික්කුජ්ජිතං උක්කුජ්ජෙය්‍ය, එවං සද්ධම්මවිමුඛං අසද්ධම්මෙ පතිතං මං අසද්ධම්මා වුට්ඨාපෙන්තෙන, යථා පටිච්ඡන්නං විවරෙය්‍ය, එවං කස්සපස්ස භගවතො සාසනන්තරධානතො පභුති මිච්ඡාදිට්ඨිගහනපටිච්ඡන්නං [Pg.16] සාසනං විවරන්තෙන, යථා මූළ්හස්ස මග්ගං ආචික්ඛෙය්‍ය, එවං කුම්මග්ගමිච්ඡාමග්ගප්පටිපන්නස්ස මෙ සග්ගමොක්ඛමග්ගං ආවිකරොන්තෙන, යථා අන්ධකාරෙ තෙලපජ්ජොතං ධාරෙය්‍ය, එවං මොහන්ධකාරෙ නිමුග්ගස්ස මෙ බුද්ධාදිරතනරූපානි අපස්සතො තප්පටිච්ඡාදකමොහන්ධකාරවිද්ධංසකදෙසනාපජ්ජොතධාරණෙන මය්හං භොතා ගොතමෙන එතෙහි පරියායෙහි පකාසිතත්තා අනෙකපරියායෙන ධම්මො පකාසිතොති.

Dies ist jedoch die Verbindung der beabsichtigten Bedeutung: Gleichwie jemand ein umgestürztes Gefäß aufrichten würde, so hat er mich, der ich der wahren Lehre abgewandt und im Unheilsamen verankert war, aus dem Unheilsamen emporgehoben. Gleichwie man ein verhülltes Ding enthüllen würde, so hat er die Lehre, die seit dem Verschwinden der Lehre des erhabenen Kassapa durch das Dickicht falscher Ansichten verhüllt war, enthüllt. Gleichwie man einem Verirrten den Weg weisen würde, so hat er mir, der ich auf dem Irrweg und falschen Pfad wandelte, den Weg zum Himmel und zur Befreiung offenbart. Gleichwie man in der Finsternis eine Öllampe herantragen würde, so hat er mir, der ich in der Finsternis der Verblendung versunken war und die Natur der Juwelen wie des Buddhas usw. nicht sah, die Leuchten-Flamme der Lehre dargeboten, welche die sie verhüllende Finsternis der Verblendung vernichtet. Auf diese Weise wurde mir die Lehre vom ehrwürdigen Gotama durch diese verschiedenen Erklärungen auf mannigfache Weise dargelegt. Dies ist so zu verstehen.

එවං දෙසනං ථොමෙත්වා ඉමාය දෙසනාය රතනත්තයෙ පසන්නචිත්තො පසන්නාකාරං කරොන්තො එසාහන්තිආදිමාහ. තත්ථ එසාහන්ති එසො අහං. භවන්තං ගොතමං සරණං ගච්ඡාමීති භවං මෙ ගොතමො සරණං පරායණං අඝස්ස තාතා හිතස්ස ච විධාතාති ඉමිනා අධිප්පායෙන භවන්තං ගොතමං ගච්ඡාමි භජාමි සෙවාමි පයිරුපාසාමි, එවං වා ජානාමි බුජ්ඣාමීති. යෙසඤ්හි ධාතූනං ගති අත්ථො, බුද්ධිපි තෙසං අත්ථො. තස්මා ගච්ඡාමීති ඉමස්ස ජානාමි බුජ්ඣාමීති අයමත්ථො වුත්තො. ධම්මඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝඤ්චාති එත්ථ පන අධිගතමග්ගෙ සච්ඡිකතනිරොධෙ යථානුසිට්ඨං පටිපජ්ජමානෙ ච චතූසු අපායෙසු අපතමානෙ ධාරෙතීති ධම්මො. සො අත්ථතො අරියමග්ගො චෙව නිබ්බානඤ්ච. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, ධම්මා සඞ්ඛතා, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො තෙසං අග්ගමක්ඛායතී’’ති (අ. නි. 4.34) විත්ථාරො. න කෙවලඤ්ච අරියමග්ගො චෙව නිබ්බානඤ්ච, අපිච ඛො අරියඵලෙහි සද්ධිං පරියත්තිධම්මොපි. වුත්තඤ්හෙතං ඡත්තමාණවකවිමානෙ –

Nachdem er so die Verkündigung der Lehre gelobt hat, sprach er, dessen Geist durch diese Verkündigung Vertrauen zu den Drei Juwelen gefasst hatte, und der die Geste des Vertrauens vollzog, die Worte: 'esāhaṃ...' (Ich nun...) und so weiter. Darin ist 'esāhaṃ' gleichbedeutend mit 'eso ahaṃ' (ich dieser). 'Ich nehme Zuflucht zum ehrwürdigen Gotama' bedeutet: Der ehrwürdige Gotama ist meine Zuflucht, mein Hort, der Vertreiber des Leidens und der Bringer des Wohls; mit dieser Absicht spricht er: 'Ich gehe zum ehrwürdigen Gotama, verehre ihn, diene ihm, erweise ihm Ehrerbietung', oder auch: 'Ich erkenne ihn, ich verstehe ihn'. Denn jene Verbwurzeln, die die Bedeutung des Gehens haben, haben auch die Bedeutung des Erkennens. Daher wird für das Wort 'gacchāmi' (ich gehe) diese Bedeutung von 'ich erkenne, ich verstehe' angegeben. Und was 'und zur Lehre und zur Gemeinschaft der Mönche' betrifft: 'Dhamma' (die Lehre) ist das, was jene, die den Pfad erlangt, das Erlöschen verwirklicht haben und den Unterweisungen gemäß praktizieren, davor bewahrt, in die vier leidvollen Welten herabzufallen. Dem Sinn nach ist dies sowohl der edle Pfad als auch das Nibbāna. Denn dies wurde gesagt: 'Ihr Mönche, so weit wie es gestaltete Dinge gibt, wird der edle achtfache Pfad als der höchste von ihnen bezeichnet' – und so weiter im Detail zu verstehen. Und nicht nur der edle Pfad und das Nibbāna, sondern auch die Lehre des Studiums zusammen mit den edlen Früchten ist als 'Dhamma' zu verstehen. Dies wurde im Chattamāṇavaka-Vimāna gesagt:

‘‘රාගවිරාගමනෙජමසොකං, ධම්මමසඞ්ඛතමප්පටිකූලං;

මධුරමිමං පගුණං සුවිභත්තං, ධම්මමිමං සරණත්ථමුපෙහී’’ති. (වි. ව. 887);

„Nimm Zuflucht zu dieser Lehre, die frei von Gier, begierdelos und kummerlos ist, dem ungestalteten Dhamma, der frei von Widerwillen ist, diesem süßen, wohlvertrauten und gut gegliederten Dhamma.“

එත්ථ රාගවිරොගොති මග්ගො කථිතො. අනොජමසොකන්ති ඵලං. ධම්මමසඞ්ඛතන්ති නිබ්බානං. අප්පටිකූලං මධුරමිමං පගුණං සුවිභත්තන්ති පිටකත්තයෙන විභත්තා සබ්බධම්මක්ඛන්ධාති. දිට්ඨිසීලසඞ්ඝාතෙන සංහතොති සඞ්ඝො. සො අත්ථතො අට්ඨඅරියපුග්ගලසමූහො. වුත්තඤ්හෙතං තස්මියෙව විමානෙ –

Hierbei ist mit 'Leidenschaftslosigkeit' (rāgavirāga) der Pfad erklärt. Mit 'begierdelos und kummerlos' (aneja-asoka) die Frucht. Mit 'dem ungestalteten Dhamma' (dhamma-asaṅkhata) das Nibbāna. Mit 'frei von Widerwillen, süß, wohlvertraut, gut gegliedert' sind alle Lehrabschnitte gemeint, die in den drei Körben gegliedert sind. 'Gemeinschaft' (Saṅgha) heißt sie, weil sie durch die Einheit von Ansicht und Tugend verbunden ist. Dem Sinn nach ist sie die Gemeinschaft der acht edlen Personen. Und dies wurde in ebendiesem Vimāna gesagt:

‘‘යත්ථ ච දින්නමහප්ඵලමාහු, චතූසු සුචීසු පුරිසයුගෙසු;

අට්ඨ ච පුග්ගලධම්මදසා තෙ, සඞ්ඝමිමං සරණත්ථමුපෙහී’’ති. (වි. ව. 888);

„Nimm Zuflucht zu dieser Gemeinschaft, in der eine Gabe als von großer Frucht bezeichnet wird, zu den vier reinen Menschenpaaren, diesen acht Personen, welche die Wahrheit schauen.“

භික්ඛූනං [Pg.17] සඞ්ඝො භික්ඛුසඞ්ඝො. එත්තාවතා බ්‍රාහ්මණො තීණි සරණගමනානි පටිවෙදෙසි.

Die Gemeinschaft der Mönche ist die Mönchsgemeinschaft. Damit verkündete der Brahmane seine dreifache Zufluchtnahme.

ඉදානි තෙසු සරණගමනෙසු කොසල්ලත්ථං සරණං, සරණගමනං, යො ච සරණං ගච්ඡති, සරණගමනප්පභෙදො, සරණගමනඵලං, සංකිලෙසො, භෙදොති අයං විධි වෙදිතබ්බො.

Nun ist, um Geschicklichkeit bezüglich dieser Zufluchtnahmen zu erlangen, folgende Methode zu verstehen: die Zuflucht, die Zufluchtnahme, wer Zuflucht nimmt, die Einteilung der Zufluchtnahme, die Frucht der Zufluchtnahme, die Verunreinigung und der Bruch.

සෙය්‍යථිදං – පදත්ථතො තාව හිංසතීති සරණං, සරණගතානං තෙනෙව සරණගමනෙන භයං සන්තාසං දුක්ඛං දුග්ගතිපරිකිලෙසං හනති විනාසෙතීති අත්ථො, රතනත්තයස්සෙවෙතං අධිවචනං. අථ වා හිතෙ පවත්තනෙන අහිතා ච නිවත්තනෙන සත්තානං භයං හිංසතීති බුද්ධො, භවකන්තාරා උත්තාරණෙන ලොකස්ස අස්සාසදානෙන ච ධම්මො, අප්පකානම්පි කාරානං විපුලඵලපටිලාභකරණෙන සඞ්ඝො. තස්මා ඉමිනාපි පරියායෙන රතනත්තයං සරණං. තප්පසාදතග්ගරුතාහි විහතකිලෙසො තප්පරායණතාකාරප්පවත්තො චිත්තුප්පාදො සරණගමනං. තංසමඞ්ගීසත්තො සරණං ගච්ඡති, වුත්තප්පකාරෙන චිත්තුප්පාදෙන ‘‘එතානි මෙ තීණි රතනානි සරණං, එතානි පරායණ’’න්ති එවං උපෙතීති අත්ථො. එවං තාව සරණං සරණගමනං යො ච සරණං ගච්ඡති ඉදං තයං වෙදිතබ්බං.

Das heißt: Zunächst der Wortbedeutung nach: 'Es vernichtet (hiṃsati), daher ist es eine Zuflucht (saraṇa).' Das bedeutet: Für diejenigen, die Zuflucht genommen haben, vernichtet und zerstört es allein durch diese Zufluchtnahme Furcht, Angst, Leiden und die Qualen der unglücklichen Daseinsbereiche. Dies ist eine Bezeichnung für die Drei Juwelen selbst. Oder aber: Der Buddha vernichtet die Furcht der Wesen, indem er sie zum Heilsamen führt und vom Unheilsamen abwendet. Der Dhamma vernichtet sie, indem er die Welt aus der Wüste des Daseinskreislaufs hinüberführt und ihr Trost spendet. Die Gemeinschaft vernichtet sie, indem sie bewirkt, dass selbst geringe gute Taten reiche Früchte tragen. Daher sind auch aus diesem Grund die Drei Juwelen die Zuflucht. 'Zufluchtnahme' ist das Entstehen eines Geistesmoments, bei dem die Befleckungen durch Vertrauen in jene und durch die Hochschätzung derselben beseitigt sind und der in der Weise verläuft, dass sie als höchster Hort genommen werden. Das mit diesem Geistesmoment ausgestattete Wesen geht zur Zuflucht. Es bedeutet, dass es sich durch den oben beschriebenen Geistesmoment in dieser Weise nähert: 'Diese drei Juwelen sind meine Zuflucht, sie sind mein Hort.' So sind zunächst diese drei Dinge – die Zuflucht, die Zufluchtnahme und wer Zuflucht nimmt – zu verstehen.

සරණගමනප්පභෙදෙ පන දුවිධං සරණගමනං ලොකුත්තරං ලොකියඤ්චාති. තත්ථ ලොකුත්තරං දිට්ඨසච්චානං මග්ගක්ඛණෙ සරණගමනුපක්කිලෙසසමුච්ඡෙදෙන ආරම්මණතො නිබ්බානාරම්මණං හුත්වා කිච්චතො සකලෙපි රතනත්තයෙ ඉජ්ඣති. ලොකියං පුථුජ්ජනානං සරණගමනුපක්කිලෙසවික්ඛම්භනෙන ආරම්මණතො බුද්ධාදිගුණාරම්මණං හුත්වා ඉජ්ඣති. තං අත්ථතො බුද්ධාදීසු වත්ථූසු සද්ධාපටිලාභො, සද්ධාමූලිකා ච සම්මාදිට්ඨි දසසු පුඤ්ඤකිරියාවත්ථූසු දිට්ඨිජුකම්මන්ති වුච්චති.

Was nun die Einteilung der Zufluchtnahme betrifft, so ist die Zufluchtnahme zweifach: die überweltliche und die weltliche. Darunter verwirklicht sich die überweltliche Zufluchtnahme im Pfad-Moment für jene, welche die Wahrheiten geschaut haben, indem sie durch das vollständige Abschneiden der Befleckungen der Zufluchtnahme hinsichtlich des Objekts das Nibbāna zum Objekt hat und hinsichtlich der Funktion in Bezug auf das gesamte Dreifache Juwel wirksam wird. Die weltliche Zufluchtnahme verwirklicht sich für Weltlinge durch das Unterdrücken der Befleckungen der Zufluchtnahme, indem sie hinsichtlich des Objekts die Tugenden des Buddha und so weiter zum Objekt hat. Diese wird dem Sinne nach bezeichnet als das Erlangen von Vertrauen in die Objekte wie den Buddha und so weiter, als die auf Vertrauen gründende rechte Ansicht sowie als das Richtigstellen der Ansichten (diṭṭhijukamma) unter den zehn Grundlagen verdienstvollen Wirkens.

තයිදං චතුධා පවත්තති අත්තසන්නිය්‍යාතනෙන තප්පරායණතාය සිස්සභාවූපගමනෙන පණිපාතෙනාති. තත්ථ අත්තසන්නිය්‍යාතනං නාම ‘‘අජ්ජ ආදිං කත්වා අහං අත්තානං බුද්ධස්ස නිය්‍යාතෙමි, ධම්මස්ස, සඞ්ඝස්සා’’ති එවං බුද්ධාදීනං අත්තපරිච්චජනං. තප්පරායණතා නාම ‘‘අජ්ජ ආදිං කත්වා අහං බුද්ධපරායණො, ධම්මපරායණො, සඞ්ඝපරායණො ඉති මං ධාරෙථා’’ති එවං තප්පරායණභාවො. සිස්සභාවූපගමනං නාම ‘‘අජ්ජ ආදිං කත්වා අහං බුද්ධස්ස [Pg.18] අන්තෙවාසිකො, ධම්මස්ස, සඞ්ඝස්ස ඉති මං ධාරෙථා’’ති එවං සිස්සභාවූපගමො. පණිපාතො නාම ‘‘අජ්ජ ආදිං කත්වා අහං අභිවාදන-පච්චුට්ඨාන-අඤ්ජලිකම්ම-සාමීචිකම්මං බුද්ධාදීනංයෙව තිණ්ණං වත්ථූනං කරොමි ඉති මං ධාරෙථා’’ති එවං බුද්ධාදීසු පරමනිපච්චකාරො. ඉමෙසඤ්හි චතුන්නම්පි ආකාරානං අඤ්ඤතරම්පි කරොන්තෙන ගහිතංයෙව හොති සරණගමනං.

Diese drückt sich auf vierfache Weise aus: durch die Hingabe des eigenen Selbst, durch das Haben jener als höchste Zuflucht, durch das Eintreten in den Stand eines Schülers und durch Ehrerbietung. Darunter versteht man unter 'Hingabe des eigenen Selbst' das Aufgeben des eigenen Selbst an die Drei Juwelen wie den Buddha und so weiter auf folgende Weise: 'Von heute an gebe ich mich selbst dem Buddha hin, dem Dhamma hin, dem Sangha hin.' Unter 'Haben jener als höchste Zuflucht' versteht man das Verweilen in diesem Zustand auf folgende Weise: 'Von heute an betrachtet mich als einen, der den Buddha als höchste Zuflucht hat, den Dhamma als höchste Zuflucht hat, den Sangha als höchste Zuflucht hat.' Unter 'Eintreten in den Stand eines Schülers' versteht man das Gelangen in den Schülerstatus auf folgende Weise: 'Von heute an betrachtet mich als einen Schüler des Buddha, des Dhamma, des Sangha.' Unter 'Ehrerbietung' versteht man die höchste Demutsbezeigung gegenüber dem Buddha und so weiter auf folgende Weise: 'Von heute an erweise ich nur den drei Objekten wie dem Buddha und so weiter ehrfürchtigen Gruß, Aufstehen vom Sitz, das Zusammenlegen der Hände und respektvolle Dienste, [so betrachtet mich].' Denn wer auch nur eine dieser vier Weisen ausübt, hat die Zufluchtnahme vollzogen.

අපිච ‘‘භගවතො අත්තානං පරිච්චජාමි, ධම්මස්ස, සඞ්ඝස්ස අත්තානං පරිච්චජාමි, ජීවිතං පරිච්චජාමි, පරිච්චත්තොයෙව මෙ අත්තා, පරිච්චත්තංයෙව මෙ ජීවිතං, ජීවිතපරියන්තිකං බුද්ධං සරණං ගච්ඡාමි, බුද්ධො මෙ සරණං ලෙණං තාණ’’න්ති එවම්පි අත්තසන්නිය්‍යාතනං වෙදිතබ්බං. ‘‘සත්ථාරඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍යං, සුගතඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍යං, සම්මාසම්බුද්ධඤ්ච වතාහං පස්සෙය්‍යං, භගවන්තමෙව පස්සෙය්‍ය’’න්ති (සං. නි. 2.154) එවම්පි මහාකස්සපස්ස සරණගමනෙ විය සිස්සභාවූපගමනං දට්ඨබ්බං.

Zudem ist die Hingabe des eigenen Selbst auch auf folgende Weise zu verstehen: 'Dem Erhabenen gebe ich mich selbst hin; dem Dhamma, dem Sangha gebe ich mich selbst hin; mein Leben gebe ich hin. Mein Selbst ist wahrlich hingegeben, mein Leben ist wahrlich hingegeben. Bis an mein Lebensende nehme ich meine Zuflucht zum Buddha. Der Buddha ist meine Zuflucht, mein Zufluchtsort, mein Schutz.' Und das Eintreten in den Stand eines Schülers ist so zu verstehen wie bei der Zufluchtnahme des Ehrwürdigen Mahākassapa: 'O möge ich doch den Meister sehen, ja den Erhabenen sehen! O möge ich doch den Wohlgegangenen (Sugata) sehen, ja den Erhabenen sehen! O möge ich doch den vollkommen Erwachten (Sammāsambuddha) sehen, ja den Erhabenen sehen!'

‘‘සො අහං විචරිස්සාමි, ගාමා ගාමං පුරා පුරං;

නමස්සමානො සම්බුද්ධං, ධම්මස්ස ච සුධම්මත’’න්ති. (සු. නි. 194;

සං. නි. 1.246);

„So werde ich wandern, von Dorf zu Dorf, von Stadt zu Stadt, den vollkommen Erwachten verehrend und die Vortrefflichkeit des Dhamma.“

එවම්පි ආළවකාදීනං සරණගමනං විය තප්පරායණතා වෙදිතබ්බා. ‘‘අථ ඛො බ්‍රහ්මායු බ්‍රාහ්මණො උට්ඨායාසනා එකංසං උත්තරාසඞ්ගං කරිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති, පාණීහි ච පරිසම්බාහති, නාමඤ්ච සාවෙති – ‘බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො; බ්‍රහ්මායු අහං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණො’’’ති (ම. නි. 2.394) එවම්පි පණිපාතො වෙදිතබ්බො.

Auf diese Weise ist auch das Haben jener als höchste Zuflucht zu verstehen, wie bei der Zufluchtnahme von Āḷavaka und anderen. 'Da stand der Brahmane Brahmāyu von seinem Sitz auf, legte sein Obergewand über eine Schulter, warf sich mit dem Haupt zu den Füßen des Erhabenen nieder, küsste die Füße des Erhabenen mit dem Mund, liebkoste sie mit den Händen und verkündete seinen Namen: „Ich bin der Brahmane Brahmāyu, Herr Gotama! Ich bin der Brahmane Brahmāyu, Herr Gotama!“‘ Auf diese Weise ist auch die Ehrerbietung zu verstehen.

සො පනෙස ඤාතිභයාචරියදක්ඛිණෙය්‍යවසෙන චතුබ්බිධො හොති. තත්ථ දක්ඛිණෙය්‍යපණිපාතෙන සරණගමනං හොති, න ඉතරෙහි. සෙට්ඨවසෙනෙව හි සරණං ගණ්හාති, සෙට්ඨවසෙන ච භිජ්ජති. තස්මා යො සාකියො වා කොලියො වා ‘‘බුද්ධො අම්හාකං ඤාතකො’’ති වන්දති, අග්ගහිතමෙව හොති සරණං. යො වා ‘‘සමණො ගොතමො රාජපූජිතො මහානුභාවො අවන්දියමානො අනත්ථම්පි කරෙය්‍යා’’ති භයෙන වන්දති, අග්ගහිතමෙව හොති සරණං. යො වා බොධිසත්තකාලෙ භගවතො සන්තිකෙ කිඤ්චි උග්ගහිතං සරමානො බුද්ධකාලෙ වා –

Diese [Ehrerbietung] aber ist vierfach: durch Verwandtschaft, Furcht, einen Lehrer oder den der Gabe Würdigen. Darunter kommt die Zufluchtnahme nur durch die Ehrerbietung gegenüber dem der Gabe Würdigen zustande, nicht durch die anderen. Denn nur unter dem Aspekt der Vortrefflichkeit nimmt man Zuflucht, und unter dem Aspekt der Vortrefflichkeit wird sie auch gebrochen. Deshalb, wenn ein Sakyer oder ein Koliyer verehrt, indem er denkt: 'Der Buddha ist unser Verwandter', so ist die Zuflucht nicht genommen. Oder wer aus Furcht verehrt, indem er denkt: 'Der Asket Gotama wird von Königen verehrt und besitzt große Macht; wenn ich ihn nicht verehre, könnte er mir Schaden zufügen', so ist die Zuflucht nicht genommen. Oder wer sich daran erinnert, dass er zur Zeit, als der Erhabene ein Bodhisatta war, oder zur Zeit seiner Buddhaschaft, etwas bei ihm gelernt hat –

‘‘එකෙන [Pg.19] භොගෙ භුඤ්ජෙය්‍ය, ද්වීහි කම්මං පයොජයෙ;

චතුත්ථඤ්ච නිධාපෙය්‍ය, ආපදාසු භවිස්සතී’’ති. (දී. නි. 3.265) –

„Mit einem Teil soll er die Genüsse genießen, mit zweien seine Arbeit betreiben, und den vierten Teil soll er zurücklegen für Zeiten der Not.“ –

එවරූපං අනුසාසනිං උග්ගහෙත්වා ‘‘ආචරියො මෙ’’ති වන්දති, අග්ගහිතමෙව හොති සරණං. යො පන ‘‘අයං ලොකෙ අග්ගදක්ඛිණෙය්‍යො’’ති වන්දති, තෙනෙව ගහිතං හොති සරණං.

wer eine solche Unterweisung gelernt hat und ihn verehrt, indem er denkt: 'Er ist mein Lehrer', bei dem ist die Zuflucht nicht genommen. Wer jedoch verehrt, indem er denkt: 'Dieser ist der Höchste der Gabe Würdige in der Welt', von dem allein ist die Zuflucht genommen.

එවං ගහිතසරණස්ස ච උපාසකස්ස වා උපාසිකාය වා අඤ්ඤතිත්ථියෙසු පබ්බජිතම්පි ඤාතිං ‘‘ඤාතකො මෙ අය’’න්ති වන්දතො සරණගමනං න භිජ්ජති, පගෙව අපබ්බජිතං. තථා රාජානං භයවසෙන වන්දතො. සො හි රට්ඨපූජිතත්තා අවන්දියමානො අනත්ථම්පි කරෙය්‍යාති. තථා යං කිඤ්චි සිප්පං සික්ඛාපකං තිත්ථියං ‘‘ආචරියො මෙ අය’’න්ති වන්දතොපි න භිජ්ජතීති එවං සරණගමනප්පභෙදො වෙදිතබ්බො.

Und bei einem Laienanhänger oder einer Laienanhängerin, die so die Zuflucht genommen haben, bricht die Zufluchtnahme nicht, wenn sie einen Verwandten verehren, selbst wenn dieser bei Andersgläubigen ordiniert ist, indem sie denken: 'Dieser ist mein Verwandter'; wie viel weniger erst, wenn er nicht ordiniert ist! Ebenso wenig bricht sie, wenn man den König aus Furcht verehrt. Denn da dieser vom Volk verehrt wird, könnte er einem Schaden zufügen, wenn er nicht verehrt wird. Ebenso wenig bricht sie für jemanden, der einen Andersgläubigen, der ihn in irgendeiner Kunst unterrichtet, mit den Worten verehrt: 'Dieser ist mein Lehrer'. Auf diese Weise ist die Einteilung der Zufluchtnahme zu verstehen.

එත්ථ ච ලොකුත්තරස්ස සරණගමනස්ස චත්තාරි සාමඤ්ඤඵලානි විපාකඵලං, සබ්බදුක්ඛක්ඛයො ආනිසංසඵලං. වුත්තඤ්හෙතං –

Und hierbei sind von der überweltlichen Zufluchtnahme die vier Früchte des Asketentums (sāmaññaphala) die Reifungsfrucht (vipākaphala), und das Versiegen allen Leidens ist die Segen bringende Frucht (ānisaṃsaphala). Dies wurde nämlich gesagt:

‘‘යො ච බුද්ධඤ්ච ධම්මඤ්ච, සඞ්ඝඤ්ච සරණං ගතො;

චත්තාරි අරියසච්චානි, සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති. (ධ. ප. 190);

„Wer aber zum Buddha, zum Dhamma und zum Sangha Zuflucht genommen hat, der sieht mit rechter Weisheit die vier Edlen Wahrheiten:

‘‘දුක්ඛං දුක්ඛසමුප්පාදං, දුක්ඛස්ස ච අතික්කමං;

අරියඤ්චට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං, දුක්ඛූපසමගාමිනං. (ධ. ප. 191);

Das Leiden, die Entstehung des Leidens, das Überwinden des Leidens und den edlen achtfachen Pfad, der zur Beruhigung des Leidens führt.

‘‘එතං ඛො සරණං ඛෙමං, එතං සරණමුත්තමං;

එතං සරණමාගම්ම, සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති. (ධ. ප. 192);

Diese Zuflucht ist wahrlich sicher, diese Zuflucht ist die höchste. Wenn man zu dieser Zuflucht gelangt ist, wird man von allem Leiden befreit.“

අපිච නිච්චතො අනුපගමනාදිවසෙනපෙතස්ස ආනිසංසඵලං වෙදිතබ්බං. වුත්තඤ්හෙතං –

Zudem ist die Segen bringende Frucht dieser Zufluchtnahme auch unter dem Aspekt zu verstehen, dass man [Dinge] nicht als beständig ansieht und so weiter. Dies wurde nämlich gesagt:

‘‘අට්ඨානමෙතං, භික්ඛවෙ, අනවකාසො, යං දිට්ඨිසම්පන්නො පුග්ගලො කඤ්චි සඞ්ඛාරං නිච්චතො උපගච්ඡෙය්‍ය, සුඛතො උපගච්ඡෙය්‍ය, කඤ්චි ධම්මං අත්තතො උපගච්ඡෙය්‍ය, මාතරං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය, පිතරං, අරහන්තං ජීවිතා වොරොපෙය්‍ය, පදුට්ඨචිත්තො තථාගතස්ස ලොහිතං උප්පාදෙය්‍ය, සඞ්ඝං භින්දෙය්‍ය, අඤ්ඤං සත්ථාරං උද්දිසෙය්‍ය, නෙතං ඨානං විජ්ජතී’’ති (ම. නි. 3.128-130; අ. නි. 1.272-277).

„Es ist unmöglich, ihr Mönche, es gibt keinen Anlass dazu, dass eine mit rechter Ansicht ausgestattete Person irgendeine Gestaltung (saṅkhāra) als beständig ansieht, als glücklich ansieht, oder irgendein Phänomen (dhamma) als ein Selbst ansieht; oder dass sie ihre Mutter des Lebens beraubt, ihren Vater des Lebens beraubt, einen Arahant des Lebens beraubt, mit böswilliger Absicht das Blut eines Tathāgata vergießt, den Sangha spaltet oder einen anderen Lehrer als Meister bezeichnet; ein solcher Fall existiert nicht.“

ලොකියස්ස [Pg.20] පන සරණගමනස්ස භවසම්පදාපි භොගසම්පදාපි ඵලමෙව. වුත්තඤ්හෙතං –

Die Frucht der weltlichen Zufluchtnahme hingegen ist sowohl die Vollkommenheit des Daseins (bhavasampadā) als auch die Vollkommenheit des Besitzes (bhogasampadā). Dies wurde nämlich gesagt:

‘‘යෙ කෙචි බුද්ධං සරණං ගතාසෙ,න තෙ ගමිස්සන්ති අපායභූමිං;

පහාය මානුසං දෙහං,දෙවකායං පරිපූරෙස්සන්තී’’ති. (සං. නි. 1.37);

Wer auch immer Zuflucht zum Buddha genommen hat, jene werden nicht in die Welten des Leidens gehen. Nachdem sie den menschlichen Körper abgelegt haben, werden sie die Götterscharen füllen.

අපරම්පි වුත්තං –

Und es wurde noch ein Weiteres gesagt:

‘‘අථ ඛො සක්කො දෙවානමින්දො අසීතියා දෙවතාසහස්සෙහි සද්ධිං යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං ඨිතං ඛො සක්කං දෙවානමින්දං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච – ‘සාධු ඛො, දෙවානමින්ද, බුද්ධසරණගමනං හොති. බුද්ධසරණගමනහෙතු ඛො දෙවානමින්ද එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. තෙ අඤ්ඤෙ දෙවෙ දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්ති දිබ්බෙන ආයුනා දිබ්බෙන වණ්ණෙන සුඛෙන යසෙන ආධිපතෙය්‍යෙන දිබ්බෙහි රූපෙහි සද්දෙහි ගන්ධෙහි රසෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහී’’’ති (සං. නි. 4.341).

Da begab sich Sakka, der Herrscher der Götter, zusammen mit achtzigtausend Gottheiten dorthin, wo der Ehrwürdige Mahāmoggallāna verweilte ... [und so weiter] ... Als Sakka, der Herrscher der Götter, an einer Seite stand, sprach der Ehrwürdige Mahāmoggallāna zu ihm: „Gut wahrlich, o Herrscher der Götter, ist das Nehmen der Zuflucht zum Buddha. Aufgrund des Nehmens der Zuflucht zum Buddha, o Herrscher der Götter, werden manche Wesen hier nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tode, in einer glücklichen Fährte, in einer himmlischen Welt, wiedergeboren. Sie übertreffen die anderen Götter in zehn Belangen: durch himmlische Lebensdauer, durch himmlische Schönheit, durch himmlisches Glück, durch himmlischen Ruhm, durch himmlische Vorherrschaft sowie durch himmlische Formen, Töne, Düfte, Geschmäcker und Berührungen.“

එසෙව නයො ධම්මෙ සඞ්ඝෙ ච. අපිච වෙලාමසුත්තාදිවසෙනාපි (අ. නි. 9.20 ආදයො) සරණගමනස්ස ඵලවිසෙසො වෙදිතබ්බො. එවං සරණගමනඵලං වෙදිතබ්බං.

Auf dieselbe Weise ist es bezüglich des Dhamma und des Sangha zu verstehen. Zudem ist die besondere Wirkung der Zufluchtnahme auch anhand des Velāma-Suttas und anderer Lehrreden zu verstehen. In dieser Weise ist die Frucht der Zufluchtnahme zu verstehen.

තත්ථ ලොකියසරණගමනං තීසු වත්ථූසු අඤ්ඤාණසංසයමිච්ඡාඤාණාදීහි සංකිලිස්සති, න මහාජුතිකං හොති න මහාවිප්ඵාරං. ලොකුත්තරස්ස නත්ථි සංකිලෙසො. ලොකියස්ස ච සරණගමනස්ස දුවිධො භෙදො සාවජ්ජො අනවජ්ජො ච. තත්ථ සාවජ්ජො අඤ්ඤසත්ථාරාදීසු අත්තසන්නිය්‍යාතනාදීහි හොති, සො අනිට්ඨඵලො. අනවජ්ජො කාලකිරියාය, සො අවිපාකත්තා අඵලො. ලොකුත්තරස්ස පන නෙවත්ථි භෙදො. භවන්තරෙපි හි අරියසාවකො අඤ්ඤං සත්ථාරං න උද්දිසතීති එවං සරණගමනස්ස සංකිලෙසො ච භෙදො ච වෙදිතබ්බො.

Dabei wird die weltliche Zufluchtnahme bezüglich der drei Objekte durch Unwissenheit, Zweifel, falsches Wissen und Ähnliches getrübt; sie ist weder von großem Glanz noch von großer Tragweite. Bei der überweltlichen Zufluchtnahme gibt es keine Trübung. Der Bruch der weltlichen Zufluchtnahme ist zweifach: tadelnswert und untadelig. Dabei geschieht der tadelnswerte Bruch durch die Selbsthingabe an andere Lehrer und Ähnliches; dieser bringt unerwünschte Früchte. Der untadelige Bruch geschieht durch das Ableben; dieser ist mangels Reifung fruchtlos. Bei der überweltlichen Zufluchtnahme hingegen gibt es überhaupt keinen Bruch. Denn selbst in einer zukünftigen Existenz weist ein edler Schüler keinen anderen als seinen Lehrer aus. In dieser Weise sind die Trübung und der Bruch der Zufluchtnahme zu verstehen.

උපාසකං [Pg.21] මං භවං ගොතමො ධාරෙතූති මං භවං ගොතමො ‘‘උපාසකො අය’’න්ති එවං ධාරෙතු, ජානාතූති අත්ථො. උපාසකවිධිකොසල්ලත්ථං පනෙත්ථ කො උපාසකො, කස්මා උපාසකොති වුච්චති, කිමස්ස සීලං, කො ආජීවො, කා විපත්ති, කා සම්පත්තීති ඉදං පකිණ්ණකං වෙදිතබ්බං.

„Der Herr Gotama möge mich als Laienanhänger betrachten“ bedeutet: Der Herr Gotama möge mich als solchen betrachten, mich als solchen erkennen: ‚Dies ist ein Laienanhänger‘. Um nun in den Bestimmungen über den Laienanhänger wohlbewandert zu sein, ist Folgendes an vermischten Themen zu verstehen: Wer ist ein Laienanhänger? Warum wird er Laienanhänger genannt? Was ist seine Tugend? Was ist sein Lebensunterhalt? Was ist sein Verfall? Was ist seine Vollkommenheit?

තත්ථ කො උපාසකොති යො කොචි සරණගතො ගහට්ඨො. වුත්තඤ්හෙතං –

Dabei lautet die Frage: Wer ist ein Laienanhänger? Jeder beliebige Hausvater, der Zuflucht genommen hat. Denn dies wurde gesagt:

‘‘යතො ඛො, මහානාම, උපාසකො බුද්ධං සරණං ගතො හොති, ධම්මං සරණං ගතො, සඞ්ඝං සරණං ගතො හොති. එත්තාවතා ඛො, මහානාම, උපාසකො හොතී’’ති (සං. නි. 5.1033).

„Sobald, o Mahānāma, ein Laienanhänger zum Buddha als Zuflucht gegangen ist, zum Dhamma als Zuflucht gegangen ist und zum Sangha als Zuflucht gegangen ist; insofern, o Mahānāma, ist er ein Laienanhänger.“

කස්මා උපාසකොති. රතනත්තයස්ස උපාසනතො. සො හි බුද්ධං උපාසතීති උපාසකො. ධම්මං, සඞ්ඝං උපාසතීති උපාසකොති.

Warum wird er Laienanhänger (Upāsaka) genannt? Weil er den Drei Juwelen dient. Denn er dient dem Buddha, darum ist er ein Laienanhänger; er dient dem Dhamma und dem Sangha, darum ist er ein Laienanhänger.

කිමස්ස සීලන්ති. පඤ්ච වෙරමණියො. යථාහ –

Was ist seine Tugend? Die fūnf Enthaltungen. Wie es heißt:

‘‘යතො ඛො, මහානාම, උපාසකො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා, මුසාවාදා, සුරාමෙරයමජ්ජප්පමාදට්ඨානා පටිවිරතො හොති. එත්තාවතා ඛො, මහානාම, උපාසකො සීලවා හොතී’’ති (සං. නි. 5.1033).

„Sobald, o Mahānāma, ein Laienanhänger sich des Tötens von Lebewesen enthält, des Nehmens von Nichtgegebenem enthält, des Fehlverhaltens in den Sinnengenüssen enthält, der Lüge enthält und sich des Genusses von berauschenden Getränken wie Wein und Schnaps, den Grundlagen der Nachlässigkeit, enthält; insofern, o Mahānāma, ist ein Laienanhänger tugendhaft.“

කො ආජීවොති. පඤ්ච මිච්ඡාවණිජ්ජා පහාය ධම්මෙන සමෙන ජීවිකකප්පනං. වුත්තඤ්හෙතං –

Was ist sein Lebensunterhalt? Das Bestreiten des Lebensunterhalts auf gerechte und ausgeglichene Weise, nachdem man die fünf Arten des falschen Handels aufgegeben hat. Denn dies wurde gesagt:

‘‘පඤ්චිමා, භික්ඛවෙ, වණිජ්ජා උපාසකෙන අකරණීයා. කතමා පඤ්ච. සත්ථවණිජ්ජා, සත්තවණිජ්ජා, මංසවණිජ්ජා, මජ්ජවණිජ්ජා, විසවණිජ්ජා. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්ච වණිජ්ජා උපාසකෙන අකරණීයා’’ති (අ. නි. 5.177).

„Diese fünf Handelsarten, o Mönche, dürfen von einem Laienanhänger nicht betrieben werden. Welche fünf? Der Handel mit Waffen, der Handel mit Lebewesen, der Handel mit Fleisch, der Handel mit Rauschmitteln und der Handel mit Gift. Diese fünf Handelsarten wahrlich, o Mönche, dürfen von einem Laienanhänger nicht betrieben werden.“

කා විපත්තීති. යා තස්සෙව සීලස්ස ච ආජීවස්ස ච විපත්ති, අයමස්ස විපත්ති. අපිච යාය එස චණ්ඩාලො චෙව හොති මලඤ්ච පතිකුට්ඨො ච, සාපි තස්ස විපත්තීති වෙදිතබ්බා. තෙ ච අත්ථතො අස්සද්ධියාදයො පඤ්ච ධම්මා හොන්ති. යථාහ –

Was ist sein Verfall? Der Verfall eben dieser Tugend und dieses Lebensunterhalts, das ist sein Verfall. Zudem ist auch jener Zustand als sein Verfall zu verstehen, durch den er zu einem Ausgestoßenen, einem Schmutzfleck und einem Verworfenen unter den Laienanhängern wird. Dies sind der Bedeutung nach fünf Eigenschaften wie Glaubenslosigkeit und so weiter. Wie es heißt:

‘‘පඤ්චහි[Pg.22], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකචණ්ඩාලො ච හොති උපාසකමලඤ්ච උපාසකපතිකුට්ඨො ච. කතමෙහි පඤ්චහි? අස්සද්ධො හොති, දුස්සීලො හොති, කොතූහලමඞ්ගලිකො හොති, මඞ්ගලං පච්චෙති නො කම්මං, ඉතො ච බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං පරියෙසති, තත්ථ ච පුබ්බකාරං කරොතී’’ති (අ. නි. 5.175).

„Mit fünf Eigenschaften ausgestattet, o Mönche, ist ein Laienanhänger ein Ausgestoßener unter den Laienanhängern, ein Schmutzfleck unter den Laienanhängern und ein Verworfener unter den Laienanhängern. Mit welchen fünf? Er ist glaubenslos, er ist tugendlos, er ist abergläubisch in Bezug auf Omen, er vertraut auf Omen und nicht auf das Kamma, er sucht außerhalb dieser Lehre nach einem Spendenwürdigen und verrichtet zuerst dort seine guten Taten.“

කා සම්පත්තීති. යා චස්ස සීලසම්පදා ච ආජීවසම්පදා ච, සා සම්පත්ති. යෙ චස්ස රතනභාවාදිකරා සද්ධාදයො පඤ්ච ධම්මා. යථාහ –

Was ist seine Vollkommenheit? Seine Vollkommenheit in der Tugend und seine Vollkommenheit im Lebensunterhalt, das ist seine Vollkommenheit. Zudem sind es jene fünf Eigenschaften wie Glaube und so weiter, die ihn zu einem Juwel und Ähnlichem machen. Wie es heißt:

‘‘පඤ්චහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො උපාසකො උපාසකරතනඤ්ච හොති උපාසකපදුමඤ්ච උපාසකපුණ්ඩරීකඤ්ච. කතමෙහි පඤ්චහි? සද්ධො හොති, සීලවා හොති, න කොතූහලමඞ්ගලිකො හොති, කම්මං පච්චෙති නො මඞ්ගලං, න ඉතො බහිද්ධා දක්ඛිණෙය්‍යං ගවෙසති, ඉධ ච පුබ්බකාරං කරොතී’’ති (අ. නි. 5.175).

„Mit fünf Eigenschaften ausgestattet, o Mönche, ist ein Laienanhänger ein Juwel unter den Laienanhängern, eine rote Lotusblüte unter den Laienanhängern und eine weiße Lotusblüte unter den Laienanhängern. Mit welchen fünf? Er besitzt Vertrauen, er ist tugendhaft, er ist nicht abergläubisch in Bezug auf Omen, er vertraut auf das Kamma und nicht auf Omen, er sucht nicht außerhalb dieser Lehre nach einem Spendenwürdigen und verrichtet hier seine guten Taten zuerst.“

අජ්ජතග්ගෙති එත්ථ අයං අග්ගසද්දො ආදිකොටිකොට්ඨාසසෙට්ඨෙසු දිස්සති. ‘‘අජ්ජතග්ගෙ සම්ම, දොවාරික, ආවරාමි ද්වාරං නිගණ්ඨානං නිගණ්ඨීන’’න්තිආදීසු (ම. නි. 2.70) හි ආදිම්හි දිස්සති. ‘‘තෙනෙව අඞ්ගුලග්ගෙන තං අඞ්ගුලග්ගං පරාමසෙය්‍ය (කථා. 441). උච්ඡග්ගං වෙළග්ග’’න්තිආදීසු කොටියං. ‘‘අම්බිලග්ගං වා මධුරග්ගං වා තිත්තකග්ගං වා (සං. නි. 5.374), අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, විහාරග්ගෙන වා පරිවෙණග්ගෙන වා භාජෙතු’’න්තිආදීසු (චූළව. 318) කොට්ඨාසෙ. ‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තා අපදා වා…පෙ… තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායතී’’තිආදීසු (අ. නි. 4.34) සෙට්ඨෙ. ඉධ පනායං ආදිම්හි දට්ඨබ්බො. තස්මා අජ්ජතග්ගෙති අජ්ජතං ආදිං කත්වාති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. අජ්ජතන්ති අජ්ජභාවං. අජ්ජදග්ගෙති වා පාඨො, දකාරො පදසන්ධිකරො, අජ්ජ අග්ගං කත්වාති අත්ථො.

In dem Begriff „ajjatagge“ findet sich das Wort „agga“ in den Bedeutungen von Anfang (ādi), Spitze (koṭi), Anteil (koṭṭhāsa) und Höchstes (seṭṭha). In Passagen wie: „Von heute an (ajjatagge), mein lieber Torhüter, schließe ich das Tor für die Nigaṇṭhas und Nigaṇṭhīs“ wird es in der Bedeutung von „Anfang“ gefunden. In Passagen wie: „Mit eben jener Fingerspitze (aṅgulagga) soll er jene Fingerspitze berühren; die Spitze des Zuckerrohrs (ucchagga), die Spitze des Bambus (veḷagga)“ steht es in der Bedeutung von „Spitze“. In Passagen wie: „Einen sauren Anteil (ambilagga), einen süßen Anteil oder einen bitteren Anteil... Ich erlaube euch, Mönche, es nach Klosteranteilen (vihāragga) oder Wohnbereichsanteilen aufzuteilen“ steht es in der Bedeutung von „Anteil“. In Passagen wie: „Soweit, Mönche, es Wesen gibt, ob fußlose ... [und so weiter] ... wird der Tathāgata als der Höchste (agga) unter ihnen bezeichnet“ steht es in der Bedeutung von „Höchstes“. Hier jedoch ist es in der Bedeutung von „Anfang“ aufzufassen. Daher ist an dieser Stelle die Bedeutung von „ajjatagge“ als „den heutigen Tag (ajjataṃ) zum Anfang machend“ (von heute an) zu verstehen. „Ajjataṃ“ bedeutet den Zustand des heutigen Tages. Es gibt auch die Lesart „ajjadagge“, wobei der Buchstabe „d“ als Wortverbindung (Sandhi) dient, mit der Bedeutung „heute zum Anfang machend“.

පාණුපෙතන්ති පාණෙහි උපෙතං, යාව මෙ ජීවිතං පවත්තති, තාව උපෙතං, අනඤ්ඤසත්ථුකං තීහි සරණගමනෙහි සරණං ගතං උපාසකං කප්පියකාරකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු ජානාතු. අහඤ්හි සචෙපි මෙ තිඛිණෙන අසිනා සීසං ඡින්දෙය්‍ය, නෙව බුද්ධං ‘‘න බුද්ධො’’ති වා ධම්මං ‘‘න [Pg.23] ධම්මො’’ති වා සඞ්ඝං ‘‘න සඞ්ඝො’’ති වා වදෙය්‍යන්ති එවං අත්තසන්නිය්‍යාතනෙන සරණං ගන්ත්වා චතූහි ච පච්චයෙහි පවාරෙත්වා උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා තික්ඛත්තුං පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති.

„‚Pāṇupetaṃ‘ (lebenslang Zuflucht suchend) bedeutet: mit den Lebenskräften verbunden; solange mein Leben andauert, so lange damit verbunden. Der ehrwürdige Gotama möge mich als einen Laienanhänger (upāsaka) und als einen, der das Angemessene tut (kappiyakāraka), betrachten und anerkennen, der zu keinem anderen Lehrer Zuflucht nimmt und durch die drei Zufluchtnahmen zur Zuflucht gelangt ist. Denn selbst wenn man mir das Haupt mit einem scharfen Schwert abschnitte, würde ich niemals über den Buddha sagen: ‚Er ist nicht der Buddha‘, noch über den Dhamma: ‚Er ist nicht der Dhamma‘, noch über den Saṅgha: ‚Er ist nicht der Saṅgha‘. Nachdem er auf diese Weise durch die vollkommene Hingabe seiner selbst Zuflucht genommen, den Erhabenen zu den vier Erfordernissen eingeladen, sich von seinem Sitz erhoben, dem Erhabenen ehrfurchtsvoll gehuldigt und ihn dreimal rechtsherum umwandelt hatte, ging er fort.“

17. සත්තමෙ ජාණුස්සොණීති ජාණුස්සොණිඨානන්තරං කිර නාමෙකං ඨානන්තරං, තං යෙන කුලෙන ලද්ධං, තං ජාණුස්සොණිකුලන්ති වුච්චති. අයං තස්මිං කුලෙ ජාතත්තා රඤ්ඤො සන්තිකෙ ච ලද්ධජාණුස්සොණිසක්කාරත්තා ජාණුස්සොණීති වුච්චති. තෙනුපසඞ්කමීති ‘‘සමණො කිර ගොතමො පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො බහුස්සුතො’’ති සුත්වා ‘‘සචෙ සො ලිඞ්ගවිභත්තිකාරකාදිභෙදං ජානිස්සති, අම්හෙහි ඤාතමෙව ජානිස්සති, අඤ්ඤාතං කිං ජානිස්සති. ඤාතමෙව කථෙස්සති, අඤ්ඤාතං කිං කථෙස්සතී’’ති චින්තෙත්වා මානද්ධජං පග්ගය්හ සිඞ්ගං උක්ඛිපිත්වා මහාපරිවාරෙහි පරිවුතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. කතත්තා ච, බ්‍රාහ්මණ, අකතත්තා චාති සත්ථා තස්ස වචනං සුත්වා ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො ඉධ ආගච්ඡන්තො න ජානිතුකාමො අත්ථගවෙසී හුත්වා ආගතො, මානං පන පග්ගය්හ සිඞ්ගං උක්ඛිපිත්වා ආගතො. කිං නු ඛ්වස්ස යථා පඤ්හස්ස අත්ථං ජානාති, එවං කථිතෙ වඩ්ඪි භවිස්සති, උදාහු යථා න ජානාතී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘යථා න ජානාති, එවං කථිතෙ වඩ්ඪි භවිස්සතී’’ති ඤත්වා ‘‘කතත්තා ච, බ්‍රාහ්මණ, අකතත්තා චා’’ති ආහ.

17. „Im siebten [Sutta]: ‚Jāṇussoṇi‘ ist der Name für ein bestimmtes hohes Amt. Die Familie, die dieses Amt erlangt hat, wird ‚Jāṇussoṇi-Familie‘ genannt. Dieser [Brahmane] wird ‚Jāṇussoṇi‘ genannt, sowohl weil er in dieser Familie geboren wurde, als auch weil er vom König die Ehrung des Jāṇussoṇi-Amtes erhalten hat. ‚Dorthin begab er sich‘ bedeutet: Er hatte gehört: ‚Der Asket Gotama soll weise, klug und sehr gelehrt sein‘, und dachte: ‚Wenn er die Unterscheidungen von Genus, Kasus, Kasusbeziehungen (Kāraka) und so weiter kennt, wird er nur das wissen, was auch wir wissen; was könnte er wissen, das uns unbekannt ist? Er wird nur das verkünden, was wir bereits wissen; was könnte er verkünden, das uns unbekannt ist?‘ Mit diesem Gedanken erhob er das Banner des Stolzes, streckte das Horn des Hochmuts empor und begab sich, umgeben von einem großen Gefolge, dorthin, wo der Erhabene war. Zu ‚Sowohl durch das Getane, o Brahmane, als auch durch das Nichtgetane‘: Der Meister hörte seine Worte und dachte: ‚Dieser Brahmane ist nicht hierhergekommen, weil er lernen möchte und den Nutzen sucht; vielmehr ist er mit erhobenem Stolz und emporgestrecktem Horn gekommen. Wird es für ihn von Nutzen sein, wenn ich es so erkläre, dass er die Bedeutung der Frage versteht, oder wenn ich es so erkläre, dass er sie nicht versteht?‘ Er erkannte: ‚Es wird für ihn von Nutzen sein, wenn ich es so erkläre, dass er sie nicht versteht‘, und sprach daher: ‚Sowohl durch das Getane, o Brahmane, als auch durch das Nichtgetane.‘“

බ්‍රාහ්මණො තං සුත්වා ‘‘සමණො ගොතමො කතත්තාපි අකතත්තාපි නිරයෙ නිබ්බත්තිං වදති, ඉදං උභයකාරණෙනාපි එකට්ඨානෙ නිබ්බත්තියා කථිතත්තා දුජ්ජානං මහන්ධකාරං, නත්ථි මය්හං එත්ථ පතිට්ඨා. සචෙ පනාහං එත්තකෙනෙව තුණ්හී භවෙය්‍යං, බ්‍රාහ්මණානං මජ්ඣෙ කථනකාලෙපි මං එවං වදෙය්‍යුං – ‘ත්වං සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකං මානං පග්ගය්හ සිඞ්ගං උක්ඛිපිත්වා ගතොසි, එකවචනෙනෙව තුණ්හී හුත්වා කිඤ්චි වත්තුං නාසක්ඛි, ඉමස්මිං ඨානෙ කස්මා කථෙසී’ති. තස්මා පරාජිතොපි අපරාජිතසදිසො හුත්වා පුන සග්ගගමනපඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා කො නු ඛො, භො ගොතමාති ඉමං දුතියපඤ්හං ආරභි.

„Als der Brahmane dies hörte, dachte er: ‚Der Asket Gotama lehrt die Wiedergeburt in der Hölle sowohl durch das Getane als auch durch das Nichtgetane. Da dies so erklärt wurde, dass beide Gründe zu einer Geburt am selben Ort führen, ist es schwer zu verstehen und voller tiefer Finsternis; ich habe hier keinen Halt für meinen Geist. Wenn ich jedoch allein deswegen schweige, wird man unter den Brahmanen bei Gesprächen zu mir sagen: „Du bist zum Asketen Gotama gegangen, indem du den Stolz erhoben und das Horn emporgestreckt hast, doch schon nach einem einzigen Wort bist du verstummt und konntest nichts erwidern. Warum nimmst du an diesem Ort überhaupt das Wort?“ Deshalb will ich, obwohl ich besiegt bin, wie ein Unbesiegter auftreten und nochmals eine Frage über das Erlangen der Himmelswelt stellen.‘ Mit diesem Gedanken leitete er die zweite Frage ein: ‚Wer nun, ehrwürdiger Gotama...‘“

එවම්පි [Pg.24] තස්ස අහොසි – ‘‘උපරිපඤ්හෙන හෙට්ඨාපඤ්හං ජානිස්සාමි, හෙට්ඨාපඤ්හෙන උපරිපඤ්හ’’න්ති. තස්මාපි ඉමං පඤ්හං පුච්ඡි. සත්ථා පුරිමනයෙනෙව චින්තෙත්වා යථා න ජානාති, එවමෙව කථෙන්තො පුනපි ‘‘කතත්තා ච, බ්‍රාහ්මණ, අකතත්තා චා’’ති ආහ. බ්‍රාහ්මණො තස්මිම්පි පතිට්ඨාතුං අසක්කොන්තො ‘‘අලං, භො, න ඊදිසස්ස පුරිසස්ස සන්තිකං ආගතෙන අජානිත්වා ගන්තුං වට්ටති, සකවාදං පහාය සමණං ගොතමං අනුවත්තිත්වා මය්හං අත්ථං ගවෙසිස්සාමි, පරලොකමග්ගං සොධෙස්සාමී’’ති සන්නිට්ඨානං කත්වා සත්ථාරං ආයාචන්තො න ඛො අහන්තිආදිමාහ. අථස්ස නිහතමානතං ඤත්වා සත්ථා උපරි දෙසනං වඩ්ඪෙන්තො තෙන හි, බ්‍රාහ්මණාතිආදිමාහ. තත්ථ තෙන හීති කාරණනිද්දෙසො. යස්මා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස අත්ථං අජානන්තො විත්ථාරදෙසනං යාචසි, තස්මාති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

„Er hatte auch folgenden Gedanken: ‚Durch die spätere Frage werde ich die frühere Frage verstehen, und durch die frühere Frage die spätere.‘ Aus diesem Grund stellte er diese Frage. Der Meister überlegte in derselben Weise wie zuvor, und indem er so sprach, dass jener es wiederum nicht verstand, sagte er nochmals: ‚Sowohl durch das Getane, o Brahmane, als auch durch das Nichtgetane.‘ Da der Brahmane auch darin keinen Halt finden konnte, traf er die Entscheidung: ‚Es reicht! Es schickt sich nicht für jemanden, der zu einem solchen Mann gekommen ist, wieder wegzugehen, ohne die Antwort verstanden zu haben. Ich werde meine eigene Ansicht aufgeben, dem Asketen Gotama folgen, nach meinem eigenen Wohl suchen und den Pfad zur jenseitigen Welt reinigen.‘ Um den Meister zu bitten, sprach er die Worte beginnend mit ‚Gewiss nicht ich...‘. Als der Meister sodann erkannte, dass dessen Stolz gebrochen war, und die weitere Lehrdarlegung ausweiten wollte, sprach er die Worte beginnend mit ‚Wohlan denn, Brahmane...‘. Darin ist ‚Wohlan denn‘ (tena hi) eine Angabe des Grundes. Die Bedeutung ist: ‚Weil du die Bedeutung des kurz Gesagten nicht verstehst und um eine ausführliche Darlegung bittest, darum...‘ Der Rest ist hier von offensichtlicher Bedeutung.“

18. අට්ඨමෙ ආයස්මාති පියවචනමෙතං. ආනන්දොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. එකංසෙනාති එකන්තෙන. අනුවිච්චාති අනුපවිසිත්වා. විඤ්ඤූති පණ්ඩිතා. ගරහන්තීති නින්දන්ති, අවණ්ණං භාසන්ති. සෙසමෙත්ථ නවමෙ ච සබ්බං උත්තානත්ථමෙව.

18. „Im achten [Sutta]: ‚Ehrwürdiger‘ (āyasmā) ist ein liebevolles Wort der Anrede. ‚Ānanda‘ ist der Name jenes älteren Mönchs (thera). ‚Mit Bestimmtheit‘ (ekaṃsena) bedeutet ganz und gar. ‚Nachdem er untersucht hat‘ (anuvicca) bedeutet, nachdem er tief eingedrungen ist. ‚Die Weisen‘ (viññū) bedeutet die Gelehrten. ‚Sie tadeln‘ (garahanti) bedeutet, sie verdammen oder sprechen Tadel aus. Alles Übrige hier und im neunten [Sutta] ist von ganz offensichtlicher Bedeutung.“

20. දසමෙ දුන්නික්ඛිත්තඤ්ච පදබ්‍යඤ්ජනන්ති උප්පටිපාටියා ගහිතපාළිපදමෙව හි අත්ථස්ස බ්‍යඤ්ජනත්තා බ්‍යඤ්ජනන්ති වුච්චති. උභයමෙතං පාළියාව නාමං. අත්ථො ච දුන්නීතොති පරිවත්තෙත්වා උප්පටිපාටියා ගහිතා අට්ඨකථා. දුන්නික්ඛිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, පදබ්‍යඤ්ජනස්ස අත්ථොපි දුන්නයො හොතීති පරිවත්තෙත්වා උප්පටිපාටියා ගහිතාය පාළියා අට්ඨකථා නාම දුන්නයා දුන්නීහාරා දුක්කථා නාම හොති. එකාදසමෙ වුත්තපටිපක්ඛනයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බොති.

20. „Im zehnten [Sutta]: ‚Ein schlecht gesetztes Wort und ein schlecht gesetzter Laut‘ (dunnikkhittañca padabyañjanaṃ) bezieht sich auf den Pāli-Text, der in falscher Reihenfolge aufgefasst wurde. Denn das Wort (pada) selbst wird als Ausdruck (byañjana) bezeichnet, weil es den Sinn verdeutlicht. Beides ist eine Bezeichnung für den Pāli-Text selbst. ‚Und der Sinn ist falsch ausgelegt‘ (attho ca dunnīto) bezieht sich auf den Kommentar (aṭṭhakathā), der verdreht und in falscher Reihenfolge aufgefasst wurde. Zu ‚Bei einem schlecht gesetzten Wort und Laut, ihr Mönche, ist auch der Sinn schwer zu erfassen‘: Der Kommentar zu einem Pāli-Text, der verdreht und in falscher Reihenfolge aufgefasst wurde, gilt als schwer zugänglich, schwer abzuleiten und schwer zu erklären. Im elften [Sutta] ist die Bedeutung in der Weise des Gegenteils von dem Gesagten zu verstehen.“

අධිකරණවග්ගො දුතියො.

„Der zweite Abschnitt über die Streitsachen (Adhikaraṇavagga).“

3. බාලවග්ගවණ්ණනා

3. „Die Erklärung des Kapitels über den Toren (Bālavaggavaṇṇanā).“

22. තතියස්ස පඨමෙ අච්චයං අච්චයතො න පස්සතීති ‘‘අපරජ්ඣිත්වා අපරද්ධං මයා’’ති අත්තනො අපරාධං න පස්සති, අපරද්ධං මයාති වත්වා දණ්ඩකම්මං [Pg.25] ආහරිත්වා න ඛමාපෙතීති අත්ථො. අච්චයං දෙසෙන්තස්සාති එවං වත්වා දණ්ඩකම්මං ආහරිත්වා ඛමාපෙන්තස්ස. යථාධම්මං නප්පටිග්ගණ්හාතීති ‘‘පුන එවං න කරිස්සාමි, ඛමථ මෙ’’ති වුච්චමානො අච්චයං ඉමං යථාධම්මං යථාසභාවං න පටිග්ගණ්හාති. ‘‘ඉතො පට්ඨාය පුන එවරූපං මා අකාසි, ඛමාමි තුය්හ’’න්ති න වදති. සුක්කපක්ඛො වුත්තපටිපක්ඛනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

22. „Im ersten [Sutta] des dritten [Kapitels]: ‚Er sieht ein Vergehen nicht als ein Vergehen an‘ bedeutet, dass er sein eigenes Fehlverhalten nicht einsieht, indem er denkt: ‚Ich habe gefehlt, ein Vergehen wurde von mir begangen‘; der Sinn ist, dass er nicht um Vergebung bittet, indem er sagt: ‚Ich habe gefehlt‘, und eine Sühnemaßnahme auf sich nimmt. ‚Einem, der sein Vergehen gesteht‘ bezieht sich auf jemanden, der so spricht, eine Sühnemaßnahme erbringt und um Vergebung bittet. ‚Er nimmt es nicht der Lehre entsprechend an‘ bedeutet: Wenn zu ihm gesagt wird: ‚Ich werde das nicht wieder tun, vergebt mir‘, nimmt er dieses Geständnis des Vergehens nicht der Lehre entsprechend, d. h. der Natur der Sache gemäß, an. Er sagt nicht: ‚Tu so etwas von nun an nicht wieder, ich vergebe dir.‘ Die helle Seite (sukkapakkha) ist in der Weise des Gegenteils von dem Gesagten zu verstehen.“

23. දුතියෙ අබ්භාචික්ඛන්තීති අභිභවිත්වා ආචික්ඛන්ති, අභූතෙන වදන්ති. දොසන්තරොති අන්තරෙ පතිතදොසො. එවරූපො හි ‘‘නත්ථි සමණස්ස ගොතමස්ස උත්තරිමනුස්සධම්මො’’තිආදීනි වදන්තො සුනක්ඛත්තො විය තථාගතං අබ්භාචික්ඛති. සද්ධො වා දුග්ගහිතෙනාති යො හි ඤාණවිරහිතාය සද්ධාය අතිසද්ධො හොති මුද්ධප්පසන්නො, සොපි ‘‘බුද්ධො නාම සබ්බලොකුත්තරො, සබ්බෙ තස්ස කෙසාදයො බාත්තිංස කොට්ඨාසා ලොකුත්තරායෙවා’’තිආදිනා නයෙන දුග්ගහිතං ගණ්හිත්වා තථාගතං අබ්භාචික්ඛති. තතියං උත්තානත්ථමෙවාති.

23. „Im zweiten [Sutta]: ‚Sie verleumden‘ bedeutet, dass sie böswillig beschuldigen und Unwahres sprechen. ‚Voller Feindseligkeit‘ (dosantaro) bedeutet, dass Feindseligkeit in seinem Inneren Fuß gefasst hat. Denn ein solcher Mensch verleumdet den Tathāgata wie einst Sunakkhatta, indem er behauptet: ‚Der Asket Gotama besitzt keinen Zustand übermenschlicher Vollkommenheit (uttarimanussadhamma)‘ und Ähnliches. ‚Oder ein Gläubiger durch eine falsche Auffassung‘ bezieht sich auf jemanden, der aufgrund eines von Weisheit freien Glaubens übermäßig gläubig ist und blindes Vertrauen hegt; auch dieser verleumdet den Tathāgata, indem er eine falsche Auffassung annimmt, wie etwa: ‚Der Buddha ist gänzlich überweltlich, und alle seine zweiunddreißig Körperteile wie Haare und so weiter sind ausschließlich überweltlich.‘ Das dritte [Sutta] ist von ganz offensichtlicher Bedeutung.“

25. චතුත්ථෙ නෙය්‍යත්ථං සුත්තන්තන්ති යස්ස අත්ථො නෙතබ්බො, තං නෙතබ්බත්ථං සුත්තන්තං. නීතත්ථො සුත්තන්තොති දීපෙතීති කථිතත්ථො අයං සුත්තන්තොති වදති. තත්ථ ‘‘එකපුග්ගලො, භික්ඛවෙ, ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා, තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා, චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා’’ති එවරූපො සුත්තන්තො නෙය්‍යත්ථො නාම. එත්ථ හි කිඤ්චාපි සම්මාසම්බුද්ධෙන ‘‘එකපුග්ගලො, භික්ඛවෙ’’තිආදි වුත්තං, පරමත්ථතො පන පුග්ගලො නාම නත්ථීති එවමස්ස අත්ථො නෙතබ්බොව හොති. අයං පන අත්තනො බාලතාය නීතත්ථො අයං සුත්තන්තොති දීපෙති. පරමත්ථතො හි පුග්ගලෙ අසති න තථාගතො ‘‘එකපුග්ගලො, භික්ඛවෙ’’තිආදීනි වදෙය්‍ය. යස්මා පන තෙන වුත්තං, තස්මා පරමත්ථතො අත්ථි පුග්ගලොති ගණ්හන්තො තං නෙය්‍යත්ථං සුත්තන්තං නීතත්ථො සුත්තන්තොති දීපෙති. නීතත්ථන්ති අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තාති එවං කථිතත්ථං. එත්ථ හි අනිච්චමෙව දුක්ඛමෙව අනත්තායෙවාති අත්ථො. අයං පන අත්තනො බාලතාය ‘‘නෙය්‍යත්ථො අයං සුත්තන්තො, අත්ථමස්ස ආහරිස්සාමී’’ති ‘‘නිච්චං නාම අත්ථි, සුඛං නාම අත්ථි, අත්තා නාම අත්ථී’’ති ගණ්හන්තො නීතත්ථං සුත්තන්තං නෙය්‍යත්ථො සුත්තන්තොති දීපෙති නාම. පඤ්චමං උත්තානත්ථමෙවාති.

25. Im vierten [Sutta]: „Eine Lehrrede von zu erschließender Bedeutung“ (neyyatthaṃ suttantaṃ) bezeichnet eine Lehrrede, deren Sinn erst herbeigeführt (erschlossen) werden muss (netabbattha). Wenn es heißt: „erklärt sie als eine Lehrrede von bereits bestimmter Bedeutung“ (nītattho suttantoti dīpeti), so sagt er damit: „Dies ist eine Lehrrede, deren Bedeutung bereits direkt dargelegt ist (kathitattha)“. Darunter ist eine solche Lehrrede wie: „Ein einzelnes Individuum, ihr Mönche, diese zwei Personen, ihr Mönche, diese drei Personen, ihr Mönche, diese vier Personen, ihr Mönche“ als eine von zu erschließender Bedeutung (neyyattha) zu verstehen. Denn obgleich der vollkommen Erleuchtete hier sagt: „Ein einzelnes Individuum, ihr Mönche“ und so weiter, so existiert doch in der höchsten Wirklichkeit (paramatthato) kein wirkliches Individuum (puggalo). Auf diese Weise ist die Bedeutung dieser Lehrrede erst zu erschließen. Jener [Törichte] aber erklärt aufgrund seiner eigenen Torheit: „Diese Lehrrede ist eine von bereits bestimmter Bedeutung (nītattha)“. Er denkt nämlich: „Wenn es in der höchsten Wirklichkeit kein Individuum gäbe, würde der Tathāgata nicht sagen: ‚Ein einzelnes Individuum, ihr Mönche‘ und so weiter. Da er es aber gesagt hat, existiert ein Individuum in der höchsten Wirklichkeit.“ So annehmend erklärt er jene Lehrrede von zu erschließender Bedeutung als eine von bereits bestimmter Bedeutung. „Von bereits bestimmter Bedeutung“ (nītattha) bezieht sich auf direkt dargelegte Bedeutungen wie „unbeständig, leidvoll, nicht-selbst“ (aniccaṃ dukkhaṃ anattā). Denn hier ist die Bedeutung in der Tat genau unbeständig, genau leidvoll und genau nicht-selbst. Jener aber sagt aufgrund seiner eigenen Torheit: „Diese Lehrrede ist von zu erschließender Bedeutung, ich werde ihre Bedeutung herbeiführen“, und nimmt an: „Es gibt so etwas wie Beständigkeit, es gibt Glück, es gibt ein Selbst“; so erklärt er eine Lehrrede von bereits bestimmter Bedeutung als eine von zu erschließender Bedeutung. Das fünfte [Sutta] hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

27. ඡට්ඨෙ [Pg.26] පටිච්ඡන්නකම්මන්තස්සාති පාපකම්මස්ස. පාපං හි පටිච්ඡාදෙත්වා කරොන්ති. නො චෙපි පටිච්ඡාදෙත්වා කරොන්ති, පාපකම්මං පටිච්ඡන්නමෙවාති වුච්චති. නිරයොති සහොකාසකා ඛන්ධා. තිරච්ඡානයොනියං ඛන්ධාව ලබ්භන්ති. සත්තමට්ඨමානි උත්තානත්ථානෙව.

27. Im sechsten [Sutta]: „Dessen Taten verborgen sind“ (paṭicchannakammantassa) bedeutet: dessen böse Taten [verborgen sind]. Denn sie tun das Böse, indem sie es verbergen. Aber selbst wenn sie es nicht verbergen, wird eine böse Tat dennoch als „verborgen“ bezeichnet. „Die Hölle“ (niraya) bezeichnet die Daseinsgruppen (khandhā) zusammen mit ihrem Aufenthaltsort. Im Tierreich erlangt man ebenso nur Daseinsgruppen. Das siebte und das achte [Sutta] haben ganz offensichtliche Bedeutungen.

30. නවමෙ පටිග්ගාහාති පටිග්ගාහකා, දුස්සීලං පුග්ගලං ද්වෙ ඨානානි පටිග්ගණ්හන්තීති අත්ථො.

30. Im neunten [Sutta]: „Empfänger“ (paṭiggāhā) bedeutet Empfänger (paṭiggāhakā). Die Bedeutung ist, dass sie eine tugendlose Person an zwei Orten empfangen.

31. දසමෙ අත්ථවසෙති කාරණානි. අරඤ්ඤවනපත්ථානීති අරඤ්ඤානි ච වනපත්ථානි ච. තත්ථ කිඤ්චාපි අභිධම්මෙ නිප්පරියායෙන ‘‘නික්ඛමිත්වා බහි ඉන්දඛීලා, සබ්බමෙතං අරඤ්ඤ’’න්ති (විභ. 529) වුත්තං, තථාපි යං තං ‘‘පඤ්චධනුසතිකං පච්ඡිම’’න්ති (පාරා. 654) ආරඤ්ඤකඞ්ගනිප්ඵාදකං සෙනාසනං වුත්තං, තදෙව අධිප්පෙතන්ති වෙදිතබ්බං. වනපත්ථන්ති ගාමන්තං අතික්කමිත්වා මනුස්සානං අනුපචාරට්ඨානං, යත්ථ න කසීයති න වපීයති. පන්තානීති පරියන්තානි අතිදූරානි, දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරන්ති ලොකියලොකුත්තරං ඵාසුවිහාරං. පච්ඡිමඤ්ච ජනතං අනුකම්පමානොති පච්ඡිමෙ මම සාවකෙ අනුකම්පන්තො.

31. Im zehnten [Sutta]: „Aus Beweggründen“ (atthavase) bedeutet aus Gründen (kāraṇāni). „Wälder und Waldeinsamkeiten“ (araññavanapatthāni) bezeichnet Wälder und Waldeinsamkeiten. Obwohl im Abhidhamma im direkten Sinne (nippariyāyena) gesagt wird: „Sobald man sich außerhalb der Torschwelle (indakhīla) befindet, ist all das Wald“, so ist hier dennoch zu wissen, dass nur jene Wohnstätte gemeint ist, die als „mindestens fünfhundert Bogenlängen entfernt“ beschrieben wurde und welche die Praxis des Waldbewohners (āraññakaṅga) erfüllt. „Waldeinsamkeit“ (vanapattha) bezeichnet einen Ort jenseits der Dorfgrenzen, der außerhalb des Einzugsbereichs von Menschen liegt, wo weder gepflügt noch gesät wird. „Abgelegen“ (pantāni) bedeutet an den Grenzen liegend, sehr weit entfernt. „Ein angenehmes Verweilen im gegenwärtigen Leben“ (diṭṭhadhammasukhavihāra) bedeutet ein weltliches und überweltliches angenehmes Verweilen. „Voller Mitgefühl für die nachfolgenden Generationen“ (pucchimañca janataṃ anukampamāno) bedeutet: mitfühlend mit meinen späteren Jüngern.

32. එකාදසමෙ විජ්ජාභාගියාති විජ්ජාකොට්ඨාසිකා. සමථොති චිත්තෙකග්ගතා. විපස්සනාති සඞ්ඛාරපරිග්ගාහකඤාණං. කමත්ථමනුභොතීති කතමං අත්ථං ආරාධෙති සම්පාදෙති පරිපූරෙති. චිත්තං භාවීයතීති මග්ගචිත්තං භාවීයති බ්‍රූහීයති වඩ්ඪීයති. යො රාගො, සො පහීයතීති යො රජ්ජනකවසෙන රාගො, සො පහීයති. රාගො හි මග්ගචිත්තස්ස පච්චනීකො, මග්ගචිත්තං රාගස්ස ච. රාගක්ඛණෙ මග්ගචිත්තං නත්ථි, මග්ගචිත්තක්ඛණෙ රාගො නත්ථි. යදා පන රාගො උප්පජ්ජති, තදා මග්ගචිත්තස්ස උප්පත්තිං නිවාරෙති, පදං පච්ඡින්දති. යදා පන මග්ගචිත්තං උප්පජ්ජති, තදා රාගං සමූලකං උබ්බට්ටෙත්වා සමුග්ඝාතෙන්තමෙව උප්පජ්ජති. තෙන වුත්තං – ‘‘රාගො පහීයතී’’ති.

32. Im elften [Sutta]: „Mit dem Wissen verbunden“ (vijjābhāgiyā) bedeutet zur Kategorie des Wissens gehörig. „Geistesruhe“ (samatha) ist die Einspitzigkeit des Geistes. „Hellblick“ (vipassanā) ist die Erkenntnis, welche die gestalteten Phänomene erfasst (saṅkhārapariggāhakañāṇa). „Welchen Nutzen bringt es?“ (kamatthamanubhoti) bedeutet: welchen Nutzen erlangt, bewirkt oder erfüllt es? „Der Geist wird entfaltet“ (cittaṃ bhāvīyati) bedeutet: der Pfad-Geist (maggacitta) wird entfaltet, gemehrt und vergrößert. „Welche Gier da ist, diese wird überwunden“ (yo rāgo, so pahīyati) bedeutet: jene Gier, die aufgrund von Anhaftung besteht, wird aufgegeben. Denn die Gier ist das Gegenteil (paccanīka) des Pfad-Geistes, und der Pfad-Geist ist das Gegenteil der Gier. Im Moment der Gier gibt es keinen Pfad-Geist; im Moment des Pfad-Geistes gibt es keine Gier. Wenn jedoch Gier entsteht, verhindert sie das Entstehen des Pfad-Geistes und schneidet die Ursache ab. Wenn aber der Pfad-Geist entsteht, entsteht er, indem er die Gier mitsamt ihren Wurzeln herausreißt und sie gänzlich vernichtet. Darum wurde gesagt: „die Gier wird überwunden“.

විපස්සනා, භික්ඛවෙ, භාවිතාති විපස්සනාඤාණං බ්‍රූහිතං වඩ්ඪිතං. පඤ්ඤා භාවීයතීති මග්ගපඤ්ඤා භාවීයති බ්‍රූහීයති වඩ්ඪීයති. යා අවිජ්ජා, සා පහීයතීති අට්ඨසු ඨානෙසු වට්ටමූලිකා මහාඅවිජ්ජා පහීයති. අවිජ්ජා හි මග්ගපඤ්ඤාය පච්චනීකා, මග්ගපඤ්ඤා අවිජ්ජාය. අවිජ්ජාක්ඛණෙ මග්ගපඤ්ඤා නත්ථි[Pg.27], මග්ගපඤ්ඤාක්ඛණෙ අවිජ්ජා නත්ථි. යදා පන අවිජ්ජා උප්පජ්ජති, තදා මග්ගපඤ්ඤාය උප්පත්තිං නිවාරෙති, පදං පච්ඡින්දති. යදා මග්ගපඤ්ඤා උප්පජ්ජති, තදා අවිජ්ජං සමූලිකං උබ්බට්ටෙත්වා සමුග්ඝාතයමානාව උප්පජ්ජති. තෙන වුත්තං – ‘‘අවිජ්ජා පහීයතී’’ති. ඉති මග්ගචිත්තං මග්ගපඤ්ඤාති ද්වෙපි සහජාතධම්මාව කථිතා.

„Wenn Hellblick, ihr Mönche, entfaltet wird“ (vipassanā, bhikkhave, bhāvitā) bedeutet: das Hellblicks-Wissen wird gemehrt und vergrößert. „Die Weisheit wird entfaltet“ (paññā bhāvīyati) bedeutet: die Pfad-Weisheit (maggapaññā) wird entfaltet, gemehrt und vergrößert. „Welches Nichtwissen da ist, dieses wird überwunden“ (yā avijjā, sā pahīyati) bedeutet: das große Nichtwissen, das in achtfacher Hinsicht die Wurzel des Daseinskreislaufs (vaṭṭamūlikā) bildet, wird aufgegeben. Denn das Nichtwissen ist das Gegenteil der Pfad-Weisheit, und die Pfad-Weisheit ist das Gegenteil des Nichtwissens. Im Moment des Nichtwissens gibt es keine Pfad-Weisheit; im Moment der Pfad-Weisheit gibt es kein Nichtwissen. Wenn jedoch Nichtwissen entsteht, verhindert es das Entstehen der Pfad-Weisheit und schneidet die Ursache ab. Wenn aber die Pfad-Weisheit entsteht, entsteht sie, indem sie das Nichtwissen mitsamt seinen Wurzeln herausreißt und es gänzlich vernichtet. Darum wurde gesagt: „das Nichtwissen wird überwunden“. Auf diese Weise sind sowohl der Pfad-Geist als auch die Pfad-Weisheit als zwei gemeinsam entstehende Phänomene (sahajātadhamma) dargelegt.

රාගුපක්කිලිට්ඨං වා, භික්ඛවෙ, චිත්තං න විමුච්චතීති රාගෙන උපක්කිලිට්ඨත්තා මග්ගචිත්තං න විමුච්චතීති දස්සෙති. අවිජ්ජුපක්කිලිට්ඨා වා පඤ්ඤා න භාවීයතීති අවිජ්ජාය උපක්කිලිට්ඨත්තා මග්ගපඤ්ඤා න භාවීයතීති දස්සෙති. ඉති ඛො, භික්ඛවෙති එවං ඛො, භික්ඛවෙ. රාගවිරාගා චෙතොවිමුත්තීති රාගස්ස ඛයවිරාගෙන චෙතොවිමුත්ති නාම හොති. ඵලසමාධිස්සෙතං නාමං. අවිජ්ජාවිරාගා පඤ්ඤාවිමුත්තීති අවිජ්ජාය ඛයවිරාගෙන පඤ්ඤාවිමුත්ති නාම හොති. ඉමස්මිං සුත්තෙ නානාක්ඛණිකා සමාධිවිපස්සනා කථිතාති.

„Ein durch Gier befleckter Geist, ihr Mönche, befreit sich nicht“ (rāgupakkiliṭṭhaṃ vā, bhikkhave, cittaṃ na vimuccati) zeigt Folgendes auf: Weil er durch Gier befleckt ist, befreit sich der Pfad-Geist nicht. „Eine durch Nichtwissen befleckte Weisheit wird nicht entfaltet“ (avijjupakkiliṭṭhā vā paññā na bhāvīyati) zeigt auf: Weil sie durch Nichtwissen befleckt ist, wird die Pfad-Weisheit nicht entfaltet. „So ist es, ihr Mönche“ (iti kho, bhikkhave) bedeutet: genau so, ihr Mönche. „Durch das Vergehen der Gier erfolgt die Gemütserlösung“ (rāgavirāgā cetovimutti) bedeutet: durch das Schwinden und Schwinden-Lassen der Gier entsteht die sogenannte Gemütserlösung. Dies ist eine Bezeichnung für die Konzentration der Frucht (phalasamādhi). „Durch das Vergehen des Nichtwissens erfolgt die Weisheitserlösung“ (avijjāvirāgā paññāvimutti) bedeutet: durch das Schwinden und Schwinden-Lassen des Nichtwissens entsteht die sogenannte Weisheitserlösung. In diesem Sutta werden Konzentration (samādhi) und Hellblick (vipassanā), die zu verschiedenen Momenten stattfinden, dargelegt.

බාලවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über die Toren (Bālavagga).

4. සමචිත්තවග්ගවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Samacittavagga (Kapitel über den ausgeglichenen Geist).

33. චතුත්ථස්ස පඨමෙ අසප්පුරිසභූමීති අසප්පුරිසානං පතිට්ඨානට්ඨානං. සප්පුරිසභූමියම්පි එසෙව නයො. අකතඤ්ඤූති කතං න ජානාති. අකතවෙදීති කතං පාකටං කත්වා න ජානාති. උපඤ්ඤාතන්ති වණ්ණිතං ථොමිතං පසත්ථං. යදිදන්ති යා අයං. අකතඤ්ඤුතා අකතවෙදිතාති පරෙන කතස්ස උපකාරස්ස අජානනඤ්චෙව පාකටං කත්වා අජානනඤ්ච. කෙවලාති සකලා. සුක්කපක්ඛෙපි වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො.

33. Im ersten [Sutta] des vierten [Vagga]: „Die Ebene der unedlen Menschen“ (asappurisabhūmi) bedeutet die Grundlage (der Standpunkt) der unedlen Menschen. Auch bei „der Ebene der edlen Menschen“ (sappurisabhūmi) gilt dieselbe Methode. „Undankbar“ (akataññū) bedeutet, dass er eine erwiesene Wohltat nicht anerkennt. „Nicht erkenntlich“ (akatavedī) bedeutet, dass er eine Wohltat nicht öffentlich macht und nicht anerkennt. „Bekannt als“ (upaññātaṃ) bedeutet gepriesen, gelobt, gerühmt. „Nämlich“ (yadidaṃ) bedeutet: jene, welche... „Undankbarkeit und Nicht-Erkenntlichkeit“ (akataññutā akataveditā) bedeutet das Nicht-Anerkennen einer von einem anderen erwiesenen Hilfe sowie das Nicht-Anerkennen, indem man sie nicht öffentlich macht. „Gänzlich“ (kevalā) bedeutet vollständig. Auch auf der hellen (heilsamen) Seite ist die Bedeutung in der bereits dargelegten Weise zu verstehen.

34. දුතියෙ මාතු ච පිතු චාති ජනකමාතු ච ජනකපිතු ච. එකෙන, භික්ඛවෙ, අංසෙන මාතරං පරිහරෙය්‍යාති එකස්මිං අංසකූටෙ ඨපෙත්වා මාතරං පටිජග්ගෙය්‍ය. එකෙන අංසෙන පිතරං පරිහරෙය්‍යාති එකස්මිං අංසකූටෙ ඨපෙත්වා පිතරං පටිජග්ගෙය්‍ය. වස්සසතායුකො වස්සසතජීවීති වස්සසතායුකකාලෙ ජාතො සකලං වස්සසතං ජීවන්තො. ඉදං වුත්තං හොති – සචෙ පුත්තො නාම ‘‘මාතාපිතූනං පටිකරිස්සාමී’’ති උට්ඨාය සමුට්ඨාය දක්ඛිණෙ අංසකූටෙ මාතරං, වාමෙ පිතරං [Pg.28] ඨපෙත්වා වස්සසතායුකො සකලම්පි වස්සසතං ජීවමානො පරිහරෙය්‍ය. සො ච නෙසං උච්ඡාදනපරිමද්දනන්හාපනසම්බාහනෙනාති සො ච පුත්තො නෙසං මාතාපිතූනං අංසකූටෙසු ඨිතානංයෙව දුග්ගන්ධපටිවිනොදනත්ථං සුගන්ධකරණෙන උච්ඡාදනෙන, පරිස්සමවිනොදනත්ථං හත්ථපරිමද්දනෙන, සීතුණ්හකාලෙ ච උණ්හොදකසීතොදකන්හාපනෙන, හත්ථපාදාදීනං ආකඩ්ඪනපරිකඩ්ඪනසඞ්ඛාතෙන සම්බාහනෙන උපට්ඨානං කරෙය්‍ය. තෙ ච තත්ථෙවාති තෙ ච මාතාපිතරො තත්ථෙව තස්ස අංසකූටෙසු නිසින්නාව මුත්තකරීසං චජෙය්‍යුං. නත්වෙව , භික්ඛවෙති, භික්ඛවෙ, එවම්පි නත්වෙව මාතාපිතූනං කතං වා හොති පටිකතං වා.

34. Im zweiten [Sutta]: „Mutter und Vater“ meint die leibliche Mutter und den leiblichen Vater. „Wenn er, ihr Mönche, auf der einen Schulter die Mutter tragen würde“ bedeutet, dass er sie auf das eine Schulterblatt setzen und pflegen würde. „Auf der einen Schulter den Vater tragen würde“ bedeutet, dass er ihn auf das eine Schulterblatt setzen und pflegen würde. „Hundert Jahre alt werdend, hundert Jahre lebend“ meint einen, der in einer Epoche mit einer Lebensspanne von hundert Jahren geboren wurde und das gesamte Jahrhundert hindurch lebt. Dies ist damit gesagt: Wenn ein Sohn mit dem Gedanken „Ich will meinen Eltern vergelten“ sich beharrlich erheben würde, auf seiner rechten Schulter die Mutter und auf der linken den Vater tragend, während er selbst hundert Jahre alt ist und das gesamte Jahrhundert hindurch lebt; „und er würde ihnen durch Einreiben, Massieren, Baden und Kneten [dienen]“: und dieser Sohn würde ihnen, während sie sich genau auf seinen Schultern befinden, dienen durch Salben mit wohlriechenden Stoffen zur Beseitigung von üblem Geruch, durch Massieren mit den Händen zur Vertreibung von Müdigkeit, durch Baden mit warmem und kaltem Wasser zur kalten und warmen Jahreszeit sowie durch Kneten, was das Strecken und Beugen von Händen, Füßen usw. bezeichnet; „und jene genau dort“: und jene Eltern würden genau dort, während sie auf seinen Schultern sitzen, Harn und Kot entleeren. „Aber dennoch nicht, ihr Mönche“: Ihr Mönche, selbst bei solchem Tun ist den Eltern das Getane weder abgegolten noch vergelten.

ඉස්සරාධිපච්චෙ රජ්ජෙති චක්කවත්තිරජ්ජං සන්ධායෙවමාහ. ආපාදකාති වඩ්ඪකා අනුපාලකා. පුත්තා හි මාතාපිතූහි වඩ්ඪිතා චෙව අනුපාලිතා ච. පොසකාති හත්ථපාදෙ වඩ්ඪෙත්වා හදයලොහිතං පායෙත්වා පොසකා. පුත්තා හි මාතාපිතූහි පුට්ඨා භතා අන්නපානාදීහි පටිජග්ගිතා. ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරොති සචෙ හි මාතාපිතරො ජාතදිවසෙයෙව පුත්තං පාදෙ ගහෙත්වා අරඤ්ඤෙ වා නදියං වා පපාතෙ වා ඛිපෙය්‍යුං, ඉමස්මිං ලොකෙ ඉට්ඨානිට්ඨාරම්මණං න පස්සෙය්‍ය. එවං අකත්වා ආපාදිතත්තා පොසිතත්තා එස ඉමස්මිං ලොකෙ ඉට්ඨානිට්ඨාරම්මණං මාතාපිතරො නිස්සාය පස්සතීති ත්‍යාස්ස ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරො නාම හොන්ති. සමාදපෙතීති ගණ්හාපෙති. ඉමස්මිං සුත්තෙ සද්ධාසීලචාගපඤ්ඤා ලොකියලොකුත්තරමිස්සකා කථිතා. ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරසදිසොව භික්ඛු තෙසු පතිට්ඨාපෙති නාමාති වෙදිතබ්බො.

„In Herrschaft und Oberhoheit“: Dies sagt er im Hinblick auf die Herrschaft eines Weltenherrschers (Cakkavatti). „Aufzieher“ (āpādakā) bedeutet Förderer und Beschützer. Denn die Kinder werden von den Eltern sowohl gefördert als auch beschützt. „Ernährer“ (posakā) bedeutet diejenigen, die sie ernähren, indem sie ihre Glieder wachsen lassen und sie ihr Herzblut [die Muttermilch] trinken lassen. Denn die Kinder werden von den Eltern gut ernährt, erhalten und mit Speise, Trank usw. gepflegt. „Die ihnen diese Welt zeigen“: Wenn nämlich die Eltern am Tag der Geburt das Kind an den Füßen packen und in den Wald, in einen Fluss oder in einen Abgrund werfen würden, würde es in dieser Welt keine erwünschten und unerwünschten Objekte wahrnehmen. Da sie dies aber nicht tun, sondern es aufziehen und ernähren, nimmt dieses Kind in dieser Welt in Abhängigkeit von den Eltern erwünschte und unerwünschte Objekte wahr. So sind jene für es „die Aufweiser dieser Welt“. „Anhalten“ (samādapeti) bedeutet annehmen lassen. In diesem Sutta werden Vertrauen, Tugend, Freigiebigkeit und Weisheit als eine Mischung aus Weltlichem und Überweltlichem dargelegt. Ein Mönch, welcher dem Feldherrn der Lehre, dem Ehrwürdigen Sāriputta gleicht, gründet sie darin; so ist es zu verstehen.

35. තතියෙ තෙනුපසඞ්කමීති සො හි බ්‍රාහ්මණො ‘‘සමණො කිර ගොතමො කථිතං විස්සජ්ජෙති, පුච්ඡායස්ස විරජ්ඣනං නාම නත්ථි. අහමස්ස විරජ්ඣනපඤ්හං අභිසඞ්ඛරිස්සාමී’’ති පණීතභොජනං භුඤ්ජිත්වා ගබ්භද්වාරං පිදහිත්වා නිසින්නො චින්තෙතුං ආරභි. අථස්ස එතදහොසි – ‘‘ඉමස්මිං ඨානෙ උච්චාසද්දමහාසද්දො වත්තති, චිත්තං න එකග්ගං හොති, භූමිඝරං කාරෙස්සාමී’’ති භූමිඝරං කාරෙත්වා තත්ථ පවිසිත්වා – ‘‘එවං පුට්ඨො එවං කථෙස්සති, එවං පුට්ඨො එවං කථෙස්සතී’’ති එකං ගණ්හිත්වා එකං [Pg.29] විස්සජ්ජෙන්තො සකලදිවසං කිඤ්චි පස්සිතුං නාසක්ඛි. තස්ස ඉමිනාව නීහාරෙන චත්තාරො මාසා වීතිවත්තා. සො චතුන්නං මාසානං අච්චයෙන උභතොකොටිකං පඤ්හං නාම අද්දස. එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘අහං සමණං ගොතමං උපසඞ්කමිත්වා ‘කිංවාදී භව’න්ති පුච්ඡිස්සාමි. සචෙ ‘කිරියවාදිම්හී’ති වක්ඛති, ‘සබ්බාකුසලානං නාම තුම්හෙ කිරියං වදෙථා’ති නං නිග්ගණ්හිස්සාමි. සචෙ ‘අකිරියවාදිම්හී’ති වක්ඛති, ‘කුසලධම්මානං නාම තුම්හෙ අකිරියං වදෙථා’ති නං නිග්ගණ්හිස්සාමි. ඉදඤ්හි උභතොකොටිකං පඤ්හං පුට්ඨො නෙව උග්ගිලිතුං සක්ඛිස්සති න නිග්ගිලිතුං. එවං මම ජයො භවිස්සති, සමණස්ස ගොතමස්ස පරාජයො’’ති උට්ඨාය අප්ඵොටෙත්වා භූමිඝරා නික්ඛම්ම ‘‘එවරූපං පඤ්හං පුච්ඡන්තෙන න එකකෙන ගන්තුං වට්ටතී’’ති නගරෙ ඝොසනං කාරෙත්වා සකලනාගරෙහි පරිවුතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. කිංවාදීති කිංලද්ධිකො. කිමක්ඛායීති කිං නාම සාවකානං පටිපදං අක්ඛායීති පුච්ඡි. අථස්ස භගවා චතූහි මාසෙහි පඤ්හං අභිසඞ්ඛරිත්වා ‘‘දිට්ඨො මෙ සමණස්ස ගොතමස්ස පරාජයපඤ්හො’’ති මානං පග්ගය්හ ආගතභාවං ඤත්වා එකපදෙනෙව තං පඤ්හං භින්දන්තො කිරියවාදී චාහං, බ්‍රාහ්මණාතිආදිමාහ. අථ බ්‍රාහ්මණො අත්තනො මානං අපනෙත්වා භගවන්තං ආයාචන්තො යථාකථං පනාතිආදිමාහ. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

35. Im dritten [Sutta]: „Dorthin begab er sich“: Jener Brahmane dachte nämlich: „Der Asket Gotama soll angeblich gestellte Fragen beantworten können, und es gibt bei seinen Antworten kein Scheitern. Ich werde für ihn eine Frage ausarbeiten, die ihn zum Scheitern bringt.“ Nach dem Genuss erlesener Speise schloss er die Kammertür, setzte sich nieder und begann nachzudenken. Da kam ihm folgender Gedanke: „An diesem Ort herrscht lauter, gellender Lärm; mein Geist wird nicht einspitzig. Ich will ein unterirdisches Gemach bauen lassen.“ Er ließ das unterirdische Gemach errichten, trat dort ein und überlegte: „Wenn er so gefragt wird, wird er so antworten; wenn er so gefragt wird, wird er so antworten.“ Indem er so eine These aufstellte und eine andere entkräftete, konnte er den ganzen Tag über keine Lösung finden. Auf diese Weise vergingen ihm vier Monate. Nach Ablauf der vier Monate erblickte er schließlich eine zweiseitige Dilemma-Frage. Er dachte angeblich: „Ich werde mich zum Asketen Gotama begeben und fragen: ‚Was für eine Lehre vertritt der Herr?‘ Wenn er antwortet: ‚Ich bin ein Verfechter des Wirkens (kiriyavādī)‘, werde ich ihn bedrängen: ‚Ihr lehrt also das Wirken von allen unheilsamen Dingen!‘ Wenn er antwortet: ‚Ich bin ein Verfechter des Nicht-Wirkens (akiriyavādī)‘, werde ich ihn bedrängen: ‚Ihr lehrt also das Nicht-Wirken von heilsamen Dingen!‘ Wenn er mit dieser zweiseitigen Frage konfrontiert wird, wird er sie weder ausspeien noch herunterschlucken können. So wird mein der Sieg sein und des Asketen Gotama die Niederlage.“ Da stand er auf, klatschte in die Hände, verließ das unterirdische Haus und dachte: „Wer eine solche Frage stellt, für den schickt es sich nicht, alleine zu gehen.“ Er ließ dies in der Stadt ausrufen und begab sich, umgeben von allen Stadtbewohnern, dorthin, wo sich der Erhabene befand. „Welche Lehre vertretend“ meint: welche Ansicht habend. „Was verkündend“ meint: welchen Pfad verkündet er seinen Jüngern? So fragte er. Da erkannte der Erhabene, dass jener gekommen war, nachdem er vier Monate lang an der Frage gearbeitet hatte und voll Stolz dachte: „Ich habe die Frage gefunden, die den Asketen Gotama zu Fall bringt.“ Um diese Frage mit einem einzigen Wort völlig zu zerschlagen, sprach Er: „Ich bin ein Verfechter des Wirkens, o Brahmane“ und so weiter. Daraufhin legte der Brahmane seinen Stolz ab, bat den Erhabenen demütig und sprach: „Wie aber nun...“ und so weiter. Der Rest hierbei ist von offensichtlicher Bedeutung.

36. චතුත්ථෙ දක්ඛිණෙය්‍යාති දක්ඛිණා වුච්චති දානං, තස්ස පටිග්ගහණයුත්තා කති පුග්ගලාති පුච්ඡති. සෙඛොති ඉමිනා සත්ත සෙක්ඛෙ දස්සෙති. එත්ථ ච සීලවන්තපුථුජ්ජනොපි සොතාපන්නෙනෙව සඞ්ගහිතො. ආහුනෙය්‍යා යජමානානං හොන්තීති දානං දදන්තානං ආහුනස්ස අරහා දානපටිග්ගාහකා නාම හොන්තීති අත්ථො. ඛෙත්තන්ති වත්ථු පතිට්ඨා, පුඤ්ඤස්ස විරුහනට්ඨානන්ති අත්ථො.

36. Im vierten [Sutta]: „der Gabe würdig“ (dakkhiṇeyya): Als „dakkhiṇā“ wird die Gabe bezeichnet. Er fragt: Wie viele Personen sind geeignet, diese Gabe zu empfangen? Mit dem Wort „Übender“ (sekha) zeigt er die sieben Übenden auf. Und hierbei ist auch der tugendhafte Weltling mit dem Stromeingetretenen zusammen erfasst. „Sie sind für die Opfernden der Spenden würdig“ bedeutet: Für jene, die Gaben spenden, sind sie würdige Empfänger der dargebrachten Gaben. „Ein Feld“ meint die Grundlage, die Stütze, den Ort des Gedeihens für den Samen des Verdienstes; dies ist die Bedeutung.

37. පඤ්චමෙ පුබ්බාරාමෙති සාවත්ථිතො පුරත්ථිමදිසාභාගෙ ආරාමෙ. මිගාරමාතුපාසාදෙති විසාඛාය උපාසිකාය පාසාදෙ. සා හි මිගාරසෙට්ඨිනා මාතුට්ඨානෙ ඨපිතත්තාපි, සබ්බජෙට්ඨකස්ස පුත්තස්ස අය්‍යකසෙට්ඨිනොව සමානනාමකත්තාපි මිගාරමාතාති වුච්චති. තාය කාරිතො සහස්සගබ්භො පාසාදො මිගාරමාතුපාසාදො නාම. ථෙරො [Pg.30] තස්මිං විහරති. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තොති තස්මිං පාසාදෙ විහරන්තො ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරො.

37. Im fünften [Sutta]: „im Ostkloster“ (Pubbārāma) meint in einem Kloster im östlichen Teil von Sāvatthi. „Im Palast der Mutter Migāras“ meint im Palast der Laienanhängerin Visākhā. Sie wird nämlich deshalb „Mutter Migāras“ genannt, weil sie vom Großkaufmann Migāra an die Stelle einer Mutter gesetzt wurde, und auch weil ihr ältester Sohn den gleichen Namen wie sein Großvater, der Großkaufmann, trug. Der von ihr erbaute Palast mit tausend Gemächern wird „Palast der Mutter Migāras“ genannt. Der Ältere verweilte dort. „Dort nun der ehrwürdige Sāriputta“ meint den in jenem Palast verweilenden Feldherrn der Lehre, den Älteren Sāriputta.

භික්ඛූ ආමන්තෙසීති කස්මිං කාලෙ ආමන්තෙසි? කානිචි හි සුත්තානි පුරෙභත්තෙ භාසිතානි අත්ථි, කානිචි පච්ඡාභත්තෙ, කානිචි පුරිමයාමෙ, කානිචි මජ්ඣිමයාමෙ, කානිචි පච්ඡිමයාමෙ. ඉදං පන සමචිත්තපටිපදාසුත්තං පච්ඡාභත්තෙ භාසිතං. තස්මා සායන්හසමයෙ ආමන්තෙසි.

„Er wandte sich an die Mönche“: Zu welcher Zeit wandte er sich an sie? Denn manche Lehrreden wurden am Vormittag gesprochen, manche am Nachmittag, manche in der ersten Nachtwache, manche in der mittleren Nachtwache und manche in der letzten Nachtwache. Diese Samacittappaṭipadā-Lehrrede jedoch wurde am Nachmittag gesprochen. Daher wandte er sich zur Abendzeit an sie.

න කෙවලං චෙතං ථෙරෙනෙව භාසිතං, තථාගතෙනාපි භාසිතං. කත්ථ නිසීදිත්වාති? විසාඛාය රතනපාසාදෙ නිසීදිත්වා. තථාගතො හි පඨමබොධියං වීසති වස්සානි අනිබද්ධවාසො හුත්වා යත්ථ යත්ථ ඵාසුකං හොති, තත්ථ තත්ථෙව ගන්ත්වා වසි. පඨමං අන්තොවස්සඤ්හි ඉසිපතනෙ ධම්මචක්කං පවත්තෙත්වා අට්ඨාරස මහාබ්‍රහ්මකොටියො අමතපානං පායෙත්වා බාරාණසිං උපනිස්සාය ඉසිපතනෙ වසි. දුතියං අන්තොවස්සං රාජගහං උපනිස්සාය වෙළුවනෙ, තතියචතුත්ථානිපි තත්ථෙව, පඤ්චමං අන්තොවස්සං වෙසාලිං උපනිස්සාය මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං, ඡට්ඨං අන්තොවස්සං මකුලපබ්බතෙ, සත්තමං තාවතිංසභවනෙ, අට්ඨමං භග්ගෙ සුසුමාරගිරං නිස්සාය භෙසකළාවනෙ, නවමං කොසම්බියං, දසමං පාලිලෙය්‍යකෙ වනසණ්ඩෙ, එකාදසමං නාලායං බ්‍රාහ්මණගාමෙ, ද්වාදසමං වෙරඤ්ජායං, තෙරසමං චාලියපබ්බතෙ, චුද්දසමං ජෙතවනෙ, පඤ්චදසමං කපිලවත්ථුස්මිං, සොළසමං ආළවකං දමෙත්වා චතුරාසීතිපාණසහස්සානි අමතපානං පායෙත්වා ආළවියං, සත්තරසමං රාජගහෙයෙව, අට්ඨාරසමං චාලියපබ්බතෙයෙව, තථා එකූනවීසතිමං, වීසතිමං පන අන්තොවස්සං රාජගහංයෙව උපනිස්සාය වසි. එවං වීසති වස්සානි අනිබද්ධවාසො හුත්වා යත්ථ යත්ථ ඵාසුකං හොති, තත්ථ තත්ථෙව වසි.

Nicht nur vom ehrwürdigen Thera allein wurde dies verkündet, sondern auch vom Tathāgata. „Wo verweilte er sitzend?“ – Sitzend in Visākhas Juwelenpalast. Denn in den ersten zwanzig Jahren nach seiner Erleuchtung hatte der Tathāgata keinen festen Wohnsitz; wo immer es angenehm war, dorthin begab er sich und verweilte dort. Die erste Regenzeit verbrachte er nämlich bei Isipatana, nachdem er das Rad der Lehre in Bewegung gesetzt und achtzehn Millionen großen Brahmas den Trunk der Unsterblichkeit zu trinken gegeben hatte; in Abhängigkeit von Bārāṇasī verweilte er in Isipatana. Die zweite Regenzeit verbrachte er in Abhängigkeit von Rājagaha im Veḷuvana-Kloster, die dritte und vierte ebenso ebendort. Die fünfte Regenzeit verbrachte er in Abhängigkeit von Vesālī im Mahāvana-Wald in der Halle mit dem Spitzdach, die sechste Regenzeit auf dem Makula-Berg, die siebte im Bereich der Tāvatiṃsa-Götter, die achte im Land der Bhaggas bei Susumāragira im Bhesakaḷā-Wald, die neunte in Kosambī, die zehnte im Pālileyyaka-Wald, die elfte im Brahmanendorf Nālā, die zwölfte in Verañjā, die dreizehnte auf dem Cāliya-Berg, die vierzehnte im Jetavana, die fünfzehnte in Kapilavatthu, die sechzehnte verbrachte er in Āḷavī, nachdem er den Yakkha Āḷavaka bezwungen und vierundachtzigtausend Lebewesen den Trunk der Unsterblichkeit zu trinken gegeben hatte, die siebzehnte genau in Rājagaha, die achtzehnte genau auf dem Cāliya-Berg, ebenso die neunzehnte, die zwanzigste Regenzeit aber verbrachte er in Abhängigkeit von Rājagaha selbst. Auf diese Weise hatte er zwanzig Jahre lang keinen festen Wohnsitz und verweilte immer dort, wo es angenehm war.

තතො පට්ඨාය පන ද්වෙ සෙනාසනානි ධුවපරිභොගානි අකාසි. කතරානි ද්වෙ? ජෙතවනඤ්ච පුබ්බාරාමඤ්ච. කස්මා? ද්වින්නං කුලානං ගුණමහන්තතාය. අනාථපිණ්ඩිකස්ස හි විසාඛාය ච ගුණං සන්ධාය ගුණං පටිච්ච සත්ථා තානි සෙනාසනානි ධුවපරිභොගෙන පරිභුඤ්ජි. උතුවස්සං චාරිකං චරිත්වාපි හි අන්තොවස්සෙ ද්වීසුයෙව සෙනාසනෙසු වසති. එවං වසන්තො [Pg.31] පන ජෙතවනෙ රත්තිං වසිත්වා පුනදිවසෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො දක්ඛිණද්වාරෙන සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිත්වා පාචීනද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා පුබ්බාරාමෙ දිවාවිහාරං කරොති. පුබ්බාරාමෙ රත්තිං වසිත්වා පුනදිවසෙ පාචීනද්වාරෙන සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිත්වා දක්ඛිණද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා ජෙතවනෙ දිවාවිහාරං කරොති. තස්මිං පන දිවසෙ සම්මාසම්බුද්ධො ජෙතවනෙයෙව වසි. යත්ථ කත්ථචි වසන්තස්ස චස්ස පඤ්චවිධකිච්චං අවිජහිතමෙව හොති. තං හෙට්ඨා විත්ථාරිතමෙව. තෙසු කිච්චෙසු පච්ඡිමයාමකිච්චකාලෙ භගවා ලොකං ඔලොකෙන්තො සාවත්ථිවාසීනඤ්ච සමන්තා ච සාවත්ථියා ගාවුතඅඩ්ඪයොජනයොජනපරමෙ ඨානෙ අපරිමාණානං සත්තානං අභිසමයභාවං අද්දස.

Von da an aber machte er zwei Wohnstätten zu seinen ständigen Aufenthaltsorten. Welche zwei? Das Jetavana und den Pubbārāma. Warum? Wegen der überragenden Tugendhaftigkeit zweier Familien. Denn im Hinblick auf die Tugend von Anāthapiṇḍika und Visākhā, und gestützt auf diese Tugend, nutzte der Meister jene Wohnstätten als ständigen Aufenthalt. Denn selbst wenn er in der heißen und kalten Jahreszeit auf Wanderschaft ging, verbrachte er die Regenzeit nur in diesen beiden Wohnstätten. Wenn er nun so verweilte, verbrachte er die Nacht im Jetavana, betrat am folgenden Tag, umgeben von der Mönchsgemeinde, Sāvatthī durch das Südtor zum Almosengang, verließ die Stadt durch das Osttor und verbrachte die Tagesruhe im Pubbārāma. Verbrachte er die Nacht im Pubbārāma, betrat er am folgenden Tag Sāvatthī durch das Osttor zum Almosengang, verließ sie durch das Südtor und verbrachte die Tagesruhe im Jetavana. An jenem Tag jedoch verweilte der vollkommen Erleuchtete im Jetavana selbst. Wo immer er auch verweilte, blieb seine fünffache tägliche Pflicht stets unverlassen. Diese wurde bereits weiter unten ausführlich beschrieben. Unter diesen Pflichten erblickte der Erhabene, als er während der Zeit der Pflichten der letzten Nachtwache die Welt betrachtete, die Bereitschaft zur Erlangung des Wahrheitsdurchbruchs bei den Bewohnern von Sāvatthī sowie bei unzähligen Wesen rings um Sāvatthī in einer Entfernung von einer Gāvuta, einer halben Yojana und einer Yojana.

තතො ‘‘කස්මිං නු ඛො කාලෙ අභිසමයො භවිස්සතී’’ති ඔලොකෙන්තො ‘‘සායන්හසමයෙ’’ති දිස්වා ‘‘මයි නු ඛො කථෙන්තෙ අභිසමයො භවිස්සති, සාවකෙ කථෙන්තෙ භවිස්සතී’’ති ‘‘සාරිපුත්තත්ථෙරෙ කථෙන්තෙ භවිස්සතී’’ති අද්දස. තතො ‘‘කත්ථ නිසීදිත්වා කථෙන්තෙ භවිස්සතී’’ති ඔලොකෙන්තො ‘‘විසාඛාය රතනපාසාදෙ නිසීදිත්වා’’ති දිස්වා ‘‘බුද්ධානං නාම තයො සාවකසන්නිපාතා හොන්ති, අග්ගසාවකානං එකො. තෙසු අජ්ජ ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරස්ස සාවකසන්නිපාතො භවිස්සතී’’ති අද්දස. දිස්වා පාතොව සරීරපටිජග්ගනං කත්වා නිවත්ථනිවාසනො සුගතචීවරං පාරුපිත්වා සෙලමයපත්තං ආදාය භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො දක්ඛිණද්වාරෙන නගරං පවිසිත්වා පිණ්ඩාය චරන්තො භික්ඛුසඞ්ඝස්ස සුලභපිණ්ඩපාතං කත්වා වාතප්පහතා විය නාවා පටිනිවත්තිත්වා දක්ඛිණද්වාරෙන නික්ඛමිත්වා බහිද්වාරෙ අට්ඨාසි. තතො අසීති මහාසාවකා භික්ඛුනිපරිසා උපාසකපරිසා උපාසිකාපරිසාති චතස්සො පරිසා සත්ථාරං පරිවාරයිංසු.

Daraufhin blickte er und fragte sich: „Zu welcher Zeit wohl wird der Wahrheitsdurchbruch stattfinden?“, und sah: „Zur Abendzeit.“ Dann blickte er: „Wird der Wahrheitsdurchbruch stattfinden, wenn ich die Lehre darlege, oder wenn ein Jünger sie darlegt?“, und er sah: „Wenn der ehrwürdige Sāriputta Thera sie darlegt, wird er stattfinden.“ Daraufhin blickte er: „Wo sitzend und predigend wird er stattfinden?“, und sah: „Sitzend in Visākhas Juwelenpalast.“ Und er erkannte: „Bei den Buddhas gibt es drei Arten von Jüngerversammlungen, bei den Hauptjüngern eine. Unter diesen wird heute die Jüngerversammlung des ehrwürdigen Sāriputta Thera, des Generals der Lehre, stattfinden.“ Nachdem er dies gesehen hatte, verrichtete er am frühen Morgen die Körperpflege, ordnete sein Untergewand, legte das Gewand des Erhabenen an, nahm die steinerne Almosenschale und betrat, umgeben von der Mönchsgemeinde, die Stadt durch das Südtor. Während er auf Almosengang ging, sorgte er dafür, dass die Mönchsgemeinde leicht Almosenspeise erhielt, kehrte dann wie ein vom Wind getriebenes Boot um, verließ die Stadt durch das Südtor und blieb draußen vor dem Tor stehen. Daraufhin umringten die vier Versammlungen – die achtzig großen Jünger, die Nonnengemeinde, die Gemeinde der Laienanhänger und die der Laienanhängerinnen – den Meister.

සත්ථා සාරිපුත්තත්ථෙරං ආමන්තෙසි – ‘‘සාරිපුත්ත, තයා පුබ්බාරාමං ගන්තුං වට්ටති, තව ච පරිසං ගහෙත්වා ගච්ඡාහී’’ති. ‘‘සාධු, භන්තෙ’’ති ථෙරො අත්තනො පරිවාරෙහි පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි පරිවුතො පුබ්බාරාමං අගමාසි. එතෙනෙව නියාමෙන අසීති මහාසාවකෙ පුබ්බාරාමමෙව පෙසෙත්වා සයං එකෙන ආනන්දත්ථෙරෙනෙව සද්ධිං ජෙතවනං අගමාසි. ආනන්දත්ථෙරොපි විහාරෙ සත්ථු වත්තං කත්වා වන්දිත්වා ‘‘පුබ්බාරාමං ගච්ඡාමි, භන්තෙ’’ති ආහ. එවං [Pg.32] කරොහි ආනන්දාති. සත්ථාරං වන්දිත්වා තත්ථෙව අගමාසි. සත්ථා එකකොව ජෙතවනෙ ඔහීනො.

Der Meister wandte sich an den ehrwürdigen Sāriputta Thera: „Sāriputta, es ist für dich an der Zeit, zum Pubbārāma zu gehen; nimm dein Gefolge mit und geh!“ „Sehr wohl, o Herr“, antwortete der Thera und begab sich, umgeben von seinem Gefolge von fünfhundert Mönchen, zum Pubbārāma. Auf eben diese Weise sandte der Meister auch die achtzig großen Jünger zum Pubbārāma, während er selbst in Begleitung des ehrwürdigen Ānanda Thera allein zum Jetavana ging. Auch der ehrwürdige Ānanda Thera erfüllte im Kloster seine Pflichten gegenüber dem Meister, verneigte sich vor ihm und sagte: „Ich werde zum Pubbārāma gehen, o Herr.“ „Tu das, Ānanda.“ Da verneigte er sich vor dem Meister und begab sich ebendorthin. Der Meister blieb ganz allein im Jetavana zurück.

තං දිවසඤ්හි චතස්සො පරිසා ථෙරස්සෙව ධම්මකථං සොතුකාමා අහෙසුං. කොසලමහාරාජාපි බලකායෙන පරිවුතො පුබ්බාරාමමෙව ගතො. තථා පඤ්චසතඋපාසකපරිවාරො අනාථපිණ්ඩිකො. විසාඛා පන මහාඋපාසිකා ද්වීහි ජඞ්ඝසහස්සෙහි පරිවුතො අගමාසි. සත්තපණ්ණාසාය කුලසතසහස්සානං වසනට්ඨානෙ සාවත්ථිනගරෙ ගෙහපාලකදාරකෙ ඨපෙත්වා සෙසජනො ගන්ධචුණ්ණමාලාදීනි ගහෙත්වා පුබ්බාරාමමෙව අගමාසි. චතූසු ද්වාරගාමෙසු ගාවුතඅඩ්ඪයොජනයොජනපරමට්ඨානෙ සබ්බෙයෙව මනුස්සා ගන්ධචුණ්ණමාලාදිහත්ථා පුබ්බාරාමමෙව අගමංසු. සකලවිහාරො මිස්සකපුප්ඵෙහි අභිකිණ්ණො විය අහොසි.

Denn an jenem Tag wollten die vier Versammlungen einzig die Lehrrede des Theras hören. Auch der große König von Kosala begab sich, umgeben von seinem Heer, zum Pubbārāma. Ebenso Anāthapiṇḍika, begleitet von fünfhundert Laienanhängern. Die große Laienanhängerin Visākhā wiederum ging hin, umgeben von zweitausend Dienerinnen. In der Stadt Sāvatthī, der Wohnstätte von 5,7 Millionen Familien, ließen die übrigen Menschen nur die Hauswächter und Kinder zurück, nahmen Duftpulver, Blumen und andere Opfergaben mit und begaben sich zum Pubbārāma. In den vier Tornachbardörfern im Umkreis von einer Gāvuta, einer halben Yojana und einer Yojana machten sich ausnahmslos alle Menschen, mit Duftpulver, Blumen und anderem in den Händen, auf den Weg zum Pubbārāma. Das ganze Kloster war wie übersät mit einer Vielfalt von verstreuten Blumen.

ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරොපි ඛො විහාරං ගන්ත්වා විහාරපරිවෙණෙ අඞ්ගණට්ඨානෙ අට්ඨාසි. භික්ඛූ ථෙරස්ස ආසනං පඤ්ඤාපයිංසු. ථෙරො තත්ථ නිසීදිත්වා උපට්ඨාකත්ථෙරෙන වත්තෙ කතෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ඔවාදං කත්වා ගන්ධකුටිං පවිසිත්වා සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසීදි. සො පරිච්ඡින්නකාලවසෙන සමාපත්තිතො වුට්ඨාය අචිරවතිං ගන්ත්වා රජොජල්ලං පවාහෙත්වා පටිප්පස්සද්ධදරථො ඔතිණ්ණතිත්ථෙනෙව උත්තරිත්වා නිවත්ථනිවාසනො සඞ්ඝාටිං පාරුපිත්වා අට්ඨාසි. භික්ඛුසඞ්ඝොපි සම්මුඛසම්මුඛට්ඨානෙන ඔතරිත්වා සරීරෙ රජොජල්ලං පවාහෙත්වා පච්චුත්තරිත්වා ථෙරං පරිවාරයිංසු. අන්තොවිහාරෙපි ථෙරස්ස ධම්මාසනං පඤ්ඤාපයිංසු. චතස්සොපි පරිසා අත්තනො අත්තනො ඔකාසං ඤත්වා මග්ගං ඨපෙත්වා නිසීදිංසු. සාරිපුත්තත්ථෙරොපි පඤ්චභික්ඛුසතපරිවාරො ධම්මසභං ආගන්ත්වා සීහමත්ථකප්පතිට්ඨිතෙ සමුස්සිතසෙතච්ඡත්තෙ රතනපල්ලඞ්කෙ චිත්තබීජනිං ගහෙත්වා පුරත්ථාභිමුඛො නිසීදි. නිසීදිත්වා පරිසං ඔලොකෙත්වා – ‘‘මහතී වතායං පරිසා, ඉමිස්සා න අප්පමත්තිකා පරිත්තකධම්මදෙසනා අනුච්ඡවිකා, කතරධම්මදෙසනා නු ඛො අනුච්ඡවිකා භවිස්සතී’’ති තීණි පිටකානි ආවජ්ජමානො ඉමං සංයොජනපරියාය ධම්මදෙසනං අද්දස.

Auch der Ältere Sāriputta, der Feldherr der Lehre, ging zum Kloster und stellte sich auf einen offenen Platz im Klosterhof. Die Mönche bereiteten dem Älteren einen Sitzplatz. Nachdem der Ältere sich dort niedergesetzt hatte und nachdem der betreuende Ältere seine Pflichten erfüllt hatte, gab er der Mönchsgemeinde eine Unterweisung, betrat die duftende Kammer, trat in eine meditative Errungenschaft ein und verweilte sitzend. Nach Ablauf der bestimmten Zeit erhob er sich aus der meditativen Errungenschaft, ging zum Fluss Aciravatī, wusch den Staub und Schmutz von seinem Körper ab, und nachdem seine körperliche Erschöpfung abgeklungen war, stieg er an derselben Badestelle empor. Er legte sein Untergewand an, zog das Obergewand über und stellte sich hin. Auch die Mönchsgemeinde stieg an ihren jeweiligen Plätzen hinab, wusch den Staub und Schmutz von ihren Körpern ab, stieg wieder empor und umringte den Älteren. Auch im Inneren des Klosters bereiteten sie für den Älteren den Dhamma-Sitz. Auch die vier Gruppen der Anhänger erkannten jeweils ihren Platz, ließen einen Durchgang frei und setzten sich nieder. Auch der Ältere Sāriputta kam in Begleitung von fünfhundert Mönchen zur Dhamma-Halle, nahm einen kunstvollen Fächer in die Hand und setzte sich mit dem Gesicht nach Osten auf den mit Juwelen geschmückten Thron, über dem ein weißer Schirm emporragte, der wie auf dem Kopf eines Löwen errichtet war. Nachdem er Platz genommen hatte, blickte er auf die Versammlung und dachte: 'Diese Versammlung ist wahrlich groß; für sie ist eine geringfügige, kurze Dhamma-Lehrrede nicht angemessen. Welche Dhamma-Lehrrede wird wohl angemessen sein?' Während er die drei Körbe erwog, erblickte er diese Lehrrede über die Fesseln.

එවං [Pg.33] දෙසනං සල්ලක්ඛෙත්වා තං දෙසෙතුකාමො භික්ඛූ ආමන්තෙසි ආවුසො, භික්ඛවෙති. ආවුසොති හි අවත්වා, භික්ඛවෙති වචනං බුද්ධාලාපො නාම හොති, අයං පනායස්මා ‘‘දසබලෙන සමානං ආලපනං න කරිස්සාමී’’ති සත්ථු ගාරවවසෙන සාවකාලාපං කරොන්තො, ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති ආහ. එතදවොචාති එතං ‘‘අජ්ඣත්තසංයොජනඤ්ච, ආවුසො, පුග්ගලං දෙසෙස්සාමි බහිද්ධාසංයොජනඤ්චා’’ති ධම්මදෙසනාපදං අවොච.

Nachdem er die Lehrrede so ins Auge gefasst hatte und sie zu verkünden wünschte, sprach er die Mönche an: 'Freunde, o Mönche!' Denn ohne bloß 'Freunde' zu sagen, ist das Wort 'o Mönche' die Anrede der Buddhas. Dieser Ehrwürdige jedoch, aus Ehrfurcht vor dem Meister denkend: 'Ich werde keine Anrede wählen, die der des Zehnkräftigen gleicht', wählte die Anrede für Jünger und sagte: 'Freunde, o Mönche!' 'Das sprach er' bedeutet, er sprach diese Worte der Dhamma-Lehrrede: 'Freunde, ich werde euch über die Person lehren, die an innere Fesseln gebunden ist, und über die, die an äußere Fesseln gebunden ist.'

තස්මිං පන රතනපාසාදෙ අධිවත්ථො එකො සොතාපන්නො දෙවපුත්තො අත්ථි, සො බුද්ධෙහි වා සාවකෙහි වා දෙසනාය ආරද්ධමත්තායයෙව ජානාති – ‘‘අයං දෙසනා උත්තානිකා භවිස්සති, අයං ගම්භීරා. අයං ඣානනිස්සිතා භවිස්සති, අයං විපස්සනානිස්සිතා. අයං මග්ගනිස්සිතා අයං ඵලනිස්සිතා, අයං නිබ්බානනිස්සිතා’’ති. සො තස්මිම්පි දිවසෙ ථෙරෙන දෙසනාය ආරද්ධමත්තාය එවං අඤ්ඤාසි – ‘‘යෙන නීහාරෙන මය්හං අය්‍යෙන ධම්මසෙනාපතිනා සාරිපුත්තත්ථෙරෙන දෙසනා ආරද්ධා, අයං දෙසනා විපස්සනාගාළ්හා භවිස්සති, ඡහි මුඛෙහි විපස්සනං කථෙස්සති. දෙසනාපරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතා අරහත්තං පාපුණිස්සන්ති, සොතාපන්නාදීනං පන දෙවමනුස්සානං පරිච්ඡෙදො න භවිස්සති. දෙසනාය අනුච්ඡවිකං කත්වා මය්හං අය්‍යස්ස සාධුකාරං දස්සාමී’’ති දෙවානුභාවෙන මහන්තං සද්දං කත්වා – ‘‘සාධු සාධු අය්‍යා’’ති ආහ.

In jenem mit Juwelen geschmückten Palast wohnte jedoch ein Göttersohn, der ein Stromeingetretener war. Sobald Buddhas oder Jünger eine Lehrrede anstimmten, wusste er sogleich: 'Diese Lehrrede wird leicht verständlich sein, jene tiefgründig. Diese wird auf der Vertiefung basieren, jene auf der Hellsicht. Diese wird auf dem Pfad basieren, jene auf der Frucht, und jene auf dem Nibbāna.' Auch an jenem Tag erkannte er, sobald der Ältere mit der Lehrrede begann: 'Nach der Art und Weise, wie mein edler Meister, der Feldherr der Lehre, der Ältere Sāriputta, die Lehrrede begonnen hat, wird diese Lehrrede tief in die Hellsicht eindringen; er wird die Hellsicht aus sechs Blickwinkeln erklären. Am Ende der Lehrrede werden einhunderttausend Koti an Gottheiten die Arhatschaft erlangen, und die Zahl der Götter und Menschen, die den Stromeintritt und andere Stufen erreichen, wird unermesslich sein. Ich will meinem edlen Meister Beifall zollen, wie es der Lehrrede angemessen ist.' So rief er mit göttlicher Macht mit lauter Stimme: 'Heilsam, heilsam, o Ehrwürdiger!'

දෙවරාජෙන සාධුකාරෙ දින්නෙ පරිවාරකපාසාදසහස්සෙ අධිවත්ථා දෙවතා සබ්බාව සාධුකාරං අදංසු. තාසං සාධුකාරසද්දෙන සබ්බා පුබ්බාරාමෙ වසනදෙවතා, තාසං සද්දෙන ගාවුතමත්තෙ දෙවතා, තතො අඩ්ඪයොජනෙ යොජනෙති එතෙනුපායෙන එකචක්කවාළෙ, ද්වීසු චක්කවාළෙසු, තීසු චක්කවාළෙසූති දසසහස්සචක්කවාළෙසු දෙවතා සාධුකාරමදංසු. තාසං සාධුකාරසද්දෙන පථවිට්ඨකනාගා ච ආකාසට්ඨකදෙවතා ච. තතො අබ්භවලාහකා, උණ්හවලාහකා, සීතවලාහකා, වස්සවලාහකා, චාතුමහාරාජිකා චත්තාරො මහාරාජානො, තාවතිංසා දෙවතා, සක්කො දෙවරාජා, යාමා දෙවතා, සුයාමො දෙවරාජා[Pg.34], තුසිතා දෙවතා, සන්තුසිතො දෙවරාජා, නිම්මානරතී දෙවතා, සුනිම්මිතො දෙවරාජා, වසවත්තී දෙවතා, වසවත්තී දෙවරාජා, බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජා, බ්‍රහ්මපුරොහිතා, මහාබ්‍රහ්මානො, පරිත්තාභා, අප්පමාණාභා, ආභස්සරා, පරිත්තසුභා, අප්පමාණසුභා, සුභකිණ්හා, වෙහප්ඵලා, අවිහා, අතප්පා, සුදස්සා, සුදස්සී, අකනිට්ඨා දෙවතාති අසඤ්ඤෙ ච අරූපාවචරසත්තෙ ච ඨපෙත්වා සොතායතනපවත්තිට්ඨානෙ සබ්බා දෙවතා සාධුකාරමදංසු.

Als der Götterkönig Beifall gespendet hatte, stimmten alle Gottheiten, die in den tausend Begleitpalästen wohnten, in den Beifall ein. Durch den Schall ihres Beifalls gaben alle im Pubbārāma-Klosterwald wohnenden Gottheiten Beifall. Durch deren Schall gaben die Gottheiten im Umkreis von einer Viertel-Meile Beifall. Danach im Umkreis von einer halben Yojana, einer Yojana, und auf diese Weise im gesamten Weltensystem, in zwei Weltensystemen, in drei Weltensystemen, bis hin zu zehntausend Weltensystemen stimmten die Gottheiten mit Beifall ein. Durch den Schall ihres Beifalls gaben die Nagas unter der Erde und die Gottheiten im Himmel Beifall. Danach stimmten die Gottheiten der normalen Wolken, der heißen Wolken, der kalten Wolken, der Regenwolken, die vier großen Könige der Cātumahārājikā-Ebene, die Gottheiten der Tāvatiṃsā-Ebene, Sakka der Götterkönig, die Yāmā-Gottheiten, Suyāmo der Götterkönig, die Tusitā-Gottheiten, Santusito der Götterkönig, die Nimmānaratī-Gottheiten, Sunimmito der Götterkönig, die Vasavattī-Gottheiten, Vasavattī der Götterkönig, die Brahmas von Brahmapārisajjā, Brahmapurohitā, Mahābrahmā, Parittābhā, Appamāṇābhā, Ābhassarā, Parittasubhā, Appamāṇasubhā, Subhakiṇhā, Vehapphalā, Avihā, Atappā, Sudassā, Sudassī und Akaniṭṭhā mit Beifall ein. So gaben, mit Ausnahme der wahrnehmungslosen Wesen und der Wesen der formlosen Sphäre, alle Gottheiten an allen Orten, an denen das Gehörorgan existiert, Beifall.

තතො ඛීණාසවමහාබ්‍රහ්මානො – ‘‘මහා වතායං සාධුකාරසද්දො, පථවිතලතො පට්ඨාය යාව අකනිට්ඨලොකං ආගතො, කිමත්ථං නු ඛො එසො’’ති ආවජ්ජෙන්තො ‘‘ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරො පුබ්බාරාමෙ විසාඛාය රතනපාසාදෙ නිසීදිත්වා සංයොජනපරියායධම්මදෙසනමාරභි, අම්හෙහිපි තත්ථ කායසක්ඛීහි භවිතුං වට්ටතී’’ති චින්තෙත්වා තත්ථ අගමංසු. පුබ්බාරාමො දෙවතාහි පරිපුණ්ණො, සමන්තා පුබ්බාරාමස්ස ගාවුතං අඩ්ඪයොජනං, යොජනන්ති සකලචක්කවාළං හෙට්ඨා පථවිතලෙන තිරියං චක්කවාළපරියන්තෙන පරිච්ඡින්නං දසහි චක්කවාළසහස්සෙහි සන්නිපතිතාහි දෙවතාහි නිරන්තරමහොසි, ආරග්ගනිතුදනමත්තෙ ඨානෙ උපරිමකොටියා සට්ඨි දෙවතා සුඛුමත්තභාවෙ මාපෙත්වා අට්ඨංසු.

Daraufhin dachten die triebversiegten großen Brahmas: 'Wahrlich groß ist dieser Beifallsschall, der von der Erdoberfläche bis hinauf zur Akaniṭṭha-Welt gedrungen ist! Was ist wohl der Grund dafür?' Als sie darüber nachsannen, erkannten sie: 'Der Ältere Sāriputta, der Feldherr der Lehre, hat sich im Pubbārāma-Kloster im mit Juwelen geschmückten Palast der Visākhā niedergelassen und die Saṃyojanapariyāya-Dhamma-Lehrrede begonnen. Es gehört sich, dass auch wir dort als Augenzeugen anwesend sind.' Nachdem sie dies erwogen hatten, begaben sie sich dorthin. Das Pubbārāma-Kloster war von Gottheiten überfüllt. Rings um das Pubbārāma-Kloster, im Umkreis von einer Gāvuta, einer halben Yojana, einer Yojana – das gesamte Weltensystem, das unten von der Erdoberfläche und seitlich von den Grenzen des Weltensystems begrenzt wird, war dicht besetzt mit Gottheiten, die aus zehntausend Weltensystemen zusammengekommen waren. Selbst auf einem Raum von der Größe einer Ahlespitze standen, in feine Körpergestalten verwandelt, bis zur obersten Grenze sechzig Gottheiten.

අථායස්මා සාරිපුත්තො ‘‘මහන්තං වතිදං හලාහලං, කිං නු ඛො එත’’න්ති ආවජ්ජෙන්තො දසසහස්සචක්කවාළෙ ඨිතානං දෙවතානං එකචක්කවාළෙ සන්නිපතිතභාවං අද්දස. අථ යස්මා බුද්ධානං අධිට්ඨානකිච්චං නත්ථි, පරිසපරිමාණෙනෙව පස්සන්ති චෙව සද්දඤ්ච සාවෙන්ති. සාවකානං පන අධිට්ඨානං වට්ටති. තස්මා ථෙරො සමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා සමාපත්තිතො වුට්ඨාය මහග්ගතචිත්තෙන අධිට්ඨාසි – ‘‘චක්කවාළපරියන්තා පරිසා සබ්බාපි මං පස්සතු, ධම්මඤ්ච මෙ දෙසෙන්තස්ස සද්දං සුණාතූ’’ති. අධිට්ඨිතකාලතො පට්ඨාය දක්ඛිණජාණුපස්සෙ ච චක්කවාළමුඛවට්ටියඤ්ච නිසීදිත්වා ‘‘ධම්මසෙනාපතිසාරිපුත්තත්ථෙරො නාම කීදිසො දීඝො රස්සො සාමො ඔදාතො’’ති වත්තබ්බකාරණං නාහොසි, සබ්බෙසම්පි සබ්බදිසාසු නිසින්නානං අභිමුඛෙයෙව පඤ්ඤායිත්ථ, නභමජ්ඣෙ ඨිතචන්දො විය අහොසි. ධම්මං දෙසෙන්තස්සාපිස්ස [Pg.35] දක්ඛිණජාණුපස්සෙ ච චක්කවාළමුඛවට්ටියඤ්ච නිසින්නා සබ්බෙ එකකංසෙනෙව සද්දං සුණිංසු.

Da erwog der ehrwürdige Sāriputta: „Groß ist wahrlich dieser Aufruhr! Was mag das wohl sein?“ Als er darüber nachsann, sah er, dass die in zehntausend Weltensystemen weilenden Gottheiten sich in einem einzigen Weltensystem versammelt hatten. Da nun für die Buddhas kein Willensentschluss nötig ist, sehen sie einfach im Maße der Versammlung und lassen ihre Stimme erschallen. Für die Jünger jedoch ist ein Willensentschluss angebracht. Daher trat der Ältere in eine meditative Erreichung ein, erhob sich wieder daraus und fasste mit einem erhabenen Geist den Entschluss: „Die gesamte Versammlung bis an die Grenzen des Weltensystems soll mich sehen, und sie soll den Klang meiner Stimme hören, während ich die Lehre verkünde.“ Von dem Moment des Entschlusses an saß er sowohl an der Seite seines rechten Knies als auch am kreisförmigen Rand des Weltensystems, sodass es keinen Anlass zu der Frage gab: „Wie sieht der Ältere Sāriputta, der Feldherr der Lehre, eigentlich aus? Ist er groß, klein, dunkel, goldfarben oder hell?“ Allen in allen Himmelsrichtungen sitzenden Gottheiten erschien er direkt vor ihnen, wie der Mond, der mitten am Himmel steht. Und während er die Lehre verkündete, hörten alle Gottheiten, ob sie nun an seinem rechten Knie oder am Rand des Weltensystems saßen, ganz gewiss seine Stimme.

එවං අධිට්ඨහිත්වා ථෙරො අජ්ඣත්තසංයොජනඤ්ච, ආවුසොති ඉමං ධම්මදෙසනං ආරභි. තත්ථ අජ්ඣත්තන්ති කාමභවො. බහිද්ධාති රූපාරූපභවො. කිඤ්චාපි හි සත්තා කාමභවෙ අප්පං කාලං වසන්ති කප්පස්ස චතුත්ථමෙව කොට්ඨාසං, ඉතරෙසු තීසු කොට්ඨාසෙසු කාමභවො සුඤ්ඤො හොති තුච්ඡො, රූපභවෙ බහුං කාලං වසන්ති, තථාපි තෙසං යස්මා කාමභවෙ චුතිපටිසන්ධියො බහුකා හොන්ති, අප්පකා රූපාරූපභවෙසු. යත්ථ ච චුතිපටිසන්ධියො බහුකා, තත්ථ ආලයොපි පත්ථනාපි අභිලාසොපි බහු හොති. යත්ථ අප්පා, තත්ථ අප්පො. තස්මා කාමභවො අජ්ඣත්තං නාම ජාතං, රූපාරූපභවා බහිද්ධා නාම. ඉති අජ්ඣත්තසඞ්ඛාතෙ කාමභවෙ ඡන්දරාගො අජ්ඣත්තසංයොජනං නාම, බහිද්ධාසඞ්ඛාතෙසු රූපාරූපභවෙසු ඡන්දරාගො බහිද්ධාසංයොජනං නාම. ඔරම්භාගියානි වා පඤ්ච සංයොජනානි අජ්ඣත්තසංයොජනං නාම, උද්ධම්භාගියානි පඤ්ච බහිද්ධාසංයොජනං නාම. තත්‍රායං වචනත්ථො – ඔරං වුච්චති කාමධාතු, තත්ථ උපපත්තිනිප්ඵාදනතො තං ඔරං භජන්තීති ඔරම්භාගියානි. උද්ධං වුච්චති රූපාරූපධාතු, තත්ථ උපපත්තිනිප්ඵාදනතො තං උද්ධං භජන්තීති උද්ධම්භාගියානි.

Nachdem der Ältere diesen Entschluss gefasst hatte, begann er diese Lehrdarlegung: „Sowohl die inneren Fesseln, ihr Freunde ...“ Dabei bedeutet „innerlich“ das Sinnendasein. „Äußerlich“ bedeutet das feinstoffliche und immaterielle Dasein. Denn obgleich die Wesen im Sinnendasein nur für kurze Zeit verweilen – nämlich nur für den vierten Teil eines Weltalters, während in den anderen drei Teilen das Sinnendasein leer und wüst ist –, und obgleich sie lange Zeit im feinstofflichen Dasein verweilen, sind dennoch ihre Tode und Wiedergeburten im Sinnendasein zahlreich, im feinstofflichen und immateriellen Dasein jedoch spärlich. Wo aber Tode und Wiedergeburten zahlreich sind, da sind auch das Anhaften, das Begehren und das Verlangen groß. Wo sie spärlich sind, da sind auch jene gering. Daher wird das Sinnendasein als „innerlich“ bezeichnet, während das feinstoffliche und immaterielle Dasein als „äußerlich“ bezeichnet wird. So ist das Begehren und die Gier im Sinnendasein, welches als „innerlich“ gilt, die „innere Fessel“ genannt, und das Begehren und die Gier im feinstofflichen und immateriellen Dasein, welches als „äußerlich“ gilt, die „äußere Fessel“ genannt. Oder aber: Die fùnf niederen Fesseln heißen „innere Fesseln“ und die fünf höheren Fesseln heißen „äußere Fesseln“. Hierzu ist die Worterklärung: Mit „unten“ ist das Sinnenbereich gemeint. Weil sie dort das Entstehen der Wiedergeburt bewirken, haften sie an diesem Unteren; darum heißen sie „niedere Fesseln“. Mit „oben“ ist das feinstoffliche und immaterielle Bereich gemeint. Weil sie dort das Entstehen der Wiedergeburt bewirken, haften sie an diesem Oberen; darum heißen sie „höhere Fesseln“.

එවං වුත්තප්පභෙදෙන අජ්ඣත්තසංයොජනෙන සංයුත්තො පුග්ගලො අජ්ඣත්තසංයොජනො, බහිද්ධාසංයොජනෙන සංයුත්තො පුග්ගලො බහිද්ධාසංයොජනො. උභයම්පි චෙතං න ලොකියස්ස වට්ටනිස්සිතමහාජනස්ස නාමං. යෙසං පන භවො ද්වෙධා පරිච්ඡින්නො, තෙසං සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමීනං අරියසාවකානං එතං නාමං. යථා හි මහාඅරඤ්ඤෙ ඛදිරවනසාලවනාදීනි ථම්භො තුලාසඞ්ඝාටොති නාමං න ලභන්ති, ඛදිරවනං සාලවනන්ති නාමමෙව ලභන්ති. යදා පන තතො රුක්ඛා තිණ්හාය කුඨාරියා ඡින්දිත්වා ථම්භාදිසණ්ඨානෙන තච්ඡිතා හොන්ති, තදා ථම්භො තුලාසඞ්ඝාටොති නාමං ලභන්ති. එවමෙවං අපරිච්ඡින්නභවො බහලකිලෙසො පුථුජ්ජනො එතං නාමං න ලභති, භවං පරිච්ඡින්දිත්වා කිලෙසෙ තනුකෙ කත්වා ඨිතා සොතාපන්නාදයොව ලභන්ති.

Eine Person, die mit der inneren Fessel in der beschriebenen Weise verbunden ist, wird als „innerlich gefesselt“ bezeichnet; eine Person, die mit der äußeren Fessel verbunden ist, wird als „äußerlich gefesselt“ bezeichnet. Beide Bezeichnungen gehören jedoch nicht der weltlichen, im Daseinskreislauf gefangenen breiten Masse an. Vielmehr sind dies die Bezeichnungen für jene edlen Jünger – Stromeingetretene, Einmalwiederkehrer und Nichtwiederkehrer –, für die das Dasein in zweifacher Weise abgegrenzt ist. Wie nämlich in einem großen Urwald Khadira-Wälder, Sāla-Wälder und so weiter nicht die Bezeichnungen „Pfosten“, „Balken“ oder „Verbindungsholz“ erhalten, sondern schlicht die Namen „Khadira-Wald“ oder „Sāla-Wald“ tragen; wenn man jedoch die Bäume von dort mit einer scharfen Axt fällt und sie in die Form von Pfosten und so weiter behaut, erhalten sie sodann die Bezeichnungen „Pfosten“, „Balken“ oder „Verbindungsholz“; ebenso erhält der unwissende Weltling, dessen Dasein unbegrenzt und dessen Befleckungen dick sind, diese Bezeichnungen nicht. Nur die Stromeingetretenen und die anderen Edlen, die ihr Dasein abgegrenzt und ihre Befleckungen dünn gemacht haben, erhalten diese Bezeichnungen.

ඉමස්ස ච පනත්ථස්ස විභාවනත්ථං ඉදං වච්ඡකසාලොපමං වෙදිතබ්බං. වච්ඡකසාලං හි කත්වා අන්තො ඛාණුකෙ කොට්ටෙත්වා වච්ඡකෙ යොත්තෙහි බන්ධිත්වා [Pg.36] තෙසු උපනිබන්ධන්ති, යොත්තෙසු අප්පහොන්තෙසු කණ්ණෙසුපි ගහෙත්වා තත්ථ වච්ඡකෙ පවෙසෙන්ති, අන්තොසාලාය ඔකාසෙ අප්පහොන්තෙ බහි ඛාණුකෙ කොට්ටෙත්වාපි එවමෙව කරොන්ති. තත්ථ කොචි අන්තොබද්ධො වච්ඡකො බහිනිපන්නො හොති, කොචි බහිබද්ධො අන්තොනිපන්නො, කොචි අන්තොබද්ධො අන්තොව නිපන්නො, කොචි බහිබද්ධො බහියෙව නිපන්නො. කොචි අන්තොපි අබද්ධොව චරති, බහිපි අබද්ධොව. තත්ථ අන්තොබද්ධස්ස බහිනිපන්නස්ස බන්ධනං දීඝං හොති. සො හි උණ්හාදිපීළිතො නික්ඛමිත්වා බහි වච්ඡකානං අබ්භන්තරෙ නිපජ්ජති. බහිබද්ධෙ අන්තොනිපන්නෙපි එසෙව නයො. යො පන අන්තොබද්ධො අන්තොනිපන්නො, තස්ස බන්ධනං රස්සං හොති. බහිබද්ධෙ බහිනිපන්නෙපි එසෙව නයො. උභොපි හි තෙ දිවසම්පි ඛාණුකං අනුපරිගන්ත්වා තත්ථෙව සයන්ති. යො පන අන්තො අබද්ධො තත්ථෙව වච්ඡකානං අන්තරෙ විචරති. අයං සීලවා වච්ඡකො කණ්ණෙ ගහෙත්වා වච්ඡකානං අන්තරෙ විස්සට්ඨො දිවසම්පි අඤ්ඤත්ථ අගන්ත්වා තත්ථෙව චරති. බහි අබද්ධෙ තත්ථෙව විචරන්තෙපි එසෙව නයො.

Um die Bedeutung dieser Angelegenheit zu verdeutlichen, sollte das Gleichnis vom Kälberstall verstanden werden. Wenn man nämlich einen Kälberstall baut, schlägt man im Inneren Pflöcke ein, bindet die Kälber mit Stricken fest und bindet sie an diesen Pflöcken an. Wenn die Stricke nicht ausreichen, packt man sie an den Ohren und führt die Kälber so hinein. Wenn der Platz im Inneren des Stalls nicht ausreicht, schlägt man auch außerhalb Pflöcke ein und verfährt ebenso. Darunter ist ein bestimmtes Kalb im Inneren angebunden, liegt aber im Äußeren; ein anderes ist im Äußeren angebunden, liegt aber im Inneren; ein anderes ist im Inneren angebunden und liegt auch im Inneren; ein anderes ist im Äußeren angebunden und liegt auch im Äußeren. Ein anderes wiederum läuft sowohl im Inneren unangebunden herum als auch im Äußeren unangebunden. Unter diesen ist die Fessel des im Inneren angebundenen, aber im Äußeren liegenden Kalbes lang. Denn von Hitze und anderem geplagt, geht es hinaus und legt sich im Äußeren mitten unter die Kälber. Ebenso verhält es sich mit dem im Äußeren angebundenen, aber im Inneren liegenden Kalb. Dasjenige Kalb jedoch, das im Inneren angebunden ist und im Inneren liegt, dessen Fessel ist kurz. Ebenso verhält es sich mit dem im Äußeren angebundenen und im Äußeren liegenden Kalb. Denn beide kreisen den ganzen Tag um den Pflock herum und schlafen genau dort. Dasjenige Kalb aber, das im Inneren unangebunden ist, läuft genau dort inmitten der Kälber herum. Dieses zahme Kalb, das man am Ohr gepackt und mitten unter den Kälbern freigelassen hat, geht selbst den ganzen Tag über nicht anderswohin, sondern läuft genau dort herum. Ebenso verhält es sich mit dem im Äußeren unangebundenen Kalb, das genau dort herumläuft.

තත්ථ වච්ඡකසාලා විය තයො භවා වෙදිතබ්බා. වච්ඡකසාලායං ඛාණුකා විය අවිජ්ජාඛාණුකො. වච්ඡකබන්ධනයොත්තං විය දස සංයොජනානි. වච්ඡකා විය තීසු භවෙසු නිබ්බත්තසත්තා. අන්තොබද්ධො බහිසයිතවච්ඡකො විය රූපාරූපභවෙසු සොතාපන්නසකදාගාමිනො. තෙ හි කිඤ්චාපි තත්ථෙව වසන්ති, සංයොජනං පන තෙසං කාමාවචරූපනිබද්ධමෙව. කෙනට්ඨෙන? අප්පහීනට්ඨෙන. රූපාරූපභවෙසු පුථුජ්ජනොපි එතෙහෙව සඞ්ගහිතො. සොපි හි කිඤ්චාපි තත්ථ වසති, සංයොජනං පනස්ස කාමාවචරූපනිබද්ධමෙව. බහිබද්ධො අන්තොසයිතවච්ඡකො විය කාමාවචරෙ අනාගාමී. සො හි කිඤ්චාපි කාමාවචරෙ වසති, සංයොජනං පනස්ස රූපාරූපභවූපනිබද්ධමෙව. අන්තොබද්ධො අන්තොනිපන්නො විය කාමාවචරෙ සොතාපන්නසකදාගාමිනො. තෙ හි සයම්පි කාමාවචරෙ වසන්ති, සංයොජනම්පි තෙසං කාමාවචරූපනිබද්ධමෙව. බහිබද්ධො බහිනිපන්නො විය රූපාරූපභවෙසු අනාගාමී. සො හි සයම්පි තත්ථ වසති, සංයොජනම්පිස්ස රූපාරූපභවූපනිබද්ධමෙව. අන්තොඅබද්ධො අන්තොවිචරණවච්ඡකො විය කාමාවචරෙ ඛීණාසවො. බහිඅබද්ධො බහිවිචරණවච්ඡකො [Pg.37] විය රූපාරූපභවෙ ඛීණාසවො. සංයොජනෙසු පන සක්කායදිට්ඨි විචිකිච්ඡා සීලබ්බතපරාමාසොති ඉමානි තීණි ගච්ඡන්තං නිවාරෙන්ති, ගතං පටිආනෙන්ති. කාමච්ඡන්දො බ්‍යාපාදොති ඉමානි පන ද්වෙ සංයොජනානි සමාපත්තියා වා අවික්ඛම්භෙත්වා මග්ගෙන වා අසමුච්ඡින්දිත්වා රූපාරූපභවෙ නිබ්බත්තිතුං න සක්කොති.

Hierin sind die drei Daseinsbereiche (bhavā) wie ein Kälberstall zu verstehen. Wie ein Pfahl im Kälberstall ist der Pfahl der Unwissenheit (avijjā) zu verstehen. Wie die Stricke, mit denen die Kälber angebunden sind, sind die zehn Fesseln (saṃyojanāni) zu verstehen. Wie die Kälber selbst sind die Wesen zu verstehen, die in den drei Daseinsbereichen wiedergeboren werden. Wie ein Kalb, das im Stall angebunden ist, aber draußen liegt, so sind die Stromeingetretenen und Einmalwiederkehrenden in den feinstofflichen und immateriellen Welten zu verstehen. Denn obwohl sie dort verweilen, ist ihre Fessel dennoch an die sinnliche Sphäre gebunden. Aus welchem Grund? Weil sie durch den Pfad noch nicht aufgegeben wurde. Auch ein Weltling (puthujjana) in den feinstofflichen und immateriellen Welten ist unter ebendiesen einbegriffen. Denn auch er verweilt zwar dort, doch seine Fessel ist dennoch an die sinnliche Sphäre gebunden. Wie ein Kalb, das draußen angebunden ist, aber drinnen liegt, so ist der Nie-Wiederkehrende in der sinnlichen Sphäre zu verstehen. Denn obwohl er in der sinnlichen Sphäre verweilt, ist seine Fessel dennoch an die feinstofflichen und immateriellen Welten gebunden. Wie ein Kalb, das drinnen angebunden ist und drinnen liegt, so sind die Stromeingetretenen und Einmalwiederkehrenden in der sinnlichen Sphäre zu verstehen. Denn sie selbst verweilen in der sinnlichen Sphäre, und auch ihre Fessel ist an die sinnliche Sphäre gebunden. Wie ein Kalb, das draußen angebunden ist und draußen liegt, so ist der Nie-Wiederkehrende in den feinstofflichen und immateriellen Welten zu verstehen. Denn er selbst verweilt dort, und auch seine Fessel ist an die feinstofflichen und immateriellen Welten gebunden. Wie ein Kalb, das drinnen ungebunden ist und drinnen herumläuft, so ist der Triebversiegte in der sinnlichen Sphäre zu verstehen. Wie ein Kalb, das draußen ungebunden ist und draußen herumläuft, so ist der Triebversiegte in den feinstofflichen und immateriellen Welten zu verstehen. Unter den Fesseln aber hindern diese drei – die Persönlichkeitsansicht, der Zweifel und das Anhängen an Regeln und Riten – den Gehenden am Fortgehen und bringen den Gegangenen wieder zurück. Ohne diese zwei Fesseln – Sinnenlust und Übelwollen – jedoch entweder durch eine meditative Errungenschaft zu unterdrücken oder durch den Pfad gänzlich zu vernichten, ist es unmöglich, in den feinstofflichen und immateriellen Welten wiedergeboren zu werden.

කතමො චාවුසොති ඉදං ථෙරො යථා නාම පුරිසො ද්වෙ රතනපෙළා පස්සෙ ඨපෙත්වා සම්පත්තපරිසාය ද්වෙ හත්ථෙ පූරෙත්වා සත්තවිධං රතනං භාජෙත්වා දදෙය්‍ය, එවං පඨමං රතනපෙළං දත්වා දුතියම්පි තථෙව දදෙය්‍ය. එවමෙවං ‘‘අජ්ඣත්තසංයොජනඤ්ච, ආවුසො, පුග්ගලං දෙසෙස්සාමි බහිද්ධාසංයොජනඤ්චා’’ති ඉමානි ද්වෙ පදානි මාතිකාවසෙන ඨපෙත්වා ඉදානි අට්ඨවිධාය පරිසාය භාජෙත්වා දස්සෙතුං විත්ථාරකථං ආරභි.

Was die Worte „Und welches, ihr Brüder“ betrifft, so legte der Ältere [Sāriputta] diese dar: Gleichwie ein Mann, der zwei Juwelenkästchen an seinen Seiten aufstellt, der herbeigekommenen Versammlung beide Hände füllt, die siebenfache Art von Juwelen verteilt und hingibt, und nachdem er so das erste Juwelenkästchen dargeboten hat, auch das zweite in genau derselben Weise hingibt; ebenso hat [der Ältere], nachdem er diese zwei Sätze: „Ich werde, ihr Brüder, die Person mit inneren Fesseln und die Person mit äußeren Fesseln darlegen“ als Leitfaden aufgestellt hat, nun die ausführliche Erklärung begonnen, um sie für die achtfache Versammlung aufgeteilt aufzuzeigen.

තත්ථ ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. සීලවා හොතීති චතුපාරිසුද්ධිසීලෙහි සීලසම්පන්නො හොති. ඉති ථෙරො එත්තාවතා ච කිර චතුපාරිසුද්ධිසීලං උද්දිසිත්වා ‘‘පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො’’ති ඉමිනා තත්ථ ජෙට්ඨකසීලං විත්ථාරෙත්වා දස්සෙසීති දීපවිහාරවාසී සුම්මත්ථෙරො ආහ. අන්තෙවාසිකො පනස්ස තිපිටකචූළනාගත්ථෙරො ආහ – ‘‘උභයත්ථාපි පාතිමොක්ඛසංවරොව වුත්තො. පාතිමොක්ඛසංවරොයෙව හි සීලං, ඉතරානි පන තීණි සීලන්ති වුත්තට්ඨානං නාම අත්ථී’’ති අනනුජානන්තො උත්තරි ආහ – ඉන්ද්‍රියසංවරො නාම ඡද්වාරරක්ඛාමත්තකමෙව, ආජීවපාරිසුද්ධි ධම්මෙන සමෙන පච්චයුප්පත්තිමත්තකං, පච්චයසන්නිස්සිතං පටිලද්ධපච්චයෙ ‘‘ඉදමත්ථ’’න්ති පච්චවෙක්ඛිත්වා පරිභුඤ්ජනමත්තකං, නිප්පරියායෙන පන පාතිමොක්ඛසංවරොව සීලං. යස්ස සො භින්නො, අයං ඡින්නසීසො විය පුරිසො හත්ථපාදෙ සෙසානි රක්ඛිස්සතීති න වත්තබ්බො. යස්ස පන සො අරොගො, අයං අච්ඡින්නසීසො විය පුරිසො ජීවිතං සෙසානි පුන පාකතිකානි කත්වා රක්ඛිතුං සක්කොති. තස්මා සීලවාති ඉමිනා පාතිමොක්ඛසංවරං උද්දිසිත්වා තං විත්ථාරෙන්තො ‘‘පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො’’තිආදිමාහාති.

Darin bedeutet „hier“: in dieser Lehre. „Ist tugendhaft“ bedeutet: er ist durch die vierfache reine Sittlichkeit an Tugend vollkommen. So hat der Ältere bis hierher die vierfache reine Sittlichkeit kurz aufgezeigt und mit den Worten „gezügelt durch die Zügelung des Pātimokkha“ darin die höchste Sittlichkeit ausführlich dargelegt; so sagte der im Dīpa-Vihāra lebende Ältere Sudhamma. Sein Schüler jedoch, der Tipiṭaka-Cūḷanāga-Ältere, sagte: „In beiden Fällen ist nur die Pātimokkha-Zügelung gemeint. Denn nur die Pātimokkha-Zügelung ist Sittlichkeit; gibt es denn wirklich eine Stelle, wo gesagt wird, dass die anderen drei ebenfalls 'Sittlichkeit' seien?“ – und dies nicht gutheißend, fügte er hinzu: „Die Zügelung der Sinne ist ja bloß der Schutz der sechs Tore; die Reinheit des Lebensunterhalts ist bloß das Erlangen der Requisiten auf gerechte und rechtmäßige Weise; die auf die Requisiten bezogene Sittlichkeit ist bloß der Gebrauch der erhaltenen Requisiten nach weiser Reflexion: 'Dies dient zu jenem Zweck'; im eigentlichen Sinne jedoch ist nur die Pātimokkha-Zügelung die Sittlichkeit. Wer diese verletzt hat, von dem kann man so wenig sagen, dass er die übrigen Sittlichkeiten wie Hände und Füße schützen wird, wie von einem enthaupteten Mann. Bei wem sie jedoch unversehrt ist, der kann – wie ein nicht enthaupteter Mann sein Leben schützt – auch die übrigen Sittlichkeiten wieder in den normalen Zustand versetzen und bewahren. Darum hat er mit dem Ausdruck ‚tugendhaft‘ die Pātimokkha-Zügelung kurz dargelegt und sprach, um sie ausführlicher zu erklären, die Worte: ‚Gezügelt durch die Zügelung des Pātimokkha‘ usw.“

තත්ථ [Pg.38] පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතොති පාතිමොක්ඛසංවරෙන සමන්නාගතො. ආචාරගොචරසම්පන්නොති ආචාරෙන ච ගොචරෙන ච සම්පන්නො. අණුමත්තෙසූති අප්පමත්තකෙසු. වජ්ජෙසූති අකුසලධම්මෙසු. භයදස්සාවීති භයදස්සී. සමාදායාති සම්මා ආදියිත්වා. සික්ඛති සික්ඛාපදෙසූති තං තං සික්ඛාපදං සමාදියිත්වා සික්ඛති. අපිච සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසූති යංකිඤ්චි සික්ඛාපදෙසු සික්ඛාකොට්ඨාසෙසු සික්ඛිතබ්බං කායිකං වා වාචසිකං වා, තං සබ්බං සම්මා ආදාය සික්ඛති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පන සබ්බානෙතානි පාතිමොක්ඛසංවරාදීනි පදානි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.14 ආදයො) වුත්තානි, චතුපාරිසුද්ධිසීලඤ්ච සබ්බාකාරෙන විභජිත්වා දස්සිතං. අඤ්ඤතරං දෙවනිකායන්ති ඡසු කාමාවචරදෙවඝටාසු අඤ්ඤතරං දෙවඝටං. ආගාමී හොතීති හෙට්ඨා ආගාමී හොති. ආගන්තා ඉත්ථත්තන්ති ඉත්ථත්තං මානුසකපඤ්චක්ඛන්ධභාවමෙව ආගන්තා හොති. තත්‍රූපපත්තිකො වා උපරූපපත්තිකො වා න හොති, පුන හෙට්ඨාගාමීයෙව හොතීති දස්සෙති. ඉමිනා අඞ්ගෙන සුක්ඛවිපස්සකස්ස ධාතුකම්මට්ඨානිකභික්ඛුනො හෙට්ඨිමං මග්ගද්වයඤ්චෙව ඵලද්වයඤ්ච කථිතං.

Darin bedeutet „gezügelt durch die Zügelung des Pātimokkha“: versehen mit der Zügelung des Pātimokkha. „Vollkommen in Wandel und Weide“ bedeutet: vollkommen sowohl in gutem Verhalten (ācāra) als auch im rechten Umgang (gocera). „Bei den geringsten“ bedeutet: bei ganz unbedeutenden. „Verfehlungen“ bedeutet: bei unheilsamen Dingen. „Gefahr sehend“ bedeutet: einer, der Gefahr erblickt. „Auf sich nehmend“ bedeutet: vollkommen auf sich nehmend. „Er übt sich in den Trainingsregeln“ bedeutet: er übernimmt die jeweilige Trainingsregel und übt sich darin. Weiterhin bedeutet „auf sich nehmend übt er sich in den Trainingsregeln“: Was auch immer an körperlicher oder sprachlicher Schulung in den Übungsregeln und Übungsabschnitten zu vollziehen ist, das alles nimmt er vollkommen auf sich und übt sich darin. Dies ist hier die kurze Zusammenfassung; ausführlich jedoch wurden all diese Begriffe wie „Pātimokkha-Zügelung“ usw. im Visuddhimagga dargelegt, und auch die vierfache reine Sittlichkeit wurde in jeder Hinsicht analysiert und aufgezeigt. „In einer bestimmten Götterschar“ bedeutet: in einer der sechs Scharen der Götter der sinnlichen Sphäre. „Ist ein Wiederkehrender“ bedeutet: er kehrt nach unten zurück. „Hierher zurückkehrend“ bedeutet: er kehrt zurück in dieses menschliche Dasein der felsenfesten fünf Daseinsgruppen. Er wird nicht an jenem Ort der Wiedergeburt verbleiben oder in einer höheren Welt wiedergeboren werden, sondern er kehrt unweigerlich wieder nach unten zurück; dies wird damit gezeigt. Durch dieses Glied werden für einen trocken-hellsehenden Mönch, der über die Elemente meditiert, die beiden niederen Pfade und die beiden niederen Früchte dargelegt.

අඤ්ඤතරං සන්තං චෙතොවිමුත්තින්ති අට්ඨසු සමාපත්තීසු අඤ්ඤතරං චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්තිං. සා හි පච්චනීකකිලෙසානං සන්තත්තා සන්තා, තෙහෙව ච කිලෙසෙහි චෙතසො විමුත්තත්තා චෙතොවිමුත්තීති වුච්චති. අඤ්ඤතරං දෙවනිකායන්ති පඤ්චසු සුද්ධාවාසදෙවනිකායෙසු අඤ්ඤතරං. අනාගන්තා ඉත්ථත්තන්ති පුන ඉමං පඤ්චක්ඛන්ධභාවං අනාගන්තා, හෙට්ඨූපපත්තිකො න හොති, උපරූපපත්තිකො වා හොති තත්ථෙව වා පරිනිබ්බායීති දස්සෙති. ඉමිනා අඞ්ගෙන සමාධිකම්මිකස්ස භික්ඛුනො තයො මග්ගා තීණි ච ඵලානි කථිතානි.

„Eine bestimmte friedvolle Gemutsbefreiung“ bedeutet: eine bestimmte Errungenschaft des vierten Jhāna unter den acht meditativen Errungenschaften. Denn diese wird wegen des Zur-Ruhe-Gekommens der gegnerischen Befleckungen als „friedvoll“ bezeichnet, und weil der Geist eben von diesen Befleckungen befreit ist, wird sie „Gemutsbefreiung“ genannt. „In einer bestimmten Götterschar“ bedeutet: in einer der fünf reinen Wohnstätten der Götter. „Nicht hierher zurückkehrend“ bedeutet: er kehrt nicht wieder zu diesem Zustand der fünf Daseinsgruppen zurück. Es zeigt auf, dass er nicht in einer niederen Sphäre wiedergeboren wird, sondern in einer höheren Sphäre wiedergeboren wird oder ebendort das Parinibbāna erlangt. Durch dieses Glied werden für einen Mönch, der sich in der Praxis der Konzentration übt, die drei Pfade und die drei Früchte dargelegt.

කාමානංයෙව නිබ්බිදායාති දුවිධානම්පි කාමානං නිබ්බින්දනත්ථාය උක්කණ්ඨනත්ථාය. විරාගායාති විරජ්ජනත්ථාය. නිරොධායාති අප්පවත්තිකරණත්ථාය. පටිපන්නො හොතීති පටිපත්තිං පටිපන්නො හොති. එත්තාවතා සොතාපන්නස්ස ච සකදාගාමිනො ච පඤ්චකාමගුණිකරාගක්ඛයත්ථාය අනාගාමිමග්ගවිපස්සනා කථිතා හොති. භවානංයෙවාති තිණ්ණං භවානං. ඉමිනා අනාගාමිනො භවරාගක්ඛයත්ථාය අරහත්තමග්ගවිපස්සනා කථිතා හොති. තණ්හාක්ඛයාය පටිපන්නො හොතීති ඉමිනාපි [Pg.39] සොතාපන්නසකදාගාමීනංයෙව පඤ්චකාමගුණිකතණ්හාක්ඛයකරණත්ථං අනාගාමිමග්ගවිපස්සනා කථිතා. සො ලොභක්ඛයායාති ඉමිනාපි අනාගාමිනො භවලොභක්ඛයත්ථාය අරහත්තමග්ගවිපස්සනාව කථිතා. අඤ්ඤතරං දෙවනිකායන්ති සුද්ධාවාසෙස්වෙව අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං. අනාගන්තා ඉත්ථත්තන්ති ඉමං ඛන්ධපඤ්චකභාවං අනාගන්තා, හෙට්ඨූපපත්තිකො න හොති, උපරූපපත්තිකො වා හොති, තත්ථෙව වා පරිනිබ්බායති.

„Kāmānaṃyeva nibbidāyā“ (Zur Abkehr von eben den Sinnenlüsten) bedeutet: um der Abkehr willen, um der Entfremdung willen von den zweierlei Arten von Sinnenlüsten [nämlich den objektiven Sinnenobjekten und den subjektiven Befleckungen]. „Virāgāyā“ (Zur Leidenschaftslosigkeit) bedeutet: um der Entfärbung [bzw. dem Schwinden der Anhaftung] willen. „Nirodhāyā“ (Zum Erlöschen) bedeutet: um des Nicht-wieder-Entstehen-Lassens willen. „Paṭipanno hotī“ (Er praktiziert) bedeutet: Er übt die Praxis aus. Mit dieser Darlegung ist Folgendes gesagt: Für den Stromeingetretenen und den Einmalwiederkehrenden wird die Einsicht zum Pfad der Nichtwiederkehr dargelegt, um die Gier nach den fünf Sinnenobjekten zu vernichten. „Bhavānaṃyevā“ (Eben von den Daseinsformen) bedeutet: von den drei Daseinsformen. Hierdurch wird für den Nie-Wiederkehrenden die Einsicht zum Pfad der Arahatschaft dargelegt, um die Gier nach dem Dasein zu vernichten. Auch mit den Worten „taṇhākkhayāya paṭipanno hotī“ (Er praktiziert zur Vernichtung des Begehrens) wird für eben die Stromeingetretenen und Einmalwiederkehrenden die Einsicht zum Pfad der Nichtwiederkehr dargelegt, um das Begehren nach den fünf Sinnenobjekten zu vernichten. Mit den Worten „so lobhakkhayāyā“ (Er [praktiziert] zur Vernichtung der Gier) wird ebenfalls für den Nie-Wiederkehrenden eben die Einsicht zum Pfad der Arahatschaft dargelegt, um die Gier nach dem Dasein zu vernichten. „Aññataraṃ devanikāyan“ (In eine bestimmte Götterschar) bedeutet: in eine bestimmte Götterschar ausschließlich unter den Reinen Wohnstätten (Suddhāvāsa). „Anāgantā itthattan“ (Nicht mehr zu diesem Zustand zurückkehrend) bedeutet: nicht mehr zu diesem Zustand der fünf Aggregate zurückkehrend; er wird nicht mehr in einer niederen Welt wiedergeboren, sondern wird in einer höheren Welt wiedergeboren oder erlischt völlig genau dort.

ඉති පඨමෙන අඞ්ගෙන සුක්ඛවිපස්සකස්ස ධාතුකම්මට්ඨානිකභික්ඛුනො හෙට්ඨිමානි ද්වෙ මග්ගඵලානි කථිතානි, දුතියෙන සමාධිකම්මිකස්ස තීණි මග්ගඵලානි, ‘‘සො කාමාන’’න්ති ඉමිනා සොතාපන්නසකදාගාමීනං පඤ්චකාමගුණිකරාගක්ඛයාය උපරි අනාගාමිමග්ගවිපස්සනා, ‘‘සො භවානංයෙවා’’ති ඉමිනා අනාගාමිස්ස උපරි අරහත්තමග්ගවිපස්සනා, ‘‘සො තණ්හාක්ඛයායා’’ති ඉමිනා සොතාපන්නසකදාගාමීනං පඤ්චකාමගුණිකතණ්හාක්ඛයාය උපරි අනාගාමිමග්ගවිපස්සනා, ‘‘සො ලොභක්ඛයායා’’ති ඉමිනා අනාගාමිනො භවලොභක්ඛයාය උපරි අරහත්තමග්ගවිපස්සනා කථිතාති එවං ඡහි මුඛෙහි විපස්සනං කථෙත්වා දෙසනං යථානුසන්ධිං පාපෙසි. දෙසනාපරියොසානෙ කොටිසතසහස්සදෙවතා අරහත්තං පාපුණිංසු, සොතාපන්නාදීනං පරිච්ඡෙදොව නාහොසි. යථා ච ඉමස්මිං සමාගමෙ, එවං මහාසමයසුත්තෙ මඞ්ගලසුත්තෙ ච චූළරාහුලොවාදසුත්තෙ ච කොටිසතසහස්සදෙවතා අරහත්තං පාපුණිංසු, සොතාපන්නාදීනං දෙවමනුස්සානං පරිච්ඡෙදො නාහොසි.

So wurden durch das erste Glied für den rein Einsicht-Praktizierenden (Sukkhavipassaka), einen Mönch, dessen Meditationsobjekt die Elemente sind, die unteren zwei Pfade und Früchte dargelegt. Durch das zweite Glied wurden für einen die Konzentration Praktizierenden die drei Pfade und Früchte dargelegt. Mit den Worten „so kāmānaṃ“ (Er [praktiziert] bezüglich der Sinnenlüste) wird die darüber liegende Einsicht zum Pfad der Nichtwiederkehr dargelegt, um bei Stromeingetretenen und Einmalwiederkehrenden die Gier nach den fünf Sinnenobjekten zu vernichten. Mit den Worten „so bhavānaṃyevā“ (Er [praktiziert] bezüglich eben der Daseinsformen) wird die darüber liegende Einsicht zum Pfad der Arahatschaft für den Nie-Wiederkehrenden dargelegt. Mit den Worten „so taṇhākkhayāyā“ (Er [praktiziert] zur Vernichtung des Begehrens) wird die darüber liegende Einsicht zum Pfad der Nichtwiederkehr dargelegt, um bei Stromeingetretenen und Einmalwiederkehrenden das Begehren nach den fünf Sinnenobjekten zu vernichten. Mit den Worten „so lobhakkhayāyā“ (Er [praktiziert] zur Vernichtung der Gier) wird die darüber liegende Einsicht zum Pfad der Arahatschaft dargelegt, um beim Nie-Wiederkehrenden die Gier nach dem Dasein zu vernichten. Nachdem der Erhabene auf diese Weise die Einsicht durch sechs Ansätze dargelegt hatte, führte er die Lehrrede zu ihrem folgerichtigen Abschluss. Am Ende der Lehrrede erlangten hunderttausend Koṭis von Gottheiten die Arahatschaft; die Anzahl derer, die den Stromeintritt usw. erlangten, war unermesslich. Und wie bei dieser Versammlung, so erlangten auch im Mahāsamaya-Sutta, im Maṅgala-Sutta und im Cūḷarāhulovāda-Sutta hunderttausend Koṭis von Gottheiten die Arahatschaft, und die Anzahl der Götter und Menschen, die den Stromeintritt usw. erlangten, war unermesslich.

සමචිත්තා දෙවතාති චිත්තස්ස සුඛුමභාවසමතාය සමචිත්තා. සබ්බාපි හි තා අත්තනො අත්තභාවෙ සුඛුමෙ චිත්තසරික්ඛකෙ කත්වා මාපෙසුං. තෙන සමචිත්තා නාම ජාතා. අපරෙනපි කාරණෙන සමචිත්තා – ‘‘ථෙරෙන සමාපත්ති තාව කථිතා, සමාපත්තිථාමො පන න කථිතො. මයං දසබලං පක්කොසිත්වා සමාපත්තියා ථාමං කථාපෙස්සාමා’’ති සබ්බාපි එකචිත්තා අහෙසුන්තිපි සමචිත්තා. අපරම්පි කාරණං – ‘‘ථෙරෙන එකෙන පරියායෙන සමාපත්තිපි සමාපත්තිථාමොපි කථිතො, කො නු ඛො ඉමං සමාගමං සම්පත්තො, කො න සම්පත්තො’’ති ඔලොකයමානා තථාගතස්ස අසම්පත්තභාවං දිස්වා ‘‘මයං තථාගතං පක්කොසිත්වා [Pg.40] පරිසං පරිපුණ්ණං කරිස්සාමා’’ති සබ්බාපි එකචිත්තා අහෙසුන්තිපි සමචිත්තා. අපරම්පි කාරණං – අනාගතෙ කොචිදෙව භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා දෙවො වා මනුස්සො වා ‘‘අයං දෙසනා සාවකභාසිතා’’ති අගාරවං කරෙය්‍ය, සම්මාසම්බුද්ධං පක්කොසිත්වා ඉමං දෙසනං සබ්බඤ්ඤුභාසිතං කරිස්සාම. එවං අනාගතෙ ගරුභාවනීයා භවිස්සතීති සබ්බාව එකචිත්තා අහෙසුන්තිපි සමචිත්තා. අපරම්පි කාරණං – සබ්බාපි හි තා එකසමාපත්තිලාභිනියො වා අහෙසුං එකාරම්මණලාභිනියො වාති එවම්පි සමචිත්තා.

„Samacittā devatā“ (Die gleichgesinnten Gottheiten) bedeutet: Aufgrund der Gleichheit in der feinen Beschaffenheit ihres Geistes sind sie „gleichgesinnt“. Denn sie alle erschufen und gestalteten ihre feinen Körper so, dass sie ihren feinen Geisteszuständen entsprachen. Daher wurden sie als „Gleichgesinnte“ bezeichnet. Aus einem weiteren Grund waren sie gleichgesinnt: Sie alle dachten einmütig: „Vom Ehrwürdigen [Sāriputta] wurde bisher nur die meditative Errungenschaft dargelegt, nicht aber die Kraft der Errungenschaft. Wir wollen den Zehnkraftbegabten einladen und ihn veranlassen, die Kraft der Errungenschaft darzulegen.“ Weil sie alle diesen einen Gedanken teilten, wurden sie „gleichgesinnt“ genannt. Noch ein weiterer Grund: Als sie prüfend blickten und dachten: „Vom Ehrwürdigen wurde auf gewisse Weise sowohl die Errungenschaft als auch die Kraft der Errungenschaft dargelegt. Wer wohl ist zu dieser Versammlung gekommen und wer ist nicht gekommen?“ und sahen, dass der Tathāgata nicht eingetroffen war, dachten sie einmütig: „Wir wollen den Tathāgata einladen und die Versammlung vervollständigen.“ Weil sie alle diesen einen Gedanken teilten, waren sie gleichgesinnt. Noch ein weiterer Grund: [Sie dachten:] „In der Zukunft könnte irgendein Mönch, eine Nonne, eine Gottheit oder ein Mensch Respektlosigkeit zeigen und denken: ‚Diese Lehrrede wurde von einem Jünger verkündet.‘ Wenn wir den vollkommen Erleuchteten einladen, werden wir diese Lehrrede zu einer vom Allwissenden verkündeten machen. Auf diese Weise wird sie in der Zukunft hochverehrt sein.“ Weil sie alle diesen einen Gedanken teilten, waren sie gleichgesinnt. Noch ein weiterer Grund: Sie alle hatten entweder dieselbe meditative Errungenschaft erlangt oder nahmen dasselbe Meditationsobjekt wahr. Auch aus diesem Grund waren sie gleichgesinnt.

හට්ඨාති තුට්ඨපහට්ඨා ආමොදිතා පමොදිතා. සාධූති ආයාචනත්ථෙ නිපාතො. අනුකම්පං උපාදායාති න ථෙරස්ස අනුකම්පං කාරුඤ්ඤං අනුද්දයං පටිච්ච, න ච ඉමස්මිං ඨානෙ ථෙරස්ස අනුකම්පිතබ්බකිච්චං අත්ථි. යස්මිං හි දිවසෙ ථෙරො සූකරඛතලෙණද්වාරෙ භාගිනෙය්‍යස්ස දීඝනඛපරිබ්බාජකස්ස වෙදනාකම්මට්ඨානෙ (ම. නි. 2.206) කථියමානෙ තාලවණ්ටං ගහෙත්වා සත්ථාරං බීජමානො ඨිතො පරස්ස වඩ්ඪිතභොජනං භුඤ්ජිත්වා ඛුදං විනොදෙන්තො විය පරස්ස සජ්ජිතපසාධනං සීසෙ පටිමුඤ්චන්තො විය ච සාවකපාරමිඤාණස්ස නිප්පදෙසතො මත්ථකං පත්තො, තස්මිංයෙව දිවසෙ භගවතා අනුකම්පිතො නාම. අවසෙසානං පන තං ඨානං සම්පත්තානං දෙවමනුස්සානං අනුකම්පං උපාදාය ගච්ඡතු භගවාති භගවන්තං යාචිංසු.

„Haṭṭhā“ (Erfreut) bedeutet: hocherfreut, frohlockend, glücklich. „Sādhū“ ist eine Partikel im Sinne einer Bitte. „Anukampaṃ upādāyā“ (Aus Mitgefühl) bezieht sich nicht auf Mitgefühl, Erbarmen oder Wohlwollen gegenüber dem Ehrwürdigen [Sāriputta], denn an diesem Ort gibt es für den Ehrwürdigen keine Notwendigkeit mehr, bemitleidet zu werden. Denn an jenem Tag, als dem Wanderphilosoph Dīghanakha, dem Neffen des Ehrwürdigen, am Eingang der Sūkarakhata-Höhle die Meditation über die Empfindungen dargelegt wurde, stand der Ehrwürdige da, hielt einen Palmblattfächer und fächelte dem Meister Luft zu. Dabei erreichte er – wie jemand, der eine für einen anderen zubereitete Mahlzeit isst und so seinen Hunger vertreibt, oder wie jemand, der einen für einen anderen hergestellten Schmuck auf sein Haupt setzt – den absoluten Höhepunkt des Wissens um die Vollkommenheit eines Jüngers ohne jeden Rest. An eben jenem Tag wurde er bereits vom Erhabenen mit Mitgefühl bedacht. Doch aus Mitgefühl mit den übrigen Göttern und Menschen, die an diesem Ort versammelt waren, baten sie den Erhabenen: „Möge der Erhabene kommen!“

බලවා පුරිසොති දුබ්බලො හි ඛිප්පං සමිඤ්ජනපසාරණං කාතුං න සක්කොති, බලවාව සක්කොති. තෙනෙතං වුත්තං. සම්මුඛෙ පාතුරහොසීති සම්මුඛට්ඨානෙ පුරතොයෙව පාකටො අහොසි. භගවා එතදවොචාති එතං ‘‘ඉධ සාරිපුත්තා’’තිආදිනා නයෙන අත්තනො ආගමනකාරණං අවොච. එවං කිරස්ස අහොසි – ‘‘සචෙ කොචි බාලො අකතඤ්ඤූ භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා උපාසකො වා උපාසිකා වා එවං චින්තෙය්‍ය – ‘සාරිපුත්තත්ථෙරො මහන්තං පරිසං අලත්ථ, සම්මාසම්බුද්ධො එත්තකං අධිවාසෙතුං අසක්කොන්තො උසූයාය පරිසං උට්ඨාපෙතුං ආගතො’ති. සො ඉමං මයි මනොපදොසං කත්වා අපායෙ නිබ්බත්තෙය්‍යා’’ති. අථත්තනො ආගමනකාරණං කථෙන්තො එතං ‘‘ඉධ සාරිපුත්තා’’තිආදිවචනං අවොච.

„Balavā puriso“ (Ein starker Mann) – denn ein schwacher Mann kann seine Glieder nicht so schnell beugen oder ausstrecken, während ein starker Mann dies vermag. Deshalb wurde dies so gesagt. „Sammukhe pāturahosī“ (Er erschien vor ihnen) bedeutet: Er wurde direkt vor ihnen, an Ort und Stelle, sichtbar. „Bhagavā etadavocā“ (Der Erhabene sprach folgendes) bedeutet: Er erklärte den Grund für sein Kommen in folgender Weise mit den Worten: „Hier, Sāriputta...“ und so weiter. Es wird überliefert, dass er folgendes dachte: „Falls irgendein törichter, undankbarer Mönch, eine Nonne, ein Laienanhänger oder eine Laienanhängerin so denken sollte: ‚Der ehrwürdige Sāriputta hat eine große Gefolgschaft gewonnen. Der vollkommen Erleuchtete konnte dies nicht ertragen und ist aus Neid gekommen, um die Versammlung aufzulösen.‘ Wenn jemand eine solche böse Gesinnung mir gegenüber hegt, würde er in den Leidenswelten wiedergeboren werden.“ Um nun den wahren Grund für sein Kommen darzulegen, sprach er jene Worte: „Hier, Sāriputta...“ und so weiter.

එවං [Pg.41] අත්තනො ආගමනකාරණං කථෙත්වා ඉදානි සමාපත්තියා ථාමං කථෙතුං තා ඛො පන, සාරිපුත්ත, දෙවතා දසපි හුත්වාතිආදිමාහ. තත්ථ යසවසෙන වා අත්ථං ආහරිතුං වට්ටති සමාපත්තිවසෙන වා. යසවසෙන තාව මහෙසක්ඛා දෙවතා දස දස එකට්ඨානෙ අට්ඨංසු, තාහි අප්පෙසක්ඛතරා වීසති වීසති එකට්ඨානෙ අට්ඨංසු, තාහි අප්පෙසක්ඛතරා…පෙ… සට්ඨි සට්ඨි එකට්ඨානෙ අට්ඨංසු. සමාපත්තිවසෙන පන යාහි පණීතා සමාපත්ති භාවිතා, තා සට්ඨි සට්ඨි එකට්ඨානෙ අට්ඨංසු. යාහි තතො හීනතරා, තා පඤ්ඤාස පඤ්ඤාස…පෙ… යාහි තතො හීනතරා සමාපත්ති භාවිතා…පෙ… තා දස දස එකට්ඨානෙ අට්ඨංසු. යාහි වා හීනා භාවිතා, තා දස දස එකට්ඨානෙ අට්ඨංසු. යාහි තතො පණීතතරා භාවිතා, තා වීසති වීසති. යාහි තතො පණීතතරා…පෙ… තා සට්ඨි සට්ඨි එකට්ඨානෙ අට්ඨංසු.

Nachdem er so den Grund für sein eigenes Kommen dargelegt hatte, sprach er nun, um die Stärke der meditativen Errungenschaft (samāpatti) aufzuzeigen, die Worte beginnend mit: „Jene Gottheiten nun, Sāriputta, traten zu zehnt zusammen...“ Darin ist es angemessen, die Bedeutung entweder im Hinblick auf das Gefolge oder im Hinblick auf die meditative Errungenschaft zu erklären. Zuerst im Hinblick auf das Gefolge: Gottheiten von großer Macht standen zu zehnt an einem einzigen Ort; Gottheiten von geringerer Macht als jene standen zu zwanzig an einem einzigen Ort; Gottheiten von noch geringerer Macht als jene... und so weiter... standen zu sechzig an einem einzigen Ort. Im Hinblick auf die meditative Errungenschaft hingegen: Diejenigen, die eine erhabene meditative Errungenschaft entfaltet hatten, standen zu sechzig an einem einzigen Ort. Diejenigen, die eine geringere als jene entfaltet hatten, standen zu fünfzig... und so weiter... diejenigen, die eine noch geringere meditative Errungenschaft als jene entfaltet hatten... und so weiter... standen zu zehnt an einem einzigen Ort. Oder diejenigen, die eine geringe Errungenschaft entfaltet hatten, standen zu zehnt an einem einzigen Ort. Diejenigen, die eine erhabenere als jene entfaltet hatten, standen zu zwanzig. Diejenigen, die eine noch erhabenere als jene... und so weiter... standen zu sechzig an einem einzigen Ort.

ආරග්ගකොටිනිතුදනමත්තෙති ආරග්ගකොටියා පතනමත්තෙ ඔකාසෙ. න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්තීති එවං සම්බාධෙ ඨානෙ තිට්ඨන්තියොපි අඤ්ඤමඤ්ඤං න බ්‍යාබාධෙන්ති න ඝට්ටෙන්ති, අසම්පීළා අසම්බාධාව අහෙසුං. ‘‘තව හත්ථො මං බාධති, තව පාදො මං බාධති, ත්වං මං මද්දන්තී ඨිතා’’ති වත්තබ්බකාරණං නාහොසි. තත්ථ නූනාති තස්මිං භවෙ නූන. තථාචිත්තං භාවිතන්ති තෙනාකාරෙන චිත්තං භාවිතං. යෙන තා දෙවතාති යෙන තථාභාවිතෙන චිත්තෙන තා දෙවතා දසපි හුත්වා…පෙ… තිට්ඨන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං බ්‍යාබාධෙන්තීති. ඉධෙව ඛොති සාසනෙ වා මනුස්සලොකෙ වා භුම්මං, ඉමස්මිංයෙව සාසනෙ ඉමස්මිංයෙව මනුස්සලොකෙති අත්ථො. තාසඤ්හි දෙවතානං ඉමස්මිංයෙව මනුස්සලොකෙ ඉමස්මිංයෙව ච සාසනෙ තං චිත්තං භාවිතං, යෙන තා සන්තෙ රූපභවෙ නිබ්බත්තා, තතො ච පන ආගන්ත්වා එවං සුඛුමෙ අත්තභාවෙ මාපෙත්වා ඨිතා. තත්ථ කිඤ්චාපි කස්සපදසබලස්ස සාසනෙ තීණි මග්ගඵලානි නිබ්බත්තෙත්වා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තදෙවතාපි අත්ථි, සබ්බබුද්ධානං පන එකාව අනුසාසනී එකං සාසනන්ති කත්වා ‘‘ඉධෙව ඛො, සාරිපුත්තා’’ති අඤ්ඤබුද්ධානං සාසනම්පි ඉමමෙව සාසනං කරොන්තො ආහ. එත්තාවතා තථාගතෙන සමාපත්තියා ථාමො කථිතො.

„Nur so viel wie die Spitze einer Ahle berührt“ bedeutet: an einem Ort von der Größe des Aufsetzens der Spitze einer Ahle. „Und sie bedrängen einander nicht“ bedeutet: Obwohl sie an einem so engen Ort standen, bedrängten sie einander nicht, stießen nicht aneinander; sie blieben völlig unbedrängt und ungeengt. Es gab keinen Anlass zu sagen: „Deine Hand bedrängt mich, dein Fuß bedrängt mich, du stehst da und erdrückst mich.“ Darin bedeutet „gewiss dort“: gewiss in jenem Dasein. „In dieser Weise ist der Geist entfaltet worden“ bedeutet: In jener Weise wurde der Geist entfaltet. „Durch welchen jene Gottheiten“ bedeutet: durch jenen in dieser Weise entfalteten Geist, durch den jene Gottheiten, selbst wenn sie zu zehnt... und so weiter... dastehen, einander nicht bedrängen. „Gerade hier“ ist ein Lokativ, der sich entweder auf die Lehre oder auf die Menschenwelt bezieht; die Bedeutung ist: „genau in dieser Lehre, genau in dieser Menschenwelt“. Denn jener Geist wurde von diesen Gottheiten genau in dieser Menschenwelt und genau in dieser Lehre entfaltet, durch den sie im friedvollen feinstofflichen Dasein wiedergeboren wurden und von dort kommend solch feine Körper erschufen und dastanden. Obwohl es in dieser Hinsicht auch Gottheiten gibt, die unter der Lehre des Zehnkraft-Besitzenden Kassapa die drei Pfade und Früchte verwirklicht haben und in der Brahma-Welt wiedergeboren wurden, sprach er, weil die Unterweisung aller Buddhas ein und dieselbe ist, die Lehre ein und dieselbe ist, die Worte „Gerade hier, Sāriputta“, indem er auch die Lehre anderer Buddhas als eben diese Lehre darstellte. Damit hat der Tathāgata die Stärke der meditativen Errungenschaft dargelegt.

ඉදානි [Pg.42] සාරිපුත්තත්ථෙරං ආරබ්භ තන්තිවසෙන අනුසාසනිං කථෙන්තො තස්මාතිහ, සාරිපුත්තාති ආහ. තත්ථ තස්මාති යස්මා තා දෙවතා ඉධෙව සන්තං සමාපත්තිං නිබ්බත්තෙත්වා සන්තෙ භවෙ නිබ්බත්තා, තස්මා. සන්තින්ද්‍රියාති පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං සන්තතාය නිබ්බුතතාය පණීතතාය සන්තින්ද්‍රියා. සන්තමානසාති මානසස්ස සන්තතාය නිබ්බුතතාය පණීතතාය සන්තමානසා. සන්තංයෙව උපහාරං උපහරිස්සාමාති කායචිත්තූපහාරං සන්තං නිබ්බුතං පණීතංයෙව උපහරිස්සාම. සබ්‍රහ්මචාරීසූති සමානං එකුද්දෙසතාදිං බ්‍රහ්මං චරන්තෙසු සහධම්මිකෙසු. එවඤ්හි වො, සාරිපුත්ත, සික්ඛිතබ්බන්ති ඉමිනා එත්තකෙන වාරෙන භගවා දෙසනං සබ්බඤ්ඤුභාසිතං අකාසි. අනස්සුන්ති නට්ඨා විනට්ඨා. යෙ ඉමං ධම්මපරියායං නාස්සොසුන්ති යෙ අත්තනො පාපිකං තුච්ඡං නිරත්ථකං දිට්ඨිං නිස්සාය ඉමං එවරූපං ධම්මදෙසනං සොතුං න ලභිංසූති යථානුසන්ධිනා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

Um nun, sich auf den ehrwürdigen Sāriputta beziehend, eine Unterweisung gemäß der Textordnung darzulegen, sprach er: „Darum also, Sāriputta...“ Darin bedeutet „darum“: weil jene Gottheiten genau hier die friedvolle meditative Errungenschaft hervorgebracht haben und in einem friedvollen Dasein wiedergeboren wurden, darum. „Mit friedvollen Sinnen“ bedeutet: aufgrund der Friedvolligkeit, Beruhigung und Erhabenheit des Geistes und der fünf Fähigkeiten (Sinne) haben sie friedvolle Sinne. „Mit friedvollem Geist“ bedeutet: aufgrund der Friedvolligkeit, Beruhigung und Erhabenheit des Geistes haben sie einen friedvollen Geist. „Wir wollen eine friedvolle Gabe darbringen“ bedeutet: Wir wollen eine friedvolle, beruhigte und erhabene Gabe von Körper und Geist darbringen. „Gegenüber den Gefährten im heiligen Leben“ bedeutet: gegenüber den Gefährten im Dhamma, die das gleiche heilige Leben führen, das durch die gemeinsame Rezitation des Pātimokkha usw. bestimmt ist. „So nämlich, Sāriputta, solltet ihr euch üben“ – mit diesem Abschnitt machte der Erhabene die Lehrverkündigung zu einer vom Allwissenden gesprochenen. „Sie sind verloren gegangen“ bedeutet: Sie sind zugrunde gegangen, gänzlich verloren gegangen. „Diejenigen, die diese Darlegung des Dhamma nicht gehört haben“ bedeutet: diejenigen, die aufgrund ihrer eigenen schlechten, leeren und nutzlosen Ansicht keine Gelegenheit erhielten, eine solche Lehrverkündigung des Dhamma zu hören. So schloss er die Lehrverkündigung gemäß dem folgerichtigen Zusammenhang ab.

38. ඡට්ඨෙ වරණායං විහරතීති වරණා නාම එකං නගරං, තං උපනිස්සාය විහරති. කාමරාගාභිනිවෙසවිනිබන්ධපලිගෙධපරියුට්ඨානජ්ඣොසානහෙතූති කාමරාගාභිනිවෙසහෙතු, කාමරාගවිනිබන්ධහෙතු, කාමරාගපලිගෙධහෙතු, කාමරාගපරියුට්ඨානහෙතු, කාමරාගඅජ්ඣොසානහෙතූති අත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – ය්වායං පඤ්ච කාමගුණෙ නිස්සාය උප්පජ්ජති කාමරාගො, තස්සාභිනිවෙසාදිහෙතු. කාමරාගෙන අභිනිවිට්ඨත්තා විනිබද්ධත්තා තස්මිංයෙව ච කාමරාගෙ මහාපඞ්කෙ විය පලිගෙධත්තා අනුපවිට්ඨත්තා තෙනෙව ච කාමරාගෙන පරියුට්ඨිතත්තා ගහිතත්තා කාමරාගෙනෙව ච අජ්ඣොසිතත්තා ගිලිත්වා පරිනිට්ඨපෙත්වා ගහිතත්තාති. දිට්ඨිරාගාදිපදෙසුපි එසෙව නයො. දිට්ඨිරාගොති පනෙත්ථ ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො නිස්සාය උප්පජ්ජනකරාගො වෙදිතබ්බො. පුරත්ථිමෙසු ජනපදෙසූති ථෙරස්ස වසනට්ඨානතො සාවත්ථිජනපදො පුරත්ථිමදිසාභාගෙ හොති, ථෙරො ච නිසීදන්තොපි තතොමුඛොව නිසින්නො, තස්මා එවමාහ. උදානං උදානෙසීති උදාහාරං උදාහරි. යථා හි යං තෙලං මානං ගහෙතුං න සක්කොති, විස්සන්දිත්වා ගච්ඡති, තං අවසෙසකොති වුච්චති. යඤ්ච ජලං තළාකං ගහෙතුං න සක්කොති, අජ්ඣොත්ථරිත්වා ගච්ඡති[Pg.43], තං ඔඝොති වුච්චති, එවමෙවං යං පීතිවචනං හදයං ගහෙතුං න සක්කොති, අධිකං හුත්වා අන්තො අසණ්ඨහිත්වා බහි නික්ඛමති, තං උදානන්ති වුච්චති, එවරූපං පීතිමයවචනං නිච්ඡාරෙසීති අත්ථො.

38. Im sechsten Sutta bedeutet „er weilte bei Varaṇā“: Es gibt eine Stadt namens Varaṇā, in deren Nähe er weilte. „Aufgrund des Festhaltens an, der Fesselung durch, der Gier nach, dem Beherrschtsein von und dem Versunkensein in die Sinnengier“ bedeutet: aufgrund des Festhaltens an der Sinnengier, aufgrund der Fesselung durch die Sinnengier, aufgrund des Versinkens in die Sinnengier, aufgrund des Beherrschtseins von der Sinnengier, aufgrund des Versunkenseins in die Sinnengier. Dies bedeutet Folgendes: Jene Sinnengier, die in Abhängigkeit von den fünf Sinnsobjekten entsteht – aufgrund des Festhaltens an ihr usw., weil der Geist durch die Sinnengier fixiert und gefesselt ist, und weil er in eben diese Sinnengier wie in einen tiefen Sumpf eingesunken und eingedrungen ist, und weil er von eben dieser Sinnengier beherrscht und ergriffen ist, und weil er gänzlich in eben diese Sinnengier versunken ist, von ihr verschlungen, völlig vereinnahmt und ergriffen wurde. Auch bei Ausdrücken wie „Gier nach Ansichten“ usw. gilt dieselbe Methode. Unter „Gier nach Ansichten“ ist hierbei jene Gier zu verstehen, die in Abhängigkeit von den zweiundsechzig falschen Ansichten entsteht. „In den östlichen Ländern“ bedeutet: Vom Wohnort des Thera aus gesehen liegt das Sāvatthi-Land im Osten, und der Thera saß, selbst wenn er sich setzte, mit dem Gesicht dorthin gewandt; darum sagte er dies. „Er stieß einen feierlichen Ausruf aus“ bedeutet: Er brachte ein Wort des Entzückens hervor. Denn wie Öl, das ein Messgefäß nicht fassen kann und das überfließt, als „Überlauf“ bezeichnet wird; und wie Wasser, das ein Teich nicht fassen kann und das über die Ufer tritt, als „Flut“ bezeichnet wird; genau so wird ein von Verzückung erfülltes Wort, das das Herz nicht fassen kann und das, weil es übermächtig wird, im Inneren keinen Halt findet und nach außen bricht, als „Udāna“ bezeichnet. Die Bedeutung ist, dass er ein solches von Verzückung getragenes Wort äußerte.

39. සත්තමෙ ගුන්දාවනෙති එවං නාමකෙ වනෙ. උපසඞ්කමීති ‘‘මහාකච්චානත්ථෙරො කිර නාම අත්තනො පිතුමත්තම්පි අය්‍යකමත්තම්පි දිස්වා නෙව අභිවාදෙති න පච්චුට්ඨෙති න ආසනෙන නිමන්තෙතී’’ති සුත්වා ‘‘න සක්කා එත්තකෙන නිට්ඨං ගන්තුං, උපසඞ්කමිත්වා නං පරිග්ගණ්හිස්සාමී’’ති භුත්තපාතරාසො යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි. ජිණ්ණෙති ජරාජිණ්ණෙ. වුද්ධෙති වයොවුද්ධෙ. මහල්ලකෙති ජාතිමහල්ලකෙ. අද්ධගතෙති දීඝකාලද්ධානං අතික්කන්තෙ. වයොඅනුප්පත්තෙති පච්ඡිමවයං අනුප්පත්තෙ. තයිදං, භො කච්චාන, තථෙවාති, භො කච්චාන, යං තං අම්හෙහි කෙවලං සුතමෙව, තං ඉමිනා දිට්ඨෙන සමෙති. තස්මා තං තථෙව, න අඤ්ඤථා. න හි භවං කච්චානො බ්‍රාහ්මණෙති ඉදං අත්තානං සන්ධාය වදති. අයං කිරස්ස අධිප්පායො – අම්හෙ එවං මහල්ලකෙ දිස්වා භොතො කච්චානස්ස අභිවාදනමත්තම්පි පච්චුට්ඨානමත්තම්පි ආසනෙන නිමන්තනමත්තම්පි නත්ථීති. න සම්පන්නමෙවාති න යුත්තමෙව න අනුච්ඡවිකමෙව.

39. Im siebten Sutta bedeutet 'gundāvane': in einem Wald dieses Namens. 'Upasaṅkami' (suchte auf): Nachdem er gehört hatte: 'Der ehrwürdige Mahākaccāna soll angeblich selbst jemandem, der so alt wie sein Vater, sein Großvater oder sein Urgroßvater ist, weder Ehrerbietung erweisen, noch vor ihm aufstehen, noch ihn zu einem Sitzplatz einladen', dachte er: 'Es ist nicht möglich, allein aufgrund dessen zu einer Gewissheit zu gelangen. Ich werde ihn aufsuchen und ihn prüfen.' Nachdem er sein Frühstück eingenommen hatte, begab er sich dorthin, wo der ehrwürdige Mahākaccāna verweilte. 'Jiṇṇe' bedeutet: durch Alter gealtert. 'Vuddhe' bedeutet: an Jahren fortgeschritten. 'Mahallake' bedeutet: von Natur aus alt. 'Addhagate' bedeutet: der eine lange Zeitspanne durchschritten hat. 'Vayoanuppatte' bedeutet: der das letzte Lebensalter erreicht hat. 'Tayidaṃ, bho kaccāna, tatheva' (Dies ist genau so, o Kaccāna) bedeutet: O Kaccāna, das, was wir bloß vom Hörensagen kannten, stimmt mit diesem Gesehenen überein. Daher verhält es sich genau so und nicht anders. Mit den Worten 'Na hi bhavaṃ kaccāno brāhmaṇe' (Denn der ehrenwerte Kaccāna erweist uns Brahmanen...) spricht er in Bezug auf sich selbst. Dies ist seine Absicht: 'Obwohl der ehrenwerte Kaccāna uns so alt sieht, gibt es von seiner Seite nicht einmal ein bloßes Grüßen, Aufstehen oder Einladen zu einem Sitzplatz.' 'Na sampannamevā' bedeutet: es schickt sich keineswegs, es ist völlig unangemessen.

ථෙරො බ්‍රාහ්මණස්ස වචනං සුත්වා ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො නෙව වුද්ධෙ ජානාති න දහරෙ, ආචික්ඛිස්සාමිස්ස වුද්ධෙ ච දහරෙ චා’’ති දෙසනං වඩ්ඪෙන්තො අත්ථි බ්‍රාහ්මණාතිආදිමාහ. තත්ථ ජානතාති සබ්බං නෙය්‍යං ජානන්තෙන. පස්සතාති තදෙව හත්ථෙ ඨපිතං ආමලකං විය පස්සන්තෙන. වුද්ධභූමීති යෙන කාරණෙන වුද්ධො නාම හොති, තං කාරණං. දහරභූමීති යෙන කාරණෙන දහරො නාම හොති, තං කාරණං. ආසීතිකොති අසීතිවස්සවයො. නාවුතිකොති නවුතිවස්සවයො. කාමෙ පරිභුඤ්ජතීති වත්ථුකාමෙ කිලෙසකාමෙති දුවිධෙපි කාමෙ කමනවසෙන පරිභුඤ්ජති. කාමමජ්ඣාවසතීති දුවිධෙපි කාමෙ ඝරෙ ඝරස්සාමිකො විය වසති අධිවසති. කාමපරියෙසනාය උස්සුකොති දුවිධානම්පි කාමානං පරියෙසනත්ථං උස්සුක්කමාපන්නො. බාලො න ථෙරොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතීති සො න ථෙරො බාලො මන්දොත්වෙව ගණනං ගච්ඡති. වුත්තං හෙතං –

Nachdem der Thera die Worte des Brahmanen gehört hatte, dachte er: 'Dieser Brahmane kennt weder den wahrhaft Alten noch den Jungen. Ich werde ihm erklären, wer ein Alter und wer ein Junger ist.' Um die Darlegung der Lehre zu entfalten, sprach er die Worte beginnend mit: 'Es gibt, o Brahmane...' Darin bedeutet 'jānatā' (durch den Wissenden): durch den, der alles Erkennbare weiß. 'Passatā' (durch den Sehenden): durch den, der eben dieses sieht, so wie eine Myrobalanen-Frucht, die in seiner Hand liegt. 'Vuddhabhūmi' (die Stufe des Alters) bedeutet: der Grund, aus dem man 'alt' genannt wird. 'Daharabhūmi' (die Stufe der Jugend) bedeutet: der Grund, aus dem man 'jung' genannt wird. 'Āsītiko' bedeutet: achtzig Jahre alt. 'Nāvutiko' bedeutet: neunzig Jahre alt. 'Kāme paribhuñjati' (genießt die Sinnlichkeiten) bedeutet: er genießt beide Arten von Sinnlichkeit – die Sinnsobjekte sowie die Befleckungen der Sinnlichkeit – durch die Kraft des Begehrens. 'Kāmamajjhāvasati' (lebt inmitten der Sinnlichkeiten) bedeutet: er lebt inmitten beider Arten von Sinnlichkeit wie ein Hausherr in seinem Haus und beherrscht sie. 'Kāmapariyesanāya ussuko' bedeutet: er ist eifrig bestrebt, beide Arten von Sinnlichkeit zu suchen. 'Bālo na therotveva saṅkhyaṃ gacchati' bedeutet: Ein solcher Mensch wird nicht als Thera (Ältester) gezählt, sondern gilt bloß als ein Tor, als unverständig. Denn dies wurde gesagt:

‘‘න [Pg.44] තෙන ථෙරො සො හොති, යෙනස්ස පලිතං සිරො;

පරිපක්කො වයො තස්ස, මොඝජිණ්ණොති වුච්චතී’’ති. (ධ. ප. 260);

'Nicht dadurch ist man ein Ältester, dass das Haupt ergraut ist; sein Alter ist zwar gereift, doch er wird als umsonst gealtert bezeichnet.'

දහරොති තරුණො. යුවාති යොබ්බනෙන සමන්නාගතො. සුසුකාළකෙසොති සුට්ඨු කාළකෙසො. භද්‍රෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතොති යෙන යොබ්බනෙන සමන්නාගතො යුවා, තං යොබ්බනං භද්‍රං ලද්ධකන්ති දස්සෙති. පඨමෙන වයසාති පඨමවයො නාම තෙත්තිංස වස්සානි, තෙන සමන්නාගතොති අත්ථො. පණ්ඩිතො ථෙරොත්වෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතීති සො එවරූපො පුග්ගලො පණ්ඩිතොති ච ථෙරොති ච ගණනං ගච්ඡති. වුත්තම්පි චෙතං –

'Daharo' bedeutet: jung. 'Yuvā' bedeutet: mit Jugend ausgestattet. 'Susukāḷakeso' bedeutet: mit sehr schwarzem Haar. 'Bhadrena yobbanena samannāgato' (mit herrlicher Jugend ausgestattet) zeigt, dass jene Jugend, mit der er ausgestattet ist und durch die er jung ist, edel und erstrebenswert ist. 'Paṭhamena vayasā' (im ersten Lebensalter) bedeutet: Das sogenannte erste Lebensalter umfasst dreiunddreißig Jahre; mit diesem ausgestattet zu sein, ist die Bedeutung. 'Paṇḍito therotveva saṅkhyaṃ gacchati' bedeutet: Eine solche Person wird sowohl als ein Weiser als auch als ein Ältester gezählt. Und dies wurde auch gesagt:

‘‘යම්හි සච්චඤ්ච ධම්මො ච, අහිංසා සංයමො දමො;

ස වෙ වන්තමලො ධීරො, ථෙරො ඉති පවුච්චතී’’ති. (ධ. ප. 261);

'In wem Wahrheit und Lehre, Gewaltlosigkeit, Selbstbeherrschung und Zügelung wohnen; er, der von Makel Befreite, der Weise, wird wahrlich ein Ältester genannt.'

40. අට්ඨමෙ චොරා බලවන්තො හොන්තීති පක්ඛසම්පන්නා, පරිවාරසම්පන්නා, ධනසම්පන්නා, නිවාසට්ඨානසම්පන්නා, වාහනසම්පන්නා ච හොන්ති. රාජානො තස්මිං සමයෙ දුබ්බලා හොන්තීති තස්මිං සමයෙ රාජානො තාසං සම්පත්තීනං අභාවෙන දුබ්බලා හොන්ති. අතියාතුන්ති බහිද්ධා ජනපදචාරිකං චරිත්වා ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ අන්තොනගරං පවිසිතුං. නිය්‍යාතුන්ති ‘‘චොරා ජනපදං විලුම්පන්ති මද්දන්ති, තෙ නිසෙධෙස්සාමා’’ති පඨමයාමෙ වා මජ්ඣිමයාමෙ වා පච්ඡිමයාමෙ වා නික්ඛමිතුං ඵාසුකං න හොති. තතො උට්ඨාය චොරා මනුස්සෙ පොථෙත්වා අච්ඡින්දිත්වා ගච්ඡන්ති. පච්චන්තිමෙ වා ජනපදෙ අනුසඤ්ඤාතුන්ති ගාමං වාසකරණත්ථාය සෙතුං අත්ථරණත්ථාය පොක්ඛරණිං ඛණාපනත්ථාය සාලාදීනං කරණත්ථාය පච්චන්තිමෙ ජනපදෙ අනුසඤ්ඤාතුම්පි න සුඛං හොති. බ්‍රාහ්මණගහපතිකානන්ති අන්තොනගරවාසීනං බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං. බාහිරානි වා කම්මන්තානීති බහිගාමෙ ආරාමෙ ඛෙත්තකම්මන්තානි. පාපභික්ඛූ බලවන්තො හොන්තීති පක්ඛුත්තරා යසුත්තරා පුඤ්ඤවන්තො බහුකෙහි උපට්ඨාකෙහි ච උපට්ඨාකීහි ච සමන්නාගතා රාජරාජමහාමත්තසන්නිස්සිතා. පෙසලා භික්ඛූ තස්මිං සමයෙ දුබ්බලා හොන්තීති තස්මිං සමයෙ පියසීලා භික්ඛූ තාසං සම්පත්තීනං අභාවෙන දුබ්බලා හොන්ති. තුණ්හීභූතා තුණ්හීභූතාව සඞ්ඝමජ්ඣෙ සඞ්කසායන්තීති [Pg.45] නිස්සද්දා හුත්වා සඞ්ඝමජ්ඣෙ නිසින්නා කිඤ්චි එකවචනම්පි මුඛං උක්ඛිපිත්වා කථෙතුං අසක්කොන්තා පජ්ඣායන්තා විය නිසීදන්ති. තයිදන්ති තදෙතං කාරණං. සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපල්ලාසෙන වෙදිතබ්බො.

40. Im achten Sutta bedeutet 'corā balavanto honti' (die Räuber sind mächtig): Sie sind reich an Unterstützern, reich an Gefolge, reich an Vermögen, reich an Zufluchtsorten und reich an Transportmitteln. 'Rājāno tasmiṃ samaye dubbalā honti' (die Könige sind zu jener Zeit schwach) bedeutet: Zu jener Zeit sind die Könige aufgrund des Fehlens dieser Vorzüge schwach. 'Atiyātuṃ' bedeutet: um außerhalb auf Landreise zu gehen und zu jedem gewünschten Zeitpunkt wieder in die Stadt hineinzukommen. 'Niyyātuṃ' (auszuziehen): Mit dem Gedanken 'Räuber plündern und bedrücken das Land, wir werden sie abwehren' auszuziehen, ist weder in der ersten, der mittleren noch der letzten Nachtwache leicht. Von da an schlagen die Räuber die Menschen nieder, berauben sie und ziehen davon. 'Paccantime vā janapade anusaññātuṃ' (in den Grenzgebieten umherzureisen) bedeutet: Es ist nicht einmal leicht, in den Grenzgebieten umherzureisen, sei es, um ein Dorf zu gründen, eine Brücke zu bauen, einen Teich graben zu lassen oder Hallen und Ähnliches zu errichten. 'Brāhmaṇagahapatikānaṃ' bedeutet: für die in der Stadt wohnenden Brahmanen und Hausväter. 'Bāhirāni vā kammantāni' bedeutet: Arbeiten außerhalb des Dorfes, in Gärten oder auf Feldern. 'Pāpabhikkhū balavanto honti' (die schlechten Mönche sind mächtig) bedeutet: Sie haben eine starke Fraktion, großen Ruhm, sind verdienstvoll, mit vielen männlichen und weiblichen Laienunterstützern ausgestattet und stützen sich auf Könige und königliche Minister. 'Pesalā bhikkhū tasmiṃ samaye dubbalā honti' (die tugendhaften Mönche sind zu jener Zeit schwach) bedeutet: Zu jener Zeit sind die tugendliebenden Mönche aufgrund des Fehlens jener Vorzüge schwach. 'Tuṇhībhūtā tuṇhībhūtāva saṅghamajjhe saṅkasāyanti' (sie ziehen sich schweigend inmitten der Gemeinde zurück) bedeutet: Sie sitzen völlig geräuschlos inmitten der Gemeinde; unfähig, den Mund zu öffnen und auch nur ein einziges Wort zu sprechen, sitzen sie da, als ob sie in trübsinniges Grübeln versunken wären. 'Tayidaṃ' bedeutet: eben diese Ursache. Die helle Seite (sukkapakkha) ist durch die Umkehrung des Gesagten zu verstehen.

41. නවමෙ මිච්ඡාපටිපත්තාධිකරණහෙතූති මිච්ඡාපටිපත්තියා කාරණහෙතු පටිපජ්ජනහෙතූති අත්ථො. ඤායං ධම්මං කුසලන්ති සහවිපස්සනකං මග්ගං. එවරූපො හි සහවිපස්සනකං මග්ගං ආරාධෙතුං සම්පාදෙතුං පූරෙතුං න සක්කොති. සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපල්ලාසෙන වෙදිතබ්බො. ඉමස්මිං සුත්තෙ සහ විපස්සනාය මග්ගො කථිතො.

41. Im neunten Sutta bedeutet 'micchāpaṭipattādhikaraṇahetu' (aufgrund falscher Praxis): aufgrund der Ursache der falschen Praxis, aufgrund des Ausübens des Falschen. 'Ñāyaṃ dhammaṃ kusalaṃ' (die heilsame, richtige Lehre) bedeutet: den Pfad mitsamt der Einsicht (vipassanā). Denn eine solche Person ist unfähig, den Pfad mitsamt der Einsicht zu erlangen, zu verwirklichen und zu vollenden. Die helle Seite ist durch die Umkehrung des Gesagten zu verstehen. In diesem Sutta wird der edle Pfad mitsamt der Einsicht verkündet.

42. දසමෙ දුග්ගහිතෙහීති උප්පටිපාටියා ගහිතෙහි. බ්‍යඤ්ජනප්පතිරූපකෙහීති බ්‍යඤ්ජනසො පතිරූපකෙහි අක්ඛරචිත්‍රතාය ලද්ධකෙහි. අත්ථඤ්ච ධම්මඤ්ච පටිබාහන්තීති සුග්ගහිතසුත්තන්තානං අත්ථඤ්ච පාළිඤ්ච පටිබාහන්ති, අත්තනො දුග්ගහිතසුත්තන්තානංයෙව අත්ථඤ්ච පාළිඤ්ච උත්තරිතරං කත්වා දස්සෙන්ති. සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපල්ලාසෙන වෙදිතබ්බො. ඉමස්මිං සුත්තෙ සාසනස්ස වුද්ධි ච පරිහානි ච කථිතාති.

42. Im zehnten Sutta bedeutet 'duggahitehi' (durch schlecht erfasste): durch solche, die in verkehrter Weise erfasst wurden. 'Byañjanappatirūpakehi' (mit Schein-Wortlauten) bedeutet: mit solchen, die dem Wortlaut nach bloße Nachahmungen sind und durch die Zierlichkeit der Buchstaben erlangt wurden. 'Atthañca dhammañca paṭibāhanti' (sie weisen Sinn und Lehre ab) bedeutet: Sie weisen den Sinn und den Pāli-Text der gut erfassten Lehrreden ab; sie stellen den Sinn und den Wortlaut ihrer eigenen, schlecht erfassten Lehrreden as überlegen dar. Die helle Seite ist durch die Umkehrung des Gesagten zu verstehen. In diesem Sutta werden das Gedeihen und der Verfall der Lehre verkündet.

සමචිත්තවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über den Gleichmut des Geistes (Samacittavagga).

5. පරිසවග්ගවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Kapitels über die Versammlungen (Parisavagga).

43. පඤ්චමස්ස පඨමෙ උත්තානාති පාකටා අප්පටිච්ඡන්නා. ගම්භීරාති ගුළ්හා පටිච්ඡන්නා. උද්ධතාති උද්ධච්චෙන සමන්නාගතා. උන්නළාති උග්ගතනළා, උට්ඨිතතුච්ඡමානාති වුත්තං හොති. චපලාති පත්තචීවරමණ්ඩනාදිනා චාපල්ලෙන යුත්තා. මුඛරාති මුඛඛරා ඛරවචනා. විකිණ්ණවාචාති අසංයතවචනා දිවසම්පි නිරත්ථකවචනපලාපිනො. මුට්ඨස්සතීති විස්සට්ඨසතිනො. අසම්පජානාති නිප්පඤ්ඤා. අසමාහිතාති චිත්තෙකග්ගතාමත්තස්සාපි අලාභිනො. පාකතින්ද්‍රියාති පකතියා ඨිතෙහි විවටෙහි අරක්ඛිතෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි සමන්නාගතා. සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපල්ලාසෙන වෙදිතබ්බො.

43. Im ersten [Sutta] des fünften [Vagga] bedeutet 'offenbar' (uttāna): offenkundig, unverhüllt. 'Tiefgründig' (gambhġra) bedeutet: verborgen, verhüllt. 'Aufgeregt' (uddhata) bedeutet: mit Unruhe behaftet. 'Stolz' (unnaጰa) bedeutet: stolz wie ein emporgewachsenes Schilfrohr, von leerem Hochmut erfüllt. 'Leichtsinnig' (capala) bedeutet: mit Flatterhaftigkeit behaftet, wie etwa durch das Schmücken von Almosenschale und Robe. 'Großmäulig' (mukhara) bedeutet: mit rauhem Mund, rauhe Worte sprechend. 'Unkontrolliert im Reden' (vikiṇṇavāca) bedeutet: von unzügelter Sprache, die sogar den ganzen Tag über nutzloses Geschwätz plappern. 'Unachtsam' (muṭṭhassati) bedeutet: von entfallener Achtsamkeit. 'Ohne Wissensklarheit' (asampajāna) bedeutet: ohne Weisheit. 'Ungesammelt' (asamāhita) bedeutet: unfähig, selbst ein Mindestmaß an Einspitzigkeit des Geistes zu erlangen. 'Mit unbewachten Sinnen' (pākatindriya) bedeutet: mit Sinnen ausgestattet, die in ihrem natürlichen Zustand verbleiben, offen und ungeschützt sind. Die helle Seite (sukkapakkha) ist durch die Umkehrung des Gesagten zu verstehen.

44. දුතියෙ [Pg.46] භණ්ඩනජාතාති භණ්ඩනං වුච්චති කලහස්ස පුබ්බභාගො, තං තෙසං ජාතන්ති භණ්ඩනජාතා. තථා ‘‘මයං තුම්හෙ දණ්ඩාපෙස්සාම බන්ධාපෙස්සාමා’’තිආදිවචනප්පවත්තියා සඤ්ජාතකලහා. අයං තාව ගිහීසු නයො. පබ්බජිතා පන ආපත්තිවීතික්කමවාචං වදන්තා කලහජාතා නාම. විවාදාපන්නාති විරුද්ධවාදං ආපන්නා. මුඛසත්තීහි විතුදන්තාති ගුණානං ඡින්දනට්ඨෙන දුබ්භාසිතා වාචා මුඛසත්තියොති වුච්චන්ති, තාහි විතුදන්තා විජ්ඣන්තා. සමග්ගාති එකකම්මං එකුද්දෙසො සමසික්ඛතාති එතෙසං කරණෙන සමග්ගතාය සහිතා. පියචක්ඛූහීති මෙත්තාචක්ඛූහි.

44. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'in Streit geraten' (bhaṇṡanajāta): Als Zwist (bhaṇṡana) wird die Vorstufe eines Konflikts (kalaha) bezeichnet; da dieses bei jenen entstanden ist, nennt man sie 'in Streit geraten'. Ebenso sind jene 'in Streit geraten', bei denen ein Konflikt durch Äußerungen wie 'Wir werden euch bestrafen lassen, wir werden euch fesseln lassen' und ähnliches entstanden ist. Dies ist zunächst die Methode bezüglich der Laien. Für die Hinausgezogenen jedoch gilt: Wenn sie Worte sprechen, die ein Vergehen verletzen, nennt man sie 'in Streit geraten'. 'In Zwist geraten' (vivādāpanna) bedeutet: in widersprüchliche Rede verfallen. 'Mit Mundspeeren verletzend' (mukhasattġhi vitudantā) bedeutet: Schlechtes, verletzendes Reden wird 'Mundspeere' genannt, da es gute Eigenschaften abschneidet; mit diesen verletzen und durchbohren sie einander. 'Einträchtig' (samagga) bedeutet: vereint in Einigkeit durch das Verrichten desselben Formals, denselben Vortrag der Ordensregeln und dasselbe Training. 'Mit liebenden Augen' (piyacakkhu) bedeutet: mit Augen voll liebender Güte (mettācakkhu).

45. තතියෙ අග්ගවතීති උත්තමපුග්ගලවතී, අග්ගාය වා උත්තමාය පටිපත්තියා සමන්නාගතා. තතො විපරීතා අනග්ගවතී. බාහුලිකාති චීවරාදිබාහුල්ලාය පටිපන්නා. සාසනං සිථිලං ගණ්හන්තීති සාථලිකා. ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමාති එත්ථ ඔක්කමනං වුච්චති අවගමනට්ඨෙන පඤ්ච නීවරණානි, තෙන පඤ්චනීවරණපූරණෙ පුබ්බඞ්ගමාති වුත්තං හොති. පවිවෙකෙති උපධිවිවෙකෙ නිබ්බානෙ. නික්ඛිත්තධුරාති තිවිධෙපි විවෙකෙ ඔරොපිතධුරා. න වීරියං ආරභන්තීති දුවිධම්පි වීරියං න කරොන්ති. අප්පත්තස්ස පත්තියාති පුබ්බෙ අප්පත්තස්ස ඣානවිපස්සනාමග්ගඵලවිසෙසස්ස පත්තිඅත්ථාය. ඉතරං පදද්වයං තස්සෙව වෙවචනං. පච්ඡිමා ජනතාති සද්ධිවිහාරිකඅන්තෙවාසිකජනො. දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජතීති ආචරියුපජ්ඣායෙහි කතං අනුකරොන්තො දිට්ඨස්ස තෙසං ආචාරස්ස අනුගතිං ආපජ්ජති නාම. සෙසං වුත්තපටිපක්ඛනයෙන වෙදිතබ්බං.

45. Im dritten [Sutta] bedeutet 'die Vorzügliche habend' (aggavatġ): eine Gemeinschaft, die hervorragende Personen besitzt; oder sie ist mit der höchsten, besten Praxis ausgestattet. Die dazu gegenteilige [Gemeinschaft] heißt 'nicht vorzüglich' (anaggavatġ). 'Auf Fülle bedacht' (bāhulika) bedeutet: jene, die nach einem Überfluss an Roben und anderen Dingen streben. 'Lässig' (sāthalikā) bedeutet: jene, die die Lehre nur locker und nachlässig annehmen. Bei 'föhrend beim Absinken' (okkamane pubbaṅgamā) bezeichnet 'Absinken' (okkamana) die fünf Hemmnisse (nġvaraṇa), da sie ein Hinabziehen bewirken. Daher bedeutet dies: föhrend beim Erfüllen des fünf Hemmnisse. 'In der Abgeschiedenheit' (paviveke) bedeutet: in der Abgeschiedenheit von den Daseinsgrundlagen (upadhiviveka), im Nibbāna. 'Die die Last abgelegt haben' (nikkhittadhurā) bedeutet: jene, die in allen drei Arten der Abgeschiedenheit ihre Bemöhung abgelegt haben. 'Sie spannen keine Tatkraft an' bedeutet: sie bringen keine der beiden Arten von Tatkraft [körperliche und geistige] auf. 'Um das Unerreichte zu erreichen' bedeutet: um die zuvor unerreichten besonderen Stufen von Jhana, Vipassana, Pfad und Frucht zu erlangen. Die anderen beiden Wortpaare sind Synonyme genau dafür. Die 'nachfolgende Generation' (pacchimā janatā) bezeichnet die Schöler und Mitbewohner. 'Folgt dem gesehenen Vorbild' (diṭṭhānugatiṁ āpajjati) bedeutet: Ein Schöler, der das nachahmt, was die Lehrer und Präzeptoren getan haben, folgt dem gesehenen Verhalten jener Lehrer. Das Übrige ist durch die Umkehrung des bereits Erklärten zu verstehen.

46. චතුත්ථෙ අරියාති අරියසාවකපරිසා. අනරියාති පුථුජ්ජනපරිසා. ‘‘ඉදං දුක්ඛ’’න්ති යථාභූතං නප්පජානන්තීති ඨපෙත්වා තණ්හං තෙභූමකා පඤ්චක්ඛන්ධා දුක්ඛසච්චං නාම, එත්තකමෙව දුක්ඛං, ඉතො උද්ධං දුක්ඛං නත්ථීති යථාසභාවතො නප්පජානන්ති. එස නයො සබ්බත්ථ. සෙසපදෙසු පන තස්ස දුක්ඛස්ස සමුට්ඨාපිකා පුරිමතණ්හා සමුදයො නාම, තස්සායෙව තණ්හාය, ද්වින්නම්පි වා තෙසං සච්චානං අච්චන්තක්ඛයො අසමුප්පත්ති දුක්ඛනිරොධො නාම, අට්ඨඞ්ගිකො අරියමග්ගො දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා නාමාති [Pg.47] එවං ඉමස්මිං සුත්තෙ චතූහි සච්චෙහි චත්තාරො මග්ගා ච චත්තාරි ච ඵලානි කථිතානි.

46. Im vierten [Sutta] bedeutet 'edel' (ariya): die Versammlung der edlen Jünger. 'Unedel' (anariya) bedeutet: die Versammlung der Weltlinge. Sie erkennen 'Das ist das Leiden' nicht der Wirklichkeit entsprechend: Ausgenommen das Begehren (taṇhā) sind die in den drei Daseinsebenen existierenden fünf Aggregate (khandha) die Wahrheit vom Leiden. Sie erkennen gemäß ihrer wahren Natur nicht: 'Dies allein ist Leiden, darüber hinaus gibt es kein Leiden.' Diese Methode gilt überall. In den übrigen Begriffen jedoch gilt: Das in einem früheren Leben entstandene Begehren, welches dieses Leiden erzeugt, wird 'Ursprung' (samudaya) genannt. Das endgöltige Erlöschen und Nicht-wieder-Entstehen eben dieses Begehrens [oder beider Wahrheiten] wird 'Leidensaufhebung' (dukkhanirodha) genannt. Der achtfache edle Pfad wird 'der zum Erlöschen des Leidens föhrende Weg' genannt. Auf diese Weise wurden in diesem Sutta mittels der vier Wahrheiten die vier Pfade und die vier Früchte verkündet.

47. පඤ්චමෙ පරිසාකසටොති කසටපරිසා කචවරපරිසා පලාපපරිසාති අත්ථො. පරිසාමණ්ඩොති පසන්නපරිසා සාරපරිසාති අත්ථො. ඡන්දාගතිං ගච්ඡන්තීති ඡන්දෙන අගතිං ගච්ඡන්ති, අකත්තබ්බං කරොන්තීති අත්ථො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. ඉමානි පන චත්තාරි අගතිගමනානි භණ්ඩභාජනීයෙ ච විනිච්ඡයට්ඨානෙ ච ලබ්භන්ති. තත්ථ භණ්ඩභාජනීයෙ තාව අත්තනො භාරභූතානං භික්ඛූනං අමනාපෙ භණ්ඩකෙ පත්තෙ තං පරිවත්තෙත්වා මනාපං දෙන්තො ඡන්දාගතිං ගච්ඡති නාම. අත්තනො පන අභාරභූතානං මනාපෙ භණ්ඩකෙ පත්තෙ තං පරිවත්තෙත්වා අමනාපං දෙන්තො දොසාගතිං ගච්ඡති නාම. භණ්ඩකභාජනීයවත්ථුඤ්ච ඨිතිකඤ්ච අජානන්තො මොහාගතිං ගච්ඡති නාම. මුඛරානං වා රාජාදිනිස්සිතානං වා ‘‘ඉමෙ මෙ අමනාපෙ භණ්ඩකෙ දින්නෙ අනත්ථම්පි කරෙය්‍යු’’න්ති භයෙන පරිවත්තෙත්වා මනාපං දෙන්තො භයාගතිං ගච්ඡති නාම. යො පන එවං න ගච්ඡති, සබ්බෙසං තුලාභූතො පමාණභූතො මජ්ඣත්තො හුත්වා යං යස්ස පාපුණාති, තඤ්ඤෙව තස්ස දෙති, අයං චතුබ්බිධම්පි අගතිගමනං න ගච්ඡති නාම. විනිච්ඡයට්ඨානෙ පන අත්තනො භාරභූතස්ස ගරුකාපත්තිං ලහුකාපත්තීති කත්වා කථෙන්තො ඡන්දාගතිං ගච්ඡති නාම. ඉතරස්ස ලහුකාපත්තිං ගරුකාපත්තීති කත්වා කථෙන්තො දොසාගතිං ගච්ඡති නාම. ආපත්තිවුට්ඨානං පන සමුච්චයක්ඛන්ධකඤ්ච අජානන්තො මොහාගතිං ගච්ඡති නාම. මුඛරස්ස වා රාජපූජිතස්ස වා ‘‘අයං මෙ ගරුකං කත්වා ආපත්තිං කථෙන්තස්ස අනත්ථම්පි කරෙය්‍යා’’ති ගරුකමෙව ලහුකාති කත්වා කථෙන්තො භයාගතිං ගච්ඡති නාම. යො පන සබ්බෙසං යථාභූතමෙව කථෙති, අයං චතුබ්බිධම්පි අගතිගමනං න ගච්ඡති නාම.

47. Im fünften [Sutta] bedeutet 'Abschaum einer Versammlung' (parisākasaṡa): eine unreine Versammlung, eine Müll-Versammlung, eine Spreu-Versammlung. 'Das Beste einer Versammlung' (parisāmaṇṡa) bedeutet: eine geklärte Versammlung, eine Kern-Versammlung. 'Den Irrweg aus Vorliebe gehen' (chandāgatiṁ gacchanti) bedeutet: aus Vorliebe einen Abweg beschreiten; das Unrechte tun. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Diese vier Irrwege (agatigamana) finden sich sowohl bei der Verteilung von Gütern als auch bei der Urteilsfindung. Dabei gilt hinsichtlich der Verteilung von Gütern zunächst: Wenn den Mönchen, die einem nahestehen, ein unliebsamer Gegenstand zufällt, und man diesen umtauscht, um ihnen einen angenehmen zu geben, so geht man den Irrweg aus Vorliebe. Wenn hingegen jenen, die einem nicht nahestehen, ein angenehmer Gegenstand zufällt, und man diesen umtauscht, um ihnen einen unliebsamen zu geben, so geht man den Irrweg aus Abneigung. Wenn man die Regeln und die festgelegte Praxis der Güterverteilung nicht kennt, geht man den Irrweg aus Verblendung. Wenn man aus Furcht vor frechen Mönchen oder solchen, die vom König oder anderen Mächtigen unterstützt werden, denkt: 'Wenn diesen ein unliebsamer Gegenstand gegeben wird, könnten sie mir Schaden zufügen', und man diesen umtauscht, um ihnen einen angenehmen zu geben, so geht man den Irrweg aus Furcht. Wer aber nicht so handelt, sondern für alle wie eine Waagschale und wie ein Maß unparteiisch ist, und jedem das gibt, was ihm rechtmäßig zufällt, der geht keinen dieser vier Irrwege. Bei der Urteilsfindung jedoch: Wenn man das schwere Vergehen eines nahestehenden Mönchs als leichtes Vergehen darstellt, geht man den Irrweg aus Vorliebe. Wenn man das leichte Vergehen eines anderen Mönchs als schweres Vergehen darstellt, geht man den Irrweg aus Abneigung. Wenn man die Rehabilitation von einem Vergehen und die Ansammlung von Vergehen (samuccayakkhandhaka) nicht kennt, geht man den Irrweg aus Verblendung. Wenn man bei einem frechen oder vom König geehrten Mönch aus Angst denkt: 'Wenn ich sein Vergehen als schwer darstelle, könnte er mir Schaden zufügen', und man das schwere Vergehen als leicht darstellt, so geht man den Irrweg aus Furcht. Wer jedoch für alle nur die Wahrheit spricht, der geht keinen dieser vier Irrwege.

48. ඡට්ඨෙ ඔක්කාචිතවිනීතාති දුබ්බිනීතා. නො පටිපුච්ඡාවිනීතාති න පුච්ඡිත්වා විනීතා. ගම්භීරාති පාළිවසෙන ගම්භීරා සල්ලසුත්තසදිසා. ගම්භීරත්ථාති අත්ථවසෙන ගම්භීරා මහාවෙදල්ලසුත්තසදිසා. ලොකුත්තරාති ලොකුත්තරඅත්ථදීපකා[Pg.48]. සුඤ්ඤතාපටිසංයුත්තාති සත්තසුඤ්ඤං ධම්මමත්තමෙව පකාසකා අසඞ්ඛතසංයුත්තසදිසා. න අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්තීති විජානනත්ථාය චිත්තං න උපට්ඨපෙන්ති, නිද්දායන්ති වා අඤ්ඤවිහිතා වා හොන්ති. උග්ගහෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බන්ති උග්ගහෙතබ්බෙ ච පරියාපුණිතබ්බෙ ච. කවිතාති කවීහි කතා. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. චිත්තක්ඛරාති විචිත්‍රඅක්ඛරා. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. බාහිරකාති සාසනතො බහිභූතා. සාවකභාසිතාති තෙසං තෙසං සාවකෙහි භාසිතා. සුස්සූසන්තීති අක්ඛරචිත්තතාය චෙව සරසම්පත්තියා ච අත්තමනා හුත්වා සුණන්ති. න චෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිපුච්ඡන්තීති අඤ්ඤමඤ්ඤං අත්ථං වා අනුසන්ධිං වා පුබ්බාපරං වා න පුච්ඡන්ති. න ච පටිවිචරන්තීති පුච්ඡනත්ථාය චාරිකං න විචරන්ති. ඉදං කථන්ති ඉදං බ්‍යඤ්ජනං කථං රොපෙතබ්බං කින්ති රොපෙතබ්බං? ඉමස්ස කො අත්ථොති ඉමස්ස භාසිතස්ස කො අත්ථො, කා අනුසන්ධි, කිං පුබ්බාපරං? අවිවටන්ති පටිච්ඡන්නං. න විවරන්තීති න උග්ඝාටෙන්ති. අනුත්තානීකතන්ති අපාකටං කතං. න උත්තානිං කරොන්තීති පාකටං න කරොන්ති. කඞ්ඛාඨානියෙසූති කඞ්ඛාය කාරණභූතෙසු. සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපල්ලාසෙන වෙදිතබ්බො.

48. Im sechsten (Sutta): „Durch Ausflüchte erzogen“ (okkācitavinītā) bedeutet schwer erziehbar (dubbinītā). „Nicht durch Nachfragen erzogen“ (no paṭipucchāvinītā) bedeutet, nicht erzogen worden zu sein, nachdem sie gefragt haben. „Tiefgründig“ (gambhīrā) bedeutet tiefgründig aufgrund des Wortlauts (pāḷi), ähnlich der Salla-Sutta. „Tiefgründig in der Bedeutung“ (gambhīratthā) bedeutet tiefgründig aufgrund des Sinns, ähnlich der Mahāvedalla-Sutta. „Überweltlich“ (lokuttarā) bedeutet, die überweltliche Bedeutung aufzeigend. „Mit der Leerheit verknüpft“ (suññatāpaṭisaṃyuttā) bedeutet, die bloße Natur der Phänomene (dhammamatta) verkündend, die frei von einem Lebewesen (satta) ist, ähnlich der Asaṅkhata-Saṃyutta. „Sie richten ihren Geist nicht auf das Wissen aus“ (na aññā cittaṃ upaṭṭhapentī) bedeutet, dass sie ihren Geist nicht auf das Erkennen (Verstehen) ausrichten, sondern entweder schlafen oder anderweitig abgelenkt sind. „Was gelernt und gemeistert werden muss“ (uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbaṃ) bezieht sich sowohl auf das, was zu lernen als auch auf das, was zu meistern ist. „Dichterisch“ (kavitā) bedeutet von Dichtern (kavīhi) geschaffen. Das andere (Wort kāveyya) ist ein Synonym für dasselbe. „Mit kunstvollen Buchstaben“ (cittakkharā) bedeutet mit vielfältigen Schriftzeichen. Das andere (Wort cittabyañjana) ist ein Synonym für dasselbe. „Außenstehend“ (bāhirakā) bedeutet außerhalb der Lehre (Sāsana) befindlich. „Von Jüngern gesprochen“ (sāvakabhāsitā) bedeutet von den jeweiligen Jüngern jener Außenstehenden gesprochen. „Sie wollen hören“ (sussūsantī) bedeutet, dass sie erfreuten Geistes zuhören, sowohl wegen der Kunstfertigkeit der Buchstaben als auch wegen des Wohlklangs der Stimme. „Und sie fragen einander nicht aus“ (na ceva aññamaññaṃ paṭipucchantī) bedeutet, dass sie einander weder nach der Bedeutung, noch nach dem Zusammenhang, noch nach dem Vorhergehenden und Nachfolgenden fragen. „Und sie forschen nicht nach“ (na ca paṭivicarantī) bedeutet, dass sie nicht umherwandern, um Fragen zu stellen. „Wie ist dies?“ (idaṃ kathaṃ) bedeutet: Wie soll diese Formulierung dargelegt werden, wie soll sie etabliert werden? „Was ist der Sinn hiervon?“ (imassa ko attho) bedeutet: Was ist die Bedeutung dieses Gesagten, was ist der Zusammenhang, was das Vorhergehende und Nachfolgende? „Unenthüllt“ (avivaṭaṃ) bedeutet verborgen. „Sie enthüllen es nicht“ (na vivarantī) bedeutet, sie legen es nicht offen. „Nicht offengelegt“ (anuttānīkataṃ) bedeutet unklar gelassen. „Sie machen es nicht klar“ (na uttāniṃ karontī) bedeutet, sie machen es nicht offensichtlich. „In Dingen, die Anlass zu Zweifel geben“ (kaṅkhāṭhāniyesu) bedeutet in Angelegenheiten, die die Ursache für Zweifel sind. Die lichte Seite (sukkapakkha) ist durch die Umkehrung des Gesagten zu verstehen.

49. සත්තමෙ ආමිසගරූති චතුපච්චයගරුකා ලොකුත්තරධම්මං ලාමකතො ගහෙත්වා ඨිතපරිසා. සද්ධම්මගරූති නව ලොකුත්තරධම්මෙ ගරුකෙ කත්වා චත්තාරො පච්චයෙ ලාමකතො ගහෙත්වා ඨිතපරිසා. උභතොභාගවිමුත්තොති ද්වීහි භාගෙහි විමුත්තො. පඤ්ඤාවිමුත්තොති පඤ්ඤාය විමුත්තො සුක්ඛවිපස්සකඛීණාසවො. කායසක්ඛීති කායෙන ඣානඵස්සං ඵුසිත්වා පච්ඡා නිරොධං නිබ්බානං සච්ඡිකත්වා ඨිතො. දිට්ඨිප්පත්තොති දිට්ඨන්තං පත්තො. ඉමෙ ද්වෙපි ඡසු ඨානෙසු ලබ්භන්ති. සද්ධාවිමුත්තොති සද්දහන්තො විමුත්තො. අයම්පි ඡසු ඨානෙසු ලබ්භති. ධම්මං අනුස්සරතීති ධම්මානුසාරී. සද්ධං අනුස්සරතීති සද්ධානුසාරී. ඉමෙ ද්වෙපි පඨමමග්ගසමඞ්ගිනො. කල්‍යාණධම්මොති සුන්දරධම්මො. දුස්සීලො පාපධම්මොති නිස්සීලො ලාමකධම්මො. ඉමං කස්මා ගණ්හන්ති? සබ්බෙසු හි එකසදිසෙසු ජාතෙසු [Pg.49] සීලවන්තෙසු බලවගාරවං න හොති, එකච්චෙසු පන දුස්සීලෙසු සති සීලවන්තානං උපරි බලවගාරවං හොතීති මඤ්ඤන්තා ගණ්හන්ති. තෙ තෙන ලාභං ලභන්තීති තෙ භික්ඛූ එකච්චානං වණ්ණං එකච්චානං අවණ්ණං කථෙත්වා චත්තාරො පච්චයෙ ලභන්ති. ගථිතාති තණ්හාය ගන්ථිතා. මුච්ඡිතාති තණ්හාවසෙනෙව මුච්ඡිතා. අජ්ඣොපන්නාති අජ්ඣොසාය ගිලිත්වා පරිනිට්ඨපෙත්වා ඨිතා. අනාදීනවදස්සාවිනොති අපච්චවෙක්ඛිතපරිභොගෙ ආදීනවං අපස්සන්තා. අනිස්සරණපඤ්ඤාති චතූසු පච්චයෙසු ඡන්දරාගඅපකඩ්ඪනාය නිස්සරණපඤ්ඤාය විරහිතා ඉදමත්ථං එතන්ති අජානන්තා. පරිභුඤ්ජන්තීති සච්ඡන්දරාගා හුත්වා පරිභුඤ්ජන්ති.

49. Im siebten (Sutta): „Das Weltliche hochschätzend“ (āmisagarū) bezieht sich auf eine Versammlung, die die vier Requisiten hochschätzt, das überweltliche Gesetz (Dhamma) jedoch als geringwertig erachtet. „Das wahre Gesetz hochschätzend“ (saddhammagarū) bezieht sich auf eine Versammlung, die die neun überweltlichen Phänomene hochschätzt, die vier Requisiten jedoch als geringwertig erachtet. „In zweifacher Hinsicht Befreiter“ (ubhatobhāgavimutto) bedeutet durch zwei Teile befreit. „Durch Weisheit Befreiter“ (paññāvimutto) bedeutet ein durch Weisheit befreiter, trocken-schauender Triebversiegter (Arahant). „Körperzeuge“ (kāyasakkhī) bedeutet einer, der mit dem geistigen Körper den Kontakt der Vertiefung (Jhāna) erfahren hat und danach das Erlöschen, das Nibbāna, verwirklicht hat und darin verweilt. „Zur Ansicht Gelangter“ (diṭṭhippatto) bedeutet einer, der das Ende der Ansicht [Nibbāna] erreicht hat. Diese beiden werden an sechs Stellen gefunden. „Durch Vertrauen Befreiter“ (saddhāvimutto) bedeutet im Vertrauen befreit. Auch dieser wird an sechs Stellen gefunden. „Dem Dhamma nachstrebend“ (dhammaṃ anussaratī) bezeichnet den dhammānusārī. „Dem Vertrauen nachstrebend“ (saddhaṃ anussaratī) bezeichnet den saddhānusārī. Diese beiden besitzen den ersten Pfad (den Pfad des Stromeintritts). „Von edler Natur“ (kalyāṇadhammo) bedeutet von guter Natur. „Tugendlos und von schlechter Natur“ (dussīlo pāpadhammo) bedeutet ohne Tugend und von niederer Gesinnung. Warum nehmen sie diesen an? Denn wenn alle gleichermaßen tugendhaft sind, entsteht keine starke Ehrfurcht; wenn es aber einige Tugendlose gibt, entsteht eine starke Ehrfurcht gegenüber den Tugendhaften – in diesem Gedanken nehmen sie ihn auf. „Dadurch erlangen sie Gewinn“ (te tena lābhaṃ labhantī) bedeutet, dass jene Mönche die vier Requisiten erhalten, indem sie das Lob der einen und den Tadel der anderen verkünden. „Gebunden“ (gathitā) bedeutet durch Begehren gefesselt. „Betört“ (mucchitā) bedeutet allein durch die Macht des Begehrens berauscht. „Völlig hingegeben“ (ajjhopannā) bedeutet von gierigem Anhaften verschlungen, völlig darin aufgegangen verweilen sie. „Die Gefahr nicht sehend“ (anādīnavadassāvino) bedeutet, dass sie die Gefahr beim unreflektierten Gebrauch nicht erkennen. „Ohne die Weisheit des Entkommens“ (anissaraṇapaññā) bedeutet, dass sie der Weisheit des Entkommens entbehren, die das leidenschaftliche Verlangen nach den vier Requisiten herausreißt, und sie wissen nicht: „Dies hat diesen Zweck [das Entkommen]“. „Sie genießen“ (paribhuñjantī) bedeutet, dass sie es mit leidenschaftlicher Begierde im Herzen konsumieren.

සුක්කපක්ඛෙ උභතොභාගවිමුත්තොතිආදීසු අයං සත්තන්නම්පි අරියපුග්ගලානං සඞ්ඛෙපපකාසනා – එකො භික්ඛු පඤ්ඤාධුරෙන අභිනිවිට්ඨො අට්ඨ සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා සොතාපත්තිමග්ගං පාපුණාති. සො තස්මිං ඛණෙ ධම්මානුසාරී නාම හොති, සොතාපත්තිඵලාදීසු ඡසු ඨානෙසු කායසක්ඛි නාම, අරහත්තඵලක්ඛණෙ උභතොභාගවිමුත්තො නාම. සමාපත්තීහි වික්ඛම්භනවිමුත්තියා මග්ගෙන සමුච්ඡෙදවිමුත්තියාති ද්වික්ඛත්තුං වා ද්වීහි වා භාගෙහි විමුත්තොති අත්ථො. අපරො පඤ්ඤාධුරෙන අභිනිවිට්ඨො සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තො සුක්ඛවිපස්සකොව හුත්වා සොතාපත්තිමග්ගං පාපුණාති. සො තස්මිං ඛණෙ ධම්මානුසාරී නාම හොති, සොතාපත්තිඵලාදීසු ඡසු ඨානෙසු දිට්ඨිප්පත්තො නාම, අරහත්තඵලක්ඛණෙ පඤ්ඤාවිමුත්තො නාම. අපරො සද්ධාධුරෙන අභිනිවිට්ඨො අට්ඨ සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙත්වා සොතාපත්තිමග්ගං පාපුණාති. සො තස්මිං ඛණෙ සද්ධානුසාරී නාම හොති, සොතාපත්තිඵලාදීසු ඡසු ඨානෙසු කායසක්ඛි නාම, අරහත්තඵලක්ඛණෙ උභතොභාගවිමුත්තො නාම. අපරො සද්ධාධුරෙන අභිනිවිට්ඨො සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙතුං අසක්කොන්තො සුක්ඛවිපස්සකොව හුත්වා සොතාපත්තිමග්ගං පාපුණාති. සො තස්මිං ඛණෙ සද්ධානුසාරී නාම හොති, සොතාපත්තිඵලාදීසු ඡසු ඨානෙසු සද්ධාවිමුත්තො නාම, අරහත්තඵලක්ඛණෙ පඤ්ඤාවිමුත්තො නාම.

Auf der lichten Seite ist dies bei den Worten „in zweifacher Hinsicht befreit“ (ubhatobhāgavimutto) usw. eine zusammenfassende Darstellung aller sieben edlen Personen (ariya-puggala): Ein Mönch, der sich auf das Banner der Weisheit stützt, bringt die acht Errungenschaften hervor und erreicht den Pfad des Stromeintritts. Er wird in jenem Moment „Dhammānusārī“ genannt; in den sechs Zuständen, beginnend mit der Frucht des Stromeintritts, wird er „Körperzeuge“ (kāyasakkhī) genannt, und im Moment der Frucht der Arhatschaft „in zweifacher Hinsicht befreit“ (ubhatobhāgavimutto). „Befreit durch die Errungenschaften mittels der Befreiung durch Unterdrückung (vikkhambhana-vimutti) und durch den Pfad mittels der Befreiung durch Vernichtung (samuccheda-vimutti)“ – dies bedeutet: zweimal befreit oder aus zwei Teilen befreit. Ein anderer, der sich auf das Banner der Weisheit stützt, aber unfähig ist, die Errungenschaften hervorzubringen, wird zu einem reinen Trocken-Schauenden (sukkhavipassaka) und erreicht den Pfad des Stromeintritts. Er wird in jenem Moment „Dhammānusārī“ genannt; in den sechs Zuständen, beginnend mit der Frucht des Stromeintritts, „zur Ansicht gelangt“ (diṭṭhippatto) genannt, und im Moment der Frucht der Arhatschaft „durch Weisheit befreit“ (paññāvimutto) genannt. Ein anderer, der sich auf das Banner des Vertrauens stützt, bringt die acht Errungenschaften hervor und erreicht den Pfad des Stromeintritts. Er wird in jenem Moment „Saddhānusārī“ genannt; in den sechs Zuständen, beginnend mit der Frucht des Stromeintritts, „Körperzeuge“ (kāyasakkhī) genannt, und im Moment der Frucht der Arhatschaft „in zweifacher Hinsicht befreit“ (ubhatobhāgavimutto) genannt. Ein anderer, der sich auf das Banner des Vertrauens stützt, aber unfähig ist, die Errungenschaften hervorzubringen, wird zu einem reinen Trocken-Schauenden und erreicht den Pfad des Stromeintritts. Er wird in jenem Moment „Saddhānusārī“ genannt; in den sechs Zuständen, beginnend mit der Frucht des Stromeintritts, „durch Vertrauen befreit“ (saddhāvimutto) genannt, und im Moment der Frucht der Arhatschaft „durch Weisheit befreit“ (paññāvimutto) genannt.

50. අට්ඨමෙ විසමාති සපක්ඛලනට්ඨෙන විසමා. සමාති නිපක්ඛලනට්ඨෙන සමා. අධම්මකම්මානීති උද්ධම්මානි කම්මානි. අවිනයකම්මානීති උබ්බිනයානි කම්මානි.

50. Im achten (Sutta): „Uneben/falsch“ (visamā) bedeutet uneben im Sinne des Abweichens bzw. Strauchelns. „Eben/richtig“ (samā) bedeutet eben im Sinne des Nicht-Abweichens bzw. Nicht-Strauchelns. „Nicht-Dharma-Handlungen“ (adhamma-kammāni) bedeutet Handlungen außerhalb des Dhamma. „Nicht-Vinaya-Handlungen“ (avinaya-kammāni) bedeutet Handlungen außerhalb der Disziplin (Vinaya).

51. නවමෙ [Pg.50] අධම්මිකාති නිද්ධම්මා. ධම්මිකාති ධම්මයුත්තා.

51. Im neunten (Sutta): „Unrechtmäßig“ (adhammikā) bedeutet frei vom Dhamma. „Rechtmäßig“ (dhammikā) bedeutet mit dem Dhamma übereinstimmend.

52. දසමෙ අධිකරණන්ති විවාදාධිකරණාදිචතුබ්බිධං අධිකරණං. ආදියන්තීති ගණ්හන්ති. සඤ්ඤාපෙන්තීති ජානාපෙන්ති. න ච සඤ්ඤත්තිං උපගච්ඡන්තීති සඤ්ඤාපනත්ථං න සන්නිපතන්ති. න ච නිජ්ඣාපෙන්තීති න පෙක්ඛාපෙන්ති. න ච නිජ්ඣත්තිං උපගච්ඡන්තීති අඤ්ඤමඤ්ඤං නිජ්ඣාපනත්ථාය න සන්නිපතන්ති. අසඤ්ඤත්තිබලාති අසඤ්ඤත්තියෙව බලං එතෙසන්ති අසඤ්ඤත්තිබලා. අප්පටිනිස්සග්ගමන්තිනොති යෙසං හි එවං හොති – ‘‘සචෙ අම්හෙහි ගහිතං අධිකරණං ධම්මිකං භවිස්සති, ගණ්හිස්සාම. සචෙ අධම්මිකං, විස්සජ්ජෙස්සාමා’’ති, තෙ පටිනිස්සග්ගමන්තිනො නාම හොන්ති. ඉමෙ පන න තථා මන්තෙන්තීති අප්පටිනිස්සග්ගමන්තිනො. ථාමසා පරාමාසා අභිනිවිස්සාති දිට්ඨිථාමෙන ච දිට්ඨිපරාමාසෙන ච අභිනිවිසිත්වා. ඉදමෙව සච්චන්ති ඉදං අම්හාකං වචනමෙව සච්චං. මොඝමඤ්ඤන්ති අවසෙසානං වචනං මොඝං තුච්ඡං. සුක්කපක්ඛො උත්තානත්ථොයෙවාති.

52. Im zehnten (Sutta): „eine Angelegenheit“ (adhikaraṇa) bezeichnet die vierfache Art von Angelegenheiten, beginnend mit Streitigkeiten (vivādādhikaraṇa). „Sie nehmen an“ (ādiyanti) bedeutet: sie ergreifen. „Sie verständigen“ (saññāpenti) bedeutet: sie machen begreiflich. „Und sie gelangen nicht zu einer Einigung“ (na ca saññattiṃ upagacchanti) bedeutet: sie kommen nicht zusammen, um ein gegenseitiges Verständnis zu bewirken. „Und sie machen nicht einsichtig“ (na ca nijjhāpenti) bedeutet: sie lassen nicht prüfen. „Und sie gelangen nicht zu einer Übereinkunft“ (na ca nijjhattiṃ upagacchanti) bedeutet: sie kommen nicht zusammen, um einander zur Einsicht zu bringen. „Deren Stärke im Unverständnis liegt“ (asaññattibalā) bedeutet: Das Nicht-Verständigen-Können selbst ist ihre Stärke; daher werden sie „die im Unverständnis Starken“ genannt. „Nicht zum Verzicht ratend“ (appaṭinissaggamantinoti): Denn jene, bei denen der Gedanke entsteht: „Wenn die von uns aufgegriffene Angelegenheit dem Dhamma entspricht, werden wir daran festhalten; wenn sie dem Dhamma widerspricht, werden wir sie aufgeben“ – diese werden „zum Verzicht ratend“ (paṭinissaggamantino) genannt. Diese Personen jedoch beratschlagen nicht auf diese Weise; darum sind sie „nicht zum Verzicht ratend“ (appaṭinissaggamantino). „Sich hartnäckig anmaßend und darauf beharrend“ (thāmasā parāmāsā abhinivissā) bedeutet: nachdem sie sich durch die Kraft falscher Ansichten und das Ergreifen falscher Ansichten festgesetzt haben. „Nur dies ist wahr“ (idameva saccaṃ) bedeutet: Nur diese unsere Rede ist wahr. „Alles andere ist töricht“ (moghamaññaṃ) bedeutet: Die Rede der Übrigen ist leer und nichtig. Die helle Seite (sukkapakkho) hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

පරිසවග්ගො පඤ්චමො.

Das Kapitel über die Versammlungen (Parisavagga) ist das fünfte.

පඨමපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Das erste Fünfzig-Suttas-Buch (Paṭhamapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

2. දුතියපණ්ණාසකං

2. Das zweite Fünfzig-Suttas-Buch (Dutiyapaṇṇāsaka)

(6) 1. පුග්ගලවග්ගවණ්ණනා

(6) 1. Die Erklärung des Kapitels über die Personen (Puggalavagga)

53. දුතියපණ්ණාසකස්ස [Pg.51] පඨමෙ චක්කවත්තිනා සද්ධිං ගහිතත්තා ‘‘ලොකානුකම්පායා’’ති න වුත්තං. එත්ථ ච චක්කවත්තිනො උප්පත්තියා ද්වෙ සම්පත්තියො ලභන්ති, බුද්ධානං උප්පත්තියා තිස්සොපි.

53. Im ersten Sutta des zweiten Fünfzig-Suttas-Buches wurde „zum Mitgefühl für die Welt“ (lokānukampāya) nicht gesagt, da [der Buddha] zusammen mit dem Raddreher-König (Cakkavattin) genannt wird. Und hierbei gilt: Durch das Erscheinen des Raddreher-Königs erlangt man zwei Arten von Vollkommenheit (die menschliche und die himmlische); durch das Erscheinen der Buddhas erlangt man alle drei Vollkommenheiten (einschließlich der Nibbāna-Vollkommenheit).

54. දුතියෙ අච්ඡරියමනුස්සාති ආචිණ්ණමනුස්සා අබ්භුතමනුස්සා.

54. Im zweiten Sutta: „außergewöhnliche Menschen“ (acchariyamanussā) bedeutet ungewöhnliche Menschen, wunderbare Menschen.

55. තතියෙ බහුනො ජනස්ස අනුතප්පා හොතීති මහාජනස්ස අනුතාපකාරී හොති. තත්ථ චක්කවත්තිනො කාලකිරියා එකචක්කවාළෙ දෙවමනුස්සානං අනුතාපං කරොති, තථාගතස්ස කාලකිරියා දසසු චක්කවාළසහස්සෙසු.

55. Im dritten Sutta: „wird für viele Menschen zum Kummer“ (bahuno janassa anutappā hoti) bedeutet, dass es für die große Menschenmenge Kummer bringt. Darunter bewirkt das Verscheiden des Raddreher-Königs Kummer bei den Göttern und Menschen in einem einzigen Weltsystem, das Verscheiden des Tathāgata hingegen in zehntausend Weltsystemen.

56. චතුත්ථෙ ථූපාරහාති ථූපස්ස යුත්තා අනුච්ඡවිකා. චක්කවත්තිනො හි චෙතියං පටිජග්ගිත්වා ද්වෙ සම්පත්තියො ලභන්ති, බුද්ධානං චෙතියං පටිජග්ගිත්වා තිස්සොපි.

56. Im vierten Sutta: „eines Thūpa würdig“ (thūpārahā) bedeutet für einen Thūpa (ein Hügelgrab) geeignet und angemessen. Denn wenn man das Cetiya (Heiligtum) eines Raddreher-Königs pflegt, erlangt man zwei Vollkommenheiten; pflegt man das Cetiya der Buddhas, erlangt man alle drei.

57. පඤ්චමෙ බුද්ධාති අත්තනො ආනුභාවෙන චත්තාරි සච්චානි බුද්ධා.

57. Im fünften Sutta: „Buddhas“ (buddhā) bezeichnet jene, die aus eigener Kraft die vier Wahrheiten erkannt haben.

58. ඡට්ඨෙ ඵලන්තියාති සද්දං කරොන්තියා. න සන්තසන්තීති න භායන්ති. තත්ථ ඛීණාසවො අත්තනො සක්කායදිට්ඨියා පහීනත්තා න භායති, හත්ථාජානීයො සක්කායදිට්ඨියා බලවත්තාති. සත්තමට්ඨමෙසුපි එසෙව නයො.

58. Im sechsten Sutta: „beim Bersten“ (phalantiyā) bedeutet, wenn ein lautes Geräusch ertönt. „Sie erschrecken nicht“ (na santasanti) bedeutet, sie fürchten sich nicht. Darunter fürchtet sich der Triebversiegte (Khīṇāsava) nicht, weil er die Persönlichkeitsansicht (sakkāyadiṭṭhi) überwunden hat; der edle Elefant fürchtet sich nicht wegen der Stärke seiner Persönlichkeitsansicht. Auch im siebten und achten Sutta gilt genau dieselbe Methode.

61. නවමෙ කිංපුරිසාති කින්නරා. මානුසිං වාචං න භාසන්තීති මනුස්සකථං න කථෙන්ති. ධම්මාසොකස්ස කිර එකං කින්නරං ආනෙත්වා දස්සෙසුං. සො ‘‘කථාපෙථ න’’න්ති ආහ. කින්නරො කථෙතුං න ඉච්ඡති. එකො පුරිසො ‘‘අහමෙතං කථාපෙස්සාමී’’ති හෙට්ඨාපාසාදං ඔතාරෙත්වා ද්වෙ ඛාණුකෙ කොට්ටෙත්වා උක්ඛලිං ආරොපෙසි. සා උභතොපස්සෙහි පතති. තං දිස්වා කින්නරො ‘‘කිං අඤ්ඤං එකං ඛාණුකං කොට්ටෙතුං [Pg.52] න වට්ටතී’’ති එත්තකමෙව ආහ. පුන අපරභාගෙ ද්වෙ කින්නරෙ ආනෙත්වා දස්සෙසුං. රාජා ‘‘කථාපෙථ නෙ’’ති ආහ. තෙ කථෙතුං න ඉච්ඡිංසු. එකො පුරිසො ‘‘අහමෙතෙ කථාපෙස්සාමී’’ති තෙ ගහෙත්වා අන්තරාපණං අගමාසි. තත්ථෙකො අම්බපක්කඤ්ච මච්ඡෙ ච අද්දස, එකො කබිට්ඨඵලඤ්ච අම්බිලිකාඵලඤ්ච. තත්ථ පුරිමො ‘‘මහාවිසං මනුස්සා ඛාදන්ති, කථං තෙ කිලාසිනො න හොන්තී’’ති ආහ. ඉතරො ‘‘කථං ඉමෙ එතං නිස්සාය කුට්ඨිනො න හොන්තී’’ති ආහ. එවං මානුසිං වාචං කථෙතුං සක්කොන්තාපි ද්වෙ අත්ථෙ සම්පස්සමානා න කථෙන්තීති.

61. Im neunten Sutta: „Kiṃpurisas“ (kiṃpurisā) bezeichnet Kinnaras (halb-menschliche Fabelwesen). „Sie sprechen keine menschliche Sprache“ (mānusiṃ vācaṃ na bhāsanti) bedeutet, sie führen keine menschlichen Gespräche. Man erzählt, dass man dem König Dhammāsoka einen Kinnara brachte, um ihn ihm zu zeigen. Er sagte: „Bringt ihn zum Reden!“ Der Kinnara weigerte sich zu sprechen. Da sagte ein Mann: „Ich werde ihn zum Reden bringen“, führte ihn unter den Palast hinunter, schlug zwei Pfähle in die Erde und stellte einen Kochtopf darauf. Dieser kippte nach beiden Seiten um. Als der Kinnara das sah, sagte er lediglich: „Sollte man nicht noch einen weiteren Pfahl einschlagen?“ Später brachte man zwei Kinnaras. Der König sagte: „Bringt sie zum Reden!“ Sie wollten nicht sprechen. Ein Mann sagte: „Ich werde sie zum Reden bringen“, nahm sie mit sich und ging auf den Marktplatz. Dort sah der eine von ihnen reife Mangos und Fische, der andere Holzapfel-Früchte (kabiṭṭha) und Tamarindenfrüchte. Da sagte der erste: „Die Menschen essen starkes Gift; wie kommt es, dass sie keine Hautflechten bekommen?“ Der andere sagte: „Wie kommt es, dass diese Menschen durch den Verzehr dieser Früchte nicht aussätzig werden?“ Obwohl sie also in der Lage waren, die menschliche Sprache zu sprechen, schwiegen sie, da sie zwei Nutzen darin sahen.

62. දසමෙ අප්පටිවානොති අනුකණ්ඨිතො අපච්චොසක්කිතො.

62. Im zehnten Sutta: „unaufhaltsam“ (appaṭivāno) bedeutet unverdrossen und nicht zurückweichend.

63. එකාදසමෙ අසන්තසන්නිවාසන්ති අසප්පුරිසානං සන්නිවාසං. න වදෙය්‍යාති ඔවාදෙන වා අනුසාසනියා වා න වදෙය්‍ය, මා වදතූති අත්ථො. ථෙරම්පාහං න වදෙය්‍යන්ති අහම්පි ථෙරං භික්ඛුං ඔවාදානුසාසනිවසෙන න වදෙය්‍යං. අහිතානුකම්පීති අහිතං ඉච්ඡමානො. නො හිතානුකම්පීති හිතං අනිච්ඡමානො. නොති නං වදෙය්‍යන්ති ‘‘අහං තව වචනං න කරිස්ස’’න්ති නං වදෙය්‍යං. විහෙඨෙය්‍යන්ති වචනස්ස අකරණෙන විහෙඨෙය්‍යං. පස්සම්පිස්ස නප්පටිකරෙය්‍යන්ති පස්සන්තොපි ජානන්තොපි අහං තස්ස වචනං න කරෙය්‍යං. ඉමිනා උපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. සුක්කපක්ඛෙ පන සාධූති නං වදෙය්‍යන්ති ‘‘සාධු භද්දකං සුකථිතං තයා’’ති තස්ස කථං අභිනන්දන්තො නං වදෙය්‍යන්ති අත්ථො.

63. Im elften Sutta: „das Zusammenleben mit den Schlechten“ (asantasannivāsaṃ) bedeutet die Lebensgemeinschaft mit unedlen Menschen (asappurisa). „Er soll nicht sprechen“ (na vadeyya) bedeutet, er soll weder mit Ermahnung noch mit Unterweisung sprechen; „er möge nicht sprechen“ ist der Sinn. „Auch ich würde nicht zum Älteren sprechen“ (therampāhaṃ na vadeyyaṃ) bedeutet: Auch ich würde zu einem älteren Mönch nicht im Sinne von Ermahnung und Unterweisung sprechen. „Dem Unheil Zuneigung entgegenbringend“ (ahitānukampī) bedeutet Unheil wünschend. „Nicht dem Wohl Zuneigung entgegenbringend“ (no hitānukampī) bedeutet das Wohl nicht wünschend. „Er würde zu ihm sagen: Nein!“ (noti naṃ vadeyyaṃ) bedeutet, ich würde zu ihm sagen: „Ich werde dein Wort nicht befolgen.“ „Er würde ihn quälen“ (viheṭheyyaṃ) bedeutet, ich würde ihn durch die Nichtbefolgung seines Wortes quälen. „Obwohl er es sieht, würde er es nicht wiedergutmachen“ (passampissa nappaṭikareyyaṃ) bedeutet, selbst wenn ich es sähe und wüsste, würde ich sein Wort nicht befolgen. Auf diese Weise ist überall die Bedeutung zu verstehen. Auf der hellen Seite jedoch bedeutet „er würde zu ihm sagen: Gut!“ (sādhūti naṃ vadeyyaṃ): „Gut, vortrefflich, du hast das gut gesagt!“, so würde ich zu ihm sprechen, indem ich seine Rede freudig begrüße – dies ist der Sinn.

64. ද්වාදසමෙ උභතො වචීසංසාරොති ද්වීසුපි පක්ඛෙසු අඤ්ඤමඤ්ඤං අක්කොසනපච්චක්කොසනවසෙන සංසරමානා වාචා වචීසංසාරො. දිට්ඨිපළාසොති දිට්ඨිං නිස්සාය උප්පජ්ජනකො යුගග්ගාහලක්ඛණො පළාසො දිට්ඨිපළාසො නාම. චෙතසො ආඝාතොති කොපො. සො හි චිත්තං ආඝාතෙන්තො උප්පජ්ජති. අප්පච්චයොති අතුට්ඨාකාරො, දොමනස්සන්ති අත්ථො. අනභිරද්ධීති කොපොයෙව. සො හි අනභිරාධනවසෙන අනභිරද්ධීති වුච්චති. අජ්ඣත්තං අවූපසන්තං හොතීති සබ්බම්පෙතං නියකජ්ඣත්තසඞ්ඛාතෙ [Pg.53] අත්තනො චිත්තෙ ච සද්ධිවිහාරිකඅන්තෙවාසිකසඞ්ඛාතාය අත්තනො පරිසාය ච අවූපසන්තං හොති. තස්මෙතන්ති තස්මිං එතං. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

64. Im zwölften Sutta: „das beiderseitige Hin und Her von Worten“ (ubhato vacīsaṃsāro) bezeichnet Worte, die auf beiden Seiten durch gegenseitiges Beschimpfen und Zurückbeschimpfen hin und her fluten. „Überheblichkeit aufgrund falscher Ansichten“ (diṭṭhipaḷāso) bezeichnet den von einer falschen Ansicht abhängen Trotz, der das Merkmal der Rivalität besitzt. „Herzensgroll“ (cetaso āghāto) ist Zorn; denn dieser entsteht, indem er den Geist bedrängt. „Unzufriedenheit“ (appaccayo) bedeutet den Zustand des Missfallens, also geistigen Trübsinn (domanassa). „Unmut“ (anabhiraddhi) ist ebendieser Zorn; er wird so genannt, weil er keine Befriedung zulässt. „Ist innerlich nicht beruhigt“ (ajjhattaṃ avūpasantaṃ hoti) bedeutet: All dies ist sowohl im eigenen Geist als auch im Geist der eigenen Gefolgschaft – bestehend aus Mitbewohnern und Schülern – unberuhigt. Das Wort „tasmetaṃ“ ist in „tasmiṃ etaṃ“ aufzuteilen. Der Rest ist nach der bereits erklärten Weise zu verstehen.

පුග්ගලවග්ගො පඨමො.

Das Kapitel über die Personen (Puggalavagga) ist das erste.

(7) 2. සුඛවග්ගවණ්ණනා

(7) 2. Die Erklärung des Kapitels über das Glück (Sukhavagga)

65. දුතියස්ස පඨමෙ ගිහිසුඛන්ති ගිහීනං සබ්බකාමනිප්ඵත්තිමූලකං සුඛං. පබ්බජිතසුඛන්ති පබ්බජිතානං පබ්බජ්ජාමූලකං සුඛං.

65. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels: „das Glück der Hausleute“ (gihisukhaṃ) bezeichnet das Glück der Hausleute, das in der Erfüllung aller Sinnesfreuden gründet. „Das Glück derer, die in die Hauslosigkeit gezogen sind“ (pabbajitasukhaṃ) bezeichnet das Glück der Mönche, das im mönchischen Leben gründet.

66. දුතියෙ කාමසුඛන්ති කාමෙ ආරබ්භ උප්පජ්ජනකසුඛං. නෙක්ඛම්මසුඛන්ති නෙක්ඛම්මං වුච්චති පබ්බජ්ජා, තං ආරබ්භ උප්පජ්ජනකසුඛං.

66. Im zweiten Sutta: „das Glück der Sinnesfreuden“ (kāmasukhaṃ) bezeichnet das Glück, das in Abhängigkeit von den Sinnesfreuden entsteht. „Das Glück der Entsagung“ (nekkhammasukhaṃ): Mit „Entsagung“ (nekkhamma) wird das mönchische Leben bezeichnet; es ist das Glück, das in Abhängigkeit davon entsteht.

67. තතියෙ උපධිසුඛන්ති තෙභූමකසුඛං. නිරුපධිසුඛන්ති ලොකුත්තරසුඛං.

67. Im dritten Sutta: „das Glück mit Grundlagen“ (upadhisukhaṃ) bezeichnet das Glück innerhalb der drei Daseinsebenen. „Das grundlagenlose Glück“ (nirupadhisukhaṃ) bezeichnet das überweltliche (lokuttara) Glück.

68. චතුත්ථෙ සාසවසුඛන්ති ආසවානං පච්චයභූතං වට්ටසුඛං. අනාසවසුඛන්ති තෙසං අපච්චයභූතං විවට්ටසුඛං.

68. Im vierten Sutta: „das mit Trieben behaftete Glück“ (sāsavasukhaṃ) bezeichnet das im Kreislauf der Wiedergeburten liegende Glück, das eine Bedingung für die Triebe darstellt. „Das triebfreie Glück“ (anāsavasukhaṃ) bezeichnet das im Erlöschen des Kreislaufs liegende Glück, das keine Bedingung für die Triebe darstellt.

69. පඤ්චමෙ සාමිසන්ති සංකිලෙසං වට්ටගාමිසුඛං. නිරාමිසන්ති නික්කිලෙසං විවට්ටගාමිසුඛං.

69. Im fünften Sutta: „das materiell behaftete Glück“ (sāmisaṃ) bezeichnet das mit Befleckungen behaftete Glück, das in den Kreislauf der Wiedergeburten führt. „Das unbefleckte Glück“ (nirāmisaṃ) bezeichnet das befleckungsfreie Glück, das in das Erlöschen des Kreislaufs führt.

70. ඡට්ඨෙ අරියසුඛන්ති අපුථුජ්ජනසුඛං. අනරියසුඛන්ති පුථුජ්ජනසුඛං.

70. Im sechsten Sutta: „das edle Glück“ (ariyasukhaṃ) bezeichnet das Glück jener, die keine gewöhnlichen Weltlinge (aputhujjana) sind. „Das unedle Glück“ (anariyasukhaṃ) bezeichnet das Glück der gewöhnlichen Weltlinge (puthujjana).

71. සත්තමෙ කායිකන්ති කායවිඤ්ඤාණසහජාතං. චෙතසිකන්ති මනොද්වාරිකසුඛං. තං ලොකියලොකුත්තරමිස්සකං කථිතං.

71. Im siebten [Sutta]: „Körperlich“ (kāyika) bedeutet zusammen mit dem Körperbewusstsein (kāyaviññāṇa) entstanden. „Geistig“ (cetasika) bedeutet das am Geist-Tor (manodvāra) entstandene Glück. Dieses wird als eine Mischung aus Weltlichem (lokiya) und Überweltlichem (lokuttara) erklärt.

72. අට්ඨමෙ සප්පීතිකන්ති පඨමදුතියජ්ඣානසුඛං. නිප්පීතිකන්ති තතියචතුත්ථජ්ඣානසුඛං. තත්ථ ලොකියසප්පීතිකතො ලොකියනිප්පීතිකං, ලොකුත්තරසප්පීතිකතො ච ලොකුත්තරනිප්පීතිකං අග්ගන්ති එවං භුම්මන්තරං අභින්දිත්වා අග්ගභාවො වෙදිතබ්බො.

72. Im achten [Sutta]: „Mit Verzückung“ (sappītika) bedeutet das Glück der ersten und zweiten Absorption (jhāna). „Ohne Verzückung“ (nippītika) bedeutet das Glück der dritten und vierten Absorption. Darin ist das weltliche Glück ohne Verzückung dem weltlichen Glück mit Verzückung überlegen (agga), und ebenso ist das überweltliche Glück ohne Verzückung dem überweltlichen Glück mit Verzückung überlegen. Auf diese Weise ist die Überlegenheit (aggabhāva) zu verstehen, ohne die Unterscheidung der Ebenen (bhummantara) aufzuheben.

73. නවමෙ [Pg.54] සාතසුඛන්ති තීසු ඣානෙසු සුඛං. උපෙක්ඛාසුඛන්ති චතුත්ථජ්ඣානසුඛං.

73. Im neunten [Sutta]: „Angenehmes Glück“ (sātasukha) ist das Glück in den drei [ersten] Absorptionen. „Gleichmütiges Glück“ (upekkhāsukha) ist das Glück der vierten Absorption.

74. දසමෙ සමාධිසුඛන්ති අප්පනං වා උපචාරං වා පත්තසුඛං. අසමාධිසුඛන්ති තදුභයං අප්පත්තසුඛං.

74. Im zehnten [Sutta]: „Konzentrationsglück“ (samādhisukha) ist das Glück, das entweder die Vollkonzentration (appanā) oder die Nahkonzentration (upacāra) erreicht hat. „Glück ohne Konzentration“ (asamādhisukha) ist das Wohlbefinden, das keines von beiden erreicht hat.

75. එකාදසමෙ සප්පීතිකාරම්මණන්ති සප්පීතිකං ඣානද්වයං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස උප්පන්නසුඛං. නිප්පීතිකාරම්මණෙපි එසෙව නයො. ද්වාදසමෙපි ඉමිනාව උපායෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

75. Im elften [Sutta]: „Mit einem von Verzückung begleiteten Objekt“ (sappītikārammaṇā) ist das Glück, das in einem entsteht, der die beiden von Verzückung begleiteten Absorptionen reflektiert. Auch bei „mit einem verzückungsfreien Objekt“ (nippītikārammaṇā) gilt genau dieselbe Methode. Auch im zwölften [Sutta] ist die Bedeutung nach dieser Methode zu verstehen.

77. තෙරසමෙ රූපාරම්මණන්ති රූපාවචරචතුත්ථජ්ඣානාරම්මණං, යංකිඤ්චි රූපං ආරබ්භ උප්පජ්ජනකං වා. අරූපාරම්මණන්ති අරූපාවචරජ්ඣානාරම්මණං, යංකිඤ්චි අරූපං ආරබ්භ උප්පජ්ජනකං වාති.

77. Im dreizehnten [Sutta]: „Mit einem körperlichen Objekt“ (rūpārammaṇa) ist das Glück, das die vierte feinkörperliche Absorption (rūpāvacaracatutthajjhāna) zum Objekt hat, oder alternativ das Glück, das in Abhängigkeit von irgendeiner materiellen Form entsteht. „Mit einem unkörperlichen Objekt“ (arūpārammaṇa) ist das Glück, das eine immaterielle Absorption (arūpāvacarajjhāna) zum Objekt hat, oder alternativ das Glück, das in Abhängigkeit von irgendeinem Immateriellen entsteht.

සුඛවග්ගො දුතියො.

Das zweite Kapitel über das Glück (Sukhavagga).

(8) 3. සනිමිත්තවග්ගවණ්ණනා

(8) 3. Erklärung des Kapitels „Mit Merkmalen“ (Sanimittavagga).

78-79. තතියස්ස පඨමෙ සනිමිත්තාති සකාරණා. දුතියාදීසුපි එසෙව නයො. නිදානං හෙතු සඞ්ඛාරො පච්චයො රූපන්ති සබ්බානිපි හි එතානි කාරණවෙවචනානෙව.

78-79. Im ersten [Sutta] des dritten [Kapitels]: „Mit einem Merkmal“ (sanimitta) bedeutet mit einer Ursache (sakāraṇa). Auch im zweiten und den folgenden [Suttas] gilt genau dieselbe Methode. Denn all diese Begriffe wie Quelle (nidāna), Grund (hetu), Gestaltung (saṅkhāra), Bedingung (paccaya) und Form (rūpa) sind in der Tat nur Synonyme für „Ursache“ (kāraṇa).

84. සත්තමෙ සවෙදනාති පච්චයභූතාය සම්පයුත්තවෙදනාය සතියෙව උප්පජ්ජන්ති, නාසතීති අත්ථො. අට්ඨමනවමෙසුපි එසෙව නයො.

84. Im siebten [Sutta]: „Mit Gefühl“ (savedanā) bedeutet, dass sie nur dann entstehen, wenn das als Bedingung fungierende, assoziierte Gefühl (sampayuttavedanā) vorhanden ist, und nicht, wenn es fehlt – das ist die Bedeutung. Auch im achten und neunten [Sutta] gilt genau dieselbe Methode.

87. දසමෙ සඞ්ඛතාරම්මණාති පච්චයනිබ්බත්තං සඞ්ඛතධම්මං ආරම්මණං කත්වාව උප්පජ්ජන්ති. නො අසඞ්ඛතාරම්මණාති අසඞ්ඛතං පන නිබ්බානං ආරබ්භ න උප්පජ්ජන්ති. න හොන්තීති මග්ගක්ඛණෙ න හොන්ති නාම, ඵලෙ පත්තෙ නාහෙසුන්ති. එවමෙතෙසු දසසුපි ඨානෙසු යාව අරහත්තා දෙසනා දෙසිතාති.

87. Im zehnten [Sutta]: „Mit einem bedingten Objekt“ (saṅkhatārammaṇā) bedeutet, dass sie nur entstehen, indem sie ein durch Bedingungen hervorgebrachtes, bedingtes Phänomen (saṅkhatadhamma) zum Objekt machen. „Nicht mit einem unbedingten Objekt“ (no asaṅkhatārammaṇā) bedeutet, dass sie nicht in Abhängigkeit von dem unbedingten Nibbāna entstehen. „Sie existieren nicht“ (na honti) bedeutet, dass sie im Moment des Pfades (maggakkhaṇa) nicht existieren; wenn die Frucht (phala) erreicht ist, haben sie nicht existiert. Auf diese Weise wurde die Darlegung in diesen zehn Fällen bis hin zur Arahatschaft gelehrt.

සනිමිත්තවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über Merkmale (Sanimittavagga).

(9) 4. ධම්මවග්ගවණ්ණනා

(9) 4. Erklärung des Kapitels über die Phänomene (Dhammavagga).

88. චතුත්ථස්ස [Pg.55] පඨමෙ චෙතොවිමුත්තීති ඵලසමාධි. පඤ්ඤාවිමුත්තීති ඵලපඤ්ඤා.

88. Im ersten [Sutta] des vierten [Kapitels]: „Befreiung des Geistes“ (cetovimutti) ist die Konzentration der Frucht (phalasamādhi). „Befreiung durch Weisheit“ (paññāvimutti) ist die Weisheit der Frucht (phalapaññā).

89. දුතියෙ පග්ගාහොති වීරියං. අවික්ඛෙපොති චිත්තෙකග්ගතා.

89. Im zweiten [Sutta]: „Ansporn“ (paggāha) ist Tatkraft (vīriya). „Unablenkbarkeit“ (avikkhepa) ist Einspitzigkeit des Geistes (cittekaggatā).

90. තතියෙ නාමන්ති චත්තාරො අරූපක්ඛන්ධා. රූපන්ති රූපක්ඛන්ධො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ ධම්මකොට්ඨාසපරිච්ඡෙදඤාණං නාම කථිතං.

90. Im dritten [Sutta]: „Name“ (nāma) bezieht sich auf die vier unkörperlichen Daseinsgruppen (arūpakkhandha). „Form“ (rūpa) bezieht sich auf die körperliche Daseinsgruppe (rūpakkhandha). So wird in diesem Sutta das Wissen der Unterscheidung der Gruppen von Phänomenen (dhammakoṭṭhāsaparicchedañāṇa) dargelegt.

91. චතුත්ථෙ විජ්ජාති ඵලඤාණං. විමුත්තීති තංසම්පයුත්තා සෙසධම්මා.

91. Im vierten [Sutta]: „Klares Wissen“ (vijjā) ist das Wissen der Frucht (phalañāṇa). „Befreiung“ (vimutti) sind die übrigen damit verbundenen Phänomene (sesadhammā).

92. පඤ්චමෙ භවදිට්ඨීති සස්සතදිට්ඨි. විභවදිට්ඨීති උච්ඡෙදදිට්ඨි. ඡට්ඨසත්තමානි උත්තානත්ථානෙව.

92. Im fünften [Sutta]: „Daseinsansicht“ (bhavadiṭṭhi) ist die Ewigkeitsansicht (sassatadiṭṭhi). „Nichtdaseinsansicht“ (vibhavadiṭṭhi) ist die Vernichtungsansicht (ucchedadiṭṭhi). Das sechste und das siebte [Sutta] haben eine offensichtliche Bedeutung.

95. අට්ඨමෙ දොවචස්සතාති දුබ්බචභාවො. පාපමිත්තතාති පාපමිත්තසෙවනභාවො. නවමං වුත්තවිපරියායෙන වෙදිතබ්බං.

95. Im achten [Sutta]: „Widerspenstigkeit“ (dovacassatā) ist der Zustand der Schwerbelehrbarkeit (dubbacabhāva). „Schlechte Gefährtschaft“ (pāpamittatā) ist der Zustand des Umgangs mit schlechten Freunden. Das neunte [Sutta] ist im umgekehrten Sinne des Gesagten zu verstehen.

97. දසමෙ ධාතුකුසලතාති අට්ඨාරස ධාතුයො ධාතූති ජානනං. මනසිකාරකුසලතාති තාසංයෙව ධාතූනං අනිච්චාදිවසෙන ලක්ඛණත්තයං ආරොපෙත්වා ජානනං.

97. Im zehnten [Sutta]: „Geschicklichkeit bezüglich der Elemente“ (dhātukusalatā) ist das Wissen über die achtzehn Elemente als Elemente. „Geschicklichkeit in der Aufmerksamkeit“ (manasikārakusalatā) ist das Erkennen genau dieser Elemente, indem man die drei Daseinsmerkmale (lakkhaṇattaya) in Form von Unbeständigkeit (anicca) usw. auf sie anwendet.

98. එකාදසමෙ ආපත්තිකුසලතාති පඤ්චන්නඤ්ච සත්තන්නඤ්ච ආපත්තික්ඛන්ධානං ජානනං. ආපත්තිවුට්ඨානකුසලතාති දෙසනාය වා කම්මවාචාය වා ආපත්තීහි වුට්ඨානජානනන්ති.

98. Im elften [Sutta]: „Geschicklichkeit bezüglich der Verfehlungen“ (āpattikusalatā) ist das Wissen über die fünf und die sieben Klassen von Verfehlungen (āpattikkhandha). „Geschicklichkeit in der Befreiung von Verfehlungen“ (āpattivuṭṭhānakusalatā) ist das Wissen über die Befreiung von den Verfehlungen, sei es durch das Geständnis (desanā) oder durch ein formelles Gemeinschaftsverfahren (kammavācā).

ධම්මවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über die Phänomene (Dhammavagga).

(10) 5. බාලවග්ගවණ්ණනා

(10) 5. Erklärung des Kapitels über den Toren (Bālavagga).

99. පඤ්චමස්ස පඨමෙ අනාගතං භාරං වහතීති ‘‘සම්මජ්ජනී පදීපො ච, උදකං ආසනෙන ච, ඡන්දපාරිසුද්ධිඋතුක්ඛානං, භික්ඛුගණනා ච ඔවාදො, පාතිමොක්ඛං ථෙරභාරොති වුච්චතී’’ති ඉමං දසවිධං ථෙරභාරං නවකො හුත්වා [Pg.56] ථෙරෙන අනජ්ඣිට්ඨො කරොන්තො අනාගතං භාරං වහති නාම. ආගතං භාරං න වහතීති ථෙරො සමානො තමෙව දසවිධං භාරං අත්තනා වා අකරොන්තො පරං වා අසමාදපෙන්තො ආගතං භාරං න වහති නාම. දුතියසුත්තෙපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

99. Im ersten [Sutta] des fünften [Kapitels]: „Er trägt eine Last, die nicht an ihn herangetreten ist“ (anāgataṃ bhāraṃ vahati) bedeutet: „Das Fegen, das Licht, das Wasser zusammen mit dem Sitzplatz, [das Einholen von] Zustimmung und Reinheit, das Verkünden der Jahreszeit, das Zählen der Mönche, die Unterweisung [der Nonnen] und das Rezitieren des Pātimokkha werden als die Pflicht der Ältesten (therabhāra) bezeichnet.“ Wenn ein neuer [Mönch] (navaka), ohne vom Ältesten (thera) dazu aufgefordert worden zu sein, diese zehnfache Pflicht der Ältesten verrichtet, so trägt er eine Last, die noch nicht an ihn herangetreten ist. „Er trägt eine Last nicht, die an ihn herangetreten ist“ (āgataṃ bhāraṃ na vahati) bedeutet: Wenn jemand, der selbst ein Älterer ist, diese zehnfache Pflicht weder selbst erfüllt noch andere dazu anhält, so trägt er eine Last nicht, die an ihn herangetreten ist. Auch im zweiten Sutta ist die Bedeutung nach dieser Methode zu verstehen.

101. තතියෙ අකප්පියෙ කප්පියසඤ්ඤීති අකප්පියෙ සීහමංසාදිම්හි ‘‘කප්පියං ඉද’’න්ති එවංසඤ්ඤී. කප්පියෙ අකප්පියසඤ්ඤීති කුම්භීලමංසබිළාරමංසාදිම්හි කප්පියෙ ‘‘අකප්පියං ඉද’’න්ති එවංසඤ්ඤී. චතුත්ථං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

101. Im dritten [Sutta]: „Sich des Unzulässigen als zulässig bewusst sein“ (akappiye kappiyasaññī) bedeutet, bei unzulässigen Dingen wie Löwenfleisch (sīhamaṃsa) usw. die Vorstellung zu haben: „Das ist zulässig.“ „Sich des Zulässigen als unzulässig bewusst sein“ (kappiye akappiyasaññī) bedeutet, bei zulässigen Dingen wie Krokodilfleisch, Katzenfleisch usw. die Vorstellung zu haben: „Das ist unzulässig.“ Das vierte [Sutta] ist nach der bereits erklärten Methode zu verstehen.

103. පඤ්චමෙ අනාපත්තියා ආපත්තිසඤ්ඤීති ආපුච්ඡිත්වා භණ්ඩකං ධොවන්තස්ස, පත්තං පචන්තස්ස, කෙසෙ ඡින්දන්තස්ස, ගාමං පවිසන්තස්සාතිආදීසු අනාපත්ති, තත්ථ ‘‘ආපත්ති අය’’න්ති එවංසඤ්ඤී. ආපත්තියා අනාපත්තිසඤ්ඤීති තෙසඤ්ඤෙව වත්ථූනං අනාපුච්ඡාකරණෙ ආපත්ති, තත්ථ ‘‘අනාපත්තී’’ති එවංසඤ්ඤී. ඡට්ඨෙපි වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. සත්තමාදීනි උත්තානත්ථානෙව.

103. Im fünften [Sutta]: „Sich einer Nicht-Verfehlung als einer Verfehlung bewusst sein“ (anāpattiyā āpattisaññī) bedeutet: In Fällen, in denen keine Verfehlung vorliegt, wie beim Waschen von Gütern (bhaṇḍaka) nach vorheriger Erlaubnis, beim Brennen einer Almosenschale, beim Schneiden der Haare, beim Betreten eines Dorfes usw., hat man die Vorstellung: „Das ist eine Verfehlung.“ „Sich einer Verfehlung als einer Nicht-Verfehlung bewusst sein“ (āpattiyā anāpattisaññī) bedeutet: Wenn man ebendiese Handlungen ohne vorherige Erlaubnis durchführt, liegt eine Verfehlung vor, doch man hat die Vorstellung: „Das ist keine Verfehlung.“ Auch im sechsten [Sutta] ist die Bedeutung nach der bereits erklärten Methode zu verstehen. Das siebte und die folgenden haben eine offensichtliche Bedeutung.

109. එකාදසමෙ ආසවාති කිලෙසා. න කුක්කුච්චායිතබ්බන්ති සඞ්ඝභොගස්ස අපට්ඨපනං අවිචාරණං න කුක්කුච්චායිතබ්බං නාම, තං කුක්කුච්චායති. කුක්කුච්චායිතබ්බන්ති තස්සෙව පට්ඨපනං විචාරණං, තං න කුක්කුච්චායති. ද්වාදසමාදීනි හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානීති.

109. Im elften [Sutta]: „Einflüsse“ (āsava) sind die Befleckungen (kilesa). „Worüber man keine Gewissensbisse haben sollte“ (na kukkuccāyitabba) bezieht sich auf das Nicht-Einrichten und Nicht-Überprüfen von Sangha-Eigentum; darüber empfindet man fälschlicherweise Gewissensbisse. „Worüber man Gewissensbisse haben sollte“ (kukkuccāyitabba) bezieht sich auf das Einrichten und Überprüfen desselben [Sangha-Eigentums ohne Befugnis]; darüber empfindet man fälschlicherweise keine Gewissensbisse. Das zwölfte und die folgenden sind nach der oben bereits erklärten Methode zu verstehen.

බාලවග්ගො පඤ්චමො.

Das fünfte Kapitel über den Toren (Bālavagga).

දුතියපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Die zweite Fünfzig-Suttas-Gruppe (Dutiyapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

3. තතියපණ්ණාසකං

3. Die dritte Fünfzig-Suttas-Gruppe (Tatiyapaṇṇāsaka).

(11) 1. ආසාදුප්පජහවග්ගවණ්ණනා

(11) 1. Erklärung des Kapitels über schwer aufzugebendes Begehren (Āsāduppajahavagga).

119. තතියස්ස [Pg.57] පණ්ණාසකස්ස පඨමෙ ආසාති තණ්හා. දුප්පජහාති දුච්චජා දුන්නීහරා. ලාභාසාය දුප්පජහභාවෙන සත්තා දසපි වස්සානි වීසතිපි සට්ඨිපි වස්සානි ‘‘අජ්ජ ලභිස්සාම, ස්වෙ ලභිස්සාමා’’ති රාජානං උපට්ඨහන්ති, කසිකම්මාදීනි කරොන්ති, උභතොබ්‍යූළ්හං සඞ්ගාමං පක්ඛන්දන්ති, අජපථසඞ්කුපථාදයො පටිපජ්ජන්ති, නාවාය මහාසමුද්දං පවිසන්ති. ජීවිතාසාය දුප්පජහත්තා සම්පත්තෙ මරණකාලෙපි වස්සසතජීවිං අත්තානං මඤ්ඤන්ති. සො කම්මකම්මනිමිත්තාදීනි පස්සන්තොපි ‘‘දානං දෙහි පූජං, කරොහී’’ති අනුකම්පකෙහි වුච්චමානො ‘‘නාහං මරිස්සාමි, ජීවිස්සාමි’’ච්චෙව ආසාය කස්සචි වචනං න ගණ්හාති.

119. Im ersten [Sutta] der dritten Fünfzig-Suttas-Gruppe: „Begehren“ (āsā) ist Verlangen (taṇhā). „Schwer aufzugeben“ (duppajahā) bedeutet schwer abzuwerfen, schwer zu entwurzeln. Weil das Begehren nach Gewinn schwer aufzugeben ist, dienen die Wesen zehn, zwanzig oder sogar sechzig Jahre lang dem König mit dem Gedanken: „Heute werden wir [Gewinn] erlangen, morgen werden wir ihn erlangen“; sie betreiben Ackerbau usw., stürzen sich in die zwischen zwei Armeen entbrannte Schlacht, begeben sich auf Ziegenpfade, Pfade mit Hängebrücken (saṅkupatha) usw. und fahren mit dem Schiff auf den großen Ozean hinaus. Weil das Begehren nach Leben schwer aufzugeben ist, wähnen sie sich, selbst wenn die Todesstunde herangenaht ist, als solche, die noch hundert Jahre leben werden. Selbst wenn ein solcher Mensch das Kamma, Kamma-Zeichen (kammanimitta) usw. wahrnimmt und von mitfühlenden Verwandten ermahnt wird: „Gib eine Gabe, bring ein Opfer dar!“, nimmt er wegen seines Begehrens niemandes Rat an, sondern denkt nur: „Ich werde nicht sterben, ich werde weiterleben!“

120. දුතියෙ පුබ්බකාරීති පඨමං උපකාරස්ස කාරකො. කතඤ්ඤූකතවෙදීති තෙන කතං ඤත්වා පච්ඡා කාරකො. තෙසු පුබ්බකාරී ‘‘ඉණං දෙමී’’ති සඤ්ඤං කරොති, පච්ඡා කාරකො ‘‘ඉණං ජීරාපෙමී’’ති සඤ්ඤං කරොති.

120. Im zweiten [Sutta]: „Wer zuerst Gutes tut“ (pubbakārī) ist derjenige, der zuerst eine Tat des Beistands erweist. „Wer dankbar und erkenntlich ist“ (kataññūkatavedī) ist derjenige, der die von jenem erwiesene Tat erkennt und danach handelt. Unter diesen hat derjenige, der zuerst Gutes tut, die Vorstellung: „Ich gewähre ein Darlehen (iṇa)“, während derjenige, der danach handelt, die Vorstellung hat: „Ich tilge eine Schuld.“

121. තතියෙ තිත්තො ච තප්පෙතා චාති පච්චෙකබුද්ධො ච තථාගතසාවකො ච ඛීණාසවො තිත්තො නාම, තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො තිත්තො ච තප්පෙතා ච.

121. Im dritten Sutta: Zu „titto ca tappetā ca“ (der Gesättigte und der Sättigende): Ein Paccekabuddha sowie ein Schüler des Tathāgata, der die Triebe versiegt hat (Khīṇāsava), werden „gesättigt“ genannt (da sie durch edle Qualitäten zufriedengestellt sind). Der Tathāgata, der ehrwürdige, vollkommen Erwachte, ist sowohl „gesättigt“ als auch „sättigend“.

122. චතුත්ථෙ දුත්තප්පයාති දායකෙන දුත්තප්පයා තප්පෙතුං න සුකරා. නික්ඛිපතීති නිදහති න පරිභුඤ්ජති. විස්සජ්ජෙතීති පරෙසං දෙති.

122. Im vierten Sutta: „duttappayā“ (schwer zufriedenzustellen) bedeutet, dass sie von einem Geber nur schwer zufriedenzustellen sind; es ist nicht leicht, sie zu sättigen. „nikkhipati“ (er legt nieder) bedeutet, er bewahrt es auf und genießt es nicht selbst. „vissajjeti“ (er gibt ab) bedeutet, er gibt es anderen.

123. පඤ්චමෙ න විස්සජ්ජෙතීති සබ්බංයෙව පරෙසං න දෙති, අත්තනො පන යාපනමත්තං ගහෙත්වා අවසෙසං දෙති.

123. Im fünften Sutta: „na vissajjeti“ (er gibt nicht ab) bedeutet, dass er nicht seinen gesamten Besitz an andere abgibt, sondern nachdem er das behalten hat, was für seinen eigenen Lebensunterhalt gerade ausreicht, gibt er den Rest ab.

124. ඡට්ඨෙ සුභනිමිත්තන්ති ඉට්ඨාරම්මණං.

124. Im sechsten Sutta: „subhanimitta“ (das schöne Zeichen) bedeutet ein erwünschtes Sinnesobjekt (iṭṭhārammaṇa).

125. සත්තමෙ [Pg.58] පටිඝනිමිත්තන්ති අනිට්ඨනිමිත්තං.

125. Im siebten Sutta: „paṭighanimitta“ (das Zeichen des Widerstands) bedeutet ein unerwünschtes Zeichen (aniṭṭhanimitta).

126. අට්ඨමෙ පරතො ච ඝොසොති පරස්ස සන්තිකා අස්සද්ධම්මසවනං.

126. Im achten Sutta: „parato ca ghoso“ (die Stimme von außen) bedeutet das Hören einer falschen Lehre (assaddhamma) aus dem Munde eines anderen.

127. නවමෙ පරතො ච ඝොසොති පරස්ස සන්තිකා සද්ධම්මසවනං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

127. Im neunten Sutta: „parato ca ghoso“ (die Stimme von außen) bedeutet das Hören der wahren Lehre (saddhamma) aus dem Munde eines anderen. Der Rest hat an allen Stellen eine leicht verständliche Bedeutung.

ආසාදුප්පජහවග්ගො පඨමො.

Der erste Vagga ist der Āsāduppajaha-Vagga.

(12) 2. ආයාචනවග්ගවණ්ණනා

(12) 2. Die Erklärung des Āyācanavagga.

131. දුතියස්ස පඨමෙ එවං සම්මා ආයාචමානො ආයාචෙය්‍යාති සද්ධො භික්ඛු උට්ඨහිත්වා ‘‘යාදිසො සාරිපුත්තත්ථෙරො පඤ්ඤාය, අහම්පි තාදිසො හොමි. යාදිසො මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො ඉද්ධියා, අහම්පි තාදිසො හොමී’’ති එවං ආයාචන්තො පිහෙන්තො පත්ථෙන්තො යං අත්ථි, තස්සෙව පත්ථිතත්තා සම්මා පත්ථෙය්‍ය නාම. ඉතො උත්තරි පත්ථෙන්තො මිච්ඡා පත්ථෙය්‍ය. එවරූපා හි පත්ථනා යං නත්ථි, තස්ස පත්ථිතත්තා මිච්ඡාපත්ථනා නාම හොති. කිං කාරණා? එසා, භික්ඛවෙ, තුලා එතං පමාණන්ති යථා හි සුවණ්ණං වා හිරඤ්ඤං වා තුලෙන්තස්ස තුලා ඉච්ඡිතබ්බා, ධඤ්ඤං මිනන්තස්ස මානන්ති තුලනෙ තුලා, මිනනෙ ච මානං පමාණං හොති, එවමෙව මම සාවකානං භික්ඛූනං එසා තුලා එතං පමාණං යදිදං සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා. තෙ ගහෙත්වා ‘‘අහම්පි ඤාණෙන වා ඉද්ධියා වා එතම්පමාණො හොමී’’ති අත්තානං තුලෙතුං වා පමාණෙතුං වා සක්කා, න ඉතො අඤ්ඤථා.

131. Im ersten Sutta des zweiten Vagga: Zu „evaṃ sammā āyācamāno āyāceyyā“ (so sollte er rechtmäßig wünschen): Ein gläubiger Mönch bemüht sich und wünscht, sich sehnend und strebend: „Wie der ehrwürdige Sāriputta an Weisheit ist, so möge auch ich sein. Wie der ehrwürdige Mahāmoggallāna an übernatürlicher Kraft ist, so möge auch ich sein.“ Da er genau das erstrebt, was tatsächlich vorhanden ist, wird dies als ein rechtes Wünschen bezeichnet. Wenn er etwas wünscht, das darüber hinausgeht, wünscht er auf falsche Weise. Denn ein solches Wünschen nach dem, was nicht existiert, wird als ein falsches Wünschen bezeichnet. Aus welchem Grund? „Dies, ihr Mönche, ist die Waage, dies ist das Maß“: Denn so wie für jemanden, der Gold oder Silber wiegt, eine Waage erforderlich ist, und für jemanden, der Getreide misst, ein Hohlmaß erforderlich ist, so dass beim Wiegen die Waage und beim Messen das Hohlmaß das Kriterium darstellt, ebenso sind für meine Jünger-Mönche diese beiden, nämlich Sāriputta und Moggallāna, die Waage und das Maß. Indem man sie als Vorbild nimmt, kann man sich selbst wiegen oder messen und denken: „Möge auch ich an Erkenntnis oder an übernatürlicher Kraft dieses Maß erreichen.“ Auf andere Weise als durch sie ist dies nicht möglich.

132. දුතියාදීසුපි එසෙව නයො. ඉදං පනෙත්ථ විසෙසමත්තං – ඛෙමා ච භික්ඛුනී උප්පලවණ්ණා චාති එතාසු හි ඛෙමා පඤ්ඤාය අග්ගා, උප්පලවණ්ණා ඉද්ධියා. තස්මා ‘‘පඤ්ඤාය වා [Pg.59] ඉද්ධියා වා එතාදිසී හොමී’’ති සම්මා ආයාචමානා ආයාචෙය්‍ය. තථා චිත්තො ගහපති පඤ්ඤාය අග්ගො, හත්ථකො රාජකුමාරො මහිද්ධිකතාය. තස්මා ‘‘පඤ්ඤාය වා ඉද්ධියා වා එදිසො හොමී’’ති සම්මා ආයාචමානො ආයාචෙය්‍ය. ඛුජ්ජුත්තරාපි මහාපඤ්ඤතාය අග්ගා, නන්දමාතා මහිද්ධිකතාය. තස්මා ‘‘පඤ්ඤාය වා ඉද්ධියා වා එතාදිසී හොමී’’ති සම්මා ආයාචමානා ආයාචෙය්‍ය.

132. Auch im zweiten und den folgenden Suttas gilt dieselbe Methode. Dies ist jedoch die Besonderheit hierbei: „Die Nonne Khemā und Uppalavaṇṇā“. Unter diesen ist Khemā die Höchste an Weisheit und Uppalavaṇṇā die Höchste an übernatürlicher Kraft. Daher sollte eine Nonne, die rechtmäßig wünscht, so wünschen: „Möge ich an Weisheit oder an übernatürlicher Kraft wie diese sein.“ Ebenso ist der Hausvater Citta der Höchste an Weisheit und der Königssohn Hatthaka der Höchste an großer übernatürlicher Kraft. Daher sollte ein gläubiger Laie, der rechtmäßig wünscht, so wünschen: „Möge ich an Weisheit oder an übernatürlicher Kraft wie dieser sein.“ Auch Khujjuttarā ist die Höchste an großer Weisheit und Nandas Mutter (Nandamātā) die Höchste an großer übernatürlicher Kraft. Daher sollte eine gläubige Laienschwester, die rechtmäßig wünscht, so wünschen: „Möge ich an Weisheit oder an übernatürlicher Kraft wie diese sein.“

135. පඤ්චමෙ ඛතන්ති ගුණානං ඛතත්තා ඛතං. උපහතන්ති ගුණානං උපහතත්තා උපහතං, ඡින්නගුණං නට්ඨගුණන්ති අත්ථො. අත්තානං පරිහරතීති නිග්ගුණං අත්තානං ජග්ගති ගොපායති. සාවජ්ජොති සදොසො. සානුවජ්ජොති සඋපවාදො. පසවතීති පටිලභති. අනනුවිච්චාති අජානිත්වා අවිනිච්ඡිනිත්වා. අපරියොගාහෙත්වාති අනනුපවිසිත්වා. අවණ්ණාරහස්සාති අවණ්ණයුත්තස්ස මිච්ඡාපටිපන්නස්ස තිත්ථියස්ස වා තිත්ථියසාවකස්ස වා. වණ්ණං භාසතීති ‘‘සුප්පටිපන්නො එස සම්මාපටිපන්නො’’ති ගුණං කථෙති. වණ්ණාරහස්සාති බුද්ධාදීසු අඤ්ඤතරස්ස සම්මාපටිපන්නස්ස. අවණ්ණං භාසතීති ‘‘දුප්පටිපන්නො එස මිච්ඡාපටිපන්නො’’ති අගුණං කථෙති. අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණං භාසතීති ඉධෙකච්චො පුග්ගලො දුප්පටිපන්නානං මිච්ඡාපටිපන්නානං තිත්ථියානං තිත්ථියසාවකානං ‘‘ඉතිපි දුප්පටිපන්නා ඉතිපි මිච්ඡාපටිපන්නා’’ති අවණ්ණං භාසති. වණ්ණාරහස්ස වණ්ණං භාසතීති සුප්පටිපන්නානං සම්මාපටිපන්නානං බුද්ධානං බුද්ධසාවකානං ‘‘ඉතිපි සුප්පටිපන්නා ඉතිපි සම්මාපටිපන්නා’’ති වණ්ණං භාසති.

135. Im fünften Sutta: „khataṃ“ (geschädigt) bedeutet geschädigt aufgrund des Verlustes an guten Eigenschaften. „upahataṃ“ (zerstört) bedeutet beeinträchtigt aufgrund der Zerstörung von guten Eigenschaften; dies bedeutet, dass die guten Eigenschaften abgeschnitten oder verloren gegangen sind. „attānaṃ pariharati“ (er schleppt sich selbst fort) bedeutet, er pflegt und schützt sich selbst, der ohne gute Eigenschaften ist. „sāvajjo“ (tadelnswert) bedeutet fehlerhaft. „sānuvajjo“ (vorwurfsvoll) bedeutet mit Vorwürfen verbunden. „pasavati“ (erzeugt) bedeutet erlangt. „ananuvicca“ (ohne Untersuchung) bedeutet, ohne zu wissen und ohne zu urteilen. „apariyogāhetvā“ (ohne tiefes Eindringen) bedeutet, ohne mit dem Verstand einzudringen. „avaṇṇārahassa“ (von jemandem, der Tadel verdient) bezieht sich auf einen Sektierer oder einen Schüler eines Sektierers, der falsch praktiziert und Tadel verdient. „vaṇṇaṃ bhāsati“ (spricht Lob aus) bedeutet, er rühmt dessen Qualitäten mit den Worten: „Dieser praktiziert gut, er praktiziert richtig.“ „vaṇṇārahassa“ (von jemandem, der Lob verdient) bezieht sich auf einen der Buddhas oder andere, die richtig praktizieren. „avaṇṇaṃ bhāsati“ (spricht Tadel aus) bedeutet, er spricht über mangelnde Qualitäten mit den Worten: „Dieser praktiziert schlecht, er praktiziert falsch.“ „avaṇṇārahassa avaṇṇaṃ bhāsati“ (spricht Tadel über jemanden aus, der Tadel verdient) bedeutet: Hier in dieser Welt spricht ein bestimmter Mensch Tadel über Sektierer und deren Schüler aus, die schlecht und falsch praktizieren, mit den Worten: „Aus diesem Grund praktizieren sie schlecht, aus jenem Grund praktizieren sie falsch.“ „vaṇṇārahassa vaṇṇaṃ bhāsati“ (spricht Lob über jemanden aus, der Lob verdient) bedeutet, er spricht Lob über die gut und richtig praktizierenden Buddhas und Jünger der Buddhas aus mit den Worten: „Aus diesem Grund praktizieren sie gut, aus jenem Grund praktizieren sie richtig.“

136. ඡට්ඨෙ අප්පසාදනීයෙ ඨානෙති අප්පසාදකාරණෙ. පසාදං උපදංසෙතීති දුප්පටිපදාය මිච්ඡාපටිපදාය ‘‘අයං සුප්පටිපදා සම්මාපටිපදා’’ති පසාදං ජනෙති. පසාදනීයෙ ඨානෙ අප්පසාදන්ති සුප්පටිපදාය සම්මාපටිපදාය ‘‘අයං දුප්පටිපදා මිච්ඡාපටිපදා’’ති අප්පසාදං ජනෙතීති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

136. Im sechsten Sutta: „appasādanīye ṭhāne“ (an einem Ort, der kein Vertrauen verdient) bedeutet in Bezug auf eine Ursache für Missfallen. „pasādaṃ upadaṃseti“ (er zeigt Vertrauen) bedeutet, er erzeugt Vertrauen in eine schlechte und falsche Praxis, indem er sagt: „Dies ist eine gute Praxis, dies ist eine richtige Praxis.“ „pasādanīye ṭhāne appasādaṃ“ (Missfallen an einem Ort, der Vertrauen verdient) bedeutet, er erzeugt Missfallen an einer guten und richtigen Praxis, indem er sagt: „Dies ist eine schlechte Praxis, dies ist eine falsche Praxis.“ Der Rest an dieser Stelle ist leicht verständlich.

137. සත්තමෙ ද්වීසූති ද්වීසු ඔකාසෙසු ද්වීසු කාරණෙසු. මිච්ඡාපටිපජ්ජමානොති මිච්ඡාපටිපත්තිං පටිපජ්ජමානො. මාතරි ච පිතරි චාති මිත්තවින්දකො විය මාතරි, අජාතසත්තු විය පිතරි. සුක්කපක්ඛො වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

137. Im siebten Sutta: „dvīsu“ (in zweierlei Hinsicht) bedeutet an zwei Stellen oder in Bezug auf zwei Ursachen. „micchāpaṭipajjamāno“ (jemand, der sich falsch verhält) bedeutet jemand, der eine falsche Praxis ausübt. „mātari ca pitari ca“ (gegenüber der Mutter und dem Vater) bedeutet gegenüber der Mutter wie Mittavindaka und gegenüber dem Vater wie Ajātasattu. Die helle Seite (das heilsame Verhalten) ist genau in der zuvor erklärten Weise zu verstehen.

138. අට්ඨමෙ තථාගතෙ ච තථාගතසාවකෙ චාති දෙවදත්තො විය තථාගතෙ, කොකාලිකො විය ච තථාගතසාවකෙ. සුක්කපක්ඛෙ [Pg.60] ආනන්දත්ථෙරො විය තථාගතෙ, නන්දගොපාලකසෙට්ඨිපුත්තො විය ච තථාගතසාවකෙ.

138. Im achten Sutta: „tathāgate ca tathāgatasāvake ca“ (gegenüber dem Tathāgata und dem Jünger des Tathāgata) bezieht sich auf unheilsames Verhalten gegenüber dem Tathāgata wie Devadatta und gegenüber dem Jünger des Tathāgata wie Kokālika. Auf der hellen Seite bezieht es sich auf heilsames Verhalten gegenüber dem Tathāgata wie der ehrwürdige Ānanda und gegenüber dem Jünger des Tathāgata wie der reiche Kaufmannssohn Nandagopālaka.

139. නවමෙ සචිත්තවොදානන්ති සකචිත්තස්ස වොදානං, අට්ඨන්නං සමාපත්තීනං එතං නාමං. න ච කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියතීති ලොකෙ ච රූපාදීසු ධම්මෙසු කිඤ්චි එකං ධම්මම්පි න ගණ්හාති න පරාමසති. එවමෙත්ථ අනුපාදානං නාම දුතියො ධම්මො හොති. දසමෙකාදසමානි උත්තානත්ථානෙවාති.

139. Im neunten Sutta: „sacittavodāna“ (die Läuterung des eigenen Geistes) bedeutet die Reinigung des eigenen Geistes; dies ist eine Bezeichnung für die acht Sammlungen (Samāpatti). „na ca kiñci loke upādiyati“ (und er ergreift nichts in der Welt) bedeutet, dass er in der Welt unter den Phänomenen wie Formen usw. nicht ein einziges Phänomen ergreift oder fälschlicherweise daran anhaftet. Auf diese Weise ist hier das „Nicht-Anhaften“ (anupādāna) das zweite Phänomen. Das zehnte und das elfte Sutta haben eine leicht verständliche Bedeutung.

ආයාචනවග්ගො දුතියො.

Der zweite Vagga ist der Āyācanavagga.

(13) 3. දානවග්ගවණ්ණනා

(13) 3. Die Erklärung des Dānavagga.

142. තතියස්ස පඨමෙ දානානීති දිය්‍යනකවසෙන දානානි, දෙය්‍යධම්මස්සෙතං නාමං. සවත්ථුකා වා චෙතනා දානං, සම්පත්තිපරිච්චාගස්සෙතං නාමං. ආමිසදානන්ති චත්තාරො පච්චයා දිය්‍යනකවසෙන ආමිසදානං නාම. ධම්මදානන්ති ඉධෙකච්චො අමතපත්තිපටිපදං කථෙත්වා දෙති, ඉදං ධම්මදානං නාම.

142. Im ersten Sutta des dritten Vagga: „dānāni“ (Gaben) bedeutet Gaben im Sinne von Dingen, die gegeben werden; dies ist eine Bezeichnung für das zu Gebende (deyyadhamma). Oder aber der Wille (cetanā), der mit einem materiellen Objekt verbunden ist, ist das Geben (dāna); dies ist eine Bezeichnung für das Aufgeben des eigenen Besitzes. „āmisadāna“ (materielles Geben) bedeutet die vier Requisiten, die im Sinne des Gebens dargebracht werden. „dhammadāna“ (das Geben des Dhamma) bedeutet: Hier in dieser Welt verkündet und gibt ein bestimmter Mensch den Weg zur Erlangung des Unsterblichen (Nibbāna); dies wird als das Geben des Dhamma bezeichnet.

143. දුතියෙ චත්තාරො පච්චයා යජනකවසෙන යාගො නාම ධම්මොපි යජනකවසෙන යාගොති වෙදිතබ්බො.

143. Im zweiten Sutta: Die vier Requisiten werden im Sinne des Opferns oder Darbringens als „yāga“ (Opfer/Gabe) bezeichnet; auch der Dhamma ist im Sinne des Darbringens als „yāga“ zu verstehen.

144. තතියෙ ආමිසස්ස චජනං ආමිසචාගො, ධම්මස්ස චජනං ධම්මචාගො. චතුත්ථෙ උපසග්ගමත්තං විසෙසො.

144. Im dritten Sutta: Das Aufgeben von materiellen Dingen ist „āmisacāgo“ (materielles Aufgeben), das Aufgeben des Dhamma ist „dhammacāgo“ (das Aufgeben des Dhamma). Im vierten Sutta besteht der Unterschied lediglich in der Vorsilbe.

146. පඤ්චමෙ චතුන්නං පච්චයානං භුඤ්ජනං ආමිසභොගො, ධම්මස්ස භුඤ්ජනං ධම්මභොගො. ඡට්ඨෙ උපසග්ගමත්තං විසෙසො.

146. Im fünften Sutta: Der Genuss der vier Requisiten ist „āmisabhogo“ (materieller Genuss), der Genuss des Dhamma ist „dhammabhogo“ (der Genuss des Dhamma). Im sechsten Sutta besteht der Unterschied lediglich in der Vorsilbe.

148. සත්තමෙ චතුන්නං පච්චයානං සංවිභජනං ආමිසසංවිභාගො, ධම්මස්ස සංවිභජනං ධම්මසංවිභාගො.

148. Im siebten Sutta: Das Teilen der vier Requisiten ist „āmisasaṃvibhāgo“ (materielles Teilen), das Teilen des Dhamma ist „dhammasaṃvibhāgo“ (das Teilen des Dhamma).

149. අට්ඨමෙ චතූහි පච්චයෙහි සඞ්ගහො ආමිසසඞ්ගහො, ධම්මෙන සඞ්ගහො ධම්මසඞ්ගහො.

149. Im achten (Sutta): Die Unterstützung durch die vier materiellen Requisiten ist die materielle Unterstützung (āmisasaṅgaha); die Unterstützung durch die Lehre (Dhamma) ist die Dhamma-Unterstützung (dhammasaṅgaha).

150. නවමෙ [Pg.61] චතූහි පච්චයෙහි අනුග්ගණ්හනං ආමිසානුග්ගහො, ධම්මෙන අනුග්ගණ්හනං ධම්මානුග්ගහො.

150. Im neunten (Sutta): Die Förderung durch die vier materiellen Requisiten ist die materielle Förderung (āmisānuggaho); die Förderung durch die Lehre (Dhamma) ist die Dhamma-Förderung (dhammānuggaho).

151. දසමෙ චතූහි පච්චයෙහි අනුකම්පනං ආමිසානුකම්පා, ධම්මෙන අනුකම්පනං ධම්මානුකම්පාති.

151. Im zehnten (Sutta): Das Mitgefühl mittels der vier materiellen Requisiten ist das materielle Mitgefühl (āmisānukampā); das Mitgefühl mittels der Lehre (Dhamma) ist das Dhamma-Mitgefühl (dhammānukampā).

දානවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über das Geben (Dānavagga).

(14) 4. සන්ථාරවග්ගවණ්ණනා

(14) 4. Die Erklärung des Kapitels über das Entgegenkommen (Santhāravagga).

152. චතුත්ථස්ස පඨමෙ චතූහි පච්චයෙහි අත්තනො ච පරස්ස ච අන්තරපටිච්ඡාදනවසෙන සන්ථරණං ආමිසසන්ථාරො, ධම්මෙන සන්ථරණං ධම්මසන්ථාරො. දුතියෙ උපසග්ගමත්තං විසෙසො.

152. Im ersten Sutta des vierten Kapitels: Das Verbinden zum Zwecke des Verbergens der Kluft zwischen sich selbst und anderen mittels der vier materiellen Requisiten ist das materielle Entgegenkommen (āmisasanthāra); das Verbinden mittels der Lehre ist das Dhamma-Entgegenkommen (dhammasanthāra). Im zweiten Sutta liegt der Unterschied lediglich im Präfix.

154. තතියෙ වුත්තප්පකාරස්ස ආමිසස්ස එසනා ආමිසෙසනා, ධම්මස්ස එසනා ධම්මෙසනා. චතුත්ථෙ උපසග්ගමත්තමෙව විසෙසො.

154. Im dritten (Sutta): Das Suchen nach materiellen Dingen der zuvor erwähnten Art ist das materielle Suchen (āmisesanā); das Suchen nach der Lehre ist das Suchen nach dem Dhamma (dhammesanā). Im vierten Sutta liegt der Unterschied nur im Präfix.

156. පඤ්චමෙ මත්ථකප්පත්තා ආමිසපරියෙසනා ආමිසපරියෙට්ඨි, මත්ථකප්පත්තාව ධම්මපරියෙසනා ධම්මපරියෙට්ඨීති වුත්තා.

156. Im fünften (Sutta): Das an seine Grenze (seinen Höhepunkt) gelangte Suchen nach materiellen Dingen wird als die intensive materielle Suche (āmisapariyeṭṭhi) bezeichnet; das ebenso an seine Grenze gelangte Suchen nach der Lehre wird als die intensive Dhamma-Suche (dhammapariyeṭṭhi) bezeichnet.

157. ඡට්ඨෙ ආමිසෙන පූජනං ආමිසපූජා, ධම්මෙන පූජනං ධම්මපූජා.

157. Im sechsten (Sutta): Die Verehrung durch materielle Gaben ist die materielle Verehrung (āmisapūjā); die Verehrung durch die Lehre ist die Dhamma-Verehrung (dhammapūjā).

158. සත්තමෙ ආතිථෙය්‍යානීති ආගන්තුකදානානි. අතිථෙය්‍යානීතිපි පාඨො.

158. Im siebten (Sutta): Das Wort 'ātitheyyāni' bedeutet Gaben für Gäste (āgantukadāna). Es gibt auch die Lesart 'atitheyyāni'.

159. අට්ඨමෙ ආමිසං ඉජ්ඣනකසමිජ්ඣනකවසෙන ආමිසිද්ධි, ධම්මොපි ඉජ්ඣනකසමිජ්ඣනකවසෙන ධම්මිද්ධි.

159. Im achten (Sutta): Materielle Dinge, im Sinne ihres Gelingens und vollkommenen Gelingens, sind der materielle Erfolg (āmisiddhi); auch die Lehre, im Sinne ihres Gelingens und vollkommenen Gelingens, ist der Dhamma-Erfolg (dhammiddhi).

160. නවමෙ ආමිසෙන වඩ්ඪනං ආමිසවුද්ධි, ධම්මෙන වඩ්ඪනං ධම්මවුද්ධි.

160. Im neunten (Sutta): Das Wachstum durch materielle Dinge ist das materielle Wachstum (āmisavuddhi); das Wachstum durch die Lehre ist das Wachstum im Dhamma (dhammavuddhi).

161. දසමෙ රතිකරණට්ඨෙන ආමිසං ආමිසරතනං, ධම්මො ධම්මරතනං.

161. Im zehnten (Sutta): Da sie Freude bewirken, sind materielle Dinge das materielle Juwel (āmisaratana); die Lehre ist das Dhamma-Juwel (dhammaratana).

162. එකාදසමෙ [Pg.62] ආමිසස්ස චිනනං වඩ්ඪනං ආමිසසන්නිචයො, ධම්මස්ස චිනනං වඩ්ඪනං ධම්මසන්නිචයො.

162. Im elften (Sutta): Das Anhäufen und Vermehren von materiellen Dingen ist die materielle Anhäufung (āmisasannicaya); das Anhäufen und Vermehren der Lehre ist die Dhamma-Anhäufung (dhammasannicaya).

163. ද්වාදසමෙ ආමිසස්ස විපුලභාවො ආමිසවෙපුල්ලං, ධම්මස්ස විපුලභාවො ධම්මවෙපුල්ලන්ති.

163. Im zwölften (Sutta): Die Fülle an materiellen Dingen ist die materielle Fülle (āmisavepulla); die Fülle an der Lehre ist die Dhamma-Fülle (dhammavepulla).

සන්ථාරවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über das Entgegenkommen (Santhāravagga).

(15) 5. සමාපත්තිවග්ගවණ්ණනා

(15) 5. Die Erklärung des Kapitels über die Errungenschaften (Samāpattivagga).

164. පඤ්චමස්ස පඨමෙ සමාපත්තිකුසලතාති ආහාරසප්පායං උතුසප්පායං පරිග්ගණ්හිත්වා සමාපත්තිසමාපජ්ජනෙ ඡෙකතා. සමාපත්තිවුට්ඨානකුසලතාති යථාපරිච්ඡෙදෙන ගතෙ කාලෙ වියත්තො හුත්වා උට්ඨහන්තො වුට්ඨානකුසලො නාම හොති, එවං කුසලතා.

164. Im ersten Sutta des fünften Kapitels: 'Geschicklichkeit bezüglich der Errungenschaften' (samāpattikusalatā) bedeutet die Gewandtheit beim Eintreten in meditative Errungenschaften, nachdem man die Zuträglichkeit der Nahrung und des Klimas geprüft hat. 'Geschicklichkeit beim Austritt aus den Errungenschaften' (samāpattivuṭṭhānakusalatā) bedeutet: Wer nach Ablauf der festgesetzten Zeit fähig und geschickt aus dem Zustand austritt, gilt als 'geschickt beim Austritt'. In dieser Weise ist diese Geschicklichkeit zu verstehen.

165. දුතියෙ අජ්ජවන්ති උජුභාවො. මද්දවන්ති මුදුභාවො.

165. Im zweiten (Sutta): 'Aufrichtigkeit' (ajjava) bedeutet Aufrechtsein. 'Sanftmut' (maddava) bedeutet Sanftsein.

166. තතියෙ ඛන්තීති අධිවාසනඛන්ති. සොරච්චන්ති සුසීල්‍යභාවෙන සුරතභාවො.

166. Im dritten (Sutta): 'Geduld' (khanti) ist die Geduld des Ertragens (adhivāsanakhanti). 'Sittsamkeit' (soracca) ist der Zustand der Sanftmut (suratabhāva) aufgrund von Tugendhaftigkeit.

167. චතුත්ථෙ සාඛල්‍යන්ති සණ්හවාචාවසෙන සම්මොදමානභාවො. පටිසන්ථාරොති ආමිසෙන වා ධම්මෙන වා පටිසන්ථරණං.

167. Im vierten (Sutta): 'Freundlichkeit' (sākhalya) ist der Zustand des freundlichen Umgangs mittels sanfter Worte. 'Entgegenkommen' (paṭisanthāra) ist das Entgegenkommen entweder durch materielle Dinge oder durch die Lehre.

168. පඤ්චමෙ අවිහිංසාති කරුණාපුබ්බභාගො. සොචෙය්‍යන්ති සීලවසෙන සුචිභාවො. ඡට්ඨසත්තමානි උත්තානත්ථානෙව.

168. Im fünften (Sutta): 'Gewaltlosigkeit' (avihiṃsā) ist die Vorstufe des Mitgefühls (karuṇāpubbabhāga). 'Reinheit' (soceyya) ist der Zustand der Reinheit durch Tugend (sīlavasena). Das sechste und das siebte Sutta sind von offensichtlicher Bedeutung.

171. අට්ඨමෙ පටිසඞ්ඛානබලන්ති පච්චවෙක්ඛණබලං.

171. Im achten (Sutta): 'Die Kraft der Überlegung' (paṭisaṅkhānabala) ist die Kraft der Reflexion (paccavekkhaṇabala).

172. නවමෙ මුට්ඨස්සච්චෙ අකම්පනෙන සතියෙව සතිබලං. උද්ධච්චෙ අකම්පනෙන සමාධියෙව සමාධිබලං.

172. Im neunten (Sutta): Aufgrund der Unerschütterlichkeit gegenüber der Unachtsamkeit (muṭṭhassacca) ist die Achtsamkeit selbst die Kraft der Achtsamkeit (satibala). Aufgrund der Unerschütterlichkeit gegenüber der Unruhe (uddhacca) ist die Konzentration selbst die Kraft der Konzentration (samādhibala).

173. දසමෙ සමථොති චිත්තෙකග්ගතා. විපස්සනාති සඞ්ඛාරපරිග්ගාහකඤ්ඤාණං.

173. Im zehnten (Sutta): 'Geistesruhe' (samatha) ist die Einspitzigkeit des Geistes (cittekaggatā). 'Einsicht' (vipassanā) ist das die Gestaltungen erfassende Wissen (saṅkhārapariggāhakaññāṇa).

174. එකාදසමෙ [Pg.63] සීලවිපත්තීති දුස්සීල්‍යං. දිට්ඨිවිපත්තීති මිච්ඡාදිට්ඨි.

174. Im elften (Sutta): 'Tugendverfall' (sīlavipatti) ist Sittenlosigkeit (dussīlya). 'Ansichtenverfall' (diṭṭhivipatti) ist falsche Ansicht (micchādiṭṭhi).

175. ද්වාදසමෙ සීලසම්පදාති පරිපුණ්ණසීලතා. දිට්ඨිසම්පදාති සම්මාදිට්ඨිකභාවො. තෙන කම්මස්සකතසම්මාදිට්ඨි, ඣානසම්මාදිට්ඨි, විපස්සනාසම්මාදිට්ඨි, මග්ගසම්මාදිට්ඨි, ඵලසම්මාදිට්ඨීති සබ්බාපි පඤ්චවිධා සම්මාදිට්ඨි සඞ්ගහිතා හොති.

175. Im zwölften (Sutta): 'Tugendvollkommenheit' (sīlasampadā) ist die vollkommene Tugendhaftigkeit. 'Ansichtenvollkommenheit' (diṭṭhisampadā) ist der Zustand der rechten Ansicht. Dadurch sind alle fünf Arten der rechten Ansicht eingeschlossen: die rechte Ansicht über das Karma als eigenes Eigentum (kammassakatā-sammādiṭṭhi), die rechte Ansicht der Vertiefung (jhāna-sammādiṭṭhi), die rechte Ansicht der Einsicht (vipassanā-sammādiṭṭhi), die rechte Ansicht des Pfades (magga-sammādiṭṭhi) und die rechte Ansicht der Frucht (phala-sammādiṭṭhi).

176. තෙරසමෙ සීලවිසුද්ධීති විසුද්ධිසම්පාපකං සීලං. දිට්ඨිවිසුද්ධීති විසුද්ධිසම්පාපිකා චතුමග්ගසම්මාදිට්ඨි, පඤ්චවිධාපි වා සම්මාදිට්ඨි.

176. Im dreizehnten (Sutta): 'Reinheit der Tugend' (sīlavisuddhi) ist die Tugend, die zur Läuterung führt. 'Reinheit der Ansicht' (diṭṭhivisuddhi) ist die rechte Ansicht des vierfachen Pfades, die zur endgültigen Läuterung führt, oder auch alle fünf Arten der rechten Ansicht.

177. චුද්දසමෙ දිට්ඨිවිසුද්ධීති විසුද්ධිසම්පාපිකා සම්මාදිට්ඨියෙව. යථාදිට්ඨිස්ස ච පධානන්ති හෙට්ඨිමමග්ගසම්පයුත්තං වීරියං. තඤ්හි තස්සා දිට්ඨියා අනුරූපත්තා ‘‘යථාදිට්ඨිස්ස ච පධාන’’න්ති වුත්තං.

177. Im vierzehnten (Sutta): 'Reinheit der Ansicht' (diṭṭhivisuddhi) ist die rechte Ansicht selbst, die zur Läuterung führt. 'Anstrengung gemäß der Ansicht' (yathādiṭṭhissa ca padhāna) ist die Willenskraft (vīriya), die mit den niederen Pfaden verbunden ist. Weil diese jener Ansicht entspricht, wird sie 'Anstrengung gemäß der Ansicht' genannt.

178. පන්නරසමෙ අසන්තුට්ඨිතා ච කුසලෙසු ධම්මෙසූති අඤ්ඤත්‍ර අරහත්තමග්ගා කුසලෙසු ධම්මෙසු අසන්තුට්ඨිභාවො.

178. Im fünfzehnten (Sutta): 'Unzufriedenheit mit heilsamen Zuständen' (asantuṭṭhitā ca kusalesu dhammesu) bedeutet den Zustand der Unzufriedenheit mit heilsamen Zuständen, ausgenommen den Pfad der Arhatschaft (arahatta-magga).

179. සොළසමෙ මුට්ඨස්සච්චන්ති මුට්ඨස්සතිභාවො. අසම්පජඤ්ඤන්ති අඤ්ඤාණභාවො.

179. Im sechzehnten (Sutta): 'Unachtsamkeit' (muṭṭhassacca) ist der Zustand der verlorengegangenen Achtsamkeit. 'Mangel an Wissensklarheit' (asampajañña) ist der Zustand des Nichtwissens.

180. සත්තරසමෙ අපිලාපනලක්ඛණා සති. සම්මා පජානනලක්ඛණං සම්පජඤ්ඤන්ති.

180. Im siebzehnten (Sutta): Achtsamkeit (sati) hat das Merkmal des Nicht-Wegschwemmens. Wissensklarheit (sampajañña) hat das Merkmal des rechten, klaren Verstehens.

සමාපත්තිවග්ගො පඤ්චමො. තතියපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Das fünfte Kapitel über die Errungenschaften (Samāpattivagga). Die dritte Fünfzig-Sutten-Gruppe (Tatiyapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

1. කොධපෙය්‍යාලං

1. Die Wiederholungsreihe über den Zorn (Kodhapeyyāla).

181. ඉතො [Pg.64] පරෙසු කුජ්ඣනලක්ඛණො කොධො. උපනන්ධනලක්ඛණො උපනාහො. සුකතකරණමක්ඛනලක්ඛණො මක්ඛො. යුගග්ගාහලක්ඛණො පලාසො. උසූයනලක්ඛණා ඉස්සා. පඤ්චමච්ඡෙරභාවො මච්ඡරියං. තං සබ්බම්පි මච්ඡරායනලක්ඛණං. කතපටිච්ඡාදනලක්ඛණා මායා. කෙරාටිකලක්ඛණං සාඨෙය්‍යං. අලජ්ජනාකාරො අහිරිකං. උපවාදතො අභායනාකාරො අනොත්තප්පං. අක්කොධාදයො තෙසං පටිපක්ඛවසෙන වෙදිතබ්බා.

181. Von hier an, in den folgenden Teilen: Zorn (kodha) hat das Merkmal des Erbösens. Groll (upanāha) hat das Merkmal des Anbindens (der Feindseligkeit). Undankbarkeit (makkha) hat das Merkmal des Verleugnens erwiesener Wohltaten. Rivalität (palāsa) hat das Merkmal des Sich-Gleichstellens (mit anderen). Neid (issā) hat das Merkmal des Missgünstigseins gegenüber dem Wohlstand anderer. Geiz (macchariya) ist der Zustand des fünffachen Egoismus; all diese haben das Merkmal des Knauserns (bezüglich des eigenen Besitzes). Täuschung (māyā) hat das Merkmal des Verbergens begangener Fehler. Arglist (sāṭheyya) hat das Merkmal der Verschlagenheit. Schamlosigkeit (ahirika) ist das Verhalten des Nicht-Schämens (vor bösem Tun). Gewissenslosigkeit (anottappa) ist das Verhalten des Nicht-Fürchtens vor Tadel. Zornlosigkeit und die anderen heilsamen Eigenschaften sind als deren jeweilige Gegenteile zu verstehen.

185. සෙක්ඛස්ස භික්ඛුනොති සත්තවිධස්සාපි සෙක්ඛස්ස උපරිඋපරිගුණෙහි පරිහානාය සංවත්තන්ති, පුථුජ්ජනස්ස පන පඨමතරංයෙව පරිහානාය සංවත්තන්තීති වෙදිතබ්බා. අපරිහානායාති උපරිඋපරිගුණෙහි අපරිහානත්ථාය.

185. 'Für einen übenden Mönch' (sekkhassa bhikkhuno) bedeutet: Bei allen sieben Arten von Übenden (Sekha) führen diese Eigenschaften zum Verlust der jeweils höheren spirituellen Qualitäten; für einen Weltling (Puthujjana) hingegen führen sie erst recht zum Niedergang – so ist dies zu verstehen. 'Zum Nicht-Verfall' (aparihānāya) bedeutet: Zum Zwecke des Nicht-Verlustes der jeweils höheren spirituellen Qualitäten.

187. යථාභතං නික්ඛිත්තොති යථා ආනෙත්වා නික්ඛිත්තො, එවං නිරයෙ පතිට්ඨිතො වාති වෙදිතබ්බො.

187. 'Wie herbeigebracht und abgelegt' (yathābhataṃ nikkhittoti) bedeutet: So wie etwas herbeigebracht und abgelegt wird, genauso ist er in der Hölle wiedergeboren – so ist dies zu verstehen.

190. එකච්චොති යස්සෙතෙ කොධාදයො අත්ථි, සො එකච්චො නාම.

190. 'Jemand' (ekacco) bezeichnet denjenigen, bei dem diese Eigenschaften wie Zorn usw. vorhanden sind.

කොධපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

Die Wiederholungsreihe über den Zorn ist abgeschlossen.

2. අකුසලපෙය්‍යාලං

2. Die Wiederholungsreihe über das Unheilsame (Akusalapeyyāla).

191-200. සාවජ්ජාති සදොසා. අනවජ්ජාති නිද්දොසා. දුක්ඛුද්‍රයාති දුක්ඛවඩ්ඪිකා. සුඛුද්‍රියාති සුඛවඩ්ඪිකා. සබ්‍යාබජ්ඣාති සදුක්ඛා. අබ්‍යාබජ්ඣාති නිද්දුක්ඛා. එත්තාවතා වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතං.

191-200. „Sāvajjā“ (tadelnswert) bedeutet „fehlerbehaftet“ (sadosā). „Anavajjā“ (tadellos) bedeutet „fehlerfrei“ (niddosā). „Dukkhudrayā“ (zu Leid führend) bedeutet „das Leid mehrend“ (dukkhavaḍḍhikā). „Sukhudriyā“ (zu Glück führend) bedeutet „das Glück mehrend“ (sukhavaḍḍhikā). „Sabyābajjhā“ (mit Bedrängnis verbunden) bedeutet „leidvoll“ (sadukkhā). „Abyābajjhā“ (frei von Bedrängnis) bedeutet „leidfrei“ (niddukkhā). Bis hierher ist wahrlich nur der Kreislauf des Daseins (vaṭṭa) und das Entrinnen aus dem Kreislauf (vivaṭṭa, d.h. Nibbāna) dargelegt worden.

අකුසලපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

Das Akusala-Peyyāla (die Reihe über die unheilsamen Dinge) ist abgeschlossen.

3. විනයපෙය්‍යාලං

3. Vinaya-Peyyāla (Die Reihe über die Disziplin)

201. ද්වෙමෙ[Pg.65], භික්ඛවෙ, අත්ථවසෙ පටිච්චාති, භික්ඛවෙ, ද්වෙ අත්ථෙ නිස්සාය ද්වෙ කාරණානි සන්ධාය. සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තන්ති සික්ඛාකොට්ඨාසො ඨපිතො. සඞ්ඝසුට්ඨුතායාති සඞ්ඝස්ස සුට්ඨුභාවාය, ‘‘සුට්ඨු, භන්තෙ’’ති වත්වා සම්පටිච්ඡනත්ථායාති අත්ථො. සඞ්ඝඵාසුතායාති සඞ්ඝස්ස ඵාසුවිහාරත්ථාය. දුම්මඞ්කූනන්ති දුස්සීලානං. පෙසලානන්ති පීයසීලානං. දිට්ඨධම්මිකානං ආසවානන්ති දිට්ඨධම්මෙ ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ වීතික්කමපච්චයා පටිලද්ධබ්බානං වධබන්ධනාදිදුක්ඛධම්මසඞ්ඛාතානං ආසවානං. සංවරායාති පිදහනත්ථාය. සම්පරායිකානන්ති තථාරූපානංයෙව අපායදුක්ඛසඞ්ඛාතානං සම්පරායෙ උප්පජ්ජනකආසවානං. පටිඝාතායාති පටිසෙධනත්ථාය. වෙරානන්ති අකුසලවෙරානම්පි පුග්ගලවෙරානම්පි. වජ්ජානන්ති දොසානං. තෙ එව වා දුක්ඛධම්මා වජ්ජනීයත්තා ඉධ වජ්ජාති අධිප්පෙතා. භයානන්ති චිත්තුත්‍රාසභයානම්පි භයහෙතූනං තෙසංයෙව දුක්ඛධම්මානම්පි. අකුසලානන්ති අක්ඛමට්ඨෙන අකුසලසඞ්ඛාතානං දුක්ඛධම්මානං. ගිහීනං අනුකම්පායාති ගිහීසු උජ්ඣායන්තෙසු පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදං ගිහීනං අනුකම්පාය පඤ්ඤත්තං නාම. පාපිච්ඡානං පක්ඛුපච්ඡෙදායාති පාපිච්ඡා පක්ඛං නිස්සාය සඞ්ඝං භින්දෙය්‍යුන්ති තෙසං පක්ඛුපච්ඡෙදනත්ථාය. අප්පසන්නානං පසාදායාති පුබ්බෙ අප්පසන්නානම්පි පණ්ඩිතමනුස්සානං සික්ඛාපදපඤ්ඤත්තිසම්පදං දිස්වා පසාදුප්පත්තිඅත්ථාය. පසන්නානං භිය්‍යොභාවායාති පසන්නානං උපරූපරිපසාදභාවාය. සද්ධම්මට්ඨිතියාති සද්ධම්මස්ස චිරට්ඨිතත්ථං. විනයානුග්ගහායාති පඤ්චවිධස්සාපි විනයස්ස අනුග්ගණ්හනත්ථාය.

201. „Im Hinblick auf diese zwei Gründe, o Mönche“ (dveme, bhikkhave, atthavase paṭicca) bedeutet: sich auf zwei Zwecke stützend, in Bezug auf zwei Ursachen. „Die Übungsregel wurde erlassen“ (sikkhāpadaṃ paññattanti) bedeutet: eine Abteilung des Trainings wurde festgelegt. „Für das Wohlergehen des Ordens“ (saṅghasuṭṭhutāyāti) bedeutet: für das Gedeihen des Ordens; gemeint ist: um die Annahme zu bewirken, indem man sagt: „Es ist gut, Ehrwürdiger Herr“. „Für das angenehme Leben des Ordens“ (saṅghaphāsutāyāti) bedeutet: für das friedliche Verweilen des Ordens. „Der Schamlosen“ (dummaṅkūnanti) bedeutet: der Sittenlosen. „Der Gewissenhaften“ (pesalānanti) bedeutet: derer von tugendhaftem Charakter. „Der im gegenwärtigen Leben auftretenden Triebe“ (diṭṭhadhammikānaṃ āsavānanti) bedeutet: jener als Leiden in Form von Strafe, Fesselung usw. bezeichneten Triebe (Gefahren), die in genau diesem gegenwärtigen Dasein aufgrund von Regelverstößen zu erfahren sind. „Zum Schutz vor...“ (saṃvarāyāti) bedeutet: zum Zweck des Abwehrens (Verschließens). „Der künftigen (Triebe)“ (samparāyikānanti) bedeutet: der in zukünftigen Existenzen entstehenden Triebe, die als das Leid der leidvollen Welten bezeichnet werden. „Zur Abwehr von...“ (paṭighātāyāti) bedeutet: zum Zweck des Verhinderns. „Der Feindseligkeiten“ (verānanti) bedeutet: sowohl der unheilsamen Feindseligkeiten als auch der persönlichen Feindseligkeiten. „Der Vergehen“ (vajjānanti) bedeutet: der Fehler. Oder aber: Genau diese leidvollen Zustände sind hier als „Vergehen“ (vajjā) gemeint, da sie zu meiden sind. „Der Gefahren“ (bhayānanti) bedeutet: sowohl der Gefahren des Schreckens im Geist als auch genau jener leidvollen Zustände, die die Ursache für Schrecken sind. „Der unheilsamen Dinge“ (akusalānanti) bedeutet: der leidvollen Zustände, die als unheilsam bezeichnet werden, weil sie schwer zu ertragen sind. „Aus Mitgefühl mit den Hausleuten“ (gihīnaṃ anukampāyāti) bedeutet: Wenn die Hausleute tadeln, wird die erlassene Übungsregel als „aus Mitgefühl mit den Hausleuten erlassen“ bezeichnet. „Um die Fraktion derer mit schlechten Absichten zu zerschlagen“ (pāpicchānaṃ pakkhupacchedāyāti) bedeutet: Damit Mönche mit schlechten Absichten, indem sie sich auf eine Anhängerschaft stützen, den Orden nicht spalten; es dient also dem Zweck, ihre Anhängerschaft zu zerschlagen. „Um bei jenen Vertrauen zu wecken, die kein Vertrauen haben“ (appasannānaṃ pasādāyāti) bedeutet: Um bei weisen Menschen, die zuvor kein Vertrauen hatten, Vertrauen zu erwecken, wenn sie die Vollkommenheit der Festlegung der Übungsregel sehen. „Zur Mehrung des Vertrauens derer, die bereits Vertrauen haben“ (pasannānaṃ bhiyyobhāvāyāti) bedeutet: um ein immer höheres Maß an Vertrauen bei den bereits Gläubigen zu bewirken. „Für den Fortbestand des wahren Dhamma“ (saddhammaṭṭhitiyāti) bedeutet: zum Zweck des langen Bestehens des wahren Dhamma. „Zur Unterstützung der Disziplin“ (vinayānuggahāyāti) bedeutet: zum Zweck der Förderung der fünffachen Disziplin.

202-230. පාතිමොක්ඛං පඤ්ඤත්තන්ති භික්ඛුපාතිමොක්ඛං භික්ඛුනිපාතිමොක්ඛන්ති දුවිධං පාතිමොක්ඛං පඤ්ඤත්තං. පාතිමොක්ඛුද්දෙසොති භික්ඛූනං පඤ්ච, භික්ඛුනීනං චත්තාරොති නව පාතිමොක්ඛුද්දෙසා පඤ්ඤත්තා. පාතිමොක්ඛට්ඨපනන්ති උපොසථට්ඨපනං. පවාරණා පඤ්ඤත්තාති චාතුද්දසිකා පන්නරසිකාති ද්වෙ පවාරණා පඤ්ඤත්තා. පවාරණට්ඨපනං පඤ්ඤත්තන්ති සාපත්තිකස්ස භික්ඛුනො පවාරණා උත්තියා වත්තමානාය පවාරණට්ඨපනං පඤ්ඤත්තං. තජ්ජනීයකම්මාදීසු [Pg.66] භික්ඛූ වාචාසත්තීහි විතුදන්තානං පණ්ඩුකලොහිතකානං භික්ඛූනං තජ්ජනීයකම්මං (චූළව. 1 ආදයො) පඤ්ඤත්තං. බාලස්ස අබ්‍යත්තස්ස සෙය්‍යසකස්ස භික්ඛුනො නියස්සකම්මං පඤ්ඤත්තං. කුලදූසකෙ අස්සජිපුනබ්බසුකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ පබ්බාජනීයකම්මං (චූළව. 21 ආදයො) පඤ්ඤත්තං. ගිහීනං අක්කොසකස්ස සුධම්මත්ථෙරස්ස පටිසාරණීයකම්මං (චූළව. 33 ආදයො) පඤ්ඤත්තං. ආපත්තියා අදස්සනාදීසු උක්ඛෙපනීයකම්මං පඤ්ඤත්තං. ගරුකාපත්තිං ආපන්නස්ස පටිච්ඡන්නාය ආපත්තියා පරිවාසදානං පඤ්ඤත්තං. පරිවාසෙ අන්තරාපත්තිං ආපන්නස්ස මූලාය පටිකස්සනං පඤ්ඤත්තං. පටිච්ඡන්නායපි අප්පටිච්ඡන්නායපි ආපත්තියා මානත්තදානං පඤ්ඤත්තං. චිණ්ණමානත්තස්ස අබ්භානං පඤ්ඤත්තං. සම්මා වත්තන්තස්ස ඔසාරණීයං පඤ්ඤත්තං. අසම්මාවත්තනාදීසු නිස්සාරණීයං පඤ්ඤත්තං.

202-230. „Das Pātimokkha wurde verordnet“ (pātimokkhaṃ paññattanti) bedeutet: Das zweifache Pātimokkha, nämlich das Bhikkhu-Pātimokkha und das Bhikkhunī-Pātimokkha, wurde verordnet. „Die Rezitation des Pātimokkha“ (pātimokkhuddesoti) bedeutet: Die neun Arten der Rezitation des Pātimokkha — fünf für die Mönche, vier für die Nonnen — wurden verordnet. „Das Aussetzen des Pātimokkha“ (pātimokkhaṭṭhapananti) bedeutet: Das Aussetzen des Uposatha. „Die Pavāraṇā wurde verordnet“ (pavāraṇā paññattāti) bedeutet: Die zwei Arten der Pavāraṇā — die am vierzehnten und die am fünfzehnten Tag — wurden verordnet. „Das Aussetzen der Pavāraṇā wurde verordnet“ (pavāraṇaṭṭhapanaṃ paññattanti) bedeutet: Das Aussetzen der Pavāraṇā wurde verordnet für einen Mönch, der mit einem Vergehen behaftet ist, während der formelle Antrag zur Pavāraṇā läuft. Unter den Rechtsakten wie dem Tadelungsakt wurde der Tadelungsakt (tajjanīyakamma) verordnet für die Paṇḍukalohitaka-Mönche, die andere Mönche mit den Speeren ihrer Worte verletzten. Für den törichten, unerfahrenen Mönch Seyyasaka wurde der Akt der Abhängigkeit (nissayakamma) verordnet. In Bezug auf die Mönche Assaji und Punabbasu, welche Familien verdarben, wurde der Akt der Vertreibung (pabbājanīyakamma) verordnet. Für den ehrwürdigen Sudhamma, der Hausleute beschimpfte, wurde der Akt der Versöhnung (paṭisāraṇīyakamma) verordnet. Für das Nichtsehen eines Vergehens usw. wurde der Akt der Suspendierung (ukkhepanīyakamma) verordnet. Für jemanden, der ein schweres Vergehen begangen hat, wurde wegen des verheimlichten Vergehens die Auferlegung einer Bewährungsfrist (parivāsa) verordnet. Für jemanden, der während der Bewährungsfrist ein dazwischenliegendes Vergehen begeht, wurde das Zurückversetzen an den Anfang (mūlāya paṭikassanaṃ) verordnet. Sowohl für ein verheimlichtes als auch für ein nicht verheimlichtes Vergehen wurde die Auferlegung der Bußübung (mānatta) verordnet. Für jemanden, der die Bußübung vollzogen hat, wurde die Rehabilitation (abbhāna) verordnet. Für jemanden, der sich ordnungsgemäß verhält, wurde die Wiederaufnahme (osāraṇīya) verordnet. Für unangemessenes Verhalten usw. wurde der Ausschluss (nissāraṇīya) verordnet.

එහිභික්ඛූපසම්පදා සරණගමනූපසම්පදා ඔවාදූපසම්පදා පඤ්හාබ්‍යාකරණූපසම්පදා ඤත්තිචතුත්ථකම්මූපසම්පදා ගරුධම්මූපසම්පදා උභතොසඞ්ඝෙ උපසම්පදා දූතෙන උපසම්පදාති අට්ඨවිධා උපසම්පදා පඤ්ඤත්තා. ඤත්තිකම්මං නව ඨානානි ගච්ඡතීති එවං නවට්ඨානිකං ඤත්තිකම්මං පඤ්ඤත්තං. ඤත්තිදුතියකම්මං සත්ත ඨානානි ගච්ඡතීති එවං සත්තට්ඨානිකමෙව ඤත්තිදුතියකම්මං පඤ්ඤත්තං. ඤත්තිචතුත්ථකම්මං සත්ත ඨානානි ගච්ඡතීති එවං සත්තට්ඨානිකමෙව ඤත්තිචතුත්ථකම්මං පඤ්ඤත්තං. පඨමපාරාජිකාදීනං පඨමපඤ්ඤත්ති අපඤ්ඤත්තෙ පඤ්ඤත්තං. තෙසංයෙව අනුපඤ්ඤත්ති පඤ්ඤත්තෙ අනුපඤ්ඤත්තං. ධම්මසම්මුඛතා විනයසම්මුඛතා සඞ්ඝසම්මුඛතා පුග්ගලසම්මුඛතාති ඉමස්ස චතුබ්බිධස්ස සම්මුඛීභාවස්ස වසෙන සම්මුඛාවිනයො පඤ්ඤත්තො. සතිවෙපුල්ලප්පත්තස්ස ඛීණාසවස්ස අචොදනත්ථාය සතිවිනයො පඤ්ඤත්තො. උම්මත්තකස්ස භික්ඛුනො අමූළ්හවිනයො පඤ්ඤත්තො. අප්පටිඤ්ඤාය චුදිතකස්ස ආපත්තියා අතරණත්ථං පටිඤ්ඤාතකරණං පඤ්ඤත්තං. බහුතරානං ධම්මවාදීනං ලද්ධිං ගහෙත්වා අධිකරණවූපසමනත්ථං. යෙභුය්‍යසිකා පඤ්ඤත්තා. පාපුස්සන්නස්ස පුග්ගලස්ස නිග්ගණ්හනත්ථං තස්සපාපියසිකා පඤ්ඤත්තා. භණ්ඩනාදිවසෙන බහුං අස්සාමණකං කත්වා ආපත්තිං ආපන්නානං භික්ඛූනං ඨපෙත්වා ථුල්ලවජ්ජං ඨපෙත්වා ගිහිපටිසංයුත්තඤ්ච අවසෙසාපත්තීනං වූපසමනත්ථාය තිණවත්ථාරකො පඤ්ඤත්තො.

Die acht Arten der Ordination (upasampadā) wurden verordnet: die Ordination durch die Worte „Komm, Mönch!“ (ehibhikkhūpasampadā), die Ordination durch die dreifache Zuflucht, die Ordination durch die Annahme von Unterweisung, die Ordination durch die Beantwortung von Fragen, die Ordination durch einen formellen Akt mit Antrag und drei Lesungen, die Ordination durch die Annahme der acht schweren Regeln, die Ordination durch beide Orden und die Ordination durch eine Botschafterin. „Der formelle Akt mit einfachem Antrag erstreckt sich auf neun Fälle“ — auf diese Weise wurde der neunteilige Akt mit einfachem Antrag (ñattikamma) verordnet. „Der formelle Akt mit Antrag und einer Lesung erstreckt sich auf sieben Fälle“ — auf diese Weise wurde der siebenteilige Akt mit Antrag und einer Lesung (ñattidutiyakamma) verordnet. „Der formelle Akt mit Antrag und drei Lesungen erstreckt sich auf sieben Fälle“ — auf diese Weise wurde der siebenteilige Akt mit Antrag und drei Lesungen (ñatticatutthakamma) verordnet. Die ursprüngliche Festlegung des ersten Pārājika und anderer Regeln wurde erlassen, als die Übungsregel noch nicht festgelegt war. Die nachträglichen Ergänzungen eben jener Regeln wurden erlassen, nachdem die Übungsregel bereits festgelegt war. Aufgrund dieser vierfachen Gegenwart, nämlich der Gegenwart des Dhamma, der Gegenwart des Vinaya, der Gegenwart des Ordens und der Gegenwart der betroffenen Personen, wurde die Entscheidung in Gegenwart (sammukhāvinaya) verordnet. Damit ein Triebversiegter (Arahant), der vollkommene Achtsamkeit erlangt hat, nicht beschuldigt wird, wurde das Verfahren der Achtsamkeits-Entlastung (sativinaya) verordnet. Für einen geistesgestörten Mönch wurde das Verfahren bei geistiger Unzurechnungsfähigkeit (amūḷhavinaya) verordnet. Damit ein beschuldigter Mönch nicht ohne sein eigenes Geständnis wegen eines Vergehens belangt wird, wurde das Verfahren auf Grundlage des Geständnisses (paṭiññātakaraṇa) verordnet. Um einen Streitfall beizulegen, indem man sich an die Auffassung der Mehrheit der dem Dhamma treuen Mönche hält, wurde das Mehrheitsverfahren (yebhuyyasikā) verordnet. Um eine Person zu bändigen, bei der das Schlechte überwiegt, wurde das Verfahren wegen des schlechten Charakters (tassapāpiyasikā) verordnet. Um für jene Mönche, die durch Streitigkeiten und Ähnliches viele mönchsunwürdige Handlungen begangen haben und dadurch in Vergehen geraten sind, die verbleibenden Vergehen beizulegen — unter Ausschluss der schweren Vergehen und unter Ausschluss der im Zusammenhang mit Hausleuten stehenden Vergehen —, wurde das Verfahren des „Zudeckens mit Gras“ (tiṇavatthāraka) verordnet.

විනයපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

Das Vinaya-Peyyāla (die Reihe über die Disziplin) ist abgeschlossen.

4. රාගපෙය්‍යාලං

4. Rāga-Peyyāla (Die Reihe über die Gier)

231. රාගස්ස[Pg.67], භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤායාති පඤ්චකාමගුණිකරාගස්ස අභිජානනත්ථං පච්චක්ඛකරණත්ථං. පරිඤ්ඤායාති පරිජානනත්ථං. පරික්ඛයායාති පරික්ඛයගමනත්ථං. පහානායාති පජහනත්ථං. ඛයාය වයායාති ඛයවයගමනත්ථං. විරාගායාති විරජ්ජනත්ථං. නිරොධායාති නිරුජ්ඣනත්ථං. චාගායාති චජනත්ථං. පටිනිස්සග්ගායාති පටිනිස්සජ්ජනත්ථං.

231. „Für das höhere Wissen um die Gier, o Mönche“ (rāgassa, bhikkhave, abhiññāyā) bedeutet: zum Zweck des tiefen Erkennens und des direkten Erfahrens der auf die fünf Arten von Sinnenlust gerichteten Gier. „Für das vollkommene Verstehen“ (pariññāyāti) bedeutet: zum Zweck des gründlichen Begreifens. „Für die völlige Vernichtung“ (parikkhayāyāti) bedeutet: zum Zweck des Gelangens zum Versiegen. „Für das Aufgeben“ (pahānāyāti) bedeutet: zum Zweck des Überwindens. „Für das Schwinden und Vergehen“ (khayāya vayāyāti) bedeutet: zum Zweck des Gelangens zu Schwinden und Vergehen. „Für die Begierdelosigkeit“ (virāgāyāti) bedeutet: zum Zweck des Entweichens der Leidenschaft. „Für das Aufhören“ (nirodhāyāti) bedeutet: zum Zweck des Erlöschens. „Für das Loslassen“ (cāgāyāti) bedeutet: zum Zweck des Aufgebens. „Für das Entsagen“ (paṭinissaggāyāti) bedeutet: zum Zweck des völligen Freigebens.

232-246. ථම්භස්සාති කොධමානවසෙන ථද්ධභාවස්ස. සාරබ්භස්සාති කාරණුත්තරියලක්ඛණස්ස සාරබ්භස්ස. මානස්සාති නවවිධමානස්ස. අතිමානස්සාති අතික්කමිත්වා මඤ්ඤනමානස්ස. මදස්සාති මජ්ජනාකාරමදස්ස. පමාදස්සාති සතිවිප්පවාසස්ස, පඤ්චසු කාමගුණෙසු චිත්තවොස්සග්ගස්ස. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

232-246. „‚Von Verstocktheit‘ (thambha) bedeutet: den Zustand der Unbeugsamkeit aufgrund von Zorn und Dünkel. ‚Von Hitzigkeit‘ (sārambha) bedeutet: von der Hitzigkeit, die das Merkmal des übermäßigen Handelns hat. ‚Von Dünkel‘ (māna) bedeutet: den neunfachen Dünkel. ‚Von Überheblichkeit‘ (atimāna) bedeutet: den Dünkel, sich selbst zu erheben, indem man andere übertrifft. ‚Von Berauschung‘ (mada) bedeutet: den Zustand der Berauschtheit. ‚Von Nachlässigkeit‘ (pamāda) bedeutet: den Verlust der Achtsamkeit, das Freilassen des Geistes in den fūnf Sinnengrūnden. Der Rest hat ūberall eine leicht verstāndliche Bedeutung.“

රාගපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

Das Repetitorium ūber die Gier (Rāga-Peyyāla) ist abgeschlossen.

මනොරථපූරණියා අඞ්ගුත්තරනිකාය-අට්ඨකථාය

In der Manorathapūraṇī, dem Kommentar zum Aṅguttaranikāya,

දුකනිපාතස්ස සංවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklārung des Zweier-Buches (Dukanipāta) abgeschlossen.

. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

. Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erwachten.

අඞ්ගුත්තරනිකායෙ

Im Aṅguttaranikāya:

තිකනිපාත-අට්ඨකථා

Der Kommentar zum Dreier-Buch (Tikanipāta-Aṭṭhakathā)

1. පඨමපණ්ණාසකං

1. Die ersten fūnfzig Lehrreden (Paṭhamapaṇṇāsaka)

1. බාලවග්ගො

1. Das Kapitel ūber den Toren (Bālavagga)

1. භයසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklārung der Lehrrede ūber die Gefahren (Bhayasutta)

1. තිකනිපාතස්ස [Pg.69] පඨමෙ භයානීතිආදීසු භයන්ති චිත්තුත්‍රාසො. උපද්දවොති අනෙකග්ගතාකාරො. උපසග්ගොති උපසට්ඨාකාරො තත්ථ තත්ථ ලග්ගනාකාරො.

1. Im ersten Sutta des Dreier-Buches bedeutet im Satz ‚Gefahren‘ (bhayāni) und so weiter: ‚Gefahr‘ (bhaya) bezeichnet den Schrecken des Geistes. ‚Heimsuchung‘ (upaddava) bezeichnet den Zustand der Zerstreutheit. ‚Bedrāngnis‘ (upasagga) bezeichnet den Zustand der Heimsuchung, nāmlich das Hāngenbleiben an diesem und jenem [Objekt].

තෙසං එවං නානත්තං වෙදිතබ්බං – පබ්බතවිසමනිස්සිතා චොරා ජනපදවාසීනං පෙසෙන්ති – ‘‘මයං අසුකදිවසෙ නාම තුම්හාකං ගාමං පහරිස්සාමා’’ති. තෙ තං පවත්තිං සුතකාලතො පට්ඨාය භයං සන්තාසං ආපජ්ජන්ති. අයං චිත්තුත්‍රාසො නාම. ‘‘යථා නො තෙ චොරා කුපිතා අනත්ථම්පි ආවහෙය්‍යු’’න්ති හත්ථසාරං ගහෙත්වා ද්විපදචතුප්පදෙහි සද්ධිං අරඤ්ඤං පවිසිත්වා තත්ථ තත්ථ භූමියං නිපජ්ජන්ති ඩංසමකසාදීහි ඛජ්ජමානා, ගුම්බන්තරානි පවිසන්තා ඛාණුකණ්ටකෙ මද්දන්ති. තෙසං එවං විචරන්තානං වික්ඛිත්තභාවො අනෙකග්ගතාකාරො නාම. තතො චොරෙසු යථාවුත්තෙ දිවසෙ අනාගච්ඡන්තෙසු ‘‘තුච්ඡකසාසනං භවිස්සති, ගාමං පවිසිස්සාමා’’ති සපරික්ඛාරා ගාමං පවිසන්ති. අථ තෙසං පවිට්ඨභාවං ඤත්වා ගාමං පරිවාරෙත්වා ද්වාරෙ අග්ගිං දත්වා මනුස්සෙ ඝාතෙත්වා චොරා සබ්බං විභවං විලුම්පිත්වා ගච්ඡන්ති. තෙසු ඝාතිතාවසෙසා අග්ගිං නිබ්බාපෙත්වා කොට්ඨකච්ඡායාභිත්තිච්ඡායාදීසු තත්ථ තත්ථ ලග්ගිත්වා නිසීදන්ති නට්ඨං අනුසොචමානා. අයං උපසට්ඨාකාරො ලග්ගනාකාරො නාම.

Ihr Unterschied ist wie folgt zu verstehen: Rāuber, die in unwegsamen Bergen hausen, senden den Bewohnern des Landes eine Nachricht: ‚An jenem Tag werden wir euer Dorf plūndern.‘ Von dem Zeitpunkt an, als sie diese Nachricht hōren, geraten sie in Furcht und Schrecken. Dies nennt man ‚Schrecken des Geistes‘. Mit dem Gedanken: ‚Damit uns diese erzūrnten Rāuber kein Unheil antun‘, nehmen sie ihre wertvollste Habe und fliehen zusammen mit den Zwei- und Vierbeinern in den Wald, legen sich dort ūberall auf die Erde, werden von Bremsen, Mūcken und anderem Ungeziefer gebissen, dringen ins Dickicht ein und treten auf Baumstūmpfe und Dornen. Der Zustand der Zerstreutheit dieser so umherirrenden Menschen wird ‚Zustand der Unruhe‘ genannt. Wenn danach die Rāuber an dem besagten Tag nicht kommen, denken sie: ‚Es wird wohl eine Falschmeldung gewesen sein, lasst uns ins Dorf zurūckkehren‘, und gehen mit ihrer Habe ins Dorf zurūck. Sobald die Rāuber von ihrer Rūckkehr erfahren, umstellen sie das Dorf, legen Feuer an die Tore, tōten die Menschen, plūndern den gesamten Besitz und ziehen ab. Die Ūberlebenden des Gemetzels lōschen das Feuer und sitzen hier und da im Schatten der Scheunen, Mauern usw. fest, wāhrend sie tief den Verlust beklagen. Dies nennt man ‚Zustand der Heimsuchung‘ oder ‚Zustand des Hāngenbleibens‘.

නළාගාරාති නළෙහි ඡන්නපටිච්ඡන්නඅගාරා. සෙසසම්භාරා පනෙත්ථ රුක්ඛමයා හොන්ති. තිණාගාරෙපි එසෙව නයො. කූටාගාරානීති කූටසඞ්ගහිතානි අගාරානි. උල්ලිත්තාවලිත්තානීති අන්තො ච බහි ච ලිත්තානි. නිවාතානීති නිවාරිතවාතප්පවෙසානි. ඵුසිතග්ගළානීති ඡෙකෙහි වඩ්ඪකීහි කතත්තා [Pg.70] පිට්ඨසඞ්ඝාටම්හි සුට්ඨු ඵුසිතකවාටානි. පිහිතවාතපානානීති යුත්තවාතපානානි. ඉමිනා පදද්වයෙන කවාටවාතපානානං නිච්චපිහිතතං අකථෙත්වා සම්පත්තියෙව කථිතා. ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ පන තානි පිධීයන්ති ච විවරීයන්ති ච.

‚Schilfhūtten‘ (naḷāgāra) bedeutet: Hāuser, die mit Schilf gedeckt und verkleidet sind. Die ūbrigen Baumaterialien darin bestehen jedoch aus Holz. Auch bei Grashūtten gilt dasselbe Prinzip. ‚Giebelhāuser‘ (kūṭāgāra) bedeutet: Hāuser, die mit einem Giebel versehen sind. ‚Innen und außen verputzt‘ (ullittāvalittāni) bedeutet: innen und außen bestrichen. ‚Windgeschūtzt‘ (nivātāni) bedeutet: bei denen das Eindringen von Wind abgehalten wird. ‚Mit gut schließenden Riegeln‘ (phusitaggaḷāni) bedeutet: solche, die, weil sie von geschickten Zimmerleuten angefertigt wurden, am Tūrrahmen fest schließende Tūrflūgel haben. ‚Mit geschlossenen Fenstern‘ (pihitavātapānāni) bedeutet: mit passgenauen Fenstern. Durch diese beiden Begriffe wird nicht ein stāndiges Verschlossensein der Tūrflūgel und Fenster ausgedrūckt, sondern vielmehr deren hervorragende Beschaffenheit. Im jeweils gewūnschten Augenblick kōnnen sie nāmlich geschlossen und geōffnet werden.

බාලතො උප්පජ්ජන්තීති බාලමෙව නිස්සාය උප්පජ්ජන්ති. බාලො හි අපණ්ඩිතපුරිසො රජ්ජං වා ඔපරජ්ජං වා අඤ්ඤං වා පන මහන්තං ඨානං පත්ථෙන්තො කතිපයෙ අත්තනා සදිසෙ විධවපුත්තෙ මහාධුත්තෙ ගහෙත්වා ‘‘එථ අහං තුම්හෙ ඉස්සරෙ කරිස්සාමී’’ති පබ්බතගහනාදීනි නිස්සාය අන්තමන්තෙ ගාමෙ පහරන්තො දාමරිකභාවං ජානාපෙත්වා අනුපුබ්බෙන නිගමෙපි ජනපදෙපි පහරති. මනුස්සා ගෙහානි ඡඩ්ඩෙත්වා ඛෙමට්ඨානං පත්ථයමානා පක්කමන්ති. තෙ නිස්සාය වසන්තා භික්ඛූපි භික්ඛුනියොපි අත්තනො අත්තනො වසනට්ඨානානි පහාය පක්කමන්ති. ගතගතට්ඨානෙ භික්ඛාපි සෙනාසනම්පි දුල්ලභං හොති. එවං චතුන්නම්පි පරිසානං භයං ආගතමෙව හොති. පබ්බජ්ජිතෙසුපි ද්වෙ බාලා භික්ඛූ අඤ්ඤමඤ්ඤං විවාදං පට්ඨපෙත්වා චොදනං ආරභන්ති. ඉති කොසම්බිවාසිකානං විය මහාකලහො උප්පජ්ජති. චතුන්නං පරිසානං භයං ආගතමෙව හොතීති එවං යානි කානිචි භයානි උප්පජ්ජන්ති, සබ්බානි තානි බාලතො උප්පජ්ජන්තීති යථානුසන්ධිනා දෙසනං නිට්ඨපෙසි.

‚Sie entstehen durch den Toren‘ bedeutet: Sie entstehen in Abhāngigkeit von eben dem Toren. Denn ein Tor, ein unweiser Mensch, der nach der Kōnigsherrschaft, der Vizekōnigsherrschaft oder einer anderen hohen Stellung strebt, nimmt einige ihm gleichende Witwensōhne und Erzschurken mit sich, sagt zu ihnen: ‚Kommt, ich werde euch zu Herren machen‘, zieht sich in die Bergwālder und dergleichen zurūck, ūberfāllt die entlegensten Dōrfer, macht so sein Banditenwesen kund und ūberfāllt nach und nach auch Kleinstādte und Provinzen. Die Menschen verlassen ihre Hāuser und fliehen auf der Suche nach einem sicheren Ort. Auch die von ihnen abhāngigen Mōnche und Nonnen verlassen ihre jeweiligen Wohnstātten und ziehen fort. An den Orten, wohin sie gelangen, sind Almosenspeise und Unterkunft nur schwer zu bekommen. Auf diese Weise ist ūber alle vier Gruppen [der Gemeinde] wahrlich Gefahr gekommen. Auch unter den Hinausgegangenen stiften zwei tōrichte Mōnche untereinander Streit an und beginnen mit Anschuldigungen. So entsteht ein großer Zwist wie bei den Mōnchen von Kosambī. Und so ist ūber die vier Gruppen wahrlich Gefahr gekommen. Welche Gefahren auch immer entstehen, sie alle entstehen durch den Toren. Auf diese Weise schloss er die Lehrrede gemāß dem Textzusammenhang ab.

2. ලක්ඛණසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklārung der Lehrrede ūber die Merkmale (Lakkhaṇasutta)

2. දුතියෙ කායද්වාරාදිපවත්තං කම්මං ලක්ඛණං සඤ්ජානනකාරණං අස්සාති කම්මලක්ඛණො. අපදානසොභනී පඤ්ඤාති යා පඤ්ඤා නාම අපදානෙන සොභති, බාලා ච පණ්ඩිතා ච අත්තනො අත්තනො චරිතෙනෙව පාකටා හොන්තීති අත්ථො. බාලෙන හි ගතමග්ගො රුක්ඛගච්ඡගාමනිගමාදීනි ඣාපෙත්වා ගච්ඡන්තස්ස ඉන්දග්ගිනො ගතමග්ගො විය හොති, ඣාමට්ඨානමත්තමෙව අඞ්ගාරමසිඡාරිකාසමාකුලං පඤ්ඤායති. පණ්ඩිතෙන ගතමග්ගො කුසොබ්භාදයො පූරෙත්වා විවිධසස්සසම්පදං ආවහමානෙන චතුදීපිකමෙඝෙන ගතමග්ගො විය හොති. යථා තෙන ගතමග්ගෙ උදකපූරානි චෙව විවිධසස්සඵලාඵලානි ච තානි තානි ඨානානි පඤ්ඤායන්ති, එවං පණ්ඩිතෙන ගතමග්ගෙ සම්පත්තියොව පඤ්ඤායන්ති නො විපත්තියොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

2. Im zweiten Sutta bedeutet ‚durch sein Karma gekennzeichnet‘ (kammalakkhaṇa): Er hat das an der Kōrperpforte usw. vollzogene Karma als sein Merkmal, als die Ursache des Erkennens. ‚Die Weisheit glānzt durch das Verhalten‘ (apadānasobhanī paññā) bedeutet: Jene Weisheit glānzt durch das Verhalten; sowohl Toren als auch Weise werden allein durch ihr jeweiliges Verhalten offenbar. Denn der Weg, den der Tor gegangen ist, gleicht dem Weg eines Lauffeures, das im Weiterziehen Bāume, Gebūsch, Dōrfer, Kleinstādte usw. niederbrennt; es ist nur die Brandstātte sichtbar, die voller Kohle, Ruß und Asche ist. Der Weg, den der Weise gegangen ist, gleicht dem Weg einer Wolke, die ūber alle vier Kontinente regnet, Teiche und Grāben fūllt und eine reiche Ernte verschiedener Feldfrūchte herbeifūhrt. Wie auf dem Weg, den diese Wolke genommen hat, an den verschiedenen Orten wassergefūllte Becken sowie vielfāltige reife Getreide und Frūchte sichtbar werden, so werden auf dem Weg, den der Weise gegangen ist, nur Erfolge sichtbar, nicht aber Misserfolge. Der Rest darin hat eine leicht verstāndliche Bedeutung.

3. චින්තීසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklārung der Lehrrede ūber das Denken (Cintīsutta)

3. තතියෙ [Pg.71] බාලලක්ඛණානීති ‘‘බාලො අය’’න්ති එතෙහි ලක්ඛීයති ඤායතීති බාලලක්ඛණානි. තානෙවස්ස සඤ්ජානනකාරණානීති බාලනිමිත්තානි. බාලාපදානානීති බාලස්ස අපදානානි. දුච්චින්තිතචින්තීති චින්තයන්තො අභිජ්ඣාබ්‍යාපාදමිච්ඡාදස්සනවසෙන දුච්චින්තිතමෙව චින්තෙති. දුබ්භාසිතභාසීති භාසමානොපි මුසාවාදාදිභෙදං දුබ්භාසිතමෙව භාසති. දුක්කටකම්මකාරීති කරොන්තොපි පාණාතිපාතාදිවසෙන දුක්කටකම්මමෙව කරොති. පණ්ඩිතලක්ඛණානීතිආදි වුත්තානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බං. සුචින්තිතචින්තීතිආදීනි චෙත්ථ මනොසුචරිතාදීනං වසෙන යොජෙතබ්බානි.

3. Im dritten Sutta bedeutet ‚Merkmale des Toren‘ (bālalakkhaṇāni): Durch diese wird er als ‚dieser ist ein Tor‘ charakterisiert und erkannt. ‚Kennzeichen des Toren‘ (bālanimittāni) bedeutet: Eben diese sind die Ursachen fūr sein Erkennen. ‚Verhaltensweisen des Toren‘ (bālāpadānāni) bedeutet: die Verhaltensweisen des Toren. ‚Schlechtes denkend‘ (duccintitacintī) bedeutet: Wenn er denkt, denkt er aufgrund von Begehren, Ūbelwollen und falscher Ansicht nur Schlechtes. ‚Schlechtes sprechend‘ (dubbhāsitabhāsī) bedeutet: Selbst wenn er spricht, spricht er – wie bei Lūge und dergleichen – nur Schlechtes. ‚Schlechte Taten tuend‘ (dukkaṭakammakārī) bedeutet: Selbst wenn er handelt, tut er – wie beim Tōten von Lebewesen und dergleichen – nur schlechte Taten. Die Passage ‚Merkmale des Weisen‘ (paṇḍitalakkhaṇāni) und so weiter ist in Analogie zu dem bereits Erklārten zu verstehen. Hierbei sind die Begriffe ‚Gutes denkend‘ (sucintitacintī) und so weiter entsprechend dem guten gedanklichen Verhalten (manosucarita) und so weiter anzuwenden.

4. අච්චයසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklārung der Lehrrede ūber das Vergehen (Accayasutta)

4. චතුත්ථෙ අච්චයං අච්චයතො න පස්සතීති අත්තනො අපරාධං අපරාධතො න පස්සති. අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං නප්පටිකරොතීති ‘‘අපරද්ධං මයා’’ති ඤත්වාපි යො ධම්මො, තං න කරොති, දණ්ඩකම්මං ආහරිත්වා අච්චයං න දෙසෙති නක්ඛමාපෙති. අච්චයං දෙසෙන්තස්ස යථාධම්මං නප්පටිග්ගණ්හාතීති පරස්ස ‘‘විරද්ධං මයා’’ති ඤත්වා දණ්ඩකම්මං ආහරිත්වා ඛමාපෙන්තස්ස නක්ඛමති. සුක්කපක්ඛො වුත්තපටිපක්ඛතො වෙදිතබ්බො.

4. Im vierten Sutta bedeutet 'er sieht ein Vergehen nicht als Vergehen an' (accayaṃ accayato na passati), dass er seine eigene Verfehlung (aparādha) nicht als Verfehlung ansieht. 'Obwohl er es als Vergehen sieht, gleicht er es nicht dem Dhamma entsprechend aus' (accayato disvā yathādhammaṃ nappaṭikaroti) bedeutet, dass er, obwohl er weiß: 'Ich habe gefehlt' (aparaddhaṃ mayā), nicht das tut, was dem Gesetz (Dhamma) entspricht, nämlich nicht die Buße (daṇḍakamma) auf sich nimmt, sein Vergehen nicht gesteht und nicht um Verzeihung bittet. 'Wenn jemand sein Vergehen gesteht, nimmt er es nicht dem Dhamma entsprechend an' (accayaṃ desentassa yathādhammaṃ nappaṭiggaṇhāti) bedeutet, dass er einem anderen, der weiß: 'Ich habe gefehlt' (viraddhaṃ mayā), und der die Buße auf sich nimmt und um Verzeihung bittet, nicht vergibt. Die helle Seite (sukkapakkha) ist als das genaue Gegenteil des Erklärten zu verstehen.

5. අයොනිසොසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Ayoniso-Suttas (Über die unweise Reflexion)

5. පඤ්චමෙ අයොනිසො පඤ්හං කත්තා හොතීති ‘‘කති නු ඛො, උදායි, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති වුත්තෙ ‘‘පුබ්බෙනිවාසො අනුස්සතිට්ඨානං භවිස්සතී’’ති චින්තෙත්වා ලාළුදායිත්ථෙරො විය අනුපායචින්තාය අපඤ්හමෙව පඤ්හන්ති කත්තා හොති. අයොනිසො පඤ්හං විස්සජ්ජෙතා හොතීති එවං චින්තිතං පන පඤ්හං විස්සජ්ජෙන්තොපි ‘‘ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. සෙය්‍යථිදං, එකම්පි ජාති’’න්තිආදිනා නයෙන සොයෙව ථෙරො විය අයොනිසො විස්සජ්ජෙතා හොති, අපඤ්හමෙව පඤ්හන්ති කථෙති. පරිමණ්ඩලෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහීති එත්ථ පදමෙව අත්ථස්ස බ්‍යඤ්ජනතො පදබ්‍යඤ්ජනං. තං අක්ඛරපාරිපූරිං කත්වා දසවිධං බ්‍යඤ්ජනබුද්ධිං අපරිහාපෙත්වා [Pg.72] වුත්තං පරිමණ්ඩලං නාම හොති, එවරූපෙහි පදබ්‍යඤ්ජනෙහීති අත්ථො. සිලිට්ඨෙහීති පදසිලිට්ඨතාය සිලිට්ඨෙහි. උපගතෙහීති අත්ථඤ්ච කාරණඤ්ච උපගතෙහි. නාබ්භනුමොදිතාති එවං යොනිසො සබ්බං කාරණසම්පන්නං කත්වාපි විස්සජ්ජිතං පරස්ස පඤ්හං නාභිනුමොදති නාභිනන්දති සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස පඤ්හං ලාළුදායිත්ථෙරො විය. යථාහ –

5. Im fünften Sutta bedeutet 'er stellt eine Frage auf unweise Weise' (ayoniso pañhaṃ kattā hoti): Wenn gesagt wird: 'Wie viele Grundlagen des Eingedenkens gibt es wohl, Udāyi?', denkt er: 'Die Erinnerung an frühere Leben wird eine Grundlage des Eingedenkens sein', und wie der Thera Lāḷudāyī stellt er durch ungeeignetes Nachdenken (anupāyacintāya) das auf, was eigentlich keine Frage ist, als wäre es eine Frage. 'Er beantwortet eine Frage auf unweise Weise' (ayoniso pañhaṃ vissajjetā hoti) bedeutet: Wenn er eine so erdachte Frage beantwortet, antwortet er auf unweise Weise, genau wie jener Thera, nach der Methode: 'Hier, Ehrwürdiger, erinnert sich ein Mönch an seine vielfältigen früheren Existenzen, wie etwa an eine Geburt...' usw., und spricht über das, was keine Frage ist, als wäre es eine Frage. Bei 'mit wohlgerundeten Worten und Silben' (parimaṇḍalehi padabyañjanehi) bezeichnet das Wort selbst (pada) wegen des Ausdrucks der Bedeutung (attha) das Wort-Phonem (padabyañjana). Wenn dieses unter Erfüllung der Vollständigkeit der Buchstaben dargelegt wird, ohne das zehnfache Verständnis der Lautlehre zu beeinträchtigen, nennt man es 'vollkommen' (parimaṇḍala); dies ist die Bedeutung von 'mit solchen Worten und Silben'. 'Mit fließenden' (siliṭṭhehi) bedeutet: aufgrund der Geschmeidigkeit der Worte fließend. 'Mit treffenden' (upagatehi) bedeutet: dem Sinn und den Gründen entsprechend. 'Er stimmt nicht zu' (nābbhanumoditā) bedeutet, dass er der von einem anderen beantworteten Frage, selbst wenn diese in weiser Weise und mit allen Gründen dargelegt wurde, weder zustimmt noch sich darüber freut, so wie der Thera Lāḷudāyī der Frage des Thera Sāriputta nicht zustimmte. Wie er sagte:

‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, ආවුසො සාරිපුත්ත, අනවකාසො, යං සො අතික්කම්මෙව කබළීකාරාහාරභක්ඛානං දෙවානං සහබ්‍යතං අඤ්ඤතරං මනොමයං කායං උපපන්නො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජෙය්‍යාපි වුට්ඨහෙය්‍යාපි, නත්ථෙතං ඨාන’’න්ති (අ. නි. 5.166).

„Es ist unmöglich, Freund Sāriputta, es gibt keine Gelegenheit, dass jemand, der die Gemeinschaft jener Götter, die sich von materieller Nahrung ernähren, gänzlich hinter sich gelassen hat und in einer bestimmten geistgeborenen Existenz wiedergeboren wurde, das Erlöschen von Wahrnehmung und Empfindung erlangen oder daraus heraustreten sollte; diesen Fall gibt es nicht.“

යොනිසො පඤ්හං කත්තාතිආදීසු ආනන්දත්ථෙරො විය යොනිසොව පඤ්හං චින්තෙත්වා යොනිසො විස්සජ්ජිතා හොති. ථෙරො හි ‘‘කති නු ඛො, ආනන්ද, අනුස්සතිට්ඨානානී’’ති පුච්ඡිතො ‘‘අයං පඤ්හො භවිස්සතී’’ති යොනිසො චින්තෙත්වා යොනිසො විස්සජ්ජෙන්තො ආහ – ‘‘ඉධ, භන්තෙ, භික්ඛු විවිච්චෙව කාමෙහි…පෙ… චතුත්ථජ්ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදං, භන්තෙ, අනුස්සතිට්ඨානං එවංභාවිතං එවංබහුලීකතං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරාය සංවත්තතී’’ති. අබ්භනුමොදිතා හොතීති තථාගතො විය යොනිසො අබ්භනුමොදිතා හොති. තථාගතො හි ආනන්දත්ථෙරෙන පඤ්හෙ විස්සජ්ජිතෙ ‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද, තෙන හි ත්වං, ආනන්ද, ඉමම්පි ඡට්ඨං අනුස්සතිට්ඨානං ධාරෙහි. ඉධානන්ද, භික්ඛු සතොව අභික්කමති සතොව පටික්කමතී’’තිආදිමාහ. ඡට්ඨාදීනි උත්තානත්ථානෙව.

In Sätzen wie 'er stellt eine Frage auf weise Weise' (yoniso pañhaṃ kattā) und so weiter bedeutet es, dass er wie der Thera Ānanda die Frage auf weise Weise durchdenkt und sie auf weise Weise beantwortet. Denn als der Thera gefragt wurde: 'Wie viele Grundlagen des Eingedenkens gibt es wohl, Ānanda?', überlegte er in weiser Weise: 'Dies wird die Frage sein', und antwortete in weiser Weise: 'Hier, Ehrwürdiger, verweilt ein Mönch, abgeschieden von den Sinnengütern... pe... nachdem er die vierte Vertiefung erlangt hat. Diese Grundlage des Eingedenkens, Ehrwürdiger, führt, wenn sie so entfaltet und so häufig geübt wird, zum glücklichen Verweilen im gegenwärtigen Leben.' 'Er stimmt zu' (abbhanumoditā hoti) bedeutet, dass er wie der Tathāgata in weiser Weise zustimmt. Denn als der Thera Ānanda die Frage beantwortet hatte, sprach der Tathāgata: 'Gut, gut, Ānanda! Darum, Ānanda, lerne auch diese sechste Grundlage des Eingedenkens auswendig: Hier, Ānanda, geht der Mönch vollkommen achtsam vorwärts und vollkommen achtsam zurück' und so weiter. Das sechste und die folgenden Suttas haben eine leicht verständliche Bedeutung.

9. ඛතසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Khata-Suttas (Über den Verletzten)

9. නවමෙ සුක්කපක්ඛො පුබ්බභාගෙ දසහිපි කුසලකම්මපථෙහි පරිච්ඡින්නො, උපරි යාව අරහත්තමග්ගා ලබ්භති. බහුඤ්ච පුඤ්ඤං පසවතීති එත්ථ ලොකියලොකුත්තරමිස්සකපුඤ්ඤං කථිතං.

9. Im neunten Sutta ist die helle Seite in der Anfangsphase durch die zehn heilsamen Handlungswege bestimmt; darüber hinaus reicht sie bis zum Pfad der Arhatschaft. In den Worten 'und erzeugt viel Verdienst' (bahuñca puññaṃ pasavati) wird von einem Verdienst gesprochen, das sowohl weltliche als auch überweltliche Aspekte umfasst.

10. මලසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Mala-Suttas (Über die Befleckung)

10. දසමෙ දුස්සීලභාවො දුස්සීල්‍යං, දුස්සීල්‍යමෙව මලං දුස්සීල්‍යමලං. කෙනට්ඨෙන මලන්ති? අනුදහනට්ඨෙන දුග්ගන්ධට්ඨෙන කිලිට්ඨකරණට්ඨෙන ච. තඤ්හි නිරයාදීසු අපායෙසු අනුදහතීති අනුදහනට්ඨෙනපි මලං. තෙන සමන්නාගතො [Pg.73] පුග්ගලො මාතාපිතූනම්පි සන්තිකෙ භික්ඛුසඞ්ඝස්සාපි අන්තරෙ බොධිචෙතියට්ඨානෙසුපි ජිගුච්ඡනීයො හොති, සබ්බදිසාසු චස්ස ‘‘එවරූපං කිර තෙන පාපකම්මං කත’’න්ති අවණ්ණගන්ධො වායතීති දුග්ගන්ධට්ඨෙනපි මලං. තෙන ච සමන්නාගතො පුග්ගලො ගතගතට්ඨානෙ උපතාපඤ්චෙව ලභති, කායකම්මාදීනි චස්ස අසුචීනි හොන්ති අපභස්සරානීති කිලිට්ඨකරණට්ඨෙනපි මලං. අපිච තං දෙවමනුස්සසම්පත්තියො චෙව නිබ්බානසම්පත්තිඤ්ච මිලාපෙතීති මිලාපනට්ඨෙනපි මලන්ති වෙදිතබ්බං. ඉස්සාමලමච්ඡෙරමලෙසුපි එසෙව නයො.

10. Im zehnten Sutta ist Sittenlosigkeit (dussīlya) der Zustand des Sittenlosen; Sittenlosigkeit selbst ist ein Makel, daher 'der Makel der Sittenlosigkeit' (dussīlyamala). In welchem Sinne ist sie ein Makel? Im Sinne des Verbrennens, des üblen Geruchs und des Beschmutzens. Denn sie verbrennt einen in den Leidenswelten wie der Hölle usw., weshalb sie auch im Sinne des Verbrennens ein Makel ist. Eine damit ausgestattete Person ist selbst in der Gegenwart von Mutter und Vater, inmitten der Mönchsgemeinschaft und an den Orten des Bodhi-Baums und der Pagoden abscheulich. In allen Himmelsrichtungen verbreitet sich der schlechte Geruch ihres üblen Rufs: 'Eine solche böse Tat soll er begangen haben!', weshalb sie auch im Sinne des üblen Geruchs ein Makel ist. Und die damit ausgestattete Person erfährt, wohin sie auch geht, nur Qual, und ihre körperlichen Handlungen usw. sind unrein und glanzlos, weshalb sie auch im Sinne des Beschmutzens ein Makel ist. Zudem lässt sie den Wohlstand von Göttern und Menschen sowie das Glück des Nirvanas verwelken, weshalb sie auch im Sinne des Verwelkenlassens als Makel zu verstehen ist. Dieselbe Methode gilt auch für die Makel des Neides und des Geizes.

බාලවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel über die Toren (Bālavagga).

2. රථකාරවග්ගො

2. Das Kapitel über den Wagenbauer (Rathakāravagga).

1. ඤාතසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Ñāta-Suttas (Über den Bekannten)

11. දුතියස්ස පඨමෙ ඤාතොති පඤ්ඤාතො පාකටො. අනනුලොමිකෙති සාසනස්ස න අනුලොමෙතීති අනනුලොමිකං, තස්මිං අනනුලොමිකෙ. කායකම්මෙති පාණාතිපාතාදිම්හි කායදුච්චරිතෙ. ඔළාරිකං වා එතං, න එවරූපෙ සමාදපෙතුං සක්කොති. දිසා නමස්සිතුං වට්ටති, භූතබලිං කාතුං වට්ටතීති එවරූපෙ සමාදපෙති ගණ්හාපෙති. වචීකම්මෙපි මුසාවාදාදීනි ඔළාරිකානි, අත්තනො සන්තකං පරස්ස අදාතුකාමෙන ‘‘නත්ථී’’ති අයං වඤ්චනමුසාවාදො නාම වත්තුං වට්ටතීති එවරූපෙ සමාදපෙති. මනොකම්මෙපි අභිජ්ඣාදයො ඔළාරිකා, කම්මට්ඨානං විසංවාදෙත්වා කථෙන්තො පන අනනුලොමිකෙසු ධම්මෙසු සමාදපෙති නාම දක්ඛිණවිහාරවාසිත්ථෙරො විය. තං කිර ථෙරං එකො උපට්ඨාකො අමච්චපුත්තො උපසඞ්කමිත්වා ‘‘මෙත්තායන්තෙන පඨමං කීදිසෙ පුග්ගලෙ මෙත්තායිතබ්බ’’න්ති පුච්ඡි. ථෙරො සභාගවිසභාගං අනාචික්ඛිත්වා ‘‘පියපුග්ගලෙ’’ති ආහ. තස්ස ච භරියා පියා හොති මනාපා, සො තං ආරබ්භ මෙත්තායන්තො උම්මාදං පාපුණි. කථං පනෙස බහුජනඅහිතාය පටිපන්නො හොතීති? එවරූපස්ස හි සද්ධිවිහාරිකාදයො චෙව උපට්ඨාකාදයො ච තෙසං ආරක්ඛදෙවතා ආදිං කත්වා තාසං තාසං මිත්තභූතා යාව බ්‍රහ්මලොකා [Pg.74] සෙසදෙවතා ච ‘‘අයං භික්ඛු න අජානිත්වා කරිස්සතී’’ති තෙන කතමෙව කරොන්ති, එවමෙස බහුජනඅහිතාය පටිපන්නො හොති.

11. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels bedeutet 'bekannt' (ñāta) weitbekannt und berühmt. 'In einer unangemessenen' (ananulomike) bedeutet in einer dem Sāsana (der Lehre) nicht entsprechenden Handlung. 'In einer körperlichen Handlung' (kāyakamma) bezieht sich auf grobes körperliches Fehlverhalten wie das Töten von Lebewesen und so weiter. Weil dies jedoch grob ist, kann er andere nicht leicht dazu bewegen. Daher verleitet er sie zu Handlungen wie: 'Man sollte die Himmelsrichtungen verehren, man sollte Opfergaben für Geister (bhūtabali) darbringen', und bringt sie dazu, diese anzunehmen. Auch bei der sprachlichen Handlung sind Lügen und so weiter grob. Wenn er seinen Besitz nicht mit anderen teilen will und sagt: 'Ich habe nichts', verleitet er andere zu dieser betrügerischen Lüge, indem er sagt, dass es sich so zu sprechen gehört. Auch bei den geistigen Handlungen sind Habgier und so weiter grob. Wer jedoch das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) falsch darlegt, leitet andere zu unangemessenen Geisteszuständen an, so wie der im Dakkhiṇavihāra lebende Thera. Es wird berichtet, dass ein Ministersohn, der sein Unterstützer war, zu jenem Thera kam und fragte: 'Auf was für eine Person sollte jemand, der liebende Güte (mettā) entfaltet, zuerst diese Güte richten?' Ohne den Unterschied bezüglich der Geschlechter (sabhāgavisabhāga) zu erklären, sagte der Thera: 'Auf eine geliebte Person.' Dem Ministersohn war seine eigene Frau lieb und gefällig; als er anfing, liebende Güte auf sie zu richten, verfiel er in den Wahnsinn. Wie aber handelt ein solcher Mensch zum Unheil vieler Menschen? Die Mitschüler, Schüler, Unterstützer und so weiter eines solchen Mönchs, angefangen bei deren Schutzgöttern bis hin zu deren befreundeten Göttern bis hinauf zur Brahma-Welt, denken nämlich: 'Dieser Mönch würde das nicht tun, ohne es genau zu wissen', und tun genau das, was er getan hat. Auf diese Weise handelt er zum Unheil vieler Menschen.

සුක්කපක්ඛෙ පාණාතිපාතා වෙරමණිආදීනංයෙව වසෙන කායකම්මවචීකම්මානි වෙදිතබ්බානි. කම්මට්ඨානං පන අවිසංවාදෙත්වා කථෙන්තො අනුලොමිකෙසු ධම්මෙසු සමාදපෙති නාම කොළිතවිහාරවාසී චතුනිකායිකතිස්සත්ථෙරො විය. තස්ස කිර ජෙට්ඨභාතා නන්දාභයත්ථෙරො නාම පොතලියවිහාරෙ වසන්තො එකස්මිං රොගෙ සමුට්ඨිතෙ කනිට්ඨං පක්කොසාපෙත්වා ආහ – ‘‘ආවුසො, මය්හං සල්ලහුකං කත්වා එකං කම්මට්ඨානං කථෙහී’’ති. කිං, භන්තෙ, අඤ්ඤෙන කම්මට්ඨානෙන, කබළීකාරාහාරං පරිග්ගණ්හිතුං වට්ටතීති? කිමත්ථිකො එස, ආවුසොති? භන්තෙ, කබළීකාරාහාරො උපාදාරූපං, එකස්මිඤ්ච උපාදාරූපෙ දිට්ඨෙ තෙවීසති උපාදාරූපානි පාකටානි හොන්තීති. සො ‘‘වට්ටිස්සති, ආවුසො, එත්තක’’න්ති තං උය්‍යොජෙත්වා කබළීකාරාහාරං පරිග්ගණ්හිත්වා උපාදාරූපං සල්ලක්ඛෙත්වා විවට්ටෙත්වා අරහත්තං පාපුණි. අථ නං ථෙරං බහිවිහාරා අනික්ඛන්තමෙව පක්කොසිත්වා, ‘‘ආවුසො, මහාඅවස්සයොසි මය්හං ජාතො’’ති කනිට්ඨත්ථෙරස්ස අත්තනා පටිලද්ධගුණං ආරොචෙසි. බහුජනහිතායාති එතස්සපි හි සද්ධිවිහාරිකාදයො ‘‘අයං න අජානිත්වා කරිස්සතී’’ති තෙන කතමෙව කරොන්තීති බහුජනහිතාය පටිපන්නො නාම හොතීති.

Auf der hellen Seite (sukkapakkhe) sind die körperlichen und sprachlichen Handlungen allein durch das Abstehen von der Tötung lebender Wesen usw. zu verstehen. Wer jedoch das Meditationsobjekt ohne Täuschung lehrt, gründet [andere] in den übereinstimmenden Dhamma-Lehren, so wie der im Koḷita-Kloster lebende Ältere Tissa, der die vier Nikāyas beherrschte. Dessen älterer Bruder nämlich, ein Älterer namens Nandābhaya, der im Potaliya-Kloster lebte, rief, als eine gewisse Krankheit in ihm ausbrach, seinen jüngeren Bruder zu sich und sagte: „Freund, mache es mir leicht und lehre mich ein Meditationsobjekt.“ – „Ehrwürdiger, wozu ein anderes Meditationsobjekt? Es ist angemessen, die materielle Nahrung zu erfassen.“ – „Welchen Zweck hat diese, Freund?“ – „Ehrwürdiger, die materielle Nahrung ist abgeleitete Materie, und wenn eine einzige abgeleitete Materie durchschaut wird, werden die dreiundzwanzig [anderen Arten von] abgeleiteter Materie offenbar.“ Er entließ ihn mit den Worten: „Das wird genügen, Freund“, erfasste die materielle Nahrung, unterschied die abgeleitete Materie, entwickelte [die Einsicht] und erlangte die Arahatschaft. Daraufhin rief er den [jüngeren] Älteren, noch bevor dieser das Kloster verlassen hatte, zu sich und teilte dem jüngeren Älteren die von ihm selbst erlangte Errungenschaft mit: „Freund, du bist mir eine große Stütze geworden.“ Mit den Worten „Zum Wohle vieler Menschen“ [ist gemeint]: Denn auch die Mitbewohner und Schüler eines solchen [Mönchs] denken: „Dieser wird nichts tun, ohne es zu wissen“, und tun genau das, was er getan hat. Auf diese Weise wird er als einer bezeichnet, der zum Wohle vieler Menschen praktiziert.

2. සාරණීයසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Sāraṇīya-Sutta

12. දුතියෙ ඛත්තියස්සාති ජාතියා ඛත්තියස්ස. මුද්ධාවසිත්තස්සාති රාජාභිසෙකෙන මුද්ධනි අභිසිත්තස්ස. සාරණීයානි භවන්තීති සරිතබ්බානි අසම්මුස්සනීයානි හොන්ති. ජාතොති නිබ්බත්තො. යාවජීවං සාරණීයන්ති දහරකාලෙ ජානිතුම්පි න සක්කා, අපරභාගෙ පන මාතාපිතුආදීහි ඤාතකෙහි වා දාසාදීහි වා ‘‘ත්වං අසුකජනපදෙ අසුකනගරෙ අසුකදිවසෙ අසුකනක්ඛත්තෙ ජාතො’’ති ආචික්ඛිතෙ සුත්වා තතො පට්ඨාය යාවජීවං සරති න සම්මුස්සති. තෙන වුත්තං – ‘‘යාවජීවං සාරණීයං හොතී’’ති.

12. Im zweiten [Sutta] bedeutet „eines Edlen“ (khattiyassa): eines Edlen durch Geburt. „Des Gesalbten“ (muddhāvasittassa): eines durch die königliche Weihe auf dem Haupt Gesalbten. „Sie werden denkwürdig“ (sāraṇīyāni bhavanti) bedeutet: sie sind zu erinnern und nicht zu vergessen. „Geboren“ (jāto) bedeutet: zur Welt gekommen. „Ein Leben lang denkwürdig“ (yāvajīvaṃ sāraṇīyaṃ) bedeutet: In der Kindheit kann man es selbst nicht wissen, aber wenn später von den Eltern und anderen Verwandten oder von Dienern und anderen mitgeteilt wird: „Du wurdest in jenem Land, in jener Stadt, an jenem Tag, unter jenem Gestirn geboren“, erinnert man sich nach dem Hören von da an ein Leben lang daran und vergisst es nicht. Darum wurde gesagt: „Es ist ein Leben lang denkwürdig.“

ඉදං[Pg.75], භික්ඛවෙ, දුතියන්ති අභිසෙකට්ඨානං නාම රඤ්ඤො බලවතුට්ඨිකරං හොති, තෙනස්ස තං යාවජීවං සාරණීයං. සඞ්ගාමවිජයට්ඨානෙපි එසෙව නයො. එත්ථ පන සඞ්ගාමන්ති යුද්ධං. අභිවිජිනිත්වාති ජිනිත්වා සත්තුමද්දනං කත්වා. තමෙව සඞ්ගාමසීසන්ති තමෙව සඞ්ගාමට්ඨානං. අජ්ඣාවසතීති අභිභවිත්වා ආවසති.

„Dies, ihr Mönche, ist das Zweite“ (idaṃ, bhikkhave, dutiyaṃ): Der Ort der Salbung gereitet dem König eine überaus große Freude; darum ist dieser für ihn ein Leben lang denkwürdig. Auch bezüglich des Ortes des Sieges im Kampf gilt dieselbe Methode. Hierbei bedeutet „Kampf“ (saṅgāmaṃ): Krieg. „Nach dem vollständigen Sieg“ (abhivijinitvā) bedeutet: gesiegt habend, nachdem man den Feind bezwungen hat. „Eben diese vorderste Front des Kampfes“ (tameva saṅgāmasīsaṃ) bedeutet: eben jenen Ort des Kampfes. „Er bewohnt“ (ajjhāvasati) bedeutet: er bezwingt ihn und lässt sich dort nieder.

ඉදානි යස්මා සම්මාසම්බුද්ධස්ස රඤ්ඤො ජාතිට්ඨානාදීහි කත්තබ්බකිච්චං නත්ථි, ඉමස්මිං පන සාසනෙ තප්පටිභාගෙ තයො පුග්ගලෙ දස්සෙතුං ඉදං කාරණං ආභතං, තස්මා තෙ දස්සෙන්තො එවමෙව ඛො, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ අනගාරියං පබ්බජිතො හොතීති එත්ථ චතුපාරිසුද්ධිසීලම්පි පබ්බජ්ජානිස්සිතමෙවාති වෙදිතබ්බං. සාරණීයං හොතීති ‘‘අහං අසුකරට්ඨෙ අසුකජනපදෙ අසුකවිහාරෙ අසුකමාළකෙ අසුකදිවාට්ඨානෙ අසුකචඞ්කමෙ අසුකරුක්ඛමූලෙ පබ්බජිතො’’ති එවං යාවජීවං සරිතබ්බමෙව හොති න සම්මුස්සිතබ්බං.

Nun, da der vollkommen Erleuchtete keinen Nutzen an den Geburtsorten usw. eines Königs hat, wohl aber [ein solcher Nutzen besteht], um in dieser Lehre drei Personen aufzuzeigen, die dem entsprechen, wurde dieser Umstand angeführt. Um diese zu zeigen, sprach er: „Ebenso, ihr Mönche...“ usw. Darin, in den Worten „er ist in die Hauslosigkeit hinausgezogen“ (anagāriyaṃ pabbajito hoti), ist zu verstehen, dass selbst die vierfache sittliche Reinheit auf der Ordination beruht. „Es ist denkwürdig“ (sāraṇīyaṃ hoti) bedeutet: „Ich bin in jenem Reich, in jener Gegend, in jenem Kloster, auf jenem Pavillon-Gelände, an jenem Ort der Tagesrast, auf jenem Gehpfad, unter jenem Baum ordiniert worden“ – so ist es ein Leben lang zu erinnern und nicht zu vergessen.

ඉදං දුක්ඛන්ති එත්තකං දුක්ඛං, න ඉතො උද්ධං දුක්ඛං අත්ථි. අයං දුක්ඛසමුදයොති එත්තකො දුක්ඛසමුදයො, න ඉතො උද්ධං දුක්ඛසමුදයො අත්ථීති. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. එවමෙත්ථ චතූහි සච්චෙහි සොතාපත්තිමග්ගො කථිතො. කසිණපරිකම්මවිපස්සනාඤාණානි පන මග්ගසන්නිස්සිතානෙව හොන්ති. සාරණීයං හොතීති ‘‘අහං අසුකරට්ඨෙ…පෙ… අසුකරුක්ඛමූලෙ සොතාපන්නො ජාතො’’ති යාවජීවං සාරණීයං හොති අසම්මුස්සනීයං.

„Das ist das Leiden“ (idaṃ dukkhaṃ) bedeutet: So viel ist das Leiden; darüber hinaus gibt es kein Leiden. „Das ist die Leidensentstehung“ (ayaṃ dukkhasamudayo) bedeutet: So viel ist die Leidensentstehung; darüber hinaus gibt es keine Leidensentstehung. Auch für die verbleibenden zwei Sätze gilt dieselbe Methode. Auf diese Weise wird hier durch die vier Wahrheiten der Pfad des Stromeintritts dargelegt. Die Vorbereitungen für die Kasiṇa-Meditation und die Erkenntnisse der Einsicht sind jedoch eng mit dem Pfad verbunden. „Es ist denkwürdig“ (sāraṇīyaṃ hoti) bedeutet: „Ich bin in jenem Reich … [und so weiter] … am Fuße jenes Baumes zu einem Stromeingetretenen geworden“ – dies ist ein Leben lang denkwürdig und unvergesslich.

ආසවානං ඛයාති ආසවානං ඛයෙන. චෙතොවිමුත්තින්ති ඵලසමාධිං. පඤ්ඤාවිමුත්තින්ති ඵලපඤ්ඤං. සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වාති අත්තනාව අභිවිසිට්ඨාය පඤ්ඤාය පච්චක්ඛං කත්වා. උපසම්පජ්ජ විහරතීති පටිලභිත්වා විහරති. සාරණීයන්ති ‘‘මයා අසුකරට්ඨෙ…පෙ… අසුකරුක්ඛමූලෙ අරහත්තං පත්ත’’න්ති අත්තනො අරහත්තපත්තිට්ඨානං නාම යාවජීවං සාරණීයං හොති අසම්මුස්සනීයන්ති යථානුසන්ධිනාව දෙසනං නිට්ඨපෙසි.

„Durch die Vernichtung der Triebe“ (āsavānaṃ khayā) bedeutet: durch das Versiegen der Triebe. „Die Befreiung des Geistes“ (cetovimuttiṃ) bedeutet: die mit der Frucht verbundene Konzentration. „Die Befreiung durch Weisheit“ (paññāvimuttiṃ) bedeutet: die mit der Frucht verbundene Weisheit. „Durch eigene höhere Erkenntnis selbst verwirklicht habend“ (sayaṃ abhiññā sacchikatvā) bedeutet: durch sich selbst, mit einer herausragenden Weisheit unmittelbar erfahren habend. „Erreicht habend verweilt er“ (upasampajja viharati) bedeutet: erlangt habend verweilt er. „Denkwürdig“ (sāraṇīyaṃ) bedeutet: „Ich habe in jenem Reich … [und so weiter] … am Fuße jenes Baumes die Arahatschaft erlangt.“ Auf diese Weise ist der Ort, an dem man selbst die Arahatschaft erlangt hat, ein Leben lang denkwürdig und unvergesslich. So schloss er die Lehrverkündigung in Übereinstimmung mit dem Zusammenhang ab.

3. ආසංසසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Āsaṃsa-Sutta

13. තතියෙ සන්තොති අත්ථි උපලබ්භන්ති. සංවිජ්ජමානාති තස්සෙව වෙවචනං. ලොකස්මින්ති සත්තලොකෙ. නිරාසොති අනාසො අපත්ථනො. ආසංසොති [Pg.76] ආසංසමානො පත්ථයමානො. විගතාසොති අපගතාසො. චණ්ඩාලකුලෙති චණ්ඩාලානං කුලෙ. වෙනකුලෙති විලීවකාරකුලෙ. නෙසාදකුලෙති මිගලුද්දකානං කුලෙ. රථකාරකුලෙති චම්මකාරකුලෙ. පුක්කුසකුලෙති පුප්ඵච්ඡඩ්ඩකකුලෙ.

13. Im dritten [Sutta] bedeutet „existieren“ (santo): sie sind da, sie sind vorzufinden. „Anzutreffen“ (saṃvijjamānā) ist ein Synonym für dasselbe Wort. „In der Welt“ (lokasmiṃ) bedeutet: in der Welt der Lebewesen. „Hoffnungslos“ (nirāso) bedeutet: frei von Verlangen, ohne Begehren. „Hoffend“ (āsaṃso) bedeutet: hoffend, ersehnend. „Dessen Hoffnung vergangen ist“ (vigatāso) bedeutet: einer, dessen Verlangen geschwunden ist. „In einer Familie von Caṇḍālas“ (caṇḍālakuleti) bedeutet: in der Familie der Caṇḍālas (Kastenlosen). „In einer Familie von Venas“ (venakuleti) bedeutet: in der Familie der Bambusflechter. „In einer Familie von Nesādas“ (nesādakuleti) bedeutet: in der Familie der Wildjäger. „In einer Familie von Rathakāras“ (rathakārakuleti) bedeutet: in der Familie der Lederarbeiter. „In einer Familie von Pukkusas“ (pukkusakuleti) bedeutet: in der Familie derjenigen, die Blumenabfälle wegwerfen.

එත්තාවතා කුලවිපත්තිං දස්සෙත්වා ඉදානි යස්මා නීචකුලෙ ජාතොපි එකච්චො අඩ්ඪො හොති මහද්ධනො, අයං පන න තාදිසො, තස්මාස්ස භොගවිපත්තිං දස්සෙතුං දලිද්දෙතිආදිමාහ. තත්ථ දලිද්දෙති දාලිද්දියෙන සමන්නාගතෙ. අප්පන්නපානභොජනෙති පරිත්තකඅන්නපානභොජනෙ. කසිරවුත්තිකෙති දුක්ඛජීවිකෙ, යත්ථ වායාමෙන පයොගෙන ජීවිතවුත්තිං සාධෙන්ති, තථාරූපෙති අත්ථො. යත්ථ කසිරෙන ඝාසච්ඡාදො ලබ්භතීති යස්මිං කුලෙ දුක්ඛෙන යාගුභත්තඝාසො ච කොපීනමත්තං අච්ඡාදනඤ්ච ලබ්භති.

Hiermit hat er das Verderben der Familie aufgezeigt. Da nun manche, obwohl in einer niedrigen Familie geboren, reich und vermögend sind, dieser aber nicht so ist, sprach er die Worte „er ist arm...“ usw., um dessen Mangel an Besitz aufzuzeigen. Darin bedeutet „arm“ (dalidde): von Armut betroffen. „Mit wenig Speise und Trank“ (appannapānabhojane) bedeutet: mit einer sehr geringen Menge an Speise, Trank und Nahrung. „Der ein mühsames Leben führt“ (kasiravuttike) bedeutet: von kläglicher Lebenshaltung; die Bedeutung ist: in einer solchen [Familie], wo sie ihren Lebensunterhalt nur durch Anstrengung und Mühe erwirtschaften. „Wo man Nahrung und Kleidung nur mit Mühe erhält“ (yattha kasirena ghāsacchādo labbhati) bedeutet: in jener Familie, in der man Nahrung wie Reisschleim und Reis sowie eine Bedeckung, die gerade ausreicht, um die Schamteile zu verhüllen, nur unter Schmerzen erhält.

ඉදානි යස්මා එකච්චො නීචකුලෙ ජාතොපි උපධිසම්පන්නො හොති අත්තභාවසමිද්ධියං ඨිතො, අයඤ්ච න තාදිසො, තස්මාස්ස සරීරවිපත්තිම්පි දස්සෙතුං සො ච හොති දුබ්බණ්ණොතිආදිමාහ. තත්ථ දුබ්බණ්ණොති පංසුපිසාචකො විය ඣාමඛාණුවණ්ණො. දුද්දසිකොති විජාතමාතුයාපි අමනාපදස්සනො. ඔකොටිමකොති ලකුණ්ඩකො. කාණොති එකක්ඛිකාණො වා උභයක්ඛිකාණො වා. කුණීති එකහත්ථකුණී වා උභයහත්ථකුණී වා. ඛඤ්ජොති එකපාදඛඤ්ජො වා උභයපාදඛඤ්ජො වා. පක්ඛහතොති හතපක්ඛො පීඨසප්පී. පදීපෙය්‍යස්සාති වට්ටිතෙලකපල්ලකාදිනො පදීපඋපකරණස්ස. තස්ස න එවං හොතීති. කස්මා න හොති? නීචකුලෙ ජාතත්තා.

Da nun manche, obwohl in einer niedrigen Familie geboren, mit einer guten Gestalt gesegnet und von stattlicher körperlicher Verfassung sind, dieser aber nicht so ist, sprach er die Worte „und er ist von hässlicher Gestalt...“ usw., um auch seine körperlichen Mängel aufzuzeigen. Darin bedeutet „hässlich“ (dubbaṇṇo): von der Farbe eines verbrannten Baumstumpfes, wie ein Erddämon. „Unansehnlich“ (duddasiko) bedeutet: selbst für die leibliche Mutter von unwillkommenem Anblick. „Zwergenhaft“ (okoṭimako) bedeutet: zwergenhaft. „Einäugig“ (kāṇo) bedeutet: entweder auf einem Auge blind oder auf beiden Augen blind. „Mit verkrüppelter Hand“ (kuṇī) bedeutet: mit einer verkrüppelten Hand oder mit beiden verkrüppelten Händen. „Lahm“ (khañjo) bedeutet: auf einem Fuß lahm oder auf beiden Füßen lahm. „Gelähmt“ (pakkhahato) bedeutet: an einer Seite gelähmt, sich auf einem Rollbrett fortbewegend. „Für die Beleuchtung“ (padīpeyyassa) bedeutet: für Lampenutensilien wie Docht, Öl, Öllampe usw. „Ihm kommt es nicht so in den Sinn“ (tassa na evaṃ hoti). Warum kommt es ihm nicht so in den Sinn? Weil er in einer niedrigen Familie geboren wurde.

ජෙට්ඨොති අඤ්ඤස්මිං ජෙට්ඨෙ සති කනිට්ඨො ආසං න කරොති, තස්මා ජෙට්ඨොති ආහ. ආභිසෙකොති ජෙට්ඨොපි න අභිසෙකාරහො ආසං න කරොති, තස්මා ආභිසෙකොති ආහ. අනභිසිත්තොති අභිසෙකාරහොපි කාණකුණිආදිදොසරහිතො සකිං අභිසිත්තො පුන අභිසෙකෙ ආසං න කරොති, තස්මා අනභිසිත්තොති ආහ[Pg.77]. අචලප්පත්තොති ජෙට්ඨොපි ආභිසෙකො අනභිසිත්තො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො, සොපි අභිසෙකෙ ආසං න කරොති. සොළසවස්සුද්දෙසිකො පන පඤ්ඤායමානමස්සුභෙදො අචලප්පත්තො නාම හොති, මහන්තම්පි රජ්ජං විචාරෙතුං සමත්ථො, තස්මා ‘‘අචලප්පත්තො’’ති ආහ. තස්ස එවං හොතීති කස්මා හොති? මහාජාතිතාය.

„Der Älteste“ (jeṭṭho) bedeutet: Wenn ein anderer älter ist, hegt der Jüngere kein Verlangen [nach der Salbung]; darum sagte er „der Älteste“. „Der der Salbung Würdige“ (ābhiseko) bedeutet: Selbst wenn er der Älteste ist, aber der Salbung nicht würdig, hegt er kein Verlangen danach; darum sagte er „der der Salbung Würdige“. „Der noch nicht Gesalbte“ (anabhisitto) bedeutet: Selbst wenn er der Salbung würdig ist und frei von Fehlern wie Blindheit, Verkrüppelung und Ähnlichem ist, hegt ein Prinz, der bereits einmal gesalbt wurde, kein Verlangen nach einer erneuten Salbung; darum sagte er „der noch nicht Gesalbte“. „Der die Festigkeit Erlangte“ (acalappatto) bedeutet: Selbst wenn er der Älteste, der Salbung würdig und noch nicht gesalbt ist, aber ein einfältiger Säugling ist, der nur auf dem Rücken liegt, hegt auch dieser kein Verlangen nach der Salbung. Ein etwa sechzehnjähriger Prinz jedoch, dessen Bartwuchs bereits sichtbar ist, wird „der die Festigkeit Erlangte“ genannt, da er fähig ist, selbst ein großes Reich zu regieren; darum sagte er „der die Festigkeit Erlangte“. „Warum entsteht in ihm ein solcher Gedanke?“ Aufgrund der Erhabenheit seiner Abstammung.

දුස්සීලොති නිස්සීලො. පාපධම්මොති ලාමකධම්මො. අසුචීති අසුචීහි කායකම්මාදීහි සමන්නාගතො. සඞ්කස්සරසමාචාරොති සඞ්කාහි සරිතබ්බසමාචාරො, කිඤ්චිදෙව අසාරුප්පං දිස්වා ‘‘ඉදං ඉමිනා කතං භවිස්සතී’’ති එවං පරෙසං ආසඞ්කනීයසමාචාරො, අත්තනායෙව වා සඞ්කාහි සරිතබ්බසමාචාරො, සාසඞ්කසමාචාරොති අත්ථො. තස්ස හි දිවාට්ඨානාදීසු සන්නිපතිත්වා කිඤ්චිදෙව මන්තයන්තෙ භික්ඛූ දිස්වා ‘‘ඉමෙ එකතො හුත්වා මන්තෙන්ති, කච්චි නු ඛො මයා කතකම්මං ජානිත්වා මන්තෙන්තී’’ති එවං සාසඞ්කසමාචාරො හොති. පටිච්ඡන්නකම්මන්තොති පටිච්ඡාදෙතබ්බයුත්තකෙන පාපකම්මෙන සමන්නාගතො. අස්සමණො සමණපටිඤ්ඤොති අස්සමණො හුත්වාව සමණපතිරූපකතාය ‘‘සමණො අහ’’න්ති එවං පටිඤ්ඤො. අබ්‍රහ්මචාරී බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤොති අඤ්ඤෙ බ්‍රහ්මචාරිනො සුනිවත්ථෙ සුපාරුතෙ සුම්භකපත්තධරෙ ගාමනිගමරාජධානීසු පිණ්ඩාය චරිත්වා ජීවිකං කප්පෙන්තෙ දිස්වා සයම්පි තාදිසෙන ආකාරෙන තථා පටිපජ්ජනතො ‘‘අහං බ්‍රහ්මචාරී’’ති පටිඤ්ඤං දෙන්තො විය හොති. ‘‘අහං භික්ඛූ’’ති වත්වා උපොසථග්ගාදීනි පවිසන්තො පන බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤො හොතියෙව, තථා සඞ්ඝිකං ලාභං ගණ්හන්තො. අන්තොපූතීති පූතිනා කම්මෙන අන්තො අනුපවිට්ඨො. අවස්සුතොති රාගාදීහි තින්තො. කසම්බුජාතොති සඤ්ජාතරාගාදිකචවරො. තස්ස න එවං හොතීති. කස්මා න හොති? ලොකුත්තරධම්මඋපනිස්සයස්ස නත්ථිතාය. තස්ස එවං හොතීති. කස්මා හොති? මහාසීලස්මිං පරිපූරකාරිතාය.

„Sittenlos“ (dussīlo) bedeutet: ohne Tugend (nissīlo). „Von schlechtem Charakter“ (pāpadhammo) bedeutet: von niederer Gesinnung (lāmakadhammo). „Unrein“ (asucī) bedeutet: behaftet mit unreinen körperlichen Handlungen und Ähnlichem. „Von zweifelhaftem Verhalten“ (saṅkassarasamācāro) bedeutet: ein Verhalten, an das man sich mit Zweifel erinnert. Wenn andere ein unschickliches Verhalten sehen und denken: „Dies muss von ihm getan worden sein“, so ist dies ein Verhalten, das bei anderen Argwohn erweckt; oder es bedeutet, dass er selbst voller Zweifel über sein eigenes Verhalten nachsinnt; es meint also ein von Argwohn geplagtes Verhalten. Denn wenn er Mönche sieht, die sich an Orten der Mittagsruhe versammeln und über irgendetwas flüstern, denkt er argwöhnisch: „Diese haben sich zusammengetan und flüstern. Könnte es sein, dass sie von meiner Tat wissen und darüber sprechen?“ Auf diese Weise hat er ein von Argwohn geplagtes Verhalten. „Von verborgenem Tun“ (paṭicchannakammanto) bedeutet: behaftet mit einer bösen Tat, die verborgen werden muss. „Kein Asket, der sich aber als Asket ausgibt“ (assamaṇo samaṇapaṭiñño) bedeutet: Obwohl er kein Asket ist, behauptet er, weil er die Gestalt eines Asketen nachahmt: „Ich bin ein Asket.“ „Unkeusch, sich aber als keusch Ausgebender“ (abrahmacārī brahmacāripaṭiñño) bedeutet: Wenn er andere heiliglebende Mönche sieht, die ordentlich gekleidet und verhüllt sind, eine Tonschale tragen und in Dörfern, Marktflecken und Hauptstädten um Almosenspeise bitten, um ihren Lebensunterhalt zu bestreiten, verhält er sich selbst auf dieselbe Weise und gibt dadurch gleichsam vor: „Ich lebe das heilige Leben.“ Wer jedoch behauptet: „Ich bin ein Mönch“, und die Uposatha-Halle und andere Orte betritt, gilt wahrlich als jemand, der das heilige Leben vorgibt; ebenso verhält es sich, wenn er Gaben empfängt, die für die Gemeinschaft (Sangha) bestimmt sind. „Innerlich verfault“ (antopūti) bedeutet: Die Fäulnis einer bösen Tat ist in sein Inneres eingedrungen. „Vom Begehren durchnässt“ (avassuto) bedeutet: von Begierde und Ähnlichem durchtränkt. „Wie Unrat geworden“ (kasambujāto) bedeutet: voller Unrat von entstandener Begierde und Ähnlichem. „Warum entsteht in ihm ein solcher Gedanke nicht?“ Weil die unterstützende Bedingung für die überweltlichen Lehren fehlt. „Warum entsteht in ihm ein solcher Gedanke?“ Weil er die Vollendung der großen Tugend anstrebt.

4. චක්කවත්තිසුත්තවණ්ණනා

4. Kommentar zum Cakkavatti-Sutta

14. චතුත්ථෙ චතූහි සඞ්ගහවත්ථූහි ජනං රඤ්ජෙතීති රාජා. චක්කං වත්තෙතීති චක්කවත්තී. වත්තිතං වා අනෙන චක්කන්ති චක්කවත්තී. ධම්මො අස්ස [Pg.78] අත්ථීති ධම්මිකො. ධම්මෙනෙව දසවිධෙන චක්කවත්තිවත්තෙන රාජා ජාතොති ධම්මරාජා. සොපි න අරාජකන්ති සොපි අඤ්ඤං නිස්සයරාජානං අලභිත්වා චක්කං නාම වත්තෙතුං න සක්කොතීති අත්ථො. ඉති සත්ථා දෙසනං පට්ඨපෙත්වා යථානුසන්ධිං අපාපෙත්වාව තුණ්හී අහොසි. කස්මා? අනුසන්ධිකුසලා උට්ඨහිත්වා අනුසන්ධිං පුච්ඡිස්සන්ති, බහූ හි ඉමස්මිං ඨානෙ තථාරූපා භික්ඛූ, අථාහං තෙහි පුට්ඨො දෙසනං වඩ්ඪෙස්සාමීති. අථෙකො අනුසන්ධිකුසලො භික්ඛු භගවන්තං පුච්ඡන්තො කො පන, භන්තෙතිආදිමාහ. භගවාපිස්ස බ්‍යාකරොන්තො ධම්මො භික්ඛූතිආදිමාහ.

14. Im vierten [Sutta]: Ein „König“ (rājā) ist er, weil er die Menschen durch die vier Mittel des Zusammenhalts (saṅgahavatthu) erfreut. Ein „Radwender“ (cakkavattī) ist er, weil er das Rad in Bewegung setzt; oder: das Rad wurde von ihm in Bewegung gesetzt, daher „Radwender“. „Gerecht“ (dhammiko) ist er, weil er Gerechtigkeit besitzt. „König des Rechts“ (dhammarājā) ist er, weil er allein durch das Recht, nämlich die zehnfältige Pflicht eines Radwenden-Königs (cakkavattivatta), König geworden ist. „Auch er regiert nicht ohne König“ bedeutet: Auch er ist nicht in der Lage, das Rad zu drehen, ohne sich auf einen anderen König [nämlich das Recht] zu stützen; dies ist die Bedeutung. So leitete der Meister die Lehrrede ein, schwieg dann jedoch, ohne den vollen Zusammenhang darzulegen. Warum? In der Absicht: „Die Mönche, die geschickt darin sind, den Zusammenhang zu erkennen, werden aufstehen und nach der Fortführung fragen. Denn an diesem Ort gibt es viele solcher Mönche. Wenn ich dann von ihnen gefragt werde, werde ich die Lehrrede weiter ausführen.“ Daraufhin stellte ein im Erkennen des Zusammenhangs geschickter Mönch eine Frage an den Erhabenen und sagte: „Wer aber, o Herr...“ und so weiter. Auch der Erhabene antwortete ihm und sprach: „Das Recht, ihr Mönche...“ und so weiter.

තත්ථ ධම්මොති දසකුසලකම්මපථධම්මො. ධම්මන්ති තමෙව වුත්තප්පකාරං ධම්මං. නිස්සායාති තදධිට්ඨානෙන චෙතසා තමෙව නිස්සයං කත්වා. ධම්මං සක්කරොන්තොති යථා කතො සො ධම්මො සුට්ඨු කතො හොති, එවමෙතං කරොන්තො. ධම්මං ගරුං කරොන්තොති තස්මිං ගාරවුප්පත්තියා තං ගරුකරොන්තො. ධම්මං අපචායමානොති තස්සෙව ධම්මස්ස අඤ්ජලිකරණාදීහි නීචවුත්තිතං කරොන්තො. ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතූති තං ධම්මං ධජමිව පුරක්ඛත්වා කෙතුමිව උක්ඛිපිත්වා පවත්තියා ධම්මද්ධජො ධම්මකෙතු ච හුත්වාති අත්ථො. ධම්මාධිපතෙය්‍යොති ධම්මාධිපතිභූතාගතභාවෙන ධම්මවසෙනෙව ච සබ්බකිරියානං කරණෙන ධම්මාධිපතෙය්‍යො හුත්වා. ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහතීති ධම්මො අස්සා අත්ථීති ධම්මිකා, රක්ඛා ච ආවරණඤ්ච ගුත්ති ච රක්ඛාවරණගුත්ති. තත්ථ ‘‘පරං රක්ඛන්තො අත්තානං රක්ඛතී’’ති වචනතො ඛන්තිආදයො රක්ඛා. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, පරං රක්ඛන්තො අත්තානං රක්ඛති. ඛන්තියා අවිහිංසාය මෙත්තචිත්තතාය අනුද්දයායා’’ති (සං. නි. 5.385). නිවාසනපාරුපනගෙහාදීනි ආවරණං. චොරාදිඋපද්දවනිවාරණත්ථං ගොපායනා ගුත්ති. තං සබ්බම්පි සුට්ඨු විදහති පවත්තෙති ඨපෙතීති අත්ථො.

Dabei bedeutet „das Recht“ (dhamma) die Lehre der zehn heilsamen Handlungswege. „Auf das Recht“ bezieht sich eben auf dieses oben erwähnte Recht. „Sich stützend“ bedeutet: dieses Recht zur Zuflucht machend mit einem Geist, der darauf begründet ist. „Das Recht ehrend“ bedeutet: es so ausübend, dass dieses Recht in hervorragender Weise verwirklicht wird. „Das Recht achtend“ bedeutet: es wertschätzend, indem man ihm Ehrfurcht entgegenbringt. „Das Recht verehrend“ bedeutet: diesem Recht gegenüber Demut zeigen, etwa durch das Zusammenlegen der Hände und Ähnliches. „Mit dem Recht als Banner, mit dem Recht als Standarte“ bedeutet: indem man dieses Recht wie ein Banner voranträgt und wie eine Flagge emporhebt, wird man zu einem, der das Recht als Banner und das Recht als Standarte hat; dies ist die Bedeutung. „Unter der Oberherrschaft des Rechts“ bedeutet: unter der Führung des Rechts stehend, indem alle Handlungen allein unter dem Einfluss des Rechts ausgeführt werden. „Er sorgt für gerechten Schutz, Schirm und Schirmung“: „gerecht“ heißt es, weil Gerechtigkeit darin wohnt. „Schutz, Schirm und Schirmung“ bezeichnet Schutz, Abwehr und Bewachung. Darunter versteht man unter „Schutz“ Eigenschaften wie Geduld und andere, gemäß dem Wort: „Wer einen anderen schützt, schützt sich selbst.“ Denn dies wurde gesagt: „Und wie, ihr Mönche, schützt man sich selbst, wenn man einen anderen schützt? Durch Geduld, durch Gewaltlosigkeit, durch einen Geist liebevoller Güte und durch Mitgefühl.“ Kleidung, Obergewänder, Unterkünfte und so weiter bilden den „Schirm“ (Abwehr). Das Absichern zur Abwehr von Gefahren wie Dieben und Ähnlichem ist die „Schirmung“ (Bewachung). All dies ordnet, betreibt und etabliert er in hervorragender Weise; dies ist die Bedeutung.

ඉදානි යත්ථ සා සංවිදහිතබ්බා, තං දස්සෙන්තො අන්තොජනස්මින්තිආදිමාහ. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපත්ථො – අන්තොජනසඞ්ඛාතං පුත්තදාරං සීලසංවරෙ පතිට්ඨාපෙන්තො වත්ථගන්ධමාලාදීනි චස්ස දදමානො සබ්බොපද්දවෙ චස්ස නිවාරයමානො ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තිං සංවිදහති නාම. ඛත්තියාදීසුපි එසෙව නයො. අයං පන විසෙසො – අභිසිත්තඛත්තියා භද්‍රඅස්සාජානීයාදිරතනසම්පදානෙනපි [Pg.79] උපගණ්හිතබ්බා, අනුයන්තා ඛත්තියා තෙසං අනුරූපයානවාහනසම්පදානෙනපි පරිතොසෙතබ්බා, බලකායො කාලං අනතික්කමෙත්වා භත්තවෙතනසම්පදානෙනපි අනුග්ගහෙතබ්බො, බ්‍රාහ්මණා අන්නපානවත්ථාදිනා දෙය්‍යධම්මෙන, ගහපතිකා භත්තබීජනඞ්ගලබලිබද්දාදිසම්පදානෙන, තථා නිගමවාසිනො නෙගමා ජනපදවාසිනො ච ජානපදා. සමිතපාපබාහිතපාපා පන සමණබ්‍රාහ්මණා සමණපරික්ඛාරසම්පදානෙන සක්කාතබ්බා, මිගපක්ඛිනො අභයදානෙන සමස්සාසෙතබ්බා.

Um nun zu zeigen, wem gegenüber dieser Schutz gewährt werden soll, sprach er die Worte: „für die Hausgenossen“ und so weiter. Hierbei ist dies die kurze Erklärung: Indem er Frau und Kinder, die als „Hausgenossen“ bezeichnet werden, in der Zügelung der Tugend festigt, ihnen Kleidung, Duftstoffe, Blumenkränze und so weiter gibt und alle Gefahren von ihnen abwendet, sorgt er für gerechten Schutz, Schirm und Schirmung. Dies gilt entsprechend auch für die Adligen und die anderen Gruppen. Hierbei gibt es jedoch folgende Besonderheit: Die gesalbten Fürsten sollten auch durch die Gabe von Schätzen wie edlen Vollblutpferden und Ähnlichem unterstützt werden. Das Gefolge der Fürsten sollte durch die Bereitstellung von ihnen angemessenen Fahrzeugen und Reittieren zufriedengestellt werden. Das Heer sollte ohne Verzögerung durch die Gewährung von Verpflegung und Sold unterstützt werden. Die Brahmanen durch gabenwürdige Dinge wie Speise, Trank, Kleidung und so weiter. Die Hausväter durch die Bereitstellung von Nahrung, Saatgut, Pflügen, Zugochsen und so weiter; ebenso die Bewohner der Marktflecken und die Bewohner des flachen Landes. Die Asketen und Brahmanen jedoch, die das Böse gestillt und vertrieben haben, müssen durch das Spenden von klösterlichen Requisiten geehrt werden. Wildtiere und Vögel sollten durch die Gewährung von Schutz vor Verfolgung getröstet werden.

ධම්මෙනෙව චක්කං වත්තෙතීති දසකුසලකම්මපථධම්මෙනෙව චක්කං පවත්තෙති. තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියන්ති තං තෙන එවං පවත්තිතං ආණාචක්කං අප්පටිවත්තියං හොති. කෙනචි මනුස්සභූතෙනාති දෙවතා නාම අත්තනා ඉච්ඡිතිච්ඡිතමෙව කරොන්ති, තස්මා තා අග්ගණ්හිත්වා ‘‘මනුස්සභූතෙනා’’ති වුත්තං. පච්චත්ථිකෙනාති පටිඅත්ථිකෙන, පටිසත්තුනාති අත්ථො. ධම්මිකොති චක්කවත්තී දසකුසලකම්මපථවසෙන ධම්මිකො, තථාගතො පන නවලොකුත්තරධම්මවසෙන. ධම්මරාජාති නවහි ලොකුත්තරධම්මෙහි මහාජනං රඤ්ජෙතීති ධම්මරාජා. ධම්මංයෙවාති නවලොකුත්තරධම්මමෙව නිස්සාය තමෙව සක්කරොන්තො තං ගරුකරොන්තො තං අපචායමානො. සොවස්ස ධම්මො අබ්භුග්ගතට්ඨෙන ධජොති ධම්මද්ධජො. සොවස්ස කෙතූති ධම්මකෙතු. තමෙව අධිපතිං ජෙට්ඨකං කත්වා විහරතීති ධම්මාධිපතෙය්‍යො. ධම්මිකං රක්ඛාවරණගුත්තින්ති ලොකියලොකුත්තරධම්මදායිකරක්ඛඤ්ච ආවරණඤ්ච ගුත්තිඤ්ච. සංවිදහතීති ඨපෙති පඤ්ඤපෙති. එවරූපන්ති තිවිධං කායදුච්චරිතං න සෙවිතබ්බං, සුචරිතං සෙවිතබ්බන්ති එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. සංවිදහිත්වාති ඨපෙත්වා කථෙත්වා. ධම්මෙනෙව අනුත්තරං ධම්මචක්කං පවත්තෙතීති නවලොකුත්තරධම්මෙනෙව අසදිසං ධම්මචක්කං පවත්තෙති. තං හොති චක්කං අප්පටිවත්තියන්ති තං එවං පවත්තිතං ධම්මචක්කං එතෙසු සමණාදීසු එකෙනපි පටිවත්තෙතුං පටිබාහිතුං න සක්කා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

„Er setzt das Rad allein durch das Dhamma in Bewegung“ bedeutet: Er setzt das Rad allein durch das Dhamma der zehn heilsamen Handlungswege in Bewegung. „Dieses Rad ist unaufhaltsam“ bedeutet: Jenes Rad der Macht, das von ihm auf diese Weise in Bewegung gesetzt wurde, ist unaufhaltsam. „Durch irgendein menschliches Wesen“: Gottheiten tun aus eigenem Antrieb genau das, was sie sich wünschen; daher hat der Erhabene sie nicht einbezogen und gesagt: „durch ein menschliches Wesen“. „Durch einen Gegner“ bedeutet: durch einen Widersacher, d. h. einen Feind. „Gerecht“: Ein Raddreher-König ist gerecht kraft der zehn heilsamen Handlungswege; der Tathāgata hingegen ist gerecht kraft der neun überweltlichen Dhammas. „König des Dhamma“: Er erfreut die große Volksmenge durch die neun überweltlichen Dhammas, daher wird er „König des Dhamma“ genannt. „Nur das Dhamma“ bedeutet: Er stützt sich allein auf das neunfache überweltliche Dhamma, ehrt eben dieses, achtet eben dieses, verehrt eben dieses. Dieses Dhamma ist für ihn ein Banner im Sinne des Emporragens, daher ist er „einer, dessen Banner das Dhamma ist“. Eben dieses Dhamma ist für ihn eine Spitze, daher ist er „einer, dessen Feldzeichen das Dhamma ist“. „Er verweilt, indem er eben dieses zu seinem Gebieter und Obersten macht“ bedeutet, dass er „vom Dhamma beherrscht“ ist. „Einen gerechten Schutz, Schirm und Hort“ bedeutet einen Schutz, Schirm und Hort, der das weltliche und überweltliche Dhamma gewährt. „Errichtet er“ bedeutet: er setzt fest, er verkündet. „Solcherlei“ bedeutet: Es ist das dreifache körperliche Fehlverhalten solcherlei Art nicht zu pflegen, heilsames Verhalten hingegen ist zu pflegen – so ist der Sinn überall zu verstehen. „Nachdem er eingerichtet hat“ bedeutet: nachdem er es festgesetzt und verkündet hat. „Er setzt das unübertreffliche Rad des Dhamma allein durch das Dhamma in Bewegung“ bedeutet: Er setzt das unvergleichliche Rad des Dhamma allein durch das neunfache überweltliche Dhamma in Bewegung. „Dieses Rad ist unaufhaltsam“ bedeutet: Dieses so in Bewegung gesetzte Rad des Dhamma kann von keinem einzigen unter diesen Asketen usw. zurückgedreht oder abgewehrt werden. Das Übrige ist überall von selbst klar.

5. සචෙතනසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Sacetana-Suttas

15. පඤ්චමෙ ඉසිපතනෙති බුද්ධපච්චෙකබුද්ධසඞ්ඛාතානං ඉසීනං ධම්මචක්කප්පවත්තනත්ථාය චෙව උපොසථකරණත්ථාය ච ආගන්ත්වා පතනෙ, සන්නිපාතට්ඨානෙති අත්ථො. පදනෙතිපි පාඨො, අයමෙව අත්ථො. මිගදායෙති [Pg.80] මිගානං අභයත්ථාය දින්නෙ. ඡහි මාසෙහි ඡාරත්තූනෙහීති සො කිර රඤ්ඤා ආණත්තදිවසෙයෙව සබ්බූපකරණානි සජ්ජෙත්වා අන්තෙවාසිකෙහි සද්ධිං අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ගාමද්වාරගාමමජ්ඣදෙවකුලසුසානාදීසු ඨිතරුක්ඛෙ චෙව ඣාමපතිතසුක්ඛරුක්ඛෙ ච විවජ්ජෙත්වා සම්පන්නපදෙසෙ ඨිතෙ සබ්බදොසවිවජ්ජිතෙ නාභිඅරනෙමීනං අනුරූපෙ රුක්ඛෙ ගහෙත්වා තං චක්කං අකාසි. තස්ස රුක්ඛෙ විචිනිත්වා ගණ්හන්තස්ස චෙව කරොන්තස්ස ච එත්තකො කාලො වීතිවත්තො. තෙන වුත්තං – ‘‘ඡහි මාසෙහි ඡාරත්තූනෙහී’’ති. නානාකරණන්ති නානත්තං. නෙසන්ති න එසං. අත්ථෙසන්ති අත්ථි එසං. අභිසඞ්ඛාරස්ස ගතීති පයොගස්ස ගමනං. චිඞ්ගුලායිත්වාති පරිබ්භමිත්වා. අක්ඛාහතං මඤ්ඤෙති අක්ඛෙ පවෙසෙත්වා ඨපිතමිව.

15. Im fünften Sutta bedeutet „in Isipatana“: der Ort des Herabsteigens, d. h. der Versammlungsort, wohin die Seher, bekannt als Buddhas und Paccekabuddhas, kamen, um das Rad des Dhamma in Bewegung zu setzen und den Uposatha zu begehen. Es gibt auch die Lesart „padane“; die Bedeutung ist dieselbe. „Im Wildpark“ bedeutet: an einem Ort, der den Tieren zur Furchtlosigkeit gegeben wurde. „In sechs Monaten weniger sechs Nächten“: Jener Wagenbauer soll am selben Tag, an dem er vom König beauftragt wurde, alle Werkzeuge vorbereitet haben, mit seinen Lehrlingen in den Wald gegangen sein, Bäume gemieden haben, die an Dorftoren, in der Mitte von Dörfern, bei Schreinen, auf Friedhöfen usw. standen, ebenso wie verbrannte, umgestürzte oder vertrocknete Bäume, und an einer fruchtbaren Stelle makellose Bäume ausgewählt haben, die für Nabe, Speichen und Felgen geeignet waren, und daraus das Rad gefertigt haben. Für ihn, der die Bäume auswählte, nahm und bearbeitete, verging diese Zeitspanne. Daher wurde gesagt: „in sechs Monaten weniger sechs Nächten“. „Unterschied“ bedeutet Verschiedenheit. „Nesanti“ ist als „na esaṃ“ aufzulösen. „Atthesanti“ ist als „atthi esaṃ“ aufzulösen. „Der Lauf der Gestaltungskraft“ bedeutet die Bewegung der Anstrengung. „Sich im Kreis drehend“ bedeutet herumwirbelnd. „Wie an der Achse festsitzend“ bedeutet: ich halte es für so, als wäre es auf die Achse gesteckt und dort platziert worden.

සදොසාති සගණ්ඩා උණ්ණතොණතට්ඨානයුත්තා. සකසාවාති පූතිසාරෙන චෙව ඵෙග්ගුනා ච යුත්තා. කායවඞ්කාතිආදීනි කායදුච්චරිතාදීනං නාමානි. එවං පපතිතාති එවං ගුණපතනෙන පතිතා. එවං පතිට්ඨිතාති එවං ගුණෙහි පතිට්ඨිතා. තත්ථ ලොකියමහාජනා පපතිතා නාම, සොතාපන්නාදයො පතිට්ඨිතා නාම. තෙසුපි පුරිමා තයො කිලෙසානං සමුදාචාරක්ඛණෙ පපතිතා නාම, ඛීණාසවා පන එකන්තෙනෙව පතිට්ඨිතා නාම. තස්මාති යස්මා අප්පහීනකායවඞ්කාදයො පපතන්ති, පහීනකායවඞ්කාදයො පතිට්ඨහන්ති, තස්මා. කායවඞ්කාදීනං පන එවං පහානං වෙදිතබ්බං – පාණාතිපාතො අදින්නාදානං මිච්ඡාචාරො මුසාවාදො පිසුණාවාචා මිච්ඡාදිට්ඨීති ඉමෙ තාව ඡ සොතාපත්තිමග්ගෙන පහීයන්ති, ඵරුසාවාචා බ්‍යාපාදොති ද්වෙ අනාගාමිමග්ගෙන, අභිජ්ඣා සම්ඵප්පලාපොති ද්වෙ අරහත්තමග්ගෙනාති.

„Fehlerhaft“ bedeutet mit Knoten und mit unebenen (hohen und tiefen) Stellen versehen. „Mit Mängeln“ bedeutet mit faulem Kern und Splintholz versehen. Bezeichnungen wie „Körperkrümmung“ usw. sind Namen für körperliches Fehlverhalten usw. „So gestürzt“ bedeutet auf diese Weise durch den Verlust von Tugenden gestürzt. „So gefestigt“ bedeutet auf diese Weise in Tugenden gefestigt. Unter diesen sind die weltlichen Menschen „die Gestürzten“, während die Stromeingetretenen usw. „die Gefestigten“ genannt werden. Selbst unter diesen werden die ersten drei im Moment des Auftretens der Befleckungen als „gestürzt“ bezeichnet; die Triebversiegten hingegen sind absolut und endgültig „gefestigt“. „Darum“ bedeutet: Weil jene, die körperliche Krümmung usw. nicht überwunden haben, stürzen, und jene, die körperliche Krümmung usw. überwunden haben, gefestigt sind; darum. Die Überwindung von körperlicher Krümmung usw. ist jedoch wie folgt zu verstehen: Zunächst werden diese sechs — Lebensvernichtung, Nehmen des Nichtgegebenen, sexuelle Ausschweifung, Lüge, boshafte Rede und falsche Ansicht — durch den Pfad des Stromeintritts überwunden; raue Rede und Böswilligkeit — diese zwei — durch den Pfad der Niekehrlosigkeit; Habsucht und geschwätzige Rede — diese zwei — durch den Pfad der Heiligkeit.

6. අපණ්ණකසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Apaṇṇaka-Suttas

16. ඡට්ඨෙ අපණ්ණකපටිපදන්ති අවිරද්ධපටිපදං එකංසපටිපදං නිය්‍යානිකපටිපදං කාරණපටිපදං සාරපටිපදං මණ්ඩපටිපදං අපච්චනීකපටිපදං අනුලොමපටිපදං ධම්මානුධම්මපටිපදං පටිපන්නො හොති, න තක්කග්ගාහෙන වා නයග්ගාහෙන වා. එවං ගහෙත්වා පටිපන්නො හි භික්ඛු වා භික්ඛුනී වා උපාසකො වා උපාසිකා වා මනුස්සදෙවනිබ්බානසම්පත්තීහි හායති පරිහායති, අපණ්ණකපටිපදං [Pg.81] පටිපන්නො පන තාහි සම්පත්තීහි න පරිහායති. අතීතෙ කන්තාරද්ධානමග්ගං පටිපන්නෙසු ද්වීසු සත්ථවාහෙසු යක්ඛස්ස වචනං ගහෙත්වා බාලසත්ථවාහො සද්ධිං සත්ථෙන අනයබ්‍යසනං පත්තො, යක්ඛස්ස වචනං අග්ගහෙත්වා ‘‘උදකදිට්ඨට්ඨානෙ උදකං ඡඩ්ඩෙස්සාමා’’ති සත්ථකෙ සඤ්ඤාපෙත්වා මග්ගං පටිපන්නො පණ්ඩිතසත්ථවාහො විය. යං සන්ධාය වුත්තං –

16. Im sechsten Sutta bedeutet „die untrügliche Praxis“: Er praktiziert die unfehlbare Praxis, die zweifelsfreie Praxis, die zur Befreiung führende Praxis, die vernunftgemäße Praxis, die wesentliche Praxis, die reine Praxis, die nicht gegnerische Praxis, die konforme Praxis, die dem Dhamma entsprechende Praxis, und nicht durch spekulatives Ergreifen oder durch logische Schlussfolgerung. Wer nämlich auf diese Weise ergreift und praktiziert, sei es ein Mönch, eine Nonne, ein Laienbruder oder eine Laienschwester, verliert und büßt das Glück der Menschen, der Götter und des Nibbānas ein. Wer jedoch die untrügliche Praxis praktiziert, verliert dieses Glück nicht. Dies ist wie in der Vergangenheit, als zwei Karawanenführer eine lange Wüstenreise antraten: Der törichte Karawanenführer glaubte den Worten des Yakkhas und geriet zusammen mit seiner Karawane ins Verderben; der weise Karawanenführer hingegen glaubte den Worten des Yakkhas nicht, belehrte seine Gefährten mit den Worten: „Wir werden das Wasser erst wegwerfen, wenn wir tatsächlich Wasser sehen“, setzte die Reise fort und kam sicher ans Ziel. Beziehend auf diesen Fall wurde gesagt:

‘‘අපණ්ණකං ඨානමෙකෙ, දුතියං ආහු තක්කිකා;

එතදඤ්ඤාය මෙධාවී, තං ගණ්හෙ යදපණ්ණක’’න්ති. (ජා. 1.1.1);

„Einige ergreifen die untrügliche Position, die Spekulanten sprechen von der zweiten. Da der Weise dies erkennt, möge er das ergreifen, was untrüglich ist.“

යොනි චස්ස ආරද්ධා හොතීති එත්ථ යොනීති ඛන්ධකොට්ඨාසස්සපි කාරණස්සපි පස්සාවමග්ගස්සපි නාමං. ‘‘චතස්සො ඛො ඉමා, සාරිපුත්ත, යොනියො’’තිආදීසු (ම. නි. 1.152) හි ඛන්ධකොට්ඨාසො යොනි නාම. ‘‘යොනි හෙසා භූමිජ ඵලස්ස අධිගමායා’’තිආදීසු (ම. නි. 3.226) කාරණං. ‘‘න චාහං බ්‍රාහ්මණං බ්‍රූමි, යොනිජං මත්තිසම්භව’’න්ති (ම. නි. 2.457; ධ. ප. 396) ච ‘‘තමෙනං කම්මජවාතා නිවත්තිත්වා උද්ධංපාදං අධොසිරං සම්පරිවත්තෙත්වා මාතු යොනිමුඛෙ සම්පටිපාදෙන්තී’’ති ච ආදීසු පස්සාවමග්ගො. ඉධ පන කාරණං අධිප්පෙතං. ආරද්ධාති පග්ගහිතා පරිපුණ්ණා.

„Und seine Methode ist energisch angewandt“: Hier ist „yoni“ eine Bezeichnung für eine Gruppe von Daseinsfaktoren, für eine Ursache und für den Geburtskanal. In Passagen wie „Es gibt diese vier Schoße, Sāriputta“ ist die Gruppe von Daseinsfaktoren als „yoni“ gemeint. In Passagen wie „Dies ist die Ursache, Bhūmija, um die Frucht zu erlangen“ bezeichnet es die Ursache. In „Ich nenne einen nicht einen Brahmanen, bloß weil er aus dem Schoß einer Mutter stammt“ und „ihn drehen die karma-erzeugten Winde um, sodass er mit den Füßen nach oben und dem Kopf nach unten gewendet aus dem Mutterschoß heraustritt“ usw. ist es der Geburtskanal. Hier jedoch ist die Ursache gemeint. „Energisch angewandt“ bedeutet tatkräftig angewandt, vollendet entfaltet.

ආසවානං ඛයායාති එත්ථ ආසවන්තීති ආසවා, චක්ඛුතොපි…පෙ… මනතොපි සන්දන්ති පවත්තන්තීති වුත්තං හොති. ධම්මතො යාව ගොත්‍රභු, ඔකාසතො යාව භවග්ගා සවන්තීති වා ආසවා, එතෙ ධම්මෙ එතඤ්ච ඔකාසං අන්තොකරිත්වා පවත්තන්තීති අත්ථො. අන්තොකරණත්ථො හි අයං ආකාරො. චිරපාරිවාසියට්ඨෙන මදිරාදයො ආසවා, ආසවා වියාතිපි ආසවා. ලොකස්මිම්පි හි චිරපාරිවාසිකා මදිරාදයො ආසවාති වුච්චන්ති, යදි ච චිරපාරිවාසියට්ඨෙන ආසවා, එතෙයෙව භවිතුමරහන්ති. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘පුරිමා, භික්ඛවෙ, කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජාය, ඉතො පුබ්බෙ අවිජ්ජා නාහොසී’’තිආදි (අ. නි. 10.61). ආයතං වා සංසාරදුක්ඛං සවන්ති පසවන්තීතිපි ආසවා. පුරිමානි චෙත්ථ නිබ්බචනානි යත්ථ කිලෙසා ආසවාති ආගච්ඡන්ති, තත්ථ යුජ්ජන්ති, පච්ඡිමං කම්මෙපි. න කෙවලඤ්ච කම්මකිලෙසායෙව ආසවා, අපිච ඛො නානප්පකාරා උපද්දවාපි. සුත්තෙසු හි ‘‘නාහං, චුන්ද, දිට්ඨධම්මිකානංයෙව ආසවානං සංවරාය ධම්මං [Pg.82] දෙසෙමී’’ති (දී. නි. 3.182) එත්ථ විවාදමූලභූතා කිලෙසා ආසවාති ආගතා.

In der Passage „zur Vernichtung der Triebe“ (āsavānaṃ khayāya) gilt: Weil sie herausfließen (āsavanti), werden sie Triebe (āsavā) genannt. Damit ist gemeint: Sie strömen und treten hervor aus dem Auge... und so weiter... bis hin zum Geist. Oder: Sie fließen (savantī) in Bezug auf die Geistesprozesse bis hin zum Gotrabhu-Zustand, und in Bezug auf den Raum bis hin zur höchsten Daseinsebene (bhavagga), daher werden sie Triebe genannt; das bedeutet, sie treten auf, indem sie diese Phänomene und diesen Bereich in sich einschließen. Denn das Präfix ‚ā-‘ hat hier die Bedeutung von ‚In-sich-Schließen‘. Aufgrund des langandauernden Reifens (Gärens) werden weinartige Getränke und dergleichen ‚āsavā‘ genannt; und weil sie wie diese sind, heißen sie ebenfalls ‚āsavā‘. Denn auch in der Welt werden lang gereifte Getränke und dergleichen als ‚āsava‘ bezeichnet. Und wenn sie wegen der Eigenschaft des langandauernden Reifens ‚āsavā‘ genannt werden, dann können nur diese gemeint sein. Denn dies wurde gesagt: ‚Ein Anfangspunkt der Unwissenheit, ihr Mönche, ist nicht zu erkennen, so dass man sagen könnte: Vor diesem Zeitpunkt existierte keine Unwissenheit...‘ und so weiter. Oder: Weil sie das langandauernde Leiden des Daseinskreislaufs fließen lassen oder hervorbringen, werden sie ebenfalls Triebe genannt. Hierbei treffen die ersteren Definitionen dort zu, wo die Befleckungen als ‚Triebe‘ vorkommen; die letztere Definition trifft auch auf das Kamma zu. Und nicht nur Kamma und Befleckungen allein werden Triebe genannt, sondern vielmehr auch vielfältige Bedrängnisse. Denn in den Suttas, wie in: ‚Ich lehre, Cunda, die Lehre nicht nur zur Beherrschung der in diesem Leben sichtbaren Triebe...‘, kommen jene Befleckungen, die die Wurzel des Streits bilden, als ‚Triebe‘ vor.

‘‘යෙන දෙවූපපත්‍යස්ස, ගන්ධබ්බො වා විහඞ්ගමො;

යක්ඛත්තං යෙන ගච්ඡෙය්‍යං, මනුස්සත්තඤ්ච අබ්බජෙ;

තෙ මය්හං ආසවා ඛීණා, විද්ධස්තා විනළීකතා’’ති. (අ. නි. 4.36) –

„Wodurch ein Aufsteigen als Gott geschehen könnte, oder als ein am Himmel fliegender Gandhabba; wodurch ich in den Zustand eines Yakkha gelangen oder zu einem Menschen werden könnte: Diese Triebe sind in mir versiegt, vernichtet und restlos beseitigt.“

එත්ථ තෙභූමකං ච කම්මං අවසෙසා ච අකුසලා ධම්මා. ‘‘දිට්ඨධම්මිකානං ආසවානං සංවරාය සම්පරායිකානං ආසවානං පටිඝාතායා’’ති (පාරා. 39; අ. නි. 2.202-230) එත්ථ පරූපවාදවිප්පටිසාරවධබන්ධාදයො චෙව අපායදුක්ඛභූතා ච නානප්පකාරා උපද්දවා.

Hierbei sind das in den drei Daseinsebenen wirkende Kamma und die übrigen unheilsamen Geisteszustände gemeint. In der Passage „Zur Beherrschung der sichtbaren Bedrängnisse in diesem Leben, zur Abwehr der Bedrängnisse in zukünftigen Leben“ sind sowohl der Tadel durch andere, Gewissensbisse, Tötung, Fesselung usw. als auch die vielfältigen Bedrängnisse gemeint, die das Leiden in den niederen Welten ausmachen.

තෙ පනෙතෙ ආසවා යත්ථ යථා ආගතා, තත්ථ තථා වෙදිතබ්බා. එතෙ හි විනයෙ තාව ‘‘දිට්ඨධම්මිකානං ආසවානං සංවරාය, සම්පරායිකානං ආසවානං පටිඝාතායා’’ති (පාරා. 39; අ. නි. 2.202-230) ද්වෙධා ආගතා. සළායතනෙ ‘‘තයො මෙ, ආවුසො, ආසවා කාමාසවො භවාසවො අවිජ්ජාසවො’’ති (සං. නි. 4.321) තිධා ආගතා. අඤ්ඤෙසු ච සුත්තන්තෙසු (චූළනි. ජතුකණ්ණිමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 69; පටි. ම. 1.107) අභිධම්මෙ (ධ. ස. 1102-1106; විභ. 937) ච තෙයෙව දිට්ඨාසවෙන සහ චතුධා ආගතා. නිබ්බෙධිකපරියායෙන ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, ආසවා නිරයගාමිනියා, අත්ථි ආසවා තිරච්ඡානයොනිගාමිනියා, අත්ථි ආසවා පෙත්තිවිසයගාමිනියා, අත්ථි ආසවා මනුස්සලොකගාමිනියා, අත්ථි ආසවා දෙවලොකගාමිනියා’’ති (අ. නි. 6.63) පඤ්චධා ආගතා. කම්මමෙව චෙත්ථ ආසවාති වුත්තං. ඡක්කනිපාතෙ ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, ආසවා සංවරාපහාතබ්බා’’තිආදිනා (අ. නි. 6.58) නයෙන ඡධා ආගතා. සබ්බාසවපරියායෙ (ම. නි. 1.14 ආදයො) තෙයෙව දස්සනෙන පහාතබ්බෙහි සද්ධිං සත්තධා ආගතා. ඉධ පන අභිධම්මනයෙන චත්තාරො ආසවා අධිප්පෙතාති වෙදිතබ්බා.

Diese besagten Triebe sind jeweils so zu verstehen, wie sie an den betreffenden Stellen vorkommen. Im Vinaya nämlich erscheinen sie zweifach, und zwar als: „Zur Beherrschung der sichtbaren Bedrängnisse in diesem Leben, zur Abwehr der Bedrängnisse in zukünftigen Leben“. Im Saḷāyatana-Sutta erscheinen sie dreifach: „Es gibt, ihr Freunde, diese drei Triebe: den Trieb nach Sinneslust, den Trieb nach Dasein und den Trieb der Unwissenheit“. In anderen Lehrreden und im Abhidhamma erscheinen dieselben, zusammen mit dem Trieb der falschen Ansicht (diṭṭhāsava), vierfach. In der Methode zur Durchdringung (Nibbedhika-pariyāya) erscheinen sie fünffach: „Es gibt, ihr Mönche, Triebe, die in die Hölle führen; es gibt Triebe, die in die Tierwelt führen; es gibt Triebe, die in das Reich der Geister führen; es gibt Triebe, die in die Menschenwelt führen; es gibt Triebe, die in die Götterwelt führen“. Hierbei ist mit „Trieben“ ausschließlich Kamma gemeint. Im Sechser-Buch (Chakkanipāta) erscheinen sie sechsfach nach der Methode: „Es gibt, ihr Mönche, Triebe, die durch Beherrschung zu überwinden sind“ und so weiter. Im Sabbāsava-Sutta erscheinen dieselben, zusammen mit denen, die durch Einsicht zu überwinden sind, siebenfach. Hier jedoch sind nach der Methode des Abhidhamma die vier Triebe gemeint; so ist es zu verstehen.

ඛයායාති එත්ථ පන ආසවානං සරසභෙදොපි ඛීණාකාරොපි මග්ගඵලනිබ්බානානිපි ‘‘ආසවක්ඛයො’’ති වුච්චති. ‘‘යො ආසවානං ඛයො වයො භෙදො පරිභෙදො අනිච්චතා අන්තරධාන’’න්ති එත්ථ හි ආසවානං සරසභෙදො ‘‘ආසවක්ඛයො’’ති වුත්තො. ‘‘ජානතො අහං, භික්ඛවෙ, පස්සතො [Pg.83] ආසවානං ඛයං වදාමී’’ති (ම. නි. 1.15; සං. නි. 2.23; ඉතිවු. 102) එත්ථ ආසවප්පහානං ආසවානං අච්චන්තක්ඛයො අසමුප්පාදො ඛීණාකාරො නත්ථිභාවො ‘‘ආසවක්ඛයො’’ති වුත්තො.

In Bezug auf das Wort „zur Vernichtung“ (khayāya) wird unter „Vernichtung der Triebe“ (āsavakkhaya) sowohl das Aufhören ihres eigenen Wesens, der Zustand ihres Erloschenseins als auch Pfad, Frucht und Nibbāna verstanden. Denn in der Passage „Was der Untergang der Triebe, ihr Schwinden, ihr Zerbrechen, ihr Vergehen, ihre Vergänglichkeit, ihr Verschwinden ist“, wird das Aufhören ihres eigenen Wesens als „Vernichtung der Triebe“ bezeichnet. In der Passage „Für einen Wissenden, ihr Mönche, für einen Sehenden, verkündige ich die Vernichtung der Triebe“, wird das Aufgeben der Triebe, ihr endgültiges Erlöschen, ihr Nicht-Wiederaufkommen, ihr Zustand des Erloschenseins und ihr Nichtsein als „Vernichtung der Triebe“ bezeichnet.

‘‘සෙඛස්ස සික්ඛමානස්ස, උජුමග්ගානුසාරිනො;

ඛයස්මිං පඨමං ඤාණං, තතො අඤ්ඤා අනන්තරා’’ති. (ඉතිවු. 62) –

„Für den Schüler auf dem Übungsweg, der dem geraden Pfad folgt, entsteht zuerst das Wissen bei der Vernichtung, und unmittelbar darauf folgt die höchste Erkenntnis.“

එත්ථ මග්ගො ‘‘ආසවක්ඛයො’’ති වුත්තො. ‘‘ආසවානං ඛයා සමණො හොතී’’ති (ම. නි. 1.438) එත්ථ ඵලං.

Hierbei wird der Pfad als „Vernichtung der Triebe“ bezeichnet. In der Passage „Durch die Vernichtung der Triebe wird man zum wahren Asketen“ ist die Frucht gemeint.

‘‘පරවජ්ජානුපස්සිස්ස, නිච්චං උජ්ඣානසඤ්ඤිනො;

ආසවා තස්ස වඩ්ඪන්ති, ආරා සො ආසවක්ඛයා’’ති. (ධ. ප. 253) –

„Wer stets auf die Fehler anderer achtet und immer nur zum Tadeln bereit ist, dessen Triebe wachsen an; weit entfernt ist er von der Vernichtung der Triebe.“

එත්ථ නිබ්බානං. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ ඵලං සන්ධාය ‘‘ආසවානං ඛයායා’’ති ආහ, අරහත්තඵලත්ථායාති අත්ථො.

Hierbei ist Nibbāna gemeint. In diesem Sutta jedoch sagt er im Hinblick auf die Frucht „zur Vernichtung der Triebe“; dies bedeutet: „zum Zweck der Frucht der Arhatschaft“.

ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරොති මනච්ඡට්ඨෙසු ඉන්ද්‍රියෙසු පිහිතද්වාරො. භොජනෙ මත්තඤ්ඤූති භොජනස්මිං පමාණඤ්ඤූ, පටිග්ගහණපරිභොගපච්චවෙක්ඛණමත්තං ජානාති පජානාතීති අත්ථො. ජාගරියං අනුයුත්තොති රත්තින්දිවං ඡ කොට්ඨාසෙ කත්වා පඤ්චසු කොට්ඨාසෙසු ජාගරණභාවං අනුයුත්තො, ජාගරණෙයෙව යුත්තප්පයුත්තොති අත්ථො.

„Ein Hüter der Sinnentore“ (indriyesu guttadvāro) bedeutet jemand, der die Tore bei den Sinnenkräften, mit dem Geist als sechstem, geschlossen hält. „Maßvoll im Essen“ (bhojane mattaññū) bedeutet jemand, der das rechte Maß beim Essen kennt; das heißt, er versteht und durchschaut das Maß beim Empfangen, beim Verzehren und beim Reflektieren über die Nahrung. „Dem Wachsein hingegeben“ (jāgariyaṃ anuyutto) bedeutet jemand, der Tag und Nacht in sechs Abschnitte einteilt und sich in fünf dieser Abschnitte dem Zustand des Wachseins widmet, das heißt, er ist dem eigentlichen Wachsein intensiv und ausdauernd hingegeben.

එවං මාතිකං ඨපෙත්වා ඉදානි තමෙව ඨපිතපටිපාටියා විභජන්තො කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛූතිආදිමාහ. තත්ථ චක්ඛුනා රූපං දිස්වාතිආදීනං අත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.15) විත්ථාරිතො, තථා පටිසඞ්ඛා යොනිසො ආහාරං ආහාරෙති නෙව දවායාතිආදීනං (විසුද්ධි. 1.18). ආවරණීයෙහි ධම්මෙහීති පඤ්චහි නීවරණෙහි ධම්මෙහි. නීවරණානි හි චිත්තං ආවරිත්වා තිට්ඨන්ති, තස්මා ආවරණීයා ධම්මාති වුච්චන්ති. සීහසෙය්‍යං කප්පෙතීති සීහො විය සෙය්‍යං කප්පෙති. පාදෙ පාදං අච්චාධායාති වාමපාදං දක්ඛිණපාදෙ අතිආධාය. සමං ඨපිතෙ හි පාදෙ ජාණුකෙන ජාණුකං ගොප්ඵකෙන ච ගොප්ඵකං ඝටීයති, තතො වෙදනා උට්ඨහන්ති. තස්මා තස්ස දොසස්ස පරිවජ්ජනත්ථං ථොකං අතික්කමිත්වා එස පාදං ඨපෙති. තෙන වුත්තං – ‘‘පාදෙ පාදං අච්චාධායා’’ති.

Nachdem er so die Gliederung (mātika) aufgestellt hat, spricht er nun, um eben diese Gliederung in der festgelegten Reihenfolge zu erklären, die Worte: „Und wie, ihr Mönche, ist ein Mönch...“ und so weiter. Darin ist die Bedeutung von Sätzen wie „Wenn er mit dem Auge eine Form sieht...“ im Visuddhimagga ausführlich dargelegt; ebenso die Bedeutung von „Reflektierend nimmt er weise Nahrung zu sich, nicht zum Vergnügen...“ und so weiter. „Von den hindernden Dingen“ (āvaraṇīyehi dhammehi) bedeutet von den fünf Hemmnissen (nīvaraṇa). Denn die Hemmnisse stehen da, indem sie den Geist blockieren, weshalb sie „hindernde Dinge“ genannt werden. „Er nimmt die Löwenlage ein“ (sīhaseyyaṃ kappeti) bedeutet, er liegt wie der König der Löwen. „Indem er einen Fuß über den anderen legt“ (pāde pādaṃ accādhāya) bedeutet, dass er den linken Fuß über den rechten Fuß legt. Denn wenn die Füße genau parallel aufeinandergelegt werden, stößt Knie an Knie und Knöchel an Knöchel, wodurch Schmerzgefühle entstehen. Um diesen Nachteil zu vermeiden, legt er den Fuß leicht versetzt ab. Daher wurde gesagt: „Indem er einen Fuß über den anderen legt“.

සතො [Pg.84] සම්පජානොති සතියා චෙව සම්පජඤ්ඤෙන ච සමන්නාගතො. කථං පනෙස නිද්දායන්තො සතො සම්පජානො නාම හොතීති? පුරිමප්පවත්තිවසෙන. අයං හි චඞ්කමෙ චඞ්කමන්තො නිද්දාය ඔක්කමනභාවං ඤත්වා පවත්තමානං කම්මට්ඨානං ඨපෙත්වා මඤ්චෙ වා ඵලකෙ වා නිපන්නො නිද්දං උපගන්ත්වා පුන පබුජ්ඣමානො කම්මට්ඨානං ඨිතට්ඨානෙ ගණ්හන්තොයෙව පබුජ්ඣති. තස්මා නිද්දායන්තොපි සතො සම්පජානො නාම හොති. අයං තාව මූලකම්මට්ඨානෙ නයොව. පරිග්ගහකම්මට්ඨානවසෙනාපි පනෙස සතො සම්පජානො නාම හොති. කථං? අයං හි චඞ්කමන්තො නිද්දාය ඔක්කමනභාවං ඤත්වා පාසාණඵලකෙ වා මඤ්චෙ වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන නිපජ්ජිත්වා පච්චවෙක්ඛති – ‘‘අචෙතනො කායො අචෙතනෙ මඤ්චෙ පතිට්ඨිතො, අචෙතනො මඤ්චො අචෙතනාය පථවියා, අචෙතනා පථවී අචෙතනෙ උදකෙ, අචෙතනං උදකං අචෙතනෙ වාතෙ, අචෙතනො වාතො අචෙතනෙ ආකාසෙ පතිට්ඨිතො. තත්ථ ආකාසම්පි ‘අහං වාතං උක්ඛිපිත්වා ඨිත’න්ති න ජානාති, වාතොපි ‘අහං ආකාසෙ පතිට්ඨිතො’ති න ජානාති. තථා වාතො න ජානාති. ‘අහං උදකං උක්ඛිපිත්වා ඨිතො’ති…පෙ… මඤ්චො න ජානාති, ‘අහං කායං උක්ඛිපිත්වා ඨිතො’ති, කායො න ජානාති ‘අහං මඤ්චෙ පතිට්ඨිතො’ති. න හි තෙසං අඤ්ඤමඤ්ඤං ආභොගො වා සමන්නාහාරො වා මනසිකාරො වා චෙතනා වා පත්ථනා වා අත්ථී’’ති. තස්ස එවං පච්චවෙක්ඛතො තං පච්චවෙක්ඛණචිත්තං භවඞ්ගෙ ඔතරති. එවං නිද්දායන්තොපි සතො සම්පජානො නාම හොතීති.

Sato sampajāno (achtsam und wissensklar) bedeutet: ausgestattet sowohl mit Achtsamkeit als auch mit Wissensklarheit. Wie aber wird dieser im Schlafende als achtsam und wissensklar bezeichnet? Durch die Kraft der zuvor ausgeübten Meditationspraxis. Wenn nämlich dieser Yogi beim Gehen auf dem Gehpfad das Herannahen des Schlafs bemerkt, sein gegenwärtiges Meditationsobjekt beiseitelegt, sich auf einem Bett oder Brett niederlegt und einschläft, erwacht er wieder, während er genau an der Stelle, wo es verblieb, das Meditationsobjekt wieder aufnimmt. Daher wird er selbst im Schlafendsein als achtsam und wissensklar bezeichnet. Dies ist zunächst die Methode bezüglich des ursprünglichen Meditationsobjekts. Aber auch durch die Kraft des Erfassens des Meditationsobjekts wird dieser als achtsam und wissensklar bezeichnet. Wie? Wenn nämlich dieser beim Gehen das Herannahen des Schlafs bemerkt, sich auf einer Steinplatte oder einem Bett auf die rechte Seite legt und reflektiert: "Der geistlose Körper ruht auf dem geistlosen Bett; das geistlose Bett ruht auf der geistlosen Erde; die geistlose Erde ruht auf dem geistlosen Wasser; das geistlose Wasser ruht auf dem geistlosen Wind; der geistlose Wind ruht im geistlosen Raum. Darin weiß auch der Raum nicht: 'Ich trage den Wind und stehe da'; auch der Wind weiß nicht: 'Ich ruhe im Raum'. Ebenso weiß der Wind nicht: 'Ich trage das Wasser und stehe da'... und so weiter... das Bett weiß nicht: 'Ich trage den Körper und stehe da', der Körper weiß nicht: 'Ich ruhe auf dem Bett'. Denn es gibt unter ihnen kein gegenseitiges Interesse, keine Zuwendung, keine Aufmerksamkeit, kein Wollen oder Verlangen." Während er so reflektiert, sinkt sein reflektierender Geist in das Bhavaṅga herab. So wird er auch im Schlafendsein als achtsam und wissensklar bezeichnet.

උට්ඨානසඤ්ඤං මනසිකරිත්වාති ‘‘එත්තකං ඨානං ගතෙ චන්දෙ වා තාරකාය වා උට්ඨහිස්සාමී’’ති උට්ඨානකාලපරිච්ඡෙදිකං සඤ්ඤං මනසිකරිත්වා, චිත්තෙ ඨපෙත්වාති අත්ථො. එවං කරිත්වා සයිතො හි යථාපරිච්ඡින්නෙයෙව කාලෙ උට්ඨහති.

"Indem man sich die Wahrnehmung des Aufstehens einprägt" bedeutet: sich die Wahrnehmung einzuprägen, die die Zeit des Aufstehens bestimmt, indem man denkt: "Wenn der Mond oder ein Stern an diese und jene Stelle gelangt ist, werde ich aufstehen", und dies im Geist festzulegen. Denn wer sich so schlafen gelegt hat, steht genau zur bestimmten Zeit auf.

7. අත්තබ්‍යාබාධසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Attabyābādha-Sutta

17. සත්තමෙ අත්තබ්‍යාබාධායාති අත්තදුක්ඛාය. පරබ්‍යාබාධායාති පරදුක්ඛාය. කායසුචරිතන්තිආදීනි පුබ්බභාගෙ දසකුසලකම්මපථවසෙන ආගතානි, උපරි පන යාව අරහත්තා අවාරිතානෙව.

17. Im siebten Sutta bedeutet "zur eigenen Schädigung" (attabyābādhāya): zum eigenen Leiden. "Zur Schädigung anderer" (parabyābādhāya) bedeutet: zum Leiden anderer. Die Ausdrücke wie "gutes körperliches Verhalten" usw. erscheinen im vorbereitenden Stadium im Sinne der zehn heilsamen Handlungswege; darüber hinaus jedoch gelten sie uneingeschränkt bis hin zur Arahatschaft.

8. දෙවලොකසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Devalokasutta

18. අට්ඨමෙ [Pg.85] අට්ටීයෙය්‍යාථාති අට්ටා පීළිතා භවෙය්‍යාථ. හරායෙය්‍යාථාති ලජ්ජෙය්‍යාථ. ජිගුච්ඡෙය්‍යාථාති ගූථෙ විය තස්මිං වචනෙ සඤ්ජාතජිගුච්ඡා භවෙය්‍යාථ. ඉති කිරාති එත්ථ ඉතීති පදසන්ධිබ්‍යඤ්ජනසිලිට්ඨතා, කිරාති අනුස්සවත්ථෙ නිපාතො. දිබ්බෙන කිර ආයුනා අට්ටීයථාති එවමස්ස සම්බන්ධො වෙදිතබ්බො. පගෙව ඛො පනාති පඨමතරංයෙව.

18. Im achten Sutta bedeutet "solltet ihr bedrängt sein" (aṭṭīyeyyātha): solltet ihr gequält oder bedrückt sein. "Solltet ihr euch schämen" (harāyeyyātha): solltet ihr Scham empfinden. "Solltet ihr Abscheu empfinden" (jiguccheyyātha): ihr solltet Abscheu vor diesen Worten empfinden, so wie man Abscheu vor Kot empfindet. Bei "iti kirā" ist "iti" eine Partikel, die wegen der Wortverbindung und dem Wohlklang der Silben verwendet wird, und "kira" ist eine Partikel im Sinne von Hörensagen. Die Verknüpfung davon ist so zu verstehen: "Sie sollten wahrlich (kira) von der göttlichen Lebensspanne bedrängt sein (aṭṭīyetha)". "Wie viel mehr erst" (pageva kho pana) bedeutet: erst recht.

9. පඨමපාපණිකසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des ersten Pāpaṇika-Sutta

19. නවමෙ පාපණිකොති ආපණිකො, ආපණං උග්ඝාටෙත්වා භණ්ඩවික්කායකස්ස වාණිජස්සෙතං අධිවචනං. අභබ්බොති අභාජනභූතො. න සක්කච්චං කම්මන්තං අධිට්ඨාතීති යථා අධිට්ඨිතං සුඅධිට්ඨිතං හොති, එවං සයං අත්තපච්චක්ඛං කරොන්තො නාධිට්ඨාති. තත්ථ පච්චූසකාලෙ පදසද්දෙන උට්ඨාය දීපං ජාලෙත්වා භණ්ඩං පසාරෙත්වා අනිසීදන්තො පුබ්බණ්හසමයං න සක්කච්චං කම්මන්තං අධිට්ඨාති නාම. අයං හි යං චොරා රත්තිං භණ්ඩං හරිත්වා ‘‘ඉදං අම්හාකං හත්ථතො විස්සජ්ජෙස්සාමා’’ති ආපණං ගන්ත්වා අප්පෙන අග්ඝෙන දෙන්ති, යම්පි බහුවෙරිනො මනුස්සා රත්තිං නගරෙ වසිත්වා පාතොව ආපණං ගන්ත්වා භණ්ඩං ගණ්හන්ති, යං වා පන ජනපදං ගන්තුකාමා මනුස්සා පාතොව ආපණං ගන්ත්වා භණ්ඩං කිණන්ති, තප්පච්චයස්ස ලාභස්ස අස්සාමිකො හොති.

19. Im neunten Sutta ist "ein Händler" (pāpaṇiko) ein Ladenbesitzer; dies ist eine Bezeichnung für einen Kaufmann, der seinen Laden öffnet und Waren verkauft. "Unfähig" (abhabbo) bedeutet: ungeeignet (kein taugliches Gefäß seiend). "Er widmet sich seiner Arbeit nicht sorgfältig" (na sakkaccaṃ kammantaṃ adhiṭṭhāti) bedeutet: Er führt sie nicht so aus, dass sie, wenn sie ausgeführt wird, gut ausgeführt ist, indem er sie selbst unter eigener Aufsicht vornimmt. Dabei gilt: Wer in der Morgendämmerung beim Geräusch von Schritten aufsteht, eine Lampe anzündet, die Waren auslegt, sich aber nicht hinsetzt, der widmet sich am Vormittag seiner Arbeit nicht sorgfältig. Denn er wird nicht zum Empfänger des Gewinns, der sich daraus ergibt, dass Diebe, die nachts Waren gestohlen haben, in der Absicht, "wir wollen dies aus unseren Händen loswerden", zum Laden gehen und sie zu einem niedrigen Preis anbieten; oder wenn viele verfeindete Menschen, die nachts in der Stadt gewohnt haben, sehr früh zum Laden gehen und Waren nehmen; oder wenn Menschen, die in ein anderes Land reisen wollen, sehr früh zum Laden gehen und Waren kaufen.

අඤ්ඤෙසං භොජනවෙලාය පන භුඤ්ජිතුං ආගන්ත්වා පාතොව භණ්ඩං පටිසාමෙත්වා ඝරං ගන්ත්වා භුඤ්ජිත්වා නිද්දායිත්වා සායං පුන ආපණං ආගච්ඡන්තො මජ්ඣන්හිකසමයං න සක්කච්චං කම්මන්තං අධිට්ඨාති නාම. සො හි යං චොරා පාතොව විස්සජ්ජෙතුං න සම්පාපුණිංසු, දිවාකාලෙ පන පරෙසං අසඤ්චාරක්ඛණෙ ආපණං ගන්ත්වා අප්පග්ඝෙන දෙන්ති, යඤ්ච භොජනවෙලාය පුඤ්ඤවන්තො ඉස්සරා ‘‘ආපණතො ඉදඤ්චිදඤ්ච ලද්ධුං වට්ටතී’’ති පහිණිත්වා ආහරාපෙන්ති, තප්පච්චයස්ස ලාභස්ස අස්සාමිකො හොති.

Wer aber zur Essenszeit anderer herbeikommt, um zu essen, am Morgen seine Waren wegräumt, nach Hause geht, isst, schläft und erst am Abend wieder zum Laden zurückkehrt, der widmet sich um die Mittagszeit seiner Arbeit nicht sorgfältig. Denn er wird nicht zum Empfänger des Gewinns, der sich daraus ergibt, dass Diebe, die es am Morgen nicht geschafft haben, ihr Diebesgut loszuwerden, tagsüber in einem Moment der Unachtsamkeit anderer zum Laden gehen und es zu einem niedrigen Preis anbieten; oder wenn zur Essenszeit verdienstvolle, einflussreiche Personen Boten senden, um Waren herbeizuschaffen, indem sie denken: "Es ist angemessen, dieses und jenes aus dem Laden zu bekommen".

යාව යාමභෙරිනික්ඛමනා පන අන්තොආපණෙ දීපං ජාලාපෙත්වා අනිසීදන්තො සායන්හසමයං න සක්කච්චං කම්මන්තං අධිට්ඨාති නාම. සො හි යං [Pg.86] චොරා පාතොපි දිවාපි විස්සජ්ජෙතුං න සම්පාපුණිංසු, සායං පන ආපණං ගන්ත්වා අප්පග්ඝෙන දෙන්ති, තප්පච්චයස්ස ලාභස්ස අස්සාමිකො හොති.

Wer aber nicht bis zum Ertönen der Nachtwache-Trommel im Laden eine Lampe brennen lässt und dort sitzt, der widmet sich zur Abendzeit seiner Arbeit nicht sorgfältig. Denn er wird nicht zum Empfänger des Gewinns, der sich daraus ergibt, dass Diebe, die es weder am Morgen noch am Tag geschafft haben, die Waren loszuwerden, am Abend zum Laden gehen und sie zu einem niedrigen Preis anbieten.

න සක්කච්චං සමාධිනිමිත්තං අධිට්ඨාතීති සක්කච්චකිරියාය සමාධිං න සමාපජ්ජති. එත්ථ ච පාතොව චෙතියඞ්ගණබොධියඞ්ගණෙසු වත්තං කත්වා සෙනාසනං පවිසිත්වා යාව භික්ඛාචාරවෙලා, තාව සමාපත්තිං අප්පෙත්වා අනිසීදන්තො පුබ්බණ්හසමයං න සක්කච්චං සමාධිනිමිත්තං අධිට්ඨාති නාම. පච්ඡාභත්තං පන පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානං පවිසිත්වා යාව සායන්හසමයා සමාපත්තිං අප්පෙත්වා අනිසීදන්තො මජ්ඣන්හිකසමයං න සක්කච්චං සමාධිනිමිත්තං අධිට්ඨාති නාම. සායං පන චෙතියං වන්දිත්වා ථෙරූපට්ඨානං කත්වා සෙනාසනං පවිසිත්වා පඨමයාමං සමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා අනිසීදන්තො සායන්හසමයං න සක්කච්චං සමාධිනිමිත්තං අධිට්ඨාති නාම. සුක්කපක්ඛො වුත්තපටිපක්ඛනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. අපිචෙත්ථ ‘‘සමාපත්තිං අප්පෙත්වා’’ති වුත්තට්ඨානෙ සමාපත්තියා අසති විපස්සනාපි වට්ටති, සමාධිනිමිත්තන්ති ච සමාධිආරම්මණම්පි වට්ටතියෙව. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘සමාධිපි සමාධිනිමිත්තං, සමාධාරම්මණම්පි සමාධිනිමිත්ත’’න්ති.

"Er widmet sich dem Zeichen der Sammlung nicht sorgfältig" (na sakkaccaṃ samādhinimittaṃ adhiṭṭhāti) bedeutet: Er tritt nicht mit sorgfältiger Bemühung in die Sammlung ein. Und hierbei gilt: Wer am Morgen die Pflichten auf dem Hof des Tempels und dem Hof des Bodhi-Baums erfüllt, seine Unterkunft betritt und sich bis zur Zeit des Almosengangs nicht hinsetzt, um in die meditative Erreichung einzutauchen, der widmet sich am Vormittag dem Zeichen der Sammlung nicht sorgfältig. Wer ferner nach dem Mahl, vom Almosengang zurückgekehrt, seinen Aufenthaltsort für die Nacht oder den Tag betritt und sich bis zum Abend nicht hinsetzt, um in die meditative Erreichung einzutauchen, der widmet sich um die Mittagszeit dem Zeichen der Sammlung nicht sorgfältig. Wer am Abend den Schrein verehrt, den älteren Mönchen seine Aufwartung macht, seine Unterkunft betritt und sich während der ersten Nachtwache nicht hinsetzt, nachdem er in die meditative Erreichung eingetreten ist, der widmet sich am Abend dem Zeichen der Sammlung nicht sorgfältig. Die helle Seite ist genau in der umgekehrten Weise zu verstehen, wie sie zuvor erklärt wurde. Darüber hinaus ist hierbei zu beachten: Wo es heißt "in die meditative Erreichung eintauchen", ist beim Fehlen der meditativen Erreichung auch die Einsichtsmeditation angemessen; und unter "Zeichen der Sammlung" ist auch das Objekt der Sammlung durchaus angemessen. Dies wurde auch so gesagt: "Sowohl die Sammlung selbst ist das Zeichen der Sammlung, als auch das Objekt der Sammlung ist das Zeichen der Sammlung."

10. දුතියපාපණිකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des zweiten Pāpaṇika-Sutta

20. දසමෙ චක්ඛුමාති පඤ්ඤාචක්ඛුනා චක්ඛුමා හොති. විධුරොති විසිට්ඨධුරො උත්තමධුරො ඤාණසම්පයුත්තෙන වීරියෙන සමන්නාගතො. නිස්සයසම්පන්නොති අවස්සයසම්පන්නො පතිට්ඨානසම්පන්නො. පණියන්ති වික්කායිකභණ්ඩං. එත්තකං මූලං භවිස්සති එත්තකො උදයොති තස්මිං ‘‘එවං කීතං එවං වික්කායමාන’’න්ති වුත්තපණියෙ යෙන කයෙන තං කීතං, තං කයසඞ්ඛාතං මූලං එත්තකං භවිස්සති. යො ච තස්මිං වික්කයමානෙ වික්කයො, තස්මිං වික්කයෙ එත්තකො උදයො භවිස්සති, එත්තිකා වඩ්ඪීති අත්ථො.

20. Im zehnten Sutta bedeutet "sehend" (cakkhumā): sehend mit dem Auge der Weisheit. "Tüchtig" (vidhuro) bedeutet: eine hervorragende Anstrengung, eine höchste Anstrengung besitzend, ausgestattet mit einer mit Wissen verbundenen Tatkraft. "Mit einer Stütze ausgestattet" (nissayasampanno) bedeutet: mit einer Zuflucht ausgestattet, mit einem festen Halt ausgestattet. "Die Ware" (paṇiya) bedeutet: die Verkaufsware. "So viel wird das Kapital sein, so viel der Gewinn" bedeutet: In Bezug auf diese genannte Verkaufsware, von der es heißt: "so gekauft, so zu verkaufen", wird das durch den Kauf bestimmte Kapital so viel betragen. Und bei dem Verkauf, wenn diese Ware verkauft wird, wird der Gewinn bei diesem Verkauf so viel sein, so viel der Zuwachs sein – dies ist die Bedeutung.

කුසලො හොති පණියං කෙතුඤ්ච වික්කෙතුඤ්චාති සුලභට්ඨානං ගන්ත්වා කිණන්තො දුල්ලභට්ඨානං ගන්ත්වා වික්කිණන්තො ච එත්ථ කුසලො නාම හොති, දසගුණම්පි වීසතිගුණම්පි ලාභං ලභති.

"Er ist geschickt darin, Ware zu kaufen und zu verkaufen" bedeutet: Wer an einen Ort geht, wo sie leicht zu bekommen ist, und einkauft, und an einen Ort geht, wo sie schwer zu bekommen ist, und dort verkauft, wird darin als "geschickt" bezeichnet; er erlangt das Zehnfache oder gar Zwanzigfache an Gewinn.

අඩ්ඪාති [Pg.87] ඉස්සරා බහුනා නික්ඛිත්තධනෙන සමන්නාගතා. මහද්ධනාති වළඤ්ජනකවසෙන මහද්ධනා. මහාභොගාති උපභොගපරිභොගභණ්ඩෙන මහාභොගා. පටිබලොති කායබලෙන චෙව ඤාණබලෙන ච සමන්නාගතත්තා සමත්ථො. අම්හාකඤ්ච කාලෙන කාලං අනුප්පදාතුන්ති අම්හාකඤ්ච ගහිතධනමූලිකං වඩ්ඪිං කාලෙන කාලං අනුප්පදාතුං. නිපතන්තීති නිමන්තෙන්ති. නිපාතෙන්තීතිපි පාඨො, අයමෙව අත්ථො.

"Reich" (aḍḍhā) bedeutet: mächtig, ausgestattet mit viel vergrabenem Vermögen. "Von großem Reichtum" (mahaddhanā) bedeutet: von großem Reichtum im Sinne von Gütern für den täglichen Gebrauch. "Von großem Besitz" (mahābhogā) bedeutet: von großem Besitz an Gebrauchs- und Genussgütern. "Fähig" (paṭibalo) bedeutet: fähig, weil er sowohl mit körperlicher Kraft als auch mit der Kraft des Wissens ausgestattet ist. "Und uns von Zeit zu Zeit zu geben" bedeutet: uns das geliehene Kapital mitsamt Zinsen von Zeit zu Zeit zukommen zu lassen. "Sie stürzen sich darauf" (nipatanti) bedeutet: sie laden ein. Es gibt auch die Lesart 'nipātentīti', doch die Bedeutung ist dieselbe.

කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදායාති කුසලධම්මානං සම්පාදනත්ථාය පටිලාභත්ථාය. ථාමවාති ඤාණථාමෙන සමන්නාගතො. දළ්හපරක්කමොති ථිරෙන ඤාණපරක්කමෙන සමන්නාගතො. අනික්ඛිත්තධුරොති ‘‘අග්ගමග්ගං අපාපුණිත්වා ඉමං වීරියධුරං න ඨපෙස්සාමී’’ති එවං අට්ඨපිතධුරො.

"Um heilsame Geisteszustände zu erlangen" bedeutet: zum Zwecke des Erreichens, des Erlangens von heilsamen Geisteszuständen. "Stark" (thāmavā) bedeutet: ausgestattet mit der Kraft des Wissens. "Von festem Tatendrang" (daḷhaparakkamo) bedeutet: ausgestattet mit einer unerschütterlichen, von Wissen begleiteten Tatkraft. "Die Last nicht niederlegend" (anikkhittadhuro) bedeutet: einer, der seine Last nicht abgelegt hat, gemäß dem Entschluss: "Ohne den höchsten Pfad erlangt zu haben, werde ich diese Last der Tatkraft nicht niederlegen."

බහුස්සුතාති එකනිකායාදිවසෙන බහු බුද්ධවචනං සුතං එතෙසන්ති බහුස්සුතා. ආගතාගමාති එකො නිකායො එකො ආගමො නාම, ද්වෙ නිකායා ද්වෙ ආගමා නාම, පඤ්ච නිකායා පඤ්ච ආගමා නාම, එතෙසු ආගමෙසු යෙසං එකොපි ආගමො ආගතො පගුණො පවත්තිතො, තෙ ආගතාගමා නාම. ධම්මධරාති සුත්තන්තපිටකධරා. විනයධරාති විනයපිටකධරා. මාතිකාධරාති ද්වෙමාතිකාධරා. පරිපුච්ඡතීති අත්ථානත්ථං කාරණාකාරණං පුච්ඡති. පරිපඤ්හතීති ‘‘ඉමං නාම පුච්ඡිස්සාමී’’ති අඤ්ඤාති තුලෙති පරිග්ගණ්හාති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

"Vielgehört" (bahussutā) bedeutet: diejenigen, die viele Worte des Buddha im Ausmaß von einer Sammlung (Nikāya) usw. gehört haben. "Die die Überlieferung empfangen haben" (āgatāgamā) bedeutet: Eine Sammlung heißt eine Überlieferung, zwei Sammlungen heißen zwei Überlieferungen, fünf Sammlungen heißen fünf Überlieferungen; jene, die von diesen Überlieferungen auch nur eine empfangen, gemeistert und rezitiert haben, werden als "die die Überlieferung empfangen haben" bezeichnet. "Bewahrer der Lehre" (dhammadharā) bedeutet: Bewahrer des Suttanta-Piṭaka. "Bewahrer der Disziplin" (vinayadharā) bedeutet: Bewahrer des Vinaya-Piṭaka. "Bewahrer der Matikas" (mātikādharā) bedeutet: Bewahrer der beiden Mātikas. "Er befragt" (paripucchati) bedeutet: er fragt nach Nutzen und Nicht-Nutzen, nach Ursache und Nicht-Ursache. "Er erforscht Fragen" (paripañhati) bedeutet: er erkennt, wägt ab und untersucht, indem er denkt: "Ich werde diese bestimmte Frage stellen." Das Übrige hierin hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

ඉමස්මිං පන සුත්තෙ පඨමං පඤ්ඤා ආගතා, පච්ඡා වීරියඤ්ච කල්‍යාණමිත්තසෙවනා ච. තත්ථ පඨමං අරහත්තං පත්වා පච්ඡා වීරියං කත්වා කල්‍යාණමිත්තා සෙවිතබ්බාති න එවං අත්ථො දට්ඨබ්බො, දෙසනාය නාම හෙට්ඨිමෙන වා පරිච්ඡෙදො හොති උපරිමෙන වා ද්වීහිපි වා කොටීහි. ඉධ පන උපරිමෙන පරිච්ඡෙදො වෙදිතබ්බො. තස්මා කථෙන්තෙන පඨමං කල්‍යාණමිත්තඋපනිස්සයං දස්සෙත්වා මජ්ඣෙ වීරියං දස්සෙත්වා පච්ඡා අරහත්තං කථෙතබ්බන්ති.

In diesem Sutta jedoch wird zuerst die Weisheit genannt, danach die Tatkraft und das Pflegen guter Freundschaft. Dabei darf die Bedeutung nicht so verstanden werden, dass man zuerst die Heiligkeit erlangen, danach Tatkraft aufbringen und gute Freunde pflegen soll. Denn eine Lehrdarlegung wird entweder durch das Niedrigere abgegrenzt, oder durch das Höhere, oder durch beide Endpunkte. Hier jedoch ist die Abgrenzung durch das Höhere zu verstehen. Daher sollte der Erklärende zuerst die Stütze durch gute Freunde aufzeigen, in der Mitte die Tatkraft aufzeigen und danach die Heiligkeit darlegen.

රථකාරවග්ගො දුතියො.

Das Stellmacher-Kapitel ist das zweite.

3. පුග්ගලවග්ගො

3. Das Personen-Kapitel

1. සමිද්ධසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Samiddha-Sutta

21. තතියස්ස [Pg.88] පඨමෙ ඣානඵස්සං පඨමං ඵුසති, පච්ඡා නිරොධං නිබ්බානං සච්ඡිකරොතීති කායසක්ඛි. දිට්ඨන්තං පත්තොති දිට්ඨිප්පත්තො. සද්දහන්තො විමුත්තොති සද්ධාවිමුත්තො. ඛමතීති රුච්චති. අභික්කන්තතරොති අතිසුන්දරතරො. පණීතතරොති අතිපණීතතරො. සද්ධින්ද්‍රියං අධිමත්තං හොතීති සමිද්ධත්ථෙරස්ස කිර අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ සද්ධින්ද්‍රියං ධුරං අහොසි, සෙසානි චත්තාරි සහජාතින්ද්‍රියානි තස්සෙව පරිවාරානි අහෙසුං. ඉති ථෙරො අත්තනා පටිවිද්ධමග්ගං කථෙන්තො එවමාහ. මහාකොට්ඨිකත්ථෙරස්ස පන අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ සමාධින්ද්‍රියං ධුරං අහොසි, සෙසානි චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි තස්සෙව පරිවාරානි අහෙසුං. තස්මා සොපි සමාධින්ද්‍රියං අධිමත්තන්ති කථෙන්තො අත්තනා පටිවිද්ධමග්ගමෙව කථෙසි. සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස පන අරහත්තමග්ගක්ඛණෙ පඤ්ඤින්ද්‍රියං ධුරං අහොසි. සෙසානි චත්තාරි ඉන්ද්‍රියානි තස්සෙව පරිවාරානි අහෙසුං. තස්මා සොපි පඤ්ඤින්ද්‍රියං අධිමත්තන්ති කථෙන්තො අත්තනා පටිවිද්ධමග්ගමෙව කථෙසි.

21. Im ersten Sutta des dritten Kapitels: 'Er berührt zuerst den Kontakt der Vertiefung und verwirklicht danach das Erlöschen, das Nibbāna' – dies ist der Körperzeuge (kāyasakkhi). 'Einer, der die Ansicht erlangt hat' (diṭṭhippatto) bedeutet: einer, der das am Ende des Pfades des Stromeintritts gesehene Nibbāna erlangt hat. 'Durch Glauben Befreiter' (saddhāvimutto) bedeutet: einer, der im Vertrauen befreit ist. 'Es ist genehm' (khamati) bedeutet: es gefällt. 'Hervorragender' (abhikkantataro) bedeutet: weitaus schöner. 'Erhabener' (paṇītataro) bedeutet: weitaus edler. 'Die Fähigkeit des Glaubens ist überragend' bedeutet: Im Moment des Pfades der Heiligkeit (arahattamagga) des Ehrwürdigen Samiddha war die Glaubensfähigkeit die Führung, und die übrigen vier gleichzeitig entstandenen Fähigkeiten waren deren Begleiter. So sprach der Thera, als er den von ihm selbst durchdrungenen Pfad erklärte, und sagte: 'Die Fähigkeit des Glaubens ist überragend'. Beim Ehrwürdigen Mahākoṭṭhika hingegen war im Moment des Pfades der Heiligkeit die Fähigkeit der Konzentration die Führung, und die übrigen vier Fähigkeiten waren deren Begleiter. Daher erklärte auch er, indem er sagte: 'Die Fähigkeit der Konzentration ist überragend', den von ihm selbst durchdrungenen Pfad. Beim Ehrwürdigen Sāriputta hingegen war im Moment des Pfades der Heiligkeit die Fähigkeit der Weisheit die Führung, und die übrigen vier Fähigkeiten waren deren Begleiter. Daher erklärte auch er, indem er sagte: 'Die Fähigkeit der Weisheit ist überragend', den von ihm selbst durchdrungenen Pfad.

න ඛ්වෙත්ථාති න ඛො එත්ථ. එකංසෙන බ්‍යාකාතුන්ති එකන්තෙන බ්‍යාකරිතුං. අරහත්තාය පටිපන්නොති අරහත්තමග්ගසමඞ්ගිං දස්සෙති. එවමෙතස්මිං සුත්තෙ තීහිපි ථෙරෙහි අත්තනා පටිවිද්ධමග්ගොව කථිතො, සම්මාසම්බුද්ධො පන භුම්මන්තරෙනෙව කථෙසි.

'Na khvettha' ist aufzulösen als: na kho ettha. 'Mit Gewissheit zu beantworten' (ekaṃsena byākātuṃ) bedeutet: mit Bestimmtheit zu antworten. 'Der sich auf dem Weg zur Heiligkeit Befindende' (arahattāya paṭipanno) zeigt denjenigen auf, der mit dem Pfad der Heiligkeit ausgestattet ist. Auf diese Weise wurde in diesem Sutta von den drei Theras jeweils nur der Pfad dargelegt, den sie selbst durchdrungen hatten; der vollkommen Erleuchtete jedoch sprach unter Berücksichtigung der verschiedenen Ebenen.

2. ගිලානසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Gilāna-Sutta

22. දුතියෙ සප්පායානීති හිතානි වුද්ධිකරානි. පතිරූපන්ති අනුච්ඡවිකං. නෙව වුට්ඨාති තම්හා ආබාධාති ඉමිනා අතෙකිච්ඡෙන වාතාපමාරාදිනා රොගෙන සමන්නාගතො නිට්ඨාපත්තගිලානො කථිතො. වුට්ඨාති තම්හා ආබාධාති ඉමිනා ඛිපිතකකච්ඡුතිණපුප්ඵකජරාදිභෙදො අප්පමත්තආබාධො කථිතො. ලභන්තො සප්පායානි භොජනානි නො අලභන්තොති ඉමිනා පන යෙසං පටිජග්ගනෙන ඵාසුකං හොති, සබ්බෙපි තෙ ආබාධා කථිතා. එත්ථ ච පතිරූපො උපට්ඨාකො නාම ගිලානුපට්ඨාකඅඞ්ගෙහි සමන්නාගතො පණ්ඩිතො දක්ඛො අනලසො වෙදිතබ්බො. ගිලානුපට්ඨාකො අනුඤ්ඤාතොති භික්ඛුසඞ්ඝෙන දාතබ්බොති අනුඤ්ඤාතො. තස්මිඤ්හි ගිලානෙ අත්තනො ධම්මතාය යාපෙතුං අසක්කොන්තෙ භික්ඛුසඞ්ඝෙන [Pg.89] තස්ස භික්ඛුනො එකො භික්ඛු ච සාමණෙරො ච ‘‘ඉමං පටිජග්ගථා’’ති අපලොකෙත්වා දාතබ්බා. යාව පන තෙ තං පටිජග්ගන්ති, තාව ගිලානස්ස ච තෙසඤ්ච ද්වින්නං යෙනත්ථො, සබ්බං භික්ඛුසඞ්ඝස්සෙව භාරො.

22. Im zweiten (Sutta) bedeutet 'zuträglich' (sappāyāni): nützlich, förderlich. 'Angemessen' (patirūpaṃ) bedeutet: geeignet. Mit den Worten: 'Er wird von dieser Krankheit keinesfalls genesen' wird ein todkranker Mönch beschrieben, der an einer unheilbaren Krankheit wie Windkrankheit, Epilepsie usw. leidet. Mit den Worten: 'Er wird von dieser Krankheit genesen' wird eine geringfügige Krankheit beschrieben, wie Erkältung, Krätze, Flechten und Ähnliches. Mit den Worten: 'Ob er nun zuträgliche Nahrung erhält oder nicht' sind jedoch alle Krankheiten gemeint, bei denen durch Pflege eine Besserung eintritt. Und unter einem 'angemessenen Pfleger' ist hier ein weiser, geschickter und unermüdlicher Pfleger zu verstehen, der mit den Eigenschaften eines Krankenpflegers ausgestattet ist. 'Ein Krankenpfleger ist zugewiesen' bedeutet: Er ist von der Mönchsgemeinschaft zu bestimmen; so ist es gestattet. Denn wenn jener Kranke aus eigener Kraft nicht existieren kann, sollte die Mönchsgemeinschaft für diesen Mönch einen Mönch und einen Novizen nach Einholung des Einverständnisses mit den Worten: „Pflegt diesen Kranken!“ zuweisen. Solange sie ihn pflegen, ist alles, was der Kranke und die beiden Pfleger benötigen, die Last der gesamten Mönchsgemeinschaft.

අඤ්ඤෙපි ගිලානා උපට්ඨාතබ්බාති ඉතරෙපි ද්වෙ ගිලානා උපට්ඨාපෙතබ්බා. කිං කාරණා? යොපි හි නිට්ඨපත්තගිලානො, සො අනුපට්ඨියමානො ‘‘සචෙ මං පටිජග්ගෙය්‍යුං, ඵාසුකං මෙ භවෙය්‍ය. න ඛො පන මං පටිජග්ගන්තී’’ති මනොපදොසං කත්වා අපායෙ නිබ්බත්තෙය්‍ය. පටිජග්ගියමානස්ස පනස්ස එවං හොති ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝෙන යං කාතබ්බං, තං කතං. මය්හං පන කම්මවිපාකො ඊදිසො’’ති. සො භික්ඛුසඞ්ඝෙ මෙත්තං පච්චුපට්ඨාපෙත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තිස්සති. යො පන අප්පමත්තකෙන බ්‍යාධිනා සමන්නාගතො ලභන්තොපි අලභන්තොපි වුට්ඨාතියෙව, තස්ස විනාපි භෙසජ්ජෙන වූපසමනබ්‍යාධි භෙසජ්ජෙ කතෙ ඛිප්පතරං වූපසම්මති. සො තතො බුද්ධවචනං වා උග්ගණ්හිතුං සක්ඛිස්සති, සමණධම්මං වා කාතුං සක්ඛිස්සති. ඉමිනා කාරණෙන ‘‘අඤ්ඤෙපි ගිලානා උපට්ඨාතබ්බා’’ති වුත්තං.

„Auch andere Kranke müssen gepflegt werden“ (aññepi gilānā upaṭṭhātabbā) bedeutet, dass auch die anderen beiden Arten von Kranken gepflegt werden sollten. Aus welchem Grund? Denn wenn ein Kranker, dessen Krankheit das Endstadium erreicht hat, nicht gepflegt wird, könnte er denken: „Wenn sie mich pflegen würden, ginge es mir wohl. Aber sie pflegen mich nicht!“, und nachdem er so geistigen Unwillen entwickelt hat, in den niederen Welten wiedergeboren werden. Dem gepflegten Kranken hingegen ergeht es so: „Was von der Gemeinschaft der Mönche zu tun war, das ist getan worden. Dies jedoch ist die Frucht meines eigenen Karmas.“ Nachdem er so liebende Güte (Metta) gegenüber der Gemeinschaft der Mönche entwickelt hat, wird er im Himmel wiedergeboren werden. Wer wiederum mit einer nur geringfügigen Krankheit behaftet ist und – ob er nun das Geeignete erhält oder nicht – ohnehin genesen wird, dessen Krankheit, die auch ohne Medizin abklingen würde, heilt noch schneller, wenn Medizin verabreicht wird. Dadurch wird er in der Lage sein, entweder das Wort des Buddha zu erlernen oder die Pflichten eines Asketen auszuüben. Aus diesem Grund wurde gesagt: „Auch andere Kranke müssen gepflegt werden“.

නෙව ඔක්කමතීති නෙව පවිසති. නියාමං කුසලෙසු ධම්මෙසු සම්මත්තන්ති කුසලෙසු ධම්මෙසු මග්ගනියාමසඞ්ඛාතං සම්මත්තං. ඉමිනා පදපරමො පුග්ගලො කථිතො. දුතියවාරෙන උග්ඝටිතඤ්ඤූ ගහිතො සාසනෙ නාලකත්ථෙරසදිසො බුද්ධන්තරෙ එකවාරං පච්චෙකබුද්ධානං සන්තිකෙ ඔවාදං ලභිත්වා පටිවිද්ධපච්චෙකබොධිඤාණො ච. තතියවාරෙන විපඤ්චිතඤ්ඤූ පුග්ගලො කථිතො, නෙය්‍යො පන තන්නිස්සිතොව හොති.

„Er tritt keineswegs ein“ (neva okkamati) bedeutet: Er dringt keineswegs ein. „In die Richtigkeit bezüglich der heilsamen Dinge“ (niyāmaṃ kusalesu dhammesu sammattan) bedeutet: in die als Gewissheit des Pfades (magganiyāma) bezeichnete Richtigkeit unter den heilsamen Phänomenen. Hiermit wird die Person beschrieben, für die das Wort das Höchste ist (padaparama). Mit dem zweiten Durchgang wird derjenige erfasst, der durch bloßes Vernehmen versteht (ugghaṭitaññū) – ähnlich dem Thera Nālaka in der Lehre, sowie jemand, der in der Zwischenzeit zwischen zwei Buddhas einmal eine Unterweisung in der Gegenwart von Paccekabuddhas erhielt und das Wissen um die Einzelbuddhaschaft durchdrang. Mit dem dritten Durchgang wird die Person beschrieben, die durch ausführliche Erklärung versteht (vipañcitaññū); derjenige hingegen, der schrittweise angeleitet werden muss (neyya), ist ganz von diesem abhängig.

ධම්මදෙසනා අනුඤ්ඤාතාති මාසස්ස අට්ඨ වාරෙ ධම්මකථා අනුඤ්ඤාතා. අඤ්ඤෙසම්පි ධම්මො දෙසෙතබ්බොති ඉතරෙසම්පි ධම්මො කථෙතබ්බො. කිං කාරණා? පදපරමස්ස හි ඉමස්මිං අත්තභාවෙ ධම්මං පටිවිජ්ඣිතුං අසක්කොන්තස්සාපි අනාගතෙ පච්චයො භවිස්සති. යො පන තථාගතස්ස රූපදස්සනං ලභන්තොපි අලභන්තොපි ධම්මවිනයඤ්ච සවනාය ලභන්තොපි අලභන්තොපි ධම්මං අභිසමෙති, සො අලභන්තො තාව අභිසමෙති. ලභන්තො පන ඛිප්පමෙව අභිසමෙස්සතීති ඉමිනා කාරණෙන [Pg.90] තෙසං ධම්මො දෙසෙතබ්බො. තතියස්ස පන පුනප්පුනං දෙසෙතබ්බොව.

„Die Lehrverkündung ist gestattet“ (dhammadesanā anuññātā) bedeutet: Das Halten von Lehrgesprächen ist achtmal im Monat gestattet. „Auch den anderen soll das Dhamma verkündet werden“ (aññesampi dhammo desetabbo) bedeutet: Auch den übrigen Personen soll die Lehre dargelegt werden. Aus welchem Grund? Denn selbst wenn eine Person, für die das Wort das Höchste ist (padaparama), in dieser gegenwärtigen Existenz unfähig ist, das Dhamma zu durchdringen, so wird dies doch eine unterstützende Bedingung (paccaya) für die Zukunft sein. Wer wiederum das Dhamma durchdringt – sei es, dass er die körperliche Gestalt des Tathāgata erblickt oder nicht, und sei es, dass er die Gelegenheit erhält, Dhamma und Vinaya zu hören oder nicht –, der durchdringt es zwar auch, wenn er dies nicht erhält; wenn er es aber erhält, wird er es umso schneller durchdringen. Aus diesem Grund soll diesen das Dhamma verkündet werden. Dem Dritten jedoch muss es immer und immer wieder verkündet werden.

3. සඞ්ඛාරසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Saṅkhāra-Sutta

23. තතියෙ සබ්‍යාබජ්ඣන්ති සදුක්ඛං. කායසඞ්ඛාරන්ති කායද්වාරෙ චෙතනාරාසිං. අභිසඞ්ඛරොතීති ආයූහති රාසිං කරොති පිණ්ඩං කරොති. වචීමනොද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. සබ්‍යාබජ්ඣං ලොකන්ති සදුක්ඛං ලොකං. සබ්‍යාබජ්ඣා ඵස්සා ඵුසන්තීති සදුක්ඛා විපාකඵස්සා ඵුසන්ති. සබ්‍යාබජ්ඣං වෙදනං වෙදියතීති සදුක්ඛං විපාකවෙදනං වෙදියති, සාබාධං නිරස්සාදන්ති අත්ථො. සෙය්‍යථාපි සත්තා නෙරයිකාති යථා නිරයෙ නිබ්බත්තසත්තා එකන්තදුක්ඛං වෙදනං වෙදියන්ති, එවං වෙදියතීති අත්ථො. කිං පන තත්ථ උපෙක්ඛාවෙදනා නත්ථීති? අත්ථි, දුක්ඛවෙදනාය පන බලවභාවෙන සා අබ්බොහාරිකට්ඨානෙ ඨිතා. ඉති නිරයොව නිරයස්ස උපමං කත්වා ආහටො. තත්‍ර පටිභාගඋපමා නාම කිර එසා.

23. Im dritten Sutta bedeutet „leidvoll“ (sabyābajjha): mit Schmerz verbunden. „Körperliche Gestaltung“ (kāyasaṅkhāra) bezeichnet die Ansammlung von Absichten an der Körperpforte. „Er gestaltet“ (abhisaṅkharoti) bedeutet: er strengt sich an, er häuft an, er formt eine Masse. Ebenso verhält es sich bei den Rede- und Geistpforten. „Die leidvolle Welt“ (sabyābajjha loka) bedeutet: die von Schmerz erfüllte Welt. „Leidvolle Berührungen berühren sie“ (sabyābajjhā phassā phusanti) bedeutet: schmerzhafte, aus der karmischen Reifung resultierende Berührungen berühren sie. „Er empfindet ein leidvolles Gefühl“ (sabyābajjhaṃ vedanaṃ vediyati) bedeutet: er erfährt ein schmerzhaftes Gefühl der karmischen Reifung; die Bedeutung ist: ein von Bedrängnis begleitetes, freudloses Gefühl. „Wie etwa die Wesen in den Höllen“ (seyyathāpi sattā nerayikā) bedeutet: So wie die in den Höllen geborenen Wesen ein ausschließlich schmerzhaftes Gefühl empfinden, so wird es empfunden; dies ist die Bedeutung. Gibt es dort etwa kein Gefühl der Gleichmut? Doch, es gibt es; aber wegen der überwältigenden Kraft des schmerzhaften Gefühls befindet es sich in einer Position, die nicht nennenswert ist. So wurde die Hölle selbst als Gleichnis für die Hölle herangezogen. Man sagt, dies sei ein sogenanntes entsprechendes Gleichnis (paṭibhāgaupamā).

සෙය්‍යථාපි දෙවා සුභකිණ්හාති ඉධාපි දෙවලොකොව දෙවලොකස්ස උපමං කත්වා ආහටො. යස්මා පන හෙට්ඨිමෙසු බ්‍රහ්මලොකෙසු සප්පීතිකජ්ඣානවිපාකො වත්තති, සුභකිණ්හෙසු නිප්පීතිකො එකන්තසුඛොව, තස්මා තෙ අග්ගහෙත්වා සුභකිණ්හාව කථිතා. ඉති අයම්පි තත්‍ර පටිභාගඋපමා නාමාති වෙදිතබ්බා.

„Wie etwa die Götter des strahlenden Glanzes (Subhakiṇhā)“ – auch hier wurde die Götterwelt selbst als Gleichnis für die Götterwelt herangezogen. Weil jedoch in den niederen Brahma-Welten die Reifung der von Verzückung begleiteten Vertiefung stattfindet, während sie in den Subhakiṇhā-Welten frei von Verzückung und ausschließlich glückselig ist, wurden jene niederen Welten ausgelassen und nur die Subhakiṇhā-Götter genannt. So ist zu verstehen, dass auch dies dort als ein entsprechendes Gleichnis (paṭibhāgaupamā) bezeichnet wird.

වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛන්ති වොමිස්සකසුඛදුක්ඛං. සෙය්‍යථාපි මනුස්සාති මනුස්සානං හි කාලෙන සුඛං හොති, කාලෙන දුක්ඛං. එකච්චෙ ච දෙවාති කාමාවචරදෙවා. තෙසම්පි කාලෙන සුඛං හොති, කාලෙන දුක්ඛං. තෙසං හි හීනතරානං මහෙසක්ඛතරා දෙවතා දිස්වා ආසනා වුට්ඨාතබ්බං හොති, මග්ගා උක්කමිතබ්බං, පාරුතවත්ථං අපනෙතබ්බං, අඤ්ජලිකම්මං කාතබ්බන්ති තං සබ්බම්පි දුක්ඛං නාම හොති. එකච්චෙ ච විනිපාතිකාති වෙමානිකපෙතා. තෙ හි කාලෙන සම්පත්තිං අනුභවන්ති කාලෙන කම්මන්ති වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛාව හොන්ති. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ තීණි සුචරිතානි ලොකියලොකුත්තරමිස්සකානි කථිතානීති වෙදිතබ්බානි.

„Gemischt aus Glück und Leid“ (vokiṇṇasukhadukkha) bedeutet: ein miteinander vermischtes Glück und Leid. „Wie etwa die Menschen“ (seyyathāpi manussā): Denn den Menschen widerfährt zeitweise Glück und zeitweise Leid. „Und einige Götter“ (ekacce ca devā): Dies sind die Götter der Sinnensphäre. Auch ihnen widerfährt zeitweise Glück und zeitweise Leid. Denn wenn jene von geringerem Rang Götter von weitaus größerer Macht erblicken, müssen sie von ihren Sitzen aufstehen, vom Weg weichen, ihr Obergewand ablegen und die Hände ehrerbietig zusammenlegen (añjalikamma) – all das ist wahrlich leidvoll. „Und einige Gefallene“ (ekacce ca vinipātikā): Dies sind die Palast-Pretas (vemānikapeta). Sie genießen nämlich zeitweise glücklichen Wohlstand und erfahren zeitweise die Folgen ihrer Taten; so haben sie wahrlich ein gemischtes Glück und Leid. So ist zu verstehen, dass in diesem Sutta die drei guten Lebensweisen (sucarita) in einer Mischung aus Weltlichem und Überweltlichem dargelegt worden sind.

4. බහුකාරසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Bahukāra-Sutta

24. චතුත්ථෙ [Pg.91] තයොමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලාති තයො ආචරියපුග්ගලා. පුග්ගලස්ස බහුකාරාති අන්තෙවාසිකපුග්ගලස්ස බහූපකාරා. බුද්ධන්ති සබ්බඤ්ඤුබුද්ධං. සරණං ගතො හොතීති අවස්සයං ගතො හොති. ධම්මන්ති සතන්තිකං නවලොකුත්තරධම්මං. සඞ්ඝන්ති අට්ඨඅරියපුග්ගලසමූහං. ඉදඤ්ච පන සරණගමනං අග්ගහිතසරණපුබ්බස්ස අකතාභිනිවෙසස්ස වසෙන වුත්තං. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ සරණදායකො සොතාපත්තිමග්ගසම්පාපකො අරහත්තමග්ගසම්පාපකොති තයො ආචරියා බහුකාරාති ආගතා, පබ්බජ්ජාදායකො බුද්ධවචනදායකො කම්මවාචාචරියො සකදාගාමිමග්ගසම්පාපකො අනාගාමිමග්ගසම්පාපකොති ඉමෙ ආචරියා න ආගතා, කිං එතෙ න බහුකාරාති? නො, න බහුකාරා. අයං පන දෙසනා දුවිධෙන පරිච්ඡින්නා. තස්මා සබ්බෙපෙතෙ බහුකාරා. තෙසු සරණගමනස්මිංයෙව අකතාභිනිවෙසො වට්ටති, චතුපාරිසුද්ධිසීලකසිණපරිකම්මවිපස්සනාඤාණානි පන පඨමමග්ගසන්නිස්සිතානි හොන්ති, උපරි ද්වෙ මග්ගා ච ඵලානි ච අරහත්තමග්ගසන්නිස්සිතානීති වෙදිතබ්බානි.

24. Im vierten Sutta bedeutet „diese drei Personen, o Mönche“ (tayome, bhikkhave, puggalā): drei Lehrerpersönlichkeiten. „Sind einer Person von großem Nutzen“ (puggalassa bahukārā) bedeutet: Sie bringen dem Schüler großen Nutzen. „Zu dem Buddha“ (buddhaṃ) bedeutet: zu dem allwissenden Buddha. „Zufuhr genommen hat“ (saraṇaṃ gato hoti) bedeutet: er hat ihn als verlässliche Zuflucht aufgesucht. „Zu dem Dhamma“ (dhammaṃ) bedeutet: zu der neunfachen überweltlichen Lehre mitsamt der kanonischen Überlieferung. „Zu dem Saṅgha“ (saṅghaṃ) bedeutet: zu der Gemeinschaft der acht edlen Personen. Und diese Zufluchtnahme ist in Bezug auf jemanden dargelegt worden, der zuvor noch nie Zuflucht genommen hatte und der noch keine feste Entschlossenheit in ihr begründet hatte. So sind in diesem Sutta diese drei Lehrer als von großem Nutzen aufgeführt: derjenige, der die Zuflucht gewährt, derjenige, der zum Pfad des Stromeintritts führt, und derjenige, der zum Pfad der Arhatschaft führt. Lehrer hingegen wie derjenige, der die Ordination verleiht, der das Buddha-Wort lehrt, der Lehrer der Ordinationszeremonie, derjenige, der zum Pfad der Einmalwiederkehr führt, und derjenige, der zum Pfad der Nichtwiederkehr führt – diese Lehrer sind hier nicht aufgeführt. Sind sie etwa nicht von großem Nutzen? Nein, so ist es nicht, sie sind es durchaus. Diese Darlegung jedoch wurde in zweifacher Hinsicht abgegrenzt. Daher sind sie alle von großem Nutzen. Unter ihnen ist beim ersten Lehrer die Rede von einem, der allein bezüglich der Zufluchtnahme noch keine feste Entschlossenheit begründet hatte. Die vierfache sittlich reine Lebensführung (catupārisuddhisīla), die Vorbereitung auf die Kasiṇa-Meditation und das Vipassanā-Wissen stützen sich auf den ersten Pfad; die oberen beiden Pfade und die Früchte stützen sich hingegen auf den Pfad der Arhatschaft – so ist es zu verstehen.

ඉමිනා පුග්ගලෙනාති ඉමිනා අන්තෙවාසිකපුග්ගලෙන. න සුප්පතිකාරං වදාමීති පතිකාරං කාතුං න සුකරන්ති වදාමි. අභිවාදනාදීසු අනෙකසතවාරං අනෙකසහස්සවාරම්පි හි පඤ්චපතිට්ඨිතෙන නිපතිත්වා වන්දන්තො ආසනා වුට්ඨාය පච්චුග්ගච්ඡන්තො දිට්ඨදිට්ඨක්ඛණෙ අඤ්ජලිං පග්ගණ්හන්තො අනුච්ඡවිකං සාමීචිකම්මං කරොන්තො දිවසෙ දිවසෙ චීවරසතං චීවරසහස්සං පිණ්ඩපාතසතං පිණ්ඩපාතසහස්සං දදමානො චක්කවාළපරියන්තෙන සබ්බරතනමයං ආවාසං කරොන්තො සප්පිනවනීතාදිනානප්පකාරං භෙසජ්ජං අනුප්පදජ්ජමානො නෙව සක්කොති ආචරියෙන කතස්ස පතිකාරං නාම කාතුන්ති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො.

„Mit dieser Person“ bedeutet „mit dieser Schüler-Person“. „Ich sage, es ist nicht leicht zu vergelten“ bedeutet „ich sage, es ist nicht leicht, eine Vergeltung (Gegenleistung) zu erbringen“. Denn selbst wenn man sich ehrerbietig niederwirft, indem man mit den fünf Körperteilen (Knie, Hände, Stirn) den Boden berührt, viele hundert Male oder gar viele tausend Male bei der Begrüßung und so weiter; sich vom Sitz erhebt und entgegengeht; bei jedem erblickten Moment die Hände ehrerbietig zusammenlegt; eine angemessene Ehrerbietung erweist; Tag für Tag hundert Gewänder, tausend Gewänder, hundert Almosenspeisen, tausend Almosenspeisen spendet; ein ganz aus Juwelen bestehendes Kloster baut, das sich bis an die Grenzen des Weltensystems erstreckt; und verschiedenartige Medizin wie geklärte Butter, frische Butter und so weiter darbringt – so ist er dennoch keineswegs in der Lage, das vom Lehrer getane Werk wahrlich zu vergelten. So ist die Bedeutung zu verstehen.

5. වජිරූපමසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Vajirūpama-Sutta (Des Suttas über das diamantengleiche Bewusstsein)

25. පඤ්චමෙ අරුකූපමචිත්තොති පුරාණවණසදිසචිත්තො. විජ්ජූපමචිත්තොති ඉත්තරකාලොභාසනෙන විජ්ජුසදිසචිත්තො. වජිරූපමචිත්තොති කිලෙසානං [Pg.92] මූලඝාතකරණසමත්ථතාය වජිරෙන සදිසචිත්තො. අභිසජ්ජතීති ලග්ගති. කුප්පතීති කොපවසෙන කුප්පති. බ්‍යාපජ්ජතීති පකතිභාවං පජහති, පූතිකො හොති. පතිත්ථීයතීති ථිනභාවං ථද්ධභාවං ආපජ්ජති. කොපන්ති දුබ්බලකොධං. දොසන්ති දුස්සනවසෙන තතො බලවතරං. අප්පච්චයන්ති අතුට්ඨාකාරං දොමනස්සං. දුට්ඨාරුකොති පුරාණවණො. කට්ඨෙනාති දණ්ඩකකොටියා. කඨලෙනාති කපාලෙන. ආසවං දෙතීති අපරාපරං සවති. පුරාණවණො හි අත්තනො ධම්මතායෙව පුබ්බං ලොහිතං යූසන්ති ඉමානි තීණි සවති, ඝට්ටිතො පන තානි අධිකතරං සවති.

25. Im fünften Sutta bedeutet „mit einem wundenähnlichen Geist“ (arukūpamacitto) „mit einem Geist gleich einer alten Wunde“. „Mit einem blitzähnlichen Geist“ (vijjūpamacitto) bedeutet „mit einem Geist gleich dem Blitz durch das Aufleuchten für eine nur kurze Zeit“. „Mit einem diamantähnlichen Geist“ (vajirūpamacitto) bedeutet „mit einem Geist gleich einem Diamanten (oder Donnerkeil) aufgrund der Fähigkeit, die Befleckungen an der Wurzel zu vernichten“. „Er wird zornig“ (abhisajjati) bedeutet „er bleibt hängen (durch Zorn)“. „Er regt sich auf“ (kuppati) bedeutet „er gerät in Aufregung durch die Kraft des Ärgers“. „Er gerät in Missmut“ (byāpajjati) bedeutet „er gibt seinen natürlichen Zustand auf und wird verdorben (faul)“. „Er verstockt“ (patitthīyati) bedeutet „er gerät in den Zustand der Starrheit und Härte“. „Ärger“ (kopa) bezeichnet schwachen Zorn. „Hass“ (dosa) bezeichnet einen im Vergleich dazu stärkeren Zorn aufgrund von Feindseligkeit. „Missfallen“ (appaccaya) bezeichnet eine unzufriedene Haltung, einen Unmut. „Eine bösartige Wunde“ (duṭṭhāruko) bedeutet „eine alte Wunde“. „Mit einem Holz“ (kaṭṭhena) bedeutet „mit der Spitze eines Stocks“. „Mit einer Scherbe“ (kaṭhalena) bedeutet „mit einer Tonscherbe“. „Sondert Sekret ab“ (āsavaṃ deti) bedeutet „sie trieft fortlaufend“. Denn eine alte Wunde sondert schon aus ihrer eigenen Natur heraus diese drei ab: Eiter, Blut und Wundwasser; wird sie jedoch angestoßen, sondert sie diese noch viel reichlicher ab.

එවමෙව ඛොති එත්ථ ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – දුට්ඨාරුකො විය හි කොධනපුග්ගලො, තස්ස අත්තනො ධම්මතාය සවනං විය කොධනස්සපි අත්තනො ධම්මතාය උද්ධුමාතස්ස විය චණ්ඩිකතස්ස චරණං, කට්ඨෙන වා කඨලාය වා ඝට්ටනං විය අප්පමත්තං වචනං, භිය්‍යොසොමත්තාය සවනං විය ‘‘මාදිසං නාම එස එවං වදතී’’ති භිය්‍යොසොමත්තාය උද්ධුමායනභාවො දට්ඨබ්බො.

Bei den Worten „Ebenso nun“ liegt folgender Vergleich der Analogie vor: Wie die bösartige Wunde, so ist der zornige Mensch anzusehen. Wie das Absondern jener Wunde aus ihrer eigenen Natur heraus, so ist das Verhalten des zornigen Menschen aus seiner eigenen Natur heraus anzusehen, der gleichsam aufgeblasen und grimmig geworden ist. Wie das Anstoßen mit einem Holz oder einer Scherbe, so ist ein geringfügiges Wort anzusehen. Wie das übermäßige Absondern, so ist das übermäßige Aufgeblähtsein anzusehen, wenn er denkt: „Wie kann dieser zu einem wie mir so etwas sagen!“, was als ein übermäßiges Anschwellen anzusehen ist.

රත්තන්ධකාරතිමිසායන්ති රත්තිං චක්ඛුවිඤ්ඤාණුප්පත්තිනිවාරණෙන අන්ධභාවකරණෙ බහලතමෙ. විජ්ජන්තරිකායාති විජ්ජුප්පත්තික්ඛණෙ. ඉධාපි ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – චක්ඛුමා පුරිසො විය හි යොගාවචරො දට්ඨබ්බො, අන්ධකාරං විය සොතාපත්තිමග්ගවජ්ඣා කිලෙසා, විජ්ජුසඤ්චරණං විය සොතාපත්තිමග්ගඤාණස්ස උප්පත්තිකාලො, විජ්ජන්තරිකාය චක්ඛුමතො පුරිසස්ස සමන්තා රූපදස්සනං විය සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ නිබ්බානදස්සනං, පුන අන්ධකාරාවත්ථරණං විය සකදාගාමිමග්ගවජ්ඣා කිලෙසා, පුන විජ්ජුසඤ්චරණං විය සකදාගාමිමග්ගඤාණස්ස උප්පාදො, විජ්ජන්තරිකාය චක්ඛුමතො පුරිසස්ස සමන්තා රූපදස්සනං විය සකදාගාමිමග්ගක්ඛණෙ නිබ්බානදස්සනං, පුන අන්ධකාරාවත්ථරණං විය අනාගාමිමග්ගවජ්ඣා කිලෙසා, පුන විජ්ජුසඤ්චරණං විය අනාගාමිමග්ගඤාණස්ස උප්පාදො, විජ්ජන්තරිකාය චක්ඛුමතො පුරිසස්ස සමන්තා රූපදස්සනං විය අනාගාමිමග්ගක්ඛණෙ නිබ්බානදස්සනං වෙදිතබ්බං.

„In der finsteren Dunkelheit der Nacht“ bedeutet „in der tiefsten Finsternis in der Nacht, die dadurch, dass sie das Entstehen des Sehbewusstseins verhindert, Blindheit verursacht“. „In der Spalte des Blitzes“ bedeutet „im Augenblick des Aufblitzens“. Auch hier ist folgende Analogie anzuwenden: Wie ein sehender Mann, so ist der Yoga-Praktizierende anzusehen. Wie die Dunkelheit, so sind die durch den Pfad des Stromeintritts zu vernichtenden Befleckungen anzusehen. Wie das Aufblitzen des Blitzes, so ist die Zeit des Entstehens des Wissens des Stromeintrittspfades anzusehen. Wie das Sehen von Formen ringsumher durch einen sehenden Mann im Moment des Aufblitzens, so ist das Schauen des Nibbāna im Moment des Stromeintrittspfades anzusehen. Wie das erneute Hereinbrechen der Dunkelheit, so sind die durch den Pfad der Einmalwiederkehr zu vernichtenden Befleckungen anzusehen. Wie das erneute Aufblitzen des Blitzes, so ist das Entstehen des Wissens des Einmalwiederkehrpfades anzusehen. Wie das Sehen von Formen ringsumher durch einen sehenden Mann im Moment des Aufblitzens, so ist das Schauen des Nibbāna im Moment des Einmalwiederkehrpfades zu verstehen. Wie das erneute Hereinbrechen der Dunkelheit, so sind die durch den Pfad der Nichtwiederkehr zu vernichtenden Befleckungen anzusehen. Wie das erneute Aufblitzen des Blitzes, so ist das Entstehen des Wissens des Nichtwiederkehrpfades zu verstehen. Wie das Sehen von Formen ringsumher durch einen sehenden Mann im Moment des Aufblitzens, so ist das Schauen des Nibbāna im Moment des Nichtwiederkehrpfades zu verstehen.

වජිරූපමචිත්තතායපි [Pg.93] ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – වජිරං විය හි අරහත්තමග්ගඤාණං දට්ඨබ්බං, මණිගණ්ඨිපාසාණගණ්ඨි විය අරහත්තමග්ගවජ්ඣා කිලෙසා, වජිරස්ස මණිගණ්ඨිම්පි වා පාසාණගණ්ඨිම්පි වා විනිවිජ්ඣිත්වා අගමනභාවස්ස නත්ථිතා විය අරහත්තමග්ගඤාණෙන අච්ඡෙජ්ජානං කිලෙසානං නත්ථිභාවො, වජිරෙන නිබ්බිද්ධවෙධස්ස පුන අපතිපූරණං විය අරහත්තමග්ගෙන ඡින්නානං කිලෙසානං පුන අනුප්පාදො දට්ඨබ්බොති.

Auch hinsichtlich des diamantähnlichen Geistes gilt folgende Analogie: Wie ein Diamant (oder Donnerkeil), so ist das Wissen des Pfades der Arhatschaft anzusehen. Wie ein Juwelenknoten oder ein Steinknoten, so sind die durch den Pfad der Arhatschaft zu vernichtenden Befleckungen anzusehen. Wie es für einen Diamanten unmöglich ist, nicht selbst einen Juwelenknoten oder Steinknoten zu durchdringen, so ist das Nichtvorhandenseist von Befleckungen anzusehen, die nicht vom Wissen des Arhatpfades durchschnitten werden könnten. Wie das Ausbleiben des Wiederauffüllens einer durch den Diamanten geschlagenen Bohrung, so ist das Nicht-wieder-Entstehen der durch den Pfad der Arhatschaft abgeschnittenen Befleckungen anzusehen.

6. සෙවිතබ්බසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Sevitabba-Sutta (Des Suttas über das, was zu pflegen ist)

26. ඡට්ඨෙ සෙවිතබ්බොති උපසඞ්කමිතබ්බො. භජිතබ්බොති අල්ලීයිතබ්බො. පයිරුපාසිතබ්බොති සන්තිකෙ නිසීදනවසෙන පුනප්පුනං උපාසිතබ්බො. සක්කත්වා ගරුං කත්වාති සක්කාරඤ්චෙව ගරුකාරඤ්ච කත්වා. හීනො හොති සීලෙනාතිආදීසු උපාදායුපාදාය හීනතා වෙදිතබ්බා. තත්ථ යො හි පඤ්ච සීලානි රක්ඛති, සො දස සීලානි රක්ඛන්තෙන න සෙවිතබ්බො. යො දස සීලානි රක්ඛති, සො චතුපාරිසුද්ධිසීලං රක්ඛන්තෙන න සෙවිතබ්බො. අඤ්ඤත්‍ර අනුද්දයා අඤ්ඤත්‍ර අනුකම්පාති ඨපෙත්වා අනුද්දයඤ්ච අනුකම්පඤ්ච. අත්තනො අත්ථායෙව හි එවරූපො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො, අනුද්දයානුකම්පාවසෙන පන තං උපසඞ්කමිතුං වට්ටති.

26. Im sechsten Sutta bedeutet „sollte gepflegt werden“ (sevitabbo) „sollte aufgesucht werden“. „Sollte gepflegt/verehrt werden“ (bhajitabbo) bedeutet „sollte man sich anschließen“. „Sollte verehrt/bedient werden“ (payirupāsitabbo) bedeutet „sollte immer wieder aufgesucht werden, indem man sich in dessen Nähe niedersetzt“. „Indem man ehrt und respektiert“ bedeutet „indem man sowohl Ehrerbietung als auch Respekt erweist“. In Sätzen wie „er ist minderwertig an Tugend“ ist die Minderwertigkeit jeweils in relativer Weise (im Vergleich) zu verstehen. Darin gilt: Wer die fünf Tugendregeln einhält, der sollte von einem, der die zehn Tugendregeln einhält, nicht gepflegt werden. Wer die zehn Tugendregeln einhält, der sollte von einem, der die vierfache vollkommen reine Tugend einhält, nicht gepflegt werden. „Außer aus Mitgefühl, außer aus Erbarmen“ bedeutet „abgesehen von Mitgefühl und Erbarmen“. Denn zum eigenen Vorteil allein sollte eine solche Person nicht gepflegt werden; aus Mitgefühl und Erbarmen jedoch ist es angemessen, sich ihr zu nähern.

සීලසාමඤ්ඤගතානං සතන්ති සීලෙන සමානභාවං ගතානං සන්තානං. සීලකථා ච නො භවිස්සතීති එවං සමානසීලානං අම්හාකං සීලමෙව ආරබ්භ කථා භවිස්සති. සා ච නො පවත්තිනී භවිස්සතීති සා ච අම්හාකං කථා දිවසම්පි කථෙන්තානං පවත්තිස්සති න පටිහඤ්ඤිස්සති. සා ච නො ඵාසු භවිස්සතීති සා ච දිවසම්පි පවත්තමානා සීලකථා අම්හාකං ඵාසුවිහාරො සුඛවිහාරො භවිස්සති. සමාධිපඤ්ඤාකථාසුපි එසෙව නයො.

„Für jene Guten, die zur Gleichheit in der Tugend gelangt sind“ bedeutet „für die guten Menschen, die einen Zustand der Gleichheit in der Tugend erreicht haben“. „Und wir werden ein Gespräch über die Tugend führen“ bedeutet „so wird für uns, die wir die gleiche Tugend besitzen, ein Gespräch eben in Bezug auf die Tugend entstehen“. „Und dieses wird für uns fortlaufend sein“ bedeutet „und dieses unser Gespräch wird fortgesetzt werden und nicht abbrechen, selbst wenn wir den ganzen Tag miteinander sprechen“. „Und dieses wird für uns angenehm sein“ bedeutet „und dieses den ganzen Tag andauernde Gespräch über die Tugend wird für uns ein angenehmes Verweilen, ein glückliches Verweilen sein“. Ebenso verhält es sich bei den Gesprächen über Konzentration und Weisheit.

සීලක්ඛන්ධන්ති සීලරාසිං. තත්ථ තත්ථ පඤ්ඤාය අනුග්ගහෙස්සාමීති එත්ථ සීලස්ස අසප්පායෙ අනුපකාරධම්මෙ වජ්ජෙත්වා සප්පායෙ උපකාරධම්මෙ සෙවන්තො තස්මිං තස්මිං ඨානෙ සීලක්ඛන්ධං පඤ්ඤාය අනුග්ගණ්හාති නාම. සමාධිපඤ්ඤාක්ඛන්ධෙසුපි එසෙව නයො. නිහීයතීති අත්තනො හීනතරං පුග්ගලං සෙවන්තො ඛාරපරිස්සාවනෙ ආසිත්තඋදකං විය සතතං සමිතං හායති පරිහායති. තුල්‍යසෙවීති අත්තනා සමානසෙවී. සෙට්ඨමුපනමන්ති සෙට්ඨං [Pg.94] පුග්ගලං ඔණමන්තො. උදෙති ඛිප්පන්ති ඛිප්පමෙව වඩ්ඪති. තස්මා අත්තනො උත්තරිං භජෙථාති යස්මා සෙට්ඨං පුග්ගලං උපනමන්තො උදෙති ඛිප්පං, තස්මා අත්තනො උත්තරිතරං විසිට්ඨතරං භජෙථ.

„Die Tugendgruppe“ (sīlakkhandha) bedeutet „die Anhäufung der Tugend“. Bei den Worten „Ich werde sie hier und da mit Weisheit unterstützen“ gilt: Wer für die Tugend ungeeignete, nicht hilfreiche Dinge meidet und geeignete, hilfreiche Dinge pflegt, der unterstützt an der jeweiligen Stelle die Tugendgruppe mit Weisheit. Ebenso verhält es sich bei den Gruppen der Konzentration und der Weisheit. „Er verfällt“ (nihīyati) bedeutet: Wer eine Person pflegt, die geringer ist als er selbst, der nimmt ständig und fortlaufend ab und verfällt, gleich Wasser, das in einen Laugenseiher gegossen wird. „Wer Seinesgleichen pflegt“ (tulyasevī) bedeutet „wer eine ihm gleiche Person pflegt“. „Sie neigen sich dem Besseren zu“ bedeutet „sich einer edleren Person zuneigend“. „Er steigt schnell empor“ bedeutet „er wächst sehr rasch“. „Darum sollte man einen pflegen, der höher steht als man selbst“ bedeutet: Weil derjenige, der sich einer edleren Person zuneigt, schnell emporsteigt, darum sollte man einen pflegen, der höher und vorzüglicher steht als man selbst.

7. ජිගුච්ඡිතබ්බසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Jigucchitabba-Sutta (Des Suttas über das, was zu verabscheuen ist)

27. සත්තමෙ ජිගුච්ඡිතබ්බොති ගූථං විය ජිගුච්ඡිතබ්බො. අථ ඛො නන්ති අථ ඛො අස්ස. කිත්තිසද්දොති කථාසද්දො. එවමෙව ඛොති එත්ථ ගූථකූපො විය දුස්සීල්‍යං දට්ඨබ්බං. ගූථකූපෙ පතිත්වා ඨිතො ධම්මනිඅහි විය දුස්සීලපුග්ගලො. ගූථකූපතො උද්ධරියමානෙන තෙන අහිනා පුරිසස්ස සරීරං ආරුළ්හෙනාපි අදට්ඨභාවො විය දුස්සීලං සෙවමානස්සාපි තස්ස කිරියාය අකරණභාවො. සරීරං ගූථෙන මක්ඛෙත්වා අහිනා ගතකාලො විය දුස්සීලං සෙවමානස්ස පාපකිත්තිසද්දඅබ්භුග්ගමනකාලො වෙදිතබ්බො.

27. Im siebten Sutta bedeutet 'zu verabscheuen' (jigucchitabboti): wie Exkremente zu verabscheuen. 'Atha kho naṃ' bedeutet: daraufhin jener (Person). 'Kittisaddo' (Ruf) bezeichnet den Klang der Rede (kathāsaddo). In der Passage 'Ebenso nun' (evameva kho) ist die Sittenlosigkeit (dussīlyaṃ) wie eine Kotgrube (gūthakūpo) anzusehen. Eine sittenlose Person (dussīlapuggalo) gleicht einer Dhammanī-Schlange, die in eine Kotgrube gefallen ist und darin verweilt. Wie eine Schlange, die aus einer Kotgrube herausgezogen wird und, obwohl sie auf den Körper eines Mannes kriecht, ihn nicht beißt, so verhält es sich mit dem Nicht-Nachahmen der Handlungen einer sittenlosen Person, selbst wenn man mit ihr verkehrt. Wie der Zeitpunkt, an dem man eine Schlange fängt, nachdem sie den eigenen Körper mit Kot beschmiert hat, so ist der Zeitpunkt zu verstehen, an dem sich ein schlechter Ruf über denjenigen verbreitet, der mit einer sittenlosen Person verkehrt.

තින්දුකාලාතන්ති තින්දුකරුක්ඛඅලාතං. භිය්‍යොසොමත්තාය චිච්චිටායතීති තං හි ඣායමානං පකතියාපි පපටිකායො මුඤ්චන්තං චිච්චිටාති ‘‘චිටිචිටා’’ති සද්දං කරොති, ඝට්ටිතං පන අධිමත්තං කරොතීති අත්ථො. එවමෙව ඛොති එවමෙවං කොධනො අත්තනො ධම්මතායපි උද්ධතො චණ්ඩිකතො හුත්වා චරති, අප්පමත්තකං පන වචනං සුතකාලෙ ‘‘මාදිසං නාම එවං වදති එවං වදතී’’ති අතිරෙකතරං උද්ධතො චණ්ඩිකතො හුත්වා චරති. ගූථකූපොති ගූථපුණ්ණකූපො, ගූථරාසියෙව වා. ඔපම්මසංසන්දනං පනෙත්ථ පුරිමනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. තස්මා එවරූපො පුග්ගලො අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බො න සෙවිතබ්බොති යස්මා කොධනො අතිසෙවියමානො අතිඋපසඞ්කමියමානොපි කුජ්ඣතියෙව, ‘‘කිං ඉමිනා’’ති පටික්කමන්තෙපි කුජ්ඣතියෙව. තස්මා පලාලග්ගි විය අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බො න සෙවිතබ්බො න භජිතබ්බො. කිං වුත්තං හොති? යො හි පලාලග්ගිං අතිඋපසඞ්කමිත්වා තප්පති, තස්ස සරීරං ඣායති. යො අතිපටික්කමිත්වා තප්පති, තස්ස සීතං න වූපසම්මති. අනුපසඞ්කමිත්වා අපටික්කමිත්වා පන මජ්ඣත්තභාවෙන තප්පන්තස්ස සීතං වූපසම්මති, තස්මා පලාලග්ගි විය කොධනො පුග්ගලො මජ්ඣත්තභාවෙන [Pg.95] අජ්ඣුපෙක්ඛිතබ්බො, න සෙවිතබ්බො න භජිතබ්බො න පයිරුපාසිතබ්බො.

'Tindukālātaṃ' bezeichnet ein glimmendes Holzscheit vom Tinduka-Baum. Die Passage 'es zischt und knistert umso mehr' (bhiyyoso mattāya cicciṭāyati) bedeutet Folgendes: Wenn dieses Holzscheit brennt, sprüht es schon von Natur aus Funken und zischt, indem es das Geräusch 'ciṭi-ciṭā' erzeugt; wird es jedoch angestoßen (ghaṭṭitaṃ), erzeugt es ein übermäßiges Geräusch. 'Ebenso nun' (evameva kho) bedeutet: Ebenso verhält sich eine zornige Person (kodhano); schon von Natur aus lebt sie erregt und heftig. Wenn sie jedoch ein geringfügiges Wort hört, denkt sie: 'Wie kann man so über jemanden wie mich sprechen!', und wird noch weitaus erregter und heftiger und gerät in Zorn. 'Gūthakūpo' bezeichnet eine mit Kot gefüllte Grube oder einfach einen Kothaufen. Die Anwendung des Gleichnisses ist hierbei nach der zuvor dargelegten Weise zu verstehen. Daher ist eine solche Person mit Gleichmut zu behandeln (ajjhupekkhitabbo) und nicht aufzusuchen (na sevitabbo). Denn eine zornige Person gerät in Zorn, selbst wenn man viel mit ihr verkehrt oder sich ihr oft nähert, und sie gerät ebenso in Zorn, wenn man sich von ihr mit den Worten 'Was soll das mit ihm?' abwendet. Daher sollte man sie wie ein Strohfeuer (palālaggi) mit Gleichmut behandeln, sie weder aufsuchen noch sich ihr anschließen. Was ist damit gemeint? Wer sich nämlich einem Strohfeuer zu sehr nähert, um sich zu wärmen, dessen Körper verbrennt. Wer sich zu weit zurückzieht, dessen Kälte wird nicht gelindert. Wer sich jedoch wärmt, ohne sich zu sehr zu nähern oder sich zu weit zurückzuziehen, sondern eine mittlere Haltung (majjhattabhāva) einnimmt, dessen Kälte wird gelindert. Ebenso sollte eine zornige Person wie ein Strohfeuer mit einer mittleren Haltung mit Gleichmut behandelt werden, man sollte sie weder aufsuchen, sich ihr anschließen noch ihr huldigen.

කල්‍යාණමිත්තොති සුචිමිත්තො. කල්‍යාණසහායොති සුචිසහායො. සහායා නාම සහගාමිනො සද්ධිංචරා. කල්‍යාණසම්පවඞ්කොති කල්‍යාණෙසු සුචිපුග්ගලෙසු සම්පවඞ්කො, තන්නින්නතප්පොණතප්පබ්භාරමානසොති අත්ථො.

'Kalyāṇamitto' (ein edler Freund) bezeichnet einen reinen Freund (sucimitto). 'Kalyāṇasahāyo' (ein edler Gefährte) bezeichnet einen reinen Gefährten (sucisahāyo). 'Gefährten' (sahāyā) sind Wegbegleiter (sahagāmino), die gemeinsam wandeln (saddhiṃcarā). 'Kalyāṇasampavaṅko' bedeutet, dass man sich den edlen, reinen Personen zuneigt; das heißt, dass der Geist zu ihnen hingeneigt, zu ihnen gerichtet und ihnen zugewandt ist.

8. ගූථභාණීසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Suttas über den Kot-Sprecher (Gūthabhāṇīsutta)

28. අට්ඨමෙ ගූථභාණීති යො ගූථං විය දුග්ගන්ධකථං කථෙති. පුප්ඵභාණීති යො පුප්ඵානි විය සුගන්ධකථං කථෙති. මධුභාණීති යො මධු විය මධුරකථං කථෙති. සභග්ගතොති සභාය ඨිතො. පරිසග්ගතොති ගාමපරිසාය ඨිතො. ඤාතිමජ්ඣගතොති ඤාතීනං මජ්ඣෙ ඨිතො. පූගමජ්ඣගතොති සෙණීනං මජ්ඣෙ ඨිතො. රාජකුලමජ්ඣගතොති රාජකුලස්ස මජ්ඣෙ මහාවිනිච්ඡයෙ ඨිතො. අභිනීතොති පුච්ඡනත්ථායානීතො. සක්ඛිපුට්ඨොති සක්ඛිං කත්වා පුච්ඡිතො. එහම්භො පුරිසාති ආලපනමෙතං. අත්තහෙතු වා පරහෙතු වාති අත්තනො වා පරස්ස වා හත්ථපාදාදිහෙතු වා ධනහෙතු වා. ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වාති එත්ථ ආමිසන්ති ලඤ්ජො අධිප්පෙතො. කිඤ්චික්ඛන්ති යං වා තං වා අප්පමත්තකං අන්තමසො තිත්තිරියවට්ටකසප්පිපිණ්ඩනවනීතපිණ්ඩාදිමත්තකස්ස ලඤ්ජස්ස හෙතූති අත්ථො. සම්පජානමුසා භාසිතා හොතීති ජානන්තොයෙව මුසාවාදං කත්තා හොති.

28. Im achten Sutta bezeichnet 'Gūthabhāṇī' (der Kot-Sprecher) jemanden, der eine übelriechende Rede wie Kot spricht. 'Pupphabhāṇī' (der Blumen-Sprecher) bezeichnet jemanden, der eine wohlriechende Rede wie Blumen spricht. 'Madhubhāṇī' (der Honig-Sprecher) bezeichnet jemanden, der eine süße Rede wie Honig spricht. 'Sabhaggato' bedeutet: in einer Versammlung stehend. 'Parisaggato' bedeutet: in der Dorfversammlung stehend. 'Ñātimajjhagato' bedeutet: inmitten von Verwandten stehend. 'Pūgamajjhagato' bedeutet: inmitten einer Gilde stehend. 'Rājakulamajjhagato' bedeutet: inmitten des königlichen Hofes bei einer großen Gerichtsverhandlung stehend. 'Abhinīto' bedeutet: herbeigebracht, um befragt zu werden. 'Sakkhipuṭṭho' bedeutet: als Zeuge geladen und befragt. 'Eha, ambho purisa' (Komm, o Mann) ist eine Anrede. 'Um des eigenen Nutzens oder des Nutzens eines anderen willen' (attahetu vā parahetu vā) bedeutet: um des eigenen oder des anderen willen, sei es wegen der Glieder wie Händen und Füßen oder wegen des Gewinns von Reichtum. In der Passage 'oder um eines geringfügigen materiellen Gewinns willen' (āmisakiñcikkhahetu vā) bezieht sich 'āmisa' auf eine Bestechungsgabe (lañja) bzw. einen Gewinn. 'Kiñcikkha' bedeutet irgendeinen ganz geringfügigen Gewinn, selbst wenn es nur um eine Bestechung im Ausmaß eines Rebhuhns, einer Wachtel, eines Klumpens geklärter Butter (Ghee) oder frischer Butter handelt. 'Er spricht bewusst eine Lüge' (sampajānamusā bhāsitā hoti) bedeutet, dass er im vollen Bewusstsein eine Unwahrheit äußert.

නෙලාති එලං වුච්චති දොසො, නාස්ස එලන්ති නෙලා, නිද්දොසාති අත්ථො. ‘‘නෙලඞ්ගො සෙතපච්ඡාදො’’ති (උදා. 65) එත්ථ වුත්තසීලං විය. කණ්ණසුඛාති බ්‍යඤ්ජනමධුරතාය කණ්ණානං සුඛා, සූචිවිජ්ඣනං විය කණ්ණසූලං න ජනෙති. අත්ථමධුරතාය සකලසරීරෙ කොපං අජනෙත්වා පෙමං ජනෙතීති පෙමනීයා. හදයං ගච්ඡති අප්පටිහඤ්ඤමානා සුඛෙන චිත්තං පවිසතීති හදයඞ්ගමා. ගුණපරිපුණ්ණතාය පුරෙ භවාති පොරී. පුරෙ සංවඩ්ඪනාරී විය සුකුමාරාතිපි පොරී. පුරස්ස එසාතිපි පොරී. පුරස්ස එසාති නගරවාසීනං කථාති අත්ථො. නගරවාසිනො හි යුත්තකථා හොන්ති[Pg.96], පිතිමත්තං පිතාති, මාතිමත්තං මාතාති, භාතිමත්තං භාතාති වදන්ති. එවරූපී කථා බහුනො ජනස්ස කන්තා හොතීති බහුජනකන්තා. කන්තභාවෙනෙව බහුනො ජනස්ස මනාපා චිත්තවුද්ධිකරාති බහුජනමනාපා.

'Nelā' (makellos): Mit 'ela' wird ein Fehler oder Makel (doso) bezeichnet. Was keinen Makel hat, ist 'nelā'; das bedeutet fehlerfrei (niddosā). Dies gleicht der Tugend, die in der Passage 'makellos an Gliedern, weiß bedeckt' (nelaṅgo setapacchādo) beschrieben wird. 'Kaṇṇasukhā' (angenehm für die Ohren) bedeutet: aufgrund der Süße ihrer Formulierung ist sie für die Ohren angenehm; sie verursacht keinen Ohrenschmerz wie der Stich mit einer Nadel. 'Pemanīyā' (liebevoll) bedeutet: weil sie aufgrund der Süße ihrer Bedeutung keinen Zorn im ganzen Körper erzeugt, sondern Liebe (pema) hervorruft. 'Hadayaṅgamā' (zum Herzen gehend) bedeutet: sie dringt ungehindert und mühelos in den Geist ein. 'Porī' (höflich/städtisch) bedeutet: aufgrund der Fülle ihrer Vorzüge ist sie in der Stadt (pure) beheimatet. Ebenso wird sie 'porī' genannt, weil sie so feinsinnig ist wie eine in der Stadt aufgewachsene Frau. Oder sie wird 'porī' genannt, weil sie der Stadt eigen ist (purassa esā). 'Purassa esā' bedeutet, dass es sich um die Sprechweise der Stadtbewohner (nagaravāsīnaṃ kathā) handelt. Denn Stadtbewohner pflegen eine angemessene Rede; eine Person im Alter eines Vaters nennen sie 'Vater', eine Person im Alter einer Mutter nennen sie 'Mutter' und eine Person im Alter eines Bruders nennen sie 'Bruder'. Eine solche Rede ist für die Allgemeinheit lieblich, daher wird sie 'bahujanakantā' (von vielen geliebt) genannt. Und eben aufgrund dieser Lieblichkeit ist sie für viele Menschen erfreulich und fördert das Wachstum des Geistes (cittavuddhikarā), weshalb sie 'bahujanamanāpā' (vielen gefällig) genannt wird.

9. අන්ධසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Suttas über den Blinden (Andhasutta)

29. නවමෙ චක්ඛු න හොතීති පඤ්ඤාචක්ඛු න හොති. ඵාතිං කරෙය්‍යාති ඵීතං වඩ්ඪිතං කරෙය්‍ය. සාවජ්ජානවජ්ජෙති සදොසනිද්දොසෙ. හීනප්පණීතෙති අධමුත්තමෙ. කණ්හසුක්කසප්පටිභාගෙති කණ්හසුක්කායෙව අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිබාහනතො පටිපක්ඛවසෙන සප්පටිභාගාති වුච්චන්ති. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපො – කුසලෙ ධම්මෙ ‘‘කුසලා ධම්මා’’ති ජානෙය්‍ය, අකුසලෙ ධම්මෙ ‘‘අකුසලා ධම්මා’’ති ජානෙය්‍ය. සාවජ්ජාදීසුපි එසෙව නයො. කණ්හසුක්කසප්පටිභාගෙසු පන කණ්හධම්මෙ ‘‘සුක්කසප්පටිභාගා’’ති ජානෙය්‍ය, සුක්කධම්මෙ ‘‘කණ්හසප්පටිභාගා’’ති යෙන පඤ්ඤාචක්ඛුනා ජානෙය්‍ය, තථාරූපම්පිස්ස චක්ඛු න හොතීති. ඉමිනා නයෙන සෙසවාරෙසුපි අත්ථො වෙදිතබ්බො.

29. Im neunten Sutta bedeutet 'er hat kein Auge' (cakkhu na hoti): er besitzt kein Auge der Weisheit (paññācakkhu). 'Er sollte Mehreinnahmen erzielen' (phātiṃ kareyya) bedeutet: er sollte den Wohlstand mehren und vergrößern. 'Das Fehlerhafte und das Fehlerfreie' (sāvajjānavajje) bedeutet: das mit Fehlern Behaftete und das Fehlerlose. 'Das Niedrige und das Erhabene' (hīnappaṇīte) bedeutet: das Schlechte und das Vortreffliche. 'Das Dunkle und das Helle und ihre Gegenstücke' (kaṇhasukkasappaṭibhāge) bedeutet: da das Dunkle und das Helle einander gegenseitig ausschließen, werden sie aufgrund ihrer Gegensätzlichkeit als Gegenstücke bezeichnet. Hierzu die Zusammenfassung: Er sollte heilsame Geisteszustände als 'heilsame Geisteszustände' erkennen und unheilsame Geisteszustände als 'unheilsame Geisteszustände'. Ebenso verhält es sich mit dem Fehlerhaften usw. Was jedoch das Dunkle und das Helle und ihre Gegenstücke betrifft: Er besitzt nicht jenes Auge der Weisheit, mit dem er dunkle (unheilsame) Zustände als 'Gegenstücke des Hellen' und helle (heilsame) Zustände als 'Gegenstücke des Dunklen' erkennen könnte. Auf diese Weise ist die Bedeutung auch in den übrigen Abschnitten zu verstehen.

න චෙව භොගා තථාරූපාති තථාජාතිකා භොගාපිස්ස න හොන්ති. න ච පුඤ්ඤානි කුබ්බතීති පුඤ්ඤානි ච න කරොති. එත්තාවතා භොගුප්පාදනචක්ඛුනො ච පුඤ්ඤකරණචක්ඛුනො ච අභාවො වුත්තො. උභයත්ථ කලිග්ගාහොති ඉධලොකෙ ච පරලොකෙ චාති උභයස්මිම්පි අපරද්ධග්ගාහො, පරාජයග්ගාහො හොතීති අත්ථො. අථ වා උභයත්ථ කලිග්ගාහොති උභයෙසම්පි දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකානං අත්ථානං කලිග්ගාහො, පරාජයග්ගාහොති අත්ථො. ධම්මාධම්මෙනාති දසකුසලකම්මපථධම්මෙනපි දසඅකුසලකම්මපථඅධම්මෙනපි. සඨොති කෙරාටිකො. භොගානි පරියෙසතීති භොගෙ ගවෙසති. ථෙය්‍යෙන කූටකම්මෙන, මුසාවාදෙන චූභයන්ති ථෙය්‍යාදීසු උභයෙන පරියෙසතීති අත්ථො. කථං? ථෙය්‍යෙන කූටකම්මෙන ච පරියෙසති, ථෙය්‍යෙන මුසාවාදෙන ච පරියෙසති, කූටකම්මෙන මුසාවාදෙන ච පරියෙසති. සඞ්ඝාතුන්ති සඞ්ඝරිතුං. ධම්මලද්ධෙහීති දසකුසලකම්මපථධම්මං අකොපෙත්වා ලද්ධෙහි. උට්ඨානාධිගතන්ති වීරියෙන [Pg.97] අධිගතං. අබ්‍යග්ඝමානසොති නිබ්බිචිකිච්ඡචිත්තො. භද්දකං ඨානන්ති සෙට්ඨං දෙවට්ඨානං. න සොචතීති යස්මිං ඨානෙ අන්තොසොකෙන න සොචති.

„Noch sind solche Besitztümer“: Besitztümer von solcher Art sind für ihn nicht vorhanden. „Noch tut er verdienstvolle Taten“: Er vollbringt keine verdienstvollen Handlungen. Hiermit wird das Nichtvorhandensein sowohl des Auges zur Erlangung von Reichtum als auch des Auges zur Verrichtung verdienstvoller Taten dargelegt. „In zweifacher Hinsicht ein Fehlgriff“: Sowohl in dieser Welt als auch in der jenseitigen Welt hat er einen Fehlgriff, einen Verlust getan, so die Bedeutung. Oder aber: „In zweifacher Hinsicht ein Fehlgriff“ bedeutet, dass es ein Verlust, eine Niederlage in Bezug auf beide Ziele, das gegenwärtige und das zukünftige, ist. „Durch Gerechtes und Ungerechtes“: Sowohl durch das Gesetz der zehn heilsamen Handlungswege als auch durch das Nicht-Gesetz der zehn unheilsamen Handlungswege. „Ein Betrüger“: Einer, der arglistig ist. „Sucht nach Besitztümern“: Er strebt nach Reichtümern. „Durch Diebstahl, Falschspiel und Lüge, durch beides“: Unter Diebstahl usw. sucht er durch eine Kombination von zweien danach, so die Bedeutung. Wie? Er sucht durch Diebstahl und Betrug, er sucht durch Diebstahl und Lüge, er sucht durch Betrug und Lüge. „Anzuhäufen“: zu sammeln. „Durch auf gerechte Weise Erlangtes“: erlangt, ohne das Gesetz der zehn heilsamen Handlungswege zu verletzen. „Durch Tatkraft erworben“: durch Anstrengung erlangt. „Mit unbesorgtem Geist“: mit einem Geist frei von Zweifel. „An eine glückliche Stätte“: an die edle himmlische Stätte. „Trauert er nicht“: An welcher Stätte er nicht durch inneren Kummer trauert.

10. අවකුජ්ජසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Avakujja-Suttas

30. දසමෙ අවකුජ්ජපඤ්ඤොති අධොමුඛපඤ්ඤො. උච්ඡඞ්ගපඤ්ඤොති උච්ඡඞ්ගසදිසපඤ්ඤො. පුථුපඤ්ඤොති විත්ථාරිකපඤ්ඤො. ආදිකල්‍යාණන්තිආදීසු ආදීති පුබ්බපට්ඨපනා. මජ්ඣන්ති කථාවෙමජ්ඣං. පරියොසානන්ති සන්නිට්ඨානං. ඉතිස්ස තෙ ධම්මං කථෙන්තා පුබ්බපට්ඨපනෙපි කල්‍යාණං භද්දකං අනවජ්ජමෙව කත්වා කථෙන්ති, වෙමජ්ඣෙපි පරියොසානෙපි. එත්ථ ච අත්ථි දෙසනාය ආදිමජ්ඣපරියොසානානි, අත්ථි සාසනස්ස. තත්ථ දෙසනාය තාව චතුප්පදිකගාථාය පඨමපදං ආදි, ද්වෙ පදානි මජ්ඣං, අවසානපදං පරියොසානං. එකානුසන්ධිකස්ස සුත්තස්ස නිදානං ආදි, අනුසන්ධි මජ්ඣං, ඉදමවොචාති අප්පනා පරියොසානං. අනෙකානුසන්ධිකස්ස පඨමො අනුසන්ධි ආදි, තතො පරං එකො වා අනෙකෙ වා මජ්ඣං, පච්ඡිමො පරියොසානං. අයං තාව දෙසනාය නයො. සාසනස්ස පන සීලං ආදි, සමාධි මජ්ඣං, විපස්සනා පරියොසානං. සමාධි වා ආදි, විපස්සනා මජ්ඣං, මග්ගො පරියොසානං. විපස්සනා වා ආදි, මග්ගො මජ්ඣං, ඵලං පරියොසානං. මග්ගො වා ආදි, ඵලං මජ්ඣං, නිබ්බානං පරියොසානං. ද්වෙ ද්වෙ වා කයිරමානෙ සීලසමාධයො ආදි, විපස්සනාමග්ගා මජ්ඣං, ඵලනිබ්බානානි පරියොසානං.

30. Im zehnten [Sutta] bedeutet „einer mit nach unten gerichtetem Verständnis“: einer mit nach unten gewandtem Verständnis. „Einer mit Schoß-Verständnis“: einer mit einem Verständnis gleich einem Schoß. „Einer mit breitem Verständnis“: einer mit weitreichendem Verständnis. In den Ausdrücken wie „schön am Anfang“ bedeutet „Anfang“: die anfängliche Darlegung. „Mitte“: die Mitte der Rede. „Ende“: der Abschluss. Wenn sie ihm also die Lehre verkünden, tun sie dies, indem sie sowohl bei der anfänglichen Darlegung als auch in der Mitte und am Ende etwas Schönes, Gutes und Unbadelhaftes darstellen. Und hierbei gibt es einen Anfang, eine Mitte und ein Ende sowohl der Verkündigung als auch der Lehre. Was dabei zunächst die Verkündigung betrifft: Bei einer vierzeiligen Strophe ist die erste Zeile der Anfang, zwei Zeilen sind die Mitte und die letzte Zeile ist das Ende. Bei einer Lehrrede mit einem einzigen Themenanschluss ist die Einleitung der Anfang, der Anschluss die Mitte, und die Feststellung „Dies sprach [der Erhabene]“ als Abschluss das Ende. Bei einer Lehrrede mit mehreren Themenanschlüssen ist der erste Anschluss der Anfang, danach einer oder mehrere die Mitte, und der letzte das Ende. Dies ist die Methode bezüglich der Verkündigung. Was aber die Lehre betrifft: Tugend ist der Anfang, Konzentration die Mitte, Hellblick das Ende. Oder aber: Konzentration ist der Anfang, Hellblick die Mitte, der Pfad das Ende. Oder aber: Hellblick ist der Anfang, der Pfad die Mitte, die Frucht das Ende. Oder aber: Der Pfad ist der Anfang, die Frucht die Mitte, Nibbāna das Ende. Oder wenn man sie paarweise nimmt: Tugend und Konzentration sind der Anfang, Hellblick und Pfad die Mitte, Frucht und Nibbāna das Ende.

සාත්ථන්ති සාත්ථකං කත්වා දෙසෙන්ති. සබ්‍යඤ්ජනන්ති අක්ඛරපාරිපූරිං කත්වා දෙසෙන්ති. කෙවලපරිපුණ්ණන්ති සකලපරිපුණ්ණං අනූනං කත්වා දෙසෙන්ති. පරිසුද්ධන්ති පරිසුද්ධං නිජ්ජටං නිග්ගණ්ඨිං කත්වා දෙසෙන්ති. බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙන්තීති එවං දෙසෙන්තා ච සෙට්ඨචරියභූතං සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතං අරියං අට්ඨඞ්ගිකං මග්ගං පකාසෙන්ති. නෙව ආදිං මනසි කරොතීති නෙව පුබ්බපට්ඨපනං මනසි කරොති.

„Mit Sinn“: Sie verkünden sie so, dass sie voller Nutzen ist. „Mit dem Wortlaut“: Sie verkünden sie so, dass die Silben vollständig ausgeprägt sind. „Ganz und gar vollkommen“: Sie verkünden sie so, dass sie in ihrer Gesamtheit vollständig und ohne Mangel ist. „Gereinigt“: Sie verkünden sie so, dass sie rein, ohne Verwicklung und ohne Knoten ist. „Sie verkünden das heilige Leben“: Indem sie auf diese Weise lehren, offenbaren sie den edlen achtfachen Pfad, welcher das edelste Leben darstellt und in den drei Schulungen zusammengefasst ist. „Er merkt sich nicht einmal den Anfang“: Er nimmt sich die anfängliche Darlegung überhaupt nicht zu Herzen.

කුම්භොති ඝටො. නිකුජ්ජොති අධොමුඛො ඨපිතො. එවමෙව ඛොති එත්ථ කුම්භො නිකුජ්ජො විය අවකුජ්ජපඤ්ඤො පුග්ගලො දට්ඨබ්බො, උදකාසිඤ්චනකාලො [Pg.98] විය ධම්මදෙසනාය ලද්ධකාලො, උදකස්ස විවට්ටනකාලො විය තස්මිං ආසනෙ නිසින්නස්ස උග්ගහෙතුං අසමත්ථකාලො, උදකස්ස අසණ්ඨානකාලො විය වුට්ඨහිත්වා අසල්ලක්ඛණකාලො වෙදිතබ්බො.

„Ein Topf“: ein Krug. „Umgedreht“: mit der Öffnung nach unten aufgestellt. In der Stelle „Ebenso nun“ ist die Person mit nach unten gerichtetem Verständnis wie ein umgedrehter Topf anzusehen. Die Zeit, in der man die Lehrverkündigung erhält, ist wie die Zeit des Wassereingießens zu verstehen. Die Zeit, in der der auf jenem Sitz Sitzende unfähig ist, das Gelernte aufzunehmen, ist wie die Zeit des Abfließens des Wassers zu verstehen. Die Zeit, in der er nach dem Aufstehen das Gelernte nicht im Gedächtnis behält, ist wie die Zeit zu verstehen, in der das Wasser nicht im Topf verbleibt.

ආකිණ්ණානීති පක්ඛිත්තානි. සතිසම්මොසාය පකිරෙය්‍යාති මුට්ඨස්සතිතාය විකිරෙය්‍ය. එවමෙව ඛොති එත්ථ උච්ඡඞ්ගො විය උච්ඡඞ්ගපඤ්ඤො පුග්ගලො දට්ඨබ්බො, නානාඛජ්ජකානි විය නානප්පකාරං බුද්ධවචනං, උච්ඡඞ්ගෙ නානාඛජ්ජකානි ඛාදන්තස්ස නිසින්නකාලො විය තස්මිං ආසනෙ නිසින්නස්ස උග්ගණ්හනකාලො, වුට්ඨහන්තස්ස සතිසම්මොසා පකිරණකාලො විය තස්මා ආසනා වුට්ඨාය ගච්ඡන්තස්ස අසල්ලක්ඛණකාලො වෙදිතබ්බො.

„Aufgehäuft“: hineingelegt. „Durch Verlust der Achtsamkeit verstreuen“: dass er sie aufgrund von Vergesslichkeit verstreut. In der Stelle „Ebenso nun“ ist die Person mit Schoß-Verständnis wie ein Schoß anzusehen. Das Wort des Buddhas von mannigfaltiger Art ist wie die verschiedenen Arten von Speisen zu verstehen. Die Zeit des Erlernens durch den auf jenem Sitz Sitzenden ist wie die Zeit des Sitzens einer Person zu verstehen, die verschiedene Speisen aus ihrem Schoß isst. Die Zeit des Nichtbehaltens bei dem, der sich von jenem Sitz erhebt und fortgeht, ist wie die Zeit des Verstreuens aufgrund von Vergesslichkeit beim Aufstehen zu verstehen.

උක්කුජ්ජොති උපරිමුඛො ඨපිතො. සණ්ඨාතීති පතිට්ඨහති. එවමෙව ඛොති එත්ථ උපරිමුඛො ඨපිතො කුම්භො විය පුථුපඤ්ඤො පුග්ගලො දට්ඨබ්බො, උදකස්ස ආසිත්තකාලො විය දෙසනාය ලද්ධකාලො, උදකස්ස සණ්ඨානකාලො විය තත්ථ නිසින්නස්ස උග්ගණ්හනකාලො, නො විවට්ටනකාලො විය වුට්ඨාය ගච්ඡන්තස්ස සල්ලක්ඛණකාලො වෙදිතබ්බො.

„Aufrecht“: mit der Öffnung nach oben aufgestellt. „Es bleibt stehen“: es verbleibt. In der Stelle „Ebenso nun“ ist die Person mit breitem Verständnis wie ein aufrecht aufgestellter Topf anzusehen. Die Zeit, in der die Verkündigung empfangen wird, ist wie die Zeit des Wassereingießens anzusehen. Die Zeit des Erlernens durch den dort Sitzenden ist wie die Zeit des Verbleibens des Wassers zu betrachten. Die Zeit des Behaltens durch denjenigen, der aufsteht und fortgeht, ist wie die Zeit zu verstehen, in der das Wasser nicht abfließt.

දුම්මෙධොති නිප්පඤ්ඤො. අවිචක්ඛණොති සංවිදහනපඤ්ඤාය රහිතො. ගන්තාති ගමනසීලො. සෙය්‍යො එතෙන වුච්චතීති එතස්මා පුග්ගලා උත්තරිතරොති වුච්චති. ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නොති නවලොකුත්තරධම්මස්ස අනුධම්මං සහ සීලෙන පුබ්බභාගපටිපදං පටිපන්නො. දුක්ඛස්සාති වට්ටදුක්ඛස්ස. අන්තකරො සියාති කොටිකරො පරිච්ඡෙදකරො පරිවටුමකරො භවෙය්‍යාති.

„Unweise“: ohne Weisheit. „Unterscheidungslos“: frei von dem Verständnis, das ordnend wirkt. „Ein Gehender“: einer, der die Gewohnheit hat, [zu den Versammlungen] zu gehen. „Besser wird durch dies gesagt“: Er wird im Vergleich zu jenem Menschen als weit überlegen bezeichnet. „Der die Lehre gemäß der Lehre praktiziert“: einer, der die vorbereitende Praxis der Praxis gemeinsam mit der Tugend ausübt, die der Lehre, nämlich den neun überweltlichen Wahrheiten, entspricht. „Des Leidens“: des Leidens im Daseinskreislauf. „Soll ein Ende bereiten“: soll eine Grenze setzen, eine Abgrenzung vornehmen, eine Beendigung herbeiführen.

පුග්ගලවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über Personen (Puggalavagga).

4. දෙවදූතවග්ගො

4. Das Kapitel über die Götterboten (Devadūtavagga).

1. සබ්‍රහ්මකසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Sabrahmaka-Suttas

31. චතුත්ථස්ස පඨමෙ අජ්ඣාගාරෙති සකෙ ඝරෙ. පූජිතා හොන්තීති යං ඝරෙ අත්ථි, තෙන පටිජග්ගිතා ගොපිතා හොන්ති. ඉති මාතාපිතුපූජකානි කුලානි මාතාපිතූහි සබ්‍රහ්මකානීති පකාසෙත්වා ඉදානි නෙසං [Pg.99] සපුබ්බාචරියකාදිභාවං පකාසෙන්තො සපුබ්බාචරියකානීතිආදිමාහ. තත්ථ බ්‍රහ්මාතිආදීනි තෙසං බ්‍රහ්මාදිභාවසාධනත්ථං වුත්තානි. බහුකාරාති පුත්තානං බහූපකාරා. ආපාදකාති ජීවිතස්ස ආපාදකා. පුත්තකානං හි මාතාපිතූහි ජීවිතං ආපාදිතං පාලිතං ඝටිතං අනුප්පබන්ධෙන පවත්තිතං. පොසකාති හත්ථපාදෙ වඩ්ඪෙත්වා හදයලොහිතං පායෙත්වා පොසෙතාරො. ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරොති පුත්තානං හි ඉමස්මිං ලොකෙ ඉට්ඨානිට්ඨාරම්මණස්ස දස්සනං නාම මාතාපිතරො නිස්සාය ජාතන්ති ඉමස්ස ලොකස්ස දස්සෙතාරො නාම.

31. Im ersten [Sutta] des vierten [Kapitels] bedeutet „im Hause“: im eigenen Haus. „Werden verehrt“: Sie werden durch das, was im Haus vorhanden ist, gepflegt und beschützt. Nachdem er so dargelegt hat: „Familien, in denen Mutter und Vater verehrt werden, sind mit Brahmā versehen“, sagt er nun, um deren Eigenschaft als die ersten Lehrer usw. zu offenbaren, die Worte beginnend mit „mit den ersten Lehrern versehen“. Darin sind Ausdrücke wie „Brahmā“ usw. gesagt worden, um deren Status als Brahmā usw. zu begründen. „Von großem Nutzen“: sie sind den Kindern von großem Nutzen. „Lebensspender“: Spender des Lebens. Denn das Leben der Kinder wird durch Vater und Mutter hervorgebracht, beschützt, zusammengefügt und in fortlaufendem Zusammenhang aufrechterhalten. „Ernährer“: diejenigen, die sie aufziehen, indem sie ihre Glieder wachsen lassen und sie mit dem Blut ihres Herzens tränken. „Die Zeiger dieser Welt“: Denn das Wahrnehmen von erwünschten und unerwünschten Objekten in dieser Welt durch die Kinder entsteht in Abhängigkeit von Vater und Mutter; deshalb heißen sie „die Zeiger dieser Welt“.

බ්‍රහ්මාති මාතාපිතරොති සෙට්ඨාධිවචනං. යථා බ්‍රහ්මුනො චතස්සො භාවනා අවිජහිතා හොන්ති මෙත්තා කරුණා මුදිතා උපෙක්ඛාති, එවමෙව මාතාපිතූනං පුත්තකෙසු චතස්සො භාවනා අවිජහිතා හොන්ති. තා තස්මිං තස්මිං කාලෙ වෙදිතබ්බා – කුච්ඡිගතස්මිං හි දාරකෙ ‘‘කදා නු ඛො පුත්තකං අරොගං පරිපුණ්ණඞ්ගපච්චඞ්ගං පස්සිස්සාමා’’ති මාතාපිතූනං මෙත්තචිත්තං උප්පජ්ජති. යදා පනෙස මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො ඌකාහි වා මඞ්කුලාදීහි පාණකෙහි දට්ඨො දුක්ඛසෙය්‍යාය වා පන පීළිතො පරොදති විරවති, තදාස්ස සද්දං සුත්වා මාතාපිතූනං කාරුඤ්ඤං උප්පජ්ජති, ආධාවිත්වා විධාවිත්වා කීළනකාලෙ පන ලොභනීයවයස්මිං වා ඨිතකාලෙ දාරකං ඔලොකෙත්වා මාතාපිතූනං චිත්තං සප්පිමණ්ඩෙ පක්ඛිත්තසතවිහතකප්පාසපිචුපටලං විය මුදුකං හොති ආමොදිතං පමොදිතං, තදා තෙසං මුදිතා ලබ්භති. යදා පනෙස පුත්තො දාරාභරණං පච්චුපට්ඨාපෙත්වා පාටියෙක්කං අගාරං අජ්ඣාවසති, තදා මාතාපිතූනං ‘‘සක්කොති දානි නො පුත්තකො අත්තනො ධම්මතාය යාපෙතු’’න්ති මජ්ඣත්තභාවො උප්පජ්ජති, තස්මිං කාලෙ උපෙක්ඛා ලබ්භතීති ඉමිනා කාරණෙන ‘‘බ්‍රහ්මාති මාතාපිතරො’’ති වුත්තං.

„‚Brahma sind die Eltern‘: Dies ist eine Bezeichnung für das Höchste. Ebenso wie bei den Brahmas die vier Geisteszustände – nämlich liebende Güte (mettā), Mitgefühl (karuṇā), Mitfreude (muditā) und Gleichmut (upekkhā) – niemals aufgegeben werden, so werden auch bei den Eltern die vier Geisteszustände gegenüber ihren Kindern niemals aufgegeben. Diese sind zu den jeweiligen Zeiten wie folgt zu verstehen: Wenn das Kind sich im Mutterleib befindet, entsteht in den Eltern der Geist liebender Güte (mettācitta): ‚Wann wohl werden wir unser Söhnchen gesund und mit vollkommenen Gliedmaßen und Organen sehen?‘ Wenn es aber noch klein ist, auf dem Rücken liegt und von Läusen, Wanzen oder anderen kleinen Tieren gebissen oder durch ein beschwerliches Liegen geplagt weint und schreit, dann entsteht in den Eltern Mitgefühl (kāruñña), sobald sie seine Stimme hören. Wenn es dann hin und her rennt und spielt, oder wenn es in einem liebenswerten Alter steht, und die Eltern das Kind erblicken, wird ihr Geist weich wie eine Schicht aus hundertfach geschlagener Baumwolle, die in den Rahm geschmolzener Butter (sappimaṇḍe) getaucht wurde; er ist hocherfreut und beglückt, und zu dieser Zeit erlangen sie Mitfreude (muditā). Wenn dieser Sohn aber die Fürsorge für eine Ehefrau übernimmt und in einem eigenen Haus wohnt, dann entsteht bei den Eltern eine unparteiische Haltung (Gleichmut), indem sie denken: ‚Jetzt kann unser Söhnchen auf eigene Weise sein Leben bestreiten‘; zu dieser Zeit erlangen sie Gleichmut (upekkhā). Aus diesem Grund wurde gesagt: ‚Brahma sind die Eltern‘.“

පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙති මාතාපිතරො හි ජාතකාලතො පට්ඨාය ‘‘එවං නිසීද, එවං තිට්ඨ, එවං ගච්ඡ, එවං සය, එවං ඛාද, එවං භුඤ්ජ, අයං තෙ, තාතාති වත්තබ්බො, අයං භාතිකාති, අයං භගිනීති, ඉදං නාම කාතුං වට්ටති, ඉදං න වට්ටති, අසුකං නාම උපසඞ්කමිතුං වට්ටති, අසුකං න වට්ටතී’’ති ගාහාපෙන්ති සික්ඛාපෙන්ති. අථාපරභාගෙ අඤ්ඤෙ ආචරියා හත්ථිසිප්පඅස්සසිප්පරථසිප්පධනුසිප්පථරුසිප්පමුද්දාගණනාදීනි සික්ඛාපෙන්ති. අඤ්ඤො [Pg.100] සරණානි දෙති, අඤ්ඤො සීලෙසු පතිට්ඨාපෙති, අඤ්ඤො පබ්බාජෙති, අඤ්ඤො බුද්ධවචනං උග්ගණ්හාපෙති, අඤ්ඤො උපසම්පාදෙති, අඤ්ඤො සොතාපත්තිමග්ගාදීනි පාපෙති. ඉති සබ්බෙපි තෙ පච්ඡාචරියා නාම හොන්ති, මාතාපිතරො පන සබ්බපඨමා, තෙනාහ – ‘‘පුබ්බාචරියාති වුච්චරෙ’’ති. තත්ථ වුච්චරෙති වුච්චන්ති කථියන්ති. ආහුනෙය්‍යා ච පුත්තානන්ති පුත්තානං ආහුතං පාහුතං අභිසඞ්ඛතං අන්නපානාදිං අරහන්ති, අනුච්ඡවිකා තං පටිග්ගහෙතුං. තස්මා ‘‘ආහුනෙය්‍යා ච පුත්තාන’’න්ති වුත්තං. පජාය අනුකම්පකාති පරෙසං පාණෙ අච්ඡින්දිත්වාපි අත්තනො පජං පටිජග්ගන්ති ගොපායන්ති. තස්මා ‘‘පජාය අනුකම්පකා’’ති වුත්තං.

„‚Als die ersten Lehrer werden sie bezeichnet‘: Denn die Eltern leiten die Kinder von Geburt an an und lehren sie: ‚Setz dich so hin, steh so, geh so, schlaf so, kaue so, iss so; dieser ist dein Lieber, so sollst du zu ihm sagen, dieser ist dein Bruder, diese deine Schwester; dieses zu tun ist angemessen, jenes ist nicht angemessen; sich an diesen zu wenden ist angemessen, sich an jenen zu wenden ist nicht angemessen.‘ Später lehren andere Lehrer Künste wie die Elefantenkunde, die Pferdekunde, die Wagenkunde, die Bogenschießkunst, die Schwertkunst, das Siegelwesen, das Rechnen und so weiter. Ein anderer Lehrer gewährt die Zufluchten, ein anderer festigt in den Tugendregeln, ein anderer lässt in den Orden eintreten, ein anderer lehrt das Buddhawort, ein anderer erteilt die höhere Weihe, ein anderer führt zum Pfad des Stromeintritts und so weiter. So sind sie alle als ‚spätere Lehrer‘ bekannt; die Eltern aber sind die allerersten. Deshalb sagte er: ‚Als die ersten Lehrer werden sie bezeichnet‘. Darin bedeutet ‚vuccare‘: sie werden genannt, sie werden bezeichnet. ‚Und würdig der Gaben der Kinder‘ (āhuneyyā ca puttānaṃ) bedeutet: Sie verdienen die von den Kindern herbeigebrachten, dargebrachten und zubereiteten Gaben wie Speise, Trank usw., und sie sind geeignet, diese anzunehmen. Deshalb wurde gesagt: ‚Und würdig der Gaben der Kinder‘. ‚Mitfühlend mit den Nachkommen‘ (pajāya anukampakā) bedeutet: Selbst wenn sie das Leben anderer Wesen vernichten, pflegen und beschützen sie ihre eigenen Nachkommen. Deshalb wurde gesagt: ‚Mitfühlend mit den Nachkommen‘.“

නමස්සෙය්‍යාති නමො කරෙය්‍ය. සක්කරෙය්‍යාති සක්කාරෙන පටිමානෙය්‍ය. ඉදානි තං සක්කාරං දස්සෙන්තො ‘‘අන්නෙනා’’තිආදිමාහ. තත්ථ අන්නෙනාති යාගුභත්තඛාදනීයෙන. පානෙනාති අට්ඨවිධපානෙන. වත්ථෙනාති නිවාසනපාරුපනකෙන වත්ථෙන. සයනෙනාති මඤ්චපීඨානුප්පදානෙන. උච්ඡාදනෙනාති දුග්ගන්ධං පටිවිනොදෙත්වා සුගන්ධකරණුච්ඡාදනෙන. න්හාපනෙනාති සීතෙ උණ්හොදකෙන, උණ්හෙ සීතොදකෙන ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා න්හාපනෙන. පාදානං ධොවනෙනාති උණ්හොදකසීතොදකෙහි පාදධොවනෙන චෙව තෙලමක්ඛනෙන ච. පෙච්චාති පරලොකං ගන්ත්වා. සග්ගෙ පමොදතීති ඉධ තාව මාතාපිතූසු පාරිචරියං දිස්වා පාරිචරියකාරණා තං පණ්ඩිතමනුස්සා ඉධෙව පසංසන්ති, පරලොකං පන ගන්ත්වා සග්ගෙ ඨිතො සො මාතාපිතුඋපට්ඨාකො දිබ්බසම්පත්තීහි ආමොදති පමොදතීති.

„‚Er sollte sie verehren‘ (namasseyya) bedeutet: Er sollte Ehrerbietung erweisen. ‚Er sollte sie ehren‘ (sakkareyya) bedeutet: Er sollte sie mit Respekt behandeln. Um nun diese Ehrerbietung aufzuzeigen, sprach er die Worte beginnend mit: ‚Mit Speise‘. Darin bedeutet ‚mit Speise‘ (annena): mit Reisschleim, Reis und fester Nahrung. ‚Mit Trank‘ (pānena) bedeutet: mit den acht Arten von Getränken. ‚Mit Kleidung‘ (vatthena) bedeutet: mit Unter- und Übergewändern. ‚Mit einem Lager‘ (sayanena) bedeutet: mit dem Bereitstellen von Bett und Stuhl. ‚Mit Salben‘ (ucchādanenā) bedeutet: durch das Einreiben zur Beseitigung üblen Geruchs und zur Erzeugung von Wohlgeruch. ‚Mit Baden‘ (nhāpanena) bedeutet: durch das Baden, indem man bei Kälte warmes Wasser und bei Hitze kaltes Wasser über die Glieder gießt. ‚Mit dem Waschen der Füße‘ (pādānaṃ dhovanena) bedeutet: sowohl durch das Waschen der Füße mit warmem und kaltem Wasser als auch durch das Einreiben mit Öl. ‚Nach dem Tod‘ (pecca) bedeutet: nachdem man in die jenseitige Welt gegangen ist. ‚Erfreut er sich im Himmel‘ (sagge pamodati) bedeutet: Zuerst preisen weise Menschen schon hier in dieser Welt jemanden, weil sie dessen Fürsorge für die Eltern sehen und wegen dieser Fürsorge; nachdem er aber in die jenseitige Welt gegangen ist, erfreut und beglückt jener Pfleger der Eltern, der im Himmel weilt, sich an himmlischen Herrlichkeiten.“

2. ආනන්දසුත්තවණ්ණනා

2. „Die Erklärung des Ānanda-Sutta“

32. දුතියෙ තථාරූපොති තථාජාතිකො. සමාධිපටිලාභොති චිත්තෙකග්ගතාලාභො. ඉමස්මිං ච සවිඤ්ඤාණකෙති එත්ථ අත්තනො ච පරස්ස චාති උභයෙසම්පි කායො සවිඤ්ඤාණකට්ඨෙන එකතො කත්වා ඉමස්මින්ති වුත්තො. අහඞ්කාරමමඞ්කාරමානානුසයාති අහඞ්කාරදිට්ඨි ච මමඞ්කාරතණ්හා ච මානානුසයො චාති අත්තනො ච පරස්ස [Pg.101] ච කිලෙසා. නාස්සූති න භවෙය්‍යුං. බහිද්ධා ච සබ්බනිමිත්තෙසූති රූපනිමිත්තං, සද්දනිමිත්තං, ගන්ධනිමිත්තං, රසනිමිත්තං, ඵොට්ඨබ්බනිමිත්තං, සස්සතාදිනිමිත්තං, පුග්ගලනිමිත්තං ධම්මනිමිත්තන්ති එවරූපෙසු ච බහිද්ධා සබ්බනිමිත්තෙසු. චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තින්ති ඵලසමාධිඤ්චෙව ඵලඤාණඤ්ච. සියාති භවෙය්‍ය.

32. „Im zweiten Sutta bedeutet ‚von solcher Art‘ (tathārūpo): von solcher Beschaffenheit. ‚Erlangung von Sammlung‘ (samādhipaṭilābho) bedeutet: die Erlangung von Einspitzigkeit des Geistes. In ‚und in diesem mit Bewusstsein versehenen Körper‘ (imasmiṃ ca saviññāṇake) wird der Körper von beiden – d. h. von sich selbst und von anderen – unter dem Aspekt, dass er mit Bewusstsein versehen ist, zusammengefasst und als ‚in diesem‘ bezeichnet. ‚Ich-Sucht, Mein-Sucht und die schlummernde Neigung zum Dünkel‘ (ahaṅkāramamaṅkāramānānusayā) bezieht sich auf die Ansicht des Ich-Machers (ahaṅkāradiṭṭhi), das Begehren des Mein-Machers (mamaṅkārataṇhā) und die schlummernde Neigung zum Dünkel (mānānusaya) – dies sind die Befleckungen von sich selbst und von anderen. ‚Es gäbe nicht‘ (nāssu) bedeutet: sie sollten nicht sein. ‚Und im Äußeren bezüglich aller Zeichen‘ (bahiddhā ca sabbanimittesu) bezieht sich auf alle äußeren Zeichen dieser Art, wie das Zeichen der Form, das Zeichen des Tons, das Zeichen des Geruchs, das Zeichen des Geschmacks, das Zeichen der Berührung, das Zeichen von Ewigkeit usw., das Zeichen einer Person und das Zeichen eines Phänomens. ‚Gemütserlösung und Weisheitserlösung‘ (cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ) bezieht sich auf die Frucht-Sammlung und das Frucht-Wissen. ‚Es gäbe‘ (siyā) bedeutet: es sollte sein.“

ඉධානන්ද, භික්ඛුනොති, ආනන්ද, ඉමස්මිං සාසනෙ භික්ඛුනො. එතං සන්තං එතං පණීතන්ති නිබ්බානං දස්සෙන්තො ආහ. නිබ්බානං හි කිලෙසානං සන්තතාය සන්තං නාම, නිබ්බානං සන්තන්ති සමාපත්තිං අප්පෙත්වාව දිවසම්පි නිසින්නස්ස චිත්තුප්පාදො සන්තන්තෙව පවත්තතීතිපි සන්තං. පණීතන්ති සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසින්නස්සාපි චිත්තුප්පාදො පණීතන්තෙව පවත්තතීති නිබ්බානං පණීතං නාම. සබ්බසඞ්ඛාරසමථොතිආදීනිපි තස්සෙව වෙවචනානි. ‘‘සබ්බසඞ්ඛාරසමථො’’ති සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසින්නස්ස හි දිවසභාගම්පි චිත්තුප්පාදො සබ්බසඞ්ඛාරසමථොතෙව පවත්තති…පෙ… තථා තීසු භවෙසු වානසඞ්ඛාතාය තණ්හාය අභාවෙන නිබ්බානන්ති ලද්ධනාමෙ තස්මිං සමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසින්නස්ස චිත්තුප්පාදො නිබ්බානං නිබ්බානන්තෙව පවත්තතීති සබ්බසඞ්ඛාරසමථොතිආදීනි නාමානි ලභති. ඉමස්මිං පන අට්ඨවිධෙ ආභොගසමන්නාහාරෙ ඉමස්මිං ඨානෙ එකොපි ලබ්භති, ද්වෙපි සබ්බෙපි ලබ්භන්තෙව.

„‚Hier, Ananda, einem Mönch‘ (idhānanda bhikkhuno) bedeutet: Ananda, einem Mönch in dieser Lehre. ‚Dies ist friedvoll, dies ist erhaben‘ (etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ): Dies sagte er, um das Nibbāna aufzuzeigen. Denn das Nibbāna wird wegen des Erlöschens der Befleckungen ‚friedvoll‘ genannt; und auch weil bei einem, der den ganzen Tag sitzt und in diese Errungenschaft eingetreten ist, das Entstehen des Geistes mit dem Gedanken ‚Nibbāna ist friedvoll‘ abläuft, wird es ‚friedvoll‘ genannt. ‚Erhaben‘ (paṇīta) bedeutet: Weil das Entstehen des Geistes auch bei einem, der in diese Errungenschaft eingetreten ist und sitzt, mit dem Gedanken ‚es ist erhaben‘ abläuft, wird das Nibbāna ‚erhaben‘ genannt. Auch Ausdrücke wie ‚die Stilllegung aller Gestaltungen‘ (sabbasaṅkhārasamatho) usw. sind Synonyme für ebendieses. Denn bei einem, der in diese Errungenschaft eingetreten ist und sitzt, läuft das Entstehen des Geistes selbst für einen Teil des Tages mit dem Gedanken ‚die Stilllegung aller Gestaltungen‘ ab … usw. … Ebenso läuft bei einem, der in jene Errungenschaft eingetreten ist, die den Namen ‚Nibbāna‘ aufgrund des Nichtvorhandenseins von Begehren – welches als Verwebung in den drei Daseinsbereichen bezeichnet wird – erhalten hat, das Entstehen des Geistes nur mit dem Gedanken ‚Nibbāna, Nibbāna‘ ab. Deshalb erhält es Namen wie ‚die Stilllegung aller Gestaltungen‘ usw. In dieser achtfachen geistigen Ausrichtung und Hinwendung wird an dieser Stelle entweder eine einzige, zwei oder auch alle erlangt.“

සඞ්ඛායාති ඤාණෙන ජානිත්වා. පරොපරානීති පරානි ච ඔපරානි ච. පරඅත්තභාවසකඅත්තභාවානි හි පරානි ච ඔපරානි චාති වුත්තං හොති. යස්සාති යස්ස අරහතො. ඉඤ්ජිතන්ති රාගිඤ්ජිතං දොසමොහමානදිට්ඨිකිලෙසදුච්චරිතිඤ්ජිතන්ති ඉමානි සත්ත ඉඤ්ජිතානි චලිතානි ඵන්දිතානි. නත්ථි කුහිඤ්චීති කත්ථචි එකාරම්මණෙපි නත්ථි. සන්තොති පච්චනීකකිලෙසානං සන්තතාය සන්තො. විධූමොති කායදුච්චරිතාදිධූමවිරහිතො. අනීඝොති රාගාදිඊඝවිරහිතො. නිරාසොති නිත්තණ්හො. අතාරීති තිණ්ණො උත්තිණ්ණො සමතික්කන්තො. සොති සො අරහං ඛීණාසවො. ජාතිජරන්ති එත්ථ ජාතිජරාගහණෙනෙව බ්‍යාධිමරණම්පි ගහිතමෙවාති වෙදිතබ්බං. ඉති සුත්තන්තෙපි ගාථායපි අරහත්තඵලසමාපත්තියෙව කථිතාති.

'Saṅkhāya' bedeutet, mit Erkenntnis (ñāṇa) erkannt zu haben. 'Paroparāni' bedeutet die äußeren und die inneren [Ayatana]. Denn mit 'die äußeren und die inneren' sind die fremden Daseinsformen und die eigenen Daseinsformen gemeint; dies ist die Bedeutung. 'Yassa' bedeutet: dessen, nämlich des Arahants. 'Iñjitaṃ' (Regung) bezeichnet die Regung durch Gier, die Regung durch Hass, Verblendung, Dünkel, falsche Ansicht, Befleckung und Fehlverhalten; diese sieben Regungen, Bewegungen und Erschütterungen. 'Natthi kuhiñci' (gibt es nirgends) bedeutet, dass es an keinem Ort, nicht einmal bei einem einzigen Objekt, existiert. 'Santo' (friedvoll) bedeutet friedvoll aufgrund des Zur-Ruhe-Gekommens der gegnerischen Befleckungen. 'Vidhūmo' (rauchlos) bedeutet frei vom Rauch von körperlichem Fehlverhalten usw. 'Anīgho' (leidfrei) bedeutet frei von der Qual von Gier usw. 'Nirāso' (wunschlos) bedeutet frei von Begehren. 'Atāri' (hat überquert) bedeutet hinübergegangen, hinübergelangt, überwunden. 'So' (er) meint jenen Arahant, dessen Triebe versiegt sind. Bei 'jātijaraṃ' (Geburt und Altern) ist zu verstehen, dass durch die Erfassung von Geburt und Altern auch Krankheit und Tod mit erfasst sind. So wird sowohl im Suttanta als auch in der Strophe wahrlich das Verweilen in der Frucht der Arahantschaft (arahattaphalasamāpatti) dargelegt.

3. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sāriputta-Suttas

33. තතියෙ [Pg.102] සංඛිත්තෙනාති මාතිකාඨපනෙන. විත්ථාරෙනාති ඨපිතමාතිකාවිභජනෙන. සංඛිත්තවිත්ථාරෙනාති කාලෙ සංඛිත්තෙන කාලෙ විත්ථාරෙන. අඤ්ඤාතාරො ච දුල්ලභාති පටිවිජ්ඣනකපුග්ගලා පන දුල්ලභා. ඉදං භගවා ‘‘සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස ඤාණං ඝට්ටෙමී’’ති අධිප්පායෙන කථෙසි. තං සුත්වා ථෙරො කිඤ්චාපි ‘‘අහං, භන්තෙ, ආජානිස්සාමී’’ති න වදති, අධිප්පායෙන පන ‘‘විස්සත්ථා තුම්හෙ, භන්තෙ, දෙසෙථ, අහං තුම්හෙහි දෙසිතං ධම්මං නයසතෙන නයසහස්සෙන පටිවිජ්ඣිස්සාමි, මමෙස භාරො හොතූ’’ති සත්ථාරං දෙසනාය උස්සාහෙන්තො එතස්ස භගවා කාලොතිආදිමාහ.

33. Im dritten [Sutta] bedeutet 'saṃkhittena' (in Kürze) durch das Aufstellen einer Matrix (mātikā). 'Vitthārena' (ausführlich) bedeutet durch die detaillierte Auslegung der aufgestellten Matrix. 'Saṃkhittavitthārena' (in Kürze und ausführlich) bedeutet zu mancher Zeit kurz, zu mancher Zeit ausführlich. 'Aññātāro ca dullabhā' (und jene, die verstehen, sind schwer zu finden) bedeutet, dass jene Personen, die die Wahrheiten durchdringen, schwer zu finden sind. Dies sprach der Erhabene in der Absicht: 'Ich will das Wissen des ehrwürdigen Sāriputta anregen.' Als der Thera dies hörte, sagte er zwar nicht direkt: 'Ehrwürdiger Herr, ich werde es verstehen', aber mit dieser Absicht spornte er den Meister zur Lehrverkündigung an, indem er dachte: 'Möget Ihr, ehrwürdiger Herr, unbesorgt lehren! Ich werde die von Euch dargelegte Lehre auf hundertfache Weise, auf tausendfache Weise durchdringen. Dies soll meine Aufgabe sein', und sprach die Worte: 'Dafür, o Erhabener, ist nun die Zeit' usw.

අථස්ස සත්ථා තස්මාතිහාති දෙසනං ආරභි. තත්ථ ඉමස්මිඤ්ච සවිඤ්ඤාණකෙතිආදි වුත්තනයමෙව. අච්ඡෙච්ඡි තණ්හන්ති මග්ගඤාණසත්ථෙන තණ්හං ඡින්දි. විවත්තයි සංයොජනන්ති දසවිධම්පි සංයොජනං සමූලකං උබ්බත්තෙත්වා ඡඩ්ඩෙසි. සම්මා මානාභිසමයා අන්තමකාසි දුක්ඛස්සාති සම්මා උපායෙන සම්මා පටිපත්තියා නවවිධස්ස මානස්ස පහානාභිසමයෙන වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තමකාසි. ඉදඤ්ච පන මෙතං, සාරිපුත්ත, සන්ධාය භාසිතන්ති, සාරිපුත්ත, මයා පාරායනෙ උදයපඤ්හෙ ඉදං ඵලසමාපත්තිමෙව සන්ධාය එතං භාසිතං.

Daraufhin begann der Meister für ihn die Lehrverkündigung mit den Worten: 'Tasmātihā' (Darum also). Darin ist 'In diesem mit Bewusstsein versehenen [Körper]' usw. genau in der bereits erklärten Weise zu verstehen. 'Acchecchi taṇhaṃ' (er hat das Begehren abgeschnitten) bedeutet, dass er mit der Waffe des Pfadwissens das Begehren durchschnitten hat. 'Vivattayi saṃyojanaṃ' (er hat die Fessel abgewendet) bedeutet, dass er die zehnfache Fessel mitsamt der Wurzel herausgerissen und weggeworfen hat. 'Sammā mānābhisamayā antamakāsi dukkhassa' (durch die vollkommene Überwindung des Dünkels hat er dem Leiden ein Ende gemacht) bedeutet, dass er durch das rechte Mittel, durch die rechte Praxis, durch die Überwindung des neunfachen Dünkels dem Leiden des Daseinskreislaufs (vaṭṭadukkha) ein Ende gemacht hat. 'Und dies, Sāriputta, wurde im Hinblick darauf gesprochen' bedeutet: 'Sāriputta, dies wurde von mir im Pārāyana-Vagga bei den Fragen des Udaya im Hinblick auf eben dieses Verweilen in der Frucht dargelegt.'

ඉදානි යං තං භගවතා භාසිතං, තං දස්සෙන්තො පහානං කාමසඤ්ඤානන්තිආදි ආරද්ධං. උදයපඤ්හෙ ච එතං පදං ‘‘පහානං කාමච්ඡන්දාන’’න්ති (සු. නි. 1112; චූළනි. උදයමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 75) ආගතං, ඉධ පන අඞ්ගුත්තරභාණකෙහි ‘‘කාමසඤ්ඤාන’’න්ති ආරොපිතං. තත්ථ බ්‍යඤ්ජනමෙව නානං, අත්ථො පන එකොයෙව. කාමසඤ්ඤානන්ති කාමෙ ආරබ්භ උප්පන්නසඤ්ඤානං, අට්ඨහි වා ලොභසහගතචිත්තෙහි සහජාතසඤ්ඤානං. දොමනස්සාන චූභයන්ති එතාසඤ්ච කාමසඤ්ඤානං චෙතසිකදොමනස්සානඤ්චාති උභින්නම්පි පහානං පටිප්පස්සද්ධිපහානසඞ්ඛාතං අරහත්තඵලං අඤ්ඤාවිමොක්ඛං පබ්‍රූමීති අත්ථො. නිද්දෙසෙ පන ‘‘කාමච්ඡන්දස්ස ච දොමනස්සස්ස ච උභින්නං පහානං වූපසමං පටිනිස්සග්ගං පටිප්පස්සද්ධිං අමතං නිබ්බාන’’න්ති (චූළනි. උදයමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 75) වුත්තං, තං අත්ථුද්ධාරවසෙන වුත්තං. පහානන්ති හි ඛීණාකාරසඞ්ඛාතො වූපසමොපි වුච්චති, කිලෙසෙ පටිනිස්සජ්ජන්තො මග්ගොපි, කිලෙසපටිප්පස්සද්ධිසඞ්ඛාතං ඵලම්පි[Pg.103], යං ආගම්ම කිලෙසා පහීයන්ති, තං අමතං නිබ්බානම්පි. තස්මා තත්ථ තානි පදානි ආගතානි. ‘‘අඤ්ඤාවිමොක්ඛං පබ්‍රූමී’’ති වචනතො පන අරහත්තඵලමෙව අධිප්පෙතං. ථිනස්ස ච පනූදනන්තිපි ථිනස්ස ච පනූදනන්තෙ උප්පන්නත්තා අරහත්තඵලමෙව අධිප්පෙතං. කුක්කුච්චානං නිවාරණන්ති කුක්කුච්චනිවාරණස්ස මග්ගස්ස අනන්තරං උප්පන්නත්තා ඵලමෙව අධිප්පෙතං.

Um nun das aufzuzeigen, was vom Erhabenen gesprochen wurde, begann er mit 'pahānaṃ kāmasaññānaṃ' (das Aufgeben der Sinnlichkeits-Wahrnehmungen) usw. Und in den Udaya-Fragen kommt dieser Begriff als 'pahānaṃ kāmacchandānaṃ' (das Aufgeben des Sinnlichkeitsbegehrens) vor; hier jedoch wurde er von den Aṅguttara-Rezitatoren (aṅguttarabhāṇaka) als 'kāmasaññānaṃ' überliefert. Dabei ist nur der Wortlaut verschieden, die Bedeutung jedoch ist dieselbe. 'Kāmasaññānaṃ' bezieht sich auf die Wahrnehmungen, die in Bezug auf die Sinnlichkeit entstanden sind, oder auf die mitgeborenen Wahrnehmungen (sahajātasaññā) bei den acht von Gier begleiteten Geisteszuständen. 'Domanassāna cūbhayaṃ' (das Aufgeben von beidem, [nämlich] dieser Sinnlichkeits-Wahrnehmungen und der geistigen Trübsal) bedeutet: Ich verkünde das Aufgeben beider Dinge – welches als das Aufgeben durch Stilllegung (paṭippassaddhipahāna) bekannt ist, nämlich die Frucht der Arahantschaft –, die Befreiung durch höchste Erkenntnis (aññāvimokkha). Dies ist der Sinn. Im Niddesa jedoch heißt es: 'das Aufgeben, das Zur-Ruhe-Bringen, das Loslassen, die Stilllegung, das Todlose, das Nibbāna von beidem, [nämlich] des Sinnlichkeitsbegehrens und der Trübsal'. Dies wurde im Sinne der Bedeutungsanalyse (atthuddhāra) dargelegt. Denn als 'Aufgeben' (pahāna) wird auch das Zur-Ruhe-Bringen bezeichnet, welches als Zustand des Erloschenseins (khīṇākāra) bekannt ist; ebenso der Pfad (magga), der die Befleckungen loslässt, und auch die Frucht (phala), die als die Stilllegung der Befleckungen bekannt ist, sowie das todlose Nibbāna, in Abhängigkeit von dem die Befleckungen aufgegeben werden. Daher sind jene Begriffe dort überliefert. Aufgrund der Aussage 'Ich verkünde die Befreiung durch höchste Erkenntnis' (aññāvimokkhaṃ pabrūmi) ist jedoch allein die Frucht der Arahantschaft (arahattaphala) gemeint. Auch durch 'thinassa ca panūdanaṃ' (das Vertreiben der Starrheit) ist allein die Frucht der Arahantschaft gemeint, da sie am Ende des die Starrheit vertreibenden Pfades entsteht. 'Kukkuccānaṃ nivāraṇaṃ' (das Abwehren von Gewissensbissen) meint ebenfalls die Frucht, weil sie unmittelbar im Anschluss an den Pfad entsteht, der die Gewissensbisse abwehrt.

උපෙක්ඛාසතිසංසුද්ධන්ති චතුත්ථජ්ඣානිකෙ ඵලෙ උප්පන්නාය උපෙක්ඛාය ච සතියා ච සංසුද්ධං. ධම්මතක්කපුරෙජවන්ති ධම්මතක්කො වුච්චති සම්මාසඞ්කප්පො, සො ආදිතො හොති, පුරතො හොති, පුබ්බඞ්ගමො හොති අඤ්ඤාවිමොක්ඛස්සාති ධම්මතක්කපුරෙජවො. තං ධම්මතක්කපුරෙජවං. අඤ්ඤාවිමොක්ඛන්ති අඤ්ඤින්ද්‍රියපරියොසානෙ උප්පන්නං විමොක්ඛං, අඤ්ඤාය වා විමොක්ඛං අඤ්ඤාවිමොක්ඛං, පඤ්ඤාවිමුත්තන්ති අත්ථො. අවිජ්ජාය පභෙදනන්ති අවිජ්ජාය පභෙදනන්තෙ උප්පන්නත්තා, අවිජ්ජාය පභෙදනසඞ්ඛාතං වා නිබ්බානං ආරබ්භ උප්පන්නත්තා එවංලද්ධනාමං අරහත්තඵලමෙව. ඉති සබ්බෙහිපි ඉමෙහි පහානන්තිආදීහි පදෙහි අරහත්තඵලමෙව පකාසිතන්ති වෙදිතබ්බං.

'Upekkhāsatisaṃsuddhā' (völlig geläutert durch Gleichmut und Achtsamkeit) bedeutet geläutert durch den Gleichmut und die Achtsamkeit, die in der zur vierten Vertiefung gehörigen Frucht entstanden sind. 'Dhammatakkapurejavaṃ' (vorangegangen vom Denken an die Lehre) bedeutet: Als 'Denken an die Lehre' (dhammatakka) wird das rechte Denken (sammāsaṅkappa) bezeichnet. Da dieses am Anfang steht, vorausgeht und der Wegbereiter für die Befreiung durch höchste Erkenntnis (aññāvimokkha) ist, wird es als 'dhammatakkapurejava' bezeichnet. [Es bezieht sich auf die Befreiung], die von diesem Denken an die Lehre angeführt wird. 'Aññāvimokkhaṃ' bezeichnet die Befreiung, die am Ende der Fähigkeit des Erkennens (aññindriya) entsteht, oder die Befreiung durch das Erkennen der Wahrheit (aññā); dies bedeutet Befreiung durch Weisheit (paññāvimutta). 'Avijjāya pabhedanaṃ' (das Zersprengen der Unwissenheit) bezeichnet eben diese Frucht der Arahantschaft, die diesen Namen erhalten hat, weil sie am Ende des Zersprengens der Unwissenheit entsteht, oder weil sie in Bezug auf das Nibbāna entsteht, welches als das Zersprengen der Unwissenheit bekannt ist. So ist zu verstehen, dass durch all diese Ausdrücke wie 'pahāna' (Aufgeben) usw. ausschließlich die Frucht der Arahantschaft (arahattaphala) dargelegt wird.

4. නිදානසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Nidāna-Suttas

34. චතුත්ථෙ නිදානානීති කාරණානි. කම්මානන්ති වට්ටගාමිකම්මානං. ලොභො නිදානං කම්මානං සමුදයායාති ලුබ්භනපලුබ්භනසභාවො ලොභො වට්ටගාමිකම්මානං සමුදයාය පිණ්ඩකරණත්ථාය නිදානං කාරණං පච්චයොති අත්ථො. දොසොති දුස්සනපදුස්සනසභාවො දොසො. මොහොති මුය්හනපමුය්හනසභාවො මොහො.

34. Im vierten [Sutta] bedeutet 'nidānāni' Ursachen (Gründe). 'Kammānaṃ' bezieht sich auf die Taten, die in den Daseinskreislauf (vaṭṭagāmi-kamma) führen. 'Lobho nidānaṃ kammānaṃ samudayāya' (Gier ist die Ursache für das Entstehen von Taten) bedeutet: Gier, deren Wesen das Begehren und Anhaften ist, ist die Ursache, der Grund und die Bedingung (paccaya) für das Entstehen und die Anhäufung der in den Daseinskreislauf führenden Taten. Dies ist der Sinn. 'Doso' (Hass) bezeichnet den Hass, dessen Natur das Verletzen und Verfeinden ist. 'Moho' (Verblendung) bezeichnet die Verblendung, deren Natur die Verwirrung und völlige Verwirrung ist.

ලොභපකතන්ති ලොභෙන පකතං, ලොභාභිභූතෙන ලුද්ධෙන හුත්වා කතකම්මන්ති අත්ථො. ලොභතො ජාතන්ති ලොභජං. ලොභො නිදානමස්සාති ලොභනිදානං. ලොභො සමුදයො අස්සාති ලොභසමුදයං. සමුදයොති පච්චයො, ලොභපච්චයන්ති අත්ථො. යත්ථස්ස අත්තභාවො නිබ්බත්තතීති යස්මිං ඨානෙ අස්ස ලොභජකම්මවතො පුග්ගලස්ස අත්තභාවො නිබ්බත්තති, ඛන්ධා පාතුභවන්ති. තත්ථ තං කම්මං විපච්චතීති තෙසු ඛන්ධෙසු තං කම්මං විපච්චති. දිට්ඨෙ වා ධම්මෙතිආදි යස්මා තං කම්මං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං වා හොති උපපජ්ජවෙදනීයං වා අපරපරියායවෙදනීයං වා, තස්මා තං පභෙදං දස්සෙතුං වුත්තං. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො.

'Lobhapakataṃ' (von Gier bewirkt) bedeutet von Gier getan; d. h. eine Tat, die von einem Menschen begangen wurde, der von Gier überwältigt und gierig geworden ist. Dies ist der Sinn. 'Lobhajaṃ' bedeutet aus Gier geboren, d. h. aus Gier entstanden. 'Lobhanidānaṃ' bedeutet das Gier zur Ursache hat, d. h. dessen Ursache (nidāna) die Gier ist. 'Lobhasamudayaṃ' bedeutet das Gier zum Ursprung hat, d. h. dessen Ursprung (samudaya) die Gier ist. 'Samudayo' bedeutet Bedingung (paccaya); die Bedeutung ist: durch die Bedingung der Gier bedingt. 'Yatthassa attabhāvo nibbattati' (wo seine Daseinsform entsteht) bedeutet: An welchem Ort die persönliche Existenz jener Person, die die aus Gier geborene Tat besitzt, entsteht, d. h. die Daseinsgruppen (khandha) in Erscheinung treten. 'Tattha taṃ kammaṃ vipaccati' (dort reift jene Tat) bedeutet: Inmitten dieser Daseinsgruppen reift jene Tat [und bringt ihre Frucht]. Mit den Worten 'Entweder im gegenwärtigen Leben...' usw. wurde dies gesagt, um diese Einteilung aufzuzeigen, weil jene Tat entweder im gegenwärtigen Leben zu erfahren ist (diṭṭhadhammavedanīya), im nächsten Leben zu erfahren ist (upapajjavedanīya) oder in einem zukünftigen Leben zu erfahren ist (aparapariyāyavedanīya). Auch bei den übrigen beiden [Kategorien, d. h. Hass und Verblendung] ist es genau dieselbe Methode.

අඛණ්ඩානීති [Pg.104] අභින්නානි. අපූතීනීති පූතිභාවෙන අබීජත්තං අප්පත්තානි. අවාතාතපහතානීති න වාතෙන න ච ආතපෙන හතානි. සාරාදානීති ගහිතසාරානි සාරවන්තානි න නිස්සාරානි. සුඛසයිතානීති සන්නිචයභාවෙන සුඛං සයිතානි. සුඛෙත්තෙති මණ්ඩඛෙත්තෙ. සුපරිකම්මකතාය භූමියාති නඞ්ගලකසනෙන චෙව අට්ඨදන්තකෙන ච සුට්ඨු පරිකම්මකතාය ඛෙත්තභූමියා. නික්ඛිත්තානීති ඨපිතානි රොපිතානි. අනුප්පවෙච්ඡෙය්‍යාති අනුප්පවෙසෙය්‍ය. වුද්ධින්තිආදීසු උද්ධග්ගමනෙන වුද්ධිං, හෙට්ඨා මූලප්පතිට්ඨානෙන විරූළ්හිං, සමන්තා විත්ථාරිකභාවෙන වෙපුල්ලං.

„Unbeschädigt“ (akhaṇḍāni) bedeutet unzerbrochen. „Nicht verrottet“ (apūtīni) bedeutet, dass sie durch Fäulnis nicht in einen Zustand geraten sind, in dem sie nicht mehr als Keim fähig sind. „Unbeschädigt von Wind und Hitze“ (avātātapahatāni) bedeutet, dass sie weder durch den Wind noch durch die Hitze zerstört wurden. „Kernhaltig“ (sārādāni) bedeutet, dass sie ihren Kern bewahrt haben, gehaltvoll und nicht kernlos sind. „Gut gelagert“ (sukhasayitāni) bedeutet, dass sie durch die Art ihrer Aufbewahrung gut und sicher ruhen. „Auf einem guten Feld“ (sukhette) bedeutet auf einem reinen und fruchtbaren Feld. „Auf gut vorbereitetem Boden“ (suparikammakatāya bhūmiyā) bedeutet auf einem Ackerboden, der sowohl durch das Pflügen mit einem Pflug als auch mit einer achtzahnigen Egge wohlzubereitet wurde. „Ausgesät“ (nikkhittāni) bedeutet abgelegt oder gepflanzt. „Herabregnen lassen“ (anuppaveccheyya) bedeutet einfließen lassen. In Ausdrücken wie „Wachstum“ usw. (vuddhi etc.) bezeichnet „Wachstum“ das Aufwärtsstreben, „Gedeihen“ (virūḷhi) das Verwurzeln nach unten und „Fülle“ (vepulla) die allseitige Ausbreitung.

යං පනෙත්ථ දිට්ඨෙ වා ධම්මෙතිආදි වුත්තං, තත්ථ අසම්මොහත්ථං ඉමස්මිං ඨානෙ කම්මවිභත්ති නාම කථෙතබ්බා. සුත්තන්තිකපරියායෙන හි එකාදස කම්මානි විභත්තානි. සෙය්‍යථිදං – දිට්ඨධම්මවෙදනීයං උපපජ්ජවෙදනීයං අපරපරියායවෙදනීයං, යග්ගරුකං යබ්බහුලං යදාසන්නං කටත්තා වා පන කම්මං, ජනකං උපත්ථම්භකං උපපීළකං උපඝාතකන්ති. තත්ථ එකජවනවීථියං සත්තසු චිත්තෙසු කුසලා වා අකුසලා වා පඨමජවනචෙතනා දිට්ඨධම්මවෙදනීයකම්මං නාම. තං ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ විපාකං දෙති කාකවළියපුණ්ණසෙට්ඨීනං විය කුසලං, නන්දයක්ඛනන්දමාණවකනන්දගොඝාතකකොකාලියසුප්පබුද්ධදෙවදත්තචිඤ්චමාණවිකානං විය ච අකුසලං. තථා අසක්කොන්තං පන අහොසිකම්මං නාම හොති, අවිපාකං සම්පජ්ජති. තං මිගලුද්දකොපමාය සාධෙතබ්බං. යථා හි මිගලුද්දකෙන මිගං දිස්වා ධනුං ආකඩ්ඪිත්වා ඛිත්තො සරො සචෙ න විරජ්ඣති, තං මිගං තත්ථෙව පාතෙති, අථ නං මිගලුද්දකො නිච්චම්මං කත්වා ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡෙත්වා මංසං ආදාය පුත්තදාරං තොසෙන්තො ගච්ඡති. සචෙ පන විරජ්ඣති, මිගො පලායිත්වා පුන තං දිසං න ඔලොකෙති. එවං සම්පදමිදං දට්ඨබ්බං. සරස්ස අවිරජ්ඣිත්වා මිගවිජ්ඣනං විය හි දිට්ඨධම්මවෙදනීයස්ස කම්මස්ස විපාකවාරපටිලාභො, අවිජ්ඣනං විය අවිපාකභාවාය සම්පජ්ජනන්ති.

Was hier jedoch mit den Worten „in diesem Leben“ (diṭṭhe vā dhamme) usw. gesagt wird, so sollte an dieser Stelle zur Vermeidung von Verwirrung die Einteilung des Kamma dargelegt werden. Nach der Methode der Lehrreden (suttantikapariyāyena) werden nämlich elf Arten von Kamma unterschieden: das in diesem Leben erfahrbare (diṭṭhadhammavedanīya), das im nächsten Leben erfahrbare (upapajjavedanīya), das in späteren Leben erfahrbare (aparapariyāyavedanīya), das schwerwiegende (yaggaruka), das gewohnheitsmäßige (yabbahula), das todesnahe (yadāsanna), das bloß ausgeführte Kamma (kaṭattā), das erzeugende (janaka), das unterstützende (upatthambhaka), das unterdrückende (upapīḷaka) und das zerstörende Kamma (upaghātaka). Darunter wird der heilsame oder unheilsame erste Impuls-Wille (paṭhamajavanacetanā) unter den sieben Geistmomenten in einem einzigen Impulsprozess (ekajavanavīthi) als „in diesem Leben erfahrbares Kamma“ bezeichnet. Dieses bringt seine Wirkung in eben dieser Existenz hervor, wie die heilsame Tat des reichen Kaufmanns Kākavaḷiya oder Puṇṇa, und wie die unheilsame Tat des Yakkha Nanda, des Jünglings Nanda, des Rinderschlächters Nanda, von Kokāliya, Suppabuddha, Devadatta und des Mädchens Ciñcā. Wenn es jedoch keine Wirkung hervorbringen kann, wird es als „wirkungsloses Kamma“ (ahosikamma) bezeichnet; es bleibt ohne Reifung. Dies ist durch das Gleichnis vom Jäger zu verdeutlichen: Wenn nämlich ein Pfeil, den ein Jäger nach dem Erblicken eines Wildes mit gespanntem Bogen abschießt, sein Ziel nicht verfehlt, bringt er das Wild auf der Stelle zu Fall; woraufhin der Jäger es häutet, in Stücke zerlegt, das Fleisch mitnimmt und nach Hause geht, um seine Frau und Kinder zu erfreuen. Wenn er jedoch verfehlt, flieht das Wild und blickt nie wieder in jene Richtung zurück. Ebenso ist diese Entsprechung zu verstehen: Das Erlangen des Reifungsmoments des in diesem Leben erfahrbaren Kammas gleicht dem Treffen des Wildes durch den Pfeil, ohne zu verfehlen; das Ausbleiben der Reifung gleicht dem Verfehlen.

අත්ථසාධිකා පන සත්තමජවනචෙතනා උපපජ්ජවෙදනීයකම්මං නාම. තං අනන්තරෙ අත්තභාවෙ විපාකං දෙති. තං පනෙතං කුසලපක්ඛෙ අට්ඨසමාපත්තිවසෙන, අකුසලපක්ඛෙ පඤ්චානන්තරියකම්මවසෙන වෙදිතබ්බං. තත්ථ අට්ඨසමාපත්තිලාභී එකාය සමාපත්තියා බ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තති. පඤ්චන්නම්පි ආනන්තරියානං කත්තා එකෙන කම්මෙන නිරයෙ නිබ්බත්තති, සෙසසමාපත්තියො [Pg.105] ච කම්මානි ච අහොසිකම්මභාවංයෙව ආපජ්ජන්ති, අවිපාකානි හොන්ති. අයම්පි අත්ථො පුරිමඋපමායයෙව දීපෙතබ්බො.

Der die Handlung vollendende siebte Impuls-Wille (sattamajavanacetanā) hingegen wird „im nächsten Leben erfahrbares Kamma“ genannt. Dieses bringt seine Reifung in der unmittelbar darauffolgenden Existenz hervor. Dieses ist auf der heilsamen Seite durch die acht Samāpattis (Geistesruhe-Erreichungen) zu verstehen, auf der unheilsamen Seite durch die fünf Taten mit unmittelbarer Vergeltung (ānantariyakamma). Darunter wird jemand, der die acht Samāpattis erlangt hat, durch eine einzige Samāpatti in der Brahma-Welt wiedergeboren. Wer die fünf Taten mit unmittelbarer Vergeltung begangen hat, wird durch eine einzige Tat in der Hölle (niraye) wiedergeboren, während die übrigen Samāpattis und Taten zu bloßem wirkungslosen Kamma (ahosikamma) werden und ohne Reifung bleiben. Auch diese Bedeutung soll durch dasselbe vorherige Gleichnis verdeutlicht werden.

උභින්නං අන්තරෙ පන පඤ්චජවනචෙතනා අපරපරියායවෙදනීයකම්මං නාම. තං අනාගතෙ යදා ඔකාසං ලභති, තදා විපාකං දෙති. සති සංසාරප්පවත්තියා අහොසිකම්මං නාම න හොති. තං සබ්බං සුනඛලුද්දකෙන දීපෙතබ්බං. යථා හි සුනඛලුද්දකෙන මිගං දිස්වා සුනඛො විස්සජ්ජිතො මිගං අනුබන්ධිත්වා යස්මිං ඨානෙ පාපුණාති, තස්මිං යෙව ඩංසති; එවමෙවං ඉදං කම්මං යස්මිං ඨානෙ ඔකාසං ලභති, තස්මිංයෙව විපාකං දෙති, තෙන මුත්තො සත්තො නාම නත්ථි.

Die fünf Impuls-Willensmomente (pañcajavanacetanā) zwischen diesen beiden hingegen werden „in späteren Leben erfahrbares Kamma“ genannt. Dieses bringt seine Reifung in der Zukunft hervor, wann immer es eine Gelegenheit erhält. Solange der Kreislauf der Wiedergeburten (saṃsāra) fortbesteht, wird es niemals zu wirkungslosem Kamma. Dies alles ist durch das Gleichnis vom Hundejäger zu veranschaulichen: Wie nämlich ein Hund, den ein Hundejäger nach dem Erblicken eines Wildes loslässt, dem Tier nachjagt und es an eben der Stelle beißt, an der er es einholt; ebenso bringt dieses Kamma an eben der Stelle seine Reifung hervor, an der es eine Gelegenheit erhält; es gibt kein Lebewesen, das davon befreit wäre.

කුසලාකුසලෙසු පන ගරුකාගරුකෙසු යං ගරුකං හොති, තං යග්ගරුකං නාම. තදෙතං කුසලපක්ඛෙ මහග්ගතකම්මං, අකුසලපක්ඛෙ පඤ්චානන්තරියකම්මං වෙදිතබ්බං. තස්මිං සති සෙසානි කුසලානි වා අකුසලානි වා විපච්චිතුං න සක්කොන්ති, තදෙව දුවිධම්පි පටිසන්ධිං දෙති. යථා හි සාසපප්පමාණාපි සක්ඛරා වා අයගුළිකා වා උදකරහදෙ පක්ඛිත්තා උදකපිට්ඨෙ උප්ලවිතුං න සක්කොති, හෙට්ඨාව පවිසති; එවමෙව කුසලෙපි අකුසලෙපි යං ගරුකං, තදෙව ගණ්හිත්වා ගච්ඡති.

Unter den heilsamen und unheilsamen Taten, seien sie schwerwiegend oder nicht schwerwiegend, wird dasjenige, welches schwerwiegend ist, als „schwerwiegendes Kamma“ bezeichnet. Dieses ist auf der heilsamen Seite als das erhabene Kamma (mahaggatakamma) und auf der unheilsamen Seite als die fūnf Taten mit unmittelbarer Vergeltung zu verstehen. Wenn dieses vorhanden ist, können die übrigen heilsamen oder unheilsamen Taten nicht zur Reife gelangen; vielmehr gibt nur dieses (in beiden Aspekten) die Wiedergeburt-Verbindung (paṭisandhi). Wie nämlich ein Kieselstein oder eine Eisenkugel – selbst wenn sie nur so groß wie ein Senfkorn sind –, wenn sie in einen See geworfen werden, nicht auf der Wasseroberfläche schwimmen können, sondern direkt auf den Grund sinken; ebenso verhält es sich sowohl beim Heilsamen als auch beim Unheilsamen: Was immer schwerwiegend ist, das ergreift einen und führt einen fort.

කුසලාකුසලෙසු පන යං බහුලං හොති, තං යබ්බහුලං නාම. තං දීඝරත්තං ලද්ධාසෙවනවසෙන වෙදිතබ්බං. යං වා බලවකුසලකම්මෙසු සොමනස්සකරං, අකුසලකම්මෙසු සන්තාපකරං, එතං යබ්බහුලං නාම. තදෙතං යථා නාම ද්වීසු මල්ලෙසු යුද්ධභූමිං ඔතිණ්ණෙසු යො බලවා, සො ඉතරං පාතෙත්වා ගච්ඡති; එවමෙව ඉතරං දුබ්බලකම්මං අවත්ථරිත්වා යං ආසෙවනවසෙන වා බහුලං, ආසන්නවසෙන වා බලවං, තං විපාකං දෙති, දුට්ඨගාමණිඅභයරඤ්ඤො කම්මං විය.

Unter den heilsamen und unheilsamen Taten hingegen wird dasjenige, was häufig ausgeübt wird, „gewohnheitsmäßiges Kamma“ genannt. Dies ist als das zu verstehen, was über lange Zeit hinweg durch wiederholte Übung (āsevana) erworben wurde. Oder aber: Was unter den starken heilsamen Taten Freude erzeugt und unter den unheilsamen Taten Qual erzeugt – das wird „gewohnheitsmäßiges Kamma“ genannt. Dies ist so wie bei zwei Ringern, die den Kampfplatz betreten haben: Derjenige, der stark ist, wirft den anderen nieder und geht als Sieger hervor. Ebenso überwindet es das andere, schwächere Kamma; was entweder durch wiederholte Übung häufig ist oder im Augenblick des Todes stark ist, das bringt seine Reifung hervor, wie das Kamma des Königs Duṭṭhagāmaṇi Abhaya.

සො කිර චූළඞ්ගණියයුද්ධෙ පරාජිතො වළවං ආරුය්හ පලායි. තස්ස චූළුපට්ඨාකො තිස්සාමච්චො නාම එකකොව පච්ඡතො අහොසි. සො එකං අටවිං පවිසිත්වා නිසින්නො ජිඝච්ඡාය බාධයමානාය – ‘‘භාතික තිස්ස, අතිවිය නො ජිඝච්ඡා බාධති, කිං කරිස්සාමා’’ති ආහ[Pg.106]. අත්ථි, දෙව, මයා සාටකන්තරෙ ඨපෙත්වා එකං සුවණ්ණසරකභත්තං ආභතන්ති. තෙන හි ආහරාති. සො නීහරිත්වා රඤ්ඤො පුරතො ඨපෙසි. රාජා දිස්වා, ‘‘තාත, චත්තාරො කොට්ඨාසෙ කරොහී’’ති ආහ. මයං තයො ජනා, කස්මා දෙවො චත්තාරො කොට්ඨාසෙ කාරයතීති? භාතික තිස්ස, යතො පට්ඨාය අහං අත්තානං සරාමි, න මෙ අය්‍යානං අදත්වා ආහාරො පරිභුත්තපුබ්බො අත්ථි, ස්වාහං අජ්ජපි අදත්වා න පරිභුඤ්ජිස්සාමීති. සො චත්තාරො කොට්ඨාසෙ අකාසි. රාජා ‘‘කාලං ඝොසෙහී’’ති ආහ. ඡඩ්ඩිතාරඤ්ඤෙ කුතො, අය්‍යෙ, ලභිස්සාම දෙවාති. ‘‘නායං තව භාරො. සචෙ මම සද්ධා අත්ථි, අය්‍යෙ, ලභිස්සාම, විස්සත්ථො කාලං ඝොසෙහී’’ති ආහ. සො ‘‘කාලො, භන්තෙ, කාලො, භන්තෙ’’ති තික්ඛත්තුං ඝොසෙසි.

Es heißt, er wurde in der Schlacht von Cūḷaṅgaṇiya besiegt, bestieg eine Stute und floh. Sein vertrauter Diener, ein Minister namens Tissa, war als einziger hinter ihm. Als er einen Wald betreten hatte und sich niedersetzte, sprach er, von Hunger geplagt: „Bruder Tissa, der Hunger plagt uns gar sehr. Was sollen wir tun?“ Jener antwortete: „O König, ich habe eine Portion Reis in einer goldenen Schale mitgebracht, die ich im Faltenwurf meines Gewandes verborgen hatte.“ – „Dann bringe sie her!“, sagte der König. Er holte sie hervor und stellte sie vor den König. Als der König sie sah, sagte er: „Mein Lieber, mache vier Teile daraus.“ Der Minister fragte: „Wir sind drei Personen. Warum lässt der König vier Teile machen?“ – „Bruder Tissa, seit der Zeit, an der ich mich meiner selbst erinnern kann, habe ich noch nie eine Speise verzehrt, ohne sie zuvor den ehrwürdigen Mönchen gegeben zu haben. Und so werde ich auch heute nicht essen, ohne vorher zu geben“, entgegnete der König. Da machte jener vier Teile. Der König sagte: „Verkünde die Essenszeit!“ Der Minister sprach: „In diesem verlassenen Urwald, o König, woher sollen wir da ehrwürdige Mönche bekommen?“ – „Das ist nicht deine Sorge. Wenn mein Vertrauen (saddhā) stark genug ist, werden wir ehrwürdige Mönche finden. Verkünde unbesorgt die Essenszeit!“, sagte der König. Da rief jener dreimal aus: „Es ist Zeit, o Ehrwürdige! Es ist Zeit, o Ehrwürdige!“

අථස්ස බොධිමාතුමහාතිස්සත්ථෙරො තං සද්දං දිබ්බාය සොතධාතුයා සුත්වා ‘කත්ථායං සද්දො’ති තං ආවජ්ජෙන්තො ‘‘අජ්ජ දුට්ඨගාමණිඅභයමහාරාජා යුද්ධපරාජිතො අටවිං පවිසිත්වා නිසින්නො එකං සරකභත්තං චත්තාරො කොට්ඨාසෙ කාරෙත්වා ‘එකකොව න පරිභුඤ්ජිස්සාමී’ති කාලං ඝොසාපෙසී’’ති ඤත්වා ‘‘අජ්ජ මයා රඤ්ඤො සඞ්ගහං කාතුං වට්ටතී’’ති මනොගතියා ආගන්ත්වා රඤ්ඤො පුරතො අට්ඨාසි. රාජා දිස්වා පසන්නචිත්තො ‘‘පස්ස, භාතික, තිස්සා’’ති වත්වා ථෙරං වන්දිත්වා ‘‘පත්තං, භන්තෙ, දෙථා’’ති ආහ. ථෙරො පත්තං නීහරි. රාජා අත්තනො කොට්ඨාසෙන සද්ධිං ථෙරස්ස කොට්ඨාසං පත්තෙ පක්ඛිපිත්වා, ‘‘භන්තෙ, ආහාරපරිස්සයො නාම මා කදාචි හොතූ’’ති වන්දිත්වා අට්ඨාසි. තිස්සාමච්චොපි ‘‘මම අය්‍යපුත්තෙ පස්සන්තෙ භුඤ්ජිතුං න සක්ඛිස්සාමී’’ති අත්තනො කොට්ඨාසං ථෙරස්සෙව පත්තෙ ආකිරි. වළවාපි චින්තෙසි – ‘‘මය්හම්පි කොට්ඨාසං ථෙරස්සෙව දාතුං වට්ටතී’’ති. රාජා වළවං ඔලොකෙත්වා ‘‘අයම්පි අත්තනො කොට්ඨාසං ථෙරස්සෙව පත්තෙ පක්ඛිපනං පච්චාසීසතී’’ති ඤත්වා තම්පි තත්ථෙව පක්ඛිපිත්වා ථෙරං වන්දිත්වා උය්‍යොජෙසි. ථෙරො තං භත්තං ආදාය ගන්ත්වා ආදිතො පට්ඨාය භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ආලොපසඞ්ඛෙපෙන අදාසි.

Da hörte der ältere Bodhimātu-Mahātissa jenen Ruf mit dem himmlischen Gehör. Er dachte darüber nach: „Woher kommt dieser Ruf?“ und erkannte: „Heute ist der Großkönig Duṭṭhagāmaṇi Abhaya im Kampf besiegt worden, hat sich in den Wald zurückgezogen und niedergesetzt. Er hat eine einzige Schale Reis in vier Portionen teilen lassen und die Essenszeit mit den Worten verkünden lassen: ‚Ich allein werde nicht essen.‘“ Als er dies erkannte, dachte er: „Heute geziemt es mir, dem König Beistand zu leisten“, kam durch Gedankenkraft herbei und trat vor den König. Als der König ihn sah, war er im Herzen voller Vertrauen. Er sagte: „Sieh, Bruder Tissa!“, verneigte sich vor dem Älteren und sprach: „Ehrwürdiger Herr, reicht mir die Almosenschale.“ Der Ältere zog die Almosenschale heraus. Der König tat seinen eigenen Anteil zusammen mit dem Anteil des Älteren in die Schale, verneigte sich und blieb stehen, indem er sprach: „Ehrwürdiger Herr, möge mir niemals Not an Nahrung widerfahren.“ Auch der Minister Tissa dachte: „Da mein edler Herr zuschaut, werde ich nicht essen können“, und goss seinen eigenen Anteil in die Schale des Älteren. Auch die Stute dachte: „Es ist angemessen, dass auch ich meinen Anteil dem Älteren gebe.“ Der König blickte die Stute an und erkannte: „Auch diese wünscht sich, dass ihr Anteil in die Schale des Älteren gegeben wird“, tat auch diesen dorthin hinein, verneigte sich vor dem Älteren und verabschiedete ihn. Der Ältere nahm diese Speise mit, ging fort und verteilte sie von Anfang an in kleinen Bissen an die Mönchsgemeinde.

රාජාපි චින්තෙසි – ‘‘අතිවියම්හා ජිඝච්ඡිතා, සාධු වතස්ස සචෙ අතිරෙකභත්තසිත්ථානි පහිණෙය්‍යා’’ති. ථෙරො රඤ්ඤො චිත්තං ඤත්වා අතිරෙකභත්තං [Pg.107] එතෙසං යාපනමත්තං කත්වා පත්තං ආකාසෙ ඛිපි, පත්තො ආගන්ත්වා රඤ්ඤො හත්ථෙ පතිට්ඨාසි. භත්තං තිණ්ණම්පි ජනානං යාවදත්ථං අහොසි. අථ රාජා පත්තං ධොවිත්වා ‘‘තුච්ඡපත්තං න පෙසිස්සාමී’’ති උත්තරිසාටකං මොචෙත්වා උදකං පුඤ්ඡිත්වා සාටකං පත්තෙ ඨපෙත්වා ‘‘පත්තො ගන්ත්වා මම අය්‍යස්ස හත්ථෙ පතිට්ඨාතූ’’ති ආකාසෙ ඛිපි. පත්තො ගන්ත්වා ථෙරස්ස හත්ථෙ පතිට්ඨාසි.

Auch der König dachte: „Wir sind überaus hungrig; wie gut wäre es doch, wenn er uns die Reste der übrig gebliebenen Speise schicken würde.“ Der Ältere erkannte die Gesinnung des Königs, machte die übrig gebliebene Speise zu einer bloßen Wegzehrung für diese drei Personen und warf die Almosenschale in die Luft. Die Schale flog herbei und landete in der Hand des Königs. Die Speise reichte für alle drei Personen nach Wunsch aus. Daraufhin wusch der König die Schale und dachte: „Eine leere Schale werde ich nicht zurückschicken.“ Er legte sein Obergewand ab, trocknete damit das Wasser ab, legte das Gewand in die Schale und warf sie mit dem Wunsch in die Luft: „Möge diese Schale fliegen und in der Hand meines Meisters landen.“ Die Schale flog fort und landete in der Hand des Älteren.

අපරභාගෙ රඤ්ඤො තථාගතස්ස සරීරධාතූනං අට්ඨමභාගං පතිට්ඨාපෙත්වා වීසරතනසතිකං මහාචෙතියං කාරෙන්තස්ස අපරිනිට්ඨිතෙයෙව චෙතියෙ කාලකිරියාසමයො අනුප්පත්තො. අථස්ස මහාචෙතියස්ස දක්ඛිණපස්සෙ නිපන්නස්ස පඤ්චනිකායවසෙන භික්ඛුසඞ්ඝෙ සජ්ඣායං කරොන්තෙ ඡහි දෙවලොකෙහි ඡ රථා ආගන්ත්වා පුරතො ආකාසෙ අට්ඨංසු. රාජා ‘‘පුඤ්ඤපොත්ථකං ආහරථා’’ති ආදිතො පට්ඨාය පුඤ්ඤපොත්ථකං වාචාපෙසි. අථ නං කිඤ්චි කම්මං න පරිතොසෙසි. සො ‘‘පරතො වාචෙථා’’ති ආහ. පොත්ථකවාචකො ‘‘චූළඞ්ගණියයුද්ධෙ පරාජිතෙන තෙ දෙව අටවිං පවිසිත්වා නිසින්නෙන එකං සරකභත්තං චත්තාරො කොට්ඨාසෙ කාරෙත්වා බොධිමාතුමහාතිස්සත්ථෙරස්ස භික්ඛා දින්නා’’ති ආහ. රාජා ‘‘ඨපෙහී’’ති වත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං පුච්ඡි, ‘‘භන්තෙ, කතරො දෙවලොකො රමණීයො’’ති? සබ්බබොධිසත්තානං වසනට්ඨානං තුසිතභවනං මහාරාජාති. රාජා කාලං කත්වා තුසිතභවනතො ආගතරථෙව පතිට්ඨාය තුසිතභවනං අගමාසි. ඉදං බලවකම්මස්ස විපාකදානෙ වත්ථු.

Zu einer späteren Zeit, als der König ein Achtel der körperlichen Reliquien des Erhabenen beisetzen ließ und die Große Cetiya von einhundertundzwanzig Ellen Höhe errichten ließ, trat die Stunde seines Todes ein, noch bevor die Cetiya vollendet war. Als er nun an der Südseite der Großen Cetiya lag und die Mönchsgemeinde Rezitationen aus den fünf Nikāyas hielt, kamen sechs Streitwagen aus den sechs Götterwelten herbei und verharrten vor ihm am Himmel. Der König sprach: „Bringt das Buch der heilsamen Taten!“, und ließ das Buch der heilsamen Taten von Anfang an vorlesen. Doch keine Tat stellte ihn ganz zufrieden. Er sprach: „Lest weiter vor!“ Der Vorleser des Buches sprach: „O König, als Ihr im Cūḷaṅgaṇiya-Krieg besiegt wurdet, in jenen Wald eintratet, dort saßt und eine einzige Schale Reis in vier Portionen teilen ließt, wurde dem älteren Bodhimātu-Mahātissa Almosenspeise dargebracht.“ Der König sprach: „Halt ein!“, und fragte die Mönchsgemeinde: „Ehrwürdige Herren, welche Götterwelt ist die lieblichste?“ „Die Tusita-Götterwelt, die Wohnstätte aller Bodhisattas, o Großkönig.“ Der König starb, bestieg eben jenen Wagen, der aus der Tusita-Götterwelt herabgekommen war, und ging in die Tusita-Götterwelt ein. Dies ist die Geschichte über das Reifen einer kraftvollen heilsamen Tat.

යං පන කුසලාකුසලෙසු ආසන්නමරණෙ අනුස්සරිතුං සක්කොති, තං යදාසන්නං නාම. තදෙතං යථා නාම ගොගණපරිපුණ්ණස්ස වජස්ස ද්වාරෙ විවටෙ පරභාගෙ දම්මගවබලවගවෙසු සන්තෙසුපි යො වජද්වාරස්ස ආසන්නො හොති අන්තමසො දුබ්බලජරග්ගවොපි, සො එව පඨමතරං නික්ඛමති, එවමෙව අඤ්ඤෙසු කුසලාකුසලෙසු සන්තෙසුපි මරණකාලස්ස ආසන්නත්තා විපාකං දෙති.

Was jedoch unter den heilsamen und unheilsamen Taten im Moment des nahenden Todes erinnert werden kann, das wird als die ‚todesnahe Tat‘ bezeichnet. Diese wirkt genau so: Wenn das Tor eines mit einer Rinderherde gefüllten Geheges geöffnet wird, läuft – selbst wenn sich weiter hinten junge, zähmbare Rinder oder kräftige Rinder befinden – jenes Rind, das dem Gehegetor am nächsten steht, sei es auch nur ein schwaches altes Rind, als erstes hinaus. Ebenso bringt eine todesnahe Tat, selbst wenn andere heilsame oder unheilsame Taten vorhanden sind, aufgrund ihrer Nähe zum Todeszeitpunkt als erste ihre Frucht hervor.

තත්‍රිමානි වත්ථූනි – මධුඅඞ්ගණගාමෙ කිර එකො දමිළදොවාරිකො පාතොව බළිසං ආදාය ගන්ත්වා මච්ඡෙ වධිත්වා තයො කොට්ඨාසෙ කත්වා [Pg.108] එකෙන තණ්ඩුලං ගණ්හාති, එකෙන දධිං, එකං පචති. ඉමිනා නීහාරෙන පඤ්ඤාස වස්සානි පාණාතිපාතකම්මං කත්වා අපරභාගෙ මහල්ලකො අනුට්ඨානසෙය්‍යං උපගච්ඡති. තස්මිං ඛණෙ ගිරිවිහාරවාසී චූළපිණ්ඩපාතිකතිස්සත්ථෙරො ‘‘මා අයං සත්තො මයි පස්සන්තෙ නස්සතූ’’ති ගන්ත්වා තස්ස ගෙහද්වාරෙ අට්ඨාසි. අථස්ස භරියා, ‘‘සාමි, ථෙරො ආගතො’’ති ආරොචෙසි. අහං පඤ්ඤාස වස්සානි ථෙරස්ස සන්තිකං න ගතපුබ්බො, කතරෙන මෙ ගුණෙන ථෙරො ආගමිස්සති, ගච්ඡාති නං වදථාති. සා ‘‘අතිච්ඡථ, භන්තෙ’’ති ආහ. ථෙරො ‘‘උපාසකස්ස කා සරීරප්පවත්තී’’ති පුච්ඡි. දුබ්බලො, භන්තෙති. ථෙරො ඝරං පවිසිත්වා සතිං උප්පාදෙත්වා ‘‘සීලං ගණ්හිස්සසී’’ති ආහ. ආම, භන්තෙ, දෙථාති. ථෙරො තීණි සරණානි දත්වා පඤ්ච සීලානි දාතුං ආරභි. තස්ස පඤ්ච සීලානීති වචනකාලෙයෙව ජිව්හා පපති. ථෙරො ‘‘වට්ටිස්සති එත්තක’’න්ති නික්ඛමිත්වා ගතො. සොපි කාලං කත්වා චාතුමහාරාජිකභවනෙ නිබ්බත්ති. නිබ්බත්තක්ඛණෙයෙව ච ‘‘කිං නු ඛො කම්මං කත්වා මයා ඉදං ලද්ධ’’න්ති ආවජ්ජෙන්තො ථෙරං නිස්සාය ලද්ධභාවං ඤත්වා දෙවලොකතො ආගන්ත්වා ථෙරං වන්දිත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. ‘‘කො එසො’’ති ච වුත්තෙ ‘‘අහං, භන්තෙ, දමිළදොවාරිකො’’ති ආහ. කුහිං නිබ්බත්තොසීති? චාතුමහාරාජිකෙසු, භන්තෙ, සචෙ මෙ අය්‍යො පඤ්ච සීලානි අදස්ස, උපරි දෙවලොකෙ නිබ්බත්තො අස්සං. අහං කිං කරිස්සාමි, ත්වං ගණ්හිතුං නාසක්ඛි, පුත්තකාති. සො ථෙරං වන්දිත්වා දෙවලොකමෙව ගතො. ඉදං තාව කුසලකම්මෙ වත්ථු.

Hierzu gibt es folgende Geschichten: Im Dorf Madhuaṅgaṇa lebte, wie man hört, ein tamilischer Torwächter. Er nahm am frühen Morgen eine Angel, ging fort, tötete Fische und machte drei Teile daraus: Für einen Teil erwarb er Reis, für einen Teil Sauermilch, und einen Teil kochte er. Nachdem er auf diese Weise fünfzig Jahre lang die Tat des Tötens von Lebewesen begangen hatte, wurde er im Alter schwach und legte sich auf das Krankenbett, von dem man sich nicht mehr erhebt. In diesem Augenblick dachte der im Giri-Vihāra lebende ältere Cūḷapiṇḍapātika-Tissa: „Möge dieses Wesen nicht vor meinen Augen verloren gehen!“ Er ging hin und trat vor die Tür seines Hauses. Da teilte seine Frau ihm mit: „Mein Herr, der Ältere ist gekommen.“ „Ich bin in fünfzig Jahren nie in die Nähe des Älteren gegangen. Aufgrund welcher Tugend von mir sollte der Ältere wohl kommen? Geht und sagt ihm, er soll weitergehen.“ Sie sprach: „Geht bitte weiter, ehrwürdiger Herr.“ Der Ältere fragte: „Wie steht es um das körperliche Befinden des Laienanhängers?“ „Er ist schwach, ehrwürdiger Herr“, sagte sie. Der Ältere betrat das Haus, erweckte seine Achtsamkeit und sprach: „Willst du die Tugendregeln aufnehmen?“ „Ja, ehrwürdiger Herr, gebt sie mir“, sagte er. Der Ältere gab ihm die Zuflucht zu den Drei Juwelen und schickte sich an, ihm die fünf Tugendregeln zu geben. Doch genau in dem Moment, als er die Worte ‚die fünf Tugendregeln‘ sprach, versagte seine Zunge. Der Ältere dachte: „Das wird genügen“, trat hinaus und ging fort. Auch jener starb und wurde in der Götterwelt der vier Großkönige wiedergeboren. Im Moment seiner Wiedergeburt dachte er nach: „Welches heilsame Werk habe ich wohl getan, um diese Pracht zu erlangen?“, erkannte, dass er es dank des Älteren erlangt hatte, kam aus der Götterwelt herab, verneigte sich vor dem Älteren und stellte sich an eine Seite. Als gefragt wurde: „Wer ist das?“, sprach er: „Ehrwürdiger Herr, ich bin der tamilische Torwächter.“ „Wo bist du wiedergeboren?“ – „Unter den Göttern der vier Großkönige, ehrwürdiger Herr. Wenn mein edler Herr mir die fünf Tugendregeln gegeben hätte, wäre ich in einer höheren Götterwelt wiedergeboren worden.“ „Mein lieber Sohn, was sollte ich tun? Du konntest sie nicht annehmen“, sprach der Ältere. Er verneigte sich vor dem Älteren und kehrte in die Götterwelt zurück. Dies ist zunächst die Geschichte bezüglich einer heilsamen Tat.

අන්තරගඞ්ගාය පන මහාවාචකාලඋපාසකො නාම අහොසි. සො තිංස වස්සානි සොතාපත්තිමග්ගත්ථාය ද්වත්තිංසාකාරං සජ්ඣායිත්වා ‘‘අහං එවං ද්වත්තිංසාකාරං සජ්ඣායන්තො ඔභාසමත්තම්පි නිබ්බත්තෙතුං නාසක්ඛිං, බුද්ධසාසනං අනිය්‍යානිකං භවිස්සතී’’ති දිට්ඨිවිපල්ලාසං පත්වා කාලකිරියං කත්වා මහාගඞ්ගාය නවඋසභිකො සුසුමාරපෙතො හුත්වා නිබ්බත්ති. එකං සමයං කච්ඡකතිත්ථෙන සට්ඨි පාසාණත්ථම්භසකටානි අගමංසු. සො සබ්බෙපි තෙ ගොණෙ ච පාසාණෙ ච ඛාදි. ඉදං අකුසලකම්මෙ වත්ථු.

Darüber hinaus gab es im Gebiet zwischen den Ganges-Flüssen einen Laienanhänger namens Mahāvācakāla. Dreißig Jahre lang rezitierte er die zweiunddreißig Körperteile, um den Pfad des Stromeintritts zu erlangen, und dachte: „Obwohl ich die zweiunddreißig Körperteile auf diese Weise rezitiert habe, konnte ich nicht einmal ein bloßes Aufleuchten hervorbringen. Die Lehre des Buddha führt wohl nicht zur Befreiung.“ Er verfiel einer verkehrten Ansicht, verstarb und wurde im großen Ganges als ein Krokodil-Peta von neun Usabhas Länge wiedergeboren. Zu einer bestimmten Zeit fuhren sechzig Wagen mit Steinsäulen an der Kacchaka-Furt vorbei. Er fraß all diese Ochsen und auch die Steine. Dies ist die Geschichte bezüglich des unheilsamen Kammas.

එතෙහි [Pg.109] පන තීහි මුත්තං අඤ්ඤාණවසෙන කතං කටත්තා වා පන කම්මං නාම. තං යථා නාම උම්මත්තකෙන ඛිත්තදණ්ඩං යත්ථ වා තත්ථ වා ගච්ඡති, එවමෙව තෙසං අභාවෙ යත්ථ කත්ථචි විපාකං දෙති.

Dasjenige Kamma jedoch, das frei von diesen drei [anderen Arten von Kamma] ist und ohne bewusste Absicht ausgeführt wird, wird „Kamma des bloßen Getan-habens“ genannt. Wie ein von einem Geistesgestörten geworfener Stock irgendwohin fliegt, genauso bringt dieses Kamma beim Nichtvorhandensein jener [anderen drei] in irgendeiner beliebigen Existenz seine Frucht.

ජනකං නාම එකං පටිසන්ධිං ජනෙත්වා පවත්තිං න ජනෙති, පවත්තෙ අඤ්ඤං කම්මං විපාකං නිබ්බත්තෙති. යථා හි මාතා ජනෙතියෙව, ධාතියෙව පන ජග්ගති; එවමෙවං මාතා විය පටිසන්ධිනිබ්බත්තකං ජනකකම්මං, ධාති විය පවත්තෙ සම්පත්තකම්මං. උපත්ථම්භකං නාම කුසලෙපි ලබ්භති අකුසලෙපි. එකච්චො හි කුසලං කත්වා සුගතිභවෙ නිබ්බත්තති. සො තත්ථ ඨිතො පුනප්පුනං කුසලං කත්වා තං කම්මං උපත්ථම්භෙත්වා අනෙකානි වස්සසතසහස්සානි සුගතිභවස්මිංයෙව විචරති. එකච්චො අකුසලං කත්වා දුග්ගතිභවෙ නිබ්බත්තති. සො තත්ථ ඨිතො පුනප්පුනං අකුසලං කත්වා තං කම්මං උපත්ථම්භෙත්වා බහූනි වස්සසතසහස්සානි දුග්ගතිභවස්මිංයෙව විචරති.

Das sogenannte erzeugende Kamma bringt zwar eine Wiedergeburt hervor, erzeugt jedoch nicht den Fortlauf des Lebens; im Lebensverlauf bringt ein anderes Kamma die Reifung hervor. Denn wie eine Mutter das Kind nur gebiert, die Amme es aber pflegt, ebenso ist das die Wiedergeburt bewirkende erzeugende Kamma wie die Mutter, und das Kamma des Erfolgs im Lebensverlauf ist wie die Amme. Das sogenannte unterstützende Kamma findet sich sowohl beim Heilsamen als auch beim Unheilsamen. Denn manch einer tut Heilsames und wird in einem glücklichen Dasein wiedergeboren. Dort gefestigt, tut er immer wieder Heilsames, unterstützt dieses Kamma und wandert viele hunderttausend Jahre lang in eben diesem glücklichen Dasein umher. Manch anderer tut Unheilsames und wird in einem unglücklichen Dasein wiedergeboren. Dort verweilend tut er immer wieder Unheilsames, unterstützt dieses Kamma und wandert viele hunderttausend Jahre lang in eben diesem unglücklichen Dasein umher.

අපරො නයො – ජනකං නාම කුසලම්පි හොති අකුසලම්පි. තං පටිසන්ධියම්පි පවත්තෙපි රූපාරූපවිපාකක්ඛන්ධෙ ජනෙති. උපත්ථම්භකං පන විපාකං ජනෙතුං න සක්කොති, අඤ්ඤෙන කම්මෙන දින්නාය පටිසන්ධියා ජනිතෙ විපාකෙ උප්පජ්ජනකසුඛදුක්ඛං උපත්ථම්භෙති, අද්ධානං පවත්තෙති. උපපීළකං නාම අඤ්ඤෙන කම්මෙන දින්නාය පටිසන්ධියා ජනිතෙ විපාකෙ උප්පජ්ජනකසුඛදුක්ඛං පීළෙති බාධෙති, අද්ධානං පවත්තිතුං න දෙති. තත්‍රායං නයො – කුසලකම්මෙ විපච්චමානෙ අකුසලකම්මං උපපීළකං හුත්වා තස්ස විපච්චිතුං න දෙති. අකුසලකම්මෙ විපච්චමානෙ කුසලකම්මං උපපීළකං හුත්වා තස්ස විපච්චිතුං න දෙති. යථා වඩ්ඪමානකං රුක්ඛං වා ගච්ඡං වා ලතං වා කොචිදෙව දණ්ඩෙන වා සත්ථෙන වා භින්දෙය්‍ය වා ඡින්දෙය්‍ය වා, අථ සො රුක්ඛො වා ගච්ඡො වා ලතා වා වඩ්ඪිතුං න සක්කුණෙය්‍ය; එවමෙවං කුසලං විපච්චමානං අකුසලෙන උපපීළිතං, අකුසලං වා පන විපච්චමානං කුසලෙන උපපීළිතං විපච්චිතුං න සක්කොති. තත්ථ සුනක්ඛත්තස්ස අකුසලකම්මං කුසලං උපපීළෙසි, චොරඝාතකස්ස කුසලකම්මං අකුසලං උපපීළෙසි.

Eine andere Methode lautet: Das sogenannte erzeugende Kamma ist sowohl heilsam als auch unheilsam. Es bringt sowohl bei der Wiedergeburt als auch im Verlauf des Lebens die materiellen und immateriellen Reifungs-Aggregate hervor. Das unterstützende Kamma hingegen ist unfähig, eine eigene Reifung zu erzeugen; vielmehr unterstützt es das Glück oder Leid, das in jener Reifung entsteht, die durch die von einem anderen Kamma bewirkte Wiedergeburt hervorgebracht wurde, und lässt dieses für lange Zeit fortbestehen. Das sogenannte bedrückende Kamma bedrängt und behindert das Glück oder Leid, das in jener Reifung entsteht, die durch die von einem anderen Kamma bewirkte Wiedergeburt hervorgebracht wurde, und lässt es nicht lange fortbestehen. Hierbei gilt folgende Erklärung: Wenn heilsames Kamma reift, wird unheilsames Kamma zu einem bedrückenden Kamma und lässt jenes nicht voll ausreifen. Wenn unheilsames Kamma reift, wird heilsames Kamma zu einem bedrückenden Kamma und lässt jenes nicht voll ausreifen. Wie wenn jemand einen wachsenden Baum, einen Strauch oder eine Schlingpflanze mit einem Stock oder einer Schneidewaffe spalten oder abschneiden würde, woraufhin dieser Baum, Strauch oder diese Schlingpflanze nicht mehr weiterwachsen könnte; ebenso kann heilsames Kamma, das im Begriff ist zu reifen, wenn es durch unheilsames Kamma bedrückt wird, oder unheilsames Kamma, das im Begriff ist zu reifen, wenn es durch heilsames Kamma bedrückt wird, nicht voll ausreifen. Darin bedrückte das unheilsame Kamma von Sunakkhatta sein heilsames Kamma, und das heilsame Kamma des Scharfrichters bedrückte sein unheilsames Kamma.

රාජගහෙ කිර වාතකාළකො පඤ්ඤාස වස්සානි චොරඝාතකම්මං අකාසි. අථ නං රඤ්ඤො ආරොචෙසුං – ‘‘දෙව, වාතකාළකො මහල්ලකො චොරෙ ඝාතෙතුං න සක්කොතී’’ති. ‘‘අපනෙථ නං තස්මා [Pg.110] ඨානන්තරාති. අමච්චා නං අපනෙත්වා අඤ්ඤං තස්මිං ඨානෙ ඨපයිංසු. වාතකාළකොපි යාව තං කම්මං අකාසි, තාව අහතවත්ථානි වා අච්ඡාදිතුං සුරභිපුප්ඵානි වා පිළන්ධිතුං පායාසං වා භුඤ්ජිතුං උච්ඡාදනන්හාපනං වා පච්චනුභොතුං නාලත්ථ. සො ‘‘දීඝරත්තං මෙ කිලිට්ඨවෙසෙන චරිත’’න්ති ‘‘පායාසං මෙ පචාහී’’ති භරියං ආණාපෙත්වා න්හානීයසම්භාරානි ගාහාපෙත්වා න්හානතිත්ථං ගන්ත්වා සීසං න්හත්වා අහතවත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා ගන්ධෙ විලිම්පිත්වා පුප්ඵානි පිළන්ධිත්වා ඝරං ආගච්ඡන්තො සාරිපුත්තත්ථෙරං දිස්වා ‘‘සංකිලිට්ඨකම්මතො චම්හි අපගතො, අය්‍යො ච මෙ දිට්ඨො’’ති තුට්ඨමානසො ථෙරං ඝරං නෙත්වා නවසප්පිසක්කරචුණ්ණාභිසඞ්ඛතෙන පායාසෙන පරිවිසි. ථෙරො තස්ස අනුමොදනමකාසි. සො අනුමොදනං සුත්වා අනුලොමිකඛන්තිං පටිලභිත්වා ථෙරං අනුගන්ත්වා නිවත්තමානො අන්තරාමග්ගෙ තරුණවච්ඡාය ගාවියා මද්දිත්වා ජීවිතක්ඛයං පාපිතො ගන්ත්වා තාවතිංසභවනෙ නිබ්බත්ති. භික්ඛූ තථාගතං පුච්ඡිංසු – ‘‘භන්තෙ, චොරඝාතකො අජ්ජෙව කිලිට්ඨකම්මතො අපනීතො, අජ්ජෙව කාලඞ්කතො, කහං නු ඛො නිබ්බත්තො’’ති? තාවතිංසභවනෙ, භික්ඛවෙති. භන්තෙ, චොරඝාතකො දීඝරත්තං පුරිසෙ ඝාතෙසි, තුම්හෙ ච එවං වදෙථ, නත්ථි නු ඛො පාපකම්මස්ස ඵලන්ති. මා, භික්ඛවෙ, එවං අවචුත්ථ, බලවකල්‍යාණමිත්තූපනිස්සයං ලභිත්වා ධම්මසෙනාපතිස්ස පිණ්ඩපාතං දත්වා අනුමොදනං සුත්වා අනුලොමිකඛන්තිං පටිලභිත්වා සො තත්ථ නිබ්බත්තොති.

Es heißt, dass in Rājagaha ein Mann namens Vātakāḷako fünfzig Jahre lang das Amt des Scharfrichters ausübte. Da meldete man ihn dem König: „Majestät, Vātakāḷako ist alt geworden; er ist nicht mehr in der Lage, Diebe hinzurichten.“ Der König sagte: „Enthebt ihn dieses Amtes!“ Die Minister entmachteten ihn und setzten einen anderen an seiner Stelle ein. Auch Vātakāḷako hatte, solange er dieses Handwerk ausübte, nie die Gelegenheit erhalten, neue Kleider anzulegen, wohlriechende Blumen zu tragen, Milchreis zu essen oder das Einreiben mit Salben und das Baden zu genießen. Er dachte: „Lange Zeit bin ich in schmutziger Gestalt umhergegangen“, befahl seiner Frau: „Koche mir Milchreis!“, ließ Badeutensilien holen, ging zur Badestelle, badete samt dem Kopf, zog neue Kleider an, salbte sich mit Düften, schmückte sich mit Blumen und erblickte auf dem Heimweg den ehrwürdigen Thera Sāriputta. Mit erfreutem Herzen dachte er: „Ich bin von meinem unreinen Handwerk befreit und habe den edlen Meister gesehen.“ Er führte den Thera in sein Haus und bewirtete ihn mit Milchreis, der mit frischer Butter und Zuckerpulver zubereitet war. Der Thera hielt für ihn eine Segensrede. Als er diese Segensrede gehört hatte, erlangte er die dem Pfad entsprechende Duldsamkeit (anulomika-khanti). Er begleitete den Thera ein Stück und kehrte dann um. Auf dem Rückweg wurde er von einer Kuh mit einem jungen Kalb niedergetrampelt und getötet. Er schied dahin und wurde im Reich der Dreiunddreißig Götter wiedergeboren. Die Mönche fragten den Erhabenen: „Ehrwürdiger Herr, der Scharfrichter wurde erst heute von seinem schmutzigen Werk befreit und ist heute gestorben. Wo ist er wohl wiedergeboren?“ Er sprach: „Im Reich der Dreiunddreißig Götter, ihr Mönche.“ Sie fragten: „Ehrwürdiger Herr, der Scharfrichter hat über lange Zeit Menschen getötet, und Ihr sagt so etwas; gibt es denn keine Frucht des unheilsamen Kammas?“ Er sprach: „Sprecht nicht so, ihr Mönche. Da er die starke Unterstützung eines edlen Freundes erlangt hatte, dem Feldherrn der Lehre eine Almosenspende gab, die Segensrede hörte und die dem Pfad entsprechende Duldsamkeit erlangte, wurde er dort geboren.“

‘‘සුභාසිතං සුණිත්වාන, නාගරියො චොරඝාතකො;

අනුලොමඛන්තිං ලද්ධාන, මොදතී තිදිවං ගතො’’ති.

„Nachdem er die wohlgesprochene Lehre gehört und die dem Pfad entsprechende Duldsamkeit erlangt hatte, ging der städtische Scharfrichter in den Himmel ein und erfreut sich dort.“

උපඝාතකං පන සයං කුසලම්පි අකුසලම්පි සමානං අඤ්ඤං දුබ්බලකම්මං ඝාතෙත්වා තස්ස විපාකං පටිබාහිත්වා අත්තනො විපාකස්ස ඔකාසං කරොති. එවං පන කම්මෙන කතෙ ඔකාසෙ තං විපාකං උප්පන්නං නාම වුච්චති. උපච්ඡෙදකන්තිපි එතස්සෙව නාමං. තත්‍රායං නයො – කුසලකම්මස්ස විපච්චනකාලෙ එකං අකුසලකම්මං උට්ඨාය තං කම්මං ඡින්දිත්වා පාතෙති. අකුසලකම්මස්සපි විපච්චනකාලෙ එකං කුසලකම්මං උට්ඨාය තං කම්මං ඡින්දිත්වා පාතෙති. ඉදං උපච්ඡෙදකං නාම. තත්ථ අජාතසත්තුනො කම්මං කුසලච්ඡෙදකං [Pg.111] අහොසි, අඞ්ගුලිමාලත්ථෙරස්ස අකුසලච්ඡෙදකන්ති. එවං සුත්තන්තිකපරියායෙන එකාදස කම්මානි විභත්තානි.

Das zerstörende Kamma (upaghātaka) jedoch, welches selbst heilsam oder unheilsam sein kann, vernichtet ein anderes, schwaches Kamma, wehrt dessen Reifung ab und schafft Raum für seine eigene Reifung. Wenn auf diese Weise durch ein Kamma Raum geschaffen wurde, wird jene Reifung als „entstanden“ bezeichnet. Auch „abschneidendes Kamma“ (upacchedaka) ist eine Bezeichnung für ebendieses. Hierbei gilt folgende Erklärung: Zur Zeit des Reifens eines heilsamen Kammas erhebt sich ein unheilsames Kamma, schneidet dieses Kamma ab und bringt es zu Fall. Ebenso erhebt sich zur Zeit des Reifens eines unheilsamen Kammas ein heilsames Kamma, schneidet dieses Kamma ab und bringt es zu Fall. Dies wird abschneidendes Kamma genannt. Darin schnitt das Kamma des Königs Ajātasattu das Heilsame ab, während das Kamma des ehrwürdigen Thera Aṅgulimāla das Unheilsame abschnitt. Auf diese Weise sind nach der Lehrreden-Methode elf Arten von Kamma dargelegt worden.

අභිධම්මපරියායෙන පන සොළස කම්මානි විභත්තානි, සෙය්‍යථිදං – ‘‘අත්ථෙකච්චානි පාපකානි කම්මසමාදානානි ගතිසම්පත්තිපටිබාළ්හානි න විපච්චන්ති, අත්ථෙකච්චානි පාපකානි කම්මසමාදානානි උපධිසම්පත්තිපටිබාළ්හානි න විපච්චන්ති, අත්ථෙකච්චානි පාපකානි කම්මසමාදානානි කාලසම්පත්තිපටිබාළ්හානි න විපච්චන්ති, අත්ථෙකච්චානි පාපකානි කම්මසමාදානානි පයොගසම්පත්තිපටිබාළ්හානි න විපච්චන්ති. අත්ථෙකච්චානි පාපකානි කම්මසමාදානානි ගතිවිපත්තිං ආගම්ම විපච්චන්ති, උපධිවිපත්තිං, කාලවිපත්තිං, පයොගවිපත්තිං ආගම්ම විපච්චන්ති. අත්ථෙකච්චානි කල්‍යාණානි කම්මසමාදානානි ගතිවිපත්තිපටිබාළ්හානි න විපච්චන්ති, උපධිවිපත්ති, කාලවිපත්ති, පයොගවිපත්තිපටිබාළ්හානි න විපච්චන්ති. අත්ථෙකච්චානි කල්‍යාණානි කම්මසමාදානානි ගතිසම්පත්තිං ආගම්ම විපච්චන්ති, උපධිසම්පත්තිං, කාලසම්පත්තිං, පයොගසම්පත්තිං ආගම්ම විපච්චන්තී’’ති (විභ. 810).

Nach der Lehrdarstellung des Abhidhamma (Abhidhammapariyāya) jedoch sind sechzehn Arten von Handlungen (Kamma) unterschieden worden, und zwar wie folgt: Einige unheilsame Handlungen, die auf sich genommen wurden, gelangen, gehindert durch die Vollkommenheit der Wiedergeburt (gatisampatti), nicht zur Reife; einige unheilsame Handlungen, die auf sich genommen wurden, gelangen, gehindert durch die Vollkommenheit des Körpers (upadhisampatti), nicht zur Reife; einige unheilsame Handlungen, die auf sich genommen wurden, gelangen, gehindert durch die Gunst der Zeit (kālasampatti), nicht zur Reife; einige unheilsame Handlungen, die auf sich genommen wurden, gelangen, gehindert durch die Vollkommenheit des Bemühens (payogasampatti), nicht zur Reife. Einige unheilsame Handlungen, die auf sich genommen wurden, gelangen infolge des Fehlschlagens der Wiedergeburt (gativipatti) zur Reife; sie gelangen infolge des Fehlschlagens des Körpers (upadhivipatti), infolge der Ungunst der Zeit (kālavipatti) oder infolge des Fehlschlagens des Bemühens (payogavipatti) zur Reife. Einige heilsame Handlungen, die auf sich genommen wurden, gelangen, gehindert durch das Fehlschlagen der Wiedergeburt, nicht zur Reife; sie gelangen, gehindert durch das Fehlschlagen des Körpers, durch die Ungunst der Zeit oder durch das Fehlschlagen des Bemühens, nicht zur Reife. Einige heilsame Handlungen, die auf sich genommen wurden, gelangen infolge der Vollkommenheit der Wiedergeburt zur Reife; sie gelangen infolge der Vollkommenheit des Körpers, infolge der Gunst der Zeit oder infolge der Vollkommenheit des Bemühens zur Reife.

තත්ථ පාපකානීති ලාමකානි. කම්මසමාදානානීති කම්මග්ගහණානි. ගහිතසමාදින්නානං කම්මානමෙතං අධිවචනං. ගතිසම්පත්තිපටිබාළ්හානි න විපච්චන්තීතිආදීසු අනිට්ඨාරම්මණානුභවනාරහෙ කම්මෙ විජ්ජමානෙයෙව සුගතිභවෙ නිබ්බත්තස්ස තං කම්මං ගතිසම්පත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම. ගතිසම්පත්තියා පතිබාහිතං හුත්වා න විපච්චතීති අත්ථො. යො පන පාපකම්මෙන දාසියා වා කම්මකාරියා වා කුච්ඡියං නිබ්බත්තිත්වා උපධිසම්පන්නො හොති, අත්තභාවසමිද්ධියං තිට්ඨති. අථස්ස සාමිකා තස්ස රූපසම්පත්තිං දිස්වා ‘‘නායං කිලිට්ඨකම්මස්සානුච්ඡවිකො’’ති චිත්තං උප්පාදෙත්වා අත්තනො ජාතපුත්තං විය භණ්ඩාගාරිකාදිට්ඨානෙසු ඨපෙත්වා සම්පත්තිං යොජෙත්වා පරිහරන්ති. එවරූපස්ස කම්මං උපධිසම්පත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම. යො පන පඨමකප්පිකකාලසදිසෙ සුලභසම්පන්නරසභොජනෙ සුභික්ඛකාලෙ නිබ්බත්තති, තස්ස විජ්ජමානම්පි පාපකම්මං කාලසම්පත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම. යො පන සම්මාපයොගං නිස්සාය ජීවති, උපසඞ්කමිතබ්බයුත්තකාලෙ උපසඞ්කමති, පටික්කමිතබ්බයුත්තකාලෙ පටික්කමති, පලායිතබ්බයුත්තකාලෙ පලායති. ලඤ්ජදානයුත්තකාලෙ ලඤ්ජං දෙති, චොරිකයුත්තකාලෙ චොරිකං [Pg.112] කරොති, එවරූපස්ස පාපකම්මං පයොගසම්පත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම.

Dabei bedeutet "unheilsam" (pāpakāni) minderwertig oder schlecht. "Das Aufsichnehmen von Kamma" (kammasamādānāni) bedeutet das Ergreifen von Handlungen; dies ist eine Bezeichnung für Handlungen, die ergriffen und ausgeführt wurden. In Sätzen wie "sie gelangen, gehindert durch die Vollkommenheit der Wiedergeburt, nicht zur Reife" ist die Bedeutung wie folgt: Obwohl eine Handlung vorhanden ist, die dazu geeignet ist, unerwünschte Objekte zu erfahren, reift diese Handlung für jemanden, der in einem glücklichen Dasein wiedergeboren wurde, nicht zur Reife, da sie durch die Vollkommenheit der Wiedergeburt (gatisampatti) gehindert wird. Das bedeutet, dass sie, gehemmt durch die Vollkommenheit der Wiedergeburt, keine Früchte trägt. Wenn jedoch jemand aufgrund einer unheilsamen Tat im Schoß einer Sklavin oder einer Arbeiterin geboren wird, aber mit der Vollkommenheit der körperlichen Gestalt (upadhisampanna) ausgestattet ist und in der Pracht seiner äußeren Erscheinung dasteht; wenn dann seine Herren seine schöne Gestalt sehen, fassen sie den Gedanken: "Dieser ist für schmutzige Arbeiten nicht geeignet." Sie behandeln ihn wie ihren eigenen Sohn, setzen ihn in gehobene Stellungen wie die eines Schatzmeisters ein, statten ihn mit Wohlstand aus und beschützen ihn. Für einen solchen Menschen reift sein unheilsames Kamma nicht zur Reife, da es durch die Vollkommenheit des Körpers (upadhisampatti) gehindert wird. Wer ferner in einer Zeit des Überflusses (subhikkhakāla) wiedergeboren wird, in der wohlschmeckende Nahrung leicht zugänglich ist – ähnlich der ersten Weltperiode –, dessen unheilsames Kamma reift, obwohl es vorhanden ist, nicht zur Reife, da es durch die Gunst der Zeit (kālasampatti) gehindert wird. Wer sich wiederum auf rechtes Bemühen stützt und sein Leben führt – der sich nähert, wenn es Zeit ist, sich zu nähern; der sich zurückzieht, wenn es Zeit ist, sich zurückzuziehen; der flieht, wenn es Zeit ist zu fliehen; der Bestechungsgaben gibt, wenn es Zeit ist, Bestechungsgaben zu geben; und der stiehlt, wenn es Zeit ist zu stehlen –, für einen solchen Menschen reift das unheilsame Kamma nicht zur Reife, da es durch die Vollkommenheit des Bemühens (payogasampatti) gehindert wird.

දුග්ගතිභවෙ නිබ්බත්තස්ස පන පාපකම්මං ගතිවිපත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම. යො පන දාසියා වා කම්මකාරියා වා කුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්තො දුබ්බණ්ණො හොති දුස්සණ්ඨානො, ‘‘යක්ඛො නු ඛො මනුස්සො නු ඛො’’ති විමතිං උප්පාදෙති. සො සචෙ පුරිසො හොති, අථ නං ‘‘නායං අඤ්ඤස්ස කම්මස්ස අනුච්ඡවිකො’’ති හත්ථිං වා රක්ඛාපෙන්ති අස්සං වා ගොණෙ වා, තිණකට්ඨාදීනි වා ආහරාපෙන්ති, ඛෙළසරකං වා ගණ්හාපෙන්ති. සචෙ ඉත්ථී හොති, අථ නං හත්ථිඅස්සාදීනං භත්තමාසාදීනි වා පචාපෙන්ති, කචවරං වා ඡඩ්ඩාපෙන්ති, අඤ්ඤං වා පන ජිගුච්ඡනීයකම්මං කාරෙන්ති. එවරූපස්ස පාපකම්මං උපධිවිපත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම. යො පන දුබ්භික්ඛකාලෙ වා පරිහීනසම්පත්තිකාලෙ වා අන්තරකප්පෙ වා නිබ්බත්තති, තස්ස පාපකම්මං කාලවිපත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම. යො පන පයොගං සම්පාදෙතුං න ජානාති, උපසඞ්කමිතබ්බයුත්තකාලෙ උපසඞ්කමිතුං න ජානාති…පෙ… චොරිකයුත්තකාලෙ චොරිකං කාතුං න ජානාති, තස්ස පාපකම්මං පයොගවිපත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම.

Für jemanden jedoch, der in einem unglücklichen Dasein wiedergeboren wurde, reift das unheilsame Kamma infolge des Fehlschlagens der Wiedergeburt (gativipatti). Wenn aber jemand im Schoß einer Sklavin oder einer Arbeiterin geboren wird, unansehnlich und missgestaltet ist, sodass er den Zweifel erweckt: "Ist das ein Dämon (Yakkha) oder ein Mensch?"; wenn dies ein Mann ist, dann lassen sie ihn, im Glauben "Dieser taugt für keine andere Arbeit", Elefanten, Pferde oder Rinder hüten, Gras und Holz herbeischaffen oder den Spucknapf halten. Wenn es eine Frau ist, dann lassen sie sie Futter wie Reis und Bohnen für Elefanten, Pferde und andere Tiere kochen, den Müll hinausbringen oder andere abscheuliche Arbeiten verrichten. Für einen solchen Menschen reift das unheilsame Kamma infolge des Fehlschlagens der körperlichen Gestalt (upadhivipatti). Wer ferner in einer Zeit der Hungersnot, in einer Zeit schwindenden Wohlstands oder während einer Zwischenweltperiode (antarakappe) geboren wird, dessen unheilsames Kamma reift infolge des Fehlschlagens der Zeit (kālavipatti). Wer wiederum nicht versteht, sein Bemühen richtig einzusetzen, wer nicht weiß, wie man sich nähert, wenn es Zeit ist, sich zu nähern ... und so weiter ... wer nicht weiß, wie man stiehlt, wenn es Zeit zum Stehlen ist, dessen unheilsames Kamma reift infolge des Fehlschlagens des Bemühens (payogavipatti).

යො පන ඉට්ඨාරම්මණානුභවනාරහෙ කම්මෙ විජ්ජමානෙයෙව ගන්ත්වා දුග්ගතිභවෙ නිබ්බත්තති, තස්ස තං කම්මං ගතිවිපත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම. යො පන පුඤ්ඤානුභාවෙන රාජරාජමහාමත්තාදීනං ගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා කාණො වා හොති කුණී වා ඛඤ්ජො වා පක්ඛහතො වා, තස්ස ඔපරජ්ජසෙනාපතිභණ්ඩාගාරිකට්ඨානාදීනි න අනුච්ඡවිකානීති න දෙන්ති. ඉච්චස්ස තං පුඤ්ඤං උපධිවිපත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම. යො පන දුබ්භික්ඛකාලෙ වා පරිහීනසම්පත්තිකාලෙ වා අන්තරකප්පෙ වා මනුස්සෙසු නිබ්බත්තති, තස්ස තං කල්‍යාණකම්මං කාලවිපත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම. යො හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව පයොගං සම්පාදෙතුං න ජානාති, තස්ස කල්‍යාණකම්මං පයොගවිපත්තිපටිබාළ්හං න විපච්චති නාම.

Wenn jedoch jemand, obwohl eine heilsame Handlung vorhanden ist, die dazu geeignet ist, erwünschte Objekte zu erfahren, dennoch in einem unglücklichen Dasein wiedergeboren wird, so reift jene heilsame Handlung für ihn nicht, da sie durch das Fehlschlagen der Wiedergeburt (gativipatti) gehindert wird. Wer wiederum durch die Macht seines Verdienstes im Hause von Königen, königlichen Ministern und dergleichen geboren wird, jedoch einäugig, verkrüppelt, lahm oder gelähmt ist, dem überträgt man keine Ämter wie das des Vizekönigs, des Feldherrn oder des Schatzmeisters, da sie für ihn unpassend sind. Auf diese Weise reift sein Verdienst nicht, da es durch das Fehlschlagen des Körpers (upadhivipatti) gehindert wird. Wer ferner in einer Zeit der Hungersnot, in einer Zeit schwindenden Wohlstands oder während einer Zwischenweltperiode unter Menschen wiedergeboren wird, dessen heilsame Tat reift nicht, da sie durch das Fehlschlagen der Zeit (kālavipatti) gehindert wird. Wer nach der oben beschriebenen Weise nicht versteht, sein Bemühen richtig einzusetzen, dessen heilsame Tat reift nicht, da sie durch das Fehlschlagen des Bemühens (payogavipatti) gehindert wird.

කල්‍යාණකම්මෙන පන සුගතිභවෙ නිබ්බත්තස්ස තං කම්මං ගතිසම්පත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම. රාජරාජමහාමත්තාදීනං කුලෙ නිබ්බත්තිත්වා උපධිසම්පත්තිං පත්තස්ස [Pg.113] අත්තභාවසමිද්ධියං ඨිතස්ස දෙවනගරෙ සමුස්සිතරතනතොරණසදිසං අත්තභාවං දිස්වා ‘‘ඉමස්ස ඔපරජ්ජසෙනාපතිභණ්ඩාගාරිකට්ඨානාදීනි අනුච්ඡවිකානී’’ති දහරස්සෙව සතො තානි ඨානන්තරානි දෙන්ති, එවරූපස්ස කල්‍යාණකම්මං උපධිසම්පත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම. යො පඨමකප්පිකෙසු වා සුලභන්නපානකාලෙ වා නිබ්බත්තති, තස්ස කල්‍යාණකම්මං කාලසම්පත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම. යො වුත්තනයෙනෙව පයොගං සම්පාදෙතුං ජානාති, තස්ස කම්මං පයොගසම්පත්තිං ආගම්ම විපච්චති නාම. එවං අභිධම්මපරියායෙන සොළස කම්මානි විභත්තානි.

Für jemanden jedoch, der durch eine heilsame Tat in einem glücklichen Dasein wiedergeboren wurde, reift jene heilsame Tat infolge der Vollkommenheit der Wiedergeburt (gatisampatti). Wer in einer Familie von Königen, königlichen Ministern und dergleichen geboren wird, die Vollkommenheit der körperlichen Gestalt erlangt hat und in der Pracht seiner Erscheinung dasteht – wenn man seine Gestalt sieht, die wie ein in einer Götterstadt errichteter, juwelenbesetzter Torbogen glänzt, und denkt: "Für diesen sind Stellungen wie die des Vizekönigs, des Feldherrn oder des Schatzmeisters angemessen", so überträgt man ihm diese Ämter schon in seiner Jugend. Für einen solchen Menschen reift die heilsame Tat infolge der Vollkommenheit des Körpers (upadhisampatti). Wer unter den Menschen der ersten Weltperiode oder in einer Zeit geboren wird, in der Speise und Trank leicht zu erlangen sind, dessen heilsame Tat reift infolge der Gunst der Zeit (kālasampatti) zur Reife. Wer in der bereits beschriebenen Weise sein Bemühen richtig einzusetzen versteht, dessen Handlung reift infolge der Vollkommenheit des Bemühens (payogasampatti) zur Reife. So sind nach der Lehrdarstellung des Abhidhamma sechzehn Handlungen unterschieden worden.

අපරානිපි පටිසම්භිදාමග්ගපරියායෙන ද්වාදස කම්මානි විභත්තානි. සෙය්‍යථිදං – ‘‘අහොසි කම්මං අහොසි කම්මවිපාකො, අහොසි කම්මං නාහොසි කම්මවිපාකො, අහොසි කම්මං අත්ථි කම්මවිපාකො, අහොසි කම්මං නත්ථි කම්මවිපාකො, අහොසි කම්මං භවිස්සති කම්මවිපාකො, අහොසි කම්මං න භවිස්සති කම්මවිපාකො, අත්ථි කම්මං අත්ථි කම්මවිපාකො, අත්ථි කම්මං නත්ථි කම්මවිපාකො, අත්ථි කම්මං භවිස්සති කම්මවිපාකො, අත්ථි කම්මං න භවිස්සති කම්මවිපාකො, භවිස්සති කම්මං භවිස්සති කම්මවිපාකො, භවිස්සති කම්මං න භවිස්සති කම්මවිපාකො’’ති (පටි. ම. 1.234).

Wiederum andere zwölf Kamma-Arten sind nach der Lehrweise des Paṭisambhidāmagga eingeteilt worden, nämlich: 'Es gab Kamma, es gab ein Kamma-Resultat; es gab Kamma, es gab kein Kamma-Resultat; es gab Kamma, es gibt ein Kamma-Resultat; es gab Kamma, es gibt kein Kamma-Resultat; es gab Kamma, es wird ein Kamma-Resultat geben; es gab Kamma, es wird kein Kamma-Resultat geben; es gibt Kamma, es gibt ein Kamma-Resultat; es gibt Kamma, es gibt kein Kamma-Resultat; es gibt Kamma, es wird ein Kamma-Resultat geben; es gibt Kamma, es wird kein Kamma-Resultat geben; es wird Kamma geben, es wird ein Kamma-Resultat geben; es wird Kamma geben, es wird kein Kamma-Resultat geben.'

තත්ථ යං කම්මං අතීතෙ ආයූහිතං අතීතෙයෙව විපාකවාරං ලභි, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං ජනෙසි, රූපජනකං රූපං, තං අහොසි කම්මං අහොසි කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං පන විපාකවාරං න ලභි, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං රූපජනකං වා රූපං ජනෙතුං නාසක්ඛි, තං අහොසි කම්මං නාහොසි කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං පන අතීතෙ ආයූහිතං එතරහි ලද්ධවිපාකවාරං පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං ජනෙත්වා රූපජනකං රූපං ජනෙත්වා ඨිතං, තං අහොසි කම්මං අත්ථි කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං අලද්ධවිපාකවාරං පටිසන්ධිජනකං වා පටිසන්ධිං රූපජනකං වා රූපං ජනෙතුං නාසක්ඛි, තං අහොසි කම්මං නත්ථි කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං පන අතීතෙ ආයූහිතං අනාගතෙ විපාකවාරං ලභිස්සති, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං රූපජනකං රූපං ජනෙතුං සක්ඛිස්සති, තං අහොසි කම්මං භවිස්සති කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං අනාගතෙ විපාකවාරං න ලභිස්සති, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං රූපජනකං වා රූපං ජනෙතුං න සක්ඛිස්සති, තං අහොසි කම්මං න භවිස්සති කම්මවිපාකොති වුත්තං.

Darunter wird dasjenige Kamma, das in der Vergangenheit angehäuft wurde und nur in der Vergangenheit seine Gelegenheit zur Reifung erhielt, wobei das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt und das materialitätserzeugende Kamma die Materialität erzeugte, als 'Es gab Kamma, es gab ein Kamma-Resultat' bezeichnet. Dasjenige aber, das keine Gelegenheit zur Reifung erhielt und bei dem weder das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt noch das materialitätserzeugende Kamma die Materialität zu erzeugen vermochte, wird als 'Es gab Kamma, es gab kein Kamma-Resultat' bezeichnet. Dasjenige aber, das in der Vergangenheit angehäuft wurde und jetzt seine Gelegenheit zur Reifung erhalten hat, sodass das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt und das materialitätserzeugende Kamma die Materialität erzeugte und so fortbesteht, wird als 'Es gab Kamma, es gibt ein Kamma-Resultat' bezeichnet. Dasjenige, das keine Gelegenheit zur Reifung erhalten hat und bei dem weder das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt noch das materialitätserzeugende Kamma die Materialität zu erzeugen vermochte, wird als 'Es gab Kamma, es gibt kein Kamma-Resultat' bezeichnet. Dasjenige aber, das in der Vergangenheit angehäuft wurde und in der Zukunft die Gelegenheit zur Reifung erhalten wird, wobei das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt und das materialitätserzeugende Kamma die Materialität zu erzeugen vermögen wird, wird als 'Es gab Kamma, es wird ein Kamma-Resultat geben' bezeichnet. Dasjenige, das in der Zukunft keine Gelegenheit zur Reifung erhalten wird und bei dem weder das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt noch das materialitätserzeugende Kamma die Materialität zu erzeugen vermögen wird, wird als 'Es gab Kamma, es wird kein Kamma-Resultat geben' bezeichnet.

යං [Pg.114] පන එතරහි ආයූහිතං එතරහියෙව විපාකවාරං ලභති, තං අත්ථි කම්මං අත්ථි කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං පන එතරහි විපාකවාරං න ලභති, තං අත්ථි කම්මං නත්ථි කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං පන එතරහි ආයූහිතං අනාගතෙ විපාකවාරං ලභිස්සති, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං රූපජනකං රූපං ජනෙතුං සක්ඛිස්සති, තං අත්ථි කම්මං භවිස්සති කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං පන විපාකවාරං න ලභිස්සති, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං රූපජනකං වා රූපං ජනෙතුං සක්ඛිස්සති, තං අත්ථි කම්මං න භවිස්සති කම්මවිපාකොති වුත්තං.

Dasjenige aber, das jetzt angehäuft wird und nur jetzt seine Gelegenheit zur Reifung erhält, wird als 'Es gibt Kamma, es gibt ein Kamma-Resultat' bezeichnet. Dasjenige aber, das jetzt keine Gelegenheit zur Reifung erhält, wird als 'Es gibt Kamma, es gibt kein Kamma-Resultat' bezeichnet. Dasjenige aber, das jetzt angehäuft wird und in der Zukunft die Gelegenheit zur Reifung erhalten wird, wobei das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt und das materialitätserzeugende Kamma die Materialität zu erzeugen vermögen wird, wird als 'Es gibt Kamma, es wird ein Kamma-Resultat geben' bezeichnet. Dasjenige aber, das keine Gelegenheit zur Reifung erhalten wird und bei dem weder das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt noch das materialitätserzeugende Kamma die Materialität zu erzeugen vermögen wird, wird als 'Es gibt Kamma, es wird kein Kamma-Resultat geben' bezeichnet.

යං පනානාගතෙ ආයූහිස්සති, අනාගතෙයෙව විපාකවාරං ලභිස්සති, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං රූපජනකං වා රූපං ජනෙස්සති, තං භවිස්සති කම්මං භවිස්සති කම්මවිපාකොති වුත්තං. යං පන විපාකවාරං න ලභිස්සති, පටිසන්ධිජනකං පටිසන්ධිං රූපජනකං වා රූපං ජනෙතුං න සක්ඛිස්සති, තං භවිස්සති කම්මං න භවිස්සති කම්මවිපාකොති වුත්තං. එවං පටිසම්භිදාමග්ගපරියායෙන ද්වාදස කම්මානි විභත්තානි.

Dasjenige aber, das in der Zukunft angehäuft werden wird und nur in der Zukunft seine Gelegenheit zur Reifung erhalten wird, wobei das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt oder das materialitätserzeugende Kamma die Materialität erzeugen wird, wird als 'Es wird Kamma geben, es wird ein Kamma-Resultat geben' bezeichnet. Dasjenige aber, das keine Gelegenheit zur Reifung erhalten wird und bei dem weder das wiedergeburtserzeugende Kamma die Wiedergeburt noch das materialitätserzeugende Kamma die Materialität zu erzeugen vermögen wird, wird als 'Es wird Kamma geben, es wird kein Kamma-Resultat geben' bezeichnet. Auf diese Weise sind nach der Lehrweise des Paṭisambhidāmagga die zwölf Kamma-Arten eingeteilt worden.

ඉති ඉමානි චෙව ද්වාදස අභිධම්මපරියායෙන විභත්තානි ච සොළස කම්මානි අත්තනො ඨානා ඔසක්කිත්වා සුත්තන්තිකපරියායෙන වුත්තානි එකාදස කම්මානියෙව භවන්ති. තානිපි තතො ඔසක්කිත්වා තීණියෙව කම්මානි හොන්ති දිට්ඨධම්මවෙදනීයං, උපපජ්ජවෙදනීයං, අපරපරියායවෙදනීයන්ති. තෙසං සඞ්කමනං නත්ථි, යථාඨානෙයෙව තිට්ඨන්ති. යදි හි දිට්ඨධම්මවෙදනීයං කම්මං උපපජ්ජවෙදනීයං වා අපරපරියායවෙදනීයං වා භවෙය්‍ය, ‘‘දිට්ඨෙ වා ධම්මෙ’’ති සත්ථා න වදෙය්‍ය. සචෙපි උපපජ්ජවෙදනීයං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං වා අපරපරියායවෙදනීයං වා භවෙය්‍ය, ‘‘උපපජ්ජ වා’’ති සත්ථා න වදෙය්‍ය. අථාපි අපරපරියායවෙදනීයං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං වා උපපජ්ජවෙදනීයං වා භවෙය්‍ය, ‘‘අපරෙ වා පරියායෙ’’ති සත්ථා න වදෙය්‍ය.

Somit reduzieren sich sowohl diese zwölf als auch die sechzehn nach der Abhidhamma-Lehrweise eingeteilten Kamma-Arten, indem sie von ihrer eigenen Kategorie zurückweichen, auf eben jene elf Kamma-Arten, die nach der Suttanta-Lehrweise gelehrt wurden. Und auch diese reduzieren sich von jener Stufe aus auf nur drei Kamma-Arten, nämlich: das in diesem Leben zu erfahrende Kamma, das im nächsten Leben zu erfahrende Kamma und das in darauffolgenden Leben zu erfahrende Kamma. Bei diesen gibt es keine gegenseitige Verschiebung; sie verbleiben genau an ihrer jeweiligen Stelle. Denn wenn das in diesem Leben zu erfahrende Kamma zu einem im nächsten Leben oder in darauffolgenden Leben zu erfahrenden Kamma werden könnte, so hätte der Meister es nicht als 'in diesem Leben zu erfahren' bezeichnet. Wenn auch das im nächsten Leben zu erfahrende Kamma zu einem in diesem Leben oder in darauffolgenden Leben zu erfahrenden Kamma werden könnte, so hätte der Meister es nicht als 'im nächsten Leben zu erfahren' bezeichnet. Und ebenso, wenn das in darauffolgenden Leben zu erfahrende Kamma zu einem in diesem Leben oder im nächsten Leben zu erfahrenden Kamma werden könnte, so hätte der Meister es nicht als 'in darauffolgenden Leben zu erfahren' bezeichnet.

සුක්කපක්ඛෙපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. එත්ථ පන ලොභෙ විගතෙති ලොභෙ අපගතෙ නිරුද්ධෙ. තාලවත්ථුකතන්ති තාලවත්ථු විය කතං, මත්ථකච්ඡින්නතාලො විය පුන අවිරුළ්හිසභාවං කතන්ති අත්ථො. අනභාවං කතන්ති අනුඅභාවං කතං, යථා පුන නුප්පජ්ජති, එවං කතන්ති අත්ථො. එවස්සූති එවං භවෙය්‍යුං. එවමෙව ඛොති එත්ථ බීජානි විය කුසලාකුසලං [Pg.115] කම්මං දට්ඨබ්බං, තානි අග්ගිනා ඩහනපුරිසො විය යොගාවචරො, අග්ගි විය මග්ගඤාණං, අග්ගිං දත්වා බීජානං ඩහනකාලො විය මග්ගඤාණෙන කිලෙසානං දඩ්ඪකාලො, මසිකතකාලො විය පඤ්චන්නං ඛන්ධානං ඡින්නමූලකෙ කත්වා ඨපිතකාලො, මහාවාතෙ ඔපුනිත්වා නදියා වා පවාහෙත්වා අප්පවත්තිකතකාලො විය උපාදින්නකසන්තානස්ස නිරොධෙන ඡින්නමූලකානං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං අප්පටිසන්ධිකභාවෙන නිරුජ්ඣිත්වා පුන භවස්මිං පටිසන්ධිං අග්ගහිතකාලො වෙදිතබ්බො.

Auch auf der heilsamen Seite ist die Bedeutung nach eben dieser Methode zu verstehen. Hierbei bedeutet jedoch 'wenn die Gier geschwunden ist' (lobhe vigate): wenn sie weggegangen, erloschen ist. 'Zu einem Palmenstumpf gemacht' (tālavatthukataṃ) bedeutet: wie der Standort einer Palme gemacht, das heißt, ihr wurde wie einer Palme, deren Krone abgeschlagen ist, die Natur genommen, jemals wieder zu wachsen. 'Zum Nichtsein gemacht' (anabhāvaṃ kataṃ) bedeutet: dahingehend gemacht, dass es nicht wieder existiert; so gemacht, dass es nicht wieder entsteht. 'So mögen sie sein' (evassu) bedeutet: so sollten sie sein. 'Ebenso wahrlich' (evameva kho) – hierbei ist das heilsame und unheilsame Kamma wie Samen anzusehen; der Yoga-Praktizierende ist wie ein Mann anzusehen, der diese Samen mit Feuer verbrennt; das Pfad-Wissen ist wie das Feuer anzusehen; die Zeit des Verbrennens der Befleckungen durch das Pfad-Wissen ist wie die Zeit anzusehen, in der man Feuer anlegt und die Samen verbrennt; die Zeit, in der die fünf Daseinsgruppen mit abgeschnittenen Wurzeln hinterlassen werden, ist wie die Zeit anzusehen, in der sie zu Asche gemacht werden; und die Zeit, in der – durch das Erlöschen des ergriffenen Kontinuums – die fünf Daseinsgruppen, deren Wurzeln abgeschnitten sind, im Zustand der Nicht-Wiederverknüpfung erlöschen und im neuen Dasein keine Wiedergeburt mehr annehmen, ist wie die Zeit zu verstehen, in der sie durch Worfeln im starken Wind oder durch Wegschwemmen im Fluss völlig am Wiederauftreten gehindert werden.

මොහජඤ්චාපවිද්දසූති මොහජඤ්චාපි අවිද්දසු. ඉදං වුත්තං හොති – යං සො අවිදූ අන්ධබාලො ලොභජඤ්ච දොසජඤ්ච මොහජඤ්චාති කම්මං කරොති, එවං කරොන්තෙන යං තෙන පකතං කම්මං අප්පං වා යදි වා බහුං. ඉධෙව තං වෙදනියන්ති තං කම්මං තෙන බාලෙන ඉධ සකෙ අත්තභාවෙයෙව වෙදනීයං, තස්සෙව තං අත්තභාවෙ විපච්චතීති අත්ථො. වත්ථුං අඤ්ඤං න විජ්ජතීති තස්ස කම්මස්ස විපච්චනත්ථාය අඤ්ඤං වත්ථු නත්ථි. න හි අඤ්ඤෙන කතං කම්මං අඤ්ඤස්ස අත්තභාවෙ විපච්චති. තස්මා ලොභඤ්ච දොසඤ්ච, මොහජඤ්චාපි විද්දසූති තස්මා යො විදූ මෙධාවී පණ්ඩිතො තං ලොභජාදිභෙදං කම්මං න කරොති, සො විජ්ජං උප්පාදයං භික්ඛු, සබ්බා දුග්ගතියො ජහෙ, අරහත්තමග්ගවිජ්ජං උප්පාදෙත්වා තං වා පන විජ්ජං උප්පාදෙන්තො සබ්බා දුග්ගතියො ජහති. දෙසනාසීසමෙවෙතං, සුගතියොපි පන සො ඛීණාසවො ජහතියෙව. යම්පි චෙතං ‘‘තස්මා ලොභඤ්ච දොසඤ්චා’’ති වුත්තං, එත්ථාපි ලොභදොසසීසෙන ලොභජඤ්ච දොසජඤ්ච කම්මමෙව නිද්දිට්ඨන්ති වෙදිතබ්බං. එවං සුත්තන්තෙසුපි ගාථායපි වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතන්ති.

"Mohajañcāpaviddasū" (geboren aus Verblendung und von einem Unwissenden) bedeutet: auch das aus Verblendung geborene unheilsame Kamma von einem Unwissenden. Dies bedeutet Folgendes: Welches Kamma jener unwissende, verblendete Tor auch immer tut, sei es aus Gier (lobhaja), Hass (dosaja) oder Verblendung (mohaja) – das Kamma, das von ihm in dieser Weise getan wurde, sei es gering oder viel. "Idheva taṃ vedanīyaṃ" (genau hier ist es zu erfahren) bedeutet, dass dieses Kamma von jenem Toren genau hier in seiner eigenen Daseinsform zu erfahren ist; es reift genau in seiner eigenen Daseinsform, das ist die Bedeutung. "Vatthuṃ aññaṃ na vijjati" (es gibt keine andere Grundlage) bedeutet, dass es für das Reifen dieses Kammas keine andere Grundlage gibt. Denn ein von einem anderen getan Kamma reift nicht in der Daseinsform eines anderen. "Tasmā lobhañca dosañca, mohajañcāpi viddasū" (Darum soll ein Wissender [Kamma aus] Gier, Hass und auch Verblendung [vermeiden]) bedeutet: Darum tut ein Wissender, ein Kluger, ein Weiser dieses Kamma, das sich in aus Gier geborenes usw. unterteilt, nicht. "So vijjaṃ uppādayaṃ bhikkhu, sabbā duggatiyo jahe" (Jener Mönch, der Wissen erzeugt, lässt alle unglücklichen Schicksale hinter sich): Indem er das Wissen des Pfades der Arahatschaft erzeugt oder während er dieses Wissen erzeugt, lässt er alle unglücklichen Daseinsbereiche hinter sich. Dies ist nur das Hauptthema der Lehrverkündigung; jener Triebversiegte lässt jedoch gewiss auch die glücklichen Daseinsformen hinter sich. Was aber dieses Gesagte betrifft: "Darum Gier und Hass...", so ist zu verstehen, dass auch hier, mit Gier und Hass als Hauptbegriffen, das aus Gier und Hass geborene Kamma aufgezeigt wird. So wird sowohl in den Suttas als auch in den Versen ausschließlich der Kreislauf des Leidens (vaṭṭa) und das Entrinnen aus dem Kreislauf (vivaṭṭa) dargelegt.

5. හත්ථකසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Hatthaka-Sutta.

35. පඤ්චමෙ ආළවියන්ති ආළවිරට්ඨෙ. ගොමග්ගෙති ගුන්නං ගමනමග්ගෙ. පණ්ණසන්ථරෙති සයං පතිතපණ්ණසන්ථරෙ. අථාති එවං ගුන්නං ගමනමග්ගං උජුං මහාපථං නිස්සාය සිංසපාවනෙ සයං පතිතපණ්ණානි සඞ්කඩ්ඪිත්වා කතසන්ථරෙ සුගතමහාචීවරං පත්ථරිත්වා පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා නිසින්නෙ තථාගතෙ. හත්ථකො ආළවකොති හත්ථතො හත්ථං ගතත්තා එවංලද්ධනාමො ආළවකො රාජපුත්තො. එතදවොචාති එතං ‘‘කච්චි, භන්තෙ[Pg.116], භගවා’’තිආදිවචනං අවොච. කස්මා පන සම්මාසම්බුද්ධො තං ඨානං ගන්ත්වා නිසින්නො, කස්මා රාජකුමාරො තත්ථ ගතොති? සම්මාසම්බුද්ධො තාව අට්ඨුප්පත්තිකාය ධම්මදෙසනාය සමුට්ඨානං දිස්වා තත්ථ නිසින්නො, රාජකුමාරොපි පාතොව උට්ඨාය පඤ්චහි උපාසකසතෙහි පරිවුතො බුද්ධුපට්ඨානං ගච්ඡන්තො මහාමග්ගා ඔක්කම්ම ගොපථං ගහෙත්වා ‘‘බුද්ධානං පූජනත්ථාය මිස්සකමාලං ඔචිනිස්සාමී’’ති ගච්ඡන්තො සත්ථාරං දිස්වා උපසඞ්කමිත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි, එවං සො තත්ථ ගතොති. සුඛමසයිත්ථාති සුඛං සයිත්ථ.

35. Im fünften Sutta bedeutet "āḷavyaṃ": im Land Āḷavī. "Gomagge" bedeutet auf dem Weg, den die Rinder gehen. "Paṇṇasanthare" bedeutet auf einem Lager aus von selbst abgefallenen Blättern. "Atha" (Da) bedeutet: Auf diese Weise, nahe dem Weg, den die Rinder gehen, der Hauptstraße, im Sīsapa-Wald, nachdem er von selbst abgefallene Blätter zusammengeharkt und ein Lager bereitet hatte, darauf das große Gewand des Sugata ausgebreitet hatte, mit gekreuzten Beinen dasitzend, als der Tathāgata so saß. "Hatthako āḷavako" ist der Prinz von Āḷavī, der diesen Namen erhielt, weil er von Hand zu Hand gereicht wurde. "Etadavoca" bedeutet, dass er diese Worte sprach: "Ging es dem Erhabenen gut, Ehrwürdiger Herr?" und so weiter. Warum aber ging der vollkommen Erleuchtete an jenen Ort und setzte sich dort nieder, und warum ging der Prinz dorthin? Zunächst saß der vollkommen Erleuchtete dort, da er den Anlass für eine Lehrrede sah, die aus diesem Ereignis hervorgehen würde. Der Prinz wiederum, der früh am Morgen aufgestanden war, umgeben von fünfhundert Laienanhängern, verließ auf dem Weg, um dem Buddha seine Aufwartung zu machen, die Hauptstraße, nahm den Kuhpfad und dachte: "Ich will verschiedene Blumen pflücken, um den Buddhas Verehrung darzubringen." Als er so ging, sah er den Meister, näherte sich ihm, erwies ihm die Ehrung und setzte sich an eine Seite nieder. So ging er dorthin. "Sukhamasayittha" bedeutet: Haben Sie angenehm geschlafen?

අන්තරට්ඨකොති මාඝඵග්ගුණානං අන්තරෙ අට්ඨදිවසපරිමාණො කාලො. මාඝස්ස හි අවසානෙ චත්තාරො දිවසා, ඵග්ගුණස්ස ආදිම්හි චත්තාරොති අයං ‘‘අන්තරට්ඨකො’’ති වුච්චති. හිමපාතසමයොති හිමස්ස පතනසමයො. ඛරාති ඵරුසා කක්ඛළා වා. ගොකණ්ටකහතාති නවවුට්ඨෙ දෙවෙ ගාවීනං අක්කන්තක්කන්තට්ඨානෙ ඛුරන්තරෙහි කද්දමො උග්ගන්ත්වා තිට්ඨති, සො වාතාතපෙන සුක්ඛො කකචදන්තසදිසො හොති දුක්ඛසම්ඵස්සො. තං සන්ධායාහ – ‘‘ගොකණ්ටකහතා භූමී’’ති. ගුන්නං ඛුරන්තරෙහි ඡින්නාතිපි අත්ථො. වෙරම්භො වාතො වායතීති චතූහි දිසාහි වායන්තො වාතො වායති. එකාය දිසාය වා ද්වීහි වා දිසාහි තීහි වා දිසාහි වායන්තො වාතො වෙරම්භොති න වුච්චති.

"Antaraṭṭhako" bezeichnet die Zeitspanne von acht Tagen zwischen den Monaten Māgha und Phagguṇa. Denn die letzten vier Tage von Māgha und die ersten vier Tage von Phagguṇa werden als "Antaraṭṭhaka" bezeichnet. "Himapātasamayo" ist die Zeit, in der Schnee (Frost) fällt. "Kharā" bedeutet rau oder hart. "Gokaṇṭakahatā" (vom Rinderhuf zerfurcht): Wenn es frisch geregnet hat, quillt an den Stellen, die von den Rindern betreten wurden, Schlamm zwischen den Hufen empor und bleibt stehen. Durch Wind und Sonne getrocknet wird er wie Sägezähne und ist schmerzhaft zu berühren. Darauf bezieht sich die Aussage: "Vom Rinderhuf zerfurcht ist der Boden". Es bedeutet auch: "durch die Hufe der Rinder aufgerissen". "Verambho vāto vāyati" (ein Verambha-Wind weht) bedeutet, dass ein Wind weht, der aus allen vier Himmelsrichtungen weht. Ein Wind, der nur aus einer Richtung, aus zwei Richtungen oder aus drei Richtungen weht, wird nicht als "Verambha" bezeichnet.

තෙන හි රාජකුමාරාති ඉදං සත්ථා ‘‘අයං රාජකුමාරො ලොකස්මිං නෙව සුඛවාසිනො, න දුක්ඛවාසිනො ජානාති, ජානාපෙස්සාමි න’’න්ති උපරි දෙසනං වඩ්ඪෙන්තො ආහ. තත්ථ යථා තෙ ඛමෙය්‍යාති යථා තුය්හං රුච්චෙය්‍ය. ඉධස්සාති ඉමස්මිං ලොකෙ අස්ස. ගොනකත්ථතොති චතුරඞ්ගුලාධිකලොමෙන කාළකොජවෙන අත්ථතො. පටිකත්ථතොති උණ්ණාමයෙන සෙතත්ථරණෙන අත්ථතො. පටලිකත්ථතොති ඝනපුප්ඵෙන උණ්ණාමයඅත්ථරණෙන අත්ථතො. කදලිමිගපවරපච්චත්ථරණොති කදලිමිගචම්මමයෙන උත්තමපච්චත්ථරණෙන අත්ථතො. තං කිර පච්චත්ථරණං සෙතවත්ථස්ස උපරි කදලිමිගචම්මං අත්ථරිත්වා සිබ්බිත්වා කරොන්ති. සඋත්තරච්ඡදොති සහ උත්තරච්ඡදෙන, උපරි බද්ධෙන රත්තවිතානෙන සද්ධින්ති අත්ථො. උභතොලොහිතකූපධානොති සීසූපධානඤ්ච පාදූපධානඤ්චාති පල්ලඞ්කස්ස උභතො ඨපිතලොහිතකූපධානො. පජාපතියොති භරියායො. මනාපෙන [Pg.117] පච්චුපට්ඨිතා අස්සූති මනාපෙන උපට්ඨානවිධානෙන පච්චුපට්ඨිතා භවෙය්‍යුං.

"Tena hi rājakumāra" (Nun denn, Prinz): Dies sprach der Meister, um die folgende Lehrrede auszuweiten, geleitet von dem Gedanken: "Dieser Prinz kennt in der Welt weder jene, die glücklich leben, noch jene, die unglücklich leben; ich werde es ihn wissen lassen." Darin bedeutet "yathā te khameyya": wie es dir gefallen würde. "Idhassa" bedeutet: hier wäre für ihn in dieser Welt. "Gonakatthato" bedeutet: ausgelegt mit einer schwarzen Wolldecke, deren Haare länger als vier Fingerbreit sind. "Paṭikatthato" bedeutet: ausgelegt mit einer weißen Decke aus Wolle. "Paṭalikatthato" bedeutet: ausgelegt mit einer Wolldecke mit dichten Blumenmustern. "Kadalimigapavarapaccattharaṇo" bedeutet: ausgelegt mit einer Decke von hervorragender Qualität, hergestellt aus dem Fell der Kadali-Antilope. Man sagt, dass diese Decke so gefertigt wird, dass man das Fell der Kadali-Antilope auf ein weißes Tuch legt und es vernäht. "Sauttaracchado" bedeutet: zusammen mit einer oberen Abdeckung, nämlich zusammen mit einem roten Baldachin, der oben befestigt ist. "Ubhatolohitakūpadhāno" bedeutet, dass an beiden Seiten des Lagers rote Kissen platziert sind, nämlich ein Kopfkissen und ein Fußkissen. "Pajāpatiyo" bedeutet: Ehefrauen. "Manāpena paccupaṭṭhitā assu" bedeutet: sie würden ihm mit einer angenehmen Art der Fürsorge dienen.

කායිකාති පඤ්චද්වාරකායං ඛොභයමානා. චෙතසිකාති මනොද්වාරං ඛොභයමානා. සො රාගො තථාගතස්ස පහීනොති තථාරූපො රාගො තථාගතස්ස පහීනොති අත්ථො. යො පන තස්ස රාගො, න සො තථාගතස්ස පහීනො නාම. දොසමොහෙසුපි එසෙව නයො.

"Kāyikā" (körperlich) bedeutet die Ansammlung der Sinne an den fünf Toren aufwühlend. "Cetasikā" (geistig) bedeutet das Geistes-Tor aufwühlend. "So rāgo tathāgatassa pahīno" (Diese Gier ist vom Tathāgata überwunden) bedeutet, dass eine Gier solcher Art vom Tathāgata überwunden wurde. Welche Gier jener [Hausvater] jedoch auch haben mag, diese ist beim Tathāgata wahrlich nicht vorhanden, sondern aufgegeben. Bei Hass und Verblendung gilt genau dieselbe Methode.

බ්‍රාහ්මණොති බාහිතපාපො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. න ලිම්පති කාමෙසූති වත්ථුකාමෙසු ච කිලෙසකාමෙසු ච තණ්හාදිට්ඨිලෙපෙහි න ලිම්පති. සීතිභූතොති අබ්භන්තරෙ තාපනකිලෙසානං අභාවෙන සීතිභූතො. නිරූපධීති කිලෙසූපධීනං අභාවෙන නිරූපධි. සබ්බා ආසත්තියො ඡෙත්වාති ආසත්තියො වුච්චන්ති තණ්හායො, තා සබ්බාපි රූපාදීසු ආරම්මණෙසු ආසත්තවිසත්තා ආසත්තියො ඡින්දිත්වා. විනෙය්‍ය හදයෙ දරන්ති හදයනිස්සිතං දරථං විනයිත්වා වූපසමෙත්වා. සන්තිං පප්පුය්‍ය චෙතසොති චිත්තස්ස කිලෙසනිබ්බානං පාපුණිත්වා. කරණවචනං වා එතං ‘‘සබ්බචෙතසො සමන්නාහරිත්වා’’තිආදීසු විය, චෙතසා නිබ්බානං පාපුණිත්වාති අත්ථො.

"Brāhmaṇo" ist ein khīṇāsava-Brāhmane (ein vollkommen befreiter Heiliger), der das Böse von sich gewiesen hat. "Parinibbuto" bedeutet erloschen durch das Erlöschen der Befleckungen. "Na limpati kāmesu" (Er haftet nicht an den Sinnesfreuden an) bedeutet, dass er weder an den Objekten des Begehrens (vatthukāma) noch an den Befleckungen des Begehrens (kilesakāma) durch das Anhaften von Verlangen und Ansichten anhaftet. "Sītibhūto" bedeutet kühl geworden aufgrund der Abwesenheit von quälenden Befleckungen im Inneren. "Nirūpadhi" bedeutet frei von den Grundlagen der Befleckung aufgrund deren Abwesenheit. "Sabbā āsattiyo chetvā" (Nachdem er alle Anhaftungen durchschnitten hat): Als "Anhaftungen" (āsattiyo) werden die Formen des Begehrens bezeichnet; nachdem er all diese Anhaftungen durchschnitten hat, die an den Sinnesobjekten wie Formen usw. haften. "Vineyya hadaye daraṃ" (Nachdem er den Kummer im Herzen vertrieben hat) bedeutet, nachdem er den im Herzen sitzenden Kummer vertrieben und zur Ruhe gebracht hat. "Santiṃ pappuyya cetaso" (Nachdem er den Frieden des Geistes erlangt hat) bedeutet, nachdem er das Erlöschen der Befleckungen des Geistes erlangt hat. Oder aber dieses [Wort] steht im Instrumental (karaṇavacana), wie in Phrasen wie "sabbacetaso samannāharitvā" (mit dem ganzen Geiste aufmerksam sein), was bedeutet: mit dem Geist das Nibbāna erlangt habend.

6. දෙවදූතසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Devadūta-Sutta.

36. ඡට්ඨෙ දෙවදූතානීති දෙවදූතා. අයං පනෙත්ථ වචනත්ථො – දෙවොති මච්චු, තස්ස දූතාති දෙවදූතා. ජිණ්ණබ්‍යාධිමතා හි සංවෙගජනනට්ඨෙන ‘‘ඉදානි තෙ මච්චුසමීපං ගන්තබ්බ’’න්ති චොදෙන්ති විය, තස්මා දෙවදූතාති වුච්චන්ති. දෙවා විය දූතාතිපි දෙවදූතා. යථා හි අලඞ්කතපටියත්තාය දෙවතාය ආකාසෙ ඨත්වා ‘‘ත්වං අසුකදිවසෙ මරිස්සසී’’ති වුත්තෙ තස්සා වචනං සද්ධාතබ්බං හොති; එවමෙවං ජිණ්ණබ්‍යාධිමතාපි දිස්සමානා ‘‘ත්වම්පි එවංධම්මො’’ති චොදෙන්ති විය, තෙසඤ්ච තං වචනං අනඤ්ඤථාභාවිතාය දෙවතාය බ්‍යාකරණසදිසමෙව හොතීති දෙවා විය දූතාති දෙවදූතා. විසුද්ධිදෙවානං දූතාතිපි දෙවදූතා. සබ්බබොධිසත්තා හි ජිණ්ණබ්‍යාධිමතපබ්බජිතෙ දිස්වාව සංවෙගං ආපජ්ජිත්වා නික්ඛම්ම පබ්බජිංසු. එවං විසුද්ධිදෙවානං දූතාතිපි දෙවදූතා. ඉධ පන ලිඞ්ගවිපල්ලාසෙන ‘‘දෙවදූතානී’’ති වුත්තං.

36. Im sechsten Sutta bedeutet 'devadūtāni' Götterboten (devadūtā). Hierbei ist dies die Wortbedeutung: 'Deva' bezeichnet den Tod (maccu), und dessen Boten sind 'devadūtā' (Boten des Todes). Denn die Gealterten, Kranken und Verstorbenen mahnen gleichsam, indem sie Erschütterung (saṃvega) hervorrufen: 'Nun musst du dich in die Nähe des Todes begeben'; darum werden sie 'Götterboten' genannt. Sie sind auch Götterboten (devadūtā) im Sinne von 'Boten wie Götter' (devā viya dūtā). Denn so wie das Wort einer geschmückten und hergerichteten Gottheit, die am Himmel steht und spricht: 'Du wirst an jenem Tag sterben', glaubwürdig ist; ebenso mahnen auch die Gealterten, Kranken und Verstorbenen, wenn sie erblickt werden, gleichsam: 'Auch du bist von dieser Natur.' Und da ihr Wort sich nicht anders verhält (unumstößlich wahr ist), gleicht es der Vorhersage einer Gottheit; darum sind sie Boten wie Götter, daher 'Götterboten'. Sie sind auch 'Boten der Götter der Reinheit' (visuddhidevānaṃ dūtā). Denn alle Bodhisattas erblickten die Gealterten, Kranken, Verstorbenen und einen Entsagenden, gerieten in Erschütterung, zogen in die Hauslosigkeit hinaus und wurden Mönche. Auf diese Weise sind sie auch Boten der Götter der Reinheit, daher 'Götterboten'. Hier jedoch wurde aufgrund einer Vertauschung des grammatikalischen Geschlechts (liṅgavipallāsa) 'devadūtāni' gesagt.

කායෙන [Pg.118] දුච්චරිතන්තිආදි කස්මා ආරද්ධං? දෙවදූතානුයුඤ්ජනට්ඨානුපක්කමකම්මදස්සනත්ථං. ඉමිනා හි කම්මෙන අයං සත්තො නිරයෙ නිබ්බත්තති, අථ නං තත්ථ යමො රාජා දෙවදූතෙ සමනුයුඤ්ජති. තත්ථ කායෙන දුච්චරිතං චරතීති කායද්වාරෙන තිවිධං දුච්චරිතං චරති. වාචායාති වචීද්වාරෙන චතුබ්බිධං දුච්චරිතං චරති. මනසාති මනොද්වාරෙන තිවිධං දුච්චරිතං චරති.

Warum wurde die Passage beginnend mit 'Schlechtes Verhalten mit dem Körper' (kāyena duccaritaṃ) dargelegt? Um das Karma aufzuzeigen, das die Ursache für das Verhör bezüglich der Götterboten darstellt. Denn durch dieses Karma wird dieses Wesen in der Hölle wiedergeboren, und daraufhin befragt ihn dort König Yama eingehend bezüglich der Götterboten. Darin bedeutet 'er verhält sich schlecht mit dem Körper': Er begeht ein dreifaches Fehlverhalten durch das Körpertor. 'Mit der Sprache' bedeutet: Er begeht ein vierfaches Fehlverhalten durch das Sprechtor. 'Mit dem Geist' bedeutet: Er begeht ein dreifaches Fehlverhalten durch das Geisttor.

තමෙනං, භික්ඛවෙ, නිරයපාලාති එත්ථ එකච්චෙ ථෙරා ‘‘නිරයපාලා නාම නත්ථි, යන්තරූපං විය කම්මමෙව කාරණං කාරෙතී’’ති වදන්ති. තං ‘‘අත්ථි නිරයෙ නිරයපාලාති, ආමන්තා. අත්ථි ච කාරණිකා’’තිආදිනා නයෙන අභිධම්මෙ (කථා. 866) පටිසෙධිතමෙව. යථා හි මනුස්සලොකෙ කම්මකාරණකාරකා අත්ථි, එවමෙව නිරයෙ නිරයපාලා අත්ථීති. යමස්ස රඤ්ඤොති යමරාජා නාම වෙමානිකපෙතරාජා. එකස්මිං කාලෙ දිබ්බවිමානෙ දිබ්බකප්පරුක්ඛදිබ්බඋය්‍යානදිබ්බනාටකාදිසබ්බසම්පත්තිං අනුභවති, එකස්මිං කාලෙ කම්මවිපාකං, ධම්මිකො රාජා, න චෙස එකොව හොති, චතූසු පන ද්වාරෙසු චත්තාරො ජනා හොන්ති. අමත්තෙය්‍යොති මාතු හිතො මත්තෙය්‍යො, මාතරි සම්මා පටිපන්නොති අත්ථො. න මත්තෙය්‍යොති අමත්තෙය්‍යො, මාතරි මිච්ඡා පටිපන්නොති අත්ථො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. අබ්‍රහ්මඤ්ඤොති එත්ථ ච ඛීණාසවා බ්‍රාහ්මණා නාම, තෙසු මිච්ඡා පටිපන්නො අබ්‍රහ්මඤ්ඤො නාම.

Zu der Stelle 'Ihn, o Mönche, [ergreifen] die Höllenwärter' sagen einige Ältere: 'Es gibt keine tatsächlichen Höllenwärter; wie eine mechanische Puppe lässt allein das eigene Karma die Bestrafung vollziehen.' Dies wird jedoch im Abhidhamma durch folgende Methode zurückgewiesen: 'Gibt es Höllenwärter in der Hölle? Ja, so ist es. Und es gibt auch Peiniger.' Denn wie es in der Menschenwelt Folterer gibt, ebenso gibt es in der Hölle Höllenwärter; so ist es zu verstehen. Unter 'des Königs Yama' versteht man König Yama, der ein König der Vemānika-Petas (Palast-Geister) ist. Zu einer Zeit genießt er in einem himmlischen Palast allen herrlichen Besitz wie himmlische Wunschbäume, himmlische Gärten, himmlischen Tanz und so weiter; zu einer anderen Zeit erfährt er die Reifung seines Karmas. Er ist ein gerechter König. Und er ist nicht der Einzige, vielmehr gibt es an den vier Toren vier Personen. 'Amatteyyo' (lieblos gegenüber der Mutter): 'Matteyyo' bedeutet der Mutter nützlich, das heißt, sich der Mutter gegenüber recht zu verhalten. Nicht matteyyo ist 'amatteyyo', was bedeutet, sich der Mutter gegenüber falsch zu verhalten. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. 'Abrahmañño' (unehrerbietig gegenüber heiligen Männern): Hier werden die Triebversiegten (Arahants) als 'brāhmaṇā' bezeichnet; wer sich ihnen gegenüber falsch verhält, wird 'abrahmañño' genannt.

සමනුයුඤ්ජතීති අනුයොගවත්තං ආරොපෙන්තො පුච්ඡති, ලද්ධිං පතිට්ඨාපෙන්තො පන සමනුග්ගාහති නාම, කාරණං පුච්ඡන්තො සමනුභාසති නාම. නාද්දසන්ති අත්තනො සන්තිකෙ පහිතස්ස කස්සචි දෙවදූතස්ස අභාවං සන්ධාය එවං වදති.

'Er befragt eingehend' (samanuyuñjati) bedeutet: Er fragt, indem er ihm die Pflicht der Befragung auferlegt. Wenn er ihn jedoch auf seiner eigenen Ansicht festnagelt, nennt man dies 'samanuggāhati'; wenn er nach dem Grund fragt, nennt man dies 'samanubhāsati'. 'Ich habe sie nicht gesehen' (nāddasaṃ) sagt er im Hinblick darauf, dass kein Götterbote eigens zu ihm persönlich gesandt worden war.

අථ නං යමො ‘‘නායං භාසිතස්ස අත්ථං සල්ලක්ඛෙතී’’ති ඤත්වා අත්ථං සල්ලක්ඛාපෙතුකාමො අම්භොතිආදිමාහ. තත්ථ ජිණ්ණන්ති ජරාජිණ්ණං. ගොපානසිවඞ්කන්ති ගොපානසී විය වඞ්කං. භොග්ගන්ති භග්ගං. ඉමිනාපිස්ස වඞ්කභාවමෙව දීපෙති. දණ්ඩපරායණන්ති දණ්ඩපටිසරණං දණ්ඩදුතියං. පවෙධමානන්ති කම්පමානං. ආතුරන්ති ජරාතුරං. ඛණ්ඩදන්තන්ති ජරානුභාවෙන ඛණ්ඩිතදන්තං. පලිතකෙසන්ති පණ්ඩරකෙසං. විලූනන්ති ලුඤ්චිත්වා ගහිතකෙසං විය [Pg.119] ඛල්ලාටං. ඛලිතසිරන්ති මහාඛල්ලාටසීසං. වලිතන්ති සඤ්ජාතවලිං. තිලකාහතගත්තන්ති සෙතතිලකකාළතිලකෙහි විකිණ්ණසරීරං. ජරාධම්මොති ජරාසභාවො, අපරිමුත්තො ජරාය, ජරා නාම මය්හං අබ්භන්තරෙයෙව පවත්තතීති. පරතො බ්‍යාධිධම්මො මරණධම්මොති පදද්වයෙපි එසෙව නයො.

Daraufhin erkannte König Yama: 'Dieser erfasst die Bedeutung des Gesagten nicht', und um ihn die Bedeutung erfassen zu lassen, sprach er die Worte beginnend mit 'He, du!' (ambho). Darin bedeutet 'jiṇṇa' (gealtert): vom Alter verfallen. 'Gopānasivaṅka' (krumm wie ein Dachsparren) bedeutet: krumm wie ein Dachsparren. 'Bhogga' bedeutet: gebeugt. Auch mit diesem Begriff verdeutlicht er dessen krumme Gestalt. 'Daṇḍaparāyaṇā' (auf einen Stab gestützt) bedeutet: den Stab als Stütze habend, den Stab als Begleiter habend. 'Pavedhamāna' bedeutet: zitternd. 'Ātura' (gebrechlich) bedeutet: vom Alter geschwächt. 'Khaṇḍadanta' (mit lückenhaften Zähnen) bedeutet: durch die Macht des Alters mit abgebrochenen Zähnen. 'Palitakesa' (mit grauem Haar) bedeutet: mit weißem Haar. 'Vilūna' (mit schütterem Haar) bedeutet: kahl, wie wenn das Haar ausgerupft und entfernt wurde. 'Khalitasira' (mit kahlem Kopf) bedeutet: mit einem sehr kahlen Kopf. 'Valita' bedeutet: mit entstandenenen Hautfalten. 'Tilakāhatagatta' (mit fleckigem Körper) bedeutet: ein Körper, der mit weißen und schwarzen Altersflecken übersät ist. 'Jarādhammo' (dem Altern unterworfen) bedeutet: von der Natur des Alterns, nicht vom Altern befreit; 'das Altern vollzieht sich wahrlich in meinem eigenen Inneren'. Bei dem folgenden Begriffspaar 'byādhidhammo' (dem Kranksein unterworfen) und 'maraṇadhammo' (dem Sterben unterworfen) gilt genau dieselbe Methode.

පඨමං දෙවදූතං සමනුයුඤ්ජිත්වාති එත්ථ ජරාජිණ්ණසත්තො අත්ථතො එවං වදති නාම – ‘‘පස්සථ, භො, අහම්පි තුම්හෙ විය තරුණො අහොසිං ඌරුබලී බාහුබලී ජවසම්පන්නො, තස්ස මෙ තා බලජවසම්පත්තියො අන්තරහිතා, විජ්ජමානාපි මෙ හත්ථපාදා හත්ථපාදකිච්චං න කරොන්ති, ජරායම්හි අපරිමුත්තතාය එදිසො ජාතො. න ඛො පනාහමෙව, තුම්හෙපි ජරාය අපරිමුත්තාව. යථෙව හි මය්හං, එවං තුම්හාකම්පි ජරා ආගමිස්සති. ඉති තස්සා පුරෙ ආගමනාව කල්‍යාණං කරොථා’’ති. තෙනෙවෙස දෙවදූතො නාම ජාතො. ආබාධිකන්ති බාධිකං. දුක්ඛිතන්ති දුක්ඛප්පත්තං. බාළ්හගිලානන්ති අධිමත්තගිලානං.

In der Passage 'Nachdem er ihn bezüglich des ersten Götterboten befragt hatte' spricht das vom Alter verfallene Wesen dem Sinne nach wie folgt: 'Seht, ihr Lieben, auch ich war einst jung wie ihr, stark in den Oberschenkeln, stark in den Armen und voller Tatkraft. Mir, dem so Beschaffenen, sind jene Vorzüge an Kraft und Schnelligkeit geschwunden. Obwohl meine Hände und Füße vorhanden sind, verrichten sie ihre Dienste nicht mehr. Weil ich vom Alter nicht befreit bin, bin ich so geworden. Doch nicht nur ich allein, auch ihr seid vom Alter keineswegs befreit. Denn wie mir das Altern widerfahren ist, so wird das Altern auch euch widerfahren. Darum tut das Heilsame, noch bevor es über euch kommt!' Aus eben diesem Grund ist dies als 'Götterbote' bekannt. 'Ābādhika' (krank) bedeutet: beeinträchtigt. 'Dukkhita' (leidend) bedeutet: ins Leiden geraten. 'Bāḷhagilāna' (schwer krank) bedeutet: übermäßig krank.

දුතියං දෙවදූතන්ති එත්ථපි ගිලානසත්තො අත්ථතො එවං වදති නාම – ‘‘පස්සථ, භො, අහම්පි තුම්හෙ විය නිරොගො අහොසිං, සොම්හි එතරහි බ්‍යාධිනා අභිහතො, සකෙ මුත්තකරීසෙ පලිපන්නො, උට්ඨාතුම්පි න සක්කොමි. විජ්ජමානාපි මෙ හත්ථපාදා හත්ථපාදකිච්චං න කරොන්ති, බ්‍යාධිතොම්හි අපරිමුත්තතාය එදිසො ජාතො. න ඛො පනාහමෙව, තුම්හෙපි බ්‍යාධිතො අපරිමුත්තාව. යථෙව හි මය්හං, එවං තුම්හාකම්පි බ්‍යාධි ආගමිස්සති. ඉති තස්ස පුරෙ ආගමනාව කල්‍යාණං කරොථා’’ති. තෙනෙවෙස දෙවදූතො නාම ජාතො.

Bezüglich des zweiten Götterboten spricht auch hier das kranke Wesen dem Sinne nach wie folgt: 'Seht, ihr Lieben, auch ich war einst gesund wie ihr. Jetzt aber bin ich von Krankheit geschlagen, liege in meinen eigenen Ausscheidungen (Urin und Kot) und kann nicht einmal mehr aufstehen. Obwohl meine Hände und Füße vorhanden sind, verrichten sie ihre Dienste nicht mehr. Weil ich von der Krankheit nicht befreit bin, bin ich so geworden. Doch nicht nur ich allein, auch ihr seid von Krankheiten keineswegs befreit. Denn wie mir die Krankheit widerfahren ist, so wird die Krankheit auch euch widerfahren. Darum tut das Heilsame, noch bevor sie über euch kommt!' Aus eben diesem Grund ist dies als 'Götterbote' bekannt.

එකාහමතන්තිආදීසු එකාහං මතස්ස අස්සාති එකාහමතො, තං එකාහමතං. පරතො පදද්වයෙපි එසෙව නයො. භස්තා විය වායුනා උද්ධං ජීවිතපරියාදානා යථාක්කමං සමුග්ගතෙන සූනභාවෙන උද්ධුමාතත්තා උද්ධුමාතකං. විනීලො වුච්චති විපරිභින්නවණ්ණො, විනීලොව විනීලකො, තං විනීලකං. පටිකූලත්තා වා කුච්ඡිතං විනීලන්ති විනීලකං. විපුබ්බකන්ති විස්සන්දමානපුබ්බකං, පරිභින්නට්ඨානෙ හි පග්ඝරිතෙන පුබ්බෙන පලිමක්ඛිතන්ති අත්ථො.

In den Passagen wie 'seit einem Tag tot' (ekāhamata) bedeutet 'ekāhamato' einer, bei dem ein Tag seit dem Tod vergangen ist; dies bezieht sich auf den seit einem Tag Toten. Bei den folgenden zwei Begriffen gilt dieselbe Methode. 'Uddhumātaka' (aufgequollen) bedeutet: Wie ein mit Luft prall aufgeblasener Lederbeutel ist der Leichnam nach dem Erlöschen der Lebenskraft durch das allmähliche Anschwellen aufgequollen. 'Vinīla' (bläulich-schwarz verfärbt) nennt man einen Körper von verfärbter und veränderter Farbe; 'vinīla' selbst ist 'vinīlaka', dies bezieht sich auf jenen bläulich-schwarz Verfärbten. Oder aber: Wegen seiner Widerlichkeit ist er ein abscheuliches (kucchita) Bläulich-Schwarz, daher 'vinīlaka'. 'Vipubbaka' (eitrig zerfallend) bedeutet: von fließendem Eiter triefend. Dies meint, dass er an den aufgeplatzten Stellen mit heraustretendem Eiter besudelt ist.

තතියං [Pg.120] දෙවදූතන්ති එත්ථ මතකසත්තො අත්ථතො එවං වදති නාම – ‘‘පස්සථ, භො, මං ආමකසුසානෙ ඡඩ්ඩිතං උද්ධුමාතකාදිභාවප්පත්තං, මරණතොම්හි අපරිමුත්තතාය එදිසො ජාතො. න ඛො පනාහමෙව, තුම්හෙපි මරණතො අපරිමුත්තා. යථෙව හි මය්හං, එවං තුම්හාකම්පි මරණං ආගමිස්සති. ඉති තස්ස පුරෙ ආගමනාව කල්‍යාණං කරොථා’’ති. තෙනෙවස්ස දෙවදූතො නාම ජාතො.

„Der dritte Himmelsbote“ (tatiyaṃ devadūtaṃ): Hierbei spricht ein verstorbenes Wesen (matakasatto) der Bedeutung nach wie folgt: „Seht mich an, ihr Lieben, der ich auf dem Leichenacker weggeworfen wurde und in den Zustand des Aufgeblähtseins usw. geraten bin. Weil ich vom Tod nicht befreit bin, bin ich so geworden. Doch gewiss bin nicht ich allein vom Tode unbefreit, auch ihr seid vom Tode nicht befreit. Denn genau wie zu mir, so wird auch zu euch der Tod kommen. Tut daher, noch vor seiner Ankunft, das Heilsame!“ Aus diesem Grund wird dieser Zustand des Todes als „Himmelsbote“ (devadūto) bezeichnet.

ඉමං පන දෙවදූතානුයොගං කො ලභති, කො න ලභති? යෙන තාව බහුං පාපං කතං, සො ගන්ත්වා නිරයෙ නිබ්බත්තතියෙව. යෙන පන පරිත්තං පාපං කතං, සො ලභති. යථා හි සභණ්ඩං චොරං ගහෙත්වා කත්තබ්බමෙව කරොන්ති න විනිච්ඡිනන්ති. අනුවිජ්ජිත්වා ගහිතං පන විනිච්ඡයට්ඨානං නයන්ති, සො විනිච්ඡයං ලභති. එවංසම්පදමෙතං. පරිත්තපාපකම්මා හි අත්තනො ධම්මතායපි සරන්ති, සාරීයමානාපි සරන්ති.

Wer aber erhält diese Befragung durch den Himmelsboten (devadūtānuyogaṃ) und wer erhält sie nicht? Wer zuerst viel Böses getan hat, der geht hin und wird geradewegs in der Hölle wiedergeboren. Wer hingegen nur wenig Böses getan hat, der erhält die Befragung. Denn wie man einen Dieb, den man mit dem Diebesgut ergriffen hat, direkt der verdienten Strafe zuführt und ihn nicht erst verhört, einen Verdächtigen aber, den man ergriffen hat, zur Gerichtsstätte führt, wo er eine Verhandlung erhält – ebenso verhält es sich mit diesem Vergleich. Denn diejenigen mit geringem unheilsamen Karma erinnern sich entweder von Natur aus oder sie erinnern sich, wenn sie daran erinnert werden.

තත්ථ දීඝජයන්තදමිළො නාම අත්තනො ධම්මතාය සරි. සො කිර දමිළො සුමනගිරිමහාවිහාරෙ ආකාසචෙතියං රත්තපටෙන පූජෙසි, අථ නිරයෙ උස්සදසාමන්තෙ නිබ්බත්තො අග්ගිජාලසද්දං සුත්වාව අත්තනා පූජිතපටං අනුස්සරි, සො ගන්ත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තො. අපරොපි පුත්තස්ස දහරභික්ඛුනො ඛලිසාටකං දෙන්තො පාදමූලෙ ඨපෙසි, මරණකාලම්හි පටපටාති සද්දෙ නිමිත්තං ගණ්හි, සොපි උස්සදසාමන්තෙ නිබ්බත්තො ජාලසද්දෙන තං සාටකං අනුස්සරිත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තො. එවං තාව අත්තනො ධම්මතාය කුසලං කම්මං සරිත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තතීති.

Darunter erinnerte sich einer namens Dīghajayanta, ein Tamil, aus eigener Natur. Jener Tamil, so heißt es, verehrte das Ākāsa-Cetiya im Sumanagiri-Mahāvihāra mit einem roten Tuch. Später wurde er in der Nähe der Ussada-Hölle wiedergeboren, und als er das Getöse der Feuerflammen hörte, erinnerte er sich an das von ihm dargebrachte Tuch; er schied von dort und wurde im Himmel wiedergeboren. Ein anderer legte, als er seinem Sohn, einem jungen Mönch, ein grobes Gewand schenkte, dieses zu dessen Füßen nieder. Zur Zeit des Sterbens nahm er das flatternde Geräusch („paṭa-paṭa“) als Zeichen wahr. Auch er wurde in der Nähe der Ussada-Hölle geboren, erinnerte sich durch das Geräusch der Flammen an jenes Gewand und wurde im Himmel wiedergeboren. So wird man also zuerst wiedergeboren, indem man sich aus eigener Natur an eine heilsame Tat erinnert.

අත්තනො ධම්මතාය අසරන්තෙ පන තයො දෙවදූතෙ පුච්ඡති. තත්ථ කොචි පඨමෙන දෙවදූතෙන සරති, කොචි දුතියතතියෙහි, කොචි තීහිපි නස්සරති. තං යමො රාජා දිස්වා සයං සාරෙති. එකො කිර අමච්චො සුමනපුප්ඵකුම්භෙන මහාචෙතියං පූජෙත්වා යමස්ස පත්තිං අදාසි, තං අකුසලකම්මෙන නිරයෙ නිබ්බත්තං යමස්ස සන්තිකං නයිංසු. තස්මිං තීහිපි දෙවදූතෙහි කුසලං අසරන්තෙ යමො සයං ඔලොකෙන්තො දිස්වා – ‘‘නනු ත්වං මහාචෙතියං සුමනපුප්ඵකුම්භෙන පූජෙත්වා මය්හං පත්තිං අදාසී’’ති සාරෙසි, සො තස්මිං කාලෙ සරිත්වා දෙවලොකං ගතො[Pg.121]. යමො පන සයං ඔලොකෙත්වාපි අපස්සන්තො – ‘‘මහාදුක්ඛං නාම අනුභවිස්සති අයං සත්තො’’ති තුණ්හී අහොසි.

Diejenigen aber, die sich nicht aus eigener Natur erinnern, befragt er nach den drei Himmelsboten. Dabei erinnert sich der eine durch den ersten Himmelsboten, ein anderer durch den zweiten oder dritten, und wieder ein anderer erinnert sich selbst durch alle drei nicht. Wenn König Yama dies sieht, erinnert er ihn selbst. Es heißt, ein Minister verehrte das Mahā-Cetiya mit einem Gefäß voller Sumanā-Blumen und übertrug das Verdienst auf Yama. Als er wegen unheilsamen Karmas in der Hölle geboren und vor Yama gebracht wurde, erinnerte er sich trotz der drei Himmelsboten nicht an sein Heilsames. Da blickte Yama selbst nach und sagte, als er es sah: „Hast du nicht das Mahā-Cetiya mit einem Gefäß voller Sumanā-Blumen verehrt und mir das Verdienst übertragen?“ Da erinnerte er sich in diesem Augenblick und ging in die Götterwelt ein. Wenn Yama jedoch selbst nachblickt und nichts sieht, schweigt er und denkt: „Dieses Wesen wird großes Leid erfahren.“

තත්තං අයොඛිලන්ති තිගාවුතං අත්තභාවං සම්පජ්ජලිතාය ලොහපථවියා උත්තානකං නිපජ්ජාපෙත්වා දක්ඛිණහත්ථෙ තාලප්පමාණං අයසූලං පවෙසෙන්ති, තථා වාමහත්ථාදීසු. යථා ච තං උත්තානකං නිපජ්ජාපෙත්වා, එවං උරෙනපි වාමපස්සෙනපි දක්ඛිණපස්සෙනපි නිපජ්ජාපෙත්වා තෙ තං කම්මකාරණං කරොන්තියෙව. සංවෙසෙත්වාති ජලිතාය ලොහපථවියා තිගාවුතං අත්තභාවං නිපජ්ජාපෙත්වා. කුඨාරීහීති මහතීහි ගෙහස්ස එකපක්ඛච්ඡදනමත්තාහි කුඨාරීහි තච්ඡන්ති, ලොහිතං නදී හුත්වා සන්දති, ලොහපථවිතො ජාලා උට්ඨහිත්වා තච්ඡිතට්ඨානං ගණ්හාති, මහාදුක්ඛං උප්පජ්ජති. තච්ඡන්තා පන සුත්තාහතං කරිත්වා දාරුං විය අට්ඨංසම්පි ඡළංසම්පි කරොන්ති. වාසීහීති මහාසුප්පප්පමාණාහි වාසීහි. රථෙ යොජෙත්වාති සද්ධිං යුගයොත්තපක්ඛරථචක්කකුබ්බරපාජනෙහි සබ්බතො පජ්ජලිතෙ රථෙ යොජෙත්වා. මහන්තන්ති මහාකූටාගාරප්පමාණං. ආරොපෙන්තීති සම්පජ්ජලිතෙහි අයමුග්ගරෙහි පොථෙන්තා ආරොපෙන්ති. සකිම්පි උද්ධන්ති සුපක්කුථිතාය උක්ඛලියා පක්ඛිත්තතණ්ඩුලා විය උද්ධමධොතිරියඤ්ච ගච්ඡති. මහානිරයෙති අවීචිමහානිරයම්හි.

„Einen glühenden Eisenpfahl“ (tattaṃ ayokhilaṃ): Sie lassen den drei Gāvutas großen Körper auf dem lodernden Eisenboden rücklings niederlegen und treiben einen palmenhohen Eisenspieß durch die rechte Hand, ebenso durch die linke Hand und die Füße. Und wie sie ihn rücklings niederlegen lassen, so lassen sie ihn auch auf der Brust, auf der linken Seite und auf der rechten Seite niederlegen und vollziehen diese Folter an ihm. „Niederlegen lassend“ (saṃvesetvā): indem sie den drei Gāvutas großen Körper auf dem lodernden Eisenboden niederlegen lassen. „Mit Äxten“ (kuṭhārīhi): Sie behauen ihn mit großen Äxten, die so groß wie das halbe Dach eines Hauses sind; das Blut fließt wie ein Fluss, die Flammen schlagen vom Eisenboden empor und erfassen die behauenen Stellen, und großes Leid entsteht. Beim Behauen spannen sie Richtschnüre wie bei Holz und machen ihn achtkantig oder sechskantig. „Mit Beilen“ (vāsīhi): mit Dechseln von der Größe eines riesigen Worfelsiebs. „An einen Wagen spannend“ (rathe jotevā): Sie spannen ihn an einen von allen Seiten lodernden Wagen, samt Joch, Riemen, Wagenflanken, Rädern, Deichsel und Peitsche. „Groß“ (mahantaṃ): von der Größe eines großen Palastes mit Dachreiter. „Sie lassen ihn besteigen“ (āropenti): Sie treiben ihn hinauf, während sie ihn mit glühenden Eisenkeulen schlagen. „Einmal nach oben“ (sakimpi uddhaṃ): Wie Reiskörner, die in einen kochenden Topf geworfen werden, bewegt er sich nach oben, nach unten und querbeet. „In der großen Hölle“ (mahāniraye): in der großen Avīci-Hölle.

භාගසො මිතොති භාගෙ ඨපෙත්වා විභත්තො. පරියන්තොති පරික්ඛිත්තො. අයසාති උපරි අයපට්ටෙන ඡාදිතො. සමන්තා යොජනසතං, ඵරිත්වා තිට්ඨතීති එවං ඵරිත්වා තිට්ඨති, යථා තං සමන්තා යොජනසතෙ ඨත්වා ඔලොකෙන්තස්ස අක්ඛීනි යමකගොළකා විය නික්ඛමන්ති.

„In Teile abgemessen“ (bhāgaso mito): in Abschnitte eingeteilt. „Umgrenzt“ (pariyanto): ringsum eingeschlossen. „Aus Eisen“ (ayasā): oben mit einer Eisenplatte bedeckt. „Ringsum hundert Yojanas weit, durchdringend steht sie da“ (samantā yojanasataṃ pharitvā tiṭṭhati): Sie steht so durchdringend da, dass einem Betrachter, der hundert Yojanas entfernt steht, die Augen wie heraustretende Murmeln heraustreten.

හීනකායූපගාති හීනං කායං උපගතා හුත්වා. උපාදානෙති තණ්හාදිට්ඨිග්ගහණෙ. ජාතිමරණසම්භවෙති ජාතියා ච මරණස්ස ච කාරණභූතෙ. අනුපාදාති චතූහි උපාදානෙහි අනුපාදියිත්වා. ජාතිමරණසඞ්ඛයෙති ජාතිමරණසඞ්ඛයසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානෙ විමුච්චන්ති. දිට්ඨධම්මාභිනිබ්බුතාති දිට්ඨධම්මෙ ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ සබ්බකිලෙසනිබ්බානෙන නිබ්බුතා. සබ්බදුක්ඛං උපච්චගුන්ති සකලවට්ටදුක්ඛං අතික්කන්තා.

„In niedere Daseinsformen gelangt“ (hīnakāyūpagā): in eine niedere Gruppe von Wesen eingetreten seiend. „Beim Ergreifen“ (upādāne): beim Erfassen durch Begehren und Ansichten. „Im Ursprung von Geburt und Tod“ (jātimaraṇasabhave): in dem, was die Ursache für Geburt und Tod ist. „Ohne Ergreifen“ (anupādā): ohne an den vier Arten des Ergreifens anzuhaften. „Im Erlöschen von Geburt und Tod“ (jātimaraṇasaṅkhaye): Sie befreien sich im Nibbāna, welches als das Erlöschen von Geburt und Tod bezeichnet wird. „In der sichtbaren Welt erloschen“ (diṭṭhadhammābhinibbutā): im gegenwärtigen Leben, in eben dieser Existenz, durch das Erlöschen aller Befleckungen zur Ruhe gekommen. „Sie haben alles Leid überwunden“ (sabbadukkhaṃ upaccaguṃ): Sie haben das gesamte Leid des Daseinskreislaufs überschritten.

7. චතුමහාරාජසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Catumahārāja-Sutta

37. සත්තමෙ [Pg.122] අමච්චා පාරිසජ්ජාති පරිචාරිකදෙවතා. ඉමං ලොකං අනුවිචරන්තීති අට්ඨමීදිවසෙ කිර සක්කො දෙවරාජා චත්තාරො මහාරාජානො ආණාපෙති – ‘‘තාතා, අජ්ජ අට්ඨමීදිවසෙ මනුස්සලොකං අනුවිචරිත්වා පුඤ්ඤානි කරොන්තානං නාමගොත්තං උග්ගණ්හිත්වා ආගච්ඡථා’’ති. තෙ ගන්ත්වා අත්තනො පරිචාරකෙ පෙසෙන්ති – ‘‘ගච්ඡථ, තාතා, මනුස්සලොකං විචරිත්වා පුඤ්ඤකාරකානං නාමගොත්තානි සුවණ්ණපට්ටෙ ලිඛිත්වා ආනෙථා’’ති. තෙ තථා කරොන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘ඉමං ලොකං අනුවිචරන්තී’’ති. කච්චි බහූතිආදි තෙසං උපපරික්ඛාකාරදස්සනත්ථං වුත්තං. එවං උපපරික්ඛන්තා හි තෙ අනුවිචරන්ති. තත්ථ උපොසථං උපවසන්තීති මාසස්ස අට්ඨවාරෙ උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨහන්ති. පටිජාගරොන්තීති පටිජාගරඋපොසථකම්මං නාම කරොන්ති. තං කරොන්තා එකස්මිං අද්ධමාසෙ චතුන්නං උපොසථදිවසානං පච්චුග්ගමනානුග්ගමනවසෙන කරොන්ති. පඤ්චමීඋපොසථං පච්චුග්ගච්ඡන්තා චතුත්ථියං උපොසථිකා හොන්ති, අනුගච්ඡන්තා ඡට්ඨියං. අට්ඨමීඋපොසථං පච්චුග්ගච්ඡන්තා සත්තමියං, අනුගච්ඡන්තා නවමියං. චාතුද්දසිං පච්චුග්ගච්ඡන්තා තෙරසියං, පන්නරසීඋපොසථං අනුගච්ඡන්තා පාටිපදෙ උපොසථිකා හොන්ති. පුඤ්ඤානි කරොන්තීති සරණගමනනිච්චසීලපුප්ඵපූජාධම්මස්සවනපදීපසහස්සආරොපනවිහාරකරණාදීනි නානප්පකාරානි පුඤ්ඤානි කරොන්ති. තෙ එවං අනුවිචරිත්වා පුඤ්ඤකම්මකාරකානං නාමගොත්තානි සොවණ්ණමයෙ පට්ටෙ ලිඛිත්වා ආහරිත්වා චතුන්නං මහාරාජානං දෙන්ති. පුත්තා ඉමං ලොකං අනුවිචරන්තීති චතූහි මහාරාජෙහි පුරිමනයෙනෙව පහිතත්තා අනුවිචරන්ති. තදහූති තංදිවසං. උපොසථෙති උපොසථදිවසෙ.

37. Im siebten Sutta bedeutet 'amaccā pārisajjā': die begleitenden Devas. 'Imaṃ lokaṃ anuvicarantī' (sie durchstreifen diese Welt) bedeutet: Es heißt, dass am achten Tag Sakka, der König der Götter, den vier Großen Königen befiehlt: 'Ihr Lieben, durchstreift heute am achten Tag die Menschenwelt, erfasst die Namen und Sippen derer, die verdienstvolle Taten vollbringen, und kehrt zurück.' Diese gehen hin und senden ihre eigenen Gefolgsleute aus: 'Geht, ihr Lieben, durchstreift die Menschenwelt, schreibt die Namen und Sippen der Verdienstvollen auf eine goldene Platte und bringt sie her.' Sie tun dies. Daher wurde gesagt: 'Sie durchstreifen diese Welt.' Die Worte 'Gibt es wohl viele...' usw. wurden gesagt, um die Art ihrer Untersuchung aufzuzeigen. Denn so untersuchend durchstreifen sie die Welt. Darin bedeutet 'uposathaṃ upavasantī' (sie halten den Uposatha ein): Sie geloben achtmal im Monat die Uposatha-Glieder. 'Paṭijāgarontī' (sie wachen) bedeutet: Sie führen die sogenannte Wach-Uposatha-Praxis aus. Indem sie diese ausführen, tun sie dies in einer Monatshälfte an den vier Uposatha-Tagen im Sinne des Empfangens und des Begleitens. Diejenigen, die den Uposatha des fünften Tages empfangen, halten am vierten Tag Uposatha, und diejenigen, die ihn begleiten, am sechsten. Diejenigen, die den Uposatha des achten Tages empfangen, halten am siebten Tag Uposatha, und diejenigen, die ihn begleiten, am neunten. Diejenigen, die den Uposatha des vierzehnten Tages empfangen, halten am dreizehnten Tag Uposatha, und diejenigen, die den Uposatha des fünfzehnten Tages begleiten, halten am ersten Tag der folgenden Monatshälfte Uposatha. 'Puññāni karontī' (sie tun Verdienste) bedeutet: Sie vollbringen verschiedene Arten von verdienstvollen Taten, wie die Zufluchtnahme, die Einhaltung der ständigen Tugendregeln, Blumenopfer, das Hören des Dhamma, das Entzünden von tausend Lampen, den Bau von Klöstern und Ähnliches. Nachdem sie so umhergewandert sind, schreiben sie die Namen und Sippen der Verdienstvollen auf eine goldene Platte, bringen sie her und übergeben sie den vier Großen Königen. 'Puttā imaṃ lokaṃ anuvicarantī' (die Söhne durchstreifen diese Welt) bedeutet: Sie durchstreifen die Welt auf die gleiche Weise wie zuvor, da sie von den vier Großen Königen ausgesandt wurden. 'Tadahū' bedeutet an jenem Tag. 'Uposathe' bedeutet am Uposatha-Tag.

සචෙ, භික්ඛවෙ, අප්පකා හොන්තීති චතුන්නං මහාරාජානං අමච්චා පාරිසජ්ජා තා තා ගාමනිගමරාජධානියො උපසඞ්කමන්ති, තතො තං උපනිස්සාය අධිවත්ථා දෙවතා ‘‘මහාරාජානං අමච්චා ආගතා’’ති පණ්ණාකාරං ගහෙත්වා තෙසං සන්තිකං ගච්ඡන්ති. තෙ පණ්ණාකාරං ගහෙත්වා ‘‘කච්චි නු ඛො මාරිසා බහූ මනුස්සා මත්තෙය්‍යා’’ති වුත්තනයෙන මනුස්සානං පුඤ්ඤපටිපත්තිං පුච්ඡිත්වා ‘‘ආම, මාරිස, ඉමස්මිං ගාමෙ අසුකො ච අසුකො ච පුඤ්ඤානි කරොන්තී’’ති වුත්තෙ තෙසං නාමගොත්තං ලිඛිත්වා අඤ්ඤත්ථ [Pg.123] ගච්ඡන්ති. අථ චාතුද්දසියං චතුන්නං මහාරාජානං පුත්තාපි තමෙව සුවණ්ණපට්ටං ගහෙත්වා තෙනෙව නයෙන අනුවිචරන්තා නාමගොත්තානි ලිඛන්ති. තදහුපොසථෙ පන්නරසෙ චත්තාරොපි මහාරාජානො තෙනෙව නයෙන තස්මිංයෙව සුවණ්ණපට්ටෙ නාමගොත්තානි ලිඛන්ති. තෙ සුවණ්ණපට්ටපරිමාණෙනෙව – ‘‘ඉමස්මිං කාලෙ මනුස්සා අප්පකා, ඉමස්මිං කාලෙ බහුකා’’ති ජානන්ති. තං සන්ධාය ‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, අප්පකා හොන්ති මනුස්සා’’තිආදි වුත්තං. දෙවානං තාවතිංසානන්ති පඨමං අභිනිබ්බත්තෙ තෙත්තිංස දෙවපුත්තෙ උපාදාය එවංලද්ධනාමානං. තෙසං පන උප්පත්තිකථා දීඝනිකායෙ සක්කපඤ්හසුත්තවණ්ණනාය විත්ථාරිතා. තෙනාති තෙන ආරොචනෙන, තෙන වා පුඤ්ඤකාරකානං අප්පකභාවෙන. දිබ්බා වත, භො, කායා පරිහායිස්සන්තීති නවනවානං දෙවපුත්තානං අපාතුභාවෙන දෙවකායා පරිහායිස්සන්ති, රමණීයං දසයොජනසහස්සං දෙවනගරං සුඤ්ඤං භවිස්සති. පරිපූරිස්සන්ති අසුරකායාති චත්තාරො අපායා පරිපූරිස්සන්ති. ඉමිනා ‘‘මයං පරිපුණ්ණෙ දෙවනගරෙ දෙවසඞ්ඝමජ්ඣෙ නක්ඛත්තං කීළිතුං න ලභිස්සාමා’’ති අනත්තමනා හොන්ති. සුක්කපක්ඛෙපි ඉමිනාව උපායෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

'Wenn, ihr Mönche, es wenige sind' (sace, bhikkhave, appakā honti) bedeutet: Die Minister und Gefolgsleute der vier Großen Könige suchen die jeweiligen Dörfer, Marktflecken und Königsstädte auf. Daraufhin begeben sich die Devas, die in deren Abhängigkeit dort wohnen, mit Geschenken zu ihnen, da sie sich sagen: 'Die Minister der Großen Könige sind gekommen.' Sie nehmen die Geschenke entgegen und fragen in der zuvor erwähnten Weise nach der verdienstvollen Praxis der Menschen: 'Gibt es wohl, ihr Werther, viele Menschen, die ihre Mütter ehren?' Wenn geantwortet wird: 'Ja, Werther, in diesem Dorf tun dieser und jener Verdienste', schreiben sie deren Namen und Sippe auf und gehen an einen anderen Ort. Danach, am vierzehnten Tag, nehmen auch die Söhne der vier Großen Könige eben jene goldene Platte und schreiben auf die gleiche Weise umherwandernd die Namen und Sippen auf. Am fünfzehnten Tag, dem Uposatha-Tag, schreiben auch die vier Großen Könige auf die gleiche Weise auf eben jener goldenen Platte die Namen und Sippen auf. Allein durch das Ausmaß der goldenen Platte wissen sie: 'In dieser Zeit sind die Menschen [die Verdienste tun] wenige, in jener Zeit sind sie viele.' Darauf bezieht sich das Wort: 'Wenn, ihr Mönche, die Menschen wenige sind' usw. 'Devānaṃ tāvatiṃsānaṃ' (der Tāvatiṃsa-Götter) bezieht sich auf die ursprünglich entstandenen dreiunddreißig Göttersöhne, von denen sie diesen Namen erhalten haben. Ihre Entstehungsgeschichte wird jedoch im Dīgha-Nikāya in der Erklärung des Sakkapañha-Sutta ausführlich dargelegt. 'Tenā' (dadurch) bedeutet durch jene Verkündung, oder durch jene Geringfügigkeit der Verdienstvollen. 'Dibbā vata, bho, kāyā parihāyissantī' (die himmlischen Scharen, wahrlich, ihr Lieben, werden abnehmen) bedeutet: Aufgrund des Ausbleibens von immer neuen Göttersöhnen werden die himmlischen Scharen schrumpfen; die liebliche Götterstadt von zehntausend Yojanas Ausdehnung wird leer werden. 'Paripūrissanti asurakāyā' (die Heere der Asuras werden sich füllen) bedeutet: Die vier Leidenswelten werden sich füllen. Dadurch sind sie unzufrieden: 'Wir werden in der vollen Götterstadt inmitten der Götterschar nicht in der Lage sein, das Fest zu feiern.' Auch bei der lichten Monatshälfte ist die Bedeutung auf genau dieselbe Weise zu verstehen.

භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙ, සක්කො දෙවානමින්දොති අත්තනො සක්කදෙවරාජකාලං සන්ධාය කථෙති. එකස්ස වා සක්කස්ස අජ්ඣාසයං ගහෙත්වා කථෙතීති වුත්තං. අනුනයමානොති අනුබොධයමානො. තායං වෙලායන්ති තස්මිං කාලෙ.

'Es war einmal, ihr Mönche, Sakka, der Herr der Götter' (bhūtapubbaṃ, bhikkhave, sakko devānamindo) spricht er im Hinblick auf seine eigene Zeit als Götterkönig Sakka. Oder es wird gesagt, er spreche, indem er die Gesinnung eines einzelnen Sakkas aufgreift. 'Anunayamāno' (günstig stimmend/belehrend) bedeutet verständlich machend. 'Tāyaṃ velāyaṃ' (zu jener Zeit) bedeutet zu jener Zeit.

පාටිහාරියපක්ඛඤ්චාති එත්ථ පාටිහාරියපක්ඛො නාම අන්තොවස්සෙ තෙමාසං නිබද්ධුපොසථො, තං අසක්කොන්තස්ස ද්වින්නං පවාරණානං අන්තරෙ එකමාසං නිබද්ධුපොසථො, තම්පි අසක්කොන්තස්ස පඨමපවාරණතො පට්ඨාය එකො අද්ධමාසො පාටිහාරියපක්ඛොයෙව නාම. අට්ඨඞ්ගසුසමාගතන්ති අට්ඨහි ගුණඞ්ගෙහි සමන්නාගතං. යොපිස්ස මාදිසො නරොති යොපි සත්තො මාදිසො භවෙය්‍ය. සක්කොපි කිර වුත්තප්පකාරස්ස උපොසථකම්මස්ස ගුණං ජානිත්වා ද්වෙ දෙවලොකසම්පත්තියො පහාය මාසස්ස අට්ඨ වාරෙ උපොසථං උපවසති. තස්මා එවමාහ. අපරො නයො – යොපිස්ස මාදිසො නරොති යොපි සත්තො මාදිසො අස්ස, මයා පත්තං [Pg.124] සම්පත්තිං පාපුණිතුං ඉච්ඡෙය්‍යාති අත්ථො. සක්කා හි එවරූපෙන උපොසථකම්මෙන සක්කසම්පත්තිං පාපුණිතුන්ති අයමෙත්ථ අධිප්පායො.

In der Passage 'pāṭihāriyapakkhañcā' (und die außerordentliche Zeitspanne) bezeichnet die 'außerordentliche Zeitspanne' den ständigen Uposatha während der dreimonatigen Regenzeitklausur. Für jemanden, der dazu nicht in der Lage ist, ist es der ständige Uposatha für einen Monat zwischen den beiden Pavāraṇā-Feiern. Für jemanden, der auch dazu nicht in der Lage ist, gilt beginnend mit der ersten Pavāraṇā eine halbe Monatsfrist als die eigentliche 'außerordentliche Zeitspanne'. 'Aṭṭhaṅgasusamāgataṃ' (mit acht Gliedern wohlversehen) bedeutet mit acht edlen Eigenschaften ausgestattet. 'Yopissa mādiso naro' (wer auch immer ein Mensch wie ich sein mag) bedeutet: Welches Wesen auch immer mir gleichen mag. Es heißt, dass selbst Sakka, nachdem er den Wert der zuvor beschriebenen Uposatha-Praxis erkannt hatte, die Freuden der beiden Götterwelten hinter sich ließ und selbst acht Tage im Monat den Uposatha einhielt. Deshalb sprach er so. Eine andere Auslegung: 'Yopissa mādiso naro' bedeutet: Welches Wesen auch immer mir gleichen und die von mir erlangte Herrlichkeit erreichen möchte. Denn es ist möglich, durch eine solche Uposatha-Praxis die Herrlichkeit Sakkas zu erreichen – dies ist hier die Absicht.

වුසිතවාති වුත්ථවාසො. කතකරණීයොති චතූහි මග්ගෙහි කත්තබ්බකිච්චං කත්වා ඨිතො. ඔහිතභාරොති ඛන්ධභාරකිලෙසභාරඅභිසඞ්ඛාරභාරෙ ඔතාරෙත්වා ඨිතො. අනුප්පත්තසදත්ථොති සදත්ථො වුච්චති අරහත්තං, තං අනුප්පත්තො. පරික්ඛීණභවසංයොජනොති යෙන සංයොජනෙන බද්ධො භවෙසු ආකඩ්ඪීයති, තස්ස ඛීණත්තා පරික්ඛීණභවසංයොජනො. සම්මදඤ්ඤා විමුත්තොති හෙතුනා නයෙන කාරණෙන ජානිත්වා විමුත්තො. කල්ලං වචනායාති යුත්තං වත්තුං.

'Vusitavā' (der das heilige Leben gelebt hat) bedeutet einer, der das Verweilen im vollendeten Pfad abgeschlossen hat. 'Katakaraṇīyo' (der getan hat, was zu tun war) bedeutet einer, der feststeht, nachdem er die Pflichten erfüllt hat, die durch die vier Pfade zu tun sind. 'Ohitabhāro' (der die Last abgelegt hat) bedeutet einer, der feststeht, nachdem er die Last der Aggregate, die Last der Befleckungen und die Last der karmischen Formationen abgelegt hat. 'Anuppattasadattho' (der das wahre Ziel erreicht hat): Mit 'wahrem Ziel' (sadattha) wird die Arahatschaft bezeichnet; diese hat er erreicht. 'Parikkhīṇabhavasaṃyojano' (dessen Fesseln des Werdens vernichtet sind) bedeutet: Weil jene Fessel, durch die man gebunden und in die Existenzen hineingezogen wird, versiegt ist, hat er die Fesseln des Werdens vernichtet. 'Sammadaññā vimutto' (durch vollkommenes Wissen befreit) bedeutet befreit, nachdem er durch die rechte Methode und die Ursachen erkannt hat. 'Kallaṃ vacanāya' (es ist angemessen zu sprechen) bedeutet es ist passend zu sagen.

යොපිස්ස මාදිසො නරොති යොපි මාදිසො ඛීණාසවො අස්ස, සොපි එවරූපං උපොසථං උපවසෙය්‍යාති උපොසථකම්මස්ස ගුණං ජානන්තො එවං වදෙය්‍ය. අපරො නයො යොපිස්ස මාදිසො නරොති යොපි සත්තො මාදිසො අස්ස, මයා පත්තං සම්පත්තිං පාපුණිතුං ඉච්ඡෙය්‍යාති අත්ථො. සක්කා හි එවරූපෙන උපොසථකම්මෙන ඛීණාසවසම්පත්තිං පාපුණිතුන්ති අයමෙත්ථ අධිප්පායො. අට්ඨමං උත්තානත්ථමෙව.

„Wer auch immer ein Mensch wie ich wäre“: Wer auch immer ein Triebversiegter (Khīṇāsava) wie ich sein mag, auch dieser würde eine solche Uposatha-Praxis einhalten; so würde er sprechen, da er den Nutzen der Uposatha-Praxis kennt. Eine andere Auslegung: „Wer auch immer ein Mensch wie ich wäre“ bedeutet: Welches Wesen auch immer mir gleich sein mag, es würde das von mir erlangte Glück (die Vollkommenheit) erreichen wollen. Denn es ist möglich, durch eine solche Uposatha-Praxis die Vollkommenheit eines Triebversiegten zu erlangen; dies ist hierbei die Absicht. Die achte (Lehrrede) hat eine leicht verständliche Bedeutung.

9. සුඛුමාලසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung der Sukhumāla-Sutta

39. නවමෙ සුඛුමාලොති නිද්දුක්ඛො. පරමසුඛුමාලොති පරමනිද්දුක්ඛො. අච්චන්තසුඛුමාලොති සතතනිද්දුක්ඛො. ඉමං භගවා කපිලපුරෙ නිබ්බත්තකාලතො පට්ඨාය නිද්දුක්ඛභාවං ගහෙත්වා ආහ, චරියකාලෙ පන තෙන අනුභූතදුක්ඛස්ස අන්තො නත්ථීති. එකත්ථාති එකිස්සා පොක්ඛරණියා. උප්පලං වප්පතීති උප්පලං රොපෙති. සා නීලුප්පලවනසඤ්ඡන්නා හොති. පදුමන්ති පණ්ඩරපදුමං. පුණ්ඩරීකන්ති රත්තපදුමං. එවං ඉතරාපි ද්වෙ පදුමපුණ්ඩරීකවනෙහි සඤ්ඡන්නා හොන්ති. බොධිසත්තස්ස කිර සත්තට්ඨවස්සිකකාලෙ රාජා අමච්චෙ පුච්ඡි – ‘‘තරුණදාරකා කතරකීළිකං පියායන්තී’’ති? උදකකීළිකං දෙවාති. තතො රාජා කුද්දාලකම්මකාරකෙ සන්නිපාතෙත්වා පොක්ඛරණිට්ඨානානි ගණ්හාපෙසි. අථ සක්කො දෙවරාජා ආවජ්ජෙන්තො තං පවත්තිං ඤත්වා – ‘‘න යුත්තො මහාසත්තස්ස මානුසකපරිභොගො, දිබ්බපරිභොගො යුත්තො’’ති විස්සකම්මං ආමන්තෙත්වා – ‘‘ගච්ඡ, තාත, මහාසත්තස්ස කීළාභූමියං පොක්ඛරණියො මාපෙහී’’ති ආහ. කීදිසා හොන්තු[Pg.125], දෙවාති? අපගතකලලකද්දමා හොන්තු විප්පකිණ්ණමණිමුත්තපවාළිකා සත්තරතනමයපාකාරපරික්ඛිත්තා පවාළමයඋණ්හීසෙහි මණිමයසොපානබාහුකෙහි සුවණ්ණරජතමණිමයඵලකෙහි සොපානෙහි සමන්නාගතා. සුවණ්ණරජතමණිපවාළමයා චෙත්ථ නාවා හොන්තු, සුවණ්ණනාවාය රජතපල්ලඞ්කො හොතු, රජතනාවාය සුවණ්ණපල්ලඞ්කො, මණිනාවාය පවාළපල්ලඞ්කො, පවාළනාවාය මණිපල්ලඞ්කො, සුවණ්ණරජතමණිපවාළමයාව උදකසෙචනනාළිකා හොන්තු, පඤ්චවණ්ණෙහි ච පදුමෙහි සඤ්ඡන්නා හොන්තූති. ‘‘සාධු, දෙවා’’ති විස්සකම්මදෙවපුත්තො සක්කස්ස පටිස්සුත්වා රත්තිභාගෙ ඔතරිත්වා රඤ්ඤො ගාහාපිතපොක්ඛරණිට්ඨානෙසුයෙව තෙනෙව නියාමෙන පොක්ඛරණියො මාපෙසි.

39. In der neunten (Lehrrede) bedeutet „sukhumālo“ (zart): frei von Leid. „Paramasukhumālo“ bedeutet: äußerst frei von Leid. „Accantasukhumālo“ bedeutet: beständig frei von Leid. Dies sprach der Erhabene, indem er sich auf den Zustand der Leidfreiheit bezog, der seit seiner Geburt in Kapilapura bestand; während der Zeit seiner Praxis (als Bodhisatta) jedoch gab es kein Ende des von ihm erfahrenen Leids, so ist zu wissen. „An einem Ort“ (ekattha) bedeutet: in einem einzigen Lotusteich. „Blauer Lotus wird gepflanzt“ (uppalaṃ vappati) bedeutet: er pflanzt blauen Lotus. Dieser war mit einem Dickicht von blauen Lotusblumen bedeckt. „Paduma“ ist der weiße Lotus. „Puṇḍarīka“ ist der rote Lotus. Ebenso waren die anderen beiden (Teiche) mit Beständen von weißen und roten Lotusblumen bedeckt. Als der Bodhisatta etwa sieben oder acht Jahre alt war, so heißt es, fragte der König seine Minister: „Welche Art von Spiel lieben junge Knaben?“ „Das Wasserspiel, o König“, (antworteten sie). Daraufhin versammelte der König Erdarbeiter und ließ geeignete Plätze für Teiche abstecken. Als nun Sakka, der König der Götter, dies erwog und jene Angelegenheit erkannte, dachte er: „Für das Große Wesen (Mahāsatta) ist menschlicher Genuss nicht angemessen; göttlicher Genuss ist angemessen.“ Er rief Vissakamma herbei und sprach: „Gehe, mein Lieber, und erschaffe Teiche auf dem Spielplatz des Großen Wesens!“ „Wie sollen sie beschaffen sein, o Herr?“, fragte er. „Sie sollen frei von Schlamm und Schlick sein, mit verstreuten Edelsteinen, Perlen und Korallen versehen, von Mauern aus den sieben Arten von Juwelen umgeben, ausgestattet mit Treppen, die korallene Gesimse, Geländer aus Edelsteinen und Stufen aus Gold, Silber und Edelsteinen haben. Und auf diesen Teichen sollen Boote aus Gold, Silber, Edelsteinen und Korallen sein. Auf dem goldenen Boot soll ein silberner Thronsitz sein, auf dem silbernen Boot ein goldener Thronsitz, auf dem edelsteinernen Boot ein korallener Thronsitz und auf dem korallenen Boot ein edelsteinerner Thronsitz. Auch die Schöpfgefäße zum Wassersprengen sollen ganz aus Gold, Silber, Edelsteinen und Korallen bestehen und sie sollen mit fünffarbigen Lotusblumen bedeckt sein.“ „Sehr wohl, o Herr“, willigte der Göttersohn Vissakamma gegenüber Sakka ein, stieg in der Nacht herab und erschuf die Teiche genau an den Stellen, die der König für die Teiche hatte abstecken lassen, in eben dieser Weise.

නනු චෙතා අපගතකලලකද්දමා, කථමෙත්ථ පදුමානි පුප්ඵිංසූති? සො කිර තාසු පොක්ඛරණීසු තත්ථ තත්ථ සුවණ්ණරජතමණිපවාළමයා ඛුද්දකනාවායො මාපෙත්වා ‘‘එතා කලලකද්දමපූරිතා ච හොන්තු, පඤ්චවණ්ණානි චෙත්ථ පදුමානි පුප්ඵන්තූ’’ති අධිට්ඨාසි. එවං පඤ්චවණ්ණානි පදුමානි පුප්ඵිංසු, රෙණුවට්ටියො උග්ගන්ත්වා උදකපිට්ඨං අජ්ඣොත්ථරිත්වා විචරන්ති. පඤ්චවිධා භමරගණා උපකූජන්තා විචරන්ති. එවං තා මාපෙත්වා විස්සකම්මො දෙවපුරමෙව ගතො. තතො විභාතාය රත්තියා මහාජනො දිස්වා ‘‘මහාපුරිස්සස්ස මාපිතා භවිස්සන්තී’’ති ගන්ත්වා රඤ්ඤො ආරොචෙසි. රාජා මහාජනපරිවාරො ගන්ත්වා පොක්ඛරණියො දිස්වා ‘‘මම පුත්තස්ස පුඤ්ඤිද්ධියා දෙවතාහි මාපිතා භවිස්සන්තී’’ති අත්තමනො අහොසි. තතො පට්ඨාය මහාපුරිසො උදකකීළිකං අගමාසි.

Sind diese Teiche nicht frei von Schlamm und Schlick? Wie konnten darin Lotusblumen blühen? Er (Vissakamma) erschuf, so heißt es, in jenen Teichen hier und da kleine Boote aus Gold, Silber, Edelsteinen und Korallen und bestimmte durch seine Willenskraft: „Diese Boote sollen mit Schlamm und Schlick gefüllt sein, und darin sollen fünffarbige Lotusblumen blühen.“ Auf diese Weise blühten die fünffarbigen Lotusblumen. Die Blütenpollen stiegen auf, bedeckten die Wasseroberfläche und trieben umher. Fünferlei Schwärme von Hummeln flogen summend umher. Nachdem er diese so erschaffen hatte, kehrte Vissakamma in die Götterstadt zurück. Als danach die Nacht wich und die Menschenmenge dies sah, dachte sie: „Diese müssen für das Große Wesen erschaffen worden sein“, ging hin und berichtete es dem König. Der König ging, von einer großen Menschenmenge begleitet, hin, sah die Teiche und war hocherfreut, indem er dachte: „Durch die spirituelle Macht der Verdienste meines Sohnes müssen diese von Gottheiten erschaffen worden sein.“ Von da an begab sich das Große Wesen zum Wasserspiel.

යාවදෙව මමත්ථායාති එත්ථ යාවදෙවාති පයොජනාවධිනියාමවචනං, යාව මමෙව අත්ථාය, නත්ථෙත්ථ අඤ්ඤං කාරණන්ති අත්ථො. න ඛො පනස්සාහන්ති න ඛො පනස්ස අහං. අකාසිකං චන්දනන්ති අසණ්හං චන්දනං. කාසිකං, භික්ඛවෙ, සු මෙ තං වෙඨනන්ති, භික්ඛවෙ, වෙඨනම්පි මෙ කාසිකං හොති. එත්ථ හි සුඉති ච තන්ති ච නිපාතමත්තං, මෙති සාමිවචනං. වෙඨනම්පි මෙ සණ්හමෙව හොතීති දස්සෙති. කාසිකා කඤ්චුකාති පාරුපනකඤ්චුකොපි සණ්හකඤ්චුකොව. සෙතච්ඡත්තං ධාරීයතීති මානුසකසෙතච්ඡත්තම්පි දිබ්බසෙතච්ඡත්තම්පි උපරිධාරිතමෙව හොති. මා නං ඵුසි සීතං වාති [Pg.126] මා එතං බොධිසත්තං සීතං වා උණ්හාදීසු වා අඤ්ඤතරං ඵුසතූති අත්ථො.

„Nur zu meinem Nutzen“ (yāvadeva mamatthāya): Hierbei ist „yāvadeva“ ein Wort, das die Begrenzung des Nutzens bestimmt. Es bedeutet: Nur zu meinem eigenen Nutzen; es gibt hierfür keinen anderen Grund. „Na kho panassāhaṃ“ ist aufzuteilen in: „na kho pana assa ahaṃ“. „Akāsikaṃ candanaṃ“ bedeutet: unfeines (raues) Sandelholz. „Kāsikaṃ, bhikkhave, su me taṃ veṭhanaṃ“ bedeutet: O Mönche, auch mein Turban stammt aus dem Lande Kāsi. Denn hierbei sind „su“ und „taṃ“ bloße Partikeln, und „me“ steht im Genitiv. Dies zeigt: Auch mein Turban war überaus fein. „Gewänder aus Kāsi“ (kāsikā kañcukā) bedeutet: Auch das Obergewand war ein feines Gewand. „Ein weißer Schirm wurde gehalten“ (setacchattaṃ dhārīyati) bedeutet: Sowohl ein menschlicher weißer Schirm als auch ein göttlicher weißer Schirm wurden über ihm gehalten. „Möge ihn weder Kälte berühren“ (mā naṃ phusi sītaṃ vā) bedeutet: Möge diesen Bodhisatta weder Kälte noch Hitze oder andere derartige Einflüsse belästigen.

තයො පාසාදා අහෙසුන්ති බොධිසත්තෙ කිර සොළසවස්සුද්දෙසිකෙ ජාතෙ සුද්ධොදනමහාරාජා ‘‘පුත්තස්ස වසනකපාසාදෙ කාරෙස්සාමී’’ති වඩ්ඪකිනො සන්නිපාතාපෙත්වා භද්දකෙන නක්ඛත්තමුහුත්තෙන නවභූමිකතපරිකම්මං කාරෙත්වා තයො පාසාදෙ කාරාපෙසි. තෙ සන්ධායෙතං වුත්තං. හෙමන්තිකොතිආදීසු යත්ථ සුඛං හෙමන්තෙ වසිතුං, අයං හෙමන්තිකො. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො. අයං පනෙත්ථ වචනත්ථො – හෙමන්තෙ වාසො හෙමන්තං, හෙමන්තං අරහතීති හෙමන්තිකො. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො.

„Es gab drei Paläste“ (tayo pāsādā ahesuṃ): Als der Bodhisatta etwa sechzehn Jahre alt war, so heißt es, dachte der Großkönig Suddhodana: „Ich will Wohnpaläste für meinen Sohn errichten lassen.“ Er versammelte die Zimmerleute, ließ unter einem günstigen Sternbild und zu einer glücklichen Stunde den Baugrund für das neue Fundament vorbereiten und ließ die drei Paläste erbauen. Dies wurde im Hinblick auf diese (Paläste) gesagt. In den Ausdrücken wie „für den Winter geeignet“ (hemantiko) usw. ist jener Palast, in dem es im Winter angenehm zu wohnen ist, der winterliche (hemantiko). Ebenso verhält es sich bei den anderen. Dies ist hierbei die Wortbedeutung: Das Wohnen im Winter ist „hemantaṃ“; was für den Winter geeignet ist, wird „hemantiko“ genannt. Ebenso verhält es sich bei den anderen.

තත්ථ හෙමන්තිකො පාසාදො නවභූමකො අහොසි, භූමියො පනස්ස උණ්හඋතුග්ගාහාපනත්ථාය නීචා අහෙසුං. තත්ථ ද්වාරවාතපානානි සුඵුසිතකවාටානි අහෙසුං නිබ්බිවරානි. චිත්තකම්මම්පි කරොන්තා තත්ථ තත්ථ පජ්ජලිතෙ අග්ගික්ඛන්ධෙයෙව අකංසු. භූමත්ථරණං පනෙත්ථ කම්බලමයං, තථා සාණිවිතානනිවාසනපාරුපනවෙඨනානි. වාතපානානි උණ්හග්ගාහාපනත්ථං දිවා විවටානි රත්තිං පිහිතානි හොන්ති.

Darunter hatte der Winterpalast neun Stockwerke, seine Stockwerke waren jedoch niedrig gebaut, um die Wärme im Inneren zu halten. Dort waren die Türen und Fenster mit fest schließenden Flügeln versehen und hatten keine Ritzen. Selbst diejenigen, die die Malereien ausführten, stellten an verschiedenen Stellen lodernde Flammenmassen dar. Die Fußbodenbedeckung darin bestand aus Wolle, ebenso wie die Vorhänge, Baldachine, Untergewänder, Obergewänder und Turbane. Die Fenster wurden tagsüber geöffnet, um die Wärme hereinzulassen, und nachts geschlossen.

ගිම්හිකො පන පඤ්චභූමකො අහොසි. සීතඋතුග්ගාහාපනත්ථං පනෙත්ථ භූමියො උච්චා අසම්බාධා අහෙසුං. ද්වාරවාතපානානි නාතිඵුසිතානි සවිවරානි සජාලානි අහෙසුං. චිත්තකම්මෙ උප්පලානි පදුමානි පුණ්ඩරීකානියෙව අකංසු. භූමත්ථරණං පනෙත්ථ දුකූලමයං, තථා සාණිවිතානනිවාසනපාරුපනවෙඨනානි. වාතපානසමීපෙසු චෙත්ථ නව චාටියො ඨපෙත්වා උදකස්ස පූරෙත්වා නීලුප්පලාදීහි සඤ්ඡාදෙන්ති. තෙසු තෙසු පදෙසෙසු උදකයන්තානි කරොන්ති, යෙහි දෙවෙ වස්සන්තෙ විය උදකධාරා නික්ඛමන්ති. අන්තොපාසාදෙ තත්ථ තත්ථ කලලපූරා දොණියො ඨපෙත්වා පඤ්චවණ්ණානි පදුමානි රොපයිංසු. පාසාදමත්ථකෙ සුක්ඛමහිංසචම්මං බන්ධිත්වා යන්තං පරිවත්තෙත්වා යාව ඡදනපිට්ඨියා පාසාණෙ ආරොපෙත්වා තස්මිං විස්සජ්ජෙන්ති. තෙසං චම්මෙ පවට්ටන්තානං සද්දො මෙඝගජ්ජිතං විය හොති. ද්වාරවාතපානානි පනෙත්ථ දිවා පිහිතානි හොන්ති රත්තිං විවටානි.

Der Sommerpalast hingegen hatte fünf Stockwerke. Um das kühle Klima zu bewahren, waren die Stockwerke darin hoch und geräumig. Die Türen und Fenster schlossen nicht zu dicht, hatten Öffnungen und waren mit Gittern versehen. Als Verzierungen malte man rote, blaue und weiße Lotosblumen auf. Der Bodenbelag darin war aus feiner Dukūla-Seide; ebenso die Vorhänge, Baldachine, Unter- und Obergewänder sowie die Kopfbinden. Nahe den Fenstern stellte man dort neun neue große Wassertöpfe auf, füllte sie mit Wasser und bedeckte sie mit blauen Lotosblumen und anderem. An verschiedenen Stellen errichtete man Wasserspiele, aus denen wie bei fallendem Regen Wasserströme heraustraten. Im Inneren des Palastes stellte man hier und da mit Schlamm gefüllte Becken auf und pflanzte darin fünffarbige Lotosblumen. Auf dem Dach des Palastes spannte man eine trockene Büffelhaut auf, setzte eine Vorrichtung in Gang, brachte Steine hinauf bis zum Dachrand und ließ sie auf jene Haut herabrollen. Das Geräusch der auf der Haut rollenden Steine war wie Donnergrollen. Die Türen und Fenster darin waren tagsüber geschlossen und nachts geöffnet.

වස්සිකො [Pg.127] සත්තභූමකො අහොසි. භූමියො පනෙත්ථ ද්වින්නම්පි උතූනං ගාහාපනත්ථාය නාතිඋච්චා නාතිනීචා අකංසු. එකච්චානි ද්වාරවාතපානානි සුඵුසිතානි, එකච්චානි සවිවරානි. තත්ථ චිත්තකම්මම්පි කෙසුචි ඨානෙසු පජ්ජලිතඅග්ගික්ඛන්ධවසෙන, කෙසුචි ජාතස්සරවසෙන කතං. භූමත්ථරණාදීනි පනෙත්ථ කම්බලදුකූලවසෙන උභයමිස්සකානි. එකච්චෙ ද්වාරවාතපානා රත්තිං විවටා දිවා පිහිතා, එකච්චෙ දිවා විවටා රත්තිං පිහිතා. තයොපි පාසාදා උබ්බෙධෙන සමප්පමාණා. භූමිකාසු පන නානත්තං අහොසි.

Der Regenpalast hatte sieben Stockwerke. Um eine angenehme Temperatur für beide Jahreszeiten zu bewahren, baute man die Stockwerke darin weder zu hoch noch zu niedrig. Einige Türen und Fenster schlossen dicht ab, andere hatten Öffnungen. Auch die Verzierungen wurden dort an einigen Stellen in Gestalt von lodernden Feuersbrünsten und an einigen Stellen in Gestalt von natürlichen Seen angefertigt. Der Bodenbelag und anderes darin bestand aus einer Mischung von Decken und Dukūla-Seide. Einige Türen und Fenster waren nachts geöffnet und tagsüber geschlossen; andere waren tagsüber geöffnet und nachts geschlossen. Alle drei Paläste waren in der Gesamthöhe von gleichem Maße. In der Anzahl der Stockwerke jedoch gab es einen Unterschied.

එවං නිට්ඨිතෙසු පාසාදෙසු රාජා චින්තෙසි – ‘‘පුත්තො මෙ වයප්පත්තො, ඡත්තමස්ස උස්සාපෙත්වා රජ්ජසිරිං පස්සිස්සාමී’’ති. සො සාකියානං පණ්ණානි පහිණි – ‘‘පුත්තො මෙ වයප්පත්තො, රජ්ජෙ නං පතිට්ඨාපෙස්සාමි, සබ්බෙ අත්තනො අත්තනො ගෙහෙසු වයප්පත්තා, දාරිකා ඉමං ගෙහං පෙසෙන්තූ’’ති. තෙ සාසනං සුත්වා – ‘‘කුමාරො කෙවලං දස්සනක්ඛමො රූපසම්පන්නො, න කිඤ්චි සිප්පං ජානාති, දාරභරණං කාතුං න සක්ඛිස්සති, න මයං ධීතරො දස්සාමා’’ති ආහංසු. රාජා තං පවත්තිං සුත්වා පුත්තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා ආරොචෙසි. බොධිසත්තො ‘‘කිං සිප්පං දස්සෙතුං වට්ටති, තාතා’’ති ආහ. සහස්සථාමධනුං ආරොපෙතුං වට්ටති, තාතාති. තෙන හි ආහරාපෙථාති. රාජා ආහරාපෙත්වා අදාසි. ධනුං පුරිසසහස්සං ආරොපෙති, පුරිසසහස්සං ඔරොපෙති. මහාපුරිසො ධනුං ආහරාපෙත්වා පල්ලඞ්කෙ නිසින්නොව ජියං පාදඞ්ගුට්ඨකෙ වෙඨෙත්වා කඩ්ඪන්තො පාදඞ්ගුට්ඨකෙනෙව ධනුං ආරොපෙත්වා වාමෙන හත්ථෙන දණ්ඩෙ ගහෙත්වා දක්ඛිණෙන හත්ථෙන කඩ්ඪිත්වා ජියං පොථෙසි. සකලනගරං උප්පතනාකාරප්පත්තං අහොසි. ‘‘කිං සද්දො එසො’’ති ච වුත්තෙ ‘‘දෙවො ගජ්ජතී’’ති ආහංසු. අථඤ්ඤෙ ‘‘තුම්හෙ න ජානාථ, න දෙවො ගජ්ජති, අඞ්ගීරසස්ස කුමාරස්ස සහස්සථාමධනුං ආරොපෙත්වා ජියං පොථෙන්තස්ස ජියප්පහාරසද්දො එසො’’ති ආහංසු. සාකියා තාවතකෙනෙව ආරද්ධචිත්තා අහෙසුං.

Als die Paläste so fertiggestellt waren, dachte der König: „Mein Sohn hat das reife Alter erreicht. Ich werde den weißen Schirm über ihm errichten lassen und die Herrlichkeit der Königsherrschaft schauen.“ Er sandte Schreiben an die Sakyer: „Mein Sohn hat das reife Alter erreicht; ich werde ihn im Königreich einsetzen. Mögen alle die herangewachsenen Mädchen aus ihren jeweiligen Häusern in das Haus meines Sohnes senden.“ Als jene die Nachricht hörten, sagten sie: „Der Prinz ist bloß schön anzusehen und mit gutem Aussehen ausgestattet, doch er versteht keinerlei Kunst. Er wird nicht fähig sein, eine Ehefrau zu ernähren. Wir werden ihm unsere Töchter nicht geben.“ Der König hörte von diesem Vorfall, ging zu seinem Sohn und berichtete es ihm. Der Bodhisatta fragte: „Vater, welche Kunst schickt es sich zu zeigen?“ – „Es schickt sich, den Bogen zu spannen, der die Kraft von tausend Männern erfordert, mein Sohn“, sagte der König. „Wenn dem so ist, lasst ihn herbeibringen!“, sagte der Bodhisatta. Der König ließ ihn bringen und übergab ihn ihm. Den Bogen, den tausend Männer spannen und tausend Männer entspannen müssen, ließ der Große Mann bringen, setzte sich auf seinen Thronsitz, wickelte die Sehne um seine große Zehe, zog daran und spannte den Bogen allein mit der großen Zehe. Dann ergriff er den Bogenstab mit der linken Hand, zog mit der rechten Hand und ließ die Sehne schnellen. Die ganze Stadt erzitterte, als würde sie einstürzen. Und als gefragt wurde: „Was ist das für ein Geräusch?“, sagten sie: „Der Gott donnert.“ Da sagten andere: „Ihr wisst es nicht; es ist kein Donner. Das ist das Geräusch des Sehnenaufpralls des strahlenden Prinzen, der den Bogen von tausendfacher Stärke gespannt hat und die Sehne schnellen lässt.“ Allein dadurch wurden die Sakyer im Herzen hocherfreut.

මහාපුරිසො ‘‘අඤ්ඤං කිං කාතුං වට්ටතී’’ති ආහ. අට්ඨඞ්ගුලමත්තබහලං අයොපට්ටං කණ්ඩෙන විනිවිජ්ඣිතුං වට්ටතීති. තං විනිවිජ්ඣිත්වා ‘‘අඤ්ඤං කිං කාතුං වට්ටතී’’ති ආහ. චතුරඞ්ගුලබහලං අසනඵලකං විනිවිජ්ඣිතුං වට්ටතීති. තං විනිවිජ්ඣිත්වා ‘‘අඤ්ඤං කිං කාතුං වට්ටතී’’ති ආහ. විදත්ථිබහලං උදුම්බරඵලකං විනිවිජ්ඣිතුං [Pg.128] වට්ටතීති. තං විනිවිජ්ඣිත්වා ‘‘අඤ්ඤං කිං කාතුං වට්ටතී’’ති. යන්තෙ බද්ධං ඵලකසතං විනිවිජ්ඣිතුං වට්ටතීති. තං විනිවිජ්ඣිත්වා ‘‘අඤ්ඤං කිං කාතුං වට්ටතී’’ති ආහ. සට්ඨිපටලං සුක්ඛමහිංසචම්මං විනිවිජ්ඣිතුං වට්ටතීති. තම්පි විනිවිජ්ඣිත්වා ‘‘අඤ්ඤං කිං කාතුං වට්ටතී’’ති ආහ. තතො වාලිකසකටාදීනි ආචික්ඛිංසු. මහාසත්තො වාලිකසකටම්පි පලාලසකටම්පි විනිවිජ්ඣිත්වා උදකෙ එකුසභප්පමාණං කණ්ඩං පෙසෙසි, ථලෙ අට්ඨඋසභප්පමාණං. අථ නං ‘‘ඉදානි වාතිඞ්ගණසඤ්ඤාය වාලං විජ්ඣිතුං වට්ටතී’’ති ආහංසු. තෙන හි බන්ධාපෙථාති. සද්දන්තරෙ බජ්ඣතු, තාතාති. පුරතො ගච්ඡන්තු, ගාවුතන්තරෙ බන්ධන්තූති. පුරතො ගච්ඡන්තු, අද්ධයොජනෙ බන්ධන්තූති. පුරතො ගච්ඡන්තු යොජනෙ බන්ධන්තූති. බන්ධාපෙථ, තාතාති යොජනමත්ථකෙ වාතිඞ්ගණසඤ්ඤාය වාලං බන්ධාපෙත්වා රත්තන්ධකාරෙ මෙඝපටලච්ඡන්නාසු දිසාසු කණ්ඩං ඛිපි, තං ගන්ත්වා යොජනමත්ථකෙ වාලං ඵාලෙත්වා පථවිං පාවිසි. න කෙවලඤ්ච එත්තකමෙව, තං දිවසං පන මහාසත්තො ලොකෙ වත්තමානසිප්පං සබ්බමෙව සන්දස්සෙසි. සක්‍යරාජානො අත්තනො අත්තනො ධීතරො අලඞ්කරිත්වා පෙසයිංසු, චත්තාලීසසහස්සනාටකිත්ථියො අහෙසුං. මහාපුරිසො තීසු පාසාදෙසු දෙවො මඤ්ඤෙ පරිචාරෙන්තො මහාසම්පත්තිං අනුභවති.

Der Große Mann fragte: „Was schickt es sich noch zu tun?“ Sie sagten: „Es schickt sich, eine Eisenplatte von acht Zoll Dicke mit einem Pfeil zu durchbohren.“ Nachdem er diese durchbohrt hatte, fragte er: „Was schickt es sich noch zu tun?“ Sie sagten: „Es schickt sich, ein Asana-Holzbrett von vier Zoll Dicke zu durchbohren.“ Nachdem er dieses durchbohrt hatte, fragte er: „Was schickt es sich noch zu tun?“ Sie sagten: „Es schickt sich, ein Udumbara-Holzbrett von einer Spanne Dicke zu durchbohren.“ Nachdem er dieses durchbohrt hatte, fragte er: „Was schickt es sich noch zu tun?“ Sie sagten: „Es schickt sich, ein Paket von hundert Brettern, die an einer Maschine befestigt sind, zu durchbohren.“ Nachdem er dieses durchbohrt hatte, fragte er: „Was schickt es sich noch zu tun?“ Sie sagten: „Es schickt sich, sechzig Schichten trockener Büffelhaut zu durchbohren.“ Nachdem er auch diese durchbohrt hatte, fragte er: „Was schickt es sich noch zu tun?“ Daraufhin wiesen sie auf Sandkarren und anderes hin. Der Bodhisatta durchbohrte sowohl einen Sandkarren als auch einen Strohkarren und schoss im Wasser einen Pfeil über eine Distanz von einem Usabha und auf dem Land über eine Distanz von acht Usabha. Da sagten sie zu ihm: „Nun schickt es sich, ein Haar unter der Vorstellung einer Aubergine zu treffen.“ Er sagte: „Wenn dem so ist, lasst es aufhängen!“ Als gefragt wurde: „In welcher Entfernung sollen wir es aufhängen?“, sagten sie: „Lasst es in der Entfernung eines Rufs aufhängen, mein Lieber.“ Er sagte: „Geht weiter nach vorn, bindet es in der Entfernung von einer Meile fest!“ – „Geht weiter nach vorn, bindet es in einer halben Yojana fest!“ – „Geht weiter nach vorn, bindet es in einer Yojana fest!“ Er sagte: „Lasst es aufhängen, ihr Lieben!“ So ließ er ein Haar in der Entfernung einer Yojana unter der Vorstellung einer Aubergine aufhängen. In der Dunkelheit der Nacht, als die Himmelsgegenden von Wolkenschichten bedeckt waren, schoss er den Pfeil ab. Dieser flog dahin, spaltete das Haar in einer Yojana Entfernung und drang in die Erde ein. Und nicht nur dies allein; an jenem Tag zeigte das Große Wesen jede einzelne der in der Welt existierenden Künste. Die Sakyer-Könige schmückten ihre jeweiligen Töchter und sandten sie her; es gab vierzigtausend Tänzerinnen. Der Große Mann genoss, gleichsam wie ein von einem göttlichen Gefolge bedienter Gott, die große Herrlichkeit in den drei Palästen.

නිප්පුරිසෙහීති පුරිසවිරහිතෙහි. න කෙවලං චෙත්ථ තූරියානෙව නිප්පුරිසානි, සබ්බට්ඨානානිපි නිප්පුරිසානෙව. දොවාරිකාපි ඉත්ථියොව, න්හාපනාදිපරිකම්මකරාපි ඉත්ථියොව. රාජා කිර ‘‘තථාරූපං ඉස්සරියසුඛසම්පත්තිං අනුභවමානස්ස පුරිසං දිස්වා පරිසඞ්කා උප්පජ්ජති, සා මෙ පුත්තස්ස මා අහොසී’’ති සබ්බකිච්චෙසු ඉත්ථියොව ඨපෙසි. පරිචාරයමානොති මොදමානො. න හෙට්ඨාපාසාදං ඔරොහාමීති පාසාදතො හෙට්ඨා න ඔතරාමි. ඉති මං චත්තාරො මාසෙ අඤ්ඤො සිඛාබද්ධො පුරිසො නාම පස්සිතුං නාලත්ථ. යථාති යෙන නියාමෙන. දාසකම්මකරපොරිසස්සාති දාසානඤ්චෙව දෙවසිකභත්තවෙතනාභතානං කම්මකරානඤ්ච නිස්සාය ජීවමානපුරිසානඤ්ච. කණාජකන්ති සකුණ්ඩකභත්තං. බිලඞ්ගදුතියන්ති කඤ්ජිකදුතියං.

"Nippurisehi" bedeutet "ohne Männer". Nicht nur die Musikinstrumente waren hier frei von Männern, sondern alle Bereiche waren frei von Männern. Selbst die Torwächter waren Frauen, und auch jene, die Dienste wie das Baden verrichteten, waren Frauen. Es heißt, der König dachte: „Wenn er einen Mann sieht, während er ein solches Glück der Herrschaft genießt, könnte Argwohn entstehen; das soll meinem Sohn nicht widerfahren“, und setzte daher für alle Dienste ausschließlich Frauen ein. "Paricārayamāno" bedeutet "sich erfreuend". "Na heṭṭhāpāsādaṃ orohāmi" bedeutet „ich stieg vom Palast nicht herab“. „So kam es, dass mich vier Monate lang kein anderer erwachsener Mann zu sehen bekam.“ "Yathā" bedeutet "auf welche Weise". "Dāsakammakaraporisassa" bezieht sich auf die Sklaven, die für tägliche Mahlzeiten und Lohn arbeitenden Tagelöhner und jene Männer, die in Abhängigkeit von ihnen leben. "Kaṇājaka" bedeutet Reisbrei mit Kleie. "Bilaṅgadutiya" bedeutet sauer gewordener Reisbrei als Beilage.

එවරූපාය ඉද්ධියාති එවංජාතිකාය පුඤ්ඤිද්ධියා සමන්නාගතස්ස. එවරූපෙන ච සුඛුමාලෙනාති එවංජාතිකෙන ච නිද්දුක්ඛභාවෙන. සොඛුමාලෙනාතිපි [Pg.129] පාඨො. එවං තථාගතො එත්තකෙන ඨානෙන අත්තනො සිරිසම්පත්තිං කථෙසි. කථෙන්තො ච න උප්පිලාවිතභාවත්ථං කථෙසි, ‘‘එවරූපායපි පන සම්පත්තියා ඨිතො පමාදං අකත්වා අප්පමත්තොව අහොසි’’න්ති අප්පමාදලක්ඛණස්සෙව දීපනත්ථං කථෙසි. තෙනෙව අස්සුතවා ඛො පුථුජ්ජනොතිආදිමාහ. තත්ථ පරන්ති පරපුග්ගලං. ජිණ්ණන්ති ජරාජිණ්ණං. අට්ටීයතීති අට්ටො පීළිතො හොති. හරායතීති හිරිං කරොති ලජ්ජති. ජිගුච්ඡතීති අසුචිං විය දිස්වා ජිගුච්ඡං උප්පාදෙති. අත්තානංයෙව අතිසිත්වාති ජරාධම්මම්පි සමානං අත්තානං අතික්කමිත්වා අට්ටීයති හරායතීති අත්ථො. ජරාධම්මොති ජරාසභාවො. ජරං අනතීතොති ජරං අනතික්කන්තො, අන්තො ජරාය වත්තාමි. ඉති පටිසඤ්චික්ඛතොති එවං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස. යොබ්බනමදොති යොබ්බනං නිස්සාය උප්පජ්ජනකො මානමදො. සබ්බසො පහීයීති සබ්බාකාරෙන පහීනො. මග්ගෙන පහීනසදිසො කත්වා දස්සිතො. න පනෙස මග්ගෙන පහීනො, පටිසඞ්ඛානෙන පහීනොව කථිතොති වෙදිතබ්බො. බොධිසත්තස්ස හි දෙවතා ජරාපත්තං දස්සෙසුං. තතො පට්ඨාය යාව අරහත්තා අන්තරා මහාසත්තස්ස යොබ්බනමදො නාම න උප්පජ්ජති. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. එත්ථ පන ආරොග්‍යමදොති අහං නිරොගොති ආරොග්‍යං නිස්සාය උප්පජ්ජනකො මානමදො. ජීවිතමදොති අහං චිරං ජීවීති තං නිස්සාය උප්පජ්ජනකො මානමදො. සික්ඛං පච්චක්ඛායාති සික්ඛං පටික්ඛිපිත්වා. හීනායාවත්තතීති හීනාය ලාමකාය ගිහිභාවාය ආවත්තති.

„Mit solchem Erfolg“ bedeutet ausgestattet mit solchem verdienstvollen Erfolg. „Und mit solcher Zartheit“ bedeutet mit einem solchen leidfreien Zustand. Es gibt auch die Lesart „sokhumālena“. So verkündete der Tathāgata bis zu diesem Punkt seine eigene Pracht und Fülle. Und als er dies verkündete, tat er dies nicht, um damit zu prahlen, sondern um das Merkmal der Achtsamkeit zu verdeutlichen, indem er dachte: „Obwohl ich in einem solchen Wohlstand verweilte, war ich nicht nachlässig, sondern stets achtsam.“ Genau deshalb sprach er die Worte beginnend mit: „Der unbelehrte Weltling...“ Darin bedeutet „den anderen“ eine andere Person. „Den Gealterten“ bedeutet einen durch das Alter hinfällig gewordenen Menschen. „Ist bedrängt“ bedeutet, bedrängt und geplagt zu sein. „Schämt sich“ bedeutet Scham empfinden. „Eckelt sich“ bedeutet, Ekel zu empfinden, als sähe man Unrat. „Obwohl er selbst daran leidet“ bedeutet, dass er sich selbst, obwohl er der Natur des Alterns unterworfen ist, übergeht und dennoch Bedrängnis und Scham empfindet; das ist die Bedeutung. „Der Natur des Alterns unterworfen“ bedeutet die Natur des Alterns besitzend. „Das Altern nicht überwunden habend“ bedeutet, das Altern nicht überschritten zu haben, sich inmitten des Alterns zu befinden. „Wer so reflektiert“ bedeutet für einen, der so betrachtet. „Der Rausch der Jugend“ ist der Stolz und Rausch, der in Abhängigkeit von der Jugend entsteht. „Wurde gänzlich aufgegeben“ bedeutet, in jeder Hinsicht abgelegt worden zu sein. Dies wird so dargestellt, als sei es durch den Pfad überwunden worden. Doch man sollte verstehen, dass dies nicht durch den Pfad aufgegeben wurde, sondern als rein durch weise Reflexion überwunden beschrieben wird. Denn die Gottheiten zeigten dem Bodhisatta ein gealtertes Wesen. Von da an bis zum Erlangen der Arahatschaft entstand in der Zwischenzeit beim großen Wesen kein Jugendstolz mehr. Auch für die beiden verbleibenden Begriffe gilt dieselbe Methode. Hierbei bedeutet „der Rausch der Gesundheit“ der Stolz und Rausch, der in Abhängigkeit von der Gesundheit entsteht, indem man denkt: „Ich bin frei von Krankheit.“ „Der Rausch des Lebens“ bedeutet der Stolz und Rausch, der in Abhängigkeit vom Leben entsteht, indem man denkt: „Ich werde lange leben.“ „Nachdem er das Training abgelegt hat“ bedeutet, das Training zurückzuweisen. „Kehrt er zum niederen Leben zurück“ bedeutet, dass er zum niederen, gemeinen Laienstand zurückkehrt.

යථාධම්මාති බ්‍යාධිආදීහි යථාසභාවා. තථාසන්තාති යථා සන්තා එව අවිපරීතබ්‍යාධිආදිසභාවාව හුත්වාති අත්ථො. ජිගුච්ඡන්තීති පරපුග්ගලං ජිගුච්ඡන්ති. මම එවං විහාරිනොති මය්හං එවං ජිගුච්ඡාවිහාරෙන විහරන්තස්ස එවං ජිගුච්ඡනං නප්පතිරූපං භවෙය්‍ය නානුච්ඡවිකං. සොහං එවං විහරන්තොති සො අහං එවං පරං ජිගුච්ඡමානො විහරන්තො, එවං වා ඉමිනා පටිසඞ්ඛානවිහාරෙන විහරන්තො. ඤත්වා ධම්මං නිරූපධින්ති සබ්බූපධිවිරහිතං නිබ්බානධම්මං ඤත්වා. සබ්බෙ මදෙ අභිභොස්මීති සබ්බෙ තයොපි මදෙ අභිභවිං සමතික්කමිං. නෙක්ඛම්මෙ දට්ඨු ඛෙමතන්ති නිබ්බානෙ ඛෙමභාවං දිස්වා. නෙක්ඛම්මං දට්ඨු ඛෙමතොතිපි පාඨො, නිබ්බානං ඛෙමතො දිස්වාති අත්ථො. තස්ස [Pg.130] මෙ අහු උස්සාහොති තස්ස මය්හං තං නෙක්ඛම්මසඞ්ඛාතං නිබ්බානං අභිපස්සන්තස්ස උස්සාහො අහු, වායාමො අහොසීති අත්ථො. නාහං භබ්බො එතරහි, කාමානි පටිසෙවිතුන්ති අහං දානි දුවිධෙපි කාමෙ පටිසෙවිතුං අභබ්බො. අනිවත්ති භවිස්සාමීති පබ්බජ්ජතො ච සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණතො ච න නිවත්තිස්සාමි, අනිවත්තකො භවිස්සාමි. බ්‍රහ්මචරියපරායණොති මග්ගබ්‍රහ්මචරියපරායණො ජාතොස්මීති අත්ථො. ඉති ඉමාහි ගාථාහි මහාබොධිපල්ලඞ්කෙ අත්තනො ආගමනීයවීරියං කථෙසි.

„Entsprechend ihrer Natur“ bedeutet gemäß ihrem Wesen durch Krankheit und so weiter. „So wie sie sind“ bedeutet, dass sie genau so existieren, wie sie wirklich sind, ohne Abweichung in ihrer wahren Natur von Krankheit und so weiter; das ist die Bedeutung. „Sie verabscheuen“ bedeutet, sie verabscheuen andere Personen. „Für mich, der ich so verweile“ bedeutet: Für mich, der ich in einem Zustand des Verabscheuens verweile, wäre ein solches Verabscheuen unpassend und ungehörig. „Ich, der ich so verweile“ bedeutet: Ich, der ich in dieser Weise verweile und andere verabscheue; oder: Ich, der ich in dieser Weise in dem Verweilen der weisen Reflexion verweile. „Nachdem ich die Natur frei von weltlichen Bindungen erkannt habe“ bedeutet, nachdem ich den Zustand des Nibbāna erkannt habe, welcher völlig frei von allen weltlichen Bindungen ist. „Ich habe jeden Rausch überwunden“ bedeutet, ich habe alle drei Arten von Rausch vollständig überwunden und überschritten. „Da ich die Sicherheit in der Entsagung sah“ bedeutet, nachdem ich den Zustand der Sicherheit im Nibbāna gesehen hatte. Es gibt auch die Lesart „nekkhammaṃ daṭṭhu khemato“, was bedeutet: Nibbāna als Zustand der Sicherheit zu sehen. „Da erwachte in mir das Streben“ bedeutet: In mir, der ich auf dieses als Entsagung bekannte Nibbāna blickte, entstand Streben, das heißt Tatkraft; das ist die Bedeutung. „Ich bin jetzt nicht mehr fähig, den Sinnesfreuden nachzugehen“ bedeutet, dass ich nun unfähig bin, mich beiden Arten von Sinnesfreuden hinzugeben. „Ich werde nicht umkehren“ bedeutet: Ich werde weder vom Mönchsleben noch vom Erreichen des Allwissenden Wissens zurückweichen; ich werde unerschütterlich sein. „Dem heiligen Leben geweiht“ bedeutet, dem heiligen Pfad-Leben geweiht zu sein; das ist die Bedeutung. So verkündete er mit diesen Versen seine eigene hinführende Tatkraft auf dem Thron der großen Erleuchtung.

10. ආධිපතෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Ādhipateyya-Sutta

40. දසමෙ ආධිපතෙය්‍යානීති ජෙට්ඨකකාරණතො නිබ්බත්තානි. අත්තාධිපතෙය්‍යන්තිආදීසු අත්තානං ජෙට්ඨකං කත්වා නිබ්බත්තිතං ගුණජාතං අත්තාධිපතෙය්‍යං. ලොකං ජෙට්ඨකං කත්වා නිබ්බත්තිතං ලොකාධිපතෙය්‍යං. නවවිධං ලොකුත්තරධම්මං ජෙට්ඨකං කත්වා නිබ්බත්තිතං ධම්මාධිපතෙය්‍යං. න ඉති භවාභවහෙතූති ඉති භවො, ඉති භවොති එවං ආයතිං, න තස්ස තස්ස සම්පත්තිභවස්ස හෙතු. ඔතිණ්ණොති අනුපවිට්ඨො. යස්ස හි ජාති අන්තොපවිට්ඨා, සො ජාතියා ඔතිණ්ණො නාම. ජරාදීසුපි එසෙව නයො. කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්සාති සකලස්ස වට්ටදුක්ඛරාසිස්ස. අන්තකිරියා පඤ්ඤායෙථාති අන්තකරණං පරිච්ඡෙදපරිවටුමකරණං පඤ්ඤායෙය්‍ය. ඔහායාති පහාය. පාපිට්ඨතරෙති ලාමකතරෙ. ආරද්ධන්ති පග්ගහිතං පරිපුණ්ණං, ආරද්ධත්තාව අසල්ලීනං. උපට්ඨිතාති චතුසතිපට්ඨානවසෙන උපට්ඨිතා. උපට්ඨිතත්තාව අසම්මුට්ඨා. පස්සද්ධො කායොති නාමකායො ච කරජකායො ච පස්සද්ධො වූපසන්තදරථො. පස්සද්ධත්තාව අසාරද්ධො. සමාහිතං චිත්තන්ති ආරම්මණෙ චිත්තං සම්මා ආහිතං සුට්ඨු ඨපිතං. සම්මා ආහිතත්තාව එකග්ගං. අධිපතිං කරිත්වාති ජෙට්ඨකං කත්වා. සුද්ධං අත්තානං පරිහරතීති සුද්ධං නිම්මලං කත්වා අත්තානං පරිහරති පටිජග්ගති, ගොපායතීති අත්ථො. අයඤ්ච යාව අරහත්තමග්ගා පරියායෙන සුද්ධමත්තානං පරිහරති නාම, ඵලප්පත්තොව පන නිප්පරියායෙන සුද්ධමත්තානං පරිහරති.

40. Im zehnten Sutta bedeutet „Vorherrschaften“ jene Faktoren, die aufgrund ihrer leitenden Rolle entstanden sind. In Passagen wie „die Vorherrschaft des Selbst“ ist jene Ansammlung heilsamer Eigenschaften, die dadurch entsteht, dass man das eigene Selbst zum Leitprinzip macht, als die Vorherrschaft des Selbst bekannt. Das, was dadurch entsteht, dass man die Welt zum Leitprinzip macht, ist als „die Vorherrschaft der Welt“ bekannt. Das, was dadurch entsteht, dass man die neunfache überweltliche Lehre zum Leitprinzip macht, ist als „die Vorherrschaft des Dhamma“ bekannt. „Nicht um dieses oder jenes Werdens willen“ bedeutet: nicht wegen künftigen Gedeihens oder Verfalls, also nicht wegen dieses oder jenes glücklichen Daseins in der Zukunft. „Eingedrungen“ bedeutet hineingegangen. Denn wessen Inneres von der Geburt erfasst ist, der wird als „von der Geburt bedrängt“ bezeichnet. Ebenso verhält es sich auch bei Alter und den anderen Zuständen. „Der gesamten Masse des Leidens“ bedeutet der gesamten Anhäufung des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten. „Ein Ende absehbar sein möge“ bedeutet, dass das Bereiten eines Endes, also das Setzen einer Grenze und das Beenden, erkennbar sein möge. „Zurücklassend“ bedeutet aufgebend. „In noch schlechterem Zustand“ bedeutet in einem noch minderwertigeren Zustand. „Entfaltet“ bedeutet aufgerichtet, vollkommen; aufgrund der Tatkraft ist es frei von Trägheit. „Gegenwärtig“ bedeutet durch die Kraft der vier Grundlagen der Achtsamkeit gefestigt. Weil sie gefestigt ist, ist sie unverwirrt. „Der Körper ist beruhigt“ bedeutet, dass sowohl der geistige Körper als auch der physische Körper beruhigt und von aller Unruhe befreit sind. Weil er beruhigt ist, ist er frei von Erregung. „Der Geist ist gesammelt“ bedeutet, dass der Geist harmonisch und fest auf das Meditationsobjekt ausgerichtet ist. Weil er richtig ausgerichtet ist, ist er einspitzig. „Indem er etwas zur Vorherrschaft macht“ bedeutet, indem er es zum Leitprinzip macht. „Er führt sich selbst rein“ bedeutet, dass er sich selbst rein und makellos macht und sich selbst pflegt, reinigt und schützt; das ist die Bedeutung. Und dieser Mönch führt sich selbst bis zum Pfad der Arahatschaft auf relative Weise rein; wer jedoch die Frucht erreicht hat, führt sich selbst auf absolute Weise rein.

ස්වාක්ඛාතොතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.147) විත්ථාරිතානි. ජානං පස්සං විහරන්තීති තං ධම්මං ජානන්තා පස්සන්තා විහරන්ති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, තීණි ආධිපතෙය්‍යානීති [Pg.131] එත්තාවතා තීණි ආධිපතෙය්‍යානි ලොකියලොකුත්තරමිස්සකානි කථිතානි.

Die Wörter, die mit 'svākkhāto' beginnen, sind im Visuddhimagga ausführlich erklärt worden. 'Wissend und sehend verweilen sie' bedeutet: Sie verweilen, indem sie dieses Dhamma wissen und sehen. Mit den Worten 'Diese drei Vorherrschaften, o Mönche' werden diese drei Arten der Vorherrschaft als eine Mischung aus Weltlichem und Überweltlichem dargelegt.

පකුබ්බතොති කරොන්තස්ස. අත්තා තෙ පුරිස ජානාති, සච්චං වා යදි වා මුසාති යං ත්වං කරොසි, තං යදි වා යථාසභාවං යදි වා නො යථාසභාවන්ති තව අත්තාව ජානාති. ඉමිනා ච කාරණෙන වෙදිතබ්බං ‘‘පාපකම්මං කරොන්තස්ස ලොකෙ පටිච්ඡන්නට්ඨානං නාම නත්ථී’’ති. කල්‍යාණන්ති සුන්දරං. අතිමඤ්ඤසීති අතික්කමිත්වා මඤ්ඤසි. අත්තානං පරිගූහසීති යථා මෙ අත්තාපි න ජානාති, එවං නං පරිගූහාමීති වායමසි. අත්තාධිපතෙය්‍යකොති අත්තජෙට්ඨකො. ලොකාධිපොති ලොකජෙට්ඨකො. නිපකොති පඤ්ඤවා. ඣායීති ඣායන්තො. ධම්මාධිපොති ධම්මජෙට්ඨකො. සච්චපරක්කමොති ථිරපරක්කමො භූතපරක්කමො. පසය්හ මාරන්ති මාරං පසහිත්වා. අභිභුය්‍ය අන්තකන්ති ඉදං තස්සෙව වෙවචනං. යො ච ඵුසී ජාතික්ඛයං පධානවාති යො ඣායී පධානවා මාරං අභිභවිත්වා ජාතික්ඛයං අරහත්තං ඵුසි. සො තාදිසොති සො තථාවිධො තථාසණ්ඨිතො. ලොකවිදූති තයො ලොකෙ විදිතෙ පාකටෙ කත්වා ඨිතො. සුමෙධොති සුපඤ්ඤො. සබ්බෙසු ධම්මෙසු අතම්මයො මුනීති සබ්බෙ තෙභූමකධම්මෙ තණ්හාසඞ්ඛාතාය තම්මයතාය අභාවෙන අතම්මයො ඛීණාසවමුනි කදාචි කත්ථචි න හීයති න පරිහීයතීති වුත්තං හොතීති.

'Für den, der tut' (pakubbato) bedeutet: für den Handelnden. 'Dein eigenes Selbst, o Mensch, weiß, ob es wahr oder falsch ist' bedeutet: Was auch immer du tust, ob es der wahren Natur entspricht oder nicht, das weiß zuerst dein eigenes Selbst. Und aus diesem Grund ist zu wissen: 'Für den, der eine böse Tat begeht, gibt es in der Welt keinen verborgenen Ort.' 'Kalyāṇa' bedeutet gut. 'Atimaññasi' (du verachtest oder überhebst dich) bedeutet: du denkst darüber hinaus. 'Du verbirgst dich selbst' (attānaṃ parigūhasi) bedeutet: du bemühst dich, indem du denkst: 'Damit nicht einmal mein eigenes Selbst es weiß, so werde ich es verbergen.' 'Unter der Selbst-Vorherrschaft stehend' (attādhipateyyako) bedeutet: sich selbst als das Höchste habend. 'Unter der Welt-Vorherrschaft stehend' (lokādhipo) bedeutet: die Welt als das Höchste habend. 'Nipako' bedeutet weise. 'Jhāyī' bedeutet meditierend. 'Unter der Dhamma-Vorherrschaft stehend' (dhammādhipo) bedeutet: das Dhamma als das Höchste habend. 'Saccaparakkamo' bedeutet von wahrem Tatdrang, von festem Tatdrang. 'Māra mit Gewalt bezwingend' (pasayha māraṃ) bedeutet: nachdem man Māra überwältigt hat. 'Den Todfeind überwindend' (abhibhuyya antakaṃ) ist ein Synonym für eben dieses. 'Und wer tatkräftig das Ende der Geburt erlangte' (yo ca phusī jātikkhayaṃ padhānavā) bedeutet: wer als Meditierender und Tatkräftiger Māra überwand und das Ende der Geburt, die Arahatschaft, erlangte. 'Er ist von solcher Art' (so tādiso) bedeutet: er ist so beschaffen, so gefestigt. 'Der Weltkenner' (lokavidū) bedeutet: einer, der die drei Welten erkannt und offenbar gemacht hat. 'Sumedha' bedeutet von vorzüglicher Weisheit. 'Der Weise, der bezüglich aller Dinge frei von Identifikation ist' (sabbesu dhammesu atammayo munī) bedeutet: Aufgrund des Nichtvorhandenseins einer durch Begehren (taṇhā) bedingten Identifikation mit allen Phänomenen der drei Daseinsebenen (tebhūmakadhamma) ist der von Trieben befreite Weise frei von Identifikation; es wird gesagt, dass er niemals und nirgendwo abnimmt oder Schaden leidet.

දෙවදූතවග්ගො චතුත්ථො.

Das Kapitel über die Himmelsboten (Devadūtavagga) ist das vierte.

5. චූළවග්ගො

5. Das kleine Kapitel (Cūḷavagga)

1. සම්මුඛීභාවසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Sammukhībhāva-Suttas

41. පඤ්චමස්ස පඨමෙ සම්මුඛීභාවාති සම්මුඛීභාවෙන, විජ්ජමානතායාති අත්ථො. පසවතීති පටිලභති. සද්ධාය සම්මුඛීභාවාති යදි හි සද්ධා න භවෙය්‍ය, දෙය්‍යධම්මො න භවෙය්‍ය, දක්ඛිණෙය්‍යසඞ්ඛාතා පටිග්ගාහකපුග්ගලා න භවෙය්‍යුං, කථං පුඤ්ඤකම්මං කරෙය්‍ය. තෙසං පන සම්මුඛීභාවෙන සක්කා කාතුන්ති තස්මා ‘‘සද්ධාය සම්මුඛීභාවා’’තිආදිමාහ. එත්ථ ච ද්වෙ [Pg.132] ධම්මා සුලභා දෙය්‍යධම්මා චෙව දක්ඛිණෙය්‍යා ච, සද්ධා පන දුල්ලභා. පුථුජ්ජනස්ස හි සද්ධා අථාවරා පදවාරෙන නානා හොති, තෙනෙව මහාමොග්ගල්ලානසදිසොපි අග්ගසාවකො පාටිභොගො භවිතුං අසක්කොන්තො ආහ – ‘‘ද්වින්නං ඛො තෙ අහං, ආවුසො, ධම්මානං පාටිභොගො භොගානඤ්ච ජීවිතස්ස ච, සද්ධාය පන ත්වංයෙව පාටිභොගො’’ති (උදා. 18).

41. Im ersten Sutta des fünften Kapitels bedeutet 'sammukhībhāvā': durch das Vorhandensein, das heißt durch die Gegenwärtigkeit. 'Pasavati' bedeutet: erlangt. Bezüglich der Worte 'durch das Vorhandensein von Vertrauen' gilt nämlich: Wenn es kein Vertrauen gäbe, wenn es keine Opfergabe gäbe und wenn es keine Empfänger gäbe, die gabenwürdig genannt werden, wie könnte man dann eine verdienstvolle Tat vollbringen? Doch da diese vorhanden sind, ist es möglich, sie zu vollbringen; deshalb sprach er die Worte 'durch das Vorhandensein von Vertrauen' und so weiter. Und hierbei sind zwei Dinge leicht zu erlangen: sowohl die Opfergabe als auch die Gabenwürdigen. Vertrauen hingegen ist schwer zu erlangen. Denn das Vertrauen eines Weltlings ist unbeständig; es ändert sich mit jedem Schritt. Genau deshalb sagte selbst ein führender Schüler wie der Ehrwürdige Mahāmoggallāna, da er keine Bürgschaft übernehmen konnte: 'Bezüglich zweier Dinge, mein Freund, kann ich dir Bürge sein: für deinen Besitz und für dein Leben; für dein Vertrauen jedoch musst du selbst der Bürge sein.'

2. තිඨානසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Tiṭhāna-Suttas

42. දුතියෙ විගතමලමච්ඡෙරෙනාති විගතමච්ඡරියමලෙන. මුත්තචාගොති විස්සට්ඨචාගො. පයතපාණීති ධොතහත්ථො. අස්සද්ධො හි සතක්ඛත්තුං හත්ථෙ ධොවිත්වාපි මලිනහත්ථොව හොති, සද්ධො පන දානාභිරතත්තා මලිනහත්ථොපි ධොතහත්ථොව. වොස්සග්ගරතොති වොස්සග්ගසඞ්ඛාතෙ දානෙ රතො. යාචයොගොති යාචිතුං යුත්තො, යාචකෙහි වා යොගො අස්සාතිපි යාචයොගො. දානසංවිභාගරතොති දානං දදන්තො සංවිභාගඤ්ච කරොන්තො දානසංවිභාගරතො නාම හොති.

42. Im zweiten Sutta bedeutet 'mit von Flecken befreitem Geiz' (vigatamalamaccherena): frei vom Flecken des Geizes. 'Muttacāgo' bedeutet: freigebig spendend. 'Payatapāṇi' bedeutet: mit gewaschenen Händen. Denn ein Ungläubiger hat, selbst wenn er sich hundertmal die Hände wäscht, dennoch schmutzige Hände; ein Gläubiger hingegen hat, weil er Freude am Geben hat, selbst mit schmutzigen Händen stets gewaschene Hände. 'Vossaggarato' bedeutet: erfreut über das Geben, das als Loslassen bezeichnet wird. 'Yācayogo' bedeutet: geeignet, um gebeten zu werden; oder aber, weil er eine Verbindung zu Bittenden hat, wird er 'yācayogo' genannt. 'Dānasaṃvibhāgarato' bedeutet: Wer Gaben spendet und das Teilen praktiziert, wird als 'erfreut über das Geben und Teilen' bezeichnet.

දස්සනකාමො සීලවතන්ති දසපි යොජනානි වීසම්පි තිංසම්පි යොජනසතම්පි ගන්ත්වා සීලසම්පන්නෙ දට්ඨුකාමො හොති පාටලිපුත්තකබ්‍රාහ්මණො විය සද්ධාතිස්සමහාරාජා විය ච. පාටලිපුත්තස්ස කිර නගරද්වාරෙ සාලාය නිසින්නා ද්වෙ බ්‍රාහ්මණා කාළවල්ලිමණ්ඩපවාසිමහානාගත්ථෙරස්ස ගුණකථං සුත්වා ‘‘අම්හෙහි තං භික්ඛුං දට්ඨුං වට්ටතී’’ති ද්වෙපි ජනා නික්ඛමිංසු. එකො අන්තරාමග්ගෙ කාලමකාසි. එකො සමුද්දතීරං පත්වා නාවාය මහාතිත්ථපට්ටනෙ ඔරුය්හ අනුරාධපුරං ආගන්ත්වා ‘‘කාළවල්ලිමණ්ඩපො කුහි’’න්ති පුච්ඡි. රොහණජනපදෙති. සො අනුපුබ්බෙන ථෙරස්ස වසනට්ඨානං පත්වා චූළනගරගාමෙ ධුරඝරෙ නිවාසං ගහෙත්වා ථෙරස්ස ආහාරං සම්පාදෙත්වා පාතොව වුට්ඨාය ථෙරස්ස වසනට්ඨානං පුච්ඡිත්වා ගන්ත්වා ජනපරියන්තෙ ඨිතො ථෙරං දූරතොව ආගච්ඡන්තං දිස්වා සකිං තත්ථෙව ඨිතො වන්දිත්වා පුන උපසඞ්කමිත්වා ගොප්ඵකෙසු දළ්හං ගහෙත්වා වන්දන්තො ‘‘උච්චා, භන්තෙ, තුම්හෙ’’ති ආහ. ථෙරො ච නාතිඋච්චො නාතිරස්සො පමාණයුත්තොව, තෙන නං පුන ආහ – ‘‘නාතිඋච්චා තුම්හෙ, තුම්හාකං [Pg.133] පන ගුණා මෙචකවණ්ණස්ස සමුද්දස්ස මත්ථකෙන ගන්ත්වා සකලජම්බුදීපතලං අජ්ඣොත්ථරිත්වා ගතා, අහම්පි පාටලිපුත්තනගරද්වාරෙ නිසින්නො තුම්හාකං ගුණකථං අස්සොසි’’න්ති. සො ථෙරස්ස භික්ඛාහාරං දත්වා අත්තනො තිචීවරං පටියාදෙත්වා ථෙරස්ස සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා තස්සොවාදෙ පතිට්ඨාය කතිපාහෙනෙව අරහත්තං පාපුණි.

'Wünscht, die Tugendhaften zu sehen' (dassanakāmo sīlavataṃ) bedeutet: Er wünscht, die Tugendhaften zu sehen, selbst wenn er dafür zehn, zwanzig, dreißig oder gar einhundert Yojanas weit reisen muss, wie etwa die beiden Brahmanen aus Pāṭaliputta und wie der große König Saddhātissa. Es wird erzählt: Zwei Brahmanen, die in einer Halle am Stadttor von Pāṭaliputta saßen, hörten vom Lobpreis der Tugenden des Ehrwürdigen Mahānāga, der im Kāḷavallimaṇḍapa lebte. Mit dem Gedanken 'Wir sollten diesen Mönch sehen' machten sich beide Männer auf den Weg. Einer von ihnen verstarb unterwegs. Der andere erreichte das Meeresufer, ging an Bord eines Schiffes, ging am Hafen von Mahātittha an Land, reiste nach Anurādhapura und fragte: 'Wo ist der Kāḷavallimaṇḍapa?' 'Im Rohaṇa-Bezirk', antwortete man ihm. Er reiste schrittweise weiter, erreichte den Wohnort des Theras im Dorf Cūḷanagara, nahm Unterkunft im Haupthaus des Dorfes, bereitete Nahrung für den Thera vor, stand frühmorgens auf, fragte nach dem Aufenthaltsort des Theras und ging dorthin. Am Rande der Ansiedlung stehend, sah er den Thera von weitem kommen. Er verneigte sich einmal auf der Stelle, trat dann näher heran, ergriff fest seine Knöchel, verbeugte sich und sagte: 'Ihr seid groß, o Ehrwürdiger!' Der Thera was weder zu groß noch zu klein, sondern von wohlproportionierter Statur. Deshalb sagte jener wiederum zu ihm: 'Ihr seid von Statur nicht allzu groß, o Ehrwürdiger. Doch Eure Tugenden haben sich über die Oberfläche des dunkelblauen Ozeans hinweg ausgebreitet und das gesamte Jambudīpa überflutet. Auch ich hörte, als ich am Stadttor von Pāṭaliputta saß, den Lobpreis Eurer Tugenden.' Er gab dem Thera die Almosenspeise, bereitete für sich selbst die drei Gewänder vor, wurde in der Gegenwart des Theras ordiniert, gründete sich in dessen Unterweisung und erlangte in wenigen Tagen die Arahatschaft.

සද්ධාතිස්සමහාරාජාපි, ‘‘භන්තෙ, මය්හං වන්දිතබ්බයුත්තකං එකං අය්‍යං ආචික්ඛථා’’ති පුච්ඡි. භික්ඛූ ‘‘මඞ්ගලවාසී කුට්ටතිස්සත්ථෙරො’’ති ආහංසු. රාජා මහාපරිවාරෙන පඤ්චයොජනමග්ගං අගමාසි. ථෙරො ‘‘කිං සද්දො එසො, ආවුසො’’ති භික්ඛුසඞ්ඝං පුච්ඡි. ‘‘රාජා, භන්තෙ, තුම්හාකං දස්සනත්ථාය ආගතො’’ති. ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘කිං මය්හං මහල්ලකකාලෙ රාජගෙහෙ කම්ම’’න්ති දිවාට්ඨානෙ මඤ්චෙ නිපජ්ජිත්වා භූමියං ලෙඛං ලිඛන්තො අච්ඡි. රාජා ‘‘කහං ථෙරො’’ති පුච්ඡිත්වා ‘‘දිවාට්ඨානෙ’’ති සුත්වා තත්ථ ගච්ඡන්තො ථෙරං භූමියං ලෙඛං ලිඛන්තං දිස්වා ‘‘ඛීණාසවස්ස නාම හත්ථකුක්කුච්චං නත්ථි, නායං ඛීණාසවො’’ති අවන්දිත්වාව නිවත්ති. භික්ඛුසඞ්ඝො ථෙරං ආහ – ‘‘භන්තෙ, එවංවිධස්ස සද්ධස්ස පසන්නස්ස රඤ්ඤො කස්මා විප්පටිසාරං කරිත්ථා’’ති. ‘‘ආවුසො, රඤ්ඤො පසාදරක්ඛනං න තුම්හාකං භාරො, මහල්ලකත්ථෙරස්ස භාරො’’ති වත්වා අපරභාගෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායන්තො භික්ඛුසඞ්ඝං ආහ – ‘‘මය්හං කූටාගාරම්හි අඤ්ඤම්පි පල්ලඞ්කං අත්ථරථා’’ති. තස්මිං අත්ථතෙ ථෙරො – ‘‘ඉදං කූටාගාරං අන්තරෙ අප්පතිට්ඨහිත්වා රඤ්ඤා දිට්ඨකාලෙයෙව භූමියං පතිට්ඨාතූ’’ති අධිට්ඨහිත්වා පරිනිබ්බායි. කූටාගාරං පඤ්චයොජනමග්ගං ආකාසෙන අගමාසි. පඤ්චයොජනමග්ගෙ ධජං ධාරෙතුං සමත්ථා රුක්ඛා ධජපග්ගහිතාව අහෙසුං. ගච්ඡාපි ගුම්බාපි සබ්බෙ කූටාගාරාභිමුඛා හුත්වා අට්ඨංසු.

Auch der große König Saddhātissa fragte: „Ehrwürdiger Herr, nennt mir einen edlen Thera, der es wert ist, verehrt zu werden.“ Die Mönche antworteten: „Es ist der im Maṅgala-Kloster wohnende Thera Kuṭṭatissa.“ Der König begab sich mit großem Gefolge auf den fünf Yojanas weiten Weg. Der Thera fragte die Mönchsgemeinschaft: „Brüder, was ist das für ein Lärm?“ – „Ehrwürdiger Herr, der König ist gekommen, um Euch aufzusuchen.“ Der Thera dachte bei sich: „Was habe ich im Alter noch im Königshaus zu tun?“ Er legte sich auf ein Bett an seinem Tagesaufenthaltsort und verblieb dort, während er Linien auf den Boden zeichnete. Der König fragte: „Wo ist der Thera?“ Als er hörte: „An seinem Tagesaufenthaltsort“, ging er dorthin. Als er den Thera sah, wie dieser Linien auf den Boden zeichnete, dachte er: „Einem Triebversiegten fehlt es an Unruhe der Hände; dieser hier ist kein Triebversiegter.“ Ohne ihn zu verehren, kehrte er um. Die Mönchsgemeinschaft sprach zum Thera: „Ehrwürdiger Herr, warum habt Ihr bei einem so gläubigen und vertrauensvollen König Reue hervorgerufen?“ Er antwortete: „Brüder, den Glauben des Königs zu bewahren, ist nicht eure Last, sondern die Last eines älteren Thera.“ Als er später im Element des Erlöschens ohne verbleibende Daseinsgrundlagen ins Parinibbāna einging, sprach er zur Mönchsgemeinschaft: „Bereitet in meinem Spitzdach-Pavillon noch ein weiteres Lager vor.“ Als dieses bereitgestellt war, bestimmte der Thera: „Dieser Spitzdach-Pavillon soll auf dem Weg nirgends verweilen, sondern genau in dem Moment auf dem Boden stehen, in dem der König ihn erblickt“, und ging ins Parinibbāna ein. Der Spitzdach-Pavillon schwebte durch die Luft über die Strecke von }. Die Bäume entlang des fünf Yojanas langen Weges, die fähig waren, Banner zu tragen, hielten gleichsam Banner empor. Auch alle Sträucher und Büsche neigten sich dem Spitzdach-Pavillon entgegen und verblieben so.

රඤ්ඤොපි පණ්ණං පහිණිංසු ‘‘ථෙරො පරිනිබ්බුතො, කූටාගාරං ආකාසෙන ආගච්ඡතී’’ති. රාජා න සද්දහි. කූටාගාරං ආකාසෙන ගන්ත්වා ථූපාරාමං පදක්ඛිණං කත්වා සිලාචෙතියට්ඨානං අගමාසි. චෙතියං සහ වත්ථුනා උප්පතිත්වා කූටාගාරමත්ථකෙ අට්ඨාසි, සාධුකාරසහස්සානි පවත්තිංසු. තස්මිං ඛණෙ මහාබ්‍යග්ඝත්ථෙරො නාම ලොහපාසාදෙ සත්තමකූටාගාරෙ නිසින්නො භික්ඛූනං විනයකම්මං කරොන්තො තං සද්දං සුත්වා ‘‘කිං සද්දො [Pg.134] එසො’’ති පටිපුච්ඡි. භන්තෙ, මඞ්ගලවාසී කුට්ටතිස්සත්ථෙරො පරිනිබ්බුතො, කූටාගාරං පඤ්චයොජනමග්ගං ආකාසෙන ආගතං, තත්ථ සො සාධුකාරසද්දොති. ආවුසො, පුඤ්ඤවන්තෙ නිස්සාය සක්කාරං ලභිස්සාමාති අන්තෙවාසිකෙ ඛමාපෙත්වා ආකාසෙනෙව ආගන්ත්වා තං කූටාගාරං පවිසිත්වා දුතියමඤ්චෙ නිසීදිත්වා අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායි. රාජා ගන්ධපුප්ඵචුණ්ණානි ආදාය ගන්ත්වා ආකාසෙ ඨිතං කූටාගාරං දිස්වා කූටාගාරං පූජෙසි. තස්මිං ඛණෙ කූටාගාරං ඔතරිත්වා පථවියං පතිට්ඨිතං. රාජා මහාසක්කාරෙන සරීරකිච්චං කාරෙත්වා ධාතුයො ගහෙත්වා චෙතියං අකාසි. එවරූපා සීලවන්තානං දස්සනකාමා නාම හොන්ති.

Dem König wurde eine Nachricht gesandt: „Der Thera ist ins Parinibbāna eingegangen; der Spitzdach-Pavillon kommt durch die Luft herbei.“ Der König glaubte es nicht. Der Spitzdach-Pavillon schwebte durch die Luft, umrundete den Thūpārāma im Uhrzeigersinn und begab sich zum Silā-Cetiya. Das Cetiya erhob sich mitsamt seinem Fundament in die Luft und blieb über der Spitze des Spitzdach-Pavillons stehen; tausendfacher Jubel ertönte. In diesem Augenblick saß der Thera namens Mahābyaggha im siebten Stockwerk des Bronzepalastes und vollzog eine Ordenshandlung für die Mönche. Als er diesen Lärm hörte, fragte er: „Was ist das für ein Geräusch?“ – „Ehrwürdiger Herr, der im Maṅgala-Kloster lebende Thera Kuṭṭatissa ist ins Parinibbāna eingegangen. Der Spitzdach-Pavillon ist über eine Strecke von fünf Yojanas durch die Luft herbeigekommen; dort ertönt dieser Jubelruf.“ Er sprach: „Brüder, gestützt auf die Verdienstvollen werden wir Ehrung erlangen.“ Er bat seine Schüler um Vergebung, kam durch die Luft herbei, betrat den Spitzdach-Pavillon, setzte sich auf das zweite Lager und ging im Element des Erlöschens ohne verbleibende Daseinsgrundlagen ins Parinibbāna ein. Der König nahm duftende Blumen und Pulver mit, ging hin, sah den in der Luft schwebenden Spitzdach-Pavillon und verehrte ihn. In diesem Augenblick senkte sich der Spitzdach-Pavillon herab und ließ sich auf der Erde nieder. Der König ließ die Bestattungsfeierlichkeiten mit großer Ehrerbietung vollziehen, nahm die Reliquien und errichtete ein Cetiya. Solcherart ist das Verlangen, Tugendhafte zu sehen.

සද්ධම්මං සොතුමිච්ඡතීති තථාගතප්පවෙදිතං සද්ධම්මං සොතුකාමො හොති පිණ්ඩපාතිකත්ථෙරාදයො විය. ගඞ්ගාවනවාලිඅඞ්ගණම්හි කිර තිංස භික්ඛූ වස්සං උපගතා අන්වද්ධමාසං උපොසථදිවසෙ චතුපච්චයසන්තොසභාවනාරාමමහාඅරියවංසඤ්ච (අ. නි. 4.28) කථෙන්ති. එකො පිණ්ඩපාතිකත්ථෙරො පච්ඡාභාගෙන ආගන්ත්වා පටිච්ඡන්නට්ඨානෙ නිසීදි. අථ නං එකො ගොනසො ජඞ්ඝපිණ්ඩිමංසං සණ්ඩාසෙන ගණ්හන්තො විය ඩංසි. ථෙරො ඔලොකෙන්තො ගොනසං දිස්වා ‘‘අජ්ජ ධම්මස්සවනන්තරායං න කරිස්සාමී’’ති ගොනසං ගහෙත්වා ථවිකාය පක්ඛිපිත්වා ථවිකාමුඛං බන්ධිත්වා අවිදූරෙ ඨානෙ ඨපෙත්වා ධම්මං සුණන්තොව නිසීදි. අරුණුග්ගමනඤ්ච විසං වික්ඛම්භෙත්වා ථෙරස්ස තිණ්ණං ඵලානං පාපුණනඤ්ච විසස්ස දට්ඨට්ඨානෙනෙව ඔතරිත්වා පථවිපවිසනඤ්ච ධම්මකථිකත්ථෙරස්ස ධම්මකථානිට්ඨාපනඤ්ච එකක්ඛණෙයෙව අහොසි. තතො ථෙරො ආහ – ‘‘ආවුසො එකො මෙ චොරො ගහිතො’’ති ථවිකං මුඤ්චිත්වා ගොනසං විස්සජ්ජෙසි. භික්ඛූ දිස්වා ‘‘කාය වෙලාය දට්ඨත්ථ, භන්තෙ’’ති පුච්ඡිංසු. හිය්‍යො සායන්හසමයෙ, ආවුසොති. කස්මා, භන්තෙ, එවං භාරියං කම්මං කරිත්ථාති. ආවුසො, සචාහං දීඝජාතිකෙන දට්ඨොති වදෙය්‍යං, නයිමං එත්තකං ආනිසංසං ලභෙය්‍යන්ති. ඉදං තාව පිණ්ඩපාතිකත්ථෙරස්ස වත්ථු.

„Er wünscht die wahre Lehre zu hören“ bedeutet: Er verlangt danach, die vom Tathāgata verkündete wahre Lehre zu hören, so wie der Almosensammler-Thera und andere. Es heißt, dass dreißig Mönche die Regenzeit in Gaṅgāvanavāliaṅgaṇa verbrachten. Alle vierzehn Tage am Uposatha-Tag trugen sie die große Ariyavaṃsa-Lehre vor, welche die Zufriedenheit mit den vier Erfordernissen und die Freude an der Geistesentfaltung behandelt. Ein Almosensammler-Thera kam später hinzu und setzte sich an einen verborgenen Ort. Da biss ihn eine Viper in das Fleisch seiner Wade, als würde sie es mit einer Zange packen. Der Thera blickte hinab, sah die Viper und dachte: „Heute werde ich das Hören der Lehre nicht stören.“ Er ergriff die Viper, steckte sie in eine Tasche, band die Öffnung der Tasche zu, legte sie an einem nahegelegenen Ort ab und setzte sich wieder hin, um der Lehre aufmerksam zu lauschen. Das Aufgehen der Morgenröte, das Abwehren des Giftes, das Erreichen der drei unteren Heilsfruchtstufen durch den Thera, das Austreten des Giftes aus der Bisswunde und sein Eindringen in die Erde sowie das Beenden der Lehrrede durch den predigenden Thera geschahen alle im selben Augenblick. Danach sagte der Thera: „Brüder, ich habe einen Dieb gefangen.“ Er öffnete die Tasche und ließ die Viper frei. Als die Mönche dies sahen, fragten sie: „Ehrwürdiger Herr, zu welcher Zeit wurdet Ihr gebissen?“ – „Gestern Abend, Brüder.“ – „Warum, ehrwürdiger Herr, habt Ihr eine so schwere Tat vollbracht?“ Er antwortete: „Brüder, wenn ich gesagt hätte: ‚Ich wurde von einer Schlange gebissen‘, hätte ich diesen so großen Nutzen nicht erlangt.“ Dies ist zunächst die Geschichte des Almosensammler-Theras.

දීඝවාපියම්පි ‘‘මහාජාතකභාණකත්ථෙරො ගාථාසහස්සං මහාවෙස්සන්තරං කථෙස්සතී’’ති තිස්සමහාගාමෙ තිස්සමහාවිහාරවාසී එකො [Pg.135] දහරො සුත්වා තතො නික්ඛමිත්වා එකාහෙනෙව නවයොජනමග්ගං ආගතො. තස්මිංයෙව ඛණෙ ථෙරො ධම්මකථං ආරභි. දහරො දූරමග්ගාගමනෙන සඤ්ජාතකායදරථත්තා පට්ඨානගාථාය සද්ධිං අවසානගාථංයෙව වවත්ථපෙසි. තතො ථෙරස්ස ‘‘ඉදමවොචා’’ති වත්වා උට්ඨාය ගමනකාලෙ ‘‘මය්හං ආගමනකම්මං මොඝං ජාත’’න්ති රොදමානො අට්ඨාසි. එකො මනුස්සො තං කථං සුත්වා ගන්ත්වා ථෙරස්ස ආරොචෙසි, ‘‘භන්තෙ, ‘තුම්හාකං ධම්මකථං සොස්සාමී’ති එකො දහරභික්ඛු තිස්සමහාවිහාරා ආගතො, සො ‘කායදරථභාවෙන මෙ ආගමනං මොඝං ජාත’න්ති රොදමානො ඨිතො’’ති. ගච්ඡථ සඤ්ඤාපෙථ නං ‘‘පුන ස්වෙ කථෙස්සාමා’’ති. සො පුනදිවසෙ ථෙරස්ස ධම්මකථං සුත්වා සොතාපත්තිඵලං පාපුණි.

Auch in Dīghavāpi hörte ein junger Mönch, der im Tissa-Großkloster im großen Dorf Tissa lebte, die Nachricht: „Der Thera, der ein Rezitator der Großen Jātaka-Erzählungen ist, wird das große Vessantara-Jātaka vortragen, das aus tausend Strophen besteht.“ Er brach von dort auf und legte an einem einzigen Tag eine Strecke von neun Yojanas zurück. Genau in diesem Augenblick begann der Thera mit dem Vortrag der Lehre. Da der junge Mönch durch die weite Reise körperlich erschöpft war, konnte er sich neben der Einleitungsstrophe nur an die Schlussstrophe erinnern. Als der Thera schließlich die Worte „Dies sprach er“ gesprochen hatte, aufstand und wegzugehen im Begriff war, stand der junge Mönch weinend da und dachte: „Mein Kommen war vergeblich.“ Ein Mann hörte dieses Klagen, ging hin und berichtete dem Thera: „Ehrwürdiger Herr, ein junger Mönch ist aus dem Tissa-Großkloster gekommen, um Euren Vortrag der Lehre zu hören. Da sein Kommen wegen seiner körperlichen Erschöpfung vergeblich war, steht er nun weinend da.“ – „Geht und teilt ihm mit: ‚Morgen werden wir sie noch einmal vortragen.‘“ Am folgenden Tag hörte er die Lehrrede des Theras und erlangte die Frucht des Stromeintritts.

අපරාපි උල්ලකොලිකණ්ණිවාසිකා එකා ඉත්ථී පුත්තකං පායමානා ‘‘දීඝභාණකමහාඅභයත්ථෙරො නාම අරියවංසපටිපදං කථෙතී’’ති සුත්වා පඤ්චයොජනමග්ගං ගන්ත්වා දිවාකථිකත්ථෙරස්ස නිසින්නකාලෙයෙව විහාරං පවිසිත්වා භූමියං පුත්තං නිපජ්ජාපෙත්වා දිවාකථිකත්ථෙරස්ස ඨිතකාව ධම්මං අස්සොසි. සරභාණකෙ ථෙරෙ උට්ඨිතෙ දීඝභාණකමහාඅභයත්ථෙරො චතුපච්චයසන්තොසභාවනාරාමමහාඅරියවංසං ආරභි. සා ඨිතකාව පග්ගණ්හාති. ථෙරො තයො එව පච්චයෙ කථෙත්වා උට්ඨානාකාරං අකාසි. සා උපාසිකා ආහ – ‘‘අය්‍යො, ‘අරියවංසං කථෙස්සාමී’ති සිනිද්ධභොජනං භුඤ්ජිත්වා මධුරපානකං පිවිත්වා යට්ඨිමධුකතෙලාදීහි භෙසජ්ජං කත්වා කථෙතුං යුත්තට්ඨානෙයෙව උට්ඨහතී’’ති. ථෙරො ‘‘සාධු, භගිනී’’ති වත්වා උපරි භාවනාරාමං පට්ඨපෙසි. අරුණුග්ගමනඤ්ච ථෙරස්ස ‘‘ඉදමවොචා’’ති වචනඤ්ච උපාසිකාය සොතාපත්තිඵලුප්පත්ති ච එකක්ඛණෙයෙව අහොසි.

Eine andere Frau wiederum, die in Ullakolikaṇṇi wohnte, hörte, während sie ihr kleines Kind säugte: „Der Ältere Mahā-Abhaya, ein Rezitator des Dīgha-Nikāya, verkündet die Lebensweise des edlen Geschlechts (Ariyavaṃsa-Praxis).“ Sie legte einen Weg von fünf Yojanas zurück, betrat das Kloster genau zu der Zeit, als der am Tage predigende Ältere saß, legte ihren Sohn auf die Erde und hörte im Stehen der Dhamma-Predigt des am Tage predigenden Älteren zu. Als der Rezitator (Sarabhāṇaka-Mönch) aufstand, begann der Ältere Mahā-Abhaya, der Rezitator des Dīgha-Nikāya, mit der Darlegung des großen Ariyavaṃsa, das in der Zufriedenheit mit den vier Bedarfsstoffen und der Freude an der geistigen Entfaltung besteht. Sie lauschte aufmerksam im Stehen. Nachdem der Ältere nur drei Bedarfsstoffe dargelegt hatte, machte er Anstalten aufzustehen. Jene Laienanhängerin (Upāsikā) sagte: „Ehrwürdiger Herr, mit dem Gedanken ‚Ich werde das Ariyavaṃsa verkünden‘ habt Ihr feine Speisen gegessen, süße Getränke getrunken, Medizin aus Süßholz, Öl usw. zubereitet und steht nun genau an jener Stelle auf, die doch für die Predigt am besten geeignet ist?“ Der Ältere sagte: „Gut, Schwester“, und legte im Anschluss die Freude an der geistigen Entfaltung dar. Das Aufgehen der Morgenröte, das Aussprechen der Worte „Dies sprach er“ durch den Älteren und das Erlangen der Frucht des Stromeintritts durch die Laienanhängerin geschahen in ein und demselben Augenblick.

අපරාපි කළම්පරවාසිකා ඉත්ථී අඞ්කෙන පුත්තං ආදාය ‘‘ධම්මං සොස්සාමී’’ති චිත්තලපබ්බතං ගන්ත්වා එකං රුක්ඛං නිස්සාය දාරකං නිපජ්ජාපෙත්වා සයං ඨිතකාව ධම්මං සුණාති. රත්තිභාගසමනන්තරෙ එකො දීඝජාතිකො තස්සා [Pg.136] පස්සන්තියායෙව සමීපෙ නිපන්නදාරකං චතූහි දාඨාහි ඩංසිත්වා අගමාසි. සා චින්තෙසි – ‘‘සචාහං ‘පුත්තො මෙ සප්පෙන දට්ඨො’ති වක්ඛාමි, ධම්මස්ස අන්තරායො භවිස්සති. අනෙකක්ඛත්තුං ඛො පන මෙ අයං සංසාරවට්ටෙ වට්ටන්තියා පුත්තො අහොසි, ධම්මමෙව චරිස්සාමී’’ති තියාමරත්තිං ඨිතකාව ධම්මං පග්ගණ්හිත්වා සොතාපත්තිඵලෙ පතිට්ඨාය අරුණෙ උග්ගතෙ සච්චකිරියාය පුත්තස්ස විසං නිම්මථෙත්වා පුත්තං ගහෙත්වා ගතා. එවරූපා පුග්ගලා ධම්මං සොතුකාමා නාම හොන්ති.

Eine andere Frau, die in Kaḷampara wohnte, nahm ihr Kind auf den Arm und ging mit dem Gedanken „Ich will dem Dhamma lauschen“ zum Cittalapabbata-Berg. Dort legte sie den Knaben im Schutz eines Baumes schlafen und hörte selbst im Stehen dem Dhamma zu. Im Verlaufe der Nacht biss eine Schlange direkt vor ihren Augen den in der Nähe schlafenden Knaben mit ihren vier Giftzähnen und glitt davon. Sie dachte: „Wenn ich ausrufe: ‚Mein Sohn wurde von einer Schlange gebissen!‘, wird dies den Dhamma stören. Doch unzählige Male im Kreislauf des Saṃsāra, während ich darin umherirrte, war dieses Kind schon mein Sohn. Ich will mich ganz dem Dhamma widmen.“ Sie lauschte während aller drei Nachtwachen im Stehen aufmerksam dem Dhamma, erlangte die Frucht des Stromeintritts, und als die Morgenröte aufstieg, neutralisierte sie das Gift des Knaben durch eine Wahrheitsbekräftigung (Saccakiriyā), nahm ihr Kind und ging davon. Solche Personen sind es, von denen man sagt, dass sie den Dhamma zu hören wünschen.

3. අත්ථවසසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Atthavasa-Sutta

43. තතියෙ තයො, භික්ඛවෙ, අත්ථවසෙ සම්පස්සමානෙනාති තයො අත්ථෙ තීණි කාරණානි පස්සන්තෙන. අලමෙවාති යුත්තමෙව. යො ධම්මං දෙසෙතීති යො පුග්ගලො චතුසච්චධම්මං පකාසෙති. අත්ථප්පටිසංවෙදීති අට්ඨකථං ඤාණෙන පටිසංවෙදී. ධම්මප්පටිසංවෙදීති පාළිධම්මං පටිසංවෙදී.

43. Im dritten [Sutta] bedeutet [die Passage] „tayo, bhikkhave, atthavase sampassamānena“ (indem man, o Mönche, drei Bedeutungen/Gründe sieht): indem man drei Bedeutungen, drei Gründe (kāraṇāni) sieht. „Alameva“ (es ist wahrlich genug) bedeutet: es ist durchaus angemessen. „Yo dhammaṃ deseti“ (wer die Lehre verkündet) bedeutet: diejenige Person, welche die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten offenbart. „Atthappaṭisaṃvedī“ (der die Bedeutung erfährt) bedeutet: einer, der den Kommentar (Aṭṭhakathā) mit Erkenntnis (ñāṇa) erfährt. „Dhammappaṭisaṃvedī“ (der die Lehre erfährt) bedeutet: einer, der den Pali-Text (Pāḷidhamma) erfährt.

4. කථාපවත්තිසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Kathāpavatti-Sutta

44. චතුත්ථෙ ඨානෙහීති කාරණෙහි. පවත්තිනීති අප්පටිහතා නිය්‍යානිකා.

44. Im vierten [Sutta] bedeutet „ṭhānehi“ (durch Gründe/Umstände): durch Ursachen (kāraṇehi). „Pavattinī“ (fortlaufend/wirksam) bedeutet: ungehindert und zur Befreiung führend (niyyānikā).

5. පණ්ඩිතසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Paṇḍita-Sutta

45. පඤ්චමෙ පණ්ඩිතපඤ්ඤත්තානීති පණ්ඩිතෙහි පඤ්ඤත්තානි කථිතානි පසත්ථානි. සප්පුරිසපඤ්ඤත්තානීති සප්පුරිසෙහි මහාපුරිසෙහි පඤ්ඤත්තානි කථිතානි පසත්ථානි. අහිංසාති කරුණා චෙව කරුණාපුබ්බභාගො ච. සංයමොති සීලසංයමො. දමොති ඉන්ද්‍රියසංවරො, උපොසථවසෙන වා අත්තදමනං, පුණ්ණොවාදෙ (ම. නි. 3.395 ආදයො; සං. නි. 4.88 ආදයො) දමොති වුත්තා ඛන්තිපි ආළවකෙ (සං. නි. 1.246; සු. නි. 183 ආදයො) වුත්තා පඤ්ඤාපි ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටතියෙව. මාතාපිතු උපට්ඨානන්ති මාතාපිතූනං රක්ඛනං ගොපනං පටිජග්ගනං. සන්තානන්ති අඤ්ඤත්ථ බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඅරියසාවකා සන්තො නාම, ඉධ පන මාතාපිතුඋපට්ඨාකා අධිප්පෙතා. තස්මා උත්තමට්ඨෙන සන්තානං[Pg.137], සෙට්ඨචරියට්ඨෙන බ්‍රහ්මචාරීනං. ඉදං මාතාපිතුඋපට්ඨානං සබ්භි උපඤ්ඤාතන්ති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. සතං එතානි ඨානානීති සන්තානං උත්තමපුරිසානං එතානි ඨානානි කාරණානි. අරියො දස්සනසම්පන්නොති ඉධ ඉමෙසංයෙව තිණ්ණං ඨානානං කාරණෙන අරියො චෙව දස්සනසම්පන්නො ච වෙදිතබ්බො, න බුද්ධාදයො න සොතාපන්නා. අථ වා සතං එතානි ඨානානීති මාතුපට්ඨානං පිතුපට්ඨානන්ති එතානි ඨානානි සන්තානං උත්තමපුරිසානං කාරණානීති එවං මාතාපිතුඋපට්ඨාකවසෙන ඉමිස්සා ගාථාය අත්ථො වෙදිතබ්බො. මාතාපිතුඋපට්ඨාකොයෙව හි ඉධ ‘‘අරියො දස්සනසම්පන්නො’’ති වුත්තො. ස ලොකං භජතෙ සිවන්ති සො ඛෙමං දෙවලොකං ගච්ඡතීති.

45. Im fünften [Sutta] bedeutet „paṇḍitapaññattāni“ (von Weisen dargelegt): von Weisen dargelegt, verkündet und gelobt. „Sappurisapaññattāni“ (von edlen Menschen dargelegt) bedeutet: von edlen Menschen, von großen Persönlichkeiten dargelegt, verkündet und gelobt. „Ahiṃsā“ (Gewaltlosigkeit) bezeichnet das Mitgefühl (karuṇā) sowie die vorbereitende Stufe des Mitgefühls. „Saṃyamo“ (Zügelung) ist die Zügelung der Tugendregeln (sīla-saṃyamo). „Damo“ (Selbstbeherrschung) ist die Beherrschung der Sinnesorgane (indriya-saṃvaro) oder die Selbstzähmung durch das Einhalten des Uposatha-Tages; auch die Geduld (khanti), die im Puṇṇovāda-Sutta als „damo“ bezeichnet wird, sowie die Weisheit (paññā), die im Āḷavaka-Sutta als „damo“ bezeichnet wird, sind in diesem Sutta ebenfalls passend. „Mātāpitu upaṭṭhānaṃ“ (die Fürsorge für Mutter und Vater) bedeutet das Beschützen, Behüten und Pflegen von Mutter und Vater. Mit „santānaṃ“ (der Guten/Edlen) sind andernorts Buddhas, Paccekabuddhas und edle Jünger (Ariyasāvaka) als die „Guten“ gemeint; hier jedoch sind jene gemeint, die ihre Mutter und ihren Vater pflegen. Daher ist hier [der Ausdruck] „santānaṃ“ im Sinne von „der Vortrefflichen“ und „brahmacārīnaṃ“ im Sinne von „derer, die einen edlen Lebenswandel führen“, zu verstehen. „Diese Fürsorge für Mutter und Vater wurde von den Guten dargelegt“ – so ist die Bedeutung an dieser Stelle zu verstehen. „Sataṃ etāni ṭhānāni“ (dies sind die Pflichten der Guten) bedeutet: Diese Pflichten sind die Verhaltensweisen der Guten, der edlen Menschen. „Ariyo dassanasampanno“ (edel und mit rechter Einsicht ausgestattet) bedeutet: Hier ist man allein aufgrund der Erfüllung dieser drei Pflichten als edel (ariya) und mit Einsicht ausgestattet (dassanasampanna) zu verstehen, und nicht [im Sinne von] Buddhas usw. oder Stromeingetretenen (Sotāpanna). Oder aber [die Passage] „sataṃ etāni ṭhānāni“ bezieht sich auf die Pflege der Mutter und die Pflege des Vaters – diese Pflichten sind die Verhaltensweisen der Guten, der edlen Menschen. So ist die Bedeutung dieser Strophe in Bezug auf den Pfleger von Mutter und Vater zu verstehen. Denn genau derjenige, der Mutter und Vater pflegt, wird hier als „edel und mit rechter Einsicht ausgestattet“ bezeichnet. „Sa lokaṃ bhajate sivaṃ“ (er sucht die friedvolle Welt auf) bedeutet: Er geht in die friedvolle, sichere Götterwelt ein.

6. සීලවන්තසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Sīlavanta-Sutta

46. ඡට්ඨෙ තීහි ඨානෙහීති තීහි කාරණෙහි. කායෙනාතිආදීසු භික්ඛූ ආගච්ඡන්තෙ දිස්වා පච්චුග්ගමනං කරොන්තා ගච්ඡන්තෙ අනුගච්ඡන්තා ආසනසාලාය සම්මජ්ජනඋපලෙපනාදීනි කරොන්තා ආසනානි පඤ්ඤාපෙන්තා පානීයං පච්චුපට්ඨාපෙන්තා කායෙන පුඤ්ඤං පසවන්ති නාම. භික්ඛුසඞ්ඝං පිණ්ඩාය චරන්තං දිස්වා ‘‘යාගුං දෙථ, භත්තං දෙථ, සප්පිනවනීතාදීනි දෙථ, ගන්ධපුප්ඵාදීහි පූජෙථ, උපොසථං උපවසථ, ධම්මං සුණාථ, චෙතියං වන්දථා’’තිආදීනි වදන්තා වාචාය පුඤ්ඤං පසවන්ති නාම. භික්ඛූ පිණ්ඩාය චරන්තෙ දිස්වා ‘‘ලභන්තූ’’ති චින්තෙන්තා මනසා පුඤ්ඤං පසවන්ති නාම. පසවන්තීති පටිලභන්ති. පුඤ්ඤං පනෙත්ථ ලොකියලොකුත්තරමිස්සකං කථිතං.

46. Im sechsten [Sutta] bedeutet „tīhi ṭhānehi“ (durch drei Dinge): durch drei Ursachen. Zu der Passage „kāyena“ (mit dem Körper) usw.: Wenn man sieht, dass Mönche kommen, ihnen entgegengeht, sie beim Weggehen begleitet, die Aufenthaltshalle fegt und mit Kuhmist bestreicht, Sitze bereitet und Trinkwasser bereitstellt, so häuft man damit heilsames Verdienst (puñña) mittels des Körpers anhäuft. Wenn man die Mönchsgemeinschaft auf Almosengang gehen sieht und Worte spricht wie: „Gebt Reisschleim, gebt Speise, gebt geklärte Butter, frische Butter usw., verehrt sie mit Duftstoffen, Blumen usw., haltet den Uposatha-Tag ein, hört dem Dhamma zu, erweist der Cetiya Ehrung!“, so häuft man damit heilsames Verdienst mittels der Sprache an. Wenn man sieht, dass Mönche auf Almosengang gehen, und denkt: „Mögen sie Almosen erhalten!“, so häuft man damit heilsames Verdienst mittels des Geistes an. „Pasavanti“ (sie häufen an) bedeutet: sie erlangen. Das heilsame Verdienst (puñña) wird hier als eine Mischung aus weltlichem und überweltlichem Verdienst erklärt.

7. සඞ්ඛතලක්ඛණසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Saṅkhatalakkhaṇa-Sutta

47. සත්තමෙ සඞ්ඛතස්සාති පච්චයෙහි සමාගන්ත්වා කතස්ස. සඞ්ඛතලක්ඛණානීති සඞ්ඛතං එතන්ති සඤ්ජානනකාරණානි නිමිත්තානි. උප්පාදොති ජාති. වයොති භෙදො. ඨිතස්ස අඤ්ඤථත්තං නාම ජරා. තත්ථ සඞ්ඛතන්ති තෙභූමකා ධම්මා. මග්ගඵලානි පන අසම්මසනූපගත්තා ඉධ න කථීයන්ති. උප්පාදාදයො සඞ්ඛතලක්ඛණා නාම. තෙසු උප්පාදක්ඛණෙ උප්පාදො, ඨානක්ඛණෙ ජරා, භෙදක්ඛණෙ වයො. ලක්ඛණං න සඞ්ඛතං, සඞ්ඛතං න ලක්ඛණං[Pg.138], ලක්ඛණෙන පන සඞ්ඛතං පරිච්ඡින්නං. යථා හත්ථිඅස්සගොමහිංසාදීනං සත්තිසූලාදීනි සඤ්ජානනලක්ඛණානි න හත්ථිආදයො, නපි හත්ථිආදයො ලක්ඛණානෙව, ලක්ඛණෙහි පන තෙ ‘‘අසුකස්ස හත්ථී, අසුකස්ස අස්සො, අසුකහත්ථී, අසුකඅස්සො’’ති වා පඤ්ඤායන්ති, එවංසම්පදමිදං වෙදිතබ්බං.

47. Im siebten [Sutta] bedeutet „saṅkhatassa“ (des Gestalteten): desjenigen, das durch das Zusammentreffen von Bedingungen hervorgebracht wurde. „Saṅkhatalakkhaṇāni“ (die Merkmale des Gestalteten) sind die Anzeichen und Ursachen des Erkennens, dass „dies gestaltet ist“. „Uppādo“ (Entstehen) ist die Geburt (jāti). „Vayo“ (Vergehen) ist der Zerfall (bhedo). „Ṭhitassa aññathattaṃ“ (die Veränderung des Bestehenden) ist das Altern (jarā). Darin sind mit „saṅkhataṃ“ (dem Gestalteten) die Phänomene der drei Daseinsebenen gemeint. Die Pfade und Früchte (maggaphalāni) jedoch werden hier nicht genannt, da sie nicht der Betrachtung [der drei Daseinsmerkmale] unterliegen. Entstehen usw. werden die Merkmale des Gestalteten genannt. Unter diesen ist im Moment des Entstehens das Entstehen das Merkmal, im Moment des Bestehens das Altern das Merkmal und im Moment des Vergehens das Schwinden das Merkmal. Das Merkmal ist nicht das Gestaltete, und das Gestaltete ist nicht das Merkmal. Doch durch das Merkmal wird das Gestaltete bestimmt. Wie bei Elefanten, Pferden, Rindern, Büffeln usw. die Brandmale von Speeren, Dreizacken usw. die Erkennungsmerkmale sind – nicht aber die Elefanten usw. selbst die Merkmale sind, und auch die Elefanten usw. nicht bloße Merkmale sind, jene Tiere jedoch durch diese Merkmale als „der Elefant von dem-und-dem, das Pferd von dem-und-dem“ oder als „der-und-der Elefant, das-und-das Pferd“ erkannt werden –, ebenso ist die Entsprechung dieses Vergleichs zu verstehen.

8. අසඞ්ඛතලක්ඛණසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Asaṅkhatalakkhaṇa-Sutta

48. අට්ඨමෙ අසඞ්ඛතස්සාති පච්චයෙහි සමාගන්ත්වා අකතස්ස. අසඞ්ඛතලක්ඛණානීති අසඞ්ඛතං එතන්ති සඤ්ජානනකාරණානි නිමිත්තානි. න උප්පාදො පඤ්ඤායතීතිආදීහි උප්පාදජරාභඞ්ගානං අභාවො වුත්තො. උප්පාදාදීනඤ්හි අභාවෙන අසඞ්ඛතන්ති පඤ්ඤායති.

48. Im achten Sutta bedeutet „asaṅkhatassa“ (des Unkonditionierten): dessen, was nicht durch das Zusammenkommen von Bedingungen erschaffen wurde. „Asaṅkhatalakkhaṇāni“ (die Merkmale des Unkonditionierten) bezeichnet die Anzeichen und Erkennungsmerkmale dafür, dass „dies das Unkonditionierte ist“. Mit den Worten „Kein Entstehen ist wahrnehmbar“ usw. wird das Nichtvorhandensein von Entstehen, Altern und Vergehen ausgedrückt. Denn durch das Nichtvorhandensein von Entstehen usw. wird das Unkonditionierte erkannt.

9. පබ්බතරාජසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Pabbatarāja-Suttas (Über den König der Berge)

49. නවමෙ මහාසාලාති මහාරුක්ඛා. කුලපතින්ති කුලජෙට්ඨකං. සෙලොති සිලාමයො. අරඤ්ඤස්මින්ති අගාමකට්ඨානෙ. බ්‍රහ්මාති මහන්තො. වනෙති අටවියං. වනප්පතීති වනජෙට්ඨකා. ඉධ ධම්මං චරිත්වාන, මග්ගං සුගතිගාමිනන්ති සුගතිගාමිකමග්ගසඞ්ඛාතං ධම්මං චරිත්වා.

49. Im neunten Sutta bedeutet „mahāsālā“: große Bäume. „kulapatiṃ“ bedeutet: das Oberhaupt einer Familie. „selo“ bedeutet: aus Stein (steinern). „araññasmiṃ“ bedeutet: an einem unbewohnten Ort (wo es kein Dorf gibt). „brahā“ bedeutet: groß. „vane“ bedeutet: im Wald. „vanappatī“ (Herr des Waldes) bedeutet: die mächtigsten Bäume des Waldes. „Nachdem man hier das Dhamma praktiziert hat, den Weg, der zu einem guten Schicksal führt“ (idha dhammaṃ caritvāna, maggaṃ sugatigāminaṃ) bedeutet: nachdem man die Praxis (dhamma) ausgeübt hat, die als der zu einer glücklichen Wiedergeburt führende Pfad bekannt ist.

10. ආතප්පකරණීයසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Ātappakaraṇīya-Suttas (Über die Pflicht zur Tatkraft)

50. දසමෙ ආතප්පං කරණීයන්ති වීරියං කාතුං යුත්තං. අනුප්පාදායාති අනුප්පාදත්ථාය, අනුප්පාදං සාධෙස්සාමීති ඉමිනා කාරණෙන කත්තබ්බන්ති අත්ථො. පරතොපි එසෙව නයො. සාරීරිකානන්ති සරීරසම්භවානං. දුක්ඛානන්ති දුක්ඛමානං. තිබ්බානන්ති බහලානං, තාපනවසෙන වා තිබ්බානං. ඛරානන්ති ඵරුසානං. කටුකානන්ති තිඛිණානං. අසාතානන්ති අමධුරානං. අමනාපානන්ති මනං වඩ්ඪෙතුං අසමත්ථානං. පාණහරානන්ති ජීවිතහරානං. අධිවාසනායාති අධිවාසනත්ථාය සහනත්ථාය ඛමනත්ථාය.

50. Im zehnten Sutta bedeutet „ātappaṃ karaṇīyaṃ“ (Eifer ist anzuwenden): Es ist angemessen, Tatkraft anzuwenden. „Zum Nicht-Entstehen“ (anuppādāya) bedeutet: zum Zwecke des Nicht-Entstehens; das heißt, man sollte mit dem Gedanken handeln: „Ich will das Nicht-Entstehen (unheilsamer Geisteszustände) bewirken“. Auch für die nachfolgenden Passagen gilt dieselbe Methode. „sārīrikānaṃ“ (körperliche) bedeutet: im Körper entstandene. „dukkhānaṃ“ (schmerzhafte Gefühle) bedeutet: schwer zu ertragende. „tibbānaṃ“ (heftige) bedeutet: intensive, oder heftige im Sinne von brennendem Schmerz. „kharānaṃ“ (raue) bedeutet: grobe. „kaṭukānaṃ“ (stechende) bedeutet: scharfe. „asātānaṃ“ (unangenehme) bedeutet: unliebliche. „amanāpānaṃ“ (unerfreuliche) bedeutet: unfähig, den Geist zu erfreuen. „pāṇaharānaṃ“ (lebensbedrohliche) bedeutet: das Leben raubende. „zur Ertragsamkeit“ (adhivāsanāya) bedeutet: zum Zwecke des Ertragens, des Duldens, des Aushaltens.

එත්තකෙ [Pg.139] ඨානෙ සත්ථා ආණාපෙත්වා ආණත්තිං පවත්තෙත්වා ඉදානි සමාදපෙන්තො යතො ඛො, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ යතොති යදා. ආතාපීති වීරියවා. නිපකොති සප්පඤ්ඤො. සතොති සතියා සමන්නාගතො. දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායාති වට්ටදුක්ඛස්ස පරිච්ඡෙදපරිවටුමකිරියාය. ඉමෙ ච පන ආතාපාදයො තයොපි ලොකියලොකුත්තරමිස්සකා කථිතා.

Nachdem der Meister bis zu diesem Punkt Anweisungen gegeben und Seine Anordnung erteilt hatte, sprach Er nun, um sie anzuspornen, die Worte beginnend mit: „Wann immer aber, o Mönche...“ (yato kho, bhikkhave). Darin bedeutet „yato“: wann immer. „ātāpī“: eifrig (voller Tatkraft). „nipako“: weise. „sato“: achtsam. „um dem Leiden ein Ende zu setzen“ (dukkhassa antakiriyāya) bedeutet: um die Begrenzung und Beendigung des Leidens im Kreislauf der Wiedergeburten (vaṭṭadukkha) herbeizuführen. Und diese drei Eigenschaften, nämlich Eifer usw., werden hier sowohl in ihrer weltlichen als auch in ihrer überweltlichen Dimension vermischt dargelegt.

11. මහාචොරසුත්තවණ්ණනා

11. Erklärung des Mahācora-Suttas (Über den großen Räuber)

51. එකාදසමෙ මහාචොරොති මහන්තො බලවචොරො. සන්ධින්ති ඝරසන්ධිං. නිල්ලොපන්ති මහාවිලොපං. එකාගාරිකන්ති එකමෙව ගෙහං පරිවාරෙත්වා විලුම්පනං. පරිපන්ථෙපි තිට්ඨතීති පන්ථදූහනකම්මං කරොති. නදීවිදුග්ගන්ති නදීනං දුග්ගමට්ඨානං අන්තරදීපකං, යත්ථ සක්කා හොති ද්වීහිපි තීහිපි ජඞ්ඝසහස්සෙහි සද්ධිං නිලීයිතුං. පබ්බතවිසමන්ති පබ්බතානං විසමට්ඨානං පබ්බතන්තරං, යත්ථ සක්කා හොති සත්තහි වා අට්ඨහි වා ජඞ්ඝසහස්සෙහි සද්ධිං නිලීයිතුං. තිණගහනන්ති තිණෙන වඩ්ඪිත්වා සඤ්ඡන්නං ද්වත්තියොජනට්ඨානං. රොධන්ති ඝනං අඤ්ඤමඤ්ඤං සංසට්ඨසාඛං එකාබද්ධං මහාවනසණ්ඩං. පරියොධාය අත්ථං භණිස්සන්තීති පරියොදහිත්වා තං තං කාරණං පක්ඛිපිත්වා අත්ථං කථයිස්සන්ති. ත්‍යාස්සාති තෙ අස්ස. පරියොධාය අත්ථං භණන්තීති කිස්මිඤ්චි කිඤ්චි වත්තුං ආරද්ධෙයෙව ‘‘මා එවං අවචුත්ථ, මයං එතං කුලපරම්පරාය ජානාම, න එස එවරූපං කරිස්සතී’’ති තං තං කාරණං පක්ඛිපිත්වා මහන්තම්පි දොසං හරන්තා අත්ථං භණන්ති. අථ වා පරියොධායාති පටිච්ඡාදෙත්වාතිපි අත්ථො. තෙ හි තස්සපි දොසං පටිච්ඡාදෙත්වා අත්ථං භණන්ති. ඛතං උපහතන්ති ගුණඛනනෙන ඛතං, ගුණුපඝාතෙන උපහතං. විසමෙන කායකම්මෙනාති සම්පක්ඛලනට්ඨෙන විසමෙන කායද්වාරිකකම්මෙන. වචීමනොකම්මෙසුපි එසෙව නයො. අන්තග්ගාහිකායාති දසවත්ථුකාය අන්තං ගහෙත්වා ඨිතදිට්ඨියා. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

51. Im elften Sutta bedeutet „mahācoro“ (großer Räuber): ein großer, mächtiger Räuber. „sandhiṃ“ (Fuge) bedeutet: eine Wandverbindung des Hauses (um einzubrechen). „nillopaṃ“ (Plünderung) bedeutet: einen großen Raubzug. „ekāgārikaṃ“ (Raub in einem einzigen Haus) bedeutet: das Umstellen und Ausrauben eines einzigen Hauses. „Er lauert auch auf dem Weg“ (paripanthepi tiṭṭhati) bedeutet: er betreibt Wegelagerei. „nadīviduggaṃ“ (unzugängliche Flussstelle) bedeutet: eine Flussinsel, auf der es möglich ist, sich zusammen mit zwei- oder dreitausend Mann zu verstecken. „pabbatavisamaṃ“ (unwegsames Berggelände) bedeutet: eine unwegsame Schlucht zwischen Bergen, wo es möglich ist, sich zusammen mit sieben- oder achttausend Mann zu verstecken. „tiṇagahanaṃ“ (Grasdickicht) bedeutet: ein Gebiet von zwei oder drei Yojanas, das von Gras überwuchert und verdeckt ist. „rodhaṃ“ bedeutet: ein dichtes, zusammenhängendes großes Waldgebiet mit ineinander verschlungenen Ästen. „Sie werden seine Sache vertreten, indem sie ihn decken“ (pariyodhāya atthaṃ bhaṇissantī) bedeutet: Sie werden seine Interessen vertreten, indem sie dies oder jenes zu seinen Gunsten vorbringen. „tyāssa“ ist die Worttrennung für „te assa“. „Sie sprechen zu seinen Gunsten, indem sie ihn decken“ (pariyodhāya atthaṃ bhaṇanti) bedeutet: Sobald jemand beginnt, ihn einer Tat zu beschuldigen, sagen sie: „Sagt so etwas nicht! Wir kennen ihn und seine Familie seit Generationen, er würde so etwas niemals tun.“ Indem sie verschiedene Gründe vorbringen, weisen sie selbst eine schwere Schuld von ihm ab und sprechen zu seinen Gunsten. Alternativ bedeutet „pariyodhāya“ auch „verbergend/vertuschend“. Sie sprechen nämlich zu seinen Gunsten, indem sie seine Schuld verbergen. „Zerstört und geschädigt“ (khataṃ upahataṃ) bedeutet: zerstört durch das Untergraben seiner guten Eigenschaften und geschädigt durch die Beeinträchtigung seiner guten Eigenschaften. „Durch unheilsame körperliche Handlungen“ (visamena kāyakammena) bedeutet: durch körperliche Handlungen, die aufgrund ihrer Fehlerhaftigkeit unheilsam sind. Dasselbe gilt auch für verbale und mentale Handlungen. „antaggāhikāya“ (von einer extremen Ansicht ergriffen) bezieht sich auf das Festhalten an einer Ansicht, die eine der zehn extremen Positionen einnimmt. Alles Übrige ist überall von offensichtlicher Bedeutung.

චූළවග්ගො පඤ්චමො.

Das Cūḷa-Vagga (Kleine Kapitel) ist das fünfte.

පඨමපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Die erste Fünfzig-Sutten-Gruppe (Paṭhamapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

2. දුතියපණ්ණාසකං

2. Die zweite Fünfzig-Sutten-Gruppe (Dutiyapaṇṇāsaka)

(6) 1. බ්‍රාහ්මණවග්ගො

(6) 1. Das Brāhmaṇa-Vagga (Kapitel über die Brahmanen)

1. පඨමද්වෙබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung der ersten beiden Brāhmaṇa-Suttas

52. බ්‍රාහ්මණවග්ගස්ස [Pg.140] පඨමෙ ජිණ්ණාති ජරාජිණ්ණා. වුද්ධාති වයොවුද්ධා. මහල්ලකාති ජාතිමහල්ලකා. අද්ධගතාති තයො අද්ධෙ අතික්කන්තා. වයොඅනුප්පත්තාති තතියං වයං අනුප්පත්තා. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසූති පුත්තදාරෙ අත්තනො වචනං අකරොන්තෙ දිස්වා ‘‘සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා නිය්‍යානිකමග්ගං ගවෙසිස්සාමා’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමිංසු. මයමස්සු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණාති; භො ගොතම, මයං බ්‍රාහ්මණා න ඛත්තියා නාමච්චා න ගහපතිකාති බ්‍රාහ්මණභාවං ජානාපෙත්වා ජිණ්ණාතිආදිමාහංසු. අකතභීරුත්තාණාති අකතභයපරිත්තාණා. අවස්සයභූතං පතිට්ඨාකම්මං අම්හෙහි න කතන්ති දස්සෙන්ති. තග්ඝාති එකංසත්ථෙ නිපාතො, සම්පටිච්ඡනත්ථෙ වා. එකන්තෙන තුම්හෙ එවරූපා, අහම්පි ඛො එතං සම්පටිච්ඡාමීති ච දස්සෙති. උපනීයතීති උපසංහරීයති. අයං හි ජාතියා ජරං උපනීයති, ජරාය බ්‍යාධිං, බ්‍යාධිනා මරණං, මරණෙන පුන ජාතිං. තෙන වුත්තං – ‘‘උපනීයතී’’ති.

52. Im ersten Sutta des Brāhmaṇa-Vaggas bedeutet „jiṇṇā“: vom Alter geschwächt. „vuddhā“ bedeutet: an Jahren fortgeschritten. „mahallakā“ bedeutet: alt an Geburt (in Bezug auf die Generation). „addhagatā“ (den Lebensweg gegangen) bedeutet: diejenigen, welche die drei Lebensabschnitte durchschritten haben. „vayoanuppattā“ bedeutet: im dritten Lebensabschnitt angekommen. „Sie begaben sich dorthin, wo der Erhabene war“ (yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu) bedeutet: Da sie sahen, dass ihre Kinder und Ehefrauen nicht auf ihre Worte hörten, dachten sie: „Wir wollen zum Asketen Gotama gehen und nach dem Pfad suchen, der aus dem Kreislauf herausführt (niyyānikamagga)“, und so suchten sie Ihn auf. „Wir sind Brahmanen, o werter Gotama“ (mayamassu, bho gotama, brāhmaṇā) bedeutet: Indem sie ihren Stand als Brahmanen kundtaten („O werter Gotama, wir sind Brahmanen, weder Adlige, noch Minister, noch Hausväter“), sprachen sie die Worte beginnend mit „jiṇṇā“ usw. „die keinen Schutz vor Gefahren geschaffen haben“ (akatabhīruttāṇā) bedeutet: diejenigen, die keinen Schutz vor den Schrecken (der leidvollen Wiedergeburten) errichtet haben. Sie zeigen damit auf: „Wir haben kein verdienstvolles Wirken vollbracht, das uns als Zuflucht und Stütze dienen könnte.“ „taggha“ ist eine Partikel im Sinne von „gewiss/zweifellos“ oder im Sinne der Zustimmung. Sie drückt aus: „Ihr seid zweifellos so beschaffen, und auch ich bestätige dies.“ „Es wird weggetragen“ (upanīyati) bedeutet: es wird dem Ende zugeführt. Denn dieses Wesen wird von der Geburt zum Altern geführt, vom Altern zur Krankheit, von der Krankheit zum Tod und vom Tod wieder zur Geburt. Deshalb heißt es „upanīyati“.

ඉදානි යස්මා තෙ බ්‍රාහ්මණා මහල්ලකත්තා පබ්බජිත්වාපි වත්තං පූරෙතුං න සක්ඛිස්සන්ති, තස්මා නෙ පඤ්චසු සීලෙසු පතිට්ඨාපෙන්තො භගවා යොධ කායෙන සංයමොතිආදිමාහ. තත්ථ කායෙන සංයමොති කායද්වාරෙන සංවරො. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. තං තස්ස පෙතස්සාති තං පුඤ්ඤං තස්ස පරලොකං ගතස්ස තායනට්ඨෙන තාණං, නිලීයනට්ඨෙන ලෙණං, පතිට්ඨානට්ඨෙන දීපො, අවස්සයනට්ඨෙන සරණං, උත්තමගතිවසෙන පරායණඤ්ච හොතීති දස්සෙති. ගාථා උත්තානත්ථායෙව. එවං තෙ බ්‍රාහ්මණා තථාගතෙන පඤ්චසු සීලෙසු සමාදපිතා යාවජීවං පඤ්ච සීලානි රක්ඛිත්වා සග්ගෙ නිබ්බත්තිංසු.

Da diese Brahmanen aufgrund ihres hohen Alters nicht in der Lage sein würden, die Pflichten des Mönchslebens zu erfüllen, selbst wenn sie die Hauslosigkeit anträten, etablierte der Erhabene sie stattdessen in den fünf Tugendregeln (pañcasīla) und sprach die Verse beginnend mit: „Wer sich hier im Körper zügelt...“ (yodha kāyena saṃyamo). Darin bedeutet „Zügelung im Körper“ (kāyena saṃyamo): Beherrschung durch das Tor des Körpers. Dasselbe gilt auch für die verbleibenden Ausdrücke. „Das ist für den Abgeschiedenen“ (taṃ tassa petassa) zeigt: Dieses Verdienst wird für ihn, wenn er in die jenseitige Welt gegangen ist, zu einem Schutz, weil es ihn schützt; zu einer Zuflucht, weil er sich darin bergen kann; zu einer Insel, weil es ihm festen Halt gibt; zu einer Zuflucht, weil er sich darauf verlassen kann; und zu einer Stütze, die zu einem guten Schicksal führt. Die Verse sind von ganz offensichtlicher Bedeutung. So wurden jene Brahmanen vom Tathāgata in den fünf Tugendregeln gefestigt, bewahrten die fünf Tugendregeln bis an ihr Lebensende und wurden im Himmel wiedergeboren.

2. දුතියද්වෙබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des zweiten Suttas über die beiden Brahmanen

53. දුතියෙ [Pg.141] භාජනන්ති යංකිඤ්චි භණ්ඩකං. සෙසං පඨමෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

53. Im zweiten Sutta bedeutet „bhājanaṃ“: irgendeine Ware. Alles Übrige ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie es im ersten Sutta erklärt wurde.

3. අඤ්ඤතරබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Aññatara-Brāhmaṇa-Suttas (Über einen gewissen Brahmanen)

54. තතියෙ සම්මොදනීයන්ති සම්මොදජනනිං. සාරණීයන්ති සරිතබ්බයුත්තකං. වීතිසාරෙත්වාති පරියොසාපෙත්වා. කිත්තාවතාති කිත්තකෙන. සන්දිට්ඨිකො ධම්මො හොතීති සාමං පස්සිතබ්බො හොති. අකාලිකොති න කාලන්තරෙ ඵලදායකො. එහිපස්සිකොති ‘‘එහි පස්සා’’ති එවං දස්සෙතුං සක්කාති ආගමනීයපටිපදං පුච්ඡති. ඔපනෙය්‍යිකොති අත්තනො චිත්තං උපනෙතබ්බො. පච්චත්තං වෙදිතබ්බොති සාමංයෙව ජානිතබ්බො. විඤ්ඤූහීති පණ්ඩිතෙහි. පරියාදින්නචිත්තොති ආදින්නගහිතපරාමට්ඨචිත්තො හුත්වා. චෙතෙතීති චින්තෙති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ බ්‍රාහ්මණෙන ලොකුත්තරමග්ගො පුච්ඡිතො, සත්ථාරාපි සොයෙව කථිතො. සො හි සාමං පස්සිතබ්බත්තා සන්දිට්ඨිකො නාමාති.

54. Im dritten Sutta bedeutet 'sammodanīyaṃ' (erfreulich): Freude erzeugend (sammodajananiṃ). 'Sāraṇīyaṃ' (erinnernswert) bedeutet: des Gedenkens würdig (saritabbayuttakaṃ). 'Vītisāretvā' (nachdem sie ausgetauscht hatten) bedeutet: nachdem sie es zu Ende geführt hatten (pariyosāpetvā). 'Kittāvatā' (inwiefern) bedeutet: durch wie viel (kittakena). 'Sandiṭṭhiko dhammo hoti' (die Lehre ist direkt sichtbar) bedeutet: sie ist selbst zu sehen (sāmaṃ passitabbo hoti). 'Akāliko' (zeitlos) bedeutet: nicht erst zu einer anderen Zeit Früchte tragend (na kālantare phaladāyako). 'Ehipassiko' (einladend) bedeutet: man kann sagen: „Komm und sieh!“ (‘‘ehi passā’’ti evaṃ dassetuṃ sakkā); damit fragt er nach der Praxis, die zum Ziel führt (āgamanīyapaṭipadaṃ pucchati). 'Opaneyyiko' (hinführend) bedeutet: in den eigenen Geist hineinzutragen (attano cittaṃ upanetabbo). 'Paccattaṃ veditabbo' (individuell zu erfahren) bedeutet: von jedem selbst zu erkennen (sāmaṃyeva jānitabbo). 'Viññūhi' (durch die Weisen) bedeutet: durch die Gelehrten (paṇḍitehi). 'Pariyādinnacitto' (dessen Geist ergriffen ist) bedeutet: einer, dessen Geist eingenommen, ergriffen und fälschlich erfasst ist (ādinnagahitaparāmaṭṭhacitto hutvā). 'Ceteti' (denkt/beabsichtigt) bedeutet: er denkt nach (cinteti). Der Rest ist an dieser Stelle leicht verständlich. In diesem Sutta jedoch wurde vom Brahmanen nach dem weltüberragenden Pfad gefragt (lokuttaramaggo pucchito), und auch der Meister hat genau diesen erklärt (satthārāpi soyeva kathito). Denn da er selbst zu sehen ist, wird er wahrlich 'sandiṭṭhika' (direkt sichtbar) genannt.

4. පරිබ්බාජකසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Paribbājaka-Suttas

55. චතුත්ථෙ බ්‍රාහ්මණපරිබ්බාජකොති බ්‍රාහ්මණජාතිකො පරිබ්බාජකො, න ඛත්තියාදිජාතිකො. අත්තත්ථම්පීති දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං ලොකියලොකුත්තරමිස්සකං අත්තනො අත්ථං.

55. Im vierten Sutta bedeutet 'brāhmaṇaparibbājako': ein Wanderbettler aus der Kaste der Brahmanen (brāhmaṇajātiko paribbājako), nicht einer aus der Kaste der Adligen (Khattiyas) usw. (na khattiyādijātiko). 'Attatthampi' (auch das eigene Wohl) bedeutet: das eigene Wohl (attano atthaṃ), welches das gegenwärtige Wohl, das zukünftige Wohl sowie das vermischte weltliche und weltüberragende Wohl umfasst (diṭṭhadhammikasamparāyikaṃ lokiyalokuttaramissakaṃ).

5. නිබ්බුතසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Nibbuta-Suttas

56. පඤ්චමෙ අකාලිකන්ති න කාලන්තරෙ පත්තබ්බං. ඔපනෙය්‍යිකන්ති පටිපත්තියා උපගන්තබ්බං.

56. Im fünften Sutta bedeutet 'akālikaṃ' (zeitlos): nicht erst zu einer anderen Zeit zu erlangen (na kālantare pattabbaṃ). 'Opaneyyikaṃ' (hinführend) bedeutet: durch die Praxis zu erreichen (paṭipattiyā upagantabbaṃ).

6. පලොකසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Paloka-Suttas

57. ඡට්ඨෙ ආචරියපාචරියානන්ති ආචරියානඤ්චෙව ආචරියාචරියානඤ්ච. අවීචි මඤ්ඤෙ ඵුටො අහොසීති යථා අවීචි මහානිරයො නිරන්තරඵුටො නෙරයිකසත්තෙහි පරිපුණ්ණො, මනුස්සෙහි එවං පරිපුණ්ණො හොති. කුක්කුටසංපාතිකාති එකගාමස්ස ඡදනපිට්ඨිතො උප්පතිත්වා ඉතරගාමස්ස [Pg.142] ඡදනපිට්ඨෙ පතනසඞ්ඛාතො කුක්කුටසංපාතො එතාසු අත්ථීති කුක්කුටසංපාතිකා. කුක්කුටසංපාදිකාතිපි පාඨො, ගාමන්තරතො ගාමන්තරං කුක්කුටානං පදසා ගමනසඞ්ඛාතො කුක්කුටසංපාදො එතාසු අත්ථීති අත්ථො. උභයම්පෙතං ඝනනිවාසතංයෙව දීපෙති. අධම්මරාගරත්තාති රාගො නාම එකන්තෙනෙව අධම්මො, අත්තනො පරික්ඛාරෙසු පන උප්පජ්ජමානො න අධම්මරාගොති අධිප්පෙතො, පරපරික්ඛාරෙසු උප්පජ්ජමානොව අධම්මරාගොති. විසමලොභාභිභූතාති ලොභස්ස සමකාලො නාම නත්ථි, එකන්තං විසමොව එස. අත්තනා පරිග්ගහිතවත්ථුම්හි පන උප්පජ්ජමානො සමලොභො නාම, පරපරිග්ගහිතවත්ථුම්හි උප්පජ්ජමානොව විසමොති අධිප්පෙතො. මිච්ඡාධම්මපරෙතාති අවත්ථුපටිසෙවනසඞ්ඛාතෙන මිච්ඡාධම්මෙන සමන්නාගතා. දෙවො න සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡතීති වස්සිතබ්බයුත්තෙ කාලෙ වස්සං න වස්සති. දුබ්භික්ඛන්ති දුල්ලභභික්ඛං. දුස්සස්සන්ති විවිධසස්සානං අසම්පජ්ජනෙන දුස්සස්සං. සෙතට්ඨිකන්ති සස්සෙ සම්පජ්ජමානෙ පාණකා පතන්ති, තෙහි දට්ඨත්තා නික්ඛන්තනික්ඛන්තානි සාලිසීසානි සෙතවණ්ණානි හොන්ති නිස්සාරානි. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘සෙතට්ඨික’’න්ති. සලාකාවුත්තන්ති වපිතං වපිතං සස්සං සලාකාමත්තමෙව සම්පජ්ජති, ඵලං න දෙතීති අත්ථො. යක්ඛාති යක්ඛාධිපතිනො. වාළෙ අමනුස්සෙ ඔස්සජ්ජන්තීති චණ්ඩයක්ඛෙ මනුස්සපථෙ විස්සජ්ජෙන්ති, තෙ ලද්ධොකාසා මහාජනං ජීවිතක්ඛයං පාපෙන්ති.

57. Im sechsten Sutta bedeutet 'ācariyapācariyānaṃ': sowohl der Lehrer als auch der Lehrer der Lehrer (ācariyānañceva ācariyācariyānañca). 'Avīci maññe phuṭo ahosī' (es schien so voll wie die Avīci-Hölle zu sein) bedeutet: Wie die große Avīci-Hölle lückenlos besetzt und voller Höllebewohner ist (yathā avīci mahānirayo nirantaraphuṭo nerayikasattehi paripuṇṇo), so war es voller Menschen (manussehi evaṃ paripuṇṇo hoti). 'Kukkuṭasaṃpātikā' (so dicht besiedelt, dass Hähne von Dach zu Dach flattern können) bedeutet: In diesen Dörfern und Städten gibt es das Auffliegen von einem Hausdach eines Dorfes und das Landen auf dem Hausdach eines anderen Dorfes durch Hähne (ekagāmassa chadanapiṭṭhito uppatitvā itaragāmassa chadanapiṭṭhe patanasaṅkhāto kukkuṭasaṃpāto etāsu atthīti). Es gibt auch die Lesart 'kukkuṭasaṃpādikā'; das bedeutet, dass es in diesen Dörfern das Gehen von Hähnen zu Fuß von einem Dorf zum anderen gibt (gāmantarato gāmantaraṃ kukkuṭānaṃ padasā gamanasaṅkhāto kukkuṭasaṃpādo etāsu atthīti attho). Beide Lesarten zeigen lediglich die dichte Besiedlung an (ghananivāsataṃyeva dīpeti). 'Adhammarāgarattā' (von unrechtem Verlangen entflammt): Gier (rāgo) ist zwar an sich völlig unrecht (ekanteneva adhammo), aber wenn sie in Bezug auf die eigenen Besitztümer entsteht (attano parikkhāresu pana uppajjamāno), ist sie hier nicht als 'unrechtes Verlangen' (adhammarāgo) gemeint. Nur wenn sie in Bezug auf die Besitztümer anderer entsteht (paraparikkhāresu uppajjamānova), ist sie als 'unrechtes Verlangen' gemeint. 'Visamalobhābhibhūtā' (von maßloser Gier überwältigt): Es gibt eigentlich keine 'ausgewogene Zeit' für Gier, sie ist gänzlich unausgewogen (lobhassa samakālo nāma natthi, ekantaṃ visamova esa). Doch wenn sie in Bezug auf Dinge entsteht, die man selbst besitzt (attanā pariggahitavatthumhi pana uppajjamāno), wird sie als 'ausgewogene Gier' (samalobho) bezeichnet; nur wenn sie in Bezug auf Dinge entsteht, die von anderen besessen werden (parapariggahitavatthumhi uppajjamānova), ist sie als 'maßlose Gier' (visamo) gemeint. 'Micchādhammaparetā' (von falscher Praxis besessen) bedeutet: ausgestattet mit unrechtem Verhalten, was das Ausüben von ungebührlichen Handlungen bedeutet (avatthupaṭisevanasaṅkhātena micchādhammena samannāgatā). 'Devo na sammā dhāraṃ anuppavecchati' (der Regengott spendet keinen rechten Regen) bedeutet: zur Zeit, da es regnen sollte, regnet es nicht (vassitabbayutte kāle vassaṃ na vassati). 'Dubbhikkaṃ' bedeutet: schwer zu erlangende Almosenspeise (dullabhabhikkhaṃ). 'Dussassaṃ' (Missernte) bedeutet: schlechtes Getreide aufgrund des Misslingens verschiedener Getreidearten (vividhasassānaṃ asampajjanena dussassaṃ). 'Setaṭṭhikaṃ' (weißer Brand / Insektenbefall): Wenn das Getreide gedeiht, fallen Insekten darüber her (sasse sampajjamāne pāṇakā patanti). Weil sie von diesen angefressen werden (tehi daṭṭhattā), werden die heraustretenden Reisähren weiß und kernlos (nikkhantanikkhantāni sālisīsāni setavaṇṇāni honti nissārāni). Darauf bezieht sich das Wort 'setaṭṭhika'. 'Salākāvuttaṃ' (nur halmartig) bedeutet: das jeweils gesäte Getreide wächst nur zu bloßen Halmen heran, bringt aber keine Früchte hervor (vapitaṃ vapitaṃ sassaṃ salākāmattameva sampajjati, phalaṃ na detīti attho). 'Yakkhā' bedeutet: die Herrscher der Yakkhas (yakkhādhipatino). 'Vāḷe amanusse ossajjanti' (sie lassen grimmige Nicht-Menschen los) bedeutet: Sie lassen grimmige Yakkhas auf die Wege der Menschen los (caṇḍayakkhe manussapathe vissajjenti). Diese bringen die Menschen, nachdem sie die Gelegenheit dazu erhalten haben, um ihr Leben (te laddhokāsā mahājanaṃ jīvitakkhayaṃ pāpenti).

7. වච්ඡගොත්තසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Vacchagotta-Suttas

58. සත්තමෙ මහප්ඵලන්ති මහාවිපාකං. ධම්මස්ස චානුධම්මං බ්‍යාකරොන්තීති එත්ථ ධම්මො නාම කථිතකථා, අනුධම්මො නාම කථිතස්ස පටිකථනං. සහධම්මිකොති සකාරණො සහෙතුකො. වාදානුපාතොති වාදස්ස අනුපාතො, අනුපතනං පවත්තීති අත්ථො. ගාරය්හං ඨානන්ති ගරහිතබ්බයුත්තං කාරණං. ඉදං වුත්තං හොති – භොතා ගොතමෙන වුත්තා සකාරණා වාදප්පවත්ති කිඤ්චිපි ගාරය්හං කාරණං න ආගච්ඡතීති. අථ වා තෙහි පරෙහි වුත්තා සකාරණා වාදප්පවත්ති කිඤ්චි ගාරය්හං කාරණං න ආගච්ඡතීති පුච්ඡති.

58. Im siebten Sutta bedeutet 'mahapphalaṃ': von großer Reifung/großem Resultat (mahāvipākaṃ). Bei 'dhammassa ca anudhammaṃ byākaronti' – hier bedeutet 'dhamma' die gesprochene Rede (des ehrwürdigen Gotama) (kathitakathā), und 'anudhamma' bedeutet die darauffolgende Erklärung/Wiederholung des Gesprochenen (kathitassa paṭikathanaṃ). 'Sahadhammiko' bedeutet: mit Grund und Ursache (sakāraṇo sahetuko). 'Vādānupāto' bedeutet: das Nachfolgen, das Anschließen, das Fortführen einer Rede (vādassa anupāto, anupatanaṃ pavattīti attho). 'Gārayhaṃ ṭhānaṃ' bedeutet: ein tadelnswerter Grund (garahitabbayuttaṃ kāraṇaṃ). Dies bedeutet Folgendes: Die vom ehrwürdigen Gotama begründete Rede, die dargelegt wurde, stößt auf keinerlei tadelnswerten Grund (bhotā gotamena vuttā sakāraṇā vādappavatti kiñcipi gārayhaṃ kāraṇaṃ na āgacchatīti). Oder aber er fragt: Stößt die von jenen anderen begründete Rede, die dargelegt wurde, auf irgendeinen tadelnswerten Grund? (tehi parehi vuttā sakāraṇā vādappavatti kiñci gārayhaṃ kāraṇaṃ na āgacchatīti pucchati).

අන්තරායකරො [Pg.143] හොතීති අන්තරායං විනාසං කිච්ඡලාභකං විලොමකං කරොති. පාරිපන්ථිකොති පන්ථදූහනචොරො. ඛතො ච හොතීති ගුණඛනනෙන ඛතො හොති. උපහතොති ගුණුපඝාතෙනෙව උපහතො.

'Antarāyakaro hoti' (schafft ein Hindernis) bedeutet: er schafft ein Hindernis, eine Zerstörung, eine mühsame Erlangung und eine Behinderung (antarāyaṃ vināsaṃ kicchalābhakaṃ vilomakaṃ karoti). 'Pāripanthiko' bedeutet: ein Räuber, der den Weg unsicher macht/zerstört (panthadūhanacoro). 'Khato ca hoti' (er ist verletzt/ausgehöhlt) bedeutet: er ist verletzt durch das Ausgraben von Tugenden (guṇakhananena khato hoti). 'Upahato' (geschädigt) bedeutet: geschädigt, und zwar eben durch die Zerstörung von Tugenden (guṇupaghāteneva upahato).

චන්දනිකායාති අසුචිකලලකූපෙ. ඔලිගල්ලෙති නිද්ධමනකලලෙ. සො චාති සො සීලවාති වුත්තඛීණාසවො. සීලක්ඛන්ධෙනාති සීලරාසිනා. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච විමුත්තිඤාණදස්සනං වුච්චති පච්චවෙක්ඛණඤාණං, තං අසෙක්ඛස්ස පවත්තත්තා අසෙක්ඛන්ති වුත්තං. ඉතරානි සික්ඛාපරියොසානප්පත්තතාය සයම්පි අසෙක්ඛානෙව. තානි ච පන ලොකුත්තරානි, පච්චවෙක්ඛණඤාණං ලොකියං.

'Candanikāya' bedeutet: in einer Schmutz- und Schlammgrube (asucikalalakūpe). 'Oligalle' bedeutet: im Abwasserschlamm (niddhamanakalale). 'So ca' bedeutet: jener Tugendhafte, der erwähnte Triebversiegte (Arahant) (so sīlavāti vuttakhīṇāsavo). 'Sīlakkhandhena' (durch die Tugendgruppe) bedeutet: durch die Fülle der Tugend (sīlarāsinā). Bei den übrigen Begriffen (wie samādhikkhandha etc.) gilt dieselbe Methode. Und hier wird mit 'Befreiungswissen und -schau' das Reflexionswissen bezeichnet (paccavekkhaṇañāṇaṃ); da es bei einem Unlernenden (asekha) auftritt, wird es 'asekha' genannt (asekkhaṃ). Die anderen (Tugendgruppe usw.) sind, weil sie das Ende der Schulung erreicht haben, selbst ebenfalls 'asekha'. Und diese (Tugendgruppe etc.) sind weltüberragend (lokuttara), während das Reflexionswissen weltlich (lokiya) ist.

රොහිණීසූති රත්තවණ්ණාසු. සරූපාසූති අත්තනො වච්ඡකෙහි සමානරූපාසු. පාරෙවතාසූති කපොතවණ්ණාසු. දන්තොති නිබ්බිසෙවනො. පුඞ්ගවොති උසභො. ධොරය්හොති ධුරවාහො. කල්‍යාණජවනික්කමොති කල්‍යාණෙන උජුනා ජවෙන ගන්තා. නාස්ස වණ්ණං පරික්ඛරෙති අස්ස ගොණස්ස සරීරවණ්ණං න උපපරික්ඛන්ති, ධුරවහනකම්මමෙව පන උපපරික්ඛන්ති. යස්මිං කස්මිඤ්චි ජාතියෙති යත්ථ කත්ථචි කුලජාතෙ. යාසු කාසුචි එතාසූති එතාසු ඛත්තියාදිප්පභෙදාසු යාසු කාසුචි ජාතීසු.

'Rohiṇīsu' bedeutet: unter den rötlich gefärbten (rattavaṇṇāsu). 'Sarūpāsu' bedeutet: jenen, die das gleiche Aussehen wie ihre Kälber haben (attano vacchakehi samānarūpāsu). 'Pārevatāsu' bedeutet: taubenfarbigen (kapotavaṇṇāsu). 'Danto' bedeutet: gezähmt/ohne Widerstreben (nibbisevano). 'Puṅgavo' bedeutet: ein Stier (usabho). 'Dhorayho' bedeutet: ein Lastträger (dhuravāho). 'Kalyāṇajavanikkamo' bedeutet: einer, der mit gutem, direktem und schnellem Schritt geht (kalyāṇena ujunā javena gantā). 'Nāssa vaṇṇaṃ parikkhare' bedeutet: Sie prüfen die Körperfarbe dieses Stiers nicht (assa goṇassa sarīravaṇṇaṃ na upaparikkhanti), sondern sie prüfen nur seine Fähigkeit, Lasten zu tragen (dhuravahanakammameva pana upaparikkhanti). 'Yasmiṃ kasmiñci jātiye' bedeutet: in welcher Familie/Kaste auch immer geboren (yattha katthaci kulajāte). 'Yāsu kāsuci etāsu' bedeutet: in welchen Kasten auch immer unter diesen Einteilungen wie Khattiya usw. (etāsu khattiyādippabhedāsu yāsu kāsuci jātīsu).

බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලීති බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලෙන සමන්නාගතො, පරිපුණ්ණභාවෙන යුත්තොති අත්ථො. ඛීණාසවො හි සකලබ්‍රහ්මචාරී නාම හොති. තෙනෙතං වුත්තං. පන්නභාරොති ඔරොපිතභාරො, ඛන්ධභාරං කිලෙසභාරං කාමගුණභාරඤ්ච ඔරොපෙත්වා ඨිතොති අත්ථො. කතකිච්චොති චතූහි මග්ගෙහි කිච්චං කත්වා ඨිතො. පාරගූ සබ්බධම්මානන්ති සබ්බධම්මා වුච්චන්ති පඤ්චක්ඛන්ධා ද්වාදසායතනානි අට්ඨාරස ධාතුයො, තෙසං සබ්බධම්මානං අභිඤ්ඤාපාරං, පරිඤ්ඤාපාරං, පහානපාරං, භාවනාපාරං, සච්ඡිකිරියාපාරං, සමාපත්තිපාරඤ්චාති ඡබ්බිධං පාරං ගතත්තා පාරගූ. අනුපාදායාති අග්ගහෙත්වා. නිබ්බුතොති කිලෙසසන්තාපරහිතො. විරජෙති රාගදොසමොහරජරහිතෙ.

'Brahmacariyassa kevalī' bedeutet: ausgestattet mit der Gesamtheit des heiligen Lebens, verbunden mit dem Zustand der Vollkommenheit (brahmacariyassa kevalena samannāgato, paripuṇṇabhāvena yuttoti attho). Denn der Triebversiegte (Arahant) ist wahrlich einer, der das heilige Leben vollständig gelebt hat (sakalabrahmacārī). Deshalb wurde dies gesagt. 'Pannabhāro' bedeutet: einer, der seine Last abgelegt hat; das bedeutet, er steht da, nachdem er die Last der Aggregate (khandha), die Last der Befleckungen (kilesa) und die Last der Stränge der Sinnlichkeit (kāmaguṇa) abgelegt hat (oropitabhāro, khandhabhāraṃ kilesabhāraṃ kāmaguṇabhārañca oropetvā ṭhitoti attho). 'Katakicco' bedeutet: einer, der seine Pflicht durch die vier Pfade erfüllt hat (catūhi maggehi kiccaṃ katvā ṭhito). 'Pāragū sabbadhammānaṃ' – unter 'sabbadhammā' (allen Dingen) versteht man die fünf Aggregate, die zwölf Sinnesquellen und die achtzehn Elemente (sabbadhammā vuccanti pañcakkhandhā dvādasāyatanāni aṭṭhārasa dhātuyo). Er wird als 'Weitgelangter' (pāragū) bezeichnet, weil er das sechsfache Ufer dieser aller Dinge erreicht hat, nämlich das Ufer des höheren Wissens (abhiññāpāraṃ), das Ufer des Durchschauens (pariññāpāraṃ), das Ufer des Aufgebens (pahānapāraṃ), das Ufer der Entfaltung (bhāvanāpāraṃ), das Ufer der Verwirklichung (sacchikiriyāpāraṃ) und das Ufer der Erreichung (samāpattipāraṃ) (tesaṃ sabbadhammānaṃ abhiññāpāraṃ, pariññāpāraṃ, pahānapāraṃ, bhāvanāpāraṃ, sacchikiriyāpāraṃ, samāpattipārañcāti chabbidhaṃ pāraṃ gatattā pāragū). 'Anupādāya' bedeutet: ohne zu ergreifen (aggahetvā). 'Nibbuto' bedeutet: frei von der Hitze der Befleckungen (kilesasantāparahito). 'Viraje' bedeutet: frei vom Staub von Gier, Hass und Verblendung (rāgadosamoharajarahite).

අවිජානන්තාති [Pg.144] ඛෙත්තං අජානන්තා. දුම්මෙධාති නිප්පඤ්ඤා. අස්සුතාවිනොති ඛෙත්තවිනිච්ඡයසවනෙන රහිතා. බහිද්ධාති ඉමම්හා සාසනා බහිද්ධා. න හි සන්තෙ උපාසරෙති බුද්ධපච්චෙකබුද්ධඛීණාසවෙ උත්තමපුරිසෙ න උපසඞ්කමන්ති. ධීරසම්මතෙති පණ්ඩිතෙහි සම්මතෙ සම්භාවිතෙ. මූලජාතා පතිට්ඨිතාති ඉමිනා සොතාපන්නස්ස සද්ධං දස්සෙති. කුලෙ වා ඉධ ජායරෙති ඉධ වා මනුස්සලොකෙ ඛත්තියබ්‍රාහ්මණවෙස්සකුලෙ ජායන්ති. අයමෙව හි තිවිධා කුලසම්පත්ති නාම. අනුපුබ්බෙන නිබ්බානං, අධිගච්ඡන්තීති සීලසමාධිපඤ්ඤාති ඉමෙ ගුණෙ පූරෙත්වා අනුක්කමෙන නිබ්බානං අධිගච්ඡන්තීති.

„Avijānantā“ (nicht erkennend) bedeutet, dass sie das Feld (des Verdienstes, d. h. den würdigen Empfänger) nicht kennen. „Dummedhā“ (töricht) bedeutet ohne Weisheit. „Assutāvino“ (ungelehrt) bedeutet frei von dem Hören über die Unterscheidung des Feldes. „Bahiddhā“ (außerhalb) bedeutet außerhalb dieser Lehre (Sāsana). „Na hi sante upāsareti“ (sie dienen den Friedvollen nicht) bedeutet, dass sie sich den höchsten Menschen – den Buddhas, Paccekabuddhas und jenen, deren Triebe versiegt sind (Khīṇāsavas) – nicht nähern. „Dhīrasammate“ (als Weise anerkannt) bedeutet von den Weisen geschätzt und geachtet. Mit den Worten „mūlajātā patiṭṭhitā“ (fest verwurzelt begründet) zeigt er das Vertrauen (Saddhā) eines Stromeingetretenen (Sotāpanna). „Kule vā idha jāyare“ (oder sie werden hier in einer Familie geboren) bedeutet, dass sie hier in der Menschenwelt in einer Khattiya-, Brāhmaṇa- oder Vessa-Familie geboren werden. Denn genau dies ist das dreifache Familienglück (Kulasampatti). „Anupubbena nibbānaṃ adhigacchanti“ (sie erlangen allmählich Nibbāna) bedeutet, dass sie diese Eigenschaften – Sittlichkeit, Sammlung und Weisheit – erfüllen und so schrittweise Nibbāna erlangen.

8. තිකණ්ණසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Tikaṇṇa-Suttas

59. අට්ඨමෙ තිකණ්ණොති තස්ස නාමං. උපසඞ්කමීති ‘‘සමණො කිර ගොතමො පණ්ඩිතො, ගච්ඡිස්සාමි තස්ස සන්තික’’න්ති චින්තෙත්වා භුත්තපාතරාසො මහාජනපරිවුතො උපසඞ්කමි. භගවතො සම්මුඛාති දසබලස්ස පුරතො නිසීදිත්වා. වණ්ණං භාසතීති කස්මා භාසති? සො කිර ඉතො පුබ්බෙ තථාගතස්ස සන්තිකං අගතපුබ්බො. අථස්ස එතදහොසි – ‘‘බුද්ධා නාම දුරාසදා, මයි පඨමතරං අකථෙන්තෙ කථෙය්‍ය වා න වා. සචෙ න කථෙස්සති, අථ මං සමාගමට්ඨානෙ කථෙන්තං එවං වක්ඛන්ති ‘ත්වං ඉධ කස්මා කථෙසි, යෙන තෙ සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වචනමත්තම්පි න ලද්ධ’න්ති. තස්මා ‘එවං මෙ අයං ගරහා මුච්චිස්සතී’’’ති මඤ්ඤමානො භාසති. කිඤ්චාපි බ්‍රාහ්මණානං වණ්ණං භාසති, තථාගතස්ස පන ඤාණං ඝට්ටෙස්සාමීති අධිප්පායෙනෙව භාසති. එවම්පි තෙවිජ්ජා බ්‍රාහ්මණාති තෙවිජ්ජකබ්‍රාහ්මණා එවංපණ්ඩිතා එවංධීරා එවංබ්‍යත්තා එවංබහුස්සුතා එවංවාදිනො, එවංසම්මතාති අත්ථො. ඉතිපීති ඉමිනා තෙසං පණ්ඩිතාදිආකාරපරිච්ඡෙදං දස්සෙති. එත්තකෙන කාරණෙන පණ්ඩිතා…පෙ… එත්තකෙන කාරණෙන සම්මතාති අයඤ්හි එත්ථ අත්ථො.

59. Im achten Sutta ist „Tikaṇṇa“ der Name dieses Brahmanen. „Upasaṅkami“ (er suchte auf) bedeutet, dass er, nachdem er gefrühstückt hatte, umgeben von einer großen Menschenmenge, dorthin ging, weil er dachte: „Der Asket Gotama soll weise sein, ich will mich zu ihm begeben.“ „Bhagavato sammukhā“ (vor dem Erhabenen) bedeutet, dass er sich vor dem Zehnkräftigen (Dasabala) niedersetzte. Warum spricht er Lobworte („vaṇṇaṃ bhāsati“)? Er war nämlich vor diesem Tag noch nie in die Gegenwart des Tathāgata gekommen. Da dachte er: „Die Buddhas sind wahrlich schwer zugänglich. Wenn ich nicht zuerst das Wort ergreife, mag er sprechen oder auch nicht. Wenn er nicht spricht, dann werden mich die Leute am Versammlungsort, wenn ich dort spreche, so tadeln: ‚Warum sprichst du hier, wo du doch zum Asketen Gotama gegangen bist und nicht einmal ein einziges Wort von ihm erhalten hast?‘ Daher werde ich auf diese Weise von diesem Tadel frei sein.“ Unter dieser Annahme spricht er. Obwohl er das Lob der Brahmanen preist, spricht er dennoch mit der Absicht: „Ich will das Wissen des Tathāgata prüfen (herausfordern).“ „Evampi tevijjā brāhmaṇā“ bedeutet, dass die Brahmanen des dreifachen Wissens (Tevijja) so weise, so standhaft, so scharfsinnig, so gelehrt, so redend und so geachtet sind. Mit dem Wort „itipi“ (auch so) zeigt er die genaue Bestimmung ihrer Qualitäten wie Weisheit usw. „Aus diesem Grund weise ... pe ... aus diesem Grund geachtet“ – dies ist nämlich hier die Bedeutung.

යථා කථං පන බ්‍රාහ්මණාති එත්ථ යථාති කාරණවචනං, කථං පනාති පුච්ඡාවචනං. ඉදං වුත්තං හොති – කථං පන, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණා තෙවිජ්ජං [Pg.145] පඤ්ඤාපෙන්ති. යථා එවං සක්කා හොති ජානිතුං, තං කාරණං වදෙහීති. තං සුත්වා බ්‍රාහ්මණො ‘‘ජානනට්ඨානෙයෙව මං සම්මාසම්බුද්ධො පුච්ඡි, නො අජානනට්ඨානෙ’’ති අත්තමනො හුත්වා ඉධ, භො ගොතමාතිආදිමාහ. තත්ථ උභතොති ද්වීහිපි පක්ඛෙහි. මාතිතො ච පිතිතො චාති යස්ස මාතා බ්‍රාහ්මණී, මාතු මාතා බ්‍රාහ්මණී, තස්සාපි මාතා බ්‍රාහ්මණී. පිතා බ්‍රාහ්මණො, පිතු පිතා බ්‍රාහ්මණො, තස්සාපි පිතා බ්‍රාහ්මණො, සො උභතො සුජාතො මාතිතො ච පිතිතො ච. සංසුද්ධගහණිකොති යස්ස සංසුද්ධා මාතු ගහණී, කුච්ඡීති අත්ථො. ‘‘සමවෙපාකිනියා ගහණියා’’ති පන එත්ථ කම්මජතෙජොධාතු ගහණීති වුච්චති.

Bei den Worten „Yathā kathaṃ pana brāhmaṇā“ ist „yathā“ ein Wort, das die Ursache ausdrückt, und „kathaṃ pana“ ein Wort der Frage. Dies ist damit gesagt: „Wie aber, Brahmane, erklären die Brahmanen das dreifache Wissen? Nenne die Begründung, so dass es möglich ist, dies zu verstehen.“ Als der Brahmane dies hörte, wurde er frohen Mutes, dachte: „Der vollkommen Erleuchtete hat mich genau in dem Bereich gefragt, den ich kenne, und nicht in einem Bereich, den ich nicht kenne“, und sprach: „Hier, werter Gotama...“ usw. Darin bedeutet „ubhato“: von beiden Seiten. „Mātito ca pitito ca“ (mütterlicher- und väterlicherseits) bedeutet: Jener, dessen Mutter eine Brahmanin ist, deren Mutter eine Brahmanin und deren Mutter ebenfalls eine Brahmanin war; und dessen Vater ein Brahmane ist, dessen Vater ein Brahmane und dessen Vater ebenfalls ein Brahmane war – er ist von beiden Seiten rein geboren, sowohl von der Mutter als auch vom Vater. „Saṃsuddhagahaṇiko“ bedeutet, dass der Schoß seiner Mutter völlig rein ist; „Mutterleib“ (Kucchi) ist die Bedeutung. Bei den Worten „samavepākiniyā gahaṇiyā“ (mit einer gleichmäßig verdauenden Verdauung) wird jedoch das aus dem Kamma entstandene Hitzeelement (Kammajatejodhātu) als „Verdauungsorgan“ (Gahaṇī) bezeichnet.

යාව සත්තමා පිතාමහයුගාති එත්ථ පිතු පිතා පිතාමහො, පිතාමහස්ස යුගං පිතාමහයුගං. යුගන්ති ආයුප්පමාණං වුච්චති. අභිලාපමත්තමෙව චෙතං, අත්ථතො පන පිතාමහොයෙව පිතාමහයුගං. තතො උද්ධං සබ්බෙපි පුබ්බපුරිසා පිතාමහග්ගහණෙනෙව ගහිතා. එවං යාව සත්තමො පුරිසො, තාව සංසුද්ධගහණිකො, අථ වා අක්ඛිත්තො අනුපක්කුට්ඨො ජාතිවාදෙනාති දස්සෙති. අක්ඛිත්තොති ‘‘අපනෙථ එතං, කිං ඉමිනා’’ති එවං අක්ඛිත්තො අනවක්ඛිත්තො. අනුපක්කුට්ඨොති න උපක්කුට්ඨො, න අක්කොසං වා නින්දං වා පත්තපුබ්බො. කෙන කාරණෙනාති? ජාතිවාදෙන. ‘‘ඉතිපි හීනජාතිකො එසො’’ති එවරූපෙන වචනෙනාති අත්ථො.

Bei den Worten „Yāva sattamā pitāmahayugā“ (bis zurück zur siebten Großvater-Generation) ist der Vater des Vaters der Großvater (Pitāmaha); die Generation des Großvaters ist das Großvater-Zeitalter (Pitāmahayuga). Mit „Yuga“ wird die Lebensspanne bezeichnet. Dies ist jedoch nur eine bloße Redeweise; der Bedeutung nach ist der Großvater selbst das Großvater-Zeitalter. Darüber hinaus werden alle Vorfahren durch die Erwähnung des Großvaters mitumfasst. So zeigt er Folgendes: Bis zur siebten Generation ist er von reinem Schoß, oder mit anderen Worten: unbescholten und untadelig in Bezug auf seine Abstammung. „Akkhitto“ bedeutet, dass er nicht in dieser Weise verstoßen wurde: „Schafft diesen weg, was soll man mit ihm?“ „Anupakkuṭṭho“ bedeutet nicht getadelt; er hat zuvor weder Beschimpfung noch Schmähung erfahren. Aus welchem Grund? Aufgrund von Abstammungsgerüchten, nämlich durch Worte wie: „Auch dieser ist von niederer Geburt“ – das ist die Bedeutung.

අජ්ඣායකොති ඉදං ‘‘න දානිමෙ ඣායන්ති, න දානිමෙ ඣායන්තීති ඛො, වාසෙට්ඨ, අජ්ඣායකා අජ්ඣායකාතෙව තතියං අක්ඛරං උපනිබ්බත්ත’’න්ති (දී. නි. 3.132) එවං පඨමකප්පිකකාලෙ ඣානවිරහිතානං බ්‍රාහ්මණානං ගරහවචනං උප්පන්නං. ඉදානි පන තං අජ්ඣායතීති අජ්ඣායකො, මන්තෙ පරිවත්තෙතීති ඉමිනා අත්ථෙන පසංසාවචනං කත්වා වොහරන්ති. මන්තෙ ධාරෙතීති මන්තධරො.

Das Wort „Ajjhāyako“ (Rezitator) entstand in der ersten Weltperiode als ein Tadelwort für jene Brahmanen, die der Vertiefung (Jhāna) entbehrten, wie folgt: „Sie meditieren jetzt nicht mehr, sie meditieren jetzt nicht mehr, Vāseṭṭha; daher entstand ‚Ajjhāyakā, Ajjhāyakā‘ als der dritte Buchstabe.“ Heutzutage jedoch rezitiert er (ajjhāyati), daher wird er „Ajjhāyako“ genannt; er wiederholt die Hymnen (Mante) – in dieser Bedeutung verwenden sie es als Lobeswort. Er bewahrt die Hymnen im Gedächtnis, daher ist er ein Hymnenbewahrer (Mantadhara).

තිණ්ණං වෙදානන්ති ඉරුබ්බෙදයජුබ්බෙදසාමබ්බෙදානං. ඔට්ඨපහතකරණවසෙන පාරං ගතොති පාරගූ. සහ නිඝණ්ඩුනා ච කෙටුභෙන ච සනිඝණ්ඩුකෙටුභානං. නිඝණ්ඩූති නාමනිඝණ්ඩුරුක්ඛාදීනං වෙවචනපකාසකසත්ථං. කෙටුභන්ති කිරියාකප්පවිකප්පො කවීනං උපකාරාය සත්ථං. සහ අක්ඛරප්පභෙදෙන [Pg.146] සාක්ඛරප්පභෙදානං. අක්ඛරප්පභෙදොති සික්ඛා ච නිරුත්ති ච. ඉතිහාසපඤ්චමානන්ති ආථබ්බණවෙදං චතුත්ථං කත්වා ඉතිහ ආස, ඉතිහ ආසාති ඊදිසවචනපටිසංයුත්තො පුරාණකථාසඞ්ඛාතො ඛත්තවිජ්ජාසඞ්ඛාතො වා ඉතිහාසො පඤ්චමො එතෙසන්ති ඉතිහාසපඤ්චමා. තෙසං ඉතිහාසපඤ්චමානං වෙදානං.

„Tiṇṇaṃ vedānaṃ“ (der drei Veden) bezieht sich auf den Iruveda, Yajurveda und Sāmaveda. „Pāragū“ (Meister, wörtlich: der ans andere Ufer Gelangte) bedeutet, dass er durch das Hervorbringen von Lauten mittels Lippenkontakt das andere Ufer erreicht hat. „Sanighaṇḍukeṭubhānaṃ“ bedeutet zusammen mit Nighaṇḍu und Keṭubha. „Nighaṇḍu“ ist das Lehrwerk, das die Synonyme von Namen, Bäumen usw. darlegt. „Keṭubha“ ist das Lehrwerk über die Ausgestaltung ritueller Handlungen, das für Dichter von Nutzen ist. „Sākkharappabhedānaṃ“ bedeutet zusammen mit der Silbenanalyse (Akkharappabheda). „Akkharappabheda“ bezeichnet die Phonetik (Sikkhā) und die Etymologie (Nirutti). „Itihāsapañcamānaṃ“ (mit den Geschichtswerken als fünftem) bedeutet: Wenn man den Āthabbaṇaveda als vierten zählt, so ist das Geschichtswerk (Itihāsa), welches mit solchen Aussagen wie „so ist es gewesen, so ist es gewesen“ (itiha āsa) verbunden ist – auch bekannt als alte Erzählungen oder als Staatskunst (Khattavijjā) –, das fünfte unter ihnen; daher nennt man sie „jene mit Itihāsa als fünftem“. Dies bezieht sich auf jene Veden mit den Geschichtswerken als fünftem.

පදං තදවසෙසඤ්ච බ්‍යාකරණං අධීයති වෙදෙති චාති පදකො වෙය්‍යාකරණො. ලොකායතං වුච්චති විතණ්ඩවාදසත්ථං. මහාපුරිසලක්ඛණන්ති මහාපුරිසානං බුද්ධාදීනං ලක්ඛණදීපකං ද්වාදසසහස්සගන්ථපමාණං සත්ථං, යත්ථ සොළසසහස්සගාථාපදපරිමාණා බුද්ධමන්තා නාම අහෙසුං, යෙසං වසෙන ‘‘ඉමිනා ලක්ඛණෙන සමන්නාගතා බුද්ධා නාම හොන්ති, ඉමිනා පච්චෙකබුද්ධා, ද්වෙ අග්ගසාවකා, අසීති මහාසාවකා, බුද්ධමාතා, බුද්ධපිතා, අග්ගුපට්ඨාකා, අග්ගුපට්ඨායිකා, රාජා චක්කවත්තී’’ති අයං විසෙසො ඤායති. අනවයොති ඉමෙසු ලොකායතමහාපුරිසලක්ඛණෙසු අනූනො පරිපූරකාරී, අවයො න හොතීති වුත්තං හොති. අවයො නාම යො තානි අත්ථතො ච ගන්ථතො ච සන්ධාරෙතුං න සක්කොති. අථ වා අනවයොති අනු අවයො, සන්ධිවසෙන උකාරලොපො. අනු අවයො පරිපුණ්ණසිප්පොති අත්ථො.

Er studiert und versteht die Worte (Padas) sowie die verbleibende Grammatik (Byākaraṇa), daher wird er Wortkundiger (Padaka) und Grammatiker (Veyyākaraṇa) genannt. Als „Lokāyata“ wird das Lehrwerk der Sophistik (Vitaṇḍavāda) bezeichnet. „Mahāpurisalakkhaṇa“ (die Lehre von den Merkmalen eines großen Mannes) bezeichnet das Lehrwerk, das die Merkmale der großen Menschen wie der Buddhas usw. aufzeigt; es ist ein Werk im Umfang von zwölftausend Textabschnitten, in dem die sogenannten Buddha-Hymnen (Buddhamantā) im Ausmaß von sechzehntausend Strophenzeilen enthalten waren. Aufgrund dieser Hymnen wird folgende Unterscheidung erkannt: „Jene, die mit diesem Merkmal ausgestattet sind, werden Buddhas genannt, mit jenem Paccekabuddhas, ferner die zwei Hauptschüler, die achtzig Großschüler, die Mutter des Buddha, der Vater des Buddha, der Hauptdiener, die Hauptdienerin und der raddrehende König (Cakkavatti).“ „Anavayo“ bedeutet in Bezug auf diese Werke – das Lokāyata und das Mahāpurisalakkhaṇa – nicht unvollkommen, sondern die Vollendung bewirkend; es ist damit gesagt, dass er nicht unvollständig (avayo) ist. Als „avayo“ bezeichnet man nämlich jemanden, der diese Werke weder dem Sinn noch dem Wortlaut nach bewahren kann. Alternativ wird „anavayo“ als „anu avayo“ zerlegt, wobei durch Sandhi-Regeln der U-Laut weggelassen wird. „Anu avayo“ hat die Bedeutung von jemandem, dessen Meisterschaft in den Künsten vollkommen ist (paripuṇṇasippo).

තෙන හීති ඉදං භගවා නං ආයාචන්තං දිස්වා ‘‘ඉදානිස්ස පඤ්හං කථෙතුං කාලො’’ති ඤත්වා ආහ. තස්සත්ථො – යස්මා මං ආයාචසි, තස්මා සුණාහීති. විවිච්චෙව කාමෙහීතිආදි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.70) විත්ථාරිතමෙව. ඉධ පනෙතං තිස්සන්නං විජ්ජානං පුබ්බභාගපටිපත්තිදස්සනත්ථං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. තත්ථ ද්වින්නං විජ්ජානං අනුපදවණ්ණනා චෙව භාවනානයො ච විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.402 ආදයො) විත්ථාරිතොව.

Das Wort „Tena hi“ („Nun denn“) sprach der Erhabene, als er ihn [den Brahmanen Tikaṇṇa] bitten sah und erkannte: „Jetzt ist es für ihn an der Zeit, die Frage zu beantworten.“ Dessen Bedeutung ist: „Weil du mich bittest, darum höre zu.“ Die Passage beginnend mit „Abgeschieden von den Sinnengütern“ (vivicceva kāmehi) ist im Visuddhimagga bereits ausführlich dargelegt worden. Hier jedoch ist zu verstehen, dass dies gesagt wurde, um die vorbereitende Praxis (pubbabhāgapaṭipatti) für die drei höheren Wissensarten (vijjā) aufzuzeigen. Darin sind sowohl die fortlaufende Kommentierung als auch die Methode der Entfaltung (bhāvanā) für zwei der Wissensarten bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt worden.

පඨමා විජ්ජාති පඨමං උප්පන්නාති පඨමා, විදිතකරණට්ඨෙන විජ්ජා. කිං විදිතං කරොති? පුබ්බෙනිවාසං. අවිජ්ජාති තස්සෙව පුබ්බෙනිවාසස්ස අවිදිතකරණට්ඨෙන තප්පටිච්ඡාදකො මොහො වුච්චති. තමොති ස්වෙව මොහො පටිච්ඡාදකට්ඨෙන තමොති වුච්චති. ආලොකොති සායෙව විජ්ජා ඔභාසකරණට්ඨෙන ආලොකොති වුච්චති. එත්ථ ච විජ්ජා අධිගතාති අයං අත්ථො[Pg.147]. සෙසං පසංසාවචනං. යොජනා පනෙත්ථ අයමස්ස විජ්ජා අධිගතා, අථස්ස අධිගතවිජ්ජස්ස අවිජ්ජා විහතා විනට්ඨාති අත්ථො. කස්මා? යස්මා විජ්ජා උප්පන්නා. ඉතරස්මිම්පි පදද්වයෙ එසෙව නයො. යථා තන්ති එත්ථ යථාති ඔපම්මං, තන්ති නිපාතමත්තං. සතියා අවිප්පවාසෙන අප්පමත්තස්ස. වීරියාතාපෙන ආතාපිනො. කායෙ ච ජීවිතෙ ච අනපෙක්ඛතාය පහිතත්තස්ස. පෙසිතත්තස්සාති අත්ථො. ඉදං වුත්තං හොති – යථා අප්පමත්තස්ස ආතාපිනො පහිතත්තස්ස විහරතො අවිජ්ජා විහඤ්ඤෙය්‍ය, විජ්ජා උප්පජ්ජෙය්‍ය. තමො විහඤ්ඤෙය්‍ය, ආලොකො උප්පජ්ජෙය්‍ය, එවමෙව තස්ස අවිජ්ජා විහතා, විජ්ජා උප්පන්නා. තමො විහතො, ආලොකො උප්පන්නො. එතස්ස තෙන පධානානුයොගස්ස අනුරූපමෙව ඵලං ලද්ධන්ති.

„Das erste Wissen“ (paṭhamā vijjā): Es wird „das erste“ genannt, weil es als erstes entstanden ist. Es wird „Wissen“ (vijjā) genannt, da es die Eigenschaft hat, etwas bekannt zu machen. Was macht es bekannt? Die früheren Existenzen. „Nichtwissen“ (avijjā) bezeichnet jene Verblendung (moha), die diese früheren Existenzen verhüllt, da sie diese unbekannt lässt. „Dunkelheit“ (tamo) bezeichnet eben diese Verblendung aufgrund ihrer verhüllenden Funktion. „Licht“ (āloko) bezeichnet eben jenes Wissen aufgrund seiner erhellenden Funktion. Und hierbei ist „das Wissen wurde erlangt“ (vijjā adhigatā) die eigentliche Bedeutung; der Rest ist eine Lobpreisung. Die syntaktische Verbindung lautet hierbei: Dieses Wissen wurde von ihm erlangt, und für ihn, der dieses Wissen erlangt hat, ist das Nichtwissen vertrieben und vernichtet worden. Warum? Weil das Wissen entstanden ist. Für das andere Begriffspaar gilt dieselbe Methode. In der Formulierung „yathā taṃ“ drückt „yathā“ einen Vergleich aus, während „taṃ“ bloß eine Partikel ist. „Für den Achtsamen“ (appamatta) bedeutet: durch das Nicht-Abweichen von der Achtsamkeit. „Für den Eifrigen“ (ātāpin) bedeutet: durch die Glut der Tatkraft. „Für den Entschlossenen“ (pahitatta) bedeutet: der seinen Geist [auf das Nibbāna] gerichtet hat, weil er ohne Verlangen nach Körper und Leben ist. Dies will sagen: So wie für einen, der achtsam, eifrig und entschlossen verweilt, das Nichtwissen vernichtet und das Wissen entstehen würde, die Dunkelheit vernichtet und das Licht entstehen würde, ebenso ist für diesen das Nichtwissen vertrieben, das Wissen entstanden, die Dunkelheit vertrieben, das Licht entstanden. Er hat eine Frucht erlangt, die dieser seiner Ausübung der rechten Anstrengung (padhānānuyoga) vollkommen entspricht.

චුතූපපාතකථායං විජ්ජාති දිබ්බචක්ඛුඤාණවිජ්ජා. අවිජ්ජාති සත්තානං චුතිපටිසන්ධිප්පටිච්ඡාදිකා අවිජ්ජා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

In der Darlegung über das Schwinden und Wiedererscheinen der Wesen (cutūpapāta) bedeutet „Wissen“ (vijjā) das Wissen des himmlischen Auges (dibbacakkhuñāṇa). „Nichtwissen“ (avijjā) bedeutet das Nichtwissen, welches das Verscheiden und die Wiedergeburt der Wesen verhüllt. Der Rest ist genau wie bereits dargelegt zu verstehen.

තතියවිජ්ජාය සො එවං සමාහිතෙ චිත්තෙති විපස්සනාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානචිත්තං වෙදිතබ්බං. ආසවානං ඛයඤාණායාති අරහත්තමග්ගඤාණත්ථාය. අරහත්තමග්ගො හි ආසවවිනාසනතො ආසවානං ඛයොති වුච්චති, තත්‍ර චෙතං ඤාණං තත්ථ පරියාපන්නත්තාති. චිත්තං අභිනින්නාමෙතීති විපස්සනාචිත්තං අභිනීහරති. සො ඉදං දුක්ඛන්ති එවමාදීසු එත්තකං දුක්ඛං, න ඉතො භිය්‍යොති සබ්බම්පි දුක්ඛසච්චං සරසලක්ඛණප්පටිවෙධෙන යථාභූතං පජානාති පටිවිජ්ඣති, තස්ස ච දුක්ඛස්ස නිබ්බත්තිකං තණ්හං ‘‘අයං දුක්ඛසමුදයො’’ති, තදුභයම්පි යං ඨානං පත්වා නිරුජ්ඣති, තං තෙසං අපවත්තිං නිබ්බානං ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධො’’ති. තස්ස ච සම්පාපකං අරියමග්ගං ‘‘අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා’’ති සරසලක්ඛණප්පටිවෙධෙන යථාභූතං පජානාති පටිවිජ්ඣතීති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො.

Beim dritten Wissen ist unter den Worten „wenn sein Geist so gesammelt ist“ (so evaṃ samāhite citte) der Geist der vierten Vertiefung (catutthajjhāna) als Grundlage für die Einsicht (vipassanā) zu verstehen. „Für das Wissen um die Vernichtung der Triebe“ (āsavānaṃ khayañāṇāya) bedeutet: für das Wissen des Pfades der Arahatschaft (arahattamaggañāṇa). Denn der Pfad der Arahatschaft wird wegen der Vernichtung der Triebe als „Vernichtung der Triebe“ bezeichnet, und darin existiert dieses Wissen, weil es in diesem Pfad mitbegriffen ist. „Er lenkt den Geist hin“ (cittaṃ abhininnāmeti) bedeutet: Er richtet den Geist auf die Einsicht (vipassanā). In den Sätzen wie „Er [erkennt]: Dies ist das Leiden“ (so idaṃ dukkhaṃ) ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Er erkennt und durchdringt die gesamte Wahrheit vom Leiden der Wirklichkeit entsprechend durch das Durchdringen ihrer eigenen Merkmale [mit dem Wissen]: „So weit reicht das Leiden, darüber hinaus gibt es nichts [an Leiden in den drei Daseinsbereichen]“. Und das dieses Leiden erzeugende Begehren (taṇhā) erkennt er als: „Dies ist die Leidensentstehung“ (dukkhasamudaya). Und den Zustand (Nibbāna), in dem diese beiden [Leiden und Begehren] zur Ruhe kommen und erlöschen, erkennt er als: „Dies ist die Leidenserlöschung“ (dukkhanirodha). Und den dorthin führenden edlen Pfad (ariyamagga) erkennt und durchdringt er der Wirklichkeit entsprechend durch das Durchdringen seiner eigenen Merkmale als: „Dies ist der zum Erlöschen des Leidens führende Weg“ (dukkhanirodhagāminī paṭipadā). So ist die Bedeutung zu verstehen.

එවං සරූපතො සච්චානි දස්සෙත්වා ඉදානි කිලෙසවසෙන පරියායතො දස්සෙන්තො ඉමෙ ආසවාතිආදිමාහ. තස්ස එවං ජානතො එවං පස්සතොති තස්ස භික්ඛුනො එවං ජානන්තස්ස එවං පස්සන්තස්ස. සහ විපස්සනාය කොටිප්පත්තං මග්ගං කථෙසි. කාමාසවාති කාමාසවතො. විමුච්චතීති ඉමිනා මග්ගක්ඛණං දස්සෙති. මග්ගක්ඛණෙ හි චිත්තං විමුච්චති, ඵලක්ඛණෙ [Pg.148] විමුත්තං හොති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණන්ති ඉමිනා පච්චවෙක්ඛණඤාණං දස්සෙති. ඛීණා ජාතීතිආදීහි තස්ස භූමිං. තෙන හි ඤාණෙන සො පච්චවෙක්ඛන්තො ඛීණා ජාතීතිආදීනි පජානාති. කතමා පනස්ස ජාති ඛීණා, කථඤ්ච නං පජානාතීති? න තාවස්ස අතීතා ජාති ඛීණා පුබ්බෙව ඛීණත්තා, න අනාගතා, අනාගතෙ වායාමාභාවතො, න පච්චුප්පන්නා, විජ්ජමානත්තා. යා පන මග්ගස්ස අභාවිතත්තා උප්පජ්ජෙය්‍ය එකචතුපඤ්චවොකාරභවෙසු එකචතුපඤ්චක්ඛන්ධප්පභෙදා ජාති, සා මග්ගස්ස භාවිතත්තා අනුප්පාදධම්මතං ආපජ්ජනෙන ඛීණා. තං සො මග්ගභාවනාය පහීනකිලෙසෙ පච්චවෙක්ඛිත්වා කිලෙසාභාවෙ විජ්ජමානම්පි කම්මං ආයතිඅප්පටිසන්ධිකං හොතීති ජානන්තො පජානාති.

Nachdem er so die Wahrheiten in ihrer eigentlichen Form (sarūpato) dargelegt hat, spricht er nun, um sie im übertragenen Sinne (pariyāyato) anhand der Verunreinigungen aufzuzeigen, die Worte: „Diese Triebe“ (ime āsavā) usw. „Für ihn, der so weiß und so sieht“ (tassa evaṃ jānato evaṃ passato) bedeutet: für jenen Mönch, der so weiß und so sieht. Damit beschrieb er den Pfad, der zusammen mit der Einsicht (vipassanā) seinen Höhepunkt (koṭippatta) erreicht hat. „Vom Trieb des Sinnengenusses“ (kāmāsavā) bedeutet: von dem Trieb des Sinnengenusses. Mit dem Wort „er wird befreit“ (vimuccati) zeigt er den Pfadmoment (maggakkhaṇa). Denn im Pfadmoment befreit sich der Geist, im Fruchtmoment (phalakkhaṇa) ist er befreit. Mit den Worten „Im Befreiten [entsteht] das Wissen: 'Es ist befreit'“ (vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ) zeigt er das Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇañāṇa). Mit den Worten „Die Geburt ist versiegt“ (khīṇā jāti) usw. zeigt er den Bereich dieses Rückschauwissens auf. Denn mit diesem Wissen erkennt er in der Rückschau: „Die Geburt ist versiegt“ usw. Welche Geburt aber ist für ihn versiegt, und wie erkennt er dies? Seine vergangene Geburt ist nicht [jetzt] versiegt, da sie bereits in der Vergangenheit vergangen ist; die zukünftige Geburt ist nicht [jetzt] versiegt, da es in der Zukunft keine Bemühung gibt; die gegenwärtige Geburt ist nicht versiegt, da sie gegenwärtig existiert. Welche Geburt jedoch aufgrund der Nicht-Entfaltung des Pfades in den Ein-, Vier- oder Fünf-Bestandteile-Existenzen (vokārabhava) mit einem, vier oder fünf Daseinsgruppen entstehen würde, diese ist durch die Entfaltung des Pfades versiegt, indem sie dem Gesetz des Nicht-Wiederentstehens (anuppādadhammatā) anheimgefallen ist. Indem er rückschauend die durch die Pfadentfaltung überwundenen Verunreinigungen betrachtet und weiß: „Da die Verunreinigungen abwesend sind, kann das Karma, obwohl es noch vorhanden ist, in Zukunft keine neue Wiedergeburt (appaṭisandhika) mehr bewirken“, so erkennt er dies.

වුසිතන්ති වුත්ථං පරිවුත්ථං, කතං චරිතං නිට්ඨිතන්ති අත්ථො. බ්‍රහ්මචරියන්ති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං. පුථුජ්ජනකල්‍යාණකෙන හි සද්ධිං සත්ත සෙක්ඛා බ්‍රහ්මචරියවාසං වසන්ති නාම, ඛීණාසවො වුත්ථවාසො. තස්මා සො අත්තනො බ්‍රහ්මචරියවාසං පච්චවෙක්ඛන්තො ‘‘වුසිතං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති පජානාති. කතං කරණීයන්ති චතූසු සච්චෙසු චතූහි මග්ගෙහි පරිඤ්ඤාපහානසච්ඡිකිරියාභාවනාභිසමයවසෙන සොළසවිධම්පි කිච්චං නිට්ඨාපිතන්ති අත්ථො. පුථුජ්ජනකල්‍යාණකාදයො හි තං කිච්චං කරොන්ති, ඛීණාසවො කතකරණීයො. තස්මා සො අත්තනො කරණීයං පච්චවෙක්ඛන්තො ‘‘කතං කරණීය’’න්ති පජානාති. නාපරං ඉත්ථත්තායාති පුන ඉත්ථභාවාය, එවං සොළසවිධකිච්චභාවාය කිලෙසක්ඛයාය වා මග්ගභාවනාකිච්චං මෙ නත්ථීති පජානාති. අථ වා ඉත්ථත්තායාති ඉත්ථභාවතො, ඉමස්මා එවං පකාරා ඉදානි වත්තමානක්ඛන්ධසන්තානා අපරං ඛන්ධසන්තානං මය්හං නත්ථි, ඉමෙ පන පඤ්චක්ඛන්ධා පරිඤ්ඤාතා තිට්ඨන්ති ඡින්නමූලකා රුක්ඛා විය. තෙ චරිමකවිඤ්ඤාණනිරොධෙන අනුපාදානො විය ජාතවෙදො නිබ්බායිස්සන්තීති පජානාති. ඉධ විජ්ජාති අරහත්තමග්ගඤාණවිජ්ජා. අවිජ්ජාති චතුසච්චප්පටිච්ඡාදිකා අවිජ්ජා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

„Gelebt“ (vusitaṃ) bedeutet: bewohnt, vollendet gelebt, getan, praktiziert, zum Abschluss gebracht. „Das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ) bedeutet das heilige Leben des Pfades (maggabrahmacariya). Denn zusammen mit dem edlen Weltling (puthujjanakalyāṇaka) führen die sieben Übenden (sekkhā) wahrlich das heilige Leben; der Triebversiegte (khīṇāsavo) hat das heilige Leben bereits vollendet gelebt. Daher erkennt er, wenn er sein eigenes vollendetes heiliges Leben rückschauend betrachtet: „Gelebt ist das heilige Leben“ (vusitaṃ brahmacariyaṃ). „Getan ist, was zu tun war“ (kataṃ karaṇīyaṃ) bedeutet, dass bezüglich der vier Wahrheiten durch die vier Pfade mittels des vollkommenen Verstehens (pariññā), Überwindens (pahāna), Verwirklichens (sacchikiriyā) und Entfaltens (bhāvanā) die sechzehnfache Aufgabe (kicca) vollendet wurde. Denn die edlen Weltlinge und andere führen diese Aufgabe noch aus, während der Triebversiegte seine Aufgabe bereits vollendet hat. Daher erkennt er, wenn er seine eigene Pflicht rückschauend betrachtet: „Getan ist, was zu tun war“ (kataṃ karaṇīyaṃ). „Nichts Weiteres bleibt für dieses Dasein zu tun“ (nāparaṃ itthattāya) bedeutet, dass er erkennt: „Für ein solches So-Sein wiederum, d. h. für diese sechzehnfache Aufgabe oder für das Versiegen der Verunreinigungen, gibt es für mich keine Aufgabe der Pfadentfaltung mehr.“ Oder aber „für dieses Dasein“ (itthattāya) bedeutet: „Über diesen so beschaffenen, gegenwärtig ablaufenden Strom der Daseinsgruppen hinaus gibt es für mich keinen weiteren Strom der Daseinsgruppen in der Zukunft. Diese fünf Daseinsgruppen jedoch, die vollkommen verstanden sind, bestehen fort wie Bäume mit gekappten Wurzeln. Sie werden mit dem Erlöschen des letzten Bewusstseins (carimaviññāṇa) erlöschen wie ein Feuer ohne Brennstoff“; so erkennt er dies. Hierbei bedeutet „Wissen“ (vijjā) das Wissen des Pfades der Arahatschaft. „Nichtwissen“ (avijjā) bedeutet das Nichtwissen, welches die vier Wahrheiten verhüllt. Der Rest ist genau wie bereits dargelegt zu verstehen.

අනුච්චාවචසීලස්සාති යස්ස සීලං කාලෙන හායති, කාලෙන වඩ්ඪති, සො උච්චාවචසීලො නාම හොති. ඛීණාසවස්ස පන සීලං එකන්තවඩ්ඪිතමෙව. තස්මා සො අනුච්චාවචසීලො නාම හොති. වසීභූතන්ති [Pg.149] වසිප්පත්තං. සුසමාහිතන්ති සුට්ඨු සමාහිතං, ආරම්මණම්හි සුට්ඨපිතං. ධීරන්ති ධිතිසම්පන්නං. මච්චුහායිනන්ති මච්චුං ජහිත්වා ඨිතං. සබ්බප්පහායිනන්ති සබ්බෙ පාපධම්මෙ පජහිත්වා ඨිතං. බුද්ධන්ති චතුසච්චබුද්ධං. අන්තිමදෙහිනන්ති සබ්බපච්ඡිමසරීරධාරිනං. තං නමස්සන්ති ගොතමන්ති තං ගොතමගොත්තං බුද්ධසාවකා නමස්සන්ති. අථ වා ගොතමබුද්ධස්ස සාවකොපි ගොතමො, තං ගොතමං දෙවමනුස්සා නමස්සන්තීති අත්ථො.

„Anuccāvacasīlassa“ [von unbeständigem Verhalten/Sittlichkeit frei]: Dessen Sittlichkeit (sīla) zuzeiten abnimmt und zuzeiten zunimmt, der wird als jemand „mit schwankender Sittlichkeit“ (uccāvacasīla) bezeichnet. Bei einem Triebbefreiten (khīṇāsava) jedoch ist die Sittlichkeit ausschließlich vollkommen entwickelt. Darum wird er als jemand „mit nicht-schwankender Sittlichkeit“ (anuccāvacasīla) bezeichnet. - „Vasībhūtaṃ“ [unterworfen/beherrscht]: Zur vollkommenen Meisterschaft gelangt (vasippatta). - „Susamāhitaṃ“ [wohlkonzentriert]: Vortrefflich gesammelt, im Meditationsobjekt fest verankert. - „Dhīraṃ“ [weise/standhaft]: Mit Standhaftigkeit/Willenskraft ausgestattet (dhitisampanna). - „Maccuhāyinaṃ“ [den Tod hinter sich lassend]: Den Tod überwunden habend (maccuṃ jahitvā ṭhita). - „Sabbappahāyinaṃ“ [alles aufgebend]: Alle unheilsamen Eigenschaften/Zustände vollständig abgelegt habend. - „Buddhaṃ“: Derjenige, der die Vier Edlen Wahrheiten erkannt hat (catusacca-buddha). - „Antimadehinaṃ“ [den letzten Körper tragend]: Den allerletzten physischen Körper tragend. - „Taṃ namassanti gotamaṃ“ [Ihn verehren sie, den Gotama]: Ihn, der aus dem Gotama-Geschlecht stammt, verehren die Jünger des Buddha. Oder aber: Auch der Jünger des Gotama-Buddha wird „Gotama“ genannt; diesen „Gotama“ verehren Götter und Menschen. Dies ist die Bedeutung.

පුබ්බෙනිවාසන්ති පුබ්බෙනිවුත්ථක්ඛන්ධපරම්පරං. යොවෙතීති යො අවෙති අවගච්ඡති. යොවෙදීතිපි පාඨො. යො අවෙදි, විදිතං පාකටං කත්වා ඨිතොති අත්ථො. සග්ගාපායඤ්ච පස්සතීති ඡ කාමාවචරෙ නව බ්‍රහ්මලොකෙ චත්තාරො ච අපායෙ පස්සති. ජාතික්ඛයං පත්තොති අරහත්තං පත්තො. අභිඤ්ඤාවොසිතොති ජානිත්වා කිච්චවොසානෙන වොසිතො. මුනීති මොනෙය්‍යෙන සමන්නාගතො ඛීණාසවමුනි. එතාහීති හෙට්ඨා නිද්දිට්ඨාහි පුබ්බෙනිවාසඤාණාදීහි. නාඤ්ඤං ලපිතලාපනන්ති යො පනඤ්ඤො තෙවිජ්ජොති අඤ්ඤෙහි ලපිතවචනමත්තමෙව ලපති, තමහං තෙවිජ්ජොති න වදාමි, අත්තපච්චක්ඛතො ඤත්වා පරස්සපි තිස්සො විජ්ජා කථෙන්තමෙවාහං තෙවිජ්ජොති වදාමීති අත්ථො. කලන්ති කොට්ඨාසං. නාග්ඝතීති න පාපුණාති. ඉදානි බ්‍රාහ්මණො භගවතො කථාය පසන්නො පසන්නාකාරං කරොන්තො අභික්කන්තන්තිආදිමාහ.

„Pubbenivāsaṃ“ [früheres Dasein]: Die Abfolge der in der Vergangenheit bewohnten Daseinsgruppen (khandha-paramparā). - „Yo vetī“: Wer versteht, wer begreift (avagacchati). Es gibt auch die Lesart „yo vedī“. Wer es erfahren hat, wer es für sich offenkundig und klar gemacht hat; dies ist die Bedeutung. - „Saggāpāyañca passati“ [und Himmel und Verderben sieht]: Er sieht die sechs sinnenweltlichen Götterhimmel, die neun Brahma-Welten und die vier leidvollen Welten (apāya). - „Jātikkhayaṃ patto“ [der das Ende der Geburten erreicht hat]: Er hat die Arahatschaft (arahatta) erlangt. - „Abhiññāvosito“ [durch direktes Wissen vollendet]: Nachdem er erkannt hat, ist er durch die Vollendung der zu lösenden Aufgabe am Ziel angelangt. - „Muni“ [Weiser]: Der mit der Vollkommenheit eines Weisen (moneyya) ausgestattete triebfreie Weise (khīṇāsava-muni). - „Etāhi“ [mit diesen]: Mit den oben/zuvor dargelegten Fähigkeiten wie dem Wissen um frühere Dasein (pubbenivāsañāṇa) etc. - „Nāññaṃ lapitalāpanan“ [nicht das Nachplappern von Gerede anderer]: Wenn jedoch ein anderer behauptet, er besitze das dreifache Wissen (tevijja), aber bloß die Worte nachplappert, die andere geredet haben, den nenne ich nicht einen „Dreifach-Wissenden“ (tevijja). Nur denjenigen, der es durch eigene unmittelbare Anschauung erkannt hat und auch einem anderen die drei Wissenszweige erklären kann, den bezeichne ich als „Dreifach-Wissenden“. Dies ist die Bedeutung. - „Kalaṃ“: Einen Teil/Bruchteil (koṭṭhāsa). - „Nāgghati“: Ist nicht wert, kommt nicht heran (na pāpuṇāti). - Nun sprach der Brahmane, tief beeindruckt von der Rede des Erhabenen, und seine Ehrerbietung bezeugend, die Worte: „Vortrefflich! (abhikkantaṃ)“ und so weiter.

9. ජාණුස්සොණිසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Jāṇussoṇi-Sutta

60. නවමෙ යස්සස්සූති යස්ස භවෙය්‍යුං. යඤ්ඤොතිආදීසු යජිතබ්බොති යඤ්ඤො, දෙය්‍යධම්මස්සෙතං නාමං. සද්ධන්ති මතකභත්තං. ථාලිපාකොති වරපුරිසානං දාතබ්බයුත්තං භත්තං. දෙය්‍යධම්මන්ති වුත්තාවසෙසං යංකිඤ්චි දෙය්‍යධම්මං නාම. තෙවිජ්ජෙසු බ්‍රාහ්මණෙසු දානං දදෙය්‍යාති සබ්බමෙතං දානං තෙවිජ්ජෙසු දදෙය්‍ය, තෙවිජ්ජා බ්‍රාහ්මණාව පටිග්ගහෙතුං යුත්තාති දස්සෙති. සෙසමෙත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයමෙවාති.

60. Im neunten [Sutta]: „Yassassu“ bedeutet: wem es zuteil werden sollte (yassa bhaveyyuṃ). In den Passagen wie „yañño“ [Opfer] etc. bedeutet „yañño“: was geopfert werden soll (yajitabba). Dies ist eine Bezeichnung für das Spendenobjekt (deyyadhamma). - „Saddhaṃ“ [Ahnenopfer]: Die Totenspeise (matakabhatta). - „Thālipāko“ [Topfgericht/Reisspeise]: Eine Speise, die sich für die Darbringung an edle Männer eignet. - „Deyyadhammaṃ“ [Spendenobjekt]: Alles übrige, was als Gabe bezeichnet wird und noch nicht genannt wurde. - „Tevijjesu brāhmaṇesu dānaṃ dadeyya“ [Er sollte den Brahmanen mit dreifachem Wissen Gaben darbringen]: Dies zeigt auf, dass man all diese Gaben den Brahmanen mit dreifachem Wissen geben sollte und dass nur diese Brahmanen würdig sind, sie zu empfangen. - Das Übrige ist hier genau in der Weise zu verstehen, wie es bereits zuvor erklärt wurde.

10. සඞ්ගාරවසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Saṅgārava-Sutta

61. දසමෙ සඞ්ගාරවොති එවංනාමකො රාජගහනගරෙ ජිණ්ණපටිසඞ්ඛරණකාරකො ආයුත්තකබ්‍රාහ්මණො. උපසඞ්කමීති භුත්තපාතරාසො හුත්වා මහාජනපරිවුතො උපසඞ්කමි. මයමස්සූති එත්ථ අස්සූති [Pg.150] නිපාතමත්තං, මයං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා නාමාති ඉදමෙව අත්ථපදං. යඤ්ඤං යජාමාති බාහිරසමයෙ සබ්බචතුක්කෙන සබ්බට්ඨකෙන සබ්බසොළසකෙන සබ්බද්වත්තිංසාය සබ්බචතුසට්ඨියා සබ්බසතෙන සබ්බපඤ්චසතෙනාති ච එවං පාණඝාතපටිසංයුත්තො යඤ්ඤො නාම හොති. තං සන්ධායෙවමාහ. අනෙකසාරීරිකන්ති අනෙකසරීරසම්භවං. යදිදන්ති යා එසා. යඤ්ඤාධිකරණන්ති යජනකාරණා චෙව යාජනකාරණා චාති අත්ථො. එකස්මිඤ්හි බහූනං දදන්තෙපි දාපෙන්තෙපි බහූසුපි බහූනං දෙන්තෙසුපි දාපෙන්තෙසුපි පුඤ්ඤපටිපදා අනෙකසාරීරිකා නාම හොති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. තුය්හඤ්ච තුය්හඤ්ච යජාමීති වදන්තස්සාපි ත්වඤ්ච ත්වඤ්ච යජාහීති ආණාපෙන්තස්සාපි ච අනෙකසාරීරිකාව හොති. තම්පි සන්ධායෙතං වුත්තං. යස්ස වා තස්ස වාති යස්මා වා තස්මා වා. එකමත්තානං දමෙතීති අත්තනො ඉන්ද්‍රියදමනවසෙන එකං අත්තානමෙව දමෙති. එකමත්තානං සමෙතීති අත්තනො රාගාදිසමනවසෙන එකං අත්තානමෙව සමෙති. පරිනිබ්බාපෙතීති රාගාදිපරිනිබ්බානෙනෙව පරිනිබ්බාපෙති. එවමස්සායන්ති එවං සන්තෙපි අයං.

61. Im zehnten [Sutta]: „Saṅgāravoti“ ist der Name eines Brahmanen in Rājagaha, der als königlicher Aufseher für die Instandsetzung baufälliger Gebäude zuständig war. - „Upasaṅkami“ [er trat heran]: Nachdem er sein Frühstück eingenommen hatte, trat er, umgeben von einer großen Menschenmenge, heran. - „Mayamassu“: Hierbei ist „assu“ eine bloße Partikel (nipātamatta); die eigentliche sinntragende Phrase lautet: „Wir, o Gotama, sind Brahmanen“ (mayaṃ, bho gotama, brāhmaṇā nāma). - „Yaññaṃ yajāma“ [wir bringen ein Opfer dar]: Bei den Lehren außerhalb dieser Lehre (bāhirasamaye) gibt es Opferrituale, die mit dem Töten von Lebewesen (pāṇaghāta) verbunden sind – sei es mit Gruppen von jeweils vier, acht, sechzehn, zweiunddreißig, vierundsechzig, einhundert oder fünfhundert Tieren. Auf ein solches Opfer bezog sich der Brahmane. - „Anekasārīrikaṃ“: Aus vielen Körpern hervorgehend (anekasarīrasambhavaṃ). - „Yadidaṃ“: Nämlich diese [Praxis]. - „Yaññādhikaraṇaṃ“ [aufgrund des Opfers]: Sowohl durch den Anlass des eigenen Opferns als auch durch das Veranlassen anderer zum Opfern; dies ist die Bedeutung. - Denn wenn eine einzelne person vielen etwas gibt oder geben lässt, oder wenn viele Personen vielen etwas geben oder geben lassen, wird diese verdienstvolle Praxis (puññapaṭipadā) als „viele Körper betreffend“ (anekasārīrikā) bezeichnet. Darauf bezieht sich diese Aussage. - Auch wenn jemand sagt: „Ich opfere für dich und für dich“, oder befiehlt: „Opfere du und du!“, ist dies eine viele Körper betreffende Praxis. Auch darauf bezieht sich diese Aussage. - „Yassa vā tassa vā“: Von wem auch immer (yasmā vā tasmā vā). - „Ekamattānaṃ dameti“ [er zähmt nur ein einziges Selbst]: Er zähmt kraft der Beherrschung der eigenen Sinne (indriya-damana) nur sein eigenes Selbst. - „Ekamattānaṃ sameti“ [er beruhigt nur ein einziges Selbst]: Er beruhigt kraft der Stillung der eigenen Leidenschaften wie Gier usw. (rāgādi-samana) nur sein eigenes Selbst. - „Parinibbāpeti“ [er führt zum Erlöschen]: Er führt allein durch das Erlöschen von Gier usw. zum völligen Erlöschen. - „Evamassāyaṃ“: Selbst wenn dem so ist, ist diese [Praxis].

එවමිදං බ්‍රාහ්මණස්ස කථං සුත්වා සත්ථා චින්තෙසි – ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො පසුඝාතකසංයුත්තං මහායඤ්ඤං අනෙකසාරීරිකං පුඤ්ඤපටිපදං වදෙති, පබ්බජ්ජාමූලකං පන පුඤ්ඤුප්පත්තිපටිපදං එකසාරීරිකන්ති වදෙති. නෙවායං එකසාරීරිකං ජානාති, න අනෙකසාරීරිකං, හන්දස්ස එකසාරීරිකඤ්ච අනෙකසාරීරිකඤ්ච පටිපදං දෙසෙස්සාමී’’ති උපරි දෙසනං වඩ්ඪෙන්තො තෙන හි බ්‍රාහ්මණාතිආදිමාහ. තත්ථ යථා තෙ ඛමෙය්‍යාති යථා තුය්හං රුච්චෙය්‍ය. ඉධ තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජතීතිආදි විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතමෙව. එථායං මග්ගොති එථ තුම්හෙ, අහමනුසාසාමි, අයං මග්ගො. අයං පටිපදාති තස්සෙව වෙවචනං. යථා පටිපන්නොති යෙන මග්ගෙන පටිපන්නො. අනුත්තරං බ්‍රහ්මචරියොගධන්ති අරහත්තමග්ගසඞ්ඛාතස්ස බ්‍රහ්මචරියස්ස අනුත්තරං ඔගධං උත්තමපතිට්ඨාභූතං නිබ්බානං. ඉච්චායන්ති ඉති අයං.

Als der Meister diese Worte des Brahmanen gehört hatte, dachte er: „Dieser Brahmane bezeichnet das mit dem Abschlachten von Tieren verbundene große Opfer als eine 'viele Körper betreffende' heilsame Praxis; die auf dem Ordensleben (pabbajjā) beruhende Praxis zur Entstehung von Verdiensten hingegen bezeichnet er als eine 'einen einzelnen Körper betreffende' Praxis. Er versteht weder die einen einzelnen Körper betreffende Praxis, noch die viele Körper betreffende. Wohlan, ich werde ihm nun sowohl die einen einzelnen Körper betreffende als auch die viele Körper betreffende Praxis darlegen.“ Um die Lehrverkündung weiterzuführen, sprach er daraufhin die Worte: „Wohlan denn, Brahmane...“ und so weiter. - Darin bedeutet „yathā te khameyya“ [wie es dir behagen mag]: wie es dir zusagt (yathā tuyhaṃ rucceyya). - „Idha tathāgato loke uppajjatī“ [Hier erscheint ein Vollendeter in der Welt] usw. ist bereits im Visuddhimagga ausführlich erklärt worden. - „Ethāyam maggo“ [Kommt, dies ist der Weg] bedeutet: Kommt her, ihr! Ich werde euch anleiten; dies ist der Weg. - „Ayaṃ paṭipadā“ [dies ist der Pfad/die Praxis] ist ein Synonym (vevacana) für eben dieses Wort. - „Yathā paṭipannā“ [wie er beschritten wird]: durch welchen Pfad man ihn beschreitet. - „Anuttaraṃ brahmacariyogadhā“ [das unübertreffliche Fundament des heiligen Lebens]: das unübertreffliche Fundament, die höchste Zufluchtsstätte des heiligen Lebens – welches der Pfad der Arahatschaft (arahattamagga) ist – nämlich das Nibbāna. - „Iccāyaṃ“ ist die Worttrennung für „iti ayaṃ“.

අප්පට්ඨතරාති යත්ථ බහූහි වෙය්‍යාවච්චකරෙහි වා උපකරණෙහි වා අත්ථො නත්ථි. අප්පසමාරම්භතරාති යත්ථ බහූනං කම්මච්ඡෙදවසෙන පීළාසඞ්ඛාතො [Pg.151] සමාරම්භො නත්ථි. සෙය්‍යථාපි භවං ගොතමො, භවං චානන්දො, එතෙ මෙ පුජ්ජාති යථා භවං ගොතමො, භවඤ්චානන්දො, එවරූපා මම පූජිතා, තුම්හෙයෙව ද්වෙ ජනා මය්හං පුජ්ජා ච පාසංසා චාති ඉමමත්ථං සන්ධායෙතං වදති. තස්ස කිර එවං අහොසි – ‘‘ආනන්දත්ථෙරො මංයෙව ඉමං පඤ්හං කථාපෙතුකාමො, අත්තනො ඛො පන වණ්ණෙ වුත්තෙ පදුස්සනකො නාම නත්ථී’’ති. තස්මා පඤ්හං අකථෙතුකාමො වණ්ණභණනෙන වික්ඛෙපං කරොන්තො එවමාහ.

„Appaṭṭhatarā“ [weniger aufwendig]: Eine Praxis, bei der kein Bedarf an vielen Gehilfen (veyyāvaccakara) oder materiellen Mitteln (upakaraṇa) besteht. - „Appasamārambhatarā“ [mit weniger Gewalt/Anstrengung verbunden]: Eine Praxis, bei der es keine Bedrängnis (pīḷā) durch die Unterbrechung der Arbeit vieler Menschen gibt. - „Seyyathāpi bhavaṃ gotamo, bhavaṃ cānando, ete me pujja“ [Wie der ehrenwerte Gotama und der ehrenwerte Ānanda, diese sind mir verehrungswürdig]: Dies sagt er mit Bezug auf folgende Bedeutung: „So wie der ehrenwerte Gotama und der ehrenwerte Ānanda, solche Personen verehre ich; ihr beide seid es, die mir verehrungswürdig und lobenswert sind.“ - Dem Brahmanen kam nämlich, wie es heißt, dieser Gedanke: „Der Ehrwürdige Ānanda möchte mich dazu bringen, diese Frage selbst zu beantworten. Doch gewiss gibt es niemanden, der nicht erfreut ist, wenn das eigene Lob verkündet wird.“ Da er also die Frage nicht beantworten wollte, versuchte er, durch das Aussprechen von Lob abzulenken, und sprach diese Worte.

න ඛො ත්‍යාහන්ති න ඛො තෙ අහං. ථෙරොපි කිර චින්තෙසි – ‘‘අයං බ්‍රාහ්මණො පඤ්හං අකථෙතුකාමො පරිවත්තති, ඉමං පඤ්හං එතංයෙව කථාපෙස්සාමී’’ති. තස්මා නං එවමාහ.

„Na kho tyāhaṃ“ ist die Worttrennung für „na kho te ahaṃ“ [ich frage dich gewiss nicht so]. - Auch der ehrwürdige Thera dachte sich, wie es heißt: „Dieser Brahmane weicht aus, weil er die Frage nicht beantworten will. Ich werde genau ihn dazu bringen, diese Frage zu beantworten.“ Darum sprach er so zu ihm.

සහධම්මිකන්ති සකාරණං. සංසාදෙතීති සංසීදාපෙති. නො විස්සජ්ජෙතීති න කථෙති. යංනූනාහං පරිමොචෙය්‍යන්ති යංනූනාහං උභොපෙතෙ විහෙසතො පරිමොචෙය්‍යං. බ්‍රාහ්මණො හි ආනන්දෙන පුච්ඡිතං පඤ්හං අකථෙන්තො විහෙසෙති, ආනන්දොපි බ්‍රාහ්මණං අකථෙන්තං කථාපෙන්තො. ඉති උභොපෙතෙ විහෙසතො මොචෙස්සාමීති චින්තෙත්වා එවමාහ. කා න්වජ්ජාති කා නු අජ්ජ. අන්තරාකථා උදපාදීති අඤ්ඤිස්සා කථාය අන්තරන්තරෙ කතරා කථා උප්පජ්ජීති පුච්ඡති. තදා කිර රාජන්තෙපුරෙ තීණි පාටිහාරියානි ආරබ්භ කථා උදපාදි, තං පුච්ඡාමීති සත්ථා එවමාහ. අථ බ්‍රාහ්මණො ‘‘ඉදානි වත්තුං සක්ඛිස්සාමී’’ති රාජන්තෙපුරෙ උප්පන්නං කථං ආරොචෙන්තො අයං ඛ්වජ්ජ, භො ගොතමාතිආදිමාහ. තත්ථ අයං ඛ්වජ්ජාති අයං ඛො අජ්ජ. පුබ්බෙ සුදන්ති එත්ථ සුදන්ති නිපාතමත්තං. උත්තරි මනුස්සධම්මාති දසකුසලකම්මපථසඞ්ඛාතා මනුස්සධම්මා උත්තරිං. ඉද්ධිපාටිහාරියං දස්සෙසුන්ති භික්ඛාචාරං ගච්ඡන්තා ආකාසෙනෙව ගමිංසු චෙව ආගමිංසු චාති එවං පුබ්බෙ පවත්තං ආකාසගමනං සන්ධායෙවමාහ. එතරහි පන බහුතරා ච භික්ඛූති ඉදං සො බ්‍රාහ්මණො ‘‘පුබ්බෙ භික්ඛූ ‘චත්තාරො පච්චයෙ උප්පාදෙස්සාමා’ති මඤ්ඤෙ එවමකංසු, ඉදානි පච්චයානං උප්පන්නභාවං ඤත්වා සොප්පෙන චෙව පමාදෙන ච වීතිනාමෙන්තී’’ති ලද්ධියා එවමාහ.

"Sahadhammikan" bedeutet "mit gutem Grund" (ursächlich begründet). "Saṃsādeti" bedeutet "sinken lassen" (schwächen oder entmutigen). "No vissajjeti" bedeutet "er spricht nicht" (er antwortet nicht). "Yaṃnūnāhaṃ parimoceyyaṃ" bedeutet "Wie wäre es, wenn ich diese beiden aus der Bedrängnis befreien würde?". Denn der Brahmane bedrängt Ānanda, indem er die gestellte Frage nicht beantwortet, und auch Ānanda bedrängt den Brahmanen, indem er ihn, der nicht antworten will, zum Sprechen bringen will. Mit dem Gedanken: "Ich will diese beiden aus der Bedrängnis befreien", sprach er so. "Kā nvajja" ist die Worttrennung zu "kā nu ajja" ("Was nun heute..."). "Antarākathā udapādi" bedeutet: "Welches Gespräch entstand inmitten eines anderen Gesprächs?" – so fragt er. Damals soll im königlichen Palast ein Gespräch über die drei Wunder entstanden sein; in der Absicht, danach zu fragen, sprach der Meister so. Daraufhin dachte der Brahmane: "Jetzt werde ich sprechen können", und während er über das im Palast entstandene Gespräch berichtete, sprach er die Worte: "Das nun heute, o Herr Gotama" und so weiter. Darin ist "ayaṃ khvajja" gleichbedeutend mit "ayaṃ kho ajja". In "pubbe sudaṃ" ist das Wort "sudaṃ" bloß eine Partikel. "Uttari manussadhammā" bedeutet über die menschlichen Tugenden hinaus, welche als die zehn heilsamen Handlungswege bekannt sind. "Sie zeigten das Wunder der magischen Macht" bezieht sich auf das Gehen durch die Luft in der Vergangenheit, indem gesagt wird: "Als sie auf Almosengang gingen, zogen sie wahrlich durch die Luft hin und kamen auch so zurück." "Jetzt aber sind die Mönche zahlreicher..." Dies sagte der Brahmane aus der Ansicht heraus: "Früher dachten die Mönche wohl: 'Wir wollen die vier Requisiten erlangen' und handelten entsprechend; jetzt aber, da sie wissen, dass die Requisiten reichlich vorhanden sind, verbringen sie ihre Zeit mit Schlaf und Nachlässigkeit."

පාටිහාරියානීති [Pg.152] පච්චනීකපටිහරණවසෙන පාටිහාරියානි. ඉද්ධිපාටිහාරියන්ති ඉජ්ඣනවසෙන ඉද්ධි, පටිහරණවසෙන පාටිහාරියං, ඉද්ධියෙව පාටිහාරියං ඉද්ධිපාටිහාරියං. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො. අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධන්තිආදීනං අත්ථො චෙව භාවනානයො ච විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.365) විත්ථාරිතොව.

"Wunder" (pāṭihāriyāni) werden so genannt, weil sie gegnerische Ansichten abwehren. "Wunder der magischen Macht" (iddhipāṭihāriya): "Iddhi" wird es wegen des Gelingens genannt, "pāṭihāriya" wegen des Abwehrens; die magische Macht selbst ist das Wunder, daher "iddhipāṭihāriya". Bei den anderen Wundern gilt dieselbe Methode. Die Bedeutung sowie die Methode der Entfaltung von "vielfältigen Arten magischer Macht" und so weiter wurden im Visuddhimagga bereits ausführlich dargelegt.

නිමිත්තෙන ආදිසතීති ආගතනිමිත්තෙන වා ගතනිමිත්තෙන වා ඨිතනිමිත්තෙන වා ‘‘ඉදං නාම භවිස්සතී’’ති කථෙති. තත්‍රිදං වත්ථු – එකො කිර රාජා තිස්සො මුත්තා ගහෙත්වා පුරොහිතං පුච්ඡි ‘‘කිං මෙ, ආචරිය, හත්ථෙ’’ති. සො ඉතො චිතො ච ඔලොකෙසි, තෙන ච සමයෙන එකා සරබූ ‘‘මක්ඛිකං ගහෙස්සාමී’’ති පක්ඛන්තා, ගහණකාලෙ මක්ඛිකා පලාතා. සො මක්ඛිකාය මුත්තත්තා ‘‘මුත්තා මහාරාජා’’ති ආහ. මුත්තා තාව හොන්තු, කති මුත්තාති. සො පුන නිමිත්තං ඔලොකෙසි. අථාවිදූරෙ කුක්කුටො තික්ඛත්තුං සද්දං නිච්ඡාරෙසි. බ්‍රාහ්මණො ‘‘තිස්සො මහාරාජා’’ති ආහ. එවං එකච්චො ආගතනිමිත්තෙන කථෙති. එතෙනුපායෙන ගතඨිතනිමිත්තෙහිපි කථනං වෙදිතබ්බං. එවම්පි තෙ මනොති එවං තව මනො සොමනස්සිතො වා දොමනස්සිතො වා කාමවිතක්කාදිසංයුත්තො වාති. දුතියං තස්සෙව වෙවචනං. ඉතිපි තෙ චිත්තන්ති ඉතිපි තව චිත්තං, ඉමඤ්ච ඉමඤ්ච අත්ථං චින්තයමානං පවත්තතීති අත්ථො. බහුං චෙපි ආදිසතීති බහුං චෙපි කථෙති. තථෙව තං හොතීති යථා කථිතං, තථෙව හොති.

"Er deutet aufgrund eines Zeichens" bedeutet, dass er sagt: "Dies und das wird geschehen", sei es aufgrund eines Zeichens des Kommens, Gehens oder Stehens. Hierzu gibt es folgende Geschichte: Ein König hielt einst drei Perlen in der Hand und fragte den Hofpriester: "Lehrer, was ist in meiner Hand?" Dieser blickte hierhin und dorthin. Zu jener Zeit sprang eine Eidechse hervor, in der Absicht, eine Fliege zu fangen. Im Moment des Fangens entkam jedoch die Fliege. Da die Fliege entkommen war (muttattā), sagte er: "Es sind Perlen (muttā), o großer König!" Der König fragte: "Mag sein, dass es Perlen sind, aber wie viele Perlen?" Er blickte wieder nach einem Zeichen aus. Da stieß ganz in der Nähe ein Hahn dreimal einen Schrei aus. Der Brahmane sagte: "Drei, o großer König!" Auf diese Weise spricht mancher aufgrund eines Zeichens des Kommens. Auf dieselbe Weise ist auch das Sprechen aufgrund von Zeichen des Gehens und Stehens zu verstehen. "So ist dein Geist" bedeutet: "So ist dein Geist entweder von Freude erfüllt, von Trauer erfüllt oder mit sinnlichen Gedanken und so weiter verbunden." Das zweite ist ein Synonym desselben Ausdrucks. "So ist dein Geist" bedeutet: "So ist dein Geist, indem er über dieses und jenes nachdenkt und so fortbesteht." "Selbst wenn er vieles deutet" bedeutet, dass er vieles voraussagt. "Genau so trifft es ein" bedeutet, dass es genau so geschieht, wie es vorhergesagt wurde.

අමනුස්සානන්ති යක්ඛපිසාචාදීනං. දෙවතානන්ති චාතුමහාරාජිකාදීනං. සද්දං සුත්වාති අඤ්ඤස්ස චිත්තං ඤත්වා කථෙන්තානං සුත්වා. විතක්කවිප්ඵාරසද්දන්ති විතක්කවිප්ඵාරවසෙන උප්පන්නං විප්පලපන්තානං සුත්තප්පමත්තාදීනං සද්දං. සුත්වාති තං සුත්වා. යං විතක්කයතො තස්ස සො සද්දො උප්පන්නො, තස්ස වසෙන ‘‘එවම්පි තෙ මනො’’තිආදිසති.

"Von Nicht-Menschen" bezieht sich auf Yakkhas, Pisācas und so weiter. "Von Gottheiten" bezieht sich auf die Götter der vier Großkönige und so weiter. "Nachdem er die Stimme gehört hat" bedeutet: nachdem er die Stimmen jener gehört hat, die sprechen, weil sie den Geist eines anderen kennen. "Die durch das Ausströmen von Gedanken entstandene Stimme" bezieht sich auf die Stimme von Schlafenden, Unachtsamen und so weiter, die im Schlaf oder in Verwirrung sprechen, wobei diese Stimme durch das Ausströmen der Gedanken entsteht. "Nachdem er gehört hat" bedeutet, nachdem er jene Stimme gehört hat. Welcher Gedanke auch immer in demjenigen war, dem diese Stimme entsprang, aufgrund dessen deutet er: "So ist dein Geist."

තත්‍රිමානි වත්ථූනි – එකො කිර මනුස්සො ‘‘අට්ටං කරිස්සාමී’’ති ගාමා නගරං ගච්ඡන්තො නික්ඛන්තට්ඨානතො පට්ඨාය ‘‘විනිච්ඡයසභායං රඤ්ඤො ච රාජමහාමත්තානඤ්ච ඉදං කථෙස්සාමි ඉදං කථෙස්සාමී’’ති විතක්කෙන්තො රාජකුලං ගතො විය රඤ්ඤො පුරතො ඨිතො විය අට්ටකාරකෙන සද්ධිං [Pg.153] කථෙන්තො විය ච අහොසි, තස්ස තං විතක්කවිප්ඵාරවසෙන නිච්ඡරන්තං සද්දං සුත්වා එකො පුරිසො ‘‘කෙනට්ඨෙන ගච්ඡසී’’ති ආහ. අට්ටකම්මෙනාති. ගච්ඡ, ජයො තෙ භවිස්සතීති. සො ගන්ත්වා අට්ටං කත්වා ජයමෙව පාපුණි.

Hierzu gibt es folgende Geschichten: Ein Mann ging einst von seinem Dorf in die Stadt mit dem Gedanken: "Ich will einen Prozess führen." Von seinem Ausgangspunkt an dachte er ununterbrochen nach: "In der Gerichtshalle werde ich dem König und den königlichen Ministern dies sagen, und das werde ich sagen." Er verhielt sich so, als ob er bereits im königlichen Palast angekommen wäre, als ob er vor dem König stünde und als ob er mit seinem Prozessgegner sprechen würde. Ein Mann hörte seine Stimme, die aufgrund des Ausströmens seiner Gedanken nach außen drang, und fragte ihn: "Aus welchem Grund gehst du?" Er antwortete: "Wegen einer Gerichtssache." Der andere sagte: "Geh nur, der Sieg wird dein sein!" Er ging hin, führte den Prozess und erlangte tatsächlich den Sieg.

අපරොපි ථෙරො මොළියගාමෙ පිණ්ඩාය චරි. අථ නං නික්ඛමන්තං එකා දාරිකා අඤ්ඤවිහිතා න අද්දස. සො ගාමද්වාරෙ ඨත්වා නිවත්තිත්වා ඔලොකෙත්වා තං දිස්වා විතක්කෙන්තො අගමාසි. ගච්ඡන්තොයෙව ච ‘‘කිං නු ඛො කුරුමානා දාරිකා න අද්දසා’’ති වචීභෙදං අකාසි. පස්සෙ ඨිතො එකො පුරිසො සුත්වා ‘‘තුම්හෙ, භන්තෙ, මොළියගාමෙ චරිත්ථා’’ති ආහ.

Ein anderer älterer Mönch ging im Dorf Moḷiya auf Almosengang. Als er das Dorf verließ, sah ihn ein junges Mädchen nicht, da sie mit etwas anderem beschäftigt war. Er blieb am Dorfeingang stehen, drehte sich um, blickte zurück, sah sie und ging nachdenklich weiter. Während er ging, sprach er laut zu sich selbst: "Was um alles in der Welt tat dieses Mädchen wohl, dass es mich nicht sah?" Ein Mann, der an seiner Seite stand, hörte dies und sagte: "Ehrwürdiger Herr, ihr seid im Dorf Moḷiya umhergegangen."

මනොසඞ්ඛාරා පණිහිතාති චිත්තසඞ්ඛාරා සුට්ඨපිතා. විතක්කෙස්සතීති විතක්කයිස්සති පවත්තයිස්සතීති පජානාති. පජානන්තො ච ආගමනෙන ජානාති, පුබ්බභාගෙන ජානාති, අන්තොසමාපත්තියං චිත්තං අපලොකෙත්වා ජානාති. ආගමනෙන ජානාති නාම කසිණපරිකම්මකාලෙයෙව ‘‘යෙනාකාරෙනෙස කසිණභාවනං ආරද්ධො පඨමජ්ඣානං වා…පෙ… චතුත්ථජ්ඣානං වා අට්ඨ වා සමාපත්තියො නිබ්බත්තෙස්සතී’’ති ජානාති. පුබ්බභාගෙන ජානාති නාම පඨමවිපස්සනාය ආරද්ධායයෙව ජානාති, ‘‘යෙනාකාරෙන එස විපස්සනං ආරද්ධො සොතාපත්තිමග්ගං වා නිබ්බත්තෙස්සති…පෙ… අරහත්තමග්ගං වා නිබ්බත්තෙස්සතී’’ති ජානාති. අන්තොසමාපත්තියං චිත්තං ඔලොකෙත්වා ජානාති නාම – ‘‘යෙනාකාරෙන ඉමස්ස මනොසඞ්ඛාරා සුට්ඨපිතා, ඉමස්ස නාම චිත්තස්ස අනන්තරා ඉමං නාම විතක්කං විතක්කෙස්සති, ඉතො වුට්ඨිතස්ස එතස්ස හානභාගියො වා සමාධි භවිස්සති ඨිතිභාගියො වා විසෙසභාගියො වා නිබ්බෙධභාගියො වා, අභිඤ්ඤායො වා නිබ්බත්තෙස්සතී’’ති ජානාති. තත්ථ පුථුජ්ජනො චෙතොපරියඤාණලාභී පුථුජ්ජනානංයෙව චිත්තං ජානාති, න අරියානං. අරියෙසුපි හෙට්ඨිමො උපරිමස්ස චිත්තං න ජානාති, උපරිමො පන හෙට්ඨිමස්ස ජානාති. එතෙසු ච සොතාපන්නො සොතාපත්තිඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජති…පෙ… අරහා අරහත්තඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජති. උපරිමො හෙට්ඨිමං න සමාපජ්ජති. තෙසඤ්හි හෙට්ඨිමා හෙට්ඨිමා සමාපත්ති තත්‍රවත්තියෙව හොති. තථෙව තං [Pg.154] හොතීති එතං එකංසෙන තථෙව හොති. චෙතොපරියඤාණවසෙන ඤාතඤ්හි අඤ්ඤථාභාවි නාම නත්ථි.

„Die Geist-Formationen sind ausgerichtet“ (manosaṅkhārā paṇihitā) bedeutet, dass die Geist-Formationen wohlbegründet sind. „Er wird denken“ (vitakkessati) bedeutet, dass er denken wird, dass er [Gedanken] entstehen lassen wird; so weiß er es. Und während er dies weiß, weiß er es durch die Ankunft (āgamana), er weiß es durch die vorbereitende Phase (pubbabhāga), und er weiß es, indem er den Geist im Inneren der Errungenschaft (samāpatti) betrachtet. Was man „Wissen durch die Ankunft“ nennt: Schon zur Zeit der Kasiṇa-Vorbereitungsübungen weiß er: „Aufgrund der Art und Weise, wie dieser Mensch mit der Kasiṇa-Entfaltung begonnen hat, wird er das erste Jhana ... oder das vierte Jhana oder die acht Errungenschaften hervorbringen.“ Was man „Wissen durch die vorbereitende Phase“ nennt: Schon beim eigentlichen Beginn der ersten Einsichtsmeditation weiß er: „Aufgrund der Art und Weise, wie dieser Mensch mit der Einsichtsmeditation begonnen hat, wird er den Pfad des Stromeintritts ... oder den Pfad der Arahatschaft hervorbringen.“ Was man „Wissen durch das Betrachten des Geistes im Inneren der Errungenschaft“ nennt: Er weiß: „Aufgrund der Art und Weise, wie die Geist-Formationen dieses Menschen wohlbegründet sind, wird er unmittelbar im Anschluss an diesen Geist diesen bestimmten Gedanken denken. Wenn er aus dieser [Errungenschaft] aufgestanden ist, wird er entweder eine zum Verfall führende Konzentration (hānabhāgiyo), eine zum Beharren führende Konzentration (ṭhitibhāgiyo), eine zur Vortrefflichkeit führende Konzentration (visesabhāgiyo) oder eine zur Durchdringung führende Konzentration (nibbedhabhāgiyo) haben, oder er wird die höheren Geisteskräfte (abhiññā) hervorbringen.“ Dabei erkennt ein gewöhnlicher Mensch (puthujjana), der das Wissen der Geistdurchdringung (cetopariyañāṇa) erlangt hat, nur den Geist von gewöhnlichen Menschen, nicht aber den der Edlen (ariya). Auch unter den Edlen erkennt ein Niedrigerer nicht den Geist eines Höheren, ein Höherer jedoch erkennt den Geist eines Niedrigeren. Und unter diesen tritt der Stromeingetretene in die Errungenschaft der Frucht des Stromeintritts ein ... der Arahat tritt in die Errungenschaft der Frucht der Arahatschaft ein. Ein Höherer tritt nicht in eine niedrigere Errungenschaft ein. Denn deren jeweilige niedrigere Errungenschaft verbleibt nur bei dem entsprechenden [niedrigeren] Zustand. „Genauso verhält es sich“ (tatheva taṃ hoti) bedeutet, dass es unweigerlich genau so geschieht. Denn das, was durch die Kraft des Wissens der Geistdurchdringung erkannt wurde, kann sich unmöglich anders verhalten.

එවං විතක්කෙථාති එවං නෙක්ඛම්මවිතක්කාදයො පවත්තෙන්තා විතක්කෙථ. මා එවං විතක්කයිත්ථාති එවං කාමවිතක්කාදයො පවත්තෙන්තා මා විතක්කයිත්ථ. එවං මනසි කරොථාති එවං අනිච්චසඤ්ඤමෙව, දුක්ඛසඤ්ඤාදීසු වා අඤ්ඤතරං මනසි කරොථ. මා එවන්ති නිච්චන්තිආදිනා නයෙන මා මනසා කරිත්ථ. ඉදන්ති ඉදං පඤ්චකාමගුණරාගං පජහථ. ඉදඤ්ච උපසම්පජ්ජාති ඉදං චතුමග්ගඵලප්පභෙදං ලොකුත්තරධම්මමෙව උපසම්පජ්ජ පාපුණිත්වා නිප්ඵාදෙත්වා විහරථ.

„So denkt“ (evaṃ vitakketha) bedeutet: Denkt so, indem ihr Gedanken der Entsagung (nekkhammavitakka) und so weiter entstehen lasst. „Denkt nicht so“ (mā evaṃ vitakkayittha) bedeutet: Denkt nicht so, indem ihr Gedanken der Sinnlichkeit (kāmavitakka) und so weiter entstehen lasst. „Richtet eure Aufmerksamkeit so aus“ (evaṃ manasi karotha) bedeutet: Richtet eure Aufmerksamkeit so auf die Wahrnehmung der Vergänglichkeit (aniccasaññā) selbst oder auf eine andere [Wahrnehmung] wie die Wahrnehmung des Leidens (dukkhasaññā) und so weiter. „Nicht so“ (mā evaṃ) bedeutet: Richtet euren Geist nicht in einer Weise aus, die von Dauerhaftigkeit (nicca) und so weiter ausgeht. „Dieses“ (idaṃ) bedeutet: Gebt diese Begierde nach den fünf Fäden der Sinnlichkeit (pañcakāmaguṇa) auf. „Und in dieses eintretend“ (idañca upasampajja) bedeutet: Tretet ein in eben diesen überweltlichen Dhamma (lokuttaradhamma), der sich in die vier Pfade und Früchte gliedert, erlangt ihn, vollendet ihn und verweilt darin.

මායාසහධම්මරූපං විය ඛායතීති මායාය සමානකාරණජාතිකං විය හුත්වා උපට්ඨාති. මායාකාරොපි හි උදකං ගහෙත්වා තෙලං කරොති, තෙලං ගහෙත්වා උදකන්ති එවං අනෙකරූපං මායං දස්සෙති. ඉදම්පි පාටිහාරියං තථාරූපමෙවාති. ඉදම්පි මෙ, භො ගොතම, පාටිහාරියං මායාසහධම්මරූපං විය ඛායතීති චින්තාමණිකවිජ්ජාසරික්ඛකතං සන්ධාය එවං ආහ. චින්තාමණිකවිජ්ජං ජානන්තාපි හි ආගච්ඡන්තමෙව දිස්වා ‘‘අයං ඉදං නාම විතක්කෙන්තො ආගච්ඡතී’’ති ජානන්ති. තථා ‘‘ඉදං නාම විතක්කෙන්තො ඨිතො, ඉදං නාම විතක්කෙන්තො නිසින්නො, ඉදං නාම විතක්කෙන්තො නිපන්නො’’ති ජානන්ති.

„Es erscheint wie etwas, das die Natur einer Illusion teilt“ (māyāsahadhammarūpaṃ viya khāyati) bedeutet, dass es so in Erscheinung tritt, als hätte es dieselbe Natur und denselben Ursprung wie ein Zaubertrick. Denn auch ein Gaukler nimmt Wasser und macht daraus Öl, nimmt Öl und macht daraus Wasser; so zeigt er eine vielfältige Illusion. „Auch dieses Wunder ist von eben solcher Art“ (idampi pāṭihāriyaṃ tathārūpameva) bedeutet: „Auch dieses Wunder, o Herr Gotama, erscheint mir wie etwas, das die Natur einer Illusion teilt.“ Dies sagte er im Hinblick auf die Ähnlichkeit mit der Cintāmaṇikā-Zauberkunst. Denn auch diejenigen, die die Cintāmaṇikā-Zauberkunst beherrschen, sehen jemanden herankommen und wissen: „Dieser kommt und denkt diesen bestimmten Gedanken.“ Ebenso wissen sie: „Er steht und denkt diesen bestimmten Gedanken; er sitzt und denkt diesen bestimmten Gedanken; er liegt und denkt diesen bestimmten Gedanken.“

අභික්කන්තතරන්ති සුන්දරතරං. පණීතතරන්ති උත්තමතරං. භවඤ්හි ගොතමො අවිතක්කං අවිචාරන්ති ඉධ බ්‍රාහ්මණො අවසෙසං ආදෙසනාපාටිහාරියං බාහිරකන්ති න ගණ්හි. ඉදඤ්ච පන සබ්බං සො බ්‍රාහ්මණො තථාගතස්ස වණ්ණං කථෙන්තොයෙව ආහ. අද්ධා ඛො ත්‍යායන්ති එකංසෙනෙව තයා අයං. ආසජ්ජ උපනීය වාචා භාසිතාති මම ගුණෙ ඝට්ටෙත්වා මමෙව ගුණානං සන්තිකං උපනීතා වාචා භාසිතා. අපිච ත්‍යාහං බ්‍යාකරිස්සාමීති අපිච තෙ අහමෙව කථෙස්සාමීති. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.

„Noch vortrefflicher“ (abhikkantatara) bedeutet noch schöner. „Noch erhabener“ (paṇītatara) bedeutet noch vorzüglicher. In der Passage „Denn der ehrenwerte Gotama [erlangt das Jhana] ohne Gedankengang und ohne Untersuchung“ fasste der Brāhmane das verbleibende Wunder der Gedankenlesung (ādesanāpāṭihāriya) nicht als etwas Äußerliches [außerhalb der Lehre Stehendes] auf. Und all dies sagte jener Brāhmane nur, um das Lob des Tathāgata zu verkünden. „Gewiss hast du mir gegenüber“ (addhā kho tyā) bedeutet: unweigerlich von dir. „Eine verletzende und aufdringliche Rede gesprochen“ (āsajja upanīya vācā bhāsitā) bedeutet: Es wurde eine Rede gesprochen, die meine Qualitäten angriff und mich doch ganz in die Nähe eben dieser Qualitäten führte. „Doch ich werde dir antworten“ (apica tyāhaṃ byākarissāmi) bedeutet: Doch ich selbst werde es dir erklären. Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung.

බ්‍රාහ්මණවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel über die Brāhmanen (Brāhmaṇavagga).

(7) 2. මහාවග්ගො

(7) 2. Das Große Kapitel (Mahāvagga)

1. තිත්ථායතනසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Titthāyatana-Suttas

62. දුතියස්ස [Pg.155] පඨමෙ තිත්ථායතනානීති තිත්ථභූතානි ආයතනානි, තිත්ථියානං වා ආයතනානි. තත්ථ තිත්ථං ජානිතබ්බං, තිත්ථකරා ජානිතබ්බා, තිත්ථියා ජානිතබ්බා, තිත්ථියසාවකා ජානිතබ්බා. තිත්ථං නාම ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො. තිත්ථිකරා නාම තාසං දිට්ඨීනං උප්පාදකා. තිත්ථියා නාම යෙසං තා දිට්ඨියො රුච්චන්ති ඛමන්ති. තිත්ථියසාවකා නාම තෙසං පච්චයදායකා. ආයතනන්ති ‘‘කම්බොජො අස්සානං ආයතනං, ගුන්නං දක්ඛිණාපථො ආයතන’’න්ති එත්ථ සඤ්ජාතිට්ඨානං ආයතනං නාම.

62. Im ersten Sutta des zweiten [Abschnitts] bedeutet „Glaubensschulen“ (titthāyatanāni): Bereiche, die wie Furten (tittha) sind, oder die Bereiche der Sektierer (titthiyā). Hierbei sollte man die „Furt“ kennen, man sollte die „Furtbereiter“ kennen, man sollte die „Sektierer“ kennen und man sollte die „Schüler der Sektierer“ kennen. Unter der „Furt“ (tittha) versteht man die zweiundsechzig falschen Ansichten. Unter den „Furtbereitern“ (titthakarā) versteht man die Urheber jener Ansichten. Unter den „Sektierern“ (titthiyā) versteht man jene, denen jene Ansichten gefallen und die sie gutheißen. Unter den „Schülern der Sektierer“ (titthiyasāvakā) versteht man deren Spender. Das Wort „Bereich/Stätte“ (āyatana) bezeichnet den Ursprungsort (sañjātiṭṭhāna), wie in der Passage: „Kamboja ist der Ursprungsort der Pferde, der Süden ist der Ursprungsort der Rinder“.

‘‘මනොරමෙ ආයතනෙ, සෙවන්ති නං විහඞ්ගමා;

ඡායං ඡායත්ථිනො යන්ති, ඵලත්ථං ඵලභොජිනො’’ති. (අ. නි. 5.38) –

„An der lieblichen Stätte suchen die Vögel ihn auf; zum Schatten gehen die, die Schatten suchen, und um der Früchte willen gehen die, die Früchte essen.“

එත්ථ සමොසරණට්ඨානං. ‘‘පඤ්චිමානි, භික්ඛවෙ, විමුත්තායතනානී’’ති (අ. නි. 5.26) එත්ථ කාරණං. තං ඉධ සබ්බම්පි ලබ්භති. සබ්බෙපි හි දිට්ඨිගතිකා සඤ්ජායමානා ඉමෙසුයෙව තීසු ඨානෙසු සඤ්ජායන්ති, සමොසරණමානාපි එතෙසුයෙව තීසු ඨානෙසු සමොසරන්ති සන්නිපතන්ති, දිට්ඨිගතිකභාවෙ ච නෙසං එතානෙව තීණි කාරණානීති තිත්ථභූතානි සඤ්ජාතිආදිනා අත්ථෙන ආයතනානීතිපි තිත්ථායතනානි. තෙනෙවත්ථෙන තිත්ථියානං ආයතනානීතිපි තිත්ථායතනානි. සමනුයුඤ්ජියමානානීති කා නාමෙතා දිට්ඨියොති එවං පුච්ඡියමානානි. සමනුගාහියමානානීති කිංකාරණා එතා දිට්ඨියො උප්පන්නාති එවං සම්මා අනුග්ගාහියමානානි. සමනුභාසියමානානීති පටිනිස්සජ්ජෙථ එතානි පාපකානි දිට්ඨිගතානීති එවං සම්මා අනුසාසියමානානි. අපිච තීණිපි එතානි අනුයොගපුච්ඡාවෙවචනානෙව. තෙන වුත්තං අට්ඨකථායං – ‘‘සමනුයුඤ්ජතීති වා සමනුග්ගාහතීති වා සමනුභාසතීති වා එසෙසෙ එකට්ඨෙ සමෙ සමභාගෙ තජ්ජාතෙ තඤ්ඤෙවා’’ති.

Hier [in diesem Vers] bedeutet es „Sammelplatz“. In der Passage „Es gibt diese fünf Bereiche der Befreiung (vimuttāyatanāni), ihr Mönche“ bedeutet es „Ursache“ (kāraṇa). All dies ist hier gleichermaßen anwendbar. Denn alle Anhänger falscher Ansichten entstehen, wenn sie entstehen, nur an diesen drei Stätten; auch wenn sie zusammenkommen, versammeln sie sich nur an eben diesen drei Stätten; und für ihr Verhaftetsein in falschen Ansichten sind eben diese drei Stätten die Ursachen. Aufgrund der Bedeutungen wie „Ursprung“ und so weiter sind es Bereiche (āyatanāni), die wie Furten (tittha) sind, weshalb sie „Furt-Bereiche“ (titthāyatanāni) heißen. Aus eben diesem Grund sind es auch die Bereiche der Sektierer (titthiyā), weshalb sie „Furt-Bereiche“ heißen. „Befragt“ (samanuyuñjiyamānāni) bedeutet: auf diese Weise befragt zu werden: „Was für Ansichten sind das überhaupt?“ „Geprüft“ (samanugāhiyamānāni) bedeutet: auf diese Weise gründlich ausgefragt zu werden: „Aus welchem Grund sind diese Ansichten entstanden?“ „Zurechtgewiesen“ (samanubhāsiyamānāni) bedeutet: auf diese Weise richtig angewiesen zu werden: „Gebt diese schlechten Ansichten auf!“ Zudem sind alle diese drei Begriffe bloße Synonyme für das forschende Befragen. Deshalb heißt es im Kommentar: „Ob man sagt ‚befragt‘, ‚prüft‘ oder ‚zurechtweist‘, all diese Ausdrücke haben dieselbe Bedeutung, sind gleichwertig, gehören zur selben Kategorie und bedeuten genau dasselbe.“

පරම්පි ගන්ත්වාති ආචරියපරම්පරා ලද්ධිපරම්පරා අත්තභාවපරම්පරාති එතෙසු යංකිඤ්චි පරම්පරං ගන්ත්වාපි. අකිරියාය සණ්ඨහන්තීති අකිරියමත්තෙ සංතිට්ඨන්ති. ‘‘අම්හාකං ආචරියො පුබ්බෙකතවාදී, අම්හාකං පාචරියො පුබ්බෙකතවාදී, අම්හාකං ආචරියපාචරියො පුබ්බෙකතවාදී. අම්හාකං ආචරියො ඉස්සරනිම්මානවාදී[Pg.156], අම්හාකං පාචරියො ඉස්සරනිම්මානවාදී, අම්හාකං ආචරියපාචරියො ඉස්සරනිම්මානවාදී. අම්හාකං ආචරියො අහෙතුඅපච්චයවාදී, අම්හාකං පාචරියො අහෙතුඅපච්චයවාදී, අම්හාකං ආචරියපාචරියො අහෙතුඅපච්චයවාදී’’ති එවං ගච්ඡන්තානි හි එතානි ආචරියපරම්පරං ගච්ඡන්ති නාම. ‘‘අම්හාකං ආචරියො පුබ්බෙකතලද්ධිකො, අම්හාකං පාචරියො…පෙ… අම්හාකං ආචරියපාචරියො අහෙතුඅපච්චයලද්ධිකො’’ති එවං ගච්ඡන්තානි ලද්ධිපරම්පරං ගච්ඡන්ති නාම. ‘‘අම්හාකං ආචරියස්ස අත්තභාවො පුබ්බෙකතහෙතු, අම්හාකං පාචරියස්ස…පෙ… අම්හාකං ආචරියපාචරියස්ස අත්තභාවො අහෙතු අපච්චයො’’ති එවං ගච්ඡන්තානි අත්තභාවපරම්පරං ගච්ඡන්ති නාම. එවං පන සුවිදූරම්පි ගච්ඡන්තානි අකිරියමත්තෙයෙව සණ්ඨහන්ති, එකොපි එතෙසං දිට්ඨිගතිකානං කත්තා වා කාරෙතා වා න පඤ්ඤායති.

„Selbst wenn man zu einer weiteren (Reihe) geht“ (parampi gantvā) bedeutet, dass man zu irgendeiner dieser Nachfolgen gelangt, nämlich der Nachfolge der Lehrer (ācariyaparamparā), der Nachfolge der Lehren (laddhiparamparā) oder der Nachfolge der Existenzen (attabhāvaparamparā). „Sie verharren in der Tatenlosigkeit“ (akiriyāya saṇṭhahanti) bedeutet, dass sie im bloßen Nicht-Handeln verbleiben. Wenn sie nämlich so vorgehen: „Unser Lehrer lehrt, dass alles durch in der Vergangenheit Getanes bewirkt ist; unser Großlehrer lehrt, dass alles durch in der Vergangenheit Getanes bewirkt ist; der Lehrer unseres Großlehrers lehrt, dass alles durch in der Vergangenheit Getanes bewirkt ist. Unser Lehrer lehrt die Schöpfung durch einen höchsten Herrn; unser Großlehrer lehrt die Schöpfung durch einen höchsten Herrn; der Lehrer unseres Großlehrers lehrt die Schöpfung durch einen höchsten Herrn. Unser Lehrer lehrt Ursachen- und Bedingungslosigkeit; unser Großlehrer lehrt Ursachen- und Bedingungslosigkeit; der Lehrer unseres Großlehrers lehrt Ursachen- und Bedingungslosigkeit“ – dann gehen sie in der Tat in der Nachfolge der Lehrer zurück. Wenn sie so vorgehen: „Unser Lehrer hat die Ansicht, dass alles durch in der Vergangenheit Getanes bewirkt ist... unser Großlehrer... der Lehrer unseres Großlehrers hat die Ansicht der Ursachen- und Bedingungslosigkeit“ – dann gehen sie in der Nachfolge der Lehren zurück. Wenn sie so vorgehen: „Die Existenz unseres Lehrers hat ihre Ursache im in der Vergangenheit Getanen... die Existenz unseres Großlehrers... die Existenz des Lehrers unseres Großlehrers ist ohne Ursache und Bedingung“ – dann gehen sie in der Nachfolge der Existenzen zurück. Doch selbst wenn sie auf diese Weise sehr weit zurückgehen, verharren sie bloß im Nicht-Handeln; unter diesen Anhängern von Ansichten ist nicht ein einziger Akteur oder Veranlasser zu finden.

පුරිසපුග්ගලොති සත්තො. කාමඤ්ච පුරිසොතිපි වුත්තෙ පුග්ගලොතිපි වුත්තෙ සත්තොයෙව වුත්තො හොති, අයං පන සම්මුතිකථා නාම යො යථා ජානාති, තස්ස තථා වුච්චති. පටිසංවෙදෙතීති අත්තනො සන්තානෙ උප්පන්නං ජානාති පටිසංවිදිතං කරොති, අනුභවති වා. පුබ්බෙකතහෙතූති පුබ්බෙකතකාරණා, පුබ්බෙකතකම්මපච්චයෙනෙව පටිසංවෙදෙතීති අත්ථො. ඉමිනා කම්මවෙදනඤ්ච කිරියවෙදනඤ්ච පටික්ඛිපිත්වා එකං විපාකවෙදනමෙව සම්පටිච්ඡන්ති. යෙ වා ඉමෙ පිත්තසමුට්ඨානා ආබාධා සෙම්හසමුට්ඨානා වාතසමුට්ඨානා සන්නිපාතිකා උතුපරිණාමජා විසමපරිහාරජා ඔපක්කමිකා ආබාධා කම්මවිපාකජා ආබාධාති අට්ඨ රොගා වුත්තා, තෙසු සත්ත පටික්ඛිපිත්වා එකං විපාකවෙදනංයෙව සම්පටිච්ඡන්ති. යෙපිමෙ දිට්ඨධම්මවෙදනීයං උපපජ්ජවෙදනීයං අපරපරියායවෙදනීයන්ති තයො කම්මරාසයො වුත්තා, තෙසුපි ද්වෙ පටිබාහිත්වා එකං අපරපරියායකම්මංයෙව සම්පටිච්ඡන්ති. යෙපිමෙ දිට්ඨධම්මවෙදනීයො විපාකො උපපජ්ජවෙදනීයො අපරපරියායවෙදනීයොති තයො විපාකරාසයො වුත්තා, තෙසුපි ද්වෙ පටිබාහිත්වා එකං අපරපරියායවිපාකමෙව සම්පටිච්ඡන්ති. යෙපිමෙ කුසලචෙතනා අකුසලචෙතනා විපාකචෙතනා කිරියචෙතනාති චත්තාරො චෙතනාරාසයො වුත්තා, තෙසුපි තයො පටිබාහිත්වා එකං විපාකචෙතනංයෙව සම්පටිච්ඡන්ති.

„Eine Person als Mensch“ (purisapuggalo) meint ein Lebewesen. Obwohl freilich, wenn man „Mensch“ oder „Person“ sagt, eben ein Lebewesen gemeint ist, so ist dies doch eine konventionelle Rede (sammutikathā); wie jemand ein Ding auffasst, so wird es für ihn bezeichnet. „Er erfährt“ (paṭisaṃvedeti) bedeutet, dass er die in seinem eigenen Geist-Kontinuum entstandene Empfindung erkennt, sie sich bewusst macht oder sie durchlebt. „Aufgrund einer in der Vergangenheit liegenden Ursache“ (pubbekatahetu) bedeutet aufgrund eines in der Vergangenheit liegenden Grundes; der Sinn ist, dass er es allein durch die Bedingung des in der Vergangenheit gewirkten Karmas erfährt. Hiermit weisen sie die karmische Empfindung und die funktionale Empfindung ab und akzeptieren einzig die gereifte Empfindung (vipākavedanā). Und was jene acht Krankheitsarten betrifft, die genannt wurden – nämlich durch Galle bedingte Krankheiten, durch Schleim bedingte, durch Wind bedingte, durch das Zusammenwirken der Säfte bedingte, durch klimatische Veränderungen entstandene, durch unzuträgliche Lebensweise entstandene, durch äußere Angriffe entstandene und durch Karma-Reifung entstandene Krankheiten –, so weisen sie sieben davon ab und akzeptieren nur die eine, gereifte Empfindung. Und was jene drei Karma-Kategorien betrifft, die genannt wurden – nämlich in diesem Leben zu erfahrendes, im nächsten Leben zu erfahrendes und in zukünftigen Leben zu erfahrendes Karma –, so weisen sie von diesen zweie ab und akzeptieren nur das in zukünftigen Leben zu erfahrende Karma. Und was jene drei Reifungs-Kategorien betrifft, die genannt wurden – nämlich in diesem Leben zu erfahrende Reifung, im nächsten Leben zu erfahrende Reifung und in zukünftigen Leben zu erfahrende Reifung –, so weisen sie auch von diesen zweie ab und akzeptieren nur die in zukünftigen Leben zu erfahrende Reifung. Und was jene vier Kategorien des Wollens betrifft, die genannt wurden – nämlich heilsames Wollen, unheilsames Wollen, gereiftes Wollen und funktionales Wollen –, so weisen sie auch von diesen dreie ab und akzeptieren nur das eine, gereifte Wollen.

ඉස්සරනිම්මානහෙතූති ඉස්සරනිම්මානකාරණා, ඉස්සරෙන නිම්මිතත්තා පටිසංවෙදෙතීති අත්ථො. අයං හි තෙසං අධිප්පායො – ඉමා තිස්සො වෙදනා [Pg.157] පච්චුප්පන්නෙ අත්තනා කතමූලකෙන වා ආණත්තිමූලකෙන වා පුබ්බෙකතෙන වා අහෙතුඅපච්චයා වා පටිසංවෙදිතුං නාම න සක්කා, ඉස්සරනිම්මානකාරණායෙව පන ඉමා පටිසංවෙදෙතීති. එවංවාදිනො පනෙතෙ හෙට්ඨා වුත්තෙසු අට්ඨසු රොගෙසු එකම්පි අසම්පටිච්ඡිත්වා සබ්බෙ පටිබාහන්ති, හෙට්ඨා වුත්තෙසු ච තීසු කම්මරාසීසු තීසු විපාකරාසීසු චතූසු චෙතනාරාසීසු එකම්පි අසම්පටිච්ඡිත්වා සබ්බෙපි පටිබාහන්ති.

„Aufgrund der Schöpfung durch einen höchsten Herrn“ (issaranimmānahetu) bedeutet aufgrund der Schöpfungsursache eines höchsten Herrn; der Sinn ist, dass man es erfährt, weil es von einem höchsten Herrn geschaffen wurde. Dies ist nämlich ihre Ansicht: Es ist unmöglich, dass man diese drei Empfindungen erfährt durch eine Ursache, die man in der Gegenwart selbst gesetzt hat, oder durch eine Ursache, die auf Geheiß an andere bewirkt wurde, oder durch in der Vergangenheit Getanes, oder ohne Ursache und Bedingung; vielmehr erfährt man diese (Empfindungen) einzig und allein aufgrund der Schöpfung durch einen höchsten Herrn. Jene, die solches lehren, weisen jedoch von den acht oben genannten Krankheiten alle ab, ohne auch nur eine einzige zu akzeptieren; ebenso weisen sie von den oben genannten drei Karma-Kategorien, drei Reifungs-Kategorien und vier Wollens-Kategorien alle ab, ohne auch nur eine einzige zu akzeptieren.

අහෙතුඅපච්චයාති හෙතුඤ්ච පච්චයඤ්ච විනා, අකාරණෙනෙව පටිසංවෙදෙතීති අත්ථො. අයඤ්හි නෙසං අධිප්පායො – ඉමා තිස්සො වෙදනා පච්චුප්පන්නෙ අත්තනා කතමූලකෙන වා ආණත්තිමූලකෙන වා පුබ්බෙකතෙන වා ඉස්සරනිම්මානහෙතුනා වා පටිසංවෙදිතුං නාම න සක්කා, අහෙතුඅපච්චයායෙව පන ඉමා පටිසංවෙදෙතීති. එවංවාදිනො පනෙතෙ හෙට්ඨා වුත්තෙසු රොගාදීසු එකම්පි අසම්පටිච්ඡිත්වා සබ්බං පටිබාහන්ති.

„Ohne Ursache und Bedingung“ (ahetuapaccayā) bedeutet ohne Ursache und ohne Bedingung; der Sinn ist, dass man es völlig grundlos erfährt. Dies ist nämlich ihre Ansicht: Es ist unmöglich, diese drei Empfindungen zu erfahren durch eine Ursache, die man in der Gegenwart selbst gesetzt hat, oder durch eine Ursache, die auf Geheiß an andere bewirkt wurde, oder durch in der Vergangenheit Getanes, oder aufgrund der Schöpfung durch einen höchsten Herrn; vielmehr erfährt man diese (Empfindungen) gänzlich ohne Ursache und Bedingung. Jene, die solches lehren, weisen jedoch von den oben genannten Krankheiten usw. alle ab, ohne auch nur eine einzige zu akzeptieren.

එවං සත්ථා මාතිකං නික්ඛිපිත්වා ඉදානි තං විභජිත්වා දස්සෙතුං තත්‍ර, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ එවං වදාමීති ලද්ධිපතිට්ඨාපනත්ථං එවං වදාමීති දස්සෙති. ලද්ධිඤ්හි අප්පතිට්ඨාපෙත්වා නිග්ගය්හමානා ලද්ධිතො ලද්ධිං සඞ්කමන්ති, භො ගොතම, න මයං පුබ්බෙකතවාදං වදාමාතිආදීනි වදන්ති. ලද්ධියා පන පතිට්ඨාපිතාය සඞ්කමිතුං අලභන්තා සුනිග්ගහිතා හොන්ති, ඉති නෙසං ලද්ධිපතිට්ඨාපනත්ථං එවං වදාමීති ආහ. තෙනහායස්මන්තොති තෙන හි ආයස්මන්තො. කිං වුත්තං හොති – යදි එතං සච්චං, එවං සන්තෙ තෙන තුම්හාකං වාදෙන. පාණාතිපාතිනො භවිස්සන්ති පුබ්බෙකතහෙතූති යෙ කෙචි ලොකෙ පාණං අතිපාතෙන්ති, සබ්බෙ තෙ පුබ්බෙකතහෙතු පාණාතිපාතිනො භවිස්සන්ති. කිංකාරණා? න හි පාණාතිපාතකම්මං අත්තනා කතමූලකෙන න ආණත්තිමූලකෙන න ඉස්සරනිම්මානහෙතුනා න අහෙතුඅපච්චයා සක්කා පටිසංවෙදෙතුං, පුබ්බෙකතහෙතුයෙව පටිසංවෙදෙතීති අයං වො ලද්ධි. යථා ච පාණාතිපාතිනො, එවං පාණාතිපාතා විරමන්තාපි පුබ්බෙකතහෙතුයෙව විරමිස්සන්තීති. ඉති භගවා තෙසංයෙව ලද්ධිං ගහෙත්වා තෙසං නිග්ගහං ආරොපෙති. ඉමිනා නයෙන අදින්නාදායිනොතිආදීසුපි යොජනා වෙදිතබ්බා.

Nachdem der Meister so die Themenliste (mātika) aufgestellt hatte, sprach er nun, um diese aufzuschlüsseln und darzulegen, die Worte: „Dort, ihr Mönche...“ (tatra bhikkhave) und so weiter. Darin zeigt der Ausdruck „So spreche ich“ (evaṃ vadāmi), dass er dies sagt, um ihre Ansicht festzulegen (laddhipatiṭṭhāpanatthaṃ). Denn wenn sie widerlegt werden, ohne dass ihre Ansicht fest etabliert wurde, weichen sie von ihrer Ansicht zu einer anderen aus und sagen Dinge wie: „Verehrter Gotama, wir lehren doch gar nicht die Ansicht, dass alles durch Vergangenes bewirkt ist“ und so weiter. Wenn ihre Ansicht jedoch fest etabliert ist, haben sie keine Möglichkeit auszuweichen und sind somit gründlich widerlegt; aus diesem Grund sagte er „So spreche ich“, um ihre Ansicht festzulegen. „Wenn dem so ist, ihr Ehrwürdigen“ (tenahāyasmantoti) bedeutet: Nun denn, ihr Ehrwürdigen. Was ist damit gesagt? Wenn dies wahr ist, dann werden sie bei diesem Sachverhalt gemäß eurer Lehre zu Mördern aufgrund einer in der Vergangenheit liegenden Ursache (pubbekatahetu). Das meint: Wer immer in der Welt Leben vernichtet, all jene werden aufgrund einer in der Vergangenheit liegenden Ursache zu Mördern. Aus welchem Grund? Weil es unmöglich ist, die Tat des Tötens zu erfahren durch eine Ursache, die man selbst gesetzt hat, oder durch eine Ursache, die auf Geheiß an andere bewirkt wurde, oder aufgrund der Schöpfung eines höchsten Herrn, oder ohne Ursache und Bedingung; vielmehr erfährt man sie allein aufgrund einer in der Vergangenheit liegenden Ursache – dies ist eure Ansicht. Und so wie sie zu Mördern werden, ebenso werden sich auch jene, die sich des Tötens enthalten, allein aufgrund einer in der Vergangenheit liegenden Ursache davon enthalten. So greift der Erhabene genau ihre eigene Ansicht auf und führt ihre Widerlegung herbei. Nach dieser Methode ist die Anwendung auch bei den Sätzen über „Diebe“ (adinnādāyino) und so weiter zu verstehen.

සාරතො [Pg.158] පච්චාගච්ඡතන්ති සාරභාවෙන ගණ්හන්තානං. ඡන්දොති කත්තුකම්‍යතාඡන්දො. ඉදං වා කරණීයං ඉදං වා අකරණීයන්ති එත්ථ අයං අධිප්පායො – ඉදං වා කරණීයන්ති කත්තබ්බස්ස කරණත්ථාය, ඉදං වා අකරණීයන්ති අකත්තබ්බස්ස අකරණත්ථාය කත්තුකම්‍යතා වා පච්චත්තපුරිසකාරො වා න හොති. ඡන්දවායාමෙසු වා අසන්තෙසු ‘‘ඉදං කත්තබ්බ’’න්තිපි ‘‘ඉදං න කත්තබ්බ’’න්තිපි න හොති. ඉති කරණීයාකරණීයෙ ඛො පන සච්චතො ථෙතතො අනුපලබ්භියමානෙති එවං කත්තබ්බෙ ච අකත්තබ්බෙ ච භූතතො ථිරතො අපඤ්ඤායමානෙ අලබ්භමානෙ. යදි හි කත්තබ්බං කාතුං අකත්තබ්බතො ච විරමිතුං ලභෙය්‍ය, කරණීයාකරණීයං සච්චතො ථෙතතො උපලබ්භෙය්‍ය. යස්මා පන උභයම්පි තං එස නුපලබ්භති, තස්මා තං සච්චතො ථෙතතො න උපලබ්භති, එවං තස්මිං ච අනුපලබ්භියමානෙති අත්ථො. මුට්ඨස්සතීනන්ති නට්ඨස්සතීනං විස්සට්ඨස්සතීනං. අනාරක්ඛානං විහරතන්ති ඡසු ද්වාරෙසු නිරාරක්ඛානං විහරන්තානං. න හොති පච්චත්තං සහධම්මිකො සමණවාදොති එවං භූතානං තුම්හාකං වා අඤ්ඤෙසං වා මයං සමණාති පච්චත්තං සකාරණො සමණවාදො න හොති න ඉජ්ඣති. සමණාපි හි පුබ්බෙකතකාරණායෙව හොන්ති, අස්සමණාපි පුබ්බෙකතකාරණායෙවාති. සහධම්මිකොති සකාරණො. නිග්ගහො හොතීති මම නිග්ගහො හොති, තෙ පන නිග්ගහිතා හොන්තීති.

„Sie kehren zum Wesentlichen zurück“ (sārato paccāgacchataṃ) bedeutet: derer, die es als das Wesentliche (sārabhāvena) erfassen. „Wille“ (chando) ist der Wunsch zu handeln (kattukamyatāchando). Bei der Passage „Dies ist zu tun, dies ist nicht zu tun“ (idaṃ vā karaṇīyaṃ idaṃ vā akaraṇīyaṃ) ist dies die Absicht: Es gibt weder den Wunsch zu handeln noch die persönliche menschliche Tatkraft, um das zu Tuende zu tun [mit dem Gedanken] „Dies ist zu tun“, oder um das Nicht-zu-Tuende zu unterlassen [mit dem Gedanken] „Dies ist nicht zu tun“. Wenn Wille und Anstrengung nicht vorhanden sind, gibt es weder [den Gedanken] „Dies ist zu tun“ noch „Dies ist nicht zu tun“. Die Passage „Wenn nun das zu Tuende und das Nicht-zu-Tuende in Wahrheit und Beständigkeit nicht aufzufinden sind“ (iti karaṇīyākaraṇīye kho pana saccato thetato anupalabbhiyamāne) bedeutet: wenn das zu Tuende und das Nicht-zu-Tuende in Wirklichkeit und Beständigkeit nicht erkannt und nicht erlangt werden können. Denn wenn es möglich wäre, das zu Tuende zu tun und das Nicht-zu-Tuende zu unterlassen, dann würde das zu Tuende und das Nicht-zu-Tuende in Wahrheit und Beständigkeit aufgefunden werden. Da aber beides von diesem [Menschen] nicht aufgefunden wird, darum wird es in Wahrheit und Beständigkeit nicht aufgefunden; „und wenn dieses so nicht aufgefunden wird“ ist die Bedeutung. „Derer, die die Achtsamkeit verloren haben“ (muṭṭhassatīnaṃ) bedeutet: derer, deren Achtsamkeit verloren gegangen ist, deren Achtsamkeit entschwunden ist. „Derer, die ungeschützt leben“ (anārakkhānaṃ viharataṃ) bedeutet: derer, die an den sechs Toren ungeschützt verweilen. „Es gibt bei ihnen selbst keinen berechtigten Anspruch, ein Asket zu sein“ (na hoti paccattaṃ sahadhammiko samaṇavādo) bedeutet: Für euch oder andere, die so beschaffen sind, gibt es nicht den begründeten, persönlichen Anspruch „Wir sind Asketen“; er erfüllt sich nicht. Denn sowohl Asketen werden es nur aufgrund von in der Vergangenheit liegenden Ursachen, als auch Nicht-Asketen werden es nur aufgrund von in der Vergangenheit liegenden Ursachen. „Berechtigt“ (sahadhammiko) bedeutet: mit einem Grund versehen. „Es findet eine Zurechtweisung statt“ (niggaho hoti) bedeutet: „Meine Zurechtweisung findet statt, sie aber sind zurechtgewiesen worden“.

එවං පුබ්බෙකතවාදිනො නිග්ගහෙත්වා ඉදානි ඉස්සරනිම්මානවාදිනො නිග්ගහෙතුං තත්‍ර, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තස්සත්ථො පුබ්බෙකතවාදෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො, තථා අහෙතුකවාදෙපි.

Nachdem er so jene widerlegt hat, die die Lehre von den Wirkungen früherer Taten vertreten, spricht er nun die Worte „Dort, o Mönche“ (tatra, bhikkhave) und so weiter, um jene zu widerlegen, die die Lehre von der Schöpfung durch einen höchsten Herrn vertreten. Deren Bedeutung ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie sie für die Lehre von den Wirkungen früherer Taten dargelegt wurde; ebenso verhält es sich auch bei der Lehre von der Ursachlosigkeit.

එවං ඉමෙසං තිත්ථායතනානං පරම්පි ගන්ත්වා අකිරියාය සණ්ඨහනභාවෙන තුච්ඡභාවං අනිය්‍යානිකභාවං, අසාරභාවෙන ථුසකොට්ටනසදිසතං ආපජ්ජනභාවෙන අග්ගිසඤ්ඤාය ධමමානඛජ්ජුපනකසරික්ඛතං තංදිට්ඨිකානං පුරිමස්සපි මජ්ඣිමස්සපි පච්ඡිමස්සපි අත්ථදස්සනතාය අභාවෙන අන්ධවෙණූපමතං සද්දමත්තෙනෙව තානි ගහෙත්වා සාරදිට්ඨිකානං පථවියං පතිතස්ස බෙලුවපක්කස්ස දද්දභායිතසද්දං සුත්වා ‘‘පථවී සංවට්ටමානා ආගච්ඡතී’’ති සඤ්ඤාය පලායන්තෙන සසකෙන සරික්ඛභාවඤ්ච දස්සෙත්වා ඉදානි අත්තනා දෙසිතස්ස ධම්මස්ස සාරභාවඤ්චෙව නිය්‍යානිකභාවඤ්ච දස්සෙතුං අයං [Pg.159] ඛො පන, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ අනිග්ගහිතොති අඤ්ඤෙහි අනිග්ගහිතො නිග්ගහෙතුං අසක්කුණෙය්‍යො. අසංකිලිට්ඨොති නික්කිලෙසො පරිසුද්ධො, ‘‘සංකිලිට්ඨං නං කරිස්සාමා’’ති පවත්තෙහිපි තථා කාතුං අසක්කුණෙය්‍යො. අනුපවජ්ජොති උපවාදවිනිමුත්තො. අප්පටිකුට්ඨොති ‘‘කිං ඉමිනා හරථ න’’න්ති එවං අප්පටිබාහිතො, අනුපක්කුට්ඨො වා. විඤ්ඤූහීති පණ්ඩිතෙහි. අපණ්ඩිතානඤ්හි අජානිත්වා කථෙන්තානං වචනං අප්පමාණං. තස්මා විඤ්ඤූහීති ආහ.

Nachdem er so gezeigt hat, dass diese Glaubensrichtungen, wenn man sie noch weiter untersucht, in der Untätigkeit enden und daher leer und nicht zur Befreiung führend sind; dass sie aufgrund ihrer Gehaltlosigkeit dem Stampfen von Spreu gleichen; dass sie, da sie in diesen Zustand geraten, dem Blasen auf ein Glühwürmchen in der Vorstellung, es sei Feuer, gleichen; dass sie für die Anhänger dieser Ansichten – seien es die früheren, mittleren oder späteren – mangels des Erkennens des Nutzens einer Reihe von Blinden gleichen; und dass jene, die diese Lehren bloß aufgrund des bloßen Klangs von Worten ergreifen und sie für gehaltvoll halten, dem Hasen gleichen, der, als er das dumpfe Geräusch einer auf die Erde fallenden Bael-Frucht hörte, in der Vorstellung floh: „Die Erde stürzt ein!“, und nachdem er dies alles aufgezeigt hat, spricht er nun, um die Gehaltvolligkeit und das zur Befreiung Führende der von ihm selbst dargelegten Lehre zu zeigen, die Worte: „Dies aber, o Mönche“ (ayaṃ kho pana, bhikkhave) und so weiter. Darin bedeutet „nicht widerlegt“ (aniggahito): von anderen nicht widerlegt, unmöglich zu widerlegen. „Unbefleckt“ (asaṃkiliṭṭho) bedeutet: frei von Befleckungen, rein; selbst von jenen, die in der Absicht handeln „wir wollen dies beflecken“, kann es nicht so gemacht werden. „Unbescholten“ (anupavajjo) bedeutet: frei von Tadel. „Unverworfen“ (appaṭikuṭṭho) bedeutet: nicht abgewiesen mit den Worten „Was nützt dies? Schafft es fort!“, oder unbeschimpft. „Von den Weisen“ (viññūhi) bedeutet: von den Klugen. Denn die Worte der Unweisen, die ohne Wissen sprechen, sind ohne Gewicht. Darum sprach er „von den Weisen“.

ඉදානි තස්ස ධම්මස්ස දස්සනත්ථං ‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ’’ති පඤ්හං පුච්ඡිත්වා ‘‘ඉමා ඡ ධාතුයො’’තිආදිනා නයෙන මාතිකං නික්ඛිපිත්වා යථාපටිපාටියා විභජිත්වා දස්සෙන්තො පුන ඉමා ඡ ධාතුයොතිආදිමාහ. තත්ථ ධාතුයොති සභාවා. නිජ්ජීවනිස්සත්තභාවප්පකාසකො හි සභාවට්ඨො ධාත්වට්ඨො නාම. ඵස්සායතනානීති විපාකඵස්සානං ආකරට්ඨෙන ආයතනානි. මනොපවිචාරාති විතක්කවිචාරපාදෙහි අට්ඨාරසසු ඨානෙසු මනස්ස උපවිචාරා.

Um nun diese Lehre aufzuzeigen, stellt er die Frage „Und welches, o Mönche [ist diese Lehre]?“ (katamo ca, bhikkhave), legt die Matrix (mātikaṃ) in der Weise „Diese sechs Elemente“ (imā cha dhātuyo) dar, analysiert sie der Reihe nach und spricht, um sie aufzuzeigen, wiederum die Worte „Diese sechs Elemente“ und so weiter. Darin bedeutet „Elemente“ (dhātuyo): Eigenwesen (sabhāvā). Denn die wahre Bedeutung von „Element“ liegt im Sinn des Eigenwesens, welches das Freisein von einer Seele und das Freisein von einem Wesen offenbart. „Grundlagen des Kontakts“ (phassāyatanāni) bedeutet: Grundlagen im Sinne von Stätten für die reifunggeborenen Kontakte. „Gedankliche Beschäftigungen“ (manopavicārā) sind das Beschäftigtsein des Geistes an achtzehn Stellen mittels der Füße von angewandtem und diskursivem Denken.

පථවීධාතූති පතිට්ඨාධාතු. ආපොධාතූති ආබන්ධනධාතු. තෙජොධාතූති පරිපාචනධාතු. වායොධාතූති විත්ථම්භනධාතු. ආකාසධාතූති අසම්ඵුට්ඨධාතු. විඤ්ඤාණධාතූති විජානනධාතු. එවමිදං ධාතුකම්මට්ඨානං ආගතං. තං ඛො පනෙතං සඞ්ඛෙපතො ආගතට්ඨානෙ සඞ්ඛෙපතොපි විත්ථාරතොපි කථෙතුං වට්ටති. විත්ථාරතො ආගතට්ඨානෙ සඞ්ඛෙපතො කථෙතුං න වට්ටති, විත්ථාරතොව වට්ටති. ඉමස්මිං පන තිත්ථායතනසුත්තෙ ඉදං සඞ්ඛෙපතො ඡධාතුවසෙන කම්මට්ඨානං ආගතං. තං උභයථාපි කථෙතුං වට්ටති.

„Erdelement“ (pathavīdhātu) bedeutet: das Element des Stützens. „Wasserelement“ (āpodhātu) bedeutet: das Element des Zusammenhaltens. „Feuerelement“ (tejodhātu) bedeutet: das Element des Reifens. „Windelement“ (vāyodhātu) bedeutet: das Element des Ausdehnens. „Raumelement“ (ākāsadhātu) bedeutet: das unberührte Element. „Bewusstseinselement“ (viññāṇadhātu) bedeutet: das Element des Erkennens. So ist dieses Meditationsobjekt der Elemente überliefert. Wenn dieses an einer Stelle, wo es in Kürze dargelegt ist, überliefert wird, ist es angemessen, es sowohl in Kürze als auch ausführlich zu erklären. Wo es an einer Stelle, wo es ausführlich dargelegt ist, überliefert wird, ist es nicht angemessen, es in Kürze zu erklären; es ist angemessen, es nur ausführlich zu erklären. In dieser Titthāyatana-Lehrrede jedoch ist dieses Meditationsobjekt in Kürze anhand der sechs Elemente überliefert. Es ist angemessen, es in beiderlei Weise zu erklären.

සඞ්ඛෙපතො ඡධාතුවසෙන කම්මට්ඨානං පරිග්ගණ්හන්තොපි එවං පරිග්ගණ්හාති – පථවීධාතු ආපොධාතු තෙජොධාතු වායොධාතූති ඉමානි චත්තාරි මහාභූතානි, ආකාසධාතු උපාදාරූපං. එකස්මිං ච උපාදාරූපෙ දිට්ඨෙ සෙසානි තෙවීසති දිට්ඨානෙවාති සල්ලක්ඛෙතබ්බානි. විඤ්ඤාණධාතූති චිත්තං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති, තෙන සහජාතා වෙදනා වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ඤා සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, ඵස්සො ච චෙතනා ච සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොති ඉමෙ චත්තාරො අරූපක්ඛන්ධා නාම. චත්තාරි පන මහාභූතානි චතුන්නඤ්ච මහාභූතානං උපාදාරූපං [Pg.160] රූපක්ඛන්ධො නාම. තත්ථ චත්තාරො අරූපක්ඛන්ධා නාමං, රූපක්ඛන්ධො රූපන්ති නාමඤ්ච රූපඤ්චාති ද්වෙයෙව ධම්මා හොන්ති, තතො උද්ධං සත්තො වා ජීවො වා නත්ථීති එවං එකස්ස භික්ඛුනො සඞ්ඛෙපතො ඡධාතුවසෙන අරහත්තසම්පාපකං කම්මට්ඨානං වෙදිතබ්බං.

Wer das Meditationsobjekt in Kürze anhand der sechs Elemente erfasst, erfasst es so: Erdelement, Wasserelement, Feuerelement, Windelement – diese vier sind die großen Hauptelemente; das Raumelement ist abgeleitete Körperlichkeit. Und wenn eine einzige abgeleitete Körperlichkeit gesehen wird, ist festzuhalten, dass auch die übrigen dreiundzwanzig als gesehen gelten. „Bewusstseinselement“ is der Geist, welcher die Bewusstseinsgruppe darstellt. Das mit diesem mitgeborene Gefühl ist die Gefühlskonstituente, die Wahrnehmung ist die Wahrnehmungskonstituente, Kontakt und Wille sind die Gestaltungenkonstituente – diese vier werden die unkörperlichen Gruppen genannt. Die vier großen Hauptelemente aber und die von den vier großen Hauptelementen abgeleitete Körperlichkeit werden die Körperlichkeitsgruppe genannt. Darin sind die vier unkörperlichen Gruppen der Geist (nāma) und die Körperlichkeitsgruppe die Körperlichkeit (rūpa); somit gibt es nur diese zwei Phänomene: Geist und Körperlichkeit. Darüber hinaus existiert kein Wesen und keine Seele. In dieser Weise ist für einen Mönch das in Kürze anhand der sechs Elemente zur Erlangung der Arhatschaft führende Meditationsobjekt zu verstehen.

විත්ථාරතො පරිග්ගණ්හන්තො පන චත්තාරි මහාභූතානි පරිග්ගණ්හිත්වා ආකාසධාතුපරිග්ගහානුසාරෙන තෙවීසති උපාදාරූපානි පරිග්ගණ්හාති. අථ නෙසං පච්චයං උපපරික්ඛන්තො පුන චත්තාරෙව මහාභූතානි දිස්වා තෙසු පථවීධාතු වීසතිකොට්ඨාසා, ආපොධාතු ද්වාදස, තෙජොධාතු චත්තාරො, වායොධාතු ඡකොට්ඨාසාති කොට්ඨාසවසෙන සමොධානෙත්වා ද්වාචත්තාලීස මහාභූතානි ච වවත්ථපෙත්වා තෙසු තෙවීසති උපාදාරූපානි පක්ඛිපිත්වා පඤ්චසට්ඨි රූපානි වවත්ථපෙති. තානි ච වත්ථුරූපෙන සද්ධිං ඡසට්ඨි හොන්තීති ඡසට්ඨි රූපානි පස්සති. විඤ්ඤාණධාතු පන ලොකියචිත්තවසෙන එකාසීති චිත්තානි. තානි සබ්බානිපි විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො නාම හොති. තෙහි සහජාතා වෙදනාදයොපි තත්තකායෙවාති එකාසීති වෙදනා වෙදනාක්ඛන්ධො, එකාසීති සඤ්ඤා සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, එකාසීති චෙතනා සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොති ඉමෙ චත්තාරො අරූපක්ඛන්ධා තෙභූමකවසෙන ගය්හමානා චතුවීසාධිකානි තීණි ධම්මසතානි හොන්තීති ඉති ඉමෙ ච අරූපධම්මා ඡසට්ඨි ච රූපධම්මාති සබ්බෙපි සමොධානෙත්වා නාමඤ්ච රූපඤ්චාති ද්වෙව ධම්මා හොන්ති, තතො උද්ධං සත්තො වා ජීවො වා නත්ථීති නාමරූපවසෙන පඤ්චක්ඛන්ධෙ වවත්ථපෙත්වා තෙසං පච්චයං පරියෙසන්තො අවිජ්ජාපච්චයා තණ්හාපච්චයා කම්මපච්චයා ආහාරපච්චයාති එවං පච්චයං දිස්වා ‘‘අතීතෙපි ඉමෙහි පච්චයෙහි ඉදං වට්ටං පවත්තිත්ථ, අනාගතෙපි එතෙහි පච්චයෙහි පවත්තිස්සති, එතරහිපි එතෙහියෙව පවත්තතී’’ති තීසු කාලෙසු කඞ්ඛං විතරිත්වා අනුක්කමෙන පටිපජ්ජමානො අරහත්තං පාපුණාති. එවං විත්ථාරතොපි ඡධාතුවසෙන අරහත්තසම්පාපකං කම්මට්ඨානං වෙදිතබ්බං.

Wer jedoch die Materie im Detail erfasst, erfasst zuerst die vier großen Elemente und erfasst dann, entsprechend dem Erfassen des Raumelements, die dreiundzwanzig Arten der abgeleiteten Materie. Wenn er danach deren Bedingung untersucht, sieht er wiederum eben die vier großen Elemente. Indem er sie nach ihren Teilen zusammenfasst – das Erdelement besteht aus zwanzig Teilen, das Wasserelement aus zwölf, das Feuerelement aus vier und das Windelement aus sechs Teilen –, bestimmt er die zweiundvierzig Teile der großen Elemente. Wenn er dazu die dreiundzwanzig Arten der abgeleiteten Materie hinzurechnet, bestimmt er fünfundsechzig materielle Phänomene. Diese zusammen mit der körperlichen Basis ergeben sechsundsechzig; so sieht er sechsundsechzig materielle Phänomene. Das Bewusstseinselement wiederum besteht hinsichtlich des weltlichen Geistes aus einundachtzig Geisteszuständen. Diese alle zusammen werden als die Gruppe des Bewusstseins bezeichnet. Die mit ihnen gleichzeitig entstehenden Phänomene wie Gefühle usw. sind ebenfalls in gleicher Anzahl vorhanden; so bilden einundachtzig Gefühle die Gruppe des Gefühls, einundachtzig Wahrnehmungen die Gruppe der Wahrnehmung und einundachtzig Absichten die Gruppe der Gestaltungen. Diese vier unkörperlichen Gruppen ergeben, wenn sie im Hinblick auf die drei Daseinsebenen erfasst werden, dreihundertvierundzwanzig Phänomene des Geistes. Wenn man all diese unkörperlichen Phänomene und die sechsundsechzig materiellen Phänomene zusammenfasst, existieren nur diese zwei Phänomene, nämlich Geist und Materie. Darüber hinaus gibt es kein Wesen oder eine Seele. Nachdem er so die fünf Gruppen mittels Geist und Materie bestimmt hat und nach deren Ursache forscht, erkennt er die Bedingungen wie folgt: „Bedingt durch Unwissenheit, bedingt durch Begehren, bedingt durch Karma, bedingt durch Nahrung entsteht Geist und Materie.“ Indem er so die Ursachen erkennt, überwindet er den Zweifel bezüglich der drei Zeiten: „Auch in der Vergangenheit existierte dieser Kreislauf aufgrund dieser Bedingungen, auch in der Zukunft wird er aufgrund dieser Bedingungen existieren, und auch jetzt existiert er genau aufgrund dieser.“ Wer so schrittweise praktiziert, erreicht die Heiligkeit. Auf diese Weise ist das Meditationsobjekt, das durch die sechs Elemente im Detail zur Erlangung der Heiligkeit führt, zu verstehen.

චක්ඛු ඵස්සායතනන්ති සුවණ්ණාදීනං සුවණ්ණාදිආකරො විය ද්වෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණානි ද්වෙ සම්පටිච්ඡනානි තීණි සන්තීරණානීති ඉමෙහි සත්තහි විඤ්ඤාණෙහි සහජාතානං සත්තන්නං ඵස්සානං සමුට්ඨානට්ඨෙන ආකරොති ආයතනං. සොතං ඵස්සායතනන්තිආදීසුපි එසෙව නයො. මනො ඵස්සායතනන්ති [Pg.161] එත්ථ පන ද්වාවීසති විපාකඵස්සා යොජෙතබ්බා. ඉති හිදං ඡඵස්සායතනානං වසෙන කම්මට්ඨානං ආගතං. තං සඞ්ඛෙපතොපි විත්ථාරතොපි කථෙතබ්බං. සඞ්ඛෙපතො තාව – එත්ථ හි පුරිමානි පඤ්ච ආයතනානි උපාදාරූපං, තෙසු දිට්ඨෙසු අවසෙසං උපාදාරූපං දිට්ඨමෙව හොති. ඡට්ඨං ආයතනං චිත්තං, තං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො හොති, තෙන සහජාතා වෙදනාදයො සෙසා තයො අරූපක්ඛන්ධාති හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව සඞ්ඛෙපතො ච විත්ථාරතො ච අරහත්තසම්පාපකං කම්මට්ඨානං වෙදිතබ්බං.

„Das Auge als Sinnengrund des Kontakts“ bedeutet: Wie die Form von Gold usw. für Gold steht, so ist das Auge das Entstehungsfeld für die sieben Arten von Kontakt, die gleichzeitig mit diesen sieben Bewusstseinsarten entstehen – nämlich zwei Arten von Sehbewusstsein, zwei Arten von Empfangsbewusstsein und drei Arten von Untersuchungsbewusstsein; aufgrund dieses Entstehungscharakters ist es ein Sinnengrund. Ebenso verhält es sich bei Begriffen wie „das Ohr als Sinnengrund des Kontakts“ usw. Bei „der Geist als Sinnengrund des Kontakts“ hingegen sind die zweiundzwanzig Arten des reifenden Kontakts zuzuordnen. So wird dieses Meditationsobjekt mittels der sechs Sinnengründe des Kontakts dargelegt. Dieses sollte sowohl kurz als auch ausführlich erklärt werden. Zuerst in Kürze: Hierbei sind nämlich die ersten fünf Sinnengründe abgeleitete Materie. Wenn diese erkannt sind, ist auch die übrige abgeleitete Materie bereits erkannt. Der sechste Sinnengrund ist der Geist, welcher die Gruppe des Bewusstseins darstellt. Die mit ihm gleichzeitig entstehenden Phänomene wie Gefühl usw. sind die übrigen drei unkörperlichen Gruppen. Genau nach der oben dargelegten Methode ist dieses Meditationsobjekt, das in Kürze und im Detail zur Erlangung der Heiligkeit führt, zu verstehen.

චක්ඛුනා රූපං දිස්වාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන රූපං පස්සිත්වා. සොමනස්සට්ඨානියන්ති සොමනස්සස්ස කාරණභූතං. උපවිචරතීති තත්ථ මනං චාරෙන්තො උපවිචරති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. එත්ථ ච ඉට්ඨං වා හොතු අනිට්ඨං වා, යං රූපං දිස්වා සොමනස්සං උප්පජ්ජති, තං සොමනස්සට්ඨානියං නාම. යං දිස්වා දොමනස්සං උප්පජ්ජති, තං දොමනස්සට්ඨානියං නාම. යං දිස්වා උපෙක්ඛා උප්පජ්ජති, තං උපෙක්ඛාට්ඨානියං නාමාති වෙදිතබ්බං. සද්දාදීසුපි එසෙව නයො. ඉති ඉදං සඞ්ඛෙපතො කම්මට්ඨානං ආගතං. තං ඛො පනෙතං සඞ්ඛෙපතො ආගතට්ඨානෙ සඞ්ඛෙපතොපි විත්ථාරතොපි කථෙතුං වට්ටති. විත්ථාරතො ආගතට්ඨානෙ සඞ්ඛෙපතො කථෙතුං න වට්ටති. ඉමස්මිං පන තිත්ථායතනසුත්තෙ ඉදං සඞ්ඛෙපතො අට්ඨාරසමනොපවිචාරවසෙන කම්මට්ඨානං ආගතං. තං සඞ්ඛෙපතොපි විත්ථාරතොපි කථෙතුං වට්ටති.

„Nachdem man eine Form mit dem Auge gesehen hat“ bedeutet: nachdem man eine Form mit dem Sehbewusstsein wahrgenommen hat. „Was eine Grundlage für Freude ist“ bedeutet: was die Ursache für Freude ist. „Er beschäftigt sich damit“ bedeutet: er verweilt darin, indem er seinen Geist dorthin lenkt. Dies gilt auch für die übrigen Begriffe. Und hierbei mag das Objekt erwünscht oder unerwünscht sein: Diejenige Form, bei deren Sehen Freude entsteht, wird „Grundlage für Freude“ genannt. Diejenige Form, bei deren Sehen Traurigkeit entsteht, wird „Grundlage für Traurigkeit“ genannt. Diejenige Form, bei deren Sehen Gleichmut entsteht, ist als „Grundlage für Gleichmut“ zu verstehen. Ebenso verhält es sich bei Tönen usw. So wird dieses Meditationsobjekt in Kürze dargelegt. Dieses sollte an einer Stelle, an der es in Kürze überliefert ist, sowohl kurz als auch ausführlich erklärt werden. An einer Stelle, an der es ausführlich überliefert ist, ist es nicht angemessen, es nur kurz zu erklären. In dieser Titthāyatana-Sutta jedoch wird dieses Meditationsobjekt in Kürze mittels der achtzehn gedanklichen Beschäftigungen dargelegt. Es ist angemessen, dieses sowohl kurz als auch ausführlich zu erklären.

තත්ථ සඞ්ඛෙපතො තාව – චක්ඛු සොතං ඝානං ජිව්හා කායො, රූපං සද්දො ගන්ධො රසොති ඉමානි නව උපාදාරූපානි, තෙසු දිට්ඨෙසු සෙසං උපාදාරූපං දිට්ඨමෙව හොති. ඵොට්ඨබ්බං තීණි මහාභූතානි, තෙහි දිට්ඨෙහි චතුත්ථං දිට්ඨමෙව හොති. මනො විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, තෙන සහජාතා වෙදනාදයො තයො අරූපක්ඛන්ධාති හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව සඞ්ඛෙපතො ච විත්ථාරතො ච අරහත්තසම්පාපකං කම්මට්ඨානං වෙදිතබ්බං.

Darunter zuerst in Kürze: Auge, Ohr, Nase, Zunge, Körper, Form, Ton, Geruch, Geschmack – diese neun sind abgeleitete Materie. Wenn diese erkannt sind, ist auch die übrige abgeleitete Materie bereits erkannt. Das Tastobjekt besteht aus drei großen Elementen; wenn diese erkannt sind, ist auch das vierte große Element bereits erkannt. Der Geist ist die Gruppe des Bewusstseins, und die mit ihm gleichzeitig entstehenden drei Phänomene wie Gefühl usw. sind die unkörperlichen Gruppen. Genau nach der oben dargelegten Methode ist dieses Meditationsobjekt, das in Kürze und im Detail zur Erlangung der Heiligkeit führt, zu verstehen.

අරියසච්චානීති අරියභාවකරානි, අරියපටිවිද්ධානි වා සච්චානි. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරතො පනෙතං පදං විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.529) පකාසිතං. ඡන්නං, භික්ඛවෙ, ධාතූනන්ති ඉදං කිමත්ථං ආරද්ධං? සුඛාවබොධනත්ථං. යස්ස හි තථාගතො ද්වාදසපදං පච්චයාවට්ටං කථෙතුකාමො හොති, තස්ස ගබ්භාවක්කන්ති වට්ටං දස්සෙති. ගබ්භාවක්කන්ති වට්ටස්මිං හි දස්සිතෙ කථෙතුම්පි සුඛං හොති [Pg.162] පරං අවබොධෙ උතුම්පීති සුඛාවබොධනත්ථං ඉදමාරද්ධන්ති වෙදිතබ්බං. තත්ථ ඡන්නං ධාතූනන්ති හෙට්ඨා වුත්තානංයෙව පථවීධාතුආදීනං. උපාදායාති පටිච්ච. එතෙන පච්චයමත්තං දස්සෙති. ඉදං වුත්තං හොති ‘‘ඡධාතුපච්චයා ගබ්භස්සාවක්කන්ති හොතී’’ති. කස්ස ඡන්නං ධාතූනං පච්චයෙන, කිං මාතු, උදාහු පිතූති? න මාතු න පිතු, පටිසන්ධිග්ගණ්හනකසත්තස්සෙව පන ඡන්නං ධාතූනං පච්චයෙන ගබ්භස්සාවක්කන්ති නාම හොති. ගබ්භො ච නාමෙස නිරයගබ්භො තිරච්ඡානයොනිගබ්භො පෙත්තිවිසයගබ්භො මනුස්සගබ්භො දෙවගබ්භොති නානප්පකාරො හොති. ඉමස්මිං පන ඨානෙ මනුස්සගබ්භො අධිප්පෙතො. අවක්කන්ති හොතීති ඔක්කන්ති නිබ්බත්ති පාතුභාවො හොති, කථං හොතීති? තිණ්ණං සන්නිපාතෙන. වුත්තඤ්හෙතං –

„Edle Wahrheiten“ bezeichnet Wahrheiten, die edel machen, oder Wahrheiten, die von den Edlen durchdrungen wurden. Dies ist die kurze Erklärung hierzu; im Detail wurde dieser Begriff im Visuddhimagga dargelegt. „Der sechs Elemente, o Mönche“ – wozu wurde dies dargelegt? Um des leichten Verständnisses willen. Denn wem der Erhabene den zwölffachen Kreislauf der Bedingungen darlegen möchte, dem zeigt er den Kreislauf des Eintritts in den Mutterschoß. Wenn der Kreislauf des Eintritts in den Mutterschoß aufgezeigt wird, ist es leicht zu erklären und für den anderen leicht zu verstehen. Daher ist zu verstehen, dass dies um des leichten Verständnisses willen dargelegt wurde. Darunter bezieht sich „der sechs Elemente“ auf die bereits oben erwähnten Elemente wie das Erdelement usw. „Abhängend von“ bedeutet „bedingt durch“. Hiermit zeigt er bloß die Bedingung auf. Dies bedeutet: „Bedingt durch die sechs Elemente findet der Eintritt in den Mutterschoß statt.“ Bedingt durch die sechs Elemente wessen? Der Mutter, oder des Vaters? Nicht der Mutter, nicht des Vaters, sondern bedingt durch die sechs Elemente eben des die Wiedergeburt annehmenden Wesens selbst findet der sogenannte Eintritt in den Mutterschoß statt. Und dieser sogenannte „Mutterschoß“ ist von vielfältiger Art: der Schoß in der Hölle, der Schoß im Tierreich, der Schoß im Reich der hungrigen Geister, der menschliche Schoß und der göttliche Schoß. An dieser Stelle ist jedoch der menschliche Schoß gemeint. „Es findet der Eintritt statt“ bedeutet: das Herabsinken, das Entstehen, das Erscheinen. Wie geschieht das? Durch das Zusammentreffen von dreierlei Faktoren. Denn dies wurde gesagt:

‘‘තිණ්ණං ඛො පන, භික්ඛවෙ, සන්නිපාතා ගබ්භස්සාවක්කන්ති හොති. කතමෙසං තිණ්ණං? ඉධ මාතාපිතරො ච සන්නිපතිතා හොන්ති, මාතා ච න උතුනී හොති, ගන්ධබ්බො ච න පච්චුපට්ඨිතො හොති. නෙව තාව ගබ්භස්සාවක්කන්ති හොති. ඉධ මාතාපිතරො ච සන්නිපතිතා හොන්ති, මාතා ච උතුනී හොති, ගන්ධබ්බො ච න පච්චුපට්ඨිතො හොති, නෙව තාව ගබ්භස්සාවක්කන්ති හොති. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, මාතාපිතරො ච සන්නිපතිතා හොන්ති, මාතා ච උතුනී හොති, ගන්ධබ්බො ච පච්චුපට්ඨිතො හොති. එවං තිණ්ණං සන්නිපාතා ගබ්භස්සාවක්කන්ති හොතී’’ති (ම. නි. 1.408).

„Durch das Zusammentreffen von drei Faktoren, ihr Mönche, erfolgt der Eintritt des Embryos in den Mutterschoß. Von welchen dreien? Hier sind Vater und Mutter zusammengekommen, aber die Mutter ist nicht in ihrer fruchtbaren Phase, und das wiedergeburtsbereite Wesen (Gandhabba) ist nicht gegenwärtig. Dann erfolgt noch kein Eintritt des Embryos. Hier sind Vater und Mutter zusammengekommen, die Mutter ist in ihrer fruchtbaren Phase, aber das wiedergeburtsbereite Wesen ist nicht gegenwärtig. Dann erfolgt noch kein Eintritt des Embryos. Wenn aber, ihr Mönche, Vater und Mutter zusammengekommen sind, die Mutter in ihrer fruchtbaren Phase ist und das wiedergeburtsbereite Wesen gegenwärtig ist: Durch das Zusammentreffen dieser drei Faktoren erfolgt der Eintritt des Embryos.“

ඔක්කන්තියා සති නාමරූපන්ති ‘‘විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූප’’න්ති වුත්තට්ඨානෙ වත්ථුදසකං කායදසකං භාවදසකං තයො අරූපිනො ඛන්ධාති තෙත්තිංස ධම්මා ගහිතා, ඉමස්මිං පන ‘‘ඔක්කන්තියා සති නාමරූප’’න්ති වුත්තට්ඨානෙ විඤ්ඤාණක්ඛන්ධම්පි පක්ඛිපිත්වා ගබ්භසෙය්‍යකානං පටිසන්ධික්ඛණෙ චතුත්තිංස ධම්මා ගහිතාති වෙදිතබ්බා. නාමරූපපච්චයා සළායතනන්තිආදීහි යථෙව ඔක්කන්තියා සති නාමරූපපාතුභාවො දස්සිතො, එවං නාමරූපෙ සති සළායතනපාතුභාවො, සළායතනෙ සති ඵස්සපාතුභාවො, ඵස්සෙ සති වෙදනාපාතුභාවො දස්සිතො.

„‚Wenn der Eintritt erfolgt, ist Name-und-Form vorhanden‘: An der Stelle, an der es heißt ‚Bedingt durch Bewusstsein ist Name-und-Form‘, sind dreiunddreißig Phänomene erfasst, nämlich: die Dekade der Herzbasis (vatthu-dasaka), die Dekade des Körpers (kāya-dasaka), die Dekade des Geschlechts (bhāva-dasaka) und die drei formlosen Daseinsgruppen. An dieser Stelle jedoch, nämlich ‚Wenn der Eintritt erfolgt, ist Name-und-Form vorhanden‘, ist zu verstehen, dass – unter Hinzufügung der Bewusstseinsgruppe (viññāṇakkhandha) – im Moment der Wiederverknüpfung der im Mutterschoß Befindlichen vierunddreißig Phänomene erfasst sind. So wie durch Sätze wie ‚Bedingt durch Name-und-Form sind die sechs Sinnesbereiche‘ aufgezeigt wird, dass beim Vorliegen des Eintritts das Erscheinen von Name-und-Form stattfindet, so wird auch aufgezeigt: Wenn Name-und-Form vorhanden ist, erscheint der Sechs-Sinnesbereich; wenn der Sechs-Sinnesbereich vorhanden ist, erscheint der Kontakt; wenn Kontakt vorhanden ist, erscheint das Gefühl.“

වෙදියමානස්සාති [Pg.163] එත්ථ වෙදනං අනුභවන්තොපි වෙදියමානොති වුච්චති ජානන්තොපි. ‘‘වෙදියාමහං, භන්තෙ, වෙදියතීති මං සඞ්ඝො ධාරෙතූ’’ති (චූළව. අට්ඨ. 102) එත්ථ හි අනුභවන්තො වෙදියමානො නාම, ‘‘සුඛං වෙදනං වෙදියමානො සුඛං වෙදනං වෙදියාමීති පජානාතී’’ති (ම. නි. 1.113; දී. නි. 2.380; විභ. 363) එත්ථ ජානන්තො. ඉධාපි ජානන්තොව අධිප්පෙතො. ඉදං දුක්ඛන්ති පඤ්ඤපෙමීති එවං ජානන්තස්ස සත්තස්ස ‘‘ඉදං දුක්ඛං එත්තකං දුක්ඛං, නත්ථි ඉතො උද්ධං දුක්ඛ’’න්ති පඤ්ඤපෙමි බොධෙමි ජානාපෙමි. අයං දුක්ඛසමුදයොතිආදීසුපි එසෙව නයො.

„In Bezug auf das Wort ‚vediyamānassa‘ (für einen, der erfährt): Hier wird sowohl einer, der ein Gefühl erfährt, als auch einer, der erkennt, als ‚vediyamāno‘ bezeichnet. In dem Satz ‚Ich empfinde, Ehrwürdiger; der Saṅgha möge mich als einen Empfindenden betrachten‘ bezeichnet ‚vediyamāno‘ in der Tat einen Erfahrenden. In dem Satz ‚Wenn er ein angenehmes Gefühl erfährt, versteht er: Ich erfahre ein angenehmes Gefühl‘ bezeichnet es einen Erkennenden. Auch hier ist gerade der Erkennende gemeint. ‚Ich verkündige: Dies ist das Leiden‘ bedeutet: Für ein solches erkennendes Wesen verkündige, verdeutliche und mache ich bekannt: ‚Dies ist das Leiden, dies ist das gesamte Leiden, darüber hinaus gibt es kein Leiden mehr.‘ Bei ‚Dies ist die Leidensursache‘ usw. gilt genau dieselbe Methode.“

තත්ථ දුක්ඛාදීසු අයං සන්නිට්ඨානකථා – ඨපෙත්වා හි තණ්හං තෙභූමකා පඤ්චක්ඛන්ධා දුක්ඛං නාම, තස්සෙව පභාවිකා පුබ්බතණ්හා දුක්ඛසමුදයො නාම, තෙසං ද්වින්නම්පි සච්චානං අනුප්පත්තිනිරොධො දුක්ඛනිරොධො නාම, අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදා නාම. ඉති භගවා ඔක්කන්තියා සති නාමරූපන්ති කථෙන්තොපි වෙදියමානස්ස ජානමානස්සෙව කථෙසි, නාමරූපපච්චයා සළායතනන්ති කථෙන්තොපි, සළායතනපච්චයා ඵස්සොති කථෙන්තොපි, ඵස්සපච්චයා වෙදනාති කථෙන්තොපි, වෙදියමානස්ස ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, ඉදං දුක්ඛන්ති පඤ්ඤපෙමීති කථෙන්තොපි, අයං දුක්ඛසමුදයොති, අයං දුක්ඛනිරොධොති, අයං දුක්ඛනිරොධගාමිනී පටිපදාති පඤ්ඤපෙමීති කථෙන්තොපි වෙදියමානස්ස ජානමානස්සෙව කථෙසි.

„Hierbei ist bezüglich des Leidens usw. dies die abschließende Erklärung: Mit Ausnahme des Begehrens (taṇhā) werden die fünf Daseinsgruppen der drei Existenzebenen ‚Leiden‘ genannt. Das in einer früheren Existenz entstandene Begehren, welches die Ursache ebenjenes Leidens ist, wird ‚Leidensursache‘ genannt. Das Nicht-Wiederentstehen dieser beiden Wahrheiten wird ‚Leidenserlöschen‘ genannt. Der edle achtfache Pfad wird ‚der zum Erlöschen des Leidens führende Weg‘ genannt. So sprach der Erhabene, selbst als er erklärte: ‚Wenn der Eintritt erfolgt, ist Name-und-Form vorhanden‘, nur für einen Erfahrenden und Erkennenden; ebenso als er lehrte: ‚Bedingt durch Name-und-Form sind die sechs Sinnesbereiche‘, ‚Bedingt durch die sechs Sinnesbereiche ist Kontakt‘, ‚Bedingt durch Kontakt ist Gefühl‘; und ebenso, als er lehrte: ‚Für den Erfahrenden aber, ihr Mönche, verkündige ich: Dies ist das Leiden‘, ‚Dies ist die Leidensursache‘, ‚Dies ist das Erlöschen des Leidens‘, ‚Dies ist der zum Erlöschen des Leidens führende Weg‘ – all das lehrte er nur für einen Erfahrenden und Erkennenden.“

ඉදානි තානි පටිපාටියා ඨපිතානි සච්චානි විත්ථාරෙන්තො කතමඤ්ච, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තං සබ්බං සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.537) විත්ථාරිතමෙව. තත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. අයං පන විසෙසො – තත්ථ ‘‘දුක්ඛසමුදයං අරියසච්චං යායං තණ්හා පොනොබ්භවිකා’’ති (ම. නි. 1.133; දී. නි. 2.400; විභ. 203) ඉමාය තන්තියා ආගතං, ඉධ ‘‘අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා’’ති පච්චයාකාරවසෙන. තත්ථ ච දුක්ඛනිරොධං අරියසච්චං ‘‘යො තස්සායෙව තණ්හාය අසෙසවිරාගනිරොධො’’ති (ම. නි. 1.134; දී. නි. 2.401; විභ. 204) ඉමාය තන්තියා ආගතං, ඉධ ‘‘අවිජ්ජායත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා’’ති පච්චයාකාරනිරොධවසෙන.

„Um nun diese in geordneter Reihenfolge aufgestellten Wahrheiten im Detail zu erklären, sprach er: ‚Und welches, ihr Mönche...‘ und so weiter. Dies ist alles in jeder Hinsicht bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt worden. Es ist genau in der dort dargelegten Weise zu verstehen. Dies ist jedoch der Unterschied: Dort wird die edle Wahrheit von der Leidensursache durch die Textpassage dargelegt: ‚Es ist dieses Begehren, das zur Wiedergeburt führt...‘; hier jedoch im Sinne des Entstehens in Abhängigkeit: ‚Bedingt durch Unwissenheit sind die Willensgestaltungen‘. Und dort wird die edle Wahrheit vom Erlöschen des Leidens durch die Textpassage dargelegt: ‚Es ist das restlose Verblassen und Erlöschen ebendieses Begehrens...‘; hier jedoch im Sinne des Erlöschens des Bedingungszusammenhangs: ‚Eben durch das restlose Verblassen und Erlöschen der Unwissenheit...‘.“

තත්ථ අසෙසවිරාගනිරොධාති අසෙසවිරාගෙන ච අසෙසනිරොධෙන ච. උභයම්පෙතං අඤ්ඤමඤ්ඤවෙවචනමෙව. සඞ්ඛාරනිරොධොති සඞ්ඛාරානං අනුප්පත්තිනිරොධො [Pg.164] හොති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. ඉමෙහි පන පදෙහි යං ආගම්ම අවිජ්ජාදයො නිරුජ්ඣන්ති, අත්ථතො තං නිබ්බානං දීපිතං හොති. නිබ්බානඤ්හි අවිජ්ජානිරොධොතිපි සඞ්ඛාරනිරොධොතිපි එවං තෙසං තෙසං ධම්මානං නිරොධනාමෙන කථීයති. කෙවලස්සාති සකලස්ස. දුක්ඛක්ඛන්ධස්සාති වට්ටදුක්ඛරාසිස්ස. නිරොධො හොතීති අප්පවත්ති හොති. තත්ථ යස්මා අවිජ්ජාදීනං නිරොධො නාම ඛීණාකාරොපි වුච්චති අරහත්තම්පි නිබ්බානම්පි, තස්මා ඉධ ඛීණාකාරදස්සනවසෙන ද්වාදසසු ඨානෙසු අරහත්තං, ද්වාදසසුයෙව නිබ්බානං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං. ඉදං වුච්චතීති එත්ථ නිබ්බානමෙව සන්ධාය ඉදන්ති වුත්තං. අට්ඨඞ්ගිකොති න අට්ඨහි අඞ්ගෙහි විනිමුත්තො අඤ්ඤො මග්ගො නාම අත්ථි. යථා පන පඤ්චඞ්ගිකං තූරියන්ති වුත්තෙ පඤ්චඞ්ගමත්තමෙව තූරියන්ති වුත්තං හොති, එවමිධාපි අට්ඨඞ්ගිකමත්තමෙව මග්ගො හොතීති වෙදිතබ්බො. අනිග්ගහිතොති න නිග්ගහිතො. නිග්ගණ්හන්තො හි හාපෙත්වා වා දස්සෙති වඩ්ඪෙත්වා වා තං පරිවත්තෙත්වා වා. තත්ථ යස්මා චත්තාරි අරියසච්චානි ‘‘න ඉමානි චත්තාරි, ද්වෙ වා තීණි වා’’ති එවං හාපෙත්වාපි ‘‘පඤ්ච වා ඡ වා’’ති එවං වඩ්ඪෙත්වාපි ‘‘න ඉමානි චත්තාරි අරියසච්චානි, අඤ්ඤානෙව චත්තාරි අරියසච්චානී’’ති දස්සෙතුං න සක්කා. තස්මා අයං ධම්මො අනිග්ගහිතො නාම. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

„Darin bedeutet ‚durch restloses Verblassen und Erlöschen‘: sowohl durch restloses Verblassen als auch durch restloses Erlöschen. Beide Ausdrücke sind bloße Synonyme füreinander. ‚Das Erlöschen der Willensgestaltungen‘ bedeutet das Nicht-Wiederentstehen der Willensgestaltungen. Dies gilt auch für die übrigen Begriffe. Durch diese Worte wird jedoch im eigentlichen Sinne (atthato) jenes Nibbāna aufgezeigt, in Abhängigkeit von welchem Unwissenheit und die anderen Faktoren erlöschen. Denn Nibbāna wird sowohl als ‚Erlöschen der Unwissenheit‘ als auch als ‚Erlöschen der Willensgestaltungen‘ bezeichnet; es wird also mit dem Namen des Erlöschens dieser jeweiligen Phänomene benannt. ‚Des gesamten‘ bedeutet des vollständigen. ‚Leidensberges‘ bedeutet der Masse des Kreislaufleidens. ‚Erlöschen erfolgt‘ bedeutet, dass kein Fortbestehen (appavatti) stattfindet. Da dort unter dem ‚Erlöschen‘ von Unwissenheit usw. sowohl der Zustand des Versiegens als auch die Arahatschaft und das Nibbāna verstanden werden, ist zu wissen, dass hier an zwölf Stellen die Arahatschaft im Sinne der Darstellung des Versiegens gelehrt wird, und an eben diesen zwölf Stellen das Nibbāna gelehrt wird. In der Passage ‚Dies wird genannt‘ bezieht sich das Wort ‚dies‘ (idaṃ) speziell auf das Nibbāna. ‚Achtfach‘ bedeutet, dass es keinen anderen Pfad gibt, der von diesen acht Gliedern undifferenziert (losgelöst) wäre. So wie man beim Ausdruck ‚fünfgliedrige Musikinstrumente‘ eben nur die Gesamtheit der fünf Instrumentenglieder meint, so ist auch hier zu verstehen, dass eben das, was diese acht Glieder besitzt, der Pfad ist. ‚Ununterdrückt‘ (aniggahito) bedeutet nicht herabgesetzt. Denn wer etwas unterdrückt, stellt es entweder verkürzt dar, vergrößert es oder verdreht es. Da es nun unmöglich ist, die vier edlen Wahrheiten zu verkürzen, indem man sagt: ‚Es sind nicht diese vier, sondern zwei oder drei‘, oder sie zu vergrößern, indem man sagt: ‚fünf oder sechs‘, oder sie zu verdrehen, indem man sagt: ‚Es sind nicht diese vier edlen Wahrheiten, sondern ganz andere vier edle Wahrheiten‘, darum wird diese Lehre als ‚ununterdrückt‘ (aniggahito) bezeichnet. Der Rest ist an allen Stellen völlig klar.“

2. භයසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Bhaya-Suttas

63. දුතියෙ අමාතාපුත්තිකානීති මාතා ච පුත්තො ච මාතාපුත්තං, පරිත්තාතුං සමත්ථභාවෙන නත්ථි එත්ථ මාතාපුත්තන්ති අමාතාපුත්තිකානි. යන්ති යස්මිං සමයෙ. තත්ථ මාතාපි පුත්තං නප්පටිලභතීති තස්මිං අග්ගිභයෙ උප්පන්නෙ මාතාපි පුත්තං පස්සිතුං න ලභති, පුත්තොපි මාතරං පස්සිතුං න ලභතීති අත්ථො. භයං හොතීති චිත්තුත්‍රාසභයං හොති. අටවිසඞ්කොපොති අටවියා සඞ්කොපො. අටවීති චෙත්ථ අටවිවාසිනො චොරා වෙදිතබ්බා. යදා හි තෙ අටවිතො ජනපදං ඔතරිත්වා ගාමනිගමරාජධානියො පහරිත්වා විලුම්පන්ති, තදා අටවිසඞ්කොපො නාම හොති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. චක්කසමාරූළ්හාති එත්ථ ඉරියාපථචක්කම්පි වට්ටති යානචක්කම්පි. භයස්මිං හි සම්පත්තෙ යෙසං යානකානි අත්ථි, තෙ අත්තනො පරික්ඛාරභණ්ඩං තෙසු ආරොපෙත්වා පලායන්ති. යෙසං නත්ථි[Pg.165], තෙ කාජෙන වා ආදාය සීසෙන වා උක්ඛිපිත්වා පලායන්තියෙව. තෙ චක්කසමාරූළ්හා නාම හොන්ති. පරියායන්තීති ඉතො චිතො ච ගච්ඡන්ති. කදාචීති කිස්මිඤ්චිදෙව කාලෙ. කරහචීති තස්සෙව වෙවචනං. මාතාපි පුත්තං පටිලභතීති ආගච්ඡන්තං වා ගච්ඡන්තං වා එකස්මිං ඨානෙ නිලීනං වා පස්සිතුං ලභති. උදකවාහකොති නදීපූරො. මාතාපි පුත්තං පටිලභතීති කුල්ලෙ වා උළුම්පෙ වා මත්තිකාභාජනෙ වා දාරුක්ඛණ්ඩෙ වා ලග්ගං වුය්හමානං පස්සිතුං පටිලභති, සොත්ථිනා වා පුන උත්තරිත්වා ගාමෙ වා අරඤ්ඤෙ වා ඨිතං පස්සිතුං ලභතීති.

63. Im zweiten Sutta: Zu 'amātāputtikāni' (ohne Mutter und Sohn): 'Mutter und Sohn' bedeutet Mutter und Sohn gemeinsam. Weil es in diesen Gefahren an der Fähigkeit mangelt, einander zu schützen, gibt es dort weder Mutter noch Sohn; daher heißt es 'amātāputtikāni'. 'Yanti' bedeutet 'zu welcher Zeit' (yasmiṃ samaye). 'Tattha mātāpi puttaṃ nappaṭilabhatīti' bedeutet: Wenn jene Feuersbrunst ausgebrochen ist, bekommt weder die Mutter ihren Sohn zu sehen, noch der Sohn seine Mutter; das ist die Bedeutung. 'Bhayaṃ hotīti' bedeutet, dass ein Schrecken der geistigen Erschütterung (cittutrāsabhaya) entsteht. 'Aṭavisaṅkopoti' bedeutet die Verwüstung durch das Waldgebiet. Unter 'Wald' (aṭavī) sind hier im Wald lebende Räuber zu verstehen. Denn wenn diese aus dem Wald in das bewohnte Land herabkommen, Dörfer, Marktflecken und Königsstädte überfallen und plündern, dann nennt man das 'Verwüstung durch das Waldgebiet' (aṭavisaṅkopo); im Hinblick darauf wurde dies gesagt. Zu 'cakkasamārūḷhāti': Hierbei ist sowohl das Rad der Körperhaltungen (iriyāpathacakka) als auch das Rad eines Fahrzeugs (yānacakka) angemessen. Wenn nämlich Gefahr droht, laden diejenigen, die Fahrzeuge besitzen, ihren Hausrat darauf und fliehen. Diejenigen, die keine haben, fliehen, indem sie ihre Lasten entweder mit einer Tragstange tragen oder auf dem Kopf tragen. Sie werden als 'auf Räder gestiegene' bezeichnet. 'Pariyāyantīti' bedeutet, sie laufen hierhin und dorthin. 'Kadācī' bedeutet zu irgendeiner Zeit. 'Karahacī' ist ein Synonym für ebendieses Wort. 'Mātāpi puttaṃ paṭilabhatīti' bedeutet, sie bekommt den Sohn zu sehen, sei es, dass er herbeikommt, weggeht oder sich an einem Ort versteckt hält. 'Udakavāhako' ist eine Überschwemmung (Flussflut). 'Mātāpi puttaṃ paṭilabhatīti' bedeutet, sie bekommt den Sohn zu sehen, wie er an einem Floß, einem Einbaum, einem Tongefäß oder einem Holzblock klammernd davongeschwemmt wird, oder wie er wohlbehalten wieder ans Ufer gelangt ist und in einem Dorf oder im Wald steht.

එවං පරියායතො අමාතාපුත්තිකානි භයානි දස්සෙත්වා ඉදානි නිප්පරියායෙන දස්සෙන්තො තීණිමානීතිආදිමාහ. තත්ථ ජරාභයන්ති ජරං පටිච්ච උප්පජ්ජනකභයං. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘ජරං පටිච්ච උප්පජ්ජති භයං භයානකං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො චෙතසො උත්‍රාසො. බ්‍යාධිං පටිච්ච, මරණං පටිච්ච උප්පජ්ජති භයං භයානකං ඡම්භිතත්තං ලොමහංසො චෙතසො උත්‍රාසො’’ති (විභ. 921). සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

Nachdem der Erhabene so die Gefahren, die im übertragenen Sinne (pariyāyato) 'ohne Mutter und Sohn' genannt werden, aufgezeigt hat, sagt er nun, um sie im eigentlichen Sinne (nippariyāyena) aufzuzeigen: 'tīṇimāni' ('diese drei') usw. Darin bedeutet 'jarābhaya' (die Gefahr des Alterns) die Angst, die in Abhängigkeit vom Altern entsteht. Bei den anderen Gefahren gilt genau dieselbe Methode. Dies wurde auch wie folgt gesagt: 'In Abhängigkeit vom Altern entsteht Angst, Schrecken, Erstarrung, Sträuben der Körperhaare und Aufregung des Geistes. In Abhängigkeit von Krankheit ... in Abhängigkeit vom Tod entsteht Angst, Schrecken, Erstarrung, Sträuben der Körperhaare und Aufregung des Geistes.' Der Rest ist überall ganz offensichtlich.

3. වෙනාගපුරසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Venāgapura-Sutta

64. තතියෙ කොසලෙසූති එවංනාමකෙ ජනපදෙ. චාරිකං චරමානොති අද්ධානගමනං ගච්ඡන්තො. චාරිකා ච නාමෙසා භගවතො දුවිධා හොති තුරිතචාරිකා ච අතුරිතචාරිකා චාති. තත්ථ දූරෙපි බොධනෙය්‍යපුග්ගලං දිස්වා තස්ස බොධනත්ථාය සහසා ගමනං තුරිතචාරිකා නාම. සා මහාකස්සපපච්චුග්ගමනාදීසු දට්ඨබ්බා. යං පන ගාමනිගමපටිපාටියා දෙවසිකං යොජනඅද්ධයොජනවසෙන පිණ්ඩපාතචරියාදීහි ලොකං අනුග්ගණ්හන්තස්ස ගමනං, අයං අතුරිතචාරිකා නාම. ඉමං සන්ධායෙතං වුත්තං – ‘‘චාරිකං චරමානො’’ති. විත්ථාරෙන පන චාරිකාකථා සුමඞ්ගලවිලාසිනියා දීඝනිකායට්ඨකථාය අම්බට්ඨසුත්තවණ්ණනායං (දී. නි. අට්ඨ. 1.254) වුත්තා. බ්‍රාහ්මණගාමොති බ්‍රාහ්මණානං සමොසරණගාමොපි බ්‍රාහ්මණගාමොති වුච්චති, බ්‍රාහ්මණානං භොගගාමොපි. ඉධ සමොසරණගාමො බ්‍රාහ්මණවසනගාමොති අධිප්පෙතො. තදවසරීති තත්ථ අවසරි, සම්පත්තොති අත්ථො. විහාරො පනෙත්ථ අනියාමිතො. තස්මා තස්ස අවිදූරෙ බුද්ධානං [Pg.166] අනුච්ඡවිකො එකො වනසණ්ඩො අත්ථි, සත්ථා තං වනසණ්ඩං ගතොති වෙදිතබ්බො.

64. Im dritten Sutta: Zu 'kosalesu' bedeutet im Land dieses Namens. 'Cārikaṃ caramāno' bedeutet auf einer weiten Reise wandernd. Dieses Wandern des Erhabenen ist zweifacher Art: das eilige Wandern (turitacārikā) und das geruhsame Wandern (aturitacārikā). Darunter versteht man unter dem eiligen Wandern das rasche Aufbrechen, wenn der Erhabene selbst in weiter Ferne eine Person sieht, die zur Erleuchtung fähig ist (bodhaneyyapuggala), um sie zur Erkenntnis zu führen. Dies ist etwa beim Zusammentreffen mit Mahākassapa und anderen Begebenheiten zu sehen. Das Wandern aber, bei dem er von Dorf zu Dorf und von Marktflecken zu Marktflecken zieht, täglich eine Strecke von einer Yojana oder einer halben Yojana zurücklegt und durch Almosengänge und Ähnliches die Menschen unterstützt, nennt man das geruhsame Wandern. Im Hinblick darauf wurde gesagt: 'cārikaṃ caramāno'. Eine ausführliche Abhandlung über das Wandern (cārikākathā) wurde jedoch in der Sumaṅgalavilāsinī, dem Kommentar zur Dīgha-Nikāya, bei der Erklärung des Ambaṭṭha-Sutta dargelegt. Als 'brāhmaṇagāmo' (Brahminendorf) bezeichnet man sowohl ein Dorf, das ein Versammlungsort für Brahmanen ist, als auch ein Lehensdorf (bhogagāmo) der Brahmanen. Hier ist ein Versammlungsort bzw. Wohnort der Brahmanen gemeint. 'Tadavasarīti' bedeutet, er begab sich dorthin, er kam dort an. Eine bestimmte Klosterunterkunft (vihāra) ist hierbei nicht festgelegt. Daher ist zu verstehen: In der Nähe dieses Ortes gab es ein waldiges Gehölz (vanasaṇḍa), das für Buddhas angemessen war, und der Meister begab sich in dieses Gehölz.

අස්සොසුන්ති සුණිංසු උපලභිංසු, සොතද්වාරසම්පත්තවචනනිග්ඝොසානුසාරෙන ජානිංසු. ඛොති අවධාරණත්ථෙ, පදපූරණමත්තෙ වා නිපාතො. තත්ථ අවධාරණත්ථෙන ‘‘අස්සොසුං එව, න තෙසං කොචි සවනන්තරායො අහොසී’’ති අයමත්ථො වෙදිතබ්බො. පදපූරණෙන බ්‍යඤ්ජනසිලිට්ඨතාමත්තමෙව.

'Assosunti' bedeutet, sie hörten, vernahmen, erkannten entsprechend dem Klang der Worte, die an das Ohrtor gelangten. 'Kho' ist eine Partikel, die entweder im Sinne der Hervorhebung (avadhāraṇa) oder als bloße Versfüllung (padapūraṇa) gebraucht wird. Darunter ist bei der Bedeutung der Hervorhebung zu verstehen: 'Sie hörten es gewiss, und es gab für sie kein Hindernis beim Hören.' Als bloße Versfüllung dient es lediglich dem Wohllaut des Ausdrucks (byañjanasiliṭṭhatā).

ඉදානි යමත්ථං අස්සොසුං, තං පකාසෙතුං සමණො ඛලු, භො, ගොතමොතිආදි වුත්තං. තත්ථ සමිතපාපත්තා සමණොති වෙදිතබ්බො. ඛලූති අනුස්සවත්ථෙ නිපාතො. භොති තෙසං අඤ්ඤමඤ්ඤං ආලපනමත්තං. ගොතමොති භගවතො ගොත්තවසෙන පරිදීපනං, තස්මා ‘‘සමණො ඛලු, භො, ගොතමො’’ති එත්ථ සමණො කිර, භො, ගොතමගොත්තොති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො. සක්‍යපුත්තොති ඉදං පන භගවතො උච්චාකුලපරිදීපනං. සක්‍යකුලා පබ්බජිතොති සද්ධාපබ්බජිතභාවපරිදීපනං, කෙනචි පාරිජුඤ්ඤෙන අනභිභූතො අපරික්ඛීණංයෙව තං කුලං පහාය සද්ධාය පබ්බජිතොති වුත්තං හොති. තං ඛො පනාති ඉත්ථම්භූතාඛ්‍යානත්ථෙ උපයොගවචනං, තස්ස ඛො පන භොතො ගොතමස්සාති අත්ථො. කල්‍යාණොති කල්‍යාණගුණසමන්නාගතො, සෙට්ඨොති වුත්තං හොති. කිත්තිසද්දොති කිත්තියෙව, ථුතිඝොසො වා. අබ්භුග්ගතොති සදෙවකං ලොකං අජ්ඣොත්ථරිත්වා උග්ගතො. කින්ති? ඉතිපි සො භගවා…පෙ… බුද්ධො භගවාති. තත්‍රායං පදසම්බන්ධො – සො භගවා ඉතිපි අරහං, ඉතිපි සම්මාසම්බුද්ධො…පෙ… ඉතිපි භගවාති. ඉමිනා ච ඉමිනා ච කාරණෙනාති වුත්තං හොති.

Um nun das kundzutun, was sie gehört hatten, wurde gesagt: 'samaṇo khalu, bho, gotamo' ('Der Asket Gotama nämlich, ihr Herren') usw. Darin ist zu verstehen, dass er 'samaṇa' (Asket) heißt, weil er das Böse zur Ruhe gebracht hat (samitapāpattā). 'Khalu' ist eine Partikel im Sinne des Hörensagens (anussava). 'Bho' ist eine bloße Anrede untereinander. 'Gotamo' bezeichnet den Erhabenen nach seiner Sippe (gotta); daher ist bei der Formulierung 'samaṇo khalu, bho, gotamo' folgende Bedeutung zu sehen: 'Ein Asket aus der Gotama-Sippe soll angekommen sein, ihr Herren!' Das Wort 'sakyaputto' (Sohn der Sakyer) verdeutlicht die edle Herkunft des Erhabenen. 'Sakyakulā pabbajito' (aus der Sakyer-Sippe in die Hauslosigkeit gezogen) verdeutlicht sein Hinausziehen aus reinem Vertrauen (saddhā); dies bedeutet, dass er, unberührt von irgendeinem Niedergang, jene ungeschmälerte Sippe verließ und aus Vertrauen in die Hauslosigkeit zog. 'Taṃ kho pana' ist ein Akkusativ zur Bezeichnung eines Sachverhalts (itthambhūtākhyāna), im Sinne von: 'über jenen ehrwürdigen Gotama'. 'Kalyāṇo' bedeutet mit vortrefflichen Eigenschaften ausgestattet, vorzüglich. 'Kittisaddo' bezeichnet den Ruf selbst oder den Schall des Lobes. 'Abbhuggato' bedeutet, dass er sich über die Welt samt den Göttern ausbreitete und emporstieg. Auf welche Weise? 'Itipi so bhagavā ... pe ... buddho bhagavā' ('Eben darum ist jener Erhabene ... ein Erwachter, ein Erhabener'). Die Satzverbindung lautet hierbei: 'Jener Erhabene ist eben darum ein Würdiger (arahaṃ), eben darum ein vollkommen Erwachter (sammāsambuddho) ... eben darum ein Erhabener (bhagavā).' Es soll damit gesagt sein: 'Aus diesem und jenem Grunde'.

තත්ථ ‘‘ආරකත්තා, අරීනං අරානඤ්ච හතත්තා, පච්චයාදීනං අරහත්තා, පාපකරණෙ රහාභාවාති ඉමෙහි කාරණෙහි සො භගවා අරහන්ති වෙදිතබ්බො’’තිආදිනා නයෙන මාතිකං නික්ඛිපිත්වා සබ්බානෙව එතානි පදානි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.125-127) බුද්ධානුස්සතිනිද්දෙසෙ විත්ථාරිතානීති තතො නෙසං විත්ථාරො ගහෙතබ්බො.

Darin hat der Verfasser, nachdem er das Schema auf folgende Weise dargelegt hat: 'Weil er weit entfernt ist (ārakattā), weil er die Feinde [die Befleckungen] erschlagen hat (arīnaṃ hatattā) und die Speichen [des Rades des Werdens] zerstört hat (arānañca hatattā), weil er der Gaben würdig ist (paccayādīnaṃ arahattā), und weil es bei ihm kein geheimes Begehen von Schlechtem gibt (pāpakaraṇe rahābhāvā) – aus diesen Gründen ist jener Erhabene als Würdiger (arahant) zu verstehen', all diese Begriffe im Visuddhimagga, im Kapitel über die Betrachtung des Buddha (buddhānussatiniddese), ausführlich dargelegt. Daher ist ihre ausführliche Erklärung von dort zu entnehmen.

සො [Pg.167] ඉමං ලොකන්ති සො භවං ගොතමො ඉමං ලොකං, ඉදානි වත්තබ්බං නිදස්සෙති. සදෙවකන්ති සහ දෙවෙහි සදෙවකං. එවං සහ මාරෙන සමාරකං. සහ බ්‍රහ්මුනා සබ්‍රහ්මකං. සහ සමණබ්‍රාහ්මණෙහි සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං. පජාතත්තා පජා, තං පජං. සහ දෙවමනුස්සෙහි සදෙවමනුස්සං. තත්ථ සදෙවකවචනෙන පඤ්චකාමාවචරදෙවග්ගහණං වෙදිතබ්බං, සමාරකවචනෙන ඡට්ඨකාමාවචරදෙවග්ගහණං, සබ්‍රහ්මකවචනෙන බ්‍රහ්මකායිකාදිබ්‍රහ්මග්ගහණං, සස්සමණබ්‍රාහ්මණිවචනෙන සාසනස්ස පච්චත්ථිකපච්චාමිත්තසමණබ්‍රාහ්මණග්ගහණං, සමිතපාපබාහිතපාපසමණබ්‍රාහ්මණග්ගහණඤ්ච, පජාවචනෙන සත්තලොකග්ගහණං, සදෙවමනුස්සවචනෙන සම්මුතිදෙවඅවසෙසමනුස්සග්ගහණං. එවමෙත්ථ තීහි පදෙහි ඔකාසලොකෙන සද්ධිං සත්තලොකො, ද්වීහි පජාවසෙන සත්තලොකොව ගහිතොති වෙදිතබ්බො.

„Er diese Welt“ (so imaṃ lokaṃ): Der ehrwürdige Gotama zeigt diese Welt auf, die nun besprochen werden soll. „Mit der Götterwelt“ (sadevakaṃ) bedeutet: zusammen mit den Devas. Ebenso bedeutet „mit Māra“ (samārakaṃ): zusammen mit Māra. „Mit Brahmā“ (sabrahmakaṃ) bedeutet: zusammen mit Brahmā. „Mit Asketen und Brahmanen“ (sassamaṇabrāhmaṇiṃ) bedeutet: zusammen mit Asketen und Brahmanen. Weil sie sich auf vielfältige Weise fortpflanzt, wird sie „Schar“ (pajā) genannt; [der Begriff bezieht sich auf] eben diese Schar (taṃ pajaṃ). „Mit Göttern und Menschen“ (sadevamanussaṃ) bedeutet: zusammen mit Göttern und Menschen. Hierbei ist zu verstehen: Mit dem Ausdruck „mit der Götterwelt“ (sadevaka) ist die Erfassung der fünf Götterwelten der Sinnessphäre (pañcakāmāvacaradeva) gemeint. Mit dem Ausdruck „mit Māra“ (samāraka) ist die Erfassung der sechsten Götterwelt der Sinnessphäre gemeint. Mit dem Ausdruck „mit Brahmā“ (sabrahmaka) ist die Erfassung der Brahmā-Körper-Götterwelt und anderer Brahmā-Welten gemeint. Mit dem Ausdruck „mit Asketen und Brahmanen“ (sassamaṇabrāhmaṇi) ist die Erfassung der gegnerischen und feindlichen Asketen und Brahmanen der Lehre sowie derjenigen Asketen und Brahmanen, die das Böse beruhigt und beseitigt haben, gemeint. Mit dem Begriff „Schar“ (pajā) ist die Erfassung der Welt der Lebewesen (sattaloka) gemeint. Mit dem Ausdruck „mit Göttern und Menschen“ (sadevamanussa) ist die Erfassung der konventionellen Götter [wie Königen] und der übrigen Menschen gemeint. So ist zu verstehen, dass hier mit drei Begriffen die Welt der Lebewesen (sattaloka) zusammen mit der Welt des Raumes (okāsaloka) erfasst wird, und mit zwei Begriffen, durch die Kraft des Wortes „Schar“ (pajā), nur die Welt der Lebewesen allein erfasst wird.

අපරො නයො – සදෙවකග්ගහණෙන අරූපාවචරලොකො ගහිතො, සමාරකග්ගහණෙන ඡකාමාවචරදෙවලොකො, සබ්‍රහ්මකග්ගහණෙන රූපීබ්‍රහ්මලොකො, සස්සමණබ්‍රාහ්මණාදිග්ගහණෙන චතුපරිසවසෙන, සම්මුතිදෙවෙහි වා සහ මනුස්සලොකො, අවසෙසසබ්බසත්තලොකො වා. පොරාණා පනාහු – සදෙවකන්ති දෙවතාහි සද්ධිං අවසෙසලොකං. සමාරකන්ති මාරෙන සද්ධිං අවසෙසලොකං. සබ්‍රහ්මකන්ති බ්‍රහ්මෙහි සද්ධිං අවසෙසලොකං. එවං සබ්බෙපි තිභවූපගෙ සත්තෙ තීහාකාරෙහි තීසු පදෙසු පක්ඛිපිත්වා පුන ද්වීහි පදෙහි පරියාදාතුං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සන්ති වුත්තං. එවං පඤ්චහි පදෙහි තෙන තෙනාකාරෙන තෙධාතුකමෙව පරියාදින්නන්ති.

Eine andere Methode: Durch das Erfassen von „mit der Götterwelt“ (sadevaka) wird die formlose Welt (arūpāvacaraloka) erfasst; durch das Erfassen von „mit Māra“ (samāraka) die sechsfache Götterwelt der Sinnessphäre (chakāmāvacaradevaloka); durch das Erfassen von „mit Brahmā“ (sabrahmaka) die feinstoffliche Brahmā-Welt (rūpībrahmaloka); und durch das Erfassen von „mit Asketen und Brahmanen“ usw. wird im Sinne der vierfachen Versammlung entweder die Menschenwelt zusammen mit den konventionellen Göttern oder die gesamte übrige Welt der Lebewesen erfasst. Die Alten jedoch sagen: Mit „mit der Götterwelt“ (sadevaka) wird die übrige Welt zusammen mit den Gottheiten erfasst. Mit „mit Māra“ (samāraka) wird die übrige Welt zusammen mit Māra erfasst. Mit „mit Brahmā“ (sabrahmaka) wird die übrige Welt zusammen mit den Brahmās erfasst. Nachdem er so alle Wesen, die in die drei Daseinsbereiche eingegangen sind, auf dreifache Weise in drei Begriffen eingeordnet hatte, sprach er wiederum zwei Begriffe aus, um sie erschöpfend zu erfassen: „die Generation mit den Asketen und Brahmanen, mit Göttern und Menschen“. Auf diese Weise wird mit diesen fünf Begriffen in der jeweiligen Weise genau die dreifache Welt (tedhātuka) vollständig und erschöpfend erfasst.

සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙතීති සයන්ති සාමං, අපරනෙය්‍යො හුත්වා. අභිඤ්ඤාති අභිඤ්ඤාය, අධිකෙන ඤාණෙන ඤත්වාති අත්ථො. සච්ඡිකත්වාති පච්චක්ඛං කත්වා, එතෙන අනුමානාදිපටික්ඛෙපො කතො. පවෙදෙතීති බොධෙති ඤාපෙති පකාසෙති.

„Nachdem er es selbst durch direktes Erkennen verwirklicht hat, verkündet er es“ (sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti): „Selbst“ (sayaṃ) bedeutet eigenständig (sāmaṃ), ohne von anderen angeleitet zu werden (aparaneyyo hutvā). „Durch direktes Erkennen“ (abhiññā) bedeutet durch höheres Wissen (abhiññāya); die Bedeutung ist: mit einem überlegenen Wissen erkannt habend (adhikena ñāṇena ñatvā). „Verwirklicht habend“ (sacchikatvā) bedeutet direkt erfahren habend (paccakkhaṃ katvā); damit wird ein bloßes logisches Erschließen (anumāna) usw. ausgeschlossen. „Er verkündet“ (pavedeti) bedeutet: er lässt verstehen (bodheti), lässt wissen (ñāpeti), offenbart (pakāseti).

සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… පරියොසානකල්‍යාණන්ති සො භගවා සත්තෙසු කාරුඤ්ඤතං පටිච්ච හිත්වාපි අනුත්තරං විවෙකසුඛං ධම්මං [Pg.168] දෙසෙති. තඤ්ච ඛො අප්පං වා බහුං වා දෙසෙන්තො ආදිකල්‍යාණාදිප්පකාරමෙව දෙසෙති, ආදිම්හිපි කල්‍යාණං භද්දකං අනවජ්ජමෙව කත්වා දෙසෙති, මජ්ඣෙපි, පරියොසානෙපි කල්‍යාණං භද්දකං අනවජ්ජමෙව කත්වා දෙසෙතීති වුත්තං හොති.

„Er verkündet die Lehre, die am Anfang heilsam ist … am Ende heilsam ist“ (so dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ… pe… pariyosānakalyāṇaṃ): Jener Erhabene verkündet aus Mitgefühl für die Lebewesen die Lehre, selbst wenn er dafür das unübertreffliche Glück der Abgeschiedenheit [die Frucht der Befreiung] (anuttaraṃ vivekasukhaṃ) aufgibt. Und ob er nun wenig oder viel verkündet, er lehrt es stets so, dass es am Anfang heilsam ist usw.; das heißt, er lehrt es so, dass er es schon am Anfang heilsam, gut und fehlerlos gestaltet, und ebenso in der Mitte und am Ende heilsam, gut und fehlerlos gestaltet.

තත්ථ අත්ථි දෙසනාය ආදිමජ්ඣපරියොසානං, අත්ථි සාසනස්ස. දෙසනාය තාව චතුප්පදිකායපි ගාථාය පඨමපාදො ආදි නාම, තතො ද්වෙ මජ්ඣං නාම, අන්තෙ එකො පරියොසානං නාම. එකානුසන්ධිකස්ස සුත්තස්ස නිදානං ආදි, ඉදමවොචාති පරියොසානං, උභින්නං අන්තරා මජ්ඣං. අනෙකානුසන්ධිකස්ස සුත්තස්ස පඨමානුසන්ධි ආදි, අන්තෙ අනුසන්ධි පරියොසානං, මජ්ඣෙ එකො වා ද්වෙ වා බහූ වා මජ්ඣමෙව.

Hierbei gibt es einen Anfang, eine Mitte und ein Ende der Verkündung (desanā) sowie [einen Anfang, eine Mitte und ein Ende] der Lehre (sāsana). Was nun die Verkündung betrifft: Bei einer vierzeiligen Strophe ist die erste Zeile der Anfang; die darauffolgenden zwei Zeilen werden Mitte genannt; die eine Zeile am Ende ist das Ende. Bei einer Lehrrede mit einer einzigen Verknüpfung (ekānusandhika) ist die Einleitung (nidāna) der Anfang, der Satz „Dies sprach [der Erhabene]“ (idamavoca) ist das Ende, und der Bereich dazwischen ist die Mitte. Bei einer Lehrrede mit mehreren Verknüpfungen (anekānusandhika) ist die erste Verknüpfung der Anfang, die Verknüpfung am Ende ist das Ende, und eine, zwei oder viele Verknüpfungen in der Mitte sind eben die Mitte.

සාසනස්ස සීලසමාධිවිපස්සනා ආදි නාම. වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘කො චාදි කුසලානං ධම්මානං, සීලඤ්ච සුවිසුද්ධං දිට්ඨි ච උජුකා’’ති (සං. නි. 5.369). ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, මජ්ඣිමා පටිපදා තථාගතෙන අභිසම්බුද්ධා’’ති එවං වුත්තො පන අරියමග්ගො මජ්ඣං නාම. ඵලඤ්චෙව නිබ්බානඤ්ච පරියොසානං නාම. ‘‘තස්මාතිහ ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රහ්මචරියං එතංපාරං එතංපරියොසාන’’න්ති එත්ථ ඵලං පරියොසනන්ති වුත්තං. ‘‘නිබ්බානොගධඤ්හි, ආවුසො විසාඛ, බ්‍රහ්මචරියං වුස්සති නිබ්බානපරායණං නිබ්බානපරියොසාන’’න්ති (ම. නි. 1.466) එත්ථ නිබ්බානං පරියොසානන්ති වුත්තං. ඉධ පන දෙසනාය ආදිමජ්ඣපරියොසානං අධිප්පෙතං. භගවා හි ධම්මං දෙසෙන්තො ආදිම්හි සීලං දස්සෙත්වා මජ්ඣෙ මග්ගං පරියොසානෙ නිබ්බානං දස්සෙති. තෙන වුත්තං – ‘‘සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණ’’න්ති. තස්මා අඤ්ඤොපි ධම්මකථිකො ධම්මං කථෙන්තො –

Für die Lehre (sāsana) werden Tugend, Sammlung und Einsicht (sīlasamādhivipassanā) als Anfang bezeichnet. Dies wurde auch so gesagt: „Und was ist der Anfang der heilsamen Dinge? Die völlig reine Tugend und die gerade Ansicht.“ Der edle Pfad jedoch, über den gesagt wurde: „Es gibt, ihr Mönche, einen mittleren Weg, der vom Tathāgata vollkommen erkannt wurde“, wird die Mitte genannt. Die Frucht und das Nibbāna werden das Ende genannt. In der Passage: „Darum, o Brahmane, dient dieses heilige Leben diesem Zweck, dies ist sein jenseitiges Ufer, dies sein Ende“ ist die Frucht als das Ende (pariyosāna) bezeichnet worden. In der Passage: „Denn das heilige Leben, Freund Visākha, mündet in Nibbāna, hat Nibbāna als Ziel und Nibbāna als Ende“ ist Nibbāna als das Ende bezeichnet worden. Hier jedoch ist der Anfang, die Mitte und das Ende der Verkündung gemeint. Denn wenn der Erhabene die Lehre verkündet, zeigt er am Anfang die Tugend auf, in der Mitte den Pfad und am Ende das Nibbāna. Darum wurde gesagt: „Er verkündet die Lehre, die am Anfang heilsam ist, in der Mitte heilsam ist, am Ende heilsam ist.“ Deshalb sollte auch jeder andere Dhamma-Prediger, wenn er die Lehre darlegt...

‘‘ආදිම්හි සීලං දස්සෙය්‍ය, මජ්ඣෙ මග්ගං විභාවයෙ;

පරියොසානම්හි නිබ්බානං, එසා කථිකසණ්ඨිතී’’ති.

„Am Anfang sollte er die Tugend aufzeigen, in der Mitte den Pfad verdeutlichen, am Ende das Nibbāna offenbaren; dies ist die rechte Weise eines Predigers.“

සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනන්ති යස්ස හි යාගුභත්තඉත්ථිපුරිසාදිවණ්ණනානිස්සිතා දෙසනා හොති, න සො සාත්ථං දෙසෙති. භගවා පන තථාරූපං දෙසනං පහාය චතුසතිපට්ඨානාදිනිස්සිතං දෙසනං දෙසෙති. තස්මා ‘‘සාත්ථං දෙසෙතී’’ති [Pg.169] වුච්චති. යස්ස පන දෙසනා එකබ්‍යඤ්ජනාදියුත්තා වා සබ්බනිරොට්ඨබ්‍යඤ්ජනා වා සබ්බවිස්සට්ඨබ්‍යඤ්ජනා වා සබ්බනිග්ගහිතබ්‍යඤ්ජනා වා, තස්ස දමිළකිරාතයවනාදිමිලක්ඛානං භාසා විය බ්‍යඤ්ජනපාරිපූරියා අභාවතො අබ්‍යඤ්ජනා නාම දෙසනා හොති. භගවා පන –

„Sinnvoll und wohlformuliert“ (sātthaṃ sabyañjanaṃ): Wenn nämlich jemandes Verkündung auf der Lobpreisung von Reisschleim, Speisen, Frauen, Männern usw. beruht, so verkündet er nicht sinnvoll. Der Erhabene jedoch meidet eine solche Art der Verkündung und lehrt eine Verkündung, die auf den vier Grundlagen der Achtsamkeit und Ähnlichem beruht. Darum heißt es, er „verkündet sinnvoll“. Wenn hingegen jemandes Verkündung nur mit einem einzigen Laut versehen ist, oder ganz ohne Lippenlaute [ohne Berührung der Lippen] artikuliert wird, oder ganz aus offenen Lauten oder ganz aus Nasallauten besteht, dann ist seine Verkündung mangels Vollständigkeit der Artikulation fehlerhaft formuliert (abyañjanā), ähnlich wie die Sprachen der Barbaren (milakkha) wie der Tamilen, Kirātas, Yavanas usw. Der Erhabene jedoch [nutzt die zehnfache Artikulation]:

‘‘සිථිලං ධනිතඤ්ච දීඝරස්සං, ලහුකං ගරුකඤ්ච නිග්ගහීතං;

සම්බන්ධං වවත්ථිතං විමුත්තං, දසධා බ්‍යඤ්ජනබුද්ධියා පභෙදො’’ති. –

„Sanft und kraftvoll, lang und kurz, leicht und schwer, nasalisiert, verbunden, getrennt und gelöst – so ist die Einteilung der Artikulation in zehn Arten für das Sprachverständnis.“

එවං වුත්තං දසවිධං බ්‍යඤ්ජනං අමක්ඛෙත්වා පරිපුණ්ණබ්‍යඤ්ජනමෙව කත්වා ධම්මං දෙසෙති. තස්මා ‘‘සබ්‍යඤ්ජනං කත්වා දෙසෙතී’’ති වුච්චති. කෙවලපරිපුණ්ණන්ති එත්ථ කෙවලන්ති සකලාධිවචනං. පරිපුණ්ණන්ති අනූනාධිකවචනං. ඉදං වුත්තං හොති – සකලපරිපුණ්ණමෙව දෙසෙති, එකදෙසනාපි අපරිපුණ්ණා නත්ථීති. පරිසුද්ධන්ති නිරුපක්කිලෙසං. යො හි ‘‘ඉමං ධම්මදෙසනං නිස්සාය ලාභං වා සක්කාරං වා ලභිස්සාමී’’ති දෙසෙති, තස්ස අපරිසුද්ධා දෙසනා නාම හොති. භගවා පන ලොකාමිසනිරපෙක්ඛො හිතඵරණෙනෙව මෙත්තාභාවනාය මුදුහදයො උල්ලුම්පනසභාවසණ්ඨිතෙන චිත්තෙන දෙසෙති. තස්මා පරිසුද්ධං දෙසෙතීති වුච්චති. බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතීති එත්ථ බ්‍රහ්මචරියන්ති සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතං සකලං සාසනං. තස්මා බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතීති සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං…පෙ… පරිසුද්ධං, එවං දෙසෙන්තො ච සික්ඛත්තයසඞ්ගහිතං සකලසාසනබ්‍රහ්මචරියං පකාසෙතීති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. බ්‍රහ්මචරියන්ති සෙට්ඨට්ඨෙන බ්‍රහ්මභූතං චරියං, බ්‍රහ්මභූතානං වා බුද්ධාදීනං චරියන්ති වුත්තං හොති.

Ohne die so dargelegten zehn Arten von Lauten (byañjana) zu verwischen, verkündet er die Lehre, indem er sie ausschließlich mit vollkommenen Lauten versieht. Darum heißt es: „Er lehrt, indem er sie mit den (vollkommenen) Lauten versieht“. Unter „kevalaparipuṇṇa“ (völlig vollkommen) ist „kevala“ eine Bezeichnung für das Ganze (sakala). „Paripuṇṇa“ ist ein Ausdruck für das, was weder zu wenig noch zu viel ist. Damit ist gemeint: Er lehrt sie als gänzlich vollkommen; und nicht ein einziger Teil der Lehrverkündung ist unvollständig. „Rein“ (parisuddha) bedeutet frei von Trübungen (Kilesas). Denn wer die Lehre verkündet in dem Gedanken: „Aufgrund dieser Lehrverkündung werde ich Gewinn oder Ehrerbietung erlangen“, dessen Lehrverkündung wird „unrein“ genannt. Der Erhabene hingegen verkündet sie frei von Verlangen nach weltlichen Gütern, mit einem durch die Entfaltung der Liebenden Güte sanften Herzen, einzig um das Wohl zu verbreiten, mit einem Geist, dessen Natur darauf ausgerichtet ist, die Wesen emporzuheben. Darum heißt es: „Er verkündet die reine Lehre“. In der Formulierung „Er verkündet das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ pakāseti) bezeichnet „heiliges Leben“ (brahmacariya) die gesamte Lehre, die in den drei Schulungen zusammengefasst ist. Darum ist die Bedeutung hierbei wie folgt zu verstehen: „Er verkündet das heilige Leben“, indem er die Lehre verkündet, die am Anfang herrlich ist ... [und so weiter] ... rein ist; und indem er sie so verkündet, offenbart er das heilige Leben der gesamten Lehre, das in den drei Schulungen zusammengefasst ist. Mit „heiliges Leben“ (brahmacariya) ist gemeint: ein Wandel, der im Sinne der Vortrefflichkeit erhaben (brahmabhūta) ist, oder der Wandel der Erhabenen, wie der Buddhas und anderer.

සාධු ඛො පනාති සුන්දරං ඛො පන, අත්ථාවහං සුඛාවහන්ති වුත්තං හොති. තථාරූපානං අරහතන්ති යථාරූපො සො භවං ගොතමො, එවරූපානං අනෙකෙහිපි කප්පකොටිසතසහස්සෙහි දුල්ලභදස්සනානං බ්‍යාමප්පභාපරික්ඛිත්තෙහි අසීතිඅනුබ්‍යඤ්ජනපටිමණ්ඩිතෙහි ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණවරෙහි සමාකිණ්ණමනොරමසරීරානං අනප්පකදස්සනානං අතිමධුරධම්මනිග්ඝොසානං යථාභූතගුණාධිගමෙන ලොකෙ අරහන්තොති ලද්ධසද්දානං අරහතං. දස්සනං හොතීති පසාදසොම්මානි අක්ඛීනි උම්මීලෙත්වා දස්සනමත්තම්පි සාධු හොති. සචෙ පන අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතෙන බ්‍රහ්මස්සරෙන ධම්මං දෙසෙන්තස්ස එකපදම්පි සොතුං ලභිස්සාම, සාධුතරංයෙව භවිස්සතීති [Pg.170] එවං අජ්ඣාසයං කත්වා. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසූති සබ්බකිච්චානි පහාය තුට්ඨමානසා අගමංසු. අඤ්ජලිං පණාමෙත්වාති එතෙ උභතොපක්ඛිකා, තෙ එවං චින්තෙසුං – ‘‘සචෙ නො මිච්ඡාදිට්ඨිකා චොදෙස්සන්ති ‘කස්මා තුම්හෙ සමණං ගොතමං වන්දිත්ථා’ති, තෙසං ‘කිං අඤ්ජලිකරණමත්තෙනාපි වන්දිතං හොතී’ති වක්ඛාම. සචෙ නො සම්මාදිට්ඨිකා චොදෙස්සන්ති ‘කස්මා භගවන්තං න වන්දිත්ථා’ති, ‘කිං සීසෙන භූමිං පහරන්තෙනෙව වන්දිතං හොති. නනු අඤ්ජලිකම්මම්පි වන්දනා එවා’ති වක්ඛාමා’’ති.

„Es ist wahrlich gut“ (sādhu kho pana) bedeutet: es ist in der Tat vortrefflich, Nutzen bringend und Glück bringend. Unter „solcherlei Heiligen (Arahants)“ ist zu verstehen: von solcher Art wie der ehrwürdige Gotama, Personen von solcher Art, deren Anblick selbst in vielen hunderttausend Koṭis von Weltzeitaltern schwer zu erlangen ist; deren liebreizende Körper von einer ein Klafter weiten Aura umgeben, mit den achtzig Nebenmerkmalen geschmückt und mit den zweiunddreißig vorzüglichen Merkmalen eines Großen Mannes übersät sind; deren Anblick niemals sättigt; deren Stimme bei der Verkündung der Lehre überaus süß ist; und die durch das Erlangen wahrhaftiger Qualitäten in der Welt den Ruf „Arahant“ erlangt haben. „Sie zu sehen“ (dassanaṃ hoti) bedeutet: Selbst das bloße Erblicken, indem man die klaren und sanften Augen öffnet, ist heilsam. „Wenn wir aber auch nur ein einziges Wort von ihm hören dürfen, wenn er mit seiner mit den acht Eigenschaften ausgestatteten Brahma-Stimme die Lehre verkündet, so wird das umso besser sein“ – in dieser Absicht. „Sie begaben sich dorthin, wo der Erhabene war“ bedeutet: Sie ließen alle Geschäfte beiseite und gingen mit erfreuten Herzen dorthin. „Sie reichten die ehrerbietig zusammengelegten Hände dar“ – jene, die beiden Seiten angehörten (die sowohl falsche als auch rechte Ansichten hegten), dachten so: „Wenn uns die Anhänger falscher Ansichten tadeln und fragen: ‚Warum habt ihr den Asketen Gotama verehrt?‘, werden wir ihnen antworten: ‚Gilt denn nicht schon das bloße Zusammenlegen der Hände als Verehrung?‘. Und wenn uns die Anhänger rechter Ansichten tadeln und fragen: ‚Warum habt ihr den Erhabenen nicht verehrt?‘, werden wir antworten: ‚Wird denn eine Ehrerbietung nur dadurch erwiesen, dass man mit dem Kopf den Boden berührt? Ist das Zusammenlegen der Hände nicht auch eine Form der Verehrung?‘“.

නාමගොත්තන්ති, ‘‘භො ගොතම, අහං අසුකස්ස පුත්තො දත්තො නාම මිත්තො නාම ඉධාගතො’’ති වදන්තා නාමං සාවෙන්ති නාම. ‘‘භො ගොතම, අහං වාසෙට්ඨො නාම කච්චානො නාම ඉධාගතො’’ති වදන්තා ගොත්තං සාවෙන්ති නාම. එතෙ කිර දලිද්දා ජිණ්ණකුලපුත්තා ‘‘පරිසමජ්ඣෙ නාමගොත්තවසෙන පාකටා භවිස්සාමා’’ති එවං අකංසු. යෙ පන තුණ්හීභූතා නිසීදිංසු, තෙ කෙරාටිකා චෙව අන්ධබාලා ච. තත්ථ කෙරාටිකා ‘‘එකං ද්වෙ කථාසල්ලාපෙ කරොන්තෙ විස්සාසිකො හොති, අථ විස්සාසෙ සති එකං ද්වෙ භික්ඛා අදාතුං න යුත්ත’’න්ති තතො අත්තානං මොචෙන්තා තුණ්හීභූතා නිසීදන්ති. අන්ධබාලා අඤ්ඤාණතායෙව අවක්ඛිත්තමත්තිකාපිණ්ඩා විය යත්ථ කත්ථචි තුණ්හීභූතා නිසීදන්ති.

„Name und Sippe“ (nāmagotta) bedeutet: Diejenigen, die sagen: „O Gotama, ich bin der Sohn von dem-und-dem, mein Name ist Datta, mein Name ist Mitta, ich bin hierhergekommen“, verkünden ihren Namen. Diejenigen, die sagen: „O Gotama, ich bin ein Vāseṭṭha, ich bin ein Kaccāna, ich bin hierhergekommen“, verkünden ihre Sippe. Diese waren wohl arm, Söhne aus verfallenen Familien, und sie taten dies in dem Gedanken: „Inmitten der Versammlung werden wir durch unseren Namen und unsere Sippe bekannt werden.“ Diejenigen jedoch, die schweigend dasaßen, waren hinterlistig und völlig töricht. Unter ihnen dachten die Hinterlistigen: „Wenn man ein oder zwei Worte wechselt, wird man vertraut. Und wenn Vertrautheit besteht, schickt es sich nicht, keine ein oder zwei Almosenspeisen zu geben.“ Um sich davon zu befreien, saßen sie schweigend da. Die völlig Törichten saßen aufgrund ihrer bloßen Unwissenheit an irgendeinem beliebigen Ort schweigend da, wie weggeworfene Erdkloben.

වෙනාගපුරිකොති වෙනාගපුරවාසී. එතදවොචාති පාදන්තතො පට්ඨාය යාව කෙසග්ගා තථාගතස්ස සරීරං ඔලොකෙන්තො අසීතිඅනුබ්‍යඤ්ජනසමුජ්ජලෙහි ද්වත්තිංසමහාපුරිසලක්ඛණෙහි පටිමණ්ඩිතං සරීරා නික්ඛමිත්වා සමන්තතො අසීතිහත්ථප්පදෙසං අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඨිතාහි ඡබ්බණ්ණාහි ඝනබුද්ධරංසීහි සම්පරිවාරිතං තථාගතස්ස සරීරං දිස්වා සඤ්ජාතවිම්හයො වණ්ණං භණන්තො එතං ‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතමා’’තිආදිවචනං අවොච.

„Venāgapurika“ bedeutet: ein Einwohner von Venāgapura. „Er sprach folgendes“ (etadavoca) bedeutet: Als er den Körper des Tathāgata von den Zehenspitzen bis zu den Haarspitzen betrachtete, sah er den Körper des Tathāgata, der mit den zweiunddreißig Merkmalen eines Großen Mannes geschmückt war, die durch die achtzig Nebenmerkmale erstrahlten, und der ringsum von dichten, sechsfarbigen Buddha-Strahlen umgeben war, die aus seinem Körper austraten und einen Bereich von achtzig Ellen erfüllten. Von tiefem Staunen ergriffen und voller Lobpreisung sprach er diese Worte: „Es ist erstaunlich, o Gotama!“ und so weiter.

තත්ථ යාවඤ්චිදන්ති අධිමත්තප්පමාණපරිච්ඡෙදවචනමෙතං. තස්ස විප්පසන්නපදෙන සද්ධිං සම්බන්ධො. යාවඤ්ච විප්පසන්නානි අධිමත්තවිප්පසන්නානීති අත්ථො. ඉන්ද්‍රියානීති චක්ඛාදීනි ඡ ඉන්ද්‍රියානි. තස්ස හි පඤ්චන්නං ඉන්ද්‍රියානං පතිට්ඨිතොකාසස්ස විප්පසන්නතං දිස්වා තෙසං විප්පසන්නතා පාකටා අහොසි. යස්මා පන සා මනෙ විප්පසන්නෙයෙව හොති, අවිප්පසන්නචිත්තානඤ්හි ඉන්ද්‍රියප්පසාදො නාම නත්ථි, තස්මාස්ස මනින්ද්‍රියප්පසාදොපි පාකටො අහොසි. තං එස විප්පසන්නතං [Pg.171] ගහෙත්වා ‘‘විප්පසන්නානි ඉන්ද්‍රියානී’’ති ආහ. පරිසුද්ධොති නිම්මලො. පරියොදාතොති පභස්සරො. සාරදං බදරපණ්ඩුන්ති සරදකාලෙ ජාතං නාතිසුපරිපක්කං බදරං. තඤ්හි පරිසුද්ධඤ්චෙව හොති පරියොදාතඤ්ච. තාලපක්කන්ති සුපරිපක්කතාලඵලං. සම්පති බන්ධනා පමුත්තන්ති තංඛණඤ්ඤෙව බන්ධනා පමුත්තං. තස්ස හි බන්ධනමූලං අපනෙත්වා පරමුඛං කත්වා ඵලකෙ ඨපිතස්ස චතුරඞ්ගුලමත්තං ඨානං ඔලොකෙන්තානං පරිසුද්ධං පරියොදාතං හුත්වා ඛායති. තං සන්ධායෙවමාහ. නෙක්ඛං ජම්බොනදන්ති සුරත්තවණ්ණස්ස ජම්බොනදසුවණ්ණස්ස ඝටිකා. දක්ඛකම්මාරපුත්තසුපරිකම්මකතන්ති දක්ඛෙන සුවණ්ණකාරපුත්තෙන සුට්ඨු කතපරිකම්මං. උක්කාමුඛෙ සුකුසලසම්පහට්ඨන්ති සුවණ්ණකාරඋද්ධනෙ පචිත්වා සුකුසලෙන සුවණ්ණකාරෙන ඝට්ටනපරිමජ්ජනහංසනෙන සුට්ඨු පහට්ඨං සුපරිමද්දිතන්ති අත්ථො. පණ්ඩුකම්බලෙ නික්ඛිත්තන්ති අග්ගිනා පචිත්වා දීපිදාඨාය ඝංසිත්වා ගෙරුකපරිකම්මං කත්වා රත්තකම්බලෙ ඨපිතං. භාසතෙති සඤ්ජාතඔභාසතාය භාසතෙ. තපතෙති අන්ධකාරවිද්ධංසනතාය තපතෙ. විරොචතීති විජ්ජොතමානං හුත්වා විරොචති, සොභතීති අත්ථො.

Hierbei ist „yāvañcidaṃ“ ein Ausdruck, der ein übermäßiges Maß bestimmt. Es ist mit dem Wort „vippasanna“ zu verknüpfen. „Wie sehr sie geklärt sind“ bedeutet „sie sind überaus geklärt“. „Sinnesorgane“ bezeichnet die sechs Sinnesorgane, das Auge usw. Denn nachdem man die Klarheit an der Stelle gesehen hatte, an der sich seine fünf Sinnesorgane befinden, wurde die Klarheit dieser Sinnesorgane offenbar. Da diese Klarheit jedoch beim Geistorgan nur dann existiert, wenn dieses völlig geklärt ist – denn für diejenigen mit ungeklärtem Geist gibt es so etwas wie eine Klarheit der Sinnesorgane nicht –, wurde deshalb auch die Klarheit seines Geistorgans offenbar. Diese Klarheit wahrnehmend, sagte jener: „Geklärt sind die Sinnesorgane.“ „Rein“ bedeutet makellos. „Geläutert“ bedeutet strahlend. „Sāradaṃ badarapaṇḍuṃ“ meint eine im Herbst gewachsene, nicht allzu reife Jujube-Frucht. Denn diese ist sowohl rein als auch geläutert. „Tālapakkaṃ“ bedeutet eine vollreife Palmyrafrucht. „Sampati bandhanā pamuttaṃ“ bedeutet in genau diesem Moment vom Stiel gelöst. Denn wenn man den Stielansatz entfernt, sie nach vorne ausrichtet und auf ein Brett legt, erscheint die Stelle von etwa vier Fingern Breite denjenigen, die sie betrachten, als rein und geläutert. Darauf bezieht sich diese Aussage. „Nekkhā jambonadaṃ“ bezeichnet einen Barren aus intensiv rotem Jambonada-Gold. „Dakkhakammāraputtasuparikammakataṃ“ bedeutet von einem geschickten Goldschmiedesohn hervorragend poliert. „Ukkāmukhe sukusalasampahaṭṭhaṃ“ bedeutet im Ofen des Goldschmieds geschmolzen und von einem hocherfahrenen Goldschmied durch Schlagen, Reiben und Glänzendmachen hervorragend zum Glänzen gebracht und gut poliert; das ist die Bedeutung. „Paṇḍukambale nikkhittaṃ“ bedeutet im Feuer geschmolzen, mit einem Leopardenzahn gerieben, mit rotem Ocker bearbeitet und auf eine rote Decke gelegt. „Bhāsateti“ bedeutet, dass es aufgrund des entstandenen Glanzes leuchtet. „Tapateti“ bedeutet, dass es aufgrund des Vertreibens der Dunkelheit strahlt. „Virocatīti“ bedeutet, dass es hell leuchtend erglänzt; „es ist wunderschön“ ist die Bedeutung.

උච්චාසයනමහාසයනානීති එත්ථ අතික්කන්තප්පමාණං උච්චාසයනං නාම, ආයතවිත්ථතං අකප්පියභණ්ඩං මහාසයනං නාම. ඉදානි තානි දස්සෙන්තො සෙය්‍යථිදං, ආසන්දීතිආදිමාහ. තත්ථ ආසන්දීති අතික්කන්තප්පමාණං ආසනං. පල්ලඞ්කොති පාදෙසු වාළරූපානි ඨපෙත්වා කතො. ගොනකොති දීඝලොමකො මහාකොජවො. චතුරඞ්ගුලාධිකානි කිර තස්ස ලොමානි. චිත්තකොති වානචිත්තං උණ්ණාමයත්ථරණං. පටිකාති උණ්ණාමයො සෙතත්ථරකො. පටලිකාති ඝනපුප්ඵො උණ්ණාමයත්ථරකො, යො ආමලකපට්ටොතිපි වුච්චති. තූලිකාති තිණ්ණං තූලානං අඤ්ඤතරපුණ්ණා තූලිකා. විකතිකාති සීහබ්‍යග්ඝාදිරූපවිචිත්‍රො උණ්ණාමයත්ථරකො. උද්දලොමීති උභතොදසං උණ්ණාමයත්ථරණං. කෙචි එකතො උග්ගතපුප්ඵන්ති වදන්ති. එකන්තලොමීති එකතොදසං උණ්ණාමයත්ථරණං. කෙචි උභතො උග්ගතපුප්ඵන්ති වදන්ති. කට්ටිස්සන්ති රතනපරිසිබ්බිතං කොසෙය්‍යකට්ටිස්සමයං පච්චත්ථරණං. කොසෙය්‍යන්ති රතනපරිසිබ්බිතමෙව කොසියසුත්තමයං පච්චත්ථරණං. කුත්තකන්ති සොළසන්නං නාටකිත්ථීනං ඨත්වා නච්චනයොග්ගං උණ්ණාමයත්ථරණං. හත්ථත්ථරාදයො හත්ථිපිට්ඨාදීසු අත්ථරණකඅත්ථරකා චෙව [Pg.172] හත්ථිරූපාදීනි දස්සෙත්වා කතඅත්ථරකා ච. අජිනප්පවෙණීති අජිනචම්මෙහි මඤ්චප්පමාණෙන සිබ්බිත්වා කතප්පවෙණී. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තත්ථමෙව.

Hierbei bedeutet „hohe Sitze und große Sitze“: Ein Sitz, der das zulässige Maß überschreitet, wird „hoher Sitz“ genannt; ein langes und breites, unzulässiges Objekt wird „großer Sitz“ genannt. Um diese nun aufzuzeigen, sagte er: „Wie zum Beispiel eine lange Bank“ usw. Dabei ist „eine lange Bank“ ein Sitz von übergroßem Ausmaß. „Ein Prunksessel“ ist ein Sitz, der so gefertigt ist, dass an seinen Füßen Tierfiguren angebracht sind. „Eine langhaarige Decke“ ist eine große Wolldecke mit langen Haaren. Ihre Haare sind angeblich länger als vier Zoll. „Eine bunte Decke“ ist eine gemusterte Decke aus Wolle. „Eine weiße Wolldecke“ ist eine weiße Decke aus Wolle. „Eine Decke mit dichten Blumenmustern“ ist eine Wolldecke mit dichten Blumenmustern, welche auch als „āmalakapaṭṭa“ bezeichnet wird. „Eine Matratze“ ist eine Matratze, die mit einer der drei Arten von Flocken gefüllt ist. „Eine Decke mit Tierbildern“ ist eine Wolldecke, die mit Bildern von Löwen, Tigern usw. verziert ist. „Eine beidseitig fransige Decke“ ist eine Wolldecke, die an beiden Enden Fransen hat. Einige sagen, es sei eine Decke, bei der die Blumenmuster nur auf einer Seite hervorstehen. „Eine einseitig fransige Decke“ ist eine Wolldecke mit Fransen nur an einer Seite. Einige sagen, es sei eine Decke, bei der die Blumenmuster auf beiden Seiten hervorstehen. „Eine mit Juwelen bestickte Seidendecke“ ist eine mit Edelsteinen bestickte Unterdecke aus Seide und Mischgewebe. „Eine reine Seidendecke“ ist eine ebenfalls mit Edelsteinen bestickte Unterdecke, die aus Seidenfäden besteht. „Ein Tanzteppich“ ist eine Wolldecke von solcher Größe, dass sechzehn Tänzerinnen darauf stehen und tanzen können. „Elefanten-Decken usw.“ sind entweder Decken, die man auf den Rücken von Elefanten usw. legt, oder Decken, die mit Abbildungen von Elefanten usw. verziert sind. „Eine Antilopenleder-Decke“ ist eine Decke, die aus Antilopenfellen in der Größe eines Bettes zusammengenäht wurde. Der Rest hat dieselbe Bedeutung wie bereits unten erklärt.

නිකාමලාභීති අතිකාමලාභී ඉච්ඡිතිච්ඡිතලාභී. අකිච්ඡලාභීති අදුක්ඛලාභී. අකසිරලාභීති විපුලලාභී මහන්තලාභී, උළාරුළාරානෙව ලභති මඤ්ඤෙති සන්ධාය වදති. අයං කිර බ්‍රාහ්මණො සයනගරුකො, සො භගවතො විප්පසන්නින්ද්‍රියාදිතං දිස්වා ‘‘අද්ධා එස එවරූපෙසු උච්චාසයනමහාසයනෙසු නිසීදති චෙව නිපජ්ජති ච. තෙනස්ස විප්පසන්නානි ඉන්ද්‍රියානි, පරිසුද්ධො ඡවිවණ්ණො පරියොදාතො’’ති මඤ්ඤමානො ඉමං සෙනාසනවණ්ණං කථෙසි.

„Einer, der nach Wunsch erlangt“ bedeutet einer, der im Übermaß erlangt, was er sich wünscht, der alles Gewünschte erlangt. „Einer, der ohne Mühe erlangt“ bedeutet einer, der ohne Mühsal erlangt. „Einer, der ohne Schwierigkeit erlangt“ bedeutet einer, der reichlich erlangt, Großes erlangt; er spricht dies im Hinblick auf den Gedanken: „Er erlangt sicherlich nur die allererhabensten Lagerstätten.“ Dieser Brahmane war nämlich jemand, der großen Wert auf Lagerstätten legte; als er die außergewöhnliche Klarheit der Sinnesorgane des Erhabenen sah, dachte er: „Gewiss sitzt und liegt dieser auf solchen hohen und großen Sitzen. Deswegen sind seine Sinnesorgane so klar und seine Hautfarbe so rein und geläutert“, und so lobte er die Qualität dieser Wohnstätte.

ලද්ධා ච පන න කප්පන්තීති එත්ථ කිඤ්චි කිඤ්චි කප්පති. සුද්ධකොසෙය්‍යඤ්හි මඤ්චෙපි අත්ථරිතුං වට්ටති, ගොනකාදයො ච භූමත්ථරණපරිභොගෙන, ආසන්දියා පාදෙ ඡින්දිත්වා, පල්ලඞ්කස්ස වාළෙ භින්දිත්වා, තූලිකං විජටෙත්වා ‘‘බිම්බොහනඤ්ච කාතු’’න්ති (චූළව. 297) වචනතො ඉමානිපි එකෙන විධානෙන කප්පන්ති. අකප්පියං පන උපාදාය සබ්බානෙව න කප්පන්තීති වුත්තානි.

Zu „Selbst wenn man sie erlangt, sind sie unzulässig“: Hierbei ist einiges doch zulässig. Denn eine reine Seidendecke darf man auch auf einem Bett ausbreiten; und langhaarige Decken usw. sind als Bodenbeläge zulässig; und aufgrund des Wortes: „Nachdem man die Füße einer langen Bank abgeschnitten hat, die Tierfiguren eines Prunksessels entfernt hat und eine Matratze aufgetrennt hat, ist es zulässig, daraus ein Kissen zu machen“, sind auch diese durch eine entsprechende Anpassung zulässig. Doch in Bezug auf das Unzulässige wurde gesagt, dass sie alle insgesamt unzulässig seien.

වනන්තඤ්ඤෙව පවිසාමීති අරඤ්ඤංයෙව පවිසාමි. යදෙවාති යානියෙව. පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වාති සමන්තතො ඌරුබද්ධාසනං බන්ධිත්වා. උජුං කායං පණිධායාති අට්ඨාරස පිට්ඨිකණ්ටකෙ කොටියා කොටිං පටිපාදෙන්තො උජුං කායං ඨපෙත්වා. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති කම්මට්ඨානාභිමුඛං සතිං ඨපෙත්වා, පරිග්ගහිතනිය්‍යානං වා කත්වාති අත්ථො. වුත්තඤ්හෙතං – ‘‘පරීති පරිග්ගහට්ඨො. මුඛන්ති නිය්‍යානට්ඨො. සතීති උපට්ඨානට්ඨො. තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති (පටි. ම. 1.164). උපසම්පජ්ජ විහරාමීති පටිලභිත්වා පච්චක්ඛං කත්වා විහරාමි. එවංභූතොති එවං පඨමජ්ඣානාදීසු අඤ්ඤතරසමඞ්ගී හුත්වා. දිබ්බො මෙ එසො තස්මිං සමයෙ චඞ්කමො හොතීති චත්තාරි හි රූපජ්ඣානානි සමාපජ්ජිත්වා චඞ්කමන්තස්ස චඞ්කමො දිබ්බචඞ්කමො නාම හොති, සමාපත්තිතො වුට්ඨාය චඞ්කමන්තස්සාපි චඞ්කමො දිබ්බචඞ්කමොයෙව. ඨානාදීසුපි එසෙව නයො. තථා ඉතරෙසු ද්වීසු විහාරෙසු.

„Ich betrete den Waldsaum“ bedeutet: Ich gehe genau in den Wald hinein. „Was auch immer“ bedeutet: genau jene. „Nachdem er den Meditationssitz eingenommen hat“ bedeutet: nachdem er die Beine ringsum zum gekreuzten Sitz verschränkt hat. „Den Körper gerade aufgerichtet“ bedeutet: den Körper aufrecht halten, indem man die achtzehn Wirbelknochen der Wirbelsäule Ende an Ende aufeinander ausrichtet. „Die Achtsamkeit vor sich aufgestellt“ bedeutet: die Achtsamkeit auf das Meditationsobjekt gerichtet halten; oder es bedeutet: die Achtsamkeit so etabliert zu haben, dass sie das Entkommen erfasst. Denn es wurde gesagt: „Pari hat die Bedeutung des Erfassens. Mukha hat die Bedeutung des Entkommens. Sati hat die Bedeutung des Aufstellens. Deshalb sagt man: 'die Achtsamkeit vor sich aufgestellt'.“ „Ich verweile darin, nachdem ich es erreicht habe“ bedeutet: Ich verweile, nachdem ich es erlangt und direkt erfahren habe. „Ein solchermaßen Gewordener“ bedeutet ein solcher, der mit einer der Vertiefungen wie der ersten Absorption usw. ausgestattet ist. „Dies ist zu jener Zeit mein himmlisches Gehen“: Denn für jemanden, der die vier feinkörperlichen Absorptionen erreicht hat und auf und ab geht, wird dieses Gehen „himmlisches Gehen“ genannt; und auch das Gehen von jemandem, der aus der Vertiefung aufgestanden ist und auf und ab geht, ist genau ein himmlisches Gehen. Beim Stehen usw. gilt dieselbe Methode. Ebenso verhält es sich mit den anderen beiden Verweilungsarten.

සො [Pg.173] එවං පජානාමි ‘‘රාගො මෙ පහීනො’’ති මහාබොධිපල්ලඞ්කෙ අරහත්තමග්ගෙන පහීනරාගමෙව දස්සෙන්තො ‘‘සො එවං පජානාමි රාගො මෙ පහීනො’’ති ආහ. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. ඉමිනා පන කිං කථිතං හොතීති? පච්චවෙක්ඛණා කථිතා, පච්චවෙක්ඛණාය ඵලසමාපත්ති කථිතා. ඵලසමාපත්තිඤ්හි සමාපන්නස්සපි සමාපත්තිතො වුට්ඨිතස්සාපි චඞ්කමාදයො අරියචඞ්කමාදයො හොන්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

Mit den Worten „Ich erkenne so: ‚Die Gier ist in mir überwunden‘“ sprach er, um eben jene Gier aufzuzeigen, die auf dem Thron der großen Erleuchtung (Mahābodhi-Sitz) durch den Pfad der Arhatschaft überwunden worden war. Auch bei den übrigen Abschnitten gilt diese Methode. Was aber wird hiermit ausgedrückt? Es wird das Reflexionswissen dargelegt; und durch das Reflexionswissen wird das Verweilen in der Frucht dargelegt. Denn sowohl für den, der in das Verweilen in der Frucht eingetreten ist, als auch für den, der aus diesem Verweilen aufgestanden ist, werden das Auf-und-Ab-Gehen und andere Tätigkeiten zu edlem Auf-und-Ab-Gehen usw. Das Übrige hierin hat eine leicht verständliche Bedeutung.

4. සරභසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Sarabha-Suttas

65. චතුත්ථෙ රාජගහෙති එවංනාමකෙ නගරෙ. ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙති ගිජ්ඣසදිසානිස්ස කූටානි, ගිජ්ඣා වා තස්ස කූටෙසු වසන්තීති ගිජ්ඣකූටො, තස්මිං ගිජ්ඣකූටෙ පබ්බතෙ. එතෙනස්ස රාජගහං ගොචරගාමං කත්වා විහරන්තස්ස වසනට්ඨානං දස්සිතං. ගිජ්ඣකූටස්මිඤ්හි තථාගතං උද්දිස්ස විහාරො කාරිතො, ගිජ්ඣකූටවිහාරොත්වෙවස්ස නාමං. තත්ථායං තස්මිං සමයෙ විහරතීති. සරභො නාම පරිබ්බාජකො අචිරපක්කන්තො හොතීති සරභොති එවංනාමකො පරිබ්බාජකො ඉමස්මිං සාසනෙ පබ්බජිත්වා නචිරස්සෙව පක්කන්තො හොති, අධුනා විබ්භන්තොති අත්ථො. සම්මාසම්බුද්ධෙ හි ලොකෙ උප්පන්නෙ තිත්ථියා නට්ඨලාභසක්කාරා අහෙසුං, තිණ්ණං රතනානං මහාලාභසක්කාරො උප්පජ්ජි. යථාහ –

65. Im vierten [Sutta bedeutet] „in Rājagaha“: in der Stadt dieses Namens. „Auf dem Berg Gijjhakūṭa“: Seine Gipfel ähneln Geiern, oder auf seinen Gipfeln wohnen Geier, daher heißt er Gijjhakūṭa (Geierberg); auf jenem Berg Gijjhakūṭa. Damit wird der Wohnort des Erhabenen gezeigt, der dort verweilte und Rājagaha als sein Almosendorf nutzte. Denn auf dem Gijjhakūṭa wurde für den Tathāgata ein Kloster errichtet, und der Name dieses Klosters war genau „Gijjhakūṭa-Vihāra“. „Dort verweilte er zu jener Zeit“ [ist die Bedeutung]. „Ein Wanderbettler namens Sarabha war vor kurzem weggegangen“: „Sarabha“ bezeichnet einen Wanderbettler dieses Namens, der in dieser Lehre ordiniert war und nach nicht allzu langer Zeit wegging; die Bedeutung ist, dass er jetzt wieder zum Laienleben zurückgekehrt ist. Denn als der vollkommen Erleuchtete in der Welt erschien, verloren die Andersgläubigen ihren Gewinn und ihre Ehrerbietung, während für die Drei Juwelen großer Gewinn und große Ehrerbietung entstanden. Wie gesagt wurde:

‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා සක්කතො හොති ගරුකතො මානිතො පූජිතො අපචිතො ලාභී චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. අඤ්ඤතිත්ථියා පන පරිබ්බාජකා අසක්කතා හොන්ති අගරුකතා අමානිතා අපූජිතා න ලාභිනො චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’’න්ති (උදා.14; සං.නි.1.2.70).

„Zu jener Zeit aber war der Erhabene geehrt, geachtet, verehrt, angebetet und hochgeschätzt; er erhielt Gewänder, Almosenspeise, Lagerstätten und Heilmittel für Kranke als Unterstützung. Die Wanderbettler anderer Sekten jedoch waren ungeehrt, ungeachtet, unverehrt und ungeschätzt; sie erhielten keine Gewänder, Almosenspeise, Lagerstätten und Heilmittel für Kranke als Unterstützung.“

තෙ එවං පරිහීනලාභසක්කාරා පඤ්චසතමත්තා එකස්මිං පරිබ්බාජකාරාමෙ සන්නිපතිත්වා සම්මන්තයිංසු – ‘‘භො, මයං සමණස්ස ගොතමස්ස උප්පන්නකාලතො පට්ඨාය හතලාභසක්කාරා ජාතා, සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකානඤ්චස්ස එකං අවණ්ණං උපධාරෙථ, අවණ්ණං පත්ථරිත්වා එතස්ස [Pg.174] සාසනං ගරහිත්වා අම්හාකං ලාභසක්කාරං උප්පාදෙස්සාමා’’ති. තෙ වජ්ජං ඔලොකෙන්තා – ‘‘තීසු ද්වාරෙසු ආජීවෙ චාති චතූසුපි ඨානෙසු සමණස්ස ගොතමස්ස වජ්ජං පස්සිතුං න සක්කා, ඉමානි චත්තාරි ඨානානි මුඤ්චිත්වා අඤ්ඤත්ථ ඔලොකෙථා’’ති ආහංසු. අථ නෙසං අන්තරෙ එකො එවමාහ – ‘‘අහං අඤ්ඤං න පස්සාමි, ඉමෙ අන්වඩ්ඪමාසං සන්නිපතිත්වා ද්වාරවාතපානානි පිධාය සාමණෙරානම්පි පවෙසනං න දෙන්ති. ජීවිතසදිසාපි උපට්ඨාකා දට්ඨුං න ලභන්ති, ආවට්ටනිමායං ඔසාරෙත්වා ඔසාරෙත්වා ජනං ආවට්ටෙත්වා ආවට්ටෙත්වා ඛාදන්ති. සචෙ තං මයං ආහරිතුං සක්ඛිස්සාම, එවං නො ලාභසක්කාරඋළාරො භවිස්සතී’’ති. අපරොපි එවමෙව වදන්තො උට්ඨාසි. සබ්බෙ එකවාදා අහෙසුං. තතො ආහංසු – ‘‘යො තං ආහරිතුං සක්ඛිස්සති, තං මයං අම්හාකං සමයෙ ජෙට්ඨකං කරිස්සාමා’’ති.

Diese so an Gewinn und Ehrerbietung geschmälerten [Sektierer], etwa fünfhundert an der Zahl, kamen in einem Park der Wanderbettler zusammen und berieten: „Ihr Herren, seit dem Erscheinen des Asketen Gotama sind unser Gewinn und unsere Ehrerbietung vernichtet worden. Erforscht doch einen Tadel über den Asketen Gotama und seine Jünger. Wenn wir diesen Tadel verbreiten und seine Lehre tadeln, werden wir unseren Gewinn und unsere Ehrerbietung wiedererlangen.“ Als sie nach Fehlern suchten, sprachen sie: „An den drei Toren und im Lebensunterhalt – in diesen vier Bereichen also – kann man beim Asketen Gotama keinen Fehler finden. Lasst diese vier Bereiche beiseite und sucht woanders danach!“ Da sprach einer aus ihrer Mitte so: „Ich sehe nichts anderes: Diese Mönche versammeln sich alle halbe Monate, schließen Türen und Fenster und lassen nicht einmal die Novizen herein. Selbst ihre Unterstützer, die ihnen so lieb wie ihr eigenes Leben sind, dürfen sie nicht sehen. Sie wenden immer wieder die bekehrende Zauberkunst an, ziehen die Menschen in ihren Bann und zehren von ihnen. Wenn wir diese Kunst erlernen können, dann werden unser Gewinn und unsere Ehrerbietung überaus groß sein.“ Ein anderer stand auf und sprach genau ebenso. Alle waren einer Meinung. Daraufhin sprachen sie: „Wer immer diese Kunst herbeizubringen vermag, den werden wir zum Anführer in unserer Gemeinschaft machen.“

තතො කොටිතො පට්ඨාය ‘‘ත්වං සක්ඛිස්සසි, ත්වං සක්ඛිස්සසී’’ති පුච්ඡිත්වා ‘‘අහං න සක්ඛිස්සාමි, අහං න සක්ඛිස්සාමී’’ති බහූහි වුත්තෙ සරභං පුච්ඡිංසු – ‘‘ත්වං සක්ඛිස්සසි ආචරියා’’ති. සො ආහ – ‘‘අගරු එතං ආහරිතුං, සචෙ තුම්හෙ අත්තනො කථාය ඨත්වා මං ජෙට්ඨකං කරිස්සථා’’ති. අගරු එතමාචරිය ආහර, ත්වං කතොයෙවාසි අම්හෙහි ජෙට්ඨකොති. සො ආහ – ‘‘තං ආහරන්තෙන ථෙනෙත්වා වා විලුම්පිත්වා වා ආහරිතුං න සක්කා, සමණස්ස පන ගොතමස්ස සාවකසදිසෙන හුත්වා තස්ස සාවකෙ වන්දිත්වා වත්තපටිවත්තං කත්වා තෙසං පත්තෙ භත්තං භුඤ්ජිත්වා ආහරිතුං සක්කා. රුච්චති වො එතස්ස එත්තකස්ස කිරියා’’ති. යංකිඤ්චි කත්වා ආහරිත්වා ච නො දෙහීති. තෙන හි මං දිස්වා අපස්සන්තා විය භවෙය්‍යාථාති පරිබ්බාජකානං සඤ්ඤං දත්වා දුතියදිවසෙ පාතොව උට්ඨාය ගිජ්ඣකූටමහාවිහාරං ගන්ත්වා දිට්ඨදිට්ඨානං භික්ඛූනං පඤ්චපතිට්ඨිතෙන පාදෙ වන්දි. භික්ඛූ ආහංසු – ‘‘අඤ්ඤෙ පරිබ්බාජකා චණ්ඩා ඵරුසා, අයං පන සද්ධො භවිස්සති පසන්නො’’ති. භන්තෙ, තුම්හෙ ඤත්වා යුත්තට්ඨානස්මිංයෙව පබ්බජිතා, මයං පන අනුපධාරෙත්වා අතිත්ථෙනෙව පක්ඛන්තා අනිය්‍යානිකමග්ගෙ විචරාමාති. සො එවං වත්වා දිට්ඨෙ දිට්ඨෙ භික්ඛූ පුනප්පුනං වන්දති, න්හානොදකාදීනි පටියාදෙති, දන්තකට්ඨං කප්පියං කරොති, පාදෙ ධොවති මක්ඛෙති, අතිරෙකභත්තං ලභිත්වා භුඤ්ජති.

Daraufhin fragten sie, beginnend am Ende der Reihe: „Wirst du es können? Wirst du es können?“ Nachdem viele geantwortet hatten: „Ich kann es nicht, ich kann es nicht“, fragten sie Sarabha: „Wirst du es können, o Meister?“ Er sprach: „Es ist nicht schwer, dies herbeizubringen, wenn ihr zu eurem Wort steht und mich zum Anführer macht.“ – „Es ist nicht schwer, o Meister! Bring es herbei. Du bist bereits von uns zum Anführer gemacht worden.“ Er sprach: „Wer dies herbeibringen will, kann es nicht durch Diebstahl oder Raub tun. Vielmehr muss man wie ein Jünger des Asketen Gotama werden, seine Jünger verehren, die Pflichten und Gegenpflichten erfüllen, Speise aus ihren Almosenschalen essen – so kann man es herbeibringen. Gefällt euch die Ausführung von all dem?“ – „Tu, was immer nötig ist, bring es herbei und gib es uns!“, sprachen sie. „Nun gut, wenn ihr mich seht, tut so, als ob ihr mich nicht seht.“ Nachdem er den Wanderbettlern dieses Zeichen gegeben hatte, stand er am zweiten Tag früh morgens auf, ging zum großen Kloster auf dem Gijjhakūṭa und verneigte sich vor den Füßen der Mönche, die er dort sah, mit den fünf Berührungspunkten. Die Mönche sprachen: „Andere Wanderbettler sind rauh und grob, dieser aber scheint vertrauensvoll und gläubig zu sein.“ – „Ehrwürdige, ihr habt mit Wissen genau am rechten Ort die Hauslosigkeit angetreten. Wir aber sind ohne Prüfung an einer Nicht-Furt hineingesprungen und wandern auf einem Pfad, der nicht zur Befreiung führt.“ Nachdem er dies gesagt hatte, verneigte er sich immer wieder vor jedem Mönch, den er sah, bereitete Badewasser und andere Dinge vor, reichte vorschriftsmäßige Zahnputzhölzer, wusch und salbte ihre Füße und aß, nachdem er übrig gebliebene Speise erhalten hatte.

තං [Pg.175] ඉමිනා නීහාරෙන වසන්තං එකො මහාථෙරො දිස්වා, ‘‘පරිබ්බාජක, ත්වං සද්ධො පසන්නො, කිං න පබ්බජසී’’ති. කො මං, භන්තෙ, පබ්බාජෙස්සති. මයඤ්හි චිරකාලං භදන්තානං පච්චත්ථිකා හුත්වා විචරිම්හාති. ථෙරො ‘‘සචෙ ත්වං පබ්බජිතුකාමො, අහං තං පබ්බාජෙස්සාමී’’ති වත්වා පබ්බාජෙසි. සො පබ්බජිතකාලතො පට්ඨාය නිරන්තරං වත්තපටිවත්තමකාසි. අථ නං ථෙරො වත්තෙ පසීදිත්වා නචිරස්සෙව උපසම්පාදෙසි. සො උපොසථදිවසෙ භික්ඛූහි සද්ධිං උපොසථග්ගං පවිසිත්වා භික්ඛූ මහන්තෙන උස්සාහෙන පාතිමොක්ඛං පග්ගණ්හන්තෙ දිස්වා ‘‘ඉමිනා නීහාරෙන ඔසාරෙත්වා ඔසාරෙත්වා ලොකං ඛාදන්ති, කතිපාහෙන හරිස්සාමී’’ති චින්තෙසි. සො පරිවෙණං ගන්ත්වා උපජ්ඣායං වන්දිත්වා, ‘‘භන්තෙ, කො නාමො අයං ධම්මො’’ති පුච්ඡි. පාතිමොක්ඛො නාම, ආවුසොති. උත්තමධම්මො එස, භන්තෙ, භවිස්සතීති. ආම, ආවුසො, සකලසාසනධාරණී අයං සික්ඛාති. භන්තෙ, සචෙ එස සික්ඛාධම්මො උත්තමො, ඉමමෙව පඨමං ගණ්හාමීති. ගණ්හාවුසොති ථෙරො සම්පටිච්ඡි. සො ගණ්හන්තො පරිබ්බාජකෙ පස්සිත්වා ‘‘කීදිසං ආචරියා’’ති පුච්ඡිතො, ‘‘ආවුසො, මා චින්තයිත්ථ, කතිපාහෙන ආහරිස්සාමී’’ති වත්වා නචිරස්සෙව උග්ගණ්හිත්වා උපජ්ඣායං ආහ – ‘‘එත්තකමෙව, භන්තෙ, උදාහු අඤ්ඤම්පි අත්ථී’’ති. එත්තකමෙව, ආවුසොති.

Als ein großer Thera ihn sah, wie er auf diese Weise lebte, sprach er: „Wanderer, du bist gläubig und vertrauensvoll; warum lässt du dich nicht ordinieren?“ – „Wer, o Herr, wird mich ordinieren? Denn wir wanderten lange Zeit als Feinde der Ehrwürdigen umher.“ Der Thera sagte: „Wenn du ordiniert werden willst, werde ich dich ordinieren“, und ordinierte ihn. Von der Zeit seiner Ordination an erfüllte er ununterbrochen alle Pflichten und Gegenpflichten. Da fand der Thera Gefallen an seiner Pflichterfüllung und erteilte ihm nach kurzer Zeit die höhere Weihe (Upasampadā). Am Uposatha-Tag betrat er zusammen mit den Bhikkhus das Uposatha-Haus. Als er sah, wie die Bhikkhus mit großem Eifer das Pātimokkha rezitierten, dachte er: „Mit dieser Methode rezitieren sie es immer wieder und nähren sich so von der Welt; in wenigen Tagen werde ich diese Kunst an mich bringen.“ Er ging zu seinem Wohnbereich (Pariveṇa), verneigte sich vor seinem Upajjhāya (Lehrmeister) und fragte: „O Herr, wie heißt diese Lehre?“ – „Sie heißt Pātimokkha, mein Freund.“ – „Das muss eine erhabene Lehre sein, o Herr.“ – „Ja, mein Freund, diese Übungsregel trägt das gesamte Erbe der Lehre (Sāsana).“ – „O Herr, wenn diese Übungsregel erhaben ist, werde ich genau diese zuerst erlernen.“ Der Thera stimmte zu: „Lerne sie, mein Freund.“ Während er sie lernte, sah er andere Wanderer, und als er gefragt wurde: „Wie steht es, Meister?“, sagte er: „Ihr Freunde, sorgt euch nicht, in wenigen Tagen werde ich sie herbeibringen.“ Nachdem er sie nach kurzer Zeit gelernt hatte, fragte er den Upajjhāya: „Ist das alles, o Herr, oder gibt es noch etwas anderes?“ – „Das ist alles, mein Freund.“

සො පුනදිවසෙ යථානිවත්ථපාරුතොව ගහිතනීහාරෙනෙව පත්තං ගහෙත්වා ගිජ්ඣකූටා නික්ඛම්ම පරිබ්බාජකාරාමං අගමාසි. පරිබ්බාජකා දිස්වා ‘‘කීදිසං, ආචරිය, නාසක්ඛිත්ථ මඤ්ඤෙ ආවට්ටනිමායං ආහරිතු’’න්ති තං පරිවාරයිංසු. මා චින්තයිත්ථ, ආවුසො, ආහටා මෙ ආවට්ටනිමායා, ඉතො පට්ඨාය අම්හාකං ලාභසක්කාරො මහා භවිස්සති. තුම්හෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං සමග්ගා හොථ, මා විවාදං අකත්ථාති. සචෙ තෙ, ආචරිය, සුග්ගහිතා, අම්හෙපි නං වාචෙහීති. සො ආදිතො පට්ඨාය පාතිමොක්ඛං ඔසාරෙසි. අථ තෙ සබ්බෙපි – ‘‘එථ, භො, නගරෙ විචරන්තා සමණස්ස ගොතමස්ස අවණ්ණං කථෙස්සාමා’’ති අනුග්ඝාටිතෙසුයෙව නගරද්වාරෙසු ද්වාරසමීපං ගන්ත්වා විවටෙන ද්වාරෙන සබ්බපඨමං පවිසිංසු. එවං සලිඞ්ගෙනෙව අපක්කන්තං තං පරිබ්බාජකං සන්ධාය – ‘‘සරභො නාම පරිබ්බාජකො අචිරපක්කන්තො හොතී’’ති වුත්තං.

Am nächsten Tag ging er, genau so bekleidet und verhüllt wie gewöhnlich und in genau derselben Weise seines mönchischen Äußeren, mit seiner Almosenschale in der Hand vom Geierberg herab und begab sich zum Park der Wanderer. Als die Wanderer ihn sahen, umringten sie ihn und sagten: „Wie steht es, Meister? Ich vermute, du konntest die Täuscherkunst der Anziehung (Āvaṭṭanī-Māyā) nicht erlernen und mitbringen?“ – „Sorgt euch nicht, Freunde, ich habe die Täuscherkunst herbeigebracht. Von heute an werden unser Gewinn und unsere Ehre groß sein. Seid untereinander einig und streitet euch nicht.“ – „Wenn du sie gut erlernt hast, Meister, dann lehre sie uns auch.“ Da trug er das Pātimokkha von Anfang an vor. Daraufhin sagten alle: „Kommt, ihr Herren, lasst uns durch die Stadt ziehen und Schlechtes über den Asketen Gotama reden!“ Noch bevor die Stadttore geöffnet waren, gingen sie nahe an die Tore heran und betraten als allererste die Stadt, sobald das Tor geöffnet wurde. In Bezug auf diesen Wanderer, der so in mönchischem Gewand fortgegangen war, wurde gesagt: „Der Wanderer namens Sarabha ist vor kurzem fortgegangen.“

තං [Pg.176] දිවසං පන භගවා පච්චූසසමයෙ ලොකං ඔලොකෙන්තො ඉදං අද්දස – ‘‘අජ්ජ සරභො පරිබ්බාජකො නගරෙ විචරිත්වා පකාසනීයකම්මං කරිස්සති, තිණ්ණං රතනානං අවණ්ණං කථෙන්තො විසං සිඤ්චිත්වා පරිබ්බාජකාරාමං ගමිස්සති, අහම්පි තත්ථෙව ගමිස්සාමි, චතස්සොපි පරිසා තත්ථෙව ඔසරිස්සන්ති. තස්මිං සමාගමෙ චතුරාසීති පාණසහස්සානි අමතපානං පිවිස්සන්තී’’ති. තතො ‘‘තස්ස ඔකාසො හොතු, යථාරුචියා අවණ්ණං පත්ථරතූ’’ති චින්තෙත්වා ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි – ‘‘ආනන්ද, අට්ඨාරසසු මහාවිහාරෙසු භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මයා සද්ධිංයෙව පිණ්ඩාය චරිතුං ආරොචෙහී’’ති. ථෙරො තථා අකාසි. භික්ඛූ පත්තචීවරමාදාය සත්ථාරමෙව පරිවාරයිංසු. සත්ථා භික්ඛුසඞ්ඝං ආදාය ද්වාරගාමසමීපෙයෙව පිණ්ඩාය චරි. සරභොපි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං නගරං පවිට්ඨො තත්ථ තත්ථ පරිසමජ්ඣෙ රාජද්වාරවීථිචතුක්කාදීසු ච ගන්ත්වා ‘‘අඤ්ඤාතො මයා සමණානං සක්‍යපුත්තියානං ධම්මො’’තිආදීනි අභාසි. තං සන්ධාය සො රාජගහෙ පරිසති එවං වාචං භාසතීතිආදි වුත්තං. තත්ථ අඤ්ඤාතොති ඤාතො අවබුද්ධො, පාකටං කත්වා උග්ගහිතොති දීපෙති. අඤ්ඤායාති ජානිත්වා. අපක්කන්තොති සලිඞ්ගෙනෙව අපක්කන්තො. සචෙ හි සමණස්ස ගොතමස්ස සාසනෙ කොචි සාරො අභවිස්ස, නාහං අපක්කමිස්සං. තස්ස පන සාසනං අසාරං නිස්සාරං, ආවට්ටනිමායං ඔසාරෙත්වා සමණා ලොකං ඛාදන්තීති එවමත්ථං දීපෙන්තො එවමාහ.

An jenem Tag aber blickte der Erhabene zur Stunde der Morgendämmerung über die Welt und sah Folgendes: „Heute wird der Wanderer Sarabha in der Stadt umherziehen und seine öffentliche Kundgebung abhalten. Indem er Schlechtes über die Drei Juwelen spricht und so Gift versprüht, wird er zum Park der Wanderer gehen. Auch ich werde genau dorthin gehen, und auch die vier Versammlungen werden genau dort zusammenkommen. Bei dieser Zusammenkunft werden vierundachtzigtausend lebende Wesen den Trank des Todeslosen trinken.“ Daraufhin dachte er: „Er soll seine Gelegenheit haben; er soll den Tadel ganz nach seinem Belieben verbreiten“, rief den Thera Ānanda und sprach: „Ānanda, verkünde der Bhikkhu-Gemeinschaft in den achtzehn großen Klöstern, dass sie nur zusammen mit mir auf Almosengang gehen sollen.“ Der Thera tat wie geheißen. Die Bhikkhus nahmen Almosenschale und Gewand und umringten den Meister. Der Meister nahm die Bhikkhu-Gemeinschaft mit sich und ging nahe den Tordörfern auf Almosengang. Auch Sarabha betrat zusammen mit den Wanderern die Stadt, ging hierhin und dorthin inmitten der Menschenmengen an den Palasttoren, auf den Straßen und Wegkreuzungen und sprach: „Ich habe die Lehre der Asketen, der Söhne des Sakyer-Klans, verstanden!“ und so weiter. In Bezug darauf wurde gesagt: „Er spricht in Rājagaha in der Versammlung solche Worte“ und so weiter. Darin bedeutet „verstanden“ (aññāto): erkannt, durchdrungen, offenkundig gemacht und erlernt; dies verdeutlicht er. „Nachdem er verstanden hatte“ (aññāya) bedeutet: nachdem er erkannt hatte. „Fortgegangen“ (apakkanto) bedeutet: in seiner eigenen mönchischen Tracht weggegangen. „Denn wenn in der Lehre des Asketen Gotama irgendein Kern gewesen wäre, wäre ich nicht weggegangen. Seine Lehre aber ist kernlos und wertlos; die Asketen tragen die Täuscherkunst der Anziehung vor und nähren sich von der Welt.“ Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, sprach er so.

අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූති අථ එවං තස්මිං පරිබ්බාජකෙ භාසමානෙ අරඤ්ඤවාසිනො පඤ්චසතා භික්ඛූ ‘‘අසුකට්ඨානං නාම සත්ථා පිණ්ඩාය චරිතුං ගතො’’ති අජානන්තා භික්ඛාචාරවෙලායං රාජගහං පිණ්ඩාය පවිසිංසු. තෙ සන්ධායෙතං වුත්තං. අස්සොසුන්ති සුණිංසු. යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසූති ‘‘ඉමං කාරණං දසබලස්ස ආරොචෙස්සාමා’’ති උපසඞ්කමිංසු.

„Daraufhin viele Bhikkhus“ (Atha kho sambahulā bhikkhū) bedeutet: Während jener Wanderer so sprach, betraten fünfhundert im Wald lebende Bhikkhus, die nicht wussten, dass der Meister an jenen bestimmten Ort gegangen war, um Almosenspeise zu sammeln, zur Zeit des Almosengangs Rājagaha für den Almosengang. In Bezug auf diese wurde dies gesagt. „Sie hörten“ (assosuṃ) bedeutet: sie vernahmen es. „Sie begaben sich dorthin, wo der Erhabene war“ (yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu) bedeutet: sie suchten ihn auf mit dem Gedanken: „Wir wollen diesen Vorfall dem Zehnfach-Kraftvollen berichten.“

සිප්පිනිකාතීරන්ති සිප්පිනිකාති එවංනාමිකාය නදියා තීරං. අධිවාසෙසි භගවා තුණ්හීභාවෙනාති කායඞ්ගවාචඞ්ගානි අචොපෙත්වා අබ්භන්තරෙ ඛන්තිං ධාරෙත්වා චිත්තෙනෙව අධිවාසෙසීති අත්ථො. එවං අධිවාසෙත්වා පුන චින්තෙසි – ‘‘කිං නු ඛො අජ්ජ මයා සරභස්ස වාදං මද්දිතුං ගච්ඡන්තෙන එකකෙන ගන්තබ්බං[Pg.177], උදාහු භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතෙනා’’ති. අථස්ස එතදහොසි – සචාහං භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො ගමිස්සාමි, මහාජනො එවං චින්තෙස්සති – ‘‘සමණො ගොතමො වාදුප්පත්තිට්ඨානං ගච්ඡන්තො පක්ඛං උක්ඛිපිත්වා ගන්ත්වා පරිසබලෙන උප්පන්නං වාදං මද්දති, පරවාදීනං සීසං උක්ඛිපිතුං න දෙතී’’ති. න ඛො පන මය්හං උප්පන්නෙ වාදෙ පරං ගහෙත්වා මද්දනකිච්චං අත්ථි, අහමෙව ගන්ත්වා මද්දිස්සාමි. අනච්ඡරියං චෙතං ය්වාහං ඉදානි බුද්ධභූතො අත්තනො උප්පන්නං වාදං මද්දෙය්‍යං, චරියං චරණකාලෙ අහෙතුකපටිසන්ධියං නිබ්බත්තෙනාපි හි මයා වහිතබ්බං ධුරං අඤ්ඤො වහිතුං සමත්ථො නාම නාහොසි. ඉමස්ස පනත්ථස්ස සාධනත්ථං –

„An das Ufer der Sippinikā“ (Sippinikātīraṃ) bedeutet: das Ufer des Flusses mit diesem Namen (Sippinikā). „Der Erhabene stimmte schweigend zu“ (adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvenāti) bedeutet: ohne die Glieder des Körpers und der Sprache zu bewegen, im Inneren Geduld bewahrend, stimmte er allein im Geiste zu. Das ist die Bedeutung. Nachdem er so zugestimmt hatte, dachte er weiter nach: „Sollte ich heute, da ich mich aufmache, um die Behauptung Sarabhas niederzuschlagen, allein gehen oder im Gefolge der Bhikkhu-Gemeinschaft?“ Da kam ihm dieser Gedanke: „Wenn ich im Gefolge der Bhikkhu-Gemeinschaft gehe, wird die Volksmenge so denken: ‚Der Asket Gotama zieht an den Ort des philosophischen Streits, indem er seine Anhängerschaft mobilisiert, und schlägt mit der Macht seiner Versammlung die entstandene Behauptung nieder; er lässt die Vertreter gegnerischer Lehren ihr Haupt nicht erheben.‘ Aber für mich gibt es bei einer entstandenen Behauptung keine Notwendigkeit, einen anderen mitzunehmen, um sie niederzuschlagen. Ich selbst werde hingehen und sie niederschlagen. Und es ist nicht erstaunlich, dass ich jetzt, da ich zum Buddha geworden bin, eine gegen mich gerichtete Behauptung niederschlage; denn selbst zu der Zeit, als ich den Wandel der Vollkommenheiten übte und in einer Wiedergeburt ohne heilsame Ursachen (als Tier) geboren war, gab es niemanden, der fähig gewesen wäre, die von mir zu tragende Last zu tragen.“ Um diese Bedeutung zu belegen:

‘‘යතො යතො ගරු ධුරං, යතො ගම්භීරවත්තනී;

තදාස්සු කණ්හං යුඤ්ජෙන්ති, ස්වාස්සු තං වහතෙ ධුර’’න්ති. (ජා. 1.1.29) –

„Wo immer die Last schwer ist, wo immer der Weg tief ausgefahren ist; da spannen sie den Schwarzen (Kaṇha) an, und er trägt diese Last.“ (Jā. 1.1.29) –

ඉදං කණ්හජාතකං ආහරිතබ්බං. අතීතෙ කිර එකො සත්ථවාහො එකිස්සා මහල්ලිකාය ගෙහෙ නිවාසං ගණ්හි. අථස්ස එකිස්සා ධෙනුයා රත්තිභාගසමනන්තරෙ ගබ්භවුට්ඨානං අහොසි. සා එකං වච්ඡකං විජායි. මහල්ලිකාය වච්ඡකං දිට්ඨකාලතො පට්ඨාය පුත්තසිනෙහො උදපාදි. පුනදිවසෙ සත්ථවාහපුත්තො – ‘‘තව ගෙහවෙතනං ගණ්හාහී’’ති ආහ. මහල්ලිකා ‘‘මය්හං අඤ්ඤෙන කිච්චං න අත්ථි, ඉමමෙව වච්ඡකං දෙහී’’ති ආහ. ගණ්හ, අම්මාති. සා තං ගණ්හිත්වා ඛීරං පායෙත්වා යාගුභත්තතිණාදීනි දදමානා පොසෙසි. සො වුද්ධිමන්වාය පරිපුණ්ණරූපො බලවීරියසම්පන්නො අහොසි සම්පන්නාචාරො, කාළකො නාම නාමෙන. අථෙකස්ස සත්ථවාහස්ස පඤ්චහි සකටසතෙහි ආගච්ඡන්තස්ස උදකභින්නට්ඨානෙ සකටචක්කං ලග්ගි. සො දසපි වීසම්පි තිංසම්පි යොජෙත්වා නීහරාපෙතුං අසක්කොන්තො කාළකං උපසඞ්කමිත්වා ආහ – ‘‘තාත, තව වෙතනං දස්සාමි, සකටං මෙ උක්ඛිපිත්වා දෙහී’’ති. එවඤ්ච පන වත්වා තං ආදාය – ‘‘අඤ්ඤො ඉමිනා සද්ධිං ධුරං වහිතුං සමත්ථො නත්ථී’’ති ධුරසකටෙ යොත්තං බන්ධිත්වා තං එකකංයෙව යොජෙසි. සො තං සකටං උක්ඛිපිත්වා ථලෙ පතිට්ඨාපෙත්වා එතෙනෙව නිහාරෙන පඤ්ච සකටසතානි නීහරි. සො සබ්බපච්ඡිමසකටං නීහරිත්වා මොචියමානො ‘‘සු’’න්ති කත්වා සීසං උක්ඛිපි.

Dieses Kaṇha-Jātaka ist hier heranzuziehen. In der Vergangenheit, so heißt es, nahm ein Karawanenführer Herberge im Haus einer alten Frau. Da gebar eine seiner Kühe gegen Ende der Nacht ein Kalb. Sie brachte ein männliches Kalb zur Welt. Sobald die alte Frau das Kalb sah, erwachte in ihr mütterliche Liebe zu ihm. Am folgenden Tag sagte der Sohn des Karawanenführers: „Nimm deine Hausmiete.“ Die alte Frau sprach: „Ich habe keinen Bedarf an anderem Geld, gib mir nur dieses Kalb.“ Er sagte: „Nimm es, Mutter.“ Sie nahm das Kalb, tränkte es mit Milch, fütterte es mit Reisschleim, Reis, Gras und anderem und zog es auf. Als es heranwuchs, war es von vollendeter Gestalt, mit Kraft und Tatkraft ausgestattet und von gutem Benehmen; sein Name war Kāḷaka (der Schwarze). Da geriet das Rad eines Karren eines Karawanenführers, der mit fünfhundert Karren des Weges kam, an einer vom Wasser unterspülten Stelle fest. Da er unfähig war, das Rad herauszuziehen, selbst nachdem er zehn, zwanzig oder dreißig Ochsen angeschirrt hatte, trat er an Kāḷaka heran und sagte: „Mein Lieber, ich werde dir einen Lohn zahlen, hebe meinen Karren heraus und hilf mir.“ Nachdem er dies gesagt hatte, führte er ihn weg. In dem Gedanken: „Es gibt keinen anderen Ochsen, der fähig wäre, diese Last zusammen mit ihm zu tragen“, band er ein Seil an die Deichsel des Karrens und spannte ihn ganz allein an. Jener schwarze Ochse hob den Karren an, stellte ihn auf festen Boden und zog auf diese Weise alle fünfhundert Karren heraus. Als er den allerletzten Karren herausgezogen hatte und angeschickt wurde, losgebunden zu werden, stieß er ein Schnauben („su“) aus und hob den Kopf.

සත්ථවාහො [Pg.178] ‘‘අයං එත්තකානි සකටානි උක්ඛිපන්තො එවං න අකාසි, වෙතනත්ථං මඤ්ඤෙ කරොතී’’ති සකටගණනාය කහාපණෙ ගහෙත්වා පඤ්චසතභණ්ඩිකං තස්ස ගීවාය බන්ධාපෙසි. සො අඤ්ඤෙසං අත්තනො සන්තිකං අල්ලීයිතුං අදෙන්තො උජුකං ගෙහමෙව අගමාසි. මහල්ලිකා දිස්වා මොචෙත්වා කහාපණභාවං ඤත්වා ‘‘කස්මා, පුත්ත, එවමකාසි, මා ත්වං ‘මයා කම්මං කත්වා ආභතෙන අයං ජීවිස්සතී’ති සඤ්ඤමකාසී’’ති වත්වා ගොණං උණ්හොදකෙන න්හාපෙත්වා තෙලෙන අබ්භඤ්ජිත්වා ‘‘ඉතො පට්ඨාය පුන මා එවමකාසී’’ති ඔවදි. එවං සත්ථා ‘‘චරියං චරණකාලෙ අහෙතුකපටිසන්ධියං නිබ්බත්තෙනාපි හි මයා වහිතබ්බධුරං අඤ්ඤො වහිතුං සමත්ථො නාම නාහොසී’’ති චින්තෙත්වා එකකොව අගමාසි. තං දස්සෙතුං අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතොතිආදි වුත්තං.

Der Karawanenführer dachte: „Während er so viele Karren herausgezogen hat, hat er dies nicht getan. Ich glaube, er tut dies wegen seines Lohns.“ Er nahm Kahāpaṇas entsprechend der Anzahl der Karren und ließ einen Beutel mit fünfhundert Münzen um seinen Hals binden. Jener Ochse erlaubte niemand anderem, sich ihm zu nähern, und ging geradewegs nach Hause. Die alte Frau sah ihn, band den Beutel los, erkannte, dass es Münzen waren, und sagte: „Warum, mein Sohn, hast du dies getan? Denke nicht: ‚Durch meine Arbeit und den von mir herbeigebrachten Reichtum soll diese alte Frau ihren Lebensunterhalt bestreiten.‘“ Nachdem sie dies gesagt hatte, wusch sie den Ochsen mit warmem Wasser, salbte ihn mit Öl und ermahnte ihn: „Tu so etwas von nun an nicht wieder!“ Auf diese Weise dachte der Meister: „Als ich die Vollkommenheiten übte, gab es, selbst als ich in einer ursachenlosen Wiedergeburt als Tier wiedergeboren war, wahrlich niemanden sonst, der fähig gewesen wäre, die Last zu tragen, die von mir getragen werden musste“, und so ging er ganz allein. Um dies zu zeigen, wurden die Worte gesprochen: „Da nun erhob sich der Erhabene zur Abendzeit aus der Zurückgezogenheit“ und so weiter.

තත්ථ පටිසල්ලානාති පුථුත්තාරම්මණෙහි චිත්තං පටිසංහරිත්වා සල්ලානතො, ඵලසමාපත්තිතොති අත්ථො. තෙනුපසඞ්කමීති පරිබ්බාජකෙසු සකලනගරෙ පකාසනීයකම්මං කත්වා නගරා නික්ඛම්ම පරිබ්බාජකාරාමෙ සන්නිපතිත්වා ‘‘සචෙ, ආවුසො සරභ, සමණො ගොතමො ආගමිස්සති, කිං කරිස්සසී’’ති. සමණෙ ගොතමෙ එකං කරොන්තෙ අහං ද්වෙ කරිස්සාමි, ද්වෙ කරොන්තෙ චත්තාරි, චත්තාරි කරොන්තෙ පඤ්ච, පඤ්ච කරොන්තෙ දස, දස කරොන්තෙ වීසති, වීසති කරොන්තෙ තිංසං, තිංසං කරොන්තෙ චත්තාලීසං, චත්තාලීසං කරොන්තෙ පඤ්ඤාසං, පඤ්ඤාසං කරොන්තෙ සතං, සතං කරොන්තෙ සහස්සං කරිස්සාමීති එවං අඤ්ඤමඤ්ඤං සීහනාදකථං සමුට්ඨාපෙත්වා නිසින්නෙසු උපසඞ්කමි.

Darin bedeutet „paṭisallānā“: das Zurückziehen des Geistes von den vielfältigen Sinnesobjekten und das Verweilen in Einsamkeit, das heißt, das Verweilen in der Erreichung der Frucht (phalasamāpatti). „Tenupasaṅkamī“ (er trat heran) bedeutet: Nachdem die Wanderer (paribbājakas) in der ganzen Stadt ihre Verkündigung gemacht hatten, die Stadt verließen und sich im Park der Wanderer versammelten, fragten sie: „Freund Sarabha, wenn der Asket Gotama kommt, was wirst du tun?“ Er antwortete: „Wenn der Asket Gotama ein Argument vorbringt, werde ich zwei vorbringen; wenn er zwei vorbringt, werde ich vier vorbringen; wenn er vier vorbringt, fünf; wenn er fünf vorbringt, zehn; wenn er zehn vorbringt, zwanzig; wenn er zwanzig vorbringt, dreißig; wenn er dreißig vorbringt, vierzig; wenn er vierzig vorbringt, fünfzig; wenn er fünfzig vorbringt, hundert; wenn er hundert vorbringt, werde ich tausend vorbringen.“ Während sie dasaßen und auf diese Weise einander mit solch einem Löwenruf herausforderten, trat er an sie heran.

උපසඞ්කමන්තො පන යස්මා පරිබ්බාජකාරාමස්ස නගරමජ්ඣෙනෙව මග්ගො, තස්මා සුරත්තදුපට්ටං නිවාසෙත්වා සුගතමහාචීවරං පාරුපිත්වා විස්සට්ඨබලො රාජා විය එකකොව නගරමජ්ඣෙන අගමාසි. මිච්ඡාදිට්ඨිකා දිස්වා ‘‘පරිබ්බාජකා සමණස්ස ගොතමස්ස පකාසනීයකම්මං කරොන්තා අවණ්ණං පත්ථරිංසු, සො එතෙ අනුවත්තිත්වා සඤ්ඤාපෙතුං ගච්ඡති මඤ්ඤෙ’’ති අනුබන්ධිංසු. සම්මාදිට්ඨිකාපි ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො පත්තචීවරං ආදාය එකකොව නික්ඛන්තො, අජ්ජ සරභෙන සද්ධිං මහාධම්මසඞ්ගාමො භවිස්සති. මයම්පි තස්මිං සමාගමෙ කායසක්ඛිනො භවිස්සාමා’’ති අනුබන්ධිංසු. සත්ථා පස්සන්තස්සෙව මහාජනස්ස පරිබ්බාජකාරාමං උපසඞ්කමි.

Als er sich jedoch näherte, ging er – da der Weg zum Park der Wanderer mitten durch die Stadt führte – ganz allein durch die Stadt, nachdem er sein gut gefärbtes, doppeltes Untergewand angelegt und das große Gewand des Sugata umgeworfen hatte, wie ein König, der sein Gefolge entlassen hat. Die Falschgläubigen sahen ihn und folgten ihm, indem sie dachten: „Die Wanderer haben eine öffentliche Verkündigung über den Asketen Gotama gemacht und Tadel verbreitet. Ich glaube, er geht dorthin, um sich ihnen anzupassen und sie zu überzeugen.“ Auch die Rechtgläubigen folgten ihm und dachten: „Der vollkommen Erleuchtete ist ganz allein mit Almosenschale und Gewand aufgebrochen. Heute wird es einen großen Kampf um das Dhamma mit Sarabha geben. Auch wir wollen bei dieser Versammlung persönliche Zeugen sein.“ So trat der Meister vor den Augen der gesamten Menschenmenge an den Park der Wanderer heran.

පරිබ්බාජකා [Pg.179] රුක්ඛානං ඛන්ධවිටපසාඛන්තරෙහි සමුග්ගච්ඡන්තා ඡබ්බණ්ණඝනබුද්ධරස්මියො දිස්වා ‘‘අඤ්ඤදා එවරූපො ඔභාසො නාම නත්ථි, කිං නු ඛො එත’’න්ති උල්ලොකෙත්වා ‘‘සමණො ගොතමො ආගච්ඡතී’’ති ආහංසු. තං සුත්වාව සරභො ජාණුකන්තරෙ සීසං ඨපෙත්වා අධොමුඛො නිසීදි. එවං තස්මිං සමයෙ භගවා තං ආරාමං උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. තථාගතො හි ජම්බුදීපතලෙ අග්ගකුලෙ ජාතත්තා අග්ගාසනාරහොතිස්ස සබ්බත්ථ ආසනං පඤ්ඤත්තමෙව හොති. එවං පඤ්ඤත්තෙ මහාරහෙ බුද්ධාසනෙ නිසීදි.

Als die Wanderer die dichten, sechsfarbigen Buddha-Strahlen sahen, die zwischen den Stämmen, Astgabeln und Zweigen der Bäume hervorbrachen, blickten sie auf und sagten: „Zu anderen Zeiten gibt es kein solches Licht. Was mag das wohl sein?“ Und sie riefen aus: „Der Asket Gotama kommt!“ Als Sarabha dies hörte, steckte er den Kopf zwischen seine Knie, blickte nach unten und saß schweigend da. Zu jener Zeit trat der Erhabene an diesen Park heran und setzte sich auf den für ihn bereiteten Sitz. Da der Tathāgata auf dem Boden von Jambudīpa in der höchsten Familie geboren wurde, gebührt ihm der höchste Sitz; überall ist für ihn stets ein Sitz bereitgestellt. So setzte er sich auf den für ihn bereiteten, höchst kostbaren Buddha-Sitz.

තෙ පරිබ්බාජකා සරභං පරිබ්බාජකං එතදවොචුන්ති සම්මාසම්බුද්ධෙ කිර සරභෙන සද්ධිං එත්තකං කථෙන්තෙයෙව භික්ඛුසඞ්ඝො සත්ථු පදානුපදිකො හුත්වා පරිබ්බාජකාරාමං සම්පාපුණි, චතස්සොපි පරිසා පරිබ්බාජකාරාමෙයෙව ඔසරිංසු. තතො තෙ පරිබ්බාජකා ‘‘අච්ඡරියං සමණස්ස ගොතමස්ස කම්මං, සකලනගරං විචරිත්වා අවණ්ණං පත්ථරිත්වා පකාසනීයකම්මං කත්වා ආගතානං වෙරීනං පටිසත්තූනං පච්චාමිත්තානං සන්තිකං ආගන්ත්වා ථොකම්පි විග්ගාහිකකථං න කථෙසි, ආගතකාලතො පට්ඨාය සතපාකතෙලෙන මක්ඛෙන්තො විය අමතපානං පායෙන්තො විය මධුරකථං කථෙතී’’ති සබ්බෙපි සම්මාසම්බුද්ධං අනුවත්තන්තා එතදවොචුං.

Die Worte „Jene Wanderer sprachen zum Wanderer Sarabha Folgendes“ bedeuten: Während der vollkommen Erleuchtete gerade so viel mit Sarabha sprach, traf die Gemeinde der Mönche, den Fußspuren des Meisters folgend, im Park der Wanderer ein, und auch die vierfache Gefolgschaft strömte in ebendiesen Park der Wanderer. Daraufhin dachten jene Wanderer: „Erstaunlich ist das Wirken des Asketen Gotama! Obwohl er zu seinen Feinden, Widersachern und Gegnern gekommen ist, die die ganze Stadt durchstreift, Tadel verbreitet und Schmähungen öffentlich verkündet haben, spricht er nicht das geringste streitsüchtige Wort. Seit dem Augenblick seiner Ankunft spricht er so süße Worte, als würde er sie mit hundertfach gekochtem Öl salben oder ihnen den Trank der Todeslosigkeit reichen.“ So dachten sie alle und sprachen, dem vollkommen Erleuchteten folgend, diese Worte.

යාචෙය්‍යාසීති ආයාචෙය්‍යාසි පත්ථෙය්‍යාසි පිහෙය්‍යාසි. තුණ්හීභූතොති තුණ්හීභාවං උපගතො. මඞ්කුභූතොති නිත්තෙජතං ආපන්නො. පත්තක්ඛන්ධොති ඔනතගීවො. අධොමුඛොති හෙට්ඨාමුඛො. සම්මාසම්බුද්ධස්ස තෙ පටිජානතොති ‘‘අහං සම්මාසම්බුද්ධො, සබ්බෙ ධම්මා මයා අභිසම්බුද්ධා’’ති එවං පටිජානතො තව. අනභිසම්බුද්ධාති ඉමෙ නාම ධම්මා තයා අනභිසම්බුද්ධා. තත්ථාති තෙසු අනභිසම්බුද්ධාති එවං දස්සිතධම්මෙසු. අඤ්ඤෙන වා අඤ්ඤං පටිචරිස්සතීති අඤ්ඤෙන වා වචනෙන අඤ්ඤං වචනං පටිච්ඡාදෙස්සති, අඤ්ඤං පුච්ඡිතො අඤ්ඤං කථෙස්සතීති අධිප්පායො. බහිද්ධා කථං අපනාමෙස්සතීති බහිද්ධා අඤ්ඤං ආගන්තුකකථං ආහරන්තො පුරිමකථං අපනාමෙස්සති. අප්පච්චයන්ති අනභිරද්ධිං අතුට්ඨාකාරං පාතුකරිස්සතීති පාකටං කරිස්සති. එත්ථ ච අප්පච්චයෙන දොමනස්සං වුත්තං, පුරිමෙහි ද්වීහි මන්දබලවභෙදො කොධොයෙව.

"Du solltest bitten" (yāceyyāsi) bedeutet: du solltest mündlich bitten (āyāceyyāsi), im Geiste erbitten (pattheyyāsi), begehren (piheyyāsi). "Schweigend geworden" (tuṇhībhūto) bedeutet: in den Zustand des Schweigens gelangt. "Verlegen geworden" (maṅkubhūto) bedeutet: glanzlos geworden (seine Ausstrahlungskraft verloren habend). "Mit hängenden Schultern" (pattakkhandho) bedeutet: mit gesenktem Nacken. "Mit niedergeschlagenem Gesicht" (adhomukho) bedeutet: das Gesicht nach unten gerichtet. "Von dir, der du behauptest, ein vollkommen Erleuchteter zu sein" (sammāsambuddhassa te paṭijānato) bedeutet: von dir, der du so behauptest: „Ich bin ein vollkommen Erleuchteter, alle Phänomene sind von mir vollkommen erkannt worden“. "Nicht vollkommen erkannt" (anabhisambuddhā) bedeutet: eben diese Phänomene sind von dir nicht vollkommen erkannt worden. "Darin" (tattha) bedeutet: in Bezug auf jene als nicht vollkommen erkannt aufgezeigten Phänomene. "Er wird mit etwas anderem dem anderen ausweichen" (aññena vā aññaṃ paṭicarissatī) bedeutet: er wird mit einem anderen Wort das andere Wort verdecken; die Absicht ist, dass er, nach dem einen gefragt, etwas anderes sagen wird. "Er wird das Gespräch nach außen lenken" (bahiddhā kathaṃ apanāmessati) bedeutet: er wird ein anderes, neues Thema einbringen und so das vorherige Gespräch abweisen. "Missfallen" (appaccayaṃ) bedeutet: er wird Unzufriedenheit, ein Zeichen des Unmuts bekunden, d. h. es offenkundig machen. Und hierbei wird mit "Missfallen" (appaccaya) geistiger Schmerz (domanassa) bezeichnet, während mit den beiden vorherigen (Zorn und Ärger) eben der Zorn in seiner schwachen und starken Form gemeint ist.

එවං [Pg.180] භගවා පඨමවෙසාරජ්ජෙන සීහනාදං නදිත්වා පුන දුතියාදීහි නදන්තො යො ඛො මං පරිබ්බාජකාතිආදිමාහ. තත්ථ යස්ස ඛො පන තෙ අත්ථාය ධම්මො දෙසිතොති යස්ස මග්ගස්ස වා ඵලස්ස වා අත්ථාය තයා චතුසච්චධම්මො දෙසිතො. සො න නිය්‍යාතීති සො ධම්මො න නිය්‍යාති න නිග්ගච්ඡති, න තං අත්ථං සාධෙතීති වුත්තං හොති. තක්කරස්සාති යො නං කරොති, තස්ස පටිපත්තිපූරකස්ස පුග්ගලස්සාති අත්ථො. සම්මා දුක්ඛක්ඛයායාති හෙතුනා නයෙන කාරණෙන සකලස්ස වට්ටදුක්ඛස්ස ඛයාය. අථ වා යස්ස ඛො පන තෙ අත්ථාය ධම්මො දෙසිතොති යස්ස තෙ අත්ථාය ධම්මො දෙසිතො. සෙය්‍යථිදං – රාගපටිඝාතත්ථාය අසුභකම්මට්ඨානං, දොසපටිඝාතත්ථාය මෙත්තාභාවනා, මොහපටිඝාතත්ථාය පඤ්ච ධම්මා, විතක්කුපච්ඡෙදාය ආනාපානස්සති. සො න නිය්‍යාති තක්කරස්ස සම්මා දුක්ඛක්ඛයායාති සො ධම්මො යො නං යථාදෙසිතං කරොති, තස්ස තක්කරස්ස සම්මා හෙතුනා නයෙන කාරණෙන වට්ටදුක්ඛක්ඛයාය න නිය්‍යාති න නිග්ගච්ඡති, තං අත්ථං න සාධෙතීති අයමෙත්ථ අත්ථො. සෙය්‍යථාපි සරභො පරිබ්බාජකොති යථා අයං සරභො පරිබ්බාජකො පජ්ඣායන්තො අප්පටිභානො නිසින්නො, එවං නිසීදිස්සතීති.

Nachdem der Erhabene so mit dem ersten Zustand der Furchtlosigkeit (vesārajja) den Löwenruf ausgestoßen hatte, sprach er, um wiederum mit dem zweiten und den folgenden den Löwenruf auszustoßen, die Worte: „Wer auch immer mich, ihr Wanderer...“ und so weiter. Darin bedeutet „zu welchem Zweck auch immer die Lehre von dir gelehrt wurde“: für den Zweck welches Pfades oder welcher Frucht auch immer die Lehre der vier Wahrheiten von dir gelehrt wurde. „Sie führt nicht heraus“ (so na niyyāti) bedeutet: diese Lehre führt nicht heraus, sie entweicht nicht, sie führt nicht zu jenem Ziel; das ist damit gesagt. „Für den danach Handelnden“ (takkarassa) bedeutet: für denjenigen, der sie ausübt, d. h. für die Person, welche die Praxis erfüllt. „Zur vollkommenen Beendigung des Leidens“ (sammā dukkhakkhayāya) bedeutet: durch die richtige Ursache, Methode und den Grund zur Beendigung des gesamten Leidens im Kreislauf des Daseins. Oder aber „zu welchem Zweck auch immer die Lehre von dir gelehrt wurde“ bezieht sich auf Folgendes: zur Überwindung von Gier das Meditationsobjekt des Unschönen (asubha-kammaṭṭhāna), zur Überwindung von Hass die Entfaltung der Liebenden Güte (mettā-bhāvanā), zur Überwindung von Verblendung die Phänomene des Lernens, Hörens, Behaltens, Rezitierens und Reflektierens, zur Abschneidung von Abschweifungen die Achtsamkeit auf den Ein- und Ausatem (ānāpānassati). „Sie führt für den danach Handelnden nicht zur vollkommenen Beendigung des Leidens heraus“ bedeutet: Diese Lehre führt für denjenigen, der sie so praktiziert, wie sie gelehrt wurde – für diesen Ausübenden – nicht auf rechte Weise, durch die richtige Methode und Ursache zur Beendigung des Kreislauf-Leidens heraus, sie geht nicht hinaus, sie verwirklicht dieses Ziel nicht. Das ist hier die Bedeutung. „Wie der Wanderphilosoph Sarabha“ bedeutet: wie dieser Wanderphilosoph Sarabha nachgrübelnd und sprachlos dasitzt, ebenso wird er dasitzen.

එවං තීහි පදෙහි සීහනාදං නදිත්වා දෙසනං නිවත්තෙන්තස්සෙව තථාගතස්ස තස්මිං ඨානෙ සන්නිපතිතා චතුරාසීතිපාණසහස්සපරිමාණා පරිසා අමතපානං පිවි, සත්ථා පරිසාය අමතපානස්ස පීතභාවං ඤත්වා වෙහාසං අබ්භුග්ගන්ත්වා පක්කාමි. තමත්ථං දස්සෙතුං අථ ඛො භගවාතිආදි වුත්තං. තත්ථ සීහනාදන්ති සෙට්ඨනාදං අභීතනාදං අප්පටිනාදං. වෙහාසං පක්කාමීති අභිඤ්ඤාපාදකං චතුත්ථජ්ඣානං සමාපජ්ජිත්වා වුට්ඨාය අධිට්ඨාය සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙන ආකාසං පක්ඛන්දි. එවං පක්ඛන්දො ච පන තංඛණඤ්ඤෙව ගිජ්ඣකූටමහාවිහාරෙ පතිට්ඨාසි.

Nachdem der Erhabene so mit drei Sätzen den Löwenruf ausgestoßen hatte, trank die an jenem Ort versammelte Menge von vierundachtzigtausend Lebewesen, noch während der Tathāgata die Lehrrede beendete, den Trank des Todeslosen. Als der Meister erkannte, dass die Versammlung den Trank des Todeslosen getrunken hatte, stieg er in die Luft empor und ging fort. Um diesen Sachverhalt aufzuzeigen, wurde gesagt: „Da ging der Erhabene...“ und so weiter. Darin bedeutet „Löwenruf“ (sīhanāda) den edelsten Ruf, den furchtlosen Ruf, den unwiderstehlichen Ruf. „Er ging in die Luft fort“ (vehāsaṃ pakkāmi) bedeutet: Nachdem er in die vierte Vertiefung (jhāna) eingetreten war, die als Grundlage für die höheren Geisteskräfte dient, erhob er sich daraus, fasste einen Entschluss (adhiṭṭhāya) und flog zusammen mit der Mönchsgemeinschaft in den Himmel empor. Und nachdem er so emporgeflogen war, ließ er sich im selben Augenblick im großen Kloster auf dem Geierberg nieder.

වාචාය සන්නිතොදකෙනාති වචනපතොදෙන. සඤ්ජම්භරිමකංසූති සම්භරිතං නිරන්තරඵුටං අකංසු, උපරි විජ්ඣිංසූති වුත්තං හොති. බ්‍රහාරඤ්ඤෙති මහාරඤ්ඤෙ. සීහනාදං නදිස්සාමීති සීහස්ස නදතො ආකාරං දිස්වා ‘‘අයම්පි තිරච්ඡානගතො, අහම්පි, ඉමස්ස චත්තාරො පාදා, මය්හම්පි, අහම්පි එවමෙව සීහනාදං නදිස්සාමී’’ති චින්තෙසි. සො සීහස්ස සම්මුඛා නදිතුං අසක්කොන්තො [Pg.181] තස්මිං ගොචරාය පක්කන්තෙ එකකො නදිතුං ආරභි. අථස්ස සිඞ්ගාලසද්දොයෙව නිච්ඡරි. තෙන වුත්තං – සිඞ්ගාලකංයෙව නදතීති. භෙරණ්ඩකන්ති තස්සෙව වෙවචනං. අපිච භින්නස්සරං අමනාපසද්දං නදතීති වුත්තං හොති. එවමෙව ඛො ත්වන්ති ඉමිනා ඔපම්මෙන පරිබ්බාජකා තථාගතං සීහසදිසං කත්වා සරභං සිඞ්ගාලසදිසං අකංසු. අම්බුකසඤ්චරීති ඛුද්දකකුක්කුටිකා. පුරිසකරවිතං රවිස්සාමීති මහාකුක්කුටං රවන්තං දිස්වා ‘‘ඉමස්සපි ද්වෙ පාදා ද්වෙ පක්ඛා, මය්හම්පි තථෙව, අහම්පි එවරූපං රවිතං රවිස්සාමී’’ති සා තස්ස සම්මුඛා රවිතුං අසක්කොන්තී තස්මිං පක්කන්තෙ රවමානා කුක්කුටිකාරවංයෙව රවි. තෙන වුත්තං – අම්බුකසඤ්චරිරවිතංයෙව රවතීති. උසභොති ගොණො. සුඤ්ඤායාති තුච්ඡාය ජෙට්ඨකවසභෙහි විරහිතාය. ගම්භීරං නදිතබ්බං මඤ්ඤතීති ජෙට්ඨකවසභස්ස නාදසදිසං ගම්භීරනාදං නදිතබ්බං මඤ්ඤති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

„Mit dem Stachel der Worte“ (vācāya sannitodakena) bedeutet: mit der Peitsche der Rede. „Sie bedrängten ihn ringsum“ (sañjambharimakaṃsu) bedeutet: sie machten ihn ringsum völlig bedeckt und lückenlos durchdrungen, d. h. sie stießen von oben her auf ihn ein; das ist damit gesagt. „Im großen Wald“ (brahāraññe) bedeutet: im Urwald. „Ich werde einen Löwenruf ausstoßen“ (sīhanādaṃ nadissāmi): Als der Schakal das Verhalten des brüllenden Löwen sah, dachte er: „Dieser ist auch nur ein Tier, ich ebenfalls. Er hat vier Beine, ich ebenfalls. Auch ich werde genau so einen Löwenruf ausstoßen.“ Da er jedoch unfähig war, im Beisein des Löwen zu brüllen, begann er, als jener zur Nahrungssuche wegging, allein zu brüllen. Da kam aus ihm nur das typische Schakalgeschrei heraus. Deswegen wurde gesagt: „Er stößt nur das Geheul eines Schakals aus“. Das Wort „bheraṇḍaka“ ist ein Synonym für ebendieses. Zudem ist damit gemeint, dass er mit gebrochener Stimme einen unangenehmen Laut ausstößt. „Ebenso gewiss du“ (evameva kho tvaṃ) – durch dieses Gleichnis stellten die Wanderphilosophen den Tathāgata als einem Löwen gleich dar und machten Sarabha zu einem Schakal. „Eine Pfützenschreiterin“ (ambukasañcarī) bedeutet: eine kleine Henne. „Ich werde krähen wie ein stattlicher Hahn“ (purisakaravitaṃ ravissāmi): Sie sah den großen Hahn krähen und dachte: „Auch dieser hat zwei Beine und zwei Flügel, ich ebenfalls. Auch ich werde einen solchen Ruf ausstoßen.“ Da sie unfähig war, vor den Augen des großen Hahns zu krähen, krähte sie, als dieser weggegangen war, stieß aber nur das typische Gackern einer Henne aus. Deswegen wurde gesagt: „Sie stößt nur das Gekrächze einer Pfützenschreiterin aus“. „Ein Leitstier“ (usabho) bedeutet: ein Ochse/Stier. „In einer leeren“ (suññāya) bedeutet: in einer leeren, von den führenden Prachtstieren verlassenen Gegend. „Er meint, er müsse tief brüllen“ (gambhīraṃ naditabbaṃ maññati) bedeutet: er glaubt, er müsse ein tiefes Brüllen ausstoßen, das dem Ruf des führenden Prachtstiers gleicht. Der Rest hat überall eine ganz offensichtliche Bedeutung.

5. කෙසමුත්තිසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Kesamutti-Sutta

66. පඤ්චමෙ කාලාමානං නිගමොති කාලාමා නාම ඛත්තියා, තෙසං නිගමො. කෙසමුත්තියාති කෙසමුත්තනිගමවාසිනො. උපසඞ්කමිංසූති සප්පිනවනීතාදිභෙසජ්ජානි චෙව අට්ඨවිධපානකානි ච ගාහාපෙත්වා උපසඞ්කමිංසු. සකංයෙව වාදං දීපෙන්තීති අත්තනොයෙව ලද්ධිං කථෙන්ති. ජොතෙන්තීති පකාසෙන්ති. ඛුංසෙන්තීති ඝට්ටෙන්ති. වම්භෙන්තීති අවජානන්ති. පරිභවන්තීති ලාමකං කරොන්ති. ඔමක්ඛිං කරොන්තීති උක්ඛිත්තකං කරොන්ති, උක්ඛිපිත්වා ඡඩ්ඩෙන්ති. අපරෙපි, භන්තෙති සො කිර අටවිමුඛෙ ගාමො, තස්මා තත්ථ අටවිං අතික්කන්තා ච අතික්කමිතුකාමා ච වාසං කප්පෙන්ති. තෙසුපි පඨමං ආගතා අත්තනො ලද්ධිං දීපෙත්වා පක්කමිංසු, පච්ඡා ආගතා ‘‘කිං තෙ ජානන්ති, අම්හාකං අන්තෙවාසිකා තෙ, අම්හාකං සන්තිකෙ කිඤ්චි කිඤ්චි සිප්පං උග්ගණ්හිංසූ’’ති අත්තනො ලද්ධිං දීපෙත්වා පක්කමිංසු. කාලාමා එකලද්ධියම්පි සණ්ඨහිතුං න සක්ඛිංසු. තෙ එතමත්ථං දීපෙත්වා භගවතො එවමාරොචෙත්වා තෙසං නො, භන්තෙතිආදිමාහංසු. තත්ථ හොතෙව කඞ්ඛාති හොතියෙව කඞ්ඛා. විචිකිච්ඡාති තස්සෙව වෙවචනං. අලන්ති යුත්තං.

66. Im fünften Sutta bedeutet „eine Ortschaft der Kālāmer“ (kālāmānaṃ nigamo): Die Kālāmer sind Adlige (khattiya), und dies ist ihre Ortschaft. „In Kesamutta“ (kesamuttiyā) bedeutet: die Bewohner der Ortschaft Kesamutta. „Sie suchten ihn auf“ (upasaṅkamiṃsu) bedeutet: sie ließen Heilmittel wie flüssige Butter (ghee), frische Butter und so weiter sowie die acht Arten von Getränken mitnehmen und suchten ihn auf. „Sie legten nur ihre eigene Lehre dar“ (sakaṃyeva vādaṃ dīpenti) bedeutet: sie verkündeten nur ihre eigene Anschauung. „Sie bringen sie zum Erstrahlen“ (jotenti) bedeutet: sie erklären sie. „Sie schmähen“ (khuṃsenti) bedeutet: sie greifen sie an. „Sie verachten“ (vambhenti) bedeutet: sie blicken auf sie herab. „Sie erniedrigen“ (paribhavanti) bedeutet: sie stellen sie als wertlos dar. „Sie werfen sie herab“ (omakkhiṃ karonti) bedeutet: sie verwerfen sie völlig, gleichsam als würden sie sie aufheben und wegwerfen. „Es gibt auch andere, o Herr“ (aparepi, bhante) – jenes Dorf lag nämlich am Eingang zu einem großen Urwald, weshalb dort diejenigen, die den Urwald durchquert hatten oder ihn durchqueren wollten, Unterkunft nahmen. Unter diesen legten die zuerst Angekommenen ihre eigene Anschauung dar und gingen fort. Die Spätergekommenen sagten: „Was wissen jene schon? Sie sind doch nur unsere Schüler, sie haben in unserer Gegenwart diese oder jene kleine Kunst erlernt!“, legten so ihre eigene Anschauung dar und gingen fort. Die Kālāmer konnten sich auf keine einzige Anschauung festlegen. Nachdem sie diesen Sachverhalt dargelegt und dem Erhabenen berichtet hatten, sprachen sie die Worte begonnen mit: „Für uns, o Herr...“ und so weiter. Darin bedeutet „es gibt fürwahr Zweifel“ (hoteva kaṅkhā): es entsteht tatsächlich Zweifel. „Unsicherheit“ (vicikicchā) ist ein Synonym für ebendiesen Zweifel. „Es ist angemessen“ (alaṃ) bedeutet: es ist gerechtfertigt.

මා [Pg.182] අනුස්සවෙනාති අනුස්සවකථායපි මා ගණ්හිත්ථ. මා පරම්පරායාති පරම්පරකථායපි මා ගණ්හිත්ථ. මා ඉතිකිරායාති එවං කිර එතන්ති මා ගණ්හිත්ථ. මා පිටකසම්පදානෙනාති අම්හාකං පිටකතන්තියා සද්ධිං සමෙතීති මා ගණ්හිත්ථ. මා තක්කහෙතූති තක්කග්ගාහෙනපි මා ගණ්හිත්ථ. මා නයහෙතූති නයග්ගාහෙනපි මා ගණ්හිත්ථ. මා ආකාරපරිවිතක්කෙනාති සුන්දරමිදං කාරණන්ති එවං කාරණපරිවිතක්කෙනපි මා ගණ්හිත්ථ. මා දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්තියාති අම්හාකං නිජ්ඣායිත්වා ඛමිත්වා ගහිතදිට්ඨියා සද්ධිං සමෙතීතිපි මා ගණ්හිත්ථ. මා භබ්බරූපතායාති අයං භික්ඛු භබ්බරූපො, ඉමස්ස කථං ගහෙතුං යුත්තන්තිපි මා ගණ්හිත්ථ. මා සමණො නො ගරූති අයං සමණො අම්හාකං ගරු, ඉමස්ස කථං ගහෙතුං යුත්තන්තිපි මා ගණ්හිත්ථ. සමත්තාති පරිපුණ්ණා. සමාදින්නාති ගහිතා පරාමට්ඨා. යංස හොතීති යං කාරණං තස්ස පුග්ගලස්ස හොති. අලොභාදයො ලොභාදිපටිපක්ඛවසෙන වෙදිතබ්බා. විගතාභිජ්ඣොතිආදීහි මෙත්තාය පුබ්බභාගො කථිතො.

„Nicht durch Hörensagen“ (mā anussavena): Nehmt es nicht bloß aufgrund der Worte einer Person an, die es vom Hörensagen weitergibt. „Nicht durch Überlieferung“ (mā paramparāya): Nehmt es nicht bloß aufgrund einer aufeinanderfolgenden Überlieferung an. „Nicht durch bloße Gerüchte“ (mā itikirāya): Nehmt es nicht bloß mit dem Gedanken an: „So soll es sich verhalten“. „Nicht wegen der Übereinstimmung mit den Schriften“ (mā piṭakasampadānena): Nehmt es nicht bloß mit dem Gedanken an: „Dies stimmt mit unserer gelernten Textüberlieferung überein“. „Nicht aus logischer Überlegung“ (mā takkahetu): Nehmt es nicht bloß an, indem ihr es durch logisches Ergründen ergreift. „Nicht aus methodischer Folgerung“ (mā nayahetu): Nehmt es nicht bloß an, indem ihr es durch methodische Deduktion ergreift. „Nicht nach reiflicher Überlegung von Gründen“ (mā ākāraparivitakkena): Nehmt es nicht bloß an, indem ihr über die Gründe nachdenkt und meint: „Dieser Grund ist gut“. „Nicht nach der Billigung einer durchdachten Ansicht“ (mā diṭṭhinijjhānakkhantiyā): Nehmt es nicht bloß an mit dem Gedanken: „Dies stimmt mit der Ansicht überein, die wir durch sorgfältige Betrachtung und Akzeptanz angenommen haben“. „Nicht wegen des anscheinenden Geschicks einer Person“ (mā bhabbarūpatāya): Nehmt es nicht bloß an mit dem Gedanken: „Dieser Mönch erscheint fähig; es ist angemessen, seine Worte anzunehmen“. „Nicht aus Respekt vor dem Asketen, der unser Lehrer ist“ (mā samaṇo no garu): Nehmt es nicht bloß an mit dem Gedanken: „Dieser Asket ist unser Lehrer; es ist angemessen, seine Worte anzunehmen“. „Vollständig ausgeführt“ (samattā) bedeutet vollkommen. „Unternommen“ (samādinnā) bedeutet angenommen und fälschlich ergriffen. „Was ihm widerfährt“ (yaṃ tassa hoti) bedeutet jener Grund, der für diese Person entsteht. Die Eigenschaften wie Gierlosigkeit usw. (alobhādayo) sollten als das Gegenteil von Gier usw. verstanden werden. Mit den Worten „frei von Habsucht“ usw. wird die Vorbereitungsphase der liebenden Güte dargelegt.

ඉදානි මෙත්තාදිකං කම්මට්ඨානං කථෙන්තො මෙත්තාසහගතෙනාතිආදිමාහ. තත්ථ කම්මට්ඨානකථාය වා භාවනානයෙ වා පාළිවණ්ණනාය වා යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.240) වුත්තමෙව. එවං අවෙරචිත්තොති එවං අකුසලවෙරස්ස ච පුග්ගලවෙරිනො ච නත්ථිතාය අවෙරචිත්තො. අබ්‍යාබජ්ඣචිත්තොති කොධචිත්තස්ස අභාවෙන නිද්දුක්ඛචිත්තො. අසංකිලිට්ඨචිත්තොති කිලෙසස්ස නත්ථිතාය අසංකිලිට්ඨචිත්තො. විසුද්ධචිත්තොති කිලෙසමලාභාවෙන විසුද්ධචිත්තො හොතීති අත්ථො. තස්සාති තස්ස එවරූපස්ස අරියසාවකස්ස. අස්සාසාති අවස්සයා පතිට්ඨා. සචෙ ඛො පන අත්ථි පරො ලොකොති යදි ඉමම්හා ලොකා පරලොකො නාම අත්ථි. අථාහං කායස්ස භෙදා පරම්මරණා…පෙ… උපපජ්ජිස්සාමීති අත්ථෙතං කාරණං, යෙනාහං කායස්ස භෙදා පරම්මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජිස්සාමීති එවං සබ්බත්ථ නයො වෙදිතබ්බො. අනීඝන්ති නිද්දුක්ඛං. සුඛින්ති සුඛිතං. උභයෙනෙව විසුද්ධං අත්තානං සමනුපස්සාමීති යඤ්ච පාපං න කරොමි, යඤ්ච කරොතොපි න කරීයති, ඉමිනා උභයෙනාපි විසුද්ධං අත්තානං සමනුපස්සාමි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

Um nun das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) der liebenden Güte usw. zu erklären, sprach er die Worte beginnend mit: „Mit einem von liebender Güte begleiteten [Geist]...“ (mettāsahagatenāti). Was dabei bezüglich der Abhandlung über das Meditationsobjekt, der Methode der Entfaltung (bhāvanānaya) oder der Erklärung des kanonischen Textes (pāḷivaṇṇanā) zu sagen wäre, all das wurde bereits im Visuddhimagga dargelegt. „So mit hassfreiem Geist“ (evaṃ averacitto): So ist er mit hassfreiem Geist aufgrund des Nichtvorhandenseins von unheilsamem Hass und eines persönlichen Feindes. „Mit unschädlichem Geist“ (abyābajjhacitto): Aufgrund des Fehlens eines zornigen Geistes ist er leidfrei im Geiste. „Mit unbeflecktem Geist“ (asaṃkiliṭṭhacitto): Aufgrund der Abwesenheit von geistigen Befleckungen (kilesa) ist sein Geist unbefleckt. „Mit reinem Geist“ (visuddhacitto): Das bedeutet, dass er aufgrund des Nichtvorhandenseins des Schmutzes der Befleckungen einen reinen Geist hat. „Dessen“ (tassa): eines solchen edlen Schülers (ariyasāvaka). „Zuflucht“ (assāsā): verlässliche Stützen, feste Grundlagen. „Wenn es aber eine andere Welt gibt“ (sace kho pana atthi paro loko): Wenn es tatsächlich von dieser Welt aus eine sogenannte jenseitige Welt (paraloko) gibt. „Dann werde ich nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod... [in einer glücklichen Existenz wiedergeboren werden]“: Das bedeutet, dass dieser Grund existiert, durch den ich nach dem Zerfall des Körpers, nach dem Tod, in einer glücklichen Existenz, einer himmlischen Welt, wiedergeboren werde. In dieser Weise ist die Methode überall zu verstehen. „Frei von Kummer“ (anīghaṃ) bedeutet leidfrei. „Glücklich“ (sukhī) bedeutet mit Glück erfüllt. „Durch beides sehe ich mich selbst als gereinigt an“ (ubhayeneva visuddhaṃ attānaṃ samanupassāmi): Weil ich einerseits kein Böses tue, und andererseits dem, der Böses tut, kein Übel geschieht – durch dieses Beides sehe ich mich selbst als gereinigt an. Der Rest ist überall von leicht verständlicher Bedeutung.

6. සාළ්හසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Sāḷha-Suttas

67. ඡට්ඨෙ [Pg.183] මිගාරනත්තාති මිගාරසෙට්ඨිනො නත්තා. සෙඛුනියනත්තාති සෙඛුනියසෙට්ඨිනො නත්තා. උපසඞ්කමිංසූති භුත්තපාතරාසා දාසකම්මකරපරිවුතා උපසඞ්කමිංසු. තෙසං කිර පුරෙභත්තෙ පුබ්බණ්හසමයෙයෙව ගෙහෙ එකො පඤ්හො සමුට්ඨිතො, තං පන කථෙතුං ඔකාසො නාහොසි. තෙ ‘‘තං පඤ්හං සොස්සාමා’’ති ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා තුණ්හී නිසීදිංසු. ථෙරො ‘‘ගාමෙ තං සමුට්ඨිතං පඤ්හං සොතුං ආගතා භවිස්සන්තී’’ති තෙසං මනං ඤත්වා තමෙව පඤ්හං ආරභන්තො එථ තුම්හෙ සාළ්හාතිආදිමාහ. තත්ථ අත්ථි ලොභොති ලුබ්භනසභාවො ලොභො නාම අත්ථීති පුච්ඡති. අභිජ්ඣාති ඛො අහං සාළ්හා එතමත්ථං වදාමීති එතං ලොභසඞ්ඛාතං අත්ථං අහං ‘‘අභිජ්ඣා’’ති වදාමි, ‘‘තණ්හා’’ති වදාමීති සමුට්ඨිතපඤ්හස්ස අත්ථං දීපෙන්තො ආහ. එවං සබ්බවාරෙසු නයො නෙතබ්බො.

67. Im sechsten [Sutta]: „Enkel des Migāra“ (migāranattā) bedeutet der Enkel des Großkaufmanns Migāra. „Enkel der Sekhuniya“ (sekhuniyanattā) bedeutet der Enkel des Großkaufmanns Sekhuniya. „Sie suchten auf“ (upasaṅkamiṃsu): Sie näherten sich, nachdem sie ihr Frühstück eingenommen hatten, umgeben von Dienern und Arbeitern. Es heißt, dass vor dem Mahl am Vormittag in ihrem Haus eine Frage aufkam, für deren Erörterung es jedoch keine Gelegenheit gab. In der Absicht „Wir wollen diese Frage hören (klären lassen)“, gingen sie zum ehrwürdigen Thera, erwiesen ihm die Ehre und setzten sich schweigend nieder. Der Thera dachte: „Sie sind wohl gekommen, um die im Dorf entstandene Frage zu hören (zu klären)“, erkannte ihren Geist, und um eben diese Frage anzusprechen, sagte er die Worte beginnend mit: „Kommt, ihr Sāḷhas...“ (etha tumhe sāḷhā). Darin fragt er mit den Worten „Gibt es Gier?“ (atthi lobho): „Gibt es das, was man seinem Wesen nach Gier nennt?“ „Als Habsucht, Sāḷha, bezeichne ich diese Sache“ (abhijjhāti kho ahaṃ sāḷhā etamatthaṃ vadāmi): Er sagte dies, um die Bedeutung der aufgetretenen Frage zu verdeutlichen, nämlich: „Diese als Gier bezeichnete Sache nenne ich ‚Habsucht‘ (abhijjhā) und ich nenne sie ‚Begehren‘ (taṇhā)“. In dieser Weise ist die Methode bei allen Abschnitten anzuwenden.

සො එවං පජානාතීති සො චත්තාරො බ්‍රහ්මවිහාරෙ භාවෙත්වා ඨිතො අරියසාවකො සමාපත්තිතො වුට්ඨාය විපස්සනං ආරභන්තො එවං පජානාති. අත්ථි ඉදන්ති අත්ථි දුක්ඛසච්චසඞ්ඛාතං ඛන්ධපඤ්චකං නාමරූපවසෙන පරිච්ඡින්දිත්වා පජානන්තො එස ‘‘එවං පජානාති අත්ථි ඉද’’න්ති වුත්තො. හීනන්ති සමුදයසච්චං. පණීතන්ති මග්ගසච්චං. ඉමස්ස සඤ්ඤාගතස්ස උත්තරි නිස්සරණන්ති ඉමස්ස විපස්සනාසඤ්ඤාසඞ්ඛාතස්ස සඤ්ඤාගතස්ස උත්තරි නිස්සරණං නාම නිබ්බානං, තමත්ථීති ඉමිනා නිරොධසච්චං දස්සෙති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණන්ති එකූනවීසතිවිධං පච්චවෙක්ඛණඤාණං කථිතං. අහු පුබ්බෙ ලොභොති පුබ්බෙ මෙ ලොභො අහොසි. තදහු අකුසලන්ති තං අකුසලං නාම අහොසි, තදා වා අකුසලං නාම අහොසි. ඉච්චෙතං කුසලන්ති ඉති එතං කුසලං, තස්සෙව අකුසලස්ස නත්ථිභාවං කුසලං ඛෙමන්ති සන්ධාය වදති. නිච්ඡාතොති නිත්තණ්හො. නිබ්බුතොති අබ්භන්තරෙ සන්තාපකරානං කිලෙසානං අභාවෙන නිබ්බුතො. සීතිභූතොති සීතලීභූතො. සුඛප්පටිසංවෙදීති කායිකචෙතසිකස්ස සුඛස්ස පටිසංවෙදිතා. බ්‍රහ්මභූතෙනාති සෙට්ඨභූතෙන. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

„Er versteht so“ (so evaṃ pajānāti): Jener edle Schüler, der die vier göttlichen Verweilungszustände (brahmavihāra) entfaltet hat und darin verweilt, erhebt sich aus der geistigen Errungenschaft (samāpatti), beginnt mit der Vipassanā-Meditation und versteht es auf diese Weise. „Es gibt dies“ (atthi idaṃ): Über denjenigen, der die fünf Daseinsgruppen (khandha) – bekannt als die Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca) – mittels Name-und-Form (nāma-rūpa) abgrenzt und versteht, wird gesagt: „Er versteht so: Es gibt dies“. „Das Niedrige“ (hīnaṃ) ist die Wahrheit von der Entstehung [des Leidens] (samudayasacca). „Das Erhabene“ (paṇītaṃ) ist die Wahrheit vom Pfad (maggasacca). „Ein Entkommen, das über dieses Wahrgenommene hinausgeht“ (imassa saññāgatassa uttari nissaraṇaṃ): Das Entkommen, welches über dieses durch die Vipassanā-Wahrnehmung gekennzeichnete Wahrgenommene hinausgeht, ist das Nibbāna. Mit den Worten „das gibt es“ zeigt er die Wahrheit von der Aufhebung [des Leidens] (nirodhasacca). „In dem Befreiten ist das Wissen 'Es ist befreit'“ (vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ): Damit ist das neunzehnfache Betrachtungswissen (paccavekkhaṇañāṇa) gemeint. „Früher gab es Gier“ (ahu pubbe lobho): Früher existierte in mir Gier. „Das war unheilsam“ (tadahu akusalaṃ): Das war unheilsam, oder zu jener Zeit war es unheilsam. „So ist dies heilsam“ (iccetaṃ kusalaṃ): Damit spricht er im Hinblick auf das Nichtvorhandensein eben dieses Unheilsamen, welches heilsam und sicher ist. „Hungerstillt“ (nicchāto) bedeutet frei von Begehren (nittaṇho). „Erloschen“ (nibbuto) bedeutet erloschen aufgrund des Fehlens von im Inneren brennenden Befleckungen (kilesa). „Kühl geworden“ (sītibhūto) bedeutet abgekühlt. „Glück empfindend“ (sukhappaṭisaṃvedī) bedeutet der Empfinder von körperlichem und geistigem Glück. „Als ein Göttlichgewordener“ (brahmabhūtena) bedeutet als ein Vortrefflichgewordener. Der Rest ist überall von leicht verständlicher Bedeutung.

7. කථාවත්ථුසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Kathāvatthu-Suttas

68. සත්තමෙ [Pg.184] කථාවත්ථූනීති කථාකාරණානි, කථාය භූමියො පතිට්ඨායොති අත්ථො. අතීතං වා, භික්ඛවෙ, අද්ධානන්ති අතීතමද්ධානං නාම කාලොපි වට්ටති ඛන්ධාපි. අනාගතපච්චුප්පන්නෙසුපි එසෙව නයො. තත්ථ අතීතෙ කස්සපො නාම සම්මාසම්බුද්ධො අහොසි, තස්ස කිකී නාම කාසිකරාජා අග්ගුපට්ඨාකො අහොසි, වීසති වස්සසහස්සානි ආයු අහොසීති ඉමිනා නයෙන කථෙන්තො අතීතං ආරබ්භ කථං කථෙති නාම. අනාගතෙ මෙත්තෙය්‍යො නාම බුද්ධො භවිස්සති, තස්ස සඞ්ඛො නාම රාජා අග්ගුපට්ඨාකො භවිස්සති, අසීති වස්සසහස්සානි ආයු භවිස්සතීති ඉමිනා නයෙන කථෙන්තො අනාගතං ආරබ්භ කථං කථෙති නාම. එතරහි අසුකො නාම රාජා ධම්මිකොති ඉමිනා නයෙන කථෙන්තො පච්චුප්පන්නං ආරබ්භ කථං කථෙති නාම.

68. Im siebten [Sutta]: „Themen der Unterweisung“ (kathāvatthūni) bedeutet die Anlässe für Gespräche, die Grundlagen oder Stützen des Gesprächs. „Die vergangene Zeit, o Mönche“ (atītaṃ vā, bhikkhave, addhānaṃ): Was die vergangene Zeit betrifft, so ist damit sowohl die Zeitperiode als auch die [vergangenen] Daseinsgruppen gemeint. In Bezug auf die zukünftige und gegenwärtige [Zeit] gilt dieselbe Methode. Dabei gilt: Wenn man in dieser Weise spricht: „In der Vergangenheit gab es einen vollkommen Erleuchteten namens Kassapa; sein Hauptförderer war der König von Kāsi namens Kikī; seine Lebensspanne betrug zwanzigtausend Jahre“ – so spricht man wahrlich über die Vergangenheit. Wenn man in dieser Weise spricht: „In der Zukunft wird es einen Buddha namens Metteyya geben; sein Hauptförderer wird ein König namens Saṅkha sein; seine Lebensspanne wird achtzigtausend Jahre betragen“ – so spricht man wahrlich über die Zukunft. Wenn man in dieser Weise spricht: „Gegenwärtig gibt es einen gerechten König namens Soundso“ – so spricht man wahrlich über die Gegenwart.

කථාසම්පයොගෙනාති කථාසමාගමෙන. කච්ඡොති කථෙතුං යුත්තො. අකච්ඡොති කථෙතුං න යුත්තො. එකංසබ්‍යාකරණීයං පඤ්හන්තිආදීසු, ‘‘චක්ඛු, අනිච්ච’’න්ති පුට්ඨෙන, ‘‘ආම, අනිච්ච’’න්ති එකංසෙනෙව බ්‍යාකාතබ්බං. එසෙව නයො සොතාදීසු. අයං එකංසබ්‍යාකරණීයො පඤ්හො. ‘‘අනිච්චං නාම චක්ඛූ’’ති පුට්ඨෙන පන ‘‘න චක්ඛුමෙව, සොතම්පි අනිච්චං, ඝානම්පි අනිච්ච’’න්ති එවං විභජිත්වා බ්‍යාකාතබ්බං. අයං විභජ්ජබ්‍යාකරණීයො පඤ්හො. ‘‘යථා චක්ඛු, තථා සොතං. යථා සොතං, තථා චක්ඛූ’’ති පුට්ඨෙන ‘‘කෙනට්ඨෙන පුච්ඡසී’’ති පටිපුච්ඡිත්වා ‘‘දස්සනට්ඨෙන පුච්ඡාමී’’ති වුත්තෙ ‘‘න හී’’ති බ්‍යාකාතබ්බං. ‘‘අනිච්චට්ඨෙන පුච්ඡාමී’’ති වුත්තෙ, ‘‘ආමා’’ති බ්‍යාකාතබ්බං. අයං පටිපුච්ඡාබ්‍යාකරණීයො පඤ්හො. ‘‘තං ජීවං තං සරීර’’න්තිආදීනි පුට්ඨෙන පන ‘‘අබ්‍යාකතමෙතං භගවතා’’ති ඨපෙතබ්බො, එස පඤ්හො න බ්‍යාකාතබ්බො. අයං ඨපනීයො පඤ්හො.

„Mit der Verbindung im Gespräch“ (kathāsampayoga) meint das Zusammenkommen im Gespräch. „Gesprächswürdig“ (kaccha) bedeutet: geeignet zum Gespräch. „Nicht gesprächswürdig“ (akaccha) bedeutet: ungeeignet zum Gespräch. In Passagen wie „eine direkt zu beantwortende Frage“ (ekaṃsabyākaraṇīya pañha) soll man auf die Frage: „Ist das Auge unbeständig?“ mit Bestimmtheit antworten: „Ja, unbeständig.“ Dies ist dieselbe Methode beim Ohr usw. Dies ist eine direkt zu beantwortende Frage. Wenn man jedoch gefragt wird: „Ist das, was man unbeständig nennt, das Auge?“, soll man differenzieren und so antworten: „Nicht nur das Auge, auch das Ohr ist unbeständig, auch die Nase ist unbeständig.“ Dies ist eine durch Differenzierung zu beantwortende Frage. Wenn man gefragt wird: „Wie das Auge, so das Ohr? Wie das Ohr, so das Auge?“, soll man mit der Gegenfrage antworten: „In welchem Sinne fragst du?“ Wenn darauf erwidert wird: „Ich frage im Sinne des Sehens“, soll man antworten: „Nein, gewiss nicht.“ Wenn erwidert wird: „Ich frage im Sinne der Unbeständigkeit“, soll man antworten: „Ja.“ Dies ist eine mittels Gegenfrage zu beantwortende Frage. Wenn man aber gefragt wird: „Sind die Lebenskraft und der Körper dasselbe?“ usw., soll man dies beiseitelegen, indem man sagt: „Dies wurde vom Erhabenen nicht erklärt.“ Diese Frage darf nicht beantwortet werden. Dies ist eine beiseite zu legende Frage.

ඨානාඨානෙ න සණ්ඨාතීති කාරණාකාරණෙ න සණ්ඨාති. තත්‍රායං නයො – සස්සතවාදී යුත්තෙන කාරණෙන පහොති උච්ඡෙදවාදිං නිග්ගහෙතුං, උච්ඡෙදවාදී තෙන නිග්ගය්හමානො ‘‘කිං පනාහං උච්ඡෙදං වදාමී’’ති සස්සතවාදිභාවමෙව දීපෙති, අත්තනො වාදෙ පතිට්ඨාතුං න සක්කොති. එවං උච්ඡෙදවාදිම්හි පහොන්තෙ සස්සතවාදී, පුග්ගලවාදිම්හි පහොන්තෙ සුඤ්ඤතවාදී, සුඤ්ඤතවාදිම්හි පහොන්තෙ පුග්ගලවාදීති එවං ඨානාඨානෙ න සණ්ඨාති නාම.

„Er steht nicht fest bezüglich des Angemessenen und Unangemessenen“ (ṭhānāṭhāna) bedeutet: Er bleibt nicht beständig bei dem, was ein triftiger Grund (kāraṇa) ist, und dem, was kein Grund (akāraṇa) ist. Hierbei gilt folgende Methode: Ein Eternalist ist in der Lage, einen Annihilationisten mit einem triftigen Grund zu widerlegen. Wenn der Annihilationist von jenem widerlegt wird, denkt er sich: „Warum vertrete ich eigentlich die Vernichtung?“ und legt stattdessen einen eternalistischen Standpunkt dar, da er nicht in der Lage ist, bei seiner eigenen Lehrmeinung zu bleiben. Ebenso verhält es sich mit dem Eternalisten, wenn der Annihilationist überlegen ist; mit dem Anhänger der Leerheitslehre, wenn der Personalist überlegen ist; und mit dem Personalisten, wenn der Anhänger der Leerheitslehre überlegen ist. In dieser Weise „steht er nicht fest bezüglich des Angemessenen und Unangemessenen“.

පරිකප්පෙ [Pg.185] න සණ්ඨාතීති ඉදං පඤ්හපුච්ඡනෙපි පඤ්හකථනෙපි ලබ්භති. කථං? එකච්චො හි ‘‘පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති කණ්ඨං සොධෙති, සො ඉතරෙන ‘‘ඉදං නාම ත්වං පුච්ඡිස්සසී’’ති වුත්තො ඤාතභාවං ඤත්වා ‘‘න එතං, අඤ්ඤං පුච්ඡිස්සාමී’’ති වදති. පඤ්හං පුට්ඨොපි ‘‘පඤ්හං කථෙස්සාමී’’ති හනුං සංසොධෙති, සො ඉතරෙන ‘‘ඉදං නාම කථෙස්සසී’’ති වුත්තො ඤාතභාවං ඤත්වා ‘‘න එතං, අඤ්ඤං කථෙස්සාමී’’ති වදති. එවං පරිකප්පෙ න සණ්ඨාති නාම.

„Er steht nicht fest in seinen Absichten“ (parikappa): Dies zeigt sich sowohl beim Fragen als auch beim Beantworten einer Frage. Wie? Jemand räuspert sich in der Absicht: „Ich werde eine Frage stellen.“ Wenn er vom anderen angesprochen wird: „Du wirst wohl diese bestimmte Frage stellen“, merkt er, dass seine Absicht durchschaut wurde, und sagt: „Nicht diese, ich werde eine andere fragen.“ Auch der Befragte streicht sich über das Kinn in der Absicht: „Ich werde die Frage beantworten.“ Wenn er vom anderen angesprochen wird: „Du wirst wohl jene bestimmte Antwort geben“, merkt er, dass seine Absicht durchschaut wurde, und sagt: „Nicht diese, ich werde eine andere Antwort geben.“ Auf diese Weise „steht er nicht fest in seinen Absichten“.

අඤ්ඤාතවාදෙ න සණ්ඨාතීති අඤ්ඤාතවාදෙ ජානිතවාදෙ න සණ්ඨාති. කථං? එකච්චො පඤ්හං පුච්ඡති, තං ඉතරො ‘‘මනාපො තයා පඤ්හො පුච්ඡිතො, කහං තෙ එස උග්ගහිතො’’ති වදති. ඉතරො පුච්ඡිතබ්බනියාමෙනෙව පඤ්හං පුච්ඡිත්වාපි තස්ස කථාය ‘‘අපඤ්හං නු ඛො පුච්ඡිත’’න්ති විමතිං කරොති. අපරො පඤ්හං පුට්ඨො කථෙති, තමඤ්ඤො ‘‘සුට්ඨු තෙ පඤ්හො කථිතො, කත්ථ තෙ උග්ගහිතො, පඤ්හං කථෙන්තෙන නාම එවං කථෙතබ්බො’’ති වදති. ඉතරො කථෙතබ්බනියාමෙනෙව පඤ්හං කථෙත්වාපි තස්ස කථාය ‘‘අපඤ්හො නු ඛො මයා කථිතො’’ති විමතිං කරොති.

„Er steht nicht fest im Bereich des Verstandenen“ (aññātavāda) bedeutet: Er steht nicht fest im Bereich des Verstandenen, das heißt des Gewussten. Wie? Jemand stellt eine Frage. Der andere sagt zu ihm: „Du hast eine hervorragende Frage gestellt. Wo hast du diese gelernt?“ Obwohl der andere die Frage genau in der Weise gestellt hat, wie sie gestellt werden sollte, gerät er durch dessen Worte ins Zweifeln und fragt sich: „Habe ich etwa eine Nicht-Frage gestellt?“ Ein anderer beantwortet eine ihm gestellte Frage. Jemand anderes sagt zu ihm: „Du hast die Frage vortrefflich beantwortet. Wo hast du das gelernt? Wer eine Frage beantwortet, sollte es genau so tun.“ Obwohl der andere die Frage genau in der Weise beantwortet hat, wie sie beantwortet werden sollte, gerät er durch dessen Worte ins Zweifeln und fragt sich: „Habe ich etwa eine Nicht-Antwort gegeben?“

පටිපදාය න සණ්ඨාතීති පටිපත්තියං න තිට්ඨති, වත්තං අජානිත්වා අපුච්ඡිතබ්බට්ඨානෙ පුච්ඡතීති අත්ථො. අයං පඤ්හො නාම චෙතියඞ්ගණෙ පුච්ඡිතෙන න කථෙතබ්බො, තථා භික්ඛාචාරමග්ගෙ ගාමං පිණ්ඩාය චරණකාලෙ. ආසනසාලාය නිසින්නකාලෙ යාගුං වා භත්තං වා ගහෙත්වා නිසින්නකාලෙ පරිභුඤ්ජිත්වා නිසින්නකාලෙ දිවාවිහාරට්ඨානගමනකාලෙපි. දිවාට්ඨානෙ නිසින්නකාලෙ පන ඔකාසං කාරෙත්වාව පුච්ඡන්තස්ස කථෙතබ්බො, අකාරෙත්වා පුච්ඡන්තස්ස න කථෙතබ්බො. ඉදං වත්තං අජානිත්වා පුච්ඡන්තො පටිපදාය න සණ්ඨාති නාම. එවං සන්තායං, භික්ඛවෙ, පුග්ගලො අකච්ඡො හොතීති, භික්ඛවෙ, එතං ඉමස්මිං ච කාරණෙ සති අයං පුග්ගලො න කථෙතුං යුත්තො නාම හොති.

„Er steht nicht fest im angemessenen Verhalten“ (paṭipadā) bedeutet: Er verhält sich nicht gemäß der richtigen Praxis; die Bedeutung ist, dass er, ohne die Pflichten (vatta) zu kennen, an ungeeigneten Orten Fragen stellt. Wenn eine solche Frage auf dem Hof eines Cetiyas gestellt wird, darf man sie nicht beantworten; ebenso wenig auf dem Weg zum Almosengang, während man im Dorf für Almosen umhergeht, wenn man in der Aufenthaltshalle sitzt, oder wenn man dorthin gegangen ist, um Reisschleim oder Essen zu empfangen, oder wenn man nach dem Essen dort sitzt, oder wenn man sich auf dem Weg zum Ort der Mittagsruhe befindet. Wenn man sich jedoch am Ort für die Mittagsruhe niedergelassen hat, darf man dem antworten, der erst um Erlaubnis bittet und dann fragt; demjenigen aber, der fragt, ohne um Erlaubnis zu bitten, darf man nicht antworten. Wer fragt, ohne diese Pflicht zu kennen, von dem heißt es: „Er steht nicht fest im angemessenen Verhalten.“ „Unter solchen Umständen, ihr Mönche, ist eine Person ungeeignet für eine Debatte“ bedeutet: Ihr Mönche, wenn dieser Grund vorliegt, ist diese Person wahrlich ungeeignet, um mit ihr zu debattieren.

ඨානාඨානෙ සණ්ඨාතීති සස්සතවාදී යුත්තෙන කාරණෙන පහොති උච්ඡෙදවාදිං නිග්ගහෙතුං, උච්ඡෙදවාදී තෙන නිග්ගය්හමානොපි ‘‘අහං තයා සතක්ඛත්තුං නිග්ගය්හමානොපි උච්ඡෙදවාදීයෙවා’’ති වදති. ඉමිනා නයෙන සස්සතපුග්ගලසුඤ්ඤතවාදාදීසුපි නයො නෙතබ්බො. එවං ඨානාඨානෙ සණ්ඨාති [Pg.186] නාම. පරිකප්පෙ සණ්ඨාතීති ‘‘පඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී’’ති කණ්ඨං සොධෙන්තො ‘‘ත්වං ඉමං නාම පුච්ඡිස්සසී’’ති වුත්තෙ, ‘‘ආම, එතංයෙව පුච්ඡිස්සාමී’’ති වදති. පඤ්හං කථෙස්සාමීති හනුං සංසොධෙන්තොපි ‘‘ත්වං ඉමං නාම කථෙස්සසී’’ති වුත්තෙ, ‘‘ආම, එතංයෙව කථෙස්සාමී’’ති වදති. එවං පරිකප්පෙ සණ්ඨාති නාම.

„Er steht fest bezüglich des Angemessenen und Unangemessenen“ bedeutet: Ein Eternalist ist in der Lage, einen Annihilationisten mit einem triftigen Grund zu widerlegen. Der Annihilationist aber sagt, selbst wenn er von jenem bedrängt wird: „Auch wenn ich von dir hundertmal widerlegt werde, bleibe ich dennoch ein Annihilationist.“ Nach dieser Methode ist das Verfahren auch bezüglich des Eternalisten, Personalisten, Anhängers der Leerheitslehre usw. anzuwenden. Auf diese Weise „steht er fest bezüglich des Angemessenen und Unangemessenen“. „Er steht fest in seinen Absichten“ bedeutet: Wenn er sich räuspert in der Absicht: „Ich werde eine Frage stellen“, und es wird gesagt: „Du wirst wohl diese bestimmte Frage stellen“, antwortet er: „Ja, genau diese werde ich stellen.“ Ebenso, wenn er sich am Kinn streicht in der Absicht: „Ich werde die Frage beantworten“, und es wird gesagt: „Du wirst wohl jene bestimmte Antwort geben“, antwortet er: „Ja, genau diese werde ich geben.“ Auf diese Weise „steht er fest in seinen Absichten“.

අඤ්ඤාතවාදෙ සණ්ඨාතීති ඉමං පඤ්හං පුච්ඡිත්වා ‘‘සුට්ඨු තෙ පඤ්හො පුච්ඡිතො, පුච්ඡන්තෙන නාම එවං පුච්ඡිතබ්බ’’න්ති වුත්තෙ සම්පටිච්ඡති, විමතිං න උප්පාදෙති. පඤ්හං කථෙත්වාපි ‘‘සුට්ඨු තෙ පඤ්හො කථිතො, කථෙන්තෙන නාම එවං කථෙතබ්බ’’න්ති වුත්තෙ සම්පටිච්ඡති, විමතිං න උප්පාදෙති. පටිපදාය සණ්ඨාතීති ගෙහෙ නිසීදාපෙත්වා යාගුඛජ්ජකාදීනි දත්වා යාව භත්තං නිට්ඨාති, තස්මිං අන්තරෙ නිසින්නො පඤ්හං පුච්ඡති. සප්පිආදීනි භෙසජ්ජානි අට්ඨවිධානි පානකානි වත්ථච්ඡාදනමාලාගන්ධාදීනි වා ආදාය විහාරං ගන්ත්වා තානි දත්වා දිවාට්ඨානං පවිසිත්වා ඔකාසං කාරෙත්වා පඤ්හං පුච්ඡති. එවඤ්හි වත්තං ඤත්වා පුච්ඡන්තො පටිපදාය සණ්ඨාති නාම. තස්ස පඤ්හං කථෙතුං වට්ටති.

„Er steht fest im Bereich des Verstandenen“ bedeutet: Wenn er eine Frage gestellt hat und ihm gesagt wird: „Du hast die Frage hervorragend gestellt; wer fragt, sollte so fragen“, so stimmt er dem zu und lässt keine Zweifel aufkommen. Ebenso, wenn er eine Frage beantwortet hat und ihm gesagt wird: „Du hast die Frage hervorragend beantwortet; wer antwortet, sollte so antworten“, stimmt er dem zu und lässt keine Zweifel aufkommen. „Er steht fest im angemessenen Verhalten“ bedeutet: Nachdem er den Befragten im Haus hat Platz nehmen lassen und ihm Reisschleim, feste Speisen usw. angeboten hat, stellt er, während er dasitzt, in der Zwischenzeit, bis das Essen fertig zubereitet ist, seine Frage. Oder er nimmt Heilmittel wie Ghee usw., die acht Arten von Getränken, Kleidung, Blumen, Wohlgerüche usw., geht zum Kloster, übergibt diese Gaben, betritt den Ort der Mittagsruhe, bittet höflich um Erlaubnis und stellt dann seine Frage. Wer in dieser Weise die Pflichten kennt und fragt, von dem heißt es wahrhaftig: „Er steht fest im angemessenen Verhalten.“ Es ist angemessen, einer solchen Person ihre Frage zu beantworten.

අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරතීති අඤ්ඤෙන වචනෙන අඤ්ඤං පටිච්ඡාදෙති, අඤ්ඤං වා පුච්ඡිතො අඤ්ඤං කථෙති. බහිද්ධා කථං අපනාමෙතීති ආගන්තුකකථං ඔතාරෙන්තො පුරිමකථං බහිද්ධා අපනාමෙති. තත්‍රිදං වත්ථු – භික්ඛූ කිර සන්නිපතිත්වා එකං දහරං, ‘‘ආවුසො, ත්වං ඉමඤ්චිමඤ්ච ආපත්තිං ආපන්නො’’ති ආහංසු. සො ආහ – ‘‘භන්තෙ, නාගදීපං ගතොම්හී’’ති. ආවුසො, න මයං තව නාගදීපගමනෙන අත්ථිකා, ආපත්තිං පන ආපන්නොති පුච්ඡාමාති. භන්තෙ, නාගදීපං ගන්ත්වා මච්ඡෙ ඛාදින්ති. ආවුසො, තව මච්ඡඛාදනෙන කම්මං නත්ථි, ආපත්තිං කිරසි ආපන්නොති. සො ‘‘නාතිසුපක්කො මච්ඡො මය්හං අඵාසුකමකාසි, භන්තෙ’’ති. ආවුසො, තුය්හං ඵාසුකෙන වා අඵාසුකෙන වා කම්මං නත්ථි, ආපත්තිං ආපන්නොසීති. භන්තෙ, යාව තත්ථ වසිං, තාව මෙ අඵාසුකමෙව ජාතන්ති. එවං ආගන්තුකකථාවසෙන බහිද්ධා කථං අපනාමෙතීති වෙදිතබ්බං.

„Er weicht von einer Sache zur anderen ab“ (aññenaññaṃ paṭicarati) bedeutet: Mit einer Aussage verhüllt er eine andere; oder nach etwas gefragt, spricht er über etwas anderes. „Er lenkt das Gespräch ab“ (bahiddhā kathaṃ apanāmeti) bedeutet: Indem er ein fremdes Thema einführt, weist er das ursprüngliche Gespräch ab. Dazu folgende Geschichte: Es heißt, dass Mönche zusammenkamen und zu einem jungen Mönch sagten: „Freund, du hast dieses und jenes Vergehen begangen.“ Er sagte: „Ehrwürdige Herren, ich bin nach Nāgadīpa gereist.“ Die Mönche entgegneten: „Freund, wir haben kein Interesse an deiner Reise nach Nāgadīpa. Wir fragen dich vielmehr, ob du ein Vergehen begangen hast.“ Er sagte: „Ehrwürdige Herren, als ich nach Nāgadīpa reiste, habe ich Fische gegessen.“ Sie sagten: „Freund, für dich gibt es wegen des Fischessens kein Verfahren. Hast du ein Vergehen begangen?“ Er erwiderte: „Ehrwürdige Herren, der Fisch war nicht gut durchgekocht und verursachte mir Unwohlsein.“ Sie sagten: „Freund, ob es dir wohl oder unwohl war, darum geht es hier nicht. Hast du ein Vergehen begangen?“ Er sagte: „Ehrwürdige Herren, solange ich dort lebte, fühlte ich mich unwohl.“ Auf diese Weise ist zu verstehen, wie er durch das Einführen von ablenkenden Themen das Gespräch ablenkt.

අභිහරතීති ඉතො චිතො ච සුත්තං ආහරිත්වා අවත්ථරති. තෙපිටකතිස්සත්ථෙරො විය. පුබ්බෙ කිර භික්ඛූ මහාචෙතියඞ්ගණෙ සන්නිපතිත්වා සඞ්ඝකිච්චං කත්වා භික්ඛූනං ඔවාදං දත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං පඤ්හසාකච්ඡං කරොන්ති. තත්ථායං ථෙරො තීහි පිටකෙහි තතො තතො සුත්තං ආහරිත්වා දිවසභාගෙ එකම්පි පඤ්හං නිට්ඨාපෙතුං න දෙති. අභිමද්දතීති කාරණං [Pg.187] ආහරිත්වා මද්දති. අනුපජග්ඝතීති පරෙන පඤ්හෙ පුච්ඡිතෙපි කථිතෙපි පාණිං පහරිත්වා මහාහසිතං හසති, යෙන පරස්ස ‘‘අපුච්ඡිතබ්බං නු ඛො පුච්ඡිං, අකථෙතබ්බං නු ඛො කථෙසි’’න්ති විමති උප්පජ්ජති. ඛලිතං ගණ්හාතීති අප්පමත්තකං මුඛදොසමත්තං ගණ්හාති, අක්ඛරෙ වා පදෙ වා බ්‍යඤ්ජනෙ වා දුරුත්තෙ ‘‘එවං නාමෙතං වත්තබ්බ’’න්ති උජ්ඣායමානො විචරති. සඋපනිසොති සඋපනිස්සයො සපච්චයො.

„Er überwältigt“ (abhiharati) bedeutet: Er bringt von hier und dort eine Lehrrede (Sutta) herbei und überdeckt das Gespräch, so wie der Thera Tepiṭaka Tissa. Es heißt, dass früher die Mönche auf dem Vorplatz der Mahācetiya zusammenkamen, die Angelegenheiten des Ordens (Saṅgha) verrichteten, den Mönchen Unterweisung gaben und miteinander Diskussionen über Fragen abhielten. Dort brachte dieser Thera aus den drei Körben (Piṭaka) von hier und dort Lehrreden herbei und ließ sie den ganzen Tag über auch nicht eine einzige Frage zu Ende führen. „Er bedrückt“ (abhimaddati) bedeutet: Er bringt ein Argument vor und erdrückt den anderen damit. „Er belächelt“ (anupajagghati) bedeutet: Wenn ein anderer eine Frage stellt oder beantwortet, klatscht er in die Hände und lacht laut auf, wodurch bei dem anderen der Zweifel aufkommt: „Habe ich etwa gefragt, was man nicht fragen sollte? Oder habe ich geantwortet, was man nicht antworten sollte?“ „Er greift Fehltritte auf“ (khalitaṃ gaṇhāti) bedeutet: Er greift eine geringfügige Nachlässigkeit der Sprache auf. Wenn ein Buchstabe, ein Wort oder eine Silbe schlecht ausgesprochen wird, wandert er umher, tadelt und sagt: „So genau sollte dies gesprochen werden!“ „Mit Grundlage“ (saupaniso) bedeutet: mit einer Stütze, mit einer Ursache.

ඔහිතසොතොති ඨපිතසොතො. අභිජානාති එකං ධම්මන්ති එකං කුසලධම්මං අභිජානාති අරියමග්ගං. පරිජානාති එකං ධම්මන්ති එකං දුක්ඛසච්චධම්මං තීරණපරිඤ්ඤාය පරිජානාති. පජහති එකං ධම්මන්ති එකං සබ්බාකුසලධම්මං පජහති විනොදෙති බ්‍යන්තීකරොති. සච්ඡිකරොති එකං ධම්මන්ති එකං අරහත්තඵලධම්මං නිරොධමෙව වා පච්චක්ඛං කරොති. සම්මාවිමුත්තිං ඵුසතීති සම්මා හෙතුනා නයෙන කාරණෙන අරහත්තඵලවිමොක්ඛං ඤාණඵස්සෙන ඵුසති.

„Mit geneigtem Ohr“ (ohitasoto) bedeutet: mit aufmerksamem Ohr. „Er erkennt ein Ding direkt“ (abhijānāti ekaṃ dhammaṃ) bedeutet: Er erkennt ein heilsames Ding, den edlen Pfad, mit höherem Wissen. „Er durchschaut ein Ding vollkommen“ (parijānāti ekaṃ dhammaṃ) bedeutet: Er erkennt das Ding der Wahrheit vom Leiden durch das vollkommene Wissen der Untersuchung. „Er gibt ein Ding auf“ (pajahati ekaṃ dhammaṃ) bedeutet: Er gibt ein ganz und gar unheilsames Ding auf, vertreibt es und bringt es zum Erlöschen. „Er verwirklicht ein Ding“ (sacchikaroti ekaṃ dhammaṃ) bedeutet: Er verwirklicht die Frucht der Arhatschaft oder das Erlöschen selbst unmittelbar. „Er berührt die rechte Befreiung“ (sammāvimuttiṃ phusati) bedeutet: Er erreicht die Befreiung der Frucht der Arhatschaft in rechter Weise, durch Methode und Grund, mittels der Berührung durch Wissen.

එතදත්ථා, භික්ඛවෙ, කථාති, භික්ඛවෙ, යා එසා කථාසම්පයොගෙනාති කථා දස්සිතා, සා එතදත්ථා, අයං තස්සා කථාය භූමි පතිට්ඨා. ඉදං වත්ථු යදිදං අනුපාදා චිත්තස්ස විමොක්ඛොති එවං සබ්බපදෙසු යොජනා වෙදිතබ්බා. එතදත්ථා මන්තනාති යා අයං කච්ඡාකච්ඡෙසු පුග්ගලෙසු කච්ඡෙන සද්ධිං මන්තනා, සාපි එතදත්ථායෙව. එතදත්ථා උපනිසාති ඔහිතසොතො සඋපනිසොති එවං වුත්තා උපනිසාපි එතදත්ථායෙව. එතදත්ථං සොතාවධානන්ති තස්සා උපනිසාය සොතාවධානං, තම්පි එතදත්ථමෙව. අනුපාදාති චතූහි උපාදානෙහි අග්ගහෙත්වා. චිත්තස්ස විමොක්ඛොති අරහත්තඵලවිමොක්ඛො. අරහත්තඵලත්ථාය හි සබ්බමෙතන්ති සුත්තන්තං විනිවත්තෙත්වා උපරි ගාථාහි කූටං ගණ්හන්තො යෙ විරුද්ධාතිආදිමාහ.

„Diesem Zweck, o Mönche, dient das Gespräch“ (etadatthā, bhikkhave, kathā) bedeutet: O Mönche, das Gespräch, das im Zusammenhang mit der Gesprächsführung dargelegt wurde, hat diesen Zweck (die Frucht der Arhatschaft). Dies ist der Boden, das Fundament dieser Rede. „Nämlich die anhaftungslose Befreiung des Geistes“ (yadidaṃ anupādā cittassa vimokkho) – so ist die Verknüpfung bei allen Worten zu verstehen. „Diesem Zweck dient die Beratung“ (etadatthā mantanā) bedeutet: Die Beratung unter den dafür geeigneten Personen dient ebenfalls nur diesem Zweck. „Diesem Zweck dient die Grundlage“ (etadatthā upanisā) bedeutet: Die so dargelegte Grundlage („mit geneigtem Ohr, mit Grundlage“) dient ebenfalls nur diesem Zweck. „Diesem Zweck dient das Neigen des Ohres“ (etadatthaṃ sotāvadhānaṃ) bedeutet: Das Neigen des Ohres für diese Grundlage dient ebenfalls nur diesem Zweck. „Anhaftungslos“ (anupādā) bedeutet: ohne Ergreifen durch die vier Arten des Anhaftens. „Die Befreiung des Geistes“ (cittassa vimokkho) ist die Befreiung der Frucht der Arhatschaft. Da all dies zum Zweck der Frucht der Arhatschaft gesagt wurde, schließt er die Lehrrede ab, zieht den Höhepunkt mit den folgenden Versen und spricht: „Die widerstreiten...“ usw.

තත්ථ විරුද්ධාති විරොධසඞ්ඛාතෙන කොපෙන විරුද්ධා. සල්ලපන්තීති සල්ලාපං කරොන්ති. විනිවිට්ඨාති අභිනිවිට්ඨා හුත්වා. සමුස්සිතාති මානුස්සයෙන සුට්ඨු උස්සිතා. අනරියගුණමාසජ්ජාති අනරියගුණකථං ගුණමාසජ්ජ කථෙන්ති. ගුණං ඝට්ටෙත්වා කථා හි අනරියකථා නාම, න අරියකථා, තං [Pg.188] කථෙන්තීති අත්ථො. අඤ්ඤොඤ්ඤවිවරෙසිනොති අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස ඡිද්දං අපරාධං ගවෙසමානා. දුබ්භාසිතන්ති දුක්කථිතං. වික්ඛලිතන්ති අප්පමත්තකං මුඛදොසඛලිතං. සම්පමොහං පරාජයන්ති අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස අප්පමත්තෙන මුඛදොසෙන සම්පමොහඤ්ච පරාජයඤ්ච. අභිනන්දන්තීති තුස්සන්ති. නාචරෙති න චරති න කථෙති. ධම්මට්ඨපටිසංයුත්තාති යා ච ධම්මෙ ඨිතෙන කථිතකථා, සා ධම්මට්ඨා චෙව හොති තෙන ච ධම්මෙන පටිසංයුත්තාති ධම්මට්ඨපටිසංයුත්තා. අනුන්නතෙන මනසාති අනුද්ධතෙන චෙතසා. අපළාසොති යුගග්ගාහපළාසවසෙන අපළාසො හුත්වා. අසාහසොති රාගදොසමොහසාහසානං වසෙන අසාහසො හුත්වා.

Darin bedeutet „die widerstreiten“ (viruddhā): jene, die voller Zorn, der als Feindseligkeit bezeichnet wird, im Widerstreit stehen. „Sie unterhalten sich“ (sallapanti) bedeutet: Sie führen ein Gespräch. „Voreingenommen“ (viniviṭṭhā) bedeutet: festgefahren in Ansichten geworden. „Aufgeblasen“ (samussitā) bedeutet: durch das verborgene Neigen zum Stolz stark emporgehoben. „Indem sie unedle Eigenschaften angreifen“ (anariyaguṇamāsajja) bedeutet: Sie sprechen, indem sie Eigenschaften angreifen, die als unedle Reden bezeichnet werden. Denn eine Rede, bei der man die eigenen Vorzüge hervorhebt, wird als eine „unedle Rede“ bezeichnet, nicht als eine „edle Rede“; sie sprechen diese aus – das ist die Bedeutung. „Einander Fehler suchend“ (aññoññavivaresinā) bedeutet: indem sie gegenseitig nach Schwachstellen und Vergehen suchen. „Schlecht Gesprochenes“ (dubbhāsitaṃ) bedeutet: schlecht Ausgedrücktes. „Straucheln“ (vikkhalitaṃ) bedeutet: ein geringfügiges Versprechen (ein Fehltritt des Mundes). „Sie freuen sich über Verwirrung und Niederlage“ (sampamohaṃ parājayaṃ abhinandanti) bedeutet: Sie freuen sich über die Verwirrung und Niederlage des anderen aufgrund eines geringfügigen Fehltritts des Mundes. „Er verhält sich nicht so“ (nācare / na vadeti) bedeutet: Er spricht nicht so, er verhält sich nicht so. „Mit dem im Dharma Gegründeten verbunden“ (dhammaṭṭhapaṭisaṃyuttā) bedeutet: Eine Rede, die von jemandem gehalten wird, der im Dharma gefestigt ist, ist sowohl im Dharma gegründet als auch mit diesem Dharma verbunden; daher heißt sie „mit dem im Dharma Gegründeten verbunden“. „Mit nicht überheblichem Geist“ (anunnatena manasā) bedeutet: mit einem nicht aufgeregten Geist. „Ohne Böswilligkeit“ (apaḷāso) bedeutet: frei von Rivalität und Herrschsucht. „Nicht gewaltsam“ (asāhaso) bedeutet: frei von Willkür unter dem Einfluss von Gier, Hass und Verblendung.

අනුසූයායමානොති න උසූයමානො. දුබ්භට්ඨෙ නාපසාදයෙති දුක්කථිතස්මිං න අපසාදෙය්‍ය. උපාරම්භං න සික්ඛෙය්‍යාති කාරණුත්තරියලක්ඛණං උපාරම්භං න සික්ඛෙය්‍ය. ඛලිතඤ්ච න ගාහයෙති අප්පමත්තකං මුඛඛලිතං ‘‘අයං තෙ දොසො’’ති න ගාහයෙය්‍ය. නාභිහරෙති නාවත්ථරෙය්‍ය. නාභිමද්දෙති එකං කාරණං ආහරිත්වා න මද්දෙය්‍ය. න වාචං පයුතං භණෙති සච්චාලිකපටිසංයුත්තං වාචං න භණෙය්‍ය. අඤ්ඤාතත්ථන්ති ජානනත්ථං. පසාදත්ථන්ති පසාදජනනත්ථං. න සමුස්සෙය්‍ය මන්තයෙති න මානුස්සයෙන සමුස්සිතො භවෙය්‍ය. න හි මානුස්සිතා හුත්වා පණ්ඩිතා කථයන්ති, මානෙන පන අනුස්සිතොව හුත්වා මන්තයෙ කථෙය්‍ය භාසෙය්‍යාති.

„Ohne zu missgönnen“ (anusūyamāno) bedeutet: nicht neidisch seiend. „Er soll wegen eines schlecht ausgedrückten Wortes nicht herabsetzen“ (dubbhaṭṭhe nāpasādaye) bedeutet: Bei einer schlecht gesprochenen Rede soll er den anderen nicht tadeln oder demütigen. „Er soll kein Kritisieren erlernen“ (upārambhaṃ na sikkheyya) bedeutet: Er soll kein Kritisieren erlernen, das den Charakter hat, Argumente überbieten zu wollen (Haarspalterei). „Er soll ihn nicht auf einem Fehler festnageln“ (khalitañca na gāhayeti) bedeutet: Er soll ihn nicht mit den Worten „Dies ist dein Fehler“ festlegen. „Er soll nicht überwältigen“ (nābhihare) bedeutet: Er soll nicht überdecken. „Er soll nicht erdrücken“ (nābhimadde) bedeutet: Er soll nicht ein einziges Argument vorbringen und den anderen damit erdrücken. „Er soll keine hinterlistige Rede führen“ (na vācaṃ payutaṃ bhaṇe) bedeutet: Er soll keine Rede führen, die mit Unwahrheit oder Täuschung verbunden ist. „Um zu erkennen“ (aññātathaṃ) bedeutet: zum Zweck des Wissens. „Um Vertrauen zu wecken“ (pasādatthaṃ) bedeutet: zum Zweck, Vertrauen zu erzeugen. „Er soll sich bei der Beratung nicht aufblasen“ (na samusseyya mantaye) bedeutet: Er soll nicht durch das Aufsteigen von Stolz hochmütig werden. Denn die Weisen sprechen nicht, indem sie von Stolz aufgeblasen sind; vielmehr soll man sich beraten, sprechen und darlegen, ohne von Stolz aufgeblasen zu sein. Dies ist das Ende der Erklärung des siebten Sutta.

8. අඤ්ඤතිත්ථියසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Aññatitthiya-Sutta

69. අට්ඨමෙ භගවංමූලකාති භගවා මූලං එතෙසන්ති භගවංමූලකා. ඉදං වුත්තං හොති – ඉමෙ, භන්තෙ, අම්හාකං ධම්මා පුබ්බෙ කස්සපසම්මාසම්බුද්ධෙන උප්පාදිතා, තස්මිං පරිනිබ්බුතෙ එකං බුද්ධන්තරං අඤ්ඤො සමණො වා බ්‍රාහ්මණො වා ඉමෙ ධම්මෙ උප්පාදෙතුං සමත්ථො නාම නාහොසි, භගවතො පන නො ඉමෙ ධම්මා උප්පාදිතා. භගවන්තඤ්හි නිස්සාය මයං ඉමෙ ධම්මෙ ආජානාම පටිවිජ්ඣාමාති එවං භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මාති. භගවංනෙත්තිකාති භගවා ධම්මානං නෙතා විනෙතා අනුනෙතා යථාසභාවතො පාටියෙක්කං පාටියෙක්කං නාමං ගහෙත්වාව දස්සෙතාති ධම්මා භගවංනෙත්තිකා නාම [Pg.189] හොන්ති. භගවංපටිසරණාති චතුභූමකධම්මා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස ආපාථං ආගච්ඡමානා භගවති පටිසරන්ති නාමාති භගවංපටිසරණා. පටිසරන්තීති ඔසරන්ති සමොසරන්ති. අපිච මහාබොධිමණ්ඩෙ නිසින්නස්ස භගවතො පටිවෙධවසෙන ඵස්සො ආගච්ඡති – ‘‘අහං භගවා කින්නාමො’’ති. ත්වං ඵුසනට්ඨෙන ඵස්සො නාම. වෙදනා, සඤ්ඤා, සඞ්ඛාරා, විඤ්ඤාණං ආගච්ඡති – ‘‘අහං භගවා කින්නාම’’න්ති. ත්වං විජානනට්ඨෙන විඤ්ඤාණං නාමාති. එවං චතුභූමකධම්මානං යථාසභාවතො පාටියෙක්කං පාටියෙක්කං නාමං ගණ්හන්තො භගවා ධම්මෙ පටිසරතීති භගවංපටිසරණා. භගවන්තංයෙව පටිභාතූති භගවතොව එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො උපට්ඨාතු, තුම්හෙයෙව නො කථෙත්වා දෙථාති අත්ථො.

69. Im achten [Sutta]: „Auf dem Erhabenen beruhend“ (bhagavaṃmūlakā) bedeutet: Der Erhabene ist ihre Wurzel (ihr Ursprung), daher heißen sie „auf dem Erhabenen beruhend“. Dies will damit gesagt sein: „Diese Lehren von uns, o Herr, wurden zuvor durch den vollkommen erleuchteten Buddha Kassapa hervorgebracht. Als dieser vollkommen erloschen war, war während eines ganzen Buddha-Zwischenzeitalters kein anderer Asket oder Brāhmaṇa in der Lage, diese Lehren hervorzubringen. Durch den Erhabenen jedoch wurden uns diese Lehren dargelegt. Denn gestützt auf den Erhabenen verstehen und durchdringen wir diese Lehren. Auf diese Weise, o Herr, beruhen unsere Lehren auf dem Erhabenen.“ „Vom Erhabenen geleitet“ (bhagavaṃnettikā) bedeutet: Der Erhabene ist der Führer, Lenker und Wegweiser der Lehren; er zeigt sie auf, indem er deren Namen entsprechend ihrer wahren Natur einzeln erfasst. Daher heißen die Lehren „vom Erhabenen geleitet“. „Den Erhabenen als Zuflucht habend“ (bhagavaṃpaṭisaraṇā) bedeutet: Wenn die Phänomene der vier Ebenen in den Bereich des allwissenden Wissens treten, so kehren sie gleichsam im Erhabenen ein; daher heißen sie „den Erhabenen als Zuflucht habend“. „Sie kehren ein“ (paṭisaranti) bedeutet: sie münden ein, sie kommen zusammen. Überdies kommt durch das Eindringen des Erhabenen, der auf dem Thron der großen Erleuchtung sitzt, der Kontakt (phasso) herbei und fragt: „Erhabener, welchen Namen trage ich?“ [Die Antwort lautet:] „Du heißt Kontakt im Sinne des Berührens (phusana).“ Gefühl (vedanā), Wahrnehmung (saññā), Geistesformationen (saṅkhārā) und Bewusstsein (viññāṇaṃ) kommen herbei und fragen: „Erhabener, welchen Namen trage ich?“ [Die Antwort lautet:] „Du heißt Bewusstsein im Sinne des Erkennens (vijānana).“ Da der Erhabene so die Namen der Phänomene der vier Ebenen entsprechend ihrer wahren Natur einzeln erfasst, dringt er in die Phänomene ein; daher heißen sie „den Erhabenen als Zuflucht habend“. „Möge es dem Erhabenen selbst einfallen“ (bhagavantaṃyeva paṭibhātu) bedeutet: Der Sinn dieser Rede möge dem Erhabenen selbst gegenwärtig sein; ihr selbst sollt es uns erklären und darlegen – das ist der Sinn.

රාගො ඛොති රජ්ජනවසෙන පවත්තරාගො. අප්පසාවජ්ජොති ලොකවජ්ජවසෙනපි විපාකවජ්ජවසෙනපීති ද්වීහිපි වජ්ජෙහි අප්පසාවජ්ජො, අප්පදොසොති අත්ථො. කථං? මාතාපිතරො හි භාතිභගිනිආදයො ච පුත්තභාතිකානං ආවාහවිවාහමඞ්ගලං නාම කාරෙන්ති. එවං තාවෙසො ලොකවජ්ජවසෙන අප්පසාවජ්ජො. සදාරසන්තොසමූලිකා පන අපායෙ පටිසන්ධි නාම න හොතීති එවං විපාකවජ්ජවසෙන අප්පසාවජ්ජො. දන්ධවිරාගීති විරජ්ජමානො පනෙස සණිකං විරජ්ජති, න සීඝං මුච්චති. තෙලමසිරාගො විය චිරං අනුබන්ධති, ද්වෙ තීණි භවන්තරානි ගන්ත්වාපි නාපගච්ඡතීති දන්ධවිරාගී.

„Begehren“ (rāgo) ist die Leidenschaft, die durch das Beflecken (Anhaften) wirksam ist. „Wenig tadelnswert“ (appasāvajjo) bedeutet: sowohl in Bezug auf den gesellschaftlichen Tadel als auch in Bezug auf den Tadel der karmischen Reifung, also durch beide Arten von Fehlern wenig tadelnswert, von geringem Fehler – das ist die Bedeutung. Wie ist das zu verstehen? Denn Väter und Mütter sowie Brüder, Schwestern und andere veranlassen für ihre Kinder und jüngeren Geschwister Hochzeitsfeiern (Verheiratungen). In dieser Hinsicht ist dieses Begehren zunächst bezüglich des gesellschaftlichen Tadels wenig tadelnswert. Ein Begehren jedoch, das auf der Zufriedenheit mit der eigenen Ehefrau beruht, führt nicht zu einer Wiedergeburt in den Leidenswelten; in dieser Hinsicht ist es bezüglich des Reifungstadels wenig tadelnswert. „Langsam im Schwinden“ (dandhavirāgī) bedeutet: Wenn es schwindet, schwindet dieses Begehren nur langsam, es löst sich nicht schnell auf. Wie ein Fleck von öliger Rußfarbe haftet es lange an; selbst wenn man durch zwei oder drei zukünftige Existenzen geht, weicht es nicht – daher heißt es „langsam im Schwinden“.

තත්‍රිදං වත්ථු – එකො කිර පුරිසො භාතු ජායාය මිච්ඡාචාරං චරති. තස්සාපි ඉත්ථියා අත්තනො සාමිකතො සොයෙව පියතරො අහොසි. සා තමාහ – ‘‘ඉමස්මිං කාරණෙ පාකටෙ ජාතෙ මහතී ගරහා භවිස්සති, තව භාතිකං ඝාතෙහී’’ති. සො ‘‘නස්ස, වසලි, මා එවං පුන අවචා’’ති අපසාදෙසි. සා තුණ්හී හුත්වා කතිපාහච්චයෙන පුන කථෙසි, තස්ස චිත්තං ද්වජ්ඣභාවං අගමාසි. තතො තතියවාරං කථිතො ‘‘කින්ති කත්වා ඔකාසං ලභිස්සාමී’’ති ආහ. අථස්ස සා උපායං කථෙන්තී ‘‘ත්වං මයා වුත්තමෙව කරොහි, අසුකට්ඨානෙ මහාකකුධසමීපෙ තිත්ථං අත්ථි, තත්ථ තිඛිණං දණ්ඩකවාසිං ගහෙත්වා තිට්ඨාහී’’ති. සො තථා අකාසි. ජෙට්ඨභාතාපිස්ස අරඤ්ඤෙ කම්මං කත්වා ඝරං ආගතො. සා තස්මිං මුදුචිත්තා විය හුත්වා ‘‘එහි [Pg.190] සාමි, සීසෙ තෙ ඔලිඛිස්සාමී’’ති ඔලිඛන්තී ‘‘උපක්කිලිට්ඨං තෙ සීස’’න්ති ආමලකපිණ්ඩං දත්වා ‘‘ගච්ඡ අසුකට්ඨානෙ සීසං ධොවිත්වා ආගච්ඡාහී’’ති පෙසෙසි. සො තාය වුත්තතිත්ථමෙව ගන්ත්වා ආමලකකක්කෙන සීසං මක්ඛෙත්වා උදකං ඔරුය්හ ඔනමිත්වා සීසං ධොවි. අථ නං ඉතරො රුක්ඛන්තරතො නික්ඛමිත්වා ඛන්ධට්ඨිකෙ පහරිත්වා ජීවිතා වොරොපෙත්වා ගෙහං අගමාසි.

Dazu gibt es folgende Geschichte: Es heißt, ein Mann beging Ehebruch mit der Frau seines Bruders. Auch jener Frau war eben dieser jüngere Bruder lieber als ihr eigener Ehemann. Sie sagte zu ihm: „Wenn diese Angelegenheit offenbar wird, wird es großen Tadel geben. Töte deinen Bruder!“ Er wies sie zurück und sagte: „Geh fort, du Elende! Sprich nie wieder so!“ Sie schwieg, doch nach Ablauf einiger Tage sprach sie ihn erneut an; da geriet sein Geist in Zwiespalt. Als sie ihn daraufhin ein drittes Mal ansprach, sagte er: „Wie soll ich es anstellen, um eine Gelegenheit [zum Töten] zu finden?“ Da nannte sie ihm eine List und sagte: „Tu genau das, was ich dir sage. An jenem Ort gibt es nahe einem großen Kakudha-Baum eine Badestelle. Halte dich dort mit einer scharfen Axt mit Holzgriff bereit.“ Er tat so. Auch sein älterer Bruder kehrte nach der Arbeit im Wald nach Hause zurück. Sie stellte sich ihm gegenüber sanftmütig dar und sprach: „Komm, mein Herr, ich will dir den Kopf kämmen.“ Während sie ihn kämmte, sagte sie: „Dein Kopf ist ganz schmutzig“, gab ihm ein Stück Myrobalanen-Paste und schickte ihn fort mit den Worten: „Geh an jenen Ort, wasch dir den Kopf und komm dann zurück.“ Er ging genau an die von ihr genannte Badestelle, rieb seinen Kopf mit der Myrobalanen-Paste ein, stieg ins Wasser, beugte sich hinab und wusch seinen Kopf. Da trat der andere Bruder zwischen den Bäumen hervor, schlug ihn auf die Schulterknochen, beraubte ihn des Lebens und ging nach Hause.

ඉතරො භරියාය සිනෙහං පරිච්චජිතුමසක්කොන්තො තස්මිංයෙව ගෙහෙ මහාධම්මනි හුත්වා නිබ්බත්ති. සො තස්සා ඨිතායපි නිසින්නායපි ගන්ත්වා සරීරෙ පතති. අථ නං සා ‘‘සොයෙව අයං භවිස්සතී’’ති ඝාතාපෙසි. සො පුන තස්සා සිනෙහෙන තස්මිංයෙව ගෙහෙ කුක්කුරො හුත්වා නිබ්බත්ති. සො පදසා ගමනකාලතො පට්ඨාය තස්සා පච්ඡතො පච්ඡතො චරති. අරඤ්ඤං ගච්ඡන්තියාපි සද්ධිංයෙව ගච්ඡති. තං දිස්වා මනුස්සා ‘‘නික්ඛන්තො සුනඛලුද්දකො, කතරට්ඨානං ගමිස්සතී’’ති උප්පණ්ඩෙන්ති. සා පුන තං ඝාතාපෙසි.

Der andere, unfähig, die Zuneigung zu seiner Frau aufzugeben, wurde in genau demselben Haus als eine große ungiftige Schlange wiedergeboren. Ob sie nun stand oder saß, sie kroch herbei und ließ sich auf ihren Körper fallen. Da dachte sie: „Er muss es sein“, und ließ sie töten. Aus Zuneigung zu ihr wurde er abermals in eben diesem Haus als Hund wiedergeboren. Von der Zeit an, da er auf eigenen Pfoten laufen konnte, folgte er ihr Schritt auf Tritt. Selbst wenn sie in den Wald ging, lief er stets mit ihr. Als die Leute das sahen, spotteten sie: „Da geht die Hundejägerin hinaus, wohin mag sie wohl gehen?“ Sie ließ ihn wiederum töten.

සොපි පුන තස්මිංයෙව ගෙහෙ වච්ඡකො හුත්වා නිබ්බත්ති. තථෙව තස්සා පච්ඡතො පච්ඡතො චරති. තදාපි නං මනුස්සා දිස්වා ‘‘නික්ඛන්තො ගොපාලකො, කත්ථ ගාවියො චරිස්සන්තී’’ති උප්පණ්ඩෙන්ති. සා තස්මිම්පි ඨානෙ තං ඝාතාපෙසි. සො තදාපි තස්සා උපරි සිනෙහං ඡින්දිතුං අසක්කොන්තො චතුත්ථෙ වාරෙ තස්සායෙව කුච්ඡියං ජාතිස්සරො හුත්වා නිබ්බත්ති. සො පටිපාටියා චතූසු අත්තභාවෙසු තාය ඝාතිතභාවං දිස්වා ‘‘එවරූපාය නාම පච්චත්ථිකාය කුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්තොස්මී’’ති තතො පට්ඨාය තස්සා හත්ථෙන අත්තානං ඵුසිතුං න දෙති. සචෙ නං සා ඵුසති, කන්දති රොදති. අථ නං අය්‍යකොව පටිජග්ගති. තං අපරභාගෙ වුද්ධිප්පත්තං අය්‍යකො ආහ – ‘‘තාත, කස්මා ත්වං මාතු හත්ථෙන අත්තානං ඵුසිතුං න දෙසි. සචෙපි තං ඵුසති, මහාසද්දෙන රොදසි කන්දසී’’ති. අය්‍යකෙන පුට්ඨො ‘‘න එසා මය්හං මාතා, පච්චාමිත්තා එසා’’ති තං පවත්තිං සබ්බං ආරොචෙසි. සො තං ආලිඞ්ගිත්වා රොදිත්වා ‘‘එහි, තාත, කිං අම්හාකං ඊදිසෙ ඨානෙ නිවාසකිච්ච’’න්ති තං ආදාය නික්ඛමිත්වා එකං විහාරං ගන්ත්වා පබ්බජිත්වා උභොපි තත්ථ වසන්තා අරහත්තං පාපුණිංසු.

Auch er wurde in eben diesem Haus wiederum als ein Kalb wiedergeboren. Ebenso folgte er ihr ständig auf Schritt und Tritt. Auch damals sahen ihn die Leute und spotteten: „Da geht die Kuhhirtin hinaus, wo wird sie wohl die Kühe weiden lassen?“ Auch an diesem Ort ließ sie ihn töten. Da er auch damals nicht imstande war, seine Zuneigung zu ihr zu beenden, wurde er beim vierten Mal in ihrem eigenen Leib mit der Fähigkeit zur Erinnerung an frühere Geburten wiedergeboren. Als er sah, wie er in vier aufeinanderfolgenden Existenzen nacheinander von ihr getötet worden war, dachte er: „Im Schoß einer solchen Feindin bin ich wiedergeboren worden!“, und von da an erlaubte er ihr nicht, ihn mit ihrer Hand zu berühren. Wenn sie ihn berührte, schrie und weinte er. Da zog ihn allein sein Großvater auf. Später, als er herangewachsen war, sprach der Großvater zu ihm: „Lieber Junge, warum erlaubst du deiner Mutter nicht, dich mit der Hand zu berühren? Wenn sie dich berührt, weinst und schreist du mit lauter Stimme.“ Vom Großvater gefragt, sagte er: „Sie ist nicht meine Mutter, sie ist eine Feindin!“, und erzählte ihm den ganzen Vorlauf. Dieser umarmte ihn, weinte und sagte: „Komm, mein Junge, was haben wir noch für eine Pflicht, an einem solchen Ort zu wohnen?“ Er nahm ihn mit, verließ den Ort, ging zu einem Kloster und trat in den Orden ein. Während beide dort lebten, erlangten sie die Arahatschaft.

මහාසාවජ්ජොති [Pg.191] ලොකවජ්ජවසෙනපි විපාකවජ්ජවසෙනපීති ද්වීහිපි කාරණෙහි මහාසාවජ්ජො. කථං? දොසෙන හි දුට්ඨො හුත්වා මාතරිපි අපරජ්ඣති, පිතරිපි භාතිභගිනිආදීසුපි පබ්බජිතෙසුපි. සො ගතගතට්ඨානෙසු ‘‘අයං පුග්ගලො මාතාපිතූසුපි අපරජ්ඣති, භාතිභගිනිආදීසුපි, පබ්බජිතෙසුපී’’ති මහතිං ගරහං ලභති. එවං තාව ලොකවජ්ජවසෙන මහාසාවජ්ජො. දොසවසෙන පන කතෙන ආනන්තරියකම්මෙන කප්පං නිරයෙ පච්චති. එවං විපාකවජ්ජවසෙන මහාසාවජ්ජො. ඛිප්පවිරාගීති ඛිප්පං විරජ්ජති. දොසෙන හි දුට්ඨො මාතාපිතූසුපි චෙතියෙපි බොධිම්හිපි පබ්බජිතෙසුපි අපරජ්ඣිත්වා ‘‘මය්හං ඛමථා’’ති. අච්චයං දෙසෙති. තස්ස සහ ඛමාපනෙන තං කම්මං පාකතිකමෙව හොති.

„‚Von großer Schuld‘ (mahāsāvajjo): Aus zwei Gründen ist es von großer Schuld – sowohl aufgrund der Verwerflichkeit in den Augen der Welt (lokavajja) als auch aufgrund des Fehlers hinsichtlich der Reifung (vipākavajja). Wie das? Wenn jemand von Hass (dosa) verdorben ist, vergeht er sich an der Mutter, am Vater, an Brüdern und Schwestern und anderen, sowie an den Hinausgegangenen (Mönchen). Wo auch immer er hinkommt, erhält er großen Tadel: ‚Dieser Mensch vergeht sich an seinen Eltern, an Brüdern und Schwestern und an den Hinausgegangenen.‘ So ist es zunächst wegen des gesellschaftlichen Tadels von großer Schuld. Wenn man jedoch aufgrund von Hass ein unmittelbares Karma (ānantariyakamma) begeht, brennt man ein ganzes Weltzeitalter (kappa) lang in der Hölle. So ist es aufgrund der Reifung des Fehlers von großer Schuld. ‚Schnell abklingend‘ (khippavirāgī) bedeutet: Es vergeht schnell. Denn wer von Hass verdorben ist, vergeht sich zwar an den Eltern, an einer Cetiya, am Bodhi-Baum oder an den Hinausgegangenen, gesteht jedoch sein Vergehen ein und bittet: ‚Verzeiht mir!‘ Mit dieser Bitte um Vergebung wird diese Tat wieder ausgeglichen.“

මොහොපි ද්වීහෙව කාරණෙහි මහාසාවජ්ජො. මොහෙන හි මූළ්හො හුත්වා මාතාපිතූසුපි චෙතියෙපි බොධිම්හිපි පබ්බජිතෙසුපි අපරජ්ඣිත්වා ගතගතට්ඨානෙ ගරහං ලභති. එවං තාව ලොකවජ්ජවසෙන මහාසාවජ්ජො. මොහවසෙන පන කතෙන ආනන්තරියකම්මෙන කප්පං නිරයෙ පච්චති. එවං විපාකවජ්ජවසෙනපි මහාසාවජ්ජො. දන්ධවිරාගීති සණිකං විරජ්ජති. මොහෙන මූළ්හෙන හි කතකම්මං සණිකං මුච්චති. යථා හි අච්ඡචම්මං සතක්ඛත්තුම්පි ධොවියමානං න පණ්ඩරං හොති, එවමෙව මොහෙන මූළ්හෙන කතකම්මං සීඝං න මුච්චති, සණිකමෙව මුච්චතීති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

„Auch Verblendung (moha) ist aus zwei Gründen von großer Schuld. Denn wer durch Verblendung verwirrt ist, vergeht sich an den Eltern, an einer Cetiya, am Bodhi-Baum oder an den Hinausgegangenen und erhält überall, wo er hinkommt, Tadel. So ist es zunächst im Hinblick auf den Tadel der Welt von großer Schuld. Wenn man jedoch aufgrund von Verblendung ein unmittelbares Karma begeht, brennt man ein ganzes Weltzeitalter lang in der Hölle. So ist es auch im Hinblick auf die Reifung des Fehlers von großer Schuld. ‚Langsam vergehend‘ (dandhavirāgī) bedeutet: Es schwindet nur langsam. Denn eine von einem Verblendeten und Verwirrten begangene Tat wird nur langsam abgebaut. So wie ein Bärenfell, selbst wenn man es hundertmal wäscht, nicht weiß wird, ebenso wird eine von einem Verwirrten durch Verblendung begangene Tat nicht schnell abgebaut, sondern löst sich nur ganz langsam auf. Das Übrige ist hierin leicht verständlich.“

9. අකුසලමූලසුත්තවණ්ණනා

9. „Die Erklärung des Sutta über die unheilsamen Wurzeln (Akusalamūlasutta).“

70. නවමෙ අකුසලමූලානීති අකුසලානං මූලානි, අකුසලානි ච තානි මූලානි චාති වා අකුසලමූලානි. යදපි, භික්ඛවෙ, ලොභොති යොපි, භික්ඛවෙ, ලොභො. තදපි අකුසලමූලන්ති සොපි අකුසලමූලං. අකුසලමූලං වා සන්ධාය ඉධ තම්පීති අත්ථො වට්ටතියෙව. එතෙනුපායෙන සබ්බත්ථ නයො නෙතබ්බො. අභිසඞ්ඛරොතීති ආයූහති සම්පිණ්ඩෙති රාසිං කරොති. අසතා දුක්ඛං උප්පාදයතීති අභූතෙන අවිජ්ජමානෙන යංකිඤ්චි තස්ස අභූතං දොසං වත්වා දුක්ඛං උප්පාදෙති. වධෙන වාතිආදි යෙනාකාරෙන දුක්ඛං උප්පාදෙති, තං දස්සෙතුං වුත්තං. තත්ථ ජානියාති ධනජානියා. පබ්බාජනායාති ගාමතො වා රට්ඨතො වා පබ්බාජනීයකම්මෙන[Pg.192]. බලවම්හීති අහමස්මි බලවා. බලත්ථො ඉතිපීති බලෙන මෙ අත්ථො ඉතිපි, බලෙ වා ඨිතොම්හීතිපි වදති.

70. „Im neunten Sutta bedeutet ‚unheilsame Wurzeln‘ (akusalamūlāni): die Wurzeln des Unheilsamen; oder: jene Dinge, die sowohl unheilsam als auch Wurzeln sind. ‚Was auch immer, ihr Mönche, Gier ist‘ (yadapi, bhikkhave, lobho) meint: Welche Gier auch immer es gibt, ihr Mönche. ‚Auch das ist eine unheilsame Wurzel‘ (tadapi akusalamūlaṃ) bedeutet: Auch diese Gier ist eine unheilsame Wurzel. Oder man bezieht es auf das Wort ‚unheilsame Wurzel‘, sodass die Bedeutung ‚auch dieses‘ absolut passend ist. Auf diese Weise ist diese Methode überall anzuwenden. ‚Er anhäuft‘ (abhisaṅkharoti) bedeutet: Er bemüht sich, sammelt an, bildet einen Haufen. ‚Erzeugt Leid durch Unwahres‘ (asatā dukkhaṃ uppādayati) bedeutet: Indem er irgendeinen unwahren, nicht existierenden Fehler über eine andere Person äußert, erzeugt er Leid. Die Passage ‚durch Erschlagen oder...‘ usw. wurde gesprochen, um die Art und Weise aufzuzeigen, wie er Leid verursacht. Darin bedeutet ‚durch Verlust‘ (jāniyā): durch den Verlust von Besitz. ‚Durch Vertreibung‘ (pabbājanāya) bedeutet: durch das Verfahren der Ausweisung aus dem Dorf oder aus dem Land. ‚Ich bin stark‘ (balavamhī) meint: ‚Ich bin mächtig‘. ‚Weil ich die Macht nutze‘ (balattho itipi) bedeutet: Er sagt entweder ‚Ich habe Nutzen durch Macht‘ oder ‚Ich stütze mich auf meine Macht‘.“

අකාලවාදීති කාලස්මිං න වදති, අකාලස්මිං වදති නාම. අභූතවාදීති භූතං න වදති, අභූතං වදති නාම. අනත්ථවාදීති අත්ථං න වදති, අනත්ථං වදති නාම. අධම්මවාදීති ධම්මං න වදති, අධම්මං වදති නාම. අවිනයවාදීති විනයං න වදති, අවිනයං වදති නාම.

„‚Einer, der zur Unzeit spricht‘ (akālavādī) bedeutet: Er spricht nicht zur rechten Zeit, sondern spricht zur Unzeit. ‚Einer, der Unwahres spricht‘ (abhūtavādī) bedeutet: Er spricht nicht das, was wahr ist, sondern spricht das, was unwahr ist. ‚Einer, der Nutzloses spricht‘ (anatthavādī) bedeutet: Er spricht nicht das, was nützlich ist, sondern spricht das, was nutzlos ist. ‚Einer, der das Unrecht spricht‘ (adhammavādī) bedeutet: Er spricht nicht die Lehre (Dhamma), sondern spricht das, was nicht die Lehre ist. ‚Einer, der gegen die Disziplin spricht‘ (avinayavādī) bedeutet: Er spricht nicht die Disziplin (Vinaya), sondern spricht das, was nicht die Disziplin ist.“

තථා හායන්ති තථා හි අයං. න ආතප්පං කරොති තස්ස නිබ්බෙඨනායාති තස්ස අභූතස්ස නිබ්බෙඨනත්ථාය වීරියං න කරොති. ඉතිපෙතං අතච්ඡන්ති ඉමිනාපි කාරණෙන එතං අතච්ඡං. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං.

„‚So fürwahr dieser‘ (tathā hāyaṃ) ist aufzulösen als: ‚tathā hi ayaṃ‘. ‚Er strengt sich nicht an, um dies zu widerlegen‘ (na ātappaṃ karoti tassa nibbeṭhanāya) bedeutet: Er strengt sich nicht an (zeigt keine Tatkraft), um jene Unwahrheit zu widerlegen. ‚So ist auch dies unwahr‘ (itipetaṃ atacchaṃ) bedeutet: Auch aus diesem Grunde ist dies unwahr. Das andere Wort ist lediglich ein Synonym für ebendieses.“

දුග්ගති පාටිකඞ්ඛාති නිරයාදිකා දුග්ගති ඉච්ඡිතබ්බා, සා අස්ස අවස්සභාවිනී, තත්ථානෙන නිබ්බත්තිතබ්බන්ති අත්ථො. උද්ධස්තොති උපරි ධංසිතො. පරියොනද්ධොති සමන්තා ඔනද්ධො. අනයං ආපජ්ජතීති අවුඩ්ඪිං ආපජ්ජති. බ්‍යසනං ආපජ්ජතීති විනාසං ආපජ්ජති. ගිම්හකාලස්මිඤ්හි මාලුවාසිපාටිකාය ඵලිතාය බීජානි උප්පතිත්වා වටරුක්ඛාදීනං මූලෙ පතන්ති. තත්ථ යස්ස රුක්ඛස්ස මූලෙ තීසු දිසාසු තීණි බීජානි පතිතානි හොන්ති, තස්මිං රුක්ඛෙ පාවුස්සකෙන මෙඝෙන අභිවට්ඨෙ තීහි බීජෙහි තයො අඞ්කුරා උට්ඨහිත්වා තං රුක්ඛං අල්ලීයන්ති. තතො පට්ඨාය රුක්ඛදෙවතායො සකභාවෙන සණ්ඨාතුං න සක්කොන්ති. තෙපි අඞ්කුරා වඩ්ඪමානා ලතාභාවං ආපජ්ජිත්වා තං රුක්ඛං අභිරුහිත්වා සබ්බවිටපසාඛාපසාඛා සංසිබ්බිත්වා තං රුක්ඛං උපරි පරියොනන්ධන්ති. සො මාලුවාලතාහි සංසිබ්බිතො ඝනෙහි මහන්තෙහි මාලුවාපත්තෙහි සඤ්ඡන්නො දෙවෙ වා වස්සන්තෙ වාතෙ වා වායන්තෙ තත්ථ තත්ථ පලුජ්ජිත්වා ඛාණුමත්තමෙව අවසිස්සති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.

„‚Eine unglückliche Wiedergeburt ist zu erwarten‘ (duggati pāṭikaṅkhā) bedeutet: Eine unglückliche Wiedergeburt, beginnend mit der Hölle, steht zu erwarten; sie wird für ihn unvermeidlich eintreffen, und er muss dort wiedergeboren werden. ‚Zerstört‘ (uddhasto) bedeutet: von oben herab vernichtet. ‚Umschlungen‘ (pariyonaddho) bedeutet: von allen Seiten umwickelt. ‚Gerät in Unheil‘ (anayaṃ āpajjati) meint: Er erfährt keinen Zuwachs (Niedergang). ‚Gerät in Verderben‘ (byasanaṃ āpajjati) meint: Er gerät in die Vernichtung. Denn in der Sommerzeit springen, wenn die Schote der Māluvā-Ranke aufplatzt, die Samen heraus und fallen an die Wurzel eines Banyanbaums oder ähnlicher Bäume. Wenn nun an der Wurzel eines solchen Baumes in drei Himmelsrichtungen drei Samen herabgefallen sind, und es regnet eine heftige Wolke der Regenzeit über diesem Baum ab, sprießen aus den drei Samen drei Triebe hervor und klammern sich an jenen Baum. Von da an können die Baumgottheiten nicht mehr in ihrem natürlichen Wohlbefinden verweilen. Auch jene Triebe wachsen heran, nehmen die Gestalt von Schlingpflanzen an, erklimmen den Baum, umspinnen alle Astgabeln, Äste und Zweige und umschlingen diesen Baum von oben herab. Dieser von Māluvā-Ranken umgarnte und mit dichten, großen Māluvā-Blättern bedeckte Baum bricht, wenn Regen fällt oder Wind weht, hier und da zusammen, bis schließlich nur noch ein bloßer Baumstumpf übrig bleibt. Darauf bezieht sich dieses Wort.“

එවමෙව ඛොති එත්ථ පන ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – සාලාදීසු අඤ්ඤතරරුක්ඛො විය හි අයං සත්තො දට්ඨබ්බො, තිස්සො මාලුවාලතා විය තීණි අකුසලමූලානි, යාව රුක්ඛසාඛා අසම්පත්තා, තාව තාසං ලතානං උජුකං රුක්ඛාරොහනං විය ලොභාදීනං ද්වාරං අසම්පත්තකාලො, සාඛානුසාරෙන [Pg.193] ගමනකාලො විය ද්වාරවසෙන ගමනකාලො, පරියොනද්ධකාලො විය ලොභාදීහි පරියුට්ඨිතකාලො, ඛුද්දකසාඛානං පලුජ්ජනකාලො විය ද්වාරප්පත්තානං කිලෙසානං වසෙන ඛුද්දානුඛුද්දකා ආපත්තියො ආපන්නකාලො, මහාසාඛානං පලුජ්ජනකාලො විය ගරුකාපත්තිං ආපන්නකාලො, ලතානුසාරෙන ඔතිණ්ණෙන උදකෙන මූලෙසු තින්තෙසු රුක්ඛස්ස භූමියං පතනකාලො විය කමෙන චත්තාරි පාරාජිකානි ආපජ්ජිත්වා චතූසු අපායෙසු නිබ්බත්තනකාලො දට්ඨබ්බො.

„‚Ebenso nun‘ (evameva kho) – hierin liegt folgende Verknüpfung des Gleichnisses mit dem Verglichenen: Dieses Lebewesen ist wie einer der Bäume, wie etwa ein Sal-Baum, zu betrachten. Die drei unheilsamen Wurzeln sind wie die drei Māluvā-Ranken zu betrachten. Die Zeit, in der Gier und die anderen [Wurzeln] die Tore [der Sinne] noch nicht erreicht haben, ist wie das gerade Emporklettern der Ranken am Stamm zu betrachten, solange sie die Äste des Baumes noch nicht erreicht haben. Die Zeit des Tätigwerdens mittels der Tore ist wie die Zeit des Ausbreitens entlang der Äste zu betrachten. Die Zeit des Heimgesuchtwerdens von Gier und den anderen unheilsamen Wurzeln ist wie die Zeit des Umschlingens zu betrachten. Die Zeit des Begehens kleiner und kleinster Vergehen aufgrund der an die Sinnespforten gelangten Befleckungen ist wie die Zeit des Abbrechens der kleinen Zweige zu betrachten. Die Zeit des Begehens schwerer Vergehen ist wie die Zeit des Abbrechens der großen Hauptäste zu betrachten. Und die Zeit, in der man nacheinander die vier Pārājika-Vergehen begeht und folglich in den vier unglücklichen Welten wiedergeboren wird, ist wie die Zeit zu betrachten, in der das an den Ranken herabgeflossene Wasser die Wurzeln durchfeuchtet hat und der Baum schließlich zu Boden stürzt.“

සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපල්ලාසෙන වෙදිතබ්බො. එවමෙව ඛොති එත්ථ පන ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – සාලාදීසු අඤ්ඤතරරුක්ඛො විය අයං සත්තො දට්ඨබ්බො, තිස්සො මාලුවාලතා විය තීණි අකුසලමූලානි, තාසං අප්පවත්තිං කාතුං ආගතපුරිසො විය යොගාවචරො, කුද්දාලො විය පඤ්ඤා, කුද්දාලපිටකං විය සද්ධාපිටකං, පලිඛනනඛණිත්ති විය විපස්සනාපඤ්ඤා, ඛණිත්තියා මූලච්ඡෙදනං විය විපස්සනාඤාණෙන අවිජ්ජාමූලස්ස ඡින්දනකාලො, ඛණ්ඩාඛණ්ඩිකං ඡින්දනකාලො විය ඛන්ධවසෙන දිට්ඨකාලො, ඵාලනකාලො විය මග්ගඤාණෙන කිලෙසානං සමුග්ඝාතිතකාලො, මසිකරණකාලො විය ධරමානකපඤ්චක්ඛන්ධකාලො, මහාවාතෙ ඔපුණිත්වා අප්පවත්තනකාලො විය උපාදින්නකක්ඛන්ධානං අප්පටිසන්ධිකනිරොධෙන නිරුජ්ඣිත්වා පුනබ්භවෙ පටිසන්ධිඅග්ගහණකාලො දට්ඨබ්බොති. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථිතං.

Die helle Seite ist durch das Gegenteil des zuvor Erklärten zu verstehen. Bei dem Ausdruck 'Ebenso nun...' (evameva kho) handelt es sich um folgende Anwendung des Gleichnisses: Dieses Wesen ist wie ein bestimmter Baum unter Sāla-Bäumen und anderen zu betrachten; die drei unheilsamen Wurzeln sind wie die drei Māluvā-Ranken zu betrachten; der Yoga-Praktizierende ist wie der Mann zu betrachten, der gekommen ist, um deren weiteres Wachstum zu verhindern; die Weisheit ist wie die Hacke zu betrachten; der Korb des Vertrauens ist wie der Korb zur Hacke zu betrachten; die Einsichtsweisheit ist wie das Grabwerkzeug zum ringsum Ausgraben zu betrachten; die Zeit des Abschneidens der Wurzel des Nichtwissens durch das Einsichtswissen ist wie das Durchtrennen der Wurzel mit dem Grabwerkzeug zu betrachten; die Zeit des Sehens der Dinge im Sinne der Daseinsgruppen ist wie die Zeit des Zerteilens in Stücke zu betrachten; die Zeit des Ausrottens der Befleckungen durch das Pfadwissen ist wie die Zeit des Spaltens zu betrachten; die Zeit des Bestehens der noch vorhandenen fünf Daseinsgruppen ist wie die Zeit des Zu-Asche-Machens zu betrachten; und die Zeit, in der keine Wiedergeburt im neuen Dasein mehr stattfindet, nachdem die ergriffenen Daseinsgruppen durch das Erlöschen ohne Wiederverbindung erloschen sind, ist zu betrachten wie die Zeit, in der man die Asche im starken Wind worfelt, sodass nichts mehr verbleibt. In dieser Lehrrede wird der Kreislauf des Leidens und das Entkommen aus dem Kreislauf dargelegt.

10. උපොසථසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung der Uposatha-Lehrrede

71. දසමෙ තදහුපොසථෙති තස්මිං අහු උපොසථෙ තං දිවසං උපොසථෙ, පන්නරසිකඋපොසථදිවසෙති වුත්තං හොති. උපසඞ්කමීති උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය ගන්ධමාලාදිහත්ථා උපසඞ්කමි. හන්දාති වවස්සග්ගත්ථෙ නිපාතො. දිවා දිවස්සාති දිවසස්ස දිවා නාම මජ්ඣන්හො, ඉමස්මිං ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙති අත්ථො. කුතො නු ත්වං ආගච්ඡසීති කිං කරොන්තී විචරසීති පුච්ඡති. ගොපාලකුපොසථොති ගොපාලකෙහි සද්ධිං උපවසනඋපොසථො. නිගණ්ඨුපොසථොති නිගණ්ඨානං උපවසනඋපොසථො. අරියුපොසථොති අරියානං උපවසනඋපොසථො. සෙය්‍යථාපි විසාඛෙති යථා නාම, විසාඛෙ. සායන්හසමයෙ [Pg.194] සාමිකානං ගාවො නිය්‍යාතෙත්වාති ගොපාලකා හි දෙවසිකවෙතනෙන වා පඤ්චාහදසාහඅද්ධමාසමාසඡමාසසංවච්ඡරපරිච්ඡෙදෙන වා ගාවො ගහෙත්වා රක්ඛන්ති. ඉධ පන දෙවසිකවෙතනෙන රක්ඛන්තං සන්ධායෙතං වුත්තං – නිය්‍යාතෙත්වාති පටිච්ඡාපෙත්වා ‘‘එතා වො ගාවො’’ති දත්වා. ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති අත්තනො ගෙහං ගන්ත්වා භුඤ්ජිත්වා මඤ්චෙ නිපන්නො එවං පච්චවෙක්ඛති. අභිජ්ඣාසහගතෙනාති තණ්හාය සම්පයුත්තෙන. එවං ඛො, විසාඛෙ, ගොපාලකුපොසථො හොතීති අරියුපොසථොව අයං, අපරිසුද්ධවිතක්කතාය පන ගොපාලකඋපොසථට්ඨානෙ ඨිතො. න මහප්ඵලොති විපාකඵලෙන න මහප්ඵලො. න මහානිසංසොති විපාකානිසංසෙන න මහානිසංසො. න මහාජුතිකොති විපාකොභාසෙන න මහාඔභාසො. න මහාවිප්ඵාරොති විපාකවිප්ඵාරස්ස අමහන්තතාය න මහාවිප්ඵාරො.

71. Im zehnten Sutta bedeutet der Ausdruck 'tadahuposathe' an jenem Uposatha-Tag, nämlich am Fünfzehnten-Uposatha-Tag. 'Upasaṅkami' (sie näherte sich) bedeutet, dass sie sich entschlossen hatte, die Uposatha-Glieder einzuhalten, und mit Riechstoffen, Blumen usw. in den Händen herantrat. 'Handa' (wohlan) ist eine Partikel im Sinne der Aufforderung oder Überlassung. Bei 'divā divassa' (am lichten Tag) bedeutet 'divā' des Tages den Mittag; die Bedeutung ist 'zur Zeit des stillstehenden Mittags'. Mit 'Woher kommst du denn?' fragt er: 'Was tust du, während du umhergehst?'. 'Gopālakuposatha' (der Uposatha des Kuhhirten) ist ein Uposatha, der mit dem der Kuhhirten verglichen wird. 'Nigaṇṭhuposatha' ist der von den Niganthas praktizierte Uposatha. 'Ariyuposatha' ist der von den Edlen praktizierte Uposatha. 'Gleichwie, Visākhā' bedeutet 'Wie zum Beispiel, Visākhā'. Zu der Passage 'Nachdem er am Abend den Eigentümern die Kühe zurückgegeben hat': Kuhhirten hüten nämlich Kühe, indem sie sie gegen einen täglichen Lohn oder für eine Frist von pfünf Tagen, zehn Tagen, einem halben Monat, einem Monat, sechs Monaten oder einem Jahr übernehmen. Hier jedoch ist dies mit Bezug auf einen Hirten gesagt, der für ein tägliches Entgelt hütet. 'Niyyātetvā' (zurückgegeben habend) bedeutet, dass er sie übergeben und gesagt hat: 'Dies sind eure Kühe'. 'So überlegt er' bedeutet, dass er nach Hause geht, isst, sich auf sein Bett legt und so reflektiert. 'Mit Begehren verbunden' bedeutet mit Begehren verknüpft. 'So ist, Visākhā, der Uposatha des Kuhhirten': Dies ist eigentlich der edle Uposatha, aber wegen unreinem Denken verbleibt er auf der Stufe des Kuhhirten-Uposatha. 'Er ist nicht von großer Frucht' bedeutet: Er bringt keine große Frucht hinsichtlich des Reifungsergebnisses. 'Er ist nicht von großem Segen' bedeutet: Er bringt keinen großen Segen bezüglich der Reifungswirkung. 'Er ist nicht von großem Glanz' bedeutet: Er hat keinen großen Glanz im Sinne des Reifungsleuchtens. 'Er ist nicht von großer Ausdehnung' bedeutet: Er hat keine große Ausdehnung wegen der Geringfügigkeit der Auswirkung der Reifung.

සමණජාතිකාති සමණායෙව. පරං යොජනසතන්ති යොජනසතං අතික්කමිත්වා තතො පරං. තෙසු දණ්ඩං නික්ඛිපාහීති තෙසු යොජනසතතො පරභාගෙසු ඨිතෙසු සත්තෙසු දණ්ඩං නික්ඛිප, නික්ඛිත්තදණ්ඩො හොහි. නාහං ක්වචනි කස්සචි කිඤ්චනතස්මින්ති අහං කත්ථචි කස්සචි පරස්ස කිඤ්චනතස්මිං න හොමි. කිඤ්චනං වුච්චති පලිබොධො, පලිබොධො න හොමීති වුත්තං හොති. න ච මම ක්වචනි කත්ථචි කිඤ්චනතත්ථීති මමාපි ක්වචනි අන්තො වා බහිද්ධා වා කත්ථචි එකපරික්ඛාරෙපි කිඤ්චනතා නත්ථි, පලිබොධො නත්ථි, ඡින්නපලිබොධොහමස්මීති වුත්තං හොති. භොගෙති මඤ්චපීඨයාගුභත්තාදයො. අදින්නංයෙව පරිභුඤ්ජතීති පුනදිවසෙ මඤ්චෙ නිපජ්ජන්තොපි පීඨෙ නිසීදන්තොපි යාගුං පිවන්තොපි භත්තං භුඤ්ජන්තොපි තෙ භොගෙ අදින්නෙයෙව පරිභුඤ්ජති. න මහප්ඵලොති නිප්ඵලො. බ්‍යඤ්ජනමෙව හි එත්ථ සාවසෙසං, අත්ථො පන නිරවසෙසො. එවං උපවුත්ථස්ස හි උපොසථස්ස අප්පමත්තකම්පි විපාකඵලං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං නාම නත්ථි. තස්මා නිප්ඵලොත්වෙව වෙදිතබ්බො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

'Samaṇajātikā' (von der Art der Asketen) bedeutet einfach Asketen selbst. 'Über hundert Meilen hinaus' bedeutet, nachdem man hundert Yojanas überschritten hat, darüber hinaus. 'Lege bei ihnen den Stock nieder' bedeutet: Lege den Stock ab gegenüber jenen Wesen, die sich jenseits der hundert Yojanas befinden; sei einer, der den Stock niedergelegt hat. 'Ich bin nirgends für niemanden ein Hindernis' bedeutet: Ich werde an keinem Ort für irgendeinen anderen zu einer Bedrängnis. Ein Hindernis wird als Erschwernis oder Fessel bezeichnet; es bedeutet 'Ich werde kein Hindernis sein'. 'Und für mich gibt es nirgends an keinem Ort ein Hindernis' bedeutet: Auch für mich gibt es weder innerlich noch äußerlich an keinem Ort, nicht einmal bezüglich eines einzigen Gebrauchsgegenstandes, irgendeine Sorge oder ein Hindernis. 'Ich bin einer, der die Hindernisse abgeschnitten hat', so wird gesagt. 'Genussgüter' bezieht sich auf Bett, Stuhl, Reisschleim, Speise usw. 'Er genießt nur Ungegebenes' bedeutet: Wenn er am folgenden Tag auf dem Bett liegt, auf dem Stuhl sitzt, Reisschleim trinkt oder Speise isst, genießt er diese Güter, ohne dass sie ihm gegeben wurden. 'Nicht von großer Frucht' bedeutet fruchtlos. Hier ist nämlich nur der Wortlaut unvollständig, die Bedeutung hingegen ist vollständig. Denn für einen so begangenen Uposatha gibt es nicht die geringste erwünschte, geliebte und angenehme Reifungsfrucht. Daher ist er als völlig fruchtlos zu verstehen. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode.

උපක්කිලිට්ඨස්ස චිත්තස්සාති ඉදං කස්මා ආහ? සංකිලිට්ඨෙන හි චිත්තෙන උපවුත්ථො උපොසථො න මහප්ඵලො හොතීති දස්සිතත්තා විසුද්ධෙන චිත්තෙන උපවුත්ථස්ස මහප්ඵලතා අනුඤ්ඤාතා හොති. තස්මා යෙන කම්මට්ඨානෙන චිත්තං විසුජ්ඣති, තං චිත්තවිසොධනකම්මට්ඨානං දස්සෙතුං ඉදමාහ[Pg.195]. තත්ථ උපක්කමෙනාති පච්චත්තපුරිසකාරෙන, උපායෙන වා. තථාගතං අනුස්සරතීති අට්ඨහි කාරණෙහි තථාගතගුණෙ අනුස්සරති. එත්ථ හි ඉතිපි සො භගවාති සො භගවා ඉතිපි සීලෙන, ඉතිපි සමාධිනාති සබ්බෙ ලොකියලොකුත්තරා බුද්ධගුණා සඞ්ගහිතා. අරහන්තිආදීහි පාටියෙක්කගුණාව නිද්දිට්ඨා. තථාගතං අනුස්සරතො චිත්තං පසීදතීති ලොකියලොකුත්තරෙ තථාගතගුණෙ අනුස්සරන්තස්ස චිත්තුප්පාදො පසන්නො හොති.

Warum wurde dies gesagt: 'eines befleckten Geistes'? Weil nämlich gezeigt wurde, dass ein mit einem getrübten Geist begangener Uposatha nicht von großer Frucht ist, wird implizit zugestanden, dass ein mit reinem Geist begangener Uposatha von großer Frucht ist. Um daher das Meditationsobjekt zur Reinigung des Geistes zu zeigen, durch welches der Geist gereinigt wird, hat der Erhabene dies gesagt. Darin bedeutet 'durch Anstrengung': durch persönliche Bemühung oder durch ein geeignetes Mittel. 'Er erinnert sich an den Tathāgata' bedeutet: Er erinnert sich aus acht Gründen an die Eigenschaften des Tathāgata. Denn hierbei sind mit den Worten 'So ist er, der Erhabene' alle weltlichen und überweltlichen Eigenschaften des Buddha zusammengefasst, wie 'so ist jener Erhabene durch Tugend, so durch Konzentration'. Mit Begriffen wie 'der Würdige' (Araham) usw. werden die einzelnen Eigenschaften gesondert aufgezeigt. 'Dem, der sich an den Tathāgata erinnert, klärt sich der Geist' bedeutet: Demjenigen, der sich an die weltlichen und überweltlichen Eigenschaften des Tathāgata erinnert, wird das Entstehen des Geisteszustandes klar.

චිත්තස්ස උපක්කිලෙසාති පඤ්ච නීවරණා. කක්කන්ති ආමලකකක්කං. තජ්ජං වායාමන්ති තජ්ජාතිකං තදනුච්ඡවිකං කක්කෙන මක්ඛනඝංසනධොවනවායාමං. පරියොදපනා හොතීති සුද්ධභාවකරණං හොති. කිලිට්ඨස්මිං හි සීසෙ පසාධනං පසාධෙත්වා නක්ඛත්තං කීළමානො න සොභති, පරිසුද්ධෙ පන තස්මිං පසාධනං පසාධෙත්වා නක්ඛත්තං කීළමානො සොභති, එවමෙව කිලිට්ඨචිත්තෙන උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය උපොසථො උපවුත්ථො න මහප්ඵලො හොති, පරිසුද්ධෙන පන චිත්තෙන උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය උපවුත්ථො උපොසථො මහප්ඵලො හොතීති අධිප්පායෙන එවමාහ. බ්‍රහ්මුපොසථං උපවසතීති බ්‍රහ්මා වුච්චති සම්මාසම්බුද්ධො, තස්ස ගුණානුස්සරණවසෙන අයං උපොසථො බ්‍රහ්මුපොසථො නාම, තං උපවසති. බ්‍රහ්මුනා සද්ධිං සංවසතීති සම්මාසම්බුද්ධෙන සද්ධිං සංවසති. බ්‍රහ්මඤ්චස්ස ආරබ්භාති සම්මාසම්බුද්ධං ආරබ්භ.

'Die Trübungen des Geistes' sind die fünf Hemmnisse. 'Paste' ist Myrobalanen-Paste. 'Die entsprechende Anstrengung' bedeutet die dieser Art entsprechende, angemessene Bemühung des Einreibens, Reibens und Waschens mit der Paste. 'Es findet eine Reinigung statt' bedeutet das Bewirken des reinen Zustands. Denn wenn das Haupt schmutzig ist, sieht jemand, der sich mit Schmuck ziert und am Sternenfest teilnimmt, nicht schön aus; wenn es jedoch rein ist, sieht er schön aus, wenn er sich schmückt und am Sternenfest teilnimmt. Ebenso ist ein Uposatha, der mit getrübtem Geist unter Einhaltung der Uposatha-Glieder begangen wird, nicht von großer Frucht, während ein mit reinem Geist unter Einhaltung der Uposatha-Glieder begangener Uposatha von großer Frucht ist. In diesem Sinne hat der Erhabene dies gesagt. 'Er begeht den Brahma-Uposatha': Als 'Brahma' wird der vollkommen Erleuchtete bezeichnet. Aufgrund des Erinnerns an seine Eigenschaften wird dieser Uposatha 'Brahma-Uposatha' genannt; diesen begeht er. 'Er weilt zusammen mit Brahma' bedeutet: Er weilt zusammen mit dem vollkommen Erleuchteten. 'Und auf Brahma bezogen' bedeutet: auf den vollkommen Erleuchteten bezogen.

ධම්මං අනුස්සරතීති සහතන්තිකං ලොකුත්තරධම්මං අනුස්සරති. සොත්තින්ති කුරුවින්දකසොත්තිං. කුරුවින්දකපාසාණචුණ්ණෙන හි සද්ධිං ලාඛං යොජෙත්වා මණිකෙ කත්වා විජ්ඣිත්වා සුත්තෙන ආවුණිත්වා තං මණි කලාපපන්තිං උභතො ගහෙත්වා පිට්ඨිං ඝංසෙන්ති, තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘සොත්තිඤ්ච පටිච්චා’’ති. චුණ්ණන්ති න්හානීයචුණ්ණං. තජ්ජං වායාමන්ති උබ්බට්ටනඝංසනධොවනාදිකං තදනුරූපවායාමං. ධම්මුපොසථන්ති සහතන්තිකං නවලොකුත්තරධම්මං ආරබ්භ උපවුත්ථත්තා අයං උපොසථො ‘‘ධම්මුපොසථො’’ති වුත්තො. ඉධාපි පරියොදපනාති පදෙ ඨත්වා පුරිමනයෙනෙව යොජනා කාතබ්බා.

„Er erinnert sich an das Dhamma“ bedeutet: Er erinnert sich an das überweltliche Dhamma mitsamt den heiligen Schriften. „Sotti“ bedeutet das Kuruvindaka-Reibzeug. Denn man vermischt Lack mit dem Steinpulver des Kuruvindakas, formt Edelsteine, durchbohrt sie, fädelt sie auf einen Faden auf, ergreift diese Edelsteinkette an beiden Enden und reibt damit die Rückseite (der Steine, um sie zu polieren). Darauf bezieht sich das Wort: „In Abhängigkeit von dem Reibzeug (sotti)“. „Pulver“ bedeutet Wasch- bzw. Badepulver. „Die entsprechende Anstrengung“ bedeutet die dieser Reinigung angemessene Anstrengung wie Einreiben, Abreiben, Waschen usw. „Dhamma-Uposatha“ bedeutet: Weil dieser Uposatha im Hinblick auf das neunfache überweltliche Dhamma mitsamt den heiligen Schriften begangen wird, wird er „Dhamma-Uposatha“ genannt. Auch hier soll man sich auf das Wort „Reinigung“ (pariyodapanā) stützen und die Verknüpfung in genau derselben Weise wie zuvor vornehmen.

සඞ්ඝං අනුස්සරතීති අට්ඨන්නං අරියපුග්ගලානං ගුණෙ අනුස්සරති. උස්මඤ්ච පටිච්චාති ද්වෙ තයො වාරෙ ගාහාපිතං උසුමං පටිච්ච. උසඤ්චාතිපි පාඨො, අයමෙවත්ථො[Pg.196]. ඛාරන්ති ඡාරිකං. ගොමයන්ති ගොමුත්තං වා අජලණ්ඩිකා වා. පරියොදපනාති ඉධාපි පුරිමනයෙනෙව යොජනා කාතබ්බා. සඞ්ඝුපොසථන්ති අට්ඨන්නං අරියපුග්ගලානං ගුණෙ ආරබ්භ උපවුත්ථත්තා අයං උපොසථො ‘‘සඞ්ඝුපොසථො’’ති වුත්තො.

„Er erinnert sich an den Sangha“ bedeutet: Er erinnert sich an die Tugenden der acht edlen Personen. „In Abhängigkeit von der Wärme“ bedeutet: in Abhängigkeit von der Hitze, die man zwei- oder dreimal aufnehmen lässt. Es gibt auch die Lesart „usañca“; sie hat genau dieselbe Bedeutung. „Khāra“ bedeutet Asche. „Gomaya“ bedeutet entweder Kuhurin oder Ziegenkot. Auch beim Wort „Reinigung“ (pariyodapanā) soll hier die Verknüpfung in genau derselben Weise wie zuvor vorgenommen werden. „Sangha-Uposatha“ bedeutet: Weil dieser Uposatha im Hinblick auf die Tugenden der acht edlen Personen begangen wird, wird er „Sangha-Uposatha“ genannt.

සීලානීති ගහට්ඨො ගහට්ඨසීලානි, පබ්බජිතො පබ්බජිතසීලානි. අඛණ්ඩානීතිආදීනං අත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.21) විත්ථාරිතොව. වාලණ්ඩුපකන්ති අස්සවාලෙහි වා මකචිවාලාදීහි වා කතං අණ්ඩුපකං. තජ්ජං වායාමන්ති තෙලෙන තෙමෙත්වා මලස්ස තින්තභාවං ඤත්වා ඡාරිකං පක්ඛිපිත්වා වාලණ්ඩුපකෙන ඝංසනවායාමො. ඉධ පරියොදපනාති පදෙ ඨත්වා එවං යොජනා කාතබ්බා කිලිට්ඨස්මිඤ්හි ආදාසෙ මණ්ඩිතපසාධිතොපි අත්තභාවො ඔලොකියමානො න සොභති, පරිසුද්ධෙ සොභති. එවමෙව කිලිට්ඨෙන චිත්තෙන උපවුත්ථො උපොසථො න මහප්ඵලො හොති, පරිසුද්ධෙන පන මහප්ඵලො හොතීති. සීලුපොසථන්ති අත්තනො සීලානුස්සරණවසෙන උපවුත්ථො උපොසථො සීලුපොසථො නාම. සීලෙන සද්ධින්ති අත්තනො පඤ්චසීලදසසීලෙන සද්ධිං. සීලඤ්චස්ස ආරබ්භාති පඤ්චසීලං දසසීලඤ්ච ආරබ්භ.

„Tugendregeln“ bedeutet: Für einen Hausvater die Tugendregeln der Hausväter, für einen Hinausgetretenen (Mönch) die Tugendregeln der Hinausgetretenen. Die Bedeutung von „unversehrt“ (akhaṇḍa) usw. ist bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt worden. „Haar-Wisch“ (vālaṇḍupaka) bedeutet ein Kissen bzw. einen Wisch, der aus Rosshaar oder Hanffasern hergestellt wurde. „Die entsprechende Anstrengung“ bedeutet die Anstrengung des Reibens mit dem Haar-Wisch, nachdem man (den Spiegel) mit Öl benetzt hat, die Feuchtigkeit des Schmutzes erkannt hat und Asche darauf gestreut hat. Hier soll man sich auf das Wort „Reinigung“ stützen und die Verknüpfung wie folgt vornehmen: Wenn nämlich ein Spiegel schmutzig ist, sieht das eigene Spiegelbild, selbst wenn man geschmückt und verziert ist, beim Hineinblicken nicht schön aus; ist er jedoch völlig rein, so sieht es schön aus. Ebenso hat ein mit getrübtem Geist begangener Uposatha keine große Frucht; wird er jedoch mit reinem Geist begangen, so bringt er große Frucht. „Sīla-Uposatha“ wird jener Uposatha genannt, der kraft der Erinnerung an die eigenen Tugendregeln begangen wird. „Zusammen mit der Tugend“ bedeutet zusammen mit den eigenen fünf oder zehn Tugendregeln. „In Bezug auf seine Tugend“ bedeutet im Hinblick auf die fünf und die zehn Tugendregeln.

දෙවතා අනුස්සරතීති දෙවතා සක්ඛිට්ඨානෙ ඨපෙත්වා අත්තනො සද්ධාදිගුණෙ අනුස්සරති. උක්කන්ති උද්ධනං. ලොණන්ති ලොණමත්තිකා. ගෙරුකන්ති ගෙරුකචුණ්ණං. නාළිකසණ්ඩාසන්ති ධමනනාළිකඤ්චෙව පරිවත්තනසණ්ඩාසඤ්ච. තජ්ජං වායාමන්ති උද්ධනෙ පක්ඛිපනධමනපරිවත්තනාදිකං අනුරූපං වායාමං. ඉධ පරියොදපනාති පදෙ ඨත්වා එවං යොජනා වෙදිතබ්බා – සංකිලිට්ඨසුවණ්ණමයෙන හි පසාධනභණ්ඩෙන පසාධිතා නක්ඛත්තං කීළමානා න සොභන්ති, පරිසුද්ධසුවණ්ණමයෙන සොභන්ති. එවමෙව සංකිලිට්ඨචිත්තස්ස උපොසථො න මහප්ඵලො හොති, පරිසුද්ධචිත්තස්ස මහප්ඵලො. දෙවතුපොසථන්ති දෙවතා සක්ඛිට්ඨානෙ ඨපෙත්වා අත්තනො ගුණෙ අනුස්සරන්තෙන උපවුත්ථඋපොසථො දෙවතුපොසථො නාම. සෙසං ඉමෙසු බුද්ධානුස්සතිආදීසු කම්මට්ඨානෙසු යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.123 ආදයො) වුත්තමෙව.

„Er erinnert sich an die Gottheiten“ bedeutet: Er stellt die Gottheiten als Zeugen auf und erinnert sich an seine eigenen Tugenden wie Vertrauen usw. „Ukka“ bedeutet Ofen (Feuerstelle). „Loṇa“ bedeutet salzhaltige Erde. „Geruka“ bedeutet roten Ockerpulver. „Röhre und Zange“ bedeutet die Blaseröhre und die Wendezange. „Die entsprechende Anstrengung“ bedeutet die angemessene Anstrengung des Hineinwerfens, Blasens und Wendens im Ofen. Hier soll man sich auf das Wort „Reinigung“ stützen und die Verknüpfung wie folgt verstehen: Wenn sich nämlich Menschen mit Schmuckstücken aus verunreinigtem Gold schmücken, sehen sie beim Feiern eines Festes nicht schön aus; mit Schmuckstücken aus reinem Gold jedoch sehen sie schön aus. Ebenso hat der Uposatha eines Menschen mit getrübtem Geist keine große Frucht; der Uposatha eines Menschen mit reinem Geist bringt jedoch große Frucht. „Devatā-Uposatha“ wird jener Uposatha genannt, der von einem begangen wird, der die Gottheiten als Zeugen aufstellt und sich an seine eigenen Tugenden erinnert. Was sonst noch über diese Meditationsobjekte wie die Vergegenwärtigung des Buddha (buddhānussati) usw. zu sagen wäre, das ist alles bereits im Visuddhimagga dargelegt worden.

පාණාතිපාතන්ති [Pg.197] පාණවධං. පහායාති තං පාණාතිපාතචෙතනාසඞ්ඛාතං දුස්සීල්‍යං පජහිත්වා. පටිවිරතාති පහීනකාලතො පට්ඨාය තතො දුස්සීල්‍යතො ඔරතා විරතාව. නිහිතදණ්ඩා නිහිතසත්ථාති පරූපඝාතත්ථාය දණ්ඩං වා සත්ථං වා ආදාය අවත්තනතො නික්ඛිත්තදණ්ඩා චෙව නික්ඛිත්තසත්ථා චාති අත්ථො. එත්ථ ච ඨපෙත්වා දණ්ඩං සබ්බම්පි අවසෙසං උපකරණං සත්තානං විහිංසනභාවතො සත්ථන්ති වෙදිතබ්බං. යං පන භික්ඛූ කත්තරදණ්ඩං වා දන්තකට්ඨවාසිං වා පිප්ඵලකං වා ගහෙත්වා විචරන්ති, න තං පරූපඝාතත්ථාය. තස්මා නිහිතදණ්ඩා නිහිතසත්ථාත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති. ලජ්ජීති පාපජිගුච්ඡනලක්ඛණාය ලජ්ජාය සමන්නාගතා. දයාපන්නාති දයං මෙත්තචිත්තතං ආපන්නා. සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පීති සබ්බෙ පාණභූතෙ හිතෙන අනුකම්පකා, තාය එව දයාපන්නතාය සබ්බෙසං පාණභූතානං හිතචිත්තකාති අත්ථො. අහම්පජ්ජාති අහම්පි අජ්ජ. ඉමිනාපි අඞ්ගෙනාති ඉමිනාපි ගුණඞ්ගෙන. අරහතං අනුකරොමීති යථා පුරතො ගච්ඡන්තං පච්ඡතො ගච්ඡන්තො අනුගච්ඡති නාම, එවං අහම්පි අරහන්තෙහි පඨමං කතං ඉමං ගුණං පච්ඡා කරොන්තො තෙසං අරහන්තානං අනුකරොමි. උපොසථො ච මෙ උපවුත්ථො භවිස්සතීති එවං කරොන්තෙන මයා අරහතඤ්ච අනුකතං භවිස්සති, උපොසථො ච උපවුත්ථො භවිස්සති.

„Das Töten von Lebewesen“ (pāṇātipāta) bedeutet das Erschlagen von Lebewesen. „Aufgegeben habend“ (pahāya) bedeutet, jene Sittenlosigkeit, welche als die Absicht des Tötens von Lebewesen bezeichnet wird, abgelegt zu haben. „Enthaltend“ (paṭivirata) bedeutet, von der Zeit des Aufgebens an von jener Sittenlosigkeit völlig abgewandt und zurückgehalten zu sein. „Die den Stock niedergelegt haben, die die Waffe niedergelegt haben“ bedeutet: Weil sie keinen Stock oder keine Waffe ergreifen, um andere zu verletzen, haben sie den Stock niedergelegt und die Waffe niedergelegt. Und hierbei soll man verstehen: Abgesehen vom Wanderstab gilt jedes andere Werkzeug, da es Lebewesen verletzen kann, als Waffe (sattha). Wenn Mönche jedoch einen Wanderstab, ein Schabmesser für Zahnputzhölzer oder ein Rasiermesser mit sich führen, so dient dies nicht dazu, andere zu verletzen. Daher zählen sie dennoch als solche, die den Stock niedergelegt und die Waffe niedergelegt haben. „Schamvoll“ (lajjī) bedeutet ausgestattet mit Scham, die das Merkmal des Abscheus vor dem Bösen hat. „Mitleidig“ (dayāpanna) bedeutet, dass sie Mitleid und einen Geist der liebenden Güte erlangt haben. „Mitfühlend mit dem Wohl aller lebenden Wesen“ bedeutet, dass sie allen lebenden Wesen mit Wohlwollen begegnen, und kraft dieses Mitleids haben sie einen auf das Wohl aller lebenden Wesen ausgerichteten Geist. „Auch ich heute“ (ahamp'ajja). „Auch durch dieses Glied“ bedeutet auch durch dieses Glied der Tugend. „Ich tue es den Arhats gleich“ bedeutet: Wie einer, der hinter einem Gehenden hergeht, ihm folgt, ebenso folge ich den Arhats nach, indem ich diese Tugend, die zuerst von den Arhats geübt wurde, danach ausübe. „Und mein Uposatha wird begangen sein“ bedeutet: Wenn ich so handle, wird das Verhalten der Arhats von mir nachgeahmt worden sein und der Uposatha wird vollzogen sein.

අදින්නාදානන්ති අදින්නස්ස පරපරිග්ගහිතස්ස ආදානං, ථෙය්‍යං චොරිකන්ති අත්ථො. දින්නමෙව ආදියන්තීති දින්නාදායී. චිත්තෙනපි දින්නමෙව පටිකඞ්ඛන්තීති දින්නපාටිකඞ්ඛී. ථෙනෙතීති ථෙනො, න ථෙනෙන අථෙනෙන. අථෙනත්තායෙව සුචිභූතෙන. අත්තනාති අත්තභාවෙන, අථෙනං සුචිභූතං අත්තභාවං කත්වා විහරන්තීති වුත්තං හොති.

„Das Nehmen von Nicht-Gegebenem“ (adinnādāna) bedeutet das Nehmen von Eigentum, das einem anderen gehört und nicht gegeben wurde; dies bedeutet Diebstahl, Raub. „Nur das Gegebene nehmend“ bedeutet einer, der nur Gegebenes annimmt. „Selbst im Geiste nur das Gegebene begehrend“ bedeutet einer, der nur nach Gegebenem verlangt. „Einer, der stiehlt“ ist ein Dieb; einer, der nicht stiehlt, ist ein Nicht-Dieb. Da er ein Nicht-Dieb ist, ist er rein geworden. „Mit sich selbst“ (attanā) bedeutet mit dem eigenen Wesen; dies besagt: „Sie verweilen, indem sie ihr eigenes Wesen zu einem nicht-stehlenden, rein gewordenen machen.“

අබ්‍රහ්මචරියන්ති අසෙට්ඨචරියං. බ්‍රහ්මං සෙට්ඨං ආචාරං චරන්තීති බ්‍රහ්මචාරී. ආරාචාරීති අබ්‍රහ්මචරියතො දූරාචාරී. මෙථුනාති රාගපරියුට්ඨානවසෙන සදිසත්තා මෙථුනකාති ලද්ධවොහාරෙහි පටිසෙවිතබ්බතො මෙථුනොති සඞ්ඛං ගතා අසද්ධම්මා. ගාමධම්මාති ගාමවාසීනං ධම්මා.

„Unkeuschheit“ (abrahmacariya) bedeutet das nicht-vortreffliche Verhalten. „Wandeln im Reinen“ bedeutet: Wer das reine, vortreffliche Verhalten pflegt, ist ein im Reinen Wandelnder. „In der Ferne verweilend“ (ārācārī) bedeutet einer, dessen Verhalten weit entfernt von der Unkeuschheit ist. „Geschlechtsverkehr“ (methuna) bezieht sich auf das unheilsame Verhalten, welches als „geschlechtlich“ bezeichnet wird, weil es von jenen praktiziert wird, die aufgrund der Vorherrschaft der Leidenschaft einander gleichen und daher die Bezeichnung „Paarige“ erhalten haben. „Dorf-Brauch“ (gāmadhamma) bedeutet die Sitte der Dorfbewohner.

මුසාවාදාති අලිකවචනා තුච්ඡවචනා. සච්චං වදන්තීති සච්චවාදී. සච්චෙන සච්චං සංදහන්ති ඝට්ටෙන්තීති සච්චසන්ධා, න අන්තරන්තරා මුසා වදන්තීති අත්ථො[Pg.198]. යො හි පුරිසො කදාචි මුසාවාදං වදති, කදාචි සච්චං. තස්ස මුසාවාදෙන අන්තරිතත්තා සච්චං සච්චෙන න ඝටීයති. තස්මා න සො සච්චසන්ධො. ඉමෙ පන න තාදිසා, ජීවිතහෙතුපි මුසා අවත්වා සච්චෙන සච්චං සංදහන්තියෙවාති සච්චසන්ධා. ථෙතාති ථිරා, ඨිතකථාති අත්ථො. එකො පුග්ගලො හලිද්දිරාගො විය ථුසරාසිම්හි නිඛාතඛාණු විය අස්සපිට්ඨෙ ඨපිතකුම්භණ්ඩමිව ච න ඨිතකථො හොති. එකො පාසාණලෙඛා විය ඉන්දඛීලො විය ච ඨිතකථො හොති, අසිනා සීසං ඡින්දන්තෙපි ද්වෙ කථා න කථෙති. අයං වුච්චති ථෙතො. පච්චයිකාති පත්තියායිතබ්බකා, සද්ධායිකාති අත්ථො. එකච්චො හි පුග්ගලො න පච්චයිකො හොති, ‘‘ඉදං කෙන වුත්තං, අසුකෙන නාමා’’ති වුත්තෙ ‘‘මා තස්ස වචනං සද්දහථා’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති. එකො පච්චයිකො හොති, ‘‘ඉදං කෙන වුත්තං, අසුකෙනා’’ති වුත්තෙ ‘‘යදි තෙන වුත්තං, ඉදමෙව පමාණං, ඉදානි පටික්ඛිපිතබ්බං නත්ථි, එවමෙවං ඉද’’න්ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජති. අයං වුච්චති පච්චයිකො. අවිසංවාදකා ලොකස්සාති තාය සච්චවාදිතාය ලොකං න විසංවාදෙන්තීති අත්ථො.

„Musāvādā“ bedeutet: von der falschen Rede, von der eitlen Rede. Sie sprechen die Wahrheit, daher heißen sie „Wahrheitssprecher“ (saccavādī). „Sie verbinden Wahrheit mit Wahrheit, fügen sie zusammen“ bedeutet, dass sie „fest in der Wahrheit“ (saccasandhā) sind; der Sinn ist, dass sie zwischendurch keine Lüge sprechen. Denn wenn ein Mensch manchmal eine Lüge spricht und manchmal die Wahrheit, so wird seine Wahrheit wegen der Unterbrechung durch die Lüge nicht mit der Wahrheit verknüpft. Daher ist er nicht fest in der Wahrheit. Diese edlen Personen aber sind nicht so; selbst um des Lebens willen sprechen sie keine Lüge, sondern verknüpfen stets Wahrheit mit Wahrheit – darum sind sie fest in der Wahrheit. „Thetā“ bedeutet beständig; der Sinn ist: von verlässlicher, fester Rede. Eine bestimmte Person ist nicht von fester Rede, so wie die Färbung mit Gelbwurz, wie ein in einen Spreuhaufen gerammter Pfahl oder wie ein Kürbis, der auf den Rücken eines Pferdes gelegt wurde. Eine andere Person hingegen ist von fester Rede wie eine Inschrift auf Stein oder wie ein stabiler Torpfeiler (indakhīla); selbst wenn ihr der Kopf mit dem Schwert abgeschlagen wird, spricht sie keine doppelzüngigen Worte. Diese wird „thetā“ (verlässlich) genannt. „Paccayikā“ bedeutet, dass man ihnen vertrauen kann; der Sinn ist glaubwürdig. Eine gewisse Person ist nämlich nicht vertrauenswürdig; wenn gefragt wird: „Wer hat dies gesagt? Der und der“, so führt dies zu der Äußerung: „Glaubt seinen Worten nicht!“ Eine andere Person wiederum ist vertrauenswürdig; wenn gefragt wird: „Wer hat dies gesagt? Der und der“, so führt dies zu der Äußerung: „Wenn es von ihm gesagt wurde, ist genau dies der Maßstab; es gibt nun nichts zu verwerfen, es verhält sich genau so.“ Diese Person wird „vertrauenswürdig“ genannt. „Avisaṃvādakā lokassa“ bedeutet: Aufgrund dieser Wahrhaftigkeit täuschen sie die Welt nicht.

සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානන්ති සුරාමෙරයමජ්ජානං පානචෙතනාසඞ්ඛාතං පමාදකාරණං. එකභත්තිකාති පාතරාසභත්තං සායමාසභත්තන්ති ද්වෙ භත්තානි. තෙසු පාතරාසභත්තං අන්තොමජ්ඣන්හිකෙන පරිච්ඡින්නං, ඉතරං මජ්ඣන්හිකතො උද්ධං අන්තොඅරුණෙන. තස්මා අන්තොමජ්ඣන්හිකෙ දසක්ඛත්තුං භුඤ්ජමානාපි එකභත්තිකාව හොන්ති. තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘එකභත්තිකා’’ති. රත්තිභොජනං රත්ති, තතො උපරතාති රත්තූපරතා. අතික්කන්තෙ මජ්ඣන්හිකෙ යාව සූරියත්ථඞ්ගමනා භොජනං විකාලභොජනං නාම, තතො විරතත්තා විරතා විකාලභොජනා.

„Surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ“ bezeichnet die Ursache der Nachlässigkeit, welche in der Absicht besteht, Bier, Wein und berauschende Getränke zu trinken. „Ekabhattikā“ (nur eine Mahlzeit einnehmend) bezieht sich auf die beiden Mahlzeiten: die Morgenmahlzeit und die Abendmahlzeit. Davon ist die Morgenmahlzeit auf die Zeit vor dem Mittag begrenzt; die andere Mahlzeit ist auf die Zeit nach dem Mittag bis vor der Morgendämmerung begrenzt. Daher gelten sie, selbst wenn sie in der Zeit vor dem Mittag zehnmal essen, dennoch als solche, die nur eine Mahlzeit einnehmen. Im Hinblick darauf wurde gesagt: „ekabhattikā“. Das nächtliche Essen ist das Essen zur Nachtzeit; diejenigen, die sich davon enthalten, heißen „rattūparatā“ (vom Essen zur Nachtzeit Enthaltende). Wenn die Mittagszeit überschritten ist, wird das Essen bis zum Sonnenuntergang als „Essen zur Unzeit“ (vikālabhojana) bezeichnet; weil sie sich von diesem Essen nach dem Mittag enthalten, sind sie „vom Essen zur Unzeit Enthaltende“ (viratā vikālabhojanā).

සාසනස්ස අනනුලොමත්තා විසූකං පටාණිභූතං දස්සනන්ති විසූකදස්සනං, අත්තනා නච්චනනච්චාපනාදිවසෙන නච්චඤ්ච ගීතඤ්ච වාදිතඤ්ච, අන්තමසො මයූරනච්චනාදිවසෙනාපි පවත්තානං නච්චාදීනං විසූකභූතං දස්සනඤ්චාති නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනං. නච්චාදීනි හි අත්තනා පයොජෙතුං වා පරෙහි පයොජාපෙතුං වා පයුත්තානි පස්සිතුං වා නෙව භික්ඛූනං, න භික්ඛුනීනං වට්ටන්ති.

Weil es für die Lehre (sāsana) unpassend ist, ist das Anschauen von Aufführungen ein Dorn und ein Widerspruch; dies wird „visūkadassana“ genannt. Das eigene Tanzen oder Tanzenlassen anderer usw., Gesang und Instrumentalmusik, und selbst das Anschauen von Vorführungen wie dem Pfauentanz, die im Widerspruch stehen, wird als „Anschauen von Tanz, Gesang, Musik und Aufführungen“ (naccagītavāditavisūkadassana) bezeichnet. Denn weder den Mönchen noch den Nonnen ist es gestattet, Tanz und dergleichen selbst auszuführen, andere dazu zu veranlassen oder dargebotene Aufführungen anzuschauen.

මාලාදීසු [Pg.199] මාලාති යංකිඤ්චි පුප්ඵං. ගන්ධන්ති යංකිඤ්චි ගන්ධජාතං. විලෙපනන්ති ඡවිරාගකරණං. තත්ථ පිළන්ධන්තො ධාරෙති නාම, ඌනට්ඨානං පූරෙන්තො මණ්ඩෙති නාම, ගන්ධවසෙන ඡවිරාගවසෙන ච සාදියන්තො විභූසෙති නාම. ඨානං වුච්චති කාරණං, තස්මා යාය දුස්සීල්‍යචෙතනාය තානි මාලාධාරණාදීනි මහාජනො කරොති, තතො පටිවිරතාති අත්ථො. උච්චාසයනං වුච්චති පමාණාතික්කන්තං, මහාසයනං අකප්පියත්ථරණං, තතො පටිවිරතාති අත්ථො.

Unter „Blumenkränzen usw.“ bedeutet „mālā“ jede beliebige Blume. „Gandha“ bedeutet jeden beliebigen Duftstoff. „Vilepananti“ (Salbe) bedeutet das Verschönern der Hautfarbe. Dabei heißt das Aufsetzen auf das Haupt „tragen“ (dhāreti); das Ausgleichen von Makeln heißt „schmücken“ (maṇḍeti); das Genießen aufgrund des Duftes und der Verschönerung der Hautfarbe heißt „verzieren“ (vibhūseti). Mit „ṭhāna“ (Anlass) ist die Ursache gemeint; der Sinn von „davon enthalten“ ist daher das Fernhalten von jener unheilsamen Absicht des Sittenverfalls, mit der die breite Masse diese Dinge wie das Tragen von Blumenkränzen und dergleichen tut. Als „hohes Lager“ (uccāsayana) wird ein solches bezeichnet, welches das zulässige Maß überschreitet; ein „großes Lager“ (mahāsayana) ist eine unzulässige Decke oder Matte; sich davon zu enthalten, ist die Bedeutung.

කීවමහප්ඵලොති කිත්තකං මහප්ඵලො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. පහූතරත්තරතනානන්ති පහූතෙන රත්තසඞ්ඛාතෙන රතනෙන සමන්නාගතානං, සකලජම්බුදීපතලං භෙරිතලසදිසං කත්වා කටිප්පමාණෙහි සත්තහි රතනෙහි පූරිතානන්ති අත්ථො. ඉස්සරියාධිපච්චන්ති ඉස්සරභාවෙන වා ඉස්සරියමෙව වා ආධිපච්චං, න එත්ථ සාහසිකකම්මන්තිපි ඉස්සරියාධිපච්චං. රජ්ජං කාරෙය්‍යාති එවරූපං චක්කවත්තිරජ්ජං කාරෙය්‍ය. අඞ්ගානන්තිආදීනි තෙසං ජනපදානං නාමානි. කලං නාග්ඝති සොළසින්ති එකං අහොරත්තං උපවුත්ථඋපොසථෙ පුඤ්ඤං සොළසභාගෙ කත්වා තතො එකං භාගඤ්ච න අග්ඝති. එකරත්තුපොසථස්ස සොළසියා කලාය යං විපාකඵලං, තංයෙව තතො බහුතරං හොතීති අත්ථො. කපණන්ති පරිත්තකං.

„Kīvamahapphalo“ bedeutet: Wie groß ist der Segen? In den übrigen Begriffen gilt die gleiche Methode. „Pahūtarattaratanānaṃ“ bedeutet: ausgestattet mit einer Fülle von als kostbar bezeichneten Juwelen; der Sinn ist: die gesamte Oberfläche von Jambudīpa, glatt wie ein Trommelfell gemacht, ausgefüllt bis zur Hüfthöhe mit den sieben Arten von Juwelen. „Issariyādhipaccaṃ“ bezeichnet die Oberherrschaft durch die Stellung eines Herrschers oder die Vormachtstellung der Herrschaft selbst; darin gibt es keine Gewalttat, daher nennt man es Herrschaft und Oberhoheit. „Rajjaṃ kāreyya“ bedeutet: er möge eine solche Herrschaft eines Weltenherrschers (cakkavatti) ausüben. „Aṅgānam“ und so weiter sind die Namen jener Länder. „Kalaṃ nāgghati soḷasiṃ“ bedeutet: Wenn man das heilsame Verdienst eines einen Tag und eine Nacht lang eingehaltenen Uposatha in sechzehn Teile teilt, erreicht jene Herrschaft nicht einmal einen dieser Teile. Das bedeutet: Eben jene Reifungsergebnis, das dem sechzehnten Teil eines einzigen Uposatha-Tages entspricht, ist weit größer als jene weltliche Herrschaft. „Kapaṇaṃ“ bedeutet geringfügig.

අබ්‍රහ්මචරියාති අසෙට්ඨචරියතො. රත්තිං න භුඤ්ජෙය්‍ය විකාලභොජනන්ති උපොසථං උපවසන්තො රත්තිභොජනඤ්ච දිවාවිකාලභොජනඤ්ච න භුඤ්ජෙය්‍ය. මඤ්චෙ ඡමායංව සයෙථ සන්ථතෙති මුට්ඨිහත්ථපාදකෙ කප්පියමඤ්චෙ වා සුධාදිපරිකම්මකතාය භූමියං වා තිණපණ්ණපලාලාදීනි සන්ථරිත්වා කතෙ සන්ථතෙ වා සයෙථාති අත්ථො. එතං හි අට්ඨඞ්ගිකමාහුපොසථන්ති එවං පාණාතිපාතාදීනි අසමාචරන්තෙන උපවුත්ථං උපොසථං අට්ඨහි අඞ්ගෙහි සමන්නාගතත්තා අට්ඨඞ්ගිකන්ති වදන්ති. තං පන උපවසන්තෙන ‘‘ස්වෙ උපොසථිකො භවිස්සාමී’’ති අජ්ජෙව ‘‘ඉදඤ්ච ඉදඤ්ච කරෙය්‍යාථා’’ති ආහාරාදිවිධානං විචාරෙතබ්බං. උපොසථදිවසෙ පාතොව භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා දසසීලලක්ඛණඤ්ඤුනො උපාසකස්ස වා උපාසිකාය වා සන්තිකෙ වාචං භින්දිත්වා [Pg.200] උපොසථඞ්ගානි සමාදාතබ්බානි. පාළිං අජානන්තෙන පන ‘‘බුද්ධපඤ්ඤත්තං උපොසථං අධිට්ඨාමී’’ති අධිට්ඨාතබ්බං. අඤ්ඤං අලභන්තෙන අත්තනාපි අධිට්ඨාතබ්බං, වචීභෙදො පන කාතබ්බොයෙව. උපොසථං උපවසන්තෙන පරූපරොධපටිසංයුත්තා කම්මන්තා න විචාරෙතබ්බා, ආයවයගණනං කරොන්තෙන න වීතිනාමෙතබ්බං, ගෙහෙ පන ආහාරං ලභිත්වා නිච්චභත්තිකභික්ඛුනා විය පරිභුඤ්ජිත්වා විහාරං ගන්ත්වා ධම්මො වා සොතබ්බො, අට්ඨතිංසාය ආරම්මණෙසු අඤ්ඤතරං වා මනසිකාතබ්බං.

„Abrahmacariyā“ (Keuschheitlosigkeit) bedeutet: von der unedlen Lebensweise. „Er soll nachts nicht essen, noch Speise zur Unzeit“ bedeutet, dass derjenige, der den Uposatha einhält, weder eine nächtliche Mahlzeit noch eine Mahlzeit zur Unzeit am Tage einnehmen soll. „Er soll auf einem Bett, auf der Erde oder auf einer Matte schlafen“ bedeutet: Er soll auf einem zulässigen Bett schlafen, dessen Beine eine Faust hoch sind, oder auf dem mit Kalk verputzten Erdboden, oder auf einer Unterlage, die durch das Ausbreiten von Gras, Blättern, Stroh und dergleichen bereitet wurde. „Diesen Uposatha nennen sie den achtgliedrigen“ bedeutet: Weil der Uposatha von jemandem eingehalten wird, der das Töten von Lebewesen und dergleichen unterlässt, wird er wegen seiner Ausstattung mit acht Gliedern als achtgliedrig bezeichnet. Wer diesen einhält, sollte schon am Vortag mit dem Entschluss „Morgen werde ich den Uposatha einhalten“ die Bereitstellung der Nahrung und dergleichen planen, indem er anordnet: „Dies und das sollt ihr tun.“ Am Uposatha-Tag selbst sollte man frühmorgens in der Gegenwart eines Mönchs, einer Nonne, eines Laienbruders oder einer Laienschwester, welche die Merkmale der zehn Tugendregeln kennen, durch das Aussprechen der Worte die Glieder des Uposatha auf sich nehmen. Wer das Pāli nicht kennt, sollte den Entschluss fassen: „Ich nehme den vom Buddha verkündeten Uposatha auf mich.“ Wenn man keinen anderen findet, der die Regeln erteilt, kann man den Entschluss auch allein fassen, doch das Aussprechen der Worte ist auf jeden Fall zu vollziehen. Wer den Uposatha einhält, sollte keine Tätigkeiten planen, die mit der Bedrängung anderer verbunden sind; auch sollte man die Zeit nicht mit dem Berechnen von Einnahmen und Ausgaben verbringen. Vielmehr sollte man, nachdem man im Hause Nahrung erhalten hat, wie ein Mönch, der eine feste Mahlzeit einnimmt, essen, zum Kloster gehen, der Lehre lauschen oder einen der achtunddreißig Meditationsgegenstände im Geiste betrachten.

සුදස්සනාති සුන්දරදස්සනා. ඔභාසයන්ති ඔභාසයමානා. අනුපරියන්තීති විචරන්ති. යාවතාති යත්තකං ඨානං. අන්තලික්ඛගාති ආකාසඞ්ගමා. පභාසන්තීති ජොතන්ති පභා මුඤ්චන්ති. දිසාවිරොචනාති සබ්බදිසාසු විරොචමානා. අථ වා පභාසන්තීති දිසාහි දිසා ඔභාසන්ති. විරොචනාති විරොචමානා. වෙළුරියන්ති මණීති වත්වාපි ඉමිනා ජාතිමණිභාවං දස්සෙති. එකවස්සිකවෙළුවණ්ණඤ්හි වෙළුරියං ජාතිමණි නාම. තං සන්ධායෙවමාහ. භද්දකන්ති ලද්ධකං. සිඞ්ගීසුවණ්ණන්ති ගොසිඞ්ගසදිසං හුත්වා උප්පන්නත්තා එවං නාමකං සුවණ්ණං. කඤ්චනන්ති පබ්බතෙය්‍යං පබ්බතෙ ජාතසුවණ්ණං. ජාතරූපන්ති සත්ථුවණ්ණසුවණ්ණං. හටකන්ති කිපිල්ලිකාහි නීහටසුවණ්ණං. නානුභවන්තීති න පාපුණන්ති. චන්දප්පභාති සාමිඅත්ථෙ පච්චත්තං, චන්දප්පභායාති අත්ථො. උපවස්සුපොසථන්ති උපවසිත්වා උපොසථං. සුඛුද්‍රයානීති සුඛඵලානි සුඛවෙදනීයානි. සග්ගමුපෙන්ති ඨානන්ති සග්ගසඞ්ඛාතං ඨානං උපගච්ඡන්ති, කෙනචි අනින්දිතා හුත්වා දෙවලොකෙ උප්පජ්ජන්තීති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ යං අන්තරන්තරා න වුත්තං, තං වුත්තානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බන්ති.

„Sudassanā“ bedeutet von schönem Anblick (sundaradassanā). „Obhāsayanti“ bedeutet erstrahlend (obhāsayamānā). „Anupariyanti“ bedeutet sie ziehen umher (vicaranti). „Yāvatā“ bedeutet so weit, wie der Ort reicht (yattakaṃ ṭhānaṃ). „Antalikkhagā“ bedeutet durch den Luftraum ziehend (ākāsaṅgamā). „Pabhāsanti“ bedeutet sie leuchten (jotanti), sie senden Licht aus (pabhā muñcanti). „Disāvirocanā“ bedeutet in allen Himmelsrichtungen glänzend (sabbadisāsu virocamānā). Oder aber „pabhāsanti“ bedeutet, sie erleuchten von Himmelsrichtung zu Himmelsrichtung (disāhi disā obhāsanti); „virocanā“ bedeutet glänzend (virocamānā). Mit dem Wort „veḷuriyaṃ“ (Beryll), obwohl bereits „maṇi“ (Juwel) gesagt wurde, zeigt Er das Wesen eines echten Juwels (jātimaṇibhāvaṃ) auf. Denn das Beryll-Juwel von der Farbe eines einjährigen Bambus (ekavassikaveḷuvaṇṇaṃ) wird echtes Juwel (jātimaṇi) genannt. Bezogen darauf sprach Er so. „Bhaddakaṃ“ bedeutet vortrefflich (laddhakaṃ). „Siṅgīsuvaṇṇaṃ“ (Singi-Gold) ist Gold dieses Namens, weil es in einer Form entsteht, die einem Kuhhorn gleicht (gosiṅgasadisaṃ hutvā uppannattā). „Kañcanaṃ“ bedeutet im Gebirge entstandenes Gold (pabbateyyaṃ, pabbate jātasuvaṇṇaṃ). „Jātarūpaṃ“ bedeutet Gold von der Farbe des Meisters (satthuvaṇṇasuvaṇṇaṃ). „Haṭakaṃ“ bedeutet Gold, das von Ameisen zutage gefördert wurde (kipillikāhi nīhaṭasuvaṇṇaṃ). „Nānubhavanti“ bedeutet sie erreichen es nicht (na pāpuṇanti). „Candappabhā“ steht als Nominativ im Sinne des Genitivs (sāmiatthe paccattaṃ); die Bedeutung ist „des Mondlichts“ (candappabhāya). „Upavassuposathaṃ“ bedeutet, nachdem man den Uposatha eingehalten hat (upavasitvā uposathaṃ). „Sukhudrayāni“ bedeutet glückbringende Früchte habend (sukhaphalāni), angenehm zu empfinden (sukhavedanīyāni). „Saggamupenti ṭhānaṃ“ bedeutet, sie gelangen an den Ort, der als Himmel bezeichnet wird (saggasaṅkhātaṃ ṭhānaṃ upagacchanti); die Bedeutung ist, dass sie, ohne von jemandem getadelt zu werden, in der Götterwelt wiedergeboren werden (kenaci aninditā hutvā devaloke uppajjanti). Was hier im Folgenden nicht zwischendurch erklärt wurde, ist genau in Übereinstimmung mit dem bereits Erklärten zu verstehen.

මහාවග්ගො දුතියො.

Das Große Kapitel (Mahāvagga) ist das zweite.

(8) 3. ආනන්දවග්ගො

(8) 3. Das Ānanda-Kapitel (Ānandavagga)

1. ඡන්නසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Channa-Suttas

72. තතියස්ස පඨමෙ ඡන්නොති එවංනාමකො ඡන්නපරිබ්බාජකො. තුම්හෙපි, ආවුසොති, ආවුසො, යථා මයං රාගාදීනං පහානං පඤ්ඤාපෙම, කිං එවං තුම්හෙපි පඤ්ඤාපෙථාති පුච්ඡති. තතො ථෙරො ‘‘අයං පරිබ්බාජකො අම්හෙ රාගාදීනං පහානං පඤ්ඤාපෙමාති වදති, නත්ථි පනෙතං [Pg.201] බාහිරසමයෙ’’ති තං පටික්ඛිපන්තො මයං ඛො, ආවුසොතිආදිමාහ. තත්ථ ඛොති අවධාරණත්ථෙ නිපාතො, මයමෙව පඤ්ඤාපෙමාති අත්ථො. තතො පරිබ්බාජකො චින්තෙසි ‘‘අයං ථෙරො බාහිරසමයං ලුඤ්චිත්වා හරන්තො ‘මයමෙවා’ති ආහ. කිං නු ඛො ආදීනවං දිස්වා එතෙ එතෙසං පහානං පඤ්ඤාපෙන්තී’’ති. අථ ථෙරං පුච්ඡන්තො කිං පන තුම්හෙතිආදිමාහ. ථෙරො තස්ස බ්‍යාකරොන්තො රත්තො ඛොතිආදිමාහ. තත්ථ අත්තත්ථන්ති දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකං ලොකියලොකුත්තරං අත්තනො අත්ථං. පරත්ථඋභයත්ථෙසුපි එසෙව නයො.

72. Im ersten Sutta des dritten Kapitels bezieht sich „Channa“ auf den Wanderbursche namens Channa (channaparibbāko). „Auch ihr, Freund“ (tumhepi, āvuso) bedeutet, dass er fragt: „Freund, so wie wir das Überwinden von Gier usw. verkünden, verkündet ihr das etwa auch so?“ Daraufhin dachte der Thera: „Dieser Wanderbursche sagt: ‚Wir verkünden das Überwinden von Gier usw.‘, doch in den äußeren Lehren gibt es dies nicht.“ Um dies zurückzuweisen, sprach er die Worte beginnend mit „Wir freilich, Freund“ (mayaṃ kho, āvuso). Darin ist das Wort „kho“ eine Partikel im Sinne der Hervorhebung (avadhāraṇatthe); die Bedeutung ist: „Nur wir allein verkünden es“ (mayameva paññāpema). Daraufhin dachte der Wanderbursche: „Dieser Thera hat die äußere Lehre verworfen und beseitigt, indem er sagte: ‚Nur wir allein‘. Welches Elend (ādīnava) wohl haben sie gesehen, dass sie das Überwinden dieser Dinge verkünden?“ Als er den Thera danach fragte, sprach er die Worte beginnend mit „Was aber, ihr“ (kiṃ pana tumhe). Der Thera antwortete ihm mit den Worten beginnend mit „Ein Gieriger freilich“ (ratto kho). Darin bedeutet „das eigene Wohl“ (attatthaṃ) den eigenen Nutzen (attano atthaṃ), sei er gegenwärtig, zukünftig, weltlich oder überweltlich. Dieselbe Methode gilt auch für das Wohl anderer (parattha) und das Wohl von beiden (ubhayattha).

අන්ධකරණොතිආදීසු යස්ස රාගො උප්පජ්ජති, තං යථාභූතදස්සනනිවාරණෙන අන්ධං කරොතීති අන්ධකරණො. පඤ්ඤාචක්ඛුං න කරොතීති අචක්ඛුකරණො. ඤාණං න කරොතීති අඤ්ඤාණකරණො. කම්මස්සකතපඤ්ඤා ඣානපඤ්ඤා විපස්සනාපඤ්ඤාති ඉමා තිස්සො පඤ්ඤා අප්පවත්තිකරණෙන නිරොධෙතීති පඤ්ඤානිරොධිකො. අනිට්ඨඵලදායකත්තා දුක්ඛසඞ්ඛාතස්ස විඝාතස්සෙව පක්ඛෙ වත්තතීති විඝාතපක්ඛිකො. කිලෙසනිබ්බානං න සංවත්තෙතීති අනිබ්බානසංවත්තනිකො. අලඤ්ච පනාවුසො ආනන්ද, අප්පමාදායාති, ආවුසො ආනන්ද, සචෙ එවරූපා පටිපදා අත්ථි, අලං තුම්හාකං අප්පමාදාය යුත්තං අනුච්ඡවිකං, අප්පමාදං කරොථ, ආවුසොති ථෙරස්ස වචනං අනුමොදිත්වා පක්කාමි. ඉමස්මිං සුත්තෙ අරියමග්ගො ලොකුත්තරමිස්සකො කථිතො. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

Bei den Worten „blind machend“ (andhakaraṇo) usw. gilt: Bei wem Gier entsteht, den macht sie blind, indem sie das Sehen der Dinge, wie sie wirklich sind (yathābhūtadassana), verhindert; daher heißt sie „blind machend“ (andhakaraṇo). Weil sie das Auge der Weisheit nicht hervorbringt, heißt sie „das Auge nicht machend“ (acakkhukaraṇo). Weil sie kein klares Wissen hervorbringt, heißt sie „Unwissenheit bewirkend“ (aññāṇakaraṇo). Sie bringt diese drei Arten von Weisheit – die Weisheit über das Karma als eigenen Besitz (kammassakatāpaññā), die Weisheit der Vertiefung (jhānapaññā) und die Weisheit der Einsicht (vipassanāpaññā) – zum Aufhören, indem sie ihr Entstehen verhindert; daher heißt sie „die Weisheit aufhebend“ (paññānirodhiko). Weil sie unerwünschte Ergebnisse bringt, steht sie auf der Seite der reinen Bedrängnis, die als Leiden bezeichnet wird (dukkhasaṅkhātassa vighātassa); daher heißt sie „auf der Seite der Bedrängnis stehend“ (vighātapakkhiko). Weil sie nicht zum Erlöschen der Befleckungen (kilesanibbāna) führt, heißt sie „nicht zum Erlöschen führend“ (anibbānasaṃvattaniko). „Es ist wahrlich genug, Freund Ānanda, zur Unermüdlichkeit“ (alañca panāvuso ānanda, appamādāya) bedeutet: „Freund Ānanda, wenn es eine solche Praxis gibt, ist es wahrlich genug für eure Unermüdlichkeit (appamāda), es ist angemessen und passend; übt euch in Unermüdlichkeit, Freunde!“ Nachdem er den Worten des Thera zugestimmt hatte, ging er fort. In diesem Sutta wird der edle Pfad in Verbindung mit dem Überweltlichen (lokuttaramissako) dargelegt. Der Rest hier hat eine leicht verständliche Bedeutung.

2. ආජීවකසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Ājīvaka-Suttas

73. දුතියෙ තෙන හි ගහපතීති ථෙරො කිර චින්තෙසි – ‘‘අයං ඉධ ආගච්ඡන්තො න අඤ්ඤාතුකාමො හුත්වා ආගමි, පරිග්ගණ්හනත්ථං පන ආගතො. ඉමිනා පුච්ඡිතපඤ්හං ඉමිනාව කථාපෙස්සාමී’’ති. ඉති තංයෙව කථං කථාපෙතුකාමො තෙන හීතිආදිමාහ. තත්ථ තෙන හීති කාරණාපදෙසො. යස්මා ත්වං එවං පුච්ඡසි, තස්මා තඤ්ඤෙවෙත්ථ පටිපුච්ඡාමීති. කෙසං නොති කතමෙසං නු. සධම්මුක්කංසනාති අත්තනො ලද්ධියා උක්ඛිපිත්වා ඨපනා. පරධම්මාපසාදනාති පරෙසං ලද්ධියා ඝට්ටනා වම්භනා අවක්ඛිපනා. ආයතනෙව ධම්මදෙසනාති කාරණස්මිංයෙව ධම්මදෙසනා. අත්ථො ච වුත්තොති මයා පුච්ඡිතපඤ්හාය අත්ථො ච පකාසිතො[Pg.202]. අත්තා ච අනුපනීතොති අම්හෙ එවරූපාති එවං අත්තා ච න උපනීතො. නුපනීතොතිපි පාඨො.

73. Im zweiten Sutta dachte der Thera bei den Worten „Nun denn, Hausvater“ (tena hi gahapati) wohl: „Dieser Hausvater ist nicht hierhergekommen, weil er etwas lernen wollte, sondern um mich zu prüfen (pariggaṇhanatthaṃ). Ich werde ihn selbst die Frage beantworten lassen, die er gestellt hat.“ Da er ihn dazu bringen wollte, selbst die Antwort zu geben, sprach er die Worte beginnend mit „Nun denn“ (tena hi). Darin ist „tena hi“ ein Hinweis auf den Grund (kāraṇāpadeso): „Weil du so fragst, frage ich dich hierzu wiederum.“ „Kesaṃ no“ bedeutet von welchen wohl (katamesaṃ nu). „Saddhammukkaṃsanā“ bedeutet das Erhöhen und Aufstellen der eigenen Ansicht (attano laddhiyā ukkhipitvā ṭhapanā). „Paradhammāpasādanā“ bedeutet das Angreifen, Herabwürdigen und Verachten der Ansicht anderer (paresaṃ laddhiyā ghaṭṭanā vambhanā avakkhipanā). „Āyataneva dhammadesanā“ bedeutet die Darlegung der Lehre nur auf der Grundlage von angemessenen Gründen (kāraṇasmiṃyeva dhammadesanā). „Attho ca vutto“ bedeutet: Und die Bedeutung der gestellten Frage wurde von mir dargelegt (mayā pucchitapañhāya attho ca pakāsito). „Attā ca anupanīto“ bedeutet: Und das eigene Selbst wurde nicht hervorgehoben im Sinne von „Wir sind von solcher Art“ (amhe evarūpā). Es gibt auch die Lesart „nupanīto“.

3. මහානාමසක්කසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Mahānāma-Sakka-Suttas

74. තතියෙ ගිලානා වුට්ඨිතොති ගිලානො හුත්වා වුට්ඨිතො. ගෙලඤ්ඤාති ගිලානභාවතො. උපසඞ්කමීති භුත්තපාතරාසො මාලාගන්ධාදීනි ආදාය මහාපරිවාරපරිවුතො උපසඞ්කමි. බාහායං ගහෙත්වාති න බාහායං ගහෙත්වා ආකඩ්ඪි, නිසින්නාසනතො වුට්ඨාය තස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා දක්ඛිණබාහායං අඞ්ගුට්ඨකෙන සඤ්ඤං දත්වා එකමන්තං අපනෙසීති වෙදිතබ්බො. අථස්ස ‘‘සෙඛම්පි ඛො, මහානාම, සීල’’න්තිආදිනා නයෙන සත්තන්නං සෙඛානං සීලඤ්ච සමාධිඤ්ච පඤ්ඤඤ්ච කථෙත්වා උපරි අරහත්තඵලවසෙන අසෙඛා සීලසමාධිපඤ්ඤායො කථෙන්තො – ‘‘සෙඛසමාධිතො සෙඛං විපස්සනාඤාණං අසෙඛඤ්ච ඵලඤාණං පච්ඡා, සෙඛවිපස්සනාඤාණතො ච අසෙඛඵලසමාධි පච්ඡා උප්පජ්ජතී’’ති දීපෙසි. යානි පන සම්පයුත්තානි සමාධිඤාණානි, තෙසං අපච්ඡා අපුරෙ උප්පත්ති වෙදිතබ්බාති.

74. Im dritten Sutta bedeutet „von einer Krankheit genesen“ (gilānā vuṭṭhito): krank gewesen und wieder aufgestanden. „Gelaññā“ bedeutet aus dem Zustand der Krankheit (gilānabhāvato). „Er suchte ihn auf“ (upasaṅkami) bedeutet, dass er nach dem Frühstück Blumen, Duftstoffe usw. mitnahm und, von einer großen Gefolgschaft umgeben, zu ihm ging. „Indem er ihn am Arm fasste“ (bāhāyaṃ gahetvā) ist so zu verstehen: Er zog ihn nicht heftig am Arm, sondern erhob sich von seinem Sitz, trat an ihn heran, gab ihm mit dem Daumen ein Zeichen am rechten Arm und führte ihn beiseite. Als der Erhabene ihm dann, beginnend mit den Worten „Auch die Tugend des Übenden, o Mahānāma“ (sekhampi kho, mahānāma, sīlaṃ), die Tugend, Konzentration und Weisheit der sieben Arten von Übenden (sekhānaṃ) darlegte, und darüber hinaus, bezogen auf die Frucht der Arhatschaft (arahattaphalavasena), die Tugend, Konzentration und Weisheit der Nicht-mehr-Übenden (asekha) erklärte, zeigte Er Folgendes auf: „Nach der Konzentration des Übenden (sekhasamādhito) entsteht das Einsichtswissen des Übenden (sekhaṃ vipassanāñāṇaṃ) und danach das Fruchtwissen des Nicht-mehr-Übenden (asekhañca phalañāṇaṃ); und nach dem Einsichtswissen des Übenden entsteht danach die Fruchtkonzentration des Nicht-mehr-Übenden (asekhaphalasamādhi).“ Was jedoch die damit verbundenen Zustände von Konzentration und Wissen (sampayuttāni samādhiñāṇāni) betrifft, so ist deren Entstehen weder früher noch später (apacchā apure) zu verstehen.

4. නිගණ්ඨසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Nigaṇṭha-Suttas

75. චතුත්ථෙ කූටාගාරසාලායන්ති ද්වෙ කණ්ණිකා ගහෙත්වා හංසවට්ටකච්ඡන්නෙන කතාය ගන්ධකුටියා. අපරිසෙසං ඤාණදස්සනං පටිජානාතීති අප්පමත්තකම්පි අසෙසෙත්වා සබ්බං ඤාණදස්සනං පටිජානාති. සතතං සමිතන්ති සබ්බකාලං නිරන්තරං. ඤාණදස්සනං පච්චුපට්ඨිතන්ති සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං මය්හං උපට්ඨිතමෙවාති දස්සෙති. පුරාණානං කම්මානන්ති ආයූහිතකම්මානං. තපසා බ්‍යන්තීභාවන්ති දුක්කරතපෙන විගතන්තකරණං. නවානං කම්මානන්ති ඉදානි ආයූහිතබ්බකම්මානං. අකරණාති අනායූහනෙන. සෙතුඝාතන්ති පදඝාතං පච්චයඝාතං කථෙති. කම්මක්ඛයා දුක්ඛක්ඛයොති කම්මවට්ටක්ඛයෙන දුක්ඛක්ඛයො. දුක්ඛක්ඛයා වෙදනාක්ඛයොති දුක්ඛවට්ටක්ඛයෙන වෙදනාක්ඛයො. දුක්ඛවට්ටස්මිඤ්හි ඛීණෙ වෙදනාවට්ටම්පි ඛීණමෙව හොති. වෙදනාක්ඛයා සබ්බං දුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණං භවිස්සතීති වෙදනාක්ඛයෙන පන සකලවට්ටදුක්ඛං නිජ්ජිණ්ණමෙව භවිස්සති. සන්දිට්ඨිකායාති සාමං පස්සිතබ්බාය පච්චක්ඛාය. නිජ්ජරාය විසුද්ධියාති [Pg.203] කිලෙසජීරණකපටිපදාය කිලෙසෙ වා නිජ්ජීරණතො නිජ්ජරාය සත්තානං විසුද්ධියා. සමතික්කමො හොතීති සකලස්ස වට්ටදුක්ඛස්ස අතික්කමො හොති. ඉධ, භන්තෙ, භගවා කිමාහාති, භන්තෙ, භගවා ඉමාය පටිපත්තියා කිමාහ, කිං එතංයෙව කිලෙසනිජ්ජීරණකපටිපදං පඤ්ඤපෙති, උදාහු අඤ්ඤන්ති පුච්ඡති.

75. Im vierten Sutta bezieht sich „in der Halle mit dem spitzen Dach“ (kūṭāgārasālāyanti) auf die Duftkammer (gandhakuṭi), die mit zwei Giebeln errichtet und mit einer Schwanenfeder-Bedachung versehen ist. „Er beansprucht ein restloses Erkenntnis- und Sehvermögen“ (aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānātīti) bedeutet, dass er das gesamte Erkenntnis- und Sehvermögen beansprucht, ohne auch nur das Geringste übrigzulassen. „Beständig und fortlaufend“ (satataṃ samitanti) bedeutet zu allen Zeiten, ununterbrochen. „Das Erkenntnis- und Sehvermögen ist gegenwärtig“ (ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhitanti) zeigt diese Bedeutung: „Das Allwissenheitswissen ist mir stets gegenwärtig.“ „Der alten Taten“ (purāṇānaṃ kammānanti) bedeutet der angehäuften Taten. „Durch Askese zur Vernichtung bringen“ (tapasā byantībhāvanti) bedeutet das Beenden des Leidens durch schwer auszuführende Askese. „Der neuen Taten“ (navānaṃ kammānanti) bedeutet der nun anzuhäufenden Taten. „Durch Nicht-Tun“ (akaraṇāti) bedeutet durch das Nicht-Anhäufen. „Zerstörung der Brücke“ (setughātanti) drückt die Zerstörung des Weges, die Zerstörung der Bedingungen aus. „Durch das Versiegen der Taten versiegt das Leiden“ (kammakkhayā dukkhakkhayoti) bedeutet das Erlöschen des Leidens durch das Versiegen des Rades der Taten. „Durch das Versiegen des Leidens versiegt die Empfindung“ (dukkhakkhayā vedanākkhayoti) bedeutet das Erlöschen der Empfindung durch das Versiegen des Rades des Leidens. Denn wenn das Rad des Leidens versiegt ist, ist auch das Rad der Empfindung versiegt. „Durch das Versiegen der Empfindung wird alles Leiden aufgezehrt sein“ (vedanākkhayā sabbaṃ dukkhaṃ nijjiṇṇaṃ bhavissatīti) bedeutet, dass durch das Versiegen der Empfindung fürwahr das gesamte Leiden des Daseinskreislaufs aufgezehrt sein wird. „Durch das selbst zu Sehende“ (sandiṭṭhikāyāti) bedeutet durch das selbst zu Erkennende, das unmittelbar zu Erfahrende. „Durch die Läuterung durch Abnutzung“ (nijjarāya visuddhiyāti) bedeutet durch die Praxis der Abnutzung der Befleckungen, oder durch die Läuterung der Wesen aufgrund der Abnutzung der Befleckungen. „Es ist das Überschreiten“ (samatikkamo hotīti) bedeutet, es ist das Überschreiten des gesamten Leidens des Daseinskreislaufs. „Was, Ehrwürdiger Herr, sagt der Erhabene hierzu?“ (idha, bhante, bhagavā kimāhāti) fragt: „Ehrwürdiger Herr, was sagt der Erhabene über diese Praxis? Schreibt er eben diese Praxis der Abnutzung der Befleckungen vor, oder eine andere?“

ජානතාති අනාවරණඤාණෙන ජානන්තෙන. පස්සතාති සමන්තචක්ඛුනා පස්සන්තෙන. විසුද්ධියාති විසුද්ධිසම්පාපනත්ථාය. සමතික්කමායාති සමතික්කමනත්ථාය. අත්ථඞ්ගමායාති අත්ථං ගමනත්ථාය. ඤායස්ස අධිගමායාති සහ විපස්සනාය මග්ගස්ස අධිගමනත්ථාය. නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායාති අපච්චයනිබ්බානස්ස සච්ඡිකරණත්ථාය. නවඤ්ච කම්මං න කරොතීති නවං කම්මං නායූහති. පුරාණඤ්ච කම්මන්ති පුබ්බෙ ආයූහිතකම්මං. ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තී කරොතීති ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා විගතන්තං කරොති, විපාකඵස්සං ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා තං කම්මං ඛෙපෙතීති අත්ථො. සන්දිට්ඨිකාති සාමං පස්සිතබ්බා. අකාලිකාති න කාලන්තරෙ කිච්චකාරිකා. එහිපස්සිකාති ‘‘එහි පස්සා’’ති එවං දස්සෙතුං යුත්තා. ඔපනෙය්‍යිකාති උපනයෙ යුත්තා අල්ලීයිතබ්බයුත්තා. පච්චත්තං වෙදිතබ්බා විඤ්ඤූහීති පණ්ඩිතෙහි අත්තනො අත්තනො සන්තානෙයෙව ජානිතබ්බා, බාලෙහි පන දුජ්ජානා. ඉති සීලවසෙන ද්වෙ මග්ගා, ද්වෙ ච ඵලානි කථිතානි. සොතාපන්නසකදාගාමිනො හි සීලෙසු පරිපූරකාරිනොති. විවිච්චෙව කාමෙහීතිආදිකාය පන සමාධිසම්පදාය තයො මග්ගා, තීණි ච ඵලානි කථිතානි. අනාගාමී අරියසාවකො හි සමාධිම්හි පරිපූරකාරීති වුත්තො. ආසවානං ඛයාතිආදීහි අරහත්තඵලං කථිතං. කෙචි පන සීලසමාධයොපි අරහත්තඵලසම්පයුත්තාව ඉධ අධිප්පෙතා. එකෙකස්ස පන වසෙන පටිපත්තිදස්සනත්ථං විසුං විසුං තන්ති ආරොපිතාති.

„Durch den Wissenden“ (jānatāti) bedeutet durch den mit unbehindertem Wissen Wissenden. „Durch den Sehenden“ (passatāti) bedeutet durch den mit dem All-Auge Sehenden. „Zur Läuterung“ (visuddhiyāti) bedeutet zum Zwecke des Erreichens der Reinheit. „Zum Überschreiten“ (samatikkamāyāti) bedeutet zum Zwecke des Überschreitens. „Zum Schwinden“ (atthaṅgamāyāti) bedeutet zum Zwecke des Erreichens des Endes. „Zum Erlangen des Pfades“ (ñāyassa adhigamāyāti) bedeutet zum Zwecke des Erlangens des Pfades zusammen mit der Hellsicht. „Zur Verwirklichung des Nibbāna“ (nibbānassa sacchikiriyāyāti) bedeutet zum Zwecke der Verwirklichung des bedingungsfreien Nibbāna. „Und er tut keine neue Tat“ (navañca kammaṃ na karotīti) bedeutet, er häuft keine neue Tat an. „Und die alte Tat“ (purāṇañca kammanti) bedeutet die zuvor angehäufte Tat. „Indem er sie immer wieder berührt, bringt er sie zum Schwinden“ (phussa phussa byantī karotīti) bedeutet, dass er ihr durch wiederholtes Berühren ein Ende bereitet; die Bedeutung ist, dass er durch wiederholtes Berühren des Reifungskontakts jene Tat versiegen lässt. „Selbst zu sehen“ (sandiṭṭhikāti) bedeutet, dass sie selbst geschaut werden muss. „Zeitlos“ (akālikāti) bedeutet, dass sie ihre Wirkung nicht erst zu einer anderen Zeit entfaltet. „Zum Kommen und Sehen einladend“ (ehipassikāti) bedeutet, dass es angemessen ist, sie mit den Worten „Komm und sieh!“ zu zeigen. „Hinführend“ (opaneyyikāti) bedeutet, dass sie zur Anwendung geeignet ist, wert, sich daran zu halten. „Von den Weisen persönlich zu erfahren“ (paccattaṃ veditabbā viññūhīti) bedeutet, dass sie von den Weisen jeweils im eigenen Geiststrom zu erkennen ist, von den Toren hingegen schwer zu erkennen ist. So werden in Bezug auf die Tugend zwei Pfade und zwei Früchte dargelegt. Denn die Stromeingetretenen und Einmalwiederkehrenden erfüllen die Tugendregeln vollkommen. Durch die Vollkommenheit der Konzentration, beginnend mit „Abgeschieden von den Sinnengütern“, werden jedoch drei Pfade und drei Früchte dargelegt. Denn der edle Jünger, der ein Nichtwiederkehrender ist, wird als einer bezeichnet, der die Konzentration vollkommen erfüllt. Mit „durch das Versiegen der Triebe“ usw. wird die Frucht der Arhatschaft dargelegt. Einige Lehrer meinen jedoch, dass auch Tugend und Konzentration hier nur in Verbindung mit der Frucht der Arhatschaft gemeint sind. Um jedoch die Praxis für jeden Einzelnen darzustellen, wurde der Text jeweils gesondert dargelegt.

5. නිවෙසකසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Nivesaka-Suttas

76. පඤ්චමෙ අමච්චාති සුහජ්ජා. ඤාතීති සස්සුසසුරපක්ඛිකා. සාලොහිතාති සමානලොහිතා භාතිභගිනිආදයො. අවෙච්චප්පසාදෙති ගුණෙ අවෙච්ච ජානිත්වා උප්පන්නෙ අචලප්පසාදෙ. අඤ්ඤථත්තන්ති භාවඤ්ඤථත්තං[Pg.204]. පථවීධාතුයාතිආදීසු වීසතියා කොට්ඨාසෙසු ථද්ධාකාරභූතාය පථවීධාතුයා, ද්වාදසසු කොට්ඨාසෙසු යූසගතාය ආබන්ධනභූතාය ආපොධාතුයා, චතූසු කොට්ඨාසෙසු පරිපාචනභූතාය තෙජොධාතුයා, ඡසු කොට්ඨාසෙසු විත්ථම්භනභූතාය වායොධාතුයා සියා අඤ්ඤථත්තං. න ත්වෙවාති ඉමෙසං හි චතුන්නං මහාභූතානං අඤ්ඤමඤ්ඤභාවූපගමනෙන සියා අඤ්ඤථත්තං, අරියසාවකස්ස පන න ත්වෙව සියාති දස්සෙති. එත්ථ ච අඤ්ඤථත්තන්ති පසාදඤ්ඤථත්තඤ්ච ගතිඅඤ්ඤථත්තඤ්ච. තඤ්හි තස්ස න හොති, භාවඤ්ඤථත්තං පන හොති. අරියසාවකො හි මනුස්සො හුත්වා දෙවොපි හොති බ්‍රහ්මාපි. පසාදො පනස්ස භවන්තරෙපි න විගච්ඡති, න ච අපායගතිසඞ්ඛාතං ගතිඅඤ්ඤථත්තං පාපුණාති. සත්ථාපි තදෙව දස්සෙන්තො තත්‍රිදං අඤ්ඤථත්තන්තිආදිමාහ. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

76. Im fünften Sutta bedeutet „Gefährten“ (amaccā) Freunde. „Verwandte“ (ñātī) meint die Verwandten von Seiten der Schwiegereltern. „Blutsverwandte“ (sālohitā) meint Verwandte desselben Blutes, wie Brüder, Schwestern usw. „Unerschütterliches Vertrauen“ (aveccappasādeti) meint das unerschütterliche Vertrauen, das entsteht, nachdem man die Tugenden klar erkannt hat. „Anderswerden“ (aññathattanti) meint das Anderswerden des Zustands. Bei den Worten „Erd-Element“ usw. könnte ein Anderswerden des Erdelements geben, das in zwanzig Teilen einen festen Zustand hat; des Wasserelements, das in zwölf Teilen flüssig und verbindend wirkt; des Feuerelements, das in vier Teilen reifend wirkt; des Windelements, das in sechs Teilen stützend wirkt. „Aber gewiss nicht“ (na tvevāti) zeigt Folgendes: Durch das Übergehen dieser vier Hauptelemente in den Zustand des jeweils anderen mag es ein Anderswerden geben, aber für den edlen Jünger gibt es gewiss kein Anderswerden seines Vertrauens. Und hierbei meint „Anderswerden“ eine Änderung des Vertrauens und eine Änderung des Bestimmungsortes. Dies geschieht ihm nämlich nicht; eine Änderung des Zustands geschieht jedoch. Denn ein edler Jünger, nachdem er ein Mensch war, wird auch zu einem Deva oder einem Brahma. Sein Vertrauen jedoch schwindet auch in einer anderen Existenz nicht, und er erleidet keine Änderung des Bestimmungsortes, die als Wiedergeburt in den niederen Welten bezeichnet wird. Um eben dies zu zeigen, sprach der Meister die Worte: „Hierbei ist dieses Anderswerden...“ usw. Das Übrige hierbei hat eine offensichtliche Bedeutung.

6. පඨමභවසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des ersten Bhava-Suttas

77. ඡට්ඨෙ කාමධාතුවෙපක්කන්ති කාමධාතුයා විපච්චනකං. කාමභවොති කාමධාතුයං උපපත්තිභවො. කම්මං ඛෙත්තන්ති කුසලාකුසලකම්මං විරුහනට්ඨානට්ඨෙන ඛෙත්තං. විඤ්ඤාණං බීජන්ති සහජාතං අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණං විරුහනට්ඨෙන බීජං. තණ්හා ස්නෙහොති පග්ගණ්හනානුබ්‍රූහනවසෙන තණ්හා උදකං නාම. අවිජ්ජානීවරණානන්ති අවිජ්ජාය ආවරිතානං. තණ්හාසංයොජනානන්ති තණ්හාබන්ධනෙන බද්ධානං. හීනාය ධාතුයාති කාමධාතුයා. විඤ්ඤාණං පතිට්ඨිතන්ති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණං පතිට්ඨිතං. මජ්ඣිමාය ධාතුයාති රූපධාතුයා. පණීතාය ධාතුයාති අරූපධාතුයා. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

77. Im sechsten Sutta bedeutet „Reifung im Sinnesbereich“ (kāmadhātuvepakkanti) das, was im Sinnesbereich reift. „Sinnendasein“ (kāmabhavoti) meint das Dasein durch Wiedergeburt im Sinnesbereich. „Die Tat ist das Feld“ (kammaṃ khettanti) bedeutet, dass die heilsame und unheilsame Tat im Sinne des Ortes des Gedeihens ein Feld ist. „Das Bewusstsein ist der Same“ (viññāṇaṃ bījanti) bedeutet das mitentstandene Gestaltungsbewusstsein, das im Sinne des Gedeihens ein Same ist. „Begehren ist die Feuchtigkeit“ (taṇhā snehoti) bedeutet, dass das Begehren aufgrund des Nährens und Förderns als Wasser bezeichnet wird. „Der von Unwissenheit Gehemmten“ (avijjānīvaraṇānanti) meint jene, die von Unwissenheit verhüllt sind. „Der an das Begehren Gefesselten“ (taṇhāsaṃyojanānanti) meint jene, die durch die Fessel des Begehrens gebunden sind. „Im niederen Element“ (hīnāya dhātuyāti) meint im Sinnesbereich. „Das Bewusstsein ist festgesetzt“ (viññāṇaṃ patiṭṭhitanti) bedeutet, dass das Gestaltungsbewusstsein festgesetzt ist. „Im mittleren Element“ (majjhimāya dhātuyāti) meint im Bereich der feinstofflichen Form. „Im erhabenen Element“ (paṇītāya dhātuyāti) meint im formlosen Bereich. Das Übrige hierbei hat eine offensichtliche Bedeutung.

7. දුතියභවසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des zweiten Bhava-Suttas

78. සත්තමෙ චෙතනාති කම්මචෙතනා. පත්ථනාපි කම්මපත්ථනාව. සෙසං පුරිමසදිසමෙවාති.

78. Im siebten Sutta meint „Wille“ (cetanā) den Willen zur Tat. Auch „Wunsch“ (patthanā) meint nur das Sehnen nach Taten. Das Übrige ist genau wie das Vorhergehende.

8. සීලබ්බතසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Sīlabbata-Suttas

79. අට්ඨමෙ සීලබ්බතන්ති සීලඤ්චෙව වතඤ්ච. ජීවිතන්ති දුක්කරකාරිකානුයොගො. බ්‍රහ්මචරියන්ති බ්‍රහ්මචරියවාසො. උපට්ඨානසාරන්ති උපට්ඨානෙන සාරං[Pg.205], ‘‘ඉදං වරං ඉදං නිට්ඨා’’ති එවං උපට්ඨිතන්ති අත්ථො. සඵලන්ති සඋද්‍රයං සවඩ්ඪිකං හොතීති පුච්ඡති. න ඛ්වෙත්ථ, භන්තෙ, එකංසෙනාති, භන්තෙ, න ඛො එත්ථ එකංසෙන බ්‍යාකාතබ්බන්ති අත්ථො. උපට්ඨානසාරං සෙවතොති ඉදං සාරං වරං නිට්ඨාති එවං උපට්ඨිතං සෙවමානස්ස. අඵලන්ති ඉට්ඨඵලෙන අඵලං. එත්තාවතා කම්මවාදිකිරියවාදීනං පබ්බජ්ජං ඨපෙත්වා සෙසො සබ්බොපි බාහිරකසමයො ගහිතො හොති. සඵලන්ති ඉට්ඨඵලෙන සඵලං සඋද්‍රයං. එත්තාවතා ඉමං සාසනං ආදිං කත්වා සබ්බාපි කම්මවාදිකිරියවාදීනං පබ්බජ්ජා ගහිතා. න ච පනස්ස සුලභරූපො සමසමො පඤ්ඤායාති එවං සෙක්ඛභූමියං ඨත්වා පඤ්හං කථෙන්තො අස්ස ආනන්දස්ස පඤ්ඤාය සමසමො න සුලභොති දස්සෙති. ඉමස්මිං සුත්තෙ සෙක්ඛභූමි නාම කථිතාති.

79. Im achten Sutta bedeutet "sīlabbata" (Tugend und Gelübde) sowohl sittliches Verhalten als auch Gelübde. "Jīvita" (Lebensführung) bezeichnet das Streben nach mühsamen asketischen Praktiken. "Brahmacariya" (heiliges Leben) bedeutet das Verweilen im heiligen Leben. "Upaṭṭhānasāra" (das Festhalten an einer Essenz) bedeutet eine Essenz durch das Ausrichten des Geistes; die Bedeutung ist das, was sich in der Weise eingestellt hat: "Dies ist das Beste, dies ist das Endziel". Mit "saphala" (fruchtbar) fragt er, ob es von Nutzen und mit Zuwachs verbunden ist. "Nicht wahrlich hier, Ehrwürdiger, kategorisch" bedeutet: "Ehrwürdiger, hierauf darf man nicht kategorisch antworten". "Für jemanden, der sich dem Upaṭṭhānasāra widmet" bedeutet: für jemanden, der sich dem widmet, was sich in der Weise eingestellt hat: "Dies ist die Essenz, das Beste, das Endziel". "Aphala" (ergebnislos) bedeutet: ohne die erwünschte Frucht. Damit wird, abgesehen von der Entsagung derer, die an das Karma und die Wirksamkeit der Tat glauben, jede andere Lehre von Außenstehenden erfasst. "Saphala" (fruchtbringend) bedeutet: mit der erwünschten Frucht versehen, vorteilhaft. Damit ist, beginnend mit dieser Lehre, das gesamte Entsagungsleben aller derer, die an das Karma und die Wirksamkeit der Tat glauben, erfasst. "Und es ist nicht leicht, jemandem zu begegnen, der ihm an weisheit gleichkommt" zeigt auf: Für diesen Ehrwürdigen Ānanda, der auf der Stufe des Lernenden steht und die Frage beantwortet, ist jemand, der ihm an Weisheit gleichkommt, nicht leicht zu finden. In diesem Sutta wird die sogenannte Stufe des Lernenden dargelegt.

9. ගන්ධජාතසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Gandhajāta-Sutta.

80. නවමෙ එතදවොචාති පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො දසබලස්ස වත්තං දස්සෙත්වා අත්තනො දිවාවිහාරට්ඨානං ගන්ත්වා ‘‘ඉමස්මිං ලොකෙ මූලගන්ධො නාම අත්ථි, සාරගන්ධො නාම අත්ථි, පුප්ඵගන්ධො නාම අත්ථි. ඉමෙ පන තයොපි ගන්ධා අනුවාතංයෙව ගච්ඡන්ති, න පටිවාතං. අත්ථි නු ඛො කිඤ්චි, යස්ස පටිවාතම්පි ගන්ධො ගච්ඡතී’’ති චින්තෙත්වා අට්ඨන්නං වරානං ගහණකාලෙයෙව කඞ්ඛුප්පත්තිසමයෙ උපසඞ්කමනවරස්ස ගහිතත්තා තක්ඛණංයෙව දිවාට්ඨානතො වුට්ඨාය සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නො උප්පන්නාය කඞ්ඛාය විනොදනත්ථං එතං ‘‘තීණිමානි, භන්තෙ’’තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ ගන්ධජාතානීති ගන්ධජාතියො. මූලගන්ධොති මූලවත්ථුකො ගන්ධො, ගන්ධසම්පන්නං වා මූලමෙව මූලගන්ධො. තස්ස හි ගන්ධො අනුවාතං ගච්ඡති. ගන්ධස්ස පන ගන්ධො නාම නත්ථි. සාරගන්ධපුප්ඵගන්ධෙසුපි එසෙව නයො. අත්ථානන්ද, කිඤ්චි ගන්ධජාතන්ති එත්ථ සරණගමනාදයො ගුණවණ්ණභාසනවසෙන දිසාගාමිතාය ගන්ධසදිසත්තා ගන්ධා, තෙසං වත්ථුභූතො පුග්ගලො ගන්ධජාතං නාම. ගන්ධො ගච්ඡතීති වණ්ණභාසනවසෙන ගච්ඡති. සීලවාති පඤ්චසීලෙන වා දසසීලෙන වා සීලවා. කල්‍යාණධම්මොති තෙනෙව සීලධම්මෙන කල්‍යාණධම්මො සුන්දරධම්මො. විගතමලමච්ඡෙරෙනාතිආදීනං අත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.160) විත්ථාරිතොව. දිසාසූති චතූසු දිසාසු චතූසු අනුදිසාසු[Pg.206]. සමණබ්‍රාහ්මණාති සමිතපාපබාහිතපාපා සමණබ්‍රාහ්මණා.

80. Im neunten Sutta bezieht sich "dies sprach er" darauf, dass der Ehrwürdige Ānanda, nachdem er nach dem Mahl vom Almosengang zurückgekehrt war, dem Zehnkraft-Besitzenden seine Ehrerbietung erwiesen hatte und zu seinem Ort für den Tagesaufenthalt gegangen war, dachte: "In dieser Welt gibt es den Duft von Wurzeln, den Duft von Kernholz und den Duft von Blüten. Diese drei Düfte wehen jedoch nur mit dem Wind, nicht gegen den Wind. Gibt es wohl etwas, dessen Duft auch gegen den Wind weht?" Da er zur Zeit, als er die acht Wünsche auswählte, auch das Privileg gewählt hatte, bei auftretenden Zweifeln herantreten zu dürfen, erhob er sich in genau jenem Moment des Zweifels von seinem Tagesaufenthalt, begab sich zum Erhabenen, verbeugte sich vor ihm, setzte sich an eine Seite nieder und sprach, um den entstandenen Zweifel zu vertreiben, diese Worte: "Es gibt diese drei, o Herr..." und so weiter. Darin bedeutet "Arten von Düften" Duftkategorien. "Wurzelduft" ist ein Duft, der seine Basis in der Wurzel hat, oder die mit Duft versehene Wurzel selbst ist der Wurzelduft. Denn dessen Duft zieht mit dem Wind. Dem Duft selbst wohnt jedoch kein eigener Duft inne. Ebenso verhält es sich bei Kernholzduft und Blütenduft. Bei den Worten "Gibt es, Ānanda, irgendeine Art von Duft" sind Zufluchtnahme und andere Tugenden wie Düfte, weil sie sich durch das Preisen ihrer guten Eigenschaften in alle Himmelsrichtungen verbreiten; und die Person, die das Fundament dieser Tugenden bildet, wird als "Art von Duft" bezeichnet. "Der Duft zieht" bedeutet, er verbreitet sich durch das Rühmen der Tugenden. "Tugendhaft" bedeutet, dass man entweder die fünf Tugendregeln oder die zehn Tugendregeln einhält. "Von heilsamer Natur" bedeutet, eben durch diese Tugendpraxis von edler, schöner Natur zu sein. Die Bedeutung von Ausdrücken wie "frei vom Makel des Geizes" ist bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt worden. "In den Himmelsrichtungen" bedeutet in den vier Haupthimmelsrichtungen und den vier Zwischenrichtungen. "Asketen und Brahmanen" sind jene, die das Übel besänftigt und das Böse vertrieben haben.

න පුප්ඵගන්ධො පටිවාතමෙතීති වස්සිකපුප්ඵාදීනං ගන්ධො පටිවාතං න ගච්ඡති. න චන්දනං තගරමල්ලිකා වාති චන්දනතගරමල්ලිකානම්පි ගන්ධො පටිවාතං න ගච්ඡතීති අත්ථො. දෙවලොකෙපි ඵුටසුමනා නාම හොති, තස්සා පුප්ඵිතදිවසෙ ගන්ධො යොජනසතං අජ්ඣොත්ථරති. සොපි පටිවාතං විදත්ථිමත්තම්පි රතනමත්තම්පි ගන්තුං න සක්කොතීති වදන්ති. සතඤ්ච ගන්ධො පටිවාතමෙතීති සතඤ්ච පණ්ඩිතානං බුද්ධපච්චෙකබුද්ධබුද්ධපුත්තානං සීලාදිගුණගන්ධො පටිවාතං ගච්ඡති. සබ්බා දිසා සප්පුරිසො පවායතීති සප්පුරිසො පණ්ඩිතො සීලාදිගුණගන්ධෙන සබ්බා දිසා පවායති, සබ්බා දිසා ගන්ධෙන අවත්ථරතීති අත්ථො.

"Der Blütenduft weht nicht gegen den Wind" bedeutet, dass der Duft von Jasminblüten und anderen nicht gegen den Wind zieht. "Weder Sandelholz noch Tagara- oder Mallikā-Jasmin" bedeutet, dass auch der Duft von Sandelholz, Tagara und Mallikā-Jasmin nicht gegen den Wind zieht. Sogar in der Götterwelt gibt es eine Blume namens Phuṭasumanā; an dem Tag, an dem sie erblüht, breitet sich ihr Duft über hundert Meilen aus. Dennoch sagen sie, dass selbst dieser Duft nicht einmal eine Spanne oder eine Elle weit gegen den Wind dringen kann. "Doch der Duft der Guten weht gegen den Wind" bedeutet, dass der Duft der Tugend und anderer edler Qualitäten der Guten — der Weisen, der Buddhas, der Paccekabuddhas und der Jünger des Buddha — gegen den Wind zieht. "In alle Richtungen verströmt der edle Mensch seinen Duft" bedeutet, dass der edle Mensch, der Weise, durch den Duft seiner Tugend und anderer Qualitäten in alle Himmelsrichtungen duftet, das heißt, er erfüllt alle Richtungen mit seinem Wohlgeruch.

10. චූළනිකාසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Cūḷanikā-Sutta.

81. දසමස්ස දුවිධො නික්ඛෙපො අත්ථුප්පත්තිකොපි පුච්ඡාවසිකොපි. කතරඅත්ථුප්පත්තියං කස්ස පුච්ඡාය කථිතන්ති චෙ? අරුණවතිසුත්තන්තඅත්ථුප්පත්තියං (සං. නි. 1.185 ආදයො) ආනන්දත්ථෙරස්ස පුච්ඡාය කථිතං. අරුණවතිසුත්තන්තො කෙන කථිතොති? ද්වීහි බුද්ධෙහි කථිතො සිඛිනා ච භගවතා අම්හාකඤ්ච සත්ථාරා. ඉමස්මා හි කප්පා එකතිංසකප්පමත්ථකෙ අරුණවතිනගරෙ අරුණවතො රඤ්ඤො පභාවතියා නාම මහෙසියා කුච්ඡිස්මිං නිබ්බත්තිත්වා පරිපක්කෙ ඤාණෙ මහාභිනික්ඛමනං නික්ඛමිත්වා සිඛී භගවා බොධිමණ්ඩෙ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පටිවිජ්ඣිත්වා පවත්තිතවරධම්මචක්කො අරුණවතිං නිස්සාය විහරන්තො එකදිවසං පාතොව සරීරප්පටිජග්ගනං කත්වා මහාභික්ඛුසඞ්ඝපරිවාරො ‘‘අරුණවතිං පිණ්ඩාය පවිසිස්සාමී’’ති නික්ඛමිත්වා විහාරද්වාරකොට්ඨකසමීපෙ ඨිතො අභිභුං නාම අග්ගසාවකං ආමන්තෙසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො, භික්ඛු, අරුණවතිං පිණ්ඩාය පවිසිතුං, යෙන අඤ්ඤතරො බ්‍රහ්මලොකො තෙනුපසඞ්කමිස්සාමා’’ති. යථාහ –

81. Die Einleitung des zehnten Sutta ist zweifach: Sie erfolgt entweder aufgrund eines äußeren Anlasses oder aufgrund einer Frage. Wenn man fragt: "Bei welchem Anlass und auf wessen Frage hin wurde es verkündet?", so lautet die Antwort: Es wurde beim Anlass des Aruṇavati-Suttas auf die Frage des Ehrwürdigen Ānanda hin verkündet. "Von wem wurde das Aruṇavati-Sutta verkündet?" Es wurde von zwei Buddhas verkündet: vom Erhabenen Sikhī und von unserem eigenen Lehrer. Denn einunddreißig Äonen vor dem jetzigen Weltzeitalter wurde der Erhabene Sikhī im Schoß der Königin namens Pabhāvatī, der Gemahlin des Königs Aruṇavat in der Stadt Aruṇavatī, wiedergeboren. Als seine Erkenntnis gereift war, zog er in der Großen Entsagung aus, erlangte am Fuße des Bodhi-Baumes die Allwissenheit, setzte das edle Rad der Lehre in Bewegung und weilte nahe der Stadt Aruṇavatī. Eines Tages verrichtete er frühmorgens seine persönliche Pflege, machte sich in Begleitung einer großen Mönchsgemeinschaft mit dem Gedanken auf den Weg: "Ich werde in die Stadt Aruṇavatī gehen, um Almosen zu sammeln", blieb nahe dem Torgebäude des Klosters stehen und wandte sich an seinen Hauptschüler namens Abhibhū: "Es ist noch viel zu früh, o Mönch, um in die Stadt Aruṇavatī zum Almosengang hineinzugehen. Lass uns dorthin aufbrechen, wo eine der Brahma-Welten ist." Wie es heißt:

‘‘අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අභිභුං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘ආයාම, බ්‍රාහ්මණ, යෙන අඤ්ඤතරො බ්‍රහ්මලොකො [Pg.207] තෙනුපසඞ්කමිස්සාම, න තාව භත්තකාලො භවිස්සතී’ති. ‘එවං, භන්තෙ’ති ඛො, භික්ඛවෙ, අභිභූ භික්ඛු සිඛිස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පච්චස්සොසි. අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අරහං සම්මාසම්බුද්ධො අභිභූ ච භික්ඛු යෙන අඤ්ඤතරො බ්‍රහ්මලොකො තෙනුපසඞ්කමිංසූ’’ති (සං. නි. 1.185).

"Da wandte sich, ihr Mönche, der Erhabene Sikhī, der Heilige, vollkommen Erwachte, an den Mönch Abhibhū: 'Komm, Brahmane, lass uns dorthin begeben, wo sich eine der Brahma-Welten befindet; es ist noch nicht Zeit für das Mahl.' — 'Ja, o Herr', antwortete der Mönch Abhibhū dem Erhabenen Sikhī, dem Heiligen, vollkommen Erwachten. Daraufhin, ihr Mönche, begaben sich der Erhabene Sikhī, der Heilige, vollkommen Erwachte, und der Mönch Abhibhū dorthin, wo sich die besagte Brahma-Welt befand."

තත්ථ මහාබ්‍රහ්මා සම්මාසම්බුද්ධං දිස්වා අත්තමනො පච්චුග්ගමනං කත්වා බ්‍රහ්මාසනං පඤ්ඤාපෙත්වා අදාසි, ථෙරස්සාපි අනුච්ඡවිකං ආසනං පඤ්ඤාපයිංසු. නිසීදි භගවා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ, ථෙරොපි අත්තනො පඤ්ඤත්තාසනෙ නිසීදි. මහාබ්‍රහ්මාපි දසබලං වන්දිත්වා එකමන්තං නිසීදි.

Als der Große Brahma dort den vollkommen Erwachten sah, ging er ihm erfreuten Geistes entgegen, bereitete einen erhabenen Sitz vor und bot ihn an. Auch für den älteren Mönch bereiteten sie einen angemessenen Sitz vor. Der Erhabene setzte sich auf den vorbereiteten Sitz, und auch der Thera setzte sich auf den für ihn hergerichteten Sitz. Der Große Brahma verbeugte sich vor dem Zehnkraft-Besitzenden und setzte sich an eine Seite nieder.

අථ ඛො, භික්ඛවෙ, සිඛී භගවා අභිභුං භික්ඛුං ආමන්තෙසි – ‘‘පටිභාතු තං, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රහ්මුනො ච බ්‍රහ්මපරිසාය ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජානඤ්ච ධම්මීකථාති. ‘එවං, භන්තෙ’ති ඛො, භික්ඛවෙ, අභිභූ භික්ඛු සිඛිස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස පටිස්සුණිත්වා බ්‍රහ්මුනො ච බ්‍රහ්මපරිසාය ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජානඤ්ච ධම්මිං කථං කථෙසි. ථෙරෙ ධම්මං කථෙන්තෙ බ්‍රහ්මගණා උජ්ඣායිංසු – ‘‘චිරස්සඤ්ච මයං සත්ථු බ්‍රහ්මලොකාගමනං ලභිම්හ, අයඤ්ච භික්ඛු ඨපෙත්වා සත්ථාරං සයං ධම්මකථං ආරභී’’ති.

Da sprach, ihr Mönche, der Erhabene Sikhī zum Mönch Abhibhū: „Möge dir, Brāhmaṇa, eine Lehrrede einfallen für den Brahmā, für das Gefolge des Brahmā und für die Hofbeamten des Brahmā.“ – „Gewiss, o Herr“, antwortete der Mönch Abhibhū, ihr Mönche, dem Erhabenen Sikhī, dem Heiligen, vollkommen Erwachten, und hielt eine Lehrrede vor dem Brahmā, dem Gefolge des Brahmā und den Hofbeamten des Brahmā. Während der ältere Mönch die Lehre darlegte, beschwerten sich die Scharen der Brahmās: „Erst nach langer Zeit haben wir das Kommen des Meisters in die Brahmā-Welt erlangt; dieser Mönch aber hat, den Meister beiseite lassend, selbst eine Lehrrede begonnen!“

සත්ථා තෙසං අනත්තමනභාවං ඤත්වා අභිභුං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘උජ්ඣායන්ති ඛො තෙ, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රහ්මා ච බ්‍රහ්මපරිසා ච බ්‍රහ්මපාරිසජ්ජා ච. තෙන හි ත්වං – බ්‍රාහ්මණ, භිය්‍යොසොමත්තාය සංවෙජෙහී’’ති. ථෙරො සත්ථු වචනං සම්පටිච්ඡිත්වා අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිකුබ්බනං කත්වා සහස්සිලොකධාතුං සරෙන විඤ්ඤාපෙන්තො ‘‘ආරම්භථ නික්කමථා’’ති (සං. නි. 1.185) ගාථාද්වයං අභාසි. කිං පන කත්වා ථෙරො සහස්සිලොකධාතුං විඤ්ඤාපෙසීති? නීලකසිණං තාව සමාපජ්ජිත්වා සබ්බත්ථ අන්ධකාරං ඵරි, තතො ‘‘කිමිදං අන්ධකාර’’න්ති සත්තානං ආභොගෙ උප්පන්නෙ ආලොකං දස්සෙසි. ‘‘කිං ආලොකො අය’’න්ති විචිනන්තානං අත්තානං දස්සෙසි, සහස්සචක්කවාළෙ දෙවමනුස්සා අඤ්ජලිං පග්ගණ්හිත්වා පග්ගණ්හිත්වා ථෙරංයෙව නමස්සමානා අට්ඨංසු. ථෙරො ‘‘මහාජනො මය්හං ධම්මං දෙසෙන්තස්ස සරං සුණාතූ’’ති ඉමා [Pg.208] ගාථා අභාසි. සබ්බෙ ඔසටාය පරිසාය මජ්ඣෙ නිසීදිත්වා ධම්මං දෙසෙන්තස්ස විය සද්දං අස්සොසුං. අත්ථොපි නෙසං පාකටො අහොසි.

Als der Meister ihre Unzufriedenheit bemerkte, sprach er zum Mönch Abhibhū: „Sie beschweren sich wahrlich über dich, Brāhmaṇa – der Brahmā, das Gefolge des Brahmā und die Hofbeamten des Brahmā. Wohlan denn, Brāhmaṇa, rüttele sie noch weit mehr auf!“ Der ältere Mönch nahm das Wort des Meisters an, vollbrachte vielfältige Wunderkräfte und sprach, während er das tausendfältige Weltsystem mit seiner Stimme vernehmen ließ, die zwei Verse: „Beginnt! Strebt an! …“. Wie aber ließ der ältere Mönch das tausendfältige Weltsystem dies vernehmen? Zuerst trat er in das blaue Kasiṇa ein und breitete überall Dunkelheit aus; als sich daraufhin bei den Wesen die Aufmerksamkeit regte: „Was ist diese Dunkelheit?“, zeigte er ihnen Licht. Denen, die nachforschten: „Was ist dieses Licht?“, zeigte er sich selbst. In den tausend Weltsystemen standen Götter und Menschen mit respektvoll zusammengelegten Händen da und verehrten eben diesen älteren Mönch. Der ältere Mönch dachte: „Möge die Volksmenge meine Stimme hören, während ich die Lehre verkünde“, und sprach diese Verse. Alle hörten die Stimme genau so, als säßen sie mitten in einer versammelten Gemeinde, während er die Lehre darlegte. Auch die Bedeutung wurde ihnen vollkommen klar.

අථ ඛො භගවා සද්ධිං ථෙරෙන අරුණවතිං පච්චාගන්ත්වා පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො භික්ඛුසඞ්ඝං පුච්ඡි – ‘‘අස්සුත්ථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, අභිභුස්ස භික්ඛුනො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨිතස්ස ගාථායො භාසමානස්සා’’ති. තෙ ‘‘ආම, භන්තෙ’’ති පටිජානිත්වා සුතභාවං ආවිකරොන්තා තදෙව ගාථාද්වයං උදාහරිංසු. සත්ථා ‘‘සාධු සාධූ’’ති සාධුකාරං දත්වා දෙසනං නිට්ඨපෙසි. එවං තාව ඉදං සුත්තං ඉතො එකතිංසකප්පමත්ථකෙ සිඛිනා භගවතා කථිතං.

Da kehrte der Erhabene zusammen mit dem älteren Mönch nach Aruṇavatī zurück, ging auf Almosengang und fragte nach dem Mahle, nach der Rückkehr vom Almosengang, die Mönchsgemeinschaft: „Habt ihr, ihr Mönche, den Mönch Abhibhū gehört, wie er in der Brahmā-Welt stand und diese Verse sprach?“ Sie stimmten zu: „Ja, o Herr“, und um kundzutun, dass sie es gehört hatten, rezitierten sie genau jene zwei Verse. Der Meister spendete Beifall mit den Worten: „Gut, gut!“ und schloss die Unterweisung ab. So wurde diese Lehrrede vor einunddreißig Weltzeitaltern von dem Erhabenen namens Sikhī verkündet.

අම්හාකං පන භගවා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො පවත්තිතවරධම්මචක්කො සාවත්ථිං උපනිස්සාය ජෙතවනෙ විහරන්තො ජෙට්ඨමූලමාසපුණ්ණමදිවසෙ භික්ඛූ ආමන්තෙත්වා ඉමං අරුණවතිසුත්තං පට්ඨපෙසි. ආනන්දත්ථෙරො බීජනිං ගහෙත්වා බීජයමානො ඨිතකොව ආදිතො පට්ඨාය යාව පරියොසානා එකබ්‍යඤ්ජනම්පි අහාපෙත්වා සකලසුත්තං උග්ගණ්හි. සො පුනදිවසෙ පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො දසබලස්ස වත්තං දස්සෙත්වා අත්තනො දිවාවිහාරට්ඨානං ගන්ත්වා සද්ධිවිහාරිකන්තෙවාසිකෙසු වත්තං දස්සෙත්වා පක්කන්තෙසු හිය්‍යො කථිතං අරුණවතිසුත්තං ආවජ්ජෙන්තො නිසීදි. අථස්ස සබ්බං සුත්තං විභූතං උපට්ඨාසි. සො චින්තෙසි – ‘‘සිඛිස්ස භගවතො අග්ගසාවකො බ්‍රහ්මලොකෙ ඨත්වා චක්කවාළසහස්සෙ අන්ධකාරං විධමෙත්වා සරීරොභාසං දස්සෙත්වා අත්තනො සද්දං සාවෙන්තො ධම්මකථං කථෙසීති හිය්‍යො සත්ථාරා කථිතං, සාවකස්ස තාව විසයො එවරූපො, දස පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො පන සම්මාසම්බුද්ධො කිත්තකං ඨානං සරෙන විඤ්ඤාපෙය්‍යා’’ති. සො එවං උප්පන්නාය විමතියා විනොදනත්ථං තඞ්ඛණෙයෙව භගවන්තං උපසඞ්කමිත්වා තමත්ථං පුච්ඡි. එතමත්ථං දස්සෙතුං අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දොති වුත්තං.

Unser Erhabener jedoch, der die Allwissenheit erlangt und das vortreffliche Rad der Lehre in Bewegung gesetzt hatte, weilte nahe Sāvatthī im Jetavana-Kloster; am Vollmondtag des Monats Jeṭṭhamūla rief er die Mönche zusammen und legte diese Aruṇavatī-Lehrrede dar. Der ehrwürdige Ältere Ānanda stand da, hielt einen Fächer und fächelte ihm zu; dabei erfasste er die gesamte Lehrrede vom Anfang bis zum Ende, ohne auch nur einen einzigen Buchstaben auszulassen. Am nächsten Tag, als er vom Almosengang zurückgekehrt war, seine Pflichten gegenüber dem Zehnkräftebesitzenden verrichtet hatte, zu seinem Platz für die Mittagsruhe gegangen war und auch seine Pflichten gegenüber den Mitbewohnern und Schülern verrichtet hatte, setzte er sich nach deren Weggang nieder und dachte über die am Vortag verkündete Aruṇavatī-Lehrrede nach. Da erschien ihm die gesamte Lehrrede völlig klar. Er dachte: „Der Hauptjünger des Erhabenen Sikhī stand in der Brahmā-Welt, vertrieb die Dunkelheit in tausend Weltsystemen, ließ seine Körperstrahlung erglänzen, brachte seine Stimme zu Gehör und hielt eine Lehrrede – so hat es der Meister gestern verkündet. Wenn nun schon der Wirkungskreis eines Jüngers von solcher Art ist, welchen Bereich kann dann wohl ein vollkommen Erwachter, der die zehn Vollkommenheiten erfüllt und die Allwissenheit erlangt hat, mit seiner Stimme vernehmen lassen?“ Um diesen so entstandenen Zweifel zu beseitigen, suchte er augenblicklich den Erhabenen auf und fragte ihn nach diesem Sachverhalt. Um diesen Sachverhalt aufzuzeigen, wurden die Worte: „Da nun [ging] der ehrwürdige Ānanda…“ gesprochen.

තත්ථ සම්මුඛාති සම්මුඛීභූතෙන මයා එතං සුතං, න අනුස්සවෙන, න දූතපරම්පරායාති ඉමිනා අධිප්පායෙන එවමාහ. කීවතකං පහොති සරෙන විඤ්ඤාපෙතුන්ති කිත්තකං ඨානං සරීරොභාසෙන විහතන්ධකාරං කත්වා සරෙන විඤ්ඤාපෙතුං සක්කොති. සාවකො සො, ආනන්ද, අප්පමෙය්‍යා තථාගතාති [Pg.209] ඉදං භගවා ඉමිනා අධිප්පායෙනාහ – ආනන්ද, ත්වං කිං වදෙසි, සො පදෙසඤාණෙ ඨිතො සාවකො. තථාගතා පන දස පාරමියො පූරෙත්වා සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණං පත්තා අප්පමෙය්‍යා. සො ත්වං නඛසිඛාය පංසුං ගහෙත්වා මහාපථවිපංසුනා සද්ධිං උපමෙන්තො විය කිං නාමෙතං වදෙසි. අඤ්ඤො හි සාවකානං විසයො, අඤ්ඤො බුද්ධානං. අඤ්ඤො සාවකානං ගොචරො, අඤ්ඤො බුද්ධානං. අඤ්ඤං සාවකානං බලං, අඤ්ඤං බුද්ධානන්ති. ඉති භගවා ඉමිනා අධිප්පායෙන අප්පමෙය්‍යභාවං වත්වා තුණ්හී අහොසි.

Darin bedeutet „persönlich“: „Dies wurde von mir von Angesicht zu Angesicht gehört, nicht durch Hörensagen, nicht durch eine Kette von Boten“; in dieser Absicht sprach er dies. „Wie weit vermag er mit seiner Stimme vernehmen zu lassen?“ bedeutet: Einen wie großen Bereich vermag er, nachdem er die Dunkelheit durch sein Körperlicht vertrieben hat, mit seiner Stimme vernehmen lassen? „Er ist ein Jünger, Ānanda; unermesslich sind die Tathāgatas“ – dies sprach der Erhabene in folgender Absicht: „Ānanda, was sagst du da? Er ist ein Jünger, der in begrenztem Wissen gefestigt ist. Die Tathāgatas hingegen haben die zehn Vollkommenheiten erfüllt, das Allwissensheitswissen erlangt und sind unermesslich. Wie kannst du so sprechen, gleichsam als nähmest du etwas Staub auf die Spitze deines Fingernagels und verglichst ihn mit dem Staub der gesamten großen Erde? Denn ein anderer ist der Bereich der Jünger, ein anderer der der Buddhas. Ein anderer ist das Arbeitsfeld der Jünger, ein anderer das der Buddhas. Eine andere ist die Kraft der Jünger, eine andere die der Buddhas.“ In dieser Absicht sprach der Erhabene über die Unermesslichkeit und verharrte in Schweigen.

ථෙරො දුතියම්පි පුච්ඡි. සත්ථා, ‘‘ආනන්ද, ත්වං තාළච්ඡිද්දං ගහෙත්වා අනන්තාකාසෙන උපමෙන්තො විය, චාතකසකුණං ගහෙත්වා දියඩ්ඪයොජනසතිකෙන සුපණ්ණරාජෙන උපමෙන්තො විය, හත්ථිසොණ්ඩාය උදකං ගහෙත්වා මහාගඞ්ගාය උපමෙන්තො විය, චතුරතනිකෙ ආවාටෙ උදකං ගහෙත්වා සත්තහි සරෙහි උපමෙන්තො විය, නාළිකොදනමත්තලාභිං මනුස්සං ගහෙත්වා චක්කවත්තිරඤ්ඤා උපමෙන්තො විය, පංසුපිසාචකං ගහෙත්වා සක්කෙන දෙවරඤ්ඤා උපමෙන්තො විය, ඛජ්ජොපනකප්පභං ගහෙත්වා සූරියප්පභාය උපමෙන්තො විය කිං නාමෙතං වදෙසීති දීපෙන්තො දුතියම්පි අප්පමෙය්‍යභාවමෙව වත්වා තුණ්හී අහොසි. තතො ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘සත්ථා මයා පුච්ඡිතො න තාව කථෙසි, හන්ද නං යාවතතියං යාචිත්වා බුද්ධසීහනාදං නදාපෙස්සාමී’’ති. සො තතියම්පි යාචි. තං දස්සෙතුං තතියම්පි ඛොතිආදි වුත්තං. අථස්ස භගවා බ්‍යාකරොන්තො සුතා තෙ ආනන්දාතිආදිමාහ. ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘සත්ථා මෙ ‘සුතා තෙ, ආනන්ද, සහස්සී චූළනිකා ලොකධාතූ’ති එත්තකමෙව වත්වා තුණ්හී ජාතො, ඉදානි බුද්ධසීහනාදං නදිස්සතී’’ති සො සත්ථාරං යාචන්තො එතස්ස භගවා කාලොතිආදිමාහ.

Der Ehrwürdige fragte auch ein zweites Mal. Um zu verdeutlichen: 'Ānanda, wenn du das sagst, womit vergleichst du es? Es ist so, als ob man ein Schlüsselloch nähme und es mit dem unendlichen Raum vergleicht; als ob man einen Cātaka-Vogel nähme und ihn mit dem einhundertfünfzig Yojanas großen Garuda-König vergleicht; als ob man Wasser in einem Elefantenrüssel nähme und es mit dem großen Ganges vergleicht; als ob man Wasser in einer vier Ellen tiefen Grube nähme und es mit den sieben großen Seen vergleicht; als ob man einen armen Menschen, der kaum ein Maß gekochten Reis erhält, nähme und ihn mit einem Raddrehenden König vergleicht; als ob man einen Erddämon nähme und ihn mit Sakka, dem König der Götter, vergleicht; als ob man den Glanz eines Glühwürmchens nähme und ihn mit dem Glanz der Sonne vergleicht. Warum nur sprichst du so?', sprach der Meister auch ein zweites Mal nur über die Unermesslichkeit selbst und schwieg dann. Daraufhin dachte der Ehrwürdige: 'Der Meister, von mir befragt, antwortet noch nicht. Wohlan, ich werde ihn bis zu einem dritten Mal bitten und ihn den Löwenruf des Buddha ausstoßen lassen.' Er bat ein drittes Mal. Um dies zu zeigen, wurde der Textbeginn 'Tatiyampi kho...' ('Auch ein drittes Mal...') gesprochen. Als der Erhabene ihm daraufhin antwortete, sprach er: 'Hast du gehört, Ānanda...' und so weiter. Der Ehrwürdige dachte: 'Der Meister hat mir nur dies gesagt: „Hast du gehört, Ānanda, von dem tausendfachen, kleineren Weltsystem?“, und nachdem er nur so viel gesagt hatte, verstummte er. Nun wird er den Löwenruf des Buddha ausstoßen.' Um den Meister zu bitten, sprach er: 'Dafür ist nun die Zeit, Erhabener...' und so weiter.

භගවාපිස්ස විත්ථාරකථං කථෙතුං තෙන හානන්දාතිආදිමාහ. තත්ථ යාවතාති යත්තකං ඨානං. චන්දිමසූරියාති චන්දිමා ච සූරියො ච. පරිහරන්තීති විචරන්ති. දිසා භන්තීති සබ්බදිසා ඔභාසන්ති. විරොචනාති විරොචමානා. එත්තාවතා එකචක්කවාළං පරිච්ඡින්දිත්වා දස්සිතං හොති. ඉදානි තං සහස්සගුණං කත්වා දස්සෙන්තො තාව සහස්සධා ලොකොති ආහ. තස්මිං සහස්සධා ලොකෙති තස්මිං සහස්සචක්කවාළෙ. සහස්සං චාතුමහාරාජිකානන්ති [Pg.210] සහස්සං චාතුමහාරාජිකානං දෙවලොකානං. යස්මා පන එකෙකස්මිං චක්කවාළෙ චත්තාරො චත්තාරො මහාරාජානො, තස්මා චත්තාරි මහාරාජසහස්සානීති වුත්තං. ඉමිනා උපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. චූළනිකාති ඛුද්දිකා. අයං සාවකානං විසයො. කස්මා පනෙසා ආනීතාති? මජ්ඣිමිකාය ලොකධාතුයා පරිච්ඡෙදදස්සනත්ථං.

Der Erhabene sprach ebenfalls zu ihm, um eine ausführliche Darlegung zu geben: 'Nun denn, Ānanda...' und so weiter. Darin bedeutet 'soweit' (yāvatā): der Bereich, der so weit reicht. 'Mond und Sonne' (candimasūriyā) bedeutet der Mond und die Sonne. 'Sich herumbewegen' (pariharanti) bedeutet umherziehen. 'In den Himmelsrichtungen leuchten' (disā bhanti) bedeutet, dass alle Himmelsrichtungen erhellt werden. 'Strahlend' (virocanā) bedeutet leuchtend. Damit ist ein einzelnes Weltsystem (cakkavāḷa) abgegrenzt und dargestellt. Um es nun mit tausend multipliziert darzustellen, sagte er: 'so weit reicht das tausendfache Weltsystem' (tāva sahassadhā loko). 'In jenem tausendfachen Weltsystem' (tasmiṃ sahassadhā loke) bedeutet in diesen tausend Weltsystemen. 'Tausend der Cātumahārājikā-Götter' (sahassaṃ cātumahārājikānaṃ) bedeutet tausend Götterwelten der Vier Großen Könige. Weil es jedoch in jedem einzelnen Weltsystem vier Große Könige gibt, wird von 'viertausend Großen Königen' (cattāri mahārājasahassāni) gesprochen. Auf diese Weise ist die Bedeutung überall zu verstehen. 'Kleineres' (cūḷanikā) bedeutet geringes. Dies ist der Bereich der Jünger (sāvakā). Warum aber wurde dies angeführt? Um die Abgrenzung des mittleren Weltsystems aufzuzeigen.

යාවතාති යත්තකා. තාව සහස්සධාති තාව සහස්සභාගෙන. ද්විසහස්සී මජ්ඣිමිකා ලොකධාතූති අයං සහස්සචක්කවාළානි සහස්සභාගෙන ගණෙත්වා දසසතසහස්සචක්කවාළපරිමාණා ද්විසහස්සී මජ්ඣිමිකා නාම ලොකධාතු. අයං සාවකානං අවිසයො, බුද්ධානමෙව විසයො. එත්තකෙපි හි ඨානෙ තථාගතා අන්ධකාරං විධමෙත්වා සරීරොභාසං දස්සෙත්වා සරෙන විඤ්ඤාපෙතුං සක්කොන්තීති දීපෙති. එත්තකෙන බුද්ධානං ජාතික්ඛෙත්තං නාම දස්සිතං. බොධිසත්තානඤ්හි පච්ඡිමභවෙ දෙවලොකතො චවිත්වා මාතුකුච්ඡියං පටිසන්ධිග්ගහණදිවසෙ ච කුච්ඡිතො නික්ඛමනදිවසෙ ච මහාභිනික්ඛමනදිවසෙ ච සම්බොධිධම්මචක්කප්පවත්තනආයුසඞ්ඛාරවොස්සජ්ජනපරිනිබ්බානදිවසෙසු ච එත්තකං ඨානං කම්පති.

'Soweit' (yāvatā) bedeutet wie viele. 'Bis zum Tausendfachen' (tāva sahassadhā) bedeutet im tausendfachen Maße. 'Das zweitausendfache mittlere Weltsystem' (dvisahassī majjhimikā lokadhātu) bezeichnet jenes Weltsystem, das durch Multiplikation der tausend Weltsysteme mit dem Tausendfachen einen Umfang von einer Million (zehnmalhunderttausend) Weltsystemen hat. Dies ist nicht der Bereich der Jünger, sondern ausschließlich der Bereich der Buddhas. Denn es wird verdeutlicht: Selbst in einem Bereich dieser Größe können die Tathāgatas die Finsternis vertreiben, das Strahlen ihres Körpers zeigen und sich durch ihre Stimme verständlich machen. Damit ist das sogenannte 'Geburtsfeld' (jātikkhetta) der Buddhas dargestellt. Denn im letzten Dasein der Bodhisattvas bebt dieser gesamte Bereich am Tag des Verscheidens aus der Götterwelt und der Empfängnis im Mutterschoß, am Tag der Geburt aus dem Mutterschoß, am Tag der Großen Entsagung, am Tag der Erlangung der Erleuchtung, am Tag des Ingangsetzens des Rades der Lehre, am Tag des Aufgebens der Lebensspanne und am Tag des Parinibbāna.

තිසහස්සී මහාසහස්සීති සහස්සිතො පට්ඨාය තතියාති තිසහස්සී, සහස්සං සහස්සධා කත්වා ගණිතං මජ්ඣිමිකං සහස්සධා කත්වා ගණිතත්තා මහන්තෙහි සහස්සෙහි ගණිතාති මහාසහස්සී. එත්තාවතා කොටිසතසහස්සචක්කවාළපරිමාණො ලොකො දස්සිතො හොති. භගවා ආකඞ්ඛමානො එත්තකෙ ඨානෙ අන්ධකාරං විධමෙත්වා සරීරොභාසං දස්සෙත්වා සරෙන විඤ්ඤාපෙය්‍යාති. ගණකපුත්තතිස්සත්ථෙරො පන එවමාහ – ‘‘න තිසහස්සිමහාසහස්සිලොකධාතුයා එවං පරිමාණං. ඉදඤ්හි ආචරියානං සජ්ඣායමුළ්හකං වාචාය පරිහීනට්ඨානං, දසකොටිසතසහස්සචක්කවාළපරිමාණං පන ඨානං තිසහස්සිමහාසහස්සිලොකධාතු නාමා’’ති. එත්තාවතා හි භගවතා ආණාක්ඛෙත්තං නාම දස්සිතං. එතස්මිඤ්හි අන්තරෙ ආටානාටියපරිත්තඉසිගිලිපරිත්තධජග්ගපරිත්තබොජ්ඣඞ්ගපරිත්තඛන්ධපරිත්ත- මොරපරිත්තමෙත්තපරිත්තරතනපරිත්තානං ආණා ඵරති. යාවතා පන ආකඞ්ඛෙය්‍යාති යත්තකං ඨානං ඉච්ඡෙය්‍ය, ඉමිනා විසයක්ඛෙත්තං [Pg.211] දස්සෙති. බුද්ධානඤ්හි විසයක්ඛෙත්තස්ස පමාණපරිච්ඡෙදො නාම නත්ථි, නත්ථිකභාවෙ චස්ස ඉමං ඔපම්මං ආහරන්ති – කොටිසතසහස්සචක්කවාළම්හි යාව බ්‍රහ්මලොකා සාසපෙහි පූරෙත්වා සචෙ කොචි පුරත්ථිමාය දිසාය එකචක්කවාළෙ එකං සාසපං පක්ඛිපන්තො ආගච්ඡෙය්‍ය, සබ්බෙපි තෙ සාසපා පරික්ඛයං ගච්ඡෙය්‍යුං, න ත්වෙව පුරත්ථිමාය දිසාය චක්කවාළානි. දක්ඛිණාදීසුපි එසෙව නයො. තත්ථ බුද්ධානං අවිසයො නාම නත්ථි.

'Das dreitausendfache, große-tausendfache Weltsystem' (tisahassī mahāsahassī): Ausgehend von einem Tausend ist das dritte [Mal multiplizierte] das Dreitausendfache. Weil ein Tausend tausendfach genommen und berechnet wird, und das mittlere Weltsystem wiederum tausendfach berechnet wird, wird es, da es mit großen Tausenden berechnet wird, das 'Große-Tausendfache' genannt. Damit ist die Welt im Ausmaß von einhunderttausend Koṭis von Weltsystemen (eine Billion Weltsysteme) dargestellt. 'Wenn er es wünscht, könnte der Erhabene in einem Bereich dieser Größe die Finsternis vertreiben, den Glanz seines Körpers zeigen und sich durch seine Stimme verständlich machen' – so ist dies zu verstehen. Der Ehrwürdige Tissa jedoch, der Sohn des Rechenmeisters (Gaṇakaputta), sagte dazu Folgendes: 'Dies ist nicht das Ausmaß des dreitausendfachen, großen-tausendfachen Weltsystems. Denn dies ist eine durch Verwirrung beim Rezitieren der Lehrer ausgelassene Stelle. Ein Bereich im Ausmaß von einer Million Koṭis von Weltsystemen (zehn Billionen Weltsysteme) hingegen wird das dreitausendfache, große-tausendfache Weltsystem genannt.' Hiermit hat der Erhabene das sogenannte 'Feld der Autorität' (āṇākhetta) aufgezeigt. Denn in diesem Bereich verbreitet sich die Macht des Āṭānāṭiya-Schutzes, des Isigili-Schutzes, des Dhajagga-Schutzes, des Bojjhaṅga-Schutzes, des Khandha-Schutzes, des Mora-Schutzes, des Mettā-Schutzes und des Ratana-Schutzes. 'Soweit er es jedoch wünschen mag' (yāvatā pana ākaṅkheyya) bedeutet: welchen Bereich auch immer er begehren mag. Damit zeigt er das 'Feld des Bereichs' (visayakkhetta). Denn für das Feld des Bereichs der Buddhas gibt es keine zahlenmäßige Grenze. Um diese Grenzenlosigkeit zu verdeutlichen, führt man folgendes Gleichnis an: Wenn man einhunderttausend Koṭis von Weltsystemen bis hinauf zur Brahma-Welt mit Senfkörnern füllen würde und jemand ginge in östlicher Richtung voran und ließe in jedem einzelnen Weltsystem ein einziges Senfkorn fallen, so würden all diese Senfkörner zur Neige gehen, keineswegs aber die Weltsysteme in östlicher Richtung. Ebenso verhält es sich im Süden und in den anderen Himmelsrichtungen. Darin gibt es nichts, was sich außerhalb des Bereichs der Buddhas befindet.

එවං වුත්තෙ ථෙරො චින්තෙසි – ‘‘සත්ථා එවමාහ – ‘ආකඞ්ඛමානො, ආනන්ද, තථාගතො තිසහස්සිමහාසහස්සිලොකධාතුං සරෙන විඤ්ඤාපෙය්‍ය, යාවතා පන ආකඞ්ඛෙය්‍යා’ති. විසමො ඛො පනායං ලොකො, අනන්තානි චක්කවාළානි, එකස්මිං ඨානෙ සූරියො උග්ගතො හොති, එකස්මිං ඨානෙ මජ්ඣෙ ඨිතො, එකස්මිං ඨානෙ අත්ථඞ්ගතො. එකස්මිං ඨානෙ පඨමයාමො හොති, එකස්මිං ඨානෙ මජ්ඣිමයාමො, එකස්මිං ඨානෙ පච්ඡිමයාමො. සත්තාපි කම්මප්පසුතා, ඛිඩ්ඩාපසුතා, ආහාරප්පසුතාති එවං තෙහි තෙහි කාරණෙහි වික්ඛිත්තා ච පමත්තා ච හොන්ති. කථං නු ඛො තෙ සත්ථා සරෙන විඤ්ඤාපෙය්‍යා’’ති. සො එවං චින්තෙත්වා විමතිච්ඡෙදනත්ථං තථාගතං පුච්ඡන්තො යථා කථං පනාතිආදිමාහ.

Als dies gesagt wurde, dachte der Ehrwürdige: 'Der Meister hat dies gesagt: „Wenn er es wünscht, Ānanda, kann der Tathāgata das dreitausendfache, große-tausendfache Weltsystem mit seiner Stimme erreichen, oder so weit, wie er es wünscht.“ Doch diese Welt ist uneben; unendlich sind die Weltsysteme. An einem Ort geht die Sonne gerade auf, an einem Ort steht sie im Zenit, an einem Ort geht sie unter. An einem Ort ist es die erste Nachtwache, an einem Ort die mittlere Nachtwache, an einem Ort die letzte Nachtwache. Auch die Wesen sind mit ihrer Arbeit beschäftigt, mit Vergnügungen beschäftigt, mit der Nahrungsaufnahme beschäftigt, und so sind sie aus diesen und jenen Gründen abgelenkt und unachtsam. Wie nur könnte der Meister sie mit seiner Stimme erreichen?' Nach diesen Gedanken fragte er den Tathāgata, um seine Zweifel zu beseitigen, und sprach: 'Wie aber...' und so weiter.

අථස්ස සත්ථා බ්‍යාකරොන්තො ඉධානන්ද, තථාගතොතිආදිමාහ. තත්ථ ඔභාසෙන ඵරෙය්‍යාති සරීරොභාසෙන ඵරෙය්‍ය. ඵරමානො පනෙස කිං කරෙය්‍යාති? යස්මිං ඨානෙ සූරියො පඤ්ඤායති, තත්ථ නං අත්තනො ආනුභාවෙන අත්ථං ගමෙය්‍ය. යත්ථ පන න පඤ්ඤායති, තත්ථ නං උට්ඨාපෙත්වා මජ්ඣෙ ඨපෙය්‍ය. තතො යත්ථ සූරියො පඤ්ඤායති, තත්ථ මනුස්සා ‘‘අධුනාව සූරියො පඤ්ඤායිත්ථ, සො ඉදානෙව අත්ථඞ්ගමිතො, නාගාවට්ටො නු ඛො අයං, භූතාවට්ටයක්ඛාවට්ටදෙවතාවට්ටානං අඤ්ඤතරො’’ති විත්තක්කං උප්පාදෙය්‍යුං. යත්ථ පන න පඤ්ඤායති, තත්ථ මනුස්සා ‘‘අධුනාව සූරියො අත්ථඞ්ගමිතො, ස්වායං ඉදානෙව උට්ඨිතො, කිං නු ඛො අයං නාගාවට්ටභූතාවට්ටයක්ඛාවට්ටදෙවතාවට්ටානං අඤ්ඤතරො’’ති විතක්කං උප්පාදෙය්‍යුං. තතො තෙසු මනුස්සෙසු ආලොකඤ්ච අන්ධකාරඤ්ච ආවජ්ජිත්වා ‘‘කිං පච්චයා නු ඛො ඉද’’න්ති පරියෙසමානෙසු සත්ථා නීලකසිණං සමාපජ්ජිත්වා [Pg.212] බහලන්ධකාරං පත්ථරෙය්‍ය. කස්මා? තෙසං කම්මාදිප්පසුතානං සත්තානං සන්තාසජනනත්ථං. අථ නෙසං සන්තාසං ආපන්නභාවං ඤත්වා ඔදාතකසිණසමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා පණ්ඩරං ඝනබුද්ධරස්මිං විස්සජ්ජෙන්තො චන්දසහස්සසූරියසහස්සඋට්ඨානකාලො විය එකප්පහාරෙනෙව සබ්බං එකාලොකං කරෙය්‍ය. තඤ්ච ඛො තිලබීජමත්තෙන කායප්පදෙසෙන ඔභාසං මුඤ්චන්තො. යො හි චක්කවාළපථවිං දීපකපල්ලකං කත්වා මහාසමුද්දෙ උදකං තෙලං කත්වා සිනෙරුං වට්ටිං කත්වා අඤ්ඤස්මිං සිනෙරුමුද්ධනි ඨපෙත්වා ජාලෙය්‍ය, සො එකචක්කවාළෙයෙව ආලොකං කරෙය්‍ය. තතො පරං විදත්ථිම්පි ඔභාසෙතුං න සක්කුණෙය්‍ය. තථාගතො පන තිලඵලප්පමාණෙන සරීරප්පදෙසෙන ඔභාසං මුඤ්චිත්වා තිසහස්සිමහාසහස්සිලොකධාතුං එකොභාසං කරෙය්‍ය තතො වා පන භිය්‍යො. එවං මහන්තා හි බුද්ධගුණාති.

Da sprach der Meister zu ihm, um die Frage zu beantworten: »Hier, Ānanda, der Tathāgata...« usw. Darin bedeutet »mit Strahlung durchdringen« (obhāsena phareyya): mit der Strahlung seines Körpers durchdringen. Aber was würde er tun, während er die Strahlung verbreitet? An dem Ort, wo die Sonne sichtbar ist, würde er sie durch seine eigene Macht untergehen lassen. Wo sie jedoch nicht sichtbar ist, dort würde er sie aufsteigen lassen und in die Mitte setzen. Daraufhin würden an dem Ort, wo die Sonne sichtbar ist, die Menschen den Gedanken fassen: »Gerade eben war die Sonne noch sichtbar, jetzt ist sie untergegangen. Ist dies wohl das Kreisen eines Nāga oder eines der Phänomene wie das Kreisen von Geistern, Yakkhas oder Göttern?« Wo sie jedoch nicht sichtbar war, würden die Menschen den Gedanken fassen: »Gerade eben war die Sonne untergegangen, und nun ist sie plötzlich aufgestiegen. Ist dies wohl das Kreisen eines Nāga oder eines der Phänomene wie das Kreisen von Geistern, Yakkhas oder Göttern?« Wenn diese Menschen dann über das Licht und die Dunkelheit nachsinnen und forschen: »Wodurch ist dies wohl verursacht?«, würde der Meister das nīla-kasiṇa betreten und eine dichte Dunkelheit verbreiten. Warum? Um jenen Wesen, die mit ihren alltäglichen Verrichtungen beschäftigt sind, Schrecken einzujagen. Sobald er dann erkennt, dass sie in Schrecken versetzt worden sind, würde er die Errungenschaft des odāta-kasiṇa betreten und, indem er einen strahlenden, dichten Buddha-Lichtstrahl aussendet – so wie zur Zeit des Aufgangs von tausend Monden und tausend Sonnen –, auf einen Schlag alles in ein einziges Licht verwandeln. Und dies täte er, indem er dieses Licht aus einem Körperteil von der Größe eines Sesamsamens aussendet. Denn wenn jemand die Erde eines Weltsystems zu einer Lampenschale machen würde, das Wasser im großen Ozean zum Öl, den Berg Sineru zum Docht, und ihn auf der Spitze eines anderen Sineru aufstellen und entzünden würde, so würde er nur in einem einzigen Weltsystem Licht verbreiten. Darüber hinaus wäre er nicht in der Lage, auch nur eine Spanne weit zu erleuchten. Der Tathāgata hingegen kann, indem er Licht aus einem Körperteil von der Größe einer Sesamfrucht aussendet, das Dreitausendfache Große Tausendfache Weltsystem in ein einziges Licht tauchen oder sogar noch darüber hinaus. Denn so großartig sind die Eigenschaften des Buddha.

තං ආලොකං සඤ්ජානෙය්‍යුන්ති තං ආලොකං දිස්වා ‘‘යෙන සූරියො අත්ථඤ්චෙව ගමිතො උට්ඨාපිතො ච, බහලන්ධකාරඤ්ච විස්සට්ඨං, එස සො පුරිසො ඉදානි ආලොකං කත්වා ඨිතො, අහො අච්ඡරියපුරිසො’’ති අඤ්ජලිං පග්ගය්හ නමස්සමානා නිසීදෙය්‍යුං. සද්දමනුස්සාවෙය්‍යාති ධම්මකථාසද්දමනුස්සාවෙය්‍ය. යො හි එකං චක්කවාළපබ්බතං භෙරිං කත්වා මහාපථවිං භෙරිචම්මං කත්වා සිනෙරුං දණ්ඩං කත්වා අඤ්ඤස්මිං සිනෙරුමත්ථකෙ ඨපෙත්වා ආකොටෙය්‍ය, සො එකචක්කවාළෙයෙව තං සද්දං සාවෙය්‍ය, පරතො විදත්ථිම්පි අතික්කාමෙතුං න සක්කුණෙය්‍ය. තථාගතො පන පල්ලඞ්කෙ වා පීඨෙ වා නිසීදිත්වා තිසහස්සිමහාසහස්සිලොකධාතුං සරෙන විඤ්ඤාපෙති, තතො වා පන භිය්‍යො, එවං මහානුභාවා තථාගතාති. ඉති භගවා ඉමිනා එත්තකෙන විසයක්ඛෙත්තමෙව දස්සෙති.

»Sie würden dieses Licht wahrnehmen« (taṃ ālokaṃ sañjāneyyuṃ) bedeutet: Wenn sie dieses Licht sehen, würden sie die Hände ehrerbietig zusammenlegen, ihn verehren und sich niedersetzen, indem sie denken: »Derjenige, durch den die Sonne unterging und wieder aufstieg und durch den dichte Dunkelheit verbreitet wurde – dieser Mann steht nun hier, nachdem er das Licht erschaffen hat. Oh, welch ein wunderbarer Mann!« »Er würde seine Stimme vernehmbar machen« (saddamanussāveyya) bedeutet: Er würde den Klang seiner Lehrrede hören lassen. Denn wenn jemand die Ringmauern eines Weltsystems zu einer Trommel machen würde, die große Erde zu einem Trommelfell, den Berg Sineru zu einem Schlägel, und ihn auf der Spitze eines anderen Sineru aufstellen und schlagen würde, so würde er diesen Ton nur in einem einzigen Weltsystem hörbar machen. Darüber hinaus wäre er nicht fähig, ihn auch nur eine Spanne weit dringen zu lassen. Der Tathāgata hingegen kann, auf einem Thronsessel oder einem Stuhl sitzend, das Dreitausendfache Große Tausendfache Weltsystem mit seiner Stimme erreichen oder sogar noch darüber hinaus. So von großer Macht sind die Tathāgatas. Auf diese Weise zeigt der Erhabene mit all dem allein das Feld seines Einflussbereichs auf.

ඉමඤ්ච පන බුද්ධසීහනාදං සුත්වා ථෙරස්ස අබ්භන්තරෙ බලවපීති උප්පන්නා, සො පීතිවසෙන උදානං උදානෙන්තො ලාභා වත මෙතිආදිමාහ. තත්ථ යස්ස මෙ සත්ථා එවංමහිද්ධිකොති යස්ස මය්හං සත්ථා එවංමහිද්ධිකො, තස්ස මය්හං එවංමහිද්ධිකස්ස සත්ථු පටිලාභො ලාභා චෙව සුලද්ධඤ්චාති අත්ථො. අථ වා ය්වාහං එවරූපස්ස සත්ථුනො පත්තචීවරං ගහෙත්වා විචරිතුං, පාදපරිකම්මං පිට්ඨිපරිකම්මං කාතුං, මුඛධොවනඋදකන්හානොදකානි දාතුං, ගන්ධකුටිපරිවෙණං සම්මජ්ජිතුං, උප්පන්නාය කඞ්ඛාය පඤ්හං පුච්ඡිතුං, මධුරධම්මකථඤ්ච [Pg.213] සොතුං ලභාමි, එතෙ සබ්බෙපි මය්හං ලාභා චෙව සුලද්ධඤ්චාතිපි සන්ධාය එවමාහ. එත්ථ ච භගවතො අන්ධකාරාලොකසද්දසවනසඞ්ඛාතානං ඉද්ධීනං මහන්තතාය මහිද්ධිකතා, තාසංයෙව අනුඵරණෙන මහානුභාවතා වෙදිතබ්බා. උදායීති ලාළුදායිත්ථෙරො. සො කිර පුබ්බෙ උපට්ඨාකත්ථෙරෙ ආඝාතං බන්ධිත්වා චරති. තස්මා ඉදානි ඔකාසං ලභිත්වා ඉමස්මිං බුද්ධසීහනාදපරියොසානෙ ජලමානං දීපසිඛං නිබ්බාපෙන්තො විය චරන්තස්ස ගොණස්ස තුණ්ඩෙ පහාරං දෙන්තො විය භත්තභරිතං පාතිං අවකුජ්ජන්තො විය ථෙරස්ස පසාදභඞ්ගං කරොන්තො එවමාහ.

Als der Ältere diesen Löwenruf des Buddha hörte, entstand in seinem Inneren eine gewaltige Freude. Aus dieser Freude heraus stieß er einen feierlichen Ausruf aus und sprach: »Es ist ein Gewinn für mich...« usw. Darin bedeutet »dessen Meister so übernatürlich mächtig ist wie der meine« (yassa me satthā evaṃmahiddhiko): »Es ist für mich, der einen so übernatürlich mächtigen Meister erlangt hat, wahrlich ein Gewinn und ein großes Glück« – dies ist die Bedeutung. Oder aber: »Dass ich die Almosenschale und das Gewand eines solchen Meisters tragen darf, umherwandern darf, ihm die Füße und den Rücken massieren darf, ihm Wasser zum Waschen des Gesichts und zum Baden reichen darf, den Bereich der Gandhakuti fegen darf, bei auftretenden Zweifeln Fragen stellen darf und die süße Lehrrede vernehmen darf – all dies ist wahrlich mein Gewinn und mein großes Glück.« In diesem Sinne sprach er so. Dabei ist an der Größe der Kräfte des Erhabenen – wie das Hervorbringen von Dunkelheit, das Erschaffen von Licht und das Hörbarmachen der Stimme – Seine gewaltige Wunderkraft zu erkennen, und an deren Durchdringung Seine große Macht zu erkennen. »Udāyī« bezieht sich auf den Älteren Lāḷudāyī. Dieser hegte nämlich früher Groll gegen den dienenden Älteren und wanderte umher. Da er nun eine Gelegenheit sah, sprach er am Ende dieses Löwenrufs des Buddha wie einer, der eine brennende Lampenflamme auslöscht, oder wie einer, der einem gehenden Ochsen auf die Schnauze schlägt, oder wie einer, der eine mit Speise gefüllte Schale umstürzt, um die freudige Zuversicht des Älteren zu zerstören, Folgendes:

එවං වුත්තෙ භගවාති එවං උදායිත්ථෙරෙන වුත්තෙ භගවා යථා නාම පපාතතටෙ ඨත්වා පවෙධමානං පුරිසං එකමන්තෙ ඨිතො හිතෙසී පුරිසො ‘‘ඉතො එහි ඉතො එහී’’ති පුනප්පුනං වදෙය්‍ය, එවමෙවං උදායිත්ථෙරං තස්මා වචනා නිවාරෙන්තො මා හෙවං උදායි, මා හෙවං උදායීති ආහ. තත්ථ හීති නිපාතමත්තං, මා එවං අවචාති අත්ථො. මහාරජ්ජන්ති චක්කවත්තිරජ්ජං. නනු ච සත්ථා එකස්ස සාවකස්ස ධම්මදෙසනාය උප්පන්නපසාදස්ස මහානිසංසං අපරිච්ඡින්නං අකාසි, සො කස්මා ඉමස්ස බුද්ධසීහනාදං ආරබ්භ උප්පන්නස්ස පසාදස්ස ආනිසංසං පරිච්ඡින්දතීති? අරියසාවකස්ස එත්තකඅත්තභාවපරිමාණත්තා. දන්ධපඤ්ඤොපි හි සොතාපන්නො සත්තක්ඛත්තුං දෙවෙසු ච මනුස්සෙසු ච අත්තභාවං පටිලභති, තෙනස්ස ගතිං පරිච්ඡින්දන්තො එවමාහ. දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ ඨත්වා. පරිනිබ්බායිස්සතීති අප්පච්චයපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බායිස්සති. ඉති නිබ්බානෙන කූටං ගණ්හන්තො ඉමං සීහනාදසුත්තං නිට්ඨාපෙසීති.

Als dies so vom Älteren Udāyī gesagt wurde, sprach der Erhabene, um den Älteren Udāyī von diesen Worten abzuhalten – ganz wie ein wohlwollender Mensch, der beiseite steht und einem am Rande eines Abgrunds stehenden, zitternden Menschen immer wieder zuruft: »Komm hierher! Komm hierher!« –, die Worte: »Sprich nicht so, Udāyī! Sprich nicht so, Udāyī!« Darin ist »hī« bloß eine Partikel; die Bedeutung ist »Sprich nicht so«. »Große Herrschaft« (mahārajjaṃ) bedeutet die Herrschaft eines Weltenherrschers. Aber hat nicht der Meister für das Vertrauen, das bei einem einzigen Hörer durch eine Lehrrede entstand, einen unbegrenzten Nutzen verkündet? Warum grenzt er dann den Nutzen des Vertrauens ein, das in Bezug auf diesen Löwenruf des Buddha entstanden ist? Weil die Existenzdauer eines edlen Schülers auf dieses Maß an Existenzen beschränkt ist. Denn selbst ein Stromeingetretener von schwacher Weisheit erlangt höchstens siebenmal eine Wiedergeburt unter Göttern und Menschen. Um seine Bestimmung einzugrenzen, sprach er daher so. »Noch in diesem Leben« (diṭṭhe va dhamme) bedeutet: in genau diesem Dasein verbleibend. »Er wird das vollkommene Erlöschen erlangen« (parinibbāyissatīti) bedeutet: Er wird durch das Erlöschen ohne verbleibende Bedingungen das Parinibbāna erlangen. So krönte er diese Sīhanāda-Sutta mit dem Nibbāna und schloss sie ab.

ආනන්දවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über Ānanda (Ānandavagga).

(9) 4. සමණවග්ගො

(9) 4. Das Kapitel über die Asketen (Samaṇavagga).

1. සමණසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Samaṇa-Sutta.

82. චතුත්ථස්ස පඨමෙ සමණියානීති සමණසන්තකානි. සමණකරණීයානීති සමණෙන කත්තබ්බකිච්චානි. අධිසීලසික්ඛාසමාදානන්තිආදීසු සමාදානං වුච්චති ගහණං, අධිසීලසික්ඛාය සමාදානං ගහණං පූරණං [Pg.214] අධිසීලසික්ඛාසමාදානං. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. එත්ථ ච සීලං අධිසීලං, චිත්තං අධිචිත්තං, පඤ්ඤා අධිපඤ්ඤාති අයං විභාගො වෙදිතබ්බො. තත්ථ පඤ්චසීලං සීලං නාම, තං උපාදාය දසසීලං අධිසීලං නාම, තම්පි උපාදාය චතුපාරිසුද්ධිසීලං අධිසීලං නාම. අපිච සබ්බම්පි ලොකියසීලං සීලං නාම, ලොකුත්තරසීලං අධිසීලං, තදෙව සික්ඛිතබ්බතො සික්ඛාති වුච්චති. කාමාවචරචිත්තං පන චිත්තං නාම, තං උපාදාය රූපාවචරං අධිචිත්තං නාම, තම්පි උපාදාය අරූපාවචරං අධිචිත්තං නාම. අපිච සබ්බම්පි ලොකියචිත්තං චිත්තමෙව, ලොකුත්තරං අධිචිත්තං. පඤ්ඤායපි එසෙව නයො. තස්මාති යස්මා ඉමානි තීණි සමණකරණීයානි, තස්මා. තිබ්බොති බහලො. ඡන්දොති කත්තුකම්‍යතාකුසලච්ඡන්දො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තන්තෙ තිස්සො සික්ඛා ලොකියලොකුත්තරා කථිතාති.

82. Im ersten (Sutta) des vierten (Vagga) bedeutet „samaṇiyāni“ „dem Asketen gehörig“. „Samaṇakaraṇīyāni“ bedeutet „die vom Asketen auszuführenden Pflichten“. In Phrasen wie „adhisīlasikkhāsamādānaṃ“ (das Aufnehmen der Schulung in höherer Sittlichkeit) wird „samādāna“ als „Aufnahme/Annahme“ bezeichnet; das Aufnehmen, Annehmen, Erfüllen der Schulung in höherer Sittlichkeit ist „adhisīlasikkhāsamādānaṃ“. Auch für die beiden übrigen Wortverbindungen gilt diese Methode. Und hierbei ist folgende Einteilung zu verstehen: Sittlichkeit (sīla) und höhere Sittlichkeit (adhisīla), Geist (citta) und höherer Geist (adhicitta), Weisheit (paññā) und höhere Weisheit (adhipaññā). Darunter wird die Fünf-Sittenregel als „Sittlichkeit“ bezeichnet; im Vergleich dazu wird die Zehn-Sittenregel als „höhere Sittlichkeit“ bezeichnet; und wiederum im Vergleich dazu wird die vierfache reine Sittlichkeit als „höhere Sittlichkeit“ bezeichnet. Darüber hinaus wird jegliche weltliche Sittlichkeit als „Sittlichkeit“ bezeichnet, und die überweltliche Sittlichkeit als „höhere Sittlichkeit“. Eben diese wird, weil sie geschult werden muss, „Schulung“ genannt. Der Geist der Sinnensphäre jedoch wird als „Geist“ bezeichnet; im Vergleich dazu wird der Geist der feinstofflichen Sphäre als „höherer Geist“ bezeichnet; und wiederum im Vergleich dazu wird der Geist der immateriellen Sphäre als „höherer Geist“ bezeichnet. Darüber hinaus ist jeglicher weltliche Geist einfach nur „Geist“, und der überweltliche Geist ist „höherer Geist“. Auch für die Weisheit gilt genau dieselbe Methode. „Tasmāti“ (Darum) bedeutet: Weil es diese drei Pflichten des Asketen gibt, darum. „Tibboti“ bedeutet intensiv. „Chandoti“ bedeutet der heilsame Wunsch, handeln zu wollen. So werden in dieser Lehrrede die drei Schulungen, sowohl die weltlichen als auch die überweltlichen, dargelegt.

2. ගද්‍රභසුත්තවණ්ණනා

2. Kommentar zur Gadrabha-Lehrrede (Esel-Sutta)

83. දුතියෙ පිට්ඨිතො පිට්ඨිතොති පච්ඡතො පච්ඡතො. අහම්පි දම්මො අහම්පි දම්මොති අහම්පි ‘‘දම්මො දම්මමානො’’ති වදමානො ගාවීති. සෙය්‍යථාපි ගුන්නන්ති යථා ගාවීනං. ගාවො හි කාළාපි රත්තාපි සෙතාදිවණ්ණාපි හොන්ති, ගද්‍රභස්ස පන තාදිසො වණ්ණො නාම නත්ථි. යථා ච වණ්ණො, එවං සරොපි පදම්පි අඤ්ඤාදිසමෙව. සෙසං උත්තානත්ථමෙව. ඉමස්මිම්පි සුත්තෙ තිස්සො සික්ඛා මිස්සිකාව කථිතාති.

83. Im zweiten (Sutta) bedeutet „piṭṭhito piṭṭhito“ „Schritt für Schritt hinterher“. „Ahampi dammo, ahampi dammo“ (Ich bin auch ein zu zähmender Ochse, ich bin auch ein zu zähmender Ochse) bedeutet: „Ich bin auch ein zu zähmender Ochse“, so sprechend unter den Rindern. „Seyyathāpi gunnaṃ“ bedeutet: wie bei den Rindern. Denn Rinder können schwarz, rot, weiß oder von anderer Farbe sein; beim Esel jedoch gibt es eine solche Farbe nicht. Und wie es sich mit der Farbe verhält, so verhält es sich auch mit der Stimme und dem Hufabdruck, die völlig anders sind. Der Rest ist von leicht verständlicher Bedeutung. Auch in dieser Lehrrede werden die drei Schulungen in gemischter Weise dargelegt.

3. ඛෙත්තසුත්තවණ්ණනා

3. Kommentar zur Khetta-Lehrrede (Feld-Sutta)

84. තතියෙ පටිකච්චෙවාති පඨමමෙව. සුකට්ඨං කරොතීති නඞ්ගලෙන සුකට්ඨං කරොති. සුමතිකතන්ති මතියා සුට්ඨු සමීකතං. කාලෙනාති වපිතබ්බයුත්තකාලෙන. සෙසං උත්තානමෙව. ඉධාපි තිස්සො සික්ඛා මිස්සිකාව කථිතා.

84. Im dritten (Sutta) bedeutet „paṭikacceva“ „ganz zuerst“. „Sukaṭṭhaṃ karoti“ bedeutet, dass er es mit dem Pflug gut pflügt. „Sumatikataṃ“ bedeutet, dass es mit Erde gut eingeebnet wurde. „Kālena“ bedeutet zur für die Aussaat geeigneten Zeit. Der Rest ist von leicht verständlicher Bedeutung. Auch hier werden die drei Schulungen in gemischter Weise dargelegt.

4. වජ්ජිපුත්තසුත්තවණ්ණනා

4. Kommentar zur Vajjiputta-Lehrrede (Vajjiputter-Sutta)

85. චතුත්ථෙ [Pg.215] වජ්ජිපුත්තකොති වජ්ජිරාජකුලස්ස පුත්තො. දියඩ්ඪසික්ඛාපදසතන්ති පණ්ණාසාධිකං සික්ඛාපදසතං. තස්මිං සමයෙ පඤ්ඤත්තානි සික්ඛාපදානෙව සන්ධායෙතං වුත්තං. සො කිර භික්ඛු අජ්ජවසම්පන්නො උජුජාතිකො අවඞ්කො අකුටිලො, තස්මා ‘‘අහං එත්තකානි සික්ඛාපදානි රක්ඛිතුං සක්කුණෙය්‍යං වා න වා’’ති චින්තෙත්වා සත්ථු ආරොචෙසි. සක්කොමහන්ති සක්කොමි අහං. සො කිර ‘‘එත්තකෙසු සික්ඛාපදෙසු සික්ඛන්තස්ස අගරු තීසු සික්ඛාසු සික්ඛිතු’’න්ති මඤ්ඤමානො එවමාහ. අථ භගවා යථා නාම පඤ්ඤාස තිණකලාපියො උක්ඛිපිතුං අසක්කොන්තස්ස කලාපියසතං බන්ධිත්වා සීසෙ ඨපෙය්‍ය, එවමෙව එකිස්සාපි සික්ඛාය සික්ඛිතුං අසක්කොන්තස්ස අපරා ද්වෙපි සික්ඛා උපරි පක්ඛිපන්තො තස්මාතිහ ත්වං භික්ඛූතිආදිමාහ. සුඛුමාලො කිර උත්තරො නාම ජානපදමනුස්සො ලොහපාසාදවිහාරෙ වසති. අථ නං දහරභික්ඛූ ආහංසු – ‘‘උත්තර, අග්ගිසාලා ඔවස්සති, තිණං කප්පියං කත්වා දෙහී’’ති. තං ආදාය අටවිං ගන්ත්වා තෙන ලායිතං තිණංයෙව කරළෙ බන්ධිත්වා ‘‘පඤ්ඤාස කරළෙ ගහෙතුං සක්ඛිස්සසි උත්තරා’’ති ආහංසු. සො ‘‘න සක්ඛිස්සාමී’’ති ආහ. අසීතිං පන සක්ඛිස්සසීති? න සක්ඛිස්සාමි, භන්තෙති. එකං කරළසතං සක්ඛිස්සසීති? ආම, භන්තෙ, ගණ්හිස්සාමීති. දහරභික්ඛූ කරළසතං බන්ධිත්වා තස්ස සීසෙ ඨපයිංසු. සො උක්ඛිපිත්වා නිත්ථුනන්තො ගන්ත්වා අග්ගිසාලාය සමීපෙ පාතෙසි. අථ නං භික්ඛූ ‘‘කිලන්තරූපොසි උත්තරා’’ති ආහංසු. ආම, භන්තෙ, දහරා භික්ඛූ මං වඤ්චෙසුං, ඉමං එකම්පි කරළසතං උක්ඛිපිතුං අසක්කොන්තං මං ‘‘පණ්ණාස කරළෙ උක්ඛිපාහී’’ති වදිංසු. ආම, උත්තර, වඤ්චයිංසු තන්ති. එවං සම්පදමිදං වෙදිතබ්බං. ඉධාපි තිස්සො සික්ඛා මිස්සිකාව කථිතා.

85. Im vierten (Sutta) bedeutet „Vajjiputtako“ ein Sohn der königlichen Familie der Vajji. „Diyaḍḍhasikkhāpadasataṃ“ bedeutet einhundertfünfzig Übungsregeln. Dies wurde in Bezug auf genau jene Übungsregeln gesagt, die zu jener Zeit verkündet waren. Jener Mönch war angeblich von aufrichtigem Wesen, geradlinig, nicht krumm, unbestechlich; daher dachte er: „Ob ich wohl in der Lage sein werde, so viele Übungsregeln einzuhalten oder nicht?“, und berichtete dies dem Meister. „Sakkomahaṃ“ bedeutet „Ich kann es“. Er dachte sich nämlich: „Für jemanden, der sich in so vielen Übungsregeln schult, ist es keine schwere Last, sich in den drei Schulungen zu schulen“, und sprach daher so. Da sprach der Erhabene – wie wenn man jemandem, der schon nicht imstande ist, fünfzig Grasbündel hochzuheben, ein Bündel von hundert packt und auf das Haupt setzt, und ebenso einem, der nicht einmal fähig ist, sich in einer einzigen Schulung zu schulen, die anderen beiden Schulungen noch zusätzlich auferlegt – die Worte: „Darum nun, Mönch...“ und so weiter. Es lebte einmal ein feinsinniger Mann vom Lande namens Uttara im Kloster des Kupferpalastes. Da sagten junge Mönche zu ihm: „Uttara, die Feuerhalle leckt, mach Gras gebrauchsfähig und gib es uns!“ Sie nahmen ihn mit in den Wald, banden das von ihm gemähte Gras in Bündel und fragten: „Wirst du in der Lage sein, fünfzig Bündel zu tragen, Uttara?“ Er antwortete: „Ich werde es nicht können.“ — „Wirst du denn achtzig können?“ — „Ich werde es nicht können, Ehrwürdige.“ — „Wirst du einhundert Bündel können?“ — „Ja, Ehrwürdige, ich werde sie nehmen.“ Die jungen Mönche banden einhundert Bündel zusammen und setzten sie auf sein Haupt. Er hob sie hoch, ging stöhnend vorwärts und ließ sie nahe der Feuerhalle fallen. Da fragten ihn die Mönche: „Siehst du erschöpft aus, Uttara?“ — „Ja, Ehrwürdige, die jungen Mönche haben mich getäuscht. Mich, der ich unfähig war, auch nur ein einziges von diesen hundert Bündeln zu heben, forderten sie auf: ‚Hebe fünfzig Bündel hoch!‘“ — „Ja, Uttara, sie haben dich getäuscht.“ Ebenso ist diese Entsprechung zu verstehen. Auch hier werden die drei Schulungen in gemischter Weise dargelegt.

5. සෙක්ඛසුත්තවණ්ණනා

5. Kommentar zur Sekkha-Lehrrede (Sich-Schulender-Sutta)

86. පඤ්චමෙ උජුමග්ගානුසාරිනොති උජුමග්ගො වුච්චති අරියමග්ගො, තං අනුස්සරන්තස්ස පටිපන්නකස්සාති අත්ථො. ඛයස්මිං පඨමං ඤාණන්ති පඨමමෙව මග්ගඤාණං උප්පජ්ජති. මග්ගො හි කිලෙසානං ඛෙපනතො ඛයො නාම, තංසම්පයුත්තං [Pg.216] ඤාණං ඛයස්මිං ඤාණං නාම. තතො අඤ්ඤා අනන්තරාති තතො චතුත්ථමග්ගඤාණතො අනන්තරා අඤ්ඤා උප්පජ්ජති, අරහත්තඵලං උප්පජ්ජතීති අත්ථො. අඤ්ඤාවිමුත්තස්සාති අරහත්තඵලවිමුත්තියා විමුත්තස්ස. ඤාණං වෙ හොතීති පච්චවෙක්ඛණඤාණං හොති. ඉති සුත්තෙපි ගාථාසුපි සත්ත සෙඛා කථිතා. අවසානෙ පන ඛීණාසවො දස්සිතොති.

86. Im fünften (Sutta) bedeutet „ujumaggānusārino“: Der edle Pfad wird als „gerader Weg“ bezeichnet; die Bedeutung ist: für denjenigen, der diesem folgt und ihn praktiziert. „Khayasmiṃ paṭhamaṃ ñāṇaṃ“ bedeutet, dass zuerst das Pfad-Wissen entsteht. Denn der Pfad wird, weil er die Befleckungen vernichtet, „Vernichtung“ genannt; das damit verbundene Wissen wird „Wissen um die Vernichtung“ genannt. „Tato aññā anantarā“ bedeutet, dass unmittelbar nach jenem vierten Pfad-Wissen das höchste Wissen entsteht, das heißt, die Frucht der Arhatschaft entsteht. „Aññāvimuttassa“ bedeutet: befreit durch die Befreiung der Frucht der Arhatschaft. „Ñāṇaṃ ve hoti“ bedeutet, dass das rückblickende Wissen vorhanden ist. So werden sowohl in der Lehrrede als auch in den Versen die sieben sich noch Schulenden beschrieben. Am Ende jedoch wird der Triebversiegte gezeigt.

6. පඨමසික්ඛාසුත්තවණ්ණනා

6. Kommentar zur ersten Sikkhā-Lehrrede (Erste-Schulung-Sutta)

87. ඡට්ඨෙ අත්තකාමාති අත්තනො හිතකාමා. යත්ථෙතං සබ්බං සමොධානං ගච්ඡතීති යාසු සික්ඛාසු සබ්බමෙතං දියඩ්ඪසික්ඛාපදසතං සඞ්ගහං ගච්ඡති. පරිපූරකාරී හොතීති සමත්තකාරී හොති. මත්තසො කාරීති පමාණෙන කාරකො, සබ්බෙන සබ්බං කාතුං න සක්කොතීති අත්ථො. ඛුද්දානුඛුද්දකානීති චත්තාරි පාරාජිකානි ඨපෙත්වා සෙසසික්ඛාපදානි. තත්‍රාපි සඞ්ඝාදිසෙසං ඛුද්දකං, ථුල්ලච්චයං අනුඛුද්දකං නාම. ථුල්ලච්චයඤ්ච ඛුද්දකං, පාචිත්තියං අනුඛුද්දකං නාම, පාචිත්තියඤ්ච ඛුද්දකං, පාටිදෙසනියදුක්කටදුබ්භාසිතානි අනුඛුද්දකානි නාම. ඉමෙ පන අඞ්ගුත්තරමහානිකායවළඤ්ජනකආචරියා ‘‘චත්තාරි පාරාජිකානි ඨපෙත්වා සෙසානි සබ්බානිපි ඛුද්දානුඛුද්දකානී’’ති වදන්ති. තානි ආපජ්ජතිපි වුට්ඨාතිපීති එත්ථ පන ඛීණාසවො තාව ලොකවජ්ජං නාපජ්ජති, පණ්ණත්තිවජ්ජමෙව ආපජ්ජති. ආපජ්ජන්තො ච කායෙනපි වාචායපි චිත්තෙනපි ආපජ්ජති. කායෙන ආපජ්ජන්තො කුටිකාරසහසෙය්‍යාදීනි ආපජ්ජති, වාචාය ආපජ්ජන්තො සඤ්චරිත්තපදසොධම්මාදීනි, චිත්තෙන ආපජ්ජන්තො රූපියපටිග්ගහණං ආපජ්ජති. සෙක්ඛෙසුපි එසෙව නයො. න හි මෙත්ථ, භික්ඛවෙ, අභබ්බතා වුත්තාති, භික්ඛවෙ, න හි මයා එත්ථ එවරූපං ආපත්තිං ආපජ්ජනෙ ච වුට්ඨානෙ ච අරියපුග්ගලස්ස අභබ්බතා කථිතා. ආදිබ්‍රහ්මචරියකානීති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස ආදිභූතානි චත්තාරි මහාසීලසික්ඛාපදානි. බ්‍රහ්මචරියසාරුප්පානීති තානියෙව චතුමග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස සාරුප්පානි අනුච්ඡවිකානි. තත්ථාති තෙසු සික්ඛාපදෙසු. ධුවසීලොති නිබද්ධසීලො. ඨිතසීලොති පතිට්ඨිතසීලො. සොතාපන්නොති සොතසඞ්ඛාතෙන මග්ගෙන ඵලං [Pg.217] ආපන්නො. අවිනිපාතධම්මොති චතූසු අපායෙසු අපතනසභාවො. නියතොති සොතාපත්තිමග්ගනියාමෙන නියතො. සම්බොධිපරායණොති උපරිමග්ගත්තයසම්බොධිපරායණො.

87. Im sechsten Sutta bedeutet „attakāmā“ jene, die ihr eigenes Wohl wünschen (attano hitakāmā). „Wo dies alles zusammenkommt“ bedeutet: in welchen Trainingsregeln (sikkhāsu) all diese einhundertfünfzig Übungsregeln (diyaḍḍha-sikkhāpada-sataṃ) zusammengefasst sind. „Wer sie vollkommen erfüllt“ bedeutet, wer sie vollständig ausführt. „Wer sie nur in Maßen ausführt“ bedeutet, wer sie im Maße seiner Fähigkeiten ausführt; das heißt, er ist nicht in der Lage, alles gänzlich zu tun. „Geringe und noch geringere Übungsregeln“ sind alle übrigen Übungsregeln mit Ausnahme der vier Pārājikas. Auch dabei gilt: Das Saṅghādisesa ist gering, das Thullaccaya-Vergehen wird als noch geringer bezeichnet. Oder: Das Thullaccaya ist gering, das Pācittiya-Vergehen wird als noch geringer bezeichnet. Oder: Das Pācittiya ist gering, und die Pāṭidesaniya-, Dukkaṭa- und Dubbhāsita-Vergehen werden als noch geringere bezeichnet. Die Lehrer jedoch, die die Große Sammlung des Aṅguttara-Nikāya pflegen, sagen: „Unter Ausschluss der vier Pārājikas sind alle übrigen Übungsregeln geringe und noch geringere.“ Zu „Diese begeht er und behebt sie wieder“: Hierbei gilt zunächst, dass ein Triebversiegter (khīṇāsavo) kein weltliches Vergehen (lokavajja) begeht, sondern nur ein durch Satzung festgelegtes Vergehen (paṇṇattivajja). Und wenn er ein solches begeht, geschieht dies entweder durch den Körper, die Sprache oder den Geist. Wenn er es durch den Körper begeht, verstößt er gegen Regeln wie den Bau einer Hütte (kuṭikāra) oder das Schlafen in derselben Unterkunft (sahaseyya) und so weiter. Wenn er es durch die Sprache begeht, verstößt er gegen Regeln wie die des Heiratsvermittlers (sañcaritta) oder das abschnittsweise Rezitieren der Lehre (padasodhamma) und so weiter. Wenn er es durch den Geist begeht, verstößt er gegen die Regel der Annahme von Geld (rūpiyapaṭiggahaṇa). Für die Edlen in der Schulung (sekkhā) gilt genau dieselbe Methode. „Denn hierbei, ihr Mönche, ist keine Unfähigkeit erklärt worden“ bedeutet: „Ihr Mönche, ich habe in Bezug auf das Begehen und das Beheben eines solchen Vergehens für einen edlen Menschen (ariyapuggala) keine Unfähigkeit verkündet.“ „Zum grundlegenden heiligen Leben gehörig“ (ādibrahmacariyakāni) sind die vier Übungsregeln der großen Tugend (mahāsīlasikkhāpadāni), die den Anfang des heiligen Pfad-Lebens (maggabrahmacariya) bilden. „Dem heiligen Leben angemessen“ bedeutet, dass ebendiese Übungsregeln für das heilige Leben der vier Pfade (catumaggabrahmacariya) passend und angemessen sind. „Darin“ bedeutet in jenen Übungsregeln. „Von beständiger Tugend“ (dhuvasīlo) bedeutet von ununterbrochener Tugend. „Von gefestigter Tugend“ (ṭhitasīlo) bedeutet von fest begründeter Tugend. „Ein Stromeingetretener“ (sotāpanno) ist einer, der durch den Pfad, welcher als „Strom“ bezeichnet wird, die Frucht (phala) erlangt hat. „Vom Verfall unbedroht“ (avinipātadhammo) bedeutet, dass es seiner Natur entspricht, nicht in die vier niederen Welten (apāya) abzustürzen. „Bestimmt“ (niyato) bedeutet durch die Gesetzmäßigkeit des Pfades des Stromeintritts festgelegt. „Der Erleuchtung entgegengehend“ (sambodhiparāyaṇo) bedeutet, dass die Erleuchtung der drei höheren Pfade sein Endziel ist.

තනුත්තාති තනුභාවො. සකදාගාමිනො හි රාගාදයො අබ්භපටලං විය මච්ඡිකාපත්තං විය ච තනුකා හොන්ති, න බහලා. ඔරම්භාගියානන්ති හෙට්ඨාභාගියානං. සංයොජනානන්ති බන්ධනානං. පරික්ඛයාති පරික්ඛයෙන. ඔපපාතිකො හොතීති උප්පන්නකො හොති. තත්ථ පරිනිබ්බායීති හෙට්ඨා අනොතරිත්වා උපරියෙව පරිනිබ්බානධම්මො. අනාවත්තිධම්මොති යොනිගතිවසෙන අනාගමනධම්මො.

„Abschwächung“ (tanuttā) bedeutet dünn oder schwach geworden zu sein (tanubhāvo). Denn bei einem Einmalwiederkehrer (sakadāgāmī) sind Gier und die anderen Befleckungen dünn wie eine Wolkenschicht oder wie der Flügel einer Fliege; sie sind nicht dicht. „Zu den niederen Bereichen gehörig“ (orambhāgiyānaṃ) bedeutet zu den tieferen Bereichen [der Sinnenwelt] gehörig. „Fesseln“ (saṃyojanānaṃ) bedeutet Bindungen. „Durch das Versiegen“ (parikkhayā) bedeutet durch die vollständige Vernichtung. „Wird einer, der spontan wiedergeboren wird“ (opapātiko hoti) bedeutet, dass er [in einer höheren Welt] erscheint. „Dort das Parinibbāna erlangend“ (tattha parinibbāyī) bedeutet, dass es seiner Natur entspricht, nicht in die niederen Bereiche hinabzusteigen, sondern genau dort in den höheren Welten das Parinibbāna zu erreichen. „Nicht mehr zur Rückkehr verpflichtet“ (anāvattidhammo) bedeutet, dass es seiner Natur entspricht, nicht mehr im Sinne von Schoßgeburt oder Daseinsform (yonigati) zurückzukehren.

පදෙසං පදෙසකාරීතිආදීසු පදෙසකාරී පුග්ගලො නාම සොතාපන්නො ච සකදාගාමී ච අනාගාමී ච, සො පදෙසමෙව සම්පාදෙති. පරිපූරකාරී නාම අරහා, සො පරිපූරමෙව සම්පාදෙති. අවඤ්ඣානීති අතුච්ඡානි සඵලානි සඋද්‍රයානීති අත්ථො. ඉධාපි තිස්සො සික්ඛා මිස්සකාව කථිතා.

In den Passagen wie „teilweise ein teilweise Ausführender“ (padesaṃ padesakārī) ist eine Person, die „teilweise ausführt“, entweder ein Stromeingetretener, ein Einmalwiederkehrer oder ein Nie-Wiederkehrer; diese Person erfüllt nur einen Teil [der Übung]. Ein „vollkommen Ausführender“ ist der Arahant; er erfüllt die Übung vollkommen. „Nicht vergeblich“ (avañjhāni) bedeutet nicht leer, sondern fruchtbringend und von reichem Ertrag begleitet; dies ist die Bedeutung. Auch hier werden die drei Schulungen in vermischter Weise dargelegt.

7. දුතියසික්ඛාසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des zweiten Suttas über die Schulung.

88. සත්තමෙ කොලංකොලොති කුලා කුලං ගමනකො. කුලන්ති චෙත්ථ භවො අධිප්පෙතො, තස්මා ‘‘ද්වෙ වා තීණි වා කුලානී’’ති එත්ථපි ද්වෙ වා තයො වා භවෙති අත්ථො වෙදිතබ්බො. අයඤ්හි ද්වෙ වා භවෙ සන්ධාවති තයො වා, උත්තමකොටියා ඡ වා. තස්මා ද්වෙ වා තීණි වා චත්තාරි වා පඤ්ච වා ඡ වාති එවමෙත්ථ විකප්පො දට්ඨබ්බො. එකබීජීති එකස්සෙව භවස්ස බීජං එතස්ස අත්ථීති එකබීජී. උද්ධංසොතොතිආදීසු අත්ථි උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමී, අත්ථි උද්ධංසොතො න අකනිට්ඨගාමී, අත්ථි න උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමී, අත්ථි න උද්ධංසොතො න අකනිට්ඨගාමී. තත්ථ යො ඉධ අනාගාමිඵලං පත්වා අවිහාදීසු නිබ්බත්තො තත්ථ යාවතායුකං ඨත්වා උපරූපරි නිබ්බත්තිත්වා අකනිට්ඨං පාපුණාති, අයං උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමී නාම. යො පන අවිහාදීසු නිබ්බත්තො තත්ථෙව අපරිනිබ්බායිත්වා අකනිට්ඨම්පි අප්පත්වා උපරිමබ්‍රහ්මලොකෙ පරිනිබ්බායති, අයං උද්ධංසොතො න අකනිට්ඨගාමී නාම. යො ඉතො චවිත්වා [Pg.218] අකනිට්ඨෙයෙව නිබ්බත්තති, අයං න උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමී නාම. යො පන අවිහාදීසු චතූසු අඤ්ඤතරස්මිං නිබ්බත්තිත්වා තත්ථෙව පරිනිබ්බායති, අයං න උද්ධංසොතො න අකනිට්ඨගාමී නාම.

88. Im siebten Sutta bezeichnet „kolaṃkola“ einen [Stromeingetretenen], der von Familie zu Familie (bzw. Existenz zu Existenz) wandert. Mit dem Wort „kula“ (Familie) ist hier eine Existenz (bhava) gemeint. Daher ist auch in der Formulierung „zwei oder drei Familien“ die Bedeutung als „zwei oder drei Existenzen“ zu verstehen. Denn dieser wandert durch zwei oder drei Existenzen, oder im äußersten Fall durch sechs. Deshalb ist hierbei diese Einteilung als zwei, drei, vier, fünf oder sechs Existenzen zu betrachten. „Ein Ein-Samen-Gänger“ (ekabījī) ist einer, der den Samen für nur noch eine einzige Existenz besitzt. In Bezug auf Ausdrücke wie „stromaufwärts gehend“ (uddhaṃsoto) gibt es: 1) einen stromaufwärts Gehenden, der zu den Akaniṭṭha-Göttern gelangt; 2) einen stromaufwärts Gehenden, der nicht zu den Akaniṭṭha-Göttern gelangt; 3) einen nicht stromaufwärts Gehenden, der zu den Akaniṭṭha-Göttern gelangt; 4) einen weder stromaufwärts Gehenden noch zu den Akaniṭṭha-Göttern Gelangenden. Unter diesen ist jener, der hier die Frucht der Nie-Wiederkehr (anāgāmiphala) erlangt, in den Welten wie Aviha wiedergeboren wird, dort für die gesamte Lebensdauer verweilt, dann in immer höheren Welten wiedergeboren wird und schließlich Akaniṭṭha erreicht, als „stromaufwärts Gehender, der zu den Akaniṭṭha-Göttern gelangt“ bekannt. Wer jedoch in den Aviha-Welten und so weiter geboren wird, dort aber nicht das Parinibbāna erreicht und, ohne Akaniṭṭha zu erreichen, in einer der dazwischen liegenden höheren Brahma-Welten das Parinibbāna erlangt, wird als „stromaufwärts Gehender, der nicht zu den Akaniṭṭha-Göttern gelangt“ bezeichnet. Wer von hier verscheidet und direkt in Akaniṭṭha wiedergeboren wird, wird als „nicht stromaufwärts Gehender, der zu den Akaniṭṭha-Göttern gelangt“ bezeichnet. Wer hingegen in einer der vier Welten wie Aviha und so weiter geboren wird und genau dort das Parinibbāna erlangt, wird als „weder stromaufwärts Gehender noch zu den Akaniṭṭha-Göttern Gelangender“ bezeichnet.

යත්ථ කත්ථචි උප්පන්නො පන සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන අරහත්තං පත්තො සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී නාම. අසඞ්ඛාරෙන අප්පයොගෙන පත්තො අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී නාම. යො පන කප්පසහස්සායුකෙසු අවිහෙසු නිබ්බත්තිත්වා පඤ්චමං කප්පසතං අතික්කමිත්වා අරහත්තං පත්තො, අයං උපහච්චපරිනිබ්බායී නාම. අතප්පාදීසුපි එසෙව නයො. අන්තරාපරිනිබ්බායීති යො ආයුවෙමජ්ඣං අනතික්කමිත්වා පරිනිබ්බායති, සො තිවිධො හොති. කප්පසහස්සායුකෙසු තාව අවිහෙසු නිබ්බත්තිත්වා එකො නිබ්බත්තදිවසෙයෙව අරහත්තං පාපුණාති. නො චෙ නිබ්බත්තදිවසෙ පාපුණාති, පඨමස්ස පන කප්පසතස්ස මත්ථකෙ පාපුණාති, අයං පඨමො අන්තරාපරිනිබ්බායී. අපරො එවං අසක්කොන්තො ද්වින්නං කප්පසතානං මත්ථකෙ පාපුණාති, අයං දුතියො. අපරො එවම්පි අසක්කොන්තො චතුන්නං කප්පසතානං මත්ථකෙ පාපුණාති, අයං තතියො අන්තරාපරිනිබ්බායී. සෙසං වුත්තනයමෙව.

Wer an irgendeinem Ort wiedergeboren wird und durch Anstrengung (sasaṅkhārena) und Bemühung (sappayogena) die Arhatschaft erlangt, wird als „mit Anstrengung Erlöschender“ (sasaṅkhāra-parinibbāyī) bezeichnet. Wer sie ohne Anstrengung (asaṅkhārena) und ohne Bemühung (appayogena) erlangt, wird als „ohne Anstrengung Erlöschender“ (asaṅkhāra-parinibbāyī) bezeichnet. Wer in den Aviha-Welten, deren Lebensdauer tausend Weltzeitalter (kappa) beträgt, geboren wird und nach Überschreiten der Grenze von fünfhundert Weltzeitaltern die Arhatschaft erlangt, wird als „nach Überschreiten der Lebenshälfte Erlöschender“ (upahacca-parinibbāyī) bezeichnet. Für die Atappa-Welten und so weiter gilt genau dieselbe Methode. Ein „auf halbem Wege Erlöschender“ (antarā-parinibbāyī) ist einer, der das Parinibbāna erlangt, ohne die Hälfte der Lebensspanne zu überschreiten. Dieser ist dreifach: Unter jenen, die in den Aviha-Welten mit einer Lebensdauer von tausend Weltzeitaltern geboren werden, erlangt der eine schon am Tag seiner Geburt die Arhatschaft. Wenn er sie nicht am Tag seiner Geburt erlangt, erlangt er sie am Ende des ersten Jahrhunderts von Weltzeitaltern. Dies ist der erste Typ des „auf halbem Wege Erlöschenden“. Ein anderer, dem dies nicht gelingt, erlangt sie am Ende von zweihundert Weltzeitaltern. Dies ist der zweite Typ. Ein weiterer, dem es auch so nicht gelingt, erlangt sie am Ende von vierhundert Weltzeitaltern. Dies ist der dritte Typ des „auf halbem Wege Erlöschenden“. Das Übrige ist genau wie bereits dargelegt zu verstehen.

ඉමස්මිං පන ඨානෙ ඨත්වා චතුවීසති සොතාපන්නා, ද්වාදස සකදාගාමිනො, අට්ඨචත්තාලීස අනාගාමිනො, ද්වාදස ච අරහන්තො කථෙතබ්බා. ඉමස්මිං හි සාසනෙ සද්ධාධුරං පඤ්ඤාධුරන්ති ද්වෙ ධුරානි, දුක්ඛපටිපදාදන්ධාභිඤ්ඤාදයො චතස්සො පටිපදා. තත්ථෙකො සද්ධාධුරෙන අභිනිවිසිත්වා සොතාපත්තිඵලං පත්වා එකමෙව භවං නිබ්බත්තිත්වා දුක්ඛස්සන්තං කරොති, අයමෙකො එකබීජී. සො පටිපදාවසෙන චතුබ්බිධො හොති. යථා චෙස, එවං පඤ්ඤාධුරෙන අභිනිවිට්ඨොපීති අට්ඨ එකබීජිනො. තථා කොලංකොලා සත්තක්ඛත්තුපරමා චාති ඉමෙ චතුවීසති සොතාපන්නා නාම. තීසු පන විමොක්ඛෙසු සුඤ්ඤතවිමොක්ඛෙන සකදාගාමිභූමිං පත්තා චතුන්නං පටිපදානං වසෙන චත්තාරො සකදාගාමිනො, තථා අනිමිත්තවිමොක්ඛෙන පත්තා චත්තාරො, අප්පණිහිතවිමොක්ඛෙන පත්තා චත්තාරොති ඉමෙ ද්වාදස සකදාගාමිනො. අවිහෙසු පන තයො අන්තරාපරිනිබ්බායිනො, එකො උපහච්චපරිනිබ්බායී, එකො උද්ධංසොතො අකනිට්ඨගාමීති පඤ්ච අනාගාමිනො, තෙ අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිනො පඤ්ච, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිනො පඤ්චාති දස හොන්ති, තථා අතප්පාදීසු. අකනිට්ඨෙසු පන උද්ධංසොතො නත්ථි[Pg.219], තස්මා තත්ථ චත්තාරො සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී, චත්තාරො අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායීති අට්ඨ, ඉමෙ අට්ඨචත්තාලීස අනාගාමිනො. යථා පන සකදාගාමිනො, තථෙව අරහන්තොපි ද්වාදස වෙදිතබ්බා. ඉධාපි තිස්සො සික්ඛා මිස්සිකාව කථිතා.

An dieser Stelle sollte man jedoch verweilen und die vierundzwanzig Stromeingetretenen, zwölf Einmalwiederkehrenden, achtundvierzig Nie-Wiederkehrenden und zwölf Arhats erklären. Denn in dieser Lehre gibt es zwei Führungen: die Glaubensführung und die Weisheitsführung; und es gibt die vier Arten des Fortschritts, beginnend mit dem mühsamen Fortschritt mit langsamer Erkenntnis. Darunter verankert sich einer in der Glaubensführung, erlangt die Frucht des Stromeintritts, wird nur noch in einer einzigen Existenz wiedergeboren und macht dem Leiden ein Ende; dieser ist der eine Einzelsamen-Mensch. Entsprechend der Art des Fortschritts ist er vierfach. Und wie dieser, so ist auch derjenige, der sich in der Weisheitsführung verankert, vierfach - das macht acht Einzelsamen-Menschen. Ebenso gibt es acht 'Kolaṃkola' und acht 'Sattakkhattuparama'. Dies sind die vierundzwanzig sogenannten Stromeingetretenen. Was die drei Befreiungen betrifft: Jene, die über die leere Befreiung die Stufe des Einmalwiederkehrenden erreicht haben, sind entsprechend den vier Arten des Fortschritts vier Einmalwiederkehrende; ebenso gibt es vier, die sie über die zeichenlose Befreiung erreicht haben, und vier, die sie über die wunschlose Befreiung erreicht haben - dies sind die zwölf Einmalwiederkehrenden. Unter den Nie-Wiederkehrenden in den Aviha-Welten gibt es drei Inmitten-des-Lebens-Erlöschende, einen Nach-halber-Lebenszeit-Erlöschenden und einen Stromaufwärts-Strebenden, der zu den Akaniṭṭha-Göttern geht - das sind fūnf Nie-Wiederkehrende. Diese sind entweder fūnf ohne Anstrengung Erlöschende oder fūnf mit Anstrengung Erlöschende - das macht zehn. Ebenso verhält es sich in den Atappa-Welten usw. In den Akaniṭṭha-Welten gibt es jedoch keinen Stromaufwärts-Strebenden; daher gibt es dort vier mit Anstrengung Erlöschende und vier ohne Anstrengung Erlöschende - also acht. Dies sind die achtundvierzig Nie-Wiederkehrenden. So wie bei den Einmalwiederkehrenden, so sind auch bei den Arhats zwölf zu verstehen. Auch in diesem Sutta werden die drei Schulungen in gemischter Weise dargelegt.

8. තතියසික්ඛාසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des dritten Suttas ūber die Schulungen

89. අට්ඨමෙ තං වා පන අනභිසම්භවං අප්පටිවිජ්ඣන්ති තං අරහත්තං අපාපුණන්තො අප්පටිවිජ්ඣන්තො. ඉමිනා නයෙන සබ්බට්ඨානෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉධාපි තිස්සො සික්ඛා මිස්සිකාව කථිතා. නවමං උත්තානත්ථමෙව. ඉධාපි තිස්සො සික්ඛා මිස්සිකාව කථිතා.

89. Im achten Sutta bedeutet 'oder wenn sie jenes nicht erreichen und nicht durchdringen' (taṃ vā pana anabhisambhavaṃ appaṭivijjhanti): indem sie jene Arhatschaft nicht erlangen und nicht durchdringen. Nach dieser Methode ist der Sinn an allen Stellen zu verstehen. Auch in diesem Sutta werden die drei Schulungen in gemischter Weise dargelegt. Das neunte Sutta hat einen leicht verständlichen Sinn. Auch in diesem Sutta werden die drei Schulungen in gemischter Weise dargelegt.

10. දුතියසික්ඛත්තයසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des zweiten Suttas ūber die Triade der Schulungen

91. දසමෙ ආසවානං ඛයාති එත්ථ අරහත්තමග්ගො අධිපඤ්ඤාසික්ඛා නාම. ඵලං පන සික්ඛිතසික්ඛස්ස උප්පජ්ජනතො සික්ඛාති න වත්තබ්බං.

91. Im zehnten Sutta bedeutet 'durch die Versiegung der Triebe' (āsavānaṃ khayā): Hierbei wird der Pfad der Arhatschaft 'Schulung in höherer Weisheit' genannt. Die Frucht hingegen entsteht fūr jemanden, der die Schulung bereits vollendet hat, weshalb man sie nicht als 'Schulung' bezeichnen sollte.

යථා පුරෙ තථා පච්ඡාති යථා පඨමං තීසු සික්ඛාසු සික්ඛති, පච්ඡා තථෙව සික්ඛතීති අත්ථො. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. යථා අධො තථා උද්ධන්ති යථා හෙට්ඨිමකායං අසුභවසෙන පස්සති, උපරිමකායම්පි තථෙව ඵරති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. යථා දිවා තථා රත්තින්ති යථා දිවා තිස්සො සික්ඛා සික්ඛති, රත්තිම්පි තථෙව සික්ඛතීති අත්ථො. අභිභුය්‍ය දිසා සබ්බාති සබ්බා දිසා ආරම්මණවසෙන අභිභවිත්වා. අප්පමාණසමාධිනාති අරහත්තමග්ගසමාධිනා.

'Wie vorher, so danach' (yathā pure tathā pacchā) bedeutet: Wie er sich zuerst in den drei Schulungen ūbt, so ūbt er sich auch danach - dies ist der Sinn. Auch beim zweiten Satzglied gilt diese Methode. 'Wie unten, so oben' (yathā adho tathā uddhaṃ) bedeutet: Wie er den unteren Körper unter dem Aspekt des Unreinen betrachtet, so durchdringt er auch den oberen Körper ebenso. Auch beim zweiten Satzglied gilt diese Methode. 'Wie am Tage, so in der Nacht' (yathā divā tathā rattiṃ) bedeutet: Wie er sich am Tage in den drei Schulungen ūbt, so ūbt er sich auch in der Nacht ebenso - dies ist der Sinn. 'Alle Himmelsrichtungen ūberwindend' (abhibhuyya disā sabbā) bedeutet, indem er alle Richtungen mittels des Meditationsobjekts beherrscht. 'Durch unermessliche Sammlung' (appamāṇasamādhinā) bedeutet durch die Sammlung des Pfades der Arhatschaft.

සෙක්ඛන්ති සික්ඛමානං සකරණීයං. පටිපදන්ති පටිපන්නකං. සංසුද්ධචාරියන්ති සංසුද්ධචරණං පරිසුද්ධසීලං. සම්බුද්ධන්ති චතුසච්චබුද්ධං. ධීරං පටිපදන්තගුන්ති ඛන්ධධීරආයතනධීරවසෙන ධීරං ධිතිසම්පන්නං පටිපත්තියා අන්තං ගතං. විඤ්ඤාණස්සාති චරිමකවිඤ්ඤාණස්ස. තණ්හාක්ඛයවිමුත්තිනොති තණ්හාක්ඛයවිමුත්තිසඞ්ඛාතාය අරහත්තඵලවිමුත්තියා සමන්නාගතස්ස. පජ්ජොතස්සෙව නිබ්බානන්ති පදීපනිබ්බානං විය. විමොක්ඛො හොති චෙතසොති චිත්තස්ස විමුත්ති විමුච්චනා අප්පවත්තිභාවො හොති. තණ්හාක්ඛයවිමුත්තිනො හි ඛීණාසවස්ස චරිමකවිඤ්ඤාණනිරොධෙන [Pg.220] පරිනිබ්බානං විය චෙතසො විමොක්ඛො හොති, න ගතට්ඨානං පඤ්ඤායති, අපණ්ණත්තිකභාවූපගමොයෙව හොතීති අත්ථො.

'Schūler' (sekkhaṃ) bezieht sich auf einen ūbenden, der noch zu Erfūllendes zu tun hat. 'Den Weg' (paṭipadaṃ) bezieht sich auf den Praktizierenden. 'Von völlig reinem Wandel' (saṃsuddhacāriyaṃ) bedeutet von vollkommen reinem Verhalten und gänzlich reiner Sittlichkeit. 'Den vollkommen Erwachten' (sambuddhaṃ) bedeutet denjenigen, der die vier edlen Wahrheiten durchdrungen hat. 'Den Weisen, der das Ende des Pfades erreicht hat' (dhīraṃ paṭipadantaguṃ) bedeutet denjenigen, der weise im Hinblick auf Daseinsgruppen, Sinnesfelder und Elemente ist, mit Festigkeit ausgestattet ist und an das Ende der Praxis gelangt ist. 'Des Bewusstseins' (viññāṇassa) bezieht sich auf das letzte Bewusstsein. 'Des durch die Versiegung des Durstes Befreiten' (taṇhākkhayavimuttino) bezieht sich auf denjenigen, der mit der Befreiung der Arhatschafts-Frucht ausgestattet ist, welche als Befreiung durch die Versiegung des Durstes bezeichnet wird. 'Wie das Erlöschen einer Leuchte' (pajjotasseva nibbānaṃ) ist wie das Verlöschen einer Lampe. 'Erfolgt die Befreiung des Geistes' (vimokkho hoti cetaso) bedeutet, dass die Befreiung des Geistes, das Freigewordensein, der Zustand des Nicht-mehr-Entstehens ist. Denn fūr den Triebbefreiten, der durch die Versiegung des Durstes befreit ist, erfolgt mit dem Aufhören des letzten Bewusstseins die Befreiung des Geistes wie das Verlöschen einer Flamme; es ist kein Ort auszumachen, an den er gegangen ist, sondern es bedeutet vielmehr das Eingehen in den Zustand der Unbeschreibbarkeit - dies ist der Sinn.

11. සඞ්කවාසුත්තවණ්ණනා

11. Die Erklärung des Saṅkavā-Suttas

92. එකාදසමෙ සඞ්කවා නාම කොසලානං නිගමොති සඞ්කවාති එවංනාමකො කොසලරට්ඨෙ නිගමො. ආවාසිකොති භාරහාරො නවෙ ආවාසෙ සමුට්ඨාපෙති, පුරාණෙ පටිජග්ගති. සික්ඛාපදපටිසංයුත්තායාති සික්ඛාසඞ්ඛාතෙහි පදෙහි පටිසංයුත්තාය, තීහි සික්ඛාහි සමන්නාගතායාති අත්ථො. සන්දස්සෙතීති සම්මුඛෙ විය කත්වා දස්සෙති. සමාදපෙතීති ගණ්හාපෙති. සමුත්තෙජෙතීති සමුස්සාහෙති. සම්පහංසෙතීති පටිලද්ධගුණෙහි වණ්ණං කථෙන්තො වොදාපෙති. අධිසල්ලිඛතෙති අතිවිය සල්ලිඛති, අතිවිය සල්ලිඛිතං කත්වා සණ්හං සණ්හං කථෙතීති අත්ථො.

92. Im elften Sutta bedeutet 'eine Ortschaft der Kosaler namens Saṅkavā' (saṅkavā nāma kosalānaṃ nigamo): Saṅkavā ist eine Ortschaft dieses Namens im Kosala-Reich. 'Klosterpfleger' (āvāsiko) meint einen, der die Lasten trägt; er errichtet neue Klosterunterkünfte und pflegt die alten. 'Mit den Trainingsregeln verbundenen' (sikkhāpadapaṭisaṃyuttāya) bedeutet verbunden mit den Gliedern, die als Schulung bezeichnet werden, das heißt, ausgestattet mit den drei Schulungen - dies ist der Sinn. 'Er weist hin' (sandasseti) bedeutet, er zeigt es auf, als wūrde er es direkt vor Augen fūhren. 'Er regt an' (samādapeti) bedeutet, er bringt dazu, es anzunehmen. 'Er spornt an' (samuttejeti) bedeutet, er ermutigt. 'Er erfreut' (sampahaṃseti) bedeutet, er erfreut und läutert, indem er die Vorzüge der erlangten Qualitäten preist. 'Er verfeinert extrem' (adhisallikhete) bedeutet, er schleift es ūberaus fein ab, das heißt, er macht es äußerst subtil und spricht sehr fein - dies ist der Sinn.

අච්චයොති අපරාධො. මං අච්චගමාති මං අතික්කම්ම අධිභවිත්වා පවත්තො. අහුදෙව අක්ඛන්තීති අහොසියෙව අනධිවාසනා. අහු අප්පච්චයොති අහොසි අතුට්ඨාකාරො. පටිග්ගණ්හාතූති ඛමතු. ආයතිං සංවරායාති අනාගතෙ සංවරත්ථාය, පුන එවරූපස්ස අපරාධස්ස දොසස්ස ඛලිතස්ස වා අකරණත්ථායාති අත්ථො. තග්ඝාති එකංසෙන. යථාධම්මං පටිකරොසීති යථා ධම්මො ඨිතො, තථා කරොසි, ඛමාපෙසීති වුත්තං හොති. තං තෙ මයං පටිග්ගණ්හාමාති තං තව අපරාධං මයං ඛමාම. වුද්ධිහෙසා, කස්සප, අරියස්ස විනයෙති එසා කස්සප බුද්ධස්ස භගවතො සාසනෙ වුද්ධි නාම. කතමා? යායං අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරිත්වා ආයතිං සංවරාපජ්ජනා. දෙසනං පන පුග්ගලාධිට්ඨානං කරොන්තො ‘‘යො අච්චයං අච්චයතො දිස්වා යථාධම්මං පටිකරොති, ආයතිං සංවරං ආපජ්ජතී’’ති ආහ. න සික්ඛාකාමොති තිස්සො සික්ඛා න කාමෙති න පත්ථෙති න පිහෙති. සික්ඛාසමාදානස්සාති සික්ඛාපරිපූරණස්ස. න වණ්ණවාදීති ගුණං න කථෙති. කාලෙනාති යුත්තප්පයුත්තකාලෙන. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

'Vergehen' (accayo) bedeutet Verfehlung. 'Hat mich ūberkommen' (maṃ accagamā) bedeutet, dass es geschehen ist, indem es mich ūberschritt und ūberwältigte. 'Es war wahrlich Unduldsamkeit' (ahudeva akkhantī) bedeutet, dass es in der Tat ein Nicht-Ertragen-Können war. 'Es war Missfallen' (ahu appaccayo) bedeutet, dass es ein Zustand der Unzufriedenheit war. 'Möge er es annehmen' (paṭiggaṇhātū) bedeutet, er möge vergeben. 'Zur künftigen Zügelung' (āyatiṃ saṃvarāya) bedeutet zum Zwecke der Zügelung in der Zukunft, damit ein solches Vergehen, ein solcher Fehler oder ein solches Straucheln nicht noch einmal begangen wird - dies ist der Sinn. 'Gewiss' (tagghā) bedeutet zweifellos. 'Du machst es wieder gut, wie es der Lehre entspricht' (yathādhammaṃ paṭikarosī) bedeutet: Wie es in der Lehre festgelegt ist, so handelst du, das heißt, du bittest um Vergebung. 'Wir nehmen dies von dir an' (taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma) bedeutet: Wir vergeben dir diese deine Verfehlung. 'Das ist wahrlich, Kassapa, ein Wachstum in der Disziplin des Edlen' (vuddhi hesā, kassapa, ariyassa vinaye) bedeutet: Dies, Kassapa, wird in der Lehre des erhabenen Buddha als Wachstum bezeichnet. Welches ist dieses? Dass man sein Vergehen als Vergehen erkennt, es der Lehre entsprechend wiedergutmacht und sich kūnftig in Zügelung ūbt. Obwohl dies sachlich ausgedrūckt ist, drūckt er die Lehre auf die Person bezogen aus, wenn er sagt: 'Wer sein Vergehen als Vergehen erkennt, es der Lehre entsprechend wiedergutmacht und sich kūnftig in Zügelung ūbt.' 'Nicht an der Schulung interessiert' (na sikkhākāmo) bedeutet, dass er die drei Schulungen nicht begehrt, nicht ersehnt und nicht wūnscht. 'Der Übernahme der Schulung' (sikkhāsamādānassa) bezieht sich auf die Erfūllung der Trainingsregeln. 'Spricht nicht lobend' (na vaṇṇavādī) bedeutet, er spricht nicht von den Vorzügen. 'Zur rechten Zeit' (kālenā) bedeutet zu einer passenden und angemessenen Zeit. Der Rest hat hierbei einen leicht verständlichen Sinn.

සමණවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel ūber die Asketen (Samaṇavagga).

(10) 5. ලොණකපල්ලවග්ගො

(10) 5. Das Loṇakapallavagga-Kapitel

1. අච්චායිකසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Accāyika-Suttas

93. පඤ්චමස්ස [Pg.221] පඨමෙ අච්චායිකානීති අතිපාතිකානි. කරණීයානීති අවස්සකිච්චානි. යඤ්හි න අවස්සං කාතබ්බං, තං කිච්චන්ති වුච්චති. අවස්සං කාතබ්බං කරණීයං නාම. සීඝං සීඝන්ති වෙගෙන වෙගෙන. තස්ස ඛො තන්ති එත්ථ තන්ති නිපාතමත්තං. නත්ථි සා ඉද්ධි වා ආනුභාවො වාති සා වා ඉද්ධි සො වා ආනුභාවො නත්ථි. උත්තරස්වෙති තතියදිවසෙ. උතුපරිණාමිනීති ලද්ධඋතුපරිණාමානි හුත්වා. ජායන්තිපීති තතියදිවසෙ නික්ඛන්තසෙතඞ්කුරානි හොන්ති, සත්තාහෙ පත්තෙ නීලඞ්කුරානි හොන්ති. ගබ්භීනිපි හොන්තීති දියඩ්ඪමාසං පත්වා ගහිතගබ්භානි හොන්ති. පච්චන්තිපීති තයො මාසෙ පත්වා පච්චන්ති. ඉදානි යස්මා බුද්ධානං ගහපතිකෙන වා සස්සෙහි වා අත්ථො නත්ථි, සාසනෙ පන තප්පටිරූපකං පුග්ගලං වා අත්ථං වා දස්සෙතුං තං තං ඔපම්මං ආහරන්ති. තස්මා යමත්ථං දස්සෙතුකාමෙන එතං ආභතං, තං දස්සෙන්තො එවමෙව ඛොතිආදිමාහ. තං අත්ථතො උත්තානමෙව. සික්ඛා පන ඉධාපි මිස්සිකා එව කථිතා.

93. Im ersten [Sutta] des fünften [Vagga] bedeutet „accāyikāni“ äußerst dringlich. „Karaṇīyāni“ bedeutet unbedingt auszuführende Aufgaben. Denn was nicht unbedingt getan werden muss, wird „kicca“ (Aufgabe) genannt. Was unbedingt getan werden muss, heißt „karaṇīya“ (Pflicht). „Sīghaṃ sīghaṃ“ bedeutet rasch, rasch. In der Phrase „tassa kho taṃ“ ist das Wort „taṃ“ nur eine Partikel. „Es gibt keine solche Macht oder keinen solchen Einfluss“ bedeutet, dass es weder jene magische Kraft noch jene Wirkkraft gibt. „Uttarasve“ bedeutet am dritten Tag. „Utupariṇāminī“ bedeutet, nachdem sie die jahreszeitliche Reifung erfahren haben. „Sie sprießen auch“ bedeutet, dass am dritten Tag weiße Triebe heraustreten und nach Ablauf einer Woche grüne Triebe entstehen. „Sie werden auch schwanger“ bedeutet, dass sie nach anderthalb Monaten die Ähre im Inneren ansetzen. „Sie reifen auch“ bedeutet, dass sie nach drei Monaten reifen. Da nun die Buddhas weder Bedarf an Hausvätern noch an Feldfrüchten haben, sie aber in der Lehre ein Gleichnis heranziehen, um eine entsprechende Person oder eine entsprechende Bedeutung aufzuzeigen, sprach der Erhabene, um diese Bedeutung aufzuzeigen, den Satz beginnend mit „evameva kho“ (ebenso nun). Dies ist von der Bedeutung her ganz offensichtlich. Die Schulung jedoch wird auch hier als gemischt dargelegt.

2. පවිවෙකසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Paviveka-Sutta

94. දුතියෙ චීවරපවිවෙකන්ති චීවරං නිස්සාය උප්පජ්ජනකකිලෙසෙහි විවිත්තභාවං. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. සාණානීති සාණවාකචෙලානි. මසාණානීති මිස්සකචෙලානි. ඡවදුස්සානීති මතසරීරතො ඡඩ්ඩිතවත්ථානි, එරකතිණාදීනි වා ගන්ථෙත්වා කතනිවාසනානි. පංසුකූලානීති පථවියං ඡඩ්ඩිතනන්තකානි. තිරීටානීති රුක්ඛතචවත්ථානි. අජිනානීති අජිනමිගචම්මානි. අජිනක්ඛිපන්ති තදෙව මජ්ඣෙ ඵාලිතං, සහඛුරකන්තිපි වදන්ති. කුසචීරන්ති කුසතිණානි ගන්ථෙත්වා කතචීරං. වාකචීරඵලකචීරෙසුපි එසෙව නයො. කෙසකම්බලන්ති මනුස්සකෙසෙහි කතකම්බලං. වාලකම්බලන්ති අස්සවාලාදීහි කතකම්බලං. උලූකපක්ඛිකන්ති උලූකපත්තානි ගන්ථෙත්වා කතනිවාසනං.

94. Im zweiten [Sutta] bedeutet „Abgeschiedenheit bezüglich der Gewänder“ (cīvarapaviveka) der Zustand des Freiseins von den Befleckungen, die in Abhängigkeit von den Gewändern entstehen. Bei den übrigen beiden gilt dieselbe Methode. „Sāṇāni“ sind Gewänder aus Hanffasern. „Masāṇāni“ sind Mischgewebe. „Chavadussāni“ sind Kleider, die von Leichen weggeworfen wurden, oder Untergewänder, die durch Zusammenknüpfen von Erakata-Gras und anderem hergestellt wurden. „Paṃsukūlāni“ (Lumpengewänder) sind auf die Erde weggeworfene Lumpen. „Tirīṭāni“ sind Kleider aus Baumborke. „Ajināni“ sind Antilopenfelle. „Ajinakkhipa“ ist eben dieses Fell, in der Mitte gespalten; man sagt auch, es sei mitsamt den Hufen. „Kusacīra“ ist ein Gewand, das aus Kusa-Gras zusammengeflochten wurde. Auch bei Gewändern aus Bast und Gewändern aus Holzplatten gilt dieselbe Methode. „Kesakambala“ ist eine Decke, die aus Menschenhaaren hergestellt wurde. „Vālakambala“ ist eine Decke, die aus Rosshaar und anderem hergestellt wurde. „Ulūkapakkhika“ ist ein Untergewand, das durch Zusammenknüpfen von Eulenfedern hergestellt wurde.

සාකභක්ඛාති [Pg.222] අල්ලසාකභක්ඛා. සාමාකභක්ඛාති සාමාකතණ්ඩුලභක්ඛා. නීවාරාදීසු නීවාරා නාම අරඤ්ඤෙ සයං ජාතවීහිජාති. දද්දුලන්ති චම්මකාරෙහි චම්මං ලිඛිත්වා ඡඩ්ඩිතකසටං. හටං වුච්චති සිලෙසොපි සෙවාලොපි කණිකාරාදිරුක්ඛනිය්‍යාසොපි. කණන්ති කුණ්ඩකං. ආචාමොති භත්තඋක්ඛලිකාය ලග්ගො ඣාමඔදනො. තං ඡඩ්ඩිතට්ඨානෙ ගහෙත්වා ඛාදන්ති, ඔදනකඤ්ජියන්තිපි වදන්ති. පිඤ්ඤාකාදයො පාකටාව. පවත්තඵලභොජීති පතිතඵලභොජී. භුසාගාරන්ති ඛලසාලං.

„Sākabhakkhā“ bedeutet solche, die sich von frischem Gemüse ernähren. „Sāmākabhakkhā“ bedeutet solche, die sich von Hirse-Körnern ernähren. Unter Begriffen wie „nīvāra“ versteht man eine Art wilden Reis, der von selbst im Wald wächst. „Daddula“ sind Lederabfälle, die von Gerbern beim Schaben des Leders weggeworfen werden. Als „haṭa“ bezeichnet man sowohl Baumharz, Algen als auch das Sekret von Bäumen wie dem Kaṇikāra usw. „Kaṇa“ bedeutet Reiskleie. „Ācāma“ ist die angebrannte Reiskruste, die am Reistopf klebt. Diese nehmen sie an Orten, an denen sie weggeworfen wurde, und essen sie; manche nennen es auch Reis-Sauerwasser. Sesamkuchen (piññāka) und so weiter sind allgemein bekannt. „Pavattaphalabhojī“ bedeutet solche, die sich von herabgefallenen Früchten ernähren. „Bhusāgāra“ (Spreu-Hütte) ist ein Schuppen auf dem Dreschplatz.

සීලවාති චතුපාරිසුද්ධිසීලෙන සමන්නාගතො. දුස්සීල්‍යඤ්චස්ස පහීනං හොතීති පඤ්ච දුස්සීල්‍යානි පහීනානි හොන්ති. සම්මාදිට්ඨිකොති යාථාවදිට්ඨිකො. මිච්ඡාදිට්ඨීති අයාථාවදිට්ඨි. ආසවාති චත්තාරො ආසවා. අග්ගප්පත්තොති සීලග්ගප්පත්තො. සාරප්පත්තොති සීලසාරං පත්තො. සුද්ධොති පරිසුද්ධො. සාරෙ පතිට්ඨිතොති සීලසමාධිපඤ්ඤාසාරෙ පතිට්ඨිතො.

„Tugendhaft“ (sīlavā) bedeutet ausgestattet mit der vierfachen völlig reinen Tugend. „Und seine Sittenlosigkeit ist überwunden“ bedeutet, dass die fünf Arten der Sittenlosigkeit aufgegeben sind. „Rechte Ansicht besitzend“ bedeutet einer, der eine den Tatsachen entsprechende Ansicht hat. „Falsche Ansicht“ bedeutet eine nicht den Tatsachen entsprechende Ansicht. „Triebe“ (āsavā) sind die vier Triebe. „Das Höchste erreicht“ bedeutet die Vollendung der Tugend erreicht zu haben. „Den Wesenskern erreicht“ bedeutet den Kern der Tugend erreicht zu haben. „Rein“ bedeutet völlig geläutert. „Im Kern gefestigt“ bedeutet gefestigt im Kern von Tugend, Sammlung und Weisheit.

සෙය්‍යථාපීති යථා නාම. සම්පන්නන්ති පරිපුණ්ණං පරිපක්කසාලිභරිතං. සඞ්ඝරාපෙය්‍යාති සඞ්කඩ්ඪාපෙය්‍ය. උබ්බහාපෙය්‍යාති ඛලට්ඨානං ආහරාපෙය්‍ය. භුසිකන්ති භුසං. කොට්ටාපෙය්‍යාති උදුක්ඛලෙ පක්ඛිපාපෙත්වා මුසලෙහි පහරාපෙය්‍ය. අග්ගප්පත්තානීති තණ්ඩුලග්ගං පත්තානි. සාරප්පත්තාදීසුපි එසෙව නයො. සෙසං උත්තානමෙව. යං පනෙත්ථ ‘‘දුස්සීල්‍යඤ්චස්ස පහීනං මිච්ඡාදිට්ඨි චස්ස පහීනා’’ති වුත්තං, තං සොතාපත්තිමග්ගෙන පහීනභාවං සන්ධාය වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

„Gleichwie“ bedeutet wie zum Beispiel. „Reichlich“ bedeutet ganz gefüllt mit reifem Sāli-Reis. „Zusammenbringen lassen“ bedeutet anhäufen lassen. „Wegschaffen lassen“ bedeutet zum Dreschplatz bringen lassen. „Bhusika“ bedeutet Spreu. „Stampfen lassen“ bedeutet in einen Mörser schütten und mit Stößeln schlagen lassen. „Die das Höchste erreicht haben“ bedeutet solche, die den Zustand von bestem Speisereis erreicht haben. Auch bei „den Kern erreicht haben“ und so weiter gilt dieselbe Methode. Der Rest ist ganz offensichtlich. Was aber hier mit den Worten „und seine Sittenlosigkeit ist aufgegeben, seine falsche Ansicht ist aufgegeben“ gesagt wird, ist im Hinblick auf das Aufgeben durch den Pfad des Stromeintritts zu verstehen.

3. සරදසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sarada-Sutta

95. තතියෙ විද්ධෙති වලාහකවිගමෙන දූරීභූතෙ. දෙවෙති ආකාසෙ. අභිවිහච්චාති අභිවිහනිත්වා. යතොති යස්මිං කාලෙ. විරජන්ති රාගරජාදිරහිතං. තෙසංයෙව මලානං විගතත්තා වීතමලං. ධම්මචක්ඛුන්ති චතුසච්චධම්මපරිග්ගාහකං සොතාපත්තිමග්ගචක්ඛුං. නත්ථි තං සංයොජනන්ති දුවිධමෙවස්ස සංයොජනං නත්ථි, ඉතරම්පි පන පුන ඉමං ලොකං ආනෙතුං අසමත්ථතාය නත්ථීති වුත්තං. ඉමස්මිං සුත්තෙ ඣානානාගාමී නාම කථිතොති.

95. Im dritten [Sutta] bedeutet „am wolkenlosen [Himmel]“ (viddhe): wenn die Wolken weichen und sich entfernt haben. „Deve“ bedeutet am Himmel. „Abhivihacca“ bedeutet vertrieben habend. „Yato“ bedeutet zu welcher Zeit. „Virajaṃ“ bedeutet frei von dem Staub der Begierde usw. Wegen des Vergehens genau jener Befleckungen heißt es „vītamalaṃ“ (schmutzfrei). „Das Auge der Lehre“ (dhammacakkhu) ist das geistige Auge des Pfades des Stromeintritts, welches die Lehre der Vier Edlen Wahrheiten erfasst. „Es gibt für ihn jene Fessel nicht“ bedeutet, dass für ihn beide Arten von Fesseln nicht existieren. Zudem wird gesagt, dass es sie „nicht gibt“, weil die anderen Fesseln nicht mehr fähig sind, ihn wieder in diese Welt zurückzubringen. In diesem Sutta wird der sogenannte „Nichtwiederkehrer durch Vertiefung“ (jhānānāgāmī) dargelegt.

4. පරිසාසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Parisā-Sutta

96. චතුත්ථෙ න බාහුලිකා හොන්තීති පච්චයබාහුල්ලිකා න හොන්ති. න සාථලිකාති තිස්සො සික්ඛා සිථිලං කත්වා න ගණ්හන්ති. ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරාති [Pg.223] ඔක්කමනං වුච්චති අවගමනට්ඨෙන පඤ්ච නීවරණානි, තෙසු නික්ඛිත්තධුරා. පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමාති කායචිත්තඋපධිවිවෙකසඞ්ඛාතෙ තිවිධෙපි විවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා. වීරියං ආරභන්තීති දුවිධම්පි වීරියං පග්ගණ්හන්ති. අප්පත්තස්සාති ඣානවිපස්සනාමග්ගඵලසඞ්ඛාතස්ස අප්පත්තවිසෙසස්ස. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. පච්ඡිමා ජනතාති සද්ධිවිහාරිකඅන්තෙවාසිකාදයො. දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජතීති ආචරියුපජ්ඣායෙහි කතං අනුකරොති. යං තාය ජනතාය ආචරියුපජ්ඣායෙසු දිට්ඨං, තස්ස අනුගතිං ආපජ්ජති නාම. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අග්ගවතී පරිසාති, භික්ඛවෙ, අයං පරිසා අග්ගපුග්ගලවතී නාම වුච්චති.

96. Im vierten [Sutta] bedeutet „sie streben nicht nach Überfluss“: sie häufen keine materiellen Requisiten an. „Sie sind nicht schlaff“ bedeutet, dass sie die drei Schulungen nicht vernachlässigen. In der Phrase „okkamane nikkhittadhurā“ werden die fünf Hemmnisse wegen ihrer herabziehenden Natur als „okkamana“ (Hinabsteigen) bezeichnet; bezüglich dieser haben sie ihre Last abgelegt. „Führend in der Abgeschiedenheit“ bedeutet führend in allen drei Arten der Abgeschiedenheit, nämlich der körperlichen, der geistigen und der Abgeschiedenheit von den Grundlagen der Wiedergeburt. „Sie entfalten Willenskraft“ bedeutet, dass sie beide Arten von Tatkraft anspornen. „Um das Noch-Nicht-Erreichte [zu erreichen]“ bezieht sich auf das noch nicht erreichte Besondere, bestehend aus Vertiefung, Hellblick, Pfad und Frucht. Bei den beiden übrigen Ausdrücken gilt dieselbe Methode. „Die nachfolgende Generation“ bezieht sich auf die Mitbewohner, Schüler und so weiter. „Sie folgt dem Vorbild“ bedeutet, dass sie das nachahmt, was von den Lehrern und Präzeptoren getan wurde. Was von dieser Gemeinschaft an ihren Lehrern und Präzeptoren gesehen wurde, dem folgt sie nach. „Diese, o Mönche, wird die vorzüglichste Versammlung genannt“ bedeutet: o Mönche, diese Versammlung wird als eine Versammlung bezeichnet, die aus vorzüglichen Personen besteht.

භණ්ඩනජාතාති ජාතභණ්ඩනා. කලහජාතාති ජාතකලහා. භණ්ඩනන්ති චෙත්ථ කලහස්ස පුබ්බභාගො, හත්ථපරාමාසාදිවසෙන වීතික්කමො කලහො නාම. විවාදාපන්නාති විරුද්ධවාදං ආපන්නා. මුඛසත්තීහීති ගුණවිජ්ඣනට්ඨෙන ඵරුසා වාචා ‘‘මුඛසත්තියො’’ති වුච්චන්ති, තාහි මුඛසත්තීහි. විතුදන්තා විහරන්තීති විජ්ඣන්තා විචරන්ති.

„In Streit geraten“ bedeutet, dass Streitigkeiten entstanden sind. „In Zank geraten“ bedeutet, dass Tätlichkeiten entstanden sind. „Streit“ (bhaṇḍana) ist hierbei die Vorstufe zum Zank (kalaha); der Zank (kalaha) ist das Überschreiten der Grenze durch körperliche Übergriffe wie das Ergreifen mit den Händen usw. „In Zwist verwickelt“ bedeutet, dass sie zu widersprüchlichen Behauptungen gelangt sind. „Mit Mund-Speren“ (mukhasattīhi) bezieht sich auf grobe Worte, die wegen ihrer Eigenschaft, Tugenden zu zerstören, „Mund-Spere“ genannt werden; mit diesen Mund-Speren. „Einander verletzend leben sie dahin“ bedeutet, dass sie einander durchbohrend umherwandeln.

සමග්ගාති සහිතා. සම්මොදමානාති සමප්පවත්තමොදා. ඛීරොදකීභූතාති ඛීරොදකං විය භූතා. පියචක්ඛූහීති උපසන්තෙහි මෙත්තචක්ඛූහි. පීති ජායතීති පඤ්චවණ්ණා පීති උප්පජ්ජති. කායො පස්සම්භතීති නාමකායොපි රූපකායොපි විගතදරථො හොති. පස්සද්ධකායොති අසාරද්ධකායො. සුඛං වෙදියතීති කායිකචෙතසිකසුඛං වෙදියති. සමාධියතීති ආරම්මණෙ සම්මා ඨපීයති.

'Samaggā' bedeutet vereint (an Körper und Geist). 'Sammodamānā' bedeutet in gemeinsamer, gleichmäßig fließender Freude. 'Khīrodakībhūtā' bedeutet wie Milch und Wasser eins geworden. 'Piyacakkhūhi' bedeutet mit friedvollen, von liebevoller Güte geleiteten Augen. 'Pīti jāyati' bedeutet, dass die fünffache Verzückung entsteht. 'Kāyo passambhati' bedeutet, dass sowohl der mentale Körper als auch der physische Körper frei von Unruhe und Fieber werden. 'Passaddhakāyo' bedeutet einer, dessen Körper beruhigt (frei von Aufregung) ist. 'Sukhaṃ vediyati' bedeutet, dass er körperliches und geistiges Glück erfährt. 'Samādhiyati' bedeutet, dass der Geist im Meditationsobjekt richtig verankert wird.

ථුල්ලඵුසිතකෙති මහාඵුසිතකෙ. පබ්බතකන්දරපදරසාඛාති එත්ථ කන්දරො නාම ‘‘ක’’න්ති ලද්ධනාමෙන උදකෙන දාරිතො උදකභින්නො පබ්බතප්පදෙසො, යො ‘‘නිතම්භො’’තිපි ‘‘නදිකුඤ්ජො’’තිපි වුච්චති. පදරං නාම අට්ඨ මාසෙ දෙවෙ අවස්සන්තෙ ඵලිතො භූමිප්පදෙසො. සාඛාති කුසොබ්භගාමිනියො ඛුද්දකමාතිකායො. කුසොබ්භාති ඛුද්දකආවාටා. මහාසොබ්භාති මහාආවාටා. කුන්නදියොති ඛුද්දකනදියො. මහානදියොති ගඞ්ගායමුනාදිකා මහාසරිතා.

'Thullaphusitake' bedeutet mit großen Regentropfen. In dem Ausdruck 'pabbatakandarapadarasākhā' bezeichnet 'kandaro' einen Bergabschnitt, der durch das unter dem Namen 'Ka' bekannte Wasser aufgerissen und gespalten wurde, welcher auch als 'Berghang' oder 'Flussschlucht' bezeichnet wird. 'Padara' bezeichnet eine Erdspalte, die entsteht, wenn es acht Monate lang nicht regnet. 'Sākhā' bezeichnet kleine Kanäle, die zu kleinen Teichen fließen. 'Kusobbhā' bezeichnet kleine Teiche. 'Mahāsobbhā' bezeichnet große Teiche. 'Kunnadiyo' bezeichnet kleine Flüsse. 'Mahānadiyo' bezeichnet große Ströme wie den Ganges, die Yamuna und andere.

5-7. පඨමආජානීයසුත්තාදිවණ්ණනා

5-7. Erklärung des ersten Suttas über das edle Ross und andere.

97-99. පඤ්චමෙ [Pg.224] අඞ්ගෙහීති ගුණඞ්ගෙහි. රාජාරහොති රඤ්ඤො අරහො අනුච්ඡවිකො. රාජභොග්ගොති රඤ්ඤො උපභොගභූතො. රඤ්ඤො අඞ්ගන්ති රඤ්ඤො හත්ථපාදාදිඅඞ්ගසමතාය අඞ්ගන්තෙව සඞ්ඛං ගච්ඡති. වණ්ණසම්පන්නොති සරීරවණ්ණෙන සම්පන්නො. බලසම්පන්නොති කායබලෙන සම්පන්නො. ආහුනෙය්‍යොති ආහුතිසඞ්ඛාතං පිණ්ඩපාතං පටිග්ගහෙතුං යුත්තො. පාහුනෙය්‍යොති පාහුනකභත්තස්ස අනුච්ඡවිකො. දක්ඛිණෙය්‍යොති දසවිධදානවත්ථුපරිච්චාගවසෙන සද්ධාදානසඞ්ඛාතාය දක්ඛිණාය අනුච්ඡවිකො. අඤ්ජලිකරණීයොති අඤ්ජලිපග්ගහණස්ස අනුච්ඡවිකො. අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සාති සබ්බලොකස්ස අසදිසං පුඤ්ඤවිරුහනට්ඨානං.

97-99. Im fünften (Sutta) bedeutet 'aṅgehi' mit den Gliedern der Tugend. 'Rājāraho' bedeutet des Königs würdig, für den König angemessen. 'Rājabhoggo' bedeutet zum Nutzen des Königs dienend. 'Rañño aṅgaṃ' (Glied des Königs) wird so genannt, weil es den Gliedern des Königs wie Händen und Füßen gleicht. 'Vaṇṇasampanno' bedeutet mit einer schönen Körpergestalt ausgestattet. 'Balasampanno' bedeutet mit körperlicher Kraft ausgestattet. 'Āhuneyyo' bedeutet würdig, Almosenspeisen zu empfangen, die von weither herbeigebracht wurden. 'Pāhuneyyo' bedeutet angemessen für die Bewirtung von lieben Gästen. 'Dakkhiṇeyyo' bedeutet würdig der Opfergabe, das heißt der Gabe des Glaubens, die durch das Spenden der zehn Arten von Spendengütern dargebracht wird. 'Añjalikaraṇīyo' bedeutet würdig des Erweisens von Respekt mit zusammengelegten Händen. 'Anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa' bedeutet eine unvergleichliche Stätte des Verdienstwachstums für die ganze Welt.

වණ්ණසම්පන්නොති ගුණවණ්ණෙන සම්පන්නො. බලසම්පන්නොති වීරියබලෙන සම්පන්නො. ජවසම්පන්නොති ඤාණජවෙන සම්පන්නො. ථාමවාති ඤාණථාමෙන සමන්නාගතො. දළ්හපරක්කමොති ථිරපරක්කමො. අනික්ඛිත්තධුරොති අට්ඨපිතධුරො පග්ගහිතධුරො, අග්ගඵලං අරහත්තං අප්පත්වා වීරියධුරං න නික්ඛිපිස්සාමීති එවං පටිපන්නො. ඉමස්මිං සුත්තෙ චතුසච්චවසෙන සොතාපත්තිමග්ගො, සොතාපත්තිමග්ගෙන ච ඤාණජවසම්පන්නතා කථිතාති. ඡට්ඨෙ තීණි ච මග්ගානි තීණි ච ඵලානි, තීහි මග්ගඵලෙහි ච ඤාණජවසම්පන්නතා කථිතා. සත්තමෙ අරහත්තඵලං, අරහත්තඵලෙනෙව ච මග්ගකිච්චං කථිතං. ඵලං පන ජවිතජවෙන උප්පජ්ජනතො ජවොති ච වත්තුං වට්ටති.

'Vaṇṇasampanno' bedeutet mit der Schönheit der Tugend ausgestattet. 'Balasampanno' bedeutet mit der Kraft der Tatkraft ausgestattet. 'Javasampanno' bedeutet mit der Schnelligkeit der Erkenntnis ausgestattet. 'Thāmavā' bedeutet mit der Stärke des Wissens ausgestattet. 'Daḷhaparakkamo' bedeutet von unerschütterlicher Anstrengung. 'Anikkhittadhuro' bedeutet einer, der seine Last nicht abgelegt hat (der die Last aufrechterhält), indem er entschlossen praktiziert: 'Ohne die höchste Frucht, die Arhatschaft, erlangt zu haben, werde ich die Last der Tatkraft nicht ablegen.' In diesem (fünften) Sutta wird auf der Grundlage der vier edlen Wahrheiten der Pfad des Stromeintritts und durch diesen Pfad das Ausgestattetsein mit der Schnelligkeit des Wissens dargelegt. Im sechsten (Sutta) werden die drei Pfade und drei Früchte dargelegt, sowie das Ausgestattetsein mit der Schnelligkeit des Wissens durch diese drei Pfade und Früchte. Im siebten (Sutta) wird die Frucht der Arhatschaft und durch diese Frucht der Arhatschaft die Erfüllung der Pfadaufgabe dargelegt. Die Frucht wiederum kann, weil sie durch rasche Erkenntnis entsteht, auch als 'Schnelligkeit' bezeichnet werden.

8. පොත්ථකසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Potthaka-Suttas.

100. අට්ඨමෙ නවොති කරණං උපාදාය වුච්චති. පොත්ථකොති වාකමයවත්ථං. මජ්ඣිමොති පරිභොගමජ්ඣිමො. ජිණ්ණොති පරිභොගජිණ්ණො. උක්ඛලිපරිමජ්ජනන්ති උක්ඛලිපරිපුඤ්ඡනං දුස්සීලොති නිස්සීලො. දුබ්බණ්ණතායාති ගුණවණ්ණාභාවෙන දුබ්බණ්ණතාය. දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජන්තීති තෙන කතං අනුකරොන්ති. න මහප්ඵලං හොතීති විපාකඵලෙන මහප්ඵලං න හොති. න මහානිසංසන්ති විපාකානිසංසෙනෙව න මහානිසංසං. අප්පග්ඝතායාති [Pg.225] විපාකග්ඝෙන අප්පග්ඝතාය. කාසිකං වත්ථන්ති තීහි කප්පාසඅංසූහි සුත්තං කන්තිත්වා කතවත්ථං, තඤ්ච ඛො කාසිරට්ඨෙයෙව උට්ඨිතං. සෙසං උත්තානමෙව. සීලං පනෙත්ථ මිස්සකං කථිතන්ති.

100. Im achten (Sutta) bezieht sich 'navo' (neu) auf den Vorgang der Herstellung. 'Potthako' bezeichnet ein Gewebe aus Bastfasern. 'Majjhimo' bedeutet mittelmäßig abgenutzt. 'Jiṇṇo' bedeutet durch Gebrauch verschlissen. 'Ukkhaliparimajjanaṃ' bedeutet das Auswischen eines Kochtopfs. 'Dussīlo' bedeutet tugendlos. 'Dubbaṇṇatāya' bedeutet wegen des Fehlens der Schönheit der Tugend unansehnlich zu sein. 'Diṭṭhānugatiṃ āpajjanti' bedeutet, dass sie das nachahmen, was jener getan hat. 'Na mahapphalaṃ hoti' bedeutet, dass es hinsichtlich der Reifung keine große Frucht bringt. 'Na mahānisaṃsaṃ' bedeutet, dass es hinsichtlich der Reifungsergebnisse keinen großen Segen bringt. 'Appagghatāya' bedeutet von geringem Wert im Hinblick auf den Wert der Reifung. 'Kāsikaṃ vatthaṃ' bezeichnet ein Tuch, das durch das Spinnen von Fäden aus drei Baumwollfasern hergestellt wurde, und dieses stammt tatsächlich nur aus dem Kāsika-Reich. Der Rest ist ganz offensichtlich. Hierin wird jedoch eine gemischte (weltliche und überweltliche) Tugend dargelegt.

9. ලොණකපල්ලසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Loṇakapalla-Suttas.

101. නවමෙ යථා යථායන්ති යථා යථා අයං. තථා තථා තන්ති තථා තථා තං කම්මං. ඉදං වුත්තං හොති – යො එවං වදෙය්‍ය – ‘‘යථා යථා කම්මං කරොති, තථා තථාස්ස විපාකං පටිසංවෙදියතෙව. න හි සක්කා කතස්ස කම්මස්ස විපාකං පටිසෙධෙතුං. තස්මා යත්තකං කම්මං කරොති, තත්තකස්ස විපාකං පටිසංවෙදියතෙවා’’ති. එවං සන්තන්ති එවං සන්තෙ. බ්‍රහ්මචරියවාසො න හොතීති යං මග්ගභාවනතො පුබ්බෙ උපපජ්ජවෙදනීයං කම්මං කතං, තස්ස අවස්සං පටිසංවෙදනීයත්තා බ්‍රහ්මචරියං වුත්ථම්පි අවුත්ථමෙව හොති. ඔකාසො න පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායාති යස්මා ච එවං සන්තෙ තෙන කම්මායූහනඤ්චෙව විපාකානුභවනා ච හොති, තස්මා හෙතුනා නයෙන වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය ඔකාසො න පඤ්ඤායති නාම.

101. Im neunten (Sutta) ist 'yathā yathāyaṃ' eine Worttrennung für 'yathā yathā ayaṃ'. 'Tathā tathā taṃ' bedeutet 'genau in dieser Weise jene Handlung'. Dies ist damit gemeint: Wenn jemand so sprechen würde: 'Auf welche Weise auch immer er eine Handlung ausführt, genau auf diese Weise erfährt er deren Reifung. Denn es ist unmöglich, die Reifung einer begangenen Handlung abzuwehren. Daher: In welchem Maße er eine Handlung ausführt, in genau diesem Maße erfährt er deren Reifung.' 'Evaṃ santaṃ' bedeutet unter diesen Umständen. 'Brahmacariyavāso na hoti' bedeutet, dass das Führen des heiligen Lebens unmöglich ist; denn da ein Kamma, das in der nächsten Existenz zu erfahren ist und vor der Entfaltung des Pfades begangen wurde, unweigerlich erfahren werden muss, wäre das heilige Leben, selbst wenn es gelebt wurde, wie nicht gelebt. 'Okāso na paññāyati sammā dukkhassa antakiriyāya' bedeutet, dass sich keine Gelegenheit für das rechtmäßige Beenden des Leidens zeigt; denn da unter diesen Umständen sowohl das Aufhäufen von Kamma als auch das Erfahren der Reifung stattfindet, gibt es aus logischen Gründen keine Möglichkeit, das Leiden des Daseinskreislaufs völlig zu beenden.

යථා යථා වෙදනීයන්ති යෙන යෙනාකාරෙන වෙදිතබ්බං. තථා තථාස්ස විපාකං පටිසංවෙදියතීති තෙන තෙනාකාරෙන අස්ස විපාකං පච්චනුභොති. ඉදං වුත්තං හොති – යදෙතං සත්තසු ජවනෙසු පඨමජවනකම්මං සති පච්චයෙ විපාකවාරං ලභන්තමෙව දිට්ඨධම්මවෙදනීයං හොති, අසති අහොසිකම්මං නාම. යඤ්ච සත්තමජවනකම්මං සති පච්චයෙ උපපජ්ජවෙදනීයං හොති, අසති අහොසිකම්මං නාම. යඤ්ච මජ්ඣෙ පඤ්චජවනකම්මං යාව සංසාරප්පවත්ති, තාව අපරපරියායවෙදනීයං නාම හොති. එතෙසු ආකාරෙසු යෙන යෙනාකාරෙන වෙදිතබ්බං කම්මං අයං පුරිසො කරොති, තෙන තෙනෙවස්ස විපාකං පටිසංවෙදියති නාම. අට්ඨකථායඤ්හි ලද්ධවිපාකවාරමෙව කම්මං යථාවෙදනීයං කම්මං නාමාති වුත්තං. එවං සන්තං, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මචරියවාසො හොතීති කම්මක්ඛයකරස්ස බ්‍රහ්මචරියස්ස ඛෙපෙතබ්බකම්මසම්භවතො වාසො නාම හොති, වුත්ථං සුවුත්ථමෙව හොතීති [Pg.226] අත්ථො. ඔකාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියායාති යස්මා එවං සන්තෙ තෙන තෙන මග්ගෙන අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණස්ස නිරොධෙන තෙසු තෙසු භවෙසු ආයතිං වට්ටදුක්ඛං න උප්පජ්ජති, තස්මා ඔකාසො පඤ්ඤායති සම්මා දුක්ඛස්ස අන්තකිරියාය.

'Yathā yathā vedanīyaṃ' bedeutet in welcher Weise auch immer es erfahren werden soll. 'Tathā tathāssa vipākaṃ paṭisaṃvediyati' bedeutet, dass er genau in dieser Weise deren Reifung erfährt. Dies ist damit gemeint: Unter den sieben Impulsmomenten (Javanas) ist jenes Kamma des ersten Impulsmoments, sofern Bedingungen vorhanden sind und es die Gelegenheit zur Reifung erhält, in diesem gegenwärtigen Leben zu erfahren; wenn die Bedingungen fehlen, wird es zu wirkungslosem Kamma (Ahosi-Kamma). Und das Kamma des siebten Impulsmoments ist, sofern Bedingungen vorhanden sind, in der nächsten Existenz zu erfahren; wenn die Bedingungen fehlen, wird es zu wirkungslosem Kamma. Und das Kamma der mittleren fünf Impulsmomente ist, solange der Kreislauf des Daseins fortbesteht, in einer darauffolgenden Existenz zu erfahren. Unter diesen Umständen erfährt dieser Mensch genau in der Weise die Reifung jenes Kammas, in der das Kamma auszuführen ist. Denn im Kommentar wird gesagt, dass nur dasjenige Kamma, das seine Gelegenheit zur Reifung erhalten hat, 'Kamma, das entsprechend seiner Natur erfahren werden muss' genannt wird. 'Unter diesen Umständen, ihr Mönche, ist das Führen des heiligen Lebens möglich': Da das heilige Leben, das zur Vernichtung von Kamma führt, das aufzubrauchende Kamma überwinden kann, ist das Führen desselben möglich – so lautet die Bedeutung; dies ist somit wohlgesagt. 'Es zeigt sich eine Möglichkeit für das rechtmäßige Beenden des Leidens': Da unter diesen Umständen durch den jeweiligen Pfad und das Erlöschen des gestaltenden Bewusstseins das Leiden des Daseinskreislaufs in künftigen Existenzen nicht mehr entsteht, deshalb zeigt sich die Möglichkeit für das rechtmäßige Beenden des Leidens.

ඉදානි තං යථාවෙදනීයකම්මසභාවං දස්සෙන්තො ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ අප්පමත්තකන්ති පරිත්තං ථොකං මන්දං ලාමකං. තාදිසංයෙවාති තංසරික්ඛකමෙව. දිට්ඨධම්මවෙදනීයන්ති තස්මිං කම්මෙයෙව දිට්ඨධම්මෙ විපච්චිතබ්බං විපාකවාරං ලභන්තං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං හොති. නාණුපි ඛායතීති දුතියෙ අත්තභාවෙ අණුපි න ඛායති, අණුමත්තම්පි දුතියෙ අත්තභාවෙ විපාකං න දෙතීති අත්ථො. බහුදෙවාති බහුකං පන විපාකං කිමෙව දස්සතීති අධිප්පායො. අභාවිතකායොතිආදීහි කායභාවනාරහිතො වට්ටගාමී පුථුජ්ජනො දස්සිතො. පරිත්තොති පරිත්තගුණො. අප්පාතුමොති ආතුමා වුච්චති අත්තභාවො, තස්මිං මහන්තෙපි ගුණපරිත්තතාය අප්පාතුමොයෙව. අප්පදුක්ඛවිහාරීති අප්පකෙනපි පාපෙන දුක්ඛවිහාරී. භාවිතකායොතිආදීහි ඛීණාසවො දස්සිතො. සො හි කායානුපස්සනාසඞ්ඛාතාය කායභාවනාය භාවිතකායො නාම. කායස්ස වා වඩ්ඪිතත්තා භාවිතකායො. භාවිතසීලොති වඩ්ඪිතසීලො. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. පඤ්චද්වාරභාවනාය වා භාවිතකායො. එතෙන ඉන්ද්‍රියසංවරසීලං වුත්තං, භාවිතසීලොති ඉමිනා සෙසානි තීණි සීලානි. අපරිත්තොති න පරිත්තගුණො. මහත්තොති අත්තභාවෙ පරිත්තෙපි ගුණමහන්තතාය මහත්තො. අප්පමාණවිහාරීති ඛීණාසවස්සෙතං නාමමෙව. සො හි පමාණකරානං රාගාදීනං අභාවෙන අප්පමාණවිහාරී නාම.

Nun sprach er, um das Wesen dieses Karmas, welches auf diese Weise erfahren wird, aufzuzeigen: 'Hier, ihr Mönche, für einen gewissen...' usw. Darin bedeutet 'geringfügig' (appamattakaṃ) klein, wenig, schwach, unbedeutend. 'Genau so geartet' (tādisaṃyeva) bedeutet genau diesem ähnlich. 'In diesem Leben zu erfahren' (diṭṭhadhammavedanīyaṃ) bedeutet, dass dieses Karma genau in diesem gegenwärtigen Leben zur Reife gelangen muss und, indem es die Gelegenheit zur Reife erhält, als 'in diesem Leben erfahrbar' bezeichnet wird. 'Nicht einmal das Kleinste zeigt sich' (nāṇupi khāyati) bedeutet, dass sich in der zweiten Existenz nicht einmal ein winziges Ergebnis zeigt, das heißt, es bringt in der zweiten Existenz nicht einmal das geringste Resultat hervor; dies ist die Bedeutung. Mit 'geschweige denn viel' (bahudeva) ist gemeint: Wie sollte es ein großes Resultat erbringen? Dies ist die Absicht. Mit den Worten 'ungeübter Körper' (abhāvitakāyo) usw. wird der weltliche Mensch dargestellt, der sich im Kreislauf der Wiedergeburten bewegt und frei von der Entfaltung des Körpers ist. 'Begrenzt' (paritto) bedeutet von geringer Tugend. 'Von geringem Selbst' (appātumo): 'Selbst' (ātumā) bezeichnet die Persönlichkeit; selbst wenn diese groß ist, wird sie wegen der Geringfügigkeit ihrer Tugenden als 'von geringem Selbst' bezeichnet. 'Im geringen Leid verweilend' (appadukkhavihārī) bedeutet, dass er selbst durch ein geringes Vergehen in Leid verweilt. Mit 'entfalteter Körper' (bhāvitakāyo) usw. wird der Triebversiegte aufgezeigt. Denn er wird als 'von entfaltetem Körper' bezeichnet aufgrund der Entfaltung des Körpers, die als die Betrachtung des Körpers bekannt ist. Oder er hat einen entfalteten Körper, weil sein Körper entwickelt ist. 'Von entfalteter Tugend' (bhāvitasīlo) bedeutet von entwickelter Tugend. Auch bei den beiden übrigen Begriffen gilt diese Methode. Oder 'von entfaltetem Körper' durch die Schulung der fünf Sinnespforten. Hiermit wird die Tugend der Sinneszügelung bezeichnet, und mit 'von entfalteter Tugend' die übrigen drei Tugenden. 'Nicht begrenzt' (aparitto) bedeutet nicht von geringer Tugend. 'Vom großen Selbst' (mahatto) bedeutet, dass er, selbst wenn seine Persönlichkeit klein ist, aufgrund der Größe seiner Tugenden 'groß' ist. 'Im Unermesslichen verweilend' (appamāṇavihārī) ist eben die Bezeichnung für den Triebversiegten. Denn er wird aufgrund des Fehlens von Begrenzung erzeugenden Faktoren wie Gier usw. als 'im Unermesslichen verweilend' bezeichnet.

පරිත්තෙති ඛුද්දකෙ. උදකමල්ලකෙති උදකසරාවෙ. ඔරබ්භිකොති උරබ්භසාමිකො. උරබ්භඝාතකොති සූනකාරො. ජාපෙතුං වාති ධනජානියා ජාපෙතුං. ඣාපෙතුන්තිපි පාඨො, අයමෙවත්ථො. යථාපච්චයං වා කාතුන්ති යථා ඉච්ඡති, තථා කාතුං. උරබ්භධනන්ති එළකඅග්ඝනකමූලං. සො පනස්ස සචෙ ඉච්ඡති, දෙති. නො චෙ ඉච්ඡති, ගීවායං ගහෙත්වා [Pg.227] නික්කඩ්ඪාපෙති. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති.

'In einer kleinen' (paritte) bedeutet in einer winzigen. 'In einer Wasserschale' (udakamallake) bedeutet in einem Wassergefäß. 'Ein Schafzüchter' (orabbhiko) bedeutet ein Besitzer von Schafen. 'Ein Schafschlächter' (urabbhaghātako) bedeutet ein Metzger. 'Oder büßen lassen' (jāpetuṃ vā) bedeutet, durch Verlust von Besitz büßen zu lassen. Es gibt auch die Lesart 'jhāpetuṃ', aber die Bedeutung ist dieselbe. 'Oder nach Belieben damit verfahren' (yathāpaccayaṃ vā kātuṃ) bedeutet, so zu verfahren, wie es gewünscht wird. 'Das Geld für das Schaf' (urabbhadhanaṃ) bedeutet den Gegenwert eines Schafes. Jener aber gibt es ihm, wenn er will; wenn er es nicht will, packt er ihn am Nacken und lässt ihn hinauswerfen. Der Rest ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen. In dieser Lehrrede wird jedoch der Kreislauf der Wiedergeburten (vaṭṭa) und das Entkommen daraus (vivaṭṭa) dargelegt.

10. පංසුධොවකසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung der Paṃsudhovaka-Sutta (Lehrrede vom Goldwäscher)

102. දසමෙ ධොවතීති වික්ඛාලෙති. සන්ධොවතීති සුට්ඨු ධොවති, පුනප්පුනං ධොවති. නිද්ධොවතීති නිග්ගණ්හිත්වා ධොවති. අනිද්ධන්තකසාවන්ති අනීහතදොසං අනපනීතකසාවං. පභඞ්ගූති පභිජ්ජනසභාවං, අධිකරණීයං ඨපෙත්වා මුට්ඨිකාය පහටමත්තං භිජ්ජති. පට්ටිකායාති සුවණ්ණපට්ටකාය. ගීවෙය්‍යකෙති ගීවාලඞ්කාරෙ.

102. In der zehnten [Lehrrede]: 'Er wäscht' (dhovati) bedeutet er spült ab. 'Er wäscht gründlich' (sandhovati) bedeutet er wäscht gut, er wäscht wiederholt. 'Er wäscht rein' (niddhovati) bedeutet er reibt kräftig beim Waschen. 'Ohne dass der Schmutz entfernt ist' (aniddhantakasāvaṃ) bedeutet mit unbeseitigtem Fehler, mit nicht weggewaschenem Schmutz. 'Brüchig' (pabhaṅgū) bedeutet von zerbrechlicher Natur; legt man es auf den Amboss, zerbricht es, sobald man mit dem Hammer darauf schlägt. 'Mit einer Platte' (paṭṭikāya) bedeutet mit einer Goldplatte. 'In einem Halsschmuck' (gīveyyake) bedeutet in einem Halsschmuck.

අධිචිත්තන්ති සමථවිපස්සනාචිත්තං. අනුයුත්තස්සාති භාවෙන්තස්ස. සචෙතසොති චිත්තසම්පන්නො. දබ්බජාතිකොති පණ්ඩිතජාතිකො. කාමවිතක්කාදීසු කාමෙ ආරබ්භ උප්පන්නො විතක්කො කාමවිතක්කො. බ්‍යාපාදවිහිංසසම්පයුත්තා විතක්කා බ්‍යාපාදවිහිංසවිතක්කා නාම. ඤාතිවිතක්කාදීසු ‘‘අම්හාකං ඤාතකා බහූ පුඤ්ඤවන්තා’’තිආදිනා නයෙන ඤාතකෙ ආරබ්භ උප්පන්නො විතක්කො ඤාතිවිතක්කො. ‘‘අසුකො ජනපදො ඛෙමො සුභික්ඛො’’තිආදිනා නයෙන ජනපදමාරබ්භ උප්පන්නො විතක්කො ජනපදවිතක්කො. ‘‘අහො වත මං පරෙ න අවජානෙය්‍යු’’න්ති එවං උප්පන්නො විතක්කො අනවඤ්ඤත්තිපටිසංයුත්තො විතක්කො නාම. ධම්මවිතක්කාවසිස්සන්තීති ධම්මවිතක්කා නාම දසවිපස්සනුපක්කිලෙසවිතක්කා. සො හොති සමාධි න චෙව සන්තොති සො අවසිට්ඨධම්මවිතක්කො විපස්සනාසමාධි අවූපසන්තකිලෙසත්තා සන්තො න හොති. න පණීතොති න අතප්පකො. නප්පටිප්පස්සද්ධිලද්ධොති න කිලෙසපටිප්පස්සද්ධියා ලද්ධො. න එකොදිභාවාධිගතොති න එකග්ගභාවප්පත්තො. සසඞ්ඛාරනිග්ගය්හවාරිතගතොති සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන කිලෙසෙ නිග්ගණ්හිත්වා වාරෙත්වා වාරිතො, න කිලෙසානං ඡින්නන්තෙ උප්පන්නො, කිලෙසෙ පන වාරෙත්වා උප්පන්නො.

'Höheres Bewusstsein' (adhicittaṃ) bedeutet der Geist der Ruhe und Hellschau (samatha-vipassanā). 'Des Ergebenen' (anuyuttassa) bedeutet des Entfaltenden. 'Mit Geist' (sacetaso) bedeutet mit Bewusstsein ausgestattet. 'Fähig' (dabbajātiko) bedeutet von weiser Natur. Unter den Begriffen wie 'Sinnengedanken' (kāmavitakka) ist der in Bezug auf die Sinnesobjekte entstandene Gedanke der Sinnengedanke. Die mit Übelwollen und Schädigung verbundenen Gedanken heißen Gedanken des Übelwollens und der Schädigung. Unter Begriffen wie 'Gedanken an Verwandte' (ñātivitakka) ist der Gedanke, der in Bezug auf Verwandte entsteht – wie etwa: 'Unsere Verwandten sind zahlreich und verdienstvoll' –, der Verwandten-Gedanke. Der Gedanke, der in Bezug auf ein Land entsteht – wie etwa: 'Jenes Land ist sicher und reich an Nahrung' –, ist der Länder-Gedanke (janapadavitakka). Der Gedanke, der in der Weise entsteht: 'O dass andere mich doch nicht verachten!', wird als der mit dem Wunsch nach Nicht-Verachtung verbundene Gedanke bezeichnet. 'Dhamma-Gedanken bleiben übrig' (dhammavitakkā vasissanti): Dhamma-Gedanken bezeichnet die Gedanken im Zusammenhang mit den zehn Trübungen der Hellschau (vipassanupakkilesa). 'Diese Konzentration ist da, aber sie ist nicht friedvoll' (so hoti samādhi na ceva santo) bedeutet, dass diese verbleibende Hellschau-Konzentration nicht friedvoll ist, da die Trübungen noch nicht zur Ruhe gekommen sind. 'Nicht erhaben' (na paṇīto) bedeutet nicht vollkommen befriedigend. 'Nicht durch Stillung erlangt' (nappaṭippassaddhiladdho) bedeutet nicht durch die Stillung der Befleckungen erlangt. 'Nicht zur Einspitzigkeit gelangt' (na ekodibhāvādhigato) bedeutet nicht die Einspitzigkeit des Geistes erreicht zu haben. 'Durch willentliche Unterdrückung gezügelt' (sasaṅkhāraniggayhavāritagato) bedeutet, durch Willensanstrengung und tatkräftigen Einsatz die Befleckungen unterdrückt und abgewehrt zu haben; es ist nicht am Ende der Vernichtung der Befleckungen entstanden, sondern während diese abgewehrt wurden.

හොති [Pg.228] සො, භික්ඛවෙ, සමයොති එත්ථ සමයො නාම උතුසප්පායං ආහාරසප්පායං සෙනාසනසප්පායං පුග්ගලසප්පායං ධම්මස්සවනසප්පායන්ති ඉමෙසං පඤ්චන්නං සප්පායානං පටිලාභකාලො. යං තං චිත්තන්ති යස්මිං සමයෙ තං විපස්සනාචිත්තං. අජ්ඣත්තංයෙව සන්තිට්ඨතීති අත්තනියෙව තිට්ඨති. නියකජ්ඣත්තඤ්හි ඉධ අජ්ඣත්තං නාම. ගොචරජ්ඣත්තම්පි වට්ටති. පුථුත්තාරම්මණං පහාය එකස්මිං නිබ්බානගොචරෙයෙව තිට්ඨතීති වුත්තං හොති. සන්නිසීදතීති සුට්ඨු නිසීදති. එකොදි හොතීති එකග්ගං හොති. සමාධියතීති සම්මා ආධියති. සන්තොතිආදීසු පච්චනීකකිලෙසවූපසමෙන සන්තො. අතප්පකට්ඨෙන පණීතො. කිලෙසපටිප්පස්සද්ධියා ලද්ධත්තා පටිප්පස්සද්ධලද්ධො. එකග්ගභාවං ගතත්තා එකොදිභාවාධිගතො. කිලෙසානං ඡින්නන්තෙ උප්පන්නත්තා න සප්පයොගෙන කිලෙසෙ නිග්ගණ්හිත්වා වාරෙත්වා වාරිතොති න සසඞ්ඛාරනිග්ගය්හවාරිතගතො. එත්තාවතා අයං භික්ඛු විවට්ටෙත්වා අරහත්තං පත්තො නාම හොති.

In den Worten 'Es gibt eine Zeit, ihr Mönche' (hoti so, bhikkhave, samayo) bezeichnet 'Zeit' (samayo) die Zeit des Erlangens dieser fünf zuträglichen Bedingungen: zuträgliches Klima, zuträgliche Nahrung, zuträgliche Unterkunft, zuträgliche Personen und zuträgliches Dhamma-Hören. 'Jener Geist' (yaṃ taṃ cittaṃ) bezieht sich auf den Geist der Hellschau zu jener Zeit. 'Festigt sich ganz im Inneren' (ajjhattaṃyeva santiṭṭhati) bedeutet, er verbleibt in sich selbst. Denn das eigene Innere wird hier als 'innerlich' (ajjhattaṃ) bezeichnet. Auch das 'Innere des Objekts' (gocarajjhattaṃ) ist anwendbar. Damit ist gemeint, dass er die Vielfalt der Objekte aufgibt und allein im Bereich des Nibbāna verweilt. 'Kommt zur Ruhe' (sannisīdati) bedeutet, er setzt sich gut ab. 'Wird einsgerichtet' (ekodi hoti) bedeutet, er wird einspitzig. 'Konzentriert sich' (samādhiyati) bedeutet, er wird recht gesammelt. Unter den Begriffen 'friedvoll' (santo) usw.: Er ist 'friedvoll' durch die Stillung der gegnerischen Befleckungen. Er ist 'erhaben' (paṇīto) im Sinne von kühlend (nicht brennend). Er ist 'durch Stillung erlangt' (paṭippassaddhaladdho), weil er durch die Stillung der Befleckungen erlangt wurde. Er ist 'zur Einspitzigkeit gelangt' (ekodibhāvādhigato), weil er den Zustand der Einspitzigkeit erreicht hat. Weil er am Ende der Vernichtung der Befleckungen entstanden ist, ist er nicht einer, der 'durch willentliche Unterdrückung gezügelt' (na sasaṅkhāraniggayhavāritagato) wurde, indem die Befleckungen mit Anstrengung bezwungen und abgewehrt werden mussten. Auf diese Weise hat dieser Mönch den Kreislauf durchbrochen und die Arahatschaft erlangt.

ඉදානි ඛීණාසවස්ස සතො අභිඤ්ඤාපටිපදං දස්සෙන්තො යස්ස යස්ස චාතිආදිමාහ. තත්ථ අභිඤ්ඤා සච්ඡිකරණීයස්සාති අභිජානිත්වා පච්චක්ඛං කාතබ්බස්ස. සති සතිආයතනෙති පුබ්බහෙතුසඞ්ඛාතෙ චෙව ඉදානි ච පටිලද්ධබ්බෙ අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානාදිභෙදෙ ච සති සතිකාරණෙ. විත්ථාරතො පන අයං අභිඤ්ඤාකථා විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.365 ආදයො) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. ආසවානං ඛයාතිආදි චෙත්ථ ඵලසමාපත්තිවසෙන වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

Um nun den Weg zur höheren Geisteskraft (abhiññā) des Triebversiegten aufzuzeigen, sprach er: 'Und für wen auch immer...' usw. Darin bedeutet 'was durch höhere Erkenntnis zu verwirklichen ist' (abhiññāsacchikaraṇīyasssa), was durch direktes Erkennen persönlich zu erfahren ist. 'Wenn die Bedingungen gegeben sind' (sati satiāyatane) bedeutet: wenn die Ursache vorhanden ist, nämlich sowohl die als frühere Ursache bezeichnete als auch die jetzt zu erlangende Ursache, bestehend in den Stufen der Vertiefung, die als Grundlage für die höhere Geisteskraft dienen. Im Detail ist diese Abhandlung über die höheren Geisteskräfte jedoch genau in der Weise zu verstehen, wie sie im Visuddhimagga dargelegt ist. Und es ist zu verstehen, dass die Worte 'durch die Vernichtung der Triebe' (āsavānaṃ khayā) usw. hier in Bezug auf das Verweilen in der Fruchtsammlung (phalasamāpatti) gesprochen wurden.

11. නිමිත්තසුත්තවණ්ණනා

11. Erklärung der Nimitta-Sutta (Lehrrede über die Zeichen)

103. එකාදසමෙපි අධිචිත්තං සමථවිපස්සනාචිත්තමෙව. තීණි නිමිත්තානීති තීණි කාරණානි. කාලෙන කාලන්ති කාලෙ කාලෙ, යුත්තකාලෙති අත්ථො. කාලෙන කාලං සමාධිනිමිත්තං මනසිකාතබ්බන්තිආදීසු තං තං කාලං සල්ලක්ඛෙත්වා එකග්ගතාය යුත්තකාලෙ එකග්ගතා මනසිකාතබ්බා. එකග්ගතා හි ඉධ සමාධිනිමිත්තන්ති වුත්තා. තත්‍ර වචනත්ථො – සමාධියෙව නිමිත්තං සමාධිනිමිත්තං. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. පග්ගහොති පන වීරියස්ස නාමං, උපෙක්ඛාති මජ්ඣත්තභාවස්ස. තස්මා [Pg.229] වීරියස්ස යුත්තකාලෙ වීරියං මනසිකාතබ්බං, මජ්ඣත්තභාවස්ස යුත්තකාලෙ මජ්ඣත්තභාවෙ ඨාතබ්බන්ති. ඨානං තං චිත්තං කොසජ්ජාය සංවත්තෙය්‍යාති කාරණං විජ්ජති යෙන තං චිත්තං කොසජ්ජභාවෙ තිට්ඨෙය්‍ය. ඉතරෙසුපි එසෙව නයො. උපෙක්ඛානිමිත්තංයෙව මනසි කරෙය්‍යාති එත්ථ ච ඤාණජවං උපෙක්ඛෙය්‍යාති අයමත්ථො. ආසවානං ඛයායාති අරහත්තඵලත්ථාය.

103. Auch im elften Sutta ist 'höherer Geist' (adhicitta) eben der von Geistesruhe (samatha) und Klarblick (vipassanā) geprägte Geist. 'Drei Zeichen' (tīṇi nimittāni) bedeutet drei Ursachen. 'Von Zeit zu Zeit' (kālena kālaṃ) bedeutet zu jeder Zeit, das heißt zu einer jeweils angemessenen Zeit. In Passagen wie 'Von Zeit zu Zeit soll das Zeichen der Sammlung aufmerksam betrachtet werden' usw. ist gemeint: Nachdem man die jeweilige Zeit erkannt hat, soll zu der für die Einspitzigkeit (ekaggatā) geeigneten Zeit die Einspitzigkeit aufmerksam betrachtet werden. Denn Einspitzigkeit wird hier als 'Zeichen der Sammlung' (samādhinimitta) bezeichnet. Darin ist die Wortbedeutung wie folgt: Die Sammlung selbst ist das Zeichen (oder die Ursache), daher 'Sammlungs-Zeichen' (samādhinimitta). Auch bei den beiden übrigen Ausdrücken gilt dieselbe Methode. 'Ansporn' (paggaha) ist jedoch ein Name für Tatkraft (vīriya), und 'Gleichmut' (upekkhā) ist ein Name für den Zustand der Mitte (majjhattabhāva). Daher soll zu einer für Tatkraft geeigneten Zeit Tatkraft aufmerksam betrachtet werden, und zu einer für den Zustand der Mitte geeigneten Zeit soll man im Zustand der Mitte verweilen. 'Es besteht die Möglichkeit, dass dieser Geist zur Trägheit führt' bedeutet: Es gibt eine Ursache, durch die dieser Geist im Zustand der Trägheit verweilen könnte. Auch bei den anderen Fällen gilt dieselbe Methode. Und bei der Stelle 'Man sollte nur das Zeichen des Gleichmutes aufmerksam betrachten' ist die Bedeutung: Man sollte den Fluss der Erkenntnis gleichmütig betrachten. 'Zur Vernichtung der Triebe' (āsavānaṃ khayāya) bedeutet zum Zwecke der Frucht der Arhatschaft (arahattaphalatthāya).

උක්කං බන්ධෙය්‍යාති අඞ්ගාරකපල්ලං සජ්ජෙය්‍ය. ආලිම්පෙය්‍යාති තත්ථ අඞ්ගාරෙ පක්ඛිපිත්වා අග්ගිං දත්වා නාළිකාය ධමන්තො අග්ගිං ගාහාපෙය්‍ය. උක්කාමුඛෙ පක්ඛිපෙය්‍යාති අඞ්ගාරෙ වියූහිත්වා අඞ්ගාරමත්ථකෙ වා ඨපෙය්‍ය, මූසාය වා පක්ඛිපෙය්‍ය. අජ්ඣුපෙක්ඛතීති පක්කාපක්කභාවං උපධාරෙති.

'Er würde eine Esse herrichten' (ukkaṃ bandheyya) bedeutet, er würde eine Kohlenpfanne bereitstellen. 'Er würde anzünden' (ālimpeyya) bedeutet, dass er Kohlen hineinwirft, Feuer anlegt, mit einer Röhre bläst und das Feuer entfacht. 'Er würde es in die Öffnung der Esse werfen' (ukkāmukhe pakkhipeyya) bedeutet, dass er die Kohlen auseinanderschiebt und es entweder auf die Kohlen legt oder in einen Schmelztiegel wirft. 'Er schaut gleichmütig zu' (ajjhupekkhati) bedeutet, er beobachtet, ob es gar (geschmolzen) ist oder nicht.

සම්මා සමාධියති ආසවානං ඛයායාති අරහත්තඵලත්ථාය සම්මා ඨපීයති. එත්තාවතා හි විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තප්පත්තො භික්ඛු දස්සිතො. ඉදානි තස්ස ඛීණාසවස්ස අභිඤ්ඤාය පටිපදං දස්සෙන්තො යස්ස යස්ස චාතිආදිමාහ. තං හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

'Er wird richtig gesammelt zur Vernichtung der Triebe' (sammā samādhiyati āsavānaṃ khayāya) bedeutet, er wird für den Zweck der Frucht der Arhatschaft richtig gefestigt. Denn hiermit wird ein Mönch gezeigt, der, nachdem er Vipassanā entfaltet hat, die Arhatschaft erlangt hat. Um nun den Weg des höheren Wissens dieses Triebbefreiten aufzuzeigen, sprach er den Satz beginnend mit 'Und für welchen auch immer...' (yassa yassa ca) usw. Dies ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie es bereits oben erklärt wurde.

ලොණකපල්ලවග්ගො පඤ්චමො.

Das Kapitel über die Salzpfanne (Loṇakapallavagga) ist das fünfte.

දුතියපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Das zweite Fünfzigerschema (Dutiyapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

3. තතියපණ්ණාසකං

3. Das dritte Fünfzigerschema (Tatiyapaṇṇāsaka)

(11) 1. සම්බොධවග්ගො

(11) 1. Das Kapitel über die Erleuchtung (Sambodhavagga)

1. පුබ්බෙවසම්බොධසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Sutta 'Vor der Erleuchtung' (Pubbevasambodhasutta)

104. තතියස්ස [Pg.230] පඨමෙ පුබ්බෙව සම්බොධාති සම්බොධිතො පුබ්බෙව, අරියමග්ගප්පත්තිතො අපරභාගෙයෙවාති වුත්තං හොති. අනභිසම්බුද්ධස්සාති අප්පටිවිද්ධචතුසච්චස්ස. බොධිසත්තස්සෙව සතොති බුජ්ඣනකසත්තස්සෙව සතො, සම්මාසම්බොධිං අධිගන්තුං ආරභන්තස්සෙව සතො, සම්බොධියා වා සත්තස්සෙව ලග්ගස්සෙව සතො. දීපඞ්කරස්ස හි භගවතො පාදමූලෙ අට්ඨධම්මසමොධානෙන අභිනීහාරසමිද්ධිතො පභුති තථාගතො සම්මාසම්බොධිං සත්තො ලග්ගො ‘‘පත්තබ්බා මයා එසා’’ති තදධිගමාය පරක්කමං අමුඤ්චන්තොයෙව ආගතො, තස්මා බොධිසත්තොති වුච්චති. කො නු ඛොති කතමො නු ඛො. ලොකොති සඞ්ඛාරලොකො. අස්සාදොති මධුරාකාරො. ආදීනවොති අනභිනන්දිතබ්බාකාරො. තස්ස මය්හන්ති තස්ස එවං බොධිසත්තස්සෙව සතො මය්හං. ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහානන්ති නිබ්බානං ආගම්ම ආරබ්භ පටිච්ච ඡන්දරාගො විනයං ගච්ඡති පහීයති, තස්මා නිබ්බානං ‘‘ඡන්දරාගවිනයො ඡන්දරාගප්පහාන’’න්ති වුච්චති. ඉදං ලොකනිස්සරණන්ති ඉදං නිබ්බානං ලොකතො නිස්සටත්තා ලොකනිස්සරණන්ති වුච්චති. යාවකීවන්ති යත්තකං පමාණං කාලං. අබ්භඤ්ඤාසින්ති අභිවිසිට්ඨෙන අරියමග්ගඤාණෙන අඤ්ඤාසිං. ඤාණඤ්ච පන මෙ දස්සනන්ති ද්වීහිපි පදෙහි පච්චවෙක්ඛණඤාණං වුත්තං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

104. Im ersten Sutta des Dritten Fünfzigerschemas bedeutet 'schon vor der Erleuchtung' (pubbeva sambodhā) vor der Erleuchtung selbst; gemeint ist: in der Zeit vor dem Erreichen des edlen Pfades. 'Eines noch nicht vollkommen Erleuchteten' (anabhisambuddhassa) bedeutet: eines, der die vier edlen Wahrheiten noch nicht durchdrungen hat. 'Als ich noch ein Bodhisatta war' (bodhisattasseva sato) bedeutet: als ein Wesen, das im Begriff ist zu erwachen; als einer, der sich bemüht, die vollkommene Selbst-Erleuchtung zu erlangen; oder als ein Wesen, das an der Erleuchtung haftet (d.h. fest entschlossen darauf ausgerichtet ist). Zu Füßen des Erhabenen Dīpaṅkara nämlich, durch das Zusammentreffen der acht Bedingungen von der Erfüllung des Entschlusses an, war der Tathāgata an die vollkommene Selbst-Erleuchtung gebunden, indem er dachte: 'Diese muss von mir erreicht werden', und er schritt voran, ohne jemals seine Anstrengung zu deren Erlangung aufzugeben; daher wird er 'Bodhisatta' genannt. 'Was wohl' (ko nu kho) bedeutet welcher wohl. 'Die Welt' (loko) ist die Welt der Gestaltungen (saṅkhāraloka). 'Genuss' (assādo) ist der Zustand der Süße (madhurākāra). 'Elend' (ādīnavo) ist der Zustand des Nicht-zu-Begrüßenden (anabhinanditabbākāra). 'Für mich, diesen...' (tassa mayhaṃ) bedeutet: für mich, der ich auf diese Weise noch ein Bodhisatta war. 'Die Überwindung von Wunsch und Begierde, das Aufgeben von Wunsch und Begierde' (chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ) bedeutet: In Abhängigkeit von, bezogen auf und gestützt auf das Nibbāna schwindet Wunsch und Begierde und wird aufgegeben; deshalb wird das Nibbāna 'Überwindung von Wunsch und Begierde, Aufgeben von Wunsch und Begierde' genannt. 'Dies ist das Entrinnen aus der Welt' (idaṃ lokanissaraṇaṃ) bedeutet: Dieses Nibbāna wird 'Entrinnen aus der Welt' genannt, weil es aus der Welt herausgetreten ist. 'Solange wie' (yāvakīvaṃ) bedeutet für wie lange Zeit auch immer. 'Ich erkannte zutiefst' (abbhaññāsiṃ) bedeutet: Ich erkannte es durch das herausragende Wissen des edlen Pfades. 'Und das Wissen und die Anschauung entstanden mir' (ñāṇañca pana me dassanaṃ) – mit diesen beiden Worten wird das Wissen der Rückschau (paccavekkhaṇañāṇa) ausgedrückt. Das Übrige darin ist ganz augenscheinlich.

2. පඨමඅස්සාදසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des ersten Sutta über den Genuss (Paṭhamaassādasutta)

105. දුතියෙ අස්සාදපරියෙසනං අචරින්ති අස්සාදපරියෙසනත්ථාය අචරිං. කුතො පට්ඨායාති? සුමෙධකාලතො පට්ඨාය. පඤ්ඤායාති සහවිපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤාය. සුදිට්ඨොති සුප්පටිවිද්ධො. ඉමිනා උපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. තතියං සබ්බත්ථ උත්තානමෙව.

105. Im zweiten Sutta bedeutet 'Ich ging auf die Suche nach Genuss' (assādapariyesanaṃ acariṃ): Ich wandelte zum Zweck der Suche nach Genuss. 'Von wann an?' bedeutet: Beginnend mit der Zeit, als ich der Weise Sumedha war. 'Durch Weisheit' (paññāya) bedeutet durch die Pfad-Weisheit zusammen mit Vipassanā. 'Gut gesehen' (sudiṭṭha) bedeutet wohl-durchdrungen. Nach dieser Methode ist überall die Bedeutung zu verstehen. Das dritte Sutta ist in jeder Hinsicht ganz augenscheinlich.

4. සමණබ්‍රාහ්මණසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Sutta über die Asketen und Brahmanen (Samaṇabrāhmaṇasutta)

107. චතුත්ථෙ [Pg.231] සාමඤ්ඤත්ථන්ති චතුබ්බිධං අරියඵලං. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. සාමඤ්ඤත්ථෙන වා චත්තාරො මග්ගා, බ්‍රහ්මඤ්ඤත්ථෙන චත්තාරි ඵලානි. ඉමෙසු පන චතූසුපි සුත්තෙසු ඛන්ධලොකොව කථිතො.

107. Im vierten Sutta bedeutet 'das Ziel des Asketentums' (sāmaññattha) die vierfache edle Frucht. Das andere Wort ist ein Synonym dafür. Oder aber: Unter 'Ziel des Asketentums' werden die vier Pfade verstanden, und unter 'Ziel des Brahmanentums' die vier Früchte. In diesen vier Suttas jedoch wird nur die Welt der Daseinsgruppen (khandhaloka) dargelegt.

5. රුණ්ණසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Sutta über das Weinen (Ruṇṇasutta)

108. පඤ්චමං අත්ථුප්පත්තියා නික්ඛිත්තං. කතරාය අත්ථුප්පත්තියා? ඡබ්බග්ගියානං අනාචාරෙ. තෙ කිර ගායන්තා නච්චන්තා හසන්තා විචරිංසු. භික්ඛූ දසබලස්ස ආරොචයිංසු. සත්ථා තෙ පක්කොසාපෙත්වා තෙසං ඔවාදත්ථාය ඉදං සුත්තං ආරභි. තත්ථ රුණ්ණන්ති රොදිතං. උම්මත්තකන්ති උම්මත්තකකිරියා. කොමාරකන්ති කුමාරකෙහි කත්තබ්බකිච්චං. දන්තවිදංසකහසිතන්ති දන්තෙ දස්සෙත්වා පාණිං පහරන්තානං මහාසද්දෙන හසිතං. සෙතුඝාතො ගීතෙති ගීතෙ වො පච්චයඝාතො හොතු, සහෙතුකං ගීතං පජහථාති දීපෙති. නච්චෙපි එසෙව නයො. අලන්ති යුත්තං. ධම්මප්පමොදිතානං සතන්ති එත්ථ ධම්මො වුච්චති කාරණං, කෙනචිදෙව කාරණෙන පමුදිතානං සන්තානං. සිතං සිතමත්තායාති තස්මිං සිතකාරණෙ සති යං සිතං කරොථ, තං වො සිතමත්තාය අග්ගදන්තෙ දස්සෙත්වා පහට්ඨාකාරමත්තදස්සනායයෙව යුත්තන්ති වුත්තං හොති.

108. Das fünfte Sutta wurde aufgrund eines besonderen Anlasses verkündet. Aufgrund welches Anlasses? Wegen des ungebührlichen Verhaltens der Gruppe von sechs Mönchen. Diese wanderten nämlich singend, tanzend und lachend umher. Die Mönche berichteten dies dem Zehnkraft-Besitzenden. Der Meister ließ sie rufen und leitete dieses Sutta ein, um sie zu belehren. Darin bedeutet 'Weinen' (ruṇṇa) Jammern. 'Irrsinn' (ummattaka) bedeutet das Verhalten eines Geisteskranken. 'Kindisch' (komāraka) bedeutet ein Verhalten, das von kleinen Kindern getan wird. 'Lachen unter Entblößung der Zähne' (dantavidaṃsakahasita) bedeutet ein lautes Lachen unter Zeigen der Zähne und Klatschen in die Hände. 'Eine Zerstörung des Dammes ist der Gesang' (setughāto gīte) zeigt: 'Es soll für euch eine Vernichtung der Ursache im Gesang sein; gebt den von weltlichen Ursachen begleiteten Gesang auf'. Auch beim Tanz gilt dieselbe Methode. 'Genug' (alaṃ) bedeutet angemessen. In der Passage 'für diejenigen, die an der Lehre erfreut sind' (dhammappamoditānaṃ sataṃ) wird mit 'dhamma' der Grund bezeichnet; es bedeutet: für diejenigen, die aus irgendeinem Grund erfreut sind. 'Ein Lächeln soll nur ein Lächeln sein' (sitaṃ sitamattāya) bedeutet: Wenn es einen Anlass zum Lächeln gibt und ihr lächelt, dann ist es für euch angemessen, dass dies nur ein Lächeln bleibt, indem ihr bloß die Zahnspitzen zeigt, um lediglich eine freudige Miene zu offenbaren.

6. අතිත්තිසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Sutta über die Unersättlichkeit (Atittisutta)

109. ඡට්ඨෙ සොප්පස්සාති නිද්දාය. පටිසෙවනාය නත්ථි තිත්තීති යථා යථා පටිසෙවති, තථා තථා රුච්චතියෙවාති තිත්ති නාම නත්ථි. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. සචෙ හි මහාසමුද්දෙ උදකං සුරා භවෙය්‍ය, සුරාසොණ්ඩො ච මච්ඡො හුත්වා නිබ්බත්තෙය්‍ය, තස්ස තත්ථ චරන්තස්සපි සයන්තස්සපි තිත්ති නාම න භවෙය්‍ය. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටමෙව කථිතං.

109. Im sechsten Sutta bezieht sich 'Schlaf' (soppassa) auf den Schlaf. 'Beim Nachgeben gibt es keine Sättigung' bedeutet: Je mehr man dem nachgibt, desto mehr begehrt man es; eine Sättigung gibt es wahrlich nicht. Auch bei den beiden übrigen Ausdrücken gilt dieselbe Methode. Denn wenn das Wasser im großen Ozean Alkohol wäre und ein trunksüchtiger Mensch als Fisch darin wiedergeboren würde, gäbe es für ihn beim Umherschwimmen wie auch beim Schlafen darin keinerlei Sättigung. In diesem Sutta wird nur der Kreislauf des Daseins (vaṭṭa) dargelegt.

7. අරක්ඛිතසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Sutta über das Unbehütete (Arakkhitasutta)

110. සත්තමෙ අවස්සුතං හොතීති තින්තං හොති. න භද්දකං මරණං හොතීති අපායෙ පටිසන්ධිපච්චයතාය න ලද්ධකං හොති. කාලකිරියාති තස්සෙව වෙවචනං. සුක්කපක්ඛෙ සග්ගෙ පටිසන්ධිපච්චයතාය භද්දකං හොති [Pg.232] ලද්ධකං. තං පන එකන්තෙන සොතාපන්නාදීනං තිණ්ණං අරියසාවකානංයෙව වට්ටති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

110. Im siebten Sutta bedeutet 'es ist feucht' (avassutaṃ hoti), dass es durchnässt ist. 'Sein Tod ist nicht gut' bedeutet, dass er nicht vorteilhaft ist, da er die Ursache für eine Wiedergeburt in den Leidenswelten (apāya) ist. 'Das Verscheiden' (kālakiriya) ist ein Synonym dafür. Auf der hellen Seite ist es gut und vorteilhaft, da es die Ursache für eine Wiedergeburt im Himmel ist. Dies trifft jedoch ausschließlich auf die drei edlen Hörer zu, beginnend mit dem Stromeingetretenen (sotāpanna). Das Übrige darin ist ganz augenscheinlich.

8. බ්‍යාපන්නසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Sutta über das Übelwollende (Byāpannasutta)

111. අට්ඨමෙ බ්‍යාපන්නන්ති පකතිභාවං ජහිත්වා ඨිතං. සෙසං පුරිමසුත්තෙ වුත්තනයමෙව.

111. Im achten Sutta bedeutet das Wort 'byāpannaṃ' (verdorben): in einem Zustand verbleibend, nachdem der natürliche Zustand aufgegeben wurde. Der Rest ist genau auf dieselbe Weise zu verstehen, wie es im vorherigen Sutta dargelegt wurde.

9. පඨමනිදානසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des ersten Nidāna-Suttas

112. නවමෙ නිදානානීති කාරණානි. කම්මානං සමුදයායාති වට්ටගාමිකම්මානං පිණ්ඩකරණත්ථාය. ලොභපකතන්ති ලොභෙන පකතං. සාවජ්ජන්ති සදොසං. තං කම්මං කම්මසමුදයාය සංවත්තතීති තං කම්මං අඤ්ඤෙසම්පි වට්ටගාමිකම්මානං සමුදයාය පිණ්ඩකරණත්ථාය සංවත්තති. න තං කම්මං කම්මනිරොධායාති තං පන කම්මං වට්ටගාමිකම්මානං නිරොධත්ථාය න සංවත්තති. සුක්කපක්ඛෙ කම්මානං සමුදයායාති විවට්ටගාමිකම්මානං සමුදයත්ථාය. ඉමිනා නයෙන සබ්බං අත්ථතො වෙදිතබ්බං.

112. Im neunten Sutta bedeutet 'nidānāni' Ursachen. 'Für das Entstehen von Kamma' (kammānaṃ samudayāya) bedeutet zum Zwecke der Zusammenhäufung von Taten, die in den Kreislauf der Wiedergeburten führen. 'Vom Begehren gewirkt' (lobhapakataṃ) bedeutet durch Gier getan. 'Tadelnswert' (sāvajjaṃ) bedeutet fehlerhaft. 'Diese Tat trägt zum Entstehen von Kamma bei' bedeutet, dass diese Tat zum Entstehen, d.h. zur Zusammenhäufung, auch von anderen in den Kreislauf führenden Taten beiträgt. 'Diese Tat führt nicht zum Erlöschen von Kamma' bedeutet, dass diese Tat jedoch nicht zum Erlöschen von Taten beiträgt, die in den Kreislauf führen. Auf der hellen Seite bedeutet 'für das Entstehen von Kamma' zum Zwecke des Entstehens von Taten, die aus dem Kreislauf herausführen. Auf diese Weise soll die gesamte Bedeutung verstanden werden.

10. දුතියනිදානසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des zweiten Nidāna-Suttas

113. දසමෙ කම්මානන්ති වට්ටගාමිකම්මානමෙව. ඡන්දරාගට්ඨානියෙති ඡන්දරාගස්ස කාරණභූතෙ. ආරබ්භාති ආගම්ම සන්ධාය පටිච්ච. ඡන්දොති තණ්හාඡන්දො. යො චෙතසො සාරාගොති යො චිත්තස්ස රාගො රජ්ජනා රජ්ජිතත්තං, එතමහං සංයොජනං වදාමි, බන්ධනං වදාමීති අත්ථො. සුක්කපක්ඛෙ කම්මානන්ති විවට්ටගාමිකම්මානං. තදභිනිවත්තෙතීති තං අභිනිවත්තෙති. යදා වා තෙන විපාකො ඤාතො හොති විදිතො, තදා තෙ චෙව ධම්මෙ තඤ්ච විපාකං අභිනිවත්තෙති. ඉමිනා ච පදෙන විපස්සනා කථිතා, තදභිනිවත්තෙත්වාති ඉමිනා මග්ගො. චෙතසා අභිනිවිජ්ඣිත්වාති ඉමිනා ච මග්ගොව. පඤ්ඤාය අතිවිජ්ඣ පස්සතීති සහ විපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤාය නිබ්බිජ්ඣිත්වා පස්සති. එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති.

113. Im zehnten Sutta bedeutet 'Taten' (kammānaṃ) nur Taten, die in den Kreislauf der Wiedergeburten führen. 'Die auf Begehren und Leidenschaft beruhen' (chandarāgaṭṭhāniye) bedeutet jene Dinge, die als Ursachen für leidenschaftliches Begehren dienen. 'Hinsichtlich' (ārabbha) bedeutet sich stützend auf, bezugnehmend auf, in Abhängigkeit von. 'Begehren' (chando) ist das Begehren in Form von Durst (taṇhā). 'Welche Leidenschaft des Geistes auch immer' (yo cetaso sārāgo) bedeutet: welche Leidenschaft des Geistes, welches Anhaften, welcher Zustand des Angehaftetseins auch immer existiert, dies nenne ich eine Fessel, dies nenne ich ein Band. Auf der hellen Seite bezieht sich 'Taten' auf Taten, die aus dem Kreislauf herausführen. 'Bringt jenes hervor' (tadabhinivatteti) bedeutet, er bringt jenes hervor. Oder wenn die reife Frucht von ihm erkannt und verstanden worden ist, dann bringt er sowohl jene Faktoren als auch jene Frucht hervor. Durch dieses Wort wird die Einsicht (vipassanā) dargelegt. Durch 'nachdem er jenes hervorgebracht hat' (tadabhinivattetvā) wird der Pfad dargelegt. Und durch 'nachdem er mit dem Geist durchdrungen hat' (cetasā abhinivijjhitvā) wird ebenfalls genau der Pfad dargelegt. 'Mit Weisheit durchdringend sieht er' (paññāya ativijjha passati) bedeutet, dass er, zusammen mit der Einsicht, mit der Pfad-Weisheit die Befleckungen durchdringt und sieht. Auf diese Weise soll die Bedeutung überall verstanden werden. In diesem Sutta jedoch werden der Kreislauf der Wiedergeburten und das Entkommen aus dem Kreislauf dargelegt.

සම්බොධවග්ගො පඨමො.

Das erste Kapitel über die Erleuchtung (Sambodhavagga).

(12) 2. ආපායිකවග්ගො

(12) 2. Das Kapitel über das unglückliche Dasein (Āpāyikavagga)

1. ආපායිකසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Āpāyika-Suttas

114. දුතියස්ස [Pg.233] පඨමෙ අපායං ගච්ඡිස්සන්තීති ආපායිකා. නිරයං ගච්ඡිස්සන්තීති නෙරයිකා. ඉදමප්පහායාති ඉදං බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤතාදිං පාපධම්මත්තයං අවිජහිත්වා. බ්‍රහ්මචාරිපටිඤ්ඤොති බ්‍රහ්මචාරිපටිරූපකො, තෙසං වා ආකප්පං අවිජහනෙන ‘‘අහම්පි බ්‍රහ්මචාරී’’ති එවංපටිඤ්ඤො. අනුද්ධංසෙතීති අක්කොසති පරිභාසති චොදෙති. නත්ථි කාමෙසු දොසොති කිලෙසකාමෙන වත්ථුකාමෙ සෙවන්තස්ස නත්ථි දොසො. පාතබ්‍යතන්ති පිවිතබ්බතං පරිභුඤ්ජිතබ්බතං නිරාසඞ්කෙන චිත්තෙන පිපාසිතස්ස පානීයපිවනසදිසං පරිභුඤ්ජිතබ්බතං. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටමෙව කථිතං.

114. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels bedeutet 'sie werden in einen Zustand des Verfalls gehen' diejenigen, die dem Verfall verfallen (āpāyikā). 'Sie werden in die Hölle gehen' bedeutet Höllenwesen (nerayikā). 'Ohne dies aufzugeben' (idamappahāya) bedeutet, ohne diese Triade von schlechten Eigenschaften aufzugeben, wie das Vorgeben, das heilige Leben zu führen. 'Derjenige, der beansprucht, das heilige Leben zu führen' (brahmacāripaṭiñño) ist ein Heuchler des heiligen Lebens, oder jemand, der, ohne das äußere Verhalten jener aufzugeben, behauptet: 'Auch ich führe das heilige Leben'. 'Er klagt an' (anuddhaṃseti) bedeutet, er beschimpft, bedroht oder klagt an. 'Es gibt keinen Fehler im Genuss der Sinnesfreuden' (natthi kāmesu doso) bedeutet, dass für jemanden, der sich mit leidenschaftlichem Begehren den Objekten der Sinnesfreuden hingiebt, kein Fehler vorliegt. 'Trinkbarkeit' (pātabyataṃ) bedeutet Trinkbarkeit oder Genießbarkeit, so wie ein Durstiger mit einem unbesorgten Geist Wasser trinkt, so soll es genossen werden. In diesem Sutta wird nur der Kreislauf der Wiedergeburten dargelegt.

2. දුල්ලභසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Dullabha-Suttas

115. දුතියෙ කතඤ්ඤූ කතවෙදීති ‘‘ඉමිනා මය්හං කත’’න්ති තෙන කතකම්මං ඤත්වා විදිතං පාකටං කත්වා පටිකරණකපුග්ගලො.

115. Im zweiten Sutta bezeichnet 'dankbar und erkenntlich' (kataññū katavedī) eine Person, die die Tat erkennt, die ein anderer getan hat, mit dem Gedanken: 'Dies wurde von ihm für mich getan', diese Tat bekannt und offenbar macht und daraufhin eine Gegenleistung erbringt.

3. අප්පමෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Appameyya-Suttas

116. තතියෙ සුඛෙන මෙතබ්බොති සුප්පමෙය්‍යො. දුක්ඛෙන මෙතබ්බොති දුප්පමෙය්‍යො. පමෙතුං න සක්කොතීති අප්පමෙය්‍යො. උන්නළොති උග්ගතනළො, තුච්ඡමානං උක්ඛිපිත්වා ඨිතොති අත්ථො. චපලොති පත්තමණ්ඩනාදිනා චාපල්ලෙන සමන්නාගතො. මුඛරොති මුඛඛරො. විකිණ්ණවාචොති අසඤ්ඤතවචනො. අසමාහිතොති චිත්තෙකග්ගතාරහිතො. විබ්භන්තචිත්තොති භන්තචිත්තො භන්තගාවිභන්තමිගසප්පටිභාගො. පාකතින්ද්‍රියොති විවටින්ද්‍රියො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

116. Im dritten Sutta bedeutet 'leicht zu bemessen' leicht messbar (suppameyyo). 'Schwer zu bemessen' bedeutet schwer messbar (duppameyyo). 'Man kann nicht messen' bedeutet unermesslich (appameyyo). 'Stolz' (unnaḷo) bedeutet wie ein emporgewachsenes Schilfrohr; der Sinn ist, dass jemand leeren Stolz zur Schau stellt. 'Wankelmütig' (capalo) bedeutet mit Leichtfertigkeit behaftet, wie etwa dem Verzieren der Almosenschale usw. 'Geschwätzig' (mukharo) bedeutet rauhmäulig. 'Zügellos in Reden' (vikiṇṇavāco) bedeutet unkontrolliert in der Sprache. 'Unkonzentriert' (asamāhito) bedeutet frei von Einspitzigkeit des Geistes. 'Mit verwirrtem Geist' (vibbhantacitto) bedeutet unruhigen Geistes, vergleichbar mit einer umherirrenden Kuh oder einem aufgeschreckten Waldwild. 'Mit unbewachten Sinnen' (pākatindriyo) bedeutet mit offenen Sinnen. Der Rest hierbei ist völlig klar.

4. ආනෙඤ්ජසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Āneñja-Suttas

117. චතුත්ථෙ තදස්සාදෙතීති තං ඣානං අස්සාදෙති. තං නිකාමෙතීති තදෙව පත්ථෙති. තෙන ච විත්තිං ආපජ්ජතීති තෙන ඣානෙන තුට්ඨිං ආපජ්ජති. තත්‍ර ඨිතොති තස්මිං ඣානෙ ඨිතො. තදධිමුත්තොති තත්ථෙව අධිමුත්තො. තබ්බහුලවිහාරීති තෙන බහුලං විහරන්තො. සහබ්‍යතං උපපජ්ජතීති සහභාවං උපපජ්ජති, තස්මිං දෙවලොකෙ නිබ්බත්තතීති අත්ථො[Pg.234]. නිරයම්පි ගච්ඡතීතිආදි නිරයාදීහි අවිප්පමුත්තත්තා අපරපරියායවසෙන තත්ථ ගමනං සන්ධාය වුත්තං. න හි තස්ස උපචාරජ්ඣානතො බලවතරං අකුසලං අත්ථි, යෙන අනන්තරං අපායෙ නිබ්බත්තෙය්‍ය. භගවතො පන සාවකොති සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමීනං අඤ්ඤතරො. තස්මිංයෙව භවෙති තත්ථෙව අරූපභවෙ. පරිනිබ්බායතීති අප්පච්චයපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බායති. අධිප්පයාසොති අධිකප්පයොගො. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ පුථුජ්ජනස්ස උපපත්තිජ්ඣානං කථිතං, අරියසාවකස්ස තදෙව උපපත්තිජ්ඣානඤ්ච විපස්සනාපාදකජ්ඣානඤ්ච කථිතං.

117. Im vierten Sutta bedeutet 'er genießt dies' (tadassādeti), er findet Gefallen an jener Vertiefung. 'Er begehrt dies' (taṃ nikāmeti) bedeutet, er ersehnt genau diese. 'Und er findet darin Befriedigung' (tena ca vittiṃ āpajjati) bedeutet, er erlangt Freude durch jene Vertiefung. 'Darin verweilend' (tatra ṭhito) bedeutet in jener Vertiefung gefestigt. 'Darauf ausgerichtet' (tadadhimuttotto) bedeutet genau dorthin geneigt. 'Häufig darin verweilend' (tabbahulavihārī) bedeutet, er verbringt viel Zeit mit jener Vertiefung. 'Er erlangt Gemeinschaft' (sahabyataṃ upapajjati) bedeutet, er tritt in den Zustand des Zusammenseins ein; der Sinn ist, dass er in jener Götterwelt geboren wird. Die Worte 'er geht selbst in die Hölle' usw. sind im Hinblick auf das Gehen dorthin durch das in späteren Leben wirkende Kamma (aparāpariya-kamma) gesprochen, da er von der Hölle usw. noch nicht endgültig befreit ist. Denn für ihn gibt es kein unheilsames Kamma, das stärker ist als das vorbereitende Jhāna-Kamma, wodurch er direkt im Anschluss in einem unglücklichen Zustand geboren werden könnte. 'Ein Schüler des Erhabenen aber' (bhagavato pana sāvako) ist einer von den Stromeingetretenen, Einmalwiederkehrenden oder Nichtwiederkehrenden. 'In genau diesem Dasein' (tasmiṃyeva bhave) bedeutet genau dort im formlosen Dasein. 'Erlischt völlig' (parinibbāyati) bedeutet, er geht in das endgültige Verlöschen ohne verbleibende Bedingungen ein. 'Anstrengung' (adhippayāso) bedeutet intensive Bemühung. Der Rest ist hierbei in der bereits dargelegten Weise zu verstehen. In diesem Sutta wird jedoch für den Weltling die zur Wiedergeburt führende Vertiefung dargelegt, und für den edlen Schüler eben jene zur Wiedergeburt führende Vertiefung sowie die Vertiefung als Grundlage für die Einsicht dargelegt.

5. විපත්තිසම්පදාසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Vipattisampadāsuttas

118. පඤ්චමෙ සීලවිපත්තීති සීලස්ස විපන්නාකාරො. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. නත්ථි දින්නන්ති දින්නස්ස ඵලාභාවං සන්ධාය වදති. යිට්ඨං වුච්චති මහායොගො. හුතන්ති පහෙණකසක්කාරො අධිප්පෙතො. තම්පි උභයං ඵලාභාවමෙව සන්ධාය පටික්ඛිපති. සුකතදුක්කටානන්ති සුකතදුක්කතානං, කුසලාකුසලානන්ති අත්ථො. ඵලං විපාකොති යං ඵලන්ති වා විපාකොති වා වුච්චති, තං නත්ථීති වදති. නත්ථි අයං ලොකොති පරලොකෙ ඨිතස්ස අයං ලොකො නත්ථි, නත්ථි පරො ලොකොති ඉධ ලොකෙ ඨිතස්සාපි පරලොකො නත්ථි, සබ්බෙ තත්ථ තත්ථෙව උච්ඡිජ්ජන්තීති දස්සෙති. නත්ථි මාතා නත්ථි පිතාති තෙසු සම්මාපටිපත්තිමිච්ඡාපටිපත්තීනං ඵලාභාවවසෙන වදති. නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකාති චවිත්වා උප්පජ්ජනකසත්තා නාම නත්ථීති වදති. සම්පදාති පාරිපූරියො. සීලසම්පදාති සීලස්ස පරිපුණ්ණඅවෙකල්ලභාවො. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. අත්ථි දින්නන්තිආදි වුත්තපටිපක්ඛනයෙන ගහෙතබ්බං.

118. Im fünften Sutta bedeutet 'Fehlverhalten in der Tugend' (sīlavipatti) das Verderben der Tugend. Auch bei den verbleibenden zwei Begriffen gilt genau diese Methode. 'Es gibt kein Geben' (natthi dinnaṃ) sagt er im Hinblick auf das Ausbleiben von Früchten des Gegebenen. Als 'großes Opfer' (yiṭṭhaṃ) wird ein großes rituelles Opfer bezeichnet. Unter 'Gabe' (hutaṃ) ist die respektvolle Bewirtung von Gästen zu verstehen. Beides weist er zurück, indem er sich auf das bloße Ausbleiben von Früchten bezieht. 'Von gut und schlecht Getanem' (sukatadukkaṭānaṃ) bedeutet von heilsamen und unheilsamen Taten. 'Frucht und Auswirkung' (phalaṃ vipāko) bedeutet, er sagt, dass das, was man als Frucht oder Auswirkung bezeichnet, nicht existiert. 'Es gibt diese Welt nicht' (natthi ayaṃ loko) bedeutet, dass für jemanden, der sich in der jenseitigen Welt befindet, diese jetzige Welt nicht existiert. 'Es gibt die jenseitige Welt nicht' (natthi paro loko) bedeutet, dass auch für jemanden, der in dieser Welt weilt, die jenseitige Welt nicht existiert; er zeigt damit, dass alle Wesen an ihrem jeweiligen Ort vernichtet werden. 'Es gibt keine Mutter, es gibt keinen Vater' sagt er im Hinblick auf das Ausbleiben von Früchten für gutes oder schlechtes Verhalten ihnen gegenüber. 'Es gibt keine spontan geborenen Wesen' (natthi sattā opapātikā) bedeutet, er sagt, dass es keine Wesen gibt, die nach dem Verscheiden wiedergeboren werden. 'Erfolge' (sampadā) bedeutet Vollkommenheiten. 'Vollkommenheit der Tugend' (sīlasampadā) bedeutet der vollkommene und ungeminderte Zustand der Tugend. Auch bei den verbleibenden zwei Begriffen gilt genau diese Methode. 'Es gibt das Geben' usw. ist in der entgegengesetzten Weise wie zuvor dargelegt zu verstehen.

6. අපණ්ණකසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Apaṇṇaka-Suttas

119. ඡට්ඨෙ අපණ්ණකො මණීති ඡහි තලෙහි සමන්නාගතො පාසකො. සුගතිං සග්ගන්ති චාතුමහාරාජිකාදීසු අඤ්ඤතරං සග්ගං ලොකං. ඉමස්මිං සුත්තෙ සීලඤ්ච සම්මාදිට්ඨි චාති උභයම්පි මිස්සකං කථිතං. සත්තමං උත්තානමෙව.

119. Im sechsten Sutta bezeichnet 'ein unfehlbarer Würfel' (apaṇṇako maṇi) einen Spielwürfel, der mit sechs flachen Seiten versehen ist. 'Eine glückliche Fährte, eine himmlische Welt' (sugatiṃ saggaṃ) bedeutet eine der himmlischen Welten, wie die der Vier Großen Könige usw. In diesem Sutta werden sowohl die Tugend als auch die rechte Ansicht miteinander vermischt dargelegt. Das siebte Sutta ist völlig klar.

8. පඨමසොචෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des ersten Soceyya-Suttas

121. අට්ඨමෙ [Pg.235] සොචෙය්‍යානීති සුචිභාවා. කායසොචෙය්‍යන්ති කායද්වාරෙ සුචිභාවො. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. ඉමෙසු පන පටිපාටියා චතූසු සුත්තෙසු අගාරිකපටිපදා කථිතා. සොතාපන්නසකදාගාමීනම්පි වට්ටති.

121. Im achten Sutta: 'Reinheiten' (soceyyāni) bedeutet Zustände der Reinheit. 'Reinheit des Körpers' (kāyasoceyyaṃ) bedeutet Reinheit am Körper-Tor. Bei den übrigen zwei gilt dieselbe Methode. In diesen vier aufeinanderfolgenden Suttas wird jedoch die Praxis für Hausleute dargelegt. Sie ist auch für Stromeingetretene und Einmalwiederkehrende geeignet.

9. දුතියසොචෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des zweiten Suttas über die Reinheit

122. නවමෙ අජ්ඣත්තන්ති නියකජ්ඣත්තං. කාමච්ඡන්දන්ති කාමච්ඡන්දනීවරණං. බ්‍යාපාදාදීසුපි එසෙව නයො. සෙසමෙත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව. ගාථාය පන කායසුචින්ති කායද්වාරෙ සුචිං, කායෙන වා සුචිං. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. නින්හාතපාපකන්ති සබ්බෙ පාපෙ නින්හාපෙත්වා ධොවිත්වා ඨිතං. ඉමිනා සුත්තෙනපි ගාථායපි ඛීණාසවොව කථිතොති.

122. Im neunten Sutta: 'In sich selbst' (ajjhattaṃ) bedeutet das eigene Innere. 'Sinnenlust' (kāmacchandaṃ) bedeutet das Hemmnis der Sinnenlust. Auch bei Übelwollen und den anderen Hemmnissen gilt dieselbe Methode. Das Übrige ist hier genau so, wie es bereits oben erklärt wurde. In der Strophe jedoch bedeutet 'körperlich rein' (kāyasuciṃ) Reinheit am Körper-Tor oder Reinheit durch den Körper. Bei den übrigen zwei gilt dieselbe Methode. 'Der die Sünden weggewaschen hat' (ninhātapāpakaṃ) bedeutet jener, der alle Sünden abgewaschen und gereinigt hat und so verweilt. Sowohl durch dieses Sutta als auch durch die Strophe wird ausschließlich der Triebversiegte dargelegt.

10. මොනෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Suttas über die Weisenheit

123. දසමෙ මොනෙය්‍යානීති මුනිභාවා. කායමොනෙය්‍යන්ති කායද්වාරෙ මුනිභාවො සාධුභාවො පණ්ඩිතභාවො. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කායමොනෙය්‍යන්ති ඉදං තිවිධකායදුච්චරිතප්පහානං කායමොනෙය්‍යං නාම. අපිච තිවිධං කායසුචරිතම්පි කායමොනෙය්‍යං, තථා කායාරම්මණං ඤාණං කායමොනෙය්‍යං, කායපරිඤ්ඤා කායමොනෙය්‍යං, පරිඤ්ඤාසහගතො මග්ගො කායමොනෙය්‍යං, කායෙ ඡන්දරාගස්ස පහානං කායමොනෙය්‍යං, කායසඞ්ඛාරනිරොධො චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්ති කායමොනෙය්‍යං. වචීමොනෙය්‍යෙපි එසෙව නයො.

123. Im zehnten Sutta: 'Weisenheiten' (moneyyāni) bedeutet die Zustände eines Weisen. 'Weisenheit des Körpers' (kāyamoneyyaṃ) bedeutet der Zustand eines Weisen am Körper-Tor, der Zustand eines Guten, der Zustand eines Gelehrten. Bei den übrigen zwei gilt dieselbe Methode. 'Dies, ihr Mönche, wird als Weisenheit des Körpers bezeichnet' bedeutet, dass dieses Aufgeben der dreifachen körperlichen Verfehlungen als Weisenheit des Körpers bezeichnet wird. Darüber hinaus wird auch das dreifache gute körperliche Verhalten als Weisenheit des Körpers bezeichnet; ebenso das Wissen, das den Körper zum Objekt hat, das vollständige Durchschauen des Körpers, der mit dem vollständigen Durchschauen verbundene Pfad, das Aufgeben von Begehren und Anhaftung bezüglich des Körpers und das Erreichen der vierten meditativen Vertiefung, in der die körperlichen Gestaltungen erlöschen. Auch bei der Weisenheit der Sprache gilt dieselbe Methode.

අයං පනෙත්ථ විසෙසො – යථා ඉධ චතුත්ථජ්ඣානසමාපත්ති, එවං තත්ථ වචීසඞ්ඛාරනිරොධො දුතියජ්ඣානසමාපත්ති වචීමොනෙය්‍යන්ති වෙදිතබ්බා. මනොමොනෙය්‍යම්පි ඉමිනාව නයෙන අත්ථං ඤත්වා චිත්තසඞ්ඛාරනිරොධො සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්ති මනොමොනෙය්‍යන්ති වෙදිතබ්බා. කායමුනින්ති කායද්වාරෙ මුනිං උත්තමං පරිසුද්ධං, කායෙන වා මුනිං. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. සබ්බප්පහායිනන්ති ඛීණාසවං. ඛීණාසවො හි සබ්බප්පහායී නාමාති.

Hierbei gibt es jedoch folgende Besonderheit: Wie hier die Erreichung der vierten meditativen Vertiefung gilt, so ist dort das Erreichen der zweiten meditativen Vertiefung, in welcher die sprachlichen Gestaltungen erlöschen, als Weisenheit der Sprache zu verstehen. Auch bei der Weisenheit des Geistes soll man die Bedeutung auf ebendiese Weise verstehen: Das Erreichen der Erlöschung von Wahrnehmung und Empfindung, in welcher die geistigen Gestaltungen erlöschen, ist als Weisenheit des Geistes zu verstehen. 'Körper-Weiser' (kāyamuniṃ) bedeutet einen hervorragenden, vollkommen reinen Weisen am Körper-Tor, oder einen Weisen durch den Körper. Bei den übrigen zwei gilt dieselbe Methode. 'Alles Aufgebender' (sabbappahāyinaṃ) bedeutet den Triebversiegten. Denn der Triebversiegte wird wahrlich 'Alles Aufgebender' genannt.

ආපායිකවග්ගො දුතියො.

Das zweite Kapitel über den Weg in die Leidenswelten (Āpāyikavagga).

(13) 3. කුසිනාරවග්ගො

(13) 3. Das Kusināra-Kapitel

1. කුසිනාරසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Kusināra-Suttas

124. තතියස්ස [Pg.236] පඨමෙ කුසිනාරායන්ති එවංනාමකෙ නගරෙ. බලිහරණෙ වනසණ්ඩෙති එවංනාමකෙ වනසණ්ඩෙ. තත්ථ කිර භූතබලිකරණත්ථං බලිං හරන්ති, තස්මා බලිහරණන්ති වුච්චති. ආකඞ්ඛමානොති ඉච්ඡමානො. සහත්ථාති සහත්ථෙන. සම්පවාරෙතීති අලං අලන්ති වාචාය චෙව හත්ථවිකාරෙන ච පටික්ඛිපාපෙති. සාධු වත මායන්ති සාධු වත මං අයං. ගථිතොති තණ්හාගෙධෙන ගථිතො. මුච්ඡිතොති තණ්හාමුච්ඡනායයෙව මුච්ඡිතො. අජ්ඣොපන්නොති තණ්හාය ගිලිත්වා පරිනිට්ඨපෙත්වා පවත්තො. අනිස්සරණපඤ්ඤොති ඡන්දරාගං පහාය සංකඩ්ඪිත්වා පරිභුඤ්ජන්තො නිස්සරණපඤ්ඤො නාම හොති, අයං න තාදිසො, සච්ඡන්දරාගො පරිභුඤ්ජතීති අනිස්සරණපඤ්ඤො. සුක්කපක්ඛො වුත්තවිපරියායෙන වෙදිතබ්බො. නෙක්ඛම්මවිතක්කාදයො පනෙත්ථ මිස්සකා කථිතාති වෙදිතබ්බා.

124. Im ersten Sutta des dritten Kapitels: 'In Kusināra' (kusinārāyaṃ) bedeutet in der Stadt dieses Namens. 'Im Wald Baliharaṇa' (baliharaṇe vanasaṇḍe) bedeutet im Waldgebiet dieses Namens. Dort brachten die Menschen Berichten zufolge Opfergaben dar, um Geister zu besänftigen; daher wird es 'Baliharaṇa' genannt. 'Wünschend' (ākaṅkhamāno) bedeutet begehrend. 'Mit eigener Hand' (sahatthā) bedeutet mit der eigenen Hand. 'Abweisen' (sampavāreti) bedeutet, dass er durch Worte wie 'Genug, genug!' oder durch Handbewegungen zurückweist. Die Wortverbindung 'sādhuvatamyāyaṃ' ist aufzuteilen in 'sādhu vata me ayaṃ'. 'Gefesselt' (gathito) bedeutet durch die Gier des Begehrens gebunden. 'Berauscht' (mucchito) bedeutet allein durch die Betäubung des Begehrens berauscht. 'Hingegeben' (ajjhopanno) bedeutet von Begehren verschlungen und ganz darin versunken. 'Ohne die Weisheit des Entkommens' (anissaraṇapañño) bedeutet: Ein Mönch, der das Begehren aufgibt, es ausstößt und so seine Nahrung genießt, wird als 'einer mit der Weisheit des Entkommens' bezeichnet. Dieser hier ist jedoch nicht so; da er mit leidenschaftlichem Begehren genießt, wird er als 'einer ohne die Weisheit des Entkommens' bezeichnet. Die lichte Seite ist in der Umkehrung des Gesagten zu verstehen. Hierbei ist zu wissen, dass die Gedanken der Entsagung und andere in gemischter Weise dargelegt werden.

2. භණ්ඩනසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Bhaṇḍana-Suttas

125. දුතියෙ පජහිංසූති පජහන්ති. බහුලමකංසූති පුනප්පුනං කරොන්ති. ඉධාපි තයො විතක්කා මිස්සකාව කථිතා.

125. Im zweiten Sutta: 'Sie gaben auf' (pajahiṃsu) bedeutet, sie lassen los. 'Sie machten reichlich' (bahulamakaṃsu) bedeutet, sie tun es immer wieder. Auch hier werden die drei Arten von Gedanken in gemischter Weise dargelegt.

3. ගොතමකචෙතියසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Gotamakacetiya-Suttas

126. තතියෙ ගොතමකෙ චෙතියෙති ගොතමකයක්ඛස්ස භවනෙ. තථාගතො හි පඨමබොධියං වීසති වස්සානි කදාචි චාපාලෙ චෙතියෙ, කදාචි සාරන්දදෙ, කදාචි බහුපුත්තෙ, කදාචි ගොතමකෙති එවං යෙභුය්‍යෙන දෙවකුලෙසුයෙව විහාසි. ඉමස්මිං පන කාලෙ වෙසාලිං උපනිස්සාය ගොතමකස්ස යක්ඛස්ස භවනට්ඨානෙ විහාසි. තෙන වුත්තං – ‘‘ගොතමකෙ චෙතියෙ’’ති. එතදවොචාති එතං ‘‘අභිඤ්ඤායාහ’’න්තිආදිකං සුත්තං අවොච.

126. Im dritten Sutta: 'Beim Gotamaka-Heiligtum' (gotamake cetiye) bedeutet an der Wohnstätte des Yakkha namens Gotamaka. Der Erhabene verweilte nämlich während der ersten zwanzig Jahre nach seiner Erleuchtung bisweilen beim Cāpāla-Heiligtum, bisweilen beim Sārandada-Heiligtum, bisweilen beim Bahuputta-Heiligtum, bisweilen beim Gotamaka-Heiligtum; auf diese Weise verweilte er zumeist in solchen Kultstätten. Zu dieser Zeit jedoch verweilte er in der Nähe von Vesālī an der Wohnstätte des Yakkha Gotamaka. Daher heißt es: 'Beim Gotamaka-Heiligtum'. 'Dies sprach er' (etadavocā) bedeutet, er sprach dieses Sutta, das mit 'Durch direktes Wissen habe ich...' beginnt.

ඉදඤ්ච භගවතා සුත්තං අත්ථුප්පත්තියං වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. කතරඅත්ථුප්පත්තියන්ති? මූලපරියායඅත්ථුප්පත්තියං (ම. නි. 1.1 ආදයො). සම්බහුලා කිර බ්‍රාහ්මණපබ්බජිතා අත්තනා [Pg.237] උග්ගහිතබුද්ධවචනං නිස්සාය ජානනමදං උප්පාදෙත්වා ධම්මස්සවනග්ගං න ගච්ඡන්ති – ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො කථෙන්තො අම්හෙහි ඤාතමෙව කථෙස්සති, නො අඤ්ඤාත’’න්ති. භික්ඛූ තථාගතස්ස ආරොචෙසුං. සත්ථා තෙ භික්ඛූ පක්කොසාපෙත්වා මුඛපටිඤ්ඤං ගහෙත්වා මූලපරියායං දෙසෙසි. තෙ භික්ඛූ දෙසනාය නෙව ආගතට්ඨානං, න ගතට්ඨානං අද්දසංසු. අපස්සන්තා ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො ‘මය්හං කථා නිය්‍යාතී’ති මුඛසම්පත්තමෙව කථෙතී’’ති චින්තයිංසු. සත්ථා තෙසං මනං ජානිත්වා ඉමං සුත්තන්තං ආරභි.

Es ist zu wissen, dass dieses Sutta vom Erhabenen aufgrund eines bestimmten Anlasses gesprochen wurde. Welcher Anlass war das? Es war der Anlass des Mūlapariyāya-Suttas. Berichten zufolge gingen viele aus der Brahmanen-Kaste ordinierte Mönche, gestützt auf das von ihnen erlernte Buddha-Wort, nicht zur Halle der Lehrverkündung, da sie einen Stolz auf ihr Wissen entwickelt hatten, indem sie dachten: 'Wenn der vollkommen Erleuchtete die Lehre verkündet, wird er nur das verkünden, was wir bereits wissen, und nichts Unbekanntes.' Die Mönche berichteten dies dem Erhabenen. Der Meister ließ jene Mönche rufen, nahm ihr mündliches Geständnis entgegen und verkündete das Mūlapariyāya-Sutta. Jene Mönche sahen weder den Ausgangspunkt noch das Ziel der Lehrdarlegung. Da sie es nicht verstanden, dachten sie: 'Der vollkommen Erleuchtete verkündet nur das, was ihm gerade in den Sinn kommt, im Glauben: „Meine Rede führt zur Befreiung“.' Der Meister erkannte ihre Gedanken und begann dieses Sutta.

තත්ථ අභිඤ්ඤායාති ‘‘ඉමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා, ද්වාදසායතනානි, අට්ඨාරස ධාතුයො, බාවීසතින්ද්‍රියානි, චත්තාරි සච්චානි, නව හෙතූ, සත්ත ඵස්සා, සත්ත වෙදනා, සත්ත චෙතනා, සත්ත සඤ්ඤා, සත්ත චිත්තානී’’ති ජානිත්වා පටිවිජ්ඣිත්වා පච්චක්ඛං කත්වා, තථා – ‘‘ඉමෙ චත්තාරො සතිපට්ඨානා’’තිආදිනා නයෙන තෙ තෙ ධම්මෙ ජානිත්වා පටිවිජ්ඣිත්වා පච්චක්ඛමෙව කත්වාති අත්ථො. සනිදානන්ති සප්පච්චයමෙව කත්වා කථෙමි, නො අප්පච්චයං. සප්පාටිහාරියන්ති පච්චනීකපටිහරණෙන සප්පාටිහාරියමෙව කත්වා කථෙමි, නො අප්පාටිහාරියං. අලඤ්ච පන වොති යුත්තඤ්ච පන තුම්හාකං. තුට්ඨියාති ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො භගවා, ස්වාක්ඛාතො ධම්මො, සුප්පටිපන්නො සඞ්ඝො’’ති තීණි රතනානි ගුණතො අනුස්සරන්තානං තුම්හාකං යුත්තමෙව තුට්ඨිං කාතුන්ති අත්ථො. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො.

Darin bedeutet 'durch direktes Wissen' (abhiññāya): Zu wissen, zu durchdringen und direkt zu erfahren: 'Dies sind die fūnf Aggregate, die zwölf Sinnesquellen, die achtzehn Elemente, die zweiundzwanzig Fähigkeiten, die vier edlen Wahrheiten, die neun Ursachen, die sieben Kontakte, die sieben Empfindungen, die sieben Willensregungen, die sieben Wahrnehmungen und die sieben Bewusstseinszustände'; ebenso auf diese Weise: 'Dies sind die vier Grundlagen der Achtsamkeit' usw., diese jeweiligen Phänomene zu erkennen, zu durchdringen und direkt zu erfahren – dies ist die Bedeutung. 'Mit Ursache' (sanidānaṃ) bedeutet: Ich verkündige die Lehre nur mit einem Grund, nicht ohne Grund. 'Überzeugend' (sappāṭihāriyaṃ) bedeutet: Indem ich die gegenteiligen Zustände wie Gier usw. überwinde, verkündige ich die Lehre nur in einer Weise, die mit dieser Überwindung einhergeht, nicht ohne Überwindung. 'Und es ist wahrlich angemessen für euch' (alañca pana vo) bedeutet: Es ist durchaus passend für euch. 'Zur Freude' (tuṭṭhiyā) bedeutet: Es ist wahrlich angemessen für euch, Freude zu empfinden, wenn ihr euch der Eigenschaften der Drei Juwele erinnert: 'Der Erhabene ist vollkommen erwacht, die Lehre ist wohlverkündet, die Gemeinschaft der Jünger wandelt gut'. Bei den übrigen beiden Satzteilen gilt dieselbe Methode.

අකම්පිත්ථාති ඡහි ආකාරෙහි අකම්පිත්ථ. එවරූපො හි පථවිකම්පො බොධිමණ්ඩෙපි අහොසි. බොධිසත්තෙ කිර දක්ඛිණදිසාභාගෙන බොධිමණ්ඩං අභිරුළ්හෙ දක්ඛිණදිසාභාගො හෙට්ඨා අවීචිං පාපුණන්තො විය අහොසි, උත්තරභාගො උග්ගන්ත්වා භවග්ගං අභිහනන්තො විය. පච්ඡිමදිසං ගතෙ පච්ඡිමභාගො හෙට්ඨා අවීචිං පාපුණන්තො විය අහොසි, පාචීනභාගො උග්ගන්ත්වා භවග්ගං අභිහනන්තො විය. උත්තරදිසං ගතෙ උත්තරදිසාභාගො හෙට්ඨා අවීචිං පාපුණන්තො විය, දක්ඛිණදිසාභාගො උග්ගන්ත්වා භවග්ගං අභිහනන්තො විය. පාචීනදිසං ගතෙ පාචීනදිසාභාගො හෙට්ඨා අවීචිං පාපුණන්තො විය, පච්ඡිමභාගො උග්ගන්ත්වා භවග්ගං අභිහනන්තො විය. බොධිරුක්ඛොපි සකිං හෙට්ඨා අවීචිං පාපුණන්තො විය, සකිං උග්ගන්ත්වා භවග්ගං අභිහනන්තො විය. තස්මිම්පි දිවසෙ එවං ඡහි ආකාරෙහි චක්කවාළසහස්සී මහාපථවී අකම්පිත්ථ.

"Sie bebte" bedeutet: Sie bebte auf sechs Arten. Denn ein solches Erdbeben ereignete sich auch auf dem Bodhimaṇḍa (der Stätte der Erleuchtung). Als der Bodhisatta, so heißt es, sich dem Bodhimaṇḍa von der südlichen Himmelsrichtung her näherte, schien der südliche Teil hinabzusteigen und die Avīci-Hölle zu erreichen, während der nördliche Teil emporzusteigen und an die Spitze des Daseins (Bhavagga) zu stoßen schien. Als er sich nach Westen begab, schien der westliche Teil hinabzusteigen und die Avīci-Hölle zu erreichen, während der östliche Teil emporzusteigen und an die Spitze des Daseins zu stoßen schien. Als er sich nach Norden begab, schien der nördliche Teil hinabzusteigen und die Avīci-Hölle zu erreichen, während der südliche Teil emporzusteigen und an die Spitze des Daseins zu stoßen schien. Als er sich nach Osten begab, schien der östliche Teil hinabzusteigen und die Avīci-Hölle zu erreichen, während der westliche Teil emporzusteigen und an die Spitze des Daseins zu stoßen schien. Auch der Bodhi-Baum schien einmal hinabzusteigen und die Avīci-Hölle zu erreichen, und einmal emporzusteigen und an die Spitze des Daseins zu stoßen. Auch an jenem Tag bebte die große Erde des Tausend-Welten-Systems auf diese Weise auf sechs Arten.

4. භරණ්ඩුකාලාමසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Bharaṇḍukālāma-Sutta

127. චතුත්ථෙ [Pg.238] කෙවලකප්පන්ති සකලකප්පං. අන්වාහිණ්ඩන්තොති විචරන්තො. නාද්දසාති කිං කාරණා න අද්දස? අයං කිර භරණ්ඩු කාලාමො සක්‍යානං අග්ගපිණ්ඩං ඛාදන්තො විචරති. තස්ස වසනට්ඨානං සම්පත්තකාලෙ එකා ධම්මදෙසනා සමුට්ඨහිස්සතීති ඤත්වා භගවා එවං අධිට්ඨාසි, යථා අඤ්ඤො ආවසථො න පඤ්ඤායිත්ථ. තස්මා න අද්දස. පුරාණසබ්‍රහ්මචාරීති පොරාණකො සබ්‍රහ්මචාරී. සො කිර ආළාරකාලාමකාලෙ තස්මිංයෙව අස්සමෙ අහොසි, තං සන්ධායෙවමාහ. සන්ථරං පඤ්ඤාපෙහීති සන්ථරිතබ්බං සන්ථරාහීති අත්ථො. සන්ථරං පඤ්ඤාපෙත්වාති කප්පියමඤ්චකෙ පච්චත්ථරණං පඤ්ඤාපෙත්වා. කාමානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤාපෙතීති එත්ථ පරිඤ්ඤා නාම සමතික්කමො, තස්මා කාමානං සමතික්කමං පඨමජ්ඣානං පඤ්ඤාපෙති. න රූපානං පරිඤ්ඤන්ති රූපානං සමතික්කමභූතං අරූපාවචරසමාපත්තිං න පඤ්ඤාපෙති. න වෙදනානං පරිඤ්ඤන්ති වෙදනානං සමතික්කමං නිබ්බානං න පඤ්ඤාපෙති. නිට්ඨාති ගති නිප්ඵත්ති. උදාහු පුථූති උදාහු නානා.

127. Im vierten [Sutta] bedeutet "kevalakappa": die gesamte Umgebung. "Anvāhiṇḍanto" bedeutet umherwandernd. "Er sah nicht": Aus welchem Grund sah er nicht? Dieser Bharaṇḍu Kālāma wanderte angeblich umher, während er die besten Speisen der Sakyer verzehrte. Als er an dessen Wohnort ankam, erkannte der Erhabene, dass eine Lehrdarlegung stattfinden würde, und traf eine solche Willensbestimmung, dass keine andere Herberge sichtbar wurde. Deshalb sah er ihn nicht. "Ein einstiger Gefährte im heiligen Leben" (purāṇasabrahmacārī) bedeutet ein früherer Mitbruder (porāṇako sabrahmacārī). Er war nämlich zur Zeit von Āḷāra Kālāma in ebendieser Einsiedelei; im Hinblick darauf sprach er so. "Bereite eine Matte vor" (santharaṃ paññāpehi) bedeutet: "Breite das aus, was ausgebreitet werden soll" (santharāhi). "Nachdem er eine Matte vorbereitet hatte" (santharaṃ paññāpetvā) bedeutet, nachdem er eine Decke auf einem regelkonformen kleinen Bett ausgebreitet hatte. In der Passage "Er verkündet das volle Verständnis der Sinnlichkeit" (kāmānaṃ pariññaṃ paññāpeti) bezeichnet "volles Verständnis" (pariññā) das Überwinden (samatikkamo). Daher verkündet er die erste Vertiefung, welche das Überwinden der Sinnlichkeit darstellt. "Nicht das volle Verständnis der feinstofflichen Formen" bedeutet, dass er nicht die formlose Errungenschaft verkündet, welche das Überwinden der feinstofflichen Formen darstellt. "Nicht das volle Verständnis der Gefühle" bedeutet, dass er nicht das Nibbāna verkündet, welches das Überwinden der Gefühle darstellt. "Niṭṭhā" bedeutet Bestimmung (gati) oder Vollendung (nipphatti). "Oder vielfältig" (udāhu puthū) bedeutet "oder verschieden" (udāhu nānā).

5. හත්ථකසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Hatthaka-Sutta

128. පඤ්චමෙ අභික්කන්තාය රත්තියාති එත්ථ අභික්කන්තසද්දො ඛයසුන්දරාභිරූපඅබ්භනුමොදනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘අභික්කන්තා, භන්තෙ, රත්ති, නික්ඛන්තො පඨමො යාමො, චිරනිසින්නො භික්ඛුසඞ්ඝො, උද්දිසතු, භන්තෙ, භගවා භික්ඛූනං පාතිමොක්ඛ’’න්ති එවමාදීසු ඛයෙ දිස්සති. ‘‘අයං ඉමෙසං චතුන්නං පුග්ගලානං අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.100) සුන්දරෙ.

128. Im fünften [Sutta]: In der Wendung "abhikkantāya rattiyā" kommt das Wort "abhikkanta" in den Bedeutungen von Ende oder Schwinden (khaya), Vortrefflichkeit (sundara), Schönheit der Gestalt (abhirūpa), großer Freude oder Zustimmung (abbhanumodana) und so weiter vor. Darin wird es in Passagen wie: „Die Nacht, o Herr, ist fortgeschritten (abhikkantā), die erste Nachtwache ist vorüber, die Bhikkhu-Gemeinschaft sitzt schon lange; der Erhabene möge, o Herr, den Bhikkhus das Pātimokkha rezitieren“ in der Bedeutung des Schwindens (khaya) verwendet. In Passagen wie: „Dieser von diesen vier Personen ist noch hervorragender (abhikkantataro) und erhabener (paṇītataro)“ wird es in der Bedeutung von "vortrefflich" (sundara) verwendet.

‘‘කො මෙ වන්දති පාදානි, ඉද්ධියා යසසා ජලං;

අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන, සබ්බා ඔභාසයං දිසා’’ති. (වි. ව. 857) –

„Wer ist es, der meine Füße verehrt, glänzend an übernatürlicher Macht (iddhi) und Ruhm (yasa), und mit einer überaus schönen Ausstrahlung (abhikkantena vaṇṇena) alle Himmelsrichtungen erleuchtet?“

එවමාදීසු අභිරූපෙ. ‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතමා’’ති එවමාදීසු (පාරා. 15) අබ්භනුමොදනෙ. ඉධ පන සුන්දරෙ. තෙන අභික්කන්තාය රත්තියාති ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය රත්තියාති වුත්තං හොති. අභික්කන්තවණ්ණාති ඉධ අභික්කන්තසද්දො අභිරූපෙ, වණ්ණසද්දො පන ඡවිථුතිකුලවග්ගකාරණසණ්ඨානපමාණරූපායතනාදීසු දිස්සති. තත්ථ ‘‘සුවණ්ණවණ්ණොසි භගවා’’ති [Pg.239] එවමාදීසු (ම. නි. 2.399; සු. නි. 553) ඡවියං. ‘‘කදා සඤ්ඤූළ්හා පන තෙ ගහපති සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 2.77) ථුතියං. ‘‘චත්තාරොමෙ, භො ගොතම, වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (දී. නි. 3.115) කුලවග්ගෙ. ‘‘අථ කෙන නු වණ්ණෙන, ගන්ධත්ථෙනොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.234) කාරණෙ. ‘‘මහන්තං හත්ථිරාජවණ්ණං අභිනිම්මිනිත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.138) සණ්ඨානෙ. ‘‘තයො පත්තස්ස වණ්ණා’’ති එවමාදීසු (පාරා. 602) පමාණෙ. ‘‘වණ්ණො ගන්ධො රසො ඔජා’’ති එවමාදීසු රූපායතනෙ. සො ඉධ ඡවියා දට්ඨබ්බො. තෙන අභික්කන්තවණ්ණාති අභිරූපච්ඡවි, ඉට්ඨවණ්ණා මනාපවණ්ණාති වුත්තං හොති.

In solchen und ähnlichen Passagen wird es in der Bedeutung von "schön von Gestalt" (abhirūpa) verwendet. In Passagen wie: „Vortrefflich, o Gotama!“ wird es in der Bedeutung von großer Freude oder Zustimmung (abbhanumodana) verwendet. Hier jedoch wird es in der Bedeutung von "vortrefflich" (sundara) verwendet. Daher ist mit "abhikkantāya rattiyā" eine erwünschte, liebe und herzerfreuende Nacht gemeint. Bezüglich "abhikkantavaṇṇā": Hier wird das Wort "abhikkanta" in der Bedeutung von "schön von Gestalt" (abhirūpa) verwendet. Das Wort "vaṇṇa" hingegen kommt in den Bedeutungen von Haut (chavi), Lob (thuti), Kaste oder Stand (kulavagga), Ursache oder Grund (kāraṇa), Gestalt oder Form (saṇṭhāna), Maß (pamāṇa), Sehobjekt oder Formenbereich (rūpāyatana) und so weiter vor. Darin wird es in Passagen wie: „Goldfarben (suvaṇṇavaṇṇa) bist du, o Erhabener“ in der Bedeutung von Haut (chavi) verwendet. In Passagen wie: „Wann wurden diese Lobreden (vaṇṇā) auf den Asketen Gotama von dir verfasst, o Hausvater?“ in der Bedeutung von Lob (thuti). In Passagen wie: „Es gibt diese vier Kasten (vaṇṇā), o Gotama“ in der Bedeutung von Kaste oder Stand (kulavagga). In Passagen wie: „Aus welchem Grund (kena vaṇṇena) wird man denn als Duftdieb bezeichnet?“ in der Bedeutung von Ursache oder Grund (kāraṇa). In Passagen wie: „Nachdem er die mächtige Gestalt eines Elefantenkönigs (hatthirājavaṇṇa) erschaffen hatte“ in der Bedeutung von Gestalt oder Form (saṇṭhāna). In Passagen wie: „Es gibt drei Maße (vaṇṇā) für eine Almosenschale“ in der Bedeutung von Maß (pamāṇa). In Passagen wie: „Farbe (vaṇṇa), Geruch, Geschmack, Nährstoff“ in der Bedeutung von Sehobjekt oder Formenbereich (rūpāyatana) verwendet. Hier ist es in der Bedeutung von Haut (chavi) zu verstehen. Daher bedeutet "abhikkantavaṇṇā": mit einer wunderschönen Haut, von erwünschter und herzerfreuender Farbe.

කෙවලකප්පන්ති එත්ථ කෙවලසද්දො අනවසෙසයෙභුය්‍යාබ්‍යාමිස්සානතිරෙකදළ්හත්ථවිසංයොගාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරිය’’න්ති එවමාදීසු (පාරා. 1) අනවසෙසතා අත්ථො. ‘‘කෙවලකප්පා ච අඞ්ගමගධා පහූතං ඛාදනීයං භොජනීයං ආදාය උපසඞ්කමිස්සන්තී’’ති එවමාදීසු (මහාව. 43) යෙභුය්‍යතා. ‘‘කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොතී’’ති එවමාදීසු (විභ. 225) අබ්‍යාමිස්සතා. ‘‘කෙවලං සද්ධාමත්තකං නූන අයමායස්මා’’ති එවමාදීසු (මහාව. 244) අනතිරෙකතා. ‘‘ආයස්මතො, භන්තෙ, අනුරුද්ධස්ස බාහියො නාම සද්ධිවිහාරිකො කෙවලකප්පං සඞ්ඝභෙදාය ඨිතො’’ති එවමාදීසු (අ. නි. 4.243) දළ්හත්ථතා. ‘‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසොති වුච්චතී’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 3.57) විසංයොගො. ඉධ පන අනවසෙසතා අත්ථොති අධිප්පෙතා.

In der Wendung "kevalakappa" hat das Wort "kevala" vielfältige Bedeutungen wie: restlos oder vollständig (anavasesa), die Mehrheit oder fast ganz (yebhuyya), unvermischt (abyāmissa), nicht überschreitend oder bloß (anatireka), fest oder beharrlich (daḷhattha), Freisein oder Trennung von Bindungen (visaṃyoga) und so weiter. Denn in Passagen wie: „Das völlig vollkommene (kevalaparipuṇṇa), ganz reine heilige Leben“ ist seine Bedeutung "restlos oder vollständig" (anavasesatā). In Passagen wie: „Die Bewohner von Aṅga und Magadha werden fast gänzlich (kevalakappā) reichlich feste und weiche Speisen mitbringen und sich herannahen“ bedeutet es "die Mehrheit oder fast ganz" (yebhuyyatā). In Passagen wie: „So kommt es zur Entstehung dieser ganzen (kevalassa, d.h. unvermischten) Masse von Leiden“ bedeutet es "Unvermischtheit" (abyāmissatā). In Passagen wie: „Wahrscheinlich hat dieser Ehrwürdige bloß (kevalaṃ) ein Mindestmaß an Vertrauen“ bedeutet es "Nicht-Überschreiten oder Bloßheit" (anatirekatā). In Passagen wie: „O Herr, der Mitbruder des Ehrwürdigen Anuruddha namens Bāhiya bemüht sich beharrlich (kevalakappaṃ) um die Spaltung der Gemeinde“ bedeutet es "Festigkeit oder Beharrlichkeit" (daḷhatthatā). In Passagen wie: „Der völlig Befreite (kevalī), der das heilige Leben vollendet hat, wird als der höchste Mensch bezeichnet“ bedeutet es "Freisein oder Trennung von Bindungen" (visaṃyoga). Hier jedoch ist die Bedeutung von "restlos oder vollständig" (anavasesatā) beabsichtigt.

කප්පසද්දො පනායං අභිසද්දහනවොහාරකාලපඤ්ඤත්තිඡෙදනවිකප්පලෙසසමන්තභාවාදිඅනෙකත්ථො. තථා හිස්ස ‘‘ඔකප්පනියමෙතං භොතො ගොතමස්ස, යථා තං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) අභිසද්දහනමත්ථො. ‘‘අනුජානාමි, භික්ඛවෙ, පඤ්චහි සමණකප්පෙහි ඵලං පරිභුඤ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (චූළව. 250) වොහාරො. ‘‘යෙන සුදං නිච්චකප්පං විහරාමී’’ති එවමාදීසු (ම. නි. 1.387) කාලො. ‘‘ඉච්චායස්මා කප්පො’’ති එවමාදීසු (සු. නි. 1098; චූළනි. කප්පමාණවපුච්ඡා 117, කප්පමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 61) පඤ්ඤත්ති[Pg.240]. ‘‘අලඞ්කතො කප්පිතකෙසමස්සූ’’ති එවමාදීසු (ජා. 2.22.1368; වි. ව. 1094) ඡෙදනං. ‘‘කප්පති ද්වඞ්ගුලකප්පො’’ති එවමාදීසු (චූළව. 446) විකප්පො. ‘‘අත්ථි කප්පො නිපජ්ජිතු’’න්ති එවමාදීසු (අ. නි. 8.80) ලෙසො. ‘‘කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා’’ති එවමාදීසු (සං. නි. 1.94) සමන්තභාවො. ඉධ පනස්ස සමන්තභාවො අත්ථො අධිප්පෙතො. තස්මා කෙවලකප්පං ජෙතවනන්ති එත්ථ අනවසෙසං සමන්තතො ජෙතවනන්ති අත්ථො.

Das Wort 'kappa' jedoch hat viele Bedeutungen wie Vertrauen, mönchischer Sprachgebrauch, Zeit, Begriff, Abschneiden, Erwägung, Vorwand und Allseitigkeit und so weiter. Denn in Passagen wie 'Dies, o ehrwürdiger Gotama, ist vertrauenswürdig (okappaniyaṃ)...' hat es die Bedeutung von 'Vertrauen' (abhisaddahana). In Passagen wie 'Ich erlaube euch, ihr Mönche, Früchte auf fūnf mönchisch zulässige Weisen (samaṇakappehi) zu genießen' hat es die Bedeutung von 'mönchischer Sprachgebrauch' (vohāra). In Passagen wie 'Womit ich wahrlich allezeit (niccakappaṃ) verweile' hat es die Bedeutung von 'Zeit' (kāla). In Passagen wie 'So fragte der ehrwürdige Kappa (kappo)' hat es die Bedeutung von 'Begriff/Name' (paññatti). In Passagen wie 'Geschmückt, mit geschnittenem (kappita) Haar und Bart' hat es die Bedeutung von 'Abschneiden' (chedana). In Passagen wie 'Zulässig ist die Zwei-Zoll-Regel (dvaṅgulakappo)' hat es die Bedeutung von 'Erwägung/Ermessensspielraum' (vikappo). In Passagen wie 'Gibt es eine Möglichkeit (kappo) zum Hinlegen?' hat es die Bedeutung von 'Vorwand/Andeutung/Möglichkeit' (lesa). In Passagen wie 'Nachdem er den gesamten (kevalakappaṃ) Bambushain erleuchtet hatte' hat es die Bedeutung von 'Allseitigkeit/Gesamtheit' (samantabhāvo). Hier jedoch ist seine Bedeutung als 'Allseitigkeit' beabsichtigt. Daher bedeutet 'kevalakappaṃ jetavanaṃ' an dieser Stelle: 'das Jetavana-Kloster gänzlich, in seiner Gesamtheit'.

ඔභාසෙත්වාති ආභාය ඵරිත්වා. වාලුකායාති සණ්හාය වාලුකාය. න සණ්ඨාතීති න පතිට්ඨාති. ඔළාරිකන්ති බ්‍රහ්මදෙවතාය හි පථවියං පතිට්ඨානකාලෙ අත්තභාවො ඔළාරිකො මාපෙතුං වට්ටති පථවී වා, තස්මා එවමාහ. ධම්මාති ඉමිනා පුබ්බෙ උග්ගහිතබුද්ධවචනං දස්සෙති. නප්පවත්තිනො අහෙසුන්ති සජ්ඣායමූළ්හකා වාචා පරිහීනායෙව අහෙසුං. අප්පටිවානොති අනිවත්තො අනුක්කණ්ඨිතො.

'Erleuchtet habend' (obhāsetvā) bedeutet 'mit Glanz durchdrungen habend'. 'Im Sand' (vālukāya) bedeutet 'im feinen Sand'. 'Bleibt nicht stehen' (na saṇṭhāti) bedeutet 'hat keinen festen Stand'. 'Grob' (oḷārika) bedeutet: Wenn sich nämlich eine Brahma-Gottheit auf der Erde niederlässt, muss ihre Daseinsform (attabhāva) grobstofflich manifestiert werden, oder auch die Erde; darum sagte er dies so. Mit 'Lehren' (dhammā) zeigt er das zuvor erlernte Buddhawort auf. 'Sie wurden nicht fortgeführt' (nappavattino ahesuṃ) bedeutet, dass die Worte, die auf dem Rezitieren basierten, wahrlich verfielen. 'Unaufhaltsam' (appaṭivāno) bedeutet 'nicht umkehrend, unverdrossen'.

දස්සනස්සාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන දස්සනස්ස. උපට්ඨානස්සාති චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨානස්ස. අධිසීලන්ති දසවිධං සීලං. තඤ්හි පඤ්චසීලං උපාදාය අධිසීලන්ති වුච්චති. අවිහං ගතොති අවිහබ්‍රහ්මලොකෙ නිබ්බත්තොස්මීති දස්සෙති.

'Des Sehens' (dassanassa) bedeutet 'des Sehens durch das Sehbewusstsein'. 'Der Unterstützung' (upaṭṭhānassa) bedeutet 'der Unterstützung durch die vier Requisiten'. 'Höhere Tugend' (adhisīlaṃ) bezieht sich auf die zehnfältige Tugend. Diese wird nämlich im Vergleich zu den fünf Tugendregeln (pañcasīla) als 'höhere Tugend' bezeichnet. 'Nach Aviha gegangen' (avihaṃ gato) zeigt: 'Ich bin in der Aviha-Brahma-Welt wiedergeboren worden'.

6. කටුවියසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Kaṭuviya-Suttas.

129. ඡට්ඨෙ ගොයොගපිලක්ඛස්මින්ති ගාවීනං වික්කයට්ඨානෙ උට්ඨිතපිලක්ඛස්ස සන්තිකෙ. රිත්තස්සාදන්ති ඣානසුඛාභාවෙන රිත්තස්සාදං. බාහිරස්සාදන්ති කාමගුණසුඛවසෙන බාහිරස්සාදං. කටුවියන්ති උච්ඡිට්ඨං. ආමගන්ධෙනාති කොධසඞ්ඛාතෙන විස්සගන්ධෙන. අවස්සුතන්ති තින්තං. මක්ඛිකාති කිලෙසමක්ඛිකා. නානුපතිස්සන්තීති උට්ඨාය න අනුබන්ධිස්සන්ති. නාන්වාස්සවිස්සන්තීති අනුබන්ධිත්වා න ඛාදිස්සන්ති. සංවෙගමාපාදීති සොතාපන්නො ජාතො.

129. Im sechsten Sutta bedeutet 'beim Goyoga-Feigenbaum' (goyogapilakkhasmiṃ): in der Nähe eines Feigenbaums, der an einem Verkaufsplatz für Kühe steht. 'Von leerem Genuss' (rittassādaṃ) bedeutet: von leerem Genuss aufgrund des Fehlens des Glücks der Vertiefung (jhāna). 'Von äußerem Genuss' (bāhirassādaṃ) bedeutet: von äußeren Genüssen kraft des Glücks der Sinnlichkeit. 'Schmutziges/Speisereste' (kaṭuviyaṃ) bedeutet 'Essensabfall'. 'Mit rohem Geruch' (āmagandhena) bedeutet: mit dem giftigen Geruch, der als Zorn (kodha) bekannt ist. 'Durchnässt' (avassutaṃ) bedeutet 'feucht'. 'Fliegen' (makkhikā) bedeutet 'die Fliegen der Befleckungen (kilesa)'. 'Sie werden nicht herfallen' (nānupatissanti) bedeutet: sie werden nicht aufstehen und nachfolgen. 'Sie werden nicht einsickern' (nānvāssavissanti) bedeutet: sie werden nicht nachfolgen und fressen. 'Er empfand Erschütterung' (saṃvegamāpādi) bedeutet: er wurde zu einem in den Strom Eingetretenen (Sotāpanna).

කටුවියකතොති උච්ඡිට්ඨකතො. ආරකා හොතීති දූරෙ හොති. විඝාතස්සෙව භාගවාති දුක්ඛස්සෙව භාගී. චරෙතීති චරති ගච්ඡති. දුම්මෙධොති දුප්පඤ්ඤො. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටමෙව කථිතං, ගාථාසු වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති. සත්තමෙ වට්ටමෙව භාසිතං.

'Zu Schmutz gemacht' (kaṭuviyakato) bedeutet 'zu Speiseresten gemacht'. 'Ist fern' (ārakā hoti) bedeutet 'ist weit weg'. 'Hat nur am Verderben teil' (vighātasseva bhāgavā) bedeutet 'hat nur am Leiden teil'. 'Er wandert' (caretī) bedeutet 'er wandert, er geht'. 'Der Unweise' (dummedho) bedeutet 'der Weisheitslose'. In diesem sechsten Sutta wird nur der Kreislauf des Leidens (vaṭṭa) dargelegt, in den Versen jedoch der Kreislauf und das Entkommen aus dem Kreislauf (vaṭṭa-vivaṭa). Im siebten Sutta wird ebenfalls nur der Kreislauf dargelegt.

8. දුතියඅනුරුද්ධසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des zweiten Anuruddha-Suttas.

131. අට්ඨමෙ [Pg.241] ඉදං තෙ මානස්මින්ති අයං තෙ නවවිධෙන වඩ්ඪිතමානොති අත්ථො. ඉදං තෙ උද්ධච්චස්මින්ති ඉදං තව උද්ධච්චං චිත්තස්ස උද්ධතභාවො. ඉදං තෙ කුක්කුච්චස්මින්ති ඉදං තව කුක්කුච්චං.

131. Im achten Sutta bedeutet 'Dies ist in deinem Dünkel' (idaṃ te mānasmim): dies ist dein Dünkel, der in neunfacher Weise angewachsen ist. 'Dies ist in deiner Aufgeregtheit' (idaṃ te uddhaccasmiṃ) bedeutet: dies ist deine Unruhe, der unruhige Zustand deines Geistes. 'Dies ist in Gewissensbissen' (idaṃ te kukkuccasmiṃ) bedeutet: dies ist deine Reue.

9. පටිච්ඡන්නසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Paṭicchanna-Suttas.

132. නවමෙ ආවහන්තීති නිය්‍යන්ති. පටිච්ඡන්නො ආවහතීති පටිච්ඡන්නොව හුත්වා නිය්‍යාති. විවටො විරොචතීති එත්ථ එකතො උභතො අත්තතො සබ්බත්ථකතොති චතුබ්බිධා විවටතා වෙදිතබ්බා. තත්ථ එකතො විවටං නාම අසාධාරණසික්ඛාපදං. උභතො විවටං නාම සාධාරණසික්ඛාපදං. අත්තතො විවටං නාම පටිලද්ධධම්මගුණො. සබ්බත්ථකවිවටං නාම තෙපිටකං බුද්ධවචනං.

132. Im neunten Sutta bedeutet 'sie führen weg' (āvahanti): sie führen heraus. 'Das Verborgene führt weg' (paṭicchanno āvahati) bedeutet: nur wenn es verborgen ist, führt es heraus. In der Passage 'Das Offengelegte strahlt' (vivaṭo virocati) ist die Offengelegtheit als vierfach zu verstehen: einseitig, beidseitig, dem Sinne nach und in jeder Hinsicht. Dabei ist die 'einseitig offengelegte' Sache die exklusive Ordensregel (asādhāraṇasikkhāpada). Die 'beidseitig offengelegte' Sache ist die gemeinsame Ordensregel (sādhāraṇasikkhāpada). Die 'dem Sinne nach offengelegte' Sache ist die erlangte Tugendhaftigkeit des Dhamma (paṭiladdhadhammaguṇo). Die 'in jeder Hinsicht offengelegte' Sache ist das in den drei Körben (Tipitaka) enthaltene Buddhawort.

10. ලෙඛසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Lekha-Suttas.

133. දසමෙ අභිණ්හන්ති අභික්ඛණං නිරන්තරං. ආගාළ්හෙනාති ගාළ්හෙන කක්ඛළෙන. ඵරුසෙනාති ඵරුසවචනෙන. ගාළ්හං කත්වා ඵරුසං කත්වා වුච්චමානොපීති අත්ථො. අමනාපෙනාති මනං අනල්ලීයන්තෙන අවඩ්ඪන්තෙන. සන්ධියතිමෙවාති ඝටියතියෙව. සංසන්දතිමෙවාති නිරන්තරොව හොති. සම්මොදතිමෙවාති එකීභාවමෙව ගච්ඡති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

133. Im zehnten Sutta bedeutet 'oft' (abhiṇhaṃ): beständig, ununterbrochen. 'Mit Heftigkeit' (āgāḷhenāti) bedeutet: mit Festigkeit, mit Härte. 'Mit Grobheit' (pharusenāti) bedeutet: mit rauen Worten. Die Bedeutung ist: selbst wenn man mit Nachdruck und Härte angesprochen wird. 'Mit Unangenehmem' (amanāpenāti) bedeutet: mit etwas, das dem Geist nicht gefällt und ihn nicht fördert. 'Es verbindet sich doch' (sandhiyatimevāti) bedeutet: es fügt sich wahrlich zusammen. 'Es harmoniert doch' (saṃsandatimevāti) bedeutet: es bleibt lückenlos bestehen. 'Es erfreut sich doch' (sammodatimevāti) bedeutet: es gelangt zur vollkommenen Einheit. Alles Übrige ist überall leicht verständlich.

කුසිනාරවග්ගො තතියො.

Das Kusināra-Kapitel ist das dritte.

(14) 4. යොධාජීවවග්ගො

(14) 4. Das Krieger-Kapitel (Yodhājīvavagga).

1. යොධාජීවසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Yodhājīva-Suttas.

134. චතුත්ථස්ස පඨමෙ යුද්ධං උපජීවතීති යොධාජීවො. රාජාරහොති රඤ්ඤො අනුච්ඡවිකො. රාජභොග්ගොති රඤ්ඤො උපභොගපරිභොගො. අඞ්ගන්තෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතීති හත්ථො විය පාදො විය ච අවස්සං ඉච්ඡිතබ්බත්තා අඞ්ගන්ති සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. දූරෙ පාතී හොතීති උදකෙ උසභමත්තං[Pg.242], ථලෙ අට්ඨුසභමත්තං, තතො වා උත්තරින්ති දූරෙ කණ්ඩං පාතෙති. දුට්ඨගාමණිඅභයස්ස හි යොධාජීවො නවඋසභමත්තං කණ්ඩං පාතෙසි, පච්ඡිමභවෙ බොධිසත්තො යොජනප්පමාණං. අක්ඛණවෙධීති අවිරාධිතවෙධී, අක්ඛණං වා විජ්ජු විජ්ජන්තරිකාය විජ්ඣිතුං සමත්ථොති අත්ථො. මහතො කායස්ස පදාලෙතාති එකතොබද්ධං ඵලකසතම්පි මහිංසචම්මසතම්පි අඞ්ගුට්ඨපමාණබහලං ලොහපට්ටම්පි චතුරඞ්ගුලබහලං අසනපදරම්පි විදත්ථිබහලං උදුම්බරපදරම්පි දීඝන්තෙන වාලිකසකටම්පි විනිවිජ්ඣිතුං සමත්ථොති අත්ථො. යංකිඤ්චි රූපන්තිආදි විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතමෙව. නෙතං මමාතිආදි තණ්හාමානදිට්ඨිපටික්ඛෙපවසෙන වුත්තං. සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සතීති සම්මා හෙතුනා කාරණෙන සහවිපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤාය පස්සති. පදාලෙතීති අරහත්තමග්ගෙන පදාලෙති.

134. Im ersten Sutta des vierten Kapitels wird er 'Krieger' (yodhājīvo) genannt, weil er vom Kampf lebt. 'Des Königs würdig' (rājāraho) bedeutet: dem König angemessen. 'Vom König zu gebrauchen' (rājabhoggo) bedeutet: für den Gebrauch und Genuss des Königs bestimmt. 'Er wird als Glied gezählt' (aṅganteva saṅkhyaṃ gacchati) bedeutet: Da er wie eine Hand oder ein Fuß unentbehrlich und begehrt ist, gilt er als ein 'Glied'. 'Er schießt in die Ferne' (dūre pātī hoti) bedeutet: Er lässt einen Pfeil im Wasser eine Strecke von einem Usabha, auf dem Land von acht Usabhas weit fliegen, oder sogar noch weiter in die Ferne. Denn der Krieger des Königs Duṭṭhagāmaṇi Abhaya schoss einen Pfeil neun Usabhas weit, und der Bodhisatta in seiner letzten Existenz eine Yojana weit. 'Ein Treffsicherer' (akkhaṇavedhī) bedeutet ein Schütze, der ohne Fehlwurf trifft; oder es bedeutet, dass er fähig ist, im winzigen Moment eines Blitzes (akkhaṇa) zwischen zwei Blitzen zu treffen. 'Er durchbricht eine große Masse' (mahato kāyassa padāletā) bedeutet: Er ist in der Lage, selbst ein Bündel von hundert Holzplatten, hundert Büffelhäuten, eine daumendicke Eisenplatte, eine vier Zoll dicke Asana-Holzplatte, eine eine Spanne dicke Udumbara-Holzplatte oder der Länge nach einen mit Sand beladenen Wagen vollständig zu durchbohren. Passagen wie 'Was auch immer an Form da ist...' (yaṃ kiñci rūpaṃ) wurden von mir bereits im Visuddhimagga ausführlich dargelegt. Worte wie 'Dies gehört mir nicht...' (netaṃ mama) wurden zum Zweck der Zurückweisung von Begehren, Dünkel und falscher Ansicht gesprochen. 'Er sieht es mit vollkommener Weisheit' (sammappaññāya passati) bedeutet: Er sieht es richtig, den Ursachen und Gründen entsprechend, mittels der Pfadweisheit zusammen mit der Einsicht (vipassanā). 'Er durchbricht' (padāleti) bedeutet: Er durchbricht es mit dem Pfad der Arhatschaft (arahattamagga).

2. පරිසාසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Parisā-Suttas.

135. දුතියෙ උක්කාචිතවිනීතාති අප්පටිපුච්ඡිත්වා විනීතා දුබ්බිනීතපරිසා. පටිපුච්ඡාවිනීතාති පුච්ඡිත්වා විනීතා සුවිනීතපරිසා. යාවතාවිනීතාති පමාණවසෙන විනීතා, පමාණං ඤත්වා විනීතපරිසාති අත්ථො. ‘‘යාවතජ්ඣා’’ති පාළියා පන යාව අජ්ඣාසයාති අත්ථො, අජ්ඣාසයං ඤත්වා විනීතපරිසාති වුත්තං හොති. තතියං උත්තානමෙව.

135. Im zweiten Sutta bedeutet 'durch Aufbauschen diszipliniert' (ukkācitavinītā): eine schwer zu disziplinierende Versammlung, die ohne Nachfragen diszipliniert wurde. 'Durch Nachfragen diszipliniert' (paṭipucchāvinītā) bedeutet: eine leicht zu disziplinierende Versammlung, die nach vorherigem Fragen diszipliniert wurde. 'Nach Maßgabe diszipliniert' (yāvatāvinītā) bedeutet: eine Versammlung, die gemäß dem rechten Maß diszipliniert wurde, d.h. eine Versammlung, die man disziplinierte, nachdem man das Maß erkannt hatte. Gemäß dem kanonischen Text 'yāvatajjhā' bedeutet es jedoch 'bis hin zu den Absichten/Neigungen', was bedeutet: eine Versammlung, die diszipliniert wurde, nachdem man ihre Neigungen (ajjhāsaya) erkannt hatte. Das dritte Sutta ist ganz leicht verständlich.

4. උප්පාදාසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Uppāda-Suttas.

137. චතුත්ථෙ ධම්මට්ඨිතතාති සභාවට්ඨිතතා. ධම්මනියාමතාති සභාවනියාමතා. සබ්බෙ සඞ්ඛාරාති චතුභූමකසඞ්ඛාරා. අනිච්චාති හුත්වා අභාවට්ඨෙන අනිච්චා. දුක්ඛාති සම්පටිපීළනට්ඨෙන දුක්ඛා. අනත්තාති අවසවත්තනට්ඨෙන අනත්තා. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ තීණි ලක්ඛණානි මිස්සකානි කථිතානි.

137. Im vierten Sutta bedeutet 'dhammaṭṭhitatā' das Bestehen in der eigenen Natur. 'Dhammaniyāmatā' bedeutet die Ordnungsmäßigkeit der eigenen Natur. 'Sabbe saṅkhārā' bezieht sich auf die Gestaltungen auf den vier Ebenen. 'Aniccā' bedeutet vergänglich aufgrund des Nichtseins nach dem Gewordensein. 'Dukkhā' bedeutet leidvoll im Sinne des ständigen Bedrücktseins. 'Anattā' bedeutet nicht-selbst im Sinne des Unvermögens, den eigenen Willen durchzusetzen. So werden in diesem Sutta die drei Merkmale miteinander vermischt dargelegt.

5. කෙසකම්බලසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Kesakambala-Sutta.

138. පඤ්චමෙ තන්තාවුතානං වත්ථානන්ති පච්චත්තෙ සාමිවචනං, තන්තෙහි වායිතවත්ථානීති අත්ථො. කෙසකම්බලොති මනුස්සකෙසෙහි වායිතකම්බලො[Pg.243]. පුථුසමණබ්‍රාහ්මණවාදානන්ති ඉදම්පි පච්චත්තෙ සාමිවචනං. පටිකිට්ඨොති පච්ඡිමකො ලාමකො. මොඝපුරිසොති තුච්ඡපුරිසො. පටිබාහතීති පටිසෙධෙති. ඛිප්පං උඩ්ඩෙය්‍යාති කුමිනං ඔඩ්ඩෙය්‍ය. ඡට්ඨසත්තමානි උත්තානත්ථානෙව.

138. Im fünften Sutta ist 'tantāvutānaṃ vatthānaṃ' ein Genitiv mit der Bedeutung eines Nominativs; die Bedeutung ist 'auf dem Webstuhl gewebte Gewänder'. 'Kesakambalo' ist eine aus Menschenhaar gewebte Decke. 'Puthusamaṇabrāhmaṇavādānaṃ' ist ebenfalls ein Genitiv mit der Bedeutung eines Nominativs. 'Paṭikiṭṭho' bedeutet das Äußerste, das Schlechteste. 'Moghapuriso' bedeutet ein leerer Mensch (frei von den Pfaden und Früchten). 'Paṭibāhati' bedeutet abwehren. 'Khippaṃ uḍḍeyya' bedeutet, er sollte schnell eine Reusen-Fischfalle aufstellen. Das sechste und das siebte Sutta haben eine offensichtliche Bedeutung.

8. අස්සඛළුඞ්කසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Assakhaḷuṅka-Sutta.

141. අට්ඨමෙ අස්සඛළුඞ්කොති අස්සපොතො. ඉදමස්ස ජවස්මිං වදාමීති අයමස්ස ඤාණජවොති වදාමි. ඉදමස්ස වණ්ණස්මිං වදාමීති අයමස්ස ගුණවණ්ණොති වදාමි. ඉදමස්ස ආරොහපරිණාහස්මින්ති අයමස්ස උච්චභාවො පරිමණ්ඩලභාවොති වදාමීති.

141. Im achten Sutta bedeutet 'assakhaḷuṅko' ein ungezähmtes Fohlen. 'Idamassa javasmiṃ vadāmi' bedeutet: 'Ich erkläre dies als die Schnelligkeit seines Wissens'. 'Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi' bedeutet: 'Ich erkläre dies als die Schönheit seiner Tugend'. 'Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ' bedeutet: 'Ich erkläre dies als seine Erhabenheit und seine Vollkommenheit (den Erhalt der Requisiten)'.

9. අස්සපරස්සසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Assaparassa-Sutta.

142. නවමෙ අස්සපරස්සෙති අස්සෙසු පරස්සෙ. පුරිසපරස්සෙති පුරිසෙසු පරස්සෙ, පුරිසපුරිසෙති අත්ථො. ඉමස්මිං සුත්තෙ තීණි මග්ගඵලානි කථිතානි. තත්ථ අයං තීහි මග්ගෙහි ඤාණජවසම්පන්නොති වෙදිතබ්බො.

142. Im neunten Sutta bedeutet 'assaparasse' ausgezeichnete unter den Pferden. 'Purisaparasse' bedeutet edle Männer unter den Menschen, d. h. herausragende Männer. In diesem Sutta werden drei Pfade und Früchte dargelegt. Darin ist dieser Mann als jemand zu verstehen, der durch drei Pfade mit der Schnelligkeit des Wissens ausgestattet ist.

10. අස්සාජානීයසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Assājānīya-Sutta.

143. දසමෙ භද්‍රෙති භද්දකෙ. අස්සාජානීයෙති කාරණාකාරණං ජානනකෙ අස්සෙ. පුරිසාජානීයෙසුපි එසෙව නයො. ඉමස්මිං සුත්තෙ අරහත්තඵලං කථිතං. තත්‍රායං අරහත්තමග්ගෙන ඤාණජවසම්පන්නොති වෙදිතබ්බො.

143. Im zehnten Sutta bedeutet 'bhadre' gute. 'Assājānīye' bezieht sich auf edle Pferde, die das Angemessene vom Unangemessenen zu unterscheiden wissen. Bei edlen Männern gilt dieselbe Methode. In diesem Sutta wird die Frucht der Arhatschaft dargelegt. Darin ist dieser Mann als jemand zu verstehen, der durch den Pfad der Arhatschaft mit der Schnelligkeit des Wissens ausgestattet ist.

11. පඨමමොරනිවාපසුත්තවණ්ණනා

11. Die Erklärung des ersten Moranivāpa-Sutta.

144. එකාදසමෙ අච්චන්තනිට්ඨොති අන්තං අතික්කන්තනිට්ඨො, අකුප්පනිට්ඨො ධුවනිට්ඨොති අත්ථො. සෙසං සදිසමෙව.

144. Im elften Sutta bedeutet 'accantaniṭṭho' das Erreichen des Ziels jenseits allen Endes (Nibbāna), d. h. das unerschütterliche Ziel, das dauerhafte Ziel. Der Rest ist genau gleich.

12. දුතියමොරනිවාපසුත්තවණ්ණනා

12. Die Erklärung des zweiten Moranivāpa-Sutta.

145. ද්වාදසමෙ ඉද්ධිපාටිහාරියෙනාති ඉජ්ඣනකපාටිහාරියෙන. ආදෙසනාපාටිහාරියෙනාති ආදිසිත්වා අපදිසිත්වා කථනඅනුකථනකථාපාටිහාරියෙන.

145. Im zwölften Sutta bedeutet 'iddhipāṭihāriyena' durch das Wunder der übernatürlichen Macht (Erfüllungswunder). 'Ādesanāpāṭihāriyena' bedeutet durch das Wunder des Gedankenlesens, d. h. durch das Hinweisen, Erläutern und wiederholte Belehren.

13. තතියමොරනිවාපසුත්තවණ්ණනා

13. Die Erklärung des dritten Moranivāpa-Sutta.

146. තෙරසමෙ [Pg.244] සම්මාදිට්ඨියාති ඵලසමාපත්තත්ථාය සම්මාදිට්ඨියා. සම්මාඤාණෙනාති ඵලඤාණෙන. සම්මාවිමුත්තියාති සෙසෙහි ඵලසමාපත්තිධම්මෙහි. ඉමෙසු තීසුපි සුත්තෙසු ඛීණාසවොව කථිතොති.

146. Im dreizehnten Sutta bedeutet 'sammādiṭṭhiyā' durch die rechte Erkenntnis, um die Frucht-Errungenschaft zu erreichen. 'Sammāñāṇena' bedeutet durch das Frucht-Wissen. 'Sammāvimuttiyā' bedeutet durch die verbleibenden Zustände der Frucht-Errungenschaft. In allen drei Suttas wird ausschließlich der Triebversiegte dargelegt.

යොධාජීවවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über den Krieger (Yodhājīvavagga).

(15) 5. මඞ්ගලවග්ගො

(15) 5. Das Kapitel über den Segen (Maṅgalavagga).

1-9. අකුසලසුත්තාදිවණ්ණනා

1-9. Die Erklärung des Akusala-Sutta und anderer Suttas.

147-155. පඤ්චමස්ස පඨමෙ යථාභතං නික්ඛිත්තොති යථා ආනෙත්වා ඨපිතො. දුතියෙ සාවජ්ජෙනාති සදොසෙන. තතියෙ විසමෙනාති සපක්ඛලනෙන. සමෙනාති අපක්ඛලනෙන. චතුත්ථෙ අසුචිනාති ගූථසදිසෙන අපරිසුද්ධෙන අමෙජ්ඣෙන. සුචිනාති පරිසුද්ධෙන මෙජ්ඣෙන. පඤ්චමාදීනි උත්තානානෙව.

147-155. Im ersten Sutta des fünften Kapitels bedeutet 'yathābhataṃ nikkhitto' wie dorthin gebracht und niedergelegt. Im zweiten Sutta bedeutet 'sāvajjenā' mit Tadel behaftet. Im dritten Sutta bedeutet 'visamena' durch unrechtes Handeln. 'Samena' bedeutet durch rechtes Handeln. Im vierten Sutta bedeutet 'asucinā' unrein wie Kot, unrein und unsauber. 'Sucinā' bedeutet rein und sauber. Das fünfte und die folgenden Suttas haben eine offensichtliche Bedeutung.

10. පුබ්බණ්හසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Pubbaṇha-Sutta.

156. දසමෙ සුනක්ඛත්තන්තිආදීසු යස්මිං දිවසෙ තයො සුචරිතධම්මා පූරිතා හොන්ති, සො දිවසො ලද්ධනක්ඛත්තයොගො නාම, තෙනස්ස සදා සුනක්ඛත්තං නාම හොතීති වුච්චති. ස්වෙව දිවසො කතමඞ්ගලො නාම හොති, තෙනස්ස සදා සුමඞ්ගලන්ති වුච්චති. පභාතම්පිස්ස සදා සුප්පභාතමෙව, සයනතො උට්ඨානම්පි සුහුට්ඨිතමෙව, ඛණොපි සුක්ඛණොව, මුහුත්තොපි සුමුහුත්තොව. එත්ථ ච දසච්ඡරපමාණො කාලො ඛණො නාම, තෙන ඛණෙන දසක්ඛණො කාලො ලයො නාම, තෙන ලයෙන ච දසලයො කාලො ඛණලයො නාම, තෙන දසගුණො මුහුත්තො නාම, තෙන දසගුණො ඛණමුහුත්තො නාමාති අයං විභාගො වෙදිතබ්බො. සුයිට්ඨං බ්‍රහ්මචාරිසූති යස්මිං දිවසෙ තීණි සුචරිතානි පූරිතානි, තදාස්ස සෙට්ඨචාරීසු දින්නදානං සුයිට්ඨං නාම හොති[Pg.245]. පදක්ඛිණං කායකම්මන්ති තං දිවසං තෙන කතං කායකම්මං වඩ්ඪිකායකම්මං නාම හොති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. පදක්ඛිණානි කත්වානාති වඩ්ඪියුත්තානි කායකම්මාදීනි කත්වා. ලභන්තත්ථෙ පදක්ඛිණෙති පදක්ඛිණෙ වඩ්ඪිඅත්ථෙයෙව ලභති. සෙසං උත්තානමෙවාති.

156. Im zehnten Sutta ist in Bezug auf Ausdrücke wie 'sunakkhatta' Folgendes zu verstehen: An welchem Tag auch immer die drei heilsamen Handlungsweisen erfüllt werden, jener Tag gilt als mit einer glücklichen Sternenkonstellation verbunden; daher heißt es, dass für ihn immer ein 'günstiges Gestirn' herrscht. Eben dieser Tag gilt als einer, an dem ein glückbringender Segen bewirkt wurde; daher wird er für ihn immer als 'großer Segen' bezeichnet. Auch seine Morgendämmerung ist stets eine wahrhaft glückliche Morgendämmerung, das Aufstehen vom Lager ein wahrhaft glückliches Aufstehen, der Augenblick (khaṇa) ein wahrhaft glücklicher Augenblick und die Minute (muhutta) eine wahrhaft glückliche Minute. Hierbei ist folgende Einteilung zu verstehen: Eine Zeitspanne im Ausmaß von zehn Fingerschnippen nennt man einen 'Khaṇa'. Eine Zeitspanne von zehn solchen Khaṇas nennt man einen 'Laya'. Eine Zeitspanne von zehn Layas nennt man einen 'Khaṇalaya'. Das Zehnfache davon nennt man einen 'Muhutta'. Das Zehnfache eines Muhutta nennt man einen 'Khaṇamuhutta'. 'Suyiṭṭhaṃ brahmacārisu' bedeutet: An welchem Tag auch immer die drei heilsamen Handlungsweisen erfüllt werden, an jenem Tag wird die Gabe, die man jenen schenkt, die den edelsten Lebenswandel führen, als 'wohlgeopfert' bezeichnet. 'Padakkhiṇaṃ kāyakammaṃ' bedeutet: Die an jenem Tag von ihm begangene körperliche Handlung ist eine mit Wachstum verbundene körperliche Handlung. Bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. 'Padakkhiṇāni katvāna' bedeutet: Nachdem man solche mit Wachstum verbundene körperliche Handlungen usw. vollzogen hat. 'Labhantatthe padakkhiṇe' bedeutet: Sie erlangen genau jenen Nutzen, der mit Wachstum verbunden ist. Der Rest ist offensichtlich.

මඞ්ගලවග්ගො පඤ්චමො.

Das fünfte Kapitel über den Segen (Maṅgalavagga).

තතියපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Das dritte Fünfzig-Suttas-Buch (Tatiyapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

(16) 6. අචෙලකවග්ගවණ්ණනා

(16) 6. Die Erklärung des Acelaka-Kapitels.

157-163. ඉතො පරෙසු ආගාළ්හා පටිපදාති ගාළ්හා කක්ඛළා ලොභවසෙන ථිරග්ගහණා. නිජ්ඣාමාති අත්තකිලමථානුයොගවසෙන සුට්ඨු ඣාමා සන්තත්තා පරිතත්තා. මජ්ඣිමාති නෙව කක්ඛළා න ඣාමා මජ්ඣෙ භවා. අචෙලකොති නිච්චෙලො නග්ගො. මුත්තාචාරොති විස්සට්ඨාචාරො, උච්චාරකම්මාදීසු ලොකියකුලපුත්තාචාරෙන විරහිතො ඨිතකොව උච්චාරං කරොති, පස්සාවං කරොති, ඛාදති භුඤ්ජති. හත්ථාපලෙඛනොති හත්ථෙ පිණ්ඩම්හි නිට්ඨිතෙ ජිව්හාය හත්ථං අපලෙඛති, උච්චාරම්පි කත්වා හත්ථස්මිංයෙව දණ්ඩකසඤ්ඤී හුත්වා හත්ථෙන අපලෙඛති. භික්ඛාය ගහණත්ථං ‘‘එහි, භදන්තෙ’’ති වුත්තො න එතීති න එහිභදන්තිකො. ‘‘තෙන හි තිට්ඨ, භන්තෙ’’ති වුත්තොපි න තිට්ඨතීති න තිට්ඨභදන්තිකො. තදුභයම්පි කිර සො ‘‘එතස්ස වචනං කතං භවිස්සතී’’ති න කරොති. අභිහටන්ති පුරෙතරං ගහෙත්වා ආහටභික්ඛං. උද්දිස්සකතන්ති ඉදං තුම්හෙ උද්දිස්ස කතන්ති එවමාරොචිතභික්ඛං. නිමන්තනන්ති ‘‘අසුකං නාම කුලං වා වීථිං වා ගාමං වා පවිසෙය්‍යාථා’’ති එවං නිමන්තිතභික්ඛම්පි න සාදියති න ගණ්හාති. න කුම්භිමුඛාති කුම්භිතො උද්ධරිත්වා දීයමානං භික්ඛම්පි න ගණ්හාති. න කළොපිමුඛාති කළොපීති උක්ඛලි වා පච්ඡි වා, තතොපි න ගණ්හාති. කස්මා? ‘‘කුම්භිකළොපියො මං නිස්සාය කටච්ඡුනා පහාරං ලභන්තී’’ති. න එළකමන්තරන්ති උම්මාරං අන්තරං කත්වා දීයමානං න ගණ්හාති. කස්මා? ‘‘අයං මං නිස්සාය අන්තරකරණං ලභතී’’ති. දණ්ඩමුසලෙසුපි එසෙව නයො. ද්වින්නන්ති [Pg.246] ද්වීසු භුඤ්ජමානෙසු එකස්මිං උට්ඨාය දෙන්තෙ න ගණ්හාති. කස්මා? කබළන්තරායො හොතීති.

157-163. In den folgenden Abschnitten nach diesem bedeutet „āgāḷhā paṭipadā“ (die harte Praxis): fest, rau, durch die Macht der Gier hartnäckig ergriffen. „Nijjhāmā“ (ausgebrannt) bedeutet: durch das Streben nach Selbstkasteiung völlig verbrannt, erhitzt, gepeinigt. „Majjhimā“ (die mittlere) bedeutet: weder rauh noch ausgebrannt, in der Mitte befindlich. „Acelako“ (bekleidungslos) bedeutet: ohne Kleidung, nackt. „Muttācāro“ (von freiem Verhalten) bedeutet: von ungezügeltem Verhalten; frei von den Anstandsregeln weltlicher Söhne guter Herkunft beim Koten usw., verrichtet er seine Notdurft im Stehen, uriniert im Stehen, und isst und trinkt im Stehen. „Hatthāpalekhano“ (der sich die Hände leckt) bedeutet: wenn die Almosenmahlzeit in seiner Hand zu Ende ist, leckt er sich die Hand mit der Zunge ab; oder selbst nachdem er Kot gelassen hat, tut er so, als ob er ein Holzstäbchen in seiner Hand hielte, und kratzt sich mit der Hand ab. Wenn er gerufen wird: „Komm, Ehrwürdiger!“, um Almosen zu empfangen, kommt er nicht; daher wird er „Nicht-Komm-Ehrwürdiger“ genannt. Selbst wenn ihm gesagt wird: „Dann bleibe stehen, Ehrwürdiger!“, bleibt er nicht stehen; daher wird er „Nicht-Stehenbleib-Ehrwürdiger“ genannt. Er tut beides nicht, da er denkt: „Damit würde sein Wort befolgt werden.“ „Abhihaṭaṃ“ (Herbeigetragenes) bedeutet: Almosen, die man zuvor genommen und herbeigebracht hat. „Uddissakataṃ“ (Eigens bereitetes) bedeutet: Almosenspeise, von der mitgeteilt wurde: „Dies wurde für euch bereitet.“ Unter „eine Einladung“ versteht man, dass er auch keine Speise annimmt, zu der er eingeladen wurde mit den Worten: „Mögest du diese Familie, Straße oder dieses Dorf betreten.“ „Na kumbhimukhā“ (Nicht aus der Öffnung des Topfes) bedeutet: er nimmt keine Almosen an, die aus einem Topf herausgeschöpft und dargeboten werden. „Na kaḷopimukhā“ (Nicht aus der Öffnung des Korbes) – hierbei bedeutet „kaḷopī“ einen Reistopf oder einen Korb; auch daraus nimmt er nichts an. Warum nicht? „Weil die Töpfe und Körbe meinetwegen Schläge mit der Schöpfkelle erhalten.“ „Na eḷakamantaraṃ“ (Nicht über der Schwelle) bedeutet: er nimmt keine Speise an, die ihm über einer Türschwelle dargeboten wird. Warum nicht? „Weil diese Schwelle meinetwegen zu einem Hindernis gemacht wird.“ Bei Stöcken und Mörserkeulen gilt dieselbe Methode. „Dvinnam“ (Von zweien) bedeutet: Wenn zwei Personen essen und eine von ihnen aufsteht, um ihm zu spenden, nimmt er es nicht an. Warum nicht? Weil es ein Hindernis für den Bissen des Speisenden darstellt.

න ගබ්භිනියාතිආදීසු පන ගබ්භිනියා කුච්ඡියං දාරකො කිලමති, පායන්තියා දාරකස්ස ඛීරන්තරායො හොති, පුරිසන්තරගතාය රතිඅන්තරායො හොතීති න ගණ්හාති. න සඞ්කිත්තීසූති සඞ්කිත්තෙත්වා කතභත්තෙසු. දුබ්භික්ඛසමයෙ කිර අචෙලකසාවකා අචෙලකානං අත්ථාය තතො තතො තණ්ඩුලාදීනි සමාදපෙත්වා භත්තං පචන්ති, උක්කට්ඨාචෙලකො තතො න පටිග්ගණ්හාති. න යත්ථ සාති යත්ථ සුනඛො ‘‘පිණ්ඩං ලභිස්සාමී’’ති උපට්ඨිතො හොති, තත්ථ තස්ස අදත්වා ආහටං න ගණ්හාති. කස්මා? එතස්ස පිණ්ඩන්තරායො හොතීති. සණ්ඩසණ්ඩචාරිනීති සමූහසමූහචාරිනී. සචෙ හි අචෙලකං දිස්වා ‘‘ඉමස්ස භික්ඛං දස්සාමා’’ති මනුස්සා භත්තගෙහං පවිසන්ති, තෙසු ච පවිසන්තෙසු කළොපිමුඛාදීසු නිලීනා මක්ඛිකා උප්පතිත්වා සණ්ඩසණ්ඩා චරන්ති, තතො ආහටං භික්ඛං න ගණ්හාති. කස්මා? ‘‘මං නිස්සාය මක්ඛිකානං ගොචරන්තරායො ජාතො’’ති.

Unter „Nicht von einer Schwangeren“ usw. gilt: Das Kind im Bauch der Schwangeren leidet Mangel; bei einer stillenden Frau erleidet das Kind eine Unterbrechung der Milchzufuhr; bei einer Frau, die mit einem anderen Mann zusammen ist, gibt es eine Störung ihres Vergnügens – deshalb nimmt er es nicht an. „Na saṅkittīsu“ (Nicht bei Ankündigungen) bedeutet: bei Mahlzeiten, die nach einer vorherigen Ankündigung zubereitet wurden. In Zeiten von Hungersnöten nämlich sammeln die Schüler der Nackten für diese von überall her Reis und andere Dinge und kochen Speisen; ein strenger Nackter nimmt davon nichts an. „Na yattha sā“ (Nicht dort, wo ein Hund) bedeutet: Wo ein Hund in der Erwartung steht: „Ich werde einen Brocken erhalten“, nimmt er die herbeigebrachte Speise nicht an, ohne sie zuerst diesem Hund gegeben zu haben. Warum? Weil dies ein Hindernis für die Speise des Hundes wäre. „Saṇḍasaṇḍacārinī“ (In Scharen fliegend) bedeutet: in Schwärmen fliegend. Wenn die Menschen nämlich beim Anblick eines Nackten die Küche betreten, um zu sagen: „Wir wollen diesem eine Gabe darbringen“, und beim Betreten die Fliegen, die auf den Töpfen und Körben saßen, auffliegen und in Schwärmen umherfliegen, nimmt er die daraus herbeigebrachte Speise nicht an. Warum? „Weil meinetwegen eine Störung der Nahrungsaufnahme der Fliegen entstanden ist.“

ථුසොදකන්ති සබ්බසස්සසම්භාරෙහි කතසොවීරකං. එත්ථ ච සුරාපානමෙව සාවජ්ජං, අයං පන සබ්බෙසු සාවජ්ජසඤ්ඤී. එකාගාරිකොති යො එකස්මිංයෙව ගෙහෙ භික්ඛං ලභිත්වා නිවත්තති. එකාලොපිකොති එකෙනෙව ආලොපෙන යාපෙති. ද්වාගාරිකාදීසුපි එසෙව නයො. එකිස්සාපි දත්තියාති එකාය දත්තියා. දත්ති නාම එකා ඛුද්දකපාති හොති, යත්ථ අග්ගභික්ඛං පක්ඛිපිත්වා ඨපෙන්ති. එකාහිකන්ති එකදිවසන්තරිකං. අද්ධමාසිකන්ති අද්ධමාසන්තරිකං. පරියායභත්තභොජනන්ති වාරභත්තභොජනං, එකාහවාරෙන ද්වීහවාරෙන සත්තාහවාරෙන අද්ධමාසවාරෙනාති එවං දිවසවාරෙන ආභතභත්තභොජනං. සාකභක්ඛොතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව.

„Thusodakaṃ“ (Sauerteigwasser) bezeichnet ein Sauergetränk, das aus allen Getreidearten hergestellt wird. Hierbei ist nur der Genuss von berauschenden Getränken tadelnswert; dieser Nackte jedoch nimmt an, dass alle derartigen Flüssigkeiten sündhaft sind. „Ekāgāriko“ (Empfänger aus nur einem Hause) ist einer, der umkehrt, nachdem er in nur einem einzigen Haus Almosen erhalten hat. „Ekālopiko“ (Sich von nur einem Bissen nährend) bedeutet: er fristet sein Leben mit nur einem einzigen Bissen. Bei „Empfänger aus zwei Häusern“ usw. gilt dieselbe Methode. „Ekissāpi dattiyā“ (Aus einer einzigen Schale) bedeutet: aus einem einzigen Gefäß. Eine „Datti“ ist eine kleine Schale, in die man die besten Anteile der Almosen legt. „Ekāhikaṃ“ (Einmal täglich) bedeutet: jeden zweiten Tag (mit einem Tag Abstand). „Addhamāsikaṃ“ (Halbmonatlich) bedeutet: alle fünfzehn Tage. „Pariyāyabhattabhojanaṃ“ (Mahlzeiten nach einem bestimmten Turnus) bedeutet das Essen von Mahlzeiten der Reihe nach, d. h. Speisen, die in Tagesabständen herbeigebracht werden – sei es im Rhythmus von einem Tag, zwei Tagen, sieben Tagen oder einem halben Monat. Ausdrücke wie „Gemüseesser“ usw. haben dieselbe Bedeutung wie bereits zuvor erklärt.

උබ්භට්ඨකොති උද්ධං ඨිතකො. උක්කුටිකප්පධානමනුයුත්තොති උක්කුටිකවීරියමනුයුත්තො, ගච්ඡන්තොපි උක්කුටිකොව හුත්වා උප්පතිත්වා උප්පතිත්වා ගච්ඡති. කණ්ටකාපස්සයිකොති අයකණ්ටකෙ වා පකතිකණ්ටකෙ වා භූමියං කොට්ටෙත්වා තත්ථ චම්මං අත්ථරිත්වා ඨානචඞ්කමාදීනි කරොති. සෙය්‍යන්ති [Pg.247] සයන්තොපි තත්ථෙව සෙය්‍යං කප්පෙති. සායං තතියමස්සාති සායතතියකං. පාතො මජ්ඣන්හිකෙ සායන්ති දිවසස්ස තික්ඛත්තුං ‘‘පාපං පවාහෙස්සාමී’’ති උදකොරොහනානුයොගං අනුයුත්තො විහරති.

„Ubbhaṭṭhako“ (Ein Ständiger) bedeutet einer, der aufrecht steht. „Ukkuṭikappadhānamanuyutto“ (Dem Hocken in Anstrengung Ergebener) bedeutet: dem Streben im Hocken hingegeben; selbst wenn er geht, geht er nur in der Hocke, indem er hüpft und springt. „Kaṇṭakāpassayiko“ (Ein auf Dornen Liegender) bedeutet: er rammt eiserne Dornen oder natürliche Dornen in die Erde, breitet ein Fell darüber aus und vollzieht darauf das Stehen, Gehen usw. „Seyyaṃ“ (Als Lager) bedeutet: selbst wenn er schläft, schläft er genau auf diesem Dornenlager. „Sāyaṃ tatiyamassa“ (Der am Abend das dritte Mal badet) bedeutet: er hat das dritte Bad am Abend. Er verweilt der Praxis des Hinabsteigens ins Wasser hingegeben, indem er dreimal am Tag – am Morgen, am Mittag und am Abend – denkt: „Ich will meine Sünden wegschwemmen“.

කායෙ කායානුපස්සීතිආදීනි හෙට්ඨා එකකනිපාතවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, මජ්ඣිමා පටිපදාති, භික්ඛවෙ, අයං කාමසුඛල්ලිකානුයොගඤ්ච අත්තකිලමථානුයොගඤ්චාති ද්වෙ අන්තෙ අනුපගතා, සස්සතුච්ඡෙදන්තෙහි වා විමුත්තා මජ්ඣිමා පටිපදාති වෙදිතබ්බා.

Die Ausdrücke „den Körper im Körper betrachten“ usw. sind genau in derselben Weise zu verstehen, wie sie unten in der Erklärung des Einer-Buchs (Ekakanipāta) dargelegt wurden. „Dies, o Mönche, wird der mittlere Weg genannt“ bedeutet: O Mönche, dieser Weg, der die beiden Extreme – das Aufgehen in den Sinnenlüsten und das Aufgehen in der Selbstkasteiung – meidet und frei ist von den Extremen des Eternalismus und Annihilationismus, soll als der mittlere Weg verstanden werden.

අචෙලකවග්ගො ඡට්ඨො.

Das sechste Kapitel über die Nackten (Acelakavagga).

17-18. පෙය්‍යාලවග්ගාදිවණ්ණනා

17-18. Die Erklärung der Reihe der Abkürzungen (Peyyālavagga) und so weiter.

164-184. සමනුඤ්ඤොති සමානජ්ඣාසයො. රාගස්සාති පඤ්චකාමගුණිකරාගස්ස. අභිඤ්ඤායාති අභිජානනත්ථං. සුඤ්ඤතො සමාධීතිආදීහි තීහිපි සමාධීහි විපස්සනාව කථිතා. විපස්සනා හි නිච්චාභිනිවෙස-නිච්චනිමිත්ත-නිච්චපණිධිආදීනං අභාවා ඉමානි නාමානි ලභති. පරිඤ්ඤායාති පරිජානනත්ථං. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයොති.

164-184. „Samanuñño“ (Zustimmend) bedeutet von gleicher Gesinnung. „Rāgassa“ (Der Begierde) bedeutet: der auf die fünf Arten von Sinnenlust gerichteten Begierde. „Abhiññāya“ (Um direkt zu erkennen) bedeutet: zum Zweck des vollen Erkennens. Durch Ausdrücke wie „die leere Konzentration“ usw. wird mittels aller drei Arten von Konzentration (samādhi) nur die Einsichtsmeditation (vipassanā) beschrieben. Denn die Einsichtsmeditation erhält diese Bezeichnungen aufgrund des Nichtvorhandenseins der Vorstellung von Beständigkeit, des Zeichens von Beständigkeit und des Verlangens nach Beständigkeit. „Pariññāya“ (Um gründlich zu verstehen) bedeutet: zum Zwecke des allseitigen Durchschauens. Auch bei den übrigen Begriffen ist diese Methode in gleicher Weise anzuwenden.

පෙය්‍යාලවග්ගාදි නිට්ඨිතා.

Die Erklärung der Reihe der Abkürzungen usw. ist abgeschlossen.

මනොරථපූරණියා අඞ්ගුත්තරනිකාය-අට්ඨකථාය

In der Manorathapūraṇī, dem Kommentar zum Aṅguttara-Nikāya,

තිකනිපාතස්ස සංවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Dreier-Buchs (Tikanipāta) abgeschlossen.

. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

. Verehrung dem Erhabenen, dem Heiligen, dem vollkommen Erleuchteten.

අඞ්ගුත්තරනිකායෙ

Im Aṅguttara-Nikāya:

චතුක්කනිපාත-අට්ඨකථා

Der Kommentar zum Vierer-Buch (Catukkanipāta).

1. පඨමපණ්ණාසකං

1. Die ersten fünfzig Lehrreden (Paṭhamapaṇṇāsaka).

1. භණ්ඩගාමවග්ගො

1. Das Bhaṇḍagāma-Kapitel (Bhaṇḍagāmavagga).

1. අනුබුද්ධසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der Anubuddha-Lehrrede (Anubuddhasutta).

1. චතුක්කනිපාතස්ස [Pg.249] පඨමෙ අනනුබොධාති අබුජ්ඣනෙන අජානනෙන. අප්පටිවෙධාති අප්පටිවිජ්ඣනෙන අපච්චක්ඛකිරියාය. දීඝමද්ධානන්ති චිරකාලං. සන්ධාවිතන්ති භවතො භවං ගමනවසෙන සන්ධාවිතං. සංසරිතන්ති පුනප්පුනං ගමනාගමනවසෙන සංසරිතං. මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්චාති මයා ච තුම්හෙහි ච. අථ වා සන්ධාවිතං සංසරිතන්ති සන්ධාවනං සංසරණං මමඤ්චෙව තුම්හාකඤ්ච අහොසීති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. අරියස්සාති නිද්දොසස්ස. සීලං සමාධි පඤ්ඤාති ඉමෙ පන තයො ධම්මා මග්ගඵලසම්පයුත්තාව වෙදිතබ්බා, විමුත්තිනාමෙන ඵලමෙව නිද්දිට්ඨං. භවතණ්හාති භවෙසු තණ්හා. භවනෙත්තීති භවරජ්ජු. තණ්හාය එව එතං නාමං. තාය හි සත්තා ගොණා විය ගීවාය බන්ධිත්වා තං තං භවං නීයන්ති, තස්මා භවනෙත්තීති වුච්චති.

1. Im ersten Sutta des Vierer-Buches (Catukkanipāta) ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: „Durch Nicht-Verstehen“ (ananubodhā) bedeutet durch Nicht-Erwachen, durch Nicht-Wissen. „Durch Nicht-Durchdringung“ (appaṭivedhā) bedeutet durch Nicht-Durchdringen, durch Nicht-Verwirklichen. „Eine lange Strecke“ (dīghamaddhānaṃ) bedeutet für lange Zeit. „Dahingeeilt“ (sandhāvitaṃ) bedeutet dahingeeilt durch das Wandern von einer Existenz zur nächsten Existenz. „Gewandert“ (saṃsaritaṃ) bedeutet gewandert im Sinne des wiederholten Gehens und Kommens. „Sowohl von mir als auch von euch“ (mamañc’eva tumhākañca) bedeutet durch mich und durch euch. Oder aber, bei „dahingeeilt, gewandert“ ist die Bedeutung hierbei so zu verstehen: „Das Dahineilen, das Wandern durch Tod und Wiedergeburt fand sowohl von mir als auch von euch statt.“ „Des Edlen“ (ariyassa) bedeutet des Makellosen. „Sittlichkeit, Sammlung, Weisheit“ (sīlaṃ samādhi paññā) – diese drei Qualitäten sind jedoch als mit Pfad und Frucht verbunden zu verstehen; mit dem Namen „Befreiung“ (vimutti) wird nur die Frucht bezeichnet. „Daseinsbegehren“ (bhavataṇhā) bedeutet Begehren nach den Daseinsformen. „Daseinsführerin“ (bhavanetti) bedeutet das Daseinsseil. Dies ist ein Name für das Begehren selbst. Denn durch dieses werden die Lebewesen, wie Rinder, die am Hals festgebunden sind, in dieses und jenes Dasein geführt; darum wird es „Daseinsführerin“ genannt.

අනුත්තරාති ලොකුත්තරා. දුක්ඛස්සන්තකරොති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකරො. චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො. ඉදමස්ස බොධිමණ්ඩෙ පඨමපරිනිබ්බානං, පච්ඡා පන යමකසාලානමන්තරෙ අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බුතොති යථානුසන්ධිනා දෙසනං නිට්ඨාපෙසි.

„Vortrefflich“ (anuttarā) bedeutet überweltlich. „Der dem Leiden ein Ende macht“ (dukkhassantakaro) bedeutet der dem Leiden des Kreislaufs ein Ende macht. „Der Sehende“ (cakkhumā) bedeutet derjenige, der die fünf Arten von Augen besitzt. „Erloschen“ (parinibbuto) bedeutet erloschen durch das Erlöschen der Verunreinigungen. Dies war sein erstes Erlöschen auf dem Bodhi-Thron; später aber erlosch er zwischen den Zwillings-Sālabäumen durch das rückstandslose Nibbāna-Element – so schloss der Erhabene die Lehrrede gemäß der Verknüpfung ab.

2. පපතිතසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Papatita-Sutta

2. දුතියෙ පපතිතොති පතිතො චුතො. අප්පපතිතොති අපතිතො පතිට්ඨිතො. තත්ථ ලොකියමහාජනො පතිතොයෙව නාම, සොතාපන්නාදයො කිලෙසුප්පත්තික්ඛණෙ පතිතා නාම, ඛීණාසවො එකන්තපතිට්ඨිතො නාම.

2. Im zweiten Sutta bedeutet „herabgefallen“ (papatito) gefallen, abgeschieden. „Nicht herabgefallen“ (appapatito) bedeutet nicht gefallen, feststehend. Darunter wird die weltliche Volksmenge als wahrlich „gefallen“ bezeichnet; die Stromeingetretenen und so weiter werden im Moment des Entstehens von Verunreinigungen als „gefallen“ bezeichnet; der Triebversiegte wird als „völlig feststehend“ bezeichnet.

චුතා [Pg.250] පතන්තීති යෙ චුතා, තෙ පතන්ති නාම. පතිතාති යෙ පතිතා, තෙ චුතා නාම. චුතත්තා පතිතා, පතිතත්තා චුතාති අත්ථො. ගිද්ධාති රාගරත්තා. පුනරාගතාති පුන ජාතිං පුන ජරං පුන බ්‍යාධිං පුන මරණං ආගතා නාම හොන්ති. කතං කිච්චන්ති චතූහි මග්ගෙහි කත්තබ්බකිච්චං කතං. රතං රම්මන්ති රමිතබ්බයුත්තකෙ ගුණජාතෙ රමිතං. සුඛෙනාන්වාගතං සුඛන්ති සුඛෙන සුඛං අනුආගතං සම්පත්තං. මානුසකසුඛෙන දිබ්බසුඛං, ඣානසුඛෙන විපස්සනාසුඛං, විපස්සනාසුඛෙන මග්ගසුඛං, මග්ගසුඛෙන ඵලසුඛං, ඵලසුඛෙන නිබ්බානසුඛං සම්පත්තං අධිගතන්ති අත්ථො.

„Die Abgeschiedenen fallen“ (cutā patanti) bedeutet: jene Personen, die abscheiden, diese werden „fallend“ genannt. „Die Gefallenen“ (patitā) bedeutet: jene Personen, die fallen, diese werden „abgeschieden“ genannt. Durch das Abscheiden sind sie gefallen, und durch das Fallen sind sie abgeschieden – das ist die Bedeutung. „Gierig“ (giddhā) bedeutet durch Leidenschaft entflammt. „Wiedergekehrt“ (punarāgatā) bedeutet, dass sie wiederum zur Geburt, wiederum zum Altern, wiederum zur Krankheit und wiederum zum Tod gelangt sind. „Getan ist das zu Tuende“ (kataṃ kiccaṃ) bedeutet, dass die Pflicht, die durch die vier Pfade zu erfüllen ist, erfüllt wurde. „Erfreut im Erfreulichen“ (rataṃ rammaṃ) bedeutet erfreut in der Schar der guten Eigenschaften, in der man sich erfreuen sollte. „Glück, dem Glück folgt“ (sukhena anvāgataṃ sukhaṃ) bedeutet, dass ein Glück dem anderen folgt, dass es erreicht wurde. Durch menschliches Glück wird himmlisches Glück erreicht; durch das Glück der Vertiefung wird das Glück der Einsicht erreicht; durch das Glück der Einsicht wird das Glück des Pfades; durch das Glück des Pfades wird das Glück der Frucht; und durch das Glück der Frucht wird das Glück des Nibbāna erreicht, erlangt – das ist die Bedeutung.

3. පඨමඛතසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des ersten Khata-Sutta (Paṭhamakhata-Sutta)

3. තතියං දුකනිපාතවණ්ණනායං වුත්තමෙව. ගාථාසු පන නින්දියන්ති නින්දිතබ්බයුත්තකං. නින්දතීති ගරහති. පසංසියොති පසංසිතබ්බයුත්තො. විචිනාති මුඛෙන සො කලින්ති යො එවං පවත්තො, තෙන මුඛෙන කලිං විචිනාති නාම. කලිනා තෙන සුඛං න වින්දතීති තෙන ච කලිනා සුඛං න පටිලභති. සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනාති සබ්බෙනපි සකෙන ධනෙන චෙව අත්තනා ච සද්ධිං යො පරාජයො, සො අප්පමත්තකොව කලීති අත්ථො. යො සුගතෙසූති යො පන සම්මග්ගතෙසු පුග්ගලෙසු චිත්තං පදුස්සෙය්‍ය, අයං චිත්තපදොසොව තතො කලිතො මහන්තතරො කලි. ඉදානි තස්ස මහන්තතරභාවං දස්සෙන්තො සතං සහස්සානන්තිආදිමාහ. තත්ථ සතං සහස්සානන්ති නිරබ්බුදගණනාය සතසහස්සං. ඡත්තිංසතීති අපරානි ච ඡත්තිංසති නිරබ්බුදානි. පඤ්ච චාති අබ්බුදගණනාය ච පඤ්ච අබ්බුදානි. යමරියගරහීති යං අරියෙ ගරහන්තො නිරයං උපපජ්ජති, තත්ථ එත්තකං ආයුප්පමාණන්ති.

3. Das dritte Sutta wurde bereits in der Erklärung des Zweier-Buches (Dukanipāta) dargelegt. In den Versen aber: „Den Tadelnswerten“ (nindityaṃ) bedeutet denjenigen, der es verdient, getadelt zu werden. „Tadelt“ (nindati) bedeutet schmäht. „Den Lobenswerten“ (pasaṃsiyo) bedeutet denjenigen, der es verdient, gelobt zu werden. „Er sammelt mit seinem Mund das Unglück“ (vicināti mukhena so kaliṃ) bedeutet: Wer so handelt, der sammelt mit jenem Mund das Unglück. „Durch jenes Unglück findet er kein Glück“ bedeutet, dass er durch dieses Unglück kein Glück erlangt. „Selbst mit all seiner Habe und mit sich selbst“ (sabbassāpi sahāpi attanā) bedeutet: Welcher Verlust auch immer zusammen mit all seinem eigenen Besitz und mit sich selbst geschieht, dieser Verlust ist nur ein geringfügiges Unglück – das ist die Bedeutung. „Wer aber gegenüber den Wohlgegangenen“ (yo sugatesu) bedeutet: Wer jedoch seinen Geist gegenüber jenen Personen verdirbt, die gut gegangen sind – diese Trübung des Geistes selbst ist ein weit größeres Unglück als jenes Unglück des Verlusts von Besitz und Leben. Um nun die noch weitaus größere Natur dieses Unglücks zu zeigen, sprach er die Worte beginnend mit: „Einhunderttausend“ (sataṃ sahassānaṃ). Darin bedeutet „einhunderttausend“ (sataṃ sahassānaṃ) einhunderttausend nach der Nirabbuda-Zählung. „Sechsunddreißig“ (chattiṃsati) bedeutet weitere sechsunddreißig Nirabbudas. „Und fünf“ (pañca ca) bedeutet fünf Abbudas nach der Abbuda-Zählung. „Welcher den Edlen Schmähende“ (yam ariye garahī) bedeutet: In jener Hölle, in der ein Mensch wiedergeboren wird, der die Edlen schmäht, beträgt die Lebensspanne so viel.

4. දුතියඛතසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des zweiten Khata-Sutta (Dutiyakhata-Sutta)

4. චතුත්ථෙ මාතරි පිතරි චාතිආදීසු මිත්තවින්දකො මාතරි මිච්ඡාපටිපන්නො නාම, අජාතසත්තු පිතරි මිච්ඡාපටිපන්නො නාම, දෙවදත්තො තථාගතෙ මිච්ඡාපටිපන්නො නාම, කොකාලිකො තථාගතසාවකෙ මිච්ඡාපටිපන්නො නාම. බහුඤ්චාති බහුකමෙව. පසවතීති පටිලභති. තායාති තාය මිච්ඡාපටිපත්තිසඞ්ඛාතාය අධම්මචරියාය. පෙච්චාති ඉතො ගන්ත්වා. අපායං ගච්ඡතීති නිරයාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං නිබ්බත්තති. සුක්කපක්ඛෙපි එසෙව නයො.

4. Im vierten Sutta. In den Worten „gegenüber der Mutter, gegenüber dem Vater“ usw.: Mittavindaka verhielt sich fälschlich gegenüber seiner Mutter; Ajātasattu verhielt sich fälschlich gegenüber seinem Vater; Devadatta verhielt sich fälschlich gegenüber dem Tathāgata; Kokālika verhielt sich fälschlich gegenüber den Jüngern des Tathāgata. „Und vieles“ (bahuñca) bedeutet gar vieles. „Erzeugt“ (pasavati) bedeutet erlangt. „Durch diese“ (tāya) bedeutet durch jenen Wandel im Unrecht, der als falsches Verhalten bezeichnet wird. „Nach dem Tode“ (peccā) bedeutet von hier fortgehend. „Geht er in den Zustand des Verfalls“ (apāyaṃ gacchati) bedeutet, dass er in einer der leidvollen Welten wie der Hölle usw. wiedergeboren wird. Auf der lichten Seite gilt genau dieselbe Methode.

5. අනුසොතසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Anusota-Sutta

5. පඤ්චමෙ [Pg.251] අනුසොතං ගච්ඡතීති අනුසොතගාමී. කිලෙසසොතස්ස පච්චනීකපටිපත්තියා පටිසොතං ගච්ඡතීති පටිසොතගාමී. ඨිතත්තොති ඨිතසභාවො. තිණ්ණොති ඔඝං තරිත්වා ඨිතො. පාරඞ්ගතොති පරතීරං ගතො. ථලෙ තිට්ඨතීති නිබ්බානථලෙ තිට්ඨති. බ්‍රාහ්මණොති සෙට්ඨො නිද්දොසො. ඉධාති ඉමස්මිං ලොකෙ. කාමෙ ච පටිසෙවතීති කිලෙසකාමෙහි වත්ථුකාමෙ පටිසෙවති. පාපඤ්ච කම්මං කරොතීති පාපඤ්ච පාණාතිපාතාදිකම්මං කරොති. පාපඤ්ච කම්මං න කරොතීති පඤ්චවෙරකම්මං න කරොති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ඨිතත්තොති අයං අනාගාමී පුග්ගලො තස්මා ලොකා පුන පටිසන්ධිවසෙන අනාගමනතො ඨිතත්තො නාම.

5. Im fünften Sutta. „Mit dem Strom geht“ bedeutet mit dem Strom gehend (anusotagāmī). „Gegen den Strom geht“ (paṭisotagāmī) bedeutet, dass er durch die Praxis des Entgegenwirkens gegen den Strom der Verunreinigungen zum Nibbāna geht, welches dem Strom des Kreislaufs entgegengesetzt ist. „Von gefestigtem Selbst“ (ṭhitatto) bedeutet von beständiger Natur. „Hinübergegangen“ (tiṇṇo) bedeutet, dass er die vier Fluten überquert hat und feststeht. „Das jenseitige Ufer Erreichte“ (pāraṅgato) bedeutet, dass er an das andere Ufer, d.h. zum Nibbāna, gelangt ist. „Er steht auf festem Boden“ (thale tiṭṭhati) bedeutet, er steht auf dem festen Boden des Nibbāna. „Brahmane“ (brāhmaṇo) bedeutet der Vortreffliche, Makellose. „Hier“ (idha) bedeutet in dieser Welt. „Und gibt sich den Sinnengenüssen hin“ (kāme ca paṭisevati) bedeutet, dass er sich mittels der Verunreinigungs-Sinnlichkeit den Objekten der Sinnlichkeit hingibt. „Und tut schlechte Taten“ bedeutet, dass er üble Taten wie das Töten von Lebewesen usw. begeht. „Und tut keine schlechten Taten“ bedeutet, dass er keine Handlungen begeht, die den fünf Feindschaften entsprechen. „Dieser, o Mönche, wird einer von gefestigtem Selbst genannt“ – diese Person, die ein Nie-Wiederkehrender (anāgāmī) ist, wird „von gefestigtem Selbst“ genannt, weil er nicht wieder durch die Kraft einer Wiedergeburt aus jener Welt zurückkehrt.

තණ්හාධිපන්නාති තණ්හාය අධිපන්නා අජ්ඣොත්ථටා, තණ්හං වා අධිපන්නා අජ්ඣොගාළ්හා. පරිපුණ්ණසෙඛොති සික්ඛාපාරිපූරියා ඨිතො. අපරිහානධම්මොති අපරිහීනසභාවො. චෙතොවසිප්පත්තොති චිත්තවසීභාවං පත්තො. එවරූපො ඛීණාසවො හොති, ඉධ පන අනාගාමී කථිතො. සමාහිතින්ද්‍රියොති සමාහිතඡළින්ද්‍රියො. පරොපරාති පරොවරා උත්තමලාමකා, කුසලාකුසලාති අත්ථො. සමෙච්චාති ඤාණෙන සමාගන්ත්වා. විධූපිතාති විද්ධංසිතා ඣාපිතා වා. වුසිතබ්‍රහ්මචරියොති මග්ගබ්‍රහ්මචරියං වසිත්වා ඨිතො. ලොකන්තගූති තිවිධස්සාපි ලොකස්ස අන්තං ගතො. පාරගතොති ඡහාකාරෙහි පාරගතො. ඉධ ඛීණාසවොව කථිතො. ඉති සුත්තෙපි ගාථාසුපි වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතං.

„Vom Begehren überwältigt“ (taṇhādhipannā) bedeutet vom Begehren beherrscht, überflutet; oder aber: in das Begehren eingetaucht. „Der vollkommene Übende“ (paripuṇṇasekho) bedeutet einer, der in der Vollendung des Trainings gefestigt ist. „Von nicht-verfallender Natur“ (aparihānadhammo) bedeutet von nicht-abnehmender Beschaffenheit. „Der die Beherrschung des Geistes erlangt hat“ (cetovasippatto) bedeutet einer, der die Meisterschaft über den Geist erlangt hat. Eine solche Persönlichkeit ist ein Triebversiegter; hier jedoch ist von einem Nie-Wiederkehrenden die Rede. „Mit gesammelten Sinnen“ (samāhitindriyo) bedeutet einer, dessen sechs Sinnesfähigkeiten wohlgesammelt sind. „Das Hohe und Niedere“ (paroparā) bedeutet das Hohe und das Niedere, das Vorzügliche und das Schlechte, heilsam und unheilsam – das ist die Bedeutung. „Vollkommen verstanden habend“ (sameccā) bedeutet durch Erkenntnis vollkommen erfasst habend. „Vernichtet“ (vidhūpitā) bedeutet zerstört oder verbrannt. „Der den heiligen Wandel vollendet hat“ (vusitabrahmacariyo) bedeutet einer, der den heiligen Wandel des Pfades gelebt hat und darin gefestigt ist. „Der das Weltende Erreichte“ (lokantagū) bedeutet derjenige, der an das Ende der dreifachen Welt gelangt ist. „Das jenseitige Ufer Erreichte“ (pāragato) bedeutet derjenige, der auf sechsfache Weise das jenseitige Ufer erreicht hat. Hier wird wahrlich nur der Triebversiegte beschrieben. So wird sowohl in der Lehrrede als auch in den Versen ausschließlich der Kreislauf und das Entkommen aus dem Kreislauf dargelegt.

6. අප්පස්සුතසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Appassuta-Sutta

6. ඡට්ඨෙ අනුපපන්නොති අනුපාගතො. සුත්තන්තිආදීසු උභතොවිභඞ්ගනිද්දෙසඛන්ධකපරිවාරසුත්තනිපාතමඞ්ගලසුත්තරතනසුත්ත- නාළකසුත්තතුවටකසුත්තානි, අඤ්ඤම්පි ච සුත්තනාමකං තථාගතවචනං සුත්තන්ති වෙදිතබ්බං. සබ්බම්පි සගාථකං සුත්තං ගෙය්‍යන්ති වෙදිතබ්බං, විසෙසෙන සංයුත්තකෙ සකලොපි සගාථාවග්ගො. සකලම්පි අභිධම්මපිටකං, නිග්ගාථකසුත්තං, යඤ්ච අඤ්ඤම්පි අට්ඨහි අඞ්ගෙහි අසඞ්ගහිතං බුද්ධවචනං, තං වෙය්‍යාකරණන්ති වෙදිතබ්බං. ධම්මපද-ථෙරගාථා-ථෙරිගාථා සුත්තනිපාතෙ නොසුත්තනාමිකා සුද්ධිකගාථා [Pg.252] ච ගාථාති වෙදිතබ්බා. සොමනස්සඤාණමයිකගාථාපටිසංයුත්තා ද්වෙඅසීති සුත්තන්තා උදානන්ති වෙදිතබ්බා. ‘‘වුත්තඤ්හෙතං භගවතා’’තිආදිනයප්පවත්තා දසුත්තරසතසුත්තන්තා ඉතිවුත්තකන්ති වෙදිතබ්බා. අපණ්ණකජාතකාදීනි පඤ්ඤාසාධිකානි පඤ්ච ජාතකසතානි ජාතකන්ති වෙදිතබ්බානි. ‘‘චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, අච්ඡරියා අබ්භුතා ධම්මා ආනන්දෙ’’තිආදිනයප්පවත්තා සබ්බෙපි අච්ඡරියඅබ්භුතධම්මපටිසංයුත්තා සුත්තන්තා අබ්භුතධම්මන්ති වෙදිතබ්බා. චූළවෙදල්ලමහාවෙදල්ලසම්මාදිට්ඨිසක්කපඤ්හසඞ්ඛාරභාජනියමහාපුණ්ණමසුත්තාදයො සබ්බෙපි වෙදඤ්ච තුට්ඨිඤ්ච ලද්ධා ලද්ධා පුච්ඡිතා සුත්තන්තා වෙදල්ලන්ති වෙදිතබ්බා. න අත්ථමඤ්ඤාය න ධම්මමඤ්ඤායාති අට්ඨකථඤ්ච පාළිඤ්ච අජානිත්වා. ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නොති නවලොකුත්තරධම්මස්ස අනුරූපධම්මං සහසීලං පුබ්බභාගපටිපදං න පටිපන්නො හොති. ඉමිනා උපායෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. පඨමවාරෙ පනෙත්ථ අප්පස්සුතදුස්සීලො කථිතො, දුතියෙ අප්පස්සුතඛීණාසවො, තතියෙ බහුස්සුතදුස්සීලො, චතුත්ථෙ බහුස්සුතඛීණාසවො.

6. Im sechsten Sutta bedeutet 'anupapanno' (nicht eingetreten): nicht herangetreten. Bei Ausdrücken wie 'Sutta' usw. soll das Ubhatovibhaṅga, das Niddesa, die Khandhakas, das Parivāra, das Suttanipāta, das Maṅgala Sutta, das Ratana Sutta, das Nālaka Sutta, das Tuvaṭaka Sutta sowie auch jedes andere Wort des Tathāgata, das den Namen Sutta trägt, als 'Sutta' verstanden werden. Auch jedes Sutta, das mit Strophen versehen ist, soll als 'Geyya' (gesungen) verstanden werden, insbesondere das gesamte Sagāthāvagga im Saṃyuttaka. Das gesamte Abhidhammapiṭaka, Suttas ohne Strophen und welches andere Buddha-Wort auch immer nicht in den anderen acht Gliedern enthalten ist, soll als 'Veyyākaraṇa' (Erklärung) verstanden werden. Das Dhammapada, die Theragāthā, die Therīgāthā und jene reinen Strophen im Suttanipāta, die nicht den Namen Sutta tragen, sollen als 'Gāthā' verstanden werden. Die zweiundachtzig Suttantas, die mit aus Freude und Erkenntnis geborenen Strophen verbunden sind, sollen als 'Udāna' (Inspirierte Ausprüche) verstanden werden. Die einhundertzehn Suttantas, die in der Weise von 'Dies wurde wahrlich vom Erhabenen gesagt' dargelegt werden, sollen als 'Itivuttaka' (So-gesagt) verstanden werden. Die fünfhundert Jātakas, beginnend mit dem Apaṇṇaka-Jātaka, vermehrt um fünfzig, sollen als 'Jātaka' (Geburtsgeschichten) verstanden werden. Alle Suttantas, die in der Weise von 'Diese vier wunderbaren, erstaunlichen Dinge, ihr Mönche, gibt es bei Ānanda' dargelegt werden und mit wunderbaren und erstaunlichen Dingen verbunden sind, sollen als 'Abbhutadhamma' (Wunderbares) verstanden werden. Suttas wie das Cūḷavedalla-, Mahāvedalla-, Sammādiṭṭhi-, Sakkapañha-, Saṅkhārabhājaniya- und Mahāpuṇṇama-Sutta, ja all jene Suttantas, bei denen Fragen gestellt wurden, nachdem man wiederholt Wissen und Freude erlangt hatte, sollen als 'Vedalla' (Analysen) verstanden werden. 'Ohne die Bedeutung zu verstehen, ohne die Lehre zu verstehen' bedeutet: ohne den Kommentar (Atthakathā) und den kanonischen Text (Pāli) zu kennen. 'Wer die Lehre in Übereinstimmung mit der Lehre praktiziert' bedeutet: Er praktiziert nicht die der neunfachen überweltlichen Lehre entsprechende Praxis, nämlich den vorbereitenden Pfad mitsamt der Tugend. Auf diese Weise ist die Bedeutung in allen Abschnitten zu verstehen. Hierbei wird im ersten Abschnitt derjenige erklärt, der von geringem Wissen und ohne Tugend ist; im zweiten derjenige, der von geringem Wissen, aber ein Triebversiegter ist; im dritten derjenige, der von großem Wissen, aber ohne Tugend ist; im vierten derjenige, der von großem Wissen und ein Triebversiegter ist.

සීලෙසු අසමාහිතොති සීලෙසු අපරිපූරකාරී. සීලතො ච සුතෙන චාති සීලභාගෙන ච සුතභාගෙන ච ‘‘අයං දුස්සීලො අප්පස්සුතො’’ති එවං තං ගරහන්තීති අත්ථො. තස්ස සම්පජ්ජතෙ සුතන්ති තස්ස පුග්ගලස්ස යස්මා තෙන සුතෙන සුතකිච්චං කතං, තස්මා තස්ස සුතං සම්පජ්ජති නාම. නාස්ස සම්පජ්ජතෙති සුතකිච්චස්ස අකතත්තා න සම්පජ්ජති. ධම්මධරන්ති සුතධම්මානං ආධාරභූතං. සප්පඤ්ඤන්ති සුපඤ්ඤං. නෙක්ඛං ජම්බොනදස්සෙවාති ජම්බුනදං වුච්චති ජාතිසුවණ්ණං, තස්ස ජම්බුනදස්ස නෙක්ඛං විය, පඤ්චසුවණ්ණපරිමාණං සුවණ්ණඝටිකං වියාති අත්ථො.

In den Tugendregeln nicht gefestigt bedeutet: einer, der die Tugendregeln nicht vollkommen erfüllt. 'Hinsichtlich der Tugend und hinsichtlich des Wissens' bedeutet: sowohl bezüglich des Zustands der Tugend als auch bezüglich des Zustands des Wissens. Die Bedeutung ist: 'Dieser ist tugendlos und von geringem Wissen' – so tadeln sie diese Person. 'Ihm gelingt sein Wissen' bedeutet: Da diese Person durch dieses Wissen das Werk des Wissens vollbracht hat, darum wird sein Wissen wahrlich als gelungen bezeichnet. 'Ihm gelingt es nicht' bedeutet: weil das Werk des Wissens nicht vollbracht wurde, gelingt es ihm nicht. 'Der die Lehre bewahrt' (Dhammadhara) bedeutet: der zur Stütze für die gehörten Lehren geworden ist. 'Der Weise' (Sappañña) bedeutet: einer, der eine hervorragende Weisheit besitzt. 'Wie ein Goldstück aus dem Jambu-Fluss' (nekkhaṃ jambonadasseva): als 'Jambunada' wird reines Naturgold bezeichnet. Wie eine Münze (Nikkha) aus diesem Jambunada-Gold, d. h. wie ein Goldbarren im Gewicht von fünf Suvaṇṇas – das ist die Bedeutung.

7. සොභනසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Sobhana-Suttas.

7. සත්තමෙ වියත්තාති පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියෙන සමන්නාගතා. විනීතාති විනයං උපෙතා සුවිනීතා. විසාරදාති වෙසාරජ්ජෙන සොමනස්සසහගතෙන ඤාණෙන සමන්නාගතා. ධම්මධරාති සුතධම්මානං ආධාරභූතා. භික්ඛු ච සීලසම්පන්නොති ගාථාය කිඤ්චාපි එකෙකස්සෙව එකෙකො ගුණො කථිතො, සබ්බෙසං පන සබ්බෙපි වට්ටන්තීති.

7. Im siebten Sutta bedeutet 'viyattā' (die Erfahrenen): ausgestattet mit der Schärfe der Weisheit. 'Vinītā' (die Disziplinierten) bedeutet: die zur Bändigung gelangt sind, wohl diszipliniert. 'Visāradā' (die Zuversichtlichen) bedeutet: ausgestattet mit Zuversicht, d. h. mit einer von Freude begleiteten Erkenntnis. 'Dhammadharā' (die Bewahrer der Lehre) bedeutet: die zur Stütze für die gehörten Lehren geworden ist. In der Strophe 'Ein Mönch, der in Tugend vollkommen ist...' wird, obwohl für jede einzelne Gruppe der Versammlung nur eine jeweilige Eigenschaft genannt wird, dennoch für alle all diese Eigenschaften als angemessen erachtet.

8. වෙසාරජ්ජසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Vesārajja-Suttas.

8. අට්ඨමෙ [Pg.253] වෙසාරජ්ජානීති එත්ථ සාරජ්ජපටිපක්ඛො වෙසාරජ්ජං, චතූසු ඨානෙසු සාරජ්ජාභාවං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස උප්පන්නසොමනස්සමයඤාණස්සෙතං නාමං. ආසභං ඨානන්ති සෙට්ඨට්ඨානං උත්තමට්ඨානං. ආසභා වා පුබ්බබුද්ධා, තෙසං ඨානන්ති අත්ථො. අපිච ගවසතජෙට්ඨකො උසභො, ගවසහස්සජෙට්ඨකො වසභො. වජසතජෙට්ඨකො වා උසභො, වජසහස්සජෙට්ඨකො වසභො, සබ්බගවසෙට්ඨො සබ්බපරිස්සයසහො සෙතො පාසාදිකො මහාභාරවහො අසනිසතසද්දෙහිපි අසම්පකම්පියො නිසභො, සො ඉධ උසභොති අධිප්පෙතො. ඉදම්පි හි තස්ස පරියායවචනං. උසභස්ස ඉදන්ති ආසභං. ඨානන්ති චතූහි පාදෙහි පථවිං උප්පීළෙත්වා වවත්ථානං. ඉදං පන ආසභං වියාති ආසභං. යථෙව හි නිසභසඞ්ඛාතො උසභො චතූහි පාදෙහි පථවිං උප්පීළෙත්වා අචලට්ඨානෙන තිට්ඨති, එවං තථාගතොපි චතූහි වෙසාරජ්ජපාදෙහි අට්ඨපරිසපථවිං උප්පීළෙත්වා සදෙවකෙ ලොකෙ කෙනචි පච්චත්ථිකෙන පච්චාමිත්තෙන අකම්පියො අචලට්ඨානෙන තිට්ඨති. එවං තිට්ඨමානොව තං ආසභං ඨානං පටිජානාති උපගච්ඡති න පච්චක්ඛාති, අත්තනි ආරොපෙති. තෙන වුත්තං ‘‘ආසභං ඨානං පටිජානාතී’’ති.

8. Im achten Sutta bedeutet 'vesārajjāni' (Zuversichten) hierbei: das Gegenteil von Schüchternheit ist Zuversicht. Dies ist der Name für die aus Freude entstandene Erkenntnis des Buddha, wenn er das Nichtvorhandensein von Schüchternheit in den vier Bereichen betrachtet. 'Den erhabenen Standpunkt' (āsabhaṃ ṭhānaṃ) bedeutet: den vorzüglichsten Standpunkt, den höchsten Standpunkt. Oder aber: 'Āsabhā' sind die früheren Buddhas, und deren Standpunkt ist damit gemeint – das ist die Bedeutung. Zudem: Ein Stier, der der Führer von hundert Rindern ist, wird 'Usabha' genannt; ein Stier, der der Führer von tausend Rindern ist, 'Vasabha'. Oder: Der Führer von hundert Hürden ist ein 'Usabha', der Führer von tausend Hürden ein 'Vasabha'. Der beste aller Stiere, der alle Gefahren ertragen kann, ganz weiß, vertrauenerweckend, eine schwere Last tragend, selbst durch hundert Donnerschläge unerschütterlich, wird 'Nisabha' genannt. Dieser ist hier mit 'Usabha' gemeint. Denn auch dies ist ein synonymer Ausdruck für jenen. Was dem Stier (Usabha) eigen ist, wird 'āsabha' genannt. 'Standpunkt' (ṭhāna) bedeutet das unerschütterliche Stehen, nachdem er mit seinen vier Füßen die Erde niedergepresst hat. Dieses aber ist wie das eines Leitstiers, daher 'āsabha'. Denn so wie der als 'Nisabha' bezeichnete Leitstier mit seinen vier Füßen die Erde niederpresst und in unerschütterlicher Haltung dasteht, ebenso steht auch der Tathāgata, indem er mit den vier Füßen seines Wissens der Zuversicht die Erde der acht Versammlungen niederpresst, unerschütterlich durch irgendeinen Widersacher oder Feind in der Welt mitsamt den Göttern in unerschütterlicher Haltung da. Und während er so dasteht, beansprucht er diesen erhabenen Standpunkt, nähert sich ihm, weist ihn nicht zurück und nimmt ihn für sich in Anspruch. Darum wurde gesagt: 'Er beansprucht den erhabenen Standpunkt'.

පරිසාසූති අට්ඨසු පරිසාසු. සීහනාදං නදතීති සෙට්ඨනාදං අභීතනාදං නදති, සීහනාදසදිසං වා නාදං නදති. අයමත්ථො සීහනාදසුත්තෙන දස්සෙතබ්බො. යථා වා සීහො සහනතො ච හනනතො ච සීහොති වුච්චති, එවං තථාගතො ලොකධම්මානං සහනතො පරප්පවාදානඤ්ච හනනතො සීහොති වුච්චති. එවං වුත්තස්ස සීහස්ස නාදං සීහනාදං. තත්ථ යථා සීහො සීහබලෙන සමන්නාගතො සබ්බත්ථ විසාරදො විගතලොමහංසො සීහනාදං නදති, එවං තථාගතසීහොපි තථාගතබලෙහි සමන්නාගතො අට්ඨසු පරිසාසු විසාරදො විගතලොමහංසො ‘‘ඉති රූප’’න්තිආදිනා නයෙන නානාවිධදෙසනාවිලාසසම්පන්නං සීහනාදං නදති. තෙන වුත්තං ‘‘පරිසාසු සීහනාදං නදතී’’ති.

In den Versammlungen bedeutet: in den acht Versammlungen. 'Er lässt den Löwenruf erschallen' bedeutet: er lässt den vorzüglichsten, furchtlosen Ruf erschallen, oder er lässt einen Ruf erschallen, der dem Ruf des Löwenkönigs gleicht. Diese Bedeutung ist anhand des Sīhanāda-Suttas darzulegen. Oder so wie der Löwe wegen seines Ertragens und wegen seines Vernichtens 'Löwe' (sīha) genannt wird, ebenso wird der Tathāgata wegen seines Ertragens der weltlichen Gegebenheiten und wegen seines Vernichtens der gegnerischen Lehren 'Löwe' genannt. Der Ruf eines solchen Löwen ist der Löwenruf. Darin gilt: So wie der Löwe, ausgestattet mit der Kraft eines Löwen, überall zuversichtlich und frei von Furcht seinen Löwenruf erschallen lässt, ebenso lässt auch der Tathāgata-Löwe, ausgestattet mit den Kräften eines Tathāgata, in den acht Versammlungen zuversichtlich und frei von Furcht, in der Weise von 'So ist die Form' usw., seinen Löwenruf erschallen, der mit der Pracht vielfältiger Lehrverkündigung versehen ist. Darum wurde gesagt: 'Er lässt in den Versammlungen den Löwenruf erschallen'.

බ්‍රහ්මචක්කං [Pg.254] පවත්තෙතීති එත්ථ බ්‍රහ්මන්ති සෙට්ඨං උත්තමං විසුද්ධං. චක්කසද්දො පනායං –

Hierbei bei 'Er setzt das edle Rad in Bewegung' bedeutet 'brahma': vorzüglich, am höchsten, rein. Das Wort 'cakka' (Rad) jedoch –

‘‘සම්පත්තියං ලක්ඛණෙ ච, රථඞ්ගෙ ඉරියාපථෙ;

දානෙ රතනධම්මූර-චක්කාදීසු ච දිස්සති;

ධම්මචක්කෙ ඉධ මතො, තඤ්ච ද්වෙධා විභාවයෙ’’.

wird im Sinne von Wohlstand, Körpermerkmal, Wagenrad, Fortbewegung, Gabe, Juwelenrad, Rad der Lehre, Rasierklingen-Rad usw. gesehen; hier ist es im Sinne des Rades der Lehre zu verstehen, und dieses sollte man in zweifacher Weise darlegen.

‘‘චත්තාරිමානි, භික්ඛවෙ, චක්කානි, යෙහි සමන්නාගතානං දෙවමනුස්සාන’’න්තිආදීසු (අ. නි. 4.31) හි අයං සම්පත්තියං දිස්සති. ‘‘පාදතලෙසු චක්කානි ජාතානී’’ති (දී. නි. 2.35) එත්ථ ලක්ඛණෙ. ‘‘චක්කංව වහතො පද’’න්ති (ධ. ප. 1) එත්ථ රථඞ්ගෙ. ‘‘චතුචක්කං නවද්වාර’’න්ති (සං. නි. 1.29) එත්ථ ඉරියාපථෙ. ‘‘දදං භුඤ්ජ මා ච පමාදො, චක්කං වත්තය සබ්බපාණින’’න්ති (ජා. 1.7.149) එත්ථ දානෙ. ‘‘දිබ්බං චක්කරතනං පාතුරහොසී’’ති (දී. නි. 2.243; ම. නි. 3.256) එත්ථ රතනචක්කෙ. ‘‘මයා පවත්තිතං චක්ක’’න්ති (සු. නි. 562) එත්ථ ධම්මචක්කෙ. ‘‘ඉච්ඡාහතස්ස පොසස්ස, චක්කං භමති මත්ථකෙ’’ති (ජා. 1.1.104; 1.5.103) එත්ථ උරචක්කෙ. ‘‘ඛුරපරියන්තෙන චෙපි චක්කෙනා’’ති (දී. නි. 1.166) එත්ථ පහරණචක්කෙ. ‘‘අසනිවිචක්ක’’න්ති (දී. නි. 3.61; සං. නි. 2.162) එත්ථ අසනිමණ්ඩලෙ. ඉධ පනායං ධම්මචක්කෙ මතො.

In Passagen wie „Es gibt diese vier Räder, ihr Mönche, ausgestattet mit denen für Götter und Menschen...“ (A.ni. 4.31) erscheint dieses [Wort ‚cakka‘] im Sinne von Gedeihen (sampatti). In „An den Fußsohlen sind Räder entstanden“ (D.ni. 2.35) steht es im Sinne von Merkmalen (lakkhaṇa). In „Wie das Rad dem Huf des Zugtieres folgt“ (Dhp. 1) steht es im Sinne von Wagenteil (rathaṅga). In „Vierrädrig und neunttorig“ (S.ni. 1.29) steht es im Sinne von Körperhaltungen (iriyāpatha). In „Gib, genieße und sei nicht nachlässig, halte das Rad für alle Lebewesen am Laufen“ (Jā. 1.7.149) steht es im Sinne von Geben (dāna). In „Das himmlische Juwelenrad erschien“ (D.ni. 2.243) steht es im Sinne von Juwelenrad (ratanacakka). In „Das von mir in Gang gesetzte Rad“ (Sn. 562) steht es im Sinne von Rad der Lehre (dhammacakka). In „Auf dem Haupt des von Begierde Geplagten dreht sich das Rad“ (Jā. 1.1.104) steht es im Sinne von Rasiermesserrad (uracakka). In „Selbst wenn mit einem rasiermesserscharfen Rad...“ (D.ni. 1.166) steht es im Sinne von Waffenrad (paharaṇacakka). In „Blitzrad“ (D.ni. 3.61) steht es im Sinne von Blitzkreis (asanimaṇḍala). Hier jedoch ist es als Rad der Lehre (dhammacakka) zu verstehen.

තං පනෙතං ධම්මචක්කං දුවිධං හොති පටිවෙධඤාණඤ්ච දෙසනාඤාණඤ්ච. තත්ථ පඤ්ඤාපභාවිතං අත්තනො අරියඵලාවහං පටිවෙධඤාණං, කරුණාපභාවිතං සාවකානං අරියඵලාවහං දෙසනාඤාණං. තත්ථ පටිවෙධඤාණං උප්පජ්ජමානං උප්පන්නන්ති දුවිධං. තඤ්හි අභිනික්ඛමනතො යාව අරහත්තමග්ගා උප්පජ්ජමානං, ඵලක්ඛණෙ උප්පන්නං නාම. තුසිතභවනතො වා යාව මහාබොධිපල්ලඞ්කෙ අරහත්තමග්ගා උප්පජ්ජමානං, ඵලක්ඛණෙ උප්පන්නං නාම. දීපඞ්කරතො පට්ඨාය වා යාව බොධිපල්ලඞ්කෙ අරහත්තමග්ගා උප්පජ්ජමානං, ඵලක්ඛණෙ උප්පන්නං නාම. දෙසනාඤාණම්පි පවත්තමානං පවත්තන්ති දුවිධං. තඤ්හි යාව අඤ්ඤාසිකොණ්ඩඤ්ඤස්ස සොතාපත්තිමග්ගා පවත්තමානං, ඵලක්ඛණෙ පවත්තං නාම. තෙසු පටිවෙධඤාණං ලොකුත්තරං, දෙසනාඤාණං ලොකියං. උභයම්පි පනෙතං අඤ්ඤෙහි අසාධාරණං, බුද්ධානංයෙව ඔරසඤාණං.

Dieses Rad der Lehre nun ist zweifach: das Wissen der Durchdringung (paṭivedhañāṇa) und das Wissen der Verkündigung (desanāñāṇa). Dabei ist das Wissen der Durchdringung das von Weisheit entfaltete, welches die eigene edle Frucht herbeiführt; das Wissen der Verkündigung ist das von Mitgefühl entfaltete, welches den Schülern die edle Frucht bringt. Darunter ist das Wissen der Durchdringung zweifach: im Entstehen begriffen (uppajjamāna) und entstanden (uppanna). Dieses ist nämlich von der großen Entsagung an bis zum Pfad der Heiligkeit (arahattamagga) „im Entstehen begriffen“, und im Moment der Frucht (phalakkhaṇa) heißt es „entstanden“. Oder: Vom Tusita-Himmel an bis zum Pfad der Heiligkeit auf dem Thron der großen Erleuchtung ist es „im Entstehen begriffen“, und im Moment der Frucht heißt es „entstanden“. Oder: Beginnend beim [Buddha] Dīpaṅkara bis zum Pfad der Heiligkeit auf dem Erleuchtungsthron ist es „im Entstehen begriffen“, und im Moment der Frucht heißt es „entstanden“. Auch das Wissen der Verkündigung ist zweifach: in Gang gesetzt werdend (pavattamāna) und in Gang gesetzt (pavatta). Dieses ist nämlich bis zum Pfad des Stromeintritts von Aññā-Koṇḍañña „in Gang gesetzt werdend“, und im Moment der Frucht heißt es „in Gang gesetzt“. Unter diesen beiden ist das Wissen der Durchdringung überweltlich (lokuttara) und das Wissen der Verkündigung weltlich (lokiya). Beide aber sind anderen nicht gemeinsam, sondern das ureigene Wissen (orasañāṇa) allein der Buddhas.

සම්මාසම්බුද්ධස්ස තෙ පටිජානතොති ‘‘අහං සම්මාසම්බුද්ධො, සබ්බෙ ධම්මා මයා අභිසම්බුද්ධා’’ති එවං පටිජානතො තව. අනභිසම්බුද්ධාති ඉමෙ නාම [Pg.255] ධම්මා තයා අනභිසම්බුද්ධා. තත්‍ර වතාති තෙසු ‘‘අනභිසම්බුද්ධා’’ති එවං දස්සිතධම්මෙසු. සහධම්මෙනාති සහෙතුනා සකාරණෙන වචනෙන. නිමිත්තමෙතන්ති එත්ථ පුග්ගලොපි ධම්මොපි නිමිත්තන්ති අධිප්පෙතො. තං පුග්ගලං න පස්සාමි, යො මං පටිචොදෙස්සති. තං ධම්මං න පස්සාමි, යං දස්සෙත්වා ‘‘අයං නාම ධම්මො තයා අනභිසම්බුද්ධො’’ති මං පටිචොදෙස්සතීති අයමෙත්ථ අත්ථො. ඛෙමප්පත්තොති ඛෙමං පත්තො. සෙසපදද්වයං ඉමස්සෙව වෙවචනං. සබ්බම්පෙතං වෙසාරජ්ජඤාණමෙව සන්ධාය වුත්තං. දසබලස්ස හි ‘‘අයං නාම ධම්මො තයා අනභිසම්බුද්ධො’’ති චොදකං පුග්ගලං වා චොදනාකාරණං අනභිසම්බුද්ධධම්මං වා අපස්සතො ‘‘සභාවබුද්ධොයෙව වත සමානො අහං බුද්ධොස්මීති වදාමී’’ති පච්චවෙක්ඛන්තස්ස බලවතරං සොමනස්සං උප්පජ්ජති, තෙන සම්පයුත්තං ඤාණං වෙසාරජ්ජං නාම. තං සන්ධාය ‘‘ඛෙමප්පත්තො’’තිආදිමාහ. එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

„Dir, der du versicherst, ein vollkommen Erleuchteter zu sein“ (sammāsambuddhassa te paṭijānato) bedeutet: „dir, der du so versicherst: ‚Ich bin ein vollkommen Erleuchteter, alle Dinge sind von mir vollkommen erkannt worden.‘“ „Nicht vollkommen erkannt“ (anabhisambuddhā) bedeutet: „Diese besagten Dinge sind von dir nicht vollkommen erkannt worden.“ „Diesbezüglich wahrlich“ (tatra vata) bezieht sich auf jene Dinge, die als „nicht vollkommen erkannt“ aufgezeigt wurden. „Mit Recht“ (sahadhammena) bedeutet: mit einer begründeten, mit Ursachen versehenen Aussage. Zu „Dies ist der Grund“ (nimittametaṃ): Hier ist mit „Grund“ (nimitta) sowohl eine Person als auch ein Ding gemeint. „Ich sehe keine Person, die mich anklagen wird. Ich sehe kein Ding, das aufzeigend man mich anklagen wird: ‚Dieses besagte Ding ist von dir nicht vollkommen erkannt worden‘“ – dies ist hier die Bedeutung. „Der Sicherheit Erlangte“ (khemappatto) bedeutet: der die Sicherheit Erreichte. Die restlichen beiden Begriffe sind Synonyme genau für dieses Wort. Dies alles ist im Hinblick auf das Wissen der Furchtlosigkeit (vesārajjañāṇa) gesagt worden. Denn wenn der Zehnkräftige weder eine anklagende Person sieht, die sagt: „Dieses besagte Ding ist von dir nicht vollkommen erkannt worden“, noch ein nicht erkanntes Ding als Grund der Anklage sieht, und er reflektiert: „Als einer, der wahrlich von Natur aus ein Buddha ist, erkläre ich: ‚Ich bin ein Buddha‘“, entsteht in ihm eine überaus kraftvolle Freude (somanassa). Das mit dieser verbundene Wissen wird Furchtlosigkeit (vesārajja) genannt. Darauf bezog Er sich mit den Worten „der Sicherheit Erlangte“ usw. In dieser Weise ist die Bedeutung überall zu verstehen.

අන්තරායිකා ධම්මාති එත්ථ පන අන්තරායං කරොන්තීති අන්තරායිකා. තෙ අත්ථතො සඤ්චිච්ච වීතික්කන්තා සත්ත ආපත්තික්ඛන්ධා. සඤ්චිච්ච වීතික්කන්තං හි අන්තමසො දුක්කටදුබ්භාසිතම්පි මග්ගඵලානං අන්තරායං කරොති. ඉධ පන මෙථුනධම්මො අධිප්පෙතො. මෙථුනං සෙවතො හි යස්ස කස්සචි නිස්සංසයමෙව මග්ගඵලානං අන්තරායො හොති.

Bei „hinderliche Dinge“ (antarāyikā dhammā) bedeutet es: Sie bereiten Hindernisse (antarāya), daher heißen sie „hinderlich“. Dem Sinne nach sind sie die sieben Klassen von Vergehen (āpattikkhandha), die mit Absicht begangen wurden. Denn ein mit Absicht begangenes Vergehen, selbst wenn es im geringsten Ausmaß ein Dukkaṭa (Fehltritt) oder Dubbhāsita (Fehlspruch) ist, bereitet den Pfaden und Früchten ein Hindernis. Hier jedoch ist der Geschlechtsverkehr (methunadhamma) gemeint. Denn für jeden, der sich dem Geschlechtsverkehr hingibt, entsteht zweifellos ein Hindernis für die Pfade und Früchte.

යස්ස ඛො පන තෙ අත්ථායාති රාගක්ඛයාදීසු යස්ස අත්ථාය. ධම්මො දෙසිතොති අසුභභාවනාදිධම්මො කථිතො. තත්‍ර වත මන්ති තස්මිං අනිය්‍යානිකධම්මෙ මං. සෙසං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

„Für dessen Wohl wahrlich“ (yassa kho pana te atthāya) bedeutet: für das Wohl von welchem unter den Dingen wie der Versiegung der Gier (rāgakkhaya) usw. „Die Lehre wurde verkündet“ (dhammo desito) bedeutet: Die Lehre wie die Betrachtung des Unreinen (asubhabhāvanā) usw. wurde dargelegt. „Dort wahrlich mich“ (tatra vata maṃ) bedeutet: mich in jener Lehre, die nicht zur Befreiung führt (aniyyānikadhamma). Das Übrige ist in der bereits erklärten Weise zu verstehen.

වාදපථාති වාදායෙව. පුථූති බහූ. සිතාති උපනිබද්ධා අභිසඞ්ඛතා. අථ වා පුථුස්සිතාති පුථුභාවං සිතා උපගතා, පුථූහි වා සිතාතිපි පුථුස්සිතා. යං නිස්සිතාති එතරහිපි යං වාදපථං නිස්සිතා. න තෙ භවන්තීති තෙ වාදපථා න භවන්ති භිජ්ජන්ති විනස්සන්ති. ධම්මචක්කන්ති දෙසනාඤාණස්සපි පටිවෙධඤාණස්සපි එතං නාමං. තෙසු දෙසනාඤාණං ලොකියං, පටිවෙධඤාණං ලොකුත්තරං. කෙවලීති සකලගුණසමන්නාගතො. තාදිසන්ති තථාවිධං.

„Wege der Ansichten“ (vādapathā) bedeutet: die Ansichten selbst. „Zahlreich“ (puthū) bedeutet: viele. „Gebunden“ (sitā) bedeutet: verknüpft, konstruiert. Oder: „puthussitā“ bedeutet: in den Zustand der Vielheit gelangt, oder auch: von vielen [Menschen] angebunden. „Worauf sie sich stützen“ (yaṃ nissitā) bedeutet: auf welchen Weg der Ansichten sie sich auch jetzt stützen. „Sie bestehen nicht“ (na te bhavanti) bedeutet: jene Wege der Ansichten bestehen nicht fort, sie zerbrechen und vergehen. „Rad der Lehre“ (dhammacakka) ist der Name sowohl für das Wissen der Verkündigung als auch für das Wissen der Durchdringung. Unter diesen ist das Wissen der Verkündigung weltlich (lokiya), das Wissen der Durchdringung überweltlich (lokuttara). „Der Vollkommene“ (kevalī) bedeutet: mit allen Tugenden ausgestattet. „Einen solchen“ (tādisaṃ) bedeutet: von solcher Art.

9. තණ්හුප්පාදසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Taṇhuppāda-Sutta (Lehrrede über das Entstehen von Begehren).

9. නවමෙ [Pg.256] උප්පජ්ජති එතෙසූති උප්පාදා. කා උප්පජ්ජති? තණ්හා. තණ්හාය උප්පාදා තණ්හුප්පාදා, තණ්හාවත්ථූනි තණ්හාකාරණානීති අත්ථො. චීවරහෙතූති ‘‘කත්ථ මනාපං චීවරං ලභිස්සාමී’’ති චීවරකාරණා උප්පජ්ජති. ඉතිභවාභවහෙතූති එත්ථ ඉතීති නිදස්සනත්ථෙ නිපාතො. යථා චීවරාදිහෙතු, එවං භවාභවහෙතුපීති අත්ථො. භවාභවොති චෙත්ථ පණීතතරානි සප්පිනවනීතාදීනි අධිප්පෙතානි. සම්පත්තිභවෙසු පණීතතරපණීතතමභවොතිපි වදන්තියෙව.

9. Im neunten [Sutta] bedeutet „sie entsteht in diesen“: Entstehungsorte (uppādā). Was entsteht? Begehren (taṇhā). Die Entstehungsorte des Begehrens (taṇhuppādā) bedeutet: die Objekte des Begehrens, die Ursachen des Begehrens; dies ist die Bedeutung. „Aus Grund von Gewändern“ (cīvarahetu) bedeutet: „Wo werde ich ein angenehmes Gewand erhalten?“ – aus diesem Grund für Gewänder entsteht es. Zu „so auch aus Grund von Werden und Nichtwerden“ (itibhavābhavahetu): Hier ist „iti“ eine Partikel im Sinne einer Veranschaulichung. Die Bedeutung ist: Wie aus Grund von Gewändern usw., so entsteht [Begehren] auch aus Grund von Werden und Nichtwerden (bhavābhava). Mit „Werden und Nichtwerden“ (bhavābhava) sind hier besonders erlesene Dinge wie geklärte Butter, frische Butter usw. gemeint. Man bezeichnet damit auch das edlere und edelste Werden unter den glücklichen Daseinsformen.

තණ්හාදුතියොති අයඤ්හි සත්තො අනමතග්ගෙ සංසාරවට්ටෙ සංසරන්තො න එකකොව සංසරති, තණ්හං පන දුතියිකං ලභන්තොව සංසරති. තෙන වුත්තං ‘‘තණ්හාදුතියො’’ති. ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවන්ති එත්ථ ඉත්ථභාවො නාම අයං අත්තභාවො, අඤ්ඤථාභාවො නාම අනාගතත්තභාවො. එවරූපො වා අඤ්ඤොපි අත්තභාවො ඉත්ථභාවො නාම, න එවරූපො අඤ්ඤථාභාවො නාම. තං ඉත්ථභාවඤ්ඤථාභාවං. සංසාරන්ති ඛන්ධධාතුආයතනානං පටිපාටිං. නාතිවත්තතීති නාතික්කමති. එවමාදීනවං ඤත්වාති එවං අතීතානාගතපච්චුප්පන්නෙසු ඛන්ධෙසු ආදීනවං ජානිත්වා. තණ්හං දුක්ඛස්ස සම්භවන්ති තණ්හං ච ‘‘අයං වට්ටදුක්ඛසම්භූතො සභාවො කාරණ’’න්ති එවං ජානිත්වා. එත්තාවතා ඉමස්ස භික්ඛුනො විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පත්තභාවො දස්සිතො. ඉදානි තං ඛීණාසවං ථොමෙන්තො වීතතණ්හොතිආදිමාහ. තත්ථ අනාදානොති නිග්ගහණො. සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙති සතිසම්පජඤ්ඤෙ වෙපුල්ලප්පත්තො ඛීණාසවො භික්ඛු සතො සම්පජානො චරෙය්‍ය විහරෙය්‍යාති අත්ථො. ඉති සුත්තන්තෙ වට්ටං කථෙත්වා ගාථාසු වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති.

„Mit dem Begehren als Gefährten“ (taṇhādutiyo): Dieses Lebewesen nämlich, das im anfangslosen Kreislauf des Daseins (saṃsāravaṭṭa) umherwandert, wandert nicht allein umher, sondern es wandert nur, indem es das Begehren als Gefährten hat. Darum wurde gesagt: „mit dem Begehren als Gefährten“. Zu „dieses Dasein und ein anderes Dasein“ (itthabhāvaññathābhāvaṃ): Hierbei ist „dieses Dasein“ (itthabhāvo) diese gegenwärtige Existenz (attabhāvo), und „ein anderes Dasein“ (aññathābhāvo) ist die zukünftige Existenz. Oder auch eine jede andere solche Existenz wird „dieses Dasein“ genannt, und eine nicht-solche Existenz wird „ein anderes Dasein“ genannt. Das ist dieses Dasein und ein anderes Dasein. „Den Kreislauf“ (saṃsāraṃ) bedeutet die Abfolge der Daseinsgruppen, Elemente und Sinnesgrundlagen (khandha-dhātu-āyatana). „Geht nicht darüber hinaus“ (nātivattati) bedeutet: überschreitet nicht. „Nachdem man so das Elend erkannt hat“ (evamādīnavaṃ ñatvā) bedeutet: nachdem man so das Elend in den vergangenen, zukünftigen und gegenwärtigen Daseinsgruppen (khandhas) erkannt hat. „Das Begehren als den Ursprung des Leidens“ (taṇhaṃ dukkhassa sambhavaṃ) bedeutet: nachdem man erkannt hat, dass das Begehren wahrlich die Natur und die Ursache für das Leiden des Kreislaufs (vaṭṭadukkha) ist. Hiermit wird gezeigt, wie dieser Mönch, nachdem er die Einsicht (vipassanā) entfaltet hat, den Zustand der Arhatschaft (arahatta) erreicht hat. Nun sprach er, um diesen Triebversiegten (khīṇāsava) zu preisen, die Worte beginnend mit „frei von Begehren“ (vītataṇho). Darin bedeutet „ohne Ergreifen“ (anādāno): frei von Anhaftung (niggahaṇo). „Achtsam wandert der Mönch“ (sato bhikkhu paribbaje) bedeutet: Der triebversiegte Mönch, der die Fülle von Achtsamkeit und Wissensklarheit (sati-sampajañña) erlangt hat, soll achtsam und klar erkennend wandeln und verweilen. So hat er im Lehrtext (Suttante) den Kreislauf (vaṭṭa) dargelegt und in den Versen den Kreislauf und das Entkommen aus dem Kreislauf (vaṭṭa-vivaṭṭa) dargelegt.

10. යොගසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Yoga-Sutta

10. දසමෙ වට්ටස්මිං යොජෙන්තීති යොගා. කාමයොගොතිආදීසු පඤ්චකාමගුණිකො රාගො කාමයොගො. රූපාරූපභවෙසු ඡන්දරාගො භවයොගො, තථා ඣානනිකන්ති. සස්සතදිට්ඨිසහගතො ච රාගො ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො ච දිට්ඨියොගො. චතූසු සච්චෙසු අඤ්ඤාණං අවිජ්ජායොගො. කාමෙසු වා යොජෙතීති කාමයොගො. භවෙසු යොජෙතීති [Pg.257] භවයොගො. දිට්ඨීසු යොජෙතීති දිට්ඨියොගො. අවිජ්ජාය යොජෙතීති අවිජ්ජායොගොති හෙට්ඨා වුත්තධම්මානංයෙවෙතං අධිවචනං.

10. Im zehnten Sutta: Weil sie an den Kreislauf des Leidens (vaṭṭa) binden, heißen sie Bindungen (yogā). In „Bindung an die Sinnlichkeit“ (kāmayogo) usw. ist die Begierde (rāgo), die auf die fünffältige Sinnlichkeit gerichtet ist, die Sinnlichkeitsbindung (kāmayogo). Das heftige Begehren (chandarāgo) in den feinstofflichen und immateriellen Daseinsbereichen ist die Daseinsbindung (bhavayogo); ebenso die Begierde und das Anhaften an den Vertiefungen (jhāna-nikanti). Die Begierde, die mit der Ewigkeitansicht verbunden ist, und die zweiundsechzig Ansichten sind die Ansichtenbindung (diṭṭhiyogo). Das Nichtwissen bezüglich der vier Wahrheiten ist die Unwissenheitsbindung (avijjāyogo). Oder aber: Weil sie an die Sinnlichkeit bindet, ist sie die Sinnlichkeitsbindung (kāmayogo). Weil sie an die Daseinsformen bindet, ist sie die Daseinsbindung (bhavayogo). Weil sie an die Ansichten bindet, ist sie die Ansichtenbindung (diṭṭhiyogo). Weil sie an die Unwissenheit bindet, ist sie die Unwissenheitsbindung (avijjāyogo). Dies ist nur eine andere Bezeichnung für die oben genannten Dinge.

ඉදානි තෙ විත්ථාරෙත්වා දස්සෙන්තො කතමො ච, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ සමුදයන්ති උප්පත්තිං. අත්ථඞ්ගමන්ති භෙදං. අස්සාදන්ති මධුරභාවං. ආදීනවන්ති අමධුරභාවං දොසං. නිස්සරණන්ති නිස්සටභාවං. කාමෙසූති වත්ථුකාමෙසු. කාමරාගොති කාමෙ ආරබ්භ උප්පන්නරාගො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. අනුසෙතීති නිබ්බත්තති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කාමයොගොති, භික්ඛවෙ, ඉදං කාමෙසු යොජනකාරණං බන්ධනකාරණං වුච්චතීති එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

Um diese nun im Detail darzulegen, sprach er die Worte beginnend mit: „Und welche, ihr Mönche, ist...“ (katamo ca, bhikkhave). Darin bedeutet „Entstehung“ (samudaya) das Entstehen (uppatti). „Vergehen“ (atthaṅgama) bedeutet das Auflösen (bheda). „Genuss“ (assāda) bedeutet den süßen Zustand (madhurabhāva). „Gefahr“ (ādīnava) bedeutet den unliebsamen Zustand (amadhurabhāva), den Fehler (dosa). „Entrinnen“ (nissaraṇa) bedeutet den Zustand des Entronmenseins. „In Bezug auf die Sinnlichkeit“ (kāmesu) bedeutet bezüglich der Objekte der Sinnlichkeit (vatthukāmesu). „Sinnliche Begierde“ (kāmarāgo) bedeutet die Begierde, die in Bezug auf die Sinnlichkeit entsteht. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. „Schlummert“ (anuseti) bedeutet: entsteht (nibbattati). „Dies, ihr Mönche, wird die Sinnlichkeitsbindung genannt“ bedeutet: Ihr Mönche, dies wird wegen seiner Eigenschaft, an die Sinnlichkeit zu binden und zu fesseln, als „Sinnlichkeitsbindung“ bezeichnet. Auf diese Weise ist die Bedeutung überall zu verstehen.

ඵස්සායතනානන්ති චක්ඛාදීනං චක්ඛුසම්ඵස්සාදිකාරණානං. අවිජ්ජා අඤ්ඤාණන්ති ඤාණපටිපක්ඛභාවෙන අඤ්ඤාණසඞ්ඛාතා අවිජ්ජා. ඉති කාමයොගොති එත්ථ ඉති සද්දො චතූහිපි යොගෙහි සද්ධිං යොජෙතබ්බො ‘‘එවං කාමයොගො, එවං භවයොගො’’ති. සංයුත්තොති පරිවාරිතො. පාපකෙහීති ලාමකෙහි. අකුසලෙහීති අකොසල්ලසම්භූතෙහි. සංකිලෙසිකෙහීති සංකිලෙසනකෙහි, පසන්නස්ස චිත්තස්ස පසන්නභාවදූසකෙහීති අත්ථො. පොනොබ්භවිකෙහීති පුනබ්භවනිබ්බත්තකෙහි. සදරෙහීති සදරථෙහි. දුක්ඛවිපාකෙහීති විපාකකාලෙ දුක්ඛුප්පාදකෙහි. ආයතිං ජාතිජරාමරණිකෙහීති අනාගතෙ පුනප්පුනං ජාතිජරාමරණනිබ්බත්තකෙහි. තස්මා අයොගක්ඛෙමීති වුච්චතීති යස්මා අප්පහීනයොගො පුග්ගලො එතෙහි ධම්මෙහි සම්පයුත්තො හොති, තස්මා චතූහි යොගෙහි ඛෙමං නිබ්බානං අනධිගතත්තා න යොගක්ඛෙමීති වුච්චති.

„Sinnesgrundlagen des Kontakts“ (phassāyatanānaṃ) bezieht sich auf das Auge und die anderen Sinnesorgane, welche die Ursachen für den Augenkontakt usw. sind. „Unwissenheit, Nichtwissen“ (avijjā aññāṇaṃ) bedeutet die Unwissenheit, die aufgrund ihres Gegensatzes zum Wissen als Nichtwissen bezeichnet wird. Zu „iti kāmayogo“: Hier ist das Wort „iti“ (so/also) mit allen vier Bindungen zu verbinden, wie „so ist die Sinnlichkeitsbindung, so ist die Daseinsbindung“ usw. „Verbunden“ (saṃyutto) bedeutet umgeben. „Mit schlechten“ (pāpakehi) bedeutet mit minderwertigen. „Mit unheilsamen“ (akusalehi) bedeutet mit solchen, die aus Mangel an Weisheit entstanden sind. „Mit verunreinigenden“ (saṃkilesikehi) bedeutet mit quälenden, die Reinheit des klaren Geistes beeinträchtigenden Dingen; das ist die Bedeutung. „Zu neuem Werden führenden“ (ponobbhavikehi) bedeutet solche, die eine Wiedergeburt bewirken. „Mit Qualen verbundenen“ (sadarehi) bedeutet von Qualen und Sorgen begleitete. „Mit leidvoller Reifung“ (dukkhavipākehi) bedeutet solche, die zur Zeit der Reifung (vipākakāle) Leiden erzeugen. „In der Zukunft zu Geburt, Alter und Tod führenden“ (āyatiṃ jātijarāmaraṇikehi) bedeutet solche, die in der Zukunft immer wieder Geburt, Alter und Tod bewirken. „Darum wird er als ungesichert vor den Bindungen bezeichnet“ (tasmā ayogakkhemīti vuccatīti): Weil eine Person, welche die Bindungen nicht überwunden hat, mit diesen unheilsamen Dingen verbunden ist, wird sie, da sie das vor den vier Bindungen sichere Nirwana nicht erlangt hat, als „nicht vor den Bindungen gesichert“ (na yogakkhemī) bezeichnet.

විසංයොගොති විසංයොජනකාරණානි. කාමයොගවිසංයොගොති කාමයොගතො විසංයොජනකාරණං. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. තත්ථ අසුභජ්ඣානං කාමයොගවිසංයොගො, තං පාදකං කත්වා අධිගතො අනාගාමිමග්ගො එකන්තෙනෙව කාමයොගවිසංයොගො නාම. අරහත්තමග්ගො භවයොගවිසංයොගො නාම, සොතාපත්තිමග්ගො දිට්ඨියොගවිසංයොගො [Pg.258] නාම, අරහත්තමග්ගො අවිජ්ජායොගවිසංයොගො නාම. ඉදානි තෙ විත්ථාරවසෙන දස්සෙන්තො කතමො ච, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තස්සත්ථො වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

„Bindungslosigkeit“ (visaṃyogo) bedeutet die Ursachen der Befreiung von den Bindungen. „Befreiung von der Sinnlichkeitsbindung“ (kāmayogavisaṃyogo) ist die Ursache der Befreiung von der Sinnlichkeitsbindung. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Darin ist die Vertiefung über das Unschöne (asubhajjhāna) die Befreiung von der Sinnlichkeitsbindung; der Pfad des Nie-Wiederkehrers (anāgāmimaggo), den man erlangt, indem man jene Vertiefung als Grundlage (pādaka) nimmt, ist im absoluten Sinne als „Befreiung von der Sinnlichkeitsbindung“ zu verstehen. Der Pfad der Arhatschaft (arahattamaggo) ist die „Befreiung von der Daseinsbindung“, der Pfad des Stromeintritts (sotāpattimaggo) ist die „Befreiung von der Ansichtenbindung“, und der Pfad der Arhatschaft (arahattamaggo) ist die „Befreiung von der Unwissenheitsbindung“. Um jene nun im Detail darzulegen, sprach er die Worte beginnend mit: „Und welche, ihr Mönche...“ (katamo ca, bhikkhave). Deren Bedeutung ist in der bereits dargelegten Weise zu verstehen.

භවයොගෙන චූභයන්ති භවයොගෙන ච සංයුත්තා, කිඤ්චි භිය්‍යො උභයෙනාපි සම්පයුත්තා, යෙන කෙනචි යොගෙන සමන්නාගතාති අත්ථො. පුරක්ඛතාති පුරතො කතා, පරිවාරිතා වා. කාමෙ පරිඤ්ඤායාති දුවිධෙපි කාමෙ පරිජානිත්වා. භවයොගඤ්ච සබ්බසොති භවයොගඤ්ච සබ්බමෙව පරිජානිත්වා. සමූහච්චාති සමූහනිත්වා. විරාජයන්ති විරාජෙන්තො, විරාජෙත්වා වා. ‘‘විරාජෙන්තො’’ති හි වුත්තෙ මග්ගො කථිතො හොති, ‘‘විරාජෙත්වා’’ති වුත්තෙ ඵලං. මුනීති ඛීණාසවමුනි. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙපි ගාථාසුපි වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතන්ති.

„Und an die Daseinsbindung sowie an beide“ (bhavayogena c'ūbhayaṃ) bedeutet: verbunden mit der Daseinsbindung und darüber hinaus mit beiden verbunden (nämlich mit der Sinnlichkeits- und der Daseinsbindung), also mit irgendeiner Bindung ausgestattet. „Vorangezogen“ (purakkhatā) bedeutet: nach vorne gestellt oder umgeben. „Nachdem man die Sinnlichkeit vollkommen erkannt hat“ (kāme pariññāya) bedeutet: nachdem man die zweifache Sinnlichkeit vollkommen durchschaut hat. „Und die Daseinsbindung gänzlich“ (bhavayogañca sabbaso) bedeutet: nachdem man die gesamte Daseinsbindung vollkommen durchschaut hat. „Nachdem man entwurzelt hat“ (samūhacca) bedeutet: nachdem man sie gänzlich ausgerottet hat. „Sie vertreiben die Gier“ (virājayanti) bedeutet: die Gier überwindend oder überwunden habend. Denn wenn man sagt „die Gier überwindend“ (virājento), ist damit der Pfad (magga) gemeint; wenn man sagt „die Gier überwunden habend“ (virājetvā), ist damit die Frucht (phala) gemeint. „Weiser“ (muni) bezeichnet den triebversiegten Weisen (khīṇāsava-muni). So ist sowohl in diesem Sutta als auch in den Versen nur der Kreislauf und das Entkommen aus dem Kreislauf (vaṭṭa-vivaṭṭa) dargelegt worden.

භණ්ඩගාමවග්ගො පඨමො.

Das Bhaṇḍagāma-Kapitel ist das erste.

2. චරවග්ගො

2. Das Kapitel über das Wandeln (Cara-vagga)

1. චරසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Cara-Sutta

11. දුතියස්ස පඨමෙ අධිවාසෙතීති චිත්තං අධිරොපෙත්වා වාසෙති. නප්පජහතීති න පරිච්චජති. න විනොදෙතීති න නීහරති. න බ්‍යන්තීකරොතීති න විගතන්තං පරිච්ඡින්නපරිවටුමං කරොති. න අනභාවං ගමෙතීති න අනුඅභාවං අවඩ්ඪිං විනාසං ගමෙති. චරම්පීති චරන්තොපි. අනාතාපීති නිබ්බීරියො. අනොත්තාපීති උපවාදභයරහිතො. සතතන්ති නිච්චං. සමිතන්ති නිරන්තරං. එවං සබ්බත්ථ අත්ථං ඤත්වා සුක්කපක්ඛෙ වුත්තවිපරියායෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

11. Im ersten Sutta des zweiten Kapitels: „Er duldet / lässt verweilen“ (adhivāseti) bedeutet, dass er es in den Geist aufsteigen und dort verbleiben lässt. „Er gibt nicht auf“ (nappajahati) bedeutet, dass er nicht entsagt. „Er vertreibt nicht“ (na vinodeti) bedeutet, dass er es nicht wegschafft. „Er macht dem kein Ende“ (na byantīkaroti) bedeutet, dass er es nicht zu etwas macht, das verschwunden, beendet, aufgegeben oder abgegrenzt ist. „Er bringt es nicht zum Nichtsein“ (na anabhāvaṃ gameti) bedeutet, dass er es nicht in den Zustand des Nicht-Wiederauftretens, des Nicht-Wachsens oder der Vernichtung führt. „Selbst beim Gehen“ (caram pi) bedeutet, selbst wenn er umhergeht. „Ohne Eifer“ (anātāpī) bedeutet energielos. „Ohne Scheu“ (anottāpī) bedeutet frei von der Furcht vor Tadel. „Beständig“ (satataṃ) bedeutet immerfort. „Stets“ (samitaṃ) bedeutet ununterbrochen. Nachdem man so die Bedeutung überall verstanden hat, ist die Bedeutung in der heilsamen Hälfte (sukkapakkha) in der umgekehrten Weise zu verstehen.

ගාථාසු ගෙහනිස්සිතන්ති කිලෙසනිස්සිතං. මොහනෙය්‍යෙසූති මොහජනකෙසු ආරම්මණෙසු. අභබ්බොති අභාජනභූතො. ඵුට්ඨුං සම්බොධිමුත්තමන්ති අරහත්තමග්ගසඞ්ඛාතං උත්තමඤාණං ඵුසිතුං.

In den Versen bedeutet „auf das Haus gestützt“ (gehanissitaṃ): auf die Befleckungen (kilesa) gestützt. „In Verblendung erzeugenden Dingen“ (mohaneyyesu) bedeutet: in Objekten, die Verblendung bewirken. „Unfähig“ (abhabbo) bedeutet: kein taugliches Gefäß dafür zu sein. „Um die höchste Erleuchtung zu berühren“ (phuṭṭhuṃ sambodhim uttamaṃ) bedeutet: um das als Pfad der Arhatschaft bezeichnete höchste Wissen zu erlangen (zu berühren).

2. සීලසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Sīla-Sutta

12. දුතියෙ [Pg.259] සම්පන්නසීලාති පරිපුණ්ණසීලා. සම්පන්නපාතිමොක්ඛාති පරිපුණ්ණපාතිමොක්ඛා. පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතාති පාතිමොක්ඛසංවරසීලෙන සංවුතා පිහිතා උපෙතා හුත්වා විහරථ. ආචාරගොචරසම්පන්නාති ආචාරෙන ච ගොචරෙන ච සම්පන්නා සමුපාගතා භවථ. අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසූති අණුප්පමාණෙසු දොසෙසු. භයදස්සාවිනොති තානි අණුමත්තානි වජ්ජානි භයතො දස්සනසීලා. සමාදාය සික්ඛථ සික්ඛාපදෙසූති සබ්බසික්ඛාකොට්ඨාසෙසු සමාදාතබ්බං සමාදාය ගහෙත්වා සික්ඛථ. ‘‘සම්පන්නසීලානං…පෙ… සික්ඛාපදෙසූ’’ති එත්තකෙන ධම්මක්ඛානෙන සික්ඛත්තයෙ සමාදාපෙත්වා චෙව පටිලද්ධගුණෙසු ච වණ්ණං කථෙත්වා ඉදානි උත්තරි කාතබ්බං දස්සෙන්තො කිමස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ කිමස්සාති කිං භවෙය්‍ය.

12. Im zweiten Sutta bedeutet „sampannasīlā“: von vollkommener Tugend. „Sampannapātimokkhā“: von vollkommenem Pātimokkha. „Pātimokkhasaṃvarasaṃvutā“ bedeutet: Lebt so, dass ihr durch die Tugend der Zügelung des Pātimokkha gezügelt, geschützt und damit ausgestattet seid. „Ācāragocarasampannā“ bedeutet: Seid vollkommen und ausgestattet sowohl in gutem Benehmen als auch im angemessenen Umgangsbereich. „Aṇumattesu vajjesu“ bedeutet: in den geringfügigsten Verfehlungen. „Bhayadassāvino“ bedeutet: jene, die die Gewohnheit haben, selbst diese geringfügigen Fehler als Gefahr anzusehen. „Samādāya sikkhatha sikkhāpadesu“ bedeutet: Nehmt jene jeweilige Übungsregel an, die unter allen Gruppen von Übungsregeln anzunehmen ist, und übt euch darin. Mit dieser Darlegung der Lehre: „Sampannasīlānaṃ...pe... sikkhāpadesu“, nachdem er sie in der dreifachen Schulung gefestigt und das Lob für die erlangten Eigenschaften verkündet hat, spricht er nun das Folgende, beginnend mit „kimassa“ („was wäre ihm...“), um zu zeigen, was darüber hinaus noch zu tun ist. Darin bedeutet „kimassa“: „Was würde sein?“

යතං චරෙති යථා චරන්තො යතො හොති සංයතො, එවං චරෙය්‍ය. එස නයො සබ්බත්ථ. අච්ඡෙති නිසීදෙය්‍ය. යතමෙනං පසාරයෙති යං අඞ්ගපච්චඞ්ගං පසාරෙය්‍ය, තං යතං සංයතමෙව කත්වා පසාරෙය්‍ය. උද්ධන්ති උපරි. තිරියන්ති මජ්ඣං. අපාචීනන්ති අධො. එත්තාවතා අතීතා පච්චුප්පන්නා අනාගතා ච පඤ්චක්ඛන්ධා කථිතා. යාවතාති පරිච්ඡෙදවචනං. ජගතො ගතීති ලොකස්ස නිප්ඵත්ති. සමවෙක්ඛිතා ච ධම්මානං, ඛන්ධානං උදයබ්බයන්ති එතෙසං සබ්බලොකෙ අතීතාදිභෙදානං පඤ්චක්ඛන්ධධම්මානං උදයඤ්ච වයඤ්ච සමවෙක්ඛිතා. ‘‘පඤ්චක්ඛන්ධානං උදයං පස්සන්තො පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සති, වයං පස්සන්තො පඤ්චවීසති ලක්ඛණානි පස්සතී’’ති වුත්තෙහි සමපඤ්ඤාසාය ලක්ඛණෙහි සම්මා අවෙක්ඛිතා හොති. චෙතොසමථසාමීචින්ති චිත්තසමථස්ස අනුච්ඡවිකං පටිපදං. සික්ඛමානන්ති පටිපජ්ජමානං, පූරයමානන්ති අත්ථො. පහිතත්තොති පෙසිතත්තො. ආහූති කථයන්ති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ සීලං මිස්සකං කථෙත්වා ගාථාසු ඛීණාසවො කථිතො.

„Yataṃ care“ bedeutet: In welcher Weise er auch wandelt, gezügelt ist er, so möge er wandeln. Dieser Weg gilt überall. „Accheti“ bedeutet: Er möge sitzen. „Yatamenaṃ pasāraye“ bedeutet: Welches Glied oder Nebenglied er auch ausstrecken mag, das möge er nur in gezügelter Weise ausstrecken. „Uddhaṃ“ bedeutet: oben. „Tiriyaṃ“ bedeutet: in der Mitte. „Apācīnaṃ“ bedeutet: unten. Dadurch werden die fünf Aggregate – die vergangenen, gegenwärtigen und zukünftigen – dargelegt. „Yāvatā“ ist ein Begriff der Begrenzung. „Jagato gati“ bedeutet: das Entstehen der Welt der Lebewesen. „Samavekkhitā ca dhammānaṃ, khandhānaṃ udayabbayaṃ“ bedeutet: Das Entstehen und Vergehen dieser fünf Aggregat-Phänomene in der gesamten Welt, eingeteilt in Vergangenheit usw., wird betrachtet. Wie es heißt: „Wer das Entstehen der fünf Aggregate sieht, sieht fünfundzwanzig Merkmale; wer ihr Vergehen sieht, sieht fünfundzwanzig Merkmale“ – durch diese genannten fünfzig Merkmale wird es vollkommen betrachtet. „Cetosamathasāmīciṃ“ bedeutet: die für die Ruhe des Geistes angemessene Praxis. „Sikkhamānaṃ“ bedeutet: praktizierend, das heißt erfüllend. „Pahitatto“ bedeutet: mit entschlossenem Geist (dessen Geist auf das Nibbāna gerichtet ist). „Āhū“ bedeutet: sie sagen. Der Rest ist hier ganz klar. In diesem Sutta jedoch wird, nachdem die Tugend als gemischt dargelegt wurde, in den Versen der Triebversiegte beschrieben.

3. පධානසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Padhāna-Sutta

13. තතියෙ [Pg.260] සම්මප්පධානානීති සුන්දරපධානානි උත්තමවීරියානි. සම්මප්පධානාති පරිපුණ්ණවීරියා. මාරධෙය්‍යාභිභූතාති තෙභූමකවට්ටසඞ්ඛාතං මාරධෙය්‍යං අභිභවිත්වා සමතික්කමිත්වා ඨිතා. තෙ අසිතාති තෙ ඛීණාසවා අනිස්සිතා නාම. ජාතිමරණභයස්සාති ජාතිඤ්ච මරණඤ්ච පටිච්ච උප්පජ්ජනකභයස්ස, ජාතිමරණසඞ්ඛාතස්සෙව වා භයස්ස. පාරගූති පාරඞ්ගතා. තෙ තුසිතාති තෙ ඛීණාසවා තුට්ඨා නාම. ජෙත්වා මාරං සවාහිනින්ති සසෙනකං මාරං ජිනිත්වා ඨිතා. තෙ අනෙජාති තෙ ඛීණාසවා තණ්හාසඞ්ඛාතාය එජාය අනෙජා නිච්චලා නාම. නමුචිබලන්ති මාරබලං. උපාතිවත්තාති අතික්කන්තා. තෙ සුඛිතාති තෙ ඛීණාසවා ලොකුත්තරසුඛෙන සුඛිතා නාම. තෙනෙවාහ –

13. Im dritten Sutta bedeutet „sammappadhānāni“: vortreffliche Anstrengungen, d. h. vollkommene Tatkräfte. „Sammappadhānā“ bedeutet: jene mit vollkommener Tatkraft. „Māradheyyābhibhūtā“ bedeutet: jene, die den Bereich Māras, der als der dreistufige Daseinskreislauf bekannt ist, bezwungen, vollständig überschritten haben und darin verweilen. „Te asitā“ bedeutet: jene Triebversiegten, die ungebunden genannt werden. „Jātimaraṇabhayassa“ bedeutet: vor der Gefahr, die in Abhängigkeit von Geburt und Tod entsteht, oder vor der Gefahr, die als Geburt und Tod selbst bezeichnet wird. „Pāragū“ bedeutet: jene, die das andere Ufer erreicht haben. „Te tusitā“ bedeutet: jene Triebversiegten werden als „Zufriedene“ bezeichnet. „Jetvā māraṃ savāhiniṃ“ bedeutet: nachdem sie Māra mitsamt seinem Heer besiegt haben und verweilen. „Te anejā“ bedeutet: jene Triebversiegten werden aufgrund des Freiseins von der Erschütterung, die als Begehren bezeichnet wird, als unerschütterlich bezeichnet. „Namucibalaṃ“ bedeutet: das Heer Māras. „Upātivattā“ bedeutet: überschritten habend. „Te sukhitā“ bedeutet: jene Triebversiegten werden als „glücklich durch überweltliches Glück“ bezeichnet. Deswegen sagte er:

‘‘සුඛිතා වත අරහන්තො, තණ්හා නෙසං න විජ්ජති;

අස්මිමානො සමුච්ඡින්නො, මොහජාලං පදාලිත’’න්ති. (සං. නි. 3.76);

„Wahrhaft glücklich sind die Heiligen, kein Begehren findet sich in ihnen; der Ich-Dünkel ist gänzlich abgeschnitten, das Netz der Verblendung ist zerrissen.“

4. සංවරසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Saṃvara-Sutta

14. චතුත්ථෙ පධානානීති වීරියානි. සංවරප්පධානන්ති චක්ඛාදීනි සංවරන්තස්ස උප්පන්නවීරියං. පහානප්පධානන්ති කාමවිතක්කාදයො පජහන්තස්ස උප්පන්නවීරියං. භාවනාප්පධානන්ති සම්බොජ්ඣඞ්ගෙ භාවෙන්තස්ස උප්පන්නවීරියං. අනුරක්ඛණාප්පධානන්ති සමාධිනිමිත්තං අනුරක්ඛන්තස්ස උප්පන්නවීරියං.

14. Im vierten Sutta bedeutet „padhānāni“: Tatkräfte. „Saṃvarappadhānaṃ“ bedeutet: die Tatkraft, die in einem entsteht, der die Sinne wie das Auge usw. zügelt. „Pahānappadhānaṃ“ bedeutet: die Tatkraft, die in einem entsteht, der sinnliche Gedanken usw. überwindet. „Bhāvanāppadhānaṃ“ bedeutet: die Tatkraft, die in einem entsteht, der die Erleuchtungsglieder entfaltet. „Anurakkhaṇāppadhānaṃ“ bedeutet: die Tatkraft, die in einem entsteht, der das Konzentrationsobjekt bewahrt.

විවෙකනිස්සිතන්තිආදීසු විවෙකො, විරාගො, නිරොධොති තීණිපි නිබ්බානස්ස නාමානි. නිබ්බානං හි උපධිවිවෙකත්තා විවෙකො, තං ආගම්ම රාගාදයො විරජ්ජන්තීති විරාගො, නිරුජ්ඣන්තීති නිරොධො. තස්මා විවෙකනිස්සිතන්තිආදීසු ආරම්මණවසෙන වා අධිගන්තබ්බවසෙන වා නිබ්බානනිස්සිතන්ති අත්ථො.

In „vivekanissitaṃ“ usw. sind die drei Begriffe „Abgeschiedenheit“ (viveka), „Begehrenslosigkeit“ (virāga) und „Erlöschen“ (nirodha) Bezeichnungen für das Nibbāna. Denn Nibbāna wird wegen des Freiseins von den Grundlagen der Existenz als Abgeschiedenheit bezeichnet; gestützt auf dieses klingen Gier usw. ab, daher heißt es Begehrenslosigkeit; gestützt auf dieses erlöschen sie, daher heißt es Erlöschen. Darum bedeutet „vivekanissitaṃ“ usw.: gestützt auf Nibbāna, sei es durch die Kraft des Objekts oder durch die Kraft des zu Erreichenden.

වොස්සග්ගපරිණාමින්ති එත්ථ ද්වෙ වොස්සග්ගා – පරිච්චාගවොස්සග්ගො ච පක්ඛන්දනවොස්සග්ගො ච. තත්ථ විපස්සනා තදඞ්ගවසෙන කිලෙසෙ ච ඛන්ධෙ ච රාගං පරිච්චජතීති පරිච්චාගවොස්සග්ගො. මග්ගො ආරම්මණවසෙන නිබ්බානං පක්ඛන්දතීති පක්ඛන්දනවොස්සග්ගො. තස්මා වොස්සග්ගපරිණාමින්ති යථා භාවියමානො [Pg.261] සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො වොස්සග්ගත්ථාය පරිණමති, විපස්සනාභාවඤ්ච මග්ගභාවඤ්ච පාපුණාති, එවං තං භාවෙතීති අයමෙත්ථ අත්ථො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. භද්දකන්ති ලද්ධකං. සමාධිනිමිත්තං වුච්චති අට්ඨිකසඤ්ඤාදිවසෙන අධිගතො සමාධියෙව. අනුරක්ඛතීති සමාධිපාරිපන්ථිකධම්මෙ රාගදොසමොහෙ සොධෙන්තො රක්ඛති. එත්ථ ච අට්ඨිකසඤ්ඤාදිකා පඤ්චෙව සඤ්ඤා වුත්තා, ඉමස්මිං පන ඨානෙ දසපි අසුභානි විත්ථාරෙත්වා කථෙතබ්බානි. තෙසං විත්ථාරො විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.102 ආදයො) වුත්තොයෙව. ගාථාය සංවරාදිනිප්ඵාදකං වීරියමෙව වුත්තං. ඛයං දුක්ඛස්ස පාපුණෙති දුක්ඛක්ඛයසඞ්ඛාතං අරහත්තං පාපුණෙය්‍යාති.

In „vossaggapariṇāmiṃ“ gibt es zwei Arten des Loslassens – das Loslassen durch Aufgeben und das Loslassen durch Hineinspringen. Darunter gibt die Einsicht durch das Aufgeben einzelner Faktoren die Befleckungen, die Aggregate und die Gier auf; daher heißt sie „Loslassen durch Aufgeben“. Der Pfad springt durch die Kraft des Objekts in das Nibbāna hinein; daher heißt er „Loslassen durch Hineinspringen“. Deshalb bedeutet „vossaggapariṇāmiṃ“: So wie das Erleuchtungsglied der Achtsamkeit, wenn es entfaltet wird, zum Zweck des Loslassens hinneigt und den Zustand der Einsicht sowie den Zustand des Pfades erreicht, ebenso entfaltet er dieses Erleuchtungsglied der Achtsamkeit. Dies ist hier die Bedeutung. Dieselbe Methode gilt auch für die übrigen Glieder. „Bhaddakaṃ“ bedeutet: das Erlangte. Als „Konzentrationsobjekt“ wird eben jene Konzentration bezeichnet, die durch die Vorstellung von Knochen usw. erlangt wird. „Anurakkhati“ bedeutet: er schützt, indem er Gier, Hass und Verblendung reinigt, welche Feinde der Konzentration sind. Und hier wurden zwar nur fünf Vorstellungen wie die Knochenvorstellung genannt, aber an dieser Stelle sollten alle zehn unschönen Objekte ausführlich dargelegt werden. Deren ausführliche Darstellung wurde bereits von mir im Visuddhimagga dargelegt. Im Vers wird eben jene Tatkraft genannt, die das Erreichen von Zügelung usw. bewirkt. „Khayaṃ dukkhassa pāpuṇeti“ bedeutet: er möge die Arahatschaft erlangen, die als das Versiegen des Leidens bekannt ist.

5. පඤ්ඤත්තිසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Paññatti-Sutta

15. පඤ්චමෙ අග්ගපඤ්ඤත්තියොති උත්තමපඤ්ඤත්තියො. අත්තභාවීනන්ති අත්තභාවවන්තානං. යදිදං රාහු අසුරින්දොති යො එස රාහු අසුරින්දො අයං අග්ගොති. එත්ථ රාහු කිර අසුරින්දො චත්තාරි යොජනසහස්සානි අට්ඨ ච යොජනසතානි උච්චො, බාහන්තරමස්ස ද්වාදසයොජනසතානි, හත්ථතලපාදතලානං පුථුලතා තීණි යොජනසතානි. අඞ්ගුලිපබ්බානි පණ්ණාස යොජනානි, භමුකන්තරං පණ්ණාසයොජනං, නලාටං තියොජනසතං, සීසං නවයොජනසතං. කාමභොගීනං යදිදං රාජා මන්ධාතාති යො එස රාජා මන්ධාතා නාම, අයං දිබ්බෙපි මානුසකෙපි කාමෙ පරිභුඤ්ජනකානං සත්තානං අග්ගො නාම. එස හි අසඞ්ඛෙය්‍යායුකෙසු මනුස්සෙසු නිබ්බත්තිත්වා ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ හිරඤ්ඤවස්සං වස්සාපෙන්තො මානුසකෙ කාමෙ දීඝරත්තං පරිභුඤ්ජි. දෙවලොකෙ පන යාව ඡත්තිංසාය ඉන්දානං ආයුප්පමාණං, තාව පණීතෙ කාමෙ පරිභුඤ්ජීති කාමභොගීනං අග්ගො නාම ජාතො. ආධිපතෙය්‍යානන්ති අධිපතිට්ඨානං ජෙට්ඨකට්ඨානං කරොන්තානං. තථාගතො අග්ගමක්ඛායතීති ලොකියලොකුත්තරෙහි ගුණෙහි තථාගතො අග්ගො සෙට්ඨො උත්තමො අක්ඛායති.

15. Im fünften Sutta bedeutet „aggapaññattiyo“ (die höchsten Festsetzungen) die erhabensten Festsetzungen (uttamapaññattiyo). „Attabhāvīnaṃ“ (von jenen mit einer körperlichen Existenz) bedeutet von jenen, die eine körperliche Existenz besitzen (attabhāvavantānaṃ). „Yadidaṃ rāhu asurindo“ (nämlich der Asuren-König Rāhu) bedeutet: Wer dieser Asuren-König Rāhu ist, dieser ist der Größte. Hierbei heißt es, dass der Asuren-König Rāhu viertausendachthundert Yojanas hoch ist; seine Armspanne beträgt eintausendzweihundert Yojanas; die Breite seiner Handflächen und Fußsohlen beträgt dreihundert Yojanas. Seine Fingerglieder sind fünfzig Yojanas lang, der Abstand zwischen seinen Augenbrauen beträgt fünfzig Yojanas, seine Stirn misst dreihundert Yojanas und sein Kopf neunhundert Yojanas. „Kāmabhogīnaṃ yadidaṃ rājā mandhātā“ (unter den Genießern von Sinnlichkeit, nämlich der König Mandhātā) bedeutet: Wer dieser König namens Mandhātā ist, dieser gilt als der Höchste unter den Wesen, die sowohl himmlische als auch menschliche Sinnesfreuden genießen. Denn dieser wurde unter Menschen mit einer unermesslichen Lebensspanne geboren, ließ in jedem gewünschten Moment einen Regen von Gold und Silber herabregnen und genoss über lange Zeit menschliche Sinnesfreuden. In der Götterwelt wiederum genoss er so lange erhabene Sinnesfreuden, wie die Lebensdauer von sechsunddreißig Indras währte; daher wurde er als der Höchste unter den Genießern von Sinnlichkeit geboren. „Ādhipateyyānaṃ“ (unter jenen mit Vorherrschaft) bedeutet unter jenen, welche die Position eines Herrschers oder die Stellung des Ältesten innehaben. „Tathāgato aggamakkhāyati“ (der Tathāgata wird als der Höchste verkündet) bedeutet, dass der Tathāgata aufgrund seiner weltlichen und überweltlichen Eigenschaften als der Höchste, Vorzüglichste und Erhabenste bezeichnet wird.

ඉද්ධියා යසසා ජලන්ති දිබ්බසම්පත්තිසමිද්ධියා ච පරිවාරසඞ්ඛාතෙන යසසා ච ජලන්තානං. උද්ධං තිරියං අපාචීනන්ති උපරි ච මජ්ඣෙ ච හෙට්ඨා ච. යාවතා ජගතො ගතීති යත්තකා ලොකනිප්ඵත්ති.

„Iddhiyā yasasā jalaṃ“ (leuchtend durch Macht und Ruhm) bedeutet unter jenen, die durch die Fülle des himmlischen Reichtums und durch Ruhm in Form eines Gefolges leuchten. „Uddhaṃ tiriyaṃ apācīnaṃ“ (oben, quer und hinten/unten) bedeutet oben, in der Mitte und unten. „Yāvatā jagato gatī“ (soweit der Lauf der Welt reicht) bedeutet soweit die Vollendung der Welt reicht.

6. සොඛුම්මසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Sokhumma-Suttas

16. ඡට්ඨෙ [Pg.262] සොඛුම්මානීති සුඛුමලක්ඛණපටිවිජ්ඣනකානි ඤාණානි. රූපසොඛුම්මෙන සමන්නාගතො හොතීති රූපෙ සණ්හසුඛුමලක්ඛණපරිග්ගාහකෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො හොති. පරමෙනාති උත්තමෙන. තෙන ච රූපසොඛුම්මෙනාති තෙන යාව අනුලොමභාවං පත්තෙන සුඛුමලක්ඛණපරිග්ගාහකඤාණෙන. න සමනුපස්සතීති නත්ථිභාවෙනෙව න පස්සති. න පත්ථෙතීති නත්ථිභාවෙනෙව න පත්ථෙති. වෙදනාසොඛුම්මාදීසුපි එසෙව නයො.

16. Im sechsten Sutta bedeutet „sokhummāni“ (Subtilheiten) jene Erkenntnisse, welche die subtilen Merkmale durchdringen. „Rūpasokhummena samannāgato hoti“ (er ist mit der Subtilheit der Form ausgestattet) bedeutet, dass er mit der Erkenntnis ausgestattet ist, welche die feinen und subtilen Merkmale der Form erfasst. „Paramena“ bedeutet mit dem Erhabensten (uttamena). „Tena ca rūpasokhummena“ (und mit jener Subtilheit der Form) bedeutet mit jenem Erkenntnisvermögen zur Erfassung des subtilen Merkmals, das die Stufe des Anpassungswissens (anulomabhāva) erreicht hat. „Na samanupassati“ (er sieht nicht an) bedeutet, dass er es aufgrund seines Nicht-Vorhandenseins nicht sieht. „Na pattheti“ (er ersehnt nicht) bedeutet, dass er es aufgrund seines Nicht-Vorhandenseins nicht begehrt. Bei der Subtilheit des Gefühls und den anderen Aggregaten gilt dasselbe Verfahren.

රූපසොඛුම්මතං ඤත්වාති රූපක්ඛන්ධස්ස සණ්හසුඛුමලක්ඛණපරිග්ගාහකෙන ඤාණෙන සුඛුමතං ජානිත්වා. වෙදනානඤ්ච සම්භවන්ති වෙදනාක්ඛන්ධස්ස ච පභවං ජානිත්වා. සඤ්ඤා යතො සමුදෙතීති යස්මා කාරණා සඤ්ඤාක්ඛන්ධො සමුදෙති නිබ්බත්තති, තඤ්ච ජානිත්වා. අත්ථං ගච්ඡති යත්ථ චාති යස්මිං ඨානෙ නිරුජ්ඣති, තඤ්ච ජානිත්වා. සඞ්ඛාරෙ පරතො ඤත්වාති සඞ්ඛාරක්ඛන්ධං අනිච්චතාය ලුජ්ජනභාවෙන පරතො ජානිත්වා. ඉමිනා හි පදෙන අනිච්චානුපස්සනා කථිතා. දුක්ඛතො නො ච අත්තතොති ඉමිනා දුක්ඛානත්තානුපස්සනා. සන්තොති කිලෙසසන්තතාය සන්තො. සන්තිපදෙ රතොති නිබ්බානෙ රතො. ඉති සුත්තන්තෙ චතූසු ඨානෙසු විපස්සනාව කථිතා, ගාථාසු ලොකුත්තරධම්මොපීති.

„Rūpasokhummataṃ ñatvā“ (nachdem er die Subtilheit der Form erkannt hat) bedeutet: Nachdem er die Subtilheit des Form-Aggregats durch jene Erkenntnis erkannt hat, welche die feinen und subtilen Merkmale erfasst. „Vedanānañca sambhavaṃ“ (und das Entstehen der Gefühle) bedeutet: Nachdem er den Ursprung des Gefühls-Aggregats erkannt hat. „Saññā yato samudeti“ (woraus das Wahrnehmen entsteht) bedeutet: Nachdem er die Ursache erkannt hat, aus der das Wahrnehmungs-Aggregat entsteht und hervorgebracht wird. „Atthaṃ gacchati yattha ca“ (und wo es vergeht) bedeutet: Nachdem er jene Stätte (das Nibbāna) erkannt hat, an der es erlischt. „Saṅkhāre parato ñatvā“ (nachdem er die Gestaltungen als etwas Fremdes erkannt hat) bedeutet: Nachdem er das Gestaltungs-Aggregat aufgrund seiner Unbeständigkeit und Hinfälligkeit als ein Fremdes erkannt hat. Denn mit diesem Ausdruck wird die Betrachtung der Unbeständigkeit (aniccānupassanā) gelehrt. Mit dem Ausdruck „als Leiden und nicht als Selbst“ wird die Betrachtung des Leidens und des Nicht-Selbst (dukkhānattānupassanā) dargelegt. „Santo“ (friedvoll) bedeutet friedvoll aufgrund des Erlöschens der Befleckungen. „Santipade rato“ (Freude findend im Zustand des Friedens) bedeutet im Nibbāna erfreut. So wird im Suttante an vier Stellen rein die Einsicht (vipassanā) dargelegt, in den Versen jedoch auch der überweltliche Zustand (lokuttaradhamma) gelehrt.

7. පඨමඅගතිසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des ersten Agati-Suttas

17-19. සත්තමෙ අගතිගමනානීති නගතිගමනානි. ඡන්දාගතිං ගච්ඡතීති ඡන්දෙන අගතිං ගච්ඡති, අකත්තබ්බං කරොති. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. ඡන්දා දොසා භයා මොහාති ඡන්දෙන, දොසෙන, භයෙන, මොහෙන. අතිවත්තතීති අතික්කමති. අට්ඨමං උත්තානමෙව. නවමෙ තථාබුජ්ඣනකානං වසෙන ද්වීහිපි නයෙහි කථිතං.

17-19. Im siebten Sutta bedeutet „agatigamanāni“ (das Gehen auf Fehlpfaden) das Gehen dorthin, wo man nicht hingehen sollte. „Chandāgatiṃ gacchati“ (er geht den Fehlpfad aus Vorliebe) bedeutet: Er geht den Fehlpfad aus Zuneigung und tut das, was unrecht ist. Bei den übrigen Begriffen gilt dasselbe Verfahren. „Chandā dosā bhayā mohā“ bedeutet: Aus Vorliebe, Hass, Furcht und Verblendung. „Ativattati“ (er überschreitet) bedeutet er übertritt (atikkamati). Das achte Sutta ist leicht verständlich. Im neunten Sutta wird es auf zweifache Weise dargelegt, entsprechend jenen Personen, welche die Wahrheiten auf diese Weise erkennen können.

10. භත්තුද්දෙසකසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des/der Bhattuddesaka-Suttas

20. දසමෙ භත්තුද්දෙසකොති සලාකභත්තාදීනං උද්දෙසකො. කාමෙසු අසංයතාති වත්ථුකාමෙසු කිලෙසකාමෙහි අසංයතා. පරිසාකසටො [Pg.263] ච පනෙස වුච්චතීති අයඤ්ච පන සො එවරූපා පරිසාකචවරො නාම වුච්චතීති අත්ථො. සමණෙනාති බුද්ධසමණෙන. පරිසාය මණ්ඩො ච පනෙස වුච්චතීති අයං එවරූපා පරිසා විප්පසන්නෙන පරිසාමණ්ඩොති වුච්චතීති.

20. Im zehnten Sutta bedeutet „bhattuddesako“ (der Speisenverteiler) der Zuweiser von Los-Speisen und anderen Gaben. „Kāmesu asaṃyatā“ (unbeherrscht in den Sinnlichkeiten) bedeutet ungezügelt bezüglich der Objekte der Sinnlichkeit durch die Befleckung der Sinnlichkeit. „Parisākasaṭo ca panesa vuccati“ (und dieser wird als die Spreu der Gemeinde bezeichnet) bedeutet, dass ein solcher Mensch als der Unrat (kacavara) der Gemeinde bezeichnet wird; das ist die Bedeutung. „Samaṇena“ bedeutet durch den Buddha-Asketen. „Parisāya maṇḍo ca panesa vuccati“ (und dieser wird als die Essenz der Gemeinde bezeichnet) bedeutet, dass ein solcher Mensch aufgrund der Reinheit der Gemeinde als das Beste (die Essenz) der Gemeinde bezeichnet wird.

චරවග්ගො දුතියො.

Das Caravagga (Kapitel über das Gehen) ist das zweite.

3. උරුවෙලවග්ගො

3. Das Uruvela-Kapitel

1. පඨමඋරුවෙලසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des ersten Uruvela-Suttas

21. තතියස්ස පඨමෙ උරුවෙලායන්ති එත්ථ උරුවෙලාති මහාවෙලා, මහාවාලිකරාසීති අත්ථො. අථ වා උරූති වාලුකා වුච්චති, වෙලාති මරියාදා. වෙලාතික්කමනහෙතු ආහටා උරු උරුවෙලාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. අතීතෙ කිර අනුප්පන්නෙ බුද්ධෙ දසසහස්සා කුලපුත්තා තාපසපබ්බජ්ජං පබ්බජිත්වා තස්මිං පදෙසෙ විහරන්තා එකදිවසං සන්නිපතිත්වා කතිකවත්තං අකංසු – ‘‘කායකම්මවචීකම්මානි නාම පරෙසම්පි පාකටානි හොන්ති, මනොකම්මං පන අපාකටං. තස්මා යො කාමවිතක්කං වා බ්‍යාපාදවිතක්කං වා විහිංසාවිතක්කං වා විතක්කෙති, තස්ස අඤ්ඤො චොදකො නාම නත්ථි. සො අත්තනාව අත්තානං චොදෙත්වා පත්තපුටෙන වාලුකං ආහරිත්වා ඉමස්මිං ඨානෙ ආකිරතු, ඉදමස්ස දණ්ඩකම්ම’’න්ති. තතො පට්ඨාය යො තාදිසං විතක්කං විතක්කෙති, සො තත්ථ පත්තපුටෙන වාලුකං ආකිරති, එවං තත්ථ අනුක්කමෙන මහාවාලුකරාසි ජාතො. තතො නං පච්ඡිමා ජනතා පරික්ඛිපිත්වා චෙතියට්ඨානමකාසි, තං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘උරුවෙලාති මහාවෙලා, මහාවාලිකරාසීති අත්ථො’’ති. තමෙව සන්ධාය වුත්තං – ‘‘අථ වා උරූති වාලුකා වුච්චති, වෙලාති මරියාදා, වෙලාතික්කමනහෙතු ආහටා උරු උරුවෙලාති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති.

21. Im ersten Sutta des dritten Kapitels bedeutet „uruvelāyaṃ“ (in Uruvelā) hierbei: „Uruvelā“ bedeutet eine große Grenze (mahāvelā) beziehungsweise ein großer Sandhaufen; das ist die Bedeutung. Oder alternativ: Mit „uru“ wird Sand bezeichnet, und „velā“ bedeutet Grenze. Der Sand, der wegen des Überschreitens der Grenze (der Übungsregel) herbeigetragen wurde, ist Uru-velā; in dieser Weise ist die Bedeutung hierbei zu verstehen. In der Vergangenheit nämlich, als noch kein Buddha erschienen war, weihten sich zehntausend Söhne aus gutem Hause als Einsiedler und lebten in jener Gegend. Eines Tages versammelten sie sich und trafen folgende Vereinbarung: „Körperliche und sprachliche Handlungen sind auch für andere offensichtlich, geistige Handlungen jedoch sind verborgen. Wenn daher jemand einen Gedanken der Sinnlichkeit, des Übelwollens oder der Schädigung hegt, so gibt es für ihn keinen anderen Ankläger. Er soll sich selbst anklagen, mit einem Blattbehälter Sand herbeitransportieren und an diesem Ort ausschütten; dies soll seine Buße sein.“ Von da an schüttete jeder, der einen solchen Gedanken dachte, dort mit einem Blattbehälter Sand aus, und so entstand dort im Laufe der Zeit ein großer Sandhaufen. Später umzäunte die nachfolgende Generation diesen Ort und errichtete dort ein Cetiya. Darauf bezieht sich die Aussage: „Uruvelā bedeutet eine große Grenze, ein großer Sandhaufen; das ist die Bedeutung.“ Ebenso bezieht sich darauf die Aussage: „Oder alternativ wird Sand als 'uru' bezeichnet, und 'velā' bedeutet Grenze. Der Sand, der wegen des Überschreitens der Grenze herbeigetragen wurde, ist Uruvelā; so ist die Bedeutung hierbei zu betrachten.“

නජ්ජා නෙරඤ්ජරාය තීරෙති උරුවෙලගාමං නිස්සාය නෙරඤ්ජරානදීතීරෙ විහරාමීති දස්සෙති. අජපාලනිග්‍රොධෙති අජපාලකා තස්ස නිග්‍රොධස්ස [Pg.264] ඡායාය නිසීදන්තිපි තිට්ඨන්තිපි, තස්මා සො අජපාලනිග්‍රොධොත්වෙව සඞ්ඛං ගතො, තස්ස හෙට්ඨාති අත්ථො. පඨමාභිසම්බුද්ධොති සම්බුද්ධො හුත්වා පඨමමෙව. උදපාදීති අයං විතක්කො පඤ්චමෙ සත්තාහෙ උදපාදි. කස්මා උදපාදීති? සබ්බබුද්ධානං ආචිණ්ණත්තා චෙව පුබ්බාසෙවනතාය ච. තත්ථ පුබ්බාසෙවනාය පකාසනත්ථං තිත්තිරජාතකං ආහරිතබ්බං. හත්ථිවානරතිත්තිරා කිර එකස්මිං පදෙසෙ විහරන්තා ‘‘යො අම්හාකං මහල්ලකො, තස්මිං සගාරවා විහරිස්සාමා’’ති නිග්‍රොධං දස්සෙත්වා ‘‘කො නු ඛො අම්හාකං මහල්ලකො’’ති වීමංසන්තා තිත්තිරස්ස මහල්ලකභාවං ඤත්වා තස්ස ජෙට්ඨාපචායනකම්මං කත්වා අඤ්ඤමඤ්ඤං සමග්ගා සම්මොදමානා විහරිත්වා සග්ගපරායණා අහෙසුං. තං කාරණං ඤත්වා රුක්ඛෙ අධිවත්ථා දෙවතා ඉමං ගාථමාහ –

„Am Ufer des Flusses Nerañjarā“ zeigt Folgendes: „Ich verweile nahe dem Dorf Uruvelā am Ufer des Flusses Nerañjarā.“ „Beim Ajapāla-Banyanbaum“: Die Ziegenhirten saßen oder standen im Schatten dieses Banyanbaums; darum erhielt er den Namen „Ajapāla-Banyanbaum“. Die Bedeutung ist „unter diesem [Baum]“. „Als frisch Erleuchteter“ meint: unmittelbar nach der Erlangung der vollen Erleuchtung. „Es entstand“: Dieser Gedanke entstand in der fünften Woche. Warum entstand er? Sowohl aufgrund der Gewohnheit aller Buddhas als auch wegen früherer Übung. Um hierbei die frühere Übung zu verdeutlichen, sollte das Tittira-Jātaka angeführt werden. Es wird erzählt, dass ein Elefant, ein Affe und ein Rebhuhn, die in einer bestimmten Gegend lebten, beschlossen: „Wer von uns der Älteste ist, dem wollen wir mit Ehrerbietung begegnen.“ Sie sahen einen Banyanbaum an und fragten sich: „Who von uns ist wohl der Älteste?“ Als sie die Seniorität des Rebhuhns erkannten, erwiesen sie ihm die dem Ältesten gebührende Ehrerbietung, lebten in gegenseitiger Harmonie und Freude und gingen nach dem Tod in den Himmel ein. Als die im Baum wohnende Gottheit diesen Grund erkannte, sprach sie diese Strophe:

‘‘යෙ වුඩ්ඪමපචායන්ති, නරා ධම්මස්ස කොවිදා;

දිට්ඨෙව ධම්මෙ පාසංසා, සම්පරායෙ ච සුග්ගතී’’ති. (ජා. 1.1.37);

„Menschen, die in der Tugend bewandert sind und die Älteren ehren, sind im gegenwärtigen Leben lobenswert und erlangen im Jenseits eine glückliche Wiedergeburt.“

එවං අහෙතුකතිරච්ඡානයොනියං නිබ්බත්තොපි තථාගතො සගාරවවාසං රොචෙසි, ඉදානි කස්මා න රොචෙස්සතීති. අගාරවොති අඤ්ඤස්මිං ගාරවරහිතො, කඤ්චි ගරුට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වාති අත්ථො. අප්පතිස්සොති පතිස්සයරහිතො, කඤ්චි ජෙට්ඨකට්ඨානෙ අට්ඨපෙත්වාති අත්ථො. සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වාති එත්ථ සමිතපාපබාහිතපාපායෙව සමණබ්‍රාහ්මණා අධිප්පෙතා. සක්කත්වා ගරුං කත්වාති සක්කාරඤ්චෙව කත්වා ගරුකාරඤ්ච උපට්ඨපෙත්වා.

Selbst als er im Zustand eines ursachenlosen Tieres geboren war, schätzte der Tathāgata ein Leben in Ehrerbietung; warum sollte er es nun [als Buddha] nicht schätzen? So ist es zu verstehen. „Ohne Ehrfurcht“ bedeutet: ohne Respekt gegenüber anderen, ohne irgendjemanden in die Position eines zu Ehrenden zu setzen. „Ohne Gehorsam“ bedeutet: ohne Folgsamkeit, ohne irgendjemanden in die Stellung eines Höhergestellten zu setzen. Hier sind mit „Asketen oder Brahmanen“ nur jene gemeint, die das Übel gestillt und das Übel vertrieben haben. „Ehrend und respektierend“ bedeutet: indem man sowohl Ehrerbietung erweist als auch Respekt entgegenbringt.

සදෙවකෙ ලොකෙතිආදීසු සද්ධිං දෙවෙහි සදෙවකෙ. දෙවග්ගහණෙන චෙත්ථ මාරබ්‍රහ්මෙසු ගහිතෙසුපි මාරො නාම වසවත්තී සබ්බෙසං උපරි වසං වත්තෙති, බ්‍රහ්මා නාම මහානුභාවො, එකඞ්ගුලියා එකස්මිං චක්කවාළසහස්සෙ ආලොකං ඵරති, ද්වීහි ද්වීසු, දසහි අඞ්ගුලීහි දසසු චක්කවාළසහස්සෙසු ආලොකං ඵරති. සො ඉමිනා සීලසම්පන්නතරොති වත්තුං මා ලභන්තූති සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙති විසුං වුත්තං. තථා සමණා නාම එකනිකායාදිවසෙන බහුස්සුතා සීලවන්තො පණ්ඩිතා, බ්‍රාහ්මණාපි වත්ථුවිජ්ජාදිවසෙන බහුස්සුතා පණ්ඩිතා. තෙ ඉමිනා සම්පන්නතරාති වත්තුං [Pg.265] මා ලභන්තූති සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජායාති වුත්තං. සදෙවමනුස්සායාති ඉදං පන නිප්පදෙසතො දස්සනත්ථං ගහිතමෙව ගහෙත්වා වුත්තං. අපිචෙත්ථ පුරිමානි තීණි පදානි ලොකවසෙන වුත්තානි, පච්ඡිමානි ද්වෙ පජාවසෙන. සීලසම්පන්නතරන්ති සීලෙන සම්පන්නතරං, අධිකතරන්ති අත්ථො. එත්ථ ච සීලාදයො චත්තාරො ධම්මා ලොකියලොකුත්තරා කථිතා, විමුත්තිඤාණදස්සනං ලොකියමෙව. පච්චවෙක්ඛණඤාණමෙව හෙතං. පාතුරහොසීති ‘‘අයං සත්ථා අවීචිතො යාව භවග්ගා සීලාදීහි අත්තනා අධිකතරං අපස්සන්තො ‘මයා පටිවිද්ධනවලොකුත්තරධම්මමෙව සක්කත්වා උපනිස්සාය විහරිස්සාමී’ති චින්තෙති, කාරණං භගවා චින්තෙති, අත්ථං වුඩ්ඪිං විසෙසං චින්තෙති, ගච්ඡාමිස්ස උස්සාහං ජනෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා පුරතො පාකටො අහොසි, අභිමුඛෙ අට්ඨාසීති අත්ථො.

In den Worten „in der Welt mit ihren Göttern“ usw. bedeutet „sadevake“: zusammen mit den Göttern. Obwohl durch das Erfassen der Götter auch Māras und Brahmās eingeschlossen sind, herrscht Māra als Beherrscher (vasavattī) über alle. Brahmā wiederum besitzt große Macht: Mit einem Finger verbreitet er Licht in tausend Weltsystemen, mit zweien in zweitausend und mit zehn Fingern in zehntausend Weltsystemen. Damit diese nicht sagen können: „Er ist vollkommener in der Tugend als dieser [Buddha]“, wurden „mit ihren Māras und mit ihren Brahmās“ eigens erwähnt. Ebenso sind Asketen durch das Studium einer Sammlung (Nikāya) usw. vielwissend, tugendhaft und weise; auch Brahmanen sind in der Hausbaukunst (vatthuvijjā) usw. vielwissend und weise. Damit diese nicht sagen können: „Sie sind vollkommener als dieser [Buddha]“, wurde „unter der Generation von Asketen und Brahmanen“ gesagt. Der Ausdruck „mit Göttern und Menschen“ wurde wiederum gebraucht, indem man die bereits erfassten [Götter und Menschen] nochmals nannte, um alles lückenlos darzustellen. Zudem wurden die ersten drei Ausdrücke im Hinblick auf die Welt (loka) formuliert, die letzten zwei im Hinblick auf die Generationen der Wesen (pajā). „Vollkommener in der Tugend“ bedeutet: in der Tugend vollkommener, weitaus überlegen. Und hier werden die vier Eigenschaften wie Tugend usw. als weltlich und überweltlich erklärt. Das Wissen und Erschauen der Befreiung ist jedoch rein weltlich; denn dies ist das rückblickende Wissen. „Er erschien“ bedeutet: [Brahmā Sahampati dachte:] „Dieser Lehrer sieht von der Avīci-Hölle bis hin zum höchsten Daseinsbereich niemanden, der ihm selbst an Tugend usw. überlegen wäre, und er denkt: ‚Ich will eben diese von mir durchdrungene neunfache überweltliche Lehre ehren und in Abhängigkeit von ihr verweilen.‘ Der Erhabene erwägt die Ursache, er erwägt den Nutzen, das Gedeihen und das Besondere. Ich will zu ihm gehen und sein Streben anspornen.“ Nach diesem Gedanken erschien er vor ihm und stellte sich ihm gegenüber auf.

විහංසු විහරන්ති චාති එත්ථ යො වදෙය්‍ය – ‘‘විහරන්තීති වචනතො පච්චුප්පන්නෙපි බහූ බුද්ධා’’ති, සො ‘‘භගවාපි භන්තෙ එතරහි අරහං සම්මාසම්බුද්ධො’’ති ඉමිනා වචනෙන පටිබාහිතබ්බො.

Bei den Worten „sie verweilten und verweilen“ gilt: Wenn jemand behaupten sollte: „Aufgrund des Pluralausdrucks ‚sie verweilen‘ gibt es auch in der Gegenwart viele Buddhas“, so ist dieser mit folgenden Worten zu widerlegen: „Auch gegenwärtig, o Herr, ist der Erhabene der Heilige, der vollkommen Erleuchtete.“

‘‘න මෙ ආචරියො අත්ථි, සදිසො මෙ න විජ්ජති;

සදෙවකස්මිං ලොකස්මිං, නත්ථි මෙ පටිපුග්ගලො’’ති. (මහාව. 11;

ම. නි. 2.341) –

„Keinen Lehrer habe ich, meinesgleichen ist nicht zu finden; in der Welt samt ihren Göttern gibt es keinen, der mir ebenbürtig wäre.“

ආදීහි චස්ස සුත්තෙහි අඤ්ඤෙසං බුද්ධානං අභාවො දීපෙතබ්බො. තස්මාති යස්මා සබ්බෙපි බුද්ධා සද්ධම්මගරුනො, තස්මා. මහත්තමභිකඞ්ඛතාති මහන්තභාවං පත්ථයමානෙන. සරං බුද්ධාන සාසනන්ති බුද්ධානං සාසනං සරන්තෙන.

Durch diese und andere Lehrreden ist das Nichtvorhandensein anderer Buddhas [zu derselben Zeit] aufzuzeigen. „Darum“: Weil alle Buddhas der wahren Lehre Ehrfurcht erweisen, darum. „Nach Größe strebend“ meint: nach dem Zustand der Größe verlangend. „Eingedenk der Lehre der Buddhas“ meint: sich an die Lehre der Buddhas erinnernd.

යතොති යස්මිං කාලෙ. මහත්තෙන සමන්නාගතොති රත්තඤ්ඤුමහත්තං වෙපුල්ලමහත්තං බ්‍රහ්මචරියමහත්තං ලාභග්ගමහත්තන්ති ඉමිනා චතුබ්බිධෙන මහත්තෙන සමන්නාගතො. අථ මෙ සඞ්ඝෙපි ගාරවොති අථ මය්හං සඞ්ඝෙපි ගාරවො ජාතො. කිස්මිං පන කාලෙ භගවතා සඞ්ඝෙ ගාරවො කතොති? මහාපජාපතියා දුස්සයුගදානකාලෙ. තදා හි භගවා අත්තනො උපනීතං දුස්සයුගං ‘‘සඞ්ඝෙ, ගොතමි, දෙහි, සඞ්ඝෙ තෙ දින්නෙ අහඤ්චෙව පූජිතො භවිස්සාමි සඞ්ඝො චා’’ති වදන්තො සඞ්ඝෙ ගාරවං අකාසි නාම.

„Sobald“ meint: zu welcher Zeit. „Mit Größe ausgestattet“ bedeutet: ausgestattet mit dieser vierfachen Größe, nämlich der Größe des Dienstalters, der Größe der Fülle, der Größe des heiligen Lebens und der Größe des Gewinns. „Da entstand in mir auch Respekt gegenüber dem Saṅgha“: Da wurde von mir auch dem Saṅgha gegenüber Respekt erwiesen. Zu welcher Zeit aber erwies der Erhabene dem Saṅgha Respekt? Zur Zeit der Gabe eines Gewandpaares durch Mahāpajāpatī. Denn damals erwies der Erhabene dem Saṅgha Respekt, indem er sprach: „Gib es dem Saṅgha, Gotamī! Wenn es dem Saṅgha gegeben ist, werde sowohl ich geehrt sein als auch der Saṅgha.“

2. දුතියඋරුවෙලසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung der zweiten Uruvela-Lehrrede

22. දුතියෙ [Pg.266] සම්බහුලාති බහුකා. බ්‍රාහ්මණාති හුහුක්කජාතිකෙන බ්‍රාහ්මණෙන සද්ධිං ආගතා බ්‍රාහ්මණා. ජිණ්ණාති ජරාජිණ්ණා. වුඩ්ඪාති වයොවුද්ධා. මහල්ලකාති ජාතිමහල්ලකා. අද්ධගතාති තයො වයෙ අද්ධෙ අතික්කන්තා. සුතමෙතන්ති අම්හෙහි සුතං එතං. තයිදං භො, ගොතම, තථෙවාති භො, ගොතම, එතං අම්හෙහි සුතකාරණං තථා එව. තයිදං භො, ගොතම, න සම්පන්නමෙවාති තං එතං අභිවාදනාදිඅකරණං අනනුච්ඡවිකමෙව.

22. In der zweiten [Lehrrede] bedeutet „zahlreiche“: viele. „Brahmanen“: die Brahmanen, die zusammen mit dem hochmütigen Brahmanen kamen. „Alt“: durch Alter hinfällig. „Betagt“: an Lebensjahren fortgeschritten. „Greise“: von Geburt an alt. „Lebenssatt“: die drei Lebensabschnitte überschritten habend. „Dies haben wir gehört“: Diese Aussage haben wir gehört. „Dies verhält sich tatsächlich so, o Gotama“: O Gotama, dieser von uns gehörte Sachverhalt verhält sich genau so. „Dies ist wahrlich nicht angemessen, o Gotama“: Dass man jenen [Älteren] keine Ehrerbietung usw. erweist, ist völlig ungebührlich.

අකාලවාදීතිආදීසු අකාලෙ වදතීති අකාලවාදී. අසභාවං වදතීති අභූතවාදී. අනත්ථං වදති, නො අත්ථන්ති අනත්ථවාදී. අධම්මං වදති, නො ධම්මන්ති අධම්මවාදී. අවිනයං වදති, නො විනයන්ති අවිනයවාදී. අනිධානවතිං වාචං භාසිතාති න හදයෙ නිධෙතබ්බයුත්තකං වාචං භාසිතා. අකාලෙනාති කථෙතුං අයුත්තකාලෙන. අනපදෙසන්ති අපදෙසරහිතං, සාපදෙසං සකාරණං කත්වා න කථෙති. අපරියන්තවතින්ති පරියන්තරහිතං, න පරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා කථෙති. අනත්ථසංහිතන්ති න ලොකියලොකුත්තරඅත්ථනිස්සිතං කත්වා කථෙති. බාලො ථෙරොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතීති අන්ධබාලො ථෙරොති සඞ්ඛං ගච්ඡති.

In den Worten wie "akālavādī" (zur Unzeit Sprechender) ist die Bedeutung wie folgt zu verstehen: Er spricht zur Unzeit (akāle), daher heißt er "zur Unzeit Sprechender" (akālavādī). Er spricht das, was nicht der Wirklichkeit entspricht (asabhāva), daher heißt er "Unwahrheit-Sprechender" (abhūtavādī). Er spricht das Unheilsame (anattha) und nicht das Heilsame (attha), daher heißt er "das Unheilsame Sprechender" (anatthavādī). Er spricht das Nicht-Dhamma und nicht das Dhamma, daher heißt er "Nicht-Dhamma-Sprechender" (adhammavādī). Er spricht das Nicht-Vinaya und nicht das Vinaya, daher heißt er "Nicht-Vinaya-Sprechender" (avinayavādī). "Er spricht Worte, die nicht bewahrenswert sind" (anidhānavatiṃ vācaṃ bhāsitā) bedeutet: Er spricht keine Worte, die es wert sind, im Herzen bewahrt zu werden. "Zur Unzeit" (akālena) bedeutet: zu einer ungeeigneten Zeit zu sprechen. "Ohne Begründung" (anapadesaṃ) bedeutet: frei von Verweisen; er spricht nicht so, dass er es mit Verweisen und Gründen versieht. "Grenzenlos" (apariyantavatiṃ) bedeutet: ohne Abgrenzung; er spricht nicht so, dass er eine klare Abgrenzung aufzeigt. "Unheilsam" (anatthasaṃhitaṃ) bedeutet: er spricht nicht so, dass es sich auf weltlichen oder überweltlichen Nutzen gründet. "Er wird bloß als ein törichter Ältester angesehen" (bālo therotveva saṅkhaṃ gacchati) bedeutet: Er gilt schlichtweg als ein blinder, törichter Ältester.

කාලවාදීතිආදීනි වුත්තපටිපක්ඛවසෙන වෙදිතබ්බානි. පණ්ඩිතො ථෙරොත්වෙව සඞ්ඛං ගච්ඡතීති පණ්ඩිච්චෙන සමන්නාගතත්තා පණ්ඩිතො, ථිරභාවප්පත්තියා ථෙරොති සඞ්ඛං ගච්ඡති.

Worte wie "zur rechten Zeit Sprechender" (kālavādī) usw. sind durch das Gegenteil des zuvor Gesagten zu verstehen. "Er gilt als ein weiser Ältester" (paṇḍito therotveva saṅkhaṃ gacchati) bedeutet: Weil er mit Weisheit ausgestattet ist, gilt er als "Weiser" (paṇḍito); weil er Standhaftigkeit erlangt hat, gilt er als "Ältester" (thero).

බහුස්සුතො හොතීති බහුං අස්ස සුතං හොති, නවඞ්ගං සත්ථුසාසනං පාළිඅනුසන්ධිපුබ්බාපරවසෙන උග්ගහිතං හොතීති අත්ථො. සුතධරොති සුතස්ස ආධාරභූතො. යස්ස හි ඉතො ගහිතං ඉතො පලායති, ඡිද්දඝටෙ උදකං විය න තිට්ඨති, පරිසමජ්ඣෙ එකසුත්තං වා ජාතකං වා කථෙතුං වා වාචෙතුං වා න සක්කොති, අයං න සුතධරො නාම. යස්ස පන උග්ගහිතං බුද්ධවචනං උග්ගහිතකාලසදිසමෙව හොති, දසපි වීසතිපි වස්සානි සජ්ඣායං අකරොන්තස්ස නෙව නස්සති, අයං සුතධරො නාම. සුතසන්නිචයොති සුතස්ස සන්නිචයභූතො. යස්ස හි සුතං හදයමඤ්ජූසාය සන්නිචිතං සිලාය ලෙඛා විය සුවණ්ණපත්තෙ පක්ඛිත්තසීහවසා විය [Pg.267] ච තිට්ඨති, අයං සුතසන්නිචයො නාම. ධාතාති ධාතා පගුණා. එකච්චස්ස හි උග්ගහිතබුද්ධවචනං ධාතං පගුණං නිච්චලිකං න හොති, ‘‘අසුකං සුත්තං වා ජාතකං වා කථෙහී’’ති වුත්තෙ ‘‘සජ්ඣායිත්වා සංසන්දිත්වා සමනුග්ගාහිත්වා ජානිස්සාමී’’ති වදති. එකච්චස්ස ධාතං පගුණං භවඞ්ගසොතසදිසං හොති, ‘‘අසුකං සුත්තං වා ජාතකං වා කථෙහී’’ති වුත්තෙ උද්ධරිත්වා තමෙව කථෙති. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘ධාතා’’ති. වචසා පරිචිතාති සුත්තදසක-වග්ගදසකපණ්ණාසදසකවසෙන වාචාය සජ්ඣායිතා. මනසානුපෙක්ඛිතාති චිත්තෙන අනුපෙක්ඛිතා. යස්ස වාචාය සජ්ඣායිතං බුද්ධවචනං මනසා චින්තෙන්තස්ස තත්ථ තත්ථ පාකටං හොති, මහාදීපං ජාලෙත්වා ඨිතස්ස රූපගතං විය පඤ්ඤායති, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධාති අත්ථතො ච කාරණතො ච පඤ්ඤාය සුප්පටිවිද්ධා.

"Er ist vielgelernt" (bahussuto hoti) bedeutet: Er hat viel gelernt; die neunfache Lehre des Meisters ist von ihm im Hinblick auf den Wortlaut sowie den Zusammenhang von Vorhergehendem und Nachfolgendem erlernt worden – dies ist die Bedeutung. "Ein Bewahrer des Gelernten" (sutadharo) bedeutet: ein Träger des Gelernten. Denn bei wem das, was hier aufgenommen wurde, dort wieder entweicht und wie Wasser in einem rissigen Krug nicht verweilt, und wer mitten in einer Versammlung nicht in der Lage ist, auch nur eine einzige Lehrrede oder ein einziges Jātaka vorzutragen oder zu lehren, der ist wahrlich kein "Bewahrer des Gelernten". Bei wem jedoch das gelernte Buddha-Wort genau so bleibt, wie es zur Zeit des Erlernens war, und selbst wenn er zehn oder zwanzig Jahre lang keine Rezitation übt, ihm keineswegs verloren geht, der ist wahrlich ein "Bewahrer des Gelernten". "Ein Sammler des Gelernten" (sutasannicayo) bedeutet: ein Hort des Gelernten. Denn bei wem das Gelernte in der Schatztruhe des Herzens aufbewahrt ist und wie eine Inschrift auf einem Stein oder wie Löwenfett, das in ein goldenes Gefäß gegossen wurde, fortbesteht, der ist wahrlich ein "Sammler des Gelernten". "Eingeprägt" (dhātā) bedeutet: eingeprägt und vertraut. Bei manchen ist nämlich das gelernte Buddha-Wort nicht fest eingeprägt, nicht vertraut und schwankend. Wenn man zu ihm sagt: "Trage diese Lehrrede oder jenes Jātaka vor!", sagt er: "Nachdem ich rezitiert, verglichen und mich rückversichert habe, werde ich es wissen." Bei einem anderen wiederum ist das Eingeprägte und Vertraute wie der Strom des unbewussten Geistes (bhavaṅgasota). Wenn man zu ihm sagt: "Trage diese Lehrrede oder jenes Jātaka vor!", holt er es sofort hervor und trägt genau dieses vor. Im Hinblick darauf wurde gesagt: "eingeprägt" (dhātā). "Mit Worten vertraut" (vacasā paricitā) bedeutet: mit der Stimme rezitiert, in Gruppen von zehn Lehrreden, zehn Vaggas oder fünfzig Lehrreden. "Im Geiste erwogen" (manasānupekkhitā) bedeutet: mit dem Geist wiederholt betrachtet. Wenn jemand im Geiste über das mit der Stimme rezitierte Buddha-Wort nachdenkt und es ihm hier und da völlig klar wird, so als stünde er da mit einer entzündeten großen Lampe und sähe ein sichtbares Objekt vor sich, so bezieht sich dies darauf. "Mit Einsicht wohl durchdrungen" (diṭṭhiyā suppaṭividdhā) bedeutet: sowohl dem Sinne als auch dem Grunde nach mit Weisheit wohl durchdrungen.

ආභිචෙතසිකානන්ති අභිචෙතොති අභික්කන්තං විසුද්ධං චිත්තං වුච්චති, අධිචිත්තං වා, අභිචෙතසි ජාතානි ආභිචෙතසිකානි, අභිචෙතොසන්නිස්සිතානීති වා ආභිචෙතසිකානි. දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානන්ති දිට්ඨධම්මෙ සුඛවිහාරානං. දිට්ඨධම්මොති පච්චක්ඛො අත්තභාවො වුච්චති, තත්ථ සුඛවිහාරභූතානන්ති අත්ථො. රූපාවචරජ්ඣානානමෙතං අධිවචනං. තානි හි අප්පෙත්වා නිසින්නා ඣායිනො ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ අසංකිලිට්ඨනෙක්ඛම්මසුඛං වින්දන්ති, තස්මා ‘‘දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානී’’ති වුච්චති. නිකාමලාභීති නිකාමෙන ලාභී, අත්තනො ඉච්ඡාවසෙන ලාභී, ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ සමාපජ්ජිතුං සමත්ථොති වුත්තං හොති. අකිච්ඡලාභීති සුඛෙනෙව පච්චනීකධම්මෙ වික්ඛම්භෙත්වා සමාපජ්ජිතුං සමත්ථොති වුත්තං හොති. අකසිරලාභීති අකසිරානං ලාභී විපුලානං, යථාපරිච්ඡෙදෙන වුට්ඨාතුං සමත්ථොති වුත්තං හොති. එකච්චො හි ලාභීයෙව හොති, න පන ඉච්ඡිතිච්ඡිතක්ඛණෙ සක්කොති සමාපජ්ජිතුං. එකච්චො සක්කොති තථාසමාපජ්ජිතුං, පාරිපන්ථිකෙ ච පන කිච්ඡෙන වික්ඛම්භෙති. එකච්චො තථා ච සමාපජ්ජති, පාරිපන්ථිකෙ ච අකිච්ඡෙනෙව වික්ඛම්භෙති, න සක්කොති නාළිකයන්තං විය යථාපරිච්ඡෙදෙයෙව වුට්ඨාතුං. යස්ස පන අයං තිවිධාපි සම්පදා අත්ථි, සො ‘‘අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී’’ති වුච්චති. ආසවානං ඛයාතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව. එවමිධ සීලම්පි බාහුසච්චම්පි ඛීණාසවස්සෙව සීලං බාහුසච්චඤ්ච, ඣානානිපි ඛීණාසවස්සෙව වළඤ්ජනකජ්ඣානානි කථිතානි. ‘‘ආසවානං ඛයා’’තිආදීහි [Pg.268] පන අරහත්තං කථිතං. ඵලෙන චෙත්ථ මග්ගකිච්චං පකාසිතන්ති වෙදිතබ්බං.

"Der höheren Geisteszustände" (ābhicetasikānaṃ): Mit "abhiceto" wird ein überragender, reiner Geist bezeichnet, oder das höhere Bewusstsein (adhicitta). Die im höheren Geist entstandenen Zustände sind "ābhicetasikāni", oder jene, die sich auf den höheren Geist stützen, sind "ābhicetasikāni". "Die ein Verweilen im Glück im gegenwärtigen Leben gewähren" (diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ) bedeutet: für jene, die im gegenwärtigen Leben im Glück verweilen. Mit "diṭṭhadhamma" wird die unmittelbar erfahrbare Existenz bezeichnet; darin im Glück verweilend ist die Bedeutung. Dies ist eine Bezeichnung für die feinstofflichen Vertiefungen (rūpāvacarajjhāna). Denn die Meditierenden, die in diesen verweilen, nachdem sie sie erreicht haben, erfahren in eben dieser Existenz das unbefleckte Glück der Entsagung; daher werden sie "ein Verweilen im Glück im gegenwärtigen Leben gewährend" genannt. "Mühelos erlangend" (nikāmalābhī) bedeutet: nach Wunsch erlangend, nach eigenem Willen erlangend; das heißt, er ist in der Lage, in jedem beliebigen Moment des Wunsches in die Vertiefung einzutreten. "Ohne Schwierigkeit erlangend" (akicchalābhī) bedeutet: er ist in der Lage, die entgegenstehenden Hemmnisse mühelos zu vertreiben und in die Vertiefung einzutreten. "Ohne Mühsal erlangend" (akasiralābhī) bedeutet: er erlangt die mühselosen, weiten Vertiefungen und ist in der Lage, genau nach der festgelegten Zeitspanne wieder daraus aufzutauchen. Ein bestimmter Praktizierender erlangt sie zwar, ist aber nicht in der Lage, in jedem beliebigen Moment des Wunsches in sie einzutreten. Ein anderer ist in der Lage, so einzutreten, vertreibt aber die Hindernisse nur mit Schwierigkeit. Wieder ein anderer tritt so ein und vertreibt die Hindernisse ganz ohne Schwierigkeit, ist aber nicht in der Lage, genau nach der festgelegten Zeitspanne aufzutauchen, so wie ein mechanisches Wasseruhr-Rohr. Bei wem jedoch diese dreifache Vollkommenheit vorhanden ist, der wird als "ohne Schwierigkeit erlangend, ohne Mühsal erlangend" bezeichnet. Ausdrücke wie "durch die Vernichtung der Triebe" (āsavānaṃ khayā) haben die bereits erklärte Bedeutung. So werden hier sowohl die Tugend als auch das weite Wissen als Tugend und weites Wissen eines Triebbefreiten dargelegt, und auch die Vertiefungen werden als die Vertiefungen dargelegt, die ein Triebbefreiter zu seinem Nutzen anwendet. Durch Worte wie "durch die Vernichtung der Triebe" wird jedoch die Arahatschaft dargelegt. Es ist zu verstehen, dass hier die Aufgabe des Pfades durch die Frucht aufgezeigt wird.

උද්ධතෙනාති උද්ධච්චසහගතෙන. සම්ඵන්ති පලාපකථං. අසමාහිතසඞ්කප්පොති අට්ඨපිතසඞ්කප්පො. මගොති මගසදිසො. ආරාති දූරෙ. ථාවරෙය්‍යම්හාති ථාවරභාවතො. පාපදිට්ඨීති ලාමකදිට්ඨි. අනාදරොති ආදරරහිතො. සුතවාති සුතෙන උපගතො. පටිභානවාති දුවිධෙන පටිභානෙන සමන්නාගතො. පඤ්ඤායත්ථං විපස්සතීති සහවිපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤාය චතුන්නං සච්චානං අත්ථං විනිවිජ්ඣිත්වා පස්සති. පාරගූ සබ්බධම්මානන්ති සබ්බෙසං ඛන්ධාදිධම්මානං පාරං ගතො, අභිඤ්ඤාපාරගූ, පරිඤ්ඤාපාරගූ, පහානපාරගූ, භාවනාපාරගූ, සච්ඡිකිරියාපාරගූ, සමාපත්තිපාරගූති එවං ඡබ්බිධෙන පාරගමනෙන සබ්බධම්මානං පාරං පරියොසානං ගතො. අඛිලොති රාගඛිලාදිවිරහිතො. පටිභානවාති දුවිධෙනෙව පටිභානෙන සමන්නාගතො. බ්‍රහ්මචරියස්ස කෙවලීති සකලබ්‍රහ්මචරියො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

"Voll Unruhe" (uddhatena) bedeutet: von Aufgeregtheits-Unruhe begleitet. "Geschwätz" (samphaṃ) bedeutet: fades, sinnloses Gerede. "Dessen Absichten unkonzentriert sind" (asamāhitasaṅkappo) bedeutet: dessen Absichten nicht gefestigt sind. "Ein Wildtier" (mago) bedeutet: einem Wildtier ähnlich. "Weit entfernt" (ārā) bedeutet: in großer Ferne. "Vom Beständigen" (thāvareyyamhā) bedeutet: vom Zustand des Beständigen (dem Nibbāna). "Von schlechter Ansicht" (pāpadiṭṭhi) bedeutet: von niederer Ansicht. "Respektlos" (anādaro) bedeutet: frei von Respekt. "Gelernt" (sutavā) bedeutet: mit Gelerntem ausgestattet. "Geistesgegenwärtig" (paṭibhānavā) bedeutet: mit zweifacher Geistesgegenwart ausgestattet. "Sieht mit Weisheit den Sinn" (paññāyatthaṃ vipassati) bedeutet: er sieht, indem er mit der Pfad-Weisheit samt der Hellsicht durchdringt, den Sinn der vier Wahrheiten. "Der das andere Ufer aller Dinge erreicht hat" (pāragū sabbadhammānaṃ) bedeutet: er ist an das andere Ufer aller Dinge wie der Daseinsgruppen usw. gelangt. Er ist durch das sechsfache Gelangen ans andere Ufer ans andere Ufer und Ende aller Dinge gelangt: als einer, der das andere Ufer durch direktes Wissen, durch volles Verständnis, durch Aufgeben, durch Entfaltung, durch Verwirklichung und durch das Erreichen von Samāpatti erreicht hat. "Ohne Brachland" (akhilo) bedeutet: frei von dem Brachland der Gier usw. "Geistesgegenwärtig" (paṭibhānavā) bedeutet: mit eben jener zweifachen Geistesgegenwart ausgestattet. "Vollkommen im heiligen Wandel" (brahmacariyassa kevalī) bedeutet: den gesamten heiligen Wandel vollendet habend. Das Übrige an dieser Stelle ist leicht verständlich.

3. ලොකසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung der Loka-Lehrrede.

23. තතියෙ ලොකොති දුක්ඛසච්චං. අභිසම්බුද්ධොති ඤාතො පච්චක්ඛො කතො. ලොකස්මාති දුක්ඛසච්චතො. පහීනොති මහාබොධිමණ්ඩෙ අරහත්තමග්ගඤාණෙන පහීනො. තථාගතස්ස භාවිතාති තථාගතෙන භාවිතා.

23. In der dritten Lehrrede bedeutet "Welt" (loko) die Wahrheit vom Leiden. "Vollkommen erwacht/erkannt" (abhisambuddho) bedeutet: erkannt und unmittelbar erfahren. "Von der Welt" (lokasmā) bedeutet: von der Wahrheit vom Leiden. "Aufgegeben" (pahīno) bedeutet: am Fuße des großen Bodhi-Baumes durch das Wissen des Pfades der Arahatschaft aufgegeben. "Vom Tathāgata entfaltet" (tathāgatassa bhāvitā) bedeutet: vom Tathāgata entfaltet.

එවං එත්තකෙන ඨානෙන චතූහි සච්චෙහි අත්තනො බුද්ධභාවං කථෙත්වා ඉදානි තථාගතභාවං කථෙතුං යං, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ දිට්ඨන්ති රූපායතනං. සුතන්ති සද්දායතනං. මුතන්ති පත්වා ගහෙතබ්බතො ගන්ධායතනං රසායතනං ඵොට්ඨබ්බායතනං. විඤ්ඤාතන්ති සුඛදුක්ඛාදි ධම්මාරම්මණං. පත්තන්ති පරියෙසිත්වා වා අපරියෙසිත්වා වා පත්තං. පරියෙසිතන්ති පත්තං වා අප්පත්තං වා පරියෙසිතං. අනුවිචරිතං මනසාති චිත්තෙන අනුසඤ්චරිතං.

Nachdem er auf diese Weise an dieser Stelle durch die vier Wahrheiten sein eigenes Buddha-Sein verkündet hatte, sprach er nun, um das Tathāgata-Sein zu verkünden, die Worte beginnend mit: „Was, ihr Mönche, ...“. Darin bezeichnet „Gesehenes“ (diṭṭha) das Form-Sinnesobjekt (rūpāyatana). „Gehörtes“ (suta) bezeichnet das Ton-Sinnesobjekt (saddāyatana). „Empfundenes“ (muta) bezeichnet – weil es durch Zusammentreffen erfasst werden muss – das Geruchs-Sinnesobjekt (gandhāyatana), das Geschmacks-Sinnesobjekt (rasāyatana) und das Berührungs-Sinnesobjekt (phoṭṭhabbāyatana). „Erkanntes“ (viññāta) bezeichnet das Geistobjekt (dhammārammaṇa) wie Glück, Leid usw. „Erreichtes“ (patta) bezeichnet das erlangte Objekt, sei es gesucht oder ungesucht. „Gesuchtes“ (pariyesita) bezeichnet das gesuchte Objekt, sei es erlangt oder unerlangt. „Im Geiste Erwogenes“ (anuvicaritaṃ manasā) bedeutet das vom Geist wiederholt Durchstreifte.

තථාගතෙන [Pg.269] අභිසම්බුද්ධන්ති ඉමිනා එතං දස්සෙති – යං අපරිමාණාසු ලොකධාතූසු ඉමස්ස සදෙවකස්ස ලොකස්ස නීලං පීතකන්තිආදි රූපාරම්මණං චක්ඛුද්වාරෙ ආපාථං ආගච්ඡති, ‘‘අයං සත්තො ඉමස්මිං ඛණෙ ඉමං නාම රූපාරම්මණං දිස්වා සුමනො වා දුම්මනො වා මජ්ඣත්තො වා ජාතො’’ති සබ්බං තථාගතස්ස එවං අභිසම්බුද්ධං. තථා යං අපරිමාණාසු ලොකධාතූසු ඉමස්ස සදෙවකස්ස ලොකස්ස භෙරිසද්දො මුදිඞ්ගසද්දොතිආදි සද්දාරම්මණං සොතද්වාරෙ ආපාථං ආගච්ඡති, මූලගන්ධො තචගන්ධොතිආදි ගන්ධාරම්මණං ඝානද්වාරෙ ආපාථං ආගච්ඡති, මූලරසො ඛන්ධරසොතිආදි රසාරම්මණං ජිව්හාද්වාරෙ ආපාථං ආගච්ඡති, කක්ඛළං මුදුකන්තිආදි පථවීධාතුතෙජොධාතුවායොධාතුභෙදං ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං කායද්වාරෙ ආපාථං ආගච්ඡති, ‘‘අයං සත්තො ඉමස්මිං ඛණෙ ඉමං නාම ඵොට්ඨබ්බාරම්මණං ඵුසිත්වා සුමනො වා දුම්මනො වා මජ්ඣත්තො වා ජාතො’’ති සබ්බං තථාගතස්ස එවං අභිසම්බුද්ධං. තථා යං අපරිමාණාසු ලොකධාතූසු ඉමස්ස සදෙවකස්ස ලොකස්ස සුඛදුක්ඛාදිභෙදං ධම්මාරම්මණං මනොද්වාරස්ස ආපාථං ආගච්ඡති, ‘‘අයං සත්තො ඉමස්මිං ඛණෙ ඉමං නාම ධම්මාරම්මණං විජානිත්වා සුමනො වා දුම්මනො වා මජ්ඣත්තො වා ජාතො’’ති සබ්බං තථාගතස්ස එවං අභිසම්බුද්ධං. යඤ්හි, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං සබ්බසත්තානං දිට්ඨං සුතං මුතං විඤ්ඤාතං, තත්ථ තථාගතෙන අදිට්ඨං වා අසුතං වා අමුතං වා අවිඤ්ඤාතං වා නත්ථි, ඉමස්ස පන මහාජනස්ස පරියෙසිත්වා අප්පත්තම්පි අත්ථි, අපරියෙසිත්වා අප්පත්තම්පි අත්ථි, පරියෙසිත්වා පත්තම්පි අත්ථි, අපරියෙසිත්වා පත්තම්පි අත්ථි, සබ්බම්පි තථාගතස්ස අප්පත්තං නාම නත්ථි ඤාණෙන අසච්ඡිකතං.

Mit den Worten „Vom Tathāgata vollkommen erkannt“ zeigt er Folgendes auf: Welches Form-Objekt (rūpārammaṇa) wie Blau, Gelb usw. auch immer in unermesslichen Weltsystemen (lokadhātu) für diese Welt samt ihren Göttern in den Bereich des Augentors (cakkhudvāra) tritt, all das ist vom Tathāgata so vollkommen erkannt worden: „Dieses Wesen ist in diesem Moment, nachdem es dieses Form-Objekt gesehen hat, erfreut, betrübt oder gleichgültig geworden.“ Ebenso welches Ton-Objekt (saddārammaṇa) wie Trommelschall, Tontrommelschall usw. in den Bereich des Ohrentors tritt; welches Geruchsobjekt (gandhārammaṇa) wie Wurzelgeruch, Rindengeruch usw. in den Bereich des Nasentors tritt; welches Geschmacksobjekt (rasārammaṇa) wie Wurzelgeschmack, Stammgeschmack usw. in den Bereich des Zungentors tritt; welches Berührungsobjekt (phoṭṭhabbārammaṇa) wie hart, weich usw. – das sich in Erd-, Feuer- und Windelemente unterteilt – in den Bereich des Körpertors tritt: All das ist vom Tathāgata so vollkommen erkannt worden: „Dieses Wesen ist in diesem Moment, nachdem es dieses Berührungsobjekt berührt hat, erfreut, betrübt oder gleichgültig geworden.“ Ebenso welches Geistobjekt (dhammārammaṇa), unterteilt in Glück, Leid usw., in den Bereich des Geisttors tritt: All das ist vom Tathāgata so vollkommen erkannt worden: „Dieses Wesen ist in diesem Moment, nachdem es dieses Geistobjekt erkannt hat, erfreut, betrübt oder gleichgültig geworden.“ Denn was auch immer, ihr Mönche, von all diesen Wesen gesehen, gehört, empfunden oder erkannt wird, darin gibt es nichts, was vom Tathāgata ungesehen, ungehört, unempfunden oder unerkannt geblieben ist. Für die große Volksmenge jedoch gibt es das, was gesucht und unerreicht ist, das, was ungesucht und unerreicht ist, das, was gesucht und erreicht ist, und das, was ungesucht und erreicht ist. Für den Tathāgata aber gibt es überhaupt nichts, was unerreicht geblieben wäre, nichts, was nicht durch Wissen verwirklicht worden ist.

තස්මා තථාගතොති වුච්චතීති යං යථා ලොකෙන ගතං, තස්ස තථෙව ගතත්තා තථාගතොති වුච්චති. පාළියං පන ‘‘අභිසම්බුද්ධ’’න්ති වුත්තං, තං ගතසද්දෙන එකත්ථං. ඉමිනා නයෙන සබ්බවාරෙසු තථාගතොති නිගමස්ස අත්ථො වෙදිතබ්බො. තස්ස යුත්ති එකපුග්ගලවණ්ණනායං තථාගතසද්දවිත්ථාරෙ වුත්තායෙව. අපිචෙත්ථ අඤ්ඤදත්ථූති එකංසත්ථෙ නිපාතො. දක්ඛතීති දසො. වසං වත්තෙතීති වසවත්තී.

Darum heißt es „Tathāgata“: Wie es von der Welt erkannt (gata) wurde, ebenso wurde es von ihm erkannt; aufgrund dieses Erkannt-Habens wird er „Tathāgata“ genannt. Im Pali-Text jedoch wird das Wort „abhisambuddha“ (vollkommen erkannt) verwendet; dieses hat dieselbe Bedeutung wie das Wort „gata“. Auf diese Weise sollte bei allen Abschnitten die Bedeutung des Schlusssatzes „Tathāgata“ verstanden werden. Die Schlüssigkeit dieser Erklärung ist bereits in der ausführlichen Abhandlung über das Wort „Tathāgata“ in der Erklärung des Ekapuggala-Abschnitts dargelegt worden. Ferner ist hierbei das Wort „aññadatthu“ eine Partikel, die in der Bedeutung von „gewiss“ (ekaṃsa) gebraucht wird. Weil er sieht (dakkhati), wird er „Seher“ (daso) genannt. Weil er seinen Willen walten lässt (vasaṃ vatteti), wird er „Bezwinger“ (vasavattī) genannt.

සබ්බං ලොකං අභිඤ්ඤාති තෙධාතුකං ලොකසන්නිවාසං ජානිත්වා. සබ්බං ලොකෙ යථාතථන්ති තස්මිං තෙධාතුකලොකසන්නිවාසෙ යංකිඤ්චි නෙය්‍යං, සබ්බං තං යථාතථං අවිපරීතං ජානිත්වා. විසංයුත්තොති චතුන්නං [Pg.270] යොගානං පහානෙන විසංයුත්තො. අනූපයොති තණ්හාදිට්ඨිඋපයෙහි විරහිතො. සබ්බාභිභූති රූපාදීනි සබ්බාරම්මණානි අභිභවිත්වා ඨිතො. ධීරොති ධිතිසම්පන්නො. සබ්බගන්ථප්පමොචනොති සබ්බෙ චත්තාරොපි ගන්ථෙ මොචෙත්වා ඨිතො. ඵුට්ඨස්සාති ඵුට්ඨා අස්ස. ඉදඤ්ච කරණත්ථෙ සාමිවචනං. පරමා සන්තීති නිබ්බානං. තඤ්හි තෙන ඤාණඵුසනෙන ඵුට්ඨං. තෙනෙවාහ – නිබ්බානං අකුතොභයන්ති. අථ වා පරමාසන්තීති උත්තමා සන්ති. කතරා සාති? නිබ්බානං. යස්මා පන නිබ්බානෙ කුතොචි භයං නත්ථි, තස්මා තං අකුතොභයන්ති වුච්චති. විමුත්තො උපධිසඞ්ඛයෙති උපධිසඞ්ඛයසඞ්ඛාතෙ නිබ්බානෙ තදාරම්මණාය ඵලවිමුත්තියා විමුත්තො. සීහො අනුත්තරොති පරිස්සයානං සහනට්ඨෙන කිලෙසානඤ්ච හිංසනට්ඨෙන තථාගතො අනුත්තරො සීහො නාම. බ්‍රහ්මන්ති සෙට්ඨං. ඉතීති එවං තථාගතස්ස ගුණෙ ජානිත්වා. සඞ්ගම්මාති සමාගන්ත්වා. තං නමස්සන්තීති තං තථාගතං තෙ සරණං ගතා නමස්සන්ති. ඉදානි යං වදන්තා තෙ නමස්සන්ති, තං දස්සෙතුං දන්තොතිආදි වුත්තං. තං උත්තානත්ථමෙවාති.

„Nachdem er die ganze Welt erkannt hat“ bedeutet: nachdem er die aus den drei Daseinsbereichen bestehende Welt erkannt hat. „Alles in der Welt getreu der Wirklichkeit“ bedeutet: nachdem er alles, was in jener aus den drei Daseinsbereichen bestehenden Welt zu erkennen ist, getreu der Wirklichkeit und unverzerrt erkannt hat. „Entbunden“ (visaṃyutto) bedeutet: entbunden durch das Aufgeben der vier Joche (yoga). „Ungebunden“ (anūpayo) bedeutet: frei von den Anhaftungen von Begehren und Ansichten. „Alles überwindend“ (sabbābhibhū) bedeutet: gefestigt, nachdem er alle Objekte wie Formen usw. überwunden hat. „Standhaft“ (dhīro) bedeutet: mit Standhaftigkeit ausgestattet. „Alle Fesseln lösend“ (sabbaganthappamocano) bedeutet: gefestigt, nachdem er alle vier Fesseln gelöst hat. „Des Berührten“ (phuṭṭhassa) bedeutet: von ihm berührt; und dies ist ein Genitiv (sāmivacana) im Sinne eines Instrumentals (karaṇattha). „Der höchste Frieden“ (paramā santī) bedeutet Nibbāna; denn dieses ist durch das Berühren mit jenem Erkennen berührt worden. Deswegen sagte er: „Nibbāna, das furchtlos ist“ (akutobhaya). Oder aber „paramā santī“ bedeutet „der höchste Frieden“. Welcher ist das? Es ist Nibbāna. Da es im Nibbāna von nirgendwoher Furcht gibt, darum wird es „furchtlos“ (akutobhaya) genannt. „Befreit in der Vernichtung der Grundlagen“ (vimutto upadhisaṅkhaye) bedeutet: befreit im Nibbāna, welches als die Vernichtung der Grundlagen bezeichnet wird, durch die Frucht-Befreiung (phalavimutti), die dieses als Objekt hat. „Ein unübertrefflicher Löwe“ (sīho anuttaro) bedeutet: Wegen des Ertragens von Gefahren und wegen des Vernichtens der Befleckungen (kilesa) wird der Tathāgata ein unübertrefflicher Löwe genannt. „Brahma“ bedeutet das Vortrefflichste (seṭṭha). „So“ (iti) bedeutet: nachdem sie diese Vorzüge des Tathāgata so erkannt hatten. „Zusammengekommen“ (saṅgammā) bedeutet: sich versammelt habend. „Sie verehren ihn“ (taṃ namassanti) bedeutet: sie, die zu jenem Tathāgata Zuflucht genommen haben, verehren ihn. Um nun zu zeigen, mit welchen Worten sie ihn verehren, wurden die Worte beginnend mit „Gezähmt“ (danto) gesprochen. Dies hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

4. කාළකාරාමසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Kāḷakārāma-Sutta

24. චතුත්ථං අත්ථුප්පත්තියං නික්ඛිත්තං. කතරාය අත්ථුප්පත්තියන්ති? දසබලගුණකථාය. අනාථපිණ්ඩිකස්ස කිර ධීතා චූළසුභද්දා ‘‘සාකෙතනගරෙ කාළකසෙට්ඨිපුත්තස්ස ගෙහං ගච්ඡිස්සාමී’’ති සත්ථාරං උපසඞ්කමිත්වා, ‘‘භන්තෙ, අහං මිච්ඡාදිට්ඨිකකුලං ගච්ඡාමි. සචෙ තත්ථ සක්කාරං ලභිස්සාමි, එකස්මිං පුරිසෙ පෙසියමානෙ පපඤ්චො භවිස්සති, මං ආවජ්ජෙය්‍යාථ භගවා’’ති පටිඤ්ඤං ගහෙත්වා අගමාසි. සෙට්ඨි ‘‘සුණිසා මෙ ආගතා’’ති මඞ්ගලං කරොන්තොව බහුං ඛාදනීයභොජනීයං පටියාදෙත්වා පඤ්ච අචෙලකසතානි නිමන්තෙසි. සො තෙසු නිසින්නෙසු ‘‘ධීතා මෙ ආගන්ත්වා අරහන්තෙ වන්දතූ’’ති චූළසුභද්දාය පෙසෙසි. ආගතඵලා අරියසාවිකා අරහන්තෙති වුත්තමත්තෙයෙව ‘‘ලාභා වත මෙ’’ති උට්ඨහිත්වා ගතා තෙ නිස්සිරිකදස්සනෙ අචෙලකෙ දිස්වාව ‘‘සමණා නාම න එවරූපා හොන්ති, තාත, යෙසං නෙව අජ්ඣත්තං හිරී, න බහිද්ධා ඔත්තප්පං අත්ථී’’ති වත්වා ‘‘න ඉමෙ සමණා, ධීධී’’ති ඛෙළං පාතෙත්වා නිවත්තිත්වා අත්තනො වසනට්ඨානමෙව ගතා.

24. Die vierte [Lehrrede] wurde aufgrund eines besonderen Anlasses dargelegt. Aufgrund welches Anlasses? Wegen der Rede über die Vorzüge des Zehnkraft-Besitzers (Dasabala). Cūḷasubhaddā nämlich, die Tochter von Anāthapiṇḍika, dachte: „Ich werde in das Haus des Sohnes des Großkaufmanns Kāḷaka in der Stadt Sāketa gehen.“ Sie trat an den Meister heran und sprach: „Ehrwürdiger Herr, ich gehe in eine Familie mit falscher Anschauung. Wenn ich dort die Gelegenheit bekomme, Verehrung zu erweisen, so würde es zu lange dauern, wenn erst ein Bote ausgesandt werden müsste. Möge der Erhabene meiner gedenken.“ Nachdem sie sich dieses Versprechens versichert hatte, ging sie fort. Der Großkaufmann dachte: „Meine Schwiegertochter ist angekommen.“ Um ein Festmahl zu veranstalten, ließ er reichlich feste und weiche Speisen zubereiten und lud fünfhundert nackte Asketen ein. Als diese sich niedergelassen hatten, sandte er eine Nachricht an Cūḷasubhaddā: „Möge meine Schwiegertochter kommen und die Arahants verehren.“ Als die edle Schülerin, welche die Frucht des Stromeintritts erlangt hatte, das bloße Wort „Arahants“ hörte, stand sie sogleich auf und ging hin, im Gedanken: „Was für ein Segen für mich!“ Doch sobald sie diese nackten Asketen sah, die von wahrlich glanzlosem Äußeren waren, sprach sie: „Mönche sind wahrlich nicht von solcher Art, Vater, bei denen es weder innerlich Schamgefühl (hirī) noch äußerlich Scheu (ottappa) gibt.“ Sie fügte hinzu: „Das sind keine Mönche, pfui!“, spie aus, kehrte um und ging sogleich in ihre eigene Unterkunft zurück.

තතො [Pg.271] අචෙලකා ‘‘මහාසෙට්ඨි කුතො තෙ එවරූපා කාලකණ්ණී ලද්ධා, කිං සකලජම්බුදීපෙ අඤ්ඤා දාරිකා නත්ථී’’ති සෙට්ඨිං පරිභාසිංසු. සො ‘‘ආචරියා ජානිත්වා වා කතං හොතු අජානිත්වා වා, අහමෙත්ථ ජානිස්සාමී’’ති අචෙලකෙ උය්‍යොජෙත්වා සුභද්දාය සන්තිකං ගන්ත්වා ‘‘අම්ම, කස්මා එවරූපං අකාසි, කස්මා අරහන්තෙ ලජ්ජාපෙසී’’ති ආහ. තාත, අරහන්තා නාම එවරූපා න හොන්තීති. අථ නං සො ආහ –

Daraufhin beschimpften die nackten Asketen den Großkaufmann: „Großkaufmann, woher hast du eine solche Unglücksbringerin bekommen? Gibt es im ganzen Jambudīpa kein anderes Mädchen?“ Er schickte die nackten Asketen fort, indem er dachte: „Ihr Meister, ob es nun wissentlich oder unwissentlich getan wurde, ich werde mich selbst darum kümmern.“ Dann ging er zu Subhaddā und sagte: „Liebe Tochter, warum hast du so etwas getan? Warum hast du die Arahants beschämt?“ Sie antwortete: „Vater, wahre Arahants sind nicht von solcher Art.“ Daraufhin sagte er zu ihr:

‘‘කීදිසා සමණා තුය්හං, බාළ්හං ඛො නෙ පසංසසි;

කිංසීලා කිංසමාචාරා, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතා’’ති.

„Wie sind deine Asketen beschaffen, die du so sehr preist? Welche Tugend und welches Verhalten haben sie? Nun, da du gefragt bist, verkünde es mir!“

සා ආහ –

Sie sprach:

‘‘සන්තින්ද්‍රියා සන්තමනා, සන්තතෙජා ගුණමග්ගසණ්ඨිතා;

ඔක්ඛිත්තචක්ඛූ මිතභාණී, තාදිසා සමණා මම.

„Beruhigt in den Sinnen, beruhigt im Geist, von friedvollem Glanz, fest gegründet auf dem Pfad der Tugenden, mit gesenktem Blick und bedachtsamen Worten – von solcher Art sind meine Asketen.

‘‘වසන්ති වනමොගය්හ, නාගො ඡෙත්වාව බන්ධනං;

එකකියා අදුතියා, තාදිසා සමණා මමා’’ති.

Sie leben im Wald, den sie betreten haben, wie ein Elefantenbulle, der seine Fesseln zerrissen hat; einsam, ohne Gefährten – von solcher Art sind meine Asketen.“

එවඤ්ච පන වත්වා සෙට්ඨිස්ස පුරෙ ඨත්වා තිණ්ණං රතනානං ගුණං කථෙසි. සෙට්ඨි තස්සා වචනං සුත්වා ‘‘යදි එවං, තව සමණෙ ආනෙත්වා මඞ්ගලං කරොමා’’ති. සා පුච්ඡි ‘‘කදා කරිස්සථ, තාතා’’ති. සෙට්ඨි චින්තෙසි – ‘‘කතිපාහච්චයෙනාති වුත්තෙ පෙසෙත්වා පක්කොසාපෙය්‍යා’’ති. අථ නං ‘‘ස්වෙ අම්මා’’ති ආහ. සා සායන්හසමයෙ උපරිපාසාදං ආරුය්හ මහන්තං පුප්ඵසමුග්ගං ගහෙත්වා සත්ථු ගුණෙ අනුස්සරිත්වා අට්ඨ පුප්ඵමුට්ඨියො දසබලස්ස විස්සජ්ජෙත්වා අඤ්ජලිං පග්ගය්හ නමස්සමානා අට්ඨාසි. එවඤ්ච අවච – ‘‘භගවා ස්වෙ පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං මය්හං භික්ඛං ගණ්හථා’’ති. තානි පුප්ඵානි ගන්ත්වා දසබලස්ස මත්ථකෙ විතානං හුත්වා අට්ඨංසු. සත්ථා ආවජ්ජෙන්තො තං කාරණං අද්දස. ධම්මදෙසනාපරියොසානෙ අනාථපිණ්ඩිකමහාසෙට්ඨි දසබලං වන්දිත්වා ‘‘ස්වෙ, භන්තෙ, පඤ්චහි භික්ඛුසතෙහි සද්ධිං මම ගෙහෙ භික්ඛං ගණ්හථා’’ති ආහ. චූළසුභද්දාය නිමන්තිතම්හ සෙට්ඨීති. න, භන්තෙ, කඤ්චි ආගතං පස්සාමාති. ආම, සෙට්ඨි, සද්ධා පන උපාසිකා දූරෙ යොජනසතමත්ථකෙපි යොජනසහස්සමත්ථකෙපි ඨිතා හිමවන්තො විය පඤ්ඤායතීති වත්වා –

Nachdem sie dies gesagt hatte, stellte sie sich vor den Großkaufmann und verkündete die Vorzüge der Drei Juwelen. Als der Großkaufmann ihre Worte hörte, sagte er: „Wenn dem so ist, wollen wir deine Asketen einladen und eine Segnungsfeier veranstalten.“ Sie fragte: „Wann werdet ihr das tun, Vater?“ Der Großkaufmann überlegte: „Wenn ich sage: ‚Nach einigen Tagen‘, wird sie jemanden senden, um sie einzuladen.“ Daraufhin sagte er zu ihr: „Morgen, meine Liebe.“ Am Abend stieg sie auf das Dach des Palastes, nahm einen großen Blumenkorb, erinnerte sich an die Tugenden des Meisters, warf acht Handvoll Blumen hin zum Zehnkräfte-Besitzenden, erhob die gefalteten Hände zum Gruß und blieb ehrfurchtsvoll stehen. Und sie sprach: „Möge der Erhabene morgen zusammen mit fünfhundert Mönchen mein Almosen annehmen!“ Jene Blumen flogen herbei und bildeten einen Baldachin über dem Haupt des Zehnkräfte-Besitzenden. Als der Meister seine Aufmerksamkeit darauf richtete, erkannte er den Grund dafür. Am Ende der Lehrrede verbeugte sich der Großkaufmann Anāthapiṇḍika vor dem Zehnkräfte-Besitzenden und sagte: „Ehrwürdiger Herr, möget Ihr morgen zusammen mit fünfhundert Mönchen das Almosen in meinem Haus annehmen!“ „Großkaufmann, wir sind bereits von Cūḷasubhaddā eingeladen worden“, sprach er. „Ehrwürdiger Herr, ich sehe niemanden, der hergekommen ist“, erwiderte er. „Ja, Großkaufmann, aber eine gläubige Laienschülerin, selbst wenn sie in der Ferne steht, sei es hundert Yojanas oder tausend Yojanas entfernt, ist weithin sichtbar wie der Himavanta-Berg“, sprach er und fügte hinzu:

‘‘දූරෙ [Pg.272] සන්තො පකාසෙන්ති, හිමවන්තොව පබ්බතො;

අසන්තෙත්ථ න දිස්සන්ති, රත්තිං ඛිත්තා යථා සරා’’ති. (ධ. ප. 304) –

„Die Guten leuchten schon von weitem wie der Schneeberg; die Schlechten sieht man hier nicht, wie in der Nacht abgeschossene Pfeile.“

ඉමං ගාථමාහ. අනාථපිණ්ඩිකො ‘‘භන්තෙ, මම, ධීතු සඞ්ගහං කරොථා’’ති වන්දිත්වා පක්කාමි.

Nachdem er diese Strophe gesprochen hatte, verbeugte sich Anāthapiṇḍika und verabschiedete sich mit den Worten: „Ehrwürdiger Herr, erweist meiner Tochter diese Gunst.“ und ging fort.

සත්ථා ආනන්දත්ථෙරං ආමන්තෙසි – ‘‘අහං, ආනන්ද, සාකෙතං ගමිස්සාමි, පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං සලාකං දෙහි. දදන්තො ච ඡළභිඤ්ඤානංයෙව දදෙය්‍යාසී’’ති. ථෙරො තථා අකාසි. චූළසුභද්දා රත්තිභාගසමනන්තරෙ චින්තෙසි – ‘‘බුද්ධා නාම බහුකිච්චා බහුකරණීයා, මං සල්ලක්ඛෙය්‍ය වා න වා, කිං නු ඛො කරිස්සාමී’’ති. තස්මිං ඛණෙ වෙස්සවණො මහාරාජා චූළසුභද්දාය කථෙසි – ‘‘භද්දෙ, මා ඛො ත්වං විමනා අහොසි, මා දුම්මනා. අධිවුත්ථං තෙ භගවතා ස්වාතනාය භත්තං සද්ධිං භික්ඛුසඞ්ඝෙනා’’ති. සා තුට්ඨපහට්ඨා දානමෙව සංවිදහි. සක්කොපි ඛො දෙවරාජා විස්සකම්මං ආමන්තෙසි – ‘‘තාත, දසබලො චූළසුභද්දාය සන්තිකං සාකෙතනගරං ගච්ඡිස්සති, පඤ්ච කූටාගාරසතානි මාපෙහී’’ති. සො තථා අකාසි. සත්ථා පඤ්චහි ඡළභිඤ්ඤසතෙහි පරිවුතො කූටාගාරයානෙන මණිවණ්ණං ආකාසං විලිඛන්තො විය සාකෙතනගරං අගමාසි.

Der Meister wandte sich an den Ehrwürdigen Ānanda: „Ānanda, ich werde nach Sāketa reisen. Teile Lose für fünfhundert Mönche aus. Gib sie jedoch nur jenen, welche die sechs höheren Geisteskräfte besitzen.“ Der Thera tat wie geheißen. Am Ende der Nacht dachte Cūḷasubhaddā: „Die Buddhas haben viele Pflichten und vieles zu tun. Wird er mich beachten oder nicht? Was soll ich nur tun?“ In diesem Moment sprach der Großkönig Vessavaṇa zu Cūḷasubhaddā: „Liebe Dame, sei nicht besorgt und sei nicht niedergeschlagen. Der Erhabene hat deine Essenseinladung für morgen zusammen mit der Mönchsgemeinde angenommen.“ Voller Freude bereitete sie die Gaben vor. Auch Sakka, der König der Götter, wies Vissakamma an: „Mein Lieber, der Zehnkräfte-Besitzende wird zu Cūḷasubhaddā nach Sāketa reisen. Erschaffe fünfhundert Pavillons mit spitzen Dächern.“ Er tat wie geheißen. Begleitet von fünfhundert Mönchen mit den sechs höheren Geisteskräften reiste der Meister in den spitzbedachten Pavillons reitend nach Sāketa, gleichsam wie ein Zeichnen am smaragdgrünen Himmel.

සුභද්දා බුද්ධප්පමුඛස්ස භික්ඛුසඞ්ඝස්ස දානං දත්වා සත්ථාරං වන්දිත්වා ආහ – ‘‘භන්තෙ, මය්හං සසුරපක්ඛො මිච්ඡාදිට්ඨිකො, සාධු තෙසං අනුච්ඡවිකධම්මං කථෙථා’’ති. සත්ථා ධම්මං දෙසෙසි. කාළකසෙට්ඨි සොතාපන්නො හුත්වා අත්තනො උය්‍යානං දසබලස්ස අදාසි. අචෙලකා ‘‘අම්හාකං පඨමං දින්න’’න්ති නික්ඛමිතුං න ඉච්ඡන්ති. ‘‘ගච්ඡථ නීහරිතබ්බනියාමෙන තෙ නීහරථා’’ති සබ්බෙ නීහරාපෙත්වා තත්ථෙව සත්ථු විහාරං කාරෙත්වා බ්‍රහ්මදෙය්‍යං කත්වා උදකං පාතෙසි. සො කාළකෙන කාරිතතාය කාළකාරාමො නාම ජාතො. භගවා තස්මිං සමයෙ තත්ථ විහරති. තෙන වුත්තං – ‘‘සාකෙතෙ විහරති කාළකාරාමෙ’’ති.

Subhaddā gab der Mönchsgemeinde mit dem Buddha an der Spitze Gaben, verbeugte sich vor dem Meister und sagte: „Ehrwürdiger Herr, die Familie meines Schwiegervaters hat falsche Ansichten. Bitte verkündet ihnen eine angemessene Lehrrede.“ Der Meister lehrte das Dhamma. Der Großkaufmann Kāḷaka erlangte die Stufe des Stromeintritts und schenkte dem Zehnkräfte-Besitzenden seinen eigenen Park. Die nackten Asketen wollten nicht gehen und sagten: „Das wurde zuerst uns gegeben!“ Da man jedoch sagte: „Geht, treibt sie hinaus, so wie man Ausgestoßene hinausjagt!“, ließ er sie alle vertreiben, erbaute genau dort ein Kloster für den Meister, machte es zu einer edlen Schenkung und vollzog die feierliche Wasserweihe. Da es von Kāḷaka erbaut worden war, wurde es als Kāḷakārāma bekannt. Der Erhabene verweilte zu jener Zeit dort. Daher heißt es: „Er verweilte in Sāketa im Kāḷakārāma“.

භික්ඛූ ආමන්තෙසීති පඤ්චසතෙ භික්ඛූ ආමන්තෙසි. තෙ කිර සාකෙතනගරවාසිනො කුලපුත්තා සත්ථු ධම්මදෙසනං සුත්වා සත්ථු සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා උපට්ඨානසාලාය නිසින්නා ‘‘අහො බුද්ධගුණා නාම මහන්තා, එවරූපං නාම මිච්ඡාදිට්ඨිකං කාළකසෙට්ඨිං දිට්ඨිතො මොචෙත්වා සොතාපත්තිඵලං පාපෙත්වා [Pg.273] සකලනගරං සත්ථාරා දෙවලොකසදිසං කත’’න්ති දසබලස්ස ගුණං කථෙන්ති. සත්ථා තෙසං ගුණං කථෙන්තානං චිත්තං උපපරික්ඛිත්වා – ‘‘මයි ගතෙ මහතී දෙසනා සමුට්ඨිස්සති, දෙසනාපරියොසානෙ ච ඉමෙ පඤ්චසතා භික්ඛූ අරහත්තෙ පතිට්ඨහිස්සන්ති, මහාපථවී උදකපරියන්තං කත්වා කම්පිස්සතී’’ති ධම්මසභං ගන්ත්වා පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො තෙ භික්ඛූ ආදිං කත්වා යං, භික්ඛවෙ, සදෙවකස්ස ලොකස්සාති ඉමං දෙසනං ආරභි. එවමිදං සුත්තං ගුණකථාය නික්ඛිත්තන්ති වෙදිතබ්බං.

Mit den Worten „Er wandte sich an die Mönche“ wandte er sich an die fünfhundert Mönche. Diese waren Söhne angesehener Familien aus Sāketa, die, nachdem sie die Lehrverkündung des Meisters gehört hatten, in der Gegenwart des Meisters ordiniert worden waren. Sie saßen in der Versammlungshalle und rühmten die Qualitäten des Zehnkräfte-Besitzenden: „O wie großartig sind die Qualitäten des Buddha! Einen solchen Großkaufmann Kāḷaka mit falschen Ansichten hat er von seiner falschen Ansicht befreit, zur Frucht des Stromeintritts geführt und die ganze Stadt Sāketa einer Götterwelt gleichgemacht!“ Der Meister prüfte die Gedanken jener Mönche, die seine Vorzüge rühmten, und dachte: „Wenn ich dorthin gehe, wird sich eine große Lehrverkündung entfalten. Am Ende dieser Lehrrede werden diese fünfhundert Mönche die Arahatschaft erlangen, und die große Erde wird bis an die Grenzen des Wassers erbeben.“ Er begab sich zur Versammlungshalle, setzte sich auf den für ihn vorbereiteten erhabenen Buddha-Sitz und begann, beginnend mit jenen Mönchen, diese Lehrverkündung: „Was auch immer, ihr Mönche, für die Welt samt ihren Göttern...“. So ist zu verstehen, dass diese Lehrrede aufgrund dieser Lobrede aufgezeichnet wurde.

තත්ථ ‘‘තමහං ජානාමී’’ති පදපරියොසානෙ මහාපථවී උදකපරියන්තං කත්වා අකම්පිත්ථ. අබ්භඤ්ඤාසින්ති අභිඅඤ්ඤාසිං, ජානින්ති අත්ථො. විදිතන්ති පාකටං කත්වා ඤාතං. ඉමිනා එතං දස්සෙති – අඤ්ඤෙ ජානන්තියෙව, මයා පන පාකටං කත්වා විදිතන්ති. ඉමෙහි තීහි පදෙහි සබ්බඤ්ඤුතභූමි නාම කථිතා. තං තථාගතො න උපට්ඨාසීති තං ඡද්වාරිකං ආරම්මණං තථාගතො තණ්හාය වා දිට්ඨියා වා න උපට්ඨාසි න උපගඤ්ඡි. අයඤ්හි පස්සති භගවා චක්ඛුනා රූපං, ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි, සුවිමුත්තචිත්තො සො භගවා. සුණාති භගවා සොතෙන සද්දං. ඝායති භගවා ඝානෙන ගන්ධං. සායති භගවා ජිව්හාය රසං. ඵුසති භගවා කායෙන ඵොට්ඨබ්බං. විජානාති භගවා මනසා ධම්මං, ඡන්දරාගො භගවතො නත්ථි, සුවිමුත්තචිත්තො සො භගවා. තෙන වුත්තං – ‘‘තං තථාගතො න උපට්ඨාසී’’ති. ඉමිනා පදෙන ඛීණාසවභූමි කථිතාති වෙදිතබ්බා.

Darin: Am Ende des Satzes „Das weiß ich“ (tamahaṃ jānāmi) bebte die große Erde bis hinab zur Wassergrenze. „Ich habe erkannt“ (abbhaññāsiṃ) bedeutet „ich habe mit höherem Wissen erkannt, ich weiß“ (abhijāniṃ, jānāmi). „Bekannt“ (viditaṃ) bedeutet „offenkundig gemacht und erkannt“ (pākaṭaṃ katvā ñātaṃ). Damit zeigt er Folgendes: Andere wissen es zwar auch, aber von mir wurde es offenkundig gemacht und erkannt. Durch diese drei Ausdrücke wird die sogenannte „Ebene der Allwissenheit“ (sabbaññutabhūmi) dargelegt. „Der Tathāgata stützte sich nicht darauf“ (taṃ tathāgato na upaṭṭhāsi) bedeutet, dass der Tathāgata jenes an den sechs Sinnenstoren auftretende Objekt weder durch Begehren (taṇhā) noch durch Ansichten (diṭṭhi) herannahte oder sich darauf stützte. Denn der Erhabene sieht mit dem Auge eine Form, doch beim Erhabenen gibt es kein Begehren und keine Leidenschaft (chandarāgo); jener Erhabene ist von völlig befreitem Geist. Der Erhabene hört mit dem Ohr einen Ton. Der Erhabene riecht mit der Nase einen Duft. Der Erhabene schmeckt mit der Zunge einen Geschmack. Der Erhabene tastet mit dem Körper eine Berührung. Der Erhabene erkennt mit dem Geist ein Geistesobjekt; beim Erhabenen gibt es kein Begehren und keine Leidenschaft, jener Erhabene ist von völlig befreitem Geist. Darum wurde gesagt: „Der Tathāgata stützte sich nicht darauf.“ Es ist zu verstehen, dass durch diesen Satz die „Ebene des Triebversiegten“ (khīṇāsavabhūmi) dargelegt wird.

තං මමස්ස මුසාති තං මෙ වචනං මුසාවාදො නාම භවෙය්‍ය. තං පස්ස තාදිසමෙවාති තම්පි මුසාවාදො භවෙය්‍ය. තං මමස්ස කලීති තං වචනං මය්හං දොසො භවෙය්‍යාති අත්ථො. එත්තාවතා සච්චභූමි නාම කථිතාති වෙදිතබ්බා.

„Das wäre für mich eine Lüge“ (taṃ mamassa musā) bedeutet: Jene meine Aussage wäre eine Lüge (musāvādo). „Sieh, das wäre genau dasselbe“ (taṃ passa tādisameva) bedeutet: Auch jene Aussage wäre eine Lüge. „Das wäre für mich ein Fehler“ (taṃ mamassa kalī) bedeutet: Diese Aussage wäre für mich eine Verfehlung (doso). Dadurch, so ist zu verstehen, ist die sogenannte „Ebene der Wahrheit“ (saccabhūmi) dargelegt.

දට්ඨා දට්ඨබ්බන්ති දිස්වා දට්ඨබ්බං. දිට්ඨං න මඤ්ඤතීති තං දිට්ඨං රූපායතනං ‘‘අහං මහාජනෙන දිට්ඨමෙව පස්සාමී’’ති තණ්හාමානදිට්ඨීහි න මඤ්ඤති. අදිට්ඨං න මඤ්ඤතීති ‘‘අහං මහාජනෙන අදිට්ඨමෙව එතං පස්සාමී’’ති එවම්පි තණ්හාදීහි මඤ්ඤනාහි න මඤ්ඤති. දට්ඨබ්බං න මඤ්ඤතීති ‘‘මහාජනෙන දිට්ඨං පස්සාමී’’ති එවම්පි තාහි මඤ්ඤනාහි න මඤ්ඤති. දට්ඨබ්බඤ්හි අදිට්ඨම්පි හොතියෙව. එවරූපානි හි වචනානි තීසුපි කාලෙසු ලබ්භන්ති, තෙනස්ස අත්ථො වුත්තො. දට්ඨාරං න මඤ්ඤතීති පස්සිතාරං [Pg.274] එකසත්තං නාම තාහි මඤ්ඤනාහි න මඤ්ඤතීති අත්ථො. සෙසට්ඨානෙසුපි ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉමිනා එත්තකෙන ඨානෙන සුඤ්ඤතාභූමි නාම කථිතා.

„Nachdem er das zu Sehende gesehen hat“ (daṭṭhā daṭṭhabbaṃ) bedeutet: nach dem Sehen des zu Sehenden. „Er stellt sich das Gesehene nicht vor“ (diṭṭhaṃ na maññati) bedeutet: Er stellt sich jenes gesehene Form-Objekt (rūpāyatana) nicht durch Begehren, Dünkel und Ansichten vor, indem er denkt: „Ich sehe genau das, was von der großen Menge gesehen wird.“ „Er stellt sich das Ungesehene nicht vor“ (adiṭṭhaṃ na maññati) bedeutet: Er stellt sich auch nicht durch solche Vorstellungen wie Begehren usw. vor: „Ich sehe dieses von der großen Menge Ungesehene.“ „Er stellt sich das zu Sehende nicht vor“ (daṭṭhabbaṃ na maññati) bedeutet: Er stellt sich auch nicht durch jene Vorstellungen vor: „Ich sehe das von der großen Menge Gesehene.“ Denn was zu sehen ist, kann in der Tat auch ungesehen sein. Solche Wörter werden nämlich in allen drei Zeiten verwendet, weshalb dieser Sinn erklärt wurde. „Er stellt sich den Sehenden nicht vor“ (daṭṭhāraṃ na maññati) bedeutet, dass er sich kein einzelnes Wesen als „Sehenden“ durch jene Vorstellungen vorstellt. Auch an den übrigen Stellen ist der Sinn nach dieser Methode zu verstehen. Durch diesen gesamten Abschnitt wird die sogenannte „Ebene der Leerheit“ (suññatābhūmi) dargelegt.

ඉති ඛො, භික්ඛවෙති එවං ඛො, භික්ඛවෙ. තාදීයෙව තාදීති තාදිතා නාම එකසදිසතා. තථාගතො ච යාදිසො ලාභාදීසු, තාදිසොව අලාභාදීසු. තෙන වුත්තං – ‘‘ලාභෙපි තාදී, අලාභෙපි තාදී. යසෙපි තාදී, අයසෙපි තාදී. නින්දායපි තාදී, පසංසායපි තාදී. සුඛෙපි තාදී, දුක්ඛෙපි තාදී’’ති (මහානි. 38, 192). ඉමාය තාදිතාය තාදී. තම්හා ච පන තාදිම්හාති තතො තථාගතතාදිතො අඤ්ඤො උත්තරිතරො වා පණීතතරො වා තාදී නත්ථීති එත්තාවතා තාදිභූමි නාම කථිතා. ඉමාහි පඤ්චභූමීහි දෙසනං නිට්ඨාපෙන්තස්ස පඤ්චසුපි ඨානෙසු මහාපථවී සක්ඛිභාවෙන අකම්පිත්ථ. දෙසනාපරියොසානෙ තෙ පඤ්චසතෙ අධුනාපබ්බජිතෙ කුලපුත්තෙ ආදිං කත්වා තං ඨානං පත්තානං දෙවමනුස්සානං චතුරාසීති පාණසහස්සානි අමතපානං පිවිංසු.

„So also, Mönche“ (iti kho bhikkhave) bedeutet: auf diese Weise, Mönche. „Eben jener Unerschütterliche“ (tādīyeva tādī) – das sogenannte „Such-Sein“ (tāditā) bedeutet Gleichbleiben (ekasadisatā). Und wie der Tathāgata bei Gewinn usw. ist, ebenso ist er auch bei Verlust usw. Darum wurde gesagt: „Gleichmütig bei Gewinn, gleichmütig bei Verlust. Gleichmütig bei Ruhm, gleichmütig bei Ruhmlosigkeit. Gleichmütig bei Tadel, gleichmütig bei Lob. Gleichmütig bei Glück, gleichmütig bei Leid.“ Wegen dieses Such-Seins (tāditā) ist er ein „Solcher“ (tādī). „Und von jenem Solchen“ (tamhā ca pana tādimhā) bedeutet: Es gibt keinen anderen „Solchen“ (tādī), der höher oder vortrefflicher wäre als jener tathāgata-tādī. Dadurch ist die sogenannte „Ebene des Unerschütterlichen“ (tādibhūmi) dargelegt. Während der Erhabene die Lehrrede mit diesen fünf Ebenen abschloss, bebte die große Erde an allen fünf Stellen als Zeuge. Am Ende der Lehrrede tranken vierundachtzigtausend Lebewesen, angefangen mit jenen fünfhundert kürzlich ordinierten Söhnen aus gutem Hause bis hin zu den an jenen Ort gelangten Göttern und Menschen, den Trank der Todeslosigkeit.

භගවාපි සුත්තං නිට්ඨාපෙත්වා ගාථාහි කූටං ගණ්හන්තො යංකිඤ්චීතිආදිමාහ. තත්ථ අජ්ඣොසිතං සච්චමුතං පරෙසන්ති පරෙසං සද්ධාය පරපත්තියායනාය සච්චමුතන්ති මඤ්ඤිත්වා අජ්ඣොසිතං ගිලිත්වා පරිනිට්ඨාපෙත්වා ගහිතං. සයසංවුතෙසූති සයමෙව සංවරිත්වා පියායිත්වා ගහිතගහණෙසු, දිට්ඨිගතිකෙසූති අත්ථො. දිට්ඨිගතිකා හි සයං සංවුතාති වුච්චන්ති. සච්චං මුසා වාපි පරං දහෙය්‍යාති තෙසු සයං සංවුතසඞ්ඛාතෙසු දිට්ඨිගතිකෙසු තථාගතො තාදී තෙසං එකම්පි වචනං ‘‘ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති එවං සච්චං මුසා වාපි පරං උත්තමං කත්වා න ඔදහෙය්‍ය, න සද්දහෙය්‍ය, න පත්තියායෙය්‍ය. එතඤ්ච සල්ලන්ති එතං දිට්ඨිසල්ලං. පටිකච්ච දිස්වාති පුරෙතරං බොධිමූලෙයෙව දිස්වා. විසත්තාති ලග්ගා ලගිතා පලිබුද්ධා. ජානාමි පස්සාමි තථෙව එතන්ති යථායං පජා අජ්ඣොසිතා ගිලිත්වා පරිනිට්ඨාපෙත්වා විසත්තා ලග්ගා ලගිතා, එවං අහම්පි ජානාමි පස්සාමි. තථා එවං යථා එතාය පජාය ගහිතන්ති එවං අජ්ඣොසිතං නත්ථි තථාගතානන්ති අත්ථො.

Auch der Erhabene sprach, nachdem er das Sutta beendet hatte, um es mit Versen zu krönen, die Strophe, die mit „Was auch immer...“ (yaṃ kiñci) beginnt. Darin: „Das von anderen festgesetzte Wahre und Gedachte“ (ajjhositaṃ saccamutaṃ paresaṃ) bedeutet: Nachdem sie im Glauben an andere, im Vertrauen auf andere dachten: „Das ist wahr, das ist gedacht/erkannt“, haben sie sich darauf festgelegt, es verschluckt (gilitvā), zu Ende geführt (pariniṭṭhāpetvā) und ergriffen (gahitaṃ). „Unter den selbst Beherrschten“ (sayasaṃvutesu) bedeutet: unter jenen Vertretern falscher Ansichten (diṭṭhigatikesu), die sich selbst gezügelt, liebgewonnen und an ihren Ansichten festgehalten haben. Denn die Vertreter falscher Ansichten werden als „selbst beherrscht“ bezeichnet. „Er würde weder Wahres noch Falsches als überlegen hinstellen“ (saccaṃ musā vāpi paraṃ daheyyā) bedeutet: Unter jenen Vertretern falscher Ansichten, die als „selbst beherrscht“ gelten, ist der Tathāgata unerschütterlich (tādī). Er würde keine einzige ihrer Aussagen wie „Nur dies ist wahr, alles andere ist töricht“ als wahr oder falsch überlegen (paraṃ uttamaṃ katvā) hinstellen (na odaheyya), noch daran glauben (na saddaheyya) oder darauf vertrauen (na pattiyāyeyya). „Und diesen Pfeil“ (etañca sallaṃ) bedeutet: diesen Pfeil der Ansichten (diṭṭhisallaṃ). „Im Voraus sehend“ (paṭikacca disvā) bedeutet: schon zuvor am Fuße des Bodhi-Baumes sehend. „Verstrickt“ (visattā) bedeutet: angehaftet, hängengeblieben, umschlungen (laggā lagitā palibuddhā). „Ich weiß und sehe dies ebenso“ (jānāmi passāmi tatheva etaṃ) bedeutet: So wie diese Schar der Wesen sich festgesetzt hat, es verschluckt hat, zu Ende geführt hat, verstrickt, angehaftet und hängengeblieben ist, so weiß und sehe auch ich es. „Ebenso, wie es von dieser Schar der Wesen ergriffen wurde“ bedeutet: Ein solches Festsetzen (ajjhositaṃ) gibt es für die Tathāgatas nicht.

5. බ්‍රහ්මචරියසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Brahmacariya-Sutta

25. පඤ්චමෙ [Pg.275] ජනකුහනත්ථන්ති තීහි කුහනවත්ථූහි ජනස්ස කුහනත්ථාය. න ජනලපනත්ථන්ති න ජනස්ස උපලාපනත්ථං. න ලාභසක්කාරසිලොකානිසංසත්ථන්ති න චීවරාදිථුතිවචනත්ථං. න ඉතිවාදප්පමොක්ඛානිසංසත්ථන්ති න තෙන තෙන කාරණෙන කතවාදානිසංසත්ථං, න වාදස්ස පමොක්ඛානිසංසත්ථං. න ඉති මං ජනො ජානාතූති න ‘‘එවං කිර එස භික්ඛු, එවං කිර එස භික්ඛූ’’ති ජනස්ස ජානනත්ථාය. සංවරත්ථන්ති පඤ්චහි සංවරෙහි සංවරණත්ථාය. පහානත්ථන්ති තීහි පහානෙහි පජහනත්ථාය. විරාගත්ථන්ති රාගාදීනං විරජ්ජනත්ථාය. නිරොධත්ථන්ති තෙසංයෙව නිරුජ්ඣනත්ථාය. අනීතිහන්ති ඉතිහපරිවජ්ජිතං, අපරපත්තියන්ති අත්ථො. නිබ්බානොගධගාමිනන්ති නිබ්බානස්ස අන්තොගාමිනං. මග්ගබ්‍රහ්මචරියඤ්හි නිබ්බානං ආරම්මණං කරිත්වා නිබ්බානස්ස අන්තොයෙව වත්තති පවත්තති. පටිපජ්ජන්තීති දුවිධම්පි පටිපජ්ජන්ති. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථෙත්වා ගාථාසු විවට්ටමෙව කථිතං.

25. Im fünften [Sutta]: „Nicht um die Menschen zu blenden“ (janakuhanatthaṃ) bedeutet: nicht zum Zwecke des Blendens der Menschen durch die drei Arten von Täuschungen (kuhanavatthu). „Nicht um die Menschen zu beschwatzen“ (na janalapanatthaṃ) bedeutet: nicht zum Zwecke des Überredens oder Betörens der Menschen. „Nicht wegen des Vorteils von Gewinn, Ehrung und Ruhm“ (na lābhasakkārasilokānisaṃsatthaṃ) bedeutet: nicht um Gewänder usw. und Lobesworte zu erlangen. „Nicht wegen des Vorteils, Debatten zu gewinnen“ (na itivādappamokkhānisaṃsatthaṃ) bedeutet: nicht um des Nutzens willen von Debatten, die aus diesem oder jenem Grund geführt werden, und nicht um des Vorteils willen, sich aus Anschuldigungen anderer zu befreien. „Nicht, damit die Menschen mich so kennen“ (na iti maṃ jano jānātūti) bedeutet: nicht, damit die Menschen wissen: „So ist wahrlich dieser Mönch, so ist dieser Mönch!“ „Zum Zwecke der Zügelung“ (saṃvaratthaṃ) bedeutet: zum Zwecke der Beherrschung durch die fünf Arten der Zügelung (saṃvara). „Zum Zwecke des Aufgebens“ (pahānatthaṃ) bedeutet: zum Zwecke des Aufgebens durch die drei Arten des Aufgebens (pahāna). „Zum Zwecke der Begierdelosigkeit“ (virāgatthaṃ) bedeutet: zum Zwecke des Schwindens von Gier usw. „Zum Zwecke des Aufhörens“ (nirodhatthaṃ) bedeutet: zum Zwecke des Erlöschens eben jener Gier usw. „Frei von Hörensagen“ (anītiham) bedeutet: frei von „So-sei-es-Überlieferungen“ (Campā, itihaparivajjitaṃ), das heißt, nicht von der Überzeugung anderer abhängig (aparapattiyaṃ). „Das ins Nibbāna mündet“ (nibbānogadhagāminaṃ) bedeutet: das in das Innere des Nibbāna führt. Denn das Pfad-Heilsleben (maggabrahmacariya) nimmt das Nibbāna als Objekt und verläuft und besteht genau im Inneren des Nibbāna. „Sie praktizieren“ (paṭipajjanti) bedeutet: sie praktizieren auf beide Weisen. Nachdem in diesem Sutta das Kreisen im Dasein (vaṭṭa) und das Entrinnen daraus (vivaṭṭa) dargelegt wurden, wird in den Strophen ausschließlich das Entrinnen (vivaṭṭa) dargelegt.

6. කුහසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Kuha-Sutta

26. ඡට්ඨෙ කුහාති කුහකා. ථද්ධාති කොධෙන ච මානෙන ච ථද්ධා. ලපාති උපලාපකා. සිඞ්ගීති ‘‘තත්ථ කතමං සිඞ්ගං, යං සිඞ්ගං සිඞ්ගාරතා චාතුරතා චාතුරියං පරික්ඛත්තතා පාරික්ඛත්තිය’’න්ති (විභ. 852) එවං වුත්තෙහි සිඞ්ගසදිසෙහි පාකටකිලෙසෙහි සමන්නාගතා. උන්නළාති උග්ගතනළා තුච්ඡමානං උක්ඛිපිත්වා ඨිතා. අසමාහිතාති චිත්තෙකග්ගමත්තස්සාපි අලාභිනො. න මෙ තෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකාති තෙ මය්හං භික්ඛූ මම සන්තකා න හොන්ති. ‘‘තෙ මය්හ’’න්ති ඉදං පන සත්ථාරං උද්දිස්ස පබ්බජිතත්තා වුත්තං. තෙ ඛො මෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛූ මාමකාති ඉධාපි මෙති අත්තානං උද්දිස්ස පබ්බජිතත්තා වදති, සම්මාපටිපන්නත්තා පන ‘‘මාමකා’’ති ආහ. වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජන්තීති සීලාදීහි ගුණෙහි වඩ්ඪනතො වුද්ධිං, නිච්චලභාවෙන විරූළ්හිං, සබ්බත්ථ පත්ථටතාය වෙපුල්ලං පාපුණන්ති. තෙ පනෙතෙ යාව අරහත්තමග්ගා විරුහන්ති, අරහත්තඵලං පත්තෙ විරූළ්හා නාම හොන්ති. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙපි ගාථාසුපි වට්ටවිවට්ටමෙව කථිතං.

26. Im sechsten Sutta: Zu „kuhā“ (Heuchler): Heuchler (kuhakā) sind diejenigen, die Menschen in Erstaunen versetzen, indem sie fälschlicherweise hohe Errungenschaften andeuten. Zu „thaddhā“ (starrköpfig): Sie sind starrköpfig durch Zorn und Stolz. Zu „lapā“ (Schwätzer): Schmeichler, die die Spender beschwatzen. Zu „siṅgī“ (Kokette): Sie sind mit offensichtlichen Befleckungen behaftet, die einem Horn gleichen, gemäß den Worten: „Was ist dort das Horn? Das Horn ist Koketterie, Geziertheit, Schläue, Hartnäckigkeit, Verschanzung.“ Zu „unnaḷā“ (aufgeblasen): Sie stehen da, indem sie einen hohlen Stolz emporheben, wie nach oben gewachsenes Schilfrohr. Zu „asamāhitā“ (unkonzentriert): Sie erlangen nicht einmal das bloße Maß an Einspitzigkeit des Geistes. Zu „na me te, bhikkhave, bhikkhū māmakā“ (Diese Mönche, o Mönche, gehören nicht mir): Jene Mönche gehören nicht mir, sie sind nicht mein Eigen. Der Ausdruck „Sie sind mein“ (te mayhaṃ) ist in Bezug auf das Hinausgehen in die Hauslosigkeit unter Bezugnahme auf den Meister gesprochen. Bei den Worten „Te kho me, bhikkhave, bhikkhū māmakā“ (Diese Mönche aber, o Mönche, gehören mir) sagt er „mir“ (me), weil sie im Hinblick auf ihn selbst ordiniert wurden; aufgrund ihrer rechten Praxis aber sagt er „gehören mir“ (māmakā). Zu „vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ āpajjanti“ (sie gelangen zu Wachstum, Gedeihen und Fülle): Sie erlangen Wachstum (vuddhi) durch das Wachsen an Tugend und anderen guten Eigenschaften; Gedeihen (virūḷhi) durch den unerschütterlichen Zustand der Frucht; Fülle (vepulla) durch die weite Verbreitung überall. Jene Mönche wachsen bis zum Pfad der Heiligkeit (arahattamagga); haben sie die Frucht der Heiligkeit (arahattaphala) erreicht, nennt man sie „vollendet Gedehte“ (virūḷhā). So wird in diesem Sutta wie auch in den Versen nur der Kreislauf des Leidens (vaṭṭa) und das Entrinnen aus dem Kreislauf (vivaṭṭa) dargelegt.

7. සන්තුට්ඨිසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Santuṭṭhi-Sutta (Sutta über die Zufriedenheit)

27. සත්තමෙ [Pg.276] අප්පානීති පරිත්තානි. සුලභානීති සුඛෙන ලද්ධබ්බානි, යත්ථ කත්ථචි සක්කා හොන්ති ලභිතුං. අනවජ්ජානීති නිද්දොසානි. පිණ්ඩියාලොපභොජනන්ති ජඞ්ඝාපිණ්ඩියබලෙන චරිත්වා ආලොපමත්තං ලද්ධං භොජනං. පූතිමුත්තන්ති යංකිඤ්චි මුත්තං. යථා හි සුවණ්ණවණ්ණොපි කායො පූතිකායොති වුච්චති, එවං අභිනවම්පි මුත්තං පූතිමුත්තමෙව.

27. Im siebten Sutta: Zu „appāni“ (geringfügig): winzig. Zu „sulabhāni“ (leicht zu erlangen): mühelos zu bekommen, man kann sie an jedem beliebigen Ort erhalten. Zu „anavajjāni“ (tadellos): fehlerfrei. Zu „piṇḍiyālopabhojanaṃ“ (die Nahrung aus Almosenspeise): die Speise, die man erhält, indem man mit der Kraft der eigenen Waden umherwandert und die nur aus Brocken besteht. Zu „pūtimuttaṃ“ (fauliger Urin): irgendein Urin. Denn wie selbst ein goldfarbener Körper als „fauliger Körper“ (pūtikāya) bezeichnet wird, so ist auch ganz frischer Urin eben „fauliger Urin“.

විඝාතොති විගතඝාතො, චිත්තස්ස දුක්ඛං න හොතීති අත්ථො. දිසා නප්පටිහඤ්ඤතීති යස්ස හි ‘‘අසුකට්ඨානං නාම ගතො චීවරාදීනි ලභිස්සාමී’’ති චිත්තං උප්පජ්ජති, තස්ස දිසා පටිහඤ්ඤති නාම. යස්ස එවං න උප්පජ්ජති, තස්ස නප්පටිහඤ්ඤති නාම. ධම්මාති පටිපත්තිධම්මා. සාමඤ්ඤස්සානුලොමිකාති සමණධම්මස්ස අනුලොමා. අධිග්ගහිතාති සබ්බෙතෙ තුට්ඨචිත්තස්ස භික්ඛුනො අධිග්ගහිතා හොන්ති අන්තොගතා න පරිබාහිරාති.

Zu „vighāto“ (Bedrängnis): frei von Bedrängnis; die Bedeutung ist, dass kein geistiges Leiden entsteht. Zu „disā nappaṭihaññati“ (die Himmelsrichtungen sind nicht versperrt): Wenn bei jemandem der Gedanke entsteht: „Wenn ich an jenen bestimmten Ort gehe, werde ich Gewänder und anderes erhalten“, so gilt für diesen Mönch die Himmelsrichtung als versperrt. Bei wem ein solcher Gedanke nicht entsteht, für den gilt sie als nicht versperrt. Zu „dhammā“ (Dinge/Eigenschaften): die Eigenschaften der Praxis. Zu „sāmaññassānulomikā“ (dem Mönchtum angemessen): im Einklang mit den Pflichten des Mönchslebens. Zu „adhiggahitā“ (erlangt/erfasst): Alle diese sind vom Mönch mit zufriedenem Geist erfasst worden; sie sind verinnerlicht und nicht äußerlich geblieben.

8. අරියවංසසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Ariyavaṃsa-Sutta (Sutta über die edlen Traditionen)

28. අට්ඨමස්ස අජ්ඣාසයිකො නික්ඛෙපො. ඉමං කිර මහාඅරියවංසසුත්තන්තං භගවා ජෙතවනමහාවිහාරෙ ධම්මසභායං පඤ්ඤත්තවරබුද්ධාසනෙ නිසින්නො අත්තනොපි පරපුග්ගලානම්පි අජ්ඣාසයවසෙන පරිවාරෙත්වා නිසින්නානි චත්තාලීස භික්ඛුසහස්සානි, ‘‘භික්ඛවෙ’’ති ආමන්තෙත්වා චත්තාරොමෙ, භික්ඛවෙ, අරියවංසාති ආරභි. තත්ථ අරියවංසාති අරියානං වංසා. යථා හි ඛත්තියවංසො බ්‍රාහ්මණවංසො වෙස්සවංසො සුද්දවංසො සමණවංසො කුලවංසො රාජවංසො, එවං අයම්පි අට්ඨමො අරියවංසො අරියතන්ති අරියපවෙණී නාම හොති. සො ඛො පනායං අරියවංසො ඉමෙසං වංසානං මූලගන්ධාදීනං කාළානුසාරිගන්ධාදයො විය අග්ගමක්ඛායති.

28. Das achte Sutta hat eine Darlegung, die auf den Neigungen des Erhabenen und anderer beruht. Es heißt, dass der Erhabene dieses große Ariyavaṃsa-Suttanta im großen Jetavana-Kloster in der Lehrhalle auf dem hergerichteten, edlen Buddha-Sitz verkündete. Entsprechend seiner eigenen Absicht und den Neigungen der anderen Personen sprach er zu den vierzigtausend ihn umringenden Mönchen, rief sie mit den Worten „Mönche!“ an und begann mit: „Vier edle Traditionen gibt es, o Mönche“. Darin bedeutet „ariyavaṃsā“ (edle Traditionen) die Traditionslinien der Edlen. Wie es nämlich das Adelsgeschlecht, das Brahmanengeschlecht, das Händlergeschlecht, das Arbeitergeschlecht, das Mönchsgeschlecht, das Familiengeschlecht und das Königsgeschlecht gibt, so ist auch diese achte die edle Traditionslinie, die als der rote Faden der Edlen, als die Ahnenreihe der Edlen bekannt ist. Diese edle Tradition wird unter all diesen Geschlechtern als die höchste bezeichnet, so wie der Duft von schwarzem Aloeholz unter den Wurzeldüften als der höchste gilt.

කෙ පන තෙ අරියා, යෙසං එතෙ වංසාති? අරියා වුච්චන්ති බුද්ධා ච පච්චෙකබුද්ධා ච තථාගතසාවකා ච, එතෙසං අරියානං වංසාති අරියවංසා. ඉතො පුබ්බෙ හි සතසහස්සකප්පාධිකානං චතුන්නං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යානං මත්ථකෙ තණ්හඞ්කරො, මෙධඞ්කරො, සරණඞ්කරො, දීපඞ්කරොති චත්තාරො [Pg.277] බුද්ධා උප්පන්නා, තෙ අරියා, තෙසං අරියානං වංසාති අරියවංසා. තෙසං බුද්ධානං පරිනිබ්බානතො අපරභාගෙ අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යං අතික්කමිත්වා කොණ්ඩඤ්ඤො නාම බුද්ධො උප්පන්නො…පෙ… ඉමස්මිං කප්පෙ කකුසන්ධො, කොණාගමනො, කස්සපො, අම්හාකං භගවා ගොතමොති චත්තාරො බුද්ධා උප්පන්නා, තෙසං අරියානං වංසාති අරියවංසා. අපිච අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං සබ්බබුද්ධ-පච්චෙකබුද්ධ-බුද්ධසාවකානං අරියානං වංසාති අරියවංසා.

Wer aber sind diese Edlen, deren Traditionslinien diese sind? Als Edle werden die Buddhas, die Paccekabuddhas und die Schüler des Tathāgata bezeichnet; die Traditionslinien dieser Edlen sind die edlen Traditionen. Denn vor diesem Weltzeitalter, am Ende von vier unermesslichen Zeitaltern und hunderttausend Weltzeitaltern darüber hinaus, erschienen die vier Buddhas Taṇhaṅkara, Medhaṅkara, Saraṇaṅkara und Dīpaṅkara. Diese waren die Edlen, und die Traditionslinie dieser Edlen ist die edle Tradition. Nach dem vollkommenen Verlöschen dieser Buddhas, nach dem Vergehen eines unermesslichen Zeitalters, erschien der Buddha namens Koṇḍañña... und so weiter... In diesem Weltzeitalter erschienen die vier Buddhas Kakusandha, Koṇāgamana, Kassapa und unser Erhabener Gotama. Diese waren die Edlen, und die Traditionslinie dieser Edlen ist die edle Tradition. Zudem ist es die Traditionslinie der Edlen, das heißt aller vergangenen, zukünftigen und gegenwärtigen Buddhas, Paccekabuddhas und Buddha-Schüler; daher heißen sie edle Traditionen.

තෙ ඛො පනෙතෙ අග්ගඤ්ඤා අග්ගාති ජානිතබ්බා, රත්තඤ්ඤා දීඝරත්තං පවත්තාති ජානිතබ්බා, වංසඤ්ඤා වංසාති ජානිතබ්බා. පොරාණා න අධුනුප්පත්තිකා. අසංකිණ්ණා අවිකිණ්ණා අනපනීතා. අසංකිණ්ණපුබ්බා අතීතබුද්ධෙහිපි න සංකිණ්ණපුබ්බා, ‘‘කි ඉමෙහී’’ති න අපනීතපුබ්බා. න සංකීයන්තීති ඉදානිපි න අපනීයන්ති. න සංකීයිස්සන්තීති අනාගතබුද්ධෙහිපි න අපනීයිස්සන්ති. යෙ ලොකෙ විඤ්ඤූ සමණබ්‍රාහ්මණා, තෙහි අප්පටිකුට්ඨා, සමණෙහි බ්‍රාහ්මණෙහි විඤ්ඤූහි අනින්දිතා අගරහිතා.

Diese edlen Traditionen müssen wahrlich als die höchsten und vorzüglichsten erkannt werden, als alteingesessen und von langer Dauer seiend, als die wahren Ahnenreihen. Sie sind uralt, nicht erst in jüngster Zeit entstanden. Sie sind unvermischt, unverdorben und unverworfen. Niemals zuvor wurden sie vermischt oder aufgegeben, selbst von den Buddhas der Vergangenheit wurden sie nie zuvor verworfen, im Sinne von „Was soll man mit diesen anfangen?“. Sie werden nicht verworfen, das heißt, auch in der Gegenwart werden sie nicht aufgegeben. Sie werden nicht verworfen werden, das heißt, auch von zukünftigen Buddhas werden sie nicht verworfen werden. Sie sind unbeanstandet von den weisen Asketen und Brahmanen in der Welt, ungetadelt und ungescholten von den weisen Asketen und Brahmanen.

සන්තුට්ඨො හොතීති පච්චයසන්තොසවසෙන සන්තුට්ඨො හොති. ඉතරීතරෙනාති න ථූලසුඛුමලූඛපණීතථිරජිණ්ණානං යෙන කෙනචි, අථ ඛො යථාලද්ධාදීනං ඉතරීතරෙන යෙන කෙනචි සන්තුට්ඨො හොතීති අත්ථො. චීවරස්මිඤ්හි තයො සන්තොසා යථාලාභසන්තොසො යථාබලසන්තොසො යථාසාරුප්පසන්තොසොති. පිණ්ඩපාතාදීසුපි එසෙව නයො. තෙසං විත්ථාරකථා ‘‘සන්තුට්ඨස්ස, භික්ඛවෙ, අනුප්පන්නා චෙව කුසලා ධම්මා උප්පජ්ජන්තී’’ති ඉමස්මිං සුත්තෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. ඉති ඉමෙ තයො සන්තොසෙ සන්ධාය ‘‘සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරෙන චීවරෙන, යථාලද්ධාදීසු යෙන කෙනචි චීවරෙන සන්තුට්ඨො හොතී’’ති වුත්තං.

Zu „santuṭṭho hoti“ (er ist zufrieden): Er ist zufrieden durch die Zufriedenheit mit den Requisiten. Zu „itarītarena“ (mit diesem oder jenem): Das bedeutet nicht, dass er mit irgendeinem beliebigen unter den groben, feinen, rauen, erlesenen, festen oder abgetragenen Gewändern zufrieden ist, sondern er ist mit dem einen oder anderen zufrieden, wie auch immer es erlangt wurde. In Bezug auf das Gewand gibt es nämlich drei Arten von Zufriedenheit: die Zufriedenheit mit dem Erhaltenen (yathālābha-santosa), die Zufriedenheit entsprechend den eigenen Kräften (yathābala-santosa) und die Zufriedenheit mit dem Angemessenen (yathāsāruppa-santosa). Ebenso verhält es sich mit der Almosenspeise und den anderen Requisiten. Deren ausführliche Erklärung ist genau in der Weise zu verstehen, wie sie in diesem Sutta bei den Worten „Für einen Zufriedenen, o Mönche, entstehen noch nicht entstandene heilsame Zustände“ dargelegt wurde. Unter Bezugnahme auf diese drei Arten der Zufriedenheit wurde gesagt: „Er ist zufrieden mit diesem oder jenem Gewand, mit irgendeinem Gewand unter den wie auch immer erhaltenen“.

එත්ථ ච චීවරං ජානිතබ්බං, චීවරක්ඛෙත්තං ජානිතබ්බං, පංසුකූලං ජානිතබ්බං, චීවරසන්තොසො ජානිතබ්බො, චීවරප්පටිසංයුත්තානි ධුතඞ්ගානි ජානිතබ්බානි. තත්ථ චීවරං ජානිතබ්බන්ති ඛොමාදීනි ඡ චීවරානි දුකූලාදීනි ඡ අනුලොමචීවරානි ජානිතබ්බානි. ඉමානි ද්වාදස කප්පියචීවරානි. කුසචීරං, වාකචීරං, ඵලකචීරං, කෙසකම්බලං, වාළකම්බලං, පොත්ථකො, චම්මං, උලූකපක්ඛං, රුක්ඛදුස්සං, ලතාදුස්සං, එරකදුස්සං, කදලිදුස්සං, වෙළුදුස්සන්ති එවමාදීනි පන අකප්පියචීවරානි.

Und hierbei soll das Gewand verstanden werden, das Entstehungsfeld des Gewands soll verstanden werden, das Lumpengewand soll verstanden werden, die Zufriedenheit mit dem Gewand soll verstanden werden und die mit dem Gewand verbundenen asketischen Übungen sollen verstanden werden. Dabei bedeutet „das Gewand soll verstanden werden“: die sechs Arten von Gewändern aus Leinen und anderen Stoffen sowie die sechs Arten von entsprechenden Gewändern aus Seide und anderen Stoffen sollen verstanden werden. Diese zwölf sind die erlaubten Gewänder. Gewänder aus Gras, Rinde, Holzplatten, Menschenhaar, Tierhaar, Hanfstoff, Leder, Eulenfedern, Baumrinde, Schlingpflanzen, Schilfgras, Bananenfasern, Bambusstreifen und dergleichen sind hingegen nicht erlaubte Gewänder.

චීවරක්ඛෙත්තන්ති [Pg.278] ‘‘සඞ්ඝතො වා ගණතො වා ඤාතිතො වා මිත්තතො වා අත්තනො වා ධනෙන, පංසුකූලං වා’’ති එවං උප්පජ්ජනතො ඡ ඛෙත්තානි, අට්ඨන්නඤ්ච මාතිකානං වසෙන අට්ඨ ඛෙත්තානි ජානිතබ්බානි.

„Das Feld des Gewandes“ (cīvarakkhetta): Durch die Art und Weise der Entstehung – nämlich entweder von der Gemeinde (Saṅgha), von einer Gruppe (Gaṇa), von Verwandten, von Freunden, durch das eigene Vermögen oder aus weggeworfenen Lumpen (Paṃsukūla) – gibt es sechs Felder (khetta). Und durch den Einfluss der acht Leitlinien (mātikā) sind acht Felder zu verstehen.

පංසුකූලන්ති සොසානිකං, පාපණිකං, රථියං, සඞ්කාරකූටකං, සොත්ථියං, සිනානං, තිත්ථං, ගතපච්චාගතං, අග්ගිදඩ්ඪං, ගොඛායිතං, උපචිකඛායිතං, උන්දූරඛායිතං, අන්තච්ඡින්නං, දසච්ඡින්නං, ධජාහටං, ථූපං, සමණචීවරං, සාමුද්දියං, ආභිසෙකියං, පන්ථිකං, වාතාහටං, ඉද්ධිමයං, දෙවදත්තියන්ති තෙවීසති පංසුකූලානි වෙදිතබ්බානි. එත්ථ ච සොත්ථියන්ති ගබ්භමලහරණං. ගතපච්චාගතන්ති මතකසරීරං පාරුපිත්වා සුසානං නෙත්වා ආනීතචීවරං. ධජාහටන්ති ධජං උස්සාපෙත්වා තතො ආනීතං. ථූපන්ති වම්මිකෙ පූජිතචීවරං. සාමුද්දියන්ති සමුද්දවීචීහි ථලං පාපිතං. පන්ථිකන්ති පන්ථං ගච්ඡන්තෙහි චොරභයෙන පාසාණෙහි කොට්ටෙත්වා පාරුතචීවරං. ඉද්ධිමයන්ති එහිභික්ඛුචීවරං. සෙසං පාකටමෙවාති.

Unter „Lumpenkleidung“ (paṃsukūla) versteht man dreiundzwanzig Arten von Lumpengewändern, die man kennen sollte: ein Gewand vom Friedhof (sosānika), aus einem Laden (pāpaṇika), von einer Straße (rathiya), von einem Müllhaufen (saṅkārakūṭaka), ein zur Abwendung von Geburtsunreinheit abgelegtes Gewand (sotthiya), ein beim rituellen Bad abgelegtes Gewand (sināna), ein an einer Badestelle zurückgelassenes Gewand (tittha), ein hin- und zurückgebrachtes Gewand (gatapaccāgata), ein feuerverbranntes Gewand (aggidaḍḍha), ein von Kühen angefressenes Gewand (gokhāyita), ein von Termiten angefressenes Gewand (upacikakhāyita), ein von Mäusen angefressenes Gewand (undūrakhāyita), ein an den Rändern abgeschnittenes Gewand (antacchinna), ein an den Säumen abgeschnittenes Gewand (dasacchinna), ein als Flagge gehisstes Gewand (dhajāhaṭa), ein auf einem Ameisenhügel dargebrachtes Gewand (thūpa), ein verlassenes Asketengewand (samaṇacīvara), ein aus dem Meer angespültes Gewand (sāmuddiya), ein bei einer Salbung abgelegtes Gewand (ābhisekiya), ein auf dem Weg gefundenes Gewand (panthika), ein vom Wind herangewehtes Gewand (vātāhaṭa), ein durch übernatürliche Kraft entstandenes Gewand (iddhimaya) und ein von Gottheiten dargebotenes Gewand (devadattiya). Hierbei bedeutet „ein zur Abwendung von Geburtsunreinheit abgelegtes Gewand“ (sotthiya) das Entfernen der Unreinheit der Gebärmutter. „Hin- und zurückgebracht“ (gatapaccāgata) bedeutet ein Gewand, das nach dem Verhüllen einer Leiche zum Friedhof gebracht und von dort wieder zurückgebracht wurde. „Als Flagge gehisst“ (dhajāhaṭa) bedeutet ein Gewand, das als Flagge aufgehängt und von dort durch den Wind herangetragen wurde. „Auf einem Ameisenhügel dargebracht“ (thūpa) bedeutet ein Gewand, das auf einem Ameisenhügel dargebracht wurde. „Aus dem Meer angespült“ (sāmuddiya) bedeutet ein Gewand, das durch die Meereswellen an das Festland geschwemmt wurde. „Auf dem Weg gefunden“ (panthika) bedeutet ein Gewand, das von Reisenden aus Furcht vor Räubern mit Steinen geschlagen und umgehängt wurde. „Durch übernatürliche Kraft entstanden“ (iddhimaya) bedeutet das „Komm, o Mönch!“-Gewand. Der Rest ist bereits offensichtlich.

චීවරසන්තොසොති වීසති චීවරසන්තොසා – චීවරෙ විතක්කසන්තොසො, ගමනසන්තොසො, පරියෙසනසන්තොසො, පටිලාභසන්තොසො, මත්තපටිග්ගහණසන්තොසො, ලොලුප්පවිවජ්ජනසන්තොසො, යථාලාභසන්තොසො, යථාබලසන්තොසො, යථාසාරුප්පසන්තොසො, උදකසන්තොසො, ධොවනසන්තොසො, කරණසන්තොසො, පරිමාණසන්තොසො, සුත්තසන්තොසො, සිබ්බනසන්තොසො, රජනසන්තොසො, කප්පසන්තොසො, පරිභොගසන්තොසො, සන්නිධිපරිවජ්ජනසන්තොසො, විස්සජ්ජනසන්තොසොති.

„Zufriedenheit mit dem Gewand“ (cīvarasantosa): Es gibt zwanzig Arten von Zufriedenheit bezüglich des Gewandes – Zufriedenheit beim Nachdenken über das Gewand (vitakkasantosa), Zufriedenheit beim Gehen (gamanasantosa), Zufriedenheit beim Suchen (pariyesanasantosa), Zufriedenheit beim Erhalten (paṭilābhasantosa), Zufriedenheit beim maßvollen Empfangen (mattapaṭiggahaṇasantosa), Zufriedenheit durch das Vermeiden von Gier (loluppavivajjanasantosa), Zufriedenheit mit dem Erhaltenen (yathālābhasantosa), Zufriedenheit gemäß den eigenen Kräften (yathābalasantosa), Zufriedenheit gemäß dem Angemessenen (yathāsāruppasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Wassers (udakasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Waschens (dhovanasantosa), Zufriedenheit bezüglich der Herstellung (karaṇasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Maßes (parimāṇasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Fadens (suttasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Nähens (sibbanasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Färbens (rajanasantosa), Zufriedenheit bezüglich der Gewandmarkierung (kappasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Gebrauchs (paribhogasantosa), Zufriedenheit durch das Vermeiden des Hortens (sannidhiparivajjanasantosa) und Zufriedenheit bezüglich des Weggebens (vissajjanasantosa).

තත්ථ සාදකභික්ඛුනා තෙමාසං නිබද්ධවාසං වසිත්වා එකමාසමත්තං විතක්කෙතුං වට්ටති. සො හි පවාරෙත්වා චීවරමාසෙ චීවරං කරොති, පංසුකූලිකො අඩ්ඪමාසෙනෙව කරොති. ඉදං මාසඩ්ඪමාසමත්තං විතක්කනං විතක්කසන්තොසො නාම. විතක්කසන්තොසෙන පන සන්තුට්ඨෙන භික්ඛුනා පාචීනඛණ්ඩරාජිවාසිකපංසුකූලිකත්ථෙරසදිසෙන භවිතබ්බං.

Unter diesen [zwanzig] ist es für einen Mönch, der dargebotene Gewänder annimmt, angemessen, nach einem festen Aufenthalt von drei Monaten [während der Regenzeit] etwa einen Monat lang [über das Gewand] nachzudenken. Denn nachdem er das Pavāranā-Fest gefeiert hat, fertigt er im Gewandmonat das Gewand an; ein Lumpen-Mönch (paṃsukūlika) stellt es in nur einem halben Monat her. Dieses Nachdenken für etwa einen Monat oder einen halben Monat wird „Zufriedenheit beim Nachdenken“ (vitakkasantosa) genannt. Ein Mönch aber, der mit dieser Zufriedenheit beim Nachdenken zufrieden ist, sollte dem älteren Lumpen-Mönch gleichen, der in Pācīnakhaṇḍarāji lebte.

ථෙරො කිර ‘‘චෙතියපබ්බතවිහාරෙ චෙතියං වන්දිස්සාමී’’ති ආගතො චෙතියං වන්දිත්වා චින්තෙසි – ‘‘මය්හං චීවරං ජිණ්ණං, බහූනං වසනට්ඨානෙ ලභිස්සාමී’’ති. සො මහාවිහාරං ගන්ත්වා සඞ්ඝත්ථෙරං දිස්වා වසනට්ඨානං පුච්ඡිත්වා තත්ථ වුත්ථො පුනදිවසෙ චීවරං ආදාය ආගන්ත්වා ථෙරං වන්දි. ථෙරො ‘‘කිං[Pg.279], ආවුසො’’ති ආහ. ගාමද්වාරං, භන්තෙ, ගමිස්සාමීති. අහම්පාවුසො, ගමිස්සාමීති. සාධු, භන්තෙති ගච්ඡන්තො මහාබොධිද්වාරකොට්ඨකෙ ඨත්වා ‘‘පුඤ්ඤවන්තානං වසනට්ඨානෙ මනාපං ලභිස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා ‘‘අපරිසුද්ධො මෙ විතක්කො’’ති තතොව පටිනිවත්ති. පුනදිවසෙ අම්බඞ්ගණසමීපතො, පුනදිවසෙ මහාචෙතියස්ස උත්තරද්වාරතො තත්ථෙව පටිනිවත්තිත්වා චතුත්ථදිවසෙ ථෙරස්ස සන්තිකං අගමාසි. ථෙරො ‘‘ඉමස්ස භික්ඛුනො විතක්කො න පරිසුද්ධො භවිස්සතී’’ති චීවරං ගහෙත්වා තෙන සද්ධිංයෙව පඤ්හං පුච්ඡමානො ගාමං පාවිසි. තඤ්ච රත්තිං එකො මනුස්සො උච්චාරපලිබුද්ධො සාටකෙයෙව වච්චං කත්වා තං සඞ්කාරට්ඨානෙ ඡඩ්ඩෙසි. පංසුකූලිකත්ථෙරො තං නීලමක්ඛිකාහි සම්පරිකිණ්ණං දිස්වා අඤ්ජලිං පග්ගහෙසි. මහාථෙරො ‘‘කිං, ආවුසො, සඞ්කාරට්ඨානස්ස අඤ්ජලිං පග්ගණ්හාසී’’ති. නාහං, භන්තෙ, සඞ්කාරට්ඨානස්ස අඤ්ජලිං පග්ගණ්හාමි, මය්හං පිතු දසබලස්ස පග්ගණ්හාමි, පුණ්ණදාසියා සරීරං පාරුපිත්වා ඡඩ්ඩිතං පංසුකූලං තුම්බමත්තෙ පාණකෙ විධුනිත්වා සුසානතො ගණ්හන්තෙන දුක්කරතරං කතං, භන්තෙති. මහාථෙරො ‘‘පරිසුද්ධො විතක්කො පංසුකූලිකස්සා’’ති චින්තෙසි. පංසුකූලිකත්ථෙරොපි තස්මිංයෙව ඨානෙ ඨිතො විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා තීණි ඵලානි පත්තො තං සාටකං ගහෙත්වා චීවරං කත්වා පාරුපිත්වා පාචීනඛණ්ඩරාජිං ගන්ත්වා අග්ගඵලං අරහත්තං පාපුණි.

Der Ältere kam angeblich mit dem Gedanken: „Ich werde die Cetiya im Cetiyapabbata-Vihara verehren.“ Nachdem er die Cetiya verehrt hatte, dachte er: „Mein Gewand ist abgetragen; an einem Ort, wo viele wohnen, werde ich wohl eines bekommen.“ Er ging zum Mahāvihāra, sah den Gemeinde-Älteren (Saṅghatthera), fragte nach einer Unterkunft und wohnte dort. Am nächsten Tag nahm er sein Gewand, kam und verneigte sich vor dem Älteren. Der Ältere fragte: „Was gibt es, Freund?“ „Ich werde zum Dorfeingang gehen, Ehrwürdiger.“ „Ich werde auch gehen, Freund.“ Er sagte: „Sehr wohl, Ehrwürdiger.“ Während er ging, hielt er am Torhaus des Mahābodhi-Baumes an und dachte: „An dem Ort, wo verdienstvolle Menschen wohnen, werde ich ein schönes Gewand bekommen.“ Doch dann dachte er: „Mein Gedanke ist unrein“, und kehrte von genau dort wieder um. Am nächsten Tag kehrte er aus der Nähe des Ambaṅgaṇa (Mangohofes) um, am übernächsten Tag vom Nordtor der Großen Cetiya (Mahācetiya), und kehrte jeweils von dort um. Am vierten Tag ging er zu dem Älteren. Der Ältere dachte: „Der Gedanke dieses Mönchs wird wohl nicht rein sein“, nahm sein Gewand und betrat, während er ihm Fragen stellte, zusammen mit ihm das Dorf. In jener Nacht hatte ein Mann heftigen Stuhlgang, verrichtete seine Notdurft direkt in sein Obergewand (sāṭaka) und warf es auf den Müllhaufen. Der Lumpen-Mönch-Ältere sah es, wie es von blauen Fliegen umschwärmt war, und erhob die gefalteten Hände (añjali). Der ältere Großmönch (Mahāthera) fragte: „Warum, Freund, erhebst du die gefalteten Hände vor einem Müllhaufen?“ „Ehrwürdiger, ich erhebe meine gefalteten Hände nicht vor dem Müllhaufen, sondern vor meinem Vater, dem Zehnfach-Mächtigen (Dasabala). Das, was er tat, war weitaus schwieriger, Ehrwürdiger – als er ein weggeworfenes Lumpengewand (paṃsukūla), das den Körper der Sklavin Puṇṇā verhüllt hatte, vom Friedhof aufhob und die Insekten abschüttelte, die so groß wie ein Tumba-Maß waren.“ Der Großmönch dachte: „Der Gedanke des Lumpen-Mönchs ist rein.“ Auch der Lumpen-Mönch-Ältere entfaltete, an eben diesem Ort stehend, die Hellsicht (vipassanā), erreichte drei Früchte (die ersten drei Stufen der Heiligkeit), nahm dieses Obergewand, machte daraus ein Gewand, legte es an, ging nach Pācīnakhaṇḍarāji und erreichte die höchste Frucht, die Arhatschaft.

චීවරත්ථාය ගච්ඡන්තස්ස පන ‘‘කත්ථ ලභිස්සාමී’’ති අචින්තෙත්වා කම්මට්ඨානසීසෙනෙව ගමනං ගමනසන්තොසො නාම. පරියෙසන්තස්ස පන යෙන වා තෙන වා සද්ධිං අපරියෙසිත්වා ලජ්ජිං පෙසලං භික්ඛුං ගහෙත්වා පරියෙසනං පරියෙසනසන්තොසො නාම. එවං පරියෙසන්තස්ස ආහරියමානං චීවරං දූරතො දිස්වා ‘‘එතං මනාපං භවිස්සති, එතං අමනාප’’න්ති එවං අවිතක්කෙත්වා ථූලසුඛුමාදීසු යථාලද්ධෙනෙව සන්තුස්සනං පටිලාභසන්තොසො නාම. එවං ලද්ධං ගණ්හන්තස්සාපි ‘‘එත්තකං දුපට්ටස්ස භවිස්සති, එත්තකං එකපට්ටස්සා’’ති අත්තනො පහොනකමත්තෙනෙව සන්තුස්සනං මත්තපටිග්ගහණසන්තොසො නාම. චීවරං පරියෙසන්තස්ස පන ‘‘අසුකස්ස ඝරද්වාරෙ මනාපං ලභිස්සාමී’’ති අචින්තෙත්වා ද්වාරපටිපාටියා චරණං ලොලුප්පවිවජ්ජනසන්තොසො නාම.

Wenn jemand wegen eines Gewandes geht, ohne zu denken: „Wo werde ich es wohl bekommen?“, sondern wenn sein Gehen das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) in den Vordergrund stellt, so nennt man dies „Zufriedenheit beim Gehen“ (gamanasantosa). Wenn man sucht, ohne mit irgendeinem beliebigen [Mönch] zusammen zu suchen, sondern die Suche durchzuführen, indem man einen gewissenhaften und tugendliebenden Mönch mitnimmt, so nennt man dies „Zufriedenheit beim Suchen“ (pariyesanasantosa). Wenn man auf diese Weise sucht und das herbeigebrachte Gewand von weitem sieht, ohne zu denken: „Dieses wird erfreulich sein, jenes unerfreulich“, sondern mit dem tatsächlich Erhaltenen zufrieden ist – sei es grob oder fein –, so nennt man dies „Zufriedenheit beim Erhalten“ (paṭilābhasantosa). Und selbst beim Annehmen des so Erhaltenen nicht zu denken: „So viel wird für ein doppellagiges Gewand reichen, so viel für ein einlagiges Gewand“, sondern mit dem bloß für den eigenen Bedarf Ausreichenden zufrieden zu sein, so nennt man dies „Zufriedenheit beim maßvollen Empfangen“ (mattapaṭiggahaṇasantosa). Wenn man nach einem Gewand sucht, ohne zu denken: „Am Hauseingang von dem und dem werde ich ein schönes Gewand bekommen“, sondern der Reihe nach von Tür zu Tür geht, so nennt man dies „Zufriedenheit durch das Vermeiden von Gier“ (loluppavivajjanasantosa).

ලූඛපණීතෙසු යෙන කෙනචි යාපෙතුං සක්කොන්තස්ස යථාලද්ධෙනෙව යාපනං යථාලාභසන්තොසො නාම. අත්තනො ථාමං ජානිත්වා යෙන යාපෙතුං සක්කොති, තෙන යාපනං යථාබලසන්තොසො නාම. මනාපං අඤ්ඤස්ස [Pg.280] දත්වා අත්තනා යෙන කෙනචි යාපනං යථාසාරුප්පසන්තොසො නාම.

Wenn man in der Lage ist, sein Leben mit irgendeinem beliebigen Gewand zu fristen – ob es nun grob oder erlesen ist –, und sein Leben mit genau dem erhaltenen Gewand fristet, so nennt man dies „Zufriedenheit mit dem Erhaltenen“ (yathālābhasantosa). Wenn man seine eigene körperliche Verfassung (Kraft) kennt und sein Leben mit demjenigen Gewand fristet, mit dem man es fristen kann, so nennt man dies „Zufriedenheit gemäß den eigenen Kräften“ (yathābalasantosa). Wenn man das schöne Gewand einem anderen gibt und selbst das Leben mit irgendeinem beliebigen Gewand fristet, so nennt man dies „Zufriedenheit gemäß dem Angemessenen“ (yathāsāruppasantosa).

‘‘කත්ථ උදකං මනාපං, කත්ථ අමනාප’’න්ති අවිචාරෙත්වා යෙන කෙනචි ධොවනූපගෙන උදකෙන ධොවනං උදකසන්තොසො නාම. පණ්ඩුමත්තිකගෙරුකපූතිපණ්ණරසකිලිට්ඨානි පන උදකානි වජ්ජෙතුං වට්ටති. ධොවන්තස්ස පන මුග්ගරාදීහි අපහරිත්වා හත්ථෙහි මද්දිත්වා ධොවනං ධොවනසන්තොසො නාම. තථා අසුජ්ඣන්තං පණ්ණානි පක්ඛිපිත්වා තාපිතඋදකෙනාපි ධොවිතුං වට්ටති. එවං ධොවිත්වා කරොන්තස්ස ‘‘ඉදං ථූලං, ඉදං සුඛුම’’න්ති අකොපෙත්වා පහොනකනීහාරෙනෙව කරණං කරණසන්තොසො නාම. තිමණ්ඩලපතිච්ඡාදනමත්තස්සෙව කරණං පරිමාණසන්තොසො නාම. චීවරකරණත්ථාය පන මනාපං සුත්තං පරියෙසිස්සාමීති අවිචාරෙත්වා රථිකාදීසු වා දෙවට්ඨානෙ වා ආහරිත්වා පාදමූලෙ වා ඨපිතං යංකිඤ්චිදෙව සුත්තං ගහෙත්වා කරණං සුත්තසන්තොසො නාම.

Ohne darüber nachzusinnen: „Wo ist das Wasser angenehm, wo ist es unangenehm?“, wird das Waschen mit irgendeinem zum Waschen geeigneten Wasser „Zufriedenheit mit dem Wasser“ (udakasantosa) genannt. Wasser jedoch, das durch gelblichen Lehm, Ocker, verrottete Blätter oder Schmutz verunreinigt ist, sollte man meiden. Für den waschenden Mönch wird das Waschen, ohne mit einer Keule usw. darauf zu schlagen, sondern indem man es mit den Händen knetet, „Zufriedenheit mit dem Waschen“ (dhovanasantosa) genannt. Ebenso ist es erlaubt, wenn die Robe nicht sauber wird, Blätter hineinzugeben und sie auch mit erhitztem Wasser zu waschen. Wenn man sie so gewaschen hat, wird das Herstellen, ohne die eigene Zufriedenheit zu beeinträchtigen, indem man denkt: „Dies ist grob, dies ist fein“, sondern einfach in einer Weise, die ausreicht, „Zufriedenheit mit dem Herstellen“ (karaṇasantosa) genannt. Nur das Herstellen, um die drei Kreise zu bedecken, wird „Zufriedenheit mit dem Maß“ (parimāṇasantosa) genannt. Wenn man zur Herstellung einer Robe nicht prüft: „Ich will nach schönem Faden suchen“, sondern irgendeinen Faden nimmt, den man auf Straßen usw. oder an Schreinen geholt oder zu den Füßen niedergelegt hat, und damit arbeitet, wird dies „Zufriedenheit mit dem Faden“ (suttasantosa) genannt.

කුසිබන්ධනකාලෙ පන අඞ්ගුලමත්තෙ සත්ත වාරෙ න විජ්ඣිතබ්බං. එවං කරොන්තස්ස හි යො භික්ඛු සහායො න හොති, තස්ස වත්තභෙදොපි නත්ථි. තිවඞ්ගුලමත්තෙ පන සත්ත වාරෙ විජ්ඣිතබ්බං. එවං කරොන්තස්ස මග්ගප්පටිපන්නෙනාපි සහායෙන භවිතබ්බං. යො න හොති, තස්ස වත්තභෙදො. අයං සිබ්බනසන්තොසො නාම. රජන්තෙන පන කාළකච්ඡකාදීනි පරියෙසන්තෙන න චරිතබ්බං, සොමවක්කලාදීසු යං ලභති, තෙන රජිතබ්බං. අලභන්තෙන පන මනුස්සෙහි අරඤ්ඤෙ වාකං ගහෙත්වා ඡඩ්ඩිතරජනං වා භික්ඛූහි පචිත්වා ඡඩ්ඩිතකසටං වා ගහෙත්වා රජිතබ්බං. අයං රජනසන්තොසො නාම. නීලකද්දමකාළසාමෙසු යංකිඤ්චි ගහෙත්වා හත්ථිපිට්ඨෙ නිසින්නස්ස පඤ්ඤායමානකප්පකරණං කප්පසන්තොසො නාම.

Zur Zeit des Zusammennähens der Robenstreifen sollte man jedoch innerhalb der Breite eines Fingers nicht siebenmal einstechen. Denn für einen, der dies so tut, gibt es, selbst wenn kein befreundeter Mönch da ist, um zu helfen, keinen Bruch der Pflicht. Innerhalb der Breite von drei Fingern jedoch sollte man siebenmal einstechen. Für einen, der dies so tut, sollte ein Gefährte da sein, selbst ein auf dem Weg reisender Mönch. Wenn es keinen gibt, liegt ein Bruch der Pflicht vor. Dies wird „Zufriedenheit mit dem Nähen“ (sibbanasantosa) genannt. Wer färbt, sollte nicht umhergehen, um nach schwarzem Holzapfel usw. zu suchen; was immer er an Somavakkala-Rinde usw. erhält, damit sollte er färben. Wenn er nichts erhält, sollte er mit Farbstoff färben, den Menschen im Wald nach dem Schälen von Bast weggeworfen haben, oder mit dem Bodensatz, den Mönche nach dem Kochen und Färben weggeworfen haben. Dies wird „Zufriedenheit mit dem Färben“ (rajanasantosa) genannt. Das Anbringen eines deutlichen Entfärbungspunktes, der für jemanden, der auf dem Rücken eines Elefanten sitzt, sichtbar ist, unter Verwendung von entweder Blau-Grün, Schlamm oder Schwarz, wird „Zufriedenheit mit dem Entfärbungspunkt“ (kappasantosa) genannt.

හිරිකොපීනප්පටිච්ඡාදනමත්තවසෙන පරිභුඤ්ජනං පරිභොගසන්තොසො නාම. දුස්සං පන ලභිත්වා සුත්තං වා සූචිං වා කාරකං වා අලභන්තෙන ඨපෙතුං වට්ටති, ලභන්තෙන න වට්ටති. කතම්පි සචෙ අන්තෙවාසිකාදීනං දාතුකාමො හොති, තෙ ච අසන්නිහිතා, යාව ආගමනා ඨපෙතුං වට්ටති. ආගතමත්තෙසු දාතබ්බං. දාතුං අසක්කොන්තෙන අධිට්ඨාතබ්බං. අඤ්ඤස්මිං චීවරෙ සති පච්චත්ථරණම්පි අධිට්ඨාතුං වට්ටති. අනධිට්ඨිතමෙව හි සන්නිධි [Pg.281] හොති, අධිට්ඨිතං න හොතීති මහාසීවත්ථෙරො ආහ. අයං සන්නිධිපරිවජ්ජනසන්තොසො නාම. විස්සජ්ජෙන්තෙන පන න මුඛං ඔලොකෙත්වා දාතබ්බං, සාරණීයධම්මෙ ඨත්වා විස්සජ්ජෙතබ්බන්ති අයං විස්සජ්ජනසන්තොසො නාම.

Das Benutzen einer Robe nur zum Zwecke des Bedeckens der Scham wird „Zufriedenheit mit dem Gebrauch“ (paribhogasantosa) genannt. Wenn man jedoch Tuch erhalten hat, aber keinen Faden, keine Nadel oder keinen Schneider findet, ist es erlaubt, es aufzubewahren; wenn man diese findet, ist es nicht erlaubt. Selbst wenn die Robe fertiggestellt ist, er sie aber seinen Schülern usw. geben möchte und diese nicht in der Nähe sind, ist es erlaubt, sie bis zu ihrer Ankunft aufzubewahren. Sobald sie eintreffen, muss sie gegeben werden. Wenn er sie nicht geben kann, sollte er sie feierlich bestimmen. Wenn eine andere Robe vorhanden ist, ist es auch erlaubt, sie als Bettbezug zu bestimmen. „Denn nur eine nicht-bestimmte Robe gilt als unzulässige Vorratshaltung, eine bestimmte Robe gilt nicht als Vorratshaltung“, so sagte der ältere Mahāsīva. Dies wird „Zufriedenheit mit dem Vermeiden von Vorratshaltung“ (sannidhiparivajjanasantosa) genannt. Wenn man sie jedoch weggibt, sollte man sie nicht vergeben, indem man auf das Gesicht schaut, sondern fest in den Pflichten des Teilens gegründet sein und sie weggeben; dies wird „Zufriedenheit mit dem Weggeben“ (vissajjanasantosa) genannt.

චීවරප්පටිසංයුත්තානි ධුතඞ්ගානි නාම පංසුකූලිකඞ්ගඤ්චෙව තෙචීවරිකඞ්ගඤ්ච. තෙසං විත්ථාරකථා විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.24-25) වෙදිතබ්බා. ඉති චීවරසන්තොසමහාඅරියවංසං පූරයමානො භික්ඛු ඉමානි ද්වෙ ධුතඞ්ගානි ගොපෙති. ඉමානි ගොපෙන්තො චීවරසන්තොසමහාඅරියවංසවසෙන සන්තුට්ඨො හොතීති.

Die mit den Roben verbundenen asketischen Übungen sind das Tragen von Lumpenroben und das Tragen von nur drei Roben. Ihre ausführliche Erklärung ist im Visuddhimagga zu verstehen. So schützt der Mönch, der die edle Tradition der Zufriedenheit mit den Roben erfüllt, diese zwei asketischen Übungen. Indem er diese schützt, gilt er als zufrieden im Sinne der edlen Tradition der Zufriedenheit mit den Roben.

වණ්ණවාදීති එකො සන්තුට්ඨො හොති, සන්තොසස්ස වණ්ණං න කථෙති. එකො න සන්තුට්ඨො හොති, සන්තොසස්ස වණ්ණං කථෙති. එකො නෙව සන්තුට්ඨො හොති, න සන්තොසස්ස වණ්ණං කථෙති. එකො සන්තුට්ඨො චෙව හොති, සන්තොසස්ස ච වණ්ණං කථෙති. තං දස්සෙතුං ‘‘ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියා ච වණ්ණවාදී’’ති වුත්තං.

„Ein Lobredner“ bedeutet: Einer ist zufrieden, spricht aber kein Lob über die Zufriedenheit aus. Einer ist nicht zufrieden, spricht aber Lob über die Zufriedenheit aus. Einer ist weder zufrieden, noch spricht er Lob über die Zufriedenheit aus. Einer ist sowohl zufrieden als auch spricht er Lob über die Zufriedenheit aus. Um diesen anzuzeigen, wurde vom Erhabenen gesagt: „Und ein Lobredner der Zufriedenheit mit jeglicher Robe“.

අනෙසනන්ති දූතෙය්‍යපහිනගමනානුයොගපභෙදං නානප්පකාරං අනෙසනං. අප්පතිරූපන්ති අයුත්තං. අලද්ධා චාති අලභිත්වා. යථා එකච්චො ‘‘කථං නු ඛො චීවරං ලභිස්සාමී’’ති පුඤ්ඤවන්තෙහි භික්ඛූහි සද්ධිං එකතො හුත්වා කොහඤ්ඤං කරොන්තො උත්තසති පරිතස්සති, සන්තුට්ඨො භික්ඛු එවං අලද්ධා චීවරං න පරිතස්සති. ලද්ධා චාති ධම්මෙන සමෙන ලභිත්වා. අගධිතොති විගතලොභගිද්ධො. අමුච්ඡිතොති අධිමත්තතණ්හාය මුච්ඡං අනාපන්නො. අනජ්ඣොපන්නොති තණ්හාය අනොත්ථතො අපරියොනද්ධො. ආදීනවදස්සාවීති අනෙසනාපත්තියඤ්ච ගෙධිතපරිභොගෙ ච ආදීනවං පස්සමානො. නිස්සරණපඤ්ඤොති ‘‘යාවදෙව සීතස්ස පටිඝාතායා’’ති වුත්තං නිස්සරණමෙව පජානන්තො.

„Unrechte Lebensweise“ (anesana) bedeutet die vielfältige unrechte Lebensweise, wie das Übermitteln von Botschaften, Botengänge und ähnliche Beschäftigungen. „Unangemessen“ (appatirūpa) bedeutet ungebührlich. „Und wenn er nichts erhalten hat“ (aladdhā ca) bedeutet ohne zu erhalten. So wie ein gewisser Mönch, der denkt: „Wie bloß kann ich eine Robe bekommen?“, sich mit verdienstvollen Mönchen zusammentut, Heuchelei betreibt und voll Sorge und Begehren zappelt, so sehnt sich ein zufriedener Mönch nicht nach einer Robe, wenn er keine erhält. „Und wenn er sie erhalten hat“ (laddhā ca) bedeutet auf rechtmäßige und gerechte Weise erlangt habend. „Nicht gierig gebunden“ (agadhito) bedeutet frei von der Gier des Verlangens. „Nicht berauscht“ (amucchito) bedeutet nicht der Verwirrung durch übermäßiges Begehren verfallen. „Nicht völlig verstrickt“ (anajjhopanno) bedeutet nicht vom Begehren überwältigt oder umgarnt. „Die Gefahr sehend“ (ādīnavadassāvī) bedeutet, dass er die danger in Verfehlungen durch unrechte Lebensweise sowie im gierigen Genuss sieht. „Weise bezüglich des Entkommens“ (nissaraṇapañño) bedeutet, dass er das Entkommen versteht, welches mit den Worten „nur um die Kälte abzuwehren“ gelehrt wurde.

ඉතරීතරචීවරසන්තුට්ඨියාති යෙන කෙනචි චීවරෙන සන්තුට්ඨියා. නෙවත්තානුක්කංසෙතීති ‘‘අහං පංසුකූලිකො, මයා උපසම්පදමාළෙයෙව පංසුකූලිකඞ්ගං ගහිතං, කො මයා සදිසො අත්ථී’’ති අත්තුක්කංසනං න කරොති. නො පරං වම්භෙතීති ‘‘ඉමෙ පනඤ්ඤෙ භික්ඛූ න පංසුකූලිකා’’ති වා, ‘‘පංසුකූලිකඞ්ගමත්තම්පි එතෙසං නත්ථී’’ති වා එවං පරං න වම්භෙති. යො හි තත්ථ දක්ඛොති යො තස්මිං චීවරසන්තොසෙ වණ්ණවාදාදීසු වා දක්ඛො ඡෙකො [Pg.282] බ්‍යත්තො. අනලසොති සාතච්චකිරියාය ආලසියවිරහිතො. සම්පජානො පටිස්සතොති සම්පජානපඤ්ඤාය චෙව සතියා ච යුත්තො. අරියවංසෙ ඨිතොති අරියවංසෙ පතිට්ඨිතො.

„Zufriedenheit mit jeglicher Robe“ bedeutet Zufriedenheit mit irgendeiner Robe. „Er rühmt sich nicht selbst“ bedeutet, dass er keine Selbsterhöhung betreibt, indem er denkt: „Ich bin ein Lumpenrobeträger, ich habe die asketische Übung der Lumpenrobe schon auf der Ordinationsterrasse angenommen; wer ist mir gleich?“ „Er verachtet andere nicht“ bedeutet, dass er andere nicht herabsetzt, indem er denkt: „Diese anderen Mönche sind keine Lumpenrobeträger“ oder „Sie haben nicht einmal im geringsten die asketische Übung der Lumpenrobe.“ „Wer darin geschickt ist“ bedeutet, wer in jener Zufriedenheit mit den Roben oder beim Loben derselben geschickt, fähig und klug ist. „Nicht träge“ bedeutet frei von Faulheit durch beständiges Bemühen. „Achtsam und klar bewusst“ bedeutet mit klarem Verständnis und Achtsamkeit ausgestattet. „In der edlen Tradition stehend“ bedeutet in der edlen Tradition fest gegründet.

ඉතරීතරෙන පිණ්ඩපාතෙනාති යෙන කෙනචි පිණ්ඩපාතෙන. එත්ථාපි පිණ්ඩපාතො ජානිතබ්බො, පිණ්ඩපාතක්ඛෙත්තං ජානිතබ්බං, පිණ්ඩපාතසන්තොසො ජානිතබ්බො, පිණ්ඩපාතප්පටිසංයුත්තං ධුතඞ්ගං ජානිතබ්බං. තත්ථ පිණ්ඩපාතොති ඔදනො කුම්මාසො සත්තු මච්ඡො මංසං ඛීරං දධි සප්පි නවනීතං තෙලං මධු ඵාණිතං යාගු ඛාදනීයං සායනීයං ලෙහනීයන්ති සොළස පිණ්ඩපාතා.

„Mit jeglicher Almosenspeise“ bedeutet mit irgendeiner Almosenspeise. Auch hier sind die Almosenspeise zu kennen, der Bereich der Almosenspeise zu kennen, die Zufriedenheit mit der Almosenspeise zu kennen und die mit der Almosenspeise verbundenen asketischen Übungen zu kennen. Darunter bezeichnet „Almosenspeise“ die sechzehn Arten: gekochter Reis, Brotbrei, Gerstenmehl, Fisch, Fleisch, Milch, Joghurt, geklärte Butter, frische Butter, Öl, Honig, Melasse, Reisschleim, feste Nahrung, weiche Speisen zum Schlürfen und Leckspeisen.

පිණ්ඩපාතක්ඛෙත්තන්ති සඞ්ඝභත්තං උද්දෙසභත්තං නිමන්තනං සලාකභත්තං පක්ඛිකං උපොසථිකං පාටිපදිකභත්තං ආගන්තුකභත්තං ගමිකභත්තං ගිලානභත්තං ගිලානුපට්ඨාකභත්තං ධුරභත්තං කුටිභත්තං වාරභත්තං විහාරභත්තන්ති පන්නරස පිණ්ඩපාතක්ඛෙත්තානි.

„Der Bereich der Almosenspeise“ bezeichnet die fünfzehn Arten: Speise für die Gemeinschaft, Speise für bestimmte Personen, Einladungsspeise, Speise nach Losen, Speise am Halbmondtag, Speise am Uposatha-Tag, Speise am ersten Tag des Mondmonats, Speise für Gäste, Speise für Reisende, Speise für Kranke, Speise für Krankenpfleger, ständige Hausspeise, Speise für eine Zelle, Speise im Wechsel und Klosterspeise.

පිණ්ඩපාතසන්තොසොති පිණ්ඩපාතෙ විතක්කසන්තොසො ගමනසන්තොසො පරියෙසනසන්තොසො පටිලාභසන්තොසො පටිග්ගහණසන්තොසො මත්තපටිග්ගහණසන්තොසො ලොලුප්පවිවජ්ජනසන්තොසො යථාලාභසන්තොසො යථාබලසන්තොසො යථාසාරුප්පසන්තොසො උපකාරසන්තොසො පරිමාණසන්තොසො පරිභොගසන්තොසො සන්නිධිපරිවජ්ජනසන්තොසො විස්සජ්ජනසන්තොසොති පන්නරස සන්තොසා.

Was die „Zufriedenheit mit der Almosenspeise“ (piṇḍapātasantosa) betrifft, so gibt es fünfzehn Arten der Zufriedenheit bezüglich der Almosenspeise: Zufriedenheit im Denken (vitakkasantosa), Zufriedenheit im Gehen (gamanasantosa), Zufriedenheit beim Suchen (pariyesanasantosa), Zufriedenheit beim Erlangen (paṭilābhasantosa), Zufriedenheit beim Annehmen (paṭiggahaṇasantosa), Zufriedenheit beim maßvollen Annehmen (mattapaṭiggahaṇasantosa), Zufriedenheit durch das Vermeiden von Unstetigkeit (loluppavivajjanasantosa), Zufriedenheit mit dem, was man erhält (yathālābhasantosa), Zufriedenheit gemäß den eigenen Kräften (yathābalasantosa), Zufriedenheit mit dem, was angemessen ist (yathāsāruppasantosa), Zufriedenheit hinsichtlich des Nutzens (upakārasantosa), Zufriedenheit bezüglich des Maßes (parimāṇasantosa), Zufriedenheit beim Verzehr (paribhogasantosa), Zufriedenheit durch das Vermeiden von Vorratshaltung (sannidhiparivajjanasantosa) und Zufriedenheit beim Weggeben (vissajjanasantosa). Dies sind die fünfzehn Arten der Zufriedenheit.

තත්ථ සාදකො භික්ඛු මුඛං ධොවිත්වා විතක්කෙති. පිණ්ඩපාතිකෙන පන ගණෙන සද්ධිං චරතා සායං ථෙරූපට්ඨානකාලෙ ‘‘ස්වෙ කත්ථ පිණ්ඩාය චරිස්සාමාති? අසුකගාමෙ, භන්තෙ’’ති එත්තකං චින්තෙත්වා තතො පට්ඨාය න විතක්කෙතබ්බං. එකචාරිකෙන විතක්කමාළකෙ ඨත්වා විතක්කෙතබ්බං. තතො පට්ඨාය විතක්කෙන්තො අරියවංසා චුතො හොති පරිබාහිරො. අයං විතක්කසන්තොසො නාම.

Dabei wäscht ein [nach gutem Essen] verlangender Bhikkhu sein Gesicht und denkt nach. Ein Almosengänger jedoch, der in einer Gruppe wandert, darf am Abend zur Zeit des Aufwartens beim Thera, wenn der Thera fragt: „Wo wollen wir morgen um Almosenspeise gehen?“, und er antwortet: „In jenem Dorf, Ehrwürdiger Herr“, nur so weit denken, und von da an sollte er nicht weiter darüber nachdenken. Ein allein Wandernder sollte [nur] auf der Denkplattform (vitakkamāḷaka) stehend darüber nachdenken. Wer von da an darüber nachdenkt, weicht von der edlen Tradition (ariyavaṃsa) ab und steht außerhalb von ihr. Dies nennt man „Zufriedenheit im Denken“ (vitakkasantosa).

පිණ්ඩාය පවිසන්තෙන ‘‘කුහිං ලභිස්සාමී’’ති අචින්තෙත්වා කම්මට්ඨානසීසෙන ගන්තබ්බං. අයං ගමනසන්තොසො නාම. පරියෙසන්තෙන යං වා තං වා අග්ගහෙත්වා ලජ්ජිං පෙසලමෙව ගහෙත්වා පරියෙසිතබ්බං. අයං පරියෙසනසන්තොසො නාම. දූරතොව ආහරියමානං දිස්වා ‘‘එතං මනාපං[Pg.283], එතං අමනාප’’න්ති චිත්තං න උප්පාදෙතබ්බං. අයං පටිලාභසන්තොසො නාම. ‘‘ඉමං මනාපං ගණ්හිස්සාමි, ඉමං අමනාපං න ගණ්හිස්සාමී’’ති අචින්තෙත්වා යංකිඤ්චි යාපනමත්තං ගහෙතබ්බමෙව. අයං පටිග්ගහණසන්තොසො නාම.

Wenn man [das Dorf] zur Almosenspeise betritt, soll man nicht denken: „Wo werde ich etwas erhalten?“, sondern man soll mit dem Meditationsobjekt an vorderster Stelle gehen. Dies nennt man „Zufriedenheit im Gehen“ (gamanasantosa). Wer [nach Speise] sucht, sollte sich nicht mit irgendjemandem zusammentun, sondern nur mit einem gewissenhaften, tugendhaften Mönch gehen. Dies nennt man „Zufriedenheit beim Suchen“ (pariyesanasantosa). Wenn man schon von weitem sieht, wie Speise herbeigebracht wird, soll man nicht den Gedanken aufkommen lassen: „Das ist köstlich, das ist unappetitlich.“ Dies nennt man „Zufriedenheit beim Erlangen“ (paṭilābhasantosa). Ohne zu denken: „Dieses Köstliche werde ich annehmen, dieses Unappetitliche werde ich nicht annehmen“, sollte man alles, was gerade zur Lebenserhaltung ausreicht, einfach annehmen. Dies nennt man „Zufriedenheit beim Annehmen“ (paṭiggahaṇasantosa).

එත්ථ පන දෙය්‍යධම්මො බහු, දායකො අප්පං දාතුකාමො, අප්පං ගහෙතබ්බං. දෙය්‍යධම්මොපි බහු, දායකොපි බහුං දාතුකාමො, පමාණෙනෙව ගහෙතබ්බං. දෙය්‍යධම්මො න බහු, දායකොපි අප්පං දාතුකාමො, අප්පං ගහෙතබ්බං. දෙය්‍යධම්මො න බහු, දායකො පන බහුං දාතුකාමො, පමාණෙන ගහෙතබ්බං. පටිග්ගහණස්මිඤ්හි මත්තං අජානන්තො මනුස්සානං පසාදං මක්ඛෙති, සද්ධාදෙය්‍යං විනිපාතෙති, සාසනං න කරොති, විජාතමාතුයාපි චිත්තං ගහෙතුං න සක්කොති. ඉති මත්තං ජානිත්වාව පටිග්ගහෙතබ්බන්ති අයං මත්තපටිග්ගහණසන්තොසො නාම. අඩ්ඪකුලානියෙව අගන්ත්වා ද්වාරපටිපාටියා ගන්තබ්බං. අයං ලොලුප්පවිවජ්ජනසන්තොසො නාම. යථාලාභසන්තොසාදයො චීවරෙ වුත්තනයා එව.

Dabei gilt Folgendes: Wenn die Gabe reichlich ist, der Spender aber nur wenig geben möchte, soll man nur wenig annehmen. Wenn die Gabe reichlich ist und auch der Spender viel geben möchte, soll man nur in angemessenem Maße (pamāṇena) annehmen. Wenn die Gabe nicht reichlich ist und der Spender wenig geben möchte, soll man wenig annehmen. Wenn die Gabe nicht reichlich ist, der Spender aber viel geben möchte, soll man [dennoch] nur in angemessenem Maße annehmen. Denn wer beim Annehmen das rechte Maß nicht kennt, trübt das Vertrauen der Menschen, verdirbt das gläubig Gespendete (saddhādeyya), befolgt die Lehre (sāsana) nicht und vermag nicht einmal das Herz seiner leiblichen Mutter zu gewinnen. Da man also das rechte Maß kennen und erst dann annehmen soll, nennt man dies „Zufriedenheit beim maßvollen Annehmen“ (mattapaṭiggahaṇasantosa). Man sollte nicht gezielt nur zu wohlhabenden Familien gehen, sondern von Tür zu Tür gehen. Dies nennt man „Zufriedenheit durch das Vermeiden von Unstetigkeit“ (loluppavivajjanasantosa). Die Zufriedenheit mit dem, was man erhält, und die folgenden [Arten der Zufriedenheit] sind genau wie beim Gewand erklärt zu verstehen.

පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජිත්වා ‘‘සමණධම්මං අනුපාලෙස්සාමී’’ති එවං උපකාරං ඤත්වා පරිභුඤ්ජනං උපකාරසන්තොසො නාම. පත්තං පූරෙත්වා ආනීතං න පටිග්ගහෙතබ්බං. අනුපසම්පන්නෙ සති තෙන ගාහාපෙතබ්බං, අසති හරාපෙත්වා පටිග්ගහණමත්තං ගහෙතබ්බං. අයං පරිමාණසන්තොසො නාම. ‘‘ජිඝච්ඡාය පටිවිනොදනං ඉදමෙත්ථ නිස්සරණ’’න්ති එවං පරිභුඤ්ජනං පරිභොගසන්තොසො නාම. නිදහිත්වා න පරිභුඤ්ජිතබ්බන්ති අයං සන්නිධිපරිවජ්ජනසන්තොසො නාම. මුඛං අනොලොකෙත්වා සාරණීයධම්මෙ ඨිතෙන විස්සජ්ජෙතබ්බං. අයං විස්සජ්ජනසන්තොසො නාම.

Wenn man die Almosenspeise mit dem Bewusstsein verzehrt: „Indem ich diese Almosenspeise esse, werde ich die Pflichten eines Asketen (samaṇadhamma) aufrechterhalten“, und so den Nutzen erkennt, nennt man diesen Verzehr „Zufriedenheit bezüglich des Nutzens“ (upakārasantosa). Eine bis zum Rand gefüllte Almosenschale, die herbeigebracht wird, sollte man nicht direkt annehmen. Wenn ein Unvollständigordinierter anwesend ist, sollte man ihn dazu veranlassen, sie zu nehmen; wenn keiner anwesend ist, sollte man sie wegtragen lassen und nur so viel annehmen, wie für den Empfang angemessen ist. Dies nennt man „Zufriedenheit bezüglich des Ausmaßes“ (parimāṇasantosa). Wenn man mit der Reflexion speist: „Dies dient der Vertreibung des Hungers; darin liegt das Entkommen [vor Anhaftung] bezüglich dieser Speise“, nennt man diesen Verzehr „Zufriedenheit bezüglich des Verzehrs“ (paribhogasantosa). Man soll nicht speisen, nachdem man Vorräte angelegt hat. Dies nennt man „Zufriedenheit durch das Vermeiden von Vorratshaltung“ (sannidhiparivajjanasantosa). Ohne auf das Gesicht [des Empfängers] zu blicken, sollte man, gefestigt in den tugendhaften Pflichten des freundschaftlichen Zusammenlebens (sāraṇīyadhamma), [überschüssige Speise] weggeben. Dies nennt man „Zufriedenheit beim Weggeben“ (vissajjanasantosa).

පිණ්ඩපාතප්පටිසංයුත්තානි පන පඤ්ච ධුතඞ්ගානි පිණ්ඩපාතිකඞ්ගං සපදානචාරිකඞ්ගං එකාසනිකඞ්ගං පත්තපිණ්ඩිකඞ්ගං ඛලුපච්ඡාභත්තිකඞ්ගන්ති. තෙසං විත්ථාරකථා විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.26-30) වුත්තා. ඉති පිණ්ඩපාතසන්තොසමහාඅරියවංසං පූරයමානො භික්ඛු ඉමානි පඤ්ච ධුතඞ්ගානි ගොපෙති, ඉමානි ගොපෙන්තො පිණ්ඩපාතසන්තොසමහාඅරියවංසෙන සන්තුට්ඨො හොති. වණ්ණවාදීතිආදීනි වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි.

Es gibt ferner fünf asketische Übungen (dhutaṅga), die mit der Almosenspeise zusammenhängen: die Übung des Almosengängers (piṇḍapātikaṅga), die Übung des ununterbrochenen Almosengangs von Haus zu Haus (sapadānacārikaṅga), die Übung des Essens an einer einzigen Sitzung (ekāsanikaṅga), die Übung des Essens aus nur einer Schale (pattapiṇḍikaṅga) und die Übung des Ablehnens von später angebotener Speise (khalupacchābhattikaṅga). Ihre ausführliche Erklärung wurde von mir im Visuddhimagga dargelegt. Ein Bhikkhu, der so die edle Tradition der großen Zufriedenheit mit der Almosenspeise (piṇḍapātasantosamahāariyavaṃsa) erfüllt, schützt diese mit der Almosenspeise zusammenhängenden fünf asketischen Übungen, und indem er diese schützt, ist er durch die edle Tradition der großen Zufriedenheit mit der Almosenspeise zufrieden. Die Abschnitte über das „Loben [der Zufriedenen]“ (vaṇṇavādī) und so weiter sind auf genau dieselbe Weise wie bereits erklärt zu verstehen.

සෙනාසනෙනාති ඉධ සෙනාසනං ජානිතබ්බං, සෙනාසනක්ඛෙත්තං ජානිතබ්බං, සෙනාසනසන්තොසො ජානිතබ්බො, සෙනාසනප්පටිසංයුත්තං ධුතඞ්ගං [Pg.284] ජානිතබ්බං. තත්ථ සෙනාසනන්ති මඤ්චො පීඨං භිසි බිම්බොහනං විහාරො අඩ්ඪයොගො පාසාදො හම්මියං ගුහා ලෙණං අට්ටො මාළො වෙළුගුම්බො රුක්ඛමූලං යත්ථ වා පන භික්ඛූ පටික්කමන්තීති ඉමානි පන්නරස සෙනාසනානි.

Was das Wort „Unterkunft“ (senāsana) betrifft, so muss man hierbei die Unterkunft kennen, den Bereich der Unterkunft (senāsanakkhetta) kennen, die Zufriedenheit mit der Unterkunft (senāsanasantoso) kennen und die mit der Unterkunft zusammenhängenden asketischen Übungen (dhutaṅga) kennen. Unter „Unterkunft“ (senāsana) versteht man hierbei: ein Bett (mañca), einen Stuhl (pīṭha), ein Kissen (bhisi), ein Polster (bimbohana), ein Klostergebäude (vihāra), eine einseitig gedeckte Hütte (aḍḍhayoga), ein langes Gebäude (pāsāda), ein flachgedecktes Gebäude (hammiya), eine Höhle (guhā), einen Unterschlupf (leṇa), einen Wachturm (aṭṭa), eine Halle (māḷa), ein Bambusdickicht (veḷugumba), einen Baumfuß (rukkhamūla) oder jeden Ort, an den sich die Bhikkhus zurückziehen. Dies sind die fünfzehn Unterkünfte.

සෙනාසනක්ඛෙත්තන්ති සඞ්ඝතො වා ගණතො වා ඤාතිතො වා මිත්තතො වා අත්තනො වා ධනෙන පංසුකූලං වාති ඡ ඛෙත්තානි.

Was den „Bereich der Unterkunft“ (senāsanakkhetta) betrifft, so sind dies die sechs Bereiche: [eine Unterkunft, die] vom Orden (Saṅgha), von einer Gruppe (gaṇa), von Verwandten, von Freunden, durch das eigene Vermögen oder als herrenloses Gut (paṃsukūla) erworben wurde.

සෙනාසනසන්තොසොති සෙනාසනෙ විතක්කසන්තොසාදයො පන්නරස සන්තොසා. තෙ පිණ්ඩපාතෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා. සෙනාසනප්පටිසංයුත්තානි පන පඤ්ච ධුතඞ්ගානි ආරඤ්ඤිකඞ්ගං රුක්ඛමූලිකඞ්ගං අබ්භොකාසිකඞ්ගං සොසානිකඞ්ගං යථාසන්ථතිකඞ්ගන්ති. තෙසං විත්ථාරකථා විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.31-35) වුත්තා. ඉති සෙනාසනසන්තොසමහාඅරියවංසං පූරයමානො භික්ඛු ඉමානි පඤ්ච ධුතඞ්ගානි ගොපෙති. ඉමානි ගොපෙන්තො සෙනාසනසන්තොසමහාඅරියවංසෙන සන්තුට්ඨො හොති.

Was die „Zufriedenheit mit der Unterkunft“ (senāsanasantoso) betrifft, so gibt es fünfzehn Arten der Zufriedenheit bezüglich der Unterkunft, beginnend mit der Zufriedenheit im Denken. Sie sind genau in derselben Weise zu verstehen, wie sie für die Almosenspeise erklärt wurden. Die fünf asketischen Übungen (dhutaṅga), die mit der Unterkunft zusammenhängen, sind: die Übung des Waldbewohners (āraññikaṅga), die Übung des Wohnens am Baumfuß (rukkhamūlikaṅga), die Übung des Wohnens unter freiem Himmel (abbhokāsikaṅga), die Übung des Wohnens auf einem Leichenfeld (sosānikaṅga) und die Übung des Zufriedenseins mit jeder zugewiesenen Unterkunft (yathāsanthatikaṅga). Ihre ausführliche Erklärung wurde im Visuddhimagga dargelegt. Ein Bhikkhu, der so die edle Tradition der großen Zufriedenheit mit der Unterkunft (senāsanasantosamahāariyavaṃsa) erfüllt, schützt diese fünf asketischen Übungen. Indem er diese schützt, ist er durch die edle Tradition der großen Zufriedenheit mit der Unterkunft zufrieden.

ගිලානපච්චයො පන පිණ්ඩපාතෙයෙව පවිට්ඨො. තත්ථ යථාලාභයථාබලයථාසාරුප්පසන්තොසෙනෙව සන්තුස්සිතබ්බං. නෙසජ්ජිකඞ්ගං භාවනාරාමඅරියවංසං භජති. වුත්තම්පි චෙතං –

Das Erfordernis für Kranke (Arzneimittel) ist jedoch in der [Kategorie der] Almosenspeise mit enthalten. Dabei sollte man sich mit der Zufriedenheit mit dem, was man erhält, der Zufriedenheit gemäß den eigenen Kräften und der Zufriedenheit mit dem, was angemessen ist, begnügen. Die Übung des ständigen Sitzens (nesajjikaṅga) schließt sich der edlen Tradition der Freude an der Geistesschulung (bhāvanārāmaariyavaṃsa) an. Und dies wurde auch [von den Lehrern] gesagt:

‘‘පඤ්ච සෙනාසනෙ වුත්තා, පඤ්ච ආහාරනිස්සිතා;

එකො වීරියසංයුත්තො, ද්වෙ ච චීවරනිස්සිතා’’ති.

„Fünf [asketische Übungen] wurden bezüglich der Unterkunft genannt, fünf beziehen sich auf die Nahrung; eine ist mit der Willenskraft (Energie) verbunden und zwei beziehen sich auf das Gewand.“

ඉති භගවා පථවිං පත්ථරමානො විය සාගරකුච්ඡිං පූරයමානො විය ආකාසං විත්ථාරයමානො විය ච පඨමං චීවරසන්තොසං අරියවංසං කථෙත්වා චන්දං උට්ඨාපෙන්තො විය සූරියං උල්ලඞ්ඝෙන්තො විය ච දුතියං පිණ්ඩපාතසන්තොසං කථෙත්වා සිනෙරුං උක්ඛිපන්තො විය තතියං සෙනාසනසන්තොසං අරියවංසං කථෙත්වා ඉදානි සහස්සනයපටිමණ්ඩිතං චතුත්ථං භාවනාරාමං අරියවංසං කථෙතුං පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භාවනාරාමො හොතීති දෙසනං ආරභි.

So hat der Erhabene – gleichsam als würde er die Erde ausbreiten, als würde er den Schoß des Ozeans füllen und als würde er den Raum ausdehnen – zuerst die edle Tradition der Zufriedenheit mit dem Gewand (cīvarasantosa) dargelegt; gleichsam als würde er den Mond aufgehen lassen und als würde er die Sonne emporsteigen lassen, hat er als Zweites die Zufriedenheit mit der Almosenspeise (piṇḍapātasantosa) dargelegt; und gleichsam als würde er den Berg Sineru emporheben, hat er als Drittes die edle Tradition der Zufriedenheit mit der Unterkunft (senāsanasantosa) dargelegt. Um nun die vierte, mit tausend Methoden geschmückte edle Tradition der Freude an der Geistesschulung (bhāvanārāma) darzulegen, begann er die Lehrverkündigung mit den Worten: „Und wiederum ferner, ihr Mönche, findet ein Bhikkhu Freude an der Geistesschulung (bhāvanārāmo hoti) ...“

තත්ථ ආරමණං ආරාමො, අභිරතීති අත්ථො. භාවනාය ආරාමො අස්සාති භාවනාරාමො. භාවනාය රතොති භාවනාරතො. පඤ්චවිධෙ පහානෙ ආරාමො අස්සාති පහානාරාමො. අපිච භාවෙන්තො [Pg.285] රමතීති භාවනාරාමො. පජහන්තො රමතීති පහානාරාමොති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. අයඤ්හි චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ භාවෙන්තො රමති, රතිං වින්දතීති අත්ථො. තථා චත්තාරො සම්මප්පධානෙ. චත්තාරො ඉද්ධිපාදෙ, පඤ්චින්ද්‍රියානි, පඤ්ච බලානි, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ, සත්ත අනුපස්සනා, අට්ඨාරස මහාවිපස්සනා, සත්තතිංස බොධිපක්ඛියධම්මෙ, අට්ඨතිංස ආරම්මණවිභත්තියො භාවෙන්තො රමති, රතිං වින්දති. කාමච්ඡන්දාදයො පන කිලෙසෙ පජහන්තො රමති, රතිං වින්දති.

Hierbei bedeutet 'ārāmo' (Freude) dasselbe wie 'āramaṇaṃ' (Erfreuen) und 'abhirati' (Sich-Erfreuen). Wer Freude an der Entfaltung (bhāvanā) hat, ist ein 'bhāvanārāmo' (einer, der seine Freude an der Entfaltung hat). Wer in der Entfaltung entzückt ist, ist ein 'bhāvanārato' (einer, der an der Entfaltung Gefallen findet). Wer Freude am fünffachen Aufgeben (pahāna) hat, ist ein 'pahānārāmo' (einer, der seine Freude am Aufgeben hat). Ferner ist die Bedeutung hierbei wie folgt zu sehen: Wer entfaltend Freude findet, ist ein 'bhāvanārāmo'; wer aufgebend Freude findet, ist ein 'pahānārāmo'. Denn dieser Mönch findet Freude, indem er die vier Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) entfaltet; das bedeutet, er erlangt Freude. Ebenso entfaltet er die vier rechten Anstrengungen (sammappadhāna). Er findet Freude und erlangt Wohlgefallen, indem er die vier Grundlagen der magischen Macht (iddhipāda), die fünf Fähigkeiten (indriya), die fūnf Kräfte (bala), die sieben Erleuchtungsglieder (bojjhaṅge), die sieben Betrachtungen (anupassanā), die achtzehn Hauptbetrachtungen (mahāvipassanā), die siebenunddreißig dem Erwachen dienenden Dinge (bodhipakkhiyadhamma) und die achtunddreißig Arten der Unterscheidung der Objekte (ārammaṇavibhatti) entfaltet. Indem er jedoch die Verunreinigungen wie das Verlangen nach Sinneslüsten (kāmacchanda) aufgibt, findet er Freude und erlangt Wohlgefallen.

ඉමෙසු පන චතූසු අරියවංසෙසු පුරිමෙහි තීහි තෙරසන්නං ධුතඞ්ගානං චතුපච්චයසන්තොසස්ස ච වසෙන සකලං විනයපිටකං කථිතං හොති, භාවනාරාමෙන අවසෙසං පිටකද්වයං. ඉමං පන භාවනාරාමං අරියවංසං කථෙන්තෙන භික්ඛුනා පටිසම්භිදාමග්ගෙ නෙක්ඛම්මපාළියා කථෙතබ්බො, දීඝනිකායෙ දසුත්තරසුත්තන්තපරියායෙන කථෙතබ්බො, මජ්ඣිමනිකායෙ සතිපට්ඨානසුත්තන්තපරියායෙන කථෙතබ්බො, අභිධම්මෙ නිද්දෙසපරියායෙන කථෙතබ්බො.

Unter diesen vier edlen Traditionen (ariyavaṃsa) ist durch die ersten drei, aufgrund der dreizehn asketischen Übungen (dhutaṅga) und der Zufriedenheit mit den vier Lebensbedürfnissen (catupaccaya), der gesamte Vinayapiṭaka dargelegt. Durch den 'bhāvanārāma' (die Freude an der Entfaltung) als edle Tradition sind die übrigen zwei Piṭakas dargelegt. Wenn nun ein Mönch diese edle Tradition der Freude an der Entfaltung erklärt, sollte sie anhand der Nekkhamma-Passage im Paṭisambhidāmagga dargelegt werden, anhand der Darlegung der Dasuttara-Sutta im Dīghanikāya, anhand der Darlegung der Satipaṭṭhāna-Sutta im Majjhimanikāya und anhand der Darlegung des Niddesa im Abhidhamma.

තත්ථ පටිසම්භිදාමග්ගෙ නෙක්ඛම්මපාළියාති –

Dabei lautet der Nekkhamma-Text im Paṭisambhidāmagga wie folgt:

‘‘නෙක්ඛම්මං භාවෙන්තො රමති, කාමච්ඡන්දං පජහන්තො රමති. අබ්‍යාපාදං, බ්‍යාපාදං… ආලොකසඤ්ඤං… ථිනමිද්ධං… අවික්ඛෙපං, උද්ධච්චං… ධම්මවවත්ථානං… විචිකිච්ඡං… ඤාණං… අවිජ්ජං… පාමොජ්ජං… අරතිං… පඨමජ්ඣානං, පඤ්ච නීවරණෙ… දුතියජ්ඣානං… විතක්කවිචාරෙ… තතියජ්ඣානං… පීතිං… චතුත්ථජ්ඣානං… සුඛදුක්ඛෙ… ආකාසානඤ්චායතනසමාපත්තිං භාවෙන්තො රමති, රූපසඤ්ඤං පටිඝසඤ්ඤං නානත්තසඤ්ඤං පජහන්තො රමති. විඤ්ඤාණඤ්චායතනසමාපත්තිං…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං භාවෙන්තො රමති, ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤං පජහන්තො රමති.

„Er findet Freude daran, die Entsagung (nekkhamma) zu entfalten, und findet Freude daran, das sinnliche Begehren (kāmacchanda) aufzugeben. Er findet Freude daran, die Wohlwolligkeit (abyāpāda) zu entfalten, und findet Freude daran, die Böswilligkeit (byāpāda) aufzugeben ... die Lichtvorstellung (ālokasañña) zu entfalten, und findet Freude daran, Starrheit und Trägheit (thinamiddha) aufzugeben ... Unabgelenktheit (avikkhepa) zu entfalten, und findet Freude daran, Aufgeregtheit (uddhacca) aufzugeben ... die Bestimmung der Phänomene (dhammavavatthāna) zu entfalten, und findet Freude daran, Zweifel (vicikiccha) aufzugeben ... Wissen (ñāṇa) zu entfalten, und findet Freude daran, Unwissenheit (avijjā) aufzugeben ... Freude (pāmojja) zu entfalten, und findet Freude daran, Unlust (arati) aufzugeben ... die erste Vertiefung (paṭhamajjhāna) zu entfalten, und findet Freude daran, die fünf Hemmnisse (nīvaraṇa) aufzugeben ... die zweite Vertiefung (dutiyajjhāna) zu entfalten, und findet Freude daran, Gedankenschöpfung und Diskursivität (vitakkavicāra) aufzugeben ... die dritte Vertiefung (tatiyajjhāna) zu entfalten, und findet Freude daran, Verzückung (pīti) aufzugeben ... die vierte Vertiefung (catutthajjhāna) zu entfalten, und findet Freude daran, Glück und Leid (sukhadukkha) aufzugeben ... die Errungenschaft des Raumesunendlichkeitsgebiets (ākāsānañcāyatana) zu entfalten, und findet Freude daran, die Formvorstellung (rūpasañña), die Widerstandsvorstellung (paṭighasañña) und die Vielheitsvorstellung (nānattasañña) aufzugeben. Er findet Freude daran, die Errungenschaft des Bewusstseinsunendlichkeitsgebiets (viññāṇañcāyatana) zu entfalten ... usw. ... die Errungenschaft des Weder-Wahrnehmungs-noch-Nichtwahrnehmungsgebiets (nevasaññānāsaññāyatana) zu entfalten, und findet Freude daran, die Vorstellung des Nichtsgebiets (ākiñcaññāyatanasañña) aufzugeben.

‘‘අනිච්චානුපස්සනං භාවෙන්තො රමති, නිච්චසඤ්ඤං පජහන්තො රමති. දුක්ඛානුපස්සනං… සුඛසඤ්ඤං… අනත්තානුපස්සනං… අත්තසඤ්ඤං… නිබ්බිදානුපස්සනං… නන්දිං… විරාගානුපස්සනං… රාගං… නිරොධානුපස්සනං… සමුදයං… පටිනිස්සග්ගානුපස්සනං… ආදානං… ඛයානුපස්සනං … ඝනසඤ්ඤං… වයානුපස්සනං… ආයූහනං… විපරිණාමානුපස්සනං… ධුවසඤ්ඤං… අනිමිත්තානුපස්සනං [Pg.286]… නිමිත්තං… අප්පණිහිතානුපස්සනං… පණිධිං… සුඤ්ඤතානුපස්සනං… අභිනිවෙසං… අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනං… සාරාදානාභිනිවෙසං… යථාභූතඤාණදස්සනං… සම්මොහාභිනිවෙසං… ආදීනවානුපස්සනං… ආලයාභිනිවෙසං… පටිසඞ්ඛානුපස්සනං… අප්පටිසඞ්ඛං… විවට්ටානුපස්සනං… සංයොගාභිනිවෙසං… සොතාපත්තිමග්ගං… දිට්ඨෙකට්ඨෙ කිලෙසෙ… සකදාගාමිමග්ගං… ඔළාරිකෙ කිලෙසෙ… අනාගාමිමග්ගං… අනුසහගතෙ කිලෙසෙ… අරහත්තමග්ගං භාවෙන්තො රමති, සබ්බකිලෙසෙ පජහන්තො රමතී’’ති (පටි. ම. 1.41,95).

„Er findet Freude daran, die Betrachtung der Vergänglichkeit (aniccānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, die Beständigkeitsvorstellung (niccasaññā) aufzugeben. Er findet Freude daran, die Betrachtung des Leidens (dukkhānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, die Glücksvorstellung (sukhasaññā) aufzugeben ... die Betrachtung der Nicht-Selbstheit (anattānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, die Selbstvorstellung (attasaññā) aufzugeben ... die Betrachtung der Entzauberung (nibbidānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Ergötzen (nandi) aufzugeben ... die Betrachtung der Begehrenslosigkeit (virāgānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Begehren (rarrga) aufzugeben ... die Betrachtung des Erlöschens (nirodhānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Entstehen (samudaya) aufzugeben ... die Betrachtung des Loslassens (paṭinissaggānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Ergreifen (ādāna) aufzugeben ... die Betrachtung des Vergehens (khayānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, die Vorstellung der Kompaktheit (ghanasaññā) aufzugeben ... die Betrachtung des Untergangs (vayānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Anhäufen (āyūhana) aufzugeben ... die Betrachtung der Wandelbarkeit (vipariṇāmānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, die Beständigkeitsvorstellung (dhuvasaññā) aufzugeben ... die Betrachtung des Zeichenlosen (animittānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Zeichen (nimitta) aufzugeben ... die Betrachtung des Wunschlosen (appaṇihitānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, den Wunsch (paṇidhi) aufzugeben ... die Betrachtung der Leerheit (suññatānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Festhalten (abhinivesa) aufzugeben ... die Einsicht in die Phänomene durch höhere Weisheit (adhipaññādhammavipassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Beharren auf der Vorstellung des Wesenhaften (sārādānābhinivesa) aufzugeben ... das Wissen und Schauen der Wirklichkeit (yathābhūtañāṇadassana) zu entfalten, und findet Freude daran, das Beharren auf Täuschung (sammohābhinivesa) aufzugeben ... die Betrachtung des Elends (ādīnavānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Beharren auf Anhaftung (ālayābhinivesa) aufzugeben ... die Betrachtung der reflektierenden Abwägung (paṭisaṅkhānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, den Mangel an Abwägung (appaṭisaṅkha) aufzugeben ... die Betrachtung des Entrollens (vivaṭṭānupassanā) zu entfalten, und findet Freude daran, das Beharren auf Fesseln (saṃyogābhinivesa) aufzugeben ... den Pfad des Stromeintritts (sotāpattimagga) zu entfalten, und findet Freude daran, die mit Ansichten verbundenen Befleckungen (diṭṭhekaṭṭhe kilese) aufzugeben ... den Pfad des Einmalwiederkehrers (sakadāgāmimagga) zu entfalten, und findet Freude daran, die groben Befleckungen (oḷārike kilese) aufzugeben ... den Pfad des Nichtwiederkehrers (anāgāmimagga) zu entfalten, und findet Freude daran, die latenten Befleckungen (anusahagate kilese) aufzugeben ... den Pfad der Arhatschaft (arahattamagga) zu entfalten, und findet Freude daran, alle geistigen Befleckungen (sabbakilese) aufzugeben.“ (Paṭis. I, 41, 95)

එවං පටිසම්භිදාමග්ගෙ නෙක්ඛම්මපාළියා කථෙතබ්බො.

So sollte es anhand der Nekkhamma-Passage im Paṭisambhidāmagga dargelegt werden.

දීඝනිකායෙ දසුත්තරසුත්තන්තපරියායෙනාති –

Bezüglich der Darlegung der Dasuttara-Sutta im Dīghanikāya:

‘‘එකං ධම්මං භාවෙන්තො රමති, එකං ධම්මං පජහන්තො රමති…පෙ… දස ධම්මෙ භාවෙන්තො රමති, දස ධම්මෙ පජහන්තො රමති. කතමං එකං ධම්මං භාවෙන්තො රමති? කායගතාසතිං සාතසහගතං, ඉමං එකං ධම්මං භාවෙන්තො රමති. කතමං එකං ධම්මං පජහන්තො රමති? අස්මිමානං, ඉමං එකං ධම්මං පජහන්තො රමති. කතමෙ ද්වෙ ධම්මෙ…පෙ… කතමෙ දස ධම්මෙ භාවෙන්තො රමති? දස කසිණායතනානි, ඉමෙ දස ධම්මෙ භාවෙන්තො රමති. කතමෙ දස ධම්මෙ පජහන්තො රමති? දස මිච්ඡත්තෙ, ඉමෙ දස ධම්මෙ පජහන්තො රමති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භාවනාරාමො හොතී’’ති (දී. නි. 3.351-360).

„Er findet Freude daran, ein Ding (dhamma) zu entfalten, und findet Freude daran, ein Ding aufzugeben ... usw. ... er findet Freude daran, zehn Dinge zu entfalten, und findet Freude daran, zehn Dinge aufzugeben. Welches eine Ding entfaltet er mit Freude? Die von Freude begleitete Achtsamkeit auf den Körper (kāyagatāsati); dieses eine Ding entfaltet er mit Freude. Welches eine Ding gibt er mit Freude auf? Den ‚Ich-bin-Dünkel‘ (asmimāna); dieses eine Ding gibt er mit Freude auf. Welche zwei Dinge ... usw. ... welche zehn Dinge entfaltet er mit Freude? Die zehn Kasina-Bereiche (kasiṇāyatana); diese zehn Dinge entfaltet er mit Freude. Welche zehn Dinge gibt er mit Freude auf? Die zehn Verkehrtheiten (micchatta); diese zehn Dinge gibt er mit Freude auf. So, ihr Mönche, hat ein Mönch seine Freude an der Entfaltung.“ (Dī. Ni. III, 351–360)

එවං දීඝනිකායෙ දසුත්තරසුත්තන්තපරියායෙන කථෙතබ්බො.

So sollte es anhand der Darlegung der Dasuttara-Sutta im Dīghanikāya dargelegt werden.

මජ්ඣිමනිකායෙ සතිපට්ඨානසුත්තන්තපරියායෙනාති –

Bezüglich der Darlegung der Satipaṭṭhāna-Sutta im Majjhimanikāya:

‘‘එකායනො අයං, භික්ඛවෙ, මග්ගො…පෙ… යාවදෙව ඤාණමත්තාය පටිස්සතිමත්තාය. අනිස්සිතො ච විහරති, න ච කිඤ්චි ලොකෙ උපාදියති. එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භාවනාරාමො හොති භාවනාරතො. පහානාරාමො හොති පහානරතො. පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ගච්ඡන්තො වා ගච්ඡාමීති පජානාති…පෙ… පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සෙය්‍යථාපි පස්සෙය්‍ය සරීරං සිවථිකාය ඡඩ්ඩිතං…පෙ… පූතීනි චුණ්ණකජාතානි. සො ඉමමෙව කායං [Pg.287] උපසංහරති ‘අයම්පි ඛො කායො එවංධම්මො එවංභාවී එවංඅනතීතො’ති. ඉති අජ්ඣත්තං වා කායෙ කායානුපස්සී විහරති…පෙ… එවම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු භාවනාරාමො හොතී’’ති (ම. නි. 1.106 ආදයො).

„‚Dies, ihr Mönche, ist der einzige Weg ... usw. ... einzig um des bloßen Wissens und der bloßen Achtsamkeit willen. Und er verweilt unabhängig und klammert sich an nichts in der Welt. Auch so, ihr Mönche, hat ein Mönch seine Freude an der Entfaltung, findet Gefallen an der Entfaltung, hat seine Freude am Aufgeben und findet Gefallen am Aufgeben. Weiterhin, ihr Mönche, weiß ein Mönch, wenn er geht: „Ich gehe“ ... usw. ... Weiterhin, ihr Mönche, so wie ein Mönch einen Körper sehen würde, der auf dem Leichenacker weggeworfen wurde ... verwest und zu Staub zerfallen; so zieht er die Parallele zu seinem eigenen Körper: „Auch dieser Körper ist von solcher Natur, wird so werden und kann dem nicht entrinnen.“ So verweilt er, indem er den Körper im Inneren als Körper betrachtet ... usw. ... Auch so, ihr Mönche, hat ein Mönch seine Freude an der Entfaltung.‘“ (Ma. Ni. I, 106 ff.)

එවං මජ්ඣිමනිකායෙ සතිපට්ඨානසුත්තන්තපරියායෙන කථෙතබ්බො.

So sollte es anhand der Darlegung der Satipaṭṭhāna-Sutta im Majjhimanikāya dargelegt werden.

අභිධම්මෙ නිද්දෙසපරියායෙනාති සබ්බෙපි සඞ්ඛතෙ ‘‘අනිච්චතො දුක්ඛතො රොගතො ගණ්ඩතො …පෙ… සංකිලෙසිකධම්මතො පස්සන්තො රමති, එවං ඛො භික්ඛු භාවනාරාමො හොතී’’ති (මහානි. 13; චූළනි. උපසීවමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 39, නන්දමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 51). එවං නිද්දෙසපරියායෙන කථෙතබ්බො.

Bezüglich der Darlegung des Niddesa im Abhidhamma: 'Indem er alle gestalteten Dinge als vergänglich (aniccato), leidvoll (dukkhato), als Krankheit (rogato), als Geschwür (gaṇḍato) ... usw. ... als mit Befleckung behaftete Phänomene (saṃkilesikadhamma) betrachtet, findet er Freude. So hat ein Mönch seine Freude an der Entfaltung.' (Mahāni. 13; Cūḷani. Upasīvamāṇavapucchāniddesa 39, Nandamāṇavapucchāniddesa 51). So sollte es anhand der Darlegung des Niddesa dargelegt werden.

නෙවත්තානුක්කංසෙතීති ‘‘අජ්ජ මෙ සට්ඨි වා සත්තති වා වස්සානි අනිච්චං දුක්ඛං අනත්තාති විපස්සනාය කම්මං කරොන්තස්ස කො මයා සදිසො අත්ථී’’ති එවං අත්තුක්කංසනං න කරොති. නො පරං වම්භෙතීති ‘‘අනිච්චං දුක්ඛන්ති විපස්සනාමත්තකම්පි නත්ථි, කිං ඉමෙ විස්සට්ඨකම්මට්ඨානා චරන්තී’’ති එවං පරවම්භනං න කරොති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

„Er rühmt sich nicht selbst“ bedeutet: Er übt keine Selbsterhöhung aus, indem er denkt: „Ich übe nun schon seit sechzig oder siebzig Jahren das Werk der Einsichtsmeditation über Vergänglichkeit, Leiden und Nicht-Selbstheit aus; wer ist mir wohl gleich?“ „Er verachtet andere nicht“ bedeutet: Er übt keine Verachtung anderer aus, indem er denkt: „Sie besitzen nicht einmal ein Mindestmaß an Einsicht in Vergänglichkeit und Leiden. Warum wandern diese herum, die ihre Meditationsobjekte vernachlässigt haben?“ Der Rest ist genau wie bereits dargelegt.

ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරො අරියවංසාති, භික්ඛවෙ, ඉමෙ චත්තාරො අරියවංසා අරියතන්තියො අරියපවෙණියො අරියඤ්ජසා අරියවටුමානීති සුත්තන්තං විනිවට්ටෙත්වා ඉදානි මහාඅරියවංසපරිපූරකස්ස භික්ඛුනො වසනදිසා දස්සෙන්තො ඉමෙහි ච පන, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ ස්වෙව අරතිං සහතීති සොයෙව අරතිං අනභිරතිං උක්කණ්ඨිතං සහති අභිභවති. න තං අරති සහතීති තං පන භික්ඛුං යා එසා පන්තෙසු සෙනාසනෙසු අධිකුසලානං ධම්මානං භාවනාය අරති නාම හොති, සා සහිතුං අධිභවිතුං න සක්කොති. අරතිරතිසහොති අරතිඤ්ච පඤ්චකාමගුණරතිඤ්ච සහති, අධිභවිතුං සක්කොති.

„Diese vier edlen Geschlechter, ihr Mönche“ – nachdem er das Suttanta über diese vier edlen Geschlechter, edlen Ordnungen, edlen Traditionen, edlen Pfade und edlen Wege abgeschlossen hat, zeigt er nun die Natur des Mönches, der das große edle Geschlecht erfüllt, indem er sagt: „Und ferner, ihr Mönche“ usw. Darin bedeutet „Eben dieser bezwingt das Missvergnügen“ (sveva aratiṃ sahati): Eben dieser Mönch erträgt bzw. überwindet das Missvergnügen, die Unlust und den Überdruss. „Nicht bezwingt ihn das Missvergnügen“ (na taṃ arati sahati) bedeutet: Jene Unlust, die bei diesem Mönch in abgelegenen Unterkünften bezüglich der Entfaltung von vorzüglichen heilsamen Geisteszuständen entsteht, vermag ihn nicht zu überwältigen oder zu bezwingen. „Er ist ein Überwinder von Missvergnügen und Vergnügen“ (aratiratisaho) bedeutet: Er ist in der Lage, sowohl das Missvergnügen als auch das Vergnügen an den fünf Sinnenzügen zu ertragen und zu bezwingen.

ඉදානි ගාථාහි කූටං ගණ්හන්තො නාරතීතිආදිමාහ. තත්ථ ධීරන්ති වීරියවන්තං. නාරති ධීරං සහතීති ඉදං පුරිමස්සෙව කාරණවචනං. යස්මා සා ධීරං න සහති නප්පහොති ධීරං සහිතුං අධිභවිතුං න සක්කොති, තස්මා නාරති [Pg.288] සහති ධීරං. ධීරො හි අරතිස්සහොති අරතිසහත්තා හි සො ධීරො නාම, තස්මා අරතිං සහතීති අත්ථො. සබ්බකම්මවිහායීනන්ති සබ්බං තෙභූමකකම්මං චජිත්වා පරිච්ඡින්නං පරිවටුමං කත්වා ඨිතං. පනුණ්ණං කො නිවාරයෙති කිලෙසෙ පනුදිත්වා ඨිතං කො නාම රාගො වා දොසො වා නිවාරෙය්‍ය. නෙක්ඛං ජම්බොනදස්සෙව, කො තං නින්දිතුමරහතීති ජම්බොනදසඞ්ඛාතස්ස ජාතිරත්තසුවණ්ණස්ස නික්ඛසදිසං ගරහිතබ්බදොසවිමුත්තං කො තං පුග්ගලං නින්දිතුං අරහති. බ්‍රහ්මුනාපි පසංසිතොති මහාබ්‍රහ්මුනාපි එස පුග්ගලො පසංසිතොයෙවාති. දෙසනාපරියොසානෙ චත්තාලීස භික්ඛුසහස්සානි අරහත්තෙ පතිට්ඨහිංසු.

Nun sprach er, um mit den Versen den Höhepunkt zu erreichen: „Kein Missvergnügen...“ usw. Darin bezeichnet „den Weisen“ (dhīraṃ) einen Tatkräftigen. „Nicht bezwingt die Unlust den Weisen“ ist die Begründung für das Vorherige. Weil jenes Missvergnügen den Weisen nicht bezwingt, nicht dazu fähig ist, den Weisen zu bezwingen oder zu überwältigen, darum heißt es: „Nicht bezwingt die Unlust den Weisen“. „Denn der Weise ist ein Bezwinger des Missvergnügens“: Weil er das Missvergnügen überwindet, wird er „Weiser“ genannt, daher bedeutet es: „Er bezwingt das Missvergnügen“. „Der alle Taten aufgegeben hat“ (sabbakammavihāyīnaṃ) bezieht sich auf einen, der alles Karma der drei Daseinsbereiche aufgegeben, abgeschnitten und beendet hat und so verweilt. „Wer könnte den Abgewehrten aufhalten?“ (panuṇṇaṃ ko nivāraye): Wer könnte einen, der die Befleckungen vertrieben hat und so verweilt, sei es durch Gier oder Hass, aufhalten? „Wie eine Münze aus feinstem Gold, wer dürfte diesen tadeln?“: Wer ist würdig, diese Person zu tadeln, die frei von tadelnswerten Fehlern ist, ähnlich einer goldenen Münze aus reinem, rötlichem Gold, das als Jambonada-Gold bekannt ist? „Selbst von Brahma gepriesen“ bedeutet: Selbst vom Großen Brahma ist diese Person wahrlich gepriesen worden. Am Ende der Lehrrede wurden vierzigtausend Mönche in der Arahatschaft gefestigt.

9. ධම්මපදසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Dhammapada-Sutta

29. නවමෙ ධම්මපදානීති ධම්මකොට්ඨාසා. අනභිජ්ඣාතිආදීසු අභිජ්ඣාපටික්ඛෙපෙන අනභිජ්ඣා, බ්‍යාපාදපටික්ඛෙපෙන අබ්‍යාපාදො, මිච්ඡාසතිපටික්ඛෙපෙන සම්මාසති, මිච්ඡාසමාධිපටික්ඛෙපෙන සම්මාසමාධි වෙදිතබ්බො.

29. Im neunten [Sutta] bedeutet „Bestandteile der Lehre“ (dhammapadāni) Abteilungen der Lehre. Bei Begriffen wie „Begehrenslosigkeit“ usw. ist zu verstehen: Begehrenslosigkeit durch die Zurückweisung von Begehren, Wohlwollen durch die Zurückweisung von Übelwollen, rechte Achtsamkeit durch die Zurückweisung falscher Achtsamkeit und rechte Konzentration durch die Zurückweisung falscher Konzentration.

අනභිජ්ඣාලූති නිත්තණ්හො හුත්වා. අබ්‍යාපන්නෙන චෙතසාති සබ්බකාලං පකතිභාවං අවිජහන්තෙන චිත්තෙන. සතො එකග්ගචිත්තස්සාති සතියා සමන්නාගතො ආරම්මණෙ එකග්ගචිත්තො අස්ස. අජ්ඣත්තං සුසමාහිතොති නියකජ්ඣත්තෙ සුට්ඨු ඨපිතචිත්තො ඉමස්මිං සුත්තෙපි ගාථායපි වට්ටවිවට්ටං කථිතං.

„Begehrenlos“ (anabhijjhālū) bedeutet: frei von Verlangen geworden. „Mit wohlwollendem Geist“ (abyāpannena cetasā) bedeutet: mit einem Geist, der zu keiner Zeit seine natürliche Reinheit verliert. „Achtsam und mit geeintem Geist“ (sato ekaggacittassa) bedeutet: mit Achtsamkeit ausgestattet sein und einen auf das Objekt ausgerichteten, geeinten Geist haben. „In sich selbst wohlkonzentriert“ (ajjhattaṃ susamāhito) bedeutet: einer, dessen Geist in seinem eigenen Inneren gut gefestigt ist. Sowohl in diesem Sutta als auch in dem Vers wird der Kreislauf und das Entkommen aus dem Kreislauf dargelegt.

10. පරිබ්බාජකසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Paribbājaka-Sutta

30. දසමෙ අභිඤ්ඤාතාති ඤාතා පාකටා. අන්නභාරොතිආදීනි තෙසං නාමානි. පටිසල්ලානා වුට්ඨිතොති ඵලසමාපත්තිතො වුට්ඨිතො. සා හි ඉධ පටිසල්ලානන්ති අධිප්පෙතා. පච්චක්ඛායාති පටික්ඛිපිත්වා. අභිජ්ඣාලුන්ති සතණ්හං. කාමෙසු තිබ්බසාරාගන්ති වත්ථුකාමෙසු බහලරාගං. තමහං තත්ථ එවං වදෙය්‍යන්ති තං අහං තස්මිං කාරණෙ එවං වදෙය්‍යං. පටික්කොසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යාති පටික්කොසිතබ්බානි පටිබාහිතබ්බනි වා මඤ්ඤෙය්‍ය. සහධම්මිකාති සකාරණා. වාදානුපාතාති ධම්මිකවාදෙ ඝට්ටයමානා අධම්මිකවාදානුපාතා, වාදප්පවත්තියොති අත්ථො. ගාරය්හා ඨානාති ගරහිතබ්බයුත්තකා පච්චයා. ආගච්ඡන්තීති උපගච්ඡන්ති.

30. Im zehnten [Sutta] bedeutet „bekannt“ (abhiññātā): gewusst, offenkundig. „Annabhāra“ usw. sind ihre Namen. „Aus der Abgeschiedenheit erhoben“ (paṭisallānā vuṭṭhito) bedeutet: aus der Erreichung der Frucht aufgestanden. Denn diese [Fruchterreichung] ist hier mit „Abgeschiedenheit“ gemeint. „Zurückgewiesen habend“ (paccakkhāya) bedeutet: abgelehnt habend. „Begehrlich“ (abhijjhaluṃ) bedeutet: von Verlangen erfüllt. „Von heftiger Gier nach den Lüsten“ (kāmesu tibbasārāgaṃ) bedeutet: mit starker Leidenschaft für die Objekte der Sinneslust. „Diesen würde ich dort so ansprechen“ bedeutet: Ich würde jene Person unter diesen Umständen so ansprechen. „Er würde meinen, es müsse zurückgewiesen werden“ bedeutet: Er würde meinen, es müsse abgelehnt oder abgewehrt werden. „Mit Recht“ (sahadhammikā) bedeutet: mit Gründen versehen. „Widerlegungen von Thesen“ (vādānupātā) bezieht sich auf unrechtmäßige Vorwürfe, die gegen rechtmäßige Behauptungen vorgebracht werden, was den Lauf einer Debatte meint. „Tadelnswerte Zustände“ (gārayhā ṭhānā) sind tadelnswürdige Umstände oder Bedingungen. „Herannahen“ (āgacchanti) bedeutet: herantreten.

උක්කලාති [Pg.289] උක්කලජනපදවාසිනො. වස්සභඤ්ඤාති වස්සො ච භඤ්ඤො චාති ද්වෙ ජනා. අහෙතුකවාදාති ‘‘නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො සත්තානං විසුද්ධියා’’තිඑවමාදිවාදිනො. අකිරියවාදාති ‘‘කරොතො න කරීයති පාප’’න්ති එවං කිරියපටික්ඛෙපවාදිනො. නත්ථිකවාදාති ‘‘නත්ථි දින්න’’න්තිආදිවාදිනො. තෙ ඉමෙසු තීසුපි දස්සනෙසු ඔක්කන්තනියාමා අහෙසුං. කථං පන තෙසු නියාමො හොතීති? යො හි එවරූපං ලද්ධිං ගහෙත්වා රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානෙසු නිසින්නො සජ්ඣායති වීමංසති, තස්ස ‘‘නත්ථි හෙතු නත්ථි පච්චයො කරොතො න කරීයති පාපං…පෙ… නත්ථි දින්නං…පෙ… කායස්ස භෙදා උච්ඡිජ්ජතී’’ති තස්මිං ආරම්මණෙ මිච්ඡාසති සන්තිට්ඨති, චිත්තං එකග්ගං හොති, ජවනානි ජවන්ති. පඨමජවනෙ සතෙකිච්ඡො හොති, තථා දුතියාදීසු, සත්තමෙ බුද්ධානම්පි අතෙකිච්ඡො අනිවත්ති අරිට්ඨකණ්ටකසදිසො හොති. තත්ථ කොචි එකං දස්සනං ඔක්කමති, කොචි ද්වෙ, කොචි තීණිපි. නියතමිච්ඡාදිට්ඨිකොව හොති, පත්තො සග්ගමග්ගාවරණඤ්චෙව මොක්ඛමග්ගාවරණඤ්ච, අභබ්බො තස්ස අත්තභාවස්ස අනන්තරං සග්ගම්පි ගන්තුං, පගෙව මොක්ඛං. වට්ටඛාණුකො නාමෙස සත්තො පථවිගොපකො, යෙභුය්‍යෙන එවරූපස්ස භවතො වුට්ඨානං නත්ථි. වස්සභඤ්ඤාපි එදිසා අහෙසුං. නින්දාබ්‍යාරොසනඋපාරම්භභයාති අත්තනො නින්දභයෙන ඝට්ටනභයෙන උපවාදභයෙන චාති අත්ථො. අභිජ්ඣාවිනයෙ සික්ඛන්ති අභිජ්ඣාවිනයො වුච්චති අරහත්තං, අරහත්තෙ සික්ඛමානො අප්පමත්තො නාම වුච්චතීති සුත්තන්තෙ වට්ටවිට්ටං කථෙත්වා ගාථාය ඵලසමාපත්ති කථිතාති.

„Die aus Ukkalā“ (ukkalā) sind die Bewohner des Ukkalā-Landes. „Vassa und Bhañña“ (vassabhaññā) bezeichnet zwei Personen, nämlich Vassa und Bhañña. „Verkünder der Ursachenlosigkeit“ (ahetukavādā) sind jene, die lehren: „Es gibt weder Ursache noch Bedingung für die Reinheit der Wesen.“ „Verkünder des Nicht-Handelns“ (akiriyavādā) sind jene, welche das Wirken leugnen und sagen: „Wer handelt, tut nichts Böses.“ „Nihilisten“ (natthikavādā) sind jene, die sagen: „Es gibt kein Geben“ usw. Sie waren in diesen drei Ansichten festgefahren. Wie aber geschieht diese Festlegung bei ihnen? Wer eine solche Ansicht annimmt, Tag und Nacht sitzt, darüber nachsinnt und sie untersucht, in dessen Geist festigt sich bezüglich dieses Objekts die falsche Achtsamkeit: „Es gibt keine Ursache, keine Bedingung... wer handelt, tut nichts Böses... es gibt kein Geben... nach dem Zerfall des Körpers wird man vernichtet.“ Der Geist wird darauf ausgerichtet und die Impulsmomente laufen ab. Beim ersten Impulsmoment ist er noch heilbar, ebenso beim zweiten usw., aber beim siebten ist er selbst für die Buddhas unheilbar, unumkehrbar und gleicht einem giftigen Dorn. Dabei verfällt einer einer einzigen Ansicht, einer zwei, und einer allen dreien. Er wird zu einem Menschen mit absolut fester falscher Ansicht. Er hat sich sowohl den Weg zum Himmel als auch den Weg zur Befreiung versperrt und ist unfähig, unmittelbar nach dieser Existenz in den Himmel zu gelangen, geschweige denn zur Befreiung. Ein solches Wesen wird „Baumstumpf im Daseinskreislauf“ oder „Wächter der Erde“ genannt; meistens gibt es für einen solchen Menschen kein Entrinnen aus dem Daseinskreislauf. Auch Vassa und Bhañña waren von dieser Art. „Aus Furcht vor Tadel, Anstoß und Vorwürfen“ bedeutet: aus Furcht vor eigenem Tadel, aus Furcht vor Anstoß und aus Furcht vor Beschuldigungen. „Sie üben sich in der Beseitigung von Begehren“: Unter „Beseitigung von Begehren“ (abhijjhavinaya) versteht man die Arahatschaft. Wer sich im Hinblick auf die Arahatschaft übt, wird als „Achtsamer“ bezeichnet. Nachdem so in der Lehrrede der Kreislauf und das Entkommen aus dem Kreislauf dargelegt wurden, wird in dem Vers das Erreichen der Frucht dargelegt.

උරුවෙලවග්ගො තතියො.

Die Uruvela-Gruppe ist die dritte.

4. චක්කවග්ගො

4. Die Rad-Gruppe

1. චක්කසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Cakka-Sutta

31. චතුත්ථස්ස පඨමෙ චක්කානීති සම්පත්තියො. චතුචක්කං වත්තතීති චත්තාරි සම්පත්තිචක්කානි වත්තන්ති ඝටියන්තියෙවාති අත්ථො. පතිරූපදෙසවාසොති යත්ථ චතස්සො පරිසා සන්දිස්සන්ති, එවරූපෙ අනුච්ඡවිකෙ දෙසෙ වාසො. සප්පුරිසාවස්සයොති බුද්ධාදීනං සප්පුරිසානං අවස්සයනං සෙවනං [Pg.290] භජනං, න රාජානං. අත්තසම්මාපණිධීති අත්තනො සම්මා ඨපනං, සචෙ පුබ්බෙ අස්සද්ධාදීහි සමන්නාගතො හොති, තානි පහාය සද්ධාදීසු පතිට්ඨාපනං. පුබ්බෙ ච කතපුඤ්ඤතාති පුබ්බෙ උපචිතකුසලතා. ඉදමෙව චෙත්ථ පමාණං. යෙන හි ඤාණසම්පයුත්තචිත්තෙන කුසලකම්මං කතං හොති, තදෙව කුසලං තං පුරිසං පතිරූපදෙසෙ උපනෙති, සප්පුරිසෙ භජාපෙති, සො එව ච පුග්ගලො අත්තානං සම්මා ඨපෙති. පුඤ්ඤකතොති කතපුඤ්ඤො. සුඛඤ්චෙතංධිවත්තතීති සුඛඤ්ච එතං පුග්ගලං අධිවත්තති, අවත්ථරතීති අත්ථො.

31. Im ersten [Sutta] des vierten [Vagga] bedeutet "Räder" günstige Lebensumstände. "Das vierfache Rad dreht sich" bedeutet, dass sich vier Räder günstiger Lebensumstände drehen, das heißt, sie greifen ineinander; das ist der Sinn. "Wohnen in einer geeigneten Gegend" bedeutet das Wohnen an einem solchen angemessenen Ort, an dem die vier Gruppen von Anhängern anzutreffen sind. "Umgang mit rechtschaffenen Menschen" bedeutet die Zuflucht, der Umgang und die Verehrung von edlen Menschen wie dem Buddha und anderen, nicht aber von Königen. "Die richtige Ausrichtung des eigenen Geistes" bedeutet die richtige Aufstellung des eigenen Geistesstroms; wenn man zuvor mit Unglauben und so weiter ausgestattet war, so gibt man diese auf und gründet sich in Glauben und so weiter. "Und das Verdienst, das in der Vergangenheit erworben wurde" bedeutet die in der Vergangenheit angesammelte heilsame Tatkraft. Nur dies ist hier das entscheidende Maß. Denn durch jenen mit Erkenntnis verbundenen Geist, durch den eine heilsame Tat vollbracht wurde, führt eben dieses Heilsame diesen Menschen in eine geeignete Gegend, lässt ihn mit rechtschaffenen Menschen verkehren, und eben diese Person richtet sich selbst richtig aus. "Der Verdienstvolle" bedeutet einer, der Verdienste erworben hat. "Und Glück überwältigt ihn" bedeutet, dass das Glück diese Person überwältigt, das heißt überschüttet; das ist der Sinn.

2. සඞ්ගහසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Saṅgaha-Suttas

32. දුතියෙ සඞ්ගහවත්ථූනීති සඞ්ගණ්හනකාරණානි. දානඤ්චාතිආදීසු එකච්චො හි දානෙනෙව සඞ්ගණ්හිතබ්බො හොති, තස්ස දානමෙව දාතබ්බං. පෙය්‍යවජ්ජන්ති පියවචනං. එකච්චො හි ‘‘අයං දාතබ්බං නාම දෙති, එකෙකෙන පන වචනෙන සබ්බං මක්ඛෙත්වා නාසෙති, කිං තස්ස දාන’’න්ති වත්තා හොති. එකච්චො ‘‘අයං කිඤ්චාපි දානං න දෙති, කථෙන්තො පන තෙලෙන විය මක්ඛෙති. එස දෙතු වා මා වා, වචනමෙවස්ස සහස්සං අග්ඝතී’’ති වත්තා හොති. එවරූපො පුග්ගලො දානං න පච්චාසීසති, පියවචනමෙව පච්චාසීසති. තස්ස පියවචනමෙව වත්තබ්බං. අත්ථචරියාති අත්ථවඩ්ඪනකථා. එකච්චො හි නෙව දානං, න පියවචනං පච්චාසීසති, අත්තනො හිතකථං වඩ්ඪිකථමෙව පච්චාසීසති. එවරූපස්ස පුග්ගලස්ස ‘‘ඉදං තෙ කාතබ්බං, ඉදං න කාතබ්බං, එවරූපො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො, එවරූපො න සෙවිතබ්බො’’ති එවං අත්ථචරියකථාව කථෙතබ්බා. සමානත්තතාති සමානසුඛදුක්ඛභාවො. එකච්චො හි දානාදීසු එකම්පි න පච්චාසීසති, එකාසනෙ නිසජ්ජං, එකපල්ලඞ්කෙ සයනං, එකතො භොජනන්ති එවං සමානසුඛදුක්ඛතං පච්චාසීසති. සො සචෙ ගහට්ඨස්ස ජාතියා පබ්බජිතස්ස සීලෙන සදිසො හොති, තස්සායං සමානත්තතා කාතබ්බා. තත්ථ තත්ථ යථාරහන්ති තෙසු තෙසු ධම්මෙසු යථානුච්ඡවිකං සමානත්තතාති අත්ථො. රථස්සාණීව යායතොති යථා රථස්ස ගච්ඡතො ආණි සඞ්ගහො නාම හොති, සා රථං සඞ්ගණ්හාති, එවමිමෙ සඞ්ගහා ලොකං සඞ්ගණ්හන්ති. න මාතා පුත්තකාරණාති යදි මාතා එතෙ සඞ්ගහෙ පුත්තස්ස න කරෙය්‍ය, පුත්තකාරණා මානං වා පූජං වා න ලභෙය්‍ය. සඞ්ගහා [Pg.291] එතෙති උපයොගවචනෙ පච්චත්තං. සඞ්ගහෙ එතෙති වා පාඨො. සමවෙක්ඛන්තීති සම්මා පෙක්ඛන්ති. පාසංසා ච භවන්තීති පසංසනීයා ච භවන්ති.

32. Im zweiten [Sutta] bedeutet "die Grundlagen des Entgegenkommens" die Ursachen für das Gewinnen von Mitmenschen. Bei "Geben und so weiter" verhält es sich so, dass manch einer allein durch Geben gewonnen werden muss; diesem muss eben eine Gabe gereicht werden. "Freundliche Rede" bedeutet liebevolle Worte. Denn manch einer pflegt zu sagen: "Dieser gibt zwar das, was zu geben ist, aber mit jedem einzelnen Wort beschmutzt und zerstört er alles; was nützt da seine Gabe?" Ein anderer pflegt zu sagen: "Dieser gibt zwar überhaupt keine Gabe, aber wenn er spricht, salbt er einen gleichsam mit Öl. Mag er geben oder nicht, seine bloße Rede ist tausend [Goldstücke] wert." Eine solche Person sehnt sich nicht nach Gaben, sondern sehnt sich nur nach liebevollen Worten. Zu dieser Person sollte man nur liebevolle Worte sprechen. "Nutzbringendes Wirken" bedeutet eine das Wohl fördernde Rede. Denn manch einer sehnt sich weder nach einer Gabe noch nach liebevollen Worten, sondern sehnt sich nur nach einer für ihn heilsamen Rede, einer das Wohl mehrenden Rede. Einer solchen Person gegenüber sollte man genau diese dem Nutzen dienende Rede sprechen: "Dies solltest du tun, das solltest du nicht tun; mit einer solchen Person sollte man Umgang pflegen, mit einer solchen nicht." "Gleichheit" bedeutet der Zustand des Teilens von gleichem Glück und Leid. Denn manch einer sehnt sich nach keinem einzigen der Dinge wie Geben und so weiter, sondern er sehnt sich nach dem Sitzen auf demselben Sitz, dem Schlafen auf demselben Lager, dem gemeinsamen Essen – also nach dem Teilen von gleichem Glück und Leid. Wenn dieser für einen Hausvater durch Geburt oder für einen Hinausgetretenen durch Tugend gleichgestellt ist, dann sollte man ihm gegenüber diese Gleichheit praktizieren. "Hier und da nach Gebühr" bedeutet die angemessene Gleichheit in diesen und jenen Dingen; das ist der Sinn. "Wie der Achsennagel des fahrenden Wagens" bedeutet: Wie für einen fahrenden Wagen der Achsennagel die Stütze ist, indem er den Wagen zusammenhält, so halten diese Grundlagen des Entgegenkommens die Welt zusammen. "Nicht würde die Mutter wegen ihres Sohnes..." bedeutet: Wenn eine Mutter dieses Entgegenkommen ihrem Sohn gegenüber nicht zeigen würde, erhielte sie wegen ihres Sohnes weder Respekt noch Verehrung. "saṅgahā ete" steht als Nominativ im Sinne des Akkusativs. Oder die Lesart ist "saṅgahe ete". "Sie betrachten recht" bedeutet sie sehen richtig hin. "Und sie werden gelobt" bedeutet sie werden lobenswert.

3. සීහසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sīha-Suttas

33. තතියෙ සීහොති චත්තාරො සීහා – තිණසීහො, කාළසීහො, පණ්ඩුසීහො, කෙසරසීහොති. තෙසු තිණසීහො කපොතවණ්ණගාවිසදිසො තිණභක්ඛො ච හොති. කාළසීහො කාළගාවිසදිසො තිණභක්ඛොයෙව. පණ්ඩුසීහො පණ්ඩුපලාසවණ්ණගාවිසදිසො මංසභක්ඛො. කෙසරසීහො ලාඛාපරිකම්මකතෙනෙව මුඛෙන අග්ගනඞ්ගුට්ඨෙන චතූහි ච පාදපරියන්තෙහි සමන්නාගතො, මත්ථකතොපිස්ස පට්ඨාය ලාඛාතූලිකාය කතා විය තිස්සො රාජියො පිට්ඨිමජ්ඣෙන ගන්ත්වා අන්තරසත්ථිම්හි දක්ඛිණාවත්තා හුත්වා ඨිතා. ඛන්ධෙ පනස්ස සතසහස්සග්ඝනිකකම්බලපරික්ඛෙපො විය කෙසරභාරො හොති, අවසෙසට්ඨානං පරිසුද්ධසාලිපිණ්ඩසඞ්ඛචුණ්ණපිණ්ඩවණ්ණං හොති. ඉමෙසු චතූසු සීහෙසු අයං කෙසරසීහො ඉධ අධිප්පෙතො.

33. Im dritten [Sutta] bedeutet "Löwe": Es gibt vier Arten von Löwen – den Graslöwen, den schwarzen Löwen, den blassen Löwen und den Mähnenlöwen. Unter diesen gleicht der Graslöwe einer taubenfarbenen Kuh und ist ein Grasfresser. Der schwarze Löwe gleicht einer schwarzen Kuh und ist ebenfalls ein reiner Grasfresser. Der blasse Löwe gleicht einer Kuh von der Farbe eines welken Blattes und ist ein Fleischfresser. Der Mähnenlöwe ist ausgestattet mit einem Maul, einer Schwanzspitze und vier Pfotenenden, die wie mit rotem Lack überzogen sind; ausgehend von seinem Scheitel verlaufen drei rote Linien mitten über seinen Rücken, wenden sich an den Schenkelbeugen nach rechts und verharren dort. Auf seinen Schultern befindet sich eine prachtvolle Mähne gleich einer Decke, die einhunderttausend wert ist; der restliche Körper hat die Farbe eines reinen Reisklußes oder von Muschelpulver. Unter diesen vier Löwen ist hier der Mähnenlöwe gemeint.

මිගරාජාති සබ්බමිගගණස්ස රාජා. ආසයාති වසනට්ඨානතො, සුවණ්ණගුහතො වා රජතමණිඵලිකමනොසිලාගුහතො වා නික්ඛමතීති වුත්තං හොති. නික්ඛමමානො පනෙස චතූහි කාරණෙහි නික්ඛමති අන්ධකාරපීළිතො වා ආලොකත්ථාය, උච්චාරපස්සාවපීළිතො වා තෙසං විස්සජ්ජනත්ථාය, ජිඝච්ඡාපීළිතො වා ගොචරත්ථාය, සම්භවපීළිතො වා අස්සද්ධම්මපටිසෙවනත්ථාය. ඉධ පන ගොචරත්ථාය නික්ඛමන්තො අධිප්පෙතො.

"König der Tiere" bedeutet der König der gesamten Schar der Wildtiere. "Aus dem Unterschlupf" bedeutet aus seinem Wohnort; es soll damit gesagt werden: Er kommt aus einer goldenen Höhle, einer silbernen, einer Edelstein-, Kristall- oder einer Rauschgelbhöhle heraus. Wenn er jedoch herauskommt, tut er dies aus vier Gründen: Entweder von der Dunkelheit geplagt, um Licht zu finden; oder vom Drang nach Ausscheidung geplagt, um sich zu entleeren; oder vom Hunger geplagt, um Beute zu suchen; oder von der Brunst geplagt, um Unkeuschheit zu treiben. Hier jedoch ist derjenige gemeint, der zur Nahrungssuche herauskommt.

විජම්භතීති සුවණ්ණතලෙ වා රජතමණිඵලිකමනොසිලාතලානං වා අඤ්ඤතරස්මිං ද්වෙ පච්ඡිමපාදෙ සමං පතිට්ඨාපෙත්වා පුරිමපාදෙ පුරතො පසාරෙත්වා සරීරස්ස පච්ඡාභාගං ආකඩ්ඪිත්වා පුරිමභාගං අභිහරිත්වා පිට්ඨිං නාමෙත්වා ගීවං උක්ඛිපිත්වා අසනිසද්දං කරොන්තො විය නාසපුටානි පොථෙත්වා සරීරලග්ගං රජං විධුනන්තො විජම්භති. විජම්භනභූමියඤ්ච පන තරුණවච්ඡකො විය අපරාපරං ජවති, ජවතො පනස්ස සරීරං අන්ධකාරෙ පරිබ්භමන්තං අලාතං විය ඛායති.

"Er dehnt sich" bedeutet: Auf einer goldenen Fläche oder auf einer der Flächen aus Silber, Edelsteinen, Kristall oder Rauschgelb stellt er seine beiden Hinterpfoten fest auf, streckt die Vorderpfoten nach vorn, zieht den hinteren Teil seines Körpers heran, schiebt den vorderen Teil vorwärts, krümmt den Rücken, hebt den Hals, schnaubt durch die Nüstern, als würde er einen Donnerschlag erzeugen, schüttelt den am Körper haftenden Staub ab und dehnt sich majestätisch. Und auf dem Platz des Dehnens läuft er wie ein junges Kalb hin und her; während er rennt, erscheint sein Körper im Dunkeln wie eine im Kreis geschwungene Feuerbrandfackel.

අනුවිලොකෙතීති [Pg.292] කස්මා අනුවිලොකෙති? පරානුද්දයතාය. තස්මිං කිර සීහනාදං නදන්තෙ පපාතාවාටාදීසු විසමට්ඨානෙසු චරන්තා හත්ථිගොකණ්ණමහිංසාදයො පාණා පපාතෙපි ආවාටෙපි පතන්ති, තෙසං අනුද්දයාය අනුවිලොකෙති. කිං පනස්ස ලුද්දස්ස පරමංසඛාදිනො අනුද්දයා නාම අත්ථීති? ආම අත්ථි. තථා හි ‘‘කිං මෙ බහූහි ඝාතිතෙහී’’ති අත්තනො ගොචරත්ථායාපි ඛුද්දකෙ පාණෙ න ගණ්හාති. එවං අනුද්දයං කරොති, වුත්තම්පි චෙතං – ‘‘මාහං ඛුද්දකෙ පාණෙ විසමගතෙ සඞ්ඝාතං ආපාදෙසි’’න්ති (අ. නි. 10.21).

"Er blickt umher" bedeutet: Warum blickt er umher? Aus Mitgefühl mit anderen Wesen. Denn wenn er sein Löwenbrüllen ausstößt, fallen Lebewesen wie Elefanten, Antilopen, Büffel und andere, die sich in unwegsamen Gegenden wie Abgründen, Gruben und so weiter aufhalten, in die Abgründe oder Gruben; aus Mitleid mit ihnen blickt er umher. Besitzt denn ein solch grausames, fleischfressendes Tier überhaupt so etwas wie Mitgefühl? Ja, er besitzt es. Denn er denkt: "Was nützt es mir, wenn viele getötet werden?", und fängt selbst bei der Nahrungssuche keine kleinen Tiere. So übt er Mitgefühl aus, und dies wurde auch gesagt: "Möge ich die kleinen Geschöpfe, die an unwegsame Orte geraten sind, nicht ins Verderben stürzen."

සීහනාදං නදතීති තික්ඛත්තුං තාව අභීතනාදං නදති. එවඤ්ච පනස්ස විජම්භනභූමියං ඨත්වා නදන්තස්ස සද්දො සමන්තා තියොජනපදෙසං එකනින්නාදං කරොති, තමස්ස නින්නාදං සුත්වා තියොජනබ්භන්තරගතා ද්විපදචතුප්පදගණා යථාඨානෙ ඨාතුං න සක්කොන්ති. ගොචරාය පක්කමතීති ආහාරත්ථාය ගච්ඡති. කථං? සො හි විජම්භනභූමියං ඨත්වා දක්ඛිණතො වා වාමතො වා උප්පතන්තො උසභමත්තං ඨානං ගණ්හාති, උද්ධං උප්පතන්තො චත්තාරිපි අට්ඨපි උසභට්ඨානානි උප්පතති, සමෙ ඨානෙ උජුකං පක්ඛන්දන්තො සොළසඋසභමත්තම්පි වීසතිඋසභමත්තම්පි ඨානං පක්ඛන්දති, ථලා වා පබ්බතා වා පක්ඛන්දන්තො සට්ඨිඋසභමත්තම්පි අසීතිඋසභමත්තම්පි ඨානං පක්ඛන්දති, අන්තරාමග්ගෙ රුක්ඛං වා පබ්බතං වා දිස්වා තං පරිහරන්තො වාමතො වා දක්ඛිණතො වා උද්ධං වා උසභමත්තං අපක්කමති. තතියං පන සීහනාදං නදිත්වා තෙනෙව සද්ධිං තියොජනෙ ඨානෙ පඤ්ඤායති, තියොජනං ගන්ත්වා නිවත්තිත්වා ඨිතො අත්තනොව නාදස්ස අනුනාදං සුණාති. එවං සීඝෙන ජවෙන පක්කමති.

„Er brüllt das Löwengebrüll“ bedeutet: Er stößt zunächst dreimal ein furchtloses Brüllen aus. Und wenn er auf seinem Streckplatz steht und brüllt, erzeugt sein Schall im Umkreis von drei Yojanas einen einzigen Nachhall. Wenn sie diesen Schall hören, können die zweibeinigen und vierbeinigen Wesen innerhalb der drei Yojanas nicht an ihrem gewohnten Ort stehen bleiben. „Er bricht auf zur Nahrungssuche“ bedeutet: Er geht um der Nahrung willen. Wie? Wenn er auf seinem Streckplatz steht und nach rechts oder links springt, nimmt er eine Weite von einem Usabha ein. Nach oben springend springt er vier oder acht Usabha-Weiten hoch. Wenn er auf ebenem Boden geradeaus stürzt, springt er eine Weite von sechzehn oder zwanzig Usabha. Wenn er von einer Anhöhe oder einem Berg hinabspringt, springt er eine Weite von sechzig oder achtzig Usabha. Wenn er unterwegs einen Baum oder einen Berg sieht, weicht er ihm aus, indem er nach links, rechts oder oben um ein Usabha ausweicht. Nachdem er jedoch zum dritten Mal das Löwengebrüll ausgestoßen hat, wird er sogleich mit diesem Ton an einem Ort in drei Yojanas Entfernung wahrgenommen; nachdem er drei Yojanas zurückgelegt hat, wendet er sich um, bleibt stehen und lauscht dem Echo seines eigenen Brüllens. So bricht er mit schneller Geschwindigkeit auf.

යෙභුය්‍යෙනාති පායෙන. භයං සන්තාසං සංවෙගන්ති සබ්බං චිත්තුත්‍රාසස්සෙව නාමං. සීහස්ස හි සද්දං සුත්වා බහූ භායන්ති, අප්පකා න භායන්ති. කෙ පන තෙති? සමසීහො හත්ථාජානීයො අස්සාජානීයො උසභාජානීයො පුරිසාජානීයො ඛීණාසවොති. කස්මා පනෙතෙ න භායන්තීති? සමසීහො තාව ‘‘ජාතිගොත්තකුලසූරභාවෙහි සමානොස්මී’’ති න භායති, හත්ථාජානීයාදයො අත්තනො සක්කායදිට්ඨිබලවතාය න භායන්ති, ඛීණාසවො සක්කායදිට්ඨියා පහීනත්තා න භායති.

„Meistens“ bedeutet in der Regel. „Furcht, Schrecken und Erschütterung“ sind allesamt Bezeichnungen für den Schrecken des Geistes. Wenn sie nämlich den Laut des Löwen hören, fürchten sich viele, wenige fürchten sich nicht. Wer aber sind diese wenigen? Ein ebenbürtiger Löwe, ein edler Elefant, ein edles Pferd, ein edler Stier, ein edler Mensch und der Triebversiegte. Warum aber fürchten sich diese nicht? Zuerst der ebenbürtige Löwe: Er fürchtet sich nicht, weil er denkt: „Ich bin ihm an Geburt, Abstammung, Familie und Tapferkeit gleich.“ Der edle Elefant und die anderen fürchten sich nicht aufgrund der Stärke ihrer Persönlichkeitsansicht. Der Triebversiegte fürchtet sich nicht, weil er die Persönlichkeitsansicht überwunden hat.

බිලාසයාති [Pg.293] බිලෙ සයන්තා බිලවාසිනො අහිනකුලගොධාදයො. උදකාසයාති උදකවාසිනො මච්ඡකච්ඡපාදයො. වනාසයාති වනවාසිනො හත්ථිඅස්සගොකණ්ණමිගාදයො. පවිසන්තීති ‘‘ඉදානි ආගන්ත්වා ගණ්හිස්සතී’’ති මග්ගං ඔලොකෙත්වා පවිසන්ති. දළ්හෙහීති ථිරෙහි. වරත්තෙහීති චම්මරජ්ජූහි. මහිද්ධිකොතිආදීසු විජම්භනභූමියං ඨත්වා දක්ඛිණපස්සාදීහි උසභමත්තං, උජුං වීසතිඋසභමත්තාදිලඞ්ඝනවසෙන මහිද්ධිකතා, සෙසමිගානං අධිපතිභාවෙන මහෙසක්ඛතා, සමන්තා තියොජනට්ඨානෙ සද්දං සුත්වා පලායන්තානං වසෙන මහානුභාවතා වෙදිතබ්බා.

„In Höhlen liegend“ meint in Höhlen wohnende Wesen wie Schlangen, Mungos, Eidechsen und so weiter. „Im Wasser liegend“ meint im Wasser wohnende Wesen wie Fische, Schildkröten und so weiter. „Im Wald liegend“ meint im Wald wohnende Wesen wie Elefanten, Pferde, Rinder, Hirsche und so weiter. „Sie verkriechen sich“ bedeutet: In dem Gedanken „Jetzt wird er kommen und uns fangen“ blicken sie auf den Weg und verkriechen sich. „Mit starken“ meint mit festen. „Mit Riemen“ meint mit Lederriemen. Unter „von großer magischer Macht“ und so weiter ist Folgendes zu verstehen: Seine große magische Macht zeigt sich darin, dass er auf seinem Streckplatz steht und sich um ein Usabha nach rechts oder in andere Richtungen bewegt oder direkt zwanzig Usabha weit springt. Seine hohe Würde zeigt sich in seiner Herrschaft über die übrigen Tiere. Seine gewaltige Majestät zeigt sich darin, dass die Tiere im Umkreis von drei Yojanas, wenn sie seine Stimme hören, fliehen.

එවමෙව ඛොති භගවා තෙසු තෙසු සුත්තන්තෙසු තථා තථා අත්තානං කථෙසි. ‘‘සීහොති ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්සා’’ති (අ. නි. 5.99; 10.21) ඉමස්මිං තාව සුත්තෙ සීහසදිසං අත්තානං කථෙසි. ‘‘භිසක්කො සල්ලකත්තොති ඛො, සුනක්ඛත්ත, තථාගතස්සෙතං අධිවචන’’න්ති (ම. නි. 3.65) ඉමස්මිං වෙජ්ජසදිසං, ‘‘බ්‍රාහ්මණොති ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතස්සෙතං අධිවචන’’න්ති (අ. නි. 8.85) ඉමස්මිං බ්‍රාහ්මණසදිසං, ‘‘පුරිසො මග්ගකුසලොති ඛො, තිස්ස, තථාගතස්සෙතං අධිවචන’’න්ති (සං. නි. 3.84) ඉමස්මිං මග්ගදෙසකපුරිසසදිසං, ‘‘රාජාහමස්මි, සෙලා’’ති (සු. නි. 559; ම. නි. 2.399) ඉමස්මිං රාජසදිසං. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ සීහසදිසමෙව කත්වා අත්තානං කථෙන්තො එවමාහ.

„Ebenso nun“ bedeutet: Der Erhabene sprach in verschiedenen Lehrreden auf diese und jene Weise von sich selbst. Zunächst sprach er in dieser Lehrrede von sich selbst als einem Löwen ähnlich: „„Löwe“, ihr Mönche, das ist eine Bezeichnung für den Tathāgata, den Ehrwürdigen, vollkommen Erwachten.“ In jener Lehrrede sprach er von sich selbst als einem Arzt ähnlich: „„Ein Wundarzt, ein Chirurg“, Sunakkhatta, das ist eine Bezeichnung für den Tathāgata.“ In jener Lehrrede sprach er von sich selbst als einem Brahmanen ähnlich: „„Ein Brahmane“, ihr Mönche, das ist eine Bezeichnung für den Tathāgata.“ In jener Lehrrede sprach er von sich selbst als einem wegkundigen Führer ähnlich: „„Ein Mann, der den Weg kennt“, Tissa, das ist eine Bezeichnung für den Tathāgata.“ In jener Lehrrede sprach er von sich selbst als einem König ähnlich: „„Ich bin ein König, Sela“.“ In dieser Lehrrede jedoch verglich er sich ganz mit einem Löwen, und um sich selbst so zu erklären, sprach er diese Worte.

තත්‍රායං සදිසතා – සීහස්ස කඤ්චනගුහාදීසු වසනකාලො විය හි තථාගතස්ස දීපඞ්කරපාදමූලෙ කතාභිනීහාරස්ස අපරිමිතකාලං පාරමියො පූරෙත්වා පච්ඡිමභවෙ පටිසන්ධිග්ගහණෙන චෙව මාතුකුච්ඡිතො නික්ඛමනෙන ච දසසහස්සිලොකධාතුං කම්පෙත්වා වුද්ධිමන්වාය දිබ්බසම්පත්තිසදිසං සම්පත්තිං අනුභවමානස්ස තීසු පාසාදෙසු නිවාසකාලො දට්ඨබ්බො. සීහස්ස කඤ්චනගුහාදිතො නික්ඛන්තකාලො විය තථාගතස්ස එකූනතිංසසංවච්ඡරෙ විවටෙන ද්වාරෙන කණ්ඩකං ආරුය්හ ඡන්නසහායස්ස නික්ඛමිත්වා තීණි රජ්ජානි අතික්කමිත්වා අනොමානදීතීරෙ බ්‍රහ්මුනා දින්නානි කාසායානි පරිදහිත්වා පබ්බජිතස්ස සත්තමෙ දිවසෙ රාජගහං ගන්ත්වා තත්ථ [Pg.294] පිණ්ඩාය චරිත්වා පණ්ඩවගිරිපබ්භාරෙ කතභත්තකිච්චස්ස සම්මාසම්බොධිං පත්වා පඨමමෙව මගධරට්ඨං ආගමනත්ථාය යාව රඤ්ඤො පටිඤ්ඤාදානකාලො.

Hierbei ist dies die Ähnlichkeit: Wie die Zeit, in der der Löwe in der Goldenen Höhle und so weiter wohnt, so ist die Wohnzeit des Tathāgata in den drei Palästen anzusehen, der zu Füßen des Dīpaṅkara-Buddhas seinen Entschluss gefasst hatte, über unbegrenzte Zeit die Vollkommenheiten erfüllte, im letzten Dasein die Wiederverkörperung ergriff, aus dem Mutterleib austrat, das zehntausendfache Weltsystem erschütterte, heranwuchs und eine Pracht genoss, die der himmlischen Pracht gleicht. Wie die Zeit, in der der Löwe die Goldene Höhle verlässt, so ist die Zeit des Tathāgata anzusehen: Als er in seinem neunundzwanzigsten Lebensjahr durch das geöffnete Tor das Pferd Kaṇṭaka bestieg, mit Channa als Gefährten auszog, drei Königreiche durchquerte, am Ufer des Flusses Anomā die vom Brahma dargebrachten gelbbraunen Gewänder anlegte, das Hausleben verließ, am siebten Tag nach Rājagaha ging, dort Almosen sammelte, am Abhang des Paṇḍava-Berges sein Mahl einnahm, bis zu jener Zeit, da er dem König Bimbisāra das Versprechen gab, nach dem Erlangen der vollkommenen Erleuchtung zuerst in das Reich Magadha zu kommen.

සීහස්ස විජම්භනකාලො විය තථාගතස්ස දින්නපටිඤ්ඤස්ස ආළාරකාලාමඋපසඞ්කමනං ආදිං කත්වා යාව සුජාතාය දින්නපායාසස්ස එකූනපණ්ණාසාය පිණ්ඩෙහි පරිභුත්තකාලො වෙදිතබ්බො. සීහස්ස සරීරවිධුනනං විය සායන්හසමයෙ සොත්තියෙන දින්නා අට්ඨ තිණමුට්ඨියො ගහෙත්වා දසසහස්සචක්කවාළදෙවතාහි ථොමියමානස්ස ගන්ධාදීහි පූජියමානස්ස තික්ඛත්තුං බොධිං පදක්ඛිණං කත්වා බොධිමණ්ඩං ආරුය්හ චුද්දසහත්ථුබ්බෙධෙ ඨානෙ තිණසන්ථරං අත්ථරිත්වා චතුරඞ්ගවීරියං අධිට්ඨාය නිසින්නස්ස තංඛණඤ්ඤෙව මාරබලං විධමෙත්වා තීසු යාමෙසු තිස්සො විජ්ජා විසොධෙත්වා අනුලොමප්පටිලොමං පටිච්චසමුප්පාදමහාසමුද්දං යමකඤාණමන්ථනෙන මන්ථෙන්තස්ස සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණෙ පටිවිද්ධෙ තදනුභාවෙන දසසහස්සිලොකධාතුකම්පනං වෙදිතබ්බං.

Wie das Dehnen des Löwen, so ist die Zeit des Tathāgata zu verstehen, der sein Versprechen gegeben hatte, beginnend mit dem Aufsuchen von Āḷāra Kālāma bis zu dem Zeitpunkt, als er die von Sujātā dargebrachte Milchspeise in neunundvierzig Bissen verzehrte. Wie das Schütteln des Körpers des Löwen, so ist das Folgende zu verstehen: Am Abend nahm er die acht Hände voll Gras an, die ihm von Sotthiya gereicht worden waren. Während er von den Devas des zehntausendfachen Kosmos gepriesen und mit Duftstoffen und so weiter verehrt wurde, umrundete er dreimal den Bodhi-Baum im Uhrzeigersinn, stieg auf den Bodhi-Sitz, breitete auf der vierzehn Ellen hohen Plattform die Grasmatte aus, fasste den vierfachen Entschluss der Willenskraft und setzte sich nieder. In eben jenem Augenblick besiegte er das Heer Māras, reinigte in den drei Nachtwachen die drei Wissenszweige, wühlte den Ozean des Bedingten Entstehens in direkter und umgekehrter Reihenfolge mit dem Rührstab des Zwillingswissens auf, und als er zur Allwissenheit durchdrang, ist das Erbeben des zehntausendfachen Weltsystems durch diese Macht zu verstehen.

සීහස්ස චතුදිසාවිලොකනං විය පටිවිද්ධසබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණස්ස සත්තසත්තාහං බොධිමණ්ඩෙ විහරිත්වා පරිභුත්තමධුපිණ්ඩිකාහාරස්ස අජපාලනිග්‍රොධමූලෙ මහාබ්‍රහ්මුනො ධම්මදෙසනායාචනං පටිග්ගහෙත්වා තත්ථ විහරන්තස්ස එකාදසමෙ දිවසෙ ‘‘ස්වෙ ආසාළ්හිපුණ්ණමා භවිස්සතී’’ති පච්චූසසමයෙ ‘‘කස්ස නු ඛො අහං පඨමං ධම්මං දෙසෙය්‍ය’’න්ති ආළාරුදකානං කාලකතභාවං ඤත්වා ධම්මදෙසනත්ථාය පඤ්චවග්ගියානං ඔලොකනං දට්ඨබ්බං. සීහස්ස ගොචරත්ථාය තියොජනං ගමනකාලො විය අත්තනො පත්තචීවරං ආදාය ‘‘පඤ්චවග්ගියානං ධම්මචක්කං පවත්තෙස්සාමී’’ති පච්ඡාභත්තෙ අජපාලනිග්‍රොධතො වුට්ඨිතස්ස අට්ඨාරසයොජනමග්ගං ගමනකාලො.

Wie das Blicken eines Löwen in die vier Himmelsrichtungen ist das Blicken des Tathāgata auf die Gruppe der fünf Mönche (pañcavaggiya) zum Zwecke der Lehrverkündigung zu verstehen – jenes Tathāgata, der das Allwissenheitswissen (sabbaññutaññāṇa) durchdrungen hat, der sieben Wochen an der Stätte der Erleuchtung (bodhimaṇḍa) verweilt und die Opferspeise aus Honigbällchen genossen hatte, und der am Fuße des Ajapāla-Banyanbaums die Bitte des großen Brahma um die Verkündigung der Lehre angenommen hatte und dort verweilte. Am elften Tag nach den sieben Wochen dachte er in der Morgendämmerung: ‚Morgen ist der Vollmondtag von Āsāḷha‘, und überlegte: ‚Wem wohl soll ich zuerst die Lehre verkünden?‘ Nachdem er erkannte, dass Āḷāra und Udaka verstorben waren, blickte er nach ihnen aus. Und wie die Zeit, in der ein Löwe auf Nahrungssuche eine Strecke von drei Yojanas zurücklegt, so ist die Zeit seiner Reise auf dem achtzehn Yojanas langen Weg zu verstehen, als er sich am Nachmittag vom Ajapāla-Banyanbaum erhob, seine Schale und Robe nahm, mit dem Entschluss: ‚Ich werde das Rad der Lehre für die Gruppe der fünf Mönche in Bewegung setzen‘.

සීහස්ස සීහනාදකාලො විය තථාගතස්ස අට්ඨාරසයොජනමග්ගං ගන්ත්වා පඤ්චවග්ගියෙ සඤ්ඤාපෙත්වා අචලපල්ලඞ්කෙ නිසින්නස්ස දසහි චක්කවාළසහස්සෙහි සන්නිපතිතෙන දෙවගණෙන පරිවුතස්ස ‘‘ද්වෙමෙ, භික්ඛවෙ, අන්තා පබ්බජිතෙන න සෙවිතබ්බා’’තිආදිනා නයෙන ධම්මචක්කප්පවත්තනකාලො වෙදිතබ්බො. ඉමස්මිං ච පන පදෙ දෙසියමානෙ තථාගතසීහස්ස ධම්මඝොසො හෙට්ඨා අවීචිං උපරි භවග්ගං ගහෙත්වා දසසහස්සිලොකධාතුං පටිච්ඡාදෙසි. සීහස්ස සද්දෙන ඛුද්දකපාණානං සන්තාසාපජ්ජනකාලො [Pg.295] විය තථාගතස්ස තීණි ලක්ඛණානි දීපෙත්වා චත්තාරි සච්චානි සොළසහාකාරෙහි සට්ඨියා ච නයසහස්සෙහි විභජිත්වා ධම්මං කථෙන්තස්ස දීඝායුකානං දෙවානං ඤාණසන්තාසස්ස උප්පත්තිකාලො වෙදිතබ්බො.

Wie das Brüllen des Löwen ist die Zeit zu verstehen, in der der Tathāgata – nachdem er den achtzehn Yojanas langen Weg zurückgelegt, die Gruppe der fünf Mönche von seiner Erleuchtung überzeugt hatte, auf dem unerschütterlichen Thron saß und von Scharen von Devas aus zehntausend Weltsystemen umgeben war – das Rad der Lehre in der Weise von ‚Diese zwei Extreme, o Mönche, sollten von einem Hauslosen nicht gepflegt werden‘ usw. in Bewegung setzte. Und während diese Darlegung verkündet wurde, drang der Schall der Lehre des Buddha-Löwen nach unten bis zur Avīci-Hölle und nach oben bis zur Spitze des Daseins (bhavagga) vor und erfüllte zehntausend Weltsysteme. Wie die Zeit, in der kleine Lebewesen durch den Ruf des Löwen in Angst und Schrecken versetzt werden, so ist die Zeit des Entstehens des Erschauerns des Wissens (ñāṇasantāsa) bei den langlebigen Devas zu verstehen, während der Tathāgata die drei Merkmale aufzeigte, die vier Wahrheiten in sechzehn Aspekten und sechzigtausend Weisen analysierte und die Lehre verkündete.

අපරො නයො – සීහො විය සබ්බඤ්ඤුතං පත්තො තථාගතො, ආසයභූතාය කනකගුහාය නික්ඛමනං විය ගන්ධකුටිතො නික්ඛමනකාලො, විජම්භනං විය ධම්මසභං උපසඞ්කමනකාලො, දිසාවිලොකනං විය පරිසාවිලොකනං, සීහනාදනදනං විය ධම්මදෙසනාකාලො, ගොචරාය පක්කමනං විය පරවාදනිම්මද්දනත්ථාය ගමනං.

Eine andere Methode: Der Tathāgata ist wie ein Löwe, der die Allwissenheit erlangt hat. Wie das Verlassen der als Zuflucht dienenden goldenen Höhle ist die Zeit seines Verlassens der Duftkammer (gandhakuṭi) zu verstehen. Wie das Dehnen des Löwen ist die Zeit des Aufsuchens der Lehrhalle zu verstehen. Wie das Blicken in die Himmelsrichtungen ist sein Blicken auf die Versammlung zu verstehen. Wie das Ausstoßen des Löwenrufs ist die Zeit der Lehrverkündigung zu verstehen. Wie das Ausziehen auf Nahrungssuche ist sein Aufbrechen zur Widerlegung gegnerischer Lehrmeinungen zu verstehen.

අපරො නයො – සීහො විය තථාගතො, හිමවන්තනිස්සිතාය කඤ්චනගුහාය නික්ඛමනං විය ආරම්මණවසෙන නිබ්බානනිස්සිතාය ඵලසමාපත්තියා වුට්ඨානං, විජම්භනං විය පච්චවෙක්ඛණඤාණං, දිසාවිලොකනං විය වෙනෙය්‍යසත්තවිලොකනං, සීහනාදො විය සම්පත්තපරිසාය ධම්මදෙසනා, ගොචරාය පක්කමනං විය අසම්පත්තානං වෙනෙය්‍යසත්තානං සන්තිකූපසඞ්කමනං වෙදිතබ්බං.

Eine andere Methode: Der Tathāgata ist wie ein Löwe zu verstehen. Wie das Verlassen der am Himalaya gelegenen goldenen Höhle ist sein Erheben aus der Frucht-Errungenschaft (phalasamāpatti), die sich auf das Nirwana als Objekt stützt, zu verstehen. Wie das Dehnen des Löwen ist das rückblickende Wissen (paccavekkhaṇañāṇa) zu verstehen. Wie das Blicken in die Richtungen ist das Betrachten der zu bekehrenden Wesen (veneyyasatta) zu verstehen. Wie der Löwenruf ist die Lehrverkündigung vor der versammelten Zuhörerschaft zu verstehen. Wie das Ausziehen auf Nahrungssuche ist sein Aufsuchen der noch nicht herbeigekommenen, zu bekehrenden Wesen zu verstehen.

යදාති යස්මිං කාලෙ. තථාගතොති හෙට්ඨා වුත්තෙහි අට්ඨහි කාරණෙහි තථාගතො. ලොකෙති සත්තලොකෙ. උප්පජ්ජතීති අභිනීහාරතො පට්ඨාය යාව බොධිපල්ලඞ්කා වා අරහත්තමග්ගඤාණා වා උප්පජ්ජති නාම, අරහත්තඵලෙ පන පත්තෙ උප්පන්නො නාම. අරහං සම්මාසම්බුද්ධොතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.124 ආදයො) බුද්ධානුස්සතිනිද්දෙසෙ විත්ථාරිතානි.

„Yadā“ bedeutet „zu welcher Zeit“. „Tathāgato“ bezeichnet den Tathāgata aufgrund der acht oben genannten Gründe. „Loke“ bedeutet „in der Welt der Lebewesen“. „Uppajjati“ (er entsteht) bedeutet: Angefangen von der ursprünglichen Absichtserklärung (abhinīhāra) bis hin zum Bodhi-Sitz oder dem Wissen des Pfades der Arhatschaft befindet er sich im Prozess des Entstehens (uppajjati); bei Erreichen der Frucht der Arhatschaft (arahattaphala) jedoch gilt er als entstanden (uppanno). Ausdrücke wie „Arahaṃ sammāsambuddho“ usw. sind im Visuddhimagga im Kapitel über die Vergegenwärtigung des Buddha (buddhānussatiniddese) ausführlich dargelegt.

ඉති සක්කායොති අයං සක්කායො, එත්තකො සක්කායො, න ඉතො භිය්‍යො සක්කායො අත්ථීති. එත්තාවතා සභාවතො සරසතො පරියන්තතො පරිච්ඡෙදතො පරිවටුමතො සබ්බෙපි පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දස්සිතා හොන්ති. ඉති සක්කායසමුදයොති අයං සක්කායස්ස සමුදයො නාම. එත්තාවතා ‘‘ආහාරසමුදයා රූපසමුදයො’’තිආදි සබ්බං දස්සිතං හොති. ඉති සක්කායස්ස අත්ථඞ්ගමොති අයං සක්කායස්ස අත්ථඞ්ගමො. ඉමිනාපි ‘‘ආහාරනිරොධා රූපනිරොධො’’තිආදි සබ්බං දස්සිතං හොති.

„So ist die Persönlichkeit“ (iti sakkāyo) bedeutet: „Dies ist die Persönlichkeit, so beschaffen ist die Persönlichkeit, darüber hinaus gibt es keine Persönlichkeit.“ Damit werden hinsichtlich ihres eigenen Wesens (sabhāva), ihrer Funktion (sarasa), ihrer Grenze (pariyanta), ihrer Abgrenzung (pariccheda) und ihres Endes (parivaṭuma) alle fünf Gruppen des Ergreifens (pañcupādānakkhandha) aufgezeigt. „So ist die Entstehung der Persönlichkeit“ (iti sakkāyasamudayo) bedeutet: Dies ist die sogenannte Entstehung der Persönlichkeit. Damit wird alles aufgezeigt, wie in: ‚Mit der Entstehung der Nahrung entsteht die Form‘ (āhārasamudayā rūpasamudayo) usw. „So ist das Vergehen der Persönlichkeit“ (iti sakkāyassa atthaṅgamo) bedeutet: Dies ist das Vergehen der Persönlichkeit. Auch hiermit wird alles aufgezeigt, wie in: ‚Mit dem Aufhören der Nahrung hört die Form auf‘ (āhāranirodhā rūpanirodho) usw.

වණ්ණවන්තොති [Pg.296] සරීරවණ්ණෙන වණ්ණවන්තො. ධම්මදෙසනං සුත්වාති පඤ්චසු ඛන්ධෙසු පණ්ණාසලක්ඛණප්පටිමණ්ඩිතං තථාගතස්ස ධම්මදෙසනං සුත්වා. යෙභුය්‍යෙනාති ඉධ කෙ ඨපෙති? අරියසාවකෙ දෙවෙ. තෙසං හි ඛීණාසවත්තා චිත්තුත්‍රාසභයම්පි න උප්පජ්ජති, සංවිග්ගස්ස යොනිසො පධානෙන පත්තබ්බං පත්තතාය ඤාණසංවෙගොපි. ඉතරාසං පන දෙවතානං ‘‘තාසො හෙසො, භික්ඛවෙ, අනිච්ච’’න්ති මනසිකරොන්තානං චිත්තුත්‍රාසභයම්පි, බලවවිපස්සනාකාලෙ ඤාණභයම්පි උප්පජ්ජති. භොති ධම්මාලපනමත්තමෙතං. සක්කායපරියාපන්නාති පඤ්චක්ඛන්ධපරියාපන්නා. ඉති තෙසං සම්මාසම්බුද්ධෙ වට්ටදොසං දස්සෙත්වා තිලක්ඛණාහතං කත්වා ධම්මං දෙසෙන්තෙ ඤාණභයං නාම ඔක්කමති.

„Schönfarbig“ (vaṇṇavanto) bedeutet: von schöner Körperfarbe. „Nachdem sie die Lehrverkündigung gehört haben“ (dhammadesanaṃ sutvā) bedeutet: nachdem sie die Lehrverkündigung des Tathāgata gehört haben, die bezüglich der fünf Daseinsgruppen mit fünfzig Merkmalen geschmückt ist. „Größtenteils“ (yebhūyena) – wer ist hier ausgenommen? Die Devas, die edle Jünger (ariyasāvaka) sind. Denn da sie die Triebe versiegt haben (khīṇāsava), entsteht bei ihnen weder geistiger Schrecken noch Furcht, und da sie bereits durch weise Anstrengung das zu Erreichende erlangt haben, entsteht auch kein Erschüttertsein des Wissens (ñāṇasaṃvega). Bei den anderen Devas jedoch, die sich vergegenwärtigen: ‚Dies ist wahrlich unbeständig, o Mönche‘, entsteht sowohl geistiger Schrecken als auch die Furcht des Wissens (ñāṇabhaya) zur Zeit starker Vipassanā. ‚Bho‘ ist hierbei nur eine bloße Anrede der Lehre. „In die Persönlichkeit einbezogen“ (sakkāyapariyāpannā) bedeutet: in die fünf Daseinsgruppen einbezogen. Wenn der vollkommen Erleuchtete ihnen so den Makel des Kreislaufs (vaṭṭadosa) aufzeigt, ihn unter das Gesetz der drei Merkmale stellt und die Lehre verkündet, stellt sich bei ihnen die sogenannte Furcht des Wissens (ñāṇabhaya) ein.

අභිඤ්ඤායාති ජානිත්වා. ධම්මචක්කන්ති පටිවෙධඤාණම්පි දෙසනාඤාණම්පි. පටිවෙධඤාණං නාම යෙන ඤාණෙන බොධිපල්ලඞ්කෙ නිසින්නො චත්තාරි සච්චානි සොළසහාකාරෙහි සට්ඨියා ච නයසහස්සෙහි පටිවිජ්ඣි. දෙසනාඤාණං නාම යෙන ඤාණෙන තිපරිවට්ටං ද්වාදසාකාරං ධම්මචක්කං පවත්තෙසි. උභයම්පෙතං දසබලස්ස උරෙ ජාතඤාණමෙව. තෙසු ධම්මදෙසනාඤාණං ගහෙතබ්බං. තං පනෙස යාව අට්ඨාරසබ්‍රහ්මකොටීහි සද්ධිං අඤ්ඤාකොණ්ඩඤ්ඤත්ථෙරස්ස සොතාපත්තිඵලං න උප්පජ්ජති, තාව පවත්තෙති නාම. තස්මිං උප්පන්නෙ පවත්තිතං නාම හොතීති වෙදිතබ්බං. අප්පටිපුග්ගලොති සදිසපුග්ගලරහිතො. යසස්සිනොති පරිවාරසම්පන්නා. තාදිනොති ලාභාලාභාදීහි එකසදිසස්ස.

„Durch höheres Wissen“ (abhiññāya) bedeutet „erkannt habend“. „Das Rad der Lehre“ (dhammacakka) bezeichnet sowohl das Wissen der Durchdringung (paṭivedhañāṇa) als auch das Wissen der Verkündigung (desanāñāṇa). Das sogenannte Wissen der Durchdringung ist jenes Wissen, mit dem er, auf dem Bodhi-Sitz sitzend, die vier Wahrheiten in sechzehn Aspekten und sechzigtausend Methoden durchdrang. Das sogenannte Wissen der Verkündigung ist jenes Wissen, mit dem er das in drei Umdrehungen und zwölf Aspekten gegliederte Rad der Lehre in Bewegung setzte. Beides zusammen ist wahrlich das im Herzen des Zehnkräftigen (dasabala) geborene Wissen. Unter diesen beiden ist hier das Wissen der Lehrverkündigung gemeint. Dieses setzt er so lange in Bewegung, bis beim ehrwürdigen Aññākoṇḍañña zusammen mit achtzehn Milliarden Brahmas die Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphala) entsteht; ist diese entstanden, gilt das Rad als in Bewegung gesetzt – so ist es zu verstehen. „Ohnegleichen“ (appaṭipuggala) bedeutet: frei von einer vergleichbaren Person. „Ruhmreich“ (yasassino) bedeutet: mit Gefolgschaft ausgestattet. „Der Beständige“ (tādino) bedeutet: einer, der angesichts von Gewinn und Verlust usw. stets gleichmütig bleibt.

4. පසාදසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Pasāda-Sutta (Pasādasuttavaṇṇanā).

34. චතුත්ථෙ අග්ගෙසු පසාදා, අග්ගා වා පසාදාති අග්ගප්පසාදා. යාවතාති යත්තකා. අපදාති නිප්පදා අහිමච්ඡාදයො. ද්විපදාති මනුස්සපක්ඛිආදයො. චතුප්පදාති හත්ථිඅස්සාදයො. බහුප්පදාති සතපදිආදයො. නෙවසඤ්ඤිනාසඤ්ඤිනොති භවග්ගෙ නිබ්බත්තසත්තා. අග්ගමක්ඛායතීති ගුණෙහි අග්ගො උත්තමො සෙට්ඨොති අක්ඛායති. අසඞ්ඛතාති නිබ්බානමෙව ගහෙත්වා වුත්තං. විරාගොතිආදීනි නිබ්බානස්සෙව නාමානි. තඤ්හි ආගම්ම සබ්බකිලෙසා විරජ්ජන්ති, සබ්බෙ රාගමදාදයො මදා නිම්මදා හොන්ති, අභාවං ගච්ඡන්ති, සබ්බා පිපාසා විනයං උපෙන්ති, සබ්බෙ ආලයා [Pg.297] සමුග්ඝාතං ගච්ඡන්ති, වට්ටානි උපච්ඡිජ්ජන්ති, තණ්හා ඛීයන්ති, වට්ටදුක්ඛා නිරුජ්ඣන්ති, සබ්බෙ පරිළාහා නිබ්බායන්ති. තස්මා එතානි නාමානි ලභති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

34. Im vierten Sutta: "Vertrauen in das Höchste" (aggappasādā) bedeutet Vertrauen in das Höchste [die drei Juwelen] oder das höchste Vertrauen. "Soweit" (yāvatā) bedeutet wie viele auch immer. "Fußlose" (apadā) bedeutet ohne Füße, wie Schlangen, Fische usw. "Zweifüßler" (dvipadā) bedeutet Menschen, Vögel usw. "Vierfüßler" (catuppadā) bedeutet Elefanten, Pferde usw. "Vielfüßler" (bahuppadā) bedeutet Tausendfüßler usw. "Weder-Wahrnehmende-noch-Nicht-Wahrnehmende" (nevasaññināsaññino) sind die auf der höchsten Daseinsebene (bhavagga) geborenen Wesen. "Wird als das Höchste bezeichnet" (aggamakkhāyati) bedeutet, dass es aufgrund seiner Tugenden als das Höchste, Vorzüglichste und Beste bezeichnet wird. "Das Unkonditionierte" (asaṅkhatā) wurde allein mit Bezug auf das Nibbāna gesagt. "Leidenschaftslosigkeit" (virāgo) und so weiter sind Bezeichnungen für das Nibbāna selbst. Denn wenn man zu diesem gelangt, schwindet die Leidenschaft aller Befleckungen, alle Berauschungen wie die Berauschung durch Gier werden rauschfrei und vergehen, aller Durst wird gestillt, alle Anhaftungen werden entwurzelt, die Kreisläufe [des Leidens] werden abgeschnitten, das Verlangen versiegt, das Leiden des Kreislaufs erlischt, alle Fieberhitze kühlt ab. Daher erhält es diese Namen. Der Rest ist an dieser Stelle von leicht verständlicher Bedeutung.

5. වස්සකාරසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Vassakāra-Suttas

35. පඤ්චමෙ අනුස්සරිතාති අනුගන්ත්වා සරිතා, අපරාපරං සරිතුං සමත්ථොති අත්ථො. දක්ඛොති ඡෙකො. තත්‍රුපායායාති ‘‘ඉමස්මිං කාලෙ ඉමං නාම කත්තබ්බ’’න්ති එවං තත්ථ තත්ථ උපායභූතාය පඤ්ඤාය සමන්නාගතො. අනුමොදිතබ්බන්ති අභිනන්දිතබ්බං. පටික්කොසිතබ්බන්ති පටික්ඛිපිතබ්බං. නෙව ඛො ත්‍යාහන්ති නෙව ඛො තෙ අහං. කස්මා පනෙතං භගවා නාභිනන්දති, නප්පටික්ඛිපතීති? ලොකියත්තා නාභිනන්දති, ලොකියං අත්ථං ගහෙත්වා ඨිතත්තා නප්පටික්කොසති. බහුස්ස ජනතාති බහු අස්ස ජනතා. ඉදඤ්ච කරණත්ථෙ සාමිවචනං වෙදිතබ්බං. අරියෙ ඤායෙති සහවිපස්සනකෙ මග්ගෙ. කල්‍යාණධම්මතා කුසලධම්මතාතිපි තස්සෙව නාමානි. යං විතක්කන්ති නෙක්ඛම්මවිතක්කාදීසු අඤ්ඤතරං. න තං විතක්කං විතක්කෙතීති කාමවිතක්කාදීසු එකම්පි න විතක්කෙති. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. විතක්කපථෙති එත්ථ විතක්කොයෙව විතක්කපථො. අහඤ්හි බ්‍රාහ්මණාතිආදීසු පඨමනයෙන ඛීණාසවස්ස සීලඤ්චෙව බාහුසච්චඤ්ච කථිතං, දුතියතතියෙහි ඛීණාසවස්ස කිරියවිතක්කානි චෙව කිරියජ්ඣානානි ච, චතුත්ථෙන ඛීණාසවභාවො කථිතොති වෙදිතබ්බො.

35. Im fünften Sutta: "Eingedenk" (anussaritā) bedeutet folgend gedenkend, d. h. fähig, immer wieder zu gedenken. "Geschickt" (dakkho) bedeutet fähig. "Mit den Mitteln dazu" (tatrupāyāya) bedeutet ausgestattet mit jener Weisheit, die in den jeweiligen Situationen als Mittel dient, indem man denkt: 'Zu dieser Zeit muss dies und jenes getan werden.' "Zuzustimmen" (anumoditabbaṃ) bedeutet zu erfreuen. "Zurückzuweisen" (paṭikkositabbaṃ) bedeutet abzulehnen. "Ich gewiss nicht dir" (neva kho tyāhaṃ) ist die Worttrennung für 'neva kho te ahaṃ'. Warum aber heißt der Erhabene dies weder gut, noch weist er es zurück? Weil es weltlich ist, heißt er es nicht gut; weil es eine weltliche Bedeutung erfasst hat und darauf beruht, weist er es nicht zurück. "Vieler Menschen" (bahussa janatā) bedeutet: viele Menschen dieses [weisen Mannes]. Und hierbei ist der Genitiv im Sinne des Instrumentals zu verstehen. "Im edlen System" (ariye ñāye) bedeutet auf dem Pfad samt der Einsicht. "Schöne Natur" (kalyāṇadhammatā) und "heilsame Natur" (kusaladhammatā) sind ebenfalls Bezeichnungen für denselben [Pfad]. "Welchen Gedanken auch immer" (yaṃ vitakkaṃ) meint einen beliebigen unter den Gedanken der Entsagung usw. "Diesen Gedanken denkt er nicht" (na taṃ vitakkaṃ vitakketi) bedeutet, dass er nicht einmal einen einzigen Gedanken der Sinnlichkeit usw. denkt. Das andere ist nur ein Synonym dafür. Bei "Gedankenweg" (vitakkapatha) ist der Gedanke selbst der Gedankenweg. In den Passagen wie 'Ich bin wahrlich, o Brahmane' wird nach der ersten Methode die Tugend und das große Wissen des Triebversiegten dargelegt; nach der zweiten und dritten Methode werden die funktionalen Gedanken und die funktionalen Vertiefungen des Triebversiegten dargelegt; und nach der vierten Methode wird sein Zustand der Triebversiegtheit dargelegt; so ist es zu verstehen.

මච්චුපාසප්පමොචනන්ති මච්චුපාසා පමොචනකං මග්ගං. ඤායං ධම්මන්ති සහවිපස්සනකං මග්ගං. දිස්වා ච සුත්වා චාති ඤාණෙනෙව පස්සිත්වා ච සුණිත්වා ච. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

"Befreiung aus der Schlinge des Todes" (maccupāsappamocanaṃ) meint den Pfad, der aus der Todesschlinge [dem Verlangen] befreit. "Das System der Lehre" (ñāyaṃ dhammaṃ) meint den Pfad mitsamt der Einsicht. "Gesehen und gehört habend" (disvā ca sutvā ca) bedeutet allein mit Erkenntnis gesehen und gehört habend. Der Rest ist an dieser Stelle ganz offensichtlich.

6. දොණසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Doṇa-Suttas

36. ඡට්ඨෙ අන්තරා ච උක්කට්ඨං අන්තරා ච සෙතබ්‍යන්ති එත්ථ උක්කට්ඨාති උක්කාහි ධාරීයමානාහි මාපිතත්තා එවංලද්ධවොහාරං නගරං. සෙතබ්‍යන්ති අතීතෙ කස්සපසම්මාසම්බුද්ධස්ස ජාතනගරං. අන්තරාසද්දො පන කාරණඛණචිත්තවෙමජ්ඣවිවරාදීසු වත්තති. ‘‘තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතා’’ති [Pg.298] (අ. නි. 6.44; 10.75) ච, ‘‘ජනා සඞ්ගම්ම මන්තෙන්ති, මඤ්ච තඤ්ච කිමන්තර’’න්ති ච ආදීසු (සං. නි. 1.228) කාරණෙ. ‘‘අද්දසා මං, භන්තෙ, අඤ්ඤතරා ඉත්ථී විජ්ජන්තරිකාය භාජනං ධොවන්තී’’තිආදීසු (ම. නි. 2.149) ඛණෙ. ‘‘යස්සන්තරතො න සන්ති කොපා’’තිආදීසු (උදා. 20) චිත්තෙ. ‘‘අන්තරාවොසානමාපාදී’’තිආදීසු වෙමජ්ඣෙ. ‘‘අපිචායං තපොදා ද්වින්නං මහානිරයානං අන්තරිකාය ආගච්ඡතී’’තිආදීසු (පාරා. 231) විවරෙ. ස්වායමිධ විවරෙ වත්තති. තස්මා උක්කට්ඨාය ච සෙතබ්‍යස්ස ච විවරෙති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. අන්තරාසද්දෙන පන යුත්තත්තා උපයොගවචනං කතං. ඊදිසෙසු ච ඨානෙසු අක්ඛරචින්තකා ‘‘අන්තරා ගාමඤ්ච නදිඤ්ච යාතී’’ති එවං එකමෙව අන්තරාසද්දං පයුඤ්ජන්ති, සො දුතියපදෙනපි යොජෙතබ්බො හොති, අයොජියමානෙ උපයොගවචනං න පාපුණාති. ඉධ පන යොජෙත්වා එව වුත්තො.

36. Im sechsten Sutta: In der Passage 'zwischen Ukkaṭṭhā und Setabyā' (antarā ca ukkaṭṭhaṃ antarā ca setabyaṃ) ist "Ukkaṭṭhā" die Stadt, die diesen Namen erhielt, weil sie unter Verwendung von brennenden Fackeln (ukkā) errichtet wurde. "Setabyā" war in der Vergangenheit die Geburtsstadt des vollkommen Erleuchteten Kassapa. Das Wort "antara" jedoch wird für Ursache, Moment, Geist, Mitte, Zwischenraum und so weiter verwendet. In Sätzen wie 'Wer außer dem Tathāgata könnte diese Ursache (tadantaraṃ) kennen' und 'Die Menschen kommen zusammen und beraten; was ist die Ursache (antara) dafür' steht es für 'Ursache'. In Sätzen wie 'Eine gewisse Frau, die ein Gefäß wusch, sah mich, Ehrwürdiger, im Augenblick (vijjantarikāya) eines Blitzschlags' steht es für 'Moment'. In Sätzen wie 'In dessen Innerem (antarato, d.h. im Geist) kein Zorn existiert' steht es für 'Geist'. In Sätzen wie 'Auf dem Weg (antarā, d.h. in der Mitte) verfiel er dem Stillstand' steht es für 'Mitte'. In Sätzen wie 'Zudem fließt dieser Fluss Tapodā durch den Zwischenraum (antarikāya) zwischen zwei großen Höllen' steht es für 'Zwischenraum'. Eben dieses Wort wird hier im Sinne von 'Zwischenraum' verwendet. Daher ist die Bedeutung an dieser Stelle wie folgt zu verstehen: 'im Zwischenraum zwischen Ukkaṭṭhā und Setabyā'. Aufgrund der Verbindung mit dem Wort 'antara' wird der Akkusativ verwendet. Und an solchen Stellen verwenden die Grammatiker nur ein einziges Wort 'antara', wie in: 'Er geht zwischen (antarā) dem Dorf und dem Fluss', welches auch mit dem zweiten Wort verbunden werden muss; wenn es nicht verbunden wird, wird der Akkusativ nicht erreicht. Hier jedoch wurde es in verbundener Weise ausgedrückt.

අද්ධානමග්ගප්පටිපන්නො හොතීති අද්ධානසඞ්ඛාතං මග්ගං පටිපන්නො හොති, දීඝමග්ගන්ති අත්ථො. කස්මා පටිපන්නොති? තං දිවසං කිර භගවා ඉදං අද්දස ‘‘මයි තං මග්ගං පටිපන්නෙ දොණො බ්‍රාහ්මණො මම පදචෙතියානි පස්සිත්වා පදානුපදිකො හුත්වා මම නිසින්නට්ඨානං ආගන්ත්වා පඤ්හං පුච්ඡිස්සති. අථස්සාහං එකං සච්චධම්මං දෙසෙස්සාමි. බ්‍රාහ්මණො තීණි සාමඤ්ඤඵලානි පටිවිජ්ඣිත්වා ද්වාදසපදසහස්සපරිමාණං දොණගජ්ජිතං නාම වණ්ණං වත්වා මයි පරිනිබ්බුතෙ සකලජම්බුදීපෙ උප්පන්නං මහාකලහං වූපසමෙත්වා ධාතුයො භාජෙස්සතී’’ති. ඉමිනා කාරණෙන පටිපන්නො. දොණොපි සුදං බ්‍රාහ්මණොති දොණො බ්‍රාහ්මණොපි තයො වෙදෙ පගුණෙ කත්වා පඤ්චසතෙ මාණවකෙ සිප්පං වාචෙන්තො තංදිවසං පාතොව උට්ඨාය සරීරපටිජග්ගනං කත්වා සතග්ඝනකං නිවාසෙත්වා පඤ්චසතග්ඝනකං එකංසවරගතං කත්වා ආමුත්තයඤ්ඤසුත්තො රත්තවට්ටිකා උපාහනා ආරොහිත්වා පඤ්චසතමාණවකපරිවාරො තමෙව මග්ගං පටිපජ්ජි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.

"Er befand sich auf einer Landstraße" (addhānamaggappaṭipanno hoti) bedeutet, dass er sich auf einem Weg befand, der als lange Strecke (addhāna) bezeichnet wird; 'einen langen Weg' ist die Bedeutung. Warum begab er sich dorthin? An jenem Tag sah der Erhabene folgendes voraus: 'Wenn ich mich auf diesen Weg begebe, wird der Brahmane Doṇa meine Fußabdrücke sehen und, meinen Spuren folgend, zu meinem Rastplatz kommen und mir eine Frage stellen. Dann werde ich ihm die eine Wahrheit der Lehre verkünden. Der Brahmane wird die drei Früchte des Asketentums durchdringen und, nachdem er ein Loblied namens Doṇagajjita im Ausmaß von zwölftausend Worten gesprochen hat, nach meinem Parinibbāna den großen Streit schlichten, der auf der ganzen Insel Jambudīpa entbrannt ist, und die Reliquien aufteilen.' Aus diesem Grunde begab er sich dorthin. "Auch der Brahmane Doṇa" (doṇopi sudam brāhmaṇo) bedeutet: Der Brahmane Doṇa, der die drei Veden gemeistert hatte, lehrte fünfhundert junge Brahmanen die heilige Wissenschaft. An jenem Tag stand er früh am Morgen auf, reinigte seinen Körper, zog ein Untergewand im Wert von hundert [Münzen] an, legte ein Obergewand im Wert von fünfhundert [Münzen] über die Schulter, trug die Opferschnur, zog rote, runde Sandalen an und begab sich, von seinen fünfhundert Schülern umgeben, auf denselben Weg. Mit Bezug darauf wurde dies gesagt.

පාදෙසූති පාදෙහි අක්කන්තට්ඨානෙසු. චක්කානීති ලක්ඛණචක්කානි. කිං පන භගවතො ගච්ඡන්තස්ස අක්කන්තට්ඨානෙ පදං පඤ්ඤායතීති? න පඤ්ඤායති[Pg.299]. කස්මා? සුඛුමත්තා මහාබලත්තා මහාජනානුග්ගහෙන ච. බුද්ධානඤ්හි සුඛුමච්ඡවිතාය අක්කන්තට්ඨානං තූලපිචුනො පතිට්ඨිතට්ඨානං විය හොති, පදවළඤ්ජො න පඤ්ඤායති. යථා ච බලවතො වාතජවසින්ධවස්ස පදුමිනිපත්තෙපි අක්කන්තමත්තමෙව හොති, එවං මහාබලතාය තථාගතෙන අක්කන්තට්ඨානං අක්කන්තමත්තමෙව හොති, න තත්ථ පදවළඤ්ජො පඤ්ඤායති. බුද්ධානඤ්ච අනුපදං මහාජනකායො ගච්ඡති, තස්ස සත්ථු පදවළඤ්ජං දිස්වා මද්දිතුං අවිසහන්තස්ස ගමනවිච්ඡෙදො භවෙය්‍ය. තස්මා අක්කන්තඅක්කන්තට්ඨානෙ යොපි පදවළඤ්ජො භවෙය්‍ය, සො අන්තරධායතෙව. දොණො පන බ්‍රාහ්මණො තථාගතස්ස අධිට්ඨානවසෙන පස්සි. භගවා හි යස්ස පදචෙතියං දස්සෙතුකාමො හොති, තං ආරබ්භ ‘‘අසුකො නාම පස්සතූ’’ති අධිට්ඨාති. තස්මා මාගණ්ඩියබ්‍රාහ්මණො විය අයම්පි බ්‍රාහ්මණො තථාගතස්ස අධිට්ඨානවසෙන අද්දස.

„Pādesūti“ (auf den Füßen) bedeutet: an den mit den Füßen betretenen Stellen. „Cakkānīti“ (Räder) bedeutet: die Merkmalsräder. Wird denn ein Fußabdruck an der betretenen Stelle sichtbar, wenn der Erhabene geht? Er wird nicht sichtbar. Warum nicht? Wegen der Zartheit, wegen der großen Kraft und aus Wohlwollen gegenüber der großen Menschenmenge. Denn wegen der zarten Haut der Buddhas ist die betretene Stelle wie ein Ort, auf dem eine Baumwollflocke liegt; ein Fußabdruck ist nicht zu erkennen. Und so wie bei einem starken Sindhu-Pferd, das so schnell wie der Wind ist, selbst auf einem Lotusblatt nur eine bloße Berührung stattfindet, so ist aufgrund der großen Kraft die vom Tathāgata betretene Stelle nur eine bloße Berührung; dort wird kein Fußabdruck sichtbar. Zudem folgt eine große Menschenmenge den Schritten der Buddhas; wenn diese den Fußabdruck des Meisters sähe und es nicht wagen würde, darauf zu treten, käme ihr Gehen zum Stillstand. Daher verschwindet an jeder einzelnen betretenen Stelle jeder Fußabdruck, der entstehen könnte, sogleich. Der Brahmane Doṇa jedoch sah ihn durch die Willenskraft (Entschlusskraft) des Tathāgata. Denn für wen auch immer der Erhabene das Fußabdruck-Heiligtum sichtbar machen möchte, bezüglich dessen fasst er den Entschluss: „Möge der Betreffende es sehen.“ Daher sah dieser Brahmane, ebenso wie der Brahmane Māgaṇḍiya, den Fußabdruck durch die Willenskraft des Tathāgata.

පාසාදිකන්ති පසාදජනකං. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. උත්තමදමථසමථමනුප්පත්තන්ති එත්ථ උත්තමදමථො නාම අරහත්තමග්ගො, උත්තමසමථො නාම අරහත්තමග්ගසමාධි, තදුභයං පත්තන්ති අත්ථො. දන්තන්ති නිබ්බිසෙවනං. ගුත්තන්ති ගොපිතං. සංයතින්ද්‍රියන්ති රක්ඛිතින්ද්‍රියං. නාගන්ති ඡන්දාදීහි අගච්ඡනතො, පහීනකිලෙසෙ පුන අනාගච්ඡනතො, ආගුං අකරණතො, බලවන්තට්ඨෙනාති චතූහි කාරණෙහි නාගං.

„Pāsādikanti“ (anmutig) bedeutet: Vertrauen erzeugend. Das andere Wort ist ein Synonym für ebendieses. Zu „uttamadamathasamathamanuppattaṃ“ (der das höchste Zähmen und die höchste Ruhe erlangt hat): Hierbei ist „uttamadamatha“ (höchstes Zähmen) der Pfad der Arhatschaft, und „uttamasamatha“ (höchste Ruhe) ist die Konzentration des Pfades der Arhatschaft; der Sinn ist, dass er beides erlangt hat. „Dantanti“ (gezähmt) bedeutet: frei von Verunreinigung. „Guttanti“ (geschützt) bedeutet: behütet. „Saṃyatindriyanti“ (mit gezügelten Sinnen) bedeutet: mit bewachten Sinnen. „Nāganti“ (Nāga): Er wird aus vier Gründen als „Nāga“ bezeichnet: weil er nicht den Wegen von Begierde usw. folgt, weil er nicht zu den überwundenen Befleckungen zurückkehrt, weil er kein Übel begeht, und im Sinne seiner großen Kraft.

දෙවො නො භවං භවිස්සතීති එත්ථ ‘‘දෙවො නො භව’’න්ති එත්තාවතාපි පුච්ඡා නිට්ඨිතා භවෙය්‍ය, අයං පන බ්‍රාහ්මණො ‘‘අනාගතෙ මහෙසක්ඛො එකො දෙවරාජා භවිස්සතී’’ති අනාගතවසෙන පුච්ඡාසභාගෙනෙව කථෙන්තො එවමාහ. භගවාපිස්ස පුච්ඡාසභාගෙනෙව කථෙන්තො න ඛො අහං, බ්‍රාහ්මණ, දෙවො භවිස්සාමීති ආහ. එස නයො සබ්බත්ථ. ආසවානන්ති කාමාසවාදීනං චතුන්නං. පහීනාති බොධිපල්ලඞ්කෙ සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණාධිගමෙනෙව පහීනා. අනුපලිත්තො ලොකෙනාති තණ්හාදිට්ඨිලෙපානං පහීනත්තා සඞ්ඛාරලොකෙන අනුපලිත්තො. බුද්ධොති චතුන්නං සච්චානං බුද්ධත්තා බුද්ධො ඉති මං ධාරෙහි.

Zu „Devo no bhavaṃ bhavissatīti“ (Wird der Herr ein Gott werden?): Hierbei wäre die Frage bereits mit „devo no bhavaṃ“ (Ist der Herr ein Gott?) abgeschlossen gewesen; doch dieser Brahmane sprach im Hinblick auf die Zukunft, indem er im selben Tonfall der Frage dachte: „Wird er in Zukunft ein mächtiger Götterkönig sein?“ und sich so ausdrückte. Auch der Erhabene antwortete ihm im selben Tonfall der Frage: „Ich werde, o Brahmane, kein Gott werden.“ Diese Methode ist bei allen Fragen anzuwenden. „Āsavānanti“ (der Triebe) bezieht sich auf die vier Triebe, beginnend mit dem Sinnestrieb. „Pahīnāti“ (überwunden) bedeutet: auf dem Erleuchtungsthron durch das Erlangen des Allwissenheitswissens endgültig überwunden. „Anupalitto lokenāti“ (unbefleckt von der Welt) bedeutet: weil das Anhaften von Begehren und Ansichten überwunden ist, ist er unbefleckt von der Welt der bedingten Formationen. „Buddhoti“ (Buddha): Weil er die vier edlen Wahrheiten erkannt hat, ist er ein Buddha. Als einen solchen betrachte mich.

යෙනාති යෙන ආසවෙන. දෙවූපපත්‍යස්සාති දෙවූපපත්ති අස්ස මය්හං භවෙය්‍ය. විහඞ්ගමොති ආකාසචරො ගන්ධබ්බකායිකදෙවො. විද්ධස්තාති [Pg.300] විධමිතා. විනළීකතාති විගතනළා විගතබන්ධනා කතා. වග්ගූති සුන්දරං. තොයෙන නුපලිප්පතීති උදකතො රතනමත්තං අච්චුග්ගම්ම ඨිතං සරං සොභයමානං භමරගණං හාසයමානං තොයෙන න ලිප්පති. තස්මා බුද්ධොස්මි බ්‍රාහ්මණාති දෙසනාපරියොසානෙ තීණි මග්ගඵලානි පාපුණිත්වා ද්වාදසහි පදසහස්සෙහි දොණගජ්ජිතං නාම වණ්ණං කථෙසි, තථාගතෙ ච පරිනිබ්බුතෙ ජම්බුදීපතලෙ උප්පන්නං මහාකලහං වූපසමෙත්වා ධාතුයො භාජෙසීති.

„Yenāti“ bedeutet: durch welchen Trieb. „Devūpapatyassāti“ bedeutet: die Wiedergeburt als Gott für mich stattfinden würde. „Vihaṅgamoti“ bedeutet: ein im Luftraum schwebender Deva der Gandhabba-Klasse. „Viddhastāti“ bedeutet: vernichtet. „Vinaḷīkatā“ bedeutet: frei von Fesseln und frei von Bindungen gemacht. „Vaggūti“ bedeutet: schön. „Toyena nupalippatīti“ (wird vom Wasser nicht benetzt) bedeutet: wie eine Lotusblüte, die etwa eine Elle über das Wasser hinausragt, den See verschönert und die Bienenschar erfreut, doch vom Wasser nicht benetzt wird. Mit den Worten „Tasmā buddhosmi brāhmaṇa“ (Darum, Brahmane, bin ich ein Buddha) erlangte der Brahmane am Ende der Lehrrede die drei Pfadfrüchte. Und der Erhabene verkündete mit zwölftausend Wortfüßen das Lobpreis des Gehens namens „Doṇagajjita“. Und als der Tathāgata ins Parinibbāna eingegangen war, besänftigte dieser Brahmane den großen Streit, der auf der Jambudīpa-Insel entstanden war, und teilte die Reliquien auf.

7. අපරිහානියසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Aparihāniya-Suttas

37. සත්තමෙ නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙති නිබ්බානසන්තිකෙයෙව චරති. සීලෙ පතිට්ඨිතොති පාතිමොක්ඛසීලෙ පතිට්ඨිතො. එවං විහාරීති එවං විහරන්තො. ආතාපීති ආතාපෙන වීරියෙන සමන්නාගතො. යොගක්ඛෙමස්සාති චතූහි යොගෙහි ඛෙමස්ස නිබ්බානස්ස. පමාදෙ භයදස්සිවාති පමාදං භයතො පස්සන්තො.

37. Im siebten Sutta: „Nibbānasseva santiketi“ (nahe dem Nirwana) bedeutet: er wandelt ganz in der Nähe des Nirwanas. „Sīle patiṭṭhitoti“ (in der Tugend gefestigt) bedeutet: in der Tugend der Ordensregeln (Pātimokkha-Sīla) gefestigt. „Evaṃ vihārīti“ (so verweilend) bedeutet: auf diese Weise lebend. „Ātāpīti“ (eifrig) bedeutet: mit jener Willenskraft ausgestattet, die die Befleckungen verbrennt. „Yogakkhemassāti“ (für die Sicherheit vor den Jochen) bedeutet: für das Nirwana, das frei von den vier Jochen ist. „Pamāde bhayadassivā“ (im Leichtsinn Gefahr sehend) bedeutet: die Nachlässigkeit als eine Gefahr betrachtend.

8. පතිලීනසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Patilīna-Suttas

38. අට්ඨමෙ පනුණ්ණපච්චෙකසච්චොති ‘‘ඉදමෙව දස්සනං සච්චං, ඉදමෙව සච්ච’’න්ති එවං පාටිඑක්කං ගහිතත්තා පච්චෙකසඞ්ඛාතානි දිට්ඨිසච්චානි පනුණ්ණානි නීහටානි පහීනානි අස්සාති පනුණ්ණපච්චෙකසච්චො. සමවයසට්ඨෙසනොති එත්ථ අවයාති අනූනා, සට්ඨාති විස්සට්ඨා, සම්මා අවයා සට්ඨා එසනා අස්සාති සමවයසට්ඨෙසනො, සම්මා විස්සට්ඨසබ්බඑසනොති අත්ථො. පතිලීනොති නිලීනො එකීභාවං උපගතො. පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානන්ති බහූනං සමණබ්‍රාහ්මණානං. එත්ථ ච සමණාති පබ්බජ්ජූපගතා, බ්‍රාහ්මණාති භොවාදිනො. පුථුපච්චෙකසච්චානීති බහූනි පාටෙක්කසච්චානි. නුණ්ණානීති නීහටානි. පනුණ්ණානීති සුට්ඨු නීහටානි. චත්තානීති විස්සට්ඨානි. වන්තානීති වමිතානි. මුත්තානීති ඡින්නබන්ධනානි කතානි. පහීනානීති පජහිතානි. පටිනිස්සට්ඨානීති යථා න පුන චිත්තං ආරොහන්ති, එවං පටිනිස්සජ්ජිතානි. සබ්බානෙවෙතානි ගහිතගහණස්ස විස්සට්ඨභාවවෙවචනානි.

38. Im achten Sutta: „Panuṇṇapaccekasacco“ (einer, dessen Einzelwahrheiten abgeworfen sind) bedeutet: einer, für den jene als „einzeln“ bezeichneten Ansichten-Wahrheiten, die individuell mit dem Gedanken „Nur diese Ansicht ist wahr, nur dies ist die Wahrheit“ ergriffen worden waren, abgeworfen, entfernt und überwunden sind; daher wird er „panuṇṇapaccekasacco“ genannt. Zu „samavayasaṭṭhesano“: Hierbei bedeutet „avayā“: nicht mangelhaft, und „saṭṭhā“: aufgegeben. Einer, dessen Suchen vollkommen, nicht mangelhaft und aufgegeben ist, ist „samavayasaṭṭhesano“; dies bedeutet: einer, der jegliches Suchen vollkommen aufgegeben hat. „Patilīno“ (zurückgezogen) bedeutet: zurückgezogen, in die Einsamkeit gegangen. „Puthusamaṇabrāhmaṇānaṃ“ bedeutet: der zahlreichen Asketen und Brahmanen. Hierbei sind „samaṇā“ jene, die in die Hauslosigkeit gezogen sind, und „brahmaṇā“ jene, die sich mit „bho“ anzureden pflegen. „Puthupaccekasaccānīti“ bedeutet: die vielen Einzelwahrheiten. „Nuṇṇānīti“ bedeutet: beseitigt. „Panuṇṇānīti“ bedeutet: gründlich beseitigt. „Cattānīti“ bedeutet: aufgegeben. „Vantānīti“ bedeutet: ausgespien. „Muttānīti“ bedeutet: so gemacht, dass ihre Fesseln durchschnitten sind. „Pahīnānīti“ bedeutet: aufgegeben. „Paṭinissaṭṭhānīti“ bedeutet: so losgelassen, dass sie nicht wieder in den Geist aufsteigen. All diese Begriffe sind Synonyme für das Loslassen des Festhaltens an einer ergriffenen Ansicht.

කාමෙසනා පහීනා හොතීති අනාගාමිමග්ගෙන පහීනා. භවෙසනා පන අරහත්තමග්ගෙන පහීයති. ‘‘බ්‍රහ්මචරියං එසිස්සාමි ගවෙසිස්සාමී’’ති එවං [Pg.301] පවත්තජ්ඣාසයසඞ්ඛාතා බ්‍රහ්මචරියෙසනාපි අරහත්තමග්ගෙනෙව පටිප්පස්සද්ධිං වූපසමං ගච්ඡති. දිට්ඨිබ්‍රහ්මචරියෙසනා පන සොතාපත්තිමග්ගෙනෙව පටිප්පසම්භතීති වෙදිතබ්බා. එවං ඛො, භික්ඛවෙති එවං චතුත්ථජ්ඣානෙන පස්සද්ධකායසඞ්ඛාරො වූපසන්තඅස්සාසපස්සාසො නාම හොති. අස්මිමානොති අස්මීති උප්පජ්ජනකො නවවිධමානො.

„Kāmesanā pahīnā hotīti“ (das Suchen nach Sinnenlust ist überwunden) bedeutet: durch den Pfad der Nichtwiederkehr überwunden. Das Suchen nach Werden (Existenz) jedoch wird durch den Pfad der Arhatschaft überwunden. Auch das Suchen nach dem heiligen Leben, das sich in der Absicht äußert: „Ich will das heilige Leben suchen und danach streben“, kommt erst durch den Pfad der Arhatschaft zur völligen Ruhe und Erlöschung. Das Suchen nach dem heiligen Leben im Sinne von falschen Ansichten kommt dagegen bereits durch den Pfad des Stromeintritts zur Ruhe; so ist dies zu verstehen. „Evaṃ kho, bhikkhaveti“ (Auf diese Weise, ihr Mönche) bedeutet: Auf diese Weise ist einer, dessen körperliche Aktivitäten durch die vierte Vertiefung gestillt sind, einer, dessen Ein- und Ausatmung völlig zur Ruhe gekommen sind. „Asmimānoti“ (der „Ich-bin“-Dünkel) ist der neunfache Dünkel, der in der Form von „Ich bin“ entsteht.

ගාථාසු කාමෙසනා භවෙසනාති එතා ද්වෙ එසනා, බ්‍රහ්මචරියෙසනා සහාති තාහියෙව සහ බ්‍රහ්මචරියෙසනාති තිස්සොපි එතා. ඉධ ඨත්වා එසනා පටිනිස්සට්ඨාති ඉමිනා පදෙන සද්ධිං යොජනා කාතබ්බා. ඉති සච්චපරාමාසො, දිට්ඨිට්ඨානා සමුස්සයාති ‘‘ඉති සච්චං ඉති සච්ච’’න්ති ගහණපරාමාසො ච දිට්ඨිසඞ්ඛාතායෙව දිට්ඨිට්ඨානා ච යෙ සමුස්සිතත්තා උග්ගන්ත්වා ඨිතත්තා සමුස්සයාති වුච්චන්ති, තෙ සබ්බෙපි. ඉධ ඨත්වා දිට්ඨිට්ඨානා සමූහතාති ඉමිනා පදෙන සද්ධිං යොජනා කාතබ්බා. කස්ස පන එතා එසනා පටිනිස්සට්ඨා, එතෙ ච දිට්ඨිට්ඨානා සමූහතාති? සබ්බරාගවිරත්තස්ස තණ්හාක්ඛයවිමුත්තිනො. යො හි සබ්බරාගෙහිපි විරත්තො, තණ්හාක්ඛයෙ ච නිබ්බානෙ පවත්තාය අරහත්තඵලවිමුත්තියා සමන්නාගතො, එතස්ස එසනා පටිනිස්සට්ඨා, දිට්ඨිට්ඨානා ච සමූහතා. ස වෙ සන්තොති සො එවරූපො කිලෙසසන්තතාය සන්තො. පස්සද්ධොති ද්වීහි කායචිත්තපස්සද්ධීහි පස්සද්ධො. අපරාජිතොති සබ්බකිලෙසෙ ජිනිත්වා ඨිතත්තා කෙනචි අපරාජිතො. මානාභිසමයාති මානස්ස පහානාභිසමයෙන. බුද්ධොති චත්තාරි සච්චානි බුජ්ඣිත්වා ඨිතො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙපි ගාථාසුපි ඛීණාසවොව කථිතොති.

In den Versen bezieht sich der Ausdruck 'das Suchen nach Sinnlichkeit, das Suchen nach Dasein' (kāmesanā bhavesanā) auf diese beiden Arten des Suchens. 'Zusammen mit dem Streben nach dem heiligen Leben' (brahmacariyesanā sahā) bedeutet: zusammen mit ebendiesen beiden das Streben nach dem heiligen Leben – also alle drei Arten. Hier stehend ist die Verknüpfung mit dem Begriff 'die Bestrebungen sind aufgegeben' (esanā paṭinissaṭṭhā) herzustellen. Unter 'So lautet das dogmatische Ergreifen der Wahrheit, die Anhäufungen der Grundlagen falscher Ansichten' (iti saccaparāmāso diṭṭhiṭṭhānā samussayā) versteht man: Das Ergreifen durch die dogmatische Auffassung 'Dies ist die Wahrheit, dies ist die Wahrheit' (iti saccaṃ iti saccaṃ) und die Grundlagen falscher Ansichten, die eben als falsche Ansichten (diṭṭhi) bezeichnet werden. Weil sie hoch aufragend emporgehoben und feststehend sind (samussitattā uggantvā ṭhitattā), werden sie alle 'Anhäufungen' (samussayā) genannt. Hier stehend ist die Verknüpfung mit dem Begriff 'die Grundlagen falscher Ansichten sind entwurzelt' (diṭṭhiṭṭhānā samūhatā) herzustellen. Für wen aber sind diese Bestrebungen aufgegeben und diese Grundlagen falscher Ansichten entwurzelt? 'Für den von aller Gier Leidenschaftslosen, der durch das Erlöschen des Begehrens befreit ist' (sabbarāgavirattassa taṇhākkhayavimuttino). Wer nämlich von allen Arten der Gier leidenschaftslos ist und die Befreiung durch die Frucht der Arhatschaft erlangt hat, die im Erlöschen des Begehrens, im Nibbāna, wirkt – für den sind die Bestrebungen aufgegeben und die Grundlagen falscher Ansichten entwurzelt. 'Er fürwahr ist friedvoll' (sa ve santo) bedeutet: Eine solche Person ist durch das Zurruhekommen der Befleckungen friedvoll. 'Gestillt' (passaddho) bedeutet: gestillt durch die zweifache Beruhigung des Körpers und des Geistes (kāya- und citta-passaddhi). 'Unbesiegt' (aparājito) bedeutet: Weil er alle Befleckungen besiegt hat und feststeht, ist er von keinerlei Befleckung besiegt. 'Durch die Überwindung des Dünkels' (mānābhisamayā) bedeutet: durch das Erkennen, welches das Aufgeben des Dünkels ist. 'Erwacht' (buddho) bedeutet: Einer, der die vier Wahrheiten erkannt hat und darin feststeht. Somit wird sowohl in diesem Sutta als auch in den Versen ausschließlich der Triebversiegte (Arhat) beschrieben.

9. උජ්ජයසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Ujjaya-Suttas

39. නවමෙ සඞ්ඝාතං ආපජ්ජන්තීති වධං මරණං ආපජ්ජන්ති. නිච්චදානන්ති සලාකභත්තං. අනුකුලයඤ්ඤන්ති අම්හාකං පිතූහි පිතාමහෙහි දින්නත්තා එවං කුලානුකුලවසෙන යජිතබ්බං, දාතබ්බන්ති අත්ථො. අස්සමෙධන්තිආදීසු අස්සමෙත්ථ මෙධන්තීති අස්සමෙධො, ද්වීහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස එකවීසතියූපස්ස ඨපෙත්වා භූමිඤ්ච පුරිසෙ ච අවසෙසසබ්බවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. පුරිසමෙත්ථ මෙධන්තීති පුරිසමෙධො, චතූහි [Pg.302] පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. සම්මමෙත්ථ පාසන්තීති සම්මාපාසො, දිවසෙ දිවසෙ සම්මං ඛිපිත්වා තස්ස පතිතොකාසෙ වෙදිං කත්වා සංහාරිමෙහි යූපාදීහි සරස්සතිනදියා නිමුග්ගොකාසතො පභුති පටිලොමං ගච්ඡන්තෙන යජිතබ්බස්ස සබ්බයාගස්සෙතං අධිවචනං. වාජමෙත්ථ පිවන්තීති වාජපෙය්‍යං, එකෙන පරියඤ්ඤෙන සත්තරසහි පසූහි යජිතබ්බස්ස බෙලුවයූපස්ස සත්තරසකදක්ඛිණස්ස යඤ්ඤස්සෙතං අධිවචනං. නත්ථි එත්ථ අග්ගළාති නිරග්ගළො. නවහි පරියඤ්ඤෙහි යජිතබ්බස්ස සද්ධිං භූමියා පුරිසෙහි ච අස්සමෙධෙ වුත්තවිභවදක්ඛිණස්ස සබ්බමෙධපරියායනාමස්ස අස්සමෙධවිකප්පස්සෙතං අධිවචනං. මහාරම්භාති මහාකිච්චා මහාකරණීයා. අපිච පාණාතිපාතසමාරම්භස්ස මහන්තතායපි මහාරම්භායෙව. න තෙ හොන්ති මහප්ඵලාති එත්ථ නිරවසෙසත්ථෙ සාවසෙසරූපනං කතං. තස්මා ඉට්ඨඵලෙන නිප්ඵලාව හොන්තීති අත්ථො. ඉදඤ්ච පාණාතිපාතසමාරම්භමෙව සන්ධාය වුත්තං. යං පන තත්ථ අන්තරන්තරා දානං දිය්‍යති, තං ඉමිනා සමාරම්භෙන උපහතත්තා මහප්ඵලං න හොති, මන්දඵලං හොතීති අත්ථො. හඤ්ඤරෙති හඤ්ඤන්ති. යජන්ති අනුකුලං සදාති යෙ අඤ්ඤෙ අනුකුලං යජන්ති, පුබ්බපුරිසෙහි යිට්ඨත්තා පච්ඡිමපුරිසාපි යජන්තීති අත්ථො. සෙය්‍යො හොතීති විසෙසොව හොති. න පාපියොති පාපං කිඤ්චි න හොති.

39. Im neunten Sutta bedeutet 'sie geraten ins Verderben' (saṅghātaṃ āpajjanti): sie erleiden Erschlagung und Tod. 'Die beständige Gabe' (niccadānaṃ) bezeichnet die Speisung per Loszuteilung (salākabhatta). 'Ein familienkonformes Opfer' (anukulayaññaṃ) bedeutet: Weil es von unseren Vätern und Großvätern dargebracht wurde, soll es gemäß der Familientradition geopfert und gespendet werden; dies ist die Bedeutung. In Ausdrücken wie 'Assamedha' (Pferdeopfer) usw.: Weil man hierbei ein Pferd (assa) tötet bzw. opfert (medhanti), heißt es 'Assamedha'. Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit zwei begleitenden Opferzeremonien (pariyañña) und einundzwanzig Opferpfählen (yūpa) dargebracht wird, wobei – mit Ausnahme des Bodens und der Menschen – aller übrige Besitz als Opfergabe dargebracht wird. Weil man hierbei einen Menschen (purisa) tötet bzw. opfert (medhanti), heißt es 'Purisamedha' (Menschenopfer). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit vier begleitenden Opferzeremonien dargebracht wird, bei dem zusammen mit dem Boden auch der beim Assamedha erwähnte Besitz als Opfergabe dargebracht wird. Weil man hierbei einen Jochkeil (samma) wirft (pāsanti), heißt es 'Sammāpāsa'. Dies ist die Bezeichnung für ein Gesamtopfer, das dargebracht wird, indem man Tag für Tag den Jochkeil wirft, an dessen Landestelle einen Altar errichtet und mit transportablen Opferpfählen (yūpa) etc. von der Stelle, wo der Fluss Sarasvatī versiegt (nimuggokāsa), flussaufwärts (paṭilomaṃ) zieht. Weil man hierbei den Krafttrank (vāja) trinkt (pivanti), heißt es 'Vājapeyya' (Krafttrank-Opfer). Dies ist die Bezeichnung für ein Opfer, das mit einer begleitenden Opferzeremonie und siebzehn Opfertieren an einem Opferpfahl aus Bael-Holz dargebracht wird, wobei Gaben im Wert von jeweils siebzehn Gegenständen gespendet werden. 'Hierbei gibt es keinen Riegel (aggaḷa)' – daher 'Niraggaḷa' (riegelloses Opfer). Dies ist die Bezeichnung für eine Art des Opferns (medhavikappa), die auch den Namen 'All-Opfer' (sabbamedha) trägt, das mit neun begleitenden Opferzeremonien dargebracht wird, zusammen mit Land und Menschen, wobei aller beim Assamedha erwähnte Besitz dargebracht wird. 'Großen Aufwand fordernd' (mahārambhā) bedeutet: mit großen Aufgaben und umfangreichen Verrichtungen verbunden. Zudem werden sie auch wegen der Schwere des Beginns des Tötens von Lebewesen (pāṇātipātasamārambha) als 'großen Aufwand fordernd' bezeichnet. Bei 'sie bringen keine große Frucht' (na te honti mahapphalā) wurde ein unvollständiger Ausdruck im Sinne eines vollständigen verwendet. Daher ist die Bedeutung: In Bezug auf die erwünschte Frucht sind sie völlig fruchtlos. Und dies wurde speziell im Hinblick auf das Beginnen des Tötens von Lebewesen gesagt. Was jedoch an Spenden zwischendurch dargebracht wird, das bringt, weil es durch dieses Töten beeinträchtigt ist, keine große Frucht, sondern nur eine geringe Frucht; dies ist die Bedeutung. 'Werden geschlachtet' (haññare) bedeutet: sie werden getötet. 'Sie opfern stets der Familientradition gemäß' (yajanti anukulaṃ sadā) bedeutet: andere, die gemäß ihrer Familie opfern; weil die Vorfahren opferten, opfern auch die Nachkommen; dies ist die Bedeutung. 'Es wird besser' (seyyo hoti) bedeutet: Es gibt einen Vorzug. 'Nicht schlechter' (na pāpiyo) bedeutet: Es gibt keinerlei Übles.

10. උදායිසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Udāyi-Suttas

40. දසමෙ අභිසඞ්ඛතන්ති රාසිකතං. නිරාරම්භන්ති පාණසමාරම්භරහිතං. යඤ්ඤන්ති දෙය්‍යධම්මං. තඤ්හි යජිතබ්බත්තා යඤ්ඤන්ති වුච්චති. කාලෙනාති යුත්තප්පත්තකාලෙන. උපසංයන්තීති උපගච්ඡන්ති. කුලං ගතින්ති වට්ටකුලඤ්චෙව වට්ටගතිඤ්ච අතික්කන්තා. යඤ්ඤස්ස කොවිදාති චතුභූමකයඤ්ඤෙ කුසලා. යඤ්ඤෙති පකතිදානෙ. සද්ධෙති මතකදානෙ. හබ්‍යං කත්වාති හුනිතබ්බං දෙය්‍යධම්මං උපකප්පෙත්වා. සුඛෙත්තෙ බ්‍රහ්මචාරිසූති බ්‍රහ්මචාරිසඞ්ඛාතෙ සුඛෙත්තම්හීති අත්ථො. සුප්පත්තන්ති සුට්ඨු පත්තං. දක්ඛිණෙය්‍යෙසු යං කතන්ති යං දක්ඛිණාය [Pg.303] අනුච්ඡවිකෙසු උපකප්පිතං, තං සුහුතං සුයිට්ඨං සුප්පත්තන්ති අත්ථො. සද්ධොති බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණානං සද්දහනතාය සද්ධො. මුත්තෙන චෙතසාති විස්සට්ඨෙන චිත්තෙන. ඉමිනාස්ස මුත්තචාගං දීපෙතීති.

40. Im zehnten Sutta bedeutet 'aufbereitet' (abhisaṅkhataṃ): angehäuft / bereitgestellt. 'Aufwandsfrei' (nirārambhaṃ) bedeutet: frei vom Töten von Lebewesen. 'Opfer' (yaññaṃ) bezeichnet die Gabe (deyyadhamma). Denn weil sie dargebracht werden soll, wird sie 'Opfer' genannt. 'Zur rechten Zeit' (kālena) bedeutet: zu einer angemessenen und passenden Zeit. 'Sie nähern sich' (upasaṃyanti) bedeutet: sie kommen herbei. 'Die den Kreislauf und die Wiedergeburt überwunden haben' (vītivattākulaṃgatiṃ) bedeutet: jene, die sowohl die Familie des Daseinskreislaufs (vaṭṭakula) als auch die Wiedergeburtsgänge des Kreislaufs (vaṭṭagati) überwunden haben. 'Kundig des Opfers' (yaññassa kovidā) bedeutet: bewandert im heilsamen Wirken auf den vier Ebenen. 'Beim Opfer' (yaññe) bezieht sich auf das gewöhnliche Spenden. 'Beim Glauben/Totenopfer' (saddhe) bezieht sich auf das Spenden für die Verstorbenen. 'Nachdem sie die Opfergabe dargebracht haben' (habyaṃ katvā) bedeutet: nachdem sie die darzubringende Opfergabe vorbereitet haben. 'Auf gutem Feld unter den ein heiliges Leben Führenden' (sukhette brahmacārisu) bedeutet: auf dem guten Feld, das aus denjenigen besteht, die das heilige Leben führen; dies ist die Bedeutung. 'Wohlgelangt' (suppattaṃ) bedeutet: vortrefflich dargekommen. 'Was den Würdigen dargebracht wurde' (dakkhiṇeyyesu yaṃ kataṃ) bedeutet: was für die einer Opfergabe Würdigen vorbereitet wurde, das ist gut dargebracht, großartig geopfert und wohlgelangt; dies ist die Bedeutung. 'Voller Vertrauen' (saddho) bedeutet: voller Vertrauen aufgrund des Glaubens an die Vorzüge von Buddha, Dhamma und Sangha. 'Mit befreitem Geist' (muttena cetasā) bedeutet: mit einem großzügigen/losgelassenen Geist. Hiermit zeigt er seine freigebige Entsagung auf.

චක්කවග්ගො චතුත්ථො.

Das Rad-Kapitel ist das vierte.

5. රොහිතස්සවග්ගො

5. Rohitassa-Kapitel

1. සමාධිභාවනාසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Samādhibhāvanā-Suttas

41. පඤ්චමස්ස පඨමෙ ඤාණදස්සනප්පටිලාභායාති දිබ්බචක්ඛුඤාණදස්සනස්ස පටිලාභාය. දිවාසඤ්ඤං අධිට්ඨාතීති දිවාති එවං සඤ්ඤං අධිට්ඨාති. යථා දිවා තථා රත්තින්ති යථා දිවා ආලොකසඤ්ඤා මනසි කතා, තථෙව තං රත්තිම්පි මනසි කරොති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. සප්පභාසන්ති දිබ්බචක්ඛුඤාණොභාසෙන සහොභාසං. කිඤ්චාපි ආලොකසදිසං කතං, අත්ථො පනෙත්ථ න එවං සල්ලක්ඛෙතබ්බො. දිබ්බචක්ඛුඤාණාලොකො හි ඉධාධිප්පෙතො.

41. Im ersten Sutta des fünften Kapitels bedeutet 'um das Schauen des Wissens zu erlangen' (ñāṇadassanappaṭilābhāya): um das Schauen des Wissens des himmlischen Auges (dibbacakkhuñāṇadassana) zu erlangen. 'Er richtet seine Wahrnehmung auf den Tag' (divāsaññaṃ adhiṭṭhāti) bedeutet: er entschließt sich zu der Wahrnehmung: 'Es ist Tag'. 'Wie am Tag, so in der Nacht' (yathā divā tathā rattiṃ) bedeutet: Wie man am Tag die Licht-Wahrnehmung (ālokasaññā) im Geist erwägt, ebenso erwägt man diese Licht-Wahrnehmung auch in der Nacht im Geist. Auch beim zweiten Satzglied gilt genau diese Methode. 'Glanzvoll' (sappabhāsaṃ) bedeutet: mit dem Glanz, der mit dem Licht des Wissens des himmlischen Auges einhergeht. Auch wenn es dem gewöhnlichen Licht ähnlich gemacht wird, sollte die Bedeutung hier nicht so aufgefasst werden. Denn das Licht des Wissens des himmlischen Auges ist hier gemeint.

විදිතාති පාකටා හුත්වා. කථං පන වෙදනා විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්තීති? ඉධ භික්ඛු වත්ථුං පරිග්ගණ්හාති, ආරම්මණං පරිග්ගණ්හාති. තස්ස පරිග්ගහිතවත්ථාරම්මණතාය තා වෙදනා ‘‘එවං උප්පජ්ජිත්වා එවං ඨත්වා එවං නිරුජ්ඣන්තී’’ති විදිතා උප්පජ්ජන්ති, විදිතා තිට්ඨන්ති, විදිතා අබ්භත්ථං ගච්ඡන්ති නාම. සඤ්ඤාවිතක්කෙසුපි එසෙව නයො.

'Bewusst' (viditā) bedeutet: offenbar geworden. Wie aber entstehen Empfindungen bewusst, und wie vergehen sie bewusst? Hier erfasst ein Mönch die körperliche Grundlage (vatthu) und erfasst das Objekt (ārammaṇa). Weil er die Grundlage und das Objekt erfasst hat, entstehen diese Empfindungen bewusst, bestehen bewusst und vergehen bewusst, indem er weiß: 'So entstehen sie, so bestehen sie, so vergehen sie'. Ebenso verhält es sich bei Wahrnehmungen (saññā) und Gedankengängen (vitakka).

උදයබ්බයානුපස්සීති උදයඤ්ච වයඤ්ච පස්සන්තො. ඉති රූපන්ති එවං රූපං එත්තකං රූපං න ඉතො පරං රූපං අත්ථීති. ඉති රූපස්ස සමුදයොති එවං රූපස්ස උප්පාදො. අත්ථඞ්ගමොති පන භෙදො අධිප්පෙතො. වෙදනාදීසුපි එසෙව නයො. ඉදඤ්ච පන මෙතං, භික්ඛවෙ, සන්ධාය භාසිතන්ති, භික්ඛවෙ, යං මයා එතං පුණ්ණකපඤ්හෙ ‘‘සඞ්ඛාය ලොකස්මි’’න්තිආදි භාසිතං, තං ඉදං ඵලසමාපත්තිං සන්ධාය භාසිතන්ති අත්ථො.

„Einer, der Entstehen und Vergehen betrachtet“ (udayabbayānupassī) bedeutet, dass er das Entstehen und Vergehen sieht. „So ist die Form“ (iti rūpaṃ) bedeutet: Auf diese Weise ist die Form, so groß ist die Form, über dies hinaus gibt es keine Form mehr. „So ist das Entstehen der Form“ (iti rūpassa samudayo) bedeutet das Entstehen der Form auf diese Weise. Mit „Vergehen“ (atthaṅgamo) ist jedoch das Aufbrechen (bhedo) gemeint. Auch bei den Gefühlen usw. gilt dieselbe Methode. „Und dies, ihr Mönche, wurde im Hinblick darauf gesprochen“ (idañca pana metaṃ, bhikkhave, sandhāya bhāsitaṃ) bedeutet: Ihr Mönche, das, was von mir in der Frage des Puṇṇaka mit den Worten „Nachdem er in der Welt erwogen hat“ (saṅkhāya lokasmiṃ) usw. gesprochen wurde, das wurde im Hinblick auf dieses Verweilen in der Fruchterreichung (phalasamāpatti) gesprochen; dies ist die Bedeutung.

තත්ථ සඞ්ඛායාති ඤාණෙන ජානිත්වා. ලොකස්මින්ති සත්තලොකෙ. පරොපරානීති උච්චාවචානි උත්තමාධමානි. ඉඤ්ජිතන්ති චලිතං. නත්ථි කුහිඤ්චි ලොකෙති [Pg.304] ලොකස්මිං කත්ථචි එකක්ඛන්ධෙපි එකායතනෙපි එකධාතුයාපි එකාරම්මණෙපි නත්ථි. සන්තොති පච්චනීකකිලෙසවූපසමෙන සන්තො. විධූමොති කොධධූමෙන විගතධූමො. එවමෙත්ථ සුත්තන්තෙ මග්ගෙකග්ගතම්පි කථෙත්වා ගාථාය ඵලසමාපත්තියෙව කථිතාති.

Dabei bedeutet „erwogen habend“ (saṅkhāya): mit Erkenntnis verstanden habend. „In der Welt“ (lokasmiṃ) bedeutet: in der Welt der Lebewesen. „Das Höhere und Niedrigere“ (paroparāni) bedeutet: das Hohe und Niedrige, das Edle und Gemeine. „Regung“ (iñjitaṃ) bedeutet: Bewegung (Schwanken). „Gibt es nirgends in der Welt“ (natthi kuhiñci loke) bedeutet: Es gibt an keiner Stelle in der Welt, nicht einmal in einer einzigen Daseinsgruppe (khandha), in einem einzigen Sinnesbereich (āyatana), in einem einzigen Element (dhātu) oder in einem einzigen Objekt (ārammaṇa) so etwas. „Friedvoll“ (santo) bedeutet: friedvoll durch das Zurruhekommen der entgegenstehenden Befleckungen. „Rauchlos“ (vidhūmo) bedeutet: frei vom Rauch des Zorns. Auf diese Weise wurde hier im Sutta, nachdem auch die geistige Einspitzigkeit des Pfades (maggekaggatā) dargelegt worden war, in der Strophe ausschließlich die Fruchterreichung (phalasamāpatti) verkündet.

2. පඤ්හබ්‍යාකරණසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Pañhabyākaraṇa-Sutta (Sutta über die Beantwortung von Fragen).

42. දුතියෙ යො ච තෙසං තත්ථ තත්ථ, ජානාති අනුධම්මතන්ති යො එතෙසං පඤ්හානං තස්මිං තස්මිං ඨානෙ බ්‍යාකරණං ජානාති. චතුපඤ්හස්ස කුසලො, ආහු භික්ඛුං තථාවිධන්ති තථාවිධං භික්ඛුං තෙසු චතූසු පඤ්හෙසු කුසලොති එවං වදන්ති. දුරාසදො දුප්පසහොති පරෙහි ඝට්ටෙතුං වා අභිභවිතුං වා න සක්කා. ගම්භීරොති සත්තසීදන්තරමහාසමුද්දො විය ගම්භීරො. දුප්පධංසියොති දුම්මොචාපයො, ගහිතග්ගහණං විස්සජ්ජාපෙතුං න සක්කාති අත්ථො. අත්ථෙ අනත්ථෙ චාති වඩ්ඪියඤ්ච අවඩ්ඪියඤ්ච. අත්ථාභිසමයාති අත්ථසමාගමෙන. ධීරො පණ්ඩිතොති පවුච්චතීති ධිතිසම්පන්නො පුග්ගලො ‘‘පණ්ඩිතො අය’’න්ති එවං පවුච්චති.

42. Im zweiten Sutta bedeutet „wer von ihnen hier und da die entsprechende Natur kennt“ (yo ca tesaṃ tattha tattha, jānāti anudhammataṃ): wer die Beantwortung dieser Fragen an den jeweiligen Stellen kennt. „Einen solchen Mönch nennen sie geschickt in den vier Fragen“ (catupañhassa kusalo, āhu bhikkhuṃ tathāvidhaṃ) bedeutet: Sie sagen von einem solchen Mönch, er sei in diesen vier Fragen geschickt. „Schwer anzugehen und schwer zu bezwingen“ (durāsado duppasaho) bedeutet: Er kann von anderen weder angegriffen noch überwältigt werden. „Tiefgründig“ (gambhīro) bedeutet: tiefgründig wie der große Sīdantara-Ozean zwischen den sieben Bergketten. „Schwer zu erschüttern“ (duppadhaṃsiyo) bedeutet: Er ist schwer von seiner Meinung abzubringen; es ist unmöglich, ihn dazu zu bringen, eine ergriffene Auffassung aufzugeben; dies ist die Bedeutung. „Im Nutzen und im Nicht-Nutzen“ (atthe anatthe ca) bedeutet: im Gedeihen und im Nicht-Gedeihen. „Durch die Verwirklichung des Nutzens“ (atthābhisamayā) bedeutet: durch das Erreichen des Nutzens (das Zusammentreffen mit der Bedeutung). „Als standhaft und weise wird er bezeichnet“ (dhīro paṇḍitoti pavuccati) bedeutet: Eine mit Standhaftigkeit (dhiti) ausgestattete Person wird so bezeichnet: „Dieser ist ein Weiser“.

3-4. කොධගරුසුත්තද්වයවණ්ණනා

3-4. Die Erklärung der beiden Kodhagaru-Suttas (Suttas über die Wertschätzung von Zorn).

43-44. තතියෙ කොධගරු න සද්ධම්මගරූති කොධං ගාරවෙන ගරුං කත්වා ගණ්හාති, න සද්ධම්මං, සද්ධම්මං පන අගාරවෙන ලාමකං කත්වා ගණ්හාති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

43-44. Im dritten Sutta bedeutet „wer den Zorn schätzt und nicht die gute Lehre schätzt“ (kodhagaru na saddhammagarū): Er nimmt den Zorn mit Respekt an, indem er ihn wichtig nimmt, nicht aber die gute Lehre; die gute Lehre hingegen nimmt er respektlos an, indem er sie gering schätzt. Auch bei den übrigen Ausdrücken gilt dieselbe Methode.

විරූහන්තීති වඩ්ඪන්ති, සඤ්ජාතමූලාය වා සද්ධාය පතිට්ඨහන්ති අචලා භවන්ති. චතුත්ථෙ කොධගරුතාති කොධම්හි සගාරවතා. එස නයො සබ්බත්ථ.

„Sie wachsen“ (virūhanti) bedeutet: sie nehmen zu; oder: sie fassen festen Fuß durch ein tief verwurzeltes Vertrauen (saddhā) und werden unerschütterlich. Im vierten Sutta bedeutet „die Wertschätzung des Zorns“ (kodhagarutā): das Respektieren des Zorns. Diese Methode ist überall anzuwenden.

5. රොහිතස්සසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Rohitassa-Sutta.

45. පඤ්චමෙ යත්ථාති චක්කවාළලොකස්ස එකොකාසෙ භුම්මං. න චවති න උපපජ්ජතීති ඉදං අපරාපරං චුතිපටිසන්ධිවසෙන ගහිතං. ගමනෙනාති පදගමනෙන. ලොකස්ස අන්තන්ති සත්ථා සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං සන්ධාය වදති. ඤාතෙය්‍යන්තිආදීසු ඤාතබ්බං දට්ඨබ්බං පත්තබ්බන්ති අත්ථො. ඉති දෙවපුත්තෙන චක්කවාළලොකස්ස අන්තො පුච්ඡිතො, සත්ථාරා සඞ්ඛාරලොකස්ස කථිතො[Pg.305]. සො පන ‘‘අත්තනො පඤ්හෙන සද්ධිං සත්ථු බ්‍යාකරණං සමෙතී’’ති සඤ්ඤාය සම්පහංසන්තො අච්ඡරියන්තිආදිමාහ.

45. Im fünften Sutta ist „wo“ (yattha) ein im Lokativ stehendes Wort, das sich auf einen bestimmten Ort im Weltsystem (cakkavāḷaloka) bezieht. „Nicht stirbt und nicht wiedergeboren wird“ (na cavati na upapajjati) bezieht sich auf das aufeinanderfolgende Sterben und Wiedergeborenwerden (cuti-paṭisandhi). „Durch Gehen“ (gamanena) bedeutet durch das Gehen zu Fuß. „Das Ende der Welt“ (lokassa antaṃ) sagt der Meister im Hinblick auf das Ende der Welt der Formationen (saṅkhāraloka). Bei Wörtern wie „erkannt werden sollte“ (ñāteyya) usw. ist die Bedeutung: was erkannt, gesehen und erreicht werden sollte. So wurde vom Göttersohn nach dem Ende des physischen Weltsystems gefragt, doch vom Meister wurde das Ende der Welt der Formationen erklärt. Jener Göttersohn aber freute sich über die Erkenntnis, dass „die Antwort des Meisters mit seiner eigenen Frage übereinstimmt“, und sprach die Worte: „Erstaunlich!“ usw.

දළ්හධම්මාති දළ්හධනු උත්තමප්පමාණෙන ධනුනා සමන්නාගතො. ධනුග්ගහොති ධනුආචරියො. සික්ඛිතොති ද්වාදස වස්සානි ධනුසිප්පං සික්ඛිතො. කතහත්ථොති උසභප්පමාණෙපි වාලග්ගං විජ්ඣිතුං සමත්ථභාවෙන කතහත්ථො. කතූපාසනොති කතසරක්ඛෙපො දස්සිතසිප්පො. අසනෙනාති කණ්ඩෙන. අතිපාතෙය්‍යාති අතික්කමෙය්‍ය. යාවතා සො තාලච්ඡාදිං අතික්කමෙය්‍ය, තාවතා කාලෙන එකං චක්කවාළං අතික්කමාමීති අත්තනො ජවසම්පත්තිං දස්සෙති.

„Mit festem Bogen“ (daḷhadhammā) bedeutet mit einem starken Bogen, ausgestattet mit einem Bogen von hervorragendem Ausmaß. „Bogenschütze“ (dhanuggaho) ist ein Lehrer des Bogenschießens. „Ausgebildet“ (sikkhito) bedeutet zwölf Jahre lang in der Kunst des Bogenschießens geschult. „Geschickt an der Hand“ (katahattho) bedeutet, dass er durch seine Fähigkeit, selbst auf die Entfernung eines Usabha die Spitze eines Tierhaares zu durchbohren, eine geübte Hand im Bogenschießen erlangt hat. „Erfahren im Schießen“ (katūpāsono) bedeutet, dass er den Pfeilschuss gemeistert und seine Kunst bereits demonstriert hat. „Mit dem Wurfgeschoss“ (asanena) bedeutet mit dem Pfeil. „Überschießen würde“ (atipāteyya) bedeutet überschreiten würde. „In der Zeit, in der ein Pfeil den Schatten einer Palme überschreitet, überquere ich ein ganzes Weltsystem“ – damit zeigt er die Vollkommenheit seiner eigenen Schnelligkeit (javasampatti).

පුරත්ථිමා සමුද්දා පච්ඡිමොති යථා පුරත්ථිමා සමුද්දා පච්ඡිමසමුද්දො දූරෙ, එවං මෙ දූරෙ පදවීතිහාරො අහොසීති වදති. සො කිර පාචීනචක්කවාළමුඛවට්ටියං ඨිතො පාදං පසාරෙත්වා පච්ඡිමචක්කවාළමුඛවට්ටිං අතික්කමති, පුන දුතියපාදං පසාරෙත්වා පරචක්කවාළමුඛවට්ටිං අතික්කමති. ඉච්ඡාගතන්ති ඉච්ඡා එව. අඤ්ඤත්‍රෙවාති නිප්පපඤ්චතං දස්සෙති. භික්ඛාචාරකාලෙ කිරෙස නාගලතාදන්තකට්ඨං ඛාදිත්වා අනොතත්තෙ මුඛං ධොවිත්වා කාලෙ සම්පත්තෙ උත්තරකුරුම්හි පිණ්ඩාය චරිත්වා චක්කවාළමුඛවට්ටියං නිසින්නො භත්තකිච්චං කරොති, තත්ථ මුහුත්තං විස්සමිත්වා පුන ජවති. වස්සසතායුකොති තදා දීඝායුකකාලො හොති, අයං පන වස්සසතාවසිට්ඨෙ ආයුම්හි ගමනං ආරභි. වස්සසතජීවීති තං වස්සසතං අනන්තරායෙන ජීවන්තො. අන්තරායෙව කාලඞ්කතොති චක්කවාළලොකස්ස අන්තං අප්පත්වා අන්තරාව මතො. සො පන තත්ථ කාලං කත්වාපි ආගන්ත්වා ඉමස්මිංයෙව චක්කවාළෙ නිබ්බත්ති.

„Vom östlichen Meer zum westlichen“ (puratthimā samuddā pacchimo) bedeutet: Er sagt, so wie das westliche Meer weit vom östlichen Meer entfernt ist, so weit war seine Schrittweite. Er stand nämlich, wie berichtet wird, am östlichen Rand des Weltsystems, streckte den Fuß aus und überschritt den westlichen Rand des Weltsystems; dann streckte er den zweiten Fuß aus und überschritt den Rand des nächsten Weltsystems. „Nur durch Wunschkraft gereist“ (icchāgataṃ) bedeutet allein durch den Wunsch. „Ohne Ausnahme/Verzögerung“ (aññatreva) zeigt die Zögerungslosigkeit (nippapañcata). Zur Zeit des Almosengangs kaute er, so heißt es, ein Zahnhölzchen aus der Nāgalatā-Ranke, wusch sein Gesicht im Anotatta-See, ging zur rechten Zeit in Uttarakuru auf Almosengang, setzte sich an den Rand des Weltsystems, um seine Mahlzeit einzunehmen, ruhte sich dort einen Moment aus und eilte dann wieder weiter. „Eine Lebensspanne von hundert Jahren habend“ (vassasatāyuko) bedeutet, dass damals eine Zeit großer Langlebigkeit herrschte; er jedoch begann seine Reise, als ihm noch eine Lebenszeit von hundert Jahren verblieb. „Hundert Jahre lebend“ (vassasatajīvī) bedeutet, dass er diese hundert Jahre ohne tödliche Hindernisse lebte. „Starb auf dem Weg“ (antarāyeva kālaṅkato) bedeutet, dass er starb, ohne das Ende des physischen Weltsystems erreicht zu haben, sondern auf halbem Wege. Doch obwohl er dort verstarb, wurde er aufgrund des durch seine frühere Praxis entstandenen Verlangens geleitet und wurde genau in diesem Weltsystem wiedergeboren.

අප්පත්වාති සඞ්ඛාරලොකස්ස අන්තං අප්පත්වා. දුක්ඛස්සාති වට්ටදුක්ඛස්ස. අන්තකිරියන්ති පරියන්තකරණං. කළෙවරෙති අත්තභාවෙ. සසඤ්ඤිම්හි සමනකෙති සසඤ්ඤෙ සචිත්තකෙ. ලොකන්ති දුක්ඛසච්චං. ලොකසමුදයන්ති සමුදයසච්චං. ලොකනිරොධන්ති නිරොධසච්චං. පටිපදන්ති මග්ගසච්චං. ඉති ‘‘නාහං, ආවුසො, ඉමානි චත්තාරි සච්චානි තිණකට්ඨාදීසු පඤ්ඤපෙමි, ඉමස්මිං පන චතුමහාභූතිකෙ කායස්මිංයෙව පඤ්ඤපෙමී’’ති දස්සෙති. සමිතාවීති සමිතපාපො. නාසීසතීති න පත්ථෙති. ඡට්ඨං උත්තානත්ථමෙවාති.

„Ohne zu erreichen“ (appatvā) bedeutet, ohne das Ende der Welt der Formationen erreicht zu haben. „Des Leidens“ (dukkhassa) bedeutet des Leidens im Daseinskreislauf (vaṭṭadukkha). „Die Beendigung“ (antakiriyaṃ) bedeutet das Setzen einer Grenze. „Im Körper“ (kaḷevare) bedeutet im eigenen Dasein (attabhāva). „Der mit Wahrnehmung und Geist ausgestattet ist“ (sasaññimhi samanake) bedeutet mit Wahrnehmung und mit Geist versehen. „Die Welt“ (lokaṃ) bezieht sich auf die Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca). „Die Entstehung der Welt“ (lokasamudayaṃ) bezieht sich auf die Wahrheit von der Leidensentstehung (samudayasacca). „Das Erlöschen der Welt“ (lokanirodhaṃ) bezieht sich auf die Wahrheit von der Leidenserlöschung (nirodhasacca). „Den Weg“ (paṭipadaṃ) bezieht sich auf die Wahrheit vom Pfad (maggasacca). Damit zeigt er Folgendes auf: „Ich verkünde, Freund, diese vier Wahrheiten nicht in unbelebten Dingen wie Gras oder Holz, sondern ich verkünde sie genau in diesem aus den vier Elementen bestehenden Körper.“ „Der Befriedete“ (samitāvī) bedeutet einer, der das Böse befriedet hat. „Er ersehnt nicht“ (nāsīsati) bedeutet er wünscht sich nichts (na pattheti). Das sechste Sutta hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

7. සුවිදූරසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Suvidūra-Sutta (Sutta über das Weit-Entfernte).

47. සත්තමෙ [Pg.306] සුවිදූරවිදූරානීති කෙනචි පරියායෙන අනාසන්නානි හුත්වා සුවිදූරානෙව විදූරානි. නභඤ්ච, භික්ඛවෙ, පථවී චාති ආකාසඤ්ච මහාපථවී ච. තත්ථ කිඤ්චාපි පථවිතො ආකාසං නාම න දූරෙ, ද්වඞ්ගුලමත්තෙපි හොති. අඤ්ඤමඤ්ඤං අලග්ගනට්ඨෙන පන ‘‘සුවිදූරවිදූරෙ’’ති වුත්තං. වෙරොචනොති සූරියො. සතඤ්ච, භික්ඛවෙ, ධම්මොති චතුසතිපට්ඨානාදිභෙදො සත්තතිංසබොධිපක්ඛියධම්මො. අසතඤ්ච ධම්මොති ද්වාසට්ඨිදිට්ඨිගතභෙදො අස්සද්ධම්මො.

47. Im siebten Sutta bedeutet „äußerst weit voneinander entfernt“ (suvidūravidūrāni): in gewisser Weise nicht nahe seiend, sondern äußerst weit, eben weit entfernt. „Der Himmel, ihr Mönche, und die Erde“ (nabhañca, bhikkhave, pathavī ca) bedeutet der Raum und die große Erde. Obwohl hierbei der sogenannte Raum von der Erde nicht weit entfernt ist – er befindet sich ja selbst im Abstand von nur zwei Fingerbreit –, wird er dennoch, weil beide einander nicht berühren (nicht aneinanderhaften), als „äußerst weit voneinander entfernt“ bezeichnet. „Der Strahlende“ (verocano) ist die Sonne. „Die Lehre der Guten, ihr Mönche“ (satañca, bhikkhave, dhammo) sind die siebenunddreißig dem Erwachen förderlichen Dinge (bodhipakkhiyadhamma), unterteilt in die vier Grundlagen der Achtsamkeit (satipaṭṭhāna) usw. „Und die Lehre der Schlechten“ (asatañca dhammo) ist die falsche Lehre, unterteilt in die zweiundsechzig Arten von falschen Ansichten.

පභඞ්කරොති ආලොකකරො. අබ්‍යායිකො හොතීති අවිගච්ඡනසභාවො හොති. සතං සමාගමොති පණ්ඩිතානං මිත්තසන්ථවවසෙන සමාගමො. යාවාපි තිට්ඨෙය්‍යාති යත්තකං අද්ධානං තිට්ඨෙය්‍ය. තථෙව හොතීති තාදිසොව හොති, පකතිං න ජහති. ඛිප්පං හි වෙතීති සීඝං විගච්ඡති.

"Lichtbringer" (pabhaṅkaro) bedeutet einer, der Licht macht (ālokakaro). "Er ist unvergänglich" (abyāyiko hoti) bedeutet, er hat eine Natur, die nicht schwindet. "Zusammenkunft mit den Guten" (sataṃ samāgamo) bedeutet die Gemeinschaft durch freundschaftliche Vertrautheit mit den Weisen (paṇḍitānaṃ mittasanthavavasena samāgamo). "Wie lange er auch bestehen mag" (yāvāpi tiṭṭheyyā) bedeutet, für welche Zeitdauer auch immer er bestehen mag. "Ebenso ist es" (tatheva hoti) bedeutet, er bleibt genau so und gibt seine natürliche Art nicht auf (pakatiṃ na jahati). "Denn schnell schwindet es" (khippaṃ hi veti) bedeutet, es vergeht schnell (sīghaṃ vigacchati).

8. විසාඛසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Visākha-Suttas

48. අට්ඨමෙ පඤ්චාලපුත්තොති පඤ්චාලබ්‍රාහ්මණියා පුත්තො. පොරියා වාචායාති පරිපුණ්ණවාචාය. විස්සට්ඨායාති අපලිබුද්ධාය. අනෙලගලායාති නිද්දොසාය චෙව අගළිතාය ච අපතිතපදබ්‍යඤ්ජනාය. පරියාපන්නායාති විවට්ටපරියාපන්නාය. අනිස්සිතායාති වට්ටං අනිස්සිතාය. විවට්ටනිස්සිතමෙව කත්වා කථෙති, වට්ටනිස්සිතං කත්වා න කථෙතීති අයමෙත්ථ අධිප්පායො.

48. Im achten [Sutta] bedeutet "der Sohn der Pañcālī" (pañcālaputto) der Sohn der Brahmin-Frau Pañcālī. "Mit höfischer Rede" (poriyā vācāya) bedeutet mit einer vollkommenen Rede (paripuṇṇavācāya). "Mit klarer Rede" (vissaṭṭhāya) bedeutet mit einer ungehinderten Rede (apalibuddhāya). "Mit fehlerfreier Rede" (aneḷagalāya) bedeutet sowohl makellos (niddosāya) als auch fließend (agaḷitāya), ohne dass Wörter oder Silben ausgelassen werden (apatitapadabyañjanāya). "Inbegriffen" (pariyāpannāya) bedeutet inbegriffen im Befreiungsweg (vivaṭṭapariyāpannāya). "Unabhängig" (anissitāya) bedeutet ungebunden an den Daseinskreislauf (vaṭṭaṃ anissitāya). Er spricht, indem er sich nur auf das Ende des Daseinskreislaufs (vivaṭṭanissitameva katvā) bezieht, und spricht nicht, indem er sich auf den Daseinskreislauf (vaṭṭanissitaṃ katvā na katheti) bezieht; dies ist hier die Absicht.

නාභාසමානන්ති න අකථෙන්තං. අමතං පදන්ති නිබ්බානපදං. භාසයෙති ඔභාසෙය්‍ය. ජොතයෙති තස්සෙව වෙවචනං. පග්ගණ්හෙ ඉසිනං ධජන්ති අබ්භුග්ගතට්ඨෙන නවලොකුත්තරධම්මො ඉසීනං ධජො නාම වුච්චති, තමෙව පග්ගණ්හෙය්‍ය උක්ඛිපෙය්‍ය, උච්චං කත්වා කථෙය්‍යාති අත්ථො. නවලොකුත්තරධම්මදීපකං සුභාසිතං ධජො එතෙසන්ති සුභාසිතධජා. ඉසයොති බුද්ධාදයො අරියා. ධම්මො හි ඉසිනං ධජොති හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව ලොකුත්තරධම්මො ඉසීනං ධජො නාමාති.

"Wenn er nicht spricht" (nābhāsamānaṃ) bedeutet, wenn er nicht predigt (na akathentaṃ). "Den Zustand des Todeslosen" (amataṃ padaṃ) bedeutet den Zustand des Nirvāna (nibbānapadaṃ). "Er möge erhellen" (bhāsayeti) bedeutet, er möge beleuchten (obhāseyya). "Er möge aufleuchten lassen" (jotayeti) ist ein Synonym für eben dieses Wort. "Er möge das Banner der Seher hochhalten" (paggaṇhe isīnaṃ dhajaṃ) bedeutet: Wegen des Sinns des Emporgehobenseins wird die neunfache überweltliche Lehre (navalokuttaradhammo) als das Banner der Seher (isīnaṃ dhajo) bezeichnet; eben diese möge er hochhalten, emporheben, das heißt, er möge sie verkünden, indem er sie hochhält (uccaṃ katvā katheyyā). Diejenigen, deren Banner das wohlgesprochene Wort ist, welches die neunfache überweltliche Lehre aufzeigt, sind "solche, deren Banner das wohlgesprochene Wort ist" (subhāsitadhajā). "Die Seher" (isayo) sind die Edlen, angefangen bei den Buddhas (buddhādayo ariyā). "Denn die Lehre ist das Banner der Seher" (dhammo hi isīnaṃ dhajo): Nach der oben dargelegten Weise ist die überweltliche Lehre das sogenannte Banner der Seher.

9. විපල්ලාසසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Vipallāsa-Suttas

49. නවමෙ [Pg.307] සඤ්ඤාවිපල්ලාසාති සඤ්ඤාය විපල්ලත්ථභාවා, චතස්සො විපරීතසඤ්ඤායොති අත්ථො. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. අනිච්චෙ, භික්ඛවෙ, නිච්චන්ති සඤ්ඤාවිපල්ලාසොති අනිච්චෙ වත්ථුස්මිං ‘‘නිච්චං ඉද’’න්ති එවං ගහෙත්වා උප්පජ්ජනකසඤ්ඤා, සඤ්ඤාවිපල්ලාසොති අත්ථො. ඉමිනා නයෙන සබ්බපදෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

49. Im neunten [Sutta] bedeutet "Verzerrungen der Wahrnehmung" (saññāvipallāsā) die Verkehrtheit der Wahrnehmung; die Bedeutung ist die vier verkehrten Wahrnehmungen (catasso viparītasaññāyo). Auch bei den verbleibenden beiden Begriffspaaren gilt genau dieselbe Methode. "Im Unbeständigen, ihr Mönche, das Beständige [zu sehen], ist eine Verzerrung der Wahrnehmung" (anicce, bhikkhave, niccanti saññāvipallāso) bedeutet: die Wahrnehmung, die in einem unbeständigen Ding entsteht, indem man auffasst "dies ist beständig" (niccaṃ idaṃ), wird als Verzerrung der Wahrnehmung bezeichnet. Nach dieser Methode soll die Bedeutung bei allen Begriffen verstanden werden.

අනත්තනි ච අත්තාති අනත්තනි ‘‘අත්තා’’ති එවංසඤ්ඤිනොති අත්ථො. මිච්ඡාදිට්ඨිහතාති න කෙවලං සඤ්ඤිනොව, සඤ්ඤාය විය උප්පජ්ජමානාය මිච්ඡාදිට්ඨියාපි හතා. ඛිත්තචිත්තාති තෙ සඤ්ඤාදිට්ඨියො විය උප්පජ්ජමානෙන ඛිත්තෙන චිත්තෙන සමන්නාගතා. විසඤ්ඤිනොති දෙසනාමත්තමෙතං, විපරීතසඤ්ඤාචිත්තදිට්ඨිනොති අත්ථො. තෙ යොගයුත්තා මාරස්සාති තෙ මාරස්ස යොගෙ යුත්තා නාම හොන්ති. අයොගක්ඛෙමිනොති චතූහි යොගෙහි ඛෙමං නිබ්බානං අප්පත්තා. සත්තාති පුග්ගලා. බුද්ධාති චතුසච්චබුද්ධා. ඉමං ධම්මන්ති චතුසච්චධම්මං. සචිත්තං පච්චලද්ධාති සකං චිත්තං පටිලභිත්වා. අනිච්චතො දක්ඛුන්ති අනිච්චභාවෙන අද්දසංසු. අසුභතද්දසුන්ති අසුභං අසුභතොයෙව අද්දසංසු. සම්මාදිට්ඨිසමාදානාති ගහිතසම්මාදස්සනා. සබ්බං දුක්ඛං උපච්චගුන්ති සකලං වට්ටදුක්ඛං සමතික්කන්තා.

"Und im Nicht-Selbst ein Selbst" (anattani ca attā) bedeutet diejenigen, die im Nicht-Selbst die Wahrnehmung "es ist ein Selbst" haben. "Durch falsche Ansicht geschlagen" (micchādiṭṭhihatā) bedeutet, dass nicht nur jene, die bloß die [verkehrte] Wahrnehmung haben, [zerstört sind], sondern sie sind auch durch die falsche Ansicht geschlagen, die ebenso wie jene Wahrnehmung entsteht. "Mit verwirrtem Geist" (khittacittā) bedeutet, sie sind mit einem verwirrten, unruhigen Geist ausgestattet, der ebenso wie jene Wahrnehmung und Ansicht entsteht. "Wahrnehmungsgestört" (visaññino) ist nur eine Redeweise; die Bedeutung ist "diejenigen, die verkehrte Wahrnehmung, verkehrten Geist und verkehrte Ansicht haben" (viparītasaññācittadiṭṭhino). "Sie sind an die Fesseln Maras gebunden" (te yogayuttā mārassa) bedeutet, sie sind an die Joche Maras angeschirrt. "Ohne Sicherheit vor den Fesseln" (ayogakkhemino) bedeutet, dass sie das von den vier Fesseln sichere Nirvāna nicht erreicht haben (catūhi yogehi khemaṃ nibbānaṃ appattā). "Wesen" (sattā) bedeutet Personen (puggalā). "Die Erwachten" (buddhā) bedeutet diejenigen, welche die vier edlen Wahrheiten erkannt haben (catusaccabuddhā). "Diese Lehre" (imaṃ dhammaṃ) bedeutet die Lehre der vier edlen Wahrheiten. "Nachdem sie ihren eigenen Geist wiedererlangt haben" (sacittaṃ paccaladdhā) bedeutet, nachdem sie ihren eigenen Geist zurückgewonnen haben. "Sahen sie als unbeständig an" (aniccato dakkhuṃ) bedeutet, sie sahen es als unbeständig an (aniccabhāvena addasaṃsu). "Sahen sie als unschön an" (asubhataddasuṃ) bedeutet, sie sahen das Unschöne als unschön an. "Die rechte Ansicht annehmend" (sammādiṭṭhisamādānā) bedeutet diejenigen, die eine rechte Ansicht angenommen haben. "Sie überwanden alles Leiden" (sabbaṃ dukkhaṃ upaccaguṃ) bedeutet, sie haben das gesamte Leiden des Daseinskreislaufs (sakalaṃ vaṭṭadukkhaṃ) vollständig überwunden.

10. උපක්කිලෙසසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Upakkilesa-Suttas

50. දසමෙ උපක්කිලෙසාති විරොචිතුං අදත්වා උපක්කිලිට්ඨභාවකරණෙන උපක්කිලෙසා. මහිකාති හිමං. ධූමො රජොති ධූමො ච රජො ච. රාහූති පුරිමා තයො අසම්පත්තඋපක්කිලෙසා, රාහු පන සම්පත්තඋපක්කිලෙසවසෙන කථිතොති වෙදිතබ්බො. සමණබ්‍රාහ්මණා න තපන්ති න භාසන්ති න විරොචන්තීති ගුණප්පතාපෙන න තපන්ති, ගුණොභාසෙන න භාසන්ති, ගුණවිරොචනෙන න විරොචන්ති. සුරාමෙරයපානා අප්පටිවිරතාති පඤ්චවිධාය සුරාය චතුබ්බිධස්ස මෙරයස්ස ච පානතො අවිරතා.

50. Im zehnten [Sutta] bedeutet "Trübungen" (upakkilesā), dass sie Trübungen genannt werden, weil sie das Leuchten verhindern und einen Zustand der Befleckung bewirken (virocituṃ adatvā upakkiliṭṭhabhāvakaraṇena). "Nebel" (mahikā) bedeutet Frost. "Rauch und Staub" (dhūmo rajo) bedeutet Rauch und Staub. "Rāhu": Es ist zu verstehen, dass die ersten drei Trübungen sind, welche [Sonne und Mond] nicht direkt berühren (asampattaupakkilesā), während Rāhu als eine Trübung erklärt wird, die sie berührt (sampattaupakkilesasena). "Mönche und Brahmanen glänzen nicht, leuchten nicht, strahlen nicht" (samaṇabrāhmaṇā na tapanti na bhāsanti na virocanti) bedeutet: sie glänzen nicht durch die Macht der Tugend (guṇappatāpena), sie leuchten nicht durch das Licht der Tugend (guṇobhāsena), sie strahlen nicht durch die Pracht der Tugend (guṇavirocanena). "Vom Trinken von berauschenden Getränken nicht abstehend" (surāmerayapānā appaṭiviratā) bedeutet: nicht abstehend vom Trinken der fünf Arten von Surā und der vier Arten von Meraya.

අවිජ්ජානිවුතාති [Pg.308] අවිජ්ජාය නිවාරිතා පිහිතා. පියරූපාභිනන්දිනොති පියරූපං සාතරූපං අභිනන්දමානා තුස්සමානා. සාදියන්තීති ගණ්හන්ති. අවිද්දසූති අන්ධබාලා. සනෙත්තිකාති තණ්හායොත්තෙනෙව සයොත්තා. කටසින්ති අත්තභාවං. ඝොරන්ති කක්ඛළං. ඉමස්මිං සුත්තෙපි ගාථාසුපි වට්ටමෙව කථිතන්ති.

"Von Unwissenheit verhüllt" (avijjānivutā) bedeutet durch Unwissenheit behindert und verdeckt (avijjāya pihitā). "An lieben Dingen Gefallen findend" (piyarūpābhinandino) bedeutet, sich an geliebten Formen, an angenehmen Formen zu erfreuen und daran Wohlgefallen zu finden. "Sie genießen" (sādiyanti) bedeutet, sie ergreifen [sie] (gaṇhanti). "Die Unwissenden" (aviddasū) bedeutet die blinden Toren (andhabālā). "Mit Fesseln versehen" (sanettikā) bedeutet mit einem Seil versehen, nämlich eben mit dem Seil des Begehrens (taṇhāyottene-va sayottā). "Die Leichenstätte" (kaṭasiṃ) bedeutet die körperliche Existenz (attabhāvaṃ). "Die schreckliche" (ghoraṃ) bedeutet die grausame (kakkhaḷaṃ). Auch in diesem Sutta und in den Versen wird nur über den Daseinskreislauf (vaṭṭa) gesprochen.

රොහිතස්සවග්ගො පඤ්චමො.

Das fünfte Kapitel: Rohitassa-Vagga.

පඨමපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Das erste Fünfzig-Sutten-Buch (Paṭhamapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

2. දුතියපණ්ණාසකං

2. Das zweite Fünfzig-Sutten-Buch (Dutiyapaṇṇāsaka)

(6) 1. පුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො

(6) 1. Das Kapitel über das Anströmen des Verdienstes (Puññābhisanda-Vagga)

1. පඨමපුඤ්ඤාභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des ersten Puññābhisanda-Suttas

51. දුතියස්ස [Pg.309] පඨමෙ පුඤ්ඤාභිසන්දාති පුඤ්ඤස්ස අභිසන්දා, පුඤ්ඤප්පත්තියොති අත්ථො. කුසලාභිසන්දාති තස්සෙව වෙවචනං. තෙ පනෙතෙ සුඛං ආහරන්තීති සුඛස්සාහාරා. සුට්ඨු අග්ගානං රූපාදීනං දායකාති සොවග්ගිකා. සුඛො නෙසං විපාකොති සුඛවිපාකා. සග්ගෙ උපපත්ති සග්ගො, සග්ගාය සංවත්තන්තීති සග්ගසංවත්තනිකා. චීවරං පරිභුඤ්ජමානොති චීවරත්ථාය වත්ථං ලභිත්වා සූචිසුත්තාදීනං අභාවෙන තං නික්ඛිපන්තොපි කරොන්තොපි පාරුපන්තොපි ජිණ්ණකාලෙ පච්චත්ථරණං කරොන්තොපි පච්චත්ථරිතුම්පි අසක්කුණෙය්‍යං භූමත්ථරණං කරොන්තොපි භූමත්ථරණස්ස අනනුච්ඡවිකං ඵාලෙත්වා පාදපුඤ්ඡනං කරොන්තොපි ‘‘පරිභුඤ්ජමානො’’ත්වෙව වුච්චති. යදා පන ‘‘පාදපුඤ්ඡනම්පි න සක්කා ඉද’’න්ති සම්මජ්ජිත්වා ඡඩ්ඩිතං හොති, තදා පරිභුඤ්ජමානො නාම න හොති. අප්පමාණං චෙතොසමාධින්ති අරහත්තඵලසමාධිං. අප්පමාණො තස්ස පුඤ්ඤාභිසන්දොති ඉමිනා දායකස්ස පුඤ්ඤචෙතනාය අප්පමාණතං කථෙති. තස්ස හි ‘‘ඛීණාසවො මෙ චීවරං පරිභුඤ්ජතී’’ති පුනප්පුනං අනුස්සරණවසෙන පවත්තා පුඤ්ඤචෙතනා අප්පමාණා හොති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. පිණ්ඩපාතාදීසු පන යො පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජිත්වා සත්තාහම්පි තෙනෙව යාපෙති, අඤ්ඤං න පරිභුඤ්ජති, සො සත්තාහම්පි තංයෙව පිණ්ඩපාතං පරිභුඤ්ජමානො නාම හොති. එකස්මිං පන සෙනාසනෙ රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානාදීසු චඞ්කමන්තොපි යාව තං සෙනාසනං පහාය අඤ්ඤං න ගණ්හාති, තාව පරිභුඤ්ජමානො නාම හොති. එකෙන පන භෙසජ්ජෙන බ්‍යාධිම්හි වූපසන්තෙ යාව අඤ්ඤං භෙසජ්ජං න පරිභුඤ්ජති, තාවදෙව පරිභුඤ්ජමානො නාම හොති.

51. Im ersten [Sutta] des zweiten [Fünfzig-Sutten-Buchs] bedeutet "Zuströme des Verdienstes" (puññābhisandā) Ströme des Verdienstes, das heißt das Entstehen von Verdienst (puññappattiyo). "Zuströme des Heilsamen" (kusalābhisandā) ist ein Synonym für eben dieses Wort. Da sie nun Glück herbeiführen, heißen sie "Bringer von Glück" (sukhassāhārā). Da sie Geber von vorzüglichen Formen und anderem sind, heißen sie "himmelsfördernd" (sovaggikā). Da ihre Reifung glücklich ist, heißen sie "von glücklicher Reifung" (sukhavipākā). Die Geburt im Himmel ist der Himmel (saggo); da sie zur Wiedergeburt im Himmel gereichen, heißen sie "zum Himmel führend" (saggasaṃvattanikā). "Wer das Gewand gebraucht" (cīvaraṃ paribhuñjamāno) bedeutet: Wenn ein Mönch Stoff für ein Gewand erhält, ihn aber wegen des Fehlens von Nadel und Faden beiseitelegt (nikkhipantopi), ihn anfertigt (karontopi), ihn anlegt (pārupantopi), im abgenutzten Zustand als Bettlaken verwendet (paccattharaṇaṃ karontopi), oder, wenn er nicht einmal mehr als Bettlaken taugt, ihn als Bodenmatte verwendet (bhūmattharaṇaṃ karontopi), oder, wenn er auch als Bodenmatte ungeeignet ist, ihn zerreißt und als Fußabtreifer verwendet (pādapuñchanaṃ karontopi) – in all diesen Fällen wird er als "gebrauchend" bezeichnet. Wenn man es jedoch nach dem Fegen wegwirft mit dem Gedanken: "Auch als Fußabtreifer taugt dies nicht mehr", dann gilt er nicht mehr als "gebrauchend". "Eine unermessliche Konzentration des Geistes" (appamāṇaṃ cetosamādhiṃ) bedeutet die Konzentration der Frucht der Arhatschaft (arahattaphalasamādhiṃ). Mit den Worten "unermesslich ist sein Zustrom an Verdienst" (appamāṇo tassa puññābhisando) spricht er von der Unermesslichkeit des verdienstvollen Willens (puññacetanā) des Spenders. Denn bei diesem Spender ist der verdienstvolle Wille unermesslich, der durch das wiederholte Gedenken entsteht: "Ein Triebversiegter gebraucht mein Gewand." Darauf bezieht sich diese Aussage des Erhabenen. Was die Almosenspeise und anderes betrifft: Wer eine Almosenspeise verzehrt und sich sieben Tage lang von eben dieser Almosenspeise erhält und keine andere zu sich nimmt, der gilt sieben Tage lang als jemand, der eben diese Almosenspeise gebraucht. Bei einer Wohnstätte gilt: Selbst wenn man auf dem Nachtplatz oder Tagesplatz usw. auf und ab geht, gilt man so lange als "gebrauchend", bis man diese Wohnstätte verlässt und eine andere bezieht. Wenn eine Krankheit durch eine einzige Medizin geheilt wurde, gilt man so lange als "gebrauchend", bis man eine andere Medizin einnimmt.

බහුභෙරවන්ති බහූහි භෙරවාරම්මණෙහි සමන්නාගතං. රතනවරානන්ති සත්තන්නම්පි වරරතනානං. ආලයන්ති නිවාසට්ඨානං. පුථූ සවන්තීති බහුකා හුත්වා සන්දමානා. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

'Bahubheravaṃ' bedeutet: versehen mit vielen furchterregenden Objekten. 'Ratanavarānaṃ' bezieht sich auf alle sieben edlen Juwelen. 'Ālayaṃ' bedeutet Wohnort. 'Puthū savanti' bedeutet: in großer Menge fließend. Der Rest ist an dieser Stelle leicht verständlich.

2. දුතියපුඤ්ඤාභිසන්දසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der zweiten Lehrrede über das Strömen des Verdienstes.

52. දුතියෙ [Pg.310] අරියකන්තෙහීති මග්ගඵලසම්පයුත්තෙහි. තානි හි අරියානං කන්තානි හොන්ති පියානි මනාපානි. සෙසං සුත්තන්තෙ තාව යං වත්තබ්බං සියා, තං විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.124 ආදයො) වුත්තමෙව.

52. Im zweiten Sutta bedeutet 'ariyakantehi' (von den Edlen geliebt): verbunden mit den Pfaden und Früchten. Denn diese sind den Edlen lieb, teuer und angenehm. Was den Rest dieses Suttas betrifft, so wurde alles, was dazu zu sagen wäre, bereits im Visuddhimagga dargelegt.

ගාථාසු පන සද්ධාති සොතාපන්නස්ස සද්ධා අධිප්පෙතා. සීලම්පි සොතාපන්නස්ස සීලමෙව. උජුභූතඤ්ච දස්සනන්ති කායවඞ්කාදීනං අභාවෙන ඛීණාසවස්ස දස්සනං උජුභූතදස්සනං නාම. ආහූති කථයන්ති. පසාදන්ති බුද්ධධම්මසඞ්ඝෙසු පසාදං. ධම්මදස්සනන්ති චතුසච්චධම්මදස්සනං.

In den Versen jedoch ist mit 'saddhā' das Vertrauen eines Stromeingetretenen gemeint. Auch 'sīlaṃ' ist die Sittlichkeit des Stromeingetretenen selbst. 'Ujubhūtañca dassanam' (und die aufrechte Einsicht) bezeichnet die Einsicht eines Triebversiegten, da bei ihm die Unehrlichkeit des Körpers usw. nicht mehr vorhanden ist; dies wird 'aufrechte Einsicht' genannt. 'Āhu' bedeutet: sie sagen. 'Pasādam' bedeutet das reine Vertrauen in Buddha, Dhamma und Saṅgha. 'Dhammadassanam' bedeutet das Schauen der Lehre der Vier Edlen Wahrheiten.

3. පඨමසංවාසසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des ersten Suttas über das Zusammenleben

53. තතියෙ සම්බහුලාපි ඛො ගහපතී ච ගහපතානියො චාති බහුකා ගහපතයො ච ගහපතානියො ච ආවාහවිවාහකරණත්ථාය ගච්ඡන්තා තමෙව මග්ගං පටිපන්නා හොන්ති. සංවාසාති සහවාසා එකතොවාසා. ඡවො ඡවායාති ගුණමරණෙන මතත්තා ඡවො ගුණමරණෙනෙව මතාය ඡවාය සද්ධිං. දෙවියා සද්ධින්ති ගුණෙහි දෙවිභූතාය සද්ධිං. දුස්සීලොති නිස්සීලො. පාපධම්මොති ලාමකධම්මො. අක්කොසකපරිභාසකොති දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසකො, භයං දස්සෙත්වා සන්තජ්ජනෙන පරිභාසකො. එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

53. Im dritten [Sutta]: Zu 'sambahulāpi kho gahapatī ca gahapatāniyo cā' (viele Hausväter und Hausmütter): Viele Hausväter und Hausmütter reisten, um Eheschließungen zu vollziehen, und schlugen eben diesen Weg ein. 'Saṃvāsā' bedeutet Zusammenwohnen, gemeinsames Leben. 'Chavo chavāyā' (ein Leichnam mit einer Leiche) bedeutet ein Leichnam (ein Mann, der durch das Absterben von Tugenden gestorben ist) zusammen mit einer Leiche (einer Frau, die ebenso durch das Absterben von Tugenden gestorben ist). 'Deviyā saddhiṃ' bedeutet zusammen mit einer Frau, die aufgrund ihrer Tugenden einer Göttin gleicht. 'Dussīlo' bedeutet tugendlos. 'Pāpadhammo' bedeutet von schlechter Natur. 'Akkosakaparibhāsako' bedeutet jemand, der mit den zehn Schmähworten beschimpft und durch das Einflößen von Furcht drohend tadelt. Auf diese Weise ist überall die Bedeutung zu verstehen.

කදරියාති ථද්ධමච්ඡරිනො. ජානිපතයොති ජයම්පතිකා. වදඤ්ඤූති යාචකානං වචනස්ස අත්ථං ජානන්ති. සඤ්ඤතාති සීලසංයමෙන සමන්නාගතා. ධම්මජීවිනොති ධම්මෙ ඨත්වා ජීවිකං කප්පෙන්තීති ධම්මජීවිනො. අත්ථාසං පචුරා හොන්තීති වඩ්ඪිසඞ්ඛාතා අත්ථා එතෙසං බහූ හොන්ති. ඵාසුකං උපජායතීති අඤ්ඤමඤ්ඤං ඵාසුවිහාරො ජායති. කාමකාමිනොති කාමෙ කාමයමානා.

'Kadariyā' bedeutet hartherzig Geizige. 'Jānipatayo' bedeutet Ehefrau und Ehemann (Gatten). 'Vadaññū' bedeutet, dass sie das Anliegen der Bittsteller verstehen. 'Saññatā' bedeutet mit der Zügelung der Sittenreinheit ausgestattet. 'Dhammajīvino' bedeutet diejenigen, die im Dhamma verankert ihren Lebensunterhalt bestreiten, daher 'Dhamma-Lebende'. 'Atthāsaṃ pacurā honti' bedeutet, dass der als Zuwachs bezeichnete Nutzen für sie reichlich ist. 'Phāsukaṃ upajāyati' bedeutet, dass ein angenehmes gegenseitiges Zusammenleben entsteht. 'Kāmakāmino' bedeutet, nach Sinnesfreuden verlangend.

4. දුතියසංවාසසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des zweiten Suttas über das Zusammenleben

54. චතුත්ථෙ කම්මපථවසෙන දෙසනා පවත්තිතා. සෙසං තාදිසමෙව. ඉමෙසු පන ද්වීසුපි සුත්තෙසු අගාරිකපටිපදා කථිතා. සොතාපන්නසකදාගාමීනම්පි වට්ටති.

54. Im vierten [Sutta] wurde die Lehrdarlegung anhand der Handlungswege (Kammapatha) dargelegt. Der Rest ist genau ebenso. In diesen beiden Suttas wird jedoch die Lebensweise für Hausleute dargelegt. Sie ist auch für Stromeingetretene und Einmalwiederkehrende angemessen.

5-6. සමජීවීසුත්තද්වයවණ්ණනා

5-6. Erklärung der beiden Suttas über das gleiche Leben

55-56. පඤ්චමෙ [Pg.311] තෙනුපසඞ්කමීති කිමත්ථං උපසඞ්කමි? අනුග්ගණ්හනත්ථං. තථාගතො හි තං රට්ඨං පාපුණන්තො ඉමෙසංයෙව ද්වින්නං සඞ්ගණ්හනත්ථාය පාපුණාති. නකුලපිතා කිර පඤ්ච ජාතිසතානි තථාගතස්ස පිතා අහොසි, පඤ්ච ජාතිසතානි මහාපිතා, පඤ්ච ජාතිසතානි චූළපිතා. නකුලමාතාපි පඤ්ච ජාතිසතානි තථාගතස්ස මාතා අහොසි, පඤ්ච ජාතිසතානි මහාමාතා, පඤ්ච ජාතිසතානි චූළමාතා. තෙ සත්ථු දිට්ඨකාලතො පට්ඨාය පුත්තසිනෙහං පටිලභිත්වා ‘‘හන්තාත, හන්තාතා’’ති වච්ඡකං දිස්වා වච්ඡගිද්ධිනී ගාවී විය විරවමානා උපසඞ්කමිත්වා පඨමදස්සනෙනෙව සොතාපන්නා ජාතා. නිවෙසනෙ පඤ්චසතානං භික්ඛූනං ආසනානි සදා පඤ්ඤත්තානෙව හොන්ති. ඉති භගවා තෙසං අනුග්ගණ්හනත්ථාය උපසඞ්කමි. අතිචරිතාති අතික්කමිතා. අභිසම්පරායඤ්චාති පරලොකෙ ච. සමසද්ධාති සද්ධාය සමා එකසදිසා. සීලාදීසුපි එසෙව නයො. ඡට්ඨං කෙවලං භික්ඛූනං දෙසිතං. සෙසමෙත්ථ තාදිසමෙව.

55-56. Im fünften [Sutta]: Zu 'tenupasaṅkami' (er begab sich dorthin): Zu welchem Zweck begab er sich dorthin? Um sie zu unterstützen. Denn wenn der Tathāgata jenes Reich erreichte, so erreichte er es nur, um eben diese beiden zu unterstützen. Nakulapitā war nämlich in fünfhundert Leben der Vater des Tathāgata, in fünfhundert Leben der ältere Onkel (großer Vater) und in fünfhundert Leben der jüngere Onkel (kleiner Vater). Auch Nakulamātā war in fündhundert Leben die Mutter des Tathāgata, in fünfhundert Leben die ältere Tante (große Mutter) und in fünfhundert Leben die jüngere Tante (kleine Mutter). Seit dem Augenblick, als sie den Meister sahen, empfanden sie Liebe wie zu einem Sohn, riefen 'O Sohn, o Sohn!', klagten laut wie eine Kuh, die sich nach ihrem Kälbchen sehnt, näherten sich ihm und wurden bereits beim ersten Anblick zu Stromeingetretenen. In ihrem Hause waren stets Sitzplätze für fünfhundert Mönche bereitgestellt. So begab sich der Erhabene dorthin, um sie zu unterstützen. 'Aticaritā' bedeutet untreu geworden (die Grenzen überschritten). 'Abhisamparāyañca' bedeutet und in der jenseitigen Welt. 'Samasaddhā' bedeutet gleich an Vertrauen, völlig übereinstimmend. Ebenso verhält es sich mit der Sittenreinheit (Sīla) und den anderen Qualitäten. Das sechste [Sutta] wurde ausschließlich den Mönchen dargelegt. Der Rest ist hierbei genau ebenso.

7. සුප්පවාසාසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Suppavāsā-Suttas

57. සත්තමෙ පජ්ජනිකන්ති තස්ස නිගමස්ස නාමං. කොලියානන්ති කොලරාජකුලානං. ආයුං ඛො පන දත්වාති ආයුදානං දත්වා. ආයුස්ස භාගිනී හොතීති ආයුභාගපටිලාභිනී හොති, ආයුං වා භජනිකා හොති, ආයුප්පටිලාභිනීති අත්ථො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

57. Im siebten [Sutta]: 'Pajjanika' ist der Name jener Ortschaft. 'Koḷiyānaṃ' bedeutet der Koḷiya-Königsgeschlechter. 'Āyuṃ kho pana datvā' bedeutet, indem man die Gabe des Lebens schenkt. 'Āyussa bhāginī hoti' bedeutet, dass sie am Erhalt des Lebens teilhat, oder dass sie langes Leben spendet, d.h. sie erlangt selbst langes Leben. Ebenso verhält es sich bei den übrigen Worten.

රසසා උපෙතන්ති රසෙන උපෙතං රසසම්පන්නං. උජ්ජුගතෙසූති කායවඞ්කාදිරහිතත්තා උජුකමෙව ගතෙසු ඛීණාසවෙසු. චරණූපපන්නෙසූති පඤ්චදසහි චරණධම්මෙහි සමන්නාගතෙසු. මහග්ගතෙසූති මහත්තං ගතෙසු. ඛීණාසවානඤ්ඤෙවෙතං නාමං. පුඤ්ඤෙන පුඤ්ඤං සංසන්දමානාති පුඤ්ඤෙන සද්ධිං පුඤ්ඤං ඝටයමානා. මහප්ඵලා ලොකවිදූන වණ්ණිතාති එවරූපා දානසඞ්ඛාතා දක්ඛිණා තිවිධලොකං විදිතං කත්වා ඨිතත්තා ලොකවිදූනං බුද්ධානං වණ්ණිතා, බුද්ධෙහි පසත්ථාති අත්ථො. යඤ්ඤමනුස්සරන්තාති යඤ්ඤං දානං අනුස්සරන්තා. වෙදජාතාති තුට්ඨිජාතා.

'Rasasā upetaṃ' bedeutet geschmackvoll, wohlschmeckend. 'Ujjugatesu' (zu den Aufrechten) bedeutet zu den Triebversiegten (Khīṇāsavesu), die frei von körperlicher Falschheit und anderem ganz gerade ihren Weg gehen. 'Caraṇūpapannesu' bedeutet zu jenen, die mit den fünfzehn tugendhaften Verhaltensweisen (caraṇadhamma) ausgestattet sind. 'Mahaggatesu' bedeutet zu jenen, die zu wahrer Größe gelangt sind; dies ist eine Bezeichnung ausschließlich für die Triebversiegten. 'Puññena puññaṃ saṃsandamānā' bedeutet das spätere Verdienst mit dem früheren Verdienst verknüpfend. 'Mahapphalā lokavidūna vaṇṇitā' bedeutet: Eine solche Gabe, die als Almosengabe (dakkhiṇā) bezeichnet wird, wird von den Buddhas, den Weltkennern – die so genannt werden, weil sie die dreifache Welt durchdrungen haben –, gepriesen; das bedeutet, sie ist von den Buddhas gelobt worden. 'Yaññamanussarantā' bedeutet an das Opfer, an die Gabe zurückdenkend. 'Vedajātā' bedeutet voller Freude.

8. සුදත්තසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Sudatta-Suttas

58. අට්ඨමෙ [Pg.312] සඤ්ඤතානන්ති කායවාචාහි සංයතානං. පරදත්තභොජිනන්ති පරෙහි දින්නමෙව භුඤ්ජිත්වා යාපෙන්තානං. කාලෙනාති යුත්තප්පත්තකාලෙන. සක්කච්ච දදාතීති සහත්ථා සක්කාරං කත්වා දදාති. චත්තාරි ඨානානි අනුප්පවෙච්ඡතීති චත්තාරි කාරණානි අනුප්පවෙසෙති දදාති. යසවා හොතීති මහාපරිවාරො හොති. නවමං කෙවලං භික්ඛූනං කථිතං. සෙසමෙත්ථ තාදිසමෙව.

58. Im achten [Sutta]: 'Saññatānaṃ' (den Gezügelten) bedeutet jenen, die in Körper und Rede gezügelt sind. 'Paradattbhojinaṃ' (sich von Gaben anderer Nährende) bedeutet jenen, die ihr Leben fristen, indem sie nur das von anderen dargebotene Essen verzehren. 'Kālena' bedeutet zur rechten, angemessenen Zeit. 'Sakkacca dadāti' (respektvoll geben) bedeutet, dass er mit eigener Hand Ehrerbietung erweist und gibt. 'Cattāri ṭhānāni anuppavecchati' bedeutet, er gewährt vier Dinge (schenkt vier Bedingungen). 'Yasavā hoti' bedeutet, er besitzt großes Gefolge. Das neunte Sutta wurde ausschließlich den Mönchen dargelegt. Der Rest ist hierbei genau ebenso.

10. ගිහිසාමීචිසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Gihisāmīci-Suttas

60. දසමෙ ගිහිසාමීචිපටිපදන්ති ගිහීනං අනුච්ඡවිකං පටිපත්තිං. පච්චුපට්ඨිතො හොතීති අතිහරිත්වා දාතුකාමතාය පතිඋපට්ඨිතො හොති උපගතො, භික්ඛුසඞ්ඝස්ස චීවරං දෙතීති අත්ථො.

60. Im zehnten [Sutta]: 'Gihisāmīcipaṭipadaṃ' bedeutet die für Hausleute angemessene Praxis. 'Paccupaṭṭhito hoti' bedeutet, er ist herbeigeeilt, von dem Wunsch zu spenden erfüllt, nähert sich und gibt der Mönchsgemeinde eine Robe; dies ist die Bedeutung.

උපට්ඨිතාති උපට්ඨායකො. තෙසං දිවා ච රත්තො චාති යෙ එවං චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨහන්ති, තෙසං දිවා ච රත්තිඤ්ච පරිච්චාගවසෙන ච අනුස්සරණවසෙන ච සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති. සග්ගඤ්ච කමතිට්ඨානන්ති තාදිසො ච භද්දකං කම්මං කත්වා සග්ගට්ඨානං උපගච්ඡති. ඉමෙසු චතූසුපි සුත්තෙසු ආගාරියපටිපදා කථිතා. සොතාපන්නසකදාගාමීනම්පි වට්ටති.

'Upaṭṭhitā' bedeutet Versorger (Unterstützer). 'Tesaṃ divā ca ratto ca' bedeutet: Für jene, die so mit den vier Requisiten dienen, wächst das Verdienst beständig Tag und Nacht, sowohl durch das Spenden als auch durch das Gedenken daran. 'Saggañca kamatiṭṭhānā' bedeutet, dass ein solcher Mensch, nachdem er eine gute Tat vollbracht hat, an einen himmlischen Ort gelangt. In diesen vier Suttas wird die Lebensweise für Hausleute dargelegt. Sie ist auch für Stromeingetretene und Einmalwiederkehrende angemessen.

පුඤ්ඤාභිසන්දවග්ගො පඨමො.

Der erste Abschnitt über den Strom des Verdienstes (Puññābhisanda-vagga).

(7) 2. පත්තකම්මවග්ගො

(7) 2. Der Abschnitt über das angemessene Wirken (Pattakamma-vagga)

1. පත්තකම්මසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Pattakamma-Suttas

61. දුතියස්ස පඨමෙ අනිට්ඨපටික්ඛෙපෙන ඉට්ඨා. මනෙ කමන්ති පවිසන්තීති කන්තා. මනං අප්පායන්ති පවඩ්ඪෙන්තීති මනාපා. දුල්ලභාති පරමදුල්ලභා. භොගාති භුඤ්ජිතබ්බා රූපාදයො විසයා. සහධම්මෙනාති ධම්මෙනෙව සද්ධිං උප්පජ්ජන්තු, මා ධම්මූපඝාතං කත්වා අධම්මෙනාති. අථවා සහධම්මෙනාති සකාරණෙන, තෙන තෙන සෙනාපතිසෙට්ඨිට්ඨානාදිකාරණෙන සද්ධිංයෙව උප්පජ්ජන්තූති අත්ථො. යසොති පරිවාරසම්පත්ති. සහ [Pg.313] ඤාතීභීති ඤාතකෙහි සද්ධිං. සහ උපජ්ඣායෙහීති සුඛදුක්ඛෙසු උපනිජ්ඣායිතබ්බත්තා උපජ්ඣායසඞ්ඛාතෙහි සන්දිට්ඨසම්භත්තෙහි සද්ධිං.

61. Im ersten [Sutta] des zweiten [Vaggas] bedeutet 'erwünscht' (iṭṭhā) den Ausschluss des Unerwünschten. 'Lieblich' (kantā) bedeutet, dass sie in den Geist (manas) eindringen, d. h. eintreten. 'Gefällig' (manāpā) bedeutet, dass sie den Geist erfreuen, d. h. wachsen lassen. 'Schwer zu erlangen' (dullabhā) bedeutet äußerst schwer zu erlangen. 'Besitztümer' (bhogā) bezieht sich auf zu genießende Objekte wie sichtbare Formen usw. 'In Übereinstimmung mit dem Dhamma' (sahadhammena) bedeutet: Mögen sie nur zusammen mit dem Dhamma entstehen; mögen sie nicht auf unrechtmäßige Weise (adhammena) entstehen, indem man das Dhamma verletzt. Oder aber 'sahadhammena' bedeutet 'mit einer angemessenen Ursache'; die Bedeutung ist: Mögen sie nur zusammen mit der jeweiligen Ursache entstehen, wie dem Amt eines Generals, eines Großkaufmanns usw. 'Ruhm' (yaso) bedeutet der Überfluss an Gefolgschaft. 'Zusammen mit Verwandten' (saha ñātībhi) bedeutet zusammen mit den Angehörigen. 'Zusammen mit den Lehrern' (saha upajjhāyehi) bedeutet zusammen mit vertrauten Freunden und Gefährten, die als 'Upajjhāyas' (Beobachter/Lehrer) bezeichnet werden, da sie in Freud und Leid nahestehend zu betrachten sind.

අකිච්චං කරොතීති අකාතබ්බං කරොති. කිච්චං අපරාධෙතීති කත්තබ්බයුත්තකං කිච්චං අකරොන්තො තං අපරාධෙති නාම. ධංසතීති පතති පරිහායති. අභිජ්ඣාවිසමලොභන්ති අභිජ්ඣාසඞ්ඛාතං විසමලොභං. පජහතීති නුදති නීහරති. මහාපඤ්ඤොති මහන්තපඤ්ඤො. පුථුපඤ්ඤොති පුථුලපඤ්ඤො. ආපාතදසොති තං තං අත්ථං ආපාතෙති තමෙව පස්සති, සුඛුමම්පිස්ස අත්ථජාතං ආපාතං ආගච්ඡතියෙවාති අත්ථො.

'Er tut, was nicht zu tun ist' (akiccaṃ karoti) bedeutet, er tut das, was unschicklich ist. 'Er versäumt seine Pflicht' (kiccaṃ aparādheti) bedeutet, dass er, indem er die zu tuende Pflicht nicht erfüllt, diese vernachlässigt. 'Er verfällt' (dhaṃsati) bedeutet, er stürzt ab, er erleidet Verlust. 'Begehren und unrechtes Verlangen' (abhijjhāvisamalobhaṃ) bezieht sich auf das ungleiche Verlangen, das als Begehrlichkeits-Zustand bezeichnet wird. 'Er gibt auf' (pajahati) bedeutet, er vertreibt es, er entfernt es. 'Von großer Weisheit' (mahāpañño) bedeutet von weitreichender Weisheit. 'Von breiter Weisheit' (puthupañño) bedeutet von umfassender Weisheit. 'Das Wesentliche sehend' (āpātadaso) bedeutet, er sieht genau jene Bedeutung, die in Erscheinung tritt; die Bedeutung ist, dass selbst ein feiner Sachverhalt für ihn direkt in Erscheinung tritt.

උට්ඨානවීරියාධිගතෙහීති උට්ඨානසඞ්ඛාතෙන වීරියෙන අධිගතෙහි. බාහාබලපරිචිතෙහීති බාහාබලෙන පරිචිතෙහි වඩ්ඪිතෙහි. සෙදාවක්ඛිත්තෙහීති අවක්ඛිත්තසෙදෙහි, සෙදං මුඤ්චිත්වා වායාමෙන පයොගෙන සමධිගතෙහීති අත්ථො. ධම්මිකෙහීති ධම්මයුත්තෙහි. ධම්මලද්ධෙහීති දසකුසලකම්මපථධම්මෙ අකොපෙත්වා ලද්ධෙහි. පත්තකම්මානීති යුත්තකම්මානි අනුච්ඡවිකකම්මානි. සුඛෙතීති සුඛිතං කරොති. පීණෙතීති පීණිතං බලසම්පන්නං කරොති. ඨානගතං හොතීති කාරණගතං හොති. කිං පන තන්ති? චතූසු පත්තකම්මෙසු එකං භොගෙහි කත්තබ්බකම්මං භොගජාතමෙව ඨානගතං. පත්තගතන්ති යුත්තප්පත්තට්ඨානගතං. ආයතනසො පරිභුත්තන්ති කාරණෙනෙව පරිභුත්තං භොගජාතං හොති.

'Erworben durch Tatkraft und Anstrengung' (uṭṭhānavīriyādhigatehi) bedeutet erlangt durch die Tatkraft, die als Anstrengung bezeichnet wird. 'Mit Armeskraft angesammelt' (bāhābalaparicitehi) bedeutet angesammelt, d. h. vermehrt durch die Stärke der Arme. 'Im Schweiße des Angesichts verdient' (sedāvakkhittehi) bedeutet mit herabtropfendem Schweiß; die Bedeutung ist: wohl erworben durch Bemühen und Tatkraft. 'Rechtmäßig' (dhammikehi) bedeutet mit dem Recht (Dhamma) übereinstimmend. 'Rechtmäßig erlangt' (dhammaladdhehi) bedeutet erlangt, ohne die zehn heilsamen Handlungswege (kusalakammapatha) zu verletzen. 'Angemessene Handlungen' (pattakammāni) bedeutet passende Taten, schickliche Taten. 'Er macht glücklich' (sukheti) bedeutet er macht zufrieden. 'Er erfreut' (pīṇeti) bedeutet er macht zufrieden und kraftvoll. 'Es ist am richtigen Ort' (ṭhānagataṃ hoti) bedeutet es entspricht dem angemessenen Grund. Was aber ist das? Unter den vier angemessenen Taten ist es genau jener Besitz, mit dem die Pflichten erfüllt werden, der am richtigen Ort ist. 'Pattagata' bedeutet an den passenden und angemessenen Ort gelangt. 'Auf die richtige Weise genutzt' (āyatanaso paribhuttaṃ) bedeutet, dass der Besitz aus einem vernünftigen Grund genutzt wird.

පරියොධාය සංවත්තතීති පිදහිත්වා වත්තති. යථා අග්ගිආදීහි උප්පන්නාසු ආපදාසු, එවං ආදිත්තගෙහනිබ්බාපනාදීනං අත්ථාය ධනපරිච්චාගං කත්වා තාසං ආපදානං මග්ගං පිදහති නිවාරෙති. සොත්ථිං අත්තානං කරොතීති නිරුපද්දවං ඛෙමං අත්තානං කරොති. ඤාතිබලින්ති ඤාතකානං බලිං. අතිථිබලින්ති ආගන්තුකානං බලිං. පුබ්බපෙතබලින්ති පරලොකගතානං ඤාතකානං බලිං. රාජබලින්ති රඤ්ඤො කත්තබ්බයුත්තකං රාජබලිං. දෙවතාබලින්ති දෙවතානං කත්තබ්බබලිං. සබ්බමෙතං තෙසං තෙසං යථානුච්ඡවිකවසෙන දාතබ්බදානස්ස අධිවචනං.

'Es dient dem Schutz' (pariyodhāya saṃvattati) bedeutet, es wirkt, indem es abwehrt. So wie bei Gefahren, die durch Feuer usw. entstehen, spendet man Vermögen, um das brennende Haus zu löschen usw., und versperrt bzw. verhindert so den Weg dieser Gefahren. 'Er hält sich selbst in Sicherheit' (sotthiṃ attānaṃ karoti) bedeutet, er macht sich selbst frei von Bedrängnis und sicher. 'Abgabe an Verwandte' (ñātibali) bedeutet die Gabe für die Verwandten. 'Abgabe an Gäste' (atithibali) bedeutet die Gabe für die Gäste. 'Abgabe an die Verstorbenen' (pubbapetabali) bedeutet die Gabe für die in die jenseitige Welt gegangenen Verwandten. 'Abgabe an den König' (rājabali) bedeutet die dem König gebührende Abgabe. 'Abgabe an die Götter' (devatābali) bedeutet die den Gottheiten gebührende Abgabe. All dies ist eine Bezeichnung für das Geben von Gaben, die den jeweiligen Empfängern in angemessener Weise dargebracht werden.

ඛන්තිසොරච්චෙ නිවිට්ඨාති අධිවාසනක්ඛන්තියඤ්ච සුසීලතාය ච නිවිට්ඨා. එකමත්තානං දමෙන්තීති එකං අත්තනොව අත්තභාවං ඉන්ද්‍රියදමෙන දමෙන්ති. සමෙන්තීති අත්තනො චිත්තං කිලෙසවූපසමනෙන සමෙන්ති. පරිනිබ්බාපෙන්තීති කිලෙසපරිනිබ්බානෙනෙව [Pg.314] පරිනිබ්බාපෙන්ති. උද්ධග්ගිකන්තිආදීසු උපරූපරිභූමීසු ඵලදානවසෙන උද්ධමග්ගමස්සාති උද්ධග්ගිකා. සග්ගස්ස හිතාති තත්‍රුපපත්තිජනනතො සොවග්ගිකා. නිබ්බත්තනිබ්බත්තට්ඨානෙ සුඛොව විපාකො අස්සාති සුඛවිපාකා. සුට්ඨු අග්ගානං දිබ්බවණ්ණාදීනං දසන්නං විසෙසානං නිබ්බත්තනතො සග්ගසංවත්තනිකා, එවරූපං දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙතීති අත්ථො.

'In Geduld und Sanftmut gefestigt' (khantisoracce niviṭṭhā) bedeutet gefestigt in der ertragenden Geduld (adhivāsanakkhanti) und im guten Verhalten (susīlatā). 'Sie bezähmen nur sich selbst' (ekamattānaṃ damenti) bedeutet, sie bezähmen ihre eigene Persönlichkeit allein durch die Zähmung der Sinnesorgane (indriyadama). 'Sie beruhigen' (samenti) bedeutet, sie beruhigen ihren Geist durch das Zur-Ruhe-Bringen der Befleckungen (kilesa). 'Sie bringen zum Erlöschen' (parinibbāpenti) bedeutet, sie bringen sie allein durch das Erlöschen der Befleckungen (kilesaparinibbāna) zum Erlöschen. Bei 'nach oben führend' (uddhaggika) usw.: 'Nach oben führend' bedeutet, dass ihr Weg nach oben gerichtet ist, da sie in immer höheren Daseinsebenen Früchte trägt. 'Dem Himmel dienlich' (sovaggikā) bedeutet dem Himmel zuträglich, da sie die Wiedergeburt dort bewirkt. 'Ein glückliches Ergebnis bringend' (sukhavipākā) bedeutet, dass ihre Reifung an jedem Ort der Wiedergeburt ausschließlich glücklich ist. 'Zum Himmel führend' (saggasaṃvattanikā) bedeutet zum Himmel führend, weil sie hervorragend die zehn vorzüglichen himmlischen Eigenschaften wie himmlische Gestalt usw. hervorbringt. Die Bedeutung ist: Er begründet eine solche Gabe (dakkhiṇa).

අරියධම්මෙ ඨිතොති පඤ්චසීලධම්මෙ පතිට්ඨිතො. පෙච්ච සග්ගෙ පමොදතීති පරලොකං ගන්ත්වා යත්ථ සග්ගෙ පටිසන්ධිං ගණ්හාති, තත්ථ මොදති. සොතාපන්නසකදාගාමිනො වා හොන්තු අනාගාමී වා, සබ්බෙසං අයං පටිපදා ලබ්භතෙවාති.

'Im edlen Dhamma gefestigt' (ariyadhamme ṭhito) bedeutet fest gegründet in den fünf Tugendregeln (pañcasīla). 'Nach dem Tod freut er sich im Himmel' (pecca sagge pamodati) bedeutet, dass er, nachdem er in die jenseitige Welt gegangen ist, sich in jenem Himmel freut, in dem er die Wiedergeburt erlangt. Ob Stromeingetretene (sotāpanna), Einmalwiederkehrende (sakadāgāmin) oder Nichtwiederkehrende (anāgāmin) – dieser Übungsweg steht gewiss allen offen.

2. ආනණ්‍යසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Ānaṇya-Suttas

62. දුතියෙ අධිගමනීයානීති පත්තබ්බානි. කාමභොගිනාති වත්ථුකාමෙ ච කිලෙසකාමෙ ච පරිභුඤ්ජන්තෙන. අත්ථිසුඛාදීසු අත්ථීති උප්පජ්ජනකසුඛං අත්ථිසුඛං නාම. භොගෙ පරිභුඤ්ජන්තස්ස උප්පජ්ජනකසුඛං භොගසුඛං නාම. අනණොස්මීති උප්පජ්ජනකසුඛං ආනණ්‍යසුඛං නාම. නිද්දොසො අනවජ්ජොස්මීති උප්පජ්ජනකසුඛං අනවජ්ජසුඛං නාම.

62. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'zu erlangen' (adhigamanīyāni) zu erreichen. 'Von einem, der Sinnesgenüsse genießt' (kāmabhoginā) bedeutet von einem, der sowohl die Objekte des Verlangens (vatthukāma) als auch das Verlangen selbst (kilesakāma) genießt. Unter 'dem Glück des Besitzes' (atthisukha) usw. versteht man das Glück, das durch den Gedanken 'Ich besitze' entsteht. Das Glück, das beim tatsächlichen Genießen des Besitzes entsteht, wird 'Glück des Genießens' (bhogasukha) genannt. Das Glück, das bei dem Gedanken 'Ich bin schuldenfrei' entsteht, wird 'Glück der Schuldenfreiheit' (ānaṇyasukha) genannt. Das Glück, das bei dem Gedanken 'Ich bin tadellos und ohne Fehler' entsteht, wird 'Glück der Tadellosigkeit' (anavajjasukha) genannt.

භුඤ්ජන්ති භුඤ්ජමානො. පඤ්ඤා විපස්සතීති පඤ්ඤාය විපස්සති. උභො භාගෙති ද්වෙ කොට්ඨාසෙ, හෙට්ඨිමානි තීණි එකං කොට්ඨාසං, අනවජ්ජසුඛං එකං කොට්ඨාසන්ති එවං පඤ්ඤාය පස්සමානො ද්වෙ කොට්ඨාසෙ ජානාතීති අත්ථො. අනවජ්ජසුඛස්සෙතන්ති එතං තිවිධම්පි සුඛං අනවජ්ජසුඛස්ස සොළසිං කලං නාග්ඝතීති.

'Bhuñjaṃ' bedeutet genießend. 'Mit Weisheit sehend' (paññā vipassati) bedeutet, er sieht mit Weisheit klar. 'Beide Teile' (ubho bhāge) bezieht sich auf zwei Abschnitte: Die ersten drei [Glücksarten] bilden einen Teil, und das Glück der Tadellosigkeit bildet den anderen Teil; die Bedeutung ist, dass er diese beiden Teile mit Weisheit sehend erkennt. 'Dieses des Glücks der Tadellosigkeit' (anavajjasukhassetaṃ) bedeutet, dass all dieses dreifache Glück nicht einmal ein Sechzehntel (soḷasī kalaṃ) des Glücks der Tadellosigkeit wert ist.

3. බ්‍රහ්මසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Brahma-Suttas

63. තතියං තිකනිපාතෙ වණ්ණිතමෙව. සපුබ්බදෙවතානීති පදමත්තමෙව එත්ථ විසෙසොති. චතුත්ථෙ සබ්බං උත්තානත්ථමෙව.

63. Das dritte [Sutta] ist bereits im Dreier-Buch (Tikanipāta) erklärt worden. Hierbei stellt lediglich das Wort 'zusammen mit den früheren Gottheiten' (sapubbadevatāni) die Besonderheit dar. Im vierten [Sutta] ist alles von ganz offensichtlicher Bedeutung.

5. රූපසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Rūpa-Suttas

65. පඤ්චමෙ රූපෙ පමාණං ගහෙත්වා පසන්නො රූපප්පමාණො නාම. රූපප්පසන්නොති තස්සෙව අත්ථවචනං. ඝොසෙ පමාණං ගහෙත්වා පසන්නො ඝොසප්පමාණො [Pg.315] නාම. චීවරලූඛපත්තලූඛෙසු පමාණං ගහෙත්වා පසන්නො ලූඛප්පමාණො නාම. ධම්මෙ පමාණං ගහෙත්වා පසන්නො ධම්මප්පමාණො නාම. ඉතරානි තෙසංයෙව අත්ථවචනානි. සබ්බසත්තෙ ච තයො කොට්ඨාසෙ කත්වා ද්වෙ කොට්ඨාසා රූපප්පමාණා, එකො න රූපප්පමාණො. පඤ්ච කොට්ඨාසෙ කත්වා චත්තාරො කොට්ඨාසා ඝොසප්පමාණා, එකො න ඝොසප්පමාණො. දස කොට්ඨාසෙ කත්වා නව කොට්ඨාසා ලූඛප්පමාණා, එකො න ලූඛප්පමාණො. සතසහස්සං කොට්ඨාසෙ කත්වා පන එකො කොට්ඨාසොව ධම්මප්පමාණො, සෙසා න ධම්මප්පමාණාති වෙදිතබ්බා.

65. Im fünften [Sutta] wird jemand, der Vertrauen fasst, indem er die äußere Gestalt (rūpa) als Maßstab nimmt, als 'vom Äußeren urteilend' (rūpappamāṇa) bezeichnet. 'Vom Äußeren angesprochen' (rūpappasanna) ist die Worterklärung eben dieses Begriffs. Jemand, der Vertrauen fasst, indem er die Stimme bzw. den Ruf (ghosa) als Maßstab nimmt, wird als 'vom Ruf urteilend' (ghosappamāṇa) bezeichnet. Jemand, der Vertrauen fasst, indem er die Schlichtheit von Gewand und Schale (lūkha) als Maßstab nimmt, wird als 'von der Schlichtheit urteilend' (lūkhappamāṇa) bezeichnet. Jemand, der Vertrauen fasst, indem er das Dhamma (Tugend, Sammlung usw.) als Maßstab nimmt, wird als 'vom Dhamma urteilend' (dhammappamāṇa) bezeichnet. Die übrigen Begriffe sind Erklärungen genau dieser Ausdrücke. Und es ist so zu verstehen: Wenn man alle Lebewesen in drei Teile teilt, sind zwei Teile 'vom Äußeren urteilend' und ein Teil ist es nicht. Wenn man sie in fünf Teile teilt, sind vier Teile 'vom Ruf urteilend' und ein Teil ist es nicht. Wenn man sie in zehn Teile teilt, sind neun Teile 'von der Schlichtheit urteilend' und ein Teil ist es nicht. Teilt man sie jedoch in einhunderttausend Teile, so ist nur ein einziger Teil 'vom Dhamma urteilend', während die übrigen es nicht sind.

රූපෙ පමාණිංසූති යෙ රූපං දිස්වා පසන්නා, තෙ රූපෙ පමාණිංසු නාම, පසීදිංසූති අත්ථො. ඝොසෙන අන්වගූති ඝොසෙන අනුගතා, ඝොසප්පමාණං ගහෙත්වා පසන්නාති අත්ථො. ඡන්දරාගවසූපෙතාති ඡන්දස්ස ච රාගස්ස ච වසං උපෙතා. අජ්ඣත්තඤ්ච න ජානාතීති නියකජ්ඣත්තෙ තස්ස ගුණං න ජානාති. බහිද්ධා ච න පස්සතීති බහිද්ධාපිස්ස පටිපත්තිං න පස්සති. සමන්තාවරණොති සමන්තතො ආවාරිතො, සමන්තා වා ආවරණමස්සාති සමන්තාවරණො. ඝොසෙන වුය්හතීති ඝොසෙන නියති, න ගුණෙන. අජ්ඣත්තඤ්ච න ජානාති, බහිද්ධා ච විපස්සතීති නියකජ්ඣත්තෙ ගුණං න ජානාති, බහිද්ධා පනස්ස පටිපත්තිං පස්සති. බහිද්ධා ඵලදස්සාවීති තස්ස පරෙහි කතං බහිද්ධා සක්කාරඵලං පස්සන්තො. විනීවරණදස්සාවීති විවටදස්සාවී. න සො ඝොසෙන වුය්හතීති සො ඝොසෙන න නීයති.

'Rūpe pamāṇiṃsu' (sie urteilen nach der Gestalt) bedeutet: Jene Wesen, die beim Anblick der äußeren Gestalt Vertrauen fassen, urteilen nach der Gestalt; das bedeutet, sie schöpfen Vertrauen in sie. 'Ghosena anvagū' (sie folgen dem Ruf) bedeutet: Sie folgen dem Ruf, nehmen den Ruf als Maßstab und fassen Vertrauen. 'Chandarāgavasūpetā' bedeutet, dass sie unter den Einfluss von Begehren (Chanda) und Leidenschaft (Rāga) geraten sind. 'Ajjhattañca na jānāti' bedeutet, dass er die Tugend jener Person in ihrem eigenen Inneren nicht kennt. 'Bahiddhā ca na passatī' bedeutet, dass er auch ihr Verhalten im Äußeren nicht sieht. 'Samantāvaraṇo' bedeutet ringsum verschleiert (blockiert), oder dass er von allen Seiten ein Hindernis hat. 'Ghosena vuyhati' bedeutet, er wird vom Ruf fortgerissen; das heißt, er wird durch das Lob geleitet, nicht durch die Tugend. 'Ajjhattañca na jānāti, bahiddhā ca vipassatī' bedeutet: Er kennt die Tugend im eigenen Inneren nicht, aber er sieht ihr Verhalten im Äußeren. 'Bahiddhā phaladassāvī' bedeutet, dass er die im Äußeren von anderen dargebrachte Frucht der Ehrerbietung sieht. 'Vinīvaraṇadassāvī' bedeutet, das von Hindernissen Befreite (Nirvana) sehend. 'Na so ghosena vuyhati' bedeutet, dass diese Person nicht vom Ruf fortgerissen wird; sie wird nicht durch das Lob geleitet.

6. සරාගසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Suttas über die Leidenschaftlichen (Sarāga-Sutta)

66. ඡට්ඨෙ මොහජං චාපවිද්දසූති මොහජං චාපි අවිද්දසූ අපණ්ඩිතා. සවිඝාතන්ති සදුක්ඛං. දුඛුද්‍රයන්ති ආයතිඤ්ච දුක්ඛවඩ්ඪිදායකං. අචක්ඛුකාති පඤ්ඤාචක්ඛුරහිතා. යථා ධම්මා තථා සන්තාති යථා රාගාදයො ධම්මා ඨිතා, තථා සභාවාව හුත්වා. න තස්සෙවන්ති මඤ්ඤරෙති මයං එවංසන්තා එවංසභාවාති තස්ස න මඤ්ඤරෙ, න මඤ්ඤන්තීති අත්ථො. ඉමස්මිං සුත්තෙපි ගාථාසුපි වට්ටමෙව කථිතං.

66. Im sechsten (Sutta): 'mohajaṃ cāpaviddasū' bedeutet: auch das aus Verblendung Geborene, und die Unwissenden (apaṇḍitā). 'Savighātaṃ' bedeutet: mit Leiden verbunden (sadukkhaṃ). 'Dukhudrayaṃ' bedeutet: in der Zukunft ein Anwachsen des Leidens bringend. 'Acakkhukā' bedeutet: des Auges der Weisheit beraubt. 'Yathā dhammā tathā santā' bedeutet: so wie die Zustände wie Gier und so weiter bestehen, so beschaffen seiend. 'Na tassevaṃ' [in 'na tassevanti maññare'] bedeutet: Sie denken nicht darüber nach und erkennen nicht: 'Wir sind so beschaffen, von solcher Natur'; das ist die Bedeutung. Auch in diesem Sutta und in den Versen wird nur der Kreislauf des Daseins (vaṭṭa) dargelegt.

7. අහිරාජසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Ahirāja-Suttas

67. සත්තමෙ [Pg.316] ඉමානි චත්තාරි අහිරාජකුලානීති ඉදං දට්ඨවිසානෙව සන්ධාය වුත්තං. යෙ හි කෙචි දට්ඨවිසා, සබ්බෙතෙ ඉමෙසං චතුන්නං අහිරාජකුලානං අබ්භන්තරගතාව හොන්ති. අත්තගුත්තියාති අත්තනො ගුත්තත්ථාය. අත්තරක්ඛායාති අත්තනො රක්ඛණත්ථාය. අත්තපරිත්තායාති අත්තනො පරිත්තාණත්ථාය. පරිත්තං නාම අනුජානාමීති අත්ථො.

67. Im siebten (Sutta): 'Diese vier königlichen Schlangengeschlechter' (imāni cattāri ahirājakulāni) bezieht sich auf jene Schlangen, deren Biss giftig ist (daṭṭhavisā). Denn welche giftigen Schlangen es auch immer gibt, sie alle sind in diesen vier königlichen Schlangengeschlechtern enthalten. 'Attaguttiyā' bedeutet: zum Zweck des eigenen Schutzes. 'Attarakkhāya' bedeutet: zum Zweck der eigenen Bewahrung. 'Attaparittāya' bedeutet: zum Zweck des eigenen Abwehrens. 'Ich erlaube die Schutzformel (paritta)' ist die Bedeutung.

ඉදානි යථා තං පරිත්තං කාතබ්බං, තං දස්සෙන්තො විරූපක්ඛෙහි මෙතිආදිමාහ. තත්ථ විරූපක්ඛෙහීති විරූපක්ඛනාගකුලෙහි. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. අපාදකෙහීති අපාදකසත්තෙහි. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. සබ්බෙ සත්තාති ඉතො පුබ්බෙ එත්තකෙන ඨානෙන ඔදිස්සකමෙත්තං කථෙත්වා ඉදානි අනොදිස්සකමෙත්තං කථෙතුං ඉදමාරද්ධං. තත්ථ සත්තා පාණා භූතාති සබ්බානෙතානි පුග්ගලවෙවචනානෙව. භද්‍රානි පස්සන්තූති භද්‍රානි ආරම්මණානි පස්සන්තු. මා කඤ්චි පාපමාගමාති කඤ්චි සත්තං පාපකං ලාමකං මා ආගච්ඡතු. අප්පමාණො බුද්ධොති එත්ථ බුද්ධොති බුද්ධගුණා වෙදිතබ්බා. තෙ හි අප්පමාණා නාම. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. පමාණවන්තානීති ගුණප්පමාණෙන යුත්තානි. උණ්ණනාභීති ලොමසනාභිකො මක්කටකො. සරබූති ඝරගොලිකා. කතා මෙ රක්ඛා, කතා මෙ පරිත්තාති මයා එත්තකස්ස ජනස්ස රක්ඛා ච පරිත්තාණඤ්ච කතං. පටික්කමන්තු භූතානීති සබ්බෙපි මෙ කතපරිත්තාණා සත්තා අපගච්ඡන්තු, මා මං විහෙඨයිංසූති අත්ථො.

Nun sprach er, um zu zeigen, wie dieses Paritta auszuführen ist, 'virūpakkhehi me' und so weiter. Darin bedeutet 'virūpakkhehi': mit dem königlichen Geschlecht der Virūpakkha-Nāgas. Bei den übrigen (Versen) gilt dieselbe Methode. 'Apādakehi' bedeutet: mit den fußlosen Lebewesen. Bei den übrigen gilt dieselbe Methode. 'Sabbe sattā' (alle Wesen): Nachdem er zuvor bis zu dieser Stelle die spezifische Güte (odissaka-metta) dargelegt hatte, begann der Erhabene nun dies, um die allgemeine Güte (anodissaka-metta) darzulegen. Darin sind 'sattā, pāṇā, bhūtā' (Wesen, Atmer, Gewordene) allesamt Synonyme für ein Individuum (puggala). 'Bhadrāni passantu' bedeutet: Mögen sie erfreuliche Objekte wahrnehmen. 'Mā kañci pāpamāgamā' bedeutet: Möge keinem Wesen etwas Übles oder Schlechtes widerfahren. Bei 'appamāṇo buddho' (unermesslich ist der Buddha) sind unter 'Buddho' die Eigenschaften des Buddha zu verstehen. Diese sind in der Tat unermesslich. Bei den übrigen zwei Begriffen (Dhamma und Sangha) gilt dieselbe Methode. 'Pamāṇavantāni' (begrenzt) bedeutet: mit einer begrenzten Qualität versehen. 'Uṇṇanābhī' bedeutet: eine behaarte Spinne. 'Sarabū' bedeutet: eine Hausechse. 'Katā me rakkhā, katā me parittā' bedeutet: Von mir ist Schutz und Abwehr für so viele Wesen bewirkt worden. 'Paṭikkamantu bhūtāni' bedeutet: Mögen alle Wesen, für die ich den Schutz bewirkt habe, zurückweichen; sie sollen mir kein Leid zufügen; das ist die Bedeutung.

8. දෙවදත්තසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Devadatta-Suttas

68. අට්ඨමෙ අචිරපක්කන්තෙ දෙවදත්තෙති සඞ්ඝං භින්දිත්වා නචිරපක්කන්තෙ. පරාභවායාති අවඩ්ඪියා විනාසාය. අස්සතරීති වළවාය කුච්ඡිස්මිං ගද්‍රභස්ස ජාතා. අත්තවධාය ගබ්භං ගණ්හාතීති තං අස්සෙන සද්ධිං සම්පයොජෙන්ති, සා ගබ්භං ගණ්හිත්වා කාලෙ සම්පත්තෙ විජායිතුං නසක්කොන්තී පාදෙහි භූමිං පහරන්තී තිට්ඨති. අථස්සා චත්තාරො පාදෙ චතූසු ඛාණූසු බන්ධිත්වා කුච්ඡිං ඵාලෙත්වා පොතකං නීහරන්ති. සා තත්ථෙව මරති. තෙනෙතං වුත්තං.

68. Im achten (Sutta): 'acirapakkante devadatte' (nicht lange nachdem Devadatta weggegangen war) bedeutet: nicht lange nachdem er den Orden gespalten hatte und weggegangen war. 'Parābhavāya' bedeutet: zum Nicht-Gedeihen, zum Untergang. 'Assatarī' (Maultierstute) ist eine, die im Leib einer Stute von einem Esel gezeugt wurde. 'Attavadhāya gabbhaṃ gaṇhāti' (sie empfängt Trächtigkeit zu ihrem eigenen Tod) bedeutet: Man paart sie mit einem Pferd; wenn sie trächtig wird und die Zeit heranreift, kann sie nicht gebären und steht da, während sie mit den Hufen gegen den Boden schlägt. Dann bindet man ihre vier Beine an vier Pfähle, schlitzt ihren Bauch auf und holt das Junge heraus. Sie stirbt auf der Stelle. Darum wurde dies gesagt.

9. පධානසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Padhāna-Suttas

69. නවමෙ [Pg.317] කිලෙසානං සංවරත්ථාය පවෙසනද්වාරං පිදහනත්ථාය පධානං සංවරප්පධානං, පජහනත්ථාය පධානං පහානප්පධානං, කුසලානං ධම්මානං බ්‍රූහනත්ථාය වඩ්ඪනත්ථාය පධානං භාවනාප්පධානං, තෙසංයෙව අනුරක්ඛණත්ථාය පධානං අනුරක්ඛණාප්පධානං.

69. Im neunten (Sutta): Die Anstrengung zum Zweck des Beherrschens der Befleckungen, zum Zweck des Schließens des Eingangstores, ist die Anstrengung der Beherrschung (saṃvarappadhānaṃ); die Anstrengung zum Zweck des Überwindens ist die Anstrengung des Überwindens (pahānappadhānaṃ); die Anstrengung zum Zweck des Entfaltens und Vermehrens der heilsamen Geisteszustände ist die Anstrengung der Entfaltung (bhāvanāppadhānaṃ); die Anstrengung zum Zweck des Bewahrens eben dieser ist die Anstrengung des Bewahrens (anurakkhaṇāppadhānaṃ).

10. අධම්මිකසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Adhammika-Suttas

70. දසමෙ අධම්මිකා හොන්තීති පොරාණකරාජූහි ඨපිතං දසභාගබලිඤ්චෙව අපරාධානුරූපඤ්ච දණ්ඩං අග්ගහෙත්වා අතිරෙකබලිනො චෙව අතිරෙකදණ්ඩස්ස ච ගහණෙන අධම්මිකා. රාජායුත්තාති රඤ්ඤො ජනපදෙසු කිච්චසංවිධායකා ආයුත්තකපුරිසා. බ්‍රාහ්මණගහපතිකාති අන්තොනගරවාසිනො බ්‍රාහ්මණගහපතයො. නෙගමජානපදාති නිගමවාසිනො චෙව ජනපදවාසිනො ච. විසමන්ති විසමා හුත්වා, අසමයෙන වායන්තීති අත්ථො. විසමාති න සමා, අතිථද්ධා වා අතිමුදුකා වාති අත්ථො. අපඤ්ජසාති මග්ගතො අපගතා, උම්මග්ගගාමිනො හුත්වා වායන්තීති අත්ථො. දෙවතා පරිකුපිතා භවන්තීති වාතෙසු හි විසමෙසු අපඤ්ජසෙසු වායන්තෙසු රුක්ඛා භිජ්ජන්ති, විමානානි භිජ්ජන්ති. තස්මා දෙවතා පරිකුපිතා භවන්ති, තා දෙවස්ස සම්මා වස්සිතුං න දෙන්ති. තෙන වුත්තං දෙවො න සම්මා ධාරං අනුප්පවෙච්ඡතීති. විසමපාකානි සස්සානි භවන්තීති එකස්මිං ඨානෙ ගබ්භීනි හොන්ති, එකස්මිං සඤ්ජාතඛීරානි, එකං ඨානං පච්චතීති එවං විසමං පාකානි සස්සානි භවන්ති.

70. Im zehnten (Sutta): 'adhammikā honti' (sie werden ungerecht) bedeutet: Indem sie nicht das von früheren Königen festgelegte Zehntel als Steuer (dasabhāgabaliṃ) und nicht die dem Vergehen angemessene Strafe (daṇḍaṃ) erheben, sondern übermäßige Steuern und übermäßige Strafen verlangen, sind sie ungerecht. 'Rājāyuttā' sind die königlichen Beamten (āyuttakapurisā), welche die Angelegenheiten des Königs in den Provinzen regeln. 'Brāhmaṇagahapatikā' sind die innerhalb der Stadt wohnenden Brahmanen und Hausväter. 'Negamajānapadā' sind die Bewohner der Marktflecken und der Provinzen. 'Visamaṃ' (unregelmäßig) bedeutet: unregelmäßig werdend, wehen sie zur Unzeit; das ist die Bedeutung. 'Visamā' (unregelmäßig) bedeutet: nicht gleichmäßig, entweder übermäßig stürmisch oder übermäßig schwach; das ist die Bedeutung. 'Apañjasā' (abwegig) bedeutet: vom Pfad abgewichen, auf Irrwege geraten wehen sie; das ist die Bedeutung. 'Devatā parikupitā bhavanti' (die Gottheiten geraten in Zorn): Denn wenn die Winde unregelmäßig und abwegig wehen, brechen Bäume und es zerbrechen die himmlischen Paläste (vimāna). Darum geraten die Gottheiten in Zorn; sie lassen den Regengott nicht richtig regnen. Darum wurde gesagt: 'Der Regengott spendet die Regengüsse nicht richtig'. 'Visamapākāni sassāni bhavanti' (die Feldfrüchte reifen ungleichmäßig) bedeutet: An einer Stelle sind sie trächtig (ährenschwellend), an einer Stelle haben sie Milchsaft gebildet, an einer Stelle reifen sie; so reifen die Feldfrüchte ungleichmäßig.

සමං නක්ඛත්තානි තාරකරූපානි පරිවත්තන්තීති යථා කත්තිකපුණ්ණමා කත්තිකනක්ඛත්තමෙව ලභති, මිගසිරපුණ්ණමා මිගසිරනක්ඛත්තමෙවාති එවං තස්මිං තස්මිං මාසෙ සා සා පුණ්ණමා තං තං නක්ඛත්තමෙව ලභති, තථා සම්මා පරිවත්තන්ති. සමං වාතා වායන්තීති අවිසමා හුත්වා සමයස්මිංයෙව වායන්ති, ඡ මාසෙ උත්තරා වාතා, ඡ මාසෙදක්ඛිණාති එවං තෙසං තෙසං ජනපදානං අනුරූපෙ සමයෙ වායන්ති. සමාති සමප්පවත්තිනො නාතිථද්ධා නාතිමුදූ. පඤ්ජසාති මග්ගප්පටිපන්නා, මග්ගෙනෙව වායන්ති, නො අමග්ගෙනාති අත්ථො.

'Samaṃ nakkhattāni tārakarūpāni parivattanti' (die Gestirne und Sternbilder kreisen gleichmäßig) bedeutet: Wie der Kattika-Vollmond genau auf das Kattika-Gestirn trifft und der Migasira-Vollmond genau auf das Migasira-Gestirn, so trifft in jedem jeweiligen Monat jener Vollmond genau auf jenes Gestirn; auf diese Weise kreisen sie richtig. 'Samaṃ vātā vāyanti' (die Winde wehen gleichmäßig) bedeutet: Ohne unregelmäßig zu sein, wehen sie genau zur rechten Zeit; sechs Monate lang wehen Nordwinde, sechs Monate lang Südwinde; so wehen sie zur angemessenen Zeit für die jeweiligen Provinzen. 'Samā' bedeutet: sich gleichmäßig bewegend, nicht zu heftig und nicht zu schwach. 'Pañjasā' bedeutet: den rechten Pfad eingeschlagen habend, wehen sie nur auf dem richtigen Weg und nicht abseits des Weges; das ist die Bedeutung.

ජිම්හං [Pg.318] ගච්ඡතීති කුටිලං ගච්ඡති, අතිත්ථං ගණ්හාති. නෙත්තෙ ජිම්හං ගතෙ සතීති නයතීති නෙත්තා. තස්මිං නෙත්තෙ ජිම්හං ගතෙ කුටිලං ගන්ත්වා අතිත්ථං ගණ්හන්තෙ ඉතරාපි අතිත්ථමෙව ගණ්හන්තීති අත්ථො. නෙතෙතිපි පාඨො. දුක්ඛං සෙතීති දුක්ඛං සයති, දුක්ඛිතං හොතීති අත්ථො.

'Jimhaṃ gacchati' (er geht krumme Wege) bedeutet: Er geht verschlungen, er nimmt eine falsche Furt (atitthaṃ). Bei 'nette jimhaṃ gate sati' (wenn der Führer krumme Wege geht) ist 'nettā' derjenige, der führt. Wenn dieser Anführer krumme Wege geht, indem er verschlungene Pfade wählt und eine falsche Furt nimmt, nehmen auch die anderen (Rinder) nur die falsche Furt; das ist die Bedeutung. Es gibt auch die Lesart 'nīte'. 'Dukkhaṃ seti' (er schläft in Leiden) bedeutet: Er liegt im Leiden, er wird leidvoll; das ist die Bedeutung.

පත්තකම්මවග්ගො දුතියො.

Das Pattakamma-Kapitel ist das zweite.

(8) 3. අපණ්ණකවග්ගො

(8) 3. Das Apaṇṇaka-Kapitel

1. පධානසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Padhāna-Suttas

71. තතියවග්ගස්ස පඨමෙ අපණ්ණකප්පටිපදන්ති අවිරද්ධප්පටිපදං. යොනි චස්ස ආරද්ධා හොතීති කාරණඤ්චස්ස පරිපුණ්ණං හොති. ආසවානං ඛයායාති අරහත්තත්ථාය. දුතියං උත්තානමෙව.

71. Im ersten (Sutta) des dritten Kapitels bedeutet 'apaṇṇakappaṭipadaṃ': die unfehlbare Praxis. 'Yoni cassa āraddhā hoti' bedeutet: Und seine Ursache ist vollkommen erfüllt. 'Āsavānaṃ khayāya' bedeutet: zum Zweck der Arhatschaft. Das zweite (Sutta) ist ganz offensichtlich.

3. සප්පුරිසසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sappurisa-Suttas

73. තතියෙ අවණ්ණොති අගුණො. පාතු කරොතීති කථෙති, පාකටං කරොති. පඤ්හාභිනීතොති පඤ්හත්ථාය අභිනීතො. අහාපෙත්වා අලම්බිත්වාති අපරිහීනං අලම්බිතං කත්වා. එත්ථ ච අසප්පුරිසො පාපිච්ඡතාය අත්තනො අවණ්ණං ඡාදෙති, සප්පුරිසො ලජ්ජිතාය අත්තනො වණ්ණං. ඉදානි යස්මා අසප්පුරිසො හිරොත්තප්පරහිතො සංවාසෙන අවජානාති, සප්පුරිසො පන හිරොත්තප්පසමන්නාගතො සංවාසෙනාපි නාවජානාති. තස්මා අසප්පුරිසභාවසාධකං අධුනාගතවධුකොපම්මං දස්සෙතුං සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, වධුකාතිආදිමාහ. තත්ථ වධුකාති සුණිසා. තිබ්බන්ති බහලං. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

73. Im dritten [Sutta]: 'avaṇṇo' bedeutet Fehler (Mangel an Tugend). 'pātu karoti' bedeutet er spricht, er macht es offenbar. 'pañhābhinīto' bedeutet zum Zweck einer Frage herbeigeführt. 'ahāpetvā alambitvā' bedeutet ohne nachzulassen und ohne zu zögern (unvermindert und unermüdlich). Und hier verhehlt der unedle Mensch (asappuriso) aufgrund seiner schlechten Begierde sein eigenes fehlerhaftes Verhalten (Tadel), während der edle Mensch (sappuriso) aus Schamgefühl sein eigenes Lob verhehlt. Da nun der unedle Mensch, dem Scham und Scheu vor dem Bösen fehlen, durch das Zusammenleben respektlos wird, der edle Mensch hingegen, der mit Scham und Scheu vor dem Bösen ausgestattet ist, selbst durch das Zusammenleben nicht respektlos wird; sprach Er, um das Wesen des unedlen Menschen durch das Gleichnis der frisch verheirateten Schwiegertochter aufzuzeigen: „Gleichwie, ihr Mönche, eine Schwiegertochter...“ usw. Darin bedeutet 'vadhukā' Schwiegertochter. 'tibbaṃ' bedeutet dicht (stark). Der Rest ist hierbei von offensichtlicher Bedeutung.

4-5. අග්ගසුත්තද්වයවණ්ණනා

4-5. Die Erklärung der zwei Suttas über das Höchste (Aggasutta).

74-75. චතුත්ථෙ සීලග්ගන්ති අග්ගප්පත්තං උත්තමසීලං. එසෙව නයො සබ්බත්ථ. පඤ්චමෙ රූපග්ගන්ති යං රූපං සම්මසිත්වා අරහත්තං පාපුණාති, ඉදං රූපග්ගං නාම. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. භවග්ගන්ති එත්ථ පන යස්මිං අත්තභාවෙ ඨිතො අරහත්තං පාපුණාති, එතං භවග්ගං නාමාති.

74-75. Im vierten [Sutta] bedeutet 'sīlagga' die zur Vollendung gelangte, höchste Tugend. Diese Methode gilt für alle [anderen Begriffe]. Im fünften [Sutta] ist 'rūpagga' jene Form, durch deren Ergründung man die Arahatschaft erlangt; dies wird als die höchste Form bezeichnet. Auch bei den übrigen Begriffen gilt diese Methode. Bei 'bhavagga' jedoch ist jene Existenzform gemeint, in der man verweilend die Arahatschaft erlangt; dies wird als die höchste Existenz bezeichnet.

6. කුසිනාරසුත්තවණ්ණනා

6. Die Erklärung des Kusināra-Sutta.

76. ඡට්ඨෙ [Pg.319] උපවත්තනෙති පාචීනගතාය සාලපන්තියා උත්තරෙන නිවත්තිත්වා ඨිතාය වෙමජ්ඣට්ඨානෙ. අන්තරෙන යමකසාලානන්ති ද්වින්නං සාලරුක්ඛානං අන්තරෙ. කඞ්ඛාති ද්වෙළ්හකං. විමතීති විනිච්ඡිතුං අසමත්ථතා. ‘‘බුද්ධො නු ඛො න බුද්ධො නු ඛො, ධම්මො නු ඛො න ධම්මො නු ඛො, සඞ්ඝො නු ඛො න සඞ්ඝො නු ඛො, මග්ගො නු ඛො න මග්ගො නු ඛො, පටිපදා නු ඛො න පටිපදා නු ඛො’’ති යස්ස සංසයො උප්පජ්ජෙය්‍ය, තං වො වදාමි පුච්ඡථ, භික්ඛවෙති අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො. සත්ථුගාරවෙනපි න පුච්ඡෙය්‍යාථාති ‘‘මයං සත්ථු සන්තිකෙ පබ්බජිම්හ, චත්තාරො පච්චයාපි නො සත්ථු සන්තකාව. තෙ මයං එත්තකං කාලං කඞ්ඛං අකත්වා න අරහාම අජ්ජ පච්ඡිමෙ කාලෙ කඞ්ඛං කාතු’’න්ති සචෙ එවං සත්ථරි ගාරවෙන න පුච්ඡථ. සහායකොපි, භික්ඛවෙ, සහායකස්ස ආරොචෙතූති තුම්හාකං යො යස්ස භික්ඛුස්ස සන්දිට්ඨො සම්භත්තො, සො තස්ස ආරොචෙතු, අහං එකස්ස භික්ඛුස්ස කථෙස්සාමි, තස්ස කථං සුත්වා සබ්බෙ නික්කඞ්ඛා භවථාති දස්සෙති. එවං පසන්නොති එවං සද්දහාමි අහන්ති අත්ථො. ඤාණමෙවාති නික්කඞ්ඛභාවපච්චක්ඛකරණඤාණංයෙව එත්ථ තථාගතස්ස, න සද්ධාමත්තන්ති අත්ථො. ඉමෙසඤ්හි, ආනන්දාති ඉමෙසං අන්තොසාණියං නිසින්නානං පඤ්චන්නං භික්ඛුසතානං. යො පච්ඡිමකොති යො ගුණවසෙන පච්ඡිමකො, ආනන්දත්ථෙරංයෙව සන්ධායාහ.

76. Im sechsten [Sutta] bedeutet 'upavattane' (in Upavattana): in der Mitte der Reihe von Sal-Bäumen, die sich nach Osten erstreckt und nach Norden hin abbiegt. 'antarena yamakasālānaṃ' bedeutet zwischen den beiden Zwillings-Salbäumen. 'kaṅkhā' bedeutet Zweifel. 'vimati' bedeutet die Unfähigkeit, zu einer Entscheidung zu gelangen. Wenn bei jemandem der Zweifel aufkommt: „Ist es wohl der Buddha oder nicht, ist es die Lehre oder nicht, ist es die Gemeinde oder nicht, ist es der Weg oder nicht, ist es die Praxis oder nicht?“, so sage ich euch: „Fragt, ihr Mönche!“ Dies ist hier der zusammenfassende Sinn. 'Auch aus Ehrfurcht vor dem Lehrer sollt ihr nicht [schweigen und] nicht fragen' bedeutet: Wenn ihr aus Ehrfurcht vor dem Lehrer nicht fragt, weil ihr denkt: „Wir sind in der Gegenwart des Lehrers ordiniert worden, und auch unsere vier Requisiten stammen vom Lehrer. Wir, die wir die ganze Zeit über keinen Zweifel hegten, sollten heute in dieser letzten Stunde keinen Zweifel zeigen.“ 'Ein Freund, ihr Mönche, soll es einem Freund mitteilen' bedeutet: Wer von euch der Vertraute oder Gefährte eines anderen Mönchs ist, der soll es diesem mitteilen. Ich werde es einem einzelnen Mönch erklären, und wenn alle seine Worte hören, werdet ihr alle frei von Zweifeln sein; dies zeigt er damit auf. 'So voller Vertrauen' bedeutet: „So vertraue ich.“ 'Nur das Wissen': Hierbei ist für den Tathāgata nur das Wissen, das die Zweifelsfreiheit direkt erfahrbar macht, das Höchste, nicht das bloße Vertrauen. 'Unter diesen, Ānanda': Unter diesen pfünfhundert Mönchen, die innerhalb des Vorhangs sitzen. 'Wer der Letzte ist' bezieht sich auf denjenigen, der hinsichtlich seiner Tugendvorzüge der Geringste ist; dies sagte er in Bezug auf den Ehrwürdigen Ānanda selbst.

7. අචින්තෙය්‍යසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Acinteyya-Sutta.

77. සත්තමෙ අචින්තෙය්‍යානීති චින්තෙතුං අයුත්තානි. න චින්තෙතබ්බානීති අචින්තෙය්‍යත්තායෙව න චින්තෙතබ්බානි. යානි චින්තෙන්තොති යානි කාරණානි චින්තෙන්තො. උම්මාදස්සාති උම්මත්තකභාවස්ස. විඝාතස්සාති දුක්ඛස්ස. බුද්ධවිසයොති බුද්ධානං විසයො, සබ්බඤ්ඤුතඤ්ඤාණාදීනං බුද්ධගුණානං පවත්ති ච ආනුභාවො ච. ඣානවිසයොති අභිඤ්ඤාඣානවිසයො. කම්මවිපාකොති දිට්ඨධම්මවෙදනීයාදීනං කම්මානං විපාකො. ලොකචින්තාති ‘‘කෙන නු ඛො චන්දිමසූරියා කතා, කෙන මහාපථවී, කෙන මහාසමුද්දො, කෙන සත්තා උප්පාදිතා, කෙන පබ්බතා, කෙන අම්බතාලනාළිකෙරාදයො’’ති එවරූපා ලොකචින්තා.

77. Im siebten [Sutta] bedeutet 'acinteyyāni' (unvorstellbar): ungeeignet, darüber nachzudenken. 'Man sollte nicht darüber nachdenken' bedeutet: Eben weil sie unvorstellbar sind, darf man nicht darüber nachdenken. 'Wer darüber nachdenkt' bedeutet: Wer über diese Ursachen nachdenkt. 'Zum Wahnsinn' bedeutet: zum Zustand des Verrücktseins. 'Zur Qual' bedeutet: zum Leid (geistigen Kummer). 'Der Bereich der Buddhas' (buddhavisayo) ist der Bereich der Buddhas, nämlich das Wirken und die Macht der Buddha-Eigenschaften wie des Allwissenheitswissens und anderer. 'Der Bereich der Vertiefung' (jhānavisayo) ist der Bereich der höheren Geisteskräfte (abhiññā) und der Vertiefungen (jhāna). 'Die Reifung des Karmas' (kammavipāko) ist die Reifung von Taten, wie etwa jener, die in diesem Leben zu erfahren sind (diṭṭhadhammavedanīya) und anderen. 'Weltspekulation' (lokacintā) sind Spekulationen über die Welt von folgender Art: „Von wem wohl wurden Mond und Sonne erschaffen? Von wem die große Erde? Von wem der große Ozean? Von wem wurden die Wesen erschaffen? Von wem die Berge? Von wem die Mangobäume, Palmen, Kokosnussbäume und so weiter?“

8. දක්ඛිණසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Dakkhiṇa-Sutta.

78. අට්ඨමෙ [Pg.320] දක්ඛිණාවිසුද්ධියොති දානසඞ්ඛාතාය දක්ඛිණාය විසුජ්ඣනකාරණානි. දායකතො විසුජ්ඣතීති මහප්ඵලභාවෙන විසුජ්ඣති, මහප්ඵලා හොතීති අත්ථො. කල්‍යාණධම්මොති සුචිධම්මො. පාපධම්මොති ලාමකධම්මො. දායකතො විසුජ්ඣතීති එත්ථ වෙස්සන්තරමහාරාජා කථෙතබ්බො. සො හි ජූජකබ්‍රාහ්මණස්ස දාරකෙ දත්වා මහාපථවිං කම්පෙසි. පටිග්ගාහකතො විසුජ්ඣතීති එත්ථ කල්‍යාණීනදීමුඛද්වාරවාසී කෙවට්ටො කථෙතබ්බො. සො කිර දීඝසුමත්ථෙරස්ස තික්ඛත්තුං පිණ්ඩපාතං දත්වා මරණමඤ්චෙ නිපන්නො ‘‘අය්‍යස්ස මං දීඝසුමත්ථෙරස්ස දින්නපිණ්ඩපාතො උද්ධරතී’’ති ආහ. නෙව දායකතොති එත්ථ වඩ්ඪමානවාසී ලුද්දකො කථෙතබ්බො. සො කිර පෙතදක්ඛිණං දෙන්තො එකස්ස දුස්සීලස්සෙව තයො වාරෙ අදාසි. තතියවාරෙ ‘‘අමනුස්සො දුස්සීලො මං විලුම්පතී’’ති විරවි. එකස්ස සීලවතො භික්ඛුනො දත්වා පාපිතකාලෙයෙවස්ස පාපුණි. දායකතො චෙව විසුජ්ඣති පටිග්ගාහකතො චාති එත්ථ අසදිසදානං කථෙතබ්බන්ති.

78. Im achten [Sutta] bedeutet 'dakkhiṇāvisuddhiyo' die Gründe für die Reinheit einer Gabe, die als Spende bezeichnet wird. 'Sie wird vom Spender her rein' bedeutet, sie wird rein durch das Erlangen großer Fruchtbarkeit; sie bringt großen Ertrag. 'Von gutem Charakter' (kalyāṇadhammo) bedeutet von reinem Wesen. 'Von schlechtem Charakter' (pāpadhammo) bedeutet von minderwertigem Wesen. Zu 'sie wird vom Spender her rein' ist der große König Vessantara zu erwähnen. Denn er gab dem Brahmanen Jūjaka seine Kinder als Gabe und brachte die große Erde zum Beben. Zu 'sie wird vom Empfänger her rein' ist der Fischer zu erwähnen, der am Dorfeingang an der Mündung des Kalyāṇī-Flusses wohnte. Er gab dem Thera Dīghasuma dreimal eine Almosenspeise, und als er auf dem Sterbebett lag, sagte er: „Die dem ehrwürdigen Thera Dīghasuma dargebrachte Almosenspeise rettet mich!“ Zu 'weder vom Spender [noch vom Empfänger] her' ist der Jäger zu erwähnen, der in Vaḍḍhamāna wohnte. Er gab, um eine Totengabe darzubringen, diese dreimal einem sittenlosen Mönch. Beim dritten Mal schrie der Geist (Nicht-Mensch): „Der Sittenlose beraubt mich!“ Erst als er sie einem tugendhaften Mönch gab und das Verdienst übertrug, erreichte es ihn. Zu 'sie wird sowohl vom Spender als auch vom Empfänger her rein' ist die unvergleichliche Gabe (asadisadāna) zu erwähnen.

9. වණිජ්ජසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Vaṇijja-Sutta.

79. නවමෙ තාදිසා වාති තංසදිසාව තංසරික්ඛකාව. ඡෙදගාමිනී හොතීති ඡෙදං ගච්ඡති. යං පත්ථිතං, තං සබ්බං නස්සතීති අත්ථො. න යථාධිප්පායා හොතීති යථාජ්ඣාසයා න හොති. පරාධිප්පායා හොතීති පරජ්ඣාසයා අජ්ඣාසයතො අධිකතරඵලා හොති. සමණං වා බ්‍රාහ්මණං වාති එත්ථ සමිතපාපබාහිතපාපතාහි සමණබ්‍රාහ්මණතා වෙදිතබ්බා. වදතු, භන්තෙ, පච්චයෙනාති, භන්තෙ, චතුබ්බිධෙන චීවරාදිනා පච්චයෙන වදෙය්‍යාසීති එවං පවාරෙති නිමන්තෙති. යෙන පවාරෙතීති පරිච්ඡින්දිත්වා යත්තකෙන පවාරෙති. තං න දෙතීති තං සබ්බසොව න දෙති. න යථාධිප්පායං දෙතීති යථා තස්ස අජ්ඣාසයො, එවං දාතුං න සක්කොති, හාපෙත්වා අප්පකං දෙති. යථාධිප්පායං දෙතීති යත්තකං සො ඉච්ඡති, තත්තකමෙව දෙති. පරාධිප්පායං දෙතීති අප්පකං පවාරෙත්වා අවත්ථරිත්වා බහුං දෙති.

79. Im neunten [Sutta] bedeutet 'tādisā vā' genau dem entsprechend (von gleicher Art). 'Sie führt zum Verlust' bedeutet, sie erleidet Einbußen; die Bedeutung ist: Alles, was erhofft wurde, geht verloren. 'Sie entspricht nicht der Absicht' bedeutet, sie entspricht nicht dem eigenen Wunsch. 'Sie übertrifft die Absicht' bedeutet, sie bringt eine Frucht, die den eigenen Wunsch weit übersteigt. Bei 'einen Asketen oder Brahmanen' ist der Zustand eines Asketen oder Brahmanen daran zu erkennen, dass das Böse zur Ruhe gebracht (samitapāpa) bzw. das Böse vertrieben (bāhitapāpa) wurde. 'Möge der Ehrwürdige um Requisiten bitten' bedeutet: „Ehrwürdiger, bitte sprich bezüglich der vier Requisiten wie Roben usw.“; auf diese Weise lädt er ihn ein (bietet ihm Unterstützung an). 'Womit er ihn einlädt' bezieht sich darauf, dass er genau bestimmt, mit wie viel er ihn einlädt. 'Das gibt er nicht' bedeutet, er gibt nicht das Ganze. 'Er gibt nicht nach Wunsch' bedeutet, er kann es nicht so geben, wie es der Absicht jenes [Mönchs] entspricht; er verringert es und gibt nur wenig. 'Er gibt nach Wunsch' bedeutet, er gibt genau so viel, wie jener wünscht. 'Er gibt über den Wunsch hinaus' bedeutet, dass er, obwohl er anfangs nur wenig angeboten hatte, dieses weit übertrifft und sehr viel gibt.

10. කම්බොජසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Kamboja-Sutta.

80. දසමෙ [Pg.321] නෙව සභායං නිසීදතීති විනිච්ඡයකරණත්ථං විනිච්ඡයසභායං නෙව නිසීදති. න කම්මන්තං පයොජෙතීති කසිවණිජ්ජාදිමහාකම්මන්තං නප්පයොජෙති. න කම්බොජං ගච්ඡතීති භොගෙ සම්භරණත්ථාය කම්බොජරට්ඨං න ගච්ඡති. දෙසනාමත්තමෙව චෙතං, යං කිඤ්චි තිරොරට්ඨං න ගච්ඡතීති අත්ථො. කොධනොතිආදීසු කොධනතාය කොධපරියුට්ඨිතො අත්ථානත්ථං න ජානාති, ඉස්සුකිතාය පරසම්පත්තිං න සහති, මච්ඡරිතාය ධනං දත්වා කිච්චං කාතුං න සක්කොති, නිප්පඤ්ඤතාය කිච්චං සංවිධාතුං න සක්කොති. තස්මා එතානි සභානිසීදනාදීනි න කරොතීති.

80. Im zehnten Sutta bedeutet „neva sabhāyaṃ nisīdati“ (er setzt sich gewiss nicht in die Versammlung): Zum Zwecke des Fällens von Urteilen setzt er sich gewiss nicht in die Gerichtshalle. „Na kammantaṃ payojeti“ (er betreibt keine Geschäfte) bedeutet: Er betreibt keine großen Geschäfte wie Ackerbau, Handel und dergleichen. „Na kambojaṃ gacchati“ (er reist nicht nach Kamboja) bedeutet: Er reist nicht in das Kamboja-Reich, um Besitztümer anzuhäufen. Dies ist nur eine beispielhafte Lehrdarlegung; die Bedeutung ist, dass er überhaupt nicht in irgendein fremdes Land reist. In den Passagen wie „kodhano“ (zornig) usw. erkennt die vom Zorn überwältigte Person aufgrund ihres Zornigseins nicht, was nützlich und was schädlich ist; aufgrund von Eifersucht erträgt sie den Wohlstand anderer nicht; aufgrund von Geiz ist sie unfähig, Besitz wegzugeben und eine Pflicht zu erfüllen; aufgrund von Weisheitsmangel ist sie unfähig, Angelegenheiten zu regeln. Daher tut sie diese Dinge wie das Sitzen in der Versammlung usw. nicht.

අපණ්ණකවග්ගො තතියො.

Das dritte Kapitel über das Unfehlbare (Apaṇṇakavagga) ist abgeschlossen.

(9) 4. මචලවග්ගො

(9) 4. Das Kapitel über das Unerschütterliche (Macalavagga)

1-5. පාණාතිපාතාදිසුත්තපඤ්චකවණ්ණනා

1-5. Erklärung der fünf Lehrreden über das Töten von Lebewesen usw.

81-85. චතුත්ථස්ස පඨමාදීනි උත්තානත්ථානෙව. පඤ්චමෙ ‘‘නීචෙ කුලෙ පච්චාජාතො’’තිආදිකෙන තමෙන යුත්තොති තමො. කායදුච්චරිතාදීහි පුන නිරයතමූපගමනතො තමපරායණො. ඉති උභයෙනපි ඛන්ධතමොව කථිතො හොති. ‘‘අඩ්ඪෙ කුලෙ පච්චාජාතො’’තිආදිකෙන ජොතිනා යුත්තතො ජොති, ආලොකභූතොති වුත්තං හොති. කායසුචරිතාදීහි පුන සග්ගුප්පත්තිජොතිභාවූපගමනතො ජොතිපරායණො. ඉමිනා නයෙන ඉතරෙපි ද්වෙ වෙදිතබ්බා.

81-85. Die ersten Lehrreden des vierten Kapitels haben eine leicht verständliche Bedeutung. Im fünften Sutta ist mit den Worten „in einer niederen Familie wiedergeboren“ usw. jemand gemeint, der mit Dunkelheit behaftet ist, daher „tamo“ (Dunkelheit). Aufgrund von körperlichem Fehlverhalten usw. geht er wiederum in die Dunkelheit der Hölle ein, daher ist er „tamaparāyaṇo“ (der Dunkelheit zugewandt). Somit wird mit beiden Begriffen nur die Dunkelheit der Daseinsgruppen beschrieben. Mit den Worten „in einer reichen Familie wiedergeboren“ usw. ist jemand gemeint, der aufgrund der Verbindung mit dem Licht ein „joti“ (Licht) ist, was bedeutet, dass er zu Licht geworden ist. Aufgrund von gutem körperlichem Verhalten usw. gelangt er wiederum in den Zustand des Lichts der Wiedergeburt in den Himmelswelten, daher ist er „jotiparāyaṇo“ (dem Licht zugewandt). Nach dieser Methode sind auch die anderen beiden Typen zu verstehen.

වෙනකුලෙති විලීවකාරකුලෙ. නෙසාදකුලෙති මිගලුද්දකාදීනං කුලෙ. රථකාරකුලෙති චම්මකාරකුලෙ. පුක්කුසකුලෙති පුප්ඵඡඩ්ඩකකුලෙ. කසිරවුත්තිකෙති දුක්ඛවුත්තිකෙ. දුබ්බණ්ණොති පංසුපිසාචකො විය ඣාමඛාණුවණ්ණො. දුද්දසිකොති විජාතමාතුයාපි අමනාපදස්සනො. ඔකොටිමකොති ලකුණ්ඩකො. කාණොති එකච්ඡිකාණො වා උභයච්ඡිකාණො වා. කුණීති එකහත්ථකුණී වා උභයහත්ථකුණී වා. ඛඤ්ජොති එකපාදඛඤ්ජො වා උභයපාදඛඤ්ජො වා. පක්ඛහතොති හතපක්ඛො පීඨසප්පී[Pg.322]. පදීපෙය්‍යස්සාති තෙලකපල්ලාදිනො දීපඋපකරණස්ස. එවං ඛො, භික්ඛවෙති එත්ථ එකො පුග්ගලො බහිද්ධා ආලොකං අදිස්වා මාතු කුච්ඡිම්හියෙව කාලං කත්වා අපායෙසු නිබ්බත්තන්තො සකලම්පි කප්පං සංසරති. සොපි තමොතමපරායණොව. සො පන කුහකපුග්ගලො භවෙය්‍ය. කුහකස්ස හි එවරූපා නිප්ඵත්ති හොතීති වුත්තං.

„Venakule“ bedeutet in einer Familie von Bambusflechtern. „Nesādakule“ bedeutet in einer Familie von Jägern und dergleichen. „Rathakārakule“ bedeutet in einer Familie von Lederarbeitern. „Pukkusakule“ bedeutet in einer Familie von Blumenfegern. „Kasiravuttike“ bedeutet mit mühseligem Lebensunterhalt. „Dubbaṇṇo“ bedeutet von hässlichem Aussehen wie ein Erdgespenst, ähnlich der Farbe eines verkohlten Baumstumpfes. „Duddasiko“ bedeutet von unangenehmem Anblick selbst für die eigene Mutter, die ihn gebar. „Okoṭimako“ bedeutet zwergenhaft. „Kāṇo“ bedeutet auf einem Auge blind oder auf beiden Augen blind. „Kuṇī“ bedeutet an einer Hand verkrüppelt oder an beiden Händen verkrüppelt. „Khañjo“ bedeutet auf einem Fuß lahm oder auf beiden Füßen lahm. „Pakkhahato“ bedeutet halbseitig gelähmt, einer, der auf einem Rollbrett kriecht. „Padīpeyyassa“ bedeutet für Beleuchtungszubehör wie eine Öllampe usw. In der Passage „So nun, ihr Mönche“ sieht eine bestimmte Person das äußere Licht nicht, stirbt noch im Mutterleib, wird in den Leidenswelten wiedergeboren und wandert eine ganze Weltzeit im Daseinskreislauf umher. Auch diese ist eine im Dunkeln Befindliche, die der Dunkelheit entgegengeht. Diese Person könnte jedoch ein Heuchler sein. Denn es heißt, dass für einen Heuchler ein solches Ergebnis eintritt.

එත්ථ ච ‘‘නීචෙ කුලෙ’’තිආදීහි ආගමනවිපත්ති චෙව පච්චුප්පන්නපච්චයවිපත්ති ච දස්සිතා. ‘‘දලිද්දෙ’’තිආදීහි පවත්තපච්චයවිපත්ති, ‘‘කසිරවුත්තිකෙ’’තිආදීහි ආජීවුපායවිපත්ති, ‘‘දුබ්බණ්ණො’’තිආදීහි අත්තභාවවිපත්ති, ‘‘බහ්වාබාධො’’තිආදීහි දුක්ඛකාරණසමායොගො, ‘‘න ලාභී’’තිආදීහි සුඛකාරණවිපත්ති චෙව උපභොගවිපත්ති ච, ‘‘කායෙන දුච්චරිත’’න්තිආදීහි තමපරායණභාවස්ස කාරණසමායොගො, ‘‘කායස්ස භෙදා’’තිආදීහි සම්පරායිකතමූපගමො. සුක්කපක්ඛො වුත්තපටිපක්ඛනයෙන වෙදිතබ්බො.

Hierbei wird mit den Worten „in einer niederen Familie“ usw. sowohl der Misserfolg der Herkunft als auch der Misserfolg der gegenwärtigen Bedingungen aufgezeigt. Mit „arm“ usw. wird der Misserfolg der Lebensbedingungen aufgezeigt, mit „mühseliger Lebensunterhalt“ usw. der Misserfolg der Erwerbsquelle, mit „hässlich“ usw. der Misserfolg der körperlichen Gestalt, mit „kränklich“ usw. das Zusammentreffen von Leidensursachen, mit „nicht erhaltend“ usw. sowohl der Misserfolg bezüglich der Glücksursachen als auch der Misserfolg des Genusses, mit „körperliches Fehlverhalten“ usw. das Zusammentreffen der Ursachen für den Zustand des der Dunkelheit Zugewandten und mit „beim Zerfall des Körpers“ usw. das Eingehen in die Dunkelheit im Jenseits. Die lichte Seite ist nach der entgegengesetzten Methode zu verstehen.

6. ඔණතොණතසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung der Lehrrede über den Gebeugten, der gebeugt ist

86. ඡට්ඨෙ ඔණතොණතොති ඉදානි නීචකො ආයතිම්පි නීචකො භවිස්සති. ඔණතුණ්ණතොති ඉදානි නීචො ආයතිං උච්චො භවිස්සති. උණ්ණතොණතොති ඉදානි උච්චො ආයතිං නීචො භවිස්සති. උණ්ණතුණ්ණතොති ඉදානි උච්චො ආයතිම්පි උච්චො භවිස්සති. විත්ථාරො පන නෙසං පුරිමසුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො.

86. Im sechsten Sutta bedeutet „oṇatoṇato“ (gebückt-gebückt): Jetzt niedrig, wird er auch in Zukunft niedrig sein. „Oṇatuṇṇato“ (gebückt-erhaben) bedeutet: Jetzt niedrig, wird er in Zukunft erhaben sein. „Uṇṇatoṇato“ (erhaben-gebückt) bedeutet: Jetzt erhaben, wird er in Zukunft niedrig sein. „Uṇṇatuṇṇato“ (erhaben-erhaben) bedeutet: Jetzt erhaben, wird er auch in Zukunft erhaben sein. Die ausführliche Erklärung derselben ist nach der Methode der vorherigen Lehrrede zu verstehen.

7. පුත්තසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung der Lehrrede über die Söhne

87. සත්තමෙ සමණමචලොති සමණඅචලො, මකාරො පදසන්ධිකරො, නිච්චලසමණොති අත්ථො. ඉමිනා සත්තවිධම්පි සෙඛං දස්සෙති. සො හි සාසනෙ මූලජාතාය සද්ධාය පතිට්ඨිතත්තා අචලො නාම. සමණපුණ්ඩරීකොති පුණ්ඩරීකසදිසො සමණො. පුණ්ඩරීකං නාම ඌනසතපත්තං සරොරුහං. ඉමිනා සුක්ඛවිපස්සකඛීණාසවං දස්සෙති. සො හි ඣානාභිඤ්ඤානං අභාවෙන අපරිපුණ්ණගුණත්තා සමණපුණ්ඩරීකො නාම හොති. සමණපදුමොති පදුමසදිසො සමණො. පදුමං නාම පරිපුණ්ණසතපත්තං සරොරුහං. ඉමිනා උභතොභාගවිමුත්තං ඛීණාසවං දස්සෙති. සො හි ඣානාභිඤ්ඤානං භාවෙන පරිපුණ්ණගුණත්තා සමණපදුමො නාම හොති[Pg.323]. සමණෙසු සමණසුඛුමාලොති සබ්බෙසුපි එතෙසු සමණෙසු සුඛුමාලසමණො මුදුචිත්තසරීරො කායිකචෙතසිකදුක්ඛරහිතො එකන්තසුඛී. එතෙන අත්තානඤ්චෙව අත්තසදිසෙ ච දස්සෙති.

87. Im siebten Sutta bedeutet „samaṇamacalo“: ein unerschütterlicher Asket (samaṇa-acalo); der Buchstabe „m“ dient der Wortverbindung, die Bedeutung ist ein unbeweglicher Asket. Damit zeigt er den siebenfachen Übenden auf. Denn dieser wird „unerschütterlich“ genannt, weil er im Glauben, der die Wurzel in der Lehre ist, fest gegründet ist. „Samaṇapuṇḍarīko“ bedeutet ein Asket, der einer weißen Lotusblüte gleicht. Ein „Puṇḍarīka“ ist ein Lotus mit weniger als hundert Blütenblättern. Damit zeigt er den rein trocken-hellsichtigen Triebversiegten auf. Denn dieser wird, da seine Qualitäten wegen des Fehlens von Vertiefungen und höherem Wissen unvollständig sind, „Mönchs-Weißlotus“ genannt. „Samaṇapadumo“ bedeutet ein Asket, der einer roten Lotusblüte gleicht. Ein „Paduma“ ist ein Lotus mit vollen hundert Blütenblättern. Damit zeigt er den auf beide Weisen Befreiten Triebversiegten auf. Denn dieser wird, da seine Qualitäten aufgrund des Vorhandenseins von Vertiefungen und höherem Wissen vollkommen sind, „Mönchs-Rotlotus“ genannt. „Samaṇesu samaṇasukhumālo“ bedeutet ein feinsinniger Asket unter den Asketen; unter all diesen Asketen ist er der feinsinnige Asket mit sanftem Geist und Körper, frei von körperlichem und geistigem Leiden und absolut glücklich. Damit zeigt er sich selbst und jene, die ihm gleichen, auf.

එවං මාතිකං නික්ඛිපිත්වා ඉදානි පටිපාටියා විභජන්තො කථඤ්ච, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ සෙඛොති සත්තවිධොපි සෙඛො. පාටිපදොති පටිපන්නකො. අනුත්තරං යොගක්ඛෙමං පත්ථයමානො විහරතීති අරහත්තං පත්ථයන්තො විහරති. මුද්ධාවසිත්තස්සාති මුද්ධනි අවසිත්තස්ස, කතාභිසෙකස්සාති අත්ථො. ආභිසෙකොති අභිසෙකං කාතුං යුත්තො. අනභිසිත්තොති න තාව අභිසිත්තො. මචලප්පත්තොති රඤ්ඤො ඛත්තියස්ස මුද්ධාවසිත්තස්ස පුත්තභාවෙන චෙව පුත්තෙසු ජෙට්ඨකභාවෙන ච න තාව අභිසිත්තභාවෙන ච අභිසෙකප්පත්තිඅත්ථාය අචලප්පත්තො නිච්චලපත්තො. මකාරො නිපාතමත්තං. කායෙන ඵුසිත්වාති නාමකායෙන ඵුසිත්වා.

Nachdem er so die Übersicht dargelegt hat, spricht er nun, um sie der Reihe nach zu analysieren: „Und wie, ihr Mönche“ usw. Darin bedeutet „sekho“ der siebenfache Übende. „Pāṭipado“ bedeutet der Praktizierende. „Er verweilt, nach der unübertrefflichen Sicherheit vor den Jochen strebend“ bedeutet: Er verweilt, während er nach der Arahatschaft strebt. „Muddhāvasittassa“ bedeutet auf dem Haupt gesalbt, was die Bedeutung von „die Weihe erhalten habend“ hat. „Ābhiseko“ bedeutet würdig, die Weihe zu empfangen. „Anabhisitto“ bedeutet noch nicht gesalbt. „Macalappatto“ bedeutet: Aufgrund der Tatsache, dass er der Sohn des gesalbten Königs der Kriegerkaste ist, und unter den Söhnen der älteste ist, und weil er noch nicht gesalbt ist, hat er Unerschütterlichkeit erlangt, um die Weihe zu empfangen. Der Buchstabe „m“ ist bloß ein eingeschobener Laut. „Kāyena phusitvā“ (mit dem Körper berührt) bedeutet mit dem mentalen Körper erfahren.

යාචිතොව බහුලං චීවරං පරිභුඤ්ජතීති ‘‘ඉදං, භන්තෙ, පරිභුඤ්ජථා’’ති එවං දායකෙහි යාචමානෙහෙව උපනීතං චීවරං බහුං පරිභුඤ්ජති, කිඤ්චිදෙව අයාචිතං, බාකුලත්ථෙරො විය. පිණ්ඩපාතං ඛදිරවනමග්ගෙ සීවලිත්ථෙරො විය. සෙනාසනං අට්ඨකනාගරසුත්තෙ (ම. නි. 2.17 ආදයො; අ. නි. 11.16 ආදයො) ආනන්දත්ථෙරො විය. ගිලානපච්චයං පිලින්දවච්ඡථෙරො විය. ත්‍යස්සාති තෙ අස්ස. මනාපෙනෙවාති මනං අල්ලීයනකෙන. සමුදාචරන්තීති කත්තබ්බකිච්චානි කරොන්ති පවත්තන්ති වා. උපහාරං උපහරන්තීති කායිකචෙතසිකඋපහාරං උපහරන්ති උපනීයන්ති. සන්නිපාතිකානීති තිණ්ණම්පි සන්නිපාතෙන නිබ්බත්තානි. උතුපරිණාමජානීති උතුපරිණාමතො අතිසීතඅතිඋණ්හඋතුතො ජාතානි. විසමපරිහාරජානීති අච්චාසනඅතිට්ඨානාදිකා විසමපරිහාරතො ජාතානි. ඔපක්කමිකානීති වධබන්ධනාදිඋපක්කමෙන නිබ්බත්තානි. කම්මවිපාකජානීති විනාපි ඉමෙහි කාරණෙහි කෙවලං පුබ්බෙ කතකම්මවිපාකවසෙනෙව ජාතානි. චතුන්නං ඣානානන්ති එත්ථ ඛීණාසවානම්පි බුද්ධානම්පි කිරියජ්ඣානානෙව අධිප්පෙතානි. සෙසං උත්තානත්ථමෙවාති.

„Yācitova bahulaṃ cīvaraṃ paribhuñjatī“ti: „Nur wenn er gebeten wird, gebraucht er reichlich Roben“ bedeutet: Nur wenn die Spender bitten: „Ehrwürdiger Herr, gebraucht diese Robe“, gebraucht er reichlich die dargebrachte Robe; unverlangt gebraucht er nur sehr wenig, wie der ehrwürdige Thera Bākula. [Ebenso gebraucht er reichlich] Almosenspeise [nur auf Bitten], wie der ehrwürdige Thera Sīvali auf dem Weg durch den Khadiravana-Wald. [Ebenso] Wohnstatt (Lager und Sitz), wie der ehrwürdige Thera Ānanda im Aṭṭhakanāgara-Sutta. [Ebenso] Arznei für Kranke, wie der ehrwürdige Thera Pilindavaccha. „Tyassa“: Dies ist die Worttrennung für „te assa“. „Manāpenevā“ti bedeutet: durch das, was das Herz gewinnt (den Geist anzieht). „Samudācarantī“ti bedeutet: sie verrichten die zu tuenden Pflichten oder verhalten sich [so]. „Upahāraṃ upaharantī“ti bedeutet: sie erweisen körperliche und geistige Ehrerbietung (bringen dar). „Sannipātikānī“ti bedeutet: entstanden durch das Zusammenwirken von allen dreien [Galle, Schleim, Wind]. „Utupariṇāmajānī“ti bedeutet: entstanden aus klimatischen Veränderungen, nämlich durch extreme Kälte oder extreme Hitze. „Visamaparihārajānī“ti bedeutet: entstanden durch unzuträgliche Körperhaltung, wie übermäßiges Sitzen, Stehen usw. „Opakkamikānī“ti bedeutet: entstanden durch gewaltsame Einwirkungen wie Schlagen, Fesseln usw. „Kammavipākajānī“ti bedeutet: entstanden auch ohne diese [äußeren] Ursachen, allein durch die Wirkung früherer Taten. „Catunnaṃ jhānāna“nti: Hier sind selbst bei den Triebversiegten (Khīṇāsavas) und Buddhas nur die funktionellen Vertiefungen (kiriya-jhānāni) gemeint. Der Rest ist von offensichtlicher Bedeutung.

8. සංයොජනසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Saṃyojana-Suttas

88. අට්ඨමෙ සාසනෙ ලද්ධප්පතිට්ඨත්තා සොතාපන්නොව සමණමචලොති වුත්තො, නාතිබහුගුණත්තා න බහුපත්තං විය සරොරුහං සකදාගාමී [Pg.324] සමණපුණ්ඩරීකොති, තතො බහුතරගුණත්තා සතපත්තං විය සරොරුහං අනාගාමී සමණපදුමොති, ථද්ධභාවකරානං කිලෙසානං සබ්බසො සමුච්ඡින්නත්තා මුදුභාවප්පත්තො ඛීණාසවො සමණසුඛුමාලොති.

88. Im achten [Sutta] wird der Stromeingetretene (sotāpanna), weil er in der Lehre festen Fuß gefasst hat, als „unerschütterlicher Asket“ (samaṇamacala) bezeichnet. Der Einmalwiederkehrende (sakadāgāmī) wird, da er noch nicht übermäßig viele edle Eigenschaften besitzt – ähnlich einer Lotusblüte mit nicht sehr vielen Blütenblättern –, als „weißer Lotus-Asket“ (samaṇapuṇḍarīka) bezeichnet. Der Nie-Wiederkehrende (anāgāmī) wird, da er noch reichere edle Eigenschaften als jener besitzt – ähnlich einem hundertblättrigen Lotus –, als „rosa Lotus-Asket“ (samaṇapaduma) bezeichnet. Der Triebversiegte (khīṇāsava) wird, weil die Verunreinigungen (kilesa), die Starrheit bewirken, gänzlich vernichtet sind und er somit vollkommene Sanftheit erlangt hat, als „zarter Asket“ (samaṇasukhumāla) bezeichnet.

9. සම්මාදිට්ඨිසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Sammādiṭṭhi-Suttas

89. නවමෙ සම්මාදිට්ඨිකොතිආදීහි අට්ඨඞ්ගිකමග්ගවසෙන පඨමසුත්තෙ විය සත්ත සෙඛා ගහිතා. දුතියවාරෙ දසඞ්ගිකමග්ගවසෙන වා අරහත්තඵලඤාණඅරහත්තඵලවිමුත්තීහි සද්ධිං, අට්ඨඞ්ගිකමග්ගවසෙන වා සුක්ඛවිපස්සකඛීණාසවො කථිතො, තතියවාරෙ උභතොභාගවිමුත්තො, චතුත්ථවාරෙ තථාගතො ච තථාගතසදිසඛීණාසවො චාති. ඉති ඉදං සුත්තං පඨමසුත්තෙ කථිතපුග්ගලානං වසෙනෙව කථිතං, දෙසනාමත්තමෙව පනෙත්ථ නානන්ති.

89. Im neunten [Sutta] werden durch die Worte „einer mit rechter Ansicht“ usw. mittels des achtfachen Pfades wie im ersten Sutta die sieben Übenden (sekha) erfasst. Im zweiten Abschnitt wird entweder mittels des zehnfachen Pfades, zusammen mit dem Wissen um die Frucht der Arhatschaft und der Befreiung der Frucht der Arhatschaft, oder mittels des achtfachen Pfades der rein hellsichtige Triebversiegte (sukkhavipassaka-khīṇāsava) beschrieben. Im dritten Abschnitt wird der in beiderlei Hinsicht Befreite (ubhatobhāgavimutta) beschrieben. Im vierten Abschnitt werden der Tathāgata und der dem Tathāgata gleichende Triebversiegte beschrieben. Somit ist dieses Sutta in Entsprechung zu den im ersten Sutta genannten Personen dargelegt worden; der einzige Unterschied liegt in der Art der Lehrdarlegung.

10. ඛන්ධසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Khandha-Suttas

90. දසමෙ පඨමවාරෙ අරහත්තත්ථාය පයොගං අනාරභිත්වා ඨිතො පමාදවිහාරී සෙඛපුග්ගලො කථිතො. දුතියවාරෙ අනුප්පාදිතජ්ඣානො ආරද්ධවිපස්සකො අප්පමාදවිහාරී සෙඛපුග්ගලො කථිතො. තතියවාරෙ ආරද්ධවිපස්සකො අප්පමාදවිහාරී අට්ඨවිමොක්ඛලාභී සෙඛපුග්ගලො කථිතො, චතුත්ථවාරෙ පරමසුඛුමාලඛීණාසවොති.

90. Im zehnten [Sutta] wird im ersten Abschnitt der in Nachlässigkeit lebende Übende (sekha) beschrieben, der keine Anstrengung zur Erlangung der Arhatschaft unternommen hat. Im zweiten Abschnitt wird der Übende beschrieben, der zwar keine Vertiefung (jhāna) erzeugt, aber die Vipassanā-Meditation aufgenommen hat und in Achtsamkeit verweilt. Im dritten Abschnitt wird der Übende beschrieben, der die Vipassanā-Meditation aufgenommen hat, in Achtsamkeit verweilt und die acht Befreiungen (vimokkha) erlangt hat. Im vierten Abschnitt wird der überaus zarte Triebversiegte (paramasukhumāla-khīṇāsava) beschrieben.

මචලවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel: Über den Unerschütterlichen (Macalavagga).

(10) 5. අසුරවග්ගො

(10) 5. Das Kapitel über die Asuras (Asuravagga)

1. අසුරසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Asura-Suttas

91. පඤ්චමස්ස පඨමෙ අසුරොති අසුරසදිසො බීභච්ඡො. දෙවොති දෙවසදිසො ගුණවසෙන අභිරූපො පාසාදිකො.

91. Im ersten Sutta des pfünften [Kapitels] bedeutet „Asura“: abscheulich wie ein Asura. „Deva“ bedeutet: wie ein Deva, aufgrund seiner edlen Eigenschaften wohlgestaltet und Vertrauen erweckend.

2. පඨමසමාධිසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des ersten Samādhi-Suttas

92. දුතියෙ [Pg.325] අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්සාති නියකජ්ඣත්තෙ අප්පනාචිත්තසමාධිස්ස. අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනායාති සඞ්ඛාරපරිග්ගාහකවිපස්සනාඤාණස්ස. තඤ්හි අධිපඤ්ඤාසඞ්ඛාතඤ්ච, පඤ්චක්ඛන්ධසඞ්ඛාතෙසු ච ධම්මෙසු විපස්සනාභූතං, තස්මා ‘‘අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනා’’ති වුච්චතීති.

92. Im zweiten [Sutta] bezieht sich „der inneren Geistesruhe“ (ajjhattaṃ cetosamathassa) auf die geistige Sammlung auf der Stufe der Vollsammlung (appanā-samādhi) im eigenen Inneren. „Der Einsicht in die Dinge durch höhere Weisheit“ (adhipaññādhammavipassanāya) bezieht sich auf das Einsichtswissen (vipassanā-ñāṇa), das die bedingten Phänomene (saṅkhāra) erfasst. Denn dieses wird als „höhere Weisheit“ bezeichnet und stellt die Einsicht in die als die fünf Daseinsgruppen (khandha) bezeichneten Phänomene dar; darum wird es „Einsicht in die Dinge durch höhere Weisheit“ genannt.

3. දුතියසමාධිසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des zweiten Samādhi-Suttas

93. තතියෙ යොගො කරණීයොති යුත්තප්පයුත්තතා කත්තබ්බා. ඡන්දොති කත්තුකම්‍යතාඡන්දො. වායාමොති පයොගො. උස්සාහොති තතො අධිමත්තතරං වීරියං. උස්සොළ්හීති පඞ්කලග්ගසකටඋද්ධරණසදිසං මහාවීරියං. අප්පටිවානීති අනිවත්තනතා.

93. Im dritten [Sutta] bedeutet „Anstrengung ist zu leisten“ (yogo karaṇīyo), dass stetiges, eifriges Bemühen erbracht werden soll. „Wollen“ (chando) meint das heilsame Wollen, handeln zu wollen (kattukamyatā-chanda). „Streben“ (vāyāmo) meint die Anstrengung. „Eifer“ (ussāho) meint eine noch intensivere Willenskraft (vīriya). „Unermüdliche Tatkraft“ (ussoḷhī) meint eine gewaltige Willenskraft, vergleichbar mit dem Herausziehen eines im Schlamm steckengebliebenen Karrens. „Unablässigkeit“ (appaṭivānī) bedeutet das Nicht-Zurückweichen.

4. තතියසමාධිසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des dritten Samādhi-Suttas

94. චතුත්ථෙ එවං ඛො, ආවුසො, සඞ්ඛාරා දට්ඨබ්බාතිආදීසු, ආවුසො, සඞ්ඛාරා නාම අනිච්චතො දට්ඨබ්බා, අනිච්චතො සම්මසිතබ්බා, අනිච්චතො පස්සිතබ්බා. තථා දුක්ඛතො, අනත්තතොති එවං අත්ථො දට්ඨබ්බො. එවං ඛො, ආවුසො, චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බන්තිආදීසුපි පඨමජ්ඣානවසෙන, ආවුසො, චිත්තං සණ්ඨපෙතබ්බං පඨමජ්ඣානවසෙන සන්නිසාදෙතබ්බං, පඨමජ්ඣානවසෙන එකොදි කාතබ්බං, පඨමජ්ඣානවසෙන සමාදහිතබ්බං. තථා දුතියජ්ඣානාදිවසෙනාති එවං අත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉමෙසු තීසුපි සුත්තෙසු සමථවිපස්සනා ලොකියලොකුත්තරාව කථිතා.

94. Im vierten [Sutta] ist bei den Worten „So, Bruder, müssen die bedingten Phänomene (saṅkhāra) betrachtet werden“ usw. der Sinn wie folgt zu verstehen: „Bruder, die bedingten Phänomene müssen als unbeständig (anicca) betrachtet, als unbeständig untersucht und als unbeständig geschaut werden. Ebenso müssen sie als leidvoll (dukkha) und als nicht-selbst (anatta) betrachtet, untersucht und geschaut werden.“ Auch bei „So, Bruder, soll der Geist gefestigt werden“ usw. ist der Sinn wie folgt zu verstehen: „Bruder, mittels der ersten Vertiefung (jhāna) soll der Geist gefestigt werden, mittels der ersten Vertiefung soll er beruhigt werden, mittels der ersten Vertiefung soll er einsgerichtet werden, mittels der ersten Vertiefung soll er konzentriert werden. Ebenso verhält es sich mittels der zweiten Vertiefung usw.“ In allen diesen drei Suttas werden Geistesruhe (samatha) und Einsicht (vipassanā) sowohl auf weltlicher (lokiya) als auch auf überweltlicher (lokuttara) Stufe dargelegt.

5. ඡවාලාතසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Chavālāta-Suttas (Über das Leichenbrandholz)

95. පඤ්චමෙ ඡවාලාතන්ති සුසානෙ අලාතං. මජ්ඣෙ ගූථගතන්ති මජ්ඣට්ඨානෙ ගූථමක්ඛිතං. නෙව ගාමෙ කට්ඨත්ථං ඵරතීති කූටගොපානසිථම්භසොපානාදීනං අත්ථාය අනුපනෙය්‍යතාය ගාමෙ න කට්ඨත්ථං සාධෙති, ඛෙත්තකුටිපාදං වා මඤ්චපාදං වා කාතුං අනුපනෙය්‍යතාය න අරඤ්ඤෙ කට්ඨත්ථං සාධෙති. ද්වීසු කොටීසු ගය්හමානං හත්ථං ඩහති, මජ්ඣෙ ගය්හමානං ගූථෙන මක්ඛෙති. තථූපමන්ති තංසරික්ඛකං. අභික්කන්තතරොති සුන්දරතරො. පණීතතරොති උත්තමතරො. ගවා ඛීරන්ති ගාවිතො ඛීරං. ඛීරම්හා දධීතිආදීසු පරං පරං පුරිමතො පුරිමතො අග්ගං, සප්පිමණ්ඩො පන තෙසු සබ්බෙසුපි අග්ගමෙව[Pg.326]. අග්ගොතිආදීසු ගුණෙහි අග්ගො චෙව සෙට්ඨො ච පමුඛො ච උත්තමො ච පවරො චාති වෙදිතබ්බො. ඡවාලාතූපමාය න දුස්සීලො පුග්ගලො කථිතො, අප්පස්සුතො පන විස්සට්ඨකම්මන්තො ගොණසදිසො පුග්ගලො කථිතොති වෙදිතබ්බො. ඡට්ඨෙ සබ්බං උත්තානත්ථමෙව.

95. Im fünften [Sutta] bedeutet „chavālāta“ ein Brandholz auf dem Friedhof. „In der Mitte mit Kot bedeckt“ (majjhe gūthagata) bedeutet, dass es im mittleren Bereich mit Kot beschmiert ist. „Es dient im Dorf nicht dem Nutzen von Holz“ (neva gāme kaṭṭhatthaṃ pharati) bedeutet, dass es, weil es unbrauchbar für die Herstellung von Dachfirsten, Sparren, Säulen, Treppenstufen usw. ist, im Dorf nicht den Nutzen von Holz erfüllt; und da es sich nicht dazu eignet, Pfosten für eine Feldhütte oder Bettpfosten daraus zu machen, erfüllt es auch im Wald nicht den Nutzen von Holz. Wenn man es an den beiden Enden anfasst, verbrennt es die Hand; fasst man es in der Mitte an, beschmiert es einen mit Kot. „Dem ähnlich“ (tathūpama) bedeutet von gleicher Art wie jenes. „Besser“ (abhikkantataro) bedeutet vortrefflicher. „Erhabener“ (paṇītataro) bedeutet hervorragender. „Von der Kuh die Milch“ (gavā khīraṃ) bedeutet Milch, die von der Kuh gewonnen wird. Bei „aus Milch Quark“ usw. ist das jeweils nachfolgende Erzeugnis dem jeweils vorangegangenen überlegen, das feinste Butterschmalz (sappimaṇḍa) jedoch ist unter all diesen das allerbeste. Bei Ausdrücken wie „der Beste“ (agga) ist darunter zu verstehen, dass jemand aufgrund seiner Vorzüge der Erste, der Vorzüglichste (seṭṭha), der Führende (pamukha), der Höchste (uttama) und der Edelste (pavara) ist. Es ist zu verstehen, dass durch das Gleichnis des Leichenbrandholzes der tugendlose Mensch (dussīla) beschrieben wird. Der Ungelehrte (appassuta) jedoch, der seine Pflichten vernachlässigt hat, wird als ein Mensch beschrieben, der einem Ochsen gleicht. Im sechsten Sutta ist alles von offensichtlicher Bedeutung.

7. ඛිප්පනිසන්තිසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Khippanisanti-Suttas

97. සත්තමෙ ඛිප්පනිසන්තීති ඛිප්පනිසාමනො සීඝං ජානිතුං සමත්ථො. සුතානඤ්ච ධම්මානන්ති සුතප්පගුණානං තන්තිධම්මානං. අත්ථූපපරික්ඛීති අත්ථං උපපරික්ඛකො. අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤායාති අට්ඨකථඤ්ච පාළිඤ්ච ජානිත්වා. ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො හොතීති නවලොකුත්තරධම්මානං අනුරූපධම්මභූතං සසීලකං පුබ්බභාගප්පටිපදං පටිපන්නො හොති. නො ච කල්‍යාණවාචොති න සුන්දරවචනො. න කල්‍යාණවාක්කරණොති න සුන්දරවචනඝොසො හොති. පොරියාතිආදීහි සද්ධිං නො-කාරො යොජෙතබ්බොයෙව. ගුණපරිපුණ්ණාය අපලිබුද්ධාය අදොසාය අගළිතපදබ්‍යඤ්ජනාය අත්ථං විඤ්ඤාපෙතුං සමත්ථාය වාචාය සමන්නාගතො න හොතීති අත්ථො. ඉමිනා උපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

97. Im siebten [Sutta]: 'schnell erfassend' (khippanisanti) bedeutet, dass er in der Lage ist, schnell zu begreifen. 'Und der gehörten Lehren' (sutānañca dhammānaṃ) bezieht sich auf die gelernten kanonischen Texte (tantidhamma). 'Ein Prüfer des Sinnes' (atthūpaparikkhī) bedeutet einer, der den Sinn untersucht. 'Nachdem er den Sinn verstanden hat, nachdem er die Lehre verstanden hat' (atthamaññāya dhammamaññāya) bedeutet, nachdem er den Kommentar (Aṭṭhakathā) und den Pali-Text (Pāḷi) verstanden hat. 'Er praktiziert die Lehre gemäß der Lehre' (dhammānudhammappaṭipanno hoti) bedeutet, dass er die vorbereitende Praxis der Vipassanā übt, die mit Tugend (sīla) verbunden ist und der den neun überweltlichen Phänomenen (lokuttaradhamma) angemessenen Lehre entspricht. 'Er ist aber kein angenehmer Sprecher' (no ca kalyāṇavāco) bedeutet, dass er kein schöner Redner ist. 'Kein kultivierter Redner' (na kalyāṇavākkaraṇo) bedeutet, dass er keine schöne Stimme beim Sprechen hat. Das Negationswort 'no' (nicht) muss auch mit 'poriyā' (höfliche Rede) und anderen Begriffen verbunden werden. 'Er ist nicht mit einer Rede ausgestattet, die vollkommen an Qualitäten ist, ungehindert, fehlerfrei, ohne ausgelassene Wörter und Silben, und geeignet ist, den Sinn verständlich zu machen' – das ist die Bedeutung. Auf diese Weise ist der Sinn an allen Stellen zu verstehen.

8. අත්තහිතසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Attahita-Suttas.

98-99. අට්ඨමං පුග්ගලජ්ඣාසයවසෙනාපි දසබලස්ස දෙසනාඤාණවිලාසෙනාපි කථිතං, නවමං පඤ්චවෙරවසෙන.

98-99. Das achte [Sutta] wurde sowohl aufgrund der Neigung der Person (puggalajjhāsaya) als auch durch die Anmut des Lehrwissens (desanāñāṇavilāsa) des Zehnkräftigen (Dasabala) gelehrt; das neunte durch die Kraft der fūnf Feindseligkeiten (pañcavera).

10. පොතලියසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Potaliya-Suttas.

100. දසමෙ කාලෙනාති යුත්තප්පත්තකාලෙන. ඛමතීති රුච්චති. යදිදං තත්ථ තත්ථ කාලඤ්ඤුතාති යා එසා තත්ථ තත්ථ කාලං ජානනා. තං තං කාලං ඤත්වා හි අවණ්ණාරහස්ස අවණ්ණකථනං වණ්ණාරහස්ස ච වණ්ණකථනං පණ්ඩිතානං පකතීති දස්සෙති.

100. Im zehnten [Sutta]: 'Zur rechten Zeit' (kālena) bedeutet zu einer angemessenen und passenden Zeit. 'Gefällt' (khamati) bedeutet ist angenehm. 'Nämlich das Wissen um die rechte Zeit hier und da' (yadidaṃ tattha tattha kālaññutā) bezieht sich auf jenes Wissen über die rechte Zeit in verschiedenen Situationen. Dies zeigt: Nachdem man die jeweilige Zeit erkannt hat, ist es die Natur der Weisen, Tadel über jemanden zu äußern, der tadelnswert ist, und Lob über jemanden zu äußern, der lobenswert ist.

අසුරවග්ගො පඤ්චමො.

Die Asura-Vagga ist die fünfte.

දුතියපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Das zweite Fünfzig-Suttas-Buch (Dutiyapaṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

3. තතියපණ්ණාසකං

3. Das dritte Fünfzig-Suttas-Buch (Tatiyapaṇṇāsaka).

(11) 1. වලාහකවග්ගො

(11) 1. Die Valāhaka-Vagga.

1-2. වලාහකසුත්තද්වයවණ්ණනා

1-2. Die Erklärung der beiden Valāhaka-Suttas.

101-2. තතියපණ්ණාසකස්ස [Pg.327] පඨමෙ වලාහකාති මෙඝා. භාසිතා හොති නො කත්තාති ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච කරිස්සාමී’’ති කෙවලං භාසතියෙව, න කරොති. කත්තා හොති නො භාසිතාති අකථෙත්වාව ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච මයා කාතුං වට්ටතී’’ති කත්තා හොති. එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. දුතියං උත්තානත්ථමෙව.

101-2. Im ersten [Sutta] des dritten Fünfzig-Suttas-Buchs: 'Gewitterwolken' (valāhakā) bedeutet Wolken. 'Er spricht, aber er handelt nicht' (bhāsitā hoti no kattā) bedeutet, er sagt bloß: 'Ich werde dies und jenes tun', aber er tut es nicht. 'Er handelt, aber er spricht nicht' (kattā hoti no bhāsitā) bedeutet, dass er, ohne etwas zu sagen, bei sich denkt: 'Ich sollte dies und jenes tun', und es dann ausführt. In dieser Weise ist der Sinn überall zu verstehen. Das zweite [Sutta] hat einen leicht verständlichen Sinn.

3. කුම්භසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Kumbha-Suttas.

103. තතියෙ කුම්භාති ඝටා. තුච්ඡො පිහිතොති රිත්තකො පිහිතමුඛො. පූරො විවටොති උදකපුණ්ණො අපාරුතමුඛො. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො.

103. Im dritten [Sutta]: 'Töpfe' (kumbhā) bedeutet Krüge. 'Leer und verschlossen' (tuccho pihito) bedeutet leer und mit verschlossener Öffnung. 'Voll und offen' (pūro vivaṭo) bedeutet mit Wasser gefüllt und mit unverschlossener Öffnung. Auch bei den beiden übrigen [Kombinationen] gilt dieselbe Methode.

4. උදකරහදසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Udakarahada-Suttas.

104. චතුත්ථෙ උත්තානො ගම්භීරොභාසොතිආදීසු පුරාණපණ්ණරසසම්භින්නවණ්ණො කාළඋදකො ගම්භීරොභාසො නාම, අච්ඡවිප්පසන්නමණිවණ්ණඋදකො උත්තානොභාසො නාම.

104. Im vierten [Sutta]: In den Sätzen wie 'flach, aber tief scheinend' (uttāno gambhīrobhāso) usw. wird dunkles Wasser, das mit verfaultem Blattsaft vermischt ist, als 'tief scheinend' bezeichnet; klares, reines Wasser in der Farbe eines Edelsteins wird als 'flach scheinend' bezeichnet.

5-6. අම්බසුත්තවණ්ණනා

5-6. Die Erklärung des Amba-Suttas.

105-6. පඤ්චමෙ ආමං පක්කවණ්ණීති ආමකං හුත්වා ඔලොකෙන්තානං පක්කසදිසං ඛායති. එවං සබ්බපදානි දට්ඨබ්බානි. ඡට්ඨං උත්තානත්ථමෙව.

105-6. Im fünften [Sutta]: 'Unreif, aber reif aussehend' (āmaṃ pakkavaṇṇī) bedeutet, dass es, obwohl es unreif ist, dem Betrachter wie reif erscheint. In dieser Weise sind alle Begriffe zu verstehen. Das sechste [Sutta] hat einen leicht verständlichen Sinn.

7. මූසිකසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Mūsika-Suttas.

107. සත්තමෙ යො ආවාටං ඛණති, න ච තත්ථ වසති, සො ගාධං කත්තා නො වසිතාති වුච්චති. ඛන්තාතිපි පාඨො. ඉමිනා නයෙන සබ්බපදානි වෙදිතබ්බානි.

107. Im siebten [Sutta]: 'Wer ein Loch gräbt, aber nicht darin wohnt' – eine solche [Maus] wird als 'Höhlengräber, aber nicht Höhlenbewohner' bezeichnet. Es gibt auch die Lesart 'khantā' (Gräber). Nach dieser Methode sind alle Begriffe zu verstehen.

8. බලීබද්දසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Balībadda-Suttas.

108. අට්ඨමෙ [Pg.328] යො අත්තනො ගොගණං මද්දති, න පරගොගණං, අයං සගවචණ්ඩො නො පරගවචණ්ඩොති එවං සබ්බපදානි වෙදිතබ්බානි. උබ්බෙජෙතා හොතීති ඝට්ටෙත්වා විජ්ඣිත්වා උබ්බෙගපත්තං කරොති.

108. Im achten [Sutta]: 'Wer seine eigene Rinderherde bedrängt, nicht aber eine fremde Rinderherde' – dieser wird als 'wild gegen die eigenen Rinder, nicht wild gegen fremde Rinder' bezeichnet; in dieser Weise sind alle Begriffe zu verstehen. 'Er versetzt in Schrecken' (ubbejetā hoti) bedeutet, dass er [die Rinder] anstößt, sticht und in einen Zustand der Furcht versetzt.

9. රුක්ඛසුත්තවණ්ණනා

9. Die Erklärung des Rukkha-Suttas.

109. නවමෙ ඵෙග්ගු ඵෙග්ගුපරිවාරොති නිස්සාරො ඵෙග්ගුරුක්ඛො ඵෙග්ගුරුක්ඛෙහෙව පරිවුතො. සාරපරිවාරොති ඛදිරාදීහි සාරරුක්ඛෙහෙව පරිවුතො. එස නයො සබ්බත්ථ.

109. Im neunten [Sutta]: 'Splintholz, das von Splintholz umgeben ist' (pheggu phegguparivāro) bedeutet ein kernloser Weichholzbaum, der nur von kernlosen Bäumen umgeben ist. 'Vom Kernholz umgeben' (sāraparivāro) bedeutet von Hartholzbäumen mit echtem Kernholz wie dem Khadira-Baum usw. umgeben. Diese Methode gilt überall.

10. ආසීවිසසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Āsīvisa-Suttas.

110. දසමෙ ආගතවිසො න ඝොරවිසොති යස්ස විසං ආගච්ඡති, ඝොරං පන න හොති, චිරකාලං න පීළෙති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයොති.

110. Im zehnten [Sutta]: 'Von rasch wirkendem Gift, aber nicht von schrecklichem Gift' (āgataviso na ghoraviso) bezieht sich auf eine Schlange, deren Gift zwar schnell wirkt, aber nicht heftig ist und das Opfer nicht lange quält. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode.

වලාහකවග්ගො පඨමො.

Die Valāhaka-Vagga ist die erste.

(12) 2. කෙසිවග්ගො

(12) 2. Die Kesi-Vagga.

1. කෙසිසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Kesi-Suttas.

111. දුතියස්ස පඨමෙ කෙසීති තස්ස නාමං. අස්සදම්මෙ සාරෙතීති අස්සදම්මසාරථි. සණ්හෙනපි විනෙතීතිආදීසු තස්ස අනුච්ඡවිකං සක්කාරං කත්වා සුභොජනං භොජෙත්වා මධුරපානං පායෙත්වා මුදුවචනෙන සමුදාචරිත්වා දමෙන්තො සණ්හෙන දමෙති නාම, ජාණුබන්ධනමුඛබන්ධනාදීහි චෙව පතොදවිජ්ඣනකසාභිඝාතඵරුසවචනෙහි ච දමෙන්තො ඵරුසෙන දමෙති නාම, කාලෙන කාලං තදුභයං කරොන්තො සණ්හඵරුසෙන දමෙති නාම.

111. Im ersten [Sutta] des zweiten [Vagga]: 'Kesi' ist sein Name. 'Er lenkt die zu zähmenden Pferde' (assadamme sāreti) bedeutet, dass er ein Bändiger von zu zähmenden Pferden (assadammasārathi) ist. In Sätzen wie 'Er zähmt auch mit Milde' (saṇhenapi vineti) usw. bedeutet: Wenn ein Pferdebändiger das Pferd zähmt, indem er ihm die gebührende Fürsorge erweist, ihm gutes Futter gibt, ihm süßen Trank zu trinken gibt und ihn mit sanften Worten anspricht, dann zähmt er es 'mit Milde'. Wenn er es zähmt, indem er seine Knie bindet, sein Maul zubindet usw., ihn mit der Peitsche sticht, ihn mit der Rute schlägt und mit harten Worten anspricht, dann zähmt er es 'mit Strenge'. Wenn er von Zeit zu Zeit beides tut, dann zähmt er es 'mit Milde und Strenge'.

2. ජවසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Java-Suttas.

112. දුතියෙ [Pg.329] අජ්ජවෙනාති උජුකභාවෙන. ජවෙනාති පදවෙගෙන. ඛන්තියාති අධිවාසනක්ඛන්තියා. සොරච්චෙනාති සුචිභාවසීලෙන. පුග්ගලගුණඞ්ගෙසු ජවෙනාති ඤාණජවෙන. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

112. Im zweiten [Sutta]: 'Mit Geradheit' (ajjavena) bedeutet mit Aufrichtigkeit. 'Mit Schnelligkeit' (javena) bedeutet mit Schnelligkeit der Schritte. 'Mit Geduld' (khantiyā) bedeutet mit der Geduld des Ertragens. 'Mit Sanftmut' (soraccena) bedeutet mit der Tugend der Reinheit. Unter den Eigenschaften einer Person bedeutet 'mit Schnelligkeit' (javena) mit der Schnelligkeit des Wissens (ñāṇajava). Der Rest in diesem Sutta hat einen leicht verständlichen Sinn.

3. පතොදසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Patoda-Suttas.

113. තතියෙ පතොදච්ඡායන්ති විජ්ඣනත්ථං උක්ඛිත්තස්ස පතොදස්ස ඡායං. සංවිජ්ජතීති ‘‘ජවො මෙ ගහෙතබ්බො’’ති සල්ලක්ඛණවසෙන සංවිජ්ජති. සංවෙගං ආපජ්ජතීති සංවෙගං පටිපජ්ජති ලොමවෙධවිද්ධොති ලොමකූපෙ පතොදවෙධෙන විද්ධමත්තො. චම්මවෙධවිද්ධොති ඡවිචම්මං ඡින්දන්තෙන පතොදවෙධෙන විද්ධො. අට්ඨිවෙධවිද්ධොති අට්ඨිං භින්දන්තෙන වෙධෙන විද්ධො. කායෙනාති නාමකායෙන. පරමසච්චන්ති නිබ්බානං. සච්ඡිකරොතීති පස්සති. පඤ්ඤායාති සහවිපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤාය.

113. Im dritten [Sutta]: 'Der Schatten des Treibstachels' (patodacchāyaṃ) bezieht sich auf den Schatten des zum Stechen erhobenen Treibstachels. 'Er ist erschüttert' (saṃvijjati) bedeutet, er ist erschüttert aufgrund der Erkenntnis: 'Ich muss Schnelligkeit anwenden'. 'Er empfindet tiefen Ernst' (saṃvegaṃ āpajjati) bedeutet, er gelangt zu tiefer Ergriffenheit. 'Vom Stich in die Haarfollikel getroffen' (lomavedhaviddho) bedeutet, dass er bloß durch den Stich des Treibstachels an den Haarfollikeln getroffen wird. 'Vom Stich in die Haut getroffen' (cammavedhaviddho) bedeutet, dass er von einem Stich des Treibstachels getroffen wird, der die Oberhaut durchschneidet. 'Vom Stich in die Knochen getroffen' (aṭṭhivedhaviddho) bedeutet, dass er von einem Stich getroffen wird, der den Knochen verletzt. 'Mit dem Körper' (kāyena) bedeutet mit dem geistigen Körper (nāmakāya). 'Die höchste Wahrheit' (paramasaccaṃ) bedeutet das Nibbāna. 'Er verwirklicht' (sacchikaroti) bedeutet, er sieht es. 'Mit Weisheit' (paññāya) bedeutet mit der Pfad-Weisheit (maggapaññā) zusammen mit der Einsicht (vipassanā).

4. නාගසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Nāga-Suttas.

114. චතුත්ථෙ අට්ඨිං කත්වාති අට්ඨිකො හුත්වා. තිණවනින්නාදසද්දානන්ති එත්ථ තිණවොති ඩිණ්ඩිමො, නින්නාදසද්දොති සබ්බෙසම්පි එකතොමිස්සිතො මහාසද්දො. ඩංසාදීසු ඩංසාති පිඞ්ගලමක්ඛිකා, මකසා මකසාව. ඛිප්පඤ්ඤෙව ගන්තා හොතීති සීලසමාධිපඤ්ඤාවිමුත්තිවිමුත්තිඤාණදස්සනානි පූරෙත්වා සීඝමෙව ගන්තා හොති.

114. Im vierten [Sutta]: 'Zu Herzen nehmend' (aṭṭhiṃ katvā) bedeutet ein Verlangen habend (aṭṭhiko hutvā). In dem Begriff 'dem Lärm der Tiṇava-Trommeln' (tiṇavaninnādasaddānaṃ) bezeichnet 'tiṇavo' eine kleine Trommel (ḍiṇḍima), und 'ninnādasaddo' bezeichnet den lauten Schall aller Musikinstrumente zusammen. Unter Begriffen wie 'Bremse' (ḍaṃsa) usw. bezeichnet 'ḍaṃsā' braunäugige Fliegen (Bremsen), und 'makasā' bezieht sich auf Stechmücken. 'Er geht sehr schnell' (khippaññeva gantā hoti) bedeutet, dass er, nachdem er Tugend (sīla), Konzentration (samādhi), Weisheit (paññā), Befreiung (vimutti) und das Wissen und die Schau der Befreiung (vimuttiñāṇadassana) vollendet hat, sehr schnell voranschreitet.

5. ඨානසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Ṭhāna-Suttas.

115. පඤ්චමෙ ඨානානීති කාරණානි. අනත්ථාය සංවත්තතීති අහිතාය අවඩ්ඪියා සංවත්තති. එත්ථ ච පඨමං ඔපාතක්ඛණනමච්ඡබන්ධනසන්ධිච්ඡෙදනාදිභෙදං සදුක්ඛං සවිඝාතං පාපකම්මං වෙදිතබ්බං, දුතියං සමජීවිකානං ගිහීනං පුප්ඵච්ඡඩ්ඩකාදිකම්මං සුධාකොට්ටන-ගෙහච්ඡාදනඅසුචිට්ඨානසම්මජ්ජනාදිකම්මඤ්ච වෙදිතබ්බං, තතියං සුරාපානගන්ධවිලෙපනමාලාපිළන්ධනාදිකම්මඤ්චෙව අස්සාදවසෙන පවත්තං පාණාතිපාතාදිකම්මඤ්ච වෙදිතබ්බං, චතුත්ථං ධම්මස්සවනත්ථාය ගමනකාලෙ සුද්ධවත්ථච්ඡාදන-මාලාගන්ධාදීනං ආදාය ගමනං [Pg.330] චෙතියවන්දනං බොධිවන්දනං මධුරධම්මකථාසවනං පඤ්චසීලසමාදානන්ති එවමාදීසු සොමනස්සසම්පයුත්තං කුසලකම්මං වෙදිතබ්බං. පුරිසථාමෙති පුරිසස්ස ඤාණථාමස්මිං. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො.

115. Im fünften Sutta bedeutet »ṭhānāni« Ursachen. »Anatthāya saṃvattati« bedeutet, dass es zum Nachteil, zum Nicht-Gedeihen führt. Und hierbei ist als das Erste eine von Leiden und Bedrängnis begleitete unheilsame Tat zu verstehen, wie das Ausheben von Fallgruben, das Fangen von Fischen, das Einbrechen in Häuser und Ähnliches. Als das Zweite ist das Werk von Laien mit gleichem Lebensunterhalt zu verstehen, wie das Beseitigen von verwelkten Blumen, das Zerstoßen von Kalk, das Decken von Dächern, das Fegen von unreinlichen Orten und Ähnliches. Als das Dritte ist eine Handlung wie das Trinken von Rauschgetränken, das Salben mit Düften, das Tragen von Blumenkränzen und Ähnliches zu verstehen, sowie das Töten von Lebewesen und Ähnliches, das aus Genusssucht geschieht. Als das Vierte ist heilsames Karma zu verstehen, das mit Freude verbunden ist, wie beim Gehen zum Zweck des Dhamma-Anhörens das Tragen reiner Gewänder, das Mitnehmen von Blumen und Düften usw., das Verehren eines Schreins, das Verehren des Bodhi-Baumes, das Anhören einer lieblichen Dhamma-Lehrrede, das Aufnehmen der fünf Tugendregeln und ähnliche Handlungen. »Purisathāme« bedeutet in der Stärke des Wissens eines Mannes. Auch bei den übrigen zwei Begriffen gilt genau diese Methode.

6. අප්පමාදසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Appamāda-Sutta

116. ඡට්ඨෙ යතො ඛොති යදා ඛො. සම්පරායිකස්සාති දෙසනාමත්තමෙතං, ඛීණාසවො පන නෙව සම්පරායිකස්ස, න දිට්ඨධම්මිකස්ස මරණස්ස භායති. සොව ඉධ අධිප්පෙතො. කෙචි පන ‘‘සම්මාදිට්ඨි භාවිතාති වචනතො සොතාපන්නං ආදිං කත්වා සබ්බෙපි අරියා අධිප්පෙතා’’ති වදන්ති.

116. Im sechsten Sutta bedeutet »yato kho« wenn nun. »Samparāyikassa« ist nur eine Redeweise; ein Triebversiegter jedoch fürchtet weder den jenseitigen Tod noch den Tod in diesem gegenwärtigen Leben. Nur er ist hier gemeint. Einige jedoch sagen: »Wegen der Formulierung ‚rechte Ansicht ist entfaltet‘ sind alle Edlen gemeint, angefangen mit dem Stromeingetretenen.«

7. ආරක්ඛසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Ārakkha-Sutta

117. සත්තමෙ අත්තරූපෙනාති අත්තනො අනුරූපෙන අනුච්ඡවිකෙන, හිතකාමෙනාති අත්ථො. රජනීයෙසූති රාගස්ස පච්චයභූතෙසු. ධම්මෙසූති සභාවෙසු, ඉට්ඨාරම්මණෙසූති අත්ථො. එවං සබ්බත්ථ නයො වෙදිතබ්බො. න රජ්ජතීති දිට්ඨිවසෙන න රජ්ජති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. න ච පන සමණවචනහෙතුපි ගච්ඡතීති සමණානං පරවාදීනං වචනහෙතුපි අත්තනො දිට්ඨිං පහාය තෙසං දිට්ඨිවසෙන න ගච්ඡතීති අත්ථො. ඉධාපි ඛීණාසවොව අධිප්පෙතො.

117. Im siebten Sutta bedeutet »attarūpena« durch jemanden, der einem selbst angemessen und geeignet ist, also durch jemanden, der das eigene Wohl wünscht. »Rajanīyesu« bedeutet in den Dingen, die die Ursache für Gier sind. »Dhammesu« bedeutet in den Phänomenen, also in den erwünschten Objekten. Ebenso ist überall diese Methode zu verstehen. »Na rajjati« bedeutet, dass er nicht aufgrund von Ansichten begehrt. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode. »Na ca pana samaṇavacanahetupi gacchati« bedeutet, dass er seine eigene Ansicht nicht aufgibt, um aufgrund der Worte von Asketen, die andere Lehren vertreten, deren Ansichten zu folgen. Auch hier ist nur der Triebversiegte gemeint.

8-10. සංවෙජනීයාදිසුත්තත්තයවණ්ණනා

8-10. Erklärung der drei Suttas über aufrüttelnde Dinge und andere

118-120. අට්ඨමෙ දස්සනීයානීති පස්සිතබ්බයුත්තකානි. සංවෙජනීයානීති සංවෙගජනකානි. නවමෙ ජාතිභයන්ති ජාතිං ආරබ්භ උප්පජ්ජනකභයං. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. දසමෙ අග්ගිභයන්ති අග්ගිං පටිච්ච උප්පජ්ජනකභයං. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

118-120. Im achten Sutta bedeutet »dassanīyāni« sehenswert (des Gesehenwerdens würdig). »Saṃvejanīyāni« bedeutet religiöse Ergriffenheit erzeugend. Im neunten Sutta bedeutet »jātibhaya« die Furcht, die in Bezug auf die Geburt entsteht. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode. Im zehnten Sutta bedeutet »aggibhaya« die Furcht, die aufgrund von Feuer entsteht. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode.

කෙසිවග්ගො දුතියො.

Das Kesi-Kapitel ist das zweite.

(13) 3. භයවග්ගො

(13) 3. Das Kapitel über die Gefahren

1. අත්තානුවාදසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Attānuvāda-Sutta

121. තතියස්ස [Pg.331] පඨමෙ අත්තානුවාදභයන්ති අත්තානං අනුවදන්තස්ස උප්පජ්ජනකභයං. පරානුවාදභයන්ති පරස්ස අනුවාදතො උප්පජ්ජනකභයං. දණ්ඩභයන්ති ද්වත්තිංස කම්මකාරණා පටිච්ච උප්පජ්ජනකභයං. දුග්ගතිභයන්ති චත්තාරො අපායෙ පටිච්ච උප්පජ්ජනකභයං. ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අත්තානුවාදභයන්තිආදීසු අත්තානුවාදභයං තාව පච්චවෙක්ඛන්තස්ස අජ්ඣත්තං හිරී සමුට්ඨාති, සාස්ස තීසු ද්වාරෙසු සංවරං ජනෙති, තීසු ද්වාරෙසු සංවරො චතුපාරිසුද්ධිසීලං හොති. සො තස්මිං සීලෙ පතිට්ඨාය විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අග්ගඵලෙ පතිට්ඨාති. පරානුවාදභයං පන පච්චවෙක්ඛන්තස්ස බහිද්ධා ඔත්තප්පං සමුට්ඨාති, තදස්ස තීසු ද්වාරෙසු සංවරං ජනෙති, තීසු ද්වාරෙසු සංවරො චතුපාරිසුද්ධිසීලං හොති. සො තස්මිං සීලෙ පතිට්ඨාය විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අග්ගඵලෙ පතිට්ඨාති. දුග්ගතිභයං පච්චවෙක්ඛන්තස්ස අජ්ඣත්තං හිරී සමුට්ඨාති, සාස්ස තීසු ද්වාරෙසු සංවරං ජනෙති, තීසු ද්වාරෙසු සංවරො චතුපාරිසුද්ධිසීලං හොති. සො තස්මිං සීලෙ පතිට්ඨාය විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අග්ගඵලෙ පතිට්ඨාති.

121. Im ersten Sutta des dritten Kapitels bedeutet »attānuvādabhaya« die Furcht, die in jemandem entsteht, der sich selbst tadelt. »Parānuvādabhaya« bedeutet die Furcht, die aufgrund des Tadels von anderen entsteht. »Daṇḍabhaya« bedeutet die Furcht, die aufgrund der zweiunddreißig Arten der Bestrafung entsteht. »Duggatibhaya« bedeutet die Furcht, die in Bezug auf die vier Leidenswelten entsteht. In den Passagen wie »Dies, ihr Mönche, wird die Furcht vor dem Selbstvorwurf genannt« entsteht bei demjenigen, der zunächst die Furcht vor dem Selbstvorwurf betrachtet, innerlich Gewissensscheu (hiri). Diese erzeugt in ihm Zügelung an den drei Toren, und die Zügelung an den drei Toren stellt die vierfache völlig reine Sittlichkeit dar. Indem er in dieser Sittlichkeit gefestigt ist, die Einsicht entfaltet, gründet er sich in der höchsten Frucht. Bei demjenigen jedoch, der die Furcht vor dem Vorwurf anderer betrachtet, entsteht nach außen hin Schamgefühl (ottappa). Dieses erzeugt in ihm Zügelung an den drei Toren, und die Zügelung an den drei Toren stellt die vierfache völlig reine Sittlichkeit dar. Indem er in dieser Sittlichkeit gefestigt ist, die Einsicht entfaltet, gründet er sich in der höchsten Frucht. Bei demjenigen, der die Furcht vor einer schlechten Wiedergeburt betrachtet, entsteht innerlich Gewissensscheu (hiri). Diese erzeugt in ihm Zügelung an den drei Toren, und die Zügelung an den drei Toren stellt die vierfache völlig reine Sittlichkeit dar. Indem er in dieser Sittlichkeit gefestigt ist, die Einsicht entfaltet, gründet er sich in der höchsten Frucht.

2. ඌමිභයසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Ūmibhaya-Sutta

122. දුතියෙ උදකොරොහන්තස්සාති උදකං ඔතරන්තස්ස. පාටිකඞ්ඛිතබ්බානීති ඉච්ඡිතබ්බානි. සුසුකාභයන්ති චණ්ඩමච්ඡභයං. මුඛාවරණං මඤ්ඤෙ කරොන්තීති මුඛපිදහනං විය කරොන්ති. ඔදරිකත්තස්සාති මහොදරතාය මහග්ඝසභාවස්ස. අරක්ඛිතෙනෙව කායෙනාතිආදීසු කායද්වාරෙ තිවිධස්ස සංවරස්ස අභාවතො අරක්ඛිතෙන කායෙන. වචීද්වාරෙ චතුබ්බිධස්ස සංවරස්ස අභාවතො අරක්ඛිතාය වාචාය.

122. Im zweiten Sutta bedeutet »udakorohantassa« für jemanden, der ins Wasser hinabsteigt. »Pāṭikaṅkhitāni« bedeutet zu erwarten. »Susukābhaya« bedeutet die Gefahr vor wilden Fischen. »Mukhāvaraṇaṃ maññe karonti« bedeutet, dass sie sich wie beim Verschließen des Mundes verhalten. »Odarikattassa« bedeutet wegen der Eigenschaft eines großen Bauches, also aufgrund der Natur eines Vielfraßes. In den Passagen wie »mit ungeschütztem Körper« usw. bedeutet es mit ungeschütztem Körper aufgrund des Fehlens der dreifachen Zügelung am Körpertor [und] mit ungeschützter Rede aufgrund des Fehlens der vierfachen Zügelung am Redetor.

3. පඨමනානාකරණසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des ersten Sutta über den Unterschied

123. තතියෙ තදස්සාදෙතීති තං ඣානං සුඛස්සාදෙන අස්සාදෙති. නිකාමෙතීති පත්ථෙති. විත්තිං ආපජ්ජතීති තුට්ඨිං ආපජ්ජති. තදධිමුත්තොති [Pg.332] තස්මිං අධිමුත්තො, තං වා අධිමුත්තො. තබ්බහුලවිහාරීති තෙන ඣානෙන බහුලං විහරන්තො. සහබ්‍යතං උපපජ්ජතීති සහභාවං ගච්ඡති, තත්ථ නිබ්බත්තතීති අත්ථො. කප්පො ආයුප්පමාණන්ති එත්ථ පඨමජ්ඣානං අත්ථි හීනං, අත්ථි මජ්ඣිමං, අත්ථි පණීතං. තත්ථ හීනෙන උප්පන්නානං කප්පස්ස තතියො කොට්ඨාසො ආයුප්පමාණං, මජ්ඣිමෙන උපඩ්ඪකප්පො, පණීතෙන කප්පො. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. නිරයම්පි ගච්ඡතීති නිරයගමනීයස්ස කම්මස්ස අප්පහීනත්තා අපරාපරං ගච්ඡති, න අනන්තරමෙව. තස්මිංයෙව භවෙ පරිනිබ්බායතීති තස්මිංයෙව රූපභවෙ ඨත්වා පරිනිබ්බායති, න හෙට්ඨා ඔතරති. යදිදං ගතියා උපපත්තියා සතීති යං ඉදං ගතියා ච උපපත්තියා ච සති සෙඛස්ස අරියසාවකස්ස පටිසන්ධිවසෙන හෙට්ඨා අනොතරිත්වා තස්මිංයෙව රූපභවෙ උපරි දුතියතතියාදීසු අඤ්ඤතරස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පරිනිබ්බානං, පුථුජ්ජනස්ස පන නිරයාදිගමනං, ඉදං නානාකරණන්ති අත්ථො.

123. Im dritten Sutta bedeutet »tadassādeti«, dass er dieses Jhana mit dem Genuss von Glück genießt. »Nikāmeti« bedeutet, dass er begehrt. »Vittiṃ āpajjati« bedeutet, dass er Freude erlangt. »Tadadhimutto« bedeutet darauf ausgerichtet oder dorthin geneigt. »Tabbahulavihārī« bedeutet mit diesem Jhana häufig verweilend. »Sahabyataṃ upapajjati« bedeutet, dass er in das Zusammensein eingeht, das heißt, dass er dort wiedergeboren wird. Bei dem Ausdruck »ein Äon ist die Lebensspanne« gibt es das erste Jhana als geringes, mittleres und vorzügliches. Darunter ist für diejenigen, die durch das geringe Jhana wiedergeboren werden, ein Drittel eines Äons die Lebensspanne, durch das mittlere ein halbes Äon, durch das vorzügliche ein Äon. In Bezug darauf wurde dies gesagt. »Nirayampi gacchati« bedeutet, dass er, weil das zur Hölle führende Karma nicht überwunden ist, nacheinander dorthin geht, nicht unmittelbar danach. »Tasmiṃyeva bhave parinibbāyati« bedeutet, dass er, in genau jenem feinstofflichen Dasein verweilend, das Parinibbāna erlangt und nicht nach unten absinkt. »Yadidaṃ gatiyā upapattiyā sati« bedeutet: Dass der edle Schüler auf der Stufe des Lernens (Sekha) im Falle einer Wiedergeburt nicht nach unten absinkt, sondern in eben jenem feinstofflichen Dasein weiter oben in einer der Brahma-Welten wie der zweiten, dritten usw. das Parinibbāna erlangt, während der Weltling in die Hölle usw. geht – dies ist der Unterschied.

ද්වෙ කප්පාති එත්ථාපි දුතියජ්ඣානං වුත්තනයෙනෙව තිවිධං හොති. තත්ථ පණීතභාවනෙන නිබ්බත්තානං අට්ඨකප්පා ආයුප්පමාණං, මජ්ඣිමෙන චත්තාරො, හීනෙන ද්වෙ. තං සන්ධායෙතං වුත්තං. චත්තාරො කප්පාති එත්ථ යං හෙට්ඨා වුත්තං ‘‘කප්පො, ද්වෙ කප්පා’’ති, තම්පි ආහරිත්වා අත්ථො වෙදිතබ්බො. කප්පොති ච ගුණස්සපි නාමං, තස්මා කප්පො ද්වෙ කප්පා චත්තාරො කප්පාති අයමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. ඉදං වුත්තං හොති – යො පඨමං වුත්තො කප්පො, සො ද්වෙ වාරෙ ගණෙත්වා එකෙන ගුණෙන ද්වෙ කප්පා හොන්ති, දුතියෙන චත්තාරො, පුන තෙ චත්තාරො කප්පාති ඉමෙහි චතූහි ගුණෙහි ගුණිතා එකෙන ගුණෙන අට්ඨ හොන්ති, දුතියෙන සොළස, තතියෙන ද්වත්තිංස, චතුත්ථෙන චතුසට්ඨීති. එවමිධ පණීතජ්ඣානවසෙන චතුසට්ඨි කප්පා ගහිතාති වෙදිතබ්බා. පඤ්ච කප්පසතානීති ඉදං පණීතස්සෙව උපපත්තිජ්ඣානස්ස වසෙන වුත්තං. වෙහප්ඵලෙසු වා පඨමජ්ඣානභූමිආදීසු විය තිණ්ණං බ්‍රහ්මලොකානං අභාවතො එත්තකමෙව ආයුප්පමාණං. තස්මා එවං වුත්තං.

„Zwei Weltalter“ (dve kappā) – auch in dieser Passage ist die zweite Vertiefung (dutiyajjhāna) auf die bereits erklärte Weise dreifach. Darunter beträgt die Lebensspanne für jene, die durch die erhabene Stufe [der zweiten Vertiefung] wiedergeboren wurden, acht Weltalter, für die mittlere vier, für die niedere zwei. In Bezug darauf wurde dies gesagt. „Vier Weltalter“ (cattāro kappā) – hierbei ist die Bedeutung zu verstehen, indem man auch das hinzuzieht, was zuvor als „ein Weltalter, zwei Weltalter“ gesagt wurde. Und „kappo“ (Weltalter) ist auch eine Bezeichnung für Vervielfältigung; daher ist die Bedeutung hier wie folgt zu verstehen: „ein Weltalter, zwei Weltalter, vier Weltalter“. Dies bedeutet Folgendes: Das zuerst genannte eine Weltalter ergibt, zweimal gezählt, durch eine einfache Vervielfältigung zwei Weltalter, durch die zweite vier. Wenn wiederum diese vier Weltalter mit diesen vier Multiplikatoren vervielfacht werden, ergeben sie durch einfache Vervielfältigung acht, durch die zweite sechzehn, durch die dritte zweiunddreißig und durch die vierte vierundsechzig. So ist zu verstehen, dass hier aufgrund der erhabenen Vertiefung vierundsechzig Weltalter angenommen werden. „Fünfhundert Weltalter“ (pañca kappasatāni) – dies wurde in Bezug auf die erhabene Vertiefung bei der Wiedergeburt gesagt. Oder weil es bei den Vehapphala-Göttern im Gegensatz zu den Ebenen der ersten Vertiefung usw. keine drei Brahma-Welten gibt, beträgt die Lebensspanne genau so viel. Deshalb wurde dies so gesagt.

4. දුතියනානාකරණසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des zweiten Nānākaraṇa-Suttas

124. චතුත්ථෙ [Pg.333] රූපමෙව රූපගතං. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. අනිච්චතොතිආදීසු හුත්වා අභාවට්ඨෙන අනිච්චතො, ආබාධට්ඨෙන රොගතො, අන්තො පදුස්සනට්ඨෙන ගණ්ඩතො, අනුපවිට්ඨට්ඨෙන සල්ලතො, සදුක්ඛට්ඨෙන අඝතො, සම්පීළනට්ඨෙන ආබාධතො, අවිධෙය්‍යට්ඨෙන පරතො, පලුජ්ජනට්ඨෙන පලොකතො, නිස්සත්තට්ඨෙන සුඤ්ඤතො, අවසවත්තනට්ඨෙන අනත්තතො. එත්ථ ච ‘‘අනිච්චතො පලොකතො’’ති ද්වීහි පදෙහි අනිච්චලක්ඛණං කථිතං, ‘‘සුඤ්ඤතො අනත්තතො’’ති ද්වීහි අනත්තලක්ඛණං, සෙසෙහි දුක්ඛලක්ඛණං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං. සමනුපස්සතීති ඤාණෙන පස්සති. එවං පඤ්චක්ඛන්ධෙ තිලක්ඛණං ආරොපෙත්වා පස්සන්තො තයො මග්ගෙ තීණි ඵලානි සච්ඡිකරොති. සුද්ධාවාසානං දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජතීති තත්ථ ඨිතො චතුත්ථජ්ඣානං භාවෙත්වා උපපජ්ජති.

124. Im vierten [Sutta] bezeichnet „rūpagata“ (was zur Form gehört) eben die Form (rūpa). Auch bei den übrigen Begriffen gilt diese Methode. In der Passage beginnend mit „als unbeständig“ (aniccatotiādīsu): „als unbeständig“ (aniccato) im Sinne von „nach dem Entstehen Nichtmehrsein“; „als Krankheit“ (rogato) im Sinne von „Heimsuchung“; „als ein Geschwür“ (gaṇḍato) im Sinne von „innerer Fäulnis“; „als ein Pfeil“ (sallato) im Sinne des „Eindringens“; „als Übel“ (aghato) im Sinne von „voll von Schmerz“; „als Plage“ (ābādhato) im Sinne von „Bedrängung“; „als ein Fremdes“ (parato) im Sinne von „Unbeherrschbarkeit“; „als zerfallend“ (palokato) im Sinne des „Zerbrechens“; „als leer“ (suññato) im Sinne von „Nicht-Wesen-Sein“; „als Nicht-Selbst“ (anattato) im Sinne von „Nicht-unter-eigener-Kontrolle-Stehen“. Und es ist zu wissen, dass hierbei mit den zwei Ausdrücken „als unbeständig“ und „als zerfallend“ das Merkmal der Unbeständigkeit (aniccalakkhaṇa) dargelegt wird, mit den zwei Ausdrücken „als leer“ und „als Nicht-Selbst“ das Merkmal des Nicht-Selbst (anattalakkhaṇa) und mit den übrigen das Merkmal des Leidens (dukkhalakkhaṇa). „Er betrachtet“ (samanupassati) bedeutet: Er sieht mit Einsichtswissen (ñāṇa). Wer so die fünf Daseinsgruppen unter die drei Daseinsmerkmale stellt und betrachtet, verwirklicht drei Pfade und drei Früchte. „Er wird in der Gemeinschaft der Götter der Reinen Bereiche wiedergeboren“ (suddhāvāsānaṃ devānaṃ sahabyataṃ upapajjatīti) bedeutet: Dort verweilend, entfaltet er die vierte Vertiefung und wird [in den Reinen Bereichen] wiedergeboren.

5-6. මෙත්තාසුත්තද්වයවණ්ණනා

5-6. Erklärung der beiden Mettā-Suttas

125-126. පඤ්චමෙ පඨමජ්ඣානවසෙන මෙත්තා, දුතියාදිවසෙන කරුණාදයො දස්සිතා. ඡට්ඨං චතුත්ථෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

125-126. Im fünften [Sutta] wird die Liebende Güte (mettā) mittels der ersten Vertiefung gezeigt, und Mitgefühl usw. (karuṇādayo) mittels der zweiten Vertiefung und so weiter. Das sechste [Sutta] ist in genau derselben Weise zu verstehen, wie sie im vierten erklärt wurde.

7. පඨමතථාගතඅච්ඡරියසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des ersten Tathāgata-Acchariya-Suttas

127. සත්තමෙ පාතුභාවාති පාතුභාවෙන. කුච්ඡිං ඔක්කමතීති එත්ථ කුච්ඡිං ඔක්කන්තො හොතීති අත්ථො. ඔක්කන්තෙ හි තස්මිං එවං හොති, න ඔක්කමමානෙ. අප්පමාණොති වුඩ්ඪිප්පමාණො, විපුලොති අත්ථො. උළාරොති තස්සෙව වෙවචනං. දෙවානං දෙවානුභාවන්ති එත්ථ දෙවානං අයමානුභාවො – නිවත්ථවත්ථස්ස පභා ද්වාදස යොජනානි ඵරති, තථා සරීරස්ස, තථා විමානස්ස, තං අතික්කමිත්වාති අත්ථො. ලොකන්තරිකාති තිණ්ණං තිණ්ණං චක්කවාළානං අන්තරා එකෙකො ලොකන්තරිකො හොති, තිණ්ණං සකටචක්කානං පත්තානං වා අඤ්ඤමඤ්ඤං ආහච්ච ඨපිතානං මජ්ඣෙ ඔකාසො විය. සො පන ලොකන්තරිකනිරයො පරිමාණතො අට්ඨයොජනසහස්සප්පමාණො හොති. අඝාති [Pg.334] නිච්චවිවටා. අසංවුතාති හෙට්ඨාපි අප්පතිට්ඨා. අන්ධකාරාති තමභූතා. අන්ධකාරතිමිසාති චක්ඛුවිඤ්ඤාණුප්පත්තිනිවාරණතො අන්ධභාවකරණතිමිසාය සමන්නාගතා. තත්ථ කිර චක්ඛුවිඤ්ඤාණං න ජායති. එවංමහිද්ධිකානන්ති චන්දිමසූරියා කිර එකප්පහාරෙනෙව තීසු දීපෙසු පඤ්ඤායන්ති, එවංමහිද්ධිකා. එකෙකාය දිසාය නව නව යොජනසතසහස්සානි අන්ධකාරං විධමිත්වා ආලොකං දස්සෙන්ති, එවංමහානුභාවා. ආභා නානුභොන්තීති පභා නප්පහොන්ති. තෙ කිර චක්කවාළපබ්බතස්ස වෙමජ්ඣෙන චරන්ති චක්කවාළපබ්බතඤ්ච අතික්කමිත්වා ලොකන්තරනිරයා. තස්මා තෙසං තත්ථ ආභා නප්පහොන්ති.

127. Im siebten [Sutta] bedeutet „pātubhāvā“: durch das Erscheinen. Bei „tritt in den Mutterschoß ein“ (kucchiṃ okkamati) ist die Bedeutung: „er ist in den Mutterschoß eingetreten“. Denn wenn er eingetreten ist, geschieht dies so, nicht während er am Eintreten ist. „Unermesslich“ (appamāṇo) bedeutet von gewachsener Größe, also „gewaltig“ (vipulo). „Erhaben“ (uḷāro) ist ein Synonym für ebendieses Wort. Bei „über die göttliche Macht der Götter hinaus“ (devānaṃ devānubhāvaṃ) ist dies die Macht der Götter: Das Leuchten ihrer getragenen Kleidung erstreckt sich über zwölf Yojanas, ebenso das ihres Körpers, ebenso das ihres Palastes; „darüber hinausgehend“ ist die Bedeutung. „Weltzwischenräume“ (lokantarikā) bedeutet: Zwischen jeweils drei Weltsystemen (cakkavāḷa) befindet sich je ein Weltzwischenraum. Er ist wie der Freiraum in der Mitte von drei Wagenrädern oder Schalen, die so aufgestellt sind, dass sie einander berühren. Jene Weltzwischenraum-Hölle (lokantarikaniraya) hat eine Ausdehnung von achttausend Yojanas. „Aghā“ bedeutet: ständig offen. „Asaṃvutā“ (unbegrenzt) bedeutet: auch nach unten hin bodenlos. „Andhakārā“ (finster) bedeutet: von Finsternis erfüllt. „Andhakāratimisā“ (tiefste Finsternis) bedeutet: versehen mit einer erblindend machenden Dunkelheit, da sie das Entstehen von Sehbewusstsein verhindert. Dort entsteht angeblich kein Sehbewusstsein. „Derjenigen von so großer Macht“ (evaṃmahiddhikānanti): Sonne und Mond erscheinen ja angeblich gleichzeitig an drei Kontinenten; von so großer Macht sind sie. In jeder einzelnen Richtung vertreiben sie das Dunkel über neunmal hunderttausend Yojanas weit und spenden Licht; von so großer Herrlichkeit sind sie. „Sie vermögen nicht mit ihrem Glanz zu wirken“ (ābhā nānubhonti) bedeutet: Ihr Licht reicht nicht aus. Sie bewegen sich ja angeblich um die Mitte des Weltsystem-Berges (cakkavāḷapabbatassa vemajjhena) herum, und jenseits des Weltsystem-Berges liegen die Weltzwischenraum-Höllen. Deshalb reicht ihr Licht dorthin nicht hin.

යෙපි තත්ථ සත්තාති යෙපි තස්මිං ලොකන්තරමහානිරයෙ සත්තා උපපන්නා. කිං පන කම්මං කත්වා තත්ථ උප්පජ්ජන්තීති? භාරියං දාරුණං මාතාපිතූනං ධම්මිකසමණබ්‍රාහ්මණානඤ්ච උපරි අපරාධං, අඤ්ඤඤ්ච දිවසෙ දිවසෙ පාණවධාදිසාහසිකකම්මං කත්වා උප්පජ්ජන්ති තම්බපණ්ණිදීපෙ අභයචොරනාගචොරාදයො විය. තෙසං අත්තභාවො තිගාවුතිකො හොති, වග්ගුලීනං විය දීඝනඛා හොන්ති. තෙ රුක්ඛෙ වග්ගුලියො විය නඛෙහි චක්කවාළපබ්බතපාදෙ ලග්ගන්ති. යදා සංසප්පන්තා අඤ්ඤමඤ්ඤස්ස හත්ථපාසගතා හොන්ති, අථ ‘‘භක්ඛො නො ලද්ධො’’ති මඤ්ඤමානා තත්ථ බ්‍යාවටා විපරිවත්තිත්වා ලොකසන්ධාරකඋදකෙ පතන්ති, වාතෙ පහරන්තෙපි මධුකඵලානි විය ඡිජ්ජිත්වා උදකෙ පතන්ති, පතිතමත්තාව අච්චන්තඛාරෙ උදකෙ පිට්ඨපිණ්ඩි විය විලීයන්ති. අඤ්ඤෙපි කිර භො සන්ති සත්තාති භො යථා මයං මහාදුක්ඛං අනුභවාම, එවං අඤ්ඤෙපි කිර සත්තා ඉදං දුක්ඛං අනුභවනත්ථාය ඉධූපපන්නාති තංදිවසං පස්සන්ති. අයං පන ඔභාසො එකයාගුපානමත්තම්පි න තිට්ඨති. යාවතා නිද්දායිත්වා පබුද්ධො ආරම්මණං විභාවෙති, තත්තකං කාලං හොති. දීඝභාණකා පන ‘‘අච්ඡරාසඞ්ඝාතමත්තමෙව විජ්ජුඔභාසො විය නිච්ඡරිත්වා කිං ඉදන්ති භණන්තානංයෙව අන්තරධායතී’’ති වදන්ති.

„Auch jene Wesen, die dort sind“ (yepi tattha sattā) bezieht sich auf die Wesen, die in jener großen Weltzwischenraum-Hölle geboren wurden. Welche Tat haben sie begangen, um dort geboren zu werden? Dies ist die Frage. Sie werden dort geboren, nachdem sie schwere, grausame Vergehen gegen Mutter und Vater sowie gegen rechtschaffene Asketen und Brahmanen begangen haben, und tagtäglich andere gewaltsame Taten wie das Töten von Lebewesen verübt haben, wie etwa die Räuber Abhaya und Nāga auf der Insel Tambapaṇṇi. Ihre körperliche Gestalt (attabhāvo) ist drei Gāvutas groß, und sie haben lange Krallen wie Fledermäuse. Sie klammern sich mit ihren Krallen wie Fledermäuse an Bäumen an den Fuß des Weltsystem-Berges. Wenn sie umherkriechen und in die unmittelbare Nähe des anderen gelangen, denken sie: „Wir haben Nahrung gefunden!“, stürzen sich aufeinander, verlieren den Halt und fallen in das die Welt tragende Wasser. Auch wenn der Wind weht, lösen sie sich und fallen wie Madhuka-Früchte ins Wasser; kaum hineingefallen, lösen sie sich im extrem salzigen Wasser auf wie ein Teigklumpen. „Es gibt wahrlich auch andere Wesen, ihr Werther!“ (aññepi kira bho santi sattā) – an jenem Tag sehen sie: „Ihr Werther, so wie wir großes Leid erfahren, so sind wahrlich auch andere Wesen hierher gelangt, um dieses Leid zu erfahren.“ Dieses Leuchten hält jedoch nicht einmal so lange an, wie man für einen Schluck Reisschleim braucht. Es dauert nur so lange, wie man braucht, um aus dem Schlaf aufzuwachen und ein Objekt klar zu erkennen. Die Rezitatoren der Längeren Sammlung (Dīghabhāṇakā) jedoch sagen: „Es bricht nur für die Dauer eines Fingerschnippens wie ein Blitz hervor und verschwindet noch während sie sagen: ‚Was ist das?‘“

8. දුතියතථාගතඅච්ඡරියසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des zweiten Tathāgata-Acchariya-Suttas

128. අට්ඨමෙ තණ්හාදිට්ඨීහි අල්ලීයිතබ්බට්ඨෙන ආලයොති පඤ්ච කාමගුණා, සකලමෙව වා වට්ටං. ආරමන්ති එත්ථාති ආරාමො, ආලයො ආරාමො එතිස්සාති ආලයාරාමා. ආලයෙ රතාති ආලයරතා[Pg.335]. ආලයෙ සම්මුදිතාති ආලයසම්මුදිතා. අනාලයෙ ධම්මෙති ආලයපටිපක්ඛෙ විවට්ටූපනිස්සිතෙ අරියධම්මෙ. සුස්සූසතීති සොතුකාමො හොති. සොතං ඔදහතීති සොතං ඨපෙති. අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙතීති ආජානනත්ථාය චිත්තං පච්චුපට්ඨපෙති. මානොති මඤ්ඤනා, මඤ්ඤිතබ්බට්ඨෙන වා සකලං වට්ටමෙව. මානවිනයෙ ධම්මෙති මානවිනයධම්මෙ. උපසමපටිපක්ඛො අනුපසමො, අනුපසන්තට්ඨෙන වා වට්ටමෙව අනුපසමො නාම. ඔපසමිකෙති උපසමකරෙ විවට්ටූපනිස්සිතෙ. අවිජ්ජාය ගතා සමන්නාගතාති අවිජ්ජාගතා. අවිජ්ජණ්ඩකොසෙන පරියොනද්ධත්තා අණ්ඩං විය භූතාති අණ්ඩභූතා. සමන්තතො ඔනද්ධාති පරියොනද්ධා. අවිජ්ජාවිනයෙති අවිජ්ජාවිනයො වුච්චති අරහත්තං, තංනිස්සිතෙ ධම්මෙ දෙසියමානෙති අත්ථො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ චතූසු ඨානෙසු වට්ටං, චතූසු විවට්ටං කථිතං.

128. Im achten [Sutta] werden die fünf Sinnengenußobjekte wegen der Eigenschaft, dass man durch Begehren und Ansichten an ihnen anhaftet, als 'Haftungen' (ālaya) bezeichnet, oder aber das gesamte Rad des Daseins (vaṭṭa) als solches. 'Sie finden darin Gefallen (āramanti)', daher wird es 'Stätte des Gefallens' (ārāmo) genannt; für dieses [Wesen] gibt es die Haftung als Stätte des Gefallens, daher 'die an der Haftung Gefallen Findenden' (ālayārāmā). 'Die in der Haftung Erfreuten' (ālayaratā) bedeutet jene, die in der Haftung Vergnügen finden. 'Die in der Haftung Frohlockenden' (ālayasammuditā) bedeutet jene, die sich über die Haftung freuen. 'In der Lehre der Haftungslosigkeit' (anālaye dhamme) bezieht sich auf die edle Lehre (ariyadhamma), die das Gegenteil der Haftung darstellt und auf das Aufhören des Kreislaufs (vivaṭṭa, d.h. Nibbāna) gerichtet ist. 'Er wünscht zu hören' (sussūsati) bedeutet, er ist bestrebt zuzuhören. 'Er neigt das Ohr' (sotaṃ odahati) bedeutet, er richtet das Gehör darauf aus. 'Er stellt den Geist auf das Wissen ein' (aññā cittaṃ upaṭṭhapeti) bedeutet, er lenkt den Geist zum Zweck des Verstehens darauf. 'Dünkel' (māna) bedeutet Einbildung (maññanā), oder, im Sinne des Einzubildenden, das gesamte Rad des Daseins selbst. 'In der Lehre zur Überwindung des Dünkels' (mānavinaye dhamme) meint in den Lehren, die den Dünkel vernichten. Das Gegenteil von Beruhigung ist die 'Nicht-Beruhigung' (anupasama), oder, aufgrund des Zustands des Unberuhigtseins, wird das Rad des Daseins selbst 'Nicht-Beruhigung' genannt. 'Zur Beruhigung führend' (opasamike) bedeutet Frieden stiftend und auf das Aufhören des Kreislaufs (vivaṭṭa) gestützt. 'In Unwissenheit befangen' (avijjāgatā) bedeutet mit Unwissenheit (avijjā) versehen. 'Wie im Ei eingeschlossen' (aṇḍabhūtā) bedeutet, dass sie wie ein Ei geworden sind, da sie von der Eierschale der Unwissenheit (avijjaṇḍakosa) umschlossen sind. 'Ringsum verhüllt' (pariyonaddhā) bedeutet von allen Seiten bedeckt. 'In der Beseitigung der Unwissenheit' (avijjāvinaye): Mit 'Beseitigung der Unwissenheit' wird die Arahatschaft bezeichnet; die Bedeutung ist 'wenn die darauf gestützte Lehre dargelegt wird'. So wird in diesem Sutta an vier Stellen das Rad des Daseins (vaṭṭa) und an vier Stellen das Aufhören des Kreislaufs (vivaṭṭa) dargelegt.

9. ආනන්දඅච්ඡරියසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Sutta über die wunderbaren Eigenschaften Ānandas

129. නවමෙ භික්ඛුපරිසා ආනන්දං දස්සනායාති යෙ භගවන්තං පස්සිතුකාමා ථෙරං උපසඞ්කමන්ති, යෙ වා ‘‘ආයස්මා කිරානන්දො සමන්තපාසාදිකො අභිරූපො දස්සනීයො බහුස්සුතො සඞ්ඝසොභනො’’ති ථෙරස්ස ගුණෙ සුත්වා ආගච්ඡන්ති, තෙ සන්ධාය ‘‘භික්ඛුපරිසා ආනන්දං දස්සනාය උපසඞ්කමතී’’ති වුත්තං. එස නයො සබ්බත්ථ. අත්තමනාති ‘‘සවනෙන නො දස්සනං සමෙතී’’ති සකමනා තුට්ඨචිත්තා. ධම්මන්ති ‘‘කච්චි, ආවුසො, ඛමනීයං, කච්චි යාපනීයං, කච්චි යොනිසොමනසිකාරකම්මං කරොථ, ආචරියුපජ්ඣායවත්තං පූරෙථා’’ති එවරූපං පටිසන්ථාරධම්මං. තත්ථ භික්ඛුනීසු ‘‘කච්චි, භගිනියො, අට්ඨ ගරුධම්මෙ සමාදාය වත්තථා’’ති ඉදම්පි නානාකරණං හොති. උපාසකෙසු ‘‘ස්වාගතං, උපාසක, න තෙ කිඤ්චි සීසං වා අඞ්ගං වා රුජ්ජති, අරොගා තෙ පුත්තභාතරො’’ති න එවං පටිසන්ථාරං කරොති, එවං පන කරොති – ‘‘කථං, උපාසකා, තීණි සරණානි පඤ්ච සීලානි රක්ඛථ, මාසස්ස අට්ඨ උපොසථෙ කරොථ, මාතාපිතූනං උපට්ඨානවත්තං පූරෙථ, ධම්මිකසමණබ්‍රාහ්මණෙ පටිජග්ගථා’’ති. උපාසිකාසුපි එසෙව නයො.

129. Im neunten [Sutta] bezieht sich der Ausdruck 'Eine Mönchsgemeinschaft [kommt], um Ānanda zu sehen' auf jene, die den Erhabenen zu sehen wünschen und sich dem Thera nahen, oder auf jene, die kommen, nachdem sie von den Tugenden des Thera gehört haben: 'Der ehrwürdige Ānanda soll allseits anmutig sein, von schöner Gestalt, lieblich anzusehen, von großem Wissen und eine Zierde der Gemeinschaft'. Im Hinblick auf diese wurde gesagt: 'Eine Mönchsgemeinschaft naht sich, um Ānanda zu sehen'. Diese Methode ist auf alle Fälle anzuwenden. 'Hocherfreut' (attamanā) bedeutet, dass ihr Geist und ihr Herz beglückt sind, indem sie denken: 'Unser Sehen stimmt mit dem Gehörten überein'. 'Lehre' (dhamma) bezieht sich auf eine solche Form der freundlichen Ansprache: 'Ist es erträglich, ihr Ehrwürdigen? Ist es auszuhalten? Übt ihr die weise Aufmerksamkeit aus? Erfüllt ihr die Pflichten gegenüber Lehrern und Präzeptoren?'. Dabei gibt es bei den Nonnen diesen Unterschied: 'Haltet ihr, Schwestern, die acht schweren Regeln (garudhamma) gewissenhaft ein?'. Bei den männlichen Laienanhängern pflegt er nicht eine solche Begrüßung zu machen: 'Willkommen, Laienanhänger! Schmerzt dich dein Kopf oder ein Glied nicht? Sind deine Söhne und Brüder gesund?', sondern er tut es so: 'Wie steht es, Laienanhänger? Haltet ihr die drei Zufluchten und die fünf Tugendregeln ein? Beobachtet ihr die acht Uposatha-Tage im Monat? Erfüllt ihr die Pflichten der Versorgung eurer Eltern? Pflegt ihr die tugendhaften Asketen und Brahmanen?'. Ebenso verhält es sich bei den weiblichen Laienanhängerinnen.

10. චක්කවත්තිඅච්ඡරියසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Sutta über die wunderbaren Eigenschaften des Raddrehenden Königs

130. දසමෙ ඛත්තියපරිසාති අභිසිත්තා අනභිසිත්තා ච ඛත්තියා. තෙ හි කිර ‘‘රාජා චක්කවත්තී නාම අභිරූපො පාසාදිකො හොති, ආකාසෙන [Pg.336] විචරන්තො රජ්ජං අනුසාසති, ධම්මිකො ධම්මරාජා’’ති තස්ස ගුණකථං සුත්වා සවනෙන දස්සනම්හි සමෙන්තෙ අත්තමනා හොන්ති. භාසතීති ‘‘කථං, තාතා, රාජධම්මං පූරෙථ, පවෙණිං රක්ඛථා’’ති පටිසන්ථාරං කරොති. බ්‍රාහ්මණෙසු පන ‘‘කථඤ්ච, ආචරියා, මන්තෙ වාචෙථ, අන්තෙවාසිකා මන්තෙ ගණ්හන්ති, දක්ඛිණං වා වත්ථානි වා සීලං වා ලභථා’’ති එවං පටිසන්ථාරං කරොති. ගහපතීසු ‘‘කථං, තාතා, න වො රාජකුලතො දණ්ඩෙන වා බන්ධනෙන වා පීළා අත්ථි, සම්මා දෙවො ධාරං අනුප්පවෙච්ඡති, සස්සානි සම්පජ්ජන්තී’’ති එවං පටිසන්ථාරං කරොති. සමණෙසු ‘‘කථං, භන්තෙ, කච්චි පබ්බජිතපරික්ඛාරා සුලභා, සමණධම්මෙ නප්පමජ්ජථා’’ති එවං පටිසන්ථාරං කරොතීති.

130. Im zehnten [Sutta] bezieht sich 'die Adelsversammlung' (khattiyaparisā) auf gesalbte und ungesalbte Adlige. Denn diese haben, so heißt es, das Loblied auf seine Tugenden gehört: 'Ein raddrehender König ist wahrlich von herrlicher Gestalt, anmutig, zieht durch die Lüfte und regiert das Reich, ein gerechter König des Rechts', und wenn ihr Sehen mit dem Gehörten übereinstimmt, sind sie hocherfreut. 'Er spricht' bedeutet, er hält eine solche freundliche Begrüßung: 'Wie steht es, ihr Lieben? Erfüllt ihr die königlichen Pflichten? Bewahrt ihr die Tradition?'. Bei den Brahmanen aber hält er eine solche Begrüßung: 'Wie steht es, ihr Lehrer? Lehrt ihr die Mantren? Lernen die Schüler die Mantren? Erhaltet ihr Opferspenden, Gewänder oder Tugend?'. Bei den Hausvätern hält er eine solche Begrüßung: 'Wie steht es, ihr Lieben? Erleidet ihr keine Bedrängnis durch das Königshaus mittels Bestrafung, Gefangennahme oder Abgaben? Regnet es reichlich und gedeiht die Ernte?'. Bei den Asketen hält er eine solche Begrüßung: 'Wie steht es, Ehrwürdige? Sind die Utensilien für das mönchische Leben leicht zu erhalten? Seid ihr nicht nachlässig in den Pflichten eines Asketen?'.

භයවග්ගො තතියො.

Das Kapitel über die Gefahren ist das dritte.

(14) 4. පුග්ගලවග්ගො

(14) 4. Das Kapitel über die Personen

1. සංයොජනසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Sutta über die Fesseln

131. චතුත්ථස්ස පඨමෙ උපපත්තිපටිලාභියානීති යෙහි අනන්තරා උපපත්තිං පටිලභති. භවපටිලාභියානීති උපපත්තිභවස්ස පටිලාභාය පච්චයානි. සකදාගාමිස්සාති ඉදං අප්පහීනසංයොජනෙසු අරියෙසු උත්තමකොටියා ගහිතං. යස්මා පන අන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස අන්තරා උපපත්ති නත්ථි, යං පන සො තත්ථ ඣානං සමාපජ්ජති, තං කුසලත්තා ‘‘උපපත්තිභවස්ස පච්චයො’’ තෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡති. තස්මාස්ස ‘‘උපපත්තිපටිලාභියානි සංයොජනානි පහීනානි, භවපටිලාභියානි සංයොජනානි අප්පහීනානී’’ති වුත්තං. ඔරම්භාගියෙසු ච අප්පහීනං උපාදාය සකදාගාමිස්ස අවිසෙසෙන ‘‘ඔරම්භාගියානි සංයොජනානි අප්පහීනානී’’ති වුත්තං. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව.

131. Im ersten [Sutta] des vierten [Kapitels] bedeutet 'jene, die zum Erlangen der Wiedergeburt führen' (upapattipaṭilābhiyāni) jene Fesseln, durch die man unmittelbar danach eine Wiedergeburt erlangt. 'Jene, die zum Erlangen des Daseins führen' (bhavapaṭilābhiyāni) bedeutet die Bedingungen für das Erlangen eines Wiedergeburtsdaseins. Der Ausdruck 'für den Einmalwiederkehrer' (sakadāgāmissa) wird hier als die höchste Stufe unter den edlen Personen genommen, deren Fesseln noch nicht vollständig aufgegeben sind. Da es jedoch für den in der Zwischenzeit Erlöschenden (antarāparinibbāyī) keine dazwischenliegende Wiedergeburt gibt, wird jede Vertiefung (jhāna), die er dort erlangt, aufgrund ihrer Heilsamkeit lediglich als Bedingung für ein Wiedergeburtsdasein gezählt. Daher wurde über ihn gesagt: 'Seine zum Erlangen der Wiedergeburt führenden Fesseln sind aufgegeben, seine zum Erlangen des Daseins führenden Fesseln sind nicht aufgegeben'. Und in Bezug auf die niederen Fesseln (orambhāgiyāni) wird bezüglich der noch nicht aufgegebenen Fesseln des Einmalwiederkehrers allgemein gesagt: 'Die niederen Fesseln sind nicht aufgegeben'. Das Übrige ist hier ganz offensichtlich.

2. පටිභානසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Sutta über die Geistesgegenwart

132. දුතියෙ යුත්තප්පටිභානො නො මුත්තප්පටිභානොති පඤ්හං කථෙන්තො යුත්තමෙව කථෙති, සීඝං පන න කථෙති, සණිකමෙව කථෙතීති අත්ථො. ඉමිනා නයෙන සබ්බපදානි වෙදිතබ්බානි.

132. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'von treffender Geistesgegenwart, nicht von freier Geistesgegenwart' (yuttappaṭibhāno no muttappaṭibhāno): Wenn er eine Frage beantwortet, sagt er nur das Treffende (yutta), spricht jedoch nicht schnell, sondern antwortet bedächtig; dies ist die Bedeutung. Nach dieser Methode sind alle Ausdrücke zu verstehen.

3. උග්ඝටිතඤ්ඤූසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sutta über den durch bloßen Hinweis Erkennenden

133. තතියෙ [Pg.337] චතුන්නම්පි පුග්ගලානං ඉමිනා සුත්තෙන විසෙසො වෙදිතබ්බො –

133. Im dritten [Sutta] ist der Unterschied zwischen den vier Personen durch dieses Sutta wie folgt zu verstehen:

‘‘කතමො ච පුග්ගලො උග්ඝටිතඤ්ඤූ, යස්ස පුග්ගලස්ස සහ උදාහටවෙලාය ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො උග්ඝටිතඤ්ඤූ. කතමො ච පුග්ගලො විපඤ්චිතඤ්ඤූ, යස්ස පුග්ගලස්ස විත්ථාරෙන අත්ථෙ විභජියමානෙ ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො විපඤ්චිතඤ්ඤූ. කතමො ච පුග්ගලො නෙය්‍යො, යස්ස පුග්ගලස්ස උද්දෙසතො පරිපුච්ඡතො යොනිසොමනසිකරොතො කල්‍යාණමිත්තෙ සෙවතො භජතො පයිරුපාසතො අනුපුබ්බෙන ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො නෙය්‍යො. කතමො ච පුග්ගලො පදපරමො, යස්ස පුග්ගලස්ස බහුම්පි සුණතො බහුම්පි භණතො බහුම්පි ධාරයතො බහුම්පි වාචයතො න තාය ජාතියා ධම්මාභිසමයො හොති, අයං වුච්චති පුග්ගලො පදපරමො’’ති (පු. ප. 148-151).

„Und welche Person ist eine, die durch bloßen Hinweis erkennt (ugghaṭitaññū)? Diejenige Person, bei der die Durchdringung der Wahrheit (dhammābhisamayo) zeitgleich mit der kurzen Darlegung eintritt – diese wird als eine Person bezeichnet, die durch bloßen Hinweis erkennt. Und welche Person ist eine, die durch nähere Ausführung erkennt (vipañcitaññū)? Diejenige Person, bei der die Durchdringung der Wahrheit eintritt, wenn der Sinn im Detail dargelegt wird – diese wird als eine Person bezeichnet, die durch nähere Ausführung erkennt. Und welche Person ist eine, die anzuleiten ist (neyyo)? Diejenige Person, bei der die Durchdringung der Wahrheit schrittweise durch das Rezitieren, Befragen, weise Aufmerksamkeit sowie das Aufsuchen, Verkehren mit und Anschließen an edle Freunde eintritt – diese wird als eine anzuleitende Person bezeichnet. Und welche Person ist eine, für die der Wortlaut das Höchste ist (padaparamo)? Diejenige Person, bei der in diesem Leben keine Durchdringung der Wahrheit stattfindet, auch wenn sie vieles hört, vieles spricht, vieles im Gedächtnis bewahrt und vieles lehrt – diese wird als eine Person bezeichnet, für die der Wortlaut das Höchste ist.“ (Pu. Pa. 148-151).

4. උට්ඨානඵලසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Sutta über die Frucht der Tatkraft

134. චතුත්ථෙ උට්ඨානවීරියෙනෙව දිවසං වීතිනාමෙත්වා තස්ස නිස්සන්දඵලමත්තං කිඤ්චිදෙව ලභිත්වා ජීවිකං කප්පෙති, තං පන උට්ඨානං ආගම්ම කිඤ්චි පුඤ්ඤඵලං නප්පටිලභති, අයං උට්ඨානඵලූපජීවී න කම්මඵලූපජීවී නාම. චාතුමහාරාජිකෙ පන දෙවෙ ආදිං කත්වා සබ්බෙපි දෙවා උට්ඨානවීරියෙන විනා පුඤ්ඤඵලස්සෙව උපජීවනතො කම්මඵලූපජීවිනො න උට්ඨානඵලූපජීවිනො නාම. රාජරාජමහාමත්තාදයො උට්ඨානඵලූපජීවිනො ච කම්මඵලූපජීවිනො ච. නෙරයිකසත්තා නෙව උට්ඨානඵලූපජීවිනො න කම්මඵලූපජීවිනො. ඉමස්මිං සුත්තෙ පුඤ්ඤඵලමෙව කම්මඵලන්ති අධිප්පෙතං, තඤ්ච තෙසං නත්ථි.

134. Im vierten Sutta: Wer seinen Tag allein mit tatkräftiger Anstrengung (uṭṭhānavīriya) verbringt, nur ein geringes Maß als dessen Folgewirkung erhält und so sein Leben fristet, jedoch gestützt auf diese Anstrengung keine Frucht des Verdienstes (puññaphala) erlangt – ein solcher Mensch lebt von den Früchten seiner Tatkraft (uṭṭhānaphalūpajīvī), nicht aber von den Früchten seines Karmas (kammaphalūpajīvī). Beginnend mit den Göttern der Ebene der vier Großkönige hingegen leben alle Götter ohne tatkräftige Anstrengung, da sie allein von den Früchten des Verdienstes leben; sie leben somit von den Früchten ihres Karmas und nicht von den Früchten der Tatkraft. Könige, königliche Minister und dergleichen leben sowohl von den Früchten der Tatkraft als auch von den Früchten des Karmas. Die Wesen in den Höllen leben weder von den Früchten der Tatkraft noch von den Früchten des Karmas. In dieser Sutta ist mit „Frucht des Karmas“ (kammaphala) nur die Frucht des Verdienstes gemeint, und diese besitzen jene [Höllenwesen] nicht.

5. සාවජ්ජසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Sutta über das Fehlerhafte (Sāvajja-sutta)

135. පඤ්චමෙ පඨමො අන්ධබාලපුථුජ්ජනො, දුතියො අන්තරන්තරා කුසලකාරකො ලොකියපුථුජ්ජනො, තතියො සොතාපන්නො, සකදාගාමිඅනාගාමිනොපි [Pg.338] එතෙනෙව සඞ්ගහිතා. චතුත්ථො ඛීණාසවො. සො හි එකන්තෙනෙව අනවජ්ජො.

135. Im fünften Sutta ist die erste Person der blinde, törichte Weltling (andhabāla-puthujjana); die zweite ist der weltliche Weltling (lokiya-puthujjana), der von Zeit zu Zeit Heilsames tut; die dritte ist der Stromeingetretene (sotāpanna) – auch der Einmalwiederkehrer und der Nie-Wiederkehrer sind in dieser Kategorie miterfasst. Die vierte Person ist der Triebversiegte (Arahant). Denn dieser ist in jeder Hinsicht fehlerfrei.

6-7. සීලසුත්තාදිවණ්ණනා

6-7. Erklärung des Sutta über die Tugend und anderer (Sīla-sutta u.a.)

136-137. ඡට්ඨෙ පඨමො ලොකියමහාජනො, දුතියො සුක්ඛවිපස්සකො සොතාපන්නො ච සකදාගාමී ච, තතියො අනාගාමී. සො හි යස්මා තඞ්ඛණිකම්පි උපපත්තිනිමිත්තකං ඣානං පටිලභතියෙව, තස්මා සුක්ඛවිපස්සකොපි සමාධිස්මිං පරිපූරකාරීයෙව. චතුත්ථො ඛීණාසවොයෙව. සො හි සබ්බෙසං සීලාදිපච්චනීකානං පහීනත්තා සබ්බත්ථ පරිපූරකාරී නාම. සත්තමෙපි ඡට්ඨෙ වුත්තනයෙනෙව පුග්ගලපරිච්ඡෙදො වෙදිතබ්බො.

136-137. Im sechsten Sutta ist die erste Person die weltliche breite Masse (lokiya-mahājana); die zweite Person ist der trocken-hellsehende (sukkhavipassaka) Stromeingetretene und Einmalwiederkehrer; die dritte Person ist der Nie-Wiederkehrer (anāgāmin). Denn da dieser selbst im Augenblick des Todes die Vertiefung (Jhāna) erlangt, die als Ursache für seine Wiedergeburt dient, ist selbst ein trocken-hellsehender Nie-Wiederkehrer jemand, der die Konzentration (Samādhi) vollendet. Die vierte Person ist der Triebversiegte (Arahant) selbst. Denn da er alle Widersacher der Tugend usw. überwunden hat, gilt er in jeder Hinsicht als einer, der die Schulung vollendet hat. Auch im siebten Sutta ist die Unterscheidung der Personen nach derselben Methode zu verstehen, wie sie im sechsten Sutta dargelegt wurde.

8. නිකට්ඨසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Nikaṭṭha-sutta

138. අට්ඨමෙ නිකට්ඨකායොති නිග්ගතකායො. අනිකට්ඨචිත්තොති අනුපවිට්ඨචිත්තො. කායෙනෙව ගාමතො නික්ඛන්තො, චිත්තෙන අරඤ්ඤෙ වසන්තොපි ගාමමෙව පවිට්ඨොති වුත්තං හොති. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

138. Im achten Sutta bedeutet „nikkaṭṭhakāyo“: einer, dessen Körper [aus dem Dorf] weggegangen ist. „Anikkaṭṭhacitto“ bedeutet: einer, dessen Geist [in das Dorf] eingetreten ist. Das heißt: Er ist zwar nur mit dem Körper aus dem Dorf weggegangen, aber obwohl er im Wald weilt, ist er mit dem Geist in das Dorf eingetreten. Nach dieser Methode ist die Bedeutung an allen Stellen zu verstehen.

9. ධම්මකථිකසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Dhammakathika-sutta (Sutta über den Lehrredner)

139. නවමෙ අසහිතන්ති අත්ථෙන අසංයුත්තං. න කුසලා හොතීති න ඡෙකා හොති. සහිතාසහිතස්සාති අත්ථනිස්සිතස්ස වා අනිස්සිතස්ස වා. එවං සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

139. Im neunten Sutta bedeutet „asahitaṃ“: unverbunden mit dem Nutzen (attha). „Na kusalā hoti“ bedeutet: sie ist nicht geschickt. „Sahitāsahitassa“ bedeutet: ob auf den Nutzen bezogen oder nicht bezogen. Auf diese Weise ist die Bedeutung an allen Stellen zu verstehen.

10. වාදීසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Vādī-sutta (Sutta über den Debattierer)

140. දසමෙ අත්ථතො පරියාදානං ගච්ඡතීති අට්ඨකථං පුච්ඡිතො පරියාදානං පරික්ඛයං ගච්ඡති, කථෙතුං න සක්කොති. නො බ්‍යඤ්ජනතොති බ්‍යඤ්ජනං පනස්ස පවත්තති න පරියාදියති. එසෙව නයො සබ්බත්ථාති.

140. Im zehnten Sutta bedeutet „atthato pariyādānaṃ gacchati“: Wenn er nach der Bedeutung gefragt wird, erschöpft sich sein Wissen und er ist unfähig, es zu erklären. „No byañjanato“ bedeutet: Die Worte fließen ihm jedoch weiter zu und erschöpfen sich nicht. Diese Methode gilt an allen Stellen.

පුග්ගලවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über die Personen (Puggala-vagga).

(15) 5. ආභාවග්ගො

(15) 5. Das Kapitel über das Licht (Ābhā-vagga)

1. ආභාසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Ābhā-sutta (Sutta über das Licht)

141. පඤ්චමස්ස [Pg.339] පඨමෙ ආභාසනවසෙන චන්දොව චන්දාභා. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

141. Im ersten Sutta des fünften Kapitels bedeutet „Mondlicht“ (candābhā) der Mond selbst aufgrund seines Leuchtens. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode.

2-5. පභාසුත්තාදිවණ්ණනා

2-5. Erklärung des Pabhā-sutta und anderer Suttas

142-145. දුතියාදීසුපි පභාසනවසෙන චන්දොව චන්දප්පභා. ආලොකනවසෙන චන්දොව චන්දාලොකො. ඔභාසනවසෙන චන්දොව චන්දොභාසො. පජ්ජොතනවසෙන චන්දොව චන්දපජ්ජොතොති. එවං සබ්බපදෙසුපි අත්ථො වෙදිතබ්බො.

142-145. Auch im zweiten Sutta und den folgenden bezeichnet „Mondglanz“ (candappabhā) den Mond selbst aufgrund seines Scheinens; „Mondlicht“ (candāloko) bezeichnet den Mond selbst aufgrund seines Erhellens; „Mondstrahlen“ (candobhāso) bezeichnet den Mond selbst aufgrund seines Strahlens; „Mondfeuer“ (candapajjoto) bezeichnet den Mond selbst aufgrund seines Aufleuchtens. Auf diese Weise ist die Bedeutung bei allen Begriffen zu verstehen.

6. පඨමකාලසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des ersten Sutta über die rechte Zeit (Paṭhamakāla-sutta)

146. ඡට්ඨෙ කාලාති යුත්තප්පයුත්තකාලා. කාලෙන ධම්මස්සවනන්ති යුත්තප්පයුත්තකාලෙ ධම්මස්සවනං. ධම්මසාකච්ඡාති පඤ්හපුච්ඡනවිස්සජ්ජනවසෙන පවත්තා සංසන්දනකථා.

146. Im sechsten Sutta bedeutet „Zeiten“ (kālā) die geeigneten und passenden Zeiten. „Das Hören der Lehre zur rechten Zeit“ (kālena dhammasavanaṃ) bedeutet das Hören der Lehre zu einer passenden Zeit. „Gespräch über die Lehre“ (dhammasākacchā) ist eine Unterredung zur Klärung, die durch das Stellen und Beantworten von Fragen geführt wird.

7. දුතියකාලසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des zweiten Sutta über die rechte Zeit (Dutiyakāla-sutta)

147. සත්තමෙ කාලාති තස්මිං තස්මිං කාලෙ ධම්මස්සවනාදිවසෙන පවත්තානං කුසලධම්මානං එතං අධිවචනං. තෙ භාවියන්ති චෙව අනුපරිවත්තියන්ති ච. ආසවානං ඛයන්ති අරහත්තං. අට්ඨමං උත්තානත්ථමෙව.

147. Im siebten Sutta ist „Zeiten“ (kālā) eine Bezeichnung für die heilsamen Geisteszustände, die zu den jeweiligen Zeiten durch das Hören der Lehre und Ähnliches entstehen. Diese werden sowohl entfaltet als auch fortlaufend praktiziert. „Die Versiegung der Triebe“ (āsavānaṃ khaya) meint die Arahantschaft (arahatta). Das achte Sutta hat eine ganz offensichtliche Bedeutung.

9-10. සුචරිතසුත්තාදිවණ්ණනා

9-10. Erklärung des Sutta über das gute Verhalten und anderer (Sucarita-sutta u.a.)

149-150. නවමෙ සණ්හා වාචාති මුදුකවාචා. මන්තභාසාති මන්තසඞ්ඛාතාය පඤ්ඤාය පරිච්ඡින්දිත්වා කථිතකථා. දසමෙ සීලසාරොති සාරසම්පාපකං සීලං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො.

149-150. Im neunten Sutta bedeutet „sanfte Rede“ (saṇhā vācā) milde Worte. „Mit Bedacht sprechen“ (mantabhāsā) meint eine Rede, die nach reiflicher Überlegung mit Weisheit (paññā) gesprochen wird. Im zehnten Sutta ist „der Kern der Tugend“ (sīlasāro) die Tugend, die zum essenziellen Kern führt. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode.

ආභාවග්ගො පඤ්චමො.

Das Kapitel über das Licht (Ābhā-vagga) ist das fünfte.

තතියපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Die dritte Gruppe von fünfzig Suttas (Tatiya-paṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

4. චතුත්ථපණ්ණාසකං

4. Die vierte Gruppe von fünfzig Suttas (Catuttha-paṇṇāsaka)

(16) 1. ඉන්ද්‍රියවග්ගො

(16) 1. Das Kapitel über die Fähigkeiten (Indriya-vagga)

1. ඉන්ද්‍රියසුත්තාදිවණ්ණනා

1. Erklärung des Sutta über die Fähigkeiten und anderer (Indriya-sutta u.a.)

151. චතුත්ථස්ස [Pg.340] පඨමෙ සද්ධාධුරෙන ඉන්දට්ඨං කරොතීති සද්ධින්ද්‍රියං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. දුතියෙ අස්සද්ධියෙ අකම්පනට්ඨෙන සද්ධාබලං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. තතියෙ අනවජ්ජබලන්ති නිද්දොසබලං. සඞ්ගහබලන්ති සඞ්ගණ්හිතබ්බයුත්තකානං සඞ්ගණ්හනබලං. චතුත්ථපඤ්චමානි උත්තානානෙව.

151. Im ersten Sutta des vierten Teils: Da das Vertrauen (saddhā) durch seine Hauptaufgabe, die Begleitzustände zu klären, eine leitende Funktion ausübt, wird es als „Fähigkeit des Vertrauens“ (saddhindriya) bezeichnet. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Im zweiten Sutta: Wegen seiner Unerschütterlichkeit (akampana) gegenüber dem Unglauben (assaddhiya) wird es „Kraft des Vertrauens“ (saddhābala) genannt. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode. Im dritten Sutta bedeutet „die Kraft der Fehlerlosigkeit“ (anavajjabala): eine makellose Kraft. „Die Kraft der Unterstützung“ (saṅgahabala) ist die Kraft, denen Beistand zu leisten, die der Unterstützung würdig sind. Das vierte und fünfte Sutta sind in ihrer Bedeutung ganz offensichtlich.

6. කප්පසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Kappa-sutta (Sutta über das Weltzeitalter)

156. ඡට්ඨෙ සංවට්ටතීති එත්ථ තයො සංවට්ටා ආපොසංවට්ටො, තෙජොසංවට්ටො, වායොසංවට්ටොති. තිස්සො සංවට්ටසීමා ආභස්සරා, සුභකිණ්හා, වෙහප්ඵලාති. යදා කප්පො තෙජෙන සංවට්ටති, ආභස්සරතො හෙට්ඨා අග්ගිනා ඩය්හති. යදා ආපෙන සංවට්ටති, සුභකිණ්හතො හෙට්ඨා උදකෙන විලීයති. යදා වාතෙන සංවට්ටති, වෙහප්ඵලතො හෙට්ඨා වාතෙන විද්ධංසති. විත්ථාරතො පන සදාපි එකං බුද්ධක්ඛෙත්තං විනස්සති. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරකථා පන විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 2.403-404 ආදයො) වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බා.

156. Im sechsten Sutta zu der Passage „saṃvaṭṭati“: Es gibt drei Arten der Auflösung (saṃvaṭṭa): die Auflösung durch Wasser, die Auflösung durch Feuer und die Auflösung durch Wind. Es gibt drei Grenzen der Auflösung: die Ābhassara-Ebene, die Subhakiṇha-Ebene und die Vehapphala-Ebene. Wenn ein Weltzeitalter durch Feuer vergeht, brennt das Feuer alles unterhalb der Ābhassara-Ebene nieder. Wenn es durch Wasser vergeht, löst das Wasser alles unterhalb der Subhakiṇha-Ebene auf. Wenn es durch Wind vergeht, vernichtet der Wind alles unterhalb der Vehapphala-Ebene. Im Detail betrachtet wird dabei stets ein ganzes Buddhadomän (buddhakkhetta) zerstört. Dies ist die Zusammenfassung hierzu; eine ausführliche Darstellung ist jedoch gemäß der im Visuddhimagga dargelegten Weise zu verstehen.

7. රොගසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Roga-sutta (Sutta über die Krankheit)

157. සත්තමෙ විඝාතවාති මහිච්ඡාපච්චයෙන විඝාතෙන දුක්ඛෙන සමන්නාගතො. අසන්තුට්ඨොති චතූසු පච්චයෙසු තීහි සන්තොසෙහි අසන්තුට්ඨො. අනවඤ්ඤප්පටිලාභායාති පරෙහි අනවජානනස්ස පටිලාභත්ථාය. ලාභසක්කාරසිලොකප්පටිලාභායාති සුසඞ්ඛතචතුපච්චයසඞ්ඛාතස්ස ලාභසක්කාරස්ස චෙව වණ්ණභණනසඞ්ඛාතස්ස සිලොකස්ස ච පටිලාභත්ථාය. සඞ්ඛාය කුලානි උපසඞ්කමතීති ‘‘ඉති මං එතෙ ජානිස්සන්තී’’ති ජානනත්ථාය කුලානි උපසඞ්කමති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

157. Im siebten Sutta bedeutet „geplagt“ (vighātavā): behaftet mit Leid und Mühsal aufgrund großer Gier nach den Requisiten. „Unzufrieden“ (asantuṭṭho) meint jemanden, der mit den vier Requisiten bezüglich der drei Arten der Genügsamkeit unzufrieden ist. „Um Nicht-Verachtung zu erlangen“ (anavaññappaṭilābhāya) bedeutet, um zu erreichen, dass man von anderen nicht geringgeschätzt wird. „Um Gewinn, Ehre und Ruhm zu erlangen“ (lābhasakkārasilokappaṭilābhāya) bedeutet, um wohlerhaltene Spenden der vier Requisiten sowie Lob und Anerkennung zu bekommen. „Er sucht berechnend Familien auf“ (saṅkhāya kulāni upasaṅkamati) meint: Er geht zu den Spenderfamilien mit dem Gedanken: „So werden sie mich kennenlernen“, also um der Beachtung willen. Auch bei den übrigen Begriffen gilt dieselbe Methode.

8. පරිහානිසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Parihāni-sutta (Sutta über den Verfall)

158. අට්ඨමෙ [Pg.341] ගම්භීරෙසූති අත්ථගම්භීරෙසු. ඨානාඨානෙසූති කාරණාකාරණෙසු. න කමතීති නාවගාහති නප්පවත්තති. පඤ්ඤාචක්ඛූති එත්ථ උග්ගහපරිපුච්ඡාපඤ්ඤාපි වට්ටති, සම්මසනප්පටිවෙධපඤ්ඤාපි වට්ටතියෙව.

158. Im achten Sutta bedeutet „in tiefgründigen Dingen“ (gambhīresu): in Dingen von tiefgründiger Bedeutung. „In dem, was möglich und unmöglich ist“ (ṭhānāṭhānesu) meint: in Ursachen und Nicht-Ursachen. „Dringt nicht ein“ (na kamati) bedeutet, dringt nicht tief ein [bzw. entfaltet sich nicht]. Beim Begriff „Auge der Weisheit“ (paññācakkhu) ist sowohl die Weisheit gemeint, die durch Lernen und Nachfragen entsteht, als auch die Weisheit, die durch Untersuchung und Durchdringung entsteht.

9. භික්ඛුනීසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Bhikkhunī-sutta (Sutta über die Nonne)

159. නවමෙ එහි ත්වන්ති ථෙරෙ පටිබද්ධචිත්තා තං පහිණිතුං එවමාහ. සසීසං පාරුපිත්වාති සහ සීසෙන කායං පාරුපිත්වා. මඤ්චකෙ නිපජ්ජීති වෙගෙන මඤ්චකං පඤ්ඤාපෙත්වා තත්ථ නිපජ්ජි. එතදවොචාති තස්සාකාරං සල්ලක්ඛෙත්වා ලොභප්පහානත්ථාය සණ්හෙනෙව අසුභකථං කථෙතුං එතං අවොච. ආහාරසම්භූතොති ආහාරෙන සම්භූතො ආහාරං නිස්සාය වඩ්ඪිතො. ආහාරං නිස්සාය ආහාරං පජහතීති පච්චුප්පන්නං කබළීකාරාහාරං නිස්සාය තං එවං යොනිසො සෙවමානො පුබ්බකම්මසඞ්ඛාතං ආහාරං පජහති. පච්චුප්පන්නෙපි පන කබළීකාරාහාරෙ නිකන්තිතණ්හා පජහිතබ්බා.

159. Im neunten Sutta: 'Komm du' (ehi tvaṃ) sagte sie, um jenen Mann abzusenden, da ihr Geist voller Begierde an den Ehrwürdigen (Ānanda) gebunden war. 'Sich samt dem Kopf verhüllend' (sasīsaṃ pārupitvā) bedeutet, den Körper zusammen mit dem Kopf zu verhüllen. 'Sie legte sich auf das Bett' (mañcake nipajjī) bedeutet, dass sie rasch das Bett herrichtete und sich darauflegte. 'Er sprach Folgendes' (etadavoca): Er bemerkte ihren Zustand und sprach dies (die Lehrrede), um auf sanfte Weise über das Unreine (asubha) zu sprechen, damit die Begierde (lobha) überwunden werde. 'Aus Nahrung entstanden' (āhārasambhūto) bedeutet, durch Nahrung erzeugt und gestützt auf Nahrung herangewachsen. 'Gestützt auf Nahrung gibt man die Nahrung auf' (āhāraṃ nissāya āhāraṃ pajahati) bedeutet, dass man, gestützt auf die gegenwärtige materielle Nahrung (kabaḷīkārāhāra), diese in weiser Weise (yoniso) zu sich nimmt und dadurch die als früheres Kamma bezeichnete Nahrung aufgibt. Aber auch das Verlangen nach Anhaftung (nikanti-taṇhā) an die gegenwärtige materielle Nahrung muss aufgegeben werden.

තණ්හං පජහතීති ඉදානි එවං පවත්තං පච්චුප්පන්නතණ්හං නිස්සාය වට්ටමූලිකං පුබ්බතණ්හං පජහති. අයං පන පච්චුප්පන්නතණ්හා කුසලා අකුසලාති? අකුසලා. සෙවිතබ්බා න සෙවිතබ්බාති? සෙවිතබ්බා. පටිසන්ධිං ආකඩ්ඪති නාකඩ්ඪතීති? නාකඩ්ඪති. එතිස්සාපි පන පච්චුප්පන්නාය සෙවිතබ්බතණ්හාය නිකන්ති පජහිතබ්බායෙව. සො හි නාම ආයස්මා ආසවානං ඛයා උපසම්පජ්ජ විහරිස්සති, කිමඞ්ගං පනාහන්ති එත්ථ කිමඞ්ගං පනාති කාරණපරිවිතක්කනමෙතං. ඉදං වුත්තං හොති – සො ආයස්මා අරහත්තඵලං සච්ඡිකත්වා විහරිස්සති, අහං කෙන කාරණෙන න සච්ඡිකත්වා විහරිස්සාමි. සොපි හි ආයස්මා සම්මාසම්බුද්ධස්සෙව පුත්තො, අහම්පි සම්මාසම්බුද්ධස්සෙව පුත්තො, මය්හම්පෙතං උප්පජ්ජිස්සතීති. මානං නිස්සායාති ඉදං එවං උප්පන්නසෙවිතබ්බමානං නිස්සාය. මානං පජහතීති වට්ටමූලකං පුබ්බමානං පජහති. යං නිස්සාය පනෙස තං පජහති, සොපි තණ්හා විය අකුසලො චෙව සෙවිතබ්බො ච, නො ච පටිසන්ධිං ආකඩ්ඪති. නිකන්ති පන තස්මිම්පි පජහිතබ්බාව.

'Begehren aufgeben' (taṇhaṃ pajahati) bedeutet, dass man, gestützt auf das gegenwärtig auf diese Weise entstandene Begehren, das frühere Begehren aufgibt, welches die Wurzel des Kreislaufs der Wiedergeburten ist. Ist dieses gegenwärtige Begehren aber heilsam oder unheilsam? Unheilsam. Ist es zu pflegen oder nicht zu pflegen? Zu pflegen. Zieht es eine Wiedergeburt nach sich oder nicht? Es zieht sie nicht nach sich. Aber auch die Anhaftung an dieses gegenwärtige, zu pflegende Begehren muss wahrlich aufgegeben werden. 'Jener Ehrwürdige wird ja durch die Vernichtung der Triebe gelangen und verweilen, warum also nicht ich?' Hierbei ist 'warum also nicht' (kimaṅgaṃ pana) ein Nachdenken über den Grund. Dies bedeutet: 'Jener Ehrwürdige wird die Frucht der Arahantschaft verwirklichen und darin verweilen; aus welchem Grund sollte ich sie nicht verwirklichen und darin verweilen? Denn auch jener Ehrwürdige ist ein Sohn des vollkommen Erwachten, und auch ich bin ein Sohn des vollkommen Erwachten. Auch mir wird dies zuteilwerden.' 'Gestützt auf Dünkel' (mānaṃ nissāya) bedeutet: gestützt auf diesen so entstandenen Dünkel, der zu pflegen ist. 'Er gibt den Dünkel auf' (mānaṃ pajahati) bedeutet: Er gibt den früheren Dünkel auf, der die Wurzel des Kreislaufs ist. Der Dünkel jedoch, gestützt auf den er diesen aufgibt, ist – ebenso wie das Begehren – unheilsam und doch zu pflegen, und zieht keine Wiedergeburt nach sich. Doch auch die Anhaftung an diesen muss wahrlich aufgegeben werden.

සෙතුඝාතො [Pg.342] වුත්තො භගවතාති පදඝාතො පච්චයඝාතො බුද්ධෙන භගවතා කථිතො. ඉති ඉමෙහි චතූහි අඞ්ගෙහි ථෙරෙ දෙසනං විනිවට්ටෙන්තෙ තස්සා භික්ඛුනියා ථෙරං ආරබ්භ උප්පන්නො ඡන්දරාගො අපගඤ්ඡි. සාපි ථෙරං ඛමාපෙතුං අච්චයං දෙසෙසි, ථෙරොපිස්සා පටිග්ගණ්හි. තං දස්සෙතුං අථ ඛො සා භික්ඛුනීතිආදි වුත්තං.

'Die Zerstörung der Brücke wurde vom Erhabenen verkündet' (setughāto vutto bhagavatā) bedeutet, dass die Zerstörung der Grundlage und die Zerstörung der Bedingungen vom erhabenen Buddha dargelegt wurde. Als der Ehrwürdige so die Lehrrede anhand dieser vier Faktoren entfaltete, schwand das Begehren (chandarāgo) jener Nonne, das in Bezug auf den Ehrwürdigen entstanden war. Auch sie gestand ihr Vergehen ein, um den Ehrwürdigen um Verzeihung zu bitten, und der Ehrwürdige nahm ihre Bitte an. Um dies zu zeigen, wurde der Abschnitt beginnend mit 'Daraufhin jene Nonne...' gesprochen.

10. සුගතවිනයසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung des Suttas über die Disziplin des Sugata (Sugatavinaya-sutta).

160. දසමෙ දුග්ගහිතන්ති උප්පටිපාටියා ගහිතං. පරියාපුණන්තීති වළඤ්ජෙන්ති කථෙන්ති. පදබ්‍යඤ්ජනෙහීති එත්ථ පදමෙව අත්ථස්ස බ්‍යඤ්ජනතො බ්‍යඤ්ජනන්ති වුත්තං. දුන්නික්ඛිත්තස්සාති දුට්ඨු නික්ඛිත්තස්ස උප්පටිපාටියා ඨපිතස්ස. අත්ථොපි දුන්නයො හොතීති අට්ඨකථා නීහරිත්වා කථෙතුං න සක්කා හොති. ඡින්නමූලකොති මූලභූතානං භික්ඛූනං උපච්ඡින්නත්තා ඡින්නමූලකො. අප්පටිසරණොති අප්පතිට්ඨො. බාහුලිකාති පච්චයබාහුල්ලාය පටිපන්නා. සාථලිකාති තිස්සො සික්ඛා සිථිලග්ගහණෙන ගණ්හනකා. ඔක්කමනෙ පුබ්බඞ්ගමාති පඤ්ච නීවරණානි අවගමනතො ඔක්කමනන්ති වුච්චන්ති, තත්ථ පුබ්බඞ්ගමාති අත්ථො. පවිවෙකෙති තිවිධෙ විවෙකෙ. නික්ඛිත්තධුරාති නිබ්බීරියා. ඉමිනා නයෙන පන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

160. Im zehnten Sutta: 'Schlecht erfasst' (duggahita) bedeutet in verkehrter Reihenfolge erfasst. 'Sie erlernen' (pariyāpuṇanti) bedeutet sie rezitieren und erklären. Unter 'Wortlaut und Silben' (padabyañjanehi) versteht man das Wort selbst, das die Bedeutung ausdrückt. 'Schlecht platziert' (dunnikkhittassa) bedeutet schlecht abgelegt, in falscher Reihenfolge angeordnet. 'Auch der Sinn ist schwer zugänglich' (atthopi dunnayo hoti) bedeutet, dass es nicht möglich ist, die Bedeutung durch Heranziehen des Kommentars zu erklären. 'An der Wurzel abgeschnitten' (chinnamūlaka) bedeutet an der Wurzel abgeschnitten, weil jene Mönche, die die Wurzel bilden, vernichtet sind. 'Ohne Zuflucht' (appaṭisaraṇa) bedeutet ohne festen Stand. 'Nach Überfluss strebend' (bāhulika) bezieht sich auf jene, die nach einem Überfluss an Requisiten streben. 'Lässig' (sāthalika) bezieht sich auf jene, die die drei Schulungen nachlässig praktizieren. Unter 'führend im Abgleiten' (okkamane pubbaṅgamā) versteht man das Abgleiten aufgrund des Herabsinkens der fūnf Hemmnisse; hierbei bedeutet 'pubbaṅgamā' führend. 'In der Abgeschiedenheit' (paviveke) meint in der dreifachen Abgeschiedenheit. 'Die das Joch abgeworfen haben' (nikkhittadhurā) bedeutet energielos. Auf diese Weise soll die Bedeutung überall verstanden werden.

ඉන්ද්‍රියවග්ගො පඨමො.

Erstes Kapitel über die Fähigkeiten (Indriya-vagga).

(17) 2. පටිපදාවග්ගො

(17) 2. Das Kapitel über den Weg (Paṭipadā-vagga).

1. සංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des kurzen Suttas (Saṃkhitta-sutta).

161. දුතියස්ස පඨමෙ සුඛපටික්ඛෙපෙන දුක්ඛා පටිපජ්ජිතබ්බතො පටිපදා එතිස්සාති දුක්ඛාපටිපදා. අසීඝප්පවත්තිතාය ගරුභාවෙන දන්ධා අභිඤ්ඤා එතිස්සාති දන්ධාභිඤ්ඤා. ඉමිනාව නයෙන සබ්බපදෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො.

161. Im ersten Sutta des zweiten (Kapitels): 'Der mühsame Weg' (dukkhāpaṭipadā) bedeutet, dass dieser Weg (paṭipadā) aufgrund des Ausschlusses von Leichtigkeit mühsam zu gehen ist. 'Träge Erkenntnis' (dandhābhiññā) bedeutet, dass die Erkenntnis aufgrund des Mangels an schneller Wirksamkeit und wegen der Schwere träge ist. Auf genau diese Weise soll die Bedeutung bei allen Begriffen verstanden werden.

2. විත්ථාරසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des ausführlichen Suttas (Vitthāra-sutta).

162. දුතියෙ [Pg.343] අභික්ඛණන්ති අභිණ්හං. ආනන්තරියන්ති අනන්තරවිපාකදායකං මග්ගසමාධිං. ආසවානං ඛයායාති අරහත්තඵලත්ථාය. පඤ්චින්ද්‍රියානීති විපස්සනාපඤ්චමකානි පඤ්චින්ද්‍රියානි. පඤ්ඤින්ද්‍රියන්ති හි එත්ථ විපස්සනාපඤ්ඤාව පඤ්ඤින්ද්‍රියන්ති අධිප්පෙතං. සෙසමෙත්ථ පාළිවසෙන උත්තානමෙව.

162. Im zweiten Sutta: 'Beständig' (abhikkhaṇa) bedeutet immerfort. 'Unmittelbar wirksam' (ānantariya) meint die Pfad-Konzentration, die unmittelbar ihre Frucht bringt. 'Zur Vernichtung der Triebe' (āsavānaṃ khayāya) bedeutet für das Ziel der Frucht der Arahantschaft. 'Die fūnf Fähigkeiten' (pañcindriyāni) sind die fūnf Fähigkeiten, die in der Einsichts-Weisheit gipfeln. Denn unter 'Fähigkeit der Weisheit' (paññindriya) ist hier eben die Einsichts-Weisheit gemeint. Das Übrige ist hier rein nach dem Wortlaut klar.

ඉමාසං පන පටිපදානං අයං ආවිභාවකථා – ඉධ භික්ඛු පුබ්බෙ අකතාභිනිවෙසො පුබ්බභාගෙ රූපපරිග්ගහෙ කිලමති, අරූපපරිග්ගහෙ කිලමති, පච්චයපරිග්ගහෙ කිලමති, තීසු අද්ධාසු කිලමති, මග්ගාමග්ගෙ කිලමති. එවං පඤ්චසු ඨානෙසු කිලමන්තො විපස්සනං පාපුණාති. විපස්සනං පත්වාපි උදයබ්බයානුපස්සනෙ, භඞ්ගානුපස්සනෙ, භයතුපට්ඨානෙ, ආදීනවානුපස්සනෙ, නිබ්බිදානුපස්සනෙ, මුච්චිතුකම්‍යතාඤාණෙ, සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාඤාණෙ, අනුලොමඤාණෙ, ගොත්‍රභුඤාණෙති ඉමෙසු නවසු විපස්සනාඤාණෙසුපි කිලමිත්වාව ලොකුත්තරමග්ගං පාපුණාති. තස්ස සො ලොකුත්තරමග්ගො එවං දුක්ඛෙන ගරුභාවෙන සච්ඡිකතත්තා දුක්ඛපටිපදො දන්ධාභිඤ්ඤො නාම ජාතො. යො පන පුබ්බභාගෙ පඤ්චසු ඤාණෙසු කිලමන්තො අපරභාගෙ නවසු විපස්සනාඤාණෙසු අකිලමිත්වාව මග්ගං සච්ඡිකරොති, තස්ස සො මග්ගො එවං දුක්ඛෙන අගරුභාවෙන සච්ඡිකතත්තා දුක්ඛපටිපදො ඛිප්පාභිඤ්ඤො නාම ජාතො. ඉමිනා උපායෙන ඉතරාපි ද්වෙ වෙදිතබ්බා.

Dies ist die nähere Erklärung zur Verdeutlichung dieser Wege (paṭipadā): Hier mühsal sich ein Mönch, der in einem frūheren Leben keine entsprechende Vorbereitung getroffen hat, in der Anfangsphase beim Erfassen der Körperlichkeit (rūpa), beim Erfassen des Geistigen (arūpa), beim Erfassen des Bedingungen (paccaya), bezūglich der drei Zeiten und bei der Unterscheidung von Pfad und Nicht-Pfad. Indem er sich so an diesen fūnf Stellen plagt, erreicht er die Einsicht (vipassanā). Selbst nachdem er die Einsicht erreicht hat, plagt er sich beim Betrachten von Entstehen und Vergehen, beim Betrachten der Auflösung, beim Erscheinen als Schrecken, beim Betrachten des Elends, beim Betrachten der Abkehr, beim Wissen vom Wunsch nach Befreiung, beim Wissen vom Gleichmut gegenūber den Gestaltungen, beim Anpassungswissen und beim Stammwechselwissen. Er erreicht den überweltlichen Pfad (lokuttaramagga) erst, nachdem er sich auch in diesen neun Einsichtserkenntnissen geplagt hat. Da dieser überweltliche Pfad für ihn so unter Mühen und mit Schwere verwirklicht wurde, nennt man ihn 'mühsamer Weg mit träger Erkenntnis' (dukkhapaṭipadā-dandhābhiññā). Wer sich jedoch in der Anfangsphase bei den fūnf Erkenntnissen plagt, aber in der späteren Phase den Pfad verwirklicht, ohne sich in den neun Einsichtserkenntnissen zu plagen, dessen Pfad wird, da er zwar unter Mühen, aber ohne Schwere verwirklicht wurde, als 'mühsamer Weg mit schneller Erkenntnis' (dukkhapaṭipadā-khippābhiññā) bezeichnet. Nach dieser Methode sind auch die anderen beiden (Wege) zu verstehen.

ගොණපරියෙසකඋපමාහි චෙතා විභාවෙතබ්බා – එකස්ස හි පුරිසස්ස චත්තාරො ගොණා පලායිත්වා අටවිං පවිට්ඨා. සො සකණ්ටකෙ සගහනෙ වනෙ තෙ පරියෙසන්තො ගහනමග්ගෙනෙව කිච්ඡෙන කසිරෙන ගන්ත්වා ගහනට්ඨානෙයෙව නිලීනෙ ගොණෙපි කිච්ඡෙන කසිරෙන අද්දස. එකො කිච්ඡෙන ගන්ත්වා අබ්භොකාසෙ ඨිතෙ ඛිප්පමෙව අද්දස. අපරො අබ්භොකාසමග්ගෙන සුඛෙන ගන්ත්වා ගහනට්ඨානෙ නිලීනෙ කිච්ඡෙන කසිරෙන අද්දස. අපරො අබ්භොකාසමග්ගෙනෙව සුඛෙන ගන්ත්වා අබ්භොකාසෙ ඨිතෙයෙව ඛිප්පං අද්දස. තත්ථ චත්තාරො ගොණා විය චත්තාරො අරියමග්ගා දට්ඨබ්බා, ගොණපරියෙසකො පුරිසො විය යොගාවචරො, ගහනමග්ගෙන කිච්ඡෙන කසිරෙන ගමනං විය පුබ්බභාගෙ පඤ්චසු ඤාණෙසු කිලමතො දුක්ඛාපටිපදා. ගහනට්ඨානෙ නිලීනානං කිච්ඡෙනෙව දස්සනං විය අපරභාගෙ නවසු ඤාණෙසු කිලමන්තස්ස [Pg.344] අරියමග්ගානං දස්සනං. ඉමිනා උපායෙන සෙසඋපමාපි යොජෙතබ්බා.

Diese [vier Wege der Praxis] sollten durch die Gleichnisse von der Suche nach den Stieren verdeutlicht werden: Einem Mann liefen nämlich vier Stiere weg und drangen in den Wald ein. Als er sie in dem dornigen und dichten Wald suchte, ging er mit Mühe und Beschwernis auf einem dichten Pfad und sah die Stiere, die sich an einem dichten Ort versteckt hatten, ebenfalls nur mit Mühe und Beschwernis. Ein anderer ging mit Mühe und sah die im Freien stehenden [Stiere] sehr schnell. Ein anderer ging leicht über einen offenen Pfad und sah die an einem dichten Ort versteckten [Stiere] mit Mühe und Beschwernis. Wieder ein anderer ging ganz leicht über einen offenen Pfad und sah die im Freien stehenden [Stiere] schnell. Dabei sind die vier edlen Pfade wie die vier Stiere zu betrachten; der praktizierende Yogi wie der Mann, der die Stiere sucht; das Gehen auf dem dichten Pfad unter Mühe und Beschwernis wie die mühsame Praxis (dukkhā paṭipadā) dessen, der sich in der Anfangsphase in den fünf Erkenntnissen (ñāṇesu) abmüht; und das Sehen der im dichten Dickicht versteckten Stiere nur mit Mühe wie das Sehen der edlen Pfade durch jemanden, der sich in der späteren Phase in den neun Erkenntnissen abmüht. Auf diese Weise sind auch die übrigen Vergleiche anzuwenden.

3. අසුභසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Suttas über das Unschöne (Asubha-Sutta)

163. තතියෙ අසුභානුපස්සී කායෙ විහරතීති අත්තනො කරජකායෙ ‘‘යථා එතං, තථා ඉද’’න්ති ඉමිනා නයෙන බහිද්ධා දිට්ඨානං දසන්නං අසුභානං උපසංහරණවසෙන අසුභානුපස්සී විහරති, අත්තනො කායං අසුභතො පටිකූලතො ඤාණෙන පස්සතීති අත්ථො. ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤීති නවන්නං පාටිකුල්‍යානං වසෙන කබළීකාරාහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤී. සබ්බලොකෙ අනභිරතිසඤ්ඤීති සබ්බස්මිම්පි තෙධාතුකෙ ලොකසන්නිවාසෙ අනභිරතාය උක්කණ්ඨිතසඤ්ඤාය සමන්නාගතො. සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්චානුපස්සීති සබ්බෙපි තෙභූමකසඞ්ඛාරෙ අනිච්චතො අනුපස්සන්තො. මරණසඤ්ඤාති මරණං ආරබ්භ උප්පන්නසඤ්ඤා. අජ්ඣත්තං සූපට්ඨිතා හොතීති නියකජ්ඣත්තෙ සුට්ඨු උපට්ඨිතා හොති. එත්තාවතා බලවවිපස්සනා කථිතා. සෙඛබලානීති සික්ඛනකානං බලානි. සෙසමෙත්ථ පාළිවසෙන උත්තානමෙව. ‘‘අසුභානුපස්සී’’තිආදීනි පන දුක්ඛාය පටිපදාය දස්සනත්ථං වුත්තානි, පඨමජ්ඣානාදීනි සුඛාය. අසුභාදීනි හි පටිකූලාරම්මණානි, තෙසු පන පකතියාව සම්පියායමානං චිත්තං අල්ලීයති. තස්මා තානි භාවෙන්තො දුක්ඛපටිපදං පටිපන්නො නාම හොති. පඨමජ්ඣානාදීනි පණීතසුඛානි, තස්මා තානි පටිපන්නො සුඛපටිපදං පටිපන්නො නාම හොති.

163. Im dritten [Sutta] bedeutet 'er verweilt, den Körper als unschön betrachtend' (asubhānupassī kāye viharati): In Bezug auf den eigenen materiellen Körper verweilt er als einer, der das Unschöne betrachtet, indem er die zehn Arten des im Äußeren gesehenen Unschönen nach der Methode 'wie jenes ist, so ist auch dieses' auf sich überträgt; der Sinn ist, dass er den eigenen Körper durch Erkenntnis als unschön und widerwärtig sieht. 'Widerwärtigkeit in der Nahrung wahrnehmend' (āhāre paṭikūlasaññī) bedeutet, dass er in Bezug auf die feste Nahrung (kabaḷīkārāhāra) mittels der neun Arten der Widerwärtigkeit die Vorstellung des Widerwärtigen hat. 'Unlust an der ganzen Welt wahrnehmend' (sabbaloke anabhiratisaññī) bedeutet, dass er mit der Wahrnehmung des Überdrusses und der Unlust in der gesamten Lebenswelt der drei Daseinsbereiche (tedhātuke loka) ausgestattet ist. 'Die Unbeständigkeit in allen Gestaltungen betrachtend' (sabbasaṅkhāresu aniccānupassī) bedeutet, dass er alle Gestaltungen der drei Ebenen (tebhūmakasaṅkhāre) wiederholt als unbeständig betrachtet. 'Todesvorstellung' (maraṇasaññā) ist die Vorstellung, die in Bezug auf den Tod entsteht. 'Ist im Innern wohlgegründet' (ajjhattaṃ sūpaṭṭhitā hoti) bedeutet, dass sie im eigenen Inneren fest verankert ist. Damit ist die kraftvolle Einsicht (balavavipassanā) dargelegt. 'Die Kräfte eines Übenden' (sekhabalāni) sind die Kräfte derer, die sich in der Schulung befinden (sekha). Das Übrige ist hier gemäß dem Wortlaut des Pali ganz offensichtlich. Die Ausdrücke wie 'den Körper als unschön betrachtend' usw. wurden jedoch dargelegt, um die mühsame Praxis (dukkhā paṭipadā) aufzuzeigen, während das erste Jhāna usw. die angenehme Praxis (sukhā paṭipadā) aufzeigen. Denn das Unschöne usw. sind widerwärtige Objekte; an diesen haftet der Geist, der von Natur aus nach Angenehmem verlangt, nicht an. Wer diese also entfaltet, von dem heißt es, er übe die mühsame Praxis. Das erste Jhāna usw. sind erhabenes Glück; wer diese also übt, von dem heißt es, er übe die angenehme Praxis.

අයං පනෙත්ථ සබ්බසාධාරණා උපමා – සඞ්ගාමාවචරපුරිසො හි ඵලකකොට්ඨකං කත්වා පඤ්චාවුධානි සන්නය්හිත්වා සඞ්ගාමං පවිසති, සො අන්තරා විස්සමිතුකාමො ඵලකකොට්ඨකං පවිසිත්වා විස්සමති චෙව පානභොජනාදීනි ච පටිසෙවති. තතො පුන සඞ්ගාමං පවිසිත්වා කම්මං කරොති. තත්ථ සඞ්ගාමො විය කිලෙසසඞ්ගාමො දට්ඨබ්බො, ඵලකකොට්ඨකො විය පඤ්චනිස්සයබලානි, සඞ්ගාමපවිසනපුරිසො විය යොගාවචරො, පඤ්චාවුධසන්නාහො විය විපස්සනාපඤ්චමානි ඉන්ද්‍රියානි, සඞ්ගාමං පවිසනකාලො විය විපස්සනාය කම්මකරණකාලො, විස්සමිතුකාමස්ස ඵලකකොට්ඨකං පවිසිත්වා විස්සමනපානභොජනානි පටිසෙවනකාලො විය [Pg.345] විපස්සනාය කම්මං කරොන්තස්ස චිත්තුප්පාදස්ස නිරස්සාදක්ඛණෙ පඤ්ච බලානි නිස්සාය චිත්තං සම්පහංසනකාලො, විස්සමිත්වා ඛාදිත්වා පිවිත්වා ච පුන සඞ්ගාමස්ස පවිසනකාලො විය පඤ්චහි බලෙහි චිත්තං සම්පහංසෙත්වා පුන විපස්සනාය කම්මං කරොන්තස්ස විවට්ටෙත්වා අරහත්තග්ගහණකාලො වෙදිතබ්බො. ඉමස්මිං පන සුත්තෙ බලානි චෙව ඉන්ද්‍රියානි ච මිස්සකානෙව කථිතානීති.

Hierzu gibt es dieses allen [vier Wegen] gemeinsame Gleichnis: Ein im Kampf erprobter Krieger baut sich ein Schutzgehege aus Holzbohlen (phalakakoṭṭhaka), rüstet sich mit fūnf Waffen aus und zieht in die Schlacht. Wenn er zwischendurch ruhen möchte, zieht er sich in das Schutzgehege zurūck, ruht sich aus und nimmt Speise und Trank zu sich. Danach zieht er wieder in die Schlacht und kämpft. Hierbei ist die Schlacht wie der Kampf gegen die Befleckungen (kilesa) zu betrachten; das Schutzgehege wie die fūnf Kräfte der Zuflucht (nissayabalāni); der in die Schlacht ziehende Krieger wie der praktizierende Yogi; das Anlegen der fūnf Waffen wie die fūnf Fähigkeiten, die in der Einsicht gipfeln (vipassanāpañcamāni indriyāni); die Zeit des Eintritts in die Schlacht wie die Zeit der Ausūbung der Einsichtsmeditation; die Zeit, in der sich der nach Ruhe verlangende Krieger in das Schutzgehege zurūckzieht, um sich auszuruhen und Speise und Trank zu sich zu nehmen, wie die Zeit, in der der Yogi bei der Ausūbung der Einsicht im Moment der Freudenlosigkeit des Bewusstseinsaufstiegs (cittuppādassa nirassādakkhaṇe) sich auf die fūnf Kräfte stützt und den Geist erfreut; und die Zeit des erneuten Eintritts in die Schlacht nach dem Ausruhen, Essen und Trinken wie die Zeit des Ergreifens der Arhatschaft (arahattaggahaṇakālo) durch Abkehren [vom Kreislauf] (vivaṭṭetvā) fūr denjenigen, der den Geist durch die fūnf Kräfte erfreut hat und wieder die Arbeit der Einsicht verrichtet. So ist dies zu verstehen. In diesem Sutta aber sind sowohl die Kräfte als auch die Fähigkeiten als gemischt [weltlich und ūberweltlich] dargelegt.

4. පඨමඛමසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des ersten Suttas über Geduld (Paṭhamakhama-Sutta)

164. චතුත්ථෙ අක්ඛමාති අනධිවාසිකපටිපදා. ඛමාති අධිවාසිකපටිපදා. දමාති ඉන්ද්‍රියදමනපටිපදා. සමාති අකුසලවිතක්කානං වූපසමනපටිපදා. රොසන්තං පටිරොසතීති ඝට්ටෙන්තං පටිඝට්ටෙති. භණ්ඩන්තං පටිභණ්ඩතීති පහරන්තං පටිපහරති. පඤ්චමඡට්ඨානි උත්තානත්ථානෙව.

164. Im vierten [Sutta] bedeutet 'ungeduldig' (akkhamā) die Praxis des Nicht-Ertragens. 'Geduldig' (khamā) bedeutet die Praxis des Ertragens. 'Zähmend' (damā) bedeutet die Praxis der Bezähmung der Sinnesfähigkeiten. 'Beruhigend' (samā) bedeutet die Praxis der Beruhigung unheilsamer Gedanken. 'Auf den Zornigen mit Zorn reagieren' (rosantaṃ paṭirosati) bedeutet, denjenigen zu bedrängen, der einen bedrängt. 'Mit dem Streitenden streiten' (bhaṇḍantaṃ paṭibhaṇḍati) bedeutet, denjenigen zurūckzuschlagen, der einen schlägt. Das fūnfte und sechste [Sutta] sind von ganz offensichtlicher Bedeutung.

7. මහාමොග්ගල්ලානසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Suttas über Mahāmoggallāna (Mahāmoggallāna-Sutta)

167. සත්තමෙ මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස හෙට්ඨිමා තයො මග්ගා සුඛපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා අහෙසුං, අරහත්තමග්ගො දුක්ඛපටිපදො ඛිප්පාභිඤ්ඤො. තස්මා එවමාහ – ‘‘යායං පටිපදා දුක්ඛා ඛිප්පාභිඤ්ඤා, ඉමං මෙ පටිපදං ආගම්ම අනුපාදාය ආසවෙහි චිත්තං විමුත්ත’’න්ති.

167. Im siebten [Sutta] waren fūr den Ehrwūrdigen Mahāmoggallāna die unteren drei Pfade eine angenehme Praxis mit langsamer höherer Erkenntnis (sukhapaṭipadā dandhābhiññā), während der Pfad zur Arhatschaft eine mühsame Praxis mit schneller höherer Erkenntnis (dukkhapaṭipado khippābhiñño) war. Darum sagte er: 'Welcher Pfad auch immer mühsam und von schneller höherer Erkenntnis ist – gestützt auf diesen meinen Pfad ist mein Geist ohne Anhaften von den Trieben (āsava) befreit worden.'

8. සාරිපුත්තසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Suttas über Sāriputta (Sāriputta-Sutta)

168. අට්ඨමෙ ධම්මසෙනාපතිත්ථෙරස්ස හෙට්ඨිමා තයො මග්ගා සුඛපටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා, අරහත්තමග්ගො සුඛපටිපදො ඛිප්පාභිඤ්ඤො. තස්මා ‘‘යායං පටිපදා සුඛා ඛිප්පාභිඤ්ඤා’’ති ආහ. ඉමෙසු පන ද්වීසුපි සුත්තෙසු මිස්සිකාව පටිපදා කථිතාති වෙදිතබ්බා.

168. Im achten [Sutta] waren fūr den Ehrwūrdigen Dhammasenāpati [Sāriputta] die unteren drei Pfade eine angenehme Praxis mit langsamer höherer Erkenntnis, während der Pfad zur Arhatschaft eine angenehme Praxis mit schneller höherer Erkenntnis war. Darum sagte er: 'Welcher Pfad auch immer angenehm und von schneller höherer Erkenntnis ist...'. Es ist jedoch zu verstehen, dass in diesen beiden Suttas die Wege der Praxis als gemischt [weltlich und ūberweltlich] dargelegt sind.

9. සසඞ්ඛාරසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Suttas über die Praxis mit Anstrengung (Sasaṅkhāra-Sutta)

169. නවමෙ පඨමදුතියපුග්ගලා සුක්ඛවිපස්සකා සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන සඞ්ඛාරනිමිත්තං උපට්ඨපෙන්ති. තෙසු එකො විපස්සනින්ද්‍රියානං බලවත්තා ඉධෙව කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බායති, එකො ඉන්ද්‍රියානං දුබ්බලතාය [Pg.346] ඉධ අසක්කොන්තො අනන්තරෙ අත්තභාවෙ තදෙව මූලකම්මට්ඨානං පටිලභිත්වා සසඞ්ඛාරෙන සප්පයොගෙන සඞ්ඛාරනිමිත්තං උපට්ඨපෙත්වා කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බායති, තතියචතුත්ථා සමථයානිකා. තෙසං එකො අසඞ්ඛාරෙන අප්පයොගෙන ඉන්ද්‍රියානං බලවත්තා ඉධෙව කිලෙසෙ ඛෙපෙති, එකො ඉන්ද්‍රියානං දුබ්බලත්තා ඉධ අසක්කොන්තො අනන්තරෙ අත්තභාවෙ තදෙව මූලකම්මට්ඨානං පටිලභිත්වා අසඞ්ඛාරෙන අප්පයොගෙන කිලෙසෙ ඛෙපෙතීති වෙදිතබ්බො.

169. Im neunten [Sutta] sind die erste und die zweite Person reine Einsichts-Praktizierende (sukkhavipassakā); sie rufen das Zeichen der Gestaltungen (saṅkhāranimitta) mit Anstrengung und Tatkraft hervor. Unter diesen erlischt der eine aufgrund der Stärke der Fähigkeiten zur Einsicht noch in eben diesem Leben durch das Erlöschen der Befleckungen (kilesaparinibbāna). Der andere, der dies hier wegen der Schwäche seiner Fähigkeiten nicht vermag, erlangt im unmittelbar folgenden Dasein genau dieses ursprūngliche Meditationsobjekt (mūlakammaṭṭhāna) wieder, ruft das Zeichen der Gestaltungen mit Anstrengung und Tatkraft hervor und erlischt so durch das Erlöschen der Befleckungen. Die dritte und vierte Person sind solche, die die Geistesruhe als Fahrzeug nutzen (samathayānikā). Unter ihnen vernichtet der eine ohne Anstrengung und Tatkraft aufgrund der Stärke seiner Fähigkeiten noch in eben diesem Leben die Befleckungen (kilesa). Der andere, der dies hier wegen der Schwäche seiner Fähigkeiten nicht vermag, erlangt im unmittelbar folgenden Dasein genau dieses ursprūngliche Meditationsobjekt wieder und vernichtet die Befleckungen ohne Anstrengung und Tatkraft. So ist dies zu verstehen.

10. යුගනද්ධසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Suttas ūber die gekoppelte Praxis (Yuganaddha-Sutta)

170. දසමෙ සමථපුබ්බඞ්ගමන්ති සමථං පුබ්බඞ්ගමං පුරෙචාරිකං කත්වා. මග්ගො සඤ්ජායතීති පඨමො ලොකුත්තරමග්ගො නිබ්බත්තති. සො තං මග්ගන්ති එකචිත්තක්ඛණිකමග්ගස්ස ආසෙවනාදීනි නාම නත්ථි, දුතියමග්ගාදයො පන උප්පාදෙන්තො තමෙව ආසෙවති භාවෙති බහුලීකරොතීති වුච්චති. විපස්සනාපුබ්බඞ්ගමන්ති විපස්සනං පුබ්බඞ්ගමං පුරෙචාරිකං කත්වා සමථං භාවෙති, පකතියා විපස්සනාලාභී විපස්සනාය ඨත්වා සමාධිං උප්පාදෙතීති අත්ථො.

170. Im zehnten Sutta: Zu „mit Ruhe vorangehend“ (samathapubbaṅgamaṃ): indem man die Ruhe (samatha) zum Vorläufer, zum Vorreiter macht. Zu „der Pfad entsteht“: der erste überweltliche Pfad entsteht. Zu „Er [entfaltet] diesen Pfad“: Für den Pfad, der nur einen einzigen Geistesmoment dauert, gibt es kein sogenanntes wiederholtes Pflegen (āsevana) usw. Doch wenn er den zweiten Pfad usw. hervorbringt, sagt man: „Er pflegt, entfaltet und mehrt eben diesen [ersten Pfad]“. Zu „mit Klarblick vorangehend“ (vipassanapubbaṅgamaṃ): indem man den Klarblick (vipassanā) zum Vorläufer, zum Vorreiter macht, entfaltet man die Ruhe. Der Sinn ist: Wer von Natur aus den Klarblick erlangt hat, gründet sich auf den Klarblick und bringt Konzentration hervor.

යුගනද්ධං භාවෙතීති යුගනද්ධං කත්වා භාවෙති. තත්ථ තෙනෙව චිත්තෙන සමාපත්තිං සමාපජ්ජිත්වා තෙනෙව සඞ්ඛාරෙ සම්මසිතුං න සක්කා. අයං පන යාවතා සමාපත්තියො සමාපජ්ජති, තාවතා සඞ්ඛාරෙ සම්මසති. යාවතා සඞ්ඛාරෙ සම්මසති, තාවතා සමාපත්තියො සමාපජ්ජති. කථං? පඨමජ්ඣානං සමාපජ්ජති, තතො වුට්ඨාය සඞ්ඛාරෙ සම්මසති, සඞ්ඛාරෙ සම්මසිත්වා දුතියජ්ඣානං සමාපජ්ජති. තතො වුට්ඨාය පුන සඞ්ඛාරෙ සම්මසති. සඞ්ඛාරෙ සම්මසිත්වා තතියජ්ඣානං…පෙ… නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපත්තිං සමාපජ්ජති, තතො වුට්ඨාය සඞ්ඛාරෙ සම්මසති. එවමයං සමථවිපස්සනං යුගනද්ධං භාවෙති නාම.

Zu „er entfaltet sie eng verbunden“ (yuganaddhaṃ bhāveti): Er entfaltet sie, indem er sie zu einem Paar verbindet. Dabei ist es unmöglich, mit demselben Geist, mit dem man in eine Errungenschaft eingetreten ist, auch die Gestaltungen (saṅkhāra) zu untersuchen. Dieser Mönch aber untersucht Gestaltungen in dem Maße, wie er in Errungenschaften eintritt; er tritt in Errungenschaften in dem Maße ein, wie er Gestaltungen untersucht. Wie? Er tritt in die erste Vertiefung ein, steht aus dieser auf und untersucht die Gestaltungen. Nach dem Untersuchen der Gestaltungen tritt er in die zweite Vertiefung ein. Nach dem Aufstehen daraus untersucht er wiederum die Gestaltungen. Nach dem Untersuchen der Gestaltungen [tritt er in] die dritte Vertiefung ein ... bis hin zu ... er tritt in die Errungenschaft des Bereichs der Weder-Wahrnehmung-noch-Nicht-Wahrnehmung ein, steht aus dieser auf und untersucht die Gestaltungen. Auf diese Weise entfaltet er Ruhe und Klarblick als ein eng verbundenes Paar.

ධම්මුද්ධච්චවිග්ගහිතන්ති සමථවිපස්සනාධම්මෙසු දසවිපස්සනුපක්කිලෙසසඞ්ඛාතෙන උද්ධච්චෙන විග්ගහිතං, සුග්ගහිතන්ති අත්ථො. සො, ආවුසො, සමයොති ඉමිනා සත්තන්නං සප්පායානං පටිලාභකාලො කථිතො. යං තං චිත්තන්ති යස්මිං සමයෙ තං විපස්සනාවීථිං ඔක්කමිත්වා පවත්තං චිත්තං. අජ්ඣත්තමෙව [Pg.347] සන්තිට්ඨතීති විපස්සනාවීථිං පච්චොත්ථරිත්වා තස්මිංයෙව ගොචරජ්ඣත්තසඞ්ඛාතෙ ආරම්මණෙ සන්තිට්ඨති. සන්නිසීදතීති ආරම්මණවසෙන සම්මා නිසීදති. එකොදි හොතීති එකග්ගං හොති. සමාධියතීති සම්මා ආධියති සුට්ඨපිතං හොති. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව.

Zu „von der Unruhe über die Lehre ergriffen“ (dhammuddhaccaviggahita): inmitten der Zustände von Ruhe und Klarblick durch die Unruhe (uddhacca), welche als die zehn Trübungen des Klarblicks bekannt ist, fehlgeleitet, das heißt falsch erfasst. Zu „Jene Zeit, Bruder“: Damit ist die Zeit des Erlangens der sieben zuträglichen Dinge (sappāya) gemeint. Zu „dieser Geist“: der Geist, der zu jener Zeit in den Prozess des Klarblicks (vipassanāvīthi) eingetreten ist und darin abläuft. Zu „kommt ganz im Inneren zur Ruhe“: nachdem er wieder in den Prozess des Klarblicks eingetreten ist, verweilt er fest in eben jenem Objekt, das als das innere Arbeitsfeld (gocarajjhatta) bezeichnet wird. Zu „setzt sich ab“ (sannisīdati): setzt sich durch die Kraft des Objekts wohlgerichtet ab. Zu „wird einheitlich“ (ekodi hoti): wird einspitzig (ekagga). Zu „konzentriert sich“ (samādhiyati): wird wohlgerichtet, ist gut gefestigt. Das Übrige hier hat eine leicht verständliche Bedeutung.

පටිපදාවග්ගො දුතියො.

Das Kapitel über den Pfad (Paṭipadāvaggo) ist das zweite.

(18) 3. සඤ්චෙතනියවග්ගො

(18) 3. Das Kapitel über das Wollen (Sañcetaniyavaggo).

1. චෙතනාසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Cetanā-Suttas.

171. තතියස්ස පඨමෙ කායෙති කායද්වාරෙ, කායවිඤ්ඤත්තියා සතීති අත්ථො. කායසඤ්චෙතනාහෙතූතිආදීසු කායසඤ්චෙතනා නාම කායද්වාරෙ චෙතනා පකප්පනා. සා අට්ඨ කාමාවචරකුසලවසෙන අට්ඨවිධා, අකුසලවසෙන ද්වාදසවිධාති වීසතිවිධා. තථා වචීසඤ්චෙතනා, තථා මනොසඤ්චෙතනා. අපිචෙත්ථ නව මහග්ගතචෙතනාපි ලබ්භන්ති. කායසඤ්චෙතනාහෙතූති කායසඤ්චෙතනාපච්චයා. උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛන්ති අට්ඨකුසලකම්මපච්චයා නියකජ්ඣත්තෙ සුඛං උප්පජ්ජති, ද්වාදසඅකුසලකම්මපච්චයා දුක්ඛං. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො. අවිජ්ජාපච්චයාවාති අවිජ්ජාකාරණෙනෙව. සචෙ හි අවිජ්ජා ඡාදයමානා පච්චයො හොති, එවං සන්තෙ තීසු ද්වාරෙසු සුඛදුක්ඛානං පච්චයභූතා චෙතනා උප්පජ්ජති. ඉති මූලභූතාය අවිජ්ජාය වසෙනෙතං වුත්තං.

171. Im ersten Sutta des dritten Kapitels: Zu „im Körper“ (kāye): im Körpertor, das heißt, wenn körperliche Anzeige (kāyaviññatti) vorhanden ist. In „aufgrund von körperlichem Wollen“ (kāyasañcetanāhetu) usw. ist das sogenannte „körperliche Wollen“ das Wollen, das Streben im Körpertor. Dieses ist zwanzigfach: achtfach durch das heilsame Wirken im Sinnbereich (kāmāvacarakusala) und zwölffach durch das Unheilsame. Ebenso verhält es sich mit dem sprachlichen Wollen und dem geistigen Wollen. Jedoch erlangt man hier [beim geistigen Wollen] auch die neun Willensentscheidungen des Erhabenen (mahaggatacetanā). Zu „aufgrund von körperlichem Wollen“: bedingt durch das körperliche Wollen. Zu „entsteht im Inneren Glück und Leid“: Durch die Bedingung der acht heilsamen Kamma-Handlungen entsteht Glück im eigenen Inneren, durch die Bedingung der zwölf unheilsamen Kamma-Handlungen Leid. Auch bei den übrigen Toren gilt dieselbe Methode. Zu „bedingt durch Nichtwissen“ (avijjāpaccayā): allein durch die Ursache des Nichtwissens. Denn wenn das Nichtwissen, indem es verhüllt, zur Bedingung wird, entsteht unter diesen Umständen an den drei Toren das Wollen, das die Bedingung für Glück und Leid ist. So wurde dies im Hinblick auf das als Wurzel dienende Nichtwissen gesagt.

සාමං වාතිආදීසු පරෙහි අනාණත්තො සයමෙව අභිසඞ්ඛරොන්තො සාමං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති නාම. යං පන පරෙ සමාදපෙත්වා ආණාපෙත්වා කාරෙන්ති, තස්ස තං කායසඞ්ඛාරං පරෙ අභිසඞ්ඛරොන්ති නාම. යො පන කුසලං කුසලන්ති අකුසලං අකුසලන්ති කුසලවිපාකං කුසලවිපාකොති අකුසලවිපාකං අකුසලවිපාකොති ජානන්තො කායද්වාරෙ වීසතිවිධං කායසඞ්ඛාරං අභිසඞ්ඛරොති, අයං සම්පජානො අභිසඞ්ඛරොති නාම. යො එවං අජානන්තො අභිසඞ්ඛරොති, අයං අසම්පජානො අභිසඞ්ඛරොති නාම. සෙසද්වාරෙසුපි එසෙව නයො.

In „selbst oder“ (sāmaṃ vā) usw.: Wer, ohne von anderen beauftragt worden zu sein, von selbst gestaltet, von dem sagt man, er gestalte die körperliche Gestaltung selbst. Was man jedoch tut, indem man andere anstiftet und beauftragt, von dessen körperlicher Gestaltung sagt man, dass andere sie gestalten. Wer hingegen das Heilsame als heilsam, das Unheilsame als unheilsam, die heilsame Reifung als heilsame Reifung und die unheilsame Reifung als unheilsame Reifung erkennt und am Körpertor die zwanzigfache körperliche Gestaltung gestaltet, von dem sagt man, er gestalte mit klarem Bewusstsein (sampajāno). Wer dies nicht wissend so gestaltet, von dem sagt man, er gestalte ohne klares Bewusstsein (asampajāno). Auch bei den übrigen Toren gilt dieselbe Methode.

තත්ථ [Pg.348] අසම්පජානකම්මං එවං වෙදිතබ්බං – දහරදාරකා ‘‘මාතාපිතූහි කතං කරොමා’’ති චෙතියං වන්දන්ති, පුප්ඵපූජං කරොන්ති, භික්ඛුසඞ්ඝං වන්දන්ති, තෙසං කුසලන්ති අජානන්තානම්පි තං කුසලමෙව හොති. තථා මිගපක්ඛිආදයො තිරච්ඡානා ධම්මං සුණන්ති, සඞ්ඝං වන්දන්ති, චෙතියං වන්දන්ති, තෙසං ජානන්තානම්පි අජානන්තානම්පි තං කුසලමෙව හොති. දහරදාරකා පන මාතාපිතරො හත්ථපාදෙහි පහරන්ති, භික්ඛූනං තලසත්තිකං උග්ගිරන්ති, දණ්ඩං ඛිපන්ති, අක්කොසන්ති. ගාවියො භික්ඛුසඞ්ඝං අනුබන්ධන්ති, සුනඛා අනුබන්ධන්ති, ඩංසන්ති, සීහබ්‍යග්ඝාදයො අනුබන්ධන්ති, ජීවිතා වොරොපෙන්ති. තෙසං ජානන්තානම්පි අජානන්තානම්පි අකුසලකම්මං හොතීති වෙදිතබ්බං.

Dabei ist die ohne klares Bewusstsein vollzogene Handlung (asampajānakamma) wie folgt zu verstehen: Kleine Kinder verehren eine Pagode (cetiya), bringen Blumenopfer dar und verehren die Mönchsgemeinschaft mit dem Gedanken: „Wir tun das, was unsere Eltern tun“. Obwohl sie nicht wissen, dass dies heilsam ist, ist es für sie dennoch heilsam. Ebenso hören Tiere wie Wild und Vögel das Dhamma, verehren die Gemeinschaft und verehren eine Pagode; ob sie es nun wissen oder nicht, ist dies für sie dennoch heilsam. Kleine Kinder hingegen schlagen ihre Eltern mit Händen und Füßen, drohen Mönchen mit erhobener flacher Hand, werfen Stöcke nach ihnen oder beschimpfen sie. Kühe jagen der Mönchsgemeinschaft nach, Hunde jagen ihnen nach und beißen sie, Löwen, Tiger und andere Tiere jagen ihnen nach und berauben sie des Lebens. Es ist zu verstehen, dass dies für sie – ob sie es wissen oder nicht – eine unheilsame Handlung (akusalakamma) ist.

ඉදානි තීසුපි ද්වාරෙසු ආයූහනචෙතනා සමොධානෙතබ්බා. සෙය්‍යථිදං – කායද්වාරෙ සයංකතමූලිකා වීසති චෙතනා, ආණත්තිමූලිකා වීසති, සම්පජානමූලිකා වීසති, අසම්පජානමූලිකා වීසතීති අසීති චෙතනා හොන්ති, තථා වචීද්වාරෙ. මනොද්වාරෙ පන එකෙකස්මිම්පි විකප්පෙ එකූනතිංස කත්වා සතඤ්ච සොළස ච හොන්ති. ඉති සබ්බාපි තීසු ද්වාරෙසු ද්වෙ සතානි ඡසත්තති ච චෙතනා. තා සබ්බාපි සඞ්ඛාරක්ඛන්ධොතෙව සඞ්ඛං ගච්ඡන්ති, තංසම්පයුත්තො වෙදයිතාකාරො වෙදනාක්ඛන්ධො, සඤ්ජානනාකාරො සඤ්ඤාක්ඛන්ධො, චිත්තං විඤ්ඤාණක්ඛන්ධො, කායො උපාදාරූපං, තස්ස පච්චයා චතස්සො ධාතුයො චත්තාරි භූතානීති ඉමෙ පඤ්චක්ඛන්ධා දුක්ඛසච්චං නාම.

Nun müssen die Willensentscheidungen des Anhäufens (āyūhanacetanā) an allen drei Toren zusammengefasst werden. Und zwar wie folgt: Am Körpertor gibt es zwanzig Willensentscheidungen, die auf eigenem Tun beruhen, zwanzig, die auf Anweisung beruhen, zwanzig, die auf klarem Bewusstsein beruhen, und zwanzig, die ohne klares Bewusstsein erfolgen – das macht achtzig Willensentscheidungen; ebenso am Sprachtor. Am Geisttor jedoch ergeben sich, wenn man für jede einzelne Variante 29 ansetzt, einhundertsechzehn. Somit ergeben sich insgesamt an den drei Toren 276 Willensentscheidungen. Alle diese werden schlicht zur Gruppe der Gestaltungen (saṅkhārakkhandha) gezählt. Die damit verbundene Weise des Empfindens ist die Gefühlsgruppe (vedanākkhandha), die Weise des Erkennens ist die Wahrnehmungsgruppe (saññākkhandha), der Geist ist die Bewusstseinsgruppe (viññāṇakkhandha), der Körper ist die abgeleitete Materie (upādārūpa) und seine Bedingungen, die vier Elemente, sind die vier großen Elemente (bhūta). Diese fünf Gruppen zusammen werden die Wahrheit vom Leiden (dukkhasacca) genannt.

ඉමෙසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු අවිජ්ජා අනුපතිතාති ඉමෙසු වුත්තප්පභෙදෙසු චෙතනාධම්මෙසු අවිජ්ජා සහජාතවසෙන ච උපනිස්සයවසෙන ච අනුපතිතා. එවං වට්ටඤ්චෙව වට්ටමූලිකා ච අවිජ්ජා දස්සිතා හොති.

Zu „In diesen Dingen, o Mönche, ist das Nichtwissen gegenwärtig“ (imesu, bhikkhave, dhammesu avijjā anupatitā): In diesen zuvor dargelegten Arten von Willenszuständen ist das Nichtwissen sowohl durch die Weise des Mitentstehens (sahajātavasena) als auch durch die Weise der starken Abhängigkeit (upanissayavasena) eingedrungen. Auf diese Weise werden sowohl der Kreislauf (vaṭṭa) als auch das Nichtwissen as die Wurzel des Kreislaufs aufgezeigt.

එත්තාවතා විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා අරහත්තං පත්තස්ස ඛීණාසවස්ස ඉදානි ථුතිං කරොන්තො අවිජ්ජායත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධාතිආදිමාහ. තත්ථ අසෙසවිරාගනිරොධාති අසෙසවිරාගෙන චෙව අසෙසනිරොධෙන ච. සො කායො න හොතීති ඛීණාසවස්ස කායෙන කරණකම්මං පඤ්ඤායති, චෙතියඞ්ගණසම්මජ්ජනං බොධියඞ්ගණසම්මජ්ජනං අභික්කමනං පටික්කමනං වත්තානුවත්තකරණන්ති එවමාදි. කායද්වාරෙ පනස්ස වීසති චෙතනා අවිපාකධම්මතං [Pg.349] ආපජ්ජන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘සො කායො න හොති, යං පච්චයාස්ස තං උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛ’’න්ති. කායද්වාරප්පවත්තා හි චෙතනා ඉධ කායොති අධිප්පෙතා. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. ඛෙත්තන්තිආදීනිපි කුසලාකුසලකම්මස්සෙව නාමානි. තඤ්හි විපාකස්ස විරුහනට්ඨානට්ඨෙන ඛෙත්තං, පතිට්ඨානට්ඨෙන වත්ථු, කාරණට්ඨෙන ආයතනං, අධිකරණට්ඨෙන අධිකරණන්ති වුච්චති.

Indem er nun denjenigen lobt, der, nachdem er die Einsicht (Vipassanā) so weit entwickelt hat, das Arahatschaft erlangt hat und ein Triebversiegter (Khīṇāsava) geworden ist, sprach er die Worte, beginnend mit: 'avijjāyatveva asesavirāganirodhā' (eben durch das spurlose Vergehen und Aufhören des Nichtwissens). Darin bedeutet 'asesavirāganirodhā': sowohl durch spurloses Vergehen als auch durch spurloses Aufhören. 'Dieser Körper existiert nicht' (so kāyo na hoti) bedeutet: Bei einem Triebversiegten ist die durch den Körper vollzogene Handlung erkennbar, wie etwa das Fegen des Hofes eines Schreins, das Fegen des Hofes des Bodhi-Baumes, das Vorwärtsschreiten, das Zurückweichen, das Erfüllen von Pflichten und Nebenpflichten und so weiter. Doch an seinem Körpertor gelangen die zwanzig Willensentscheidungen (Cetanā) in den Zustand, keine Frucht mehr zu tragen (avipākadhammataṃ). Darum wurde gesagt: 'Dieser Körper existiert nicht, bedingt durch den in ihm inneres Glück oder Leid entsteht.' Denn unter 'Körper' (kāya) ist hier die am Körpertor wirkende Willensentscheidung zu verstehen. Auch bei den beiden anderen Toren gilt dieselbe Methode. 'Feld' (khetta) und so weiter sind ebenfalls Bezeichnungen für heilsames und unheilsames Kamma allein. Dieses wird nämlich als 'Feld' (khetta) bezeichnet im Sinne des Ortes, an dem die Wirkung heranreift; als 'Boden' (vatthu) im Sinne der Grundlage; als 'Bereich' (āyatana) im Sinne der Ursache; und als 'Grundlage' (adhikaraṇa) im Sinne des Beweggrundes.

ඉති සත්ථා එත්තකෙන ඨානෙන තීහි ද්වාරෙහි ආයූහිතකම්මං දස්සෙත්වා ඉදානි තස්ස කම්මස්ස විපච්චනට්ඨානං දස්සෙතුං චත්තාරොමෙ භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ අත්තභාවප්පටිලාභාති පටිලද්ධඅත්තභාවා. අත්තසඤ්චෙතනා කමතීති අත්තනා පකප්පිතචෙතනා වහති පවත්තති.

So zeigte der Lehrer mit dieser Darlegung das durch die drei Tore aufgehäufte Kamma auf und sprach nun, um den Ort des Reifens dieses Kammas zu zeigen, die Worte, beginnend mit: 'Es gibt diese vier, ihr Mönche...' Darin bedeutet 'Erlangung eines individuellen Daseins' (attabhāvappaṭilābhā): die erlangten Existenzen. 'Die eigene Willensentscheidung wirkt' (attasañcetanā kamati) bedeutet: Die von einem selbst hervorgebrachte Willensentscheidung führt fort und ist wirksam.

අත්තසඤ්චෙතනාහෙතු තෙසං සත්තානං තම්හා කායා චුති හොතීතිආදීසු ඛිඩ්ඩාපදොසිකා දෙවා අත්තසඤ්චෙතනාහෙතු චවන්ති. තෙසඤ්හි නන්දනවනචිත්තලතාවනඵාරුසකවනාදීසු දිබ්බරතිසමප්පිතානං කීළන්තානං පානභොජනෙ සති සම්මුස්සති, තෙ ආහාරුපච්ඡෙදෙන ආතපෙ ඛිත්තමාලා විය මිලායන්ති. මනොපදොසිකා දෙවා පරසඤ්චෙතනාහෙතු චවන්ති, එතෙ චාතුමහාරාජිකා දෙවා. තෙසු කිර එකො දෙවපුත්තො ‘‘නක්ඛත්තං කීළිස්සාමී’’ති සපරිවාරො රථෙන වීථිං පටිපජ්ජති. අථඤ්ඤො නික්ඛමන්තො තං පුරතො ගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘කිං, භො, අයං කපණො අදිට්ඨපුබ්බං විය එතං දිස්වා පීතියා උද්ධුමාතො විය ගජ්ජමානො විය ච ගච්ඡතී’’ති කුජ්ඣති. පුරතො ගච්ඡන්තොපි නිවත්තිත්වා තං කුද්ධං දිස්වා කුද්ධා නාම සුවිජානා හොන්තීති කුද්ධභාවමස්ස ඤත්වා ‘‘ත්වං කුද්ධො මය්හං කිං කරිස්සසි, අයං සම්පත්ති මයා දානසීලාදීනං වසෙන ලද්ධා, න තුය්හං වසෙනා’’ති පටිකුජ්ඣති. එකස්මිඤ්හි කුද්ධෙ ඉතරො අකුද්ධො රක්ඛති, උභොසු පන කුද්ධෙසු එකස්ස කොධො ඉතරස්ස පච්චයො හොති, තස්සපි කොධො ඉතරස්ස පච්චයො හොතීති උභො කන්දන්තානංයෙව ඔරොධානං චවන්ති. මනුස්සා අත්තසඤ්චෙතනා ච පරසඤ්චෙතනා ච හෙතු චවන්ති, අත්තසඤ්චෙතනාය ච පරසඤ්චෙතනාය ච හෙතුභූතාය චවන්තීති අත්ථො. මනුස්සා හි කුජ්ඣිත්වා අත්තනාව අත්තානං හත්ථෙහිපි දණ්ඩෙහිපි පහරන්ති, රජ්ජුබන්ධනාදීහිපි බන්ධන්ති, අසිනාපි සීසං ඡින්දන්ති, විසම්පි ඛාදන්ති, පපාතෙපි පතන්ති, උදකම්පි පවිසන්ති, අග්ගිම්පි පවිසන්ති, පරෙපි දණ්ඩෙන වා සත්ථනෙ වා පහරිත්වා මාරෙන්ති. එවං තෙසු අත්තසඤ්චෙතනාපි පරසඤ්චෙතනාපි කමති.

In den Sätzen wie 'Aufgrund der eigenen Willensentscheidung geschieht das Verscheiden jener Wesen aus jener Daseinsform' sterben die durch Vergnügungen verderbten Götter (khiḍḍāpadosikā devā) aufgrund ihrer eigenen Willensentscheidung. Denn während sie sich im Nandana-Hain, im Cittalatā-Hain, im Phārusaka-Hain und anderen Orten vergnügen und ganz dem göttlichen Genuss hingeben, vergessen sie Speise und Trank. Durch den Entzug der Nahrung verwelken sie wie Blumen, die in die pralle Sonne geworfen wurden. Die durch geistigen Groll verderbten Götter (manopadosikā devā) verscheiden aufgrund der Willensentscheidung anderer; dies sind die Götter des Reiches der Vier Großen Könige (Cātumahārājikā devā). Unter ihnen, so heißt es, begibt sich ein Göttersohn mit der Absicht: 'Ich will am Sternenfest teilnehmen', zusammen mit seinem Gefolge auf einem Wagen auf die Straße. Da sieht ihn ein anderer, der gerade herauskommt und vor ihm hergeht, und wird zornig, indem er denkt: 'Was soll das, ihr Herren? Dieser Erbärmliche verhält sich, als hätte man ihn noch nie gesehen; er geht einher, als sei er vor Stolz aufgeblasen und prahlend!' Der Vorangehende wendsich um und sieht, dass jener zornig ist. Da Zornige leicht zu erkennen sind, bemerkt er dessen Zorn und entgegnet voller Zorn: 'Du bist zornig auf mich, aber was willst du mir schon antun? Dieser Wohlstand wurde von mir durch das Wirken von Freigebigkeit, Tugend und so weiter erlangt, nicht durch dich!' Wenn nämlich nur einer zornig ist und der andere nicht, schützt dies vor dem Tod. Wenn jedoch beide zornig sind, wird der Zorn des einen zur Bedingung für den Zorn des anderen, und auch dessen Zorn wird wiederum zur Bedingung für den des ersten; so sterben beide inmitten des Wehklagens ihrer Frauen im Harem. 'Menschen sterben sowohl aufgrund der eigenen Willensentscheidung als auch aufgrund der Willensentscheidung anderer' bedeutet: Sie sterben, weil ihre eigene Willensentscheidung sowie die Willensentscheidung anderer als Ursache wirken. Denn Menschen schlagen sich, wenn sie zornig sind, selbst mit den Händen oder mit Stöcken, binden sich mit Seilen und Ähnlichem, schneiden sich mit dem Schwert den Kopf ab, schlucken Gift, stürzen sich von Klippen herab, gehen ins Wasser oder ins Feuer; ebenso töten andere sie, indem sie sie mit einem Stock oder einer Waffe schlagen. Auf diese Weise wirken bei ihnen sowohl die eigene Willensentscheidung als auch die Willensentscheidung anderer.

කතමෙ [Pg.350] තෙන දෙවා දට්ඨබ්බාති කතමෙ නාම තෙ දෙවා දට්ඨබ්බාති අත්ථො. තෙන වා අත්තභාවෙන කතමෙ දෙවා දට්ඨබ්බාතිපි අත්ථො. කස්මා පන ථෙරො ඉමං පඤ්හං පුච්ඡති, කිං අත්තනා කථෙතුං නප්පහොතීති? පහොති, ඉදං පන පදං අත්තනො සභාවෙන බුද්ධවිසයං පඤ්හන්ති ථෙරො න කථෙසි. තෙන දට්ඨබ්බාති තෙන අත්තභාවෙන දට්ඨබ්බා. අයං පන පඤ්හො හෙට්ඨා කාමාවචරෙපි රූපාවචරෙපි ලබ්භති, භවග්ගෙන පන පරිච්ඡින්දිත්වා කථිතො නිප්පදෙසෙන කථිතො හොතීති භගවතා එවං කථිතො.

'Welche Götter sind durch jene Existenz anzusehen?' (katame tena devā daṭṭhabbā) bedeutet: Welche Götter sind damit gemeint? Oder es bedeutet: Welche Götter sind als jene anzusehen, die diese Existenzform besitzen? Warum aber stellt der Ehrwürdige [Sāriputta] diese Frage? War er etwa selbst nicht in der Lage, sie zu beantworten? Doch, er war dazu in der Lage. Da dieses Thema jedoch seiner Natur nach in den Bereich eines Buddhas (buddhavisaya) fällt, beantwortete der Ehrwürdige die Frage nicht selbst. 'Durch jene anzusehen' bedeutet: durch jene Existenzform anzusehen. Diese Frage lässt sich zwar auch auf den darunter liegenden Sinnesbereich (kāmāvacara) sowie auf den feinstofflichen Bereich (rūpāvacara) anwenden; wenn sie jedoch unter Eingrenzung auf den Gipfel des Daseins (bhavagga) erklärt wird, gilt sie als eine lückenlose (nippadesa) Darlegung. Deshalb wurde sie vom Erhabenen auf diese Weise dargelegt.

ආගන්තාරො ඉත්ථත්තන්ති ඉත්ථභාවං කාමාවචරපඤ්චක්ඛන්ධභාවමෙව ආගන්තාරො, නෙව තත්‍රූපපත්තිකා න උපරූපපත්තිකා හොන්ති. අනාගන්තාරො ඉත්ථත්තන්ති ඉමං ඛන්ධපඤ්චකං අනාගන්තාරො, හෙට්ඨූපපත්තිකා න හොන්ති, තත්‍රූපපත්තිකා වා උපරූපපත්තිකා වා තත්ථෙව වා පරිනිබ්බායිනො හොන්තීති අත්ථො. එත්ථ ච හෙට්ඨිමභවෙ නිබ්බත්තානං වසෙන උපරූපපත්තිකා වෙදිතබ්බා. භවග්ගෙ පනෙතං නත්ථි. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

'Zurückkehrend zu diesem Zustand' (āgantāro itthattaṃ) bedeutet: Sie kehren zu diesem Zustand zurück, nämlich zum Dasein der fūnf Daseinsgruppen des Sinnesbereiches (kāmāvacara). Sie werden weder dort wiedergeboren, noch werden sie in einem höheren Bereich wiedergeboren. 'Nicht zurückkehrend zu diesem Zustand' (anāgantāro itthattaṃ) bedeutet: Sie kehren nicht zu diesen fünf Daseinsgruppen zurück; sie werden nicht in einem niedrigeren Bereich wiedergeboren, sondern werden entweder genau dort wiedergeboren, in einem höheren Bereich wiedergeboren oder sie erlöschen gänzlich genau dort; das ist die Bedeutung. Und hierbei ist die Wiedergeburt in einem höheren Bereich (uparūpapattikā) in Bezug auf jene zu verstehen, die in den niedrigeren Bereichen entstanden sind. Am Gipfel des Daseins (bhavagga) jedoch gibt es dies nicht. Der Rest ist überall in seiner Bedeutung völlig klar.

2. විභත්තිසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Vibhatti-Suttas.

172. දුතියෙ අත්ථපටිසම්භිදාති පඤ්චසු අත්ථෙසු පභෙදගතං ඤාණං. ඔධිසොති කාරණසො. බ්‍යඤ්ජනසොති අක්ඛරසො. අනෙකපරියායෙනාති අනෙකෙහි කාරණෙහි. ආචික්ඛාමීති කථෙමි. දෙසෙමීති පාකටං කත්වා කථෙමි. පඤ්ඤාපෙමීති ජානාපෙමි. පට්ඨපෙමීති පට්ඨපෙත්වා පවත්තෙත්වා කථෙමි. විවරාමීති විවටං කත්වා කථෙමි. විභජාමීති විභජිත්වා කථෙමි. උත්තානීකරොමීති ගම්භීරං උත්තානකං කත්වා කථෙමි. සො මං පඤ්හෙනාති සො මං පඤ්හෙන උපගච්ඡතු. අහං වෙය්‍යාකරණෙනාති අහමස්ස පඤ්හකථනෙන චිත්තං ආරාධෙස්සාමි. යො නො ධම්මානං සුකුසලොති යො අම්හාකං අධිගතධම්මානං සුකුසලො සත්ථා, සො එස සම්මුඛීභූතො. යදි මයා අත්ථපටිසම්භිදා න සච්ඡිකතා, ‘‘සච්ඡිකරොහි තාව සාරිපුත්තා’’ති වත්වා මං පටිබාහිස්සතීති සත්ථු පුරතො නිසින්නකොව සීහනාදං නදති. ඉමිනා උපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉමාසු ච පන පටිසම්භිදාසු තිස්සො පටිසම්භිදා ලොකියා, අත්ථපටිසම්භිදා ලොකියලොකුත්තරාති.

172. Im zweiten [Sutta] bedeutet 'Analytisches Wissen bezüglich der Bedeutung' (atthapaṭisambhidā): das in fünf Bedeutungsbereichen differenzierende Wissen. 'Begrenzt' (odhiso) bedeutet: nach Ursachen (kāraṇaso). 'Nach der Ausdrucksweise' (byañjanaso) bedeutet: nach den Buchstaben (akkharaso). 'Auf vielfältige Weise' (anekapariyāyena) bedeutet: durch vielfältige Gründe. 'Ich verkünde' (ācikkhāmi) bedeutet: ich spreche. 'Ich lehre' (desemi) bedeutet: ich spreche, indem ich es offenbar mache. 'Ich erkläre' (paññāpemi) bedeutet: ich mache es verständlich. 'Ich setze fest' (paṭṭhapemi) bedeutet: ich spreche, indem ich es begründe und in Gang setze. 'Ich enthülle' (vivarāmi) bedeutet: ich spreche, indem ich es offenlege. 'Ich zergliedere' (vibhajāmi) bedeutet: ich spreche, indem ich es analysiere. 'Ich mache es leicht fasslich' (uttānīkaromi) bedeutet: ich spreche, indem ich das Tiefe verständlich mache. 'Er [soll] mich mit einer Frage [ansprechen]' (so maṃ pañhena) bedeutet: er möge mit einer Frage an mich herantreten. 'Ich mit einer Erklärung' (ahaṃ veyyākaraṇena) bedeutet: ich werde sein Herz erfreuen, indem ich seine Frage beantworte. 'Der in unseren Lehren überaus Erfahrene' (yo no dhammānaṃ sukusalot) bedeutet: jener Lehrer, der in den von uns verwirklichten Lehren überaus erfahren ist, dieser ist hier gegenwärtig. Wenn er dächte: 'Falls das analytische Wissen bezüglich der Bedeutung von mir nicht verwirklicht worden ist, wird er mich abweisen, indem er sagt: „Verwirkliche es zuerst, Sāriputta!“' – so stößt er, noch während er direkt vor dem Lehrer sitzt, seinen Löwenruf aus. Auf diese Weise ist die Bedeutung überall zu verstehen. Und unter diesen analytischen Wissensarten (paṭisambhidā) sind drei analytische Wissensarten weltlich (lokiya), während das analytische Wissen bezüglich der Bedeutung sowohl weltlich als auch überweltlich (lokiya-lokuttara) ist.

3. මහාකොට්ඨිකසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Mahākoṭṭhika-Suttas.

173. තතියෙ [Pg.351] ඵස්සායතනානන්ති ඵස්සාකරානං, ඵස්සස්ස උප්පත්තිට්ඨානානන්ති අත්ථො. අත්ථඤ්ඤං කිඤ්චීති එතෙසු අසෙසතො නිරුද්ධෙසු තතො පරං කොචි අප්පමත්තකොපි කිලෙසො අත්ථීති පුච්ඡති. නත්ථඤ්ඤං කිඤ්චීති ඉධාපි ‘‘අප්පමත්තකොපි කිලෙසො නත්ථී’’ති පුච්ඡති. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. ඉමෙ පන චත්තාරොපි පඤ්හෙ සස්සතුච්ඡෙදඑකච්චසස්සතඅමරාවික්ඛෙපවසෙන පුච්ඡති. තෙනස්ස ථෙරො පුච්ඡිතපුච්ඡිතං පටිබාහන්තො මා හෙවන්ති ආහ. එත්ථ හිඉති නිපාතමත්තං, එවං මා භණීති අත්ථො. අත්තූපලද්ධිවසෙනෙව ‘‘අත්ථඤ්ඤං කිඤ්චි අඤ්ඤො කොචි අත්තා නාම අත්ථී’’ති සස්සතාදිආකාරෙන පුච්ඡති. කිං පනෙස අත්තූපලද්ධිකොති? න අත්තූපලද්ධිකො. එවංලද්ධිකො පන තත්ථෙකො භික්ඛු නිසින්නො, සො පුච්ඡිතුං න සක්කොති. තස්ස ලද්ධිං විස්සජ්ජාපනත්ථං එවං පුච්ඡති. යෙපි ච අනාගතෙ එවංලද්ධිකා භවිස්සන්ති, තෙසං ‘‘බුද්ධකාලෙපෙසො පඤ්හො මහාසාවකෙහි විස්සජ්ජිතො’’ති වචනොකාසුපච්ඡෙදනත්ථං පුච්ඡතියෙව.

173. Im dritten Sutta bedeutet 'phassāyatanānaṃ' (die Bereiche des Kontakts) die Wirkungsweisen des Kontakts, d. h. die Entstehungsorte des Kontakts. Mit der Frage 'Gibt es noch etwas anderes?' fragt er, ob nach dem restlosen Erlöschen dieser Bereiche noch irgendeine, selbst eine ganz geringfügige Befleckung existiert. Mit 'Gibt es nicht noch etwas anderes?' fragt er auch hier: 'Gibt es nicht einmal eine geringfügige Befleckung?' Auch bei den verbleibenden zwei Fragen gilt dieselbe Methode. Er stellt diese vier Fragen jedoch im Sinne von Ewigkeit, Vernichtung, teilweiser Ewigkeit und endlosem Zaudern (Aal-Schlüpfrigkeit). Daher wies der ehrwürdige Sāriputta jede seiner Fragen zurück und sagte: 'Nicht so!' Hierbei ist das Wort 'hi' eine bloße Partikel; die Bedeutung ist: 'Sprich nicht so!' Allein aufgrund der Auffassung eines Selbst fragt er in Form von Ewigkeitglauben usw.: 'Gibt es irgendetwas anderes, gibt es irgendein anderes sogenanntes Selbst?' War er (Mahākoṭṭhita) nun jemand, der eine Selbst-Auffassung hatte? Nein, er hatte keine Selbst-Auffassung. Doch ein Mönch mit einer solchen Ansicht saß in der Versammlung, und dieser war unfähig zu fragen. Um dessen Ansicht zu klären, fragte er auf diese Weise. Und auch für jene, die in der Zukunft eine solche Ansicht haben werden, fragt er, um jede Gelegenheit zum Einwand abzuschneiden, damit sie wissen: 'Selbst zur Zeit des Buddha wurde diese Frage von den großen Jüngern beantwortet.'

අප්පපඤ්චං පපඤ්චෙතීති න පපඤ්චෙතබ්බට්ඨානෙ පපඤ්චං කරොති, අනාචරිතබ්බං මග්ගං චරති. තාවතා පපඤ්චස්ස ගතීති යත්තකා ඡන්නං ඵස්සායතනානං ගති, තත්තකාව තණ්හාදිට්ඨිමානප්පභෙදස්ස පපඤ්චස්ස ගති. ඡන්නං, ආවුසො, ඵස්සායතනානං අසෙසවිරාගනිරොධා පපඤ්චනිරොධො පපඤ්චවූපසමොති එතෙසු ඡසු ආයතනෙසු සබ්බසො නිරුද්ධෙසු පපඤ්චාපි නිරුද්ධාව හොන්ති, වූපසන්තාව හොන්තීති අත්ථො. ආරුප්පෙ පන පුථුජ්ජනදෙවතානං කිඤ්චාපි පඤ්ච ඵස්සායතනානි නිරුද්ධානි, ඡට්ඨස්ස පන අනිරුද්ධත්තා තයොපි පපඤ්චා අප්පහීනාව. අපිච පඤ්චවොකාරභවවසෙනෙව පඤ්හො කථිතොති. චතුත්ථෙ ඉමිනාව නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

'Er vervielfältigt das Unvervielfältigbare' bedeutet, dass er dort begriffliche Vielfalt (Vervielfältigung) schafft, wo keine vervielfältigt werden sollte; er beschreitet einen Pfad, den man nicht beschreiten sollte. 'So weit reicht der Bereich der Vervielfältigung' bedeutet: So weit das Entstehen der sechs Kontaktsphären reicht, so weit reicht auch das Entstehen der Vervielfältigung, die in Begehren, Ansichten und Dünkel unterteilt ist. 'Durch das restlose, begehrenfreie Erlöschen der sechs Kontaktsphären, mein Freund, erlischt die Vervielfältigung, kommt die Vervielfältigung zur Ruhe' bedeutet: Wenn diese sechs Bereiche gänzlich erloschen sind, sind auch die Vervielfältigungen völlig erloschen und zur Ruhe gekommen. Im formlosen Bereich sind bei den weltlichen Devas zwar fünf Kontaktsphären erloschen, aber da die sechste (das Geistesorgan) nicht erloschen ist, sind auch die drei Arten der Vervielfältigung nicht überwunden. Überdies wurde diese Frage nur im Hinblick auf das Dasein mit fünf Daseinsgruppen erklärt. Im vierten Sutta ist die Bedeutung auf ebendiese Weise zu verstehen.

5. උපවාණසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Upavāṇa-Suttas.

175-176. පඤ්චමෙ විජ්ජායන්තකරො හොතීති විජ්ජාය වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකරො හොති, සකලං වට්ටදුක්ඛං පරිච්ඡින්නං පරිවටුමං කත්වා තිට්ඨතීති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. සඋපාදානොති සගහණොව හුත්වා. අන්තකරො අභවිස්සාති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තං කත්වා ඨිතො අභවිස්ස. චරණසම්පන්නොති පන්නරසධම්මභෙදෙන චරණෙන සමන්නාගතො. යථාභූතං ජානං [Pg.352] පස්සං අන්තකරො හොතීති යථාසභාවං මග්ගපඤ්ඤාය ජානිත්වා පස්සිත්වා වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තං කත්වා ඨිතො නාම හොතීති අරහත්තනිකූටෙන පඤ්හං නිට්ඨපෙසි. ඡට්ඨං හෙට්ඨා එකකනිපාතවණ්ණනායං වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

175-176. Im fünften Sutta bedeutet 'durch klares Wissen macht er ein Ende', dass er durch das klare Wissen dem Leiden des Daseinskreislaufs ein Ende bereitet; er verweilt, indem er das gesamte Leiden des Kreislaufs begrenzt und abgeschlossen hat. Auch bei den übrigen Begriffen gilt diese Methode. 'Mit Anhaften' bedeutet mit Ergreifen. 'Er hätte ein Ende bereitet' bedeutet, er hätte verweilt, nachdem er dem Leiden des Kreislaufs ein Ende bereitet hätte. 'Vollkommen im Wandel' bedeutet ausgestattet mit den fünfzehn Arten des Wandels. 'Wer den Dingen entsprechend weiß und sieht, bereitet ein Ende' bedeutet: Wer durch die Pfad-Weisheit die Dinge so weiß und sieht, wie sie wirklich sind, der verweilt, nachdem er dem Leiden des Kreislaufs ein Ende bereitet hat. Auf diese Weise schloss er die Frage ab, indem er die Arahatschaft als Höhepunkt setzte. Das sechste Sutta ist gemäß der bereits unten in der Erklärung des Einer-Abschnitts dargelegten Weise zu verstehen.

7. රාහුලසුත්තවණ්ණනා

7. Die Erklärung des Rāhula-Suttas.

177. සත්තමෙ අජ්ඣත්තිකාති කෙසාදීසු වීසතියා කොට්ඨාසෙසු ථද්ධාකාරලක්ඛණා පථවීධාතු. බාහිරාති බහිද්ධා අනින්ද්‍රියබද්ධෙසු පාසාණපබ්බතාදීසු ථද්ධාකාරලක්ඛණා පථවීධාතු. ඉමිනාව නයෙන සෙසාපි ධාතුයො වෙදිතබ්බා. නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තාති ඉදං තයං තණ්හාමානදිට්ඨිග්ගාහපටික්ඛෙපවසෙන වුත්තං. සම්මප්පඤ්ඤාය දට්ඨබ්බන්ති හෙතුනා කාරණෙන මග්ගපඤ්ඤාය පස්සිතබ්බං. දිස්වාති සහවිපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤාය පස්සිත්වා. අච්ඡෙච්ඡි තණ්හන්ති මග්ගවජ්ඣතණ්හං සමූලකං ඡින්දි. විවත්තයි සංයොජනන්ති දසවිධම්පි සංයොජනං විවත්තයි උබ්බත්තෙත්වා පජහි. සම්මා මානාභිසමයාති හෙතුනා කාරණෙන නවවිධස්ස මානස්ස පහානාභිසමයා. අන්තමකාසි දුක්ඛස්සාති වට්ටදුක්ඛං පරිච්ඡින්නං පරිවටුමං අකාසි, කත්වා ඨිතොති අත්ථො. ඉති සත්ථාරා සංයුත්තමහානිකායෙ රාහුලොවාදෙ (සං. නි. 3.91 ආදයො) විපස්සනා කථිතා, චූළරාහුලොවාදෙපි (ම. නි. 3.416 ආදයො) විපස්සනා කථිතා, අම්බලට්ඨිකරාහුලොවාදෙ (ම. නි. 2.107 ආදයො) දහරස්සෙව සතො මුසාවාදා වෙරමණී කථිතා, මහාරාහුලොවාදෙ (ම. නි. 2.113 ආදයො) විපස්සනා කථිතා. ඉමස්මිං අඞ්ගුත්තරමහානිකායෙ අයං චතුකොටිකසුඤ්ඤතා නාම කථිතාති.

177. Im siebten Sutta bedeutet 'innere' das Erd-Element mit der Eigenschaft der Festigkeit in den zwanzig Körperteilen wie Haaren usw. 'Äußere' bezeichnet das Erd-Element mit der Eigenschaft der Festigkeit im Äußeren, in unbelebten Dingen wie Steinen, Bergen usw. Nach genau dieser Methode sind auch die übrigen Elemente zu verstehen. 'Das gehört mir nicht, das bin ich nicht, das ist nicht mein Selbst' – diese drei Sätze wurden gesprochen, um das Ergreifen durch Begehren, Dünkel und Ansichten zurückzuweisen. 'Sollte mit rechter Weisheit gesehen werden' bedeutet, dass es mit triftigem Grund durch die Pfad-Weisheit gesehen werden muss. 'Nachdem man gesehen hat' bedeutet, nachdem man mit der von Einsicht begleiteten Pfad-Weisheit gesehen hat. 'Er hat das Begehren abgeschnitten' bedeutet, er hat das durch den Pfad zu überwindende Begehren mitsamt seinen Wurzeln abgeschnitten. 'Er hat die Fessel abgeworfen' bedeutet, er hat die zehnfache Fessel abgeworfen, d. h. herausgerissen und aufgegeben. 'Durch die vollkommene Überwindung des Dünkels' bedeutet durch das Aufgeben und Überwinden der neunfachen Art von Dünkel aus triftigem Grund. 'Er hat dem Leiden ein Ende gemacht' bedeutet, er hat das Leiden des Kreislaufs begrenzt und abgeschlossen, d. h. er verweilt, nachdem er dies getan hat. So wurde vom Meister im Rāhulovāda-Sutta des Saṃyutta Nikāya die Einsichtsmeditation verkündet, ebenso im Cūḷarāhulovāda-Sutta; im Ambalaṭṭhikarāhulovāda-Sutta wurde ihm, als er noch jung war, die Enthaltung von Falschrede verkündet, und im Mahārāhulovāda-Sutta wurde die Einsichtsmeditation verkündet. In dieser Aṅguttara Nikāya wird dies als die 'Vierfach-Alternative der Leerheit' verkündet.

8. ජම්බාලීසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des Jambālī-Suttas.

178. අට්ඨමෙ සන්තං චෙතොවිමුත්තින්ති අට්ඨන්නං සමාපත්තීනං අඤ්ඤතරං සමාපත්තිං. සක්කායනිරොධන්ති තෙභූමකවට්ටසඞ්ඛාතස්ස සක්කායස්ස නිරොධං, නිබ්බානන්ති අත්ථො. න පක්ඛන්දතීති ආරම්මණවසෙන න පක්ඛන්දති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. න පාටිකඞ්ඛොති න පාටිකඞ්ඛිතබ්බො. ලෙපගතෙනාති ලෙපමක්ඛිතෙන.

178. Im achten Sutta bedeutet 'die friedvolle Befreiung des Geistes' eine bestimmte der acht Errungenschaften. 'Das Erlöschen der Persönlichkeit' bedeutet das Erlöschen der Persönlichkeit, die als der Daseinskreislauf der drei Ebenen bezeichnet wird, d. h. Nibbāna. 'Er dringt nicht vor' bedeutet, er dringt nicht kraft des Objekts vor. Auch bei den übrigen Begriffen gilt diese Methode. 'Ist nicht zu erwarten' bedeutet, dass es nicht zu erwarten ist. 'Mit Klebrigem versehen' bedeutet mit Klebrigem beschmiert.

ඉමස්මිඤ්ච [Pg.353] පනත්ථෙ නදීපාරං ගන්තුකාමපුරිසොපම්මං ආහරිතබ්බං – එකො කිර පුරිසො චණ්ඩසොතාය වාළමච්ඡාකුලාය නදියා පාරං ගන්තුකාමො ‘‘ඔරිමං තීරං සාසඞ්කං සප්පටිභයං, පාරිමං තීරං ඛෙමං අප්පටිභයං, කිං නු ඛො කත්වා පාරං ගමිස්සාමී’’ති පටිපාටියා ඨිතෙ අට්ඨ කකුධරුක්ඛෙ දිස්වා ‘‘සක්කා ඉමාය රුක්ඛපටිපාටියා ගන්තු’’න්ති මනසිකත්වා ‘‘කකුධරුක්ඛා නාම මට්ඨසාඛා හොන්ති, සාඛාය හත්ථා න සණ්ඨහෙය්‍යු’’න්ති නිග්‍රොධපිලක්ඛරුක්ඛාදීනං අඤ්ඤතරස්ස ලාඛාය හත්ථපාදෙ මක්ඛෙත්වා දක්ඛිණහත්ථෙන එකං සාඛං ගණ්හි. හත්ථො තත්ථෙව ලගි. පුන වාමහත්ථෙන දක්ඛිණපාදෙන වාමපාදෙනාති චත්තාරොපි හත්ථපාදා තත්ථෙව ලගිංසු. සො අධොසිරො ලම්බමානො උපරිනදියං දෙවෙ වුට්ඨෙ පුණ්ණාය නදියා සොතෙ නිමුග්ගො කුම්භීලාදීනං භක්ඛො අහොසි.

Zu diesem Thema sollte das Gleichnis von dem Mann herangezogen werden, der das andere Flussufer erreichen wollte: Es heißt, ein Mann wollte einen Fluss mit reißender Strömung und voller wilder Fische überqueren. Er dachte: 'Das diesseitige Ufer ist gefahrvoll und schreckenerregend, das jenseitige Ufer ist sicher und frei von Schrecken. Was kann ich tun, um hinüberzugelangen?' Da sah er acht in einer Reihe stehende Kakudha-Bäume und dachte: 'Es ist möglich, über diese Baumreihe hinüberzugehen.' Doch er bedachte: 'Kakudha-Bäume haben glatte Äste, sodass die Hände keinen Halt finden würden.' Er beschmierte daher seine Hände und Füße mit dem klebrigen Harz eines Banyan- oder Pilakkha-Baumes und ergriff mit der rechten Hand einen Ast. Seine Hand blieb sogleich daran kleben. Danach griff er mit der linken Hand, dem rechten Fuß und dem linken Fuß zu, sodass alle vier Gliedmaßen dort kleben blieben. Kopfüber herabhängend wurde er, als es flussaufwärts regnete und der Fluss anschwoll, von der Strömung des überfluteten Flusses unter Wasser gezogen und wurde zur Beute von Krokodilen und anderen Raubtieren.

තත්ථ නදීසොතං විය සංසාරසොතං දට්ඨබ්බං, සොතස්ස පාරං ගන්තුකාමපුරිසො විය යොගාවචරො, ඔරිමතීරං විය සක්කායො, පාරිමතීරං විය නිබ්බානං, පටිපාටියා ඨිතා අට්ඨ කකුධරුක්ඛා විය අට්ඨ සමාපත්තියො, ලෙපමක්ඛිතෙන හත්ථෙන සාඛාගහණං විය ඣානවිපස්සනානං පාරිපන්ථිකෙ අසොධෙත්වා සමාපත්තිසමාපජ්ජනං, චතූහි හත්ථපාදෙහි සාඛාය බද්ධස්ස ඔලම්බනං විය පඨමජ්ඣානෙ නිකන්තියා ලග්ගකාලො, උපරිසොතෙ වුට්ඨි විය ඡසු ද්වාරෙසු කිලෙසානං උප්පන්නකාලො, නදියා පුණ්ණාය සොතෙ නිමුග්ගස්ස කුම්භීලාදීනං භක්ඛභූතකාලො විය සංසාරසොතෙ නිමුග්ගස්ස චතූසු අපායෙසු දුක්ඛානුභවනකාලො වෙදිතබ්බො.

Hierbei ist der Strom des Samsara wie der Strom eines Flusses zu betrachten; der Yoga-Praktizierende wie ein Mensch, der an das jenseitige Ufer des Stromes gelangen will; die eigene Persönlichkeit wie das diesseitige Ufer; das Nibbāna wie das jenseitige Ufer; die acht Errungenschaften wie acht Kakudha-Bäume, die in einer Reihe stehen; das Eintreten in eine Errungenschaft, ohne zuvor die Hindernisse für die Vertiefungen und die Hellsicht bereinigt zu haben, wie das Greifen nach einem Ast mit einer klebrigen Hand; die Zeit des Verhaftetseins durch Anhaftung an die erste Vertiefung wie das Herabhängen eines Menschen, der mit allen vieren an einen Ast geklammert ist; die Zeit des Entstehens der Befleckungen an den sechs Toren wie Regen im Oberlauf des Flusses; und die Zeit des Erleidens von Leiden in den vier niederen Welten durch einen im Strom des Samsara Versunkenen ist zu verstehen wie die Zeit, in der einer, der im Strom des angeschwollenen Flusses versunken ist, zur Beute von Krokodilen und anderen Ungeheuern wird.

සුද්ධෙන හත්ථෙනාති සුධොතෙන පරිසුද්ධහත්ථෙන. ඉමස්මිම්පි අත්ථෙ තාදිසමෙව ඔපම්මං කාතබ්බං – තථෙව හි පාරං ගන්තුකාමො පුරිසො ‘‘කකුධරුක්ඛා නාම මට්ඨසාඛා, කිලිට්ඨහත්ථෙන ගණ්හන්තස්ස හත්ථො පරිගලෙය්‍යා’’ති හත්ථපාදෙ සුධොතෙ කත්වා එකං සාඛං ගණ්හිත්වා පඨමං රුක්ඛං ආරුළ්හො. තතො ඔතරිත්වා දුතියං…පෙ… තතො ඔතරිත්වා අට්ඨමං, අට්ඨමරුක්ඛතො ඔතරිත්වා පාරිමතීරෙ ඛෙමන්තභූමිං ගතො.

„Mit reiner Hand“ bedeutet mit einer gut gewaschenen, völlig reinen Hand. Auch in dieser Bedeutung ist genau ein solches Gleichnis anzuwenden: Ebenso wusch nämlich ein Mensch, der an das jenseitige Ufer gelangen wollte, seine Hände und Füße gut, da er dachte: „Die Kakudha-Bäume haben glatte Äste; wenn man sie mit einer schmutzigen Hand greift, könnte die Hand abrutschen“, ergriff einen Ast und stieg auf den ersten Baum. Nachdem er von diesem herabgestiegen war, stieg er auf den zweiten … und so weiter … nachdem er von diesem herabgestiegen war, auf den achten; und nachdem er vom achten Baum herabgestiegen war, gelangte er auf das sichere Land am jenseitigen Ufer.

තත්ථ ‘‘ඉමෙහි රුක්ඛෙහි පාරිමතීරං ගමිස්සාමී’’ති තස්ස පුරිසස්ස චින්තිතකාලො විය යොගිනො ‘‘අට්ඨ සමාපත්තියො සමාපජ්ජිත්වා සමාපත්තිතො [Pg.354] වුට්ඨාය අරහත්තං ගමිස්සාමී’’ති චින්තිතකාලො, සුද්ධෙන හත්ථෙන සාඛාගහණං විය ඣානවිපස්සනානං පාරිපන්ථිකධම්මෙ සොධෙත්වා සමාපත්තිසමාපජ්ජනං. තත්ථ පඨමරුක්ඛාරොහණකාලො විය පඨමජ්ඣානසමාපත්තිකාලො, පඨමරුක්ඛතො ඔරුය්හ දුතියං ආරුළ්හකාලො විය පඨමජ්ඣානෙ නිකන්තියා අබද්ධස්ස තතො වුට්ඨාය දුතියජ්ඣානසමාපන්නකාලො…පෙ… සත්තමරුක්ඛතො ඔරුය්හ අට්ඨමං ආරුළ්හකාලො විය ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසමාපත්තියං නිකන්තියා අබද්ධස්ස තතො වුට්ඨාය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසමාපන්නකාලො. අට්ඨමරුක්ඛතො ඔරුය්හ පාරිමතීරං ඛෙමන්තභූමිං ගතකාලො විය නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නිකන්තියා අබද්ධස්ස සමාපත්තිතො වුට්ඨාය සඞ්ඛාරෙ සම්මසිත්වා අරහත්තප්පත්තකාලො වෙදිතබ්බො.

Hierbei ist die Zeit, in der jener Mensch dachte: „Mithilfe dieser Bäume werde ich an das jenseitige Ufer gelangen“, wie die Zeit des Übenden, der denkt: „Nachdem ich in die acht Errungenschaften eingetreten und aus den Errungenschaften aufgetaucht bin, werde ich zur Arhatschaft gelangen“; das Ergreifen eines Astes mit reiner Hand ist wie das Eintreten in eine Errungenschaft, nachdem man die hindernisreichen Zustände für die Vertiefungen und die Hellsicht bereinigt hat. Darin ist die Zeit des Ersteigens des ersten Baumes wie die Zeit des Erreichens der ersten Vertiefung; die Zeit des Herabsteigens vom ersten Baum und des Ersteigens des zweiten ist wie die Zeit des Eintretens in die zweite Vertiefung nach dem Auftauchen aus der ersten Vertiefung, ohne durch Anhaftung an sie gebunden zu sein … und so weiter … die Zeit des Herabsteigens vom siebten Baum und des Ersteigens des achten ist wie die Zeit des Eintretens in die Errungenschaft des Gebiets der Weder-Wahrnehmung-noch-Nichtwahrnehmung nach dem Auftauchen aus der Errungenschaft des Gebiets der Nichtsheit, ohne durch Anhaftung an sie gebunden zu sein. Die Zeit des Herabsteigens vom achten Baum und des Betretens des sicheren Landes am jenseitigen Ufer ist zu verstehen wie die Zeit des Erreichens der Arhatschaft nach dem Auftauchen aus der Errungenschaft des Gebiets der Weder-Wahrnehmung-noch-Nichtwahrnehmung, ohne durch Anhaftung an sie gebunden zu sein, und nach dem gründlichen Ergründen der Gestaltungen.

අවිජ්ජාප්පභෙදං මනසි කරොතීති අට්ඨසු ඨානෙසු අඤ්ඤාණභූතාය ගණබහලමහාඅවිජ්ජාය පභෙදසඞ්ඛාතං අරහත්තං මනසි කරොති. න පක්ඛන්දතීති ආරම්මණවසෙනෙව න පක්ඛන්දති. ජම්බාලීති ගාමතො නික්ඛන්තස්ස මහාඋදකස්ස පතිට්ඨානභූතො මහාආවාටො. අනෙකවස්සගණිකාති ගාමස්ස වා නගරස්ස වා උප්පන්නකාලෙයෙව උප්පන්නත්තා අනෙකානි වස්සගණානි උප්පන්නාය එතිස්සාති අනෙකවස්සගණිකා. ආයමුඛානීති චතස්සො පවිසනකන්දරා. අපායමුඛානීති අපවාහනච්ඡිද්දානි. න ආළිප්පභෙදො පාටිකඞ්ඛොති න පාළිප්පභෙදො පාටිකඞ්ඛිතබ්බො. න හි තතො උදකං උට්ඨාය පාළිං භින්දිත්වා කචවරං ගහෙත්වා මහාසමුද්දං පාපුණාති.

„Er richtet den Geist auf die Überwindung der Unwissenheit“ bedeutet: Er richtet den Geist auf die Arhatschaft, welche als die Überwindung der dichten, großen Unwissenheit bezeichnet wird, die im Nichtwissen bezüglich der acht Bereiche besteht. „Er dringt nicht vor“ bedeutet: Er dringt allein aufgrund des Objekts nicht vor. „Jambālī“ bezeichnet eine große Grube, die als Auffangbecken für die großen Wassermassen dient, die aus dem Dorf abfließen. „Viele Jahre alt“ bedeutet: Da sie genau zu der Zeit entstand, als das Dorf oder die Stadt entstand, besteht sie seit vielen Reihen von Jahren; daher heißt sie „viele Jahre alt“. „Zuflussöffnungen“ bezeichnet die vier Einlasskanäle. „Abflussöffnungen“ bezeichnet die Abflusslöcher. „Ein Durchbrechen des Dammes ist nicht zu erwarten“ bedeutet: Ein Durchbrechen des Dammes ist nicht zu erwarten. Denn von dort steigt kein Wasser an, bricht den Damm, reißt den Unrat mit sich und gelangt in den großen Ozean.

ඉමස්ස පනත්ථස්ස විභාවනත්ථං උය්‍යානගවෙසකඔපම්මං ආහරිතබ්බං. එකො කිර නගරවාසිකො කුලපුත්තො උය්‍යානං ගවෙසන්තො නගරතො නාතිදූරෙ නච්චාසන්නෙ මහන්තං ජම්බාලිං අද්දස. සො ‘‘ඉමස්මිං ඨානෙ රමණීයං උය්‍යානං භවිස්සතී’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා කුද්දාලං ආදාය චත්තාරිපි කන්දරානි පිධාය අපවාහනච්ඡිද්දානි විවරිත්වා අට්ඨාසි. දෙවො න සම්මා වස්සි, අවසෙසඋදකං අපවාහනච්ඡිද්දෙන පරිස්සවිත්වා ගතං. චම්මඛණ්ඩපිලොතිකාදීනි තත්ථෙව පූතිකානි ජාතානි, පාණකා සණ්ඨිතා, සමන්තා අනුපගමනීයා ජාතා. උපගතානම්පි නාසාපුටෙ පිධාය පක්කමිතබ්බං හොති[Pg.355]. සො කතිපාහෙන ආගන්ත්වා පටික්කම්ම ඨිතො ඔලොකෙත්වා ‘‘න සක්කා උපගන්තු’’න්ති පක්කාමි.

Um diese Bedeutung zu verdeutlichen, ist das Gleichnis von demjenigen anzuführen, der nach einem Garten sucht. Ein in der Stadt wohnender Sohn aus gutem Hause, der nach einem Garten suchte, sah, so heißt es, nicht weit und nicht zu nahe von der Stadt eine große Sumpfgrube. Er dachte bei sich: „An diesem Ort wird ein herrlicher Garten entstehen“, nahm eine Hacke, verschloss alle vier Kanäle, öffnete die Abflusslöcher und wartete. Der Regen blieb jedoch aus, und das restliche Wasser sickerte durch die Abflusslöcher weg. Lederreste, Lumpen und dergleichen verfaulten genau dort, Ungeziefer breitete sich aus, und der Ort wurde ringsum völlig unpassierbar. Selbst wenn sich jemand ihm näherte, musste er sich die Nase zuhalten und wieder weggehen. Nach einigen Tagen kam jener Mann herbei, blieb in einigem Abstand stehen, blickte darauf und ging mit den Worten davon: „Man kann sich dem nicht nähern“.

තත්ථ නගරවාසී කුලපුත්තො විය යොගාවචරො දට්ඨබ්බො, උය්‍යානං ගවෙසන්තෙන ගාමද්වාරෙ ජම්බාලියා දිට්ඨකාලො විය චාතුමහාභූතිකකායො, ආයමුඛානං පිහිතකාලො විය ධම්මස්සවනොදකස්ස අලද්ධකාලො, අපායමුඛානං විවටකාලො විය ඡද්වාරිකසංවරස්ස විස්සට්ඨකාලො, දෙවස්ස සම්මා අවුට්ඨකාලො විය සප්පායකම්මට්ඨානස්ස අලද්ධකාලො, අවසෙසඋදකස්ස අපායමුඛෙහි පරිස්සවිත්වා ගතකාලො විය අබ්භන්තරෙ ගුණානං පරිහීනකාලො, උදකස්ස උට්ඨාය පාළිං භින්දිත්වා කචවරං ආදාය මහාසමුද්දං පාපුණිතුං අසමත්ථකාලො විය අරහත්තමග්ගෙන අවිජ්ජාපාළිං භින්දිත්වා කිලෙසරාසිං විධමිත්වා නිබ්බානං සච්ඡිකාතුං අසමත්ථකාලො, චම්මඛණ්ඩපිලොතිකාදීනං තත්ථෙව පූතිභාවො විය අබ්භන්තරෙ රාගාදිකිලෙසෙහි පරිපූරිතකාලො, තස්ස ආගන්ත්වා දිස්වා විප්පටිසාරිනො ගතකාලො විය වට්ටසමඞ්ගිපුග්ගලස්ස වට්ටෙ අභිරතකාලො වෙදිතබ්බො.

Darin ist der Yoga-Praktizierende wie der in der Stadt wohnende Sohn aus gutem Hause zu betrachten; der aus den vier großen Elementen bestehende Körper ist wie der Zeitpunkt, an dem die Sumpfgrube am Dorfeingang von dem nach einem Garten Suchenden erblickt wird; die Zeit, in der man das Wasser des Hörens der Lehre nicht erlangt, ist wie die Zeit, in der die Zuflussöffnungen verschlossen sind; die Zeit, in der die Zügelung an den sechs Toren aufgegeben ist, ist wie die Zeit, in der die Abflussöffnungen geöffnet sind; die Zeit, in der man kein geeignetes Meditationsobjekt erlangt, ist wie die Zeit, in der der Regen ausbleibt; die Zeit, in der die inneren Tugenden schwinden, ist wie die Zeit, in der das restliche Wasser durch die Abflussöffnungen wegsickert; die Zeit der Unfähigkeit, das Nibbāna zu verwirklichen, indem man durch den Pfad der Arhatschaft den Damm der Unwissenheit bricht und das Heer der Befleckungen vernichtet, ist wie die Zeit, in der das Wasser unfähig ist, anzusteigen, den Damm zu brechen, den Unrat mit sich zu reißen und in den großen Ozean zu gelangen; die Zeit, in der das Innere mit Befleckungen wie Gier und so weiter angefüllt ist, ist wie das Verfaulen von Lederresten, Lumpen und dergleichen genau an jenem Ort; und die Zeit, in der eine im Kreislauf der Wiedergeburten verfangene Person am Kreislauf Gefallen findet, ist zu verstehen wie die Zeit des Weggehens jenes Mannes, der herbeikam, es sah, enttäuscht war und wieder ging.

ආළිප්පභෙදො පාටිකඞ්ඛොති පාළිප්පභෙදො පාටිකඞ්ඛිතබ්බො. තතො හි උදකං උට්ඨාය පාළිං භින්දිත්වා කචවරං ආදාය මහාසමුද්දං පාපුණිතුං සක්ඛිස්සතීති අත්ථො.

„Ein Durchbrechen des Dammes ist zu erwarten“ bedeutet: Ein Durchbrechen des Dammes ist zu erwarten. Dies bedeutet nämlich, dass das Wasser von dort ansteigen, den Damm brechen, den Unrat mit sich reißen und in den großen Ozean gelangen kann.

ඉධාපි තදෙව ඔපම්මං ආහරිතබ්බං. තත්ථ ආයමුඛානං විවටකාලො විය සප්පායධම්මස්සවනස්ස ලද්ධකාලො, අපායමුඛානං පිහිතකාලො විය ඡසු ද්වාරෙසු සංවරස්ස පච්චුපට්ඨිතකාලො, දෙවස්ස සම්මා වුට්ඨකාලො විය සප්පායකම්මට්ඨානස්ස ලද්ධකාලො, උදකස්ස උට්ඨාය පාළිං භින්දිත්වා කචවරං ආදාය මහාසමුද්දං පත්තකාලො විය අරහත්තමග්ගෙන අවිජ්ජං භින්දිත්වා අකුසලරාසිං විධමිත්වා අරහත්තං සච්ඡිකතකාලො, ආයමුඛෙහි පවිට්ඨෙන උදකෙන සරස්ස පරිපුණ්ණකාලො විය අබ්භන්තරෙ ලොකුත්තරධම්මෙහි පරිපුණ්ණකාලො, සමන්තතො වතිං කත්වා රුක්ඛෙ රොපෙත්වා උය්‍යානමජ්ඣෙ පාසාදං මාපෙත්වා නාටකානි පච්චුපට්ඨපෙත්වා සුභොජනං භුඤ්ජන්තස්ස නිසින්නකාලො විය ධම්මපාසාදං ආරුය්හ [Pg.356] නිබ්බානාරම්මණං ඵලසමාපත්තිං අප්පෙත්වා නිසින්නකාලො වෙදිතබ්බො. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. දෙසනා පන ලොකියලොකුත්තරමිස්සිකා කථිතාති.

Auch hier ist genau dasselbe Gleichnis heranzuziehen. Dabei ist dies wie folgt zu verstehen: Die Zeit des geöffneten Zuflusses ist wie die Zeit des Erlangens des Anhörens der zuträglichen Lehre; die Zeit des geschlossenen Abflusses ist wie die Zeit der gegenwärtigen Zügelung an den sechs Toren; die Zeit des rechten Abregnens des Deva ist wie die Zeit des Erlangens eines zuträglichen Meditationsobjektes; die Zeit, in der das Wasser ansteigt, den Damm bricht, den Unrat mitreißt und den Ozean erreicht, ist wie die Zeit, in der man durch den Pfad der Heiligkeit die Unwissenheit bricht, die Menge des Unheilsamen vertreibt und die Heiligkeit verwirklicht; die Zeit, in der der See mit dem durch die Zuflüsse eingeströmten Wasser gefüllt ist, ist wie die Zeit, in der man im Inneren mit den überweltlichen Geisteszuständen erfüllt ist; die Zeit, in der man ringsum einen Zaun errichtet, Bäume gepflanzt, inmitten des Gartens einen Palast erbaut, Tänzerinnen aufgestellt hat und dasitzend eine köstliche Speise genießt, ist wie die Zeit, in der man den Palast der Lehre besteigt, sich auf das Nibbāna als Objekt ausrichtet, die Frucht-Erreichung erlangt und dasitzt. Der Rest ist hier von ganz klarer Bedeutung. Die Verkündigung aber wurde als eine Mischung aus Weltlichem und Überweltlichem dargelegt.

9. නිබ්බානසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Nibbāna-Suttas

179. නවමෙ හානභාගියා සඤ්ඤාතිආදීසු ‘‘පඨමස්ස ඣානස්ස ලාභිං කාමසහගතා සඤ්ඤාමනසිකාරා සමුදාචරන්ති, හානභාගිනී පඤ්ඤා’’ති (විභ. 799) අභිධම්මෙ වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. යථාභූතං නප්පජානන්තීති යථාසභාවතො මග්ගඤාණෙන න ජානන්ති.

179. Im neunten [Sutta] ist bezüglich „Wahrnehmungen, die zum Verfall beitragen“ und so weiter, die Bedeutung genau nach der im Abhidhamma dargelegten Methode zu verstehen: „Demjenigen, der die erste Vertiefung erlangt hat, drängen sich mit den Sinnengenüssen verbundene Wahrnehmungen und Aufmerksamkeiten auf; dies ist die zum Verfall beitragende Weisheit“ (Vibh. 799). „Sie erkennen es nicht, wie es wirklich ist“ (yathābhūtaṃ nappajānantī) bedeutet, sie erkennen es nicht gemäß ihrer wahren Natur durch das Pfad-Wissen.

10. මහාපදෙසසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Mahāpadesa-Suttas

180. දසමෙ භොගනගරෙ විහරතීති පරිනිබ්බානසමයෙ චාරිකං චරන්තො තං නගරං පත්වා තත්ථ විහරති. ආනන්දචෙතියෙති ආනන්දයක්ඛස්ස භවනට්ඨානෙ පතිට්ඨිතවිහාරෙ. මහාපදෙසෙති මහාඔකාසෙ මහාඅපදෙසෙ වා, බුද්ධාදයො මහන්තෙ මහන්තෙ අපදිසිත්වා වුත්තානි මහාකාරණානීති අත්ථො. නෙව අභිනන්දිතබ්බන්ති හට්ඨතුට්ඨෙහි සාධුකාරං දත්වා පුබ්බෙව න සොතබ්බං. එවං කතෙ හි පච්ඡා ‘‘ඉදං න සමෙතී’’ති වුච්චමානොපි ‘‘කිං පුබ්බෙව අයං ධම්මො, ඉදානි න ධම්මො’’ති වත්වා ලද්ධිං න විස්සජ්ජෙති. නප්පටික්කොසිතබ්බන්ති ‘‘කිං එස බාලො වදතී’’ති එවං පුබ්බෙව න වත්තබ්බං. එවං වුත්තෙ හි වත්තුං යුත්තම්පි න වක්ඛති. තෙනාහ – අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වාති. පදබ්‍යඤ්ජනානීති පදසඞ්ඛාතානි බ්‍යඤ්ජනානි. සාධුකං උග්ගහෙත්වාති ‘‘ඉමස්මිං ඨානෙ පාළි වුත්තා, ඉමස්මිං ඨානෙ අත්ථො වුත්තො, ඉමස්මිං ඨානෙ අනුසන්ධි කථිතා, ඉමස්මිං ඨානෙ පුබ්බාපරං කථිත’’න්ති සුට්ඨු ගහෙත්වා. සුත්තෙ ඔතාරෙතබ්බානීති සුත්තෙ ඔතරිතබ්බානි. විනයෙ සන්දස්සෙතබ්බානීති විනයෙ සංසන්දෙතබ්බානි.

180. Im zehnten bedeutet „er weilt im Bhoganagara“: Während er zur Zeit des Parinibbāna auf Wanderschaft war, erreichte er jene Stadt und weilte dort. „Am Ānanda-Heiligtum“ (ānandacetiye) bedeutet in dem Kloster, das an der Stätte des Wohnorts des Yakkha Ānanda errichtet wurde. „Große Autoritäten“ (mahāpadese) bedeutet „große Anlässe“ oder „große Verweise“; die Bedeutung ist: große Gründe, die unter Verweis auf große [Persönlichkeiten] wie den Buddha und andere dargelegt wurden. „Es soll weder gutgeheißen werden“ (neva abhinanditabbaṃ) bedeutet, man soll es nicht voreilig anhören, indem man freudig erregt Beifall spendet. Denn wenn man so handelt, wird man, selbst wenn man später darauf hingewiesen wird mit den Worten: „Dies stimmt nicht überein“, sagen: „Wie, war dies zuvor die Lehre und ist es jetzt keine Lehre mehr?“, und seine Ansicht nicht aufgeben. „Es soll nicht zurückgewiesen werden“ (nappaṭikkositabbaṃ) bedeutet, man soll nicht voreilig sagen: „Was redet dieser Tor da?“. Denn wenn dies gesagt wird, wird er selbst das, was zu sagen angemessen wäre, nicht vorbringen. Deshalb heißt es: „Ohne gutzuheißen und ohne zurückzuweisen“ (anabhinanditvā appaṭikkositvā). „Worte und Silben“ (padabyañjanāni) bedeutet die als Worte bezeichneten Silben. „Gut einprägen“ (sādhukaṃ uggahetvā) bedeutet, es richtig zu erfassen: „An dieser Stelle wurde der Pāli-Text gesprochen, an dieser Stelle die Bedeutung erklärt, an dieser Stelle die Verknüpfung dargelegt, an dieser Stelle der Zusammenhang von Vorhergehendem und Nachfolgendem erörtert“. „Sollen in die Suttas eingeordnet werden“ (sutte otāretabbāni) bedeutet, sie sollen in die Suttas eingehen. „Sollen im Vinaya verglichen werden“ (vinaye sandassetabbānī) bedeutet, sie sollen mit dem Vinaya abgeglichen werden.

එත්ථ ච සුත්තන්ති විනයො වුත්තො. යථාහ – ‘‘කත්ථ පටික්ඛිත්තං, සාවත්ථියං සුත්තවිභඞ්ගෙ’’ති (චූළව. 457) විනයොති ඛන්ධකො. යථාහ – ‘‘විනයාතිසාරෙ’’ති. එවං විනයපිටකම්පි න පරියාදියති. උභතොවිභඞ්ගා පන සුත්තං, ඛන්ධකපරිවාරා [Pg.357] විනයොති එවං විනයපිටකං පරියාදියති. අථ වා සුත්තන්තපිටකං සුත්තං, විනයපිටකං විනයොති එවං ද්වෙයෙව පිටකානි පරියාදියන්ති. සුත්තන්තාභිධම්මපිටකානි වා සුත්තං, විනයපිටකං විනයොති එවම්පි තීණි පිටකානි න තාව පරියාදියන්ති. අසුත්තනාමකඤ්හි බුද්ධවචනං නාම අත්ථි. සෙය්‍යථිදං – ජාතකං පටිසම්භිදා නිද්දෙසො සුත්තනිපාතො ධම්මපදං උදානං ඉතිවුත්තකං විමානවත්ථු පෙතවත්ථු ථෙරගාථා ථෙරීගාථා අපදානන්ති.

Und hier wird mit „Sutta“ der Vinaya bezeichnet. Wie es heißt: „Wo wurde es verboten? In Sāvatthī, im Suttavibhaṅge“ (Cūḷavagga 457); mit „Vinaya“ ist der Khandhaka gemeint. Wie es heißt: „Im Vinayātisāra“. So schließt dies auch den Vinayapiṭaka nicht vollständig ein. Wenn man jedoch festlegt: Die beiden Vibhaṅgas sind das „Sutta“, und Khandhaka sowie Parivāra sind der „Vinaya“, so umfasst dies das gesamte Vinayapiṭaka. Oder aber: Das Suttantapiṭaka ist das „Sutta“, das Vinayapiṭaka ist der „Vinaya“; so werden nur diese beiden Piṭakas erfasst. Oder das Suttanta- und das Abhidhammapiṭaka sind das „Sutta“, und das Vinayapiṭaka ist der „Vinaya“; auch so werden die drei Piṭakas noch nicht vollständig erfasst. Denn es gibt in der Tat Buddha-Wort, das nicht den Namen „Sutta“ trägt. Wie nämlich: Jātaka, Paṭisambhidā, Niddesa, Suttanipāta, Dhammapada, Udāna, Itivuttaka, Vimānavatthu, Petavatthu, Theragāthā, Therīgāthā, Apadāna.

සුදින්නත්ථෙරො පන ‘‘අසුත්තනාමකං බුද්ධවචනං නත්ථී’’ති තං සබ්බං පටික්ඛිපිත්වා ‘‘තීණි පිටකානි සුත්තං, විනයො පන කාරණ’’න්ති ආහ. තතො තං කාරණං දස්සෙන්තො ඉදං සුත්තමාහරි –

Der Thera Sudinna wies dies jedoch alles zurück mit den Worten: „Es gibt kein Buddha-Wort, das nicht den Namen Sutta trägt“, und sagte: „Die drei Piṭakas sind das Sutta, der Vinaya aber ist die Begründung“. Um diese Begründung aufzuzeigen, führte er folgendes Sutta an:

‘‘යෙ ඛො ත්වං, ගොතමි, ධම්මෙ ජානෙය්‍යාසි, ඉමෙ ධම්මා සරාගාය සංවත්තන්ති නො විරාගාය, සංයොගාය සංවත්තන්ති නො විසංයොගාය, සඋපාදානාය සංවත්තන්ති නො අනුපාදානාය, මහිච්ඡතාය සංවත්තන්ති නො අප්පිච්ඡතාය, අසන්තුට්ඨියා සංවත්තන්ති නො සන්තුට්ඨියා, කොසජ්ජාය සංවත්තන්ති නො වීරියාරම්භාය, සඞ්ගණිකාය සංවත්තන්ති නො පවිවෙකාය, ආචයාය සංවත්තන්ති නො අපචයාය. එකංසෙන, ගොතමි, ජානෙය්‍යාසි ‘නෙසො ධම්මො නෙසො විනයො නෙතං සත්ථු සාසන’න්ති.

„Welche Dinge du auch immer, Gotamī, erkennen magst als: ‚Diese Dinge führen zur Leidenschaft und nicht zur Leidenschaftslosigkeit, zur Fesselung und nicht zur Entfesselung, zum Ergreifen und nicht zum Nicht-Ergreifen, zu großem Begehren und nicht zu Genügsamkeit, zu Unzufriedenheit und nicht zu Zufriedenheit, zu Trägheit und nicht zur Entfaltung von Willenskraft, zu Geselligkeit und nicht zur Abgeschiedenheit, zur Anhäufung und nicht zur Verminderung‘ – von diesen sollst du mit Gewissheit wissen, Gotamī: ‚Dies ist nicht die Lehre, dies ist nicht die Disziplin, dies ist nicht die Unterweisung des Meisters.‘“

‘‘යෙ ච ඛො ත්වං, ගොතමි, ධම්මෙ ජානෙය්‍යාසි, ඉමෙ ධම්මා විරාගාය සංවත්තන්ති නො සරාගාය, විසංයොගාය සංවත්තන්ති නො සංයොගාය. අනුපාදානාය සංවත්තන්ති නො සඋපාදානාය, අප්පිච්ඡතාය සංවත්තන්ති නො මහිච්ඡතාය, සන්තුට්ඨියා සංවත්තන්ති නො අසන්තුට්ඨියා, වීරියාරම්භාය සංවත්තන්ති නො කොසජ්ජාය, පවිවෙකාය සංවත්තන්ති නො සඞ්ගණිකාය, අපචයාය සංවත්තන්ති නො ආචයාය. එකංසෙන, ගොතමි, ජානෙය්‍යාසි ‘එසො ධම්මො එසො විනයො එතං සත්ථු සාසන’’’න්ති (චූළව. 406; අ. නි. 8.53).

„Und welche Dinge du auch immer, Gotamī, erkennen magst als: ‚Diese Dinge führen zur Leidenschaftslosigkeit und nicht zur Leidenschaft, zur Entfesselung und nicht zur Fesselung, zum Nicht-Ergreifen und nicht zum Ergreifen, zu Genügsamkeit und nicht zu großem Begehren, zu Zufriedenheit und nicht zu Unzufriedenheit, zur Entfaltung von Willenskraft und nicht zu Trägheit, zur Abgeschiedenheit und nicht zu Geselligkeit, zur Verminderung und nicht zur Anhäufung‘ – von diesen sollst du mit Gewissheit wissen, Gotamī: ‚Dies ist die Lehre, dies ist die Disziplin, dies ist die Unterweisung des Meisters.‘“

තස්මා සුත්තෙති තෙපිටකබුද්ධවචනෙ ඔතාරෙතබ්බානි. විනයෙති එතස්මිං රාගාදිවිනයකාරණෙ සංසන්දෙතබ්බානීති අයමෙත්ථ අත්ථො. න චෙව සුත්තෙ ඔතරන්තීති සුත්තපටිපාටියා කත්ථචි අනාගන්ත්වා ඡල්ලිං උට්ඨපෙත්වා [Pg.358] ගුළ්හවෙස්සන්තර-ගුළ්හඋම්මග්ග-ගුළ්හවිනයවෙදල්ලපිටකානං අඤ්ඤතරතො ආගතානි පඤ්ඤායන්තීති අත්ථො. එවං ආගතානි හි රාගාදිවිනයෙ ච අපඤ්ඤායමානානි ඡඩ්ඩෙතබ්බානි හොන්ති. තෙන වුත්තං – ‘‘ඉති හිදං, භික්ඛවෙ, ඡඩ්ඩෙය්‍යාථා’’ති. එතෙනුපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. ඉදං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං මහාපදෙසං ධාරෙය්‍යාථාති ඉමං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථං ධම්මස්ස පතිට්ඨානොකාසං ධාරෙය්‍යාථාති.

Deshalb bedeutet „in die Suttas einordnen“, sie in das in den drei Körben enthaltene Buddha-Wort einzufügen. „Im Vinaya vergleichen“ bedeutet, sie mit diesem Grund der Überwindung von Gier und so weiter abzugleichen – dies ist hier die Bedeutung. „Und sie gehen nicht in die Suttas ein“ bedeutet, dass sie nirgends in der Abfolge der Suttas vorkommen, sondern sich als eine Fälschung erweisen, indem sie als aus einem der Körbe wie dem Geheimen Vessantara, dem Geheimen Ummagga oder dem Geheimen Vinaya-Vedalla stammend erkannt werden; das ist die Bedeutung. Denn solche so überlieferten Texte, die im Vinaya der Überwindung von Gier und so weiter nicht erkennbar sind, müssen verworfen werden. Deshalb heißt es: „So sollt ihr dies, ihr Mönche, verwerfen“. Nach dieser Methode ist überall die Bedeutung zu verstehen. „Dieses vierte große Kriterium, ihr Mönche, sollt ihr euch merken“ bedeutet: Diese vierte Gelegenheit zur Begründung des Dhamma, ihr Mönche, sollt ihr euch merken.

සඤ්චෙතනියවග්ගො තතියො.

Der dritte Vagga: Sañcetaniya-Vagga.

(19) 4. බ්‍රාහ්මණවග්ගො

(19) 4. Das Brāhmaṇa-Kapitel

1. යොධාජීවසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Yodhājīva-Suttas

181. චතුත්ථස්ස පඨමෙ ඨානකුසලොති යෙන ඨානෙන ඨිතො අවිරාධෙත්වා විජ්ඣිතුං සක්කොති, තස්මිං ඨානෙ කුසලො. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

181. Im ersten (Sutta) des vierten (Vagga) bedeutet ‚geschickt im Stand‘ (ṭhānakusalo): in welcher Stellung stehend er, ohne zu verfehlen, zu treffen vermag, in dieser Stellung ist er geschickt. Der Rest ist genau in der Weise zu verstehen, wie es zuvor erklärt wurde.

2. පාටිභොගසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Pāṭibhoga-Suttas

182. දුතියෙ නත්ථි කොචි පාටිභොගොති අහං තෙ පාටිභොගොති එවං පාටිභොගො භවිතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. ජරාධම්මන්ති ජරාසභාවං. එස නයො සබ්බත්ථ.

182. Im zweiten (Sutta) bedeutet ‚es gibt keinen Bürgen‘ (natthi koci pāṭibhogo): Es gibt niemanden, der fähig wäre, auf diese Weise ein Bürge zu sein, indem er sagt: ‚Ich bin dein Bürge‘. ‚Dem Altern unterworfen‘ (jarādhammaṃ) bedeutet: die Natur des Alterns habend. Diese Methode gilt überall.

3. සුතසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Suta-Suttas

183. තතියෙ නත්ථි තතො දොසොති තස්මිං දොසො නාම නත්ථීති අත්ථො.

183. Im dritten (Sutta) bedeutet ‚daraus entsteht kein Fehler‘ (natthi tato doso): Der Sinn ist, dass darin wahrlich kein Fehler liegt.

4. අභයසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Abhaya-Suttas

184. චතුත්ථෙ කිච්ඡාජීවිතකාරණට්ඨෙන රොගොව රොගාතඞ්කො නාම. ඵුට්ඨස්සාති තෙන රොගාතඞ්කෙන සමන්නාගතස්ස. උරත්තාළිං කන්දතීති උරං තාළෙත්වා රොදති. අකතකල්‍යාණොතිආදීසු කල්‍යාණං වුච්චති පුඤ්ඤකම්මං[Pg.359], තං අකතං එතෙනාති අකතකල්‍යාණො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. පුඤ්ඤකම්මමෙව හි කොසල්ලසම්භූතත්තා කුසලං, භීතස්ස පරිත්තායකත්තා භීරුත්තාණන්ති වුච්චති. කතපාපොතිආදීසු පාපං වුච්චති ලාමකං අකුසලකම්මං. ලුද්දන්ති කක්ඛළකම්මං. කිබ්බිසන්ති සමලං අපරිසුද්ධකම්මං. කඞ්ඛී හොතීති බුද්ධධම්මසඞ්ඝගුණෙසු චෙව සික්ඛාය ච පුබ්බන්තෙ ච අපරන්තෙ ච පුබ්බන්තාපරන්තෙ ච පටිච්චසමුප්පාදෙ චාති අට්ඨසු ඨානෙසු කඞ්ඛාය සමන්නාගතො හොති. විචිකිච්ඡීති විචිකිච්ඡාය සමන්නාගතො සාසනසද්ධම්මෙ න නිට්ඨං ගතො, උග්ගහපරිපුච්ඡාවසෙන නිට්ඨං ගන්තුං න සක්කොති. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො.

184. Im vierten (Sutta) wird eine Krankheit selbst als ‚Krankheitsplage‘ (rogātaṅko) bezeichnet, weil sie das Leben mühselig macht. ‚Betroffen‘ (phuṭṭhassa) bedeutet: von dieser Krankheitsplage befallen. ‚Sich an die Brust schlagend jammert er‘ (urattāḷiṃ kandati) bedeutet: er schlägt sich auf die Brust und weint. In den Ausdrücken wie ‚wer nichts Gutes getan hat‘ (akatakalyāṇo) wird mit ‚Gutes‘ (kalyāṇa) heilsames Wirken (puññakamma) bezeichnet; da dies von ihm nicht getan wurde, ist er ‚einer, der nichts Gutes getan hat‘. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode. Denn das heilsame Wirken selbst wird, da es aus Geschicklichkeit (kosalla) entsteht, als ‚heilsam‘ (kusala) bezeichnet, und da es dem Furchtsamen Schutz gewährt, wird es als ‚Schutz für den Furchtsamen‘ (bhīruttāṇa) bezeichnet. In ‚wer Böses getan hat‘ (katapāpo) usw. wird mit ‚Böses‘ (pāpa) niedriges, unheilsames Wirken (akusalakamma) bezeichnet. ‚Grausam‘ (ludda) bedeutet: hartes Wirken. ‚Schandbar‘ (kibbisa) bedeutet: beflecktes, unrein wirkendes Tun. ‚Er ist zweifelnd‘ (kaṅkhī hoti) bedeutet: er ist mit Zweifel behaftet bezüglich der acht Punkte, nämlich: den Vorzügen von Buddha, Dhamma und Sangha, der Schulung, der Vergangenheit, der Zukunft, der Vergangenheit und Zukunft sowie dem Entstehen in Abhängigkeit. ‚Zaudernd‘ (vicikicchī) bedeutet: von Skepsis erfüllt, hat er im wahren Dhamma der Lehre keine Gewissheit erlangt, und er vermag durch Lernen und Fragen nicht zur Gewissheit zu gelangen. Auf diese Weise ist der Sinn überall zu verstehen.

5. බ්‍රාහ්මණසච්චසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Brāhmaṇasacca-Suttas

185. පඤ්චමෙ බ්‍රාහ්මණසච්චානීති බ්‍රාහ්මණානං සච්චානි තථානි. සො තෙන න සමණොති මඤ්ඤතීති සො ඛීණාසවො තෙන සච්චෙන ‘‘අහං සමණො’’ති තණ්හාමානදිට්ඨීහි න මඤ්ඤති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. යදෙව තත්ථ සච්චං, තදභිඤ්ඤායාති යං තත්ථ ‘‘සබ්බෙ පාණා අවජ්ඣා’’ති පටිපත්තියා සච්චං තථං අවිපරීතං. ඉමිනා වචීසච්චං අබ්භන්තරං කත්වා පරමත්ථසච්චං නිබ්බානං දස්සෙති. තදභිඤ්ඤායාති තං උභයම්පි අභිවිසිට්ඨාය පඤ්ඤාය ජානිත්වා. අනුද්දයාය අනුකම්පාය පටිපන්නො හොතීති අනුද්දයත්ථාය ච අනුකම්පත්ථාය ච යා පටිපදා, තං පටිපන්නො හොති, පූරෙත්වා ඨිතොති අත්ථො. සෙසපටිපදාසුපි එසෙව නයො.

185. Im fünften (Sutta) bedeutet ‚Wahrheiten der Brahmanen‘ (brāhmaṇasaccāni): die Wahrheiten, die Tatsachen der Brahmanen. ‚Er dünkt sich dadurch nicht als Asket‘ (so tena na samaṇoti maññati) bedeutet: Er, dessen Triebe versiegt sind (khīṇāsavo), dünkt sich durch diese Wahrheit nicht mittels Begehren, Dünkel oder Ansichten ‚Ich bin ein Asket‘. Auch bei den übrigen Begriffen gilt genau diese Methode. ‚Was immer darin Wahrheit ist, nachdem er dies direkt erkannt hat‘ (yadeva tattha saccaṃ, tadabhiññāya) bedeutet: was immer darin die Wahrheit, das Tatsächliche, das Unfehlbare in der Praxis ist, wie etwa ‚alle Lebewesen dürfen nicht getötet werden‘. Hiermit schließt er die verbale Wahrheit ein und zeigt die höchste Wahrheit (paramatthasacca), das Nibbāna. ‚Nachdem er dies direkt erkannt hat‘ (tadabhiññāya) bedeutet: nachdem er beides mit einer hochentwickelten Weisheit erkannt hat. ‚Er übt sich in Mitgefühl und Mitleid‘ (anuddayāya anukampāya paṭipanno hoti) bedeutet: Er praktiziert jenen Pfad, der dem Zweck von Mitgefühl und Mitleid dient; der Sinn ist, dass er diesen erfüllt hat und darin weilt. Auch bei den übrigen Übungsweisen gilt genau diese Methode.

සබ්බෙ කාමාති සබ්බෙ වත්ථුකාමකිලෙසකාමා. ඉති වදං බ්‍රාහ්මණො සච්චමාහාති එවම්පි වදන්තො ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො සච්චමෙව ආහ. සබ්බෙ භවාති කාමභවාදයො තයොපි. නාහං ක්වචනීති එත්ථ පන චතුක්කොටිකසුඤ්ඤතා කථිතා. අයඤ්හි ‘‘නාහං ක්වචනී’’ති ක්වචි අත්තානං න පස්සති, කස්සචි කිඤ්චනතස්මින්ති අත්තනො අත්තානං කස්සචි පරස්ස කිඤ්චනභාවෙ උපනෙතබ්බං න පස්සති, භාතිට්ඨානෙ භාතරං, සහායට්ඨානෙ සහායං, පරික්ඛාරට්ඨානෙ වා පරික්ඛාරං මඤ්ඤිත්වා උපනෙතබ්බං න පස්සතීති අත්ථො. න ච මම ක්වචනීති එත්ථ මමසද්දං තාව ඨපෙත්වා ‘‘න ච ක්වචනි පරස්ස ච අත්තානං ක්වචි න පස්සතී’’ති අයමත්ථො. ඉදානි ‘‘මමසද්දං ආහරිත්වා [Pg.360] මම කිස්මිඤ්චි කිඤ්චනං නත්ථී’’ති සො පරස්ස අත්තා මම කිස්මිඤ්චි කිඤ්චනභාවෙ අත්ථීති න පස්සති, අත්තනො භාතිට්ඨානෙ භාතරං, සහායට්ඨානෙ සහායං, පරික්ඛාරට්ඨානෙ වා පරික්ඛාරන්ති කිස්මිඤ්චි ඨානෙ පරස්ස අත්තානං ඉමිනා කිඤ්චනභාවෙන උපනෙතබ්බං න පස්සතීති අත්ථො. එවමයං යස්මා නෙව කත්ථචි අත්තානං පස්සති, න තං පරස්ස කිඤ්චනභාවෙ උපනෙතබ්බං පස්සති, න පරස්ස අත්තානං පස්සති, න පරස්ස අත්තානං අත්තනො කිඤ්චනභාවෙ උපනෙතබ්බං පස්සතීති. ඉති වදං බ්‍රාහ්මණොති එවං චතුක්කොටිකං සුඤ්ඤතං වදන්තොපි ඛීණාසවබ්‍රාහ්මණො තස්සා පටිපදාය සම්මා පටිවිද්ධත්තා සච්චමෙව ආහ, න මුසාති සබ්බෙසුපි වාරෙසු මඤ්ඤනානං පහීනත්තායෙව න මඤ්ඤතීති ච අත්ථො වෙදිතබ්බො. ආකිඤ්චඤ්ඤංයෙව පටිපදන්ති කිඤ්චනභාවවිරහිතං නිප්පලිබොධං නිග්ගහණමෙව පටිපදං පටිපන්නො හොති පූරෙත්වා ඨිතො.

‚Alle Sinnlichkeit‘ (sabbe kāmā) bedeutet: alle Objekte der Sinnlichkeit (vatthukāma) und alle Befleckungen der Sinnlichkeit (kilesakāma). ‚So sprechend sagt der Brahmane die Wahrheit‘ (iti vadaṃ brāhmaṇo saccamāha) bedeutet: Auch wenn er so spricht, sagt der Brahmane, dessen Triebe versiegt sind, nichts als die Wahrheit. ‚Alle Daseinsformen‘ (sabbe bhavā) bedeutet: alle drei Daseinsbereiche, wie das Sinnesdasein usw. ‚Ich bin nirgends‘ (nāhaṃ kvacani): Hierbei wird die vierfache Leerheit dargelegt. Denn dieser sieht mit ‚Ich bin nirgends‘ nirgendwo ein Selbst. ‚Noch in irgendetwas von jemandem‘ (kassaci kiñcanatasmiṃ) bedeutet: Er sieht sein eigenes Selbst nicht als etwas an, das man mit dem Besitz eines anderen in Verbindung bringen müsste; der Sinn ist, dass er sich selbst nicht in Verbindung bringt, indem er sich als Bruder in der Rolle eines Bruders, als Freund in der Rolle eines Freundes oder als Gebrauchsgegenstand in der Rolle eines Gebrauchsgegenstandes wähnt. ‚Und nichts ist mein irgendwo‘ (na ca mama kvacani): Wenn man hier das Wort ‚mein‘ (mama) zunächst beiseite lässt, ist der Sinn: ‚und er sieht auch das Selbst eines anderen nirgendwo‘. Bringt man nun das Wort ‚mein‘ wieder ein, im Sinne von ‚ich habe keinerlei Besitz an irgendetwas‘, so sieht er nicht, dass das Selbst eines anderen in irgendeinem Besitz von ihm existiert. Der Sinn ist, dass er das Selbst eines anderen in keinerlei Position — sei es als Bruder in der Rolle eines Bruders, als Freund in der Rolle eines Freundes oder als Gebrauchsgegenstand in der Rolle eines Gebrauchsgegenstandes — als etwas ansieht, das mit dieser Eigenschaft des Besitzes in Verbindung zu bringen wäre. Da er also weder irgendwo ein eigenes Selbst sieht, noch dieses als etwas ansieht, das mit dem Besitz eines anderen in Verbindung zu bringen wäre, noch das Selbst eines anderen irgendwo sieht, noch das Selbst eines anderen als etwas ansieht, das mit dem eigenen Besitz in Verbindung zu bringen wäre. ‚So sprechend, der Brahmane‘ (iti vadaṃ brāhmaṇo): Auch wenn er so über die vierfache Leere spricht, sagt der Brahmane, dessen Triebe versiegt sind, weil er jene Praxis vollkommen durchdrungen hat, nichts als die Wahrheit; ‚nicht Unwahrheit‘ (na musā). Und der Sinn ist so zu verstehen, dass er in allen Fällen, eben weil alle Dünkel (maññanā) aufgegeben sind, keinerlei Dünkel hegt. ‚Nichts-Haben ist der Pfad‘ (ākiñcaññaṃyeva paṭipadaṃ) bedeutet: Er hat den Pfad beschritten und vollendet, der frei von jeglichem Besitz, hindernisfrei und ohne Ergreifen ist.

ඉමානි ඛො පරිබ්බාජකා චත්තාරි බ්‍රාහ්මණසච්චානි මයා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදිතානීති යානි තුම්හෙ භොවාදිබ්‍රාහ්මණානං සච්චානි වදෙථ, තෙහි අඤ්ඤානි මයා ඉමානි බාහිතපාපබ්‍රාහ්මණස්ස චත්තාරි සච්චානි චතූහි මග්ගෙහි සොළසවිධෙන කිච්චෙන ජානිත්වා පච්චක්ඛං කත්වා පවෙදිතානි දෙසිතානි ජොතිතානීති අත්ථො. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ චතූසුපි ඨානෙසු ඛීණාසවස්ස වචීසච්චමෙව කථිතන්ති.

‚Diese vier Wahrheiten der Brahmanen, o Wanderer, habe ich selbst direkt erkannt, verwirklicht und verkündet‘ (imāni kho paribbājakā cattāri brāhmaṇasaccāni mayā sayaṃ abhiññā sacchikatvā paveditāni) bedeutet: Die Wahrheiten der Bhovādi-Brahmanen, von denen ihr sprecht — im Unterschied zu diesen wurden diese vier Wahrheiten des wahren Brahmanen (der das Böse abgewehrt hat) von mir durch die vier Pfade und das sechzehnfache Wirken erkannt, verwirklicht, verkündet, gelehrt und erleuchtet; das ist der Sinn. Somit wird in diesem Sutta an allen vier Stellen ausschließlich die verbale Wahrheit dessen gesprochen, dessen Triebe versiegt sind.

6. උම්මග්ගසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Ummagga-Suttas

186. ඡට්ඨෙ පරිකස්සතීති ආකඩ්ඪියති. උම්මග්ගොති උම්මුජ්ජනං, පඤ්ඤාගමනන්ති අත්ථො. පඤ්ඤා එව වා උම්මුජ්ජනට්ඨෙන උම්මග්ගොති වුච්චති. සාව පටිභානට්ඨෙන පටිභානං. චිත්තස්ස උප්පන්නස්ස වසං ගච්ඡතීති යෙ චිත්තස්ස වසං ගච්ඡන්ති, තෙසංයෙවෙත්ථ ගහණං වෙදිතබ්බං. අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤායාති අත්ථඤ්ච පාළිඤ්ච ජානිත්වා. ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො හොතීති ලොකුත්තරධම්මස්ස අනුච්ඡවිකධම්මං සහ සීලෙන පුබ්බභාගප්පටිපදං පටිපන්නො හොති. නිබ්බෙධිකපඤ්ඤොති නිබ්බිජ්ඣනකපඤ්ඤො. ඉදං දුක්ඛන්ති ඨපෙත්වා තණ්හං සෙසං තෙභූමකක්ඛන්ධපඤ්චකං දුක්ඛන්ති සුතං හොති. පඤ්ඤායාති මග්ගපඤ්ඤාය. අයං දුක්ඛසමුදයොති වට්ටමූලකතණ්හා තස්ස දුක්ඛස්ස සමුදයොති සුතං [Pg.361] හොති. ඉමිනා උපායෙන සෙසද්වයෙපි අත්ථො වෙදිතබ්බො. චතුත්ථපඤ්හවිස්සජ්ජනෙන අරහත්තඵලං කථිතන්ති වෙදිතබ්බං.

186. Im sechsten (Sutta) bedeutet ‚wird herumgeschleift‘ (parikassati): wird gezerrt. ‚Ummagga‘ (Auftauchen) bedeutet: das Auftauchen, der Sinn ist das Wirken der Weisheit. Oder die Weisheit selbst wird wegen ihres Auftauchens ‚Ummagga‘ genannt. Ebendiese wird wegen ihrer Geistesgegenwart als ‚Einfallsreichtum‘ (paṭibhāna) bezeichnet. ‚Er gerät unter die Macht des entstandenen Geistes‘ (cittassa uppannassa vasaṃ gacchati) bedeutet: Nur jene, die unter die Macht des Geistes geraten, sind hierbei zu verstehen. ‚Den Sinn kennend, die Lehre kennend‘ (atthamaññāya dhammamaññāya) bedeutet: den Sinn und den Text (Pali) kennend. ‚Er übt die dem Dhamma gemäße Praxis‘ (dhammānudhammappaṭipanno hoti) bedeutet: Er übt den vorbereitenden Pfad zusammen mit der Tugend (sīla), welcher der dem überweltlichen Dhamma (lokuttaradhamma) angemessene Dhamma ist. ‚Durchdringende Weisheit‘ (nibbedhikapañño) bedeutet: Weisheit, die durchbricht. ‚Dies ist das Leiden‘ (idaṃ dukkhaṃ) bedeutet: Wenn man das Begehren beiseite lässt, so vernimmt man, dass die übrigen fūnf Daseinsgruppen (khandhas) der drei Daseinsebenen das Leiden sind. ‚Durch Weisheit‘ (paññāya) bedeutet: durch die Weisheit des Pfades. ‚Dies ist die Leidensentstehung‘ (ayaṃ dukkhasamudayo) bedeutet: Man vernimmt, dass das Begehren, welches die Wurzel des Kreislaufs ist, die Entstehung dieses Leidens ist. Nach dieser Methode ist der Sinn auch bei den verbleibenden zwei (Wahrheiten) zu verstehen. Es ist zu verstehen, dass durch die Beantwortung der vierten Frage die Frucht der Arhatschaft (arahattaphala) verkündet wird.

7. වස්සකාරසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Vassakāra-Suttas

187. සත්තමෙ තොදෙය්‍යස්සාති තුදිගාමවාසිකස්ස. පරිසතීති සන්නිපතිතාය පරිසාය. පරූපාරම්භං වත්තෙන්තීති පරගරහං පවත්තෙන්ති කථෙන්ති. බාලො අයං රාජාතිආදි යං තෙ උපාරම්භං වත්තෙන්ති, තස්ස දස්සනත්ථං වුත්තං. සමණෙ රාමපුත්තෙති උදකෙ රාමපුත්තෙ. අභිප්පසන්නොති අතික්කම්ම පසන්නො. පරමනිපච්චකාරන්ති උත්තමනිපාතකිරියං නීචවුත්තිං. පරිහාරකාති පරිචාරකා. යමකොතිආදීනි තෙසං නාමානි. තෙසු හි එකො යමකො නාම, එකො මොග්ගල්ලො නාම, එකො උග්ගො නාම, එකො නාවින්දකී නාම, එකො ගන්ධබ්බො නාම, එකො අග්ගිවෙස්සො නාම. ත්‍යාස්සුදන්ති එත්ථ අස්සුදන්ති නිපාතමත්තං, තෙ අත්තනො පරිසති නිසින්නෙති අත්ථො. ඉමිනා නයෙන නෙතීති ඉමිනා කාරණෙන අනුනෙති ජානාපෙති. කරණීයාධිකරණීයෙසූති පණ්ඩිතෙහි කත්තබ්බකිච්චෙසු ච අතිරෙකකත්තබ්බකිච්චෙසු ච. වචනීයාධිවචනීයෙසූති වත්තබ්බෙසු ච අතිරෙකවත්තබ්බෙසු ච. අලමත්ථදසතරෙහීති එත්ථ අත්ථෙ පස්සිතුං සමත්ථා අලමත්ථදසා, තෙ අතිසිත්වා ඨිතා අලමත්ථදසතරා, තෙහි අලමත්ථදසතරෙහි. අලමත්ථදසතරොති අලමත්ථදසතාය උත්තරිතරො, ඡෙකෙහි ඡෙකතරො පණ්ඩිතෙහි පණ්ඩිතතරොති පුච්ඡන්තො එවමාහ. අථස්ස තෙ පටිපුච්ඡන්තා එවං භොතිආදිමාහංසු. ඉති බ්‍රාහ්මණො අත්තනො සප්පුරිසතාය තං එළෙය්‍යරාජානම්පි තස්ස පරිවාරිකෙපි උදකම්පි රාමපුත්තං පසංසි. අන්ධො විය හි අසප්පුරිසො, චක්ඛුමා විය සප්පුරිසො. යථා අන්ධො නෙව අනන්ධං න අන්ධං පස්සති, එවං අසප්පුරිසො නෙව සප්පුරිසං න අසප්පුරිසං ජානාති. යථා චක්ඛුමා අන්ධම්පි අනන්ධම්පි පස්සති, එවං සප්පුරිසො සප්පුරිසම්පි අසප්පුරිසම්පි ජානාති. තොදෙය්‍යොපි සප්පුරිසතාය අසප්පුරිසෙ අඤ්ඤාසීති ඉමමත්ථවසං පටිච්ච තුට්ඨමානසො බ්‍රාහ්මණො අච්ඡරියං භො, ගොතමාතිආදීනි වත්වා තථාගතස්ස භාසිතං අනුමොදිත්වා පක්කාමි.

187. Im siebten [Sutta bedeutet] 'des Todeyya': des Bewohners des Dorfes Tudi. 'In der Versammlung' (parisati): in der zusammengekommenen Versammlung. 'Sie üben Tadel an anderen aus' (parūpārambhaṃ vattenti): sie betreiben und äußern Tadel an anderen. Dies ist gesagt worden, um jene Vorwürfe zu zeigen, die sie erheben, wie: 'Töricht ist dieser König' usw. 'In Bezug auf den Asketen Rāmaputta': in Bezug auf Udaka Rāmaputta. 'Äußerst vertrauensvoll' (abhippasanno): über die Maßen vertrauensvoll. 'Höchste Ehrerbietung' (paramanipaccakāraṃ): die höchste Geste der Demut, ein demütiges Verhalten. 'Gefolgsleute' (parihārakā): Diener. Yamaka usw. sind ihre Namen. Unter ihnen hieß nämlich einer Yamaka, einer Moggalla, einer Ugga, einer Nāvindakī, einer Gandhabba und einer Aggivessa. 'Tyāssudaṃ' [sie nun]: Hierbei ist 'assudaṃ' bloß eine Partikel; die Bedeutung ist: 'sie saßen in ihrer eigenen Versammlung'. 'Er führt auf diese Weise' (iminā nayena neti): aus diesem Grund überzeugt er, lässt er wissen. 'In den zu tuenden Angelegenheiten und Pflichten' (karaṇīyādhikaraṇīyesu): in den von Weisen zu verrichtenden Aufgaben und in den darüber hinausgehenden Pflichten. 'In den zu besprechenden Dingen und weiteren Erörterungen' (vacanīyādhivacanīyesu): in den zu sagenden Dingen und den darüber hinausgehenden Erörterungen. 'Durch jene, die noch besser fähig sind, das Wohl zu sehen' (alamatthadasatarehi): Hierbei sind 'alamatthadasā' jene, die fähig sind, das Wohl zu sehen; jene, die diese noch übertreffen, sind 'alamatthadasatarā' – durch diese, die noch fähiger sind, das Wohl zu sehen. 'Noch fähiger, das Wohl zu sehen': einer, der noch höher steht in der Fähigkeit, das Wohl zu sehen; 'geschickter als die Geschickten, weiser als die Weisen' – so fragend sprach er dies. Daraufhin sprachen sie, ihn zurückfragend, so: 'Verehrter Herr' usw. So lobte der Brachmane aufgrund seiner eigenen Eigenschaft als edler Mensch (sappurisa) sowohl jenen König Eḷeyya als auch sein Gefolge und auch Udaka Rāmaputta. Denn wie ein Blinder ist der unedle Mensch (asappurisa), wie ein Sehender der edle Mensch (sappurisa). Wie ein Blinder weder einen Nicht-Blinden noch einen Blinden sieht, so erkennt der unedle Mensch weder einen edlen Menschen noch einen unedlen Menschen. Wie ein Sehender sowohl einen Blinden als auch einen Nicht-Blinden sieht, so erkennt der edle Mensch sowohl den edlen Menschen als auch den unedlen Menschen. Mit dem Gedanken: 'Auch Todeyya erkannte aufgrund seiner Eigenschaft als edler Mensch die unedlen Menschen', war der Brachmane erfreuten Herzens wegen dieser Bedeutung, sprach: 'Erstaunlich, o Gotama!' usw., stimmte den Worten des Erhabenen zu und ging davon.

8. උපකසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Upaka-Suttas

188. අට්ඨමෙ [Pg.362] උපකොති තස්ස නාමං. මණ්ඩිකාපුත්තොති මණ්ඩිකාය පුත්තො. උපසඞ්කමීති සො කිර දෙවදත්තස්ස උපට්ඨාකො, ‘‘කිං නු ඛො සත්ථා මයි අත්තනො සන්තිකං උපගතෙ වණ්ණං කථෙස්සති, උදාහු අවණ්ණ’’න්ති පරිග්ගණ්හනත්ථං උපසඞ්කමි. ‘‘නෙරයිකො දෙවදත්තො කප්පට්ඨො අතෙකිච්ඡො’’ති (චූළව. 348) වචනං සුත්වා සත්ථාරං ඝට්ටෙතුකාමො උපසඞ්කමීතිපි වදන්ති. පරූපාරම්භං වත්තෙතීති පරගරහං කථෙති. සබ්බො සො න උපපාදෙතීති සබ්බොපි සො කුසලධම්මං න උප්පාදෙති, අත්තනො වා වචනං උපපාදෙතුං අනුච්ඡවිකං කාතුං න සක්කොති. අනුපපාදෙන්තො ගාරය්හො හොතීති කුසලං ධම්මං උප්පාදෙතුං අසක්කොන්තො අත්තනො ච වචනං උපපන්නං අනුච්ඡවිකං කාතුං අසක්කොන්තො ගාරය්හො හොති. උපවජ්ජොති උපවදිතබ්බො ච හොති, වජ්ජෙන වා උපෙතො හොති, සදොසො හොතීති අත්ථො.

188. Im achten [Sutta]: 'Upaka' ist sein Name. 'Der Sohn der Maṇḍikā' (maṇḍikāputto): der Sohn der Maṇḍikā. 'Er suchte auf' (upasaṅkami): Er war angeblich ein Diener Devadattas; er suchte [ihn] auf, um zu prüfen: 'Wird der Meister wohl Lob über mich aussprechen, wenn ich mich in seine Nähe begebe, oder Tadel?' Man sagt auch, er habe [ihn] aufgesucht, weil er den Meister herausfordern wollte, nachdem er die Worte gehört hatte: 'Devadatto ist für die Hölle bestimmt, bleibt dort für ein ganzes Äon und ist unheilbar'. 'Er übt Tadel an anderen aus' (parūpārambhaṃ vatteti): Er äußert Tadel an anderen. 'All das begründet er nicht' (sabbo so na upapādeti): Er bringt überhaupt keinen heilsamen Zustand (kusaladhamma) hervor, und er vermag auch seine eigene Rede nicht schlüssig und angemessen zu begründen. 'Wer es nicht begründet, ist tadelnswert' (anupapādento gārayho hoti): Wer unfähig ist, einen heilsamen Zustand hervorzubringen, und unfähig ist, seine eigene Rede schlüssig und angemessen darzulegen, ist tadelnswert. 'Vorwurfsvoll' (upavajjo): Er ist zu tadeln, oder er ist mit einem Fehler behaftet, das heißt, er ist fehlerhaft.

අථ භගවා තස්ස වාදං ගහෙත්වා තස්සෙව ගීවාය පටිමුඤ්චන්තො පරූපාරම්භන්තිආදිමාහ. උම්මුජ්ජමානකංයෙවාති උදකතො සීසං උක්ඛිපන්තංයෙව. තත්ථ අපරිමාණා පදාතිආදීසු තස්මිං අකුසලන්ති පඤ්ඤාපනෙ පදානිපි අක්ඛරානිපි ධම්මදෙසනාපි අපරිමාණායෙව. ඉතිපිදං අකුසලන්ති ඉදම්පි අකුසලං ඉදම්පි අකුසලං ඉමිනාපි කාරණෙන ඉමිනාපි කාරණෙන අකුසලන්ති එවං අකුසලපඤ්ඤත්තියං ආගතානිපි අපරිමාණානි. අථාපි අඤ්ඤෙනාකාරෙන තථාගතො තං ධම්මං දෙසෙය්‍ය, එවම්පිස්ස දෙසනා අපරිමාණා භවෙය්‍ය. යථාහ – ‘‘අපරියාදින්නාවස්ස තථාගතස්ස ධම්මදෙසනා, අපරියාදින්නං ධම්මපදබ්‍යඤ්ජන’’න්ති (ම. නි. 1.161). ඉමිනා උපායෙන සබ්බවාරෙසු අත්ථො වෙදිතබ්බො. යාව ධංසී වතායන්ති යාව ගුණධංසී වත අයං. ලොණකාරදාරකොති ලොණකාරගාමදාරකො. යත්‍ර හි නාමාති යො හි නාම. ආසාදෙතබ්බං මඤ්ඤිස්සතීති ඝට්ටෙතබ්බං මඤ්ඤිස්සති. අපෙහීති අපගච්ඡ, මා මෙ පුරතො අට්ඨාසි. එවඤ්ච පන වත්වා ගීවාය ගණ්හාපෙත්වා නික්කඩ්ඪාපෙසියෙවාති.

Da ergriff der Erhabene seine Argumentation, legte sie ihm gleichsam um den Hals und sprach die Worte: 'Tadel an anderen' usw. 'Gerade im Auftauchen' (ummujjamānakaṃyeva): genau dann, wenn er den Kopf aus dem Wasser streckt. Hierbei sind in den Passagen wie 'unermesslich sind die Schritte' (aparimāṇā padā) sowohl die Worte als auch die Silben und auch die Lehrverkündigung zur Erklärung dieses Unheilsamen unermesslich. 'So ist dieses unheilsam': 'Auch dies ist unheilsam, auch jenes ist unheilsam, auch aus diesem Grund, auch aus jenem Grund ist es unheilsam' – auf diese Weise sind auch die in der Bestimmung des Unheilsamen vorkommenden Ausdrücke unermesslich. Selbst wenn der Tathāgata diese Lehre auf andere Weise verkünden würde, so wäre seine Verkündigung dennoch unermesslich. Wie gesagt wurde: 'Unerschöpflich wahrlich ist die Lehrverkündigung des Tathāgata, unerschöpflich sind die Worte und Sätze der Lehre'. Nach dieser Methode ist der Sinn bei allen Gelegenheiten zu verstehen. 'Wie zerstörerisch er doch ist!' (yāva dhaṃsī vatāyaṃ): 'Wie sehr zerstört er doch gute Eigenschaften!' 'Der Sohn des Salzsieders' (loṇakāradārako): ein Junge aus dem Dorf der Salzsieder. 'Dass nämlich' (yatra hi nāma): wer nämlich. 'Er wird meinen, er könne angreifen' (āsādetabbaṃ maññissatī): er wird meinen, er könne herausfordern. 'Geh weg!' (apehi): Geh fort, stehe nicht vor mir! Nachdem er dies gesagt hatte, ließ er ihn am Nacken packen und regelrecht hinauswerfen.

9. සච්ඡිකරණීයසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Sacchikaraṇīya-Suttas

189. නවමෙ [Pg.363] කායෙනාති නාමකායෙන. සච්ඡිකරණීයාති පච්චක්ඛං කාතබ්බා. සතියාති පුබ්බෙනිවාසානුස්සතියා. චක්ඛුනාති දිබ්බචක්ඛුනා. පඤ්ඤායාති ඣානපඤ්ඤාය විපස්සනාපඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා, විපස්සනාපඤ්ඤාය මග්ගපඤ්ඤා, මග්ගපඤ්ඤාය ඵලපඤ්ඤා, ඵලපඤ්ඤාය පච්චවෙක්ඛණපඤ්ඤා සච්ඡිකාතබ්බා, පත්තබ්බාති අත්ථො. ආසවානං ඛයසඞ්ඛාතං පන අරහත්තං පච්චවෙක්ඛණවසෙන පච්චවෙක්ඛණපඤ්ඤාය සච්ඡිකරණීයං නාමාති.

189. Im neunten [Sutta]: 'mit dem Körper' (kāyena) bedeutet mit dem geistigen Körper (nāmakāya). 'Zu verwirklichen' (sacchikaraṇīyā): unmittelbar zu erfahren. 'Durch Achtsamkeit' (satiyā): durch die Erinnerung an frühere Daseinsformen (pubbenivāsānussati). 'Mit dem Auge' (cakkhunā): mit dem himmlischen Auge (dibbacakkhu). 'Durch Weisheit' (paññāya): Durch die Weisheit der Vertiefung (jhānapaññā) ist die Weisheit der Einsicht (vipassanāpaññā) zu verwirklichen; durch die Einsichtsweisheit die Pfadweisheit (maggapaññā), durch die Pfadweisheit die Fruchtweisheit (phalapaññā), durch die Fruchtweisheit die Weisheit der Rückschau (paccavekkhaṇapaññā) zu verwirklichen, das heißt zu erlangen. Die Arhatschaft hingegen, die als die Vernichtung der Triebe (āsavānaṃ khaya) bezeichnet wird, ist mittels der Rückschau durch die Weisheit der Rückschau zu verwirklichen.

10. උපොසථසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Uposatha-Suttas

190. දසමෙ තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතන්ති යතො යතො අනුවිලොකෙති, තතො තතො තුණ්හීභූතමෙව. භික්ඛූ ආමන්තෙසීති පටිපත්තිසම්පන්නෙ භික්ඛූ පසන්නෙහි චක්ඛූහි අනුවිලොකෙත්වා උප්පන්නධම්මපාමොජ්ජො ථොමෙතුකාමතාය ආමන්තෙසි. අපලාපාති පලාපරහිතා. ඉතරං තස්සෙව වෙවචනං. සුද්ධාති නිම්මලා. සාරෙ පතිට්ඨිතාති සීලාදිසාරෙ පතිට්ඨිතා. අලන්ති යුත්තං. යොජනගණනානීති එකං යොජනං යොජනමෙව, දසපි යොජනානි යොජනානෙව. තතො උද්ධං ‘‘යොජනගණනානී’’ති වුච්චති. ඉධ පන යොජනසතම්පි යොජනසහස්සම්පි අධිප්පෙතං. පුටොසෙනාපීති පුටොසං වුච්චති පාථෙය්‍යං, පාථෙය්‍යං ගහෙත්වාපි උපසඞ්කමිතුං යුත්තමෙවාති අත්ථො. පුටංසෙනාතිපි පාඨො. තස්සත්ථො – පුටො අංසෙ අස්සාති පුටංසො, තෙන පුටංසෙන, අංසෙන පාථෙය්‍යපුටං වහන්තෙනාපීති වුත්තං හොති.

190. Im zehnten [Sutta]: 'Schweigend, schweigend' (tuṇhībhūtaṃ tuṇhībhūtaṃ) bedeutet: Wohin auch immer er blickte, überall herrschte eben Schweigen. 'Er wandte sich an die Mönche' (bhikkhū āmantesi): Nachdem er die in der Praxis vollkommenen Mönche mit klaren Augen betrachtet hatte und in ihm Freude an der Lehre aufgestiegen war, wandte er sich an sie, von dem Wunsch beseelt, sie zu loben. 'Frei von Spreu' (apalāpā): ohne Spreu. Das andere Wort ist bloß ein Synonym dafür. 'Rein' (suddhā): makellos. 'Im Kern gefestigt' (sāre patiṭṭhitā): gefestigt im Kern von Tugend (sīla) und so weiter. 'Genug' (alaṃ): angemessen. 'Eine Anzahl von Meilen' (yojanagaṇanāni): Ein Yojana ist eben ein Yojana, auch zehn Yojanas sind eben Yojanas. Darüber hinaus spricht man von 'einer Anzahl von Yojanas'. Hier aber sind auch hundert Yojanas oder tausend Yojanas gemeint. 'Selbst mit Reiseproviant im Korb' (puṭosenāpi): 'puṭosaṃ' wird der Reiseproviant genannt. Die Bedeutung ist: Es ist durchaus angemessen, sogar unter Mitnahme von Reiseproviant dorthin zu reisen. Es gibt auch die Lesart 'puṭaṃsena'. Deren Bedeutung ist: 'Ein Korb (puṭo) ist auf seiner Schulter (aṃse)', das ist 'puṭaṃso' (Korb-auf-Schulter); 'mit diesem Korb auf der Schulter' bedeutet: 'selbst wenn man einen Korb mit Reiseproviant auf der Schulter trägt'.

ඉදානි එවරූපෙහි එවරූපෙහි ච ගුණෙහි සමන්නාගතා එත්ථ භික්ඛූ අත්ථීති දස්සෙතුං සන්ති භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්ථ දෙවප්පත්තාති උපපත්තිදෙවනිබ්බත්තකං දිබ්බවිහාරං දිබ්බවිහාරෙන ච අරහත්තං පත්තා. බ්‍රහ්මප්පත්තාති නිද්දොසට්ඨෙන බ්‍රහ්මභාවසාධකං බ්‍රහ්මවිහාරං බ්‍රහ්මවිහාරෙන ච අරහත්තං පත්තා. ආනෙඤ්ජප්පත්තාති අනිඤ්ජනභාවසාධකං ආනෙඤ්ජං ආනෙඤ්ජෙන ච අරහත්තං පත්තා. අරියප්පත්තාති පුථුජ්ජනභාවං අතික්කම්ම අරියභාවං පත්තා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දෙවප්පත්තො හොතීතිආදීසු එවං රූපාවචරචතුත්ථජ්ඣානෙ ඨත්වා චිත්තං විවට්ටෙත්වා අරහත්තං පත්තො දෙවප්පත්තො නාම හොති[Pg.364], චතූසු බ්‍රහ්මවිහාරෙසු ඨත්වා චිත්තං විවට්ටෙත්වා අරහත්තං පත්තො බ්‍රහ්මප්පත්තො නාම, චතූසු අරූපජ්ඣානෙසු ඨත්වා චිත්තං විවට්ටෙත්වා අරහත්තං පත්තො ආනෙඤ්ජප්පත්තො නාම. ඉදං දුක්ඛන්තිආදීහි චතූහි සච්චෙහි චත්තාරො මග්ගා තීණි ච ඵලානි කථිතානි. තස්මා ඉමං අරියධම්මං පත්තො භික්ඛු අරියප්පත්තො නාම හොතීති.

Um nun zu zeigen, dass es hier Bhikkhus gibt, die mit solchen und solchen Vorzügen (guṇa) ausgestattet sind, sagte er: „Es gibt, o Mönche...“ (santi bhikkhave) und so weiter. Dabei bedeutet „die das Göttliche erlangt haben“ (devappattā): Sie haben das himmlische Verweilen (dibbavihāra), welches durch die Wiedergeburt unter den Göttern (upapattideva) bewirkt wird, und durch dieses himmlische Verweilen die Arahantschaft erlangt. „Die das Erhabene erlangt haben“ (brahmappattā) bedeutet: Sie haben das erhabene Verweilen (brahmavihāra), welches im Sinne der Makellosigkeit den Zustand eines Brahma verwirklicht, und durch dieses erhabene Verweilen die Arahantschaft erlangt. „Die das Unerschütterliche erlangt haben“ (āneñjappattā) bedeutet: Sie haben das Unerschütterliche (āneñja), welches den Zustand der Unbewegtheit bewirkt, und durch dieses Unerschütterliche die Arahantschaft erlangt. „Die den Zustand eines Edlen erlangt haben“ (ariyappattā) bedeutet: Sie haben den Zustand eines Weltlings (puthujjanabhāva) überwunden und den Zustand eines Edlen (ariyabhāva) erlangt. In den Passagen wie „So, o Mönche, hat ein Bhikkhu das Göttliche erlangt“ (evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu devappatto hoti) usw. gilt: Wer im vierten feinstofflichen Jhana (rūpāvacaracatutthajjhāna) verweilt, seinen Geist umwendet und die Arahantschaft erlangt, wird als „einer, der das Göttliche erlangt hat“ bezeichnet. Wer in den vier erhabenen Verweilungszuständen (brahmavihāra) verweilt, seinen Geist umwendet und die Arahantschaft erlangt, wird als „einer, der das Erhabene erlangt hat“ bezeichnet. Wer in den vier immateriellen Jhanas (arūpajjhāna) verweilt, seinen Geist umwendet und die Arahantschaft erlangt, wird als „einer, der das Unerschütterliche erlangt hat“ bezeichnet. Durch die vier Wahrheiten wie „Dies ist das Leiden“ (idaṃ dukkhaṃ) usw. werden die vier Pfade und drei [höheren] Früchte dargelegt. Deshalb wird ein Bhikkhu, der diese edle Lehre (ariyadhamma) erlangt hat, als „einer, der den Zustand eines Edlen erlangt hat“ (ariyappatto) bezeichnet.

බ්‍රාහ්මණවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel über die Brahmanen (Brāhmaṇavagga).

(20) 5. මහාවග්ගො

(20) 5. Das große Kapitel (Mahāvagga).

1. සොතානුගතසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung des Sotānugata-Suttas (Über das Gehörte).

191. පඤ්චමස්ස පඨමෙ සොතානුගතානන්ති පසාදසොතං ඔදහිත්වා ඤාණසොතෙන වවත්ථපිතානං. චත්තාරො ආනිසංසා පාටිකඞ්ඛාති චත්තාරො ගුණානිසංසා පාටිකඞ්ඛිතබ්බා. ඉදං පන භගවතා අත්ථුප්පත්තිවසෙන ආරද්ධං. කතරඅත්ථුප්පත්තිවසෙනාති? භික්ඛූනං ධම්මස්සවනාය අනුපසඞ්කමනඅත්ථුප්පත්තිවසෙන. පඤ්චසතා කිර බ්‍රාහ්මණපබ්බජිතා ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො ලිඞ්ගවචනවිභත්තිපදබ්‍යඤ්ජනාදීහි කථෙන්තො අම්හෙහි ඤාතමෙව කථෙස්සති, අඤ්ඤාතං කිං කථෙස්සතී’’ති ධම්මස්සවනත්ථං න ගච්ඡන්ති. සත්ථා තං පවත්තිං සුත්වා තෙ පක්කොසාපෙත්වා ‘‘කස්මා එවං කරොථ, සක්කච්චං ධම්මං සුණාථ, සක්කච්චං ධම්මං සුණන්තානඤ්ච සජ්ඣායන්තානඤ්ච ඉමෙ එත්තකා ආනිසංසා’’ති දස්සෙන්තො ඉමං දෙසනං ආරභි.

191. Im ersten [Sutta] des fünften [Kapitels] bedeutet „von jenen, die dem Gehörten folgen“ (sotānugatānaṃ): von jenen, die das Ohr des Vertrauens (pasādasota) geneigt und es mit dem Ohr des Wissens (ñāṇasota) erfasst haben. „Vier Heilsamkeiten sind zu erwarten“ (cattāro ānisaṃsā pāṭikaṅkhā) bedeutet: vier Vorzüge und Segnungen sind zu erwarten. Dies wurde jedoch vom Erhabenen aufgrund eines besonderen Anlasses (atthuppatti) dargelegt. Aufgrund welches Anlasses? Aufgrund des Anlasses, dass die Bhikkhus nicht herbeikamen, um die Lehre zu hören. Es heißt nämlich, dass fünfhundert als Brahmanen Ordinierte nicht zum Hören der Lehre gingen, da sie dachten: „Wenn der vollkommen Erleuchtete in Begriffen von Genus, Numerus, Kasus, Worten und Silben spricht, wird er nur das erklären, was uns bereits bekannt ist; was könnte er uns schon Unbekanntes erklären?“ Als der Meister von diesem Vorfall hörte, ließ er sie rufen und begann diese Lehrrede, um ihnen zu zeigen: „Warum tut ihr das? Hört die Lehre mit Ehrfurcht! Für diejenigen, die die Lehre mit Ehrfurcht hören und rezitieren, gibt es so viele Segnungen.“

තත්ථ ධම්මං පරියාපුණාතීති සුත්තං ගෙය්‍යන්තිආදිකං නවඞ්ගං සත්ථුසාසනභූතං තන්තිධම්මං වළඤ්ජෙති. සොතානුගතා හොන්තීති සොතං අනුප්පත්තා අනුපවිට්ඨා හොන්ති. මනසානුපෙක්ඛිතාති චිත්තෙන ඔලොකිතා. දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධාති අත්ථතො ච කාරණතො ච පඤ්ඤාය සුට්ඨු පටිවිද්ධා පච්චක්ඛං කතා. මුට්ඨස්සති කාලං කුරුමානොති නයිදං බුද්ධවචනං අනුස්සරණසතියා අභාවෙන වුත්තං, පුථුජ්ජනකාලකිරියං පන සන්ධාය වුත්තං. පුථුජ්ජනො හි මුට්ඨස්සති කාලං කරොති නාම. උපපජ්ජතීති සුද්ධසීලෙ පතිට්ඨිතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්තති. ධම්මපදා ප්ලවන්තීති අන්තරාභවෙ නිබ්බත්තමුට්ඨස්සතිනො, යෙපි පුබ්බෙ සජ්ඣායමූලිකා වාචාපරිචිතබුද්ධවචනධම්මා, තෙ සබ්බෙ පසන්නෙ [Pg.365] ආදාසෙ ඡායා විය ප්ලවන්ති, පාකටා හුත්වා පඤ්ඤායන්ති. දන්ධො, භික්ඛවෙ, සතුප්පාදොති බුද්ධවචනානුස්සරණසතියා උප්පාදො දන්ධො ගරු. අථ සො සත්තො ඛිප්පංයෙව විසෙසගාමී හොති, නිබ්බානගාමී හොතීති අත්ථො.

Dabei bedeutet „er eignet sich die Lehre an“ (dhammaṃ pariyāpuṇati): Er praktiziert und pflegt die aus den neun Gliedern bestehende Lehre der Überlieferung (tantidhamma), welche die Botschaft des Meisters darstellt, angefangen mit Sutta, Geyya usw. „Sie folgen dem Gehörten“ (sotānugatā honti) bedeutet: Sie haben das Gehör erreicht und sind darin eingedrungen. „Mit dem Geist erwogen“ (manasānupekkhitā) bedeutet: mit dem Geist betrachtet. „Durch Einsicht wohl durchdrungen“ (diṭṭhiyā suppaṭividdhā) bedeutet: sowohl nach dem Sinn (attha) als auch nach dem Grund (kāraṇa) mit Weisheit gut durchdrungen und direkt erfahren. „Wer mit verwirrter Achtsamkeit stirbt“ (muṭṭhassati kālaṃ kurumāno): Dies ist nicht in Bezug auf das Fehlen der Achtsamkeit beim Erinnern an das Wort des Buddha gesagt, sondern bezieht sich auf das Sterben eines Weltlings (puthujjana). Denn ein Weltling stirbt in der Tat mit verwirrter Achtsamkeit. „Er wird wiedergeboren“ (upapajjatī) bedeutet: Gefestigt in reiner Tugend wird er in der Götterwelt wiedergeboren. „Die Worte der Lehre tauchen auf“ (dhammapadā plavanti) bedeutet: Für jemanden, der mit verwirrter Achtsamkeit im Zwischenzustand (antarābhava) wiedergeboren wird, tauchen alle jene Worte der Lehre des Buddha, die zuvor durch Rezitation eingeprägt und durch lautes Sprechen vertraut waren, wie ein Spiegelbild auf einem klaren Spiegel auf; sie werden offenbar und deutlich erkannt. „Träge, o Mönche, ist das Entstehen der Achtsamkeit“ (dandho, bhikkhave, satuppādo) bedeutet: Das Entstehen der Achtsamkeit beim Erinnern an das Buddha-Wort ist langsam und schwerfällig. Dennoch gelangt dieses Wesen sehr schnell zur Unterscheidung, das heißt, es gelangt zum Nibbāna.

ඉද්ධිමා චෙතොවසිප්පත්තොති ඉද්ධිසම්පන්නො චිත්තස්ස වසිභාවපත්තො ඛීණාසවො. අයං වා සො ධම්මවිනයොති එත්ථ විභාවනත්ථො වා-සද්දො. යත්ථාති යස්මිං ධම්මවිනයෙ. බ්‍රහ්මචරියං අචරින්ති බ්‍රහ්මචරියවාසං වසිං. ඉදම්පි බුද්ධවචනං මයා පුබ්බෙ වළඤ්ජිතන්ති බුද්ධවචනානුස්සරණවසෙනෙතං වුත්තං. දෙවපුත්තොති පඤ්චාලචණ්ඩො විය හත්ථකමහාබ්‍රහ්මා විය සනඞ්කුමාරබ්‍රහ්මා විය ච එකො ධම්මකථිකදෙවපුත්තො. ඔපපාතිකො ඔපපාතිකං සාරෙතීති පඨමං උප්පන්නො දෙවපුත්තො පච්ඡා උප්පන්නං සාරෙති. සහපංසුකීළිකාති එතෙන නෙසං දීඝරත්තං කතපරිචයභාවං දස්සෙති. සමාගච්ඡෙය්‍යුන්ති සාලාය වා රුක්ඛමූලෙ වා සම්මුඛීභාවං ගච්ඡෙය්‍යුං. එවං වදෙය්‍යාති සාලාය වා රුක්ඛමූලෙ වා පඨමතරං නිසින්නො පච්ඡා ආගතං එවං වදෙය්‍ය. සෙසමෙත්ථ පාළිනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

„Mächtig und zur Beherrschung des Geistes gelangt“ (iddhimā cetovasippatto) bedeutet: mit Überkräften ausgestattet, die Meisterschaft über den Geist erlangt, ein Triebversiegter (khīṇāsavo). „Oder diese Lehre und Disziplin“ (ayaṃ vā so dhammavinayo): Hier dient das Wort „oder“ (vā) der Verdeutlichung. „In der“ (yattha) bedeutet: in welcher Lehre und Disziplin. „Sie lebten das heilige Leben“ (brahmacariyaṃ acariṃsu) bedeutet: sie lebten das Leben der Keuschheit. „Auch dieses Buddha-Wort habe ich früher praktiziert“: Dies ist im Sinne der Erinnerung an das Buddha-Wort gesagt. „Ein Göttersohn“ (devaputto) bedeutet: ein die Lehre verkündender Göttersohn, wie Pañcālacaṇḍa, Hatthaka-mahābrahmā oder Sanaṅkumāra-brahmā. „Ein Geistgeborener erinnert einen Geistgeborenen“ (opapātiko opapātikaṃ sāreti) bedeutet: Der zuerst geborene Göttersohn erinnert den später geborenen. „Gefährten im Staube“ (sahapaṃsukīḷikā): Damit zeigt er ihre über lange Zeit hinweg vertraute Freundschaft auf. „Sie würden zusammentreffen“ (samāgaccheyyuṃ) bedeutet: Sie würden in einer Rasthalle oder am Fuße eines Baumes persönlich zusammentreffen. „Er würde so sprechen“ (evaṃ vadeyya) bedeutet: Derjenige, der sich zuerst in der Rasthalle oder am Fuße des Baumes niedergelassen hat, würde zu dem später Hinzugekommenen so sprechen. Das Übrige ist hier gemäß der Methode des Pali-Textes zu verstehen.

2. ඨානසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung des Ṭhāna-Suttas (Über die Gegebenheiten).

192. දුතියෙ ඨානානීති කාරණානි. ඨානෙහීති කාරණෙහි. සොචෙය්‍යන්ති සුචිභාවො. සංවසමානොති එකතො වසමානො. න සන්තතකාරීති න සතතකාරී. න සන්තතවුත්ති සීලෙසූති සතතං සබ්බකාලං සීලජීවිතං න ජීවතීති අත්ථො. සංවොහාරමානොති කථෙන්තො. එකෙන එකො වොහරතීති එකෙන සද්ධිං එකො හුත්වා කථෙති. වොක්කමතීති ඔක්කමති. පුරිමවොහාරා පච්ඡිමවොහාරන්ති පුරිමකථාය පච්ඡිමකථං, පුරිමකථාය ච පච්ඡිමකථා, පච්ඡිමකථාය ච පුරිමකථා න සමෙතීති අත්ථො.

192. Im zweiten [Sutta] bedeutet „Gegebenheiten“ (ṭhānāni): Ursachen (kāraṇāni). „Durch Gegebenheiten“ (ṭhānehi): durch Ursachen. „Man erfährt die Reinheit“ (soceyyaṃ) bedeutet: den Zustand der Reinheit (sucibhāva). „Zusammenlebend“ (saṃvasamāno) bedeutet: an einem Ort zusammenwohnend. „Er handelt nicht beständig“ (na santatakārī) bedeutet: Er ist kein beständig Handelnder (na satatakārī). „Er verhält sich in den Tugendregeln nicht beständig“ (na santatavuttisīlesu) bedeutet: Er lebt nicht beständig zu allen Zeiten ein Leben in Tugend. „Sich unterhaltend“ (saṃvohāramāno) bedeutet: sprechend. „Einer spricht mit einem anderen unter vier Augen“ (ekena eko voharati) bedeutet: Er spricht, indem er mit einer einzelnen Person allein ist. „Er weicht ab“ (vokkamati) bedeutet: Er geht weg / weicht ab. „Vom früheren Gespräch zum späteren Gespräch“ (purimavohārā pacchimavohāraṃ) bedeutet: Das spätere Gespräch stimmt nicht mit dem früheren Gespräch überein, d. h., die frühere Aussage und die spätere Aussage stimmen nicht überein.

ඤාතිබ්‍යසනෙනාතිආදීසු ඤාතීනං බ්‍යසනං ඤාතිබ්‍යසනං, ඤාතිවිනාසොති අත්ථො. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. රොගබ්‍යසනෙ පන රොගොයෙව ආරොග්‍යවිනාසනතො බ්‍යසනං රොගබ්‍යසනං. අනුපරිවත්තන්තීති අනුබන්ධන්ති. ලාභො චාතිආදීසු එකං අත්තභාවං ලාභො අනුපරිවත්තති, එකං අලාභොති එවං නයො නෙතබ්බො. සාකච්ඡායමානොති පඤ්හපුච්ඡනවිස්සජ්ජනවසෙන සාකච්ඡං කරොන්තො. යථාති යෙනාකාරෙන[Pg.366]. උම්මග්ගොති පඤ්හුම්මග්ගො. අභිනීහාරොති පඤ්හාභිසඞ්ඛරණවසෙන චිත්තස්ස අභිනීහාරො. සමුදාහාරොති පඤ්හපුච්ඡනං. සන්තන්ති පච්චනීකසන්තතාය සන්තං කත්වා න කථෙතීති අත්ථො. පණීතන්ති අතප්පකං. අතක්කාවචරන්ති යථා තක්කෙන නයග්ගාහෙන ගහෙතුං සක්කා හොති, එවං න කථෙතීති අත්ථො. නිපුණන්ති සණ්හං. පණ්ඩිතවෙදනීයන්ති පණ්ඩිතෙහි ජානිතබ්බකං. සෙසං සබ්බත්ථ වුත්තානුසාරෙනෙව වෙදිතබ්බං.

In den Passagen wie „durch Verlust von Verwandten“ (ñātibyasanena) bedeutet der Verlust von Verwandten (ñātibyasana) den Untergang bzw. Tod von Verwandten (ñātivināso). Beim zweiten Wort [„Verlust von Besitz“] gilt dieselbe Methode. Beim „Verlust durch Krankheit“ (rogabyasane) hingegen ist die Krankheit selbst der Verlust, da sie die Gesundheit zerstört. „Sie folgen nach“ (anuparivattanti) bedeutet: sie begleiten. In Passagen wie „Gewinn und...“ (lābho ca) gilt: Der Gewinn folgt einer bestimmten Daseinsform (attabhāva) nach, und der Verlust folgt einer bestimmten Daseinsform nach; in dieser Weise ist die Erklärung anzuwenden. „Sich unterhaltend“ (sākacchāyamāno) bedeutet: eine Diskussion führend im Sinne von Fragenstellen und Beantworten. „Wie“ (yathā) bedeutet: auf welche Weise. „Der Ansatz“ (ummaggo) ist das Ergründen der Frage. „Das Ausrichten“ (abhinīhāro) ist das Ausrichten des Geistes im Sinne der Formulierung der Frage. „Die Äußerung“ (samudāhāro) ist das Fragenstellen. „Friedvoll“ (santaṃ) bedeutet: Er spricht nicht so, dass er es friedvoll macht, da es frei von den gegnerischen Geistesbefleckungen (kilesa) ist. „Erhaben“ (paṇītaṃ) bedeutet: unersättlich tief. „Außerhalb des Denkkreises“ (atakkāvacaraṃ) bedeutet: Er spricht nicht so, wie es durch bloßes logisches Denken oder methodisches Erfassen begriffen werden kann. „Subtil“ (nipuṇaṃ) bedeutet: fein. „Von den Weisen zu erfahren“ (paṇḍitavedanīyaṃ) bedeutet: das, was von den Weisen erkannt werden muss. Das Übrige ist überall gemäß der bereits dargelegten Methode zu verstehen.

3. භද්දියසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung des Bhaddiya-Suttas.

193. තතියෙ උපසඞ්කමීති භුත්තපාතරාසො හුත්වා මාලාගන්ධවිලෙපනං ගහෙත්වා භගවන්තං වන්දිස්සාමීති උපසඞ්කමි. මා අනුස්සවෙනාතිආදීසු අනුස්සවවචනෙන මම කථං මා ගණ්හථාති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. සාරම්භොති කරණුත්තරියලක්ඛණො සාරම්භො. අලොභාදයො ලොභාදිපටිපක්ඛවසෙන වෙදිතබ්බා. කුසලධම්මූපසම්පදායාති කුසලධම්මානං සම්පාදනත්ථාය, පටිලාභත්ථායාති වුත්තං හොති. ඉමෙ චෙපි, භද්දිය, මහාසාලාති පුරතො ඨිතෙ සාලරුක්ඛෙ දස්සෙන්තො එවමාහ. සෙසමෙත්ථ හෙට්ඨා වුත්තනයත්තා උත්තානත්ථත්තා ච සුවිඤ්ඤෙය්‍යමෙව. සත්ථරි පන දෙසනං විනිවට්ටෙන්තෙ භද්දියො සොතාපන්නො ජාතොති.

193. Im dritten Sutta bedeutet 'er trat heran' (upasaṅkami): Nachdem er sein Frühstück eingenommen hatte, dachte er: 'Ich werde Blumen, Düfte und Salben nehmen und den Erhabenen verehren', und trat so heran. In den Worten 'Nicht durch Hörensagen' (mā anussavena) usw. ist die Bedeutung in dieser Weise zu verstehen: 'Nehmt meine Worte nicht allein aufgrund von bloßer Überlieferung an'. 'Rivalität' (sārambho) hat das Merkmal des Bestrebens, das bereits Getane zu übertreffen. Gierlosigkeit usw. (alobhādayo) sind als die Gegenseiten von Gier usw. zu verstehen. 'Um heilsame Zustände zu erlangen' (kusaladhammūpasampadāya) bedeutet: um die heilsamen Zustände zu vollenden, um sie zu erlangen. 'Selbst wenn diese großen Sal-Bäume, Bhaddiya' (ime cepi, bhaddiya, mahāsālā) – dies sagte er, indem er auf die vor ihm stehenden Sal-Bäume zeigte. Das Übrige hier ist leicht verständlich, da die Methode bereits zuvor erklärt wurde und die Bedeutung offensichtlich ist. Als der Meister jedoch die Lehrrede beendete, wurde Bhaddiya ein Stromeingetretener.

4. සාමුගියාසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Sāmugiya-Suttas

194. චතුත්ථෙ සාමුගියාති සාමුගනිගමවාසිනො. බ්‍යග්ඝපජ්ජාති තෙ ආලපන්තො එවමාහ. කොලනගරස්ස හි කොලරුක්ඛෙ හාරෙත්වා කතත්තා කොලනගරන්ති ච බ්‍යග්ඝපථෙ මාපිතත්තා බ්‍යග්ඝපජ්ජන්ති ච ද්වෙ නාමානි. එතෙසඤ්ච පුබ්බපුරිසා තත්ථ වසිංසූති බ්‍යග්ඝපජ්ජවාසිතාය බ්‍යග්ඝපජ්ජවාසිනො බ්‍යග්ඝපජ්ජාති වුච්චන්ති. තෙ ආලපන්තො එවමාහ. පාරිසුද්ධිපධානියඞ්ගානීති පාරිසුද්ධිඅත්ථාය පධානියඞ්ගානි පදහිතබ්බවීරියස්ස අඞ්ගානි, කොට්ඨාසාති අත්ථො. සීලපාරිසුද්ධිපධානියඞ්ගන්ති සීලපරිසොධනවීරියස්සෙතං නාමං. තඤ්හි සීලපාරිසුද්ධිපරිපූරණත්ථාය පධානියඞ්ගන්ති සීලපාරිසුද්ධිපධානියඞ්ගං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. තත්ථ තත්ථ පඤ්ඤාය අනුග්ගහෙස්සාමීති තස්මිං තස්මිං ඨානෙ විපස්සනාපඤ්ඤාය අනුග්ගහෙස්සාමි[Pg.367]. යො තත්ථ ඡන්දොතිආදීසු යො තස්මිං අනුග්ගණ්හනෙ කත්තුකාමතාඡන්දොති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. සතිසම්පජඤ්ඤං පනෙත්ථ සතිං උපට්ඨපෙත්වා ඤාණෙන පරිච්ඡින්දිත්වා වීරියපග්ගහනත්ථං වුත්තං. රජනීයෙසු ධම්මෙසු චිත්තං විරාජෙතීති රාගපච්චයෙසු ඉට්ඨාරම්මණෙසු යථා චිත්තං විරජ්ජති, එවං කරොති. විමොචනීයෙසු ධම්මෙසු චිත්තං විමොචෙතීති යෙහි ආරම්මණෙහි චිත්තං විමොචෙතබ්බං, තෙසු යථා විමුච්චති, එවං කරොති. විරාජෙත්වාති එත්ථ මග්ගක්ඛණෙ විරාජෙති නාම, ඵලක්ඛණෙ විරත්තං නාම හොති. දුතියපදෙපි එසෙව නයො. සම්මාවිමුත්තිං ඵුසතීති හෙතුනා නයෙන අරහත්තඵලවිමුත්තිං ඤාණඵස්සෙන ඵුසතීති.

194. Im vierten Sutta bedeutet 'die Sāmugiyer' (sāmugiyā) die Bewohner des Marktfleckens Sāmuga. 'O Byagghapajjas' (byagghapajjā) sagte er, um sie anzusprechen. Kolanagara hat nämlich zwei Namen: 'Kolanagara', weil es nach dem Fällen von Kola-Bäumen errichtet wurde, und 'Byagghapajja', weil es auf einem Tigerpfad gegründet wurde. Da ihre Vorfahren dort wohnten, werden sie wegen des Wohnens auf dem Tigerpfad 'Byagghapajjas' genannt. Sie ansprechend sagte er dies. 'Glieder der Anstrengung zur Läuterung' (pārisuddhipadhāniyaṅgāni) bedeutet: Glieder der Anstrengung zum Zwecke der Läuterung, Teile oder Glieder der aufzubringenden Tatkraft. 'Glied der Anstrengung zur Läuterung der Tugend' (sīlapārisuddhipadhāniyaṅgaṃ) ist der Name für die Tatkraft zur Reinigung der Tugend. Denn sie ist ein Glied der Anstrengung zur Vollendung der Läuterung der Tugend, daher wird sie 'Glied der Anstrengung zur Läuterung der Tugend' genannt. Bei den übrigen Gliedern gilt dieselbe Methode. 'Ich werde sie hier und da mit Weisheit unterstützen' (tattha tattha paññāya anuggahessāmi) bedeutet: Ich werde sie an der jeweiligen Stelle mit der Einsichtsweisheit (vipassanā-paññā) unterstützen. In den Sätzen wie 'Welcher Wunsch dabei ist' (yo tattha chando) usw. ist die Bedeutung in dieser Weise zu verstehen: der Wunsch zu handeln (kattukāmatā-chanda) bei dieser Unterstützung. Achtsamkeit und Wissensklarheit (satisampajaññaṃ) werden hier jedoch erwähnt, um die Achtsamkeit zu etablieren, mit Wissen zu analysieren und die Tatkraft anzuspornen. 'Er macht den Geist leidenschaftslos gegenüber leidenschaftserregenden Dingen' (rajanīyesu dhammesu cittaṃ virājeti) bedeutet: Er bewirkt, dass der Geist gegenüber den erwünschten Objekten, die Bedingungen für Gier sind, leidenschaftslos wird. 'Er befreit den Geist von den zu befreienden Dingen' (vimocanīyesu dhammesu cittaṃ vimoceti) bedeutet: Er bewirkt, dass der Geist von jenen Objekten, von denen er befreit werden muss, befreit wird. In 'nachdem er leidenschaftslos gemacht hat' (virājetvā) bedeutet dies: Im Moment des Pfades macht er leidenschaftslos, im Moment der Frucht ist er leidenschaftslos geworden. Auch beim zweiten Ausdruck gilt dieselbe Methode. 'Er berührt die vollkommene Befreiung' (sammāvimuttiṃ phusati) bedeutet: Er erreicht auf die angemessene Weise die Befreiung der Arahat-Frucht durch die Berührung des Wissens.

5. වප්පසුත්තවණ්ණනා

5. Die Erklärung des Vappa-Suttas

195. පඤ්චමෙ වප්පොති දසබලස්ස චූළපිතා සක්‍යරාජා. නිගණ්ඨසාවකොති වෙසාලියං සීහසෙනාපති විය නාළන්දායං උපාලිගහපති විය ච නිගණ්ඨස්ස නාටපුත්තස්ස උපට්ඨාකො. කායෙන සංවුතොති කායද්වාරස්ස සංවුතත්තා පිහිතත්තා කායෙන සංවුතො නාම. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. අවිජ්ජාවිරාගාති අවිජ්ජාය ඛයවිරාගෙන. විජ්ජුප්පාදාති මග්ගවිජ්ජාය උප්පාදෙන. තං ඨානන්ති තං කාරණං. අවිපක්කවිපාකන්ති අලද්ධවිපාකවාරං. තතොනිදානන්ති තංහෙතු තප්පච්චයා. දුක්ඛවෙදනියා ආසවා අස්සවෙය්‍යුන්ති දුක්ඛවෙදනාය පච්චයභූතා කිලෙසා අස්සවෙය්‍යුං, තස්ස පුරිසස්ස උප්පජ්ජෙය්‍යුන්ති අත්ථො. අභිසම්පරායන්ති දුතියෙ අත්තභාවෙ. කායසමාරම්භපච්චයාති කායකම්මපච්චයෙන. ආසවාති කිලෙසා. විඝාතපරිළාහාති එත්ථ විඝාතොති දුක්ඛං. පරිළාහොති කායිකචෙතසිකො පරිළාහො. ඵුස්ස ඵුස්ස බ්‍යන්තීකරොතීති ඤාණවජ්ඣං කම්මං ඤාණඵස්සෙන ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා ඛයං ගමෙති, විපාකවජ්ඣං කම්මං විපාකඵස්සෙන ඵුසිත්වා ඵුසිත්වා ඛයං ගමෙති. නිජ්ජරාති කිලෙසජීරණකපටිපදා. සෙසවාරෙසුපි එසෙව නයො. ඉධ ඨත්වා අයං භික්ඛු ඛීණාසවො කාතබ්බො, චත්තාරි මහාභූතානි නීහරිත්වා චතුසච්චවවත්ථානං දස්සෙත්වා යාව අරහත්තඵලං කම්මට්ඨානං කථෙතබ්බං.

195. Im fünften Sutta ist 'Vappa' ein Sakya-König, der Onkel (jüngere Bruder des Vaters) des Zehnkräftigen. 'Ein Jünger der Niganthas' (nigaṇṭhasāvako) bedeutet ein Unterstützer des Nigantha Nātaputta, so wie der General Sīha in Vesālī und der Hausvater Upāli in Nālandā. 'Durch den Körper gezügelt' (kāyena saṃvuto) heißt es wegen der Zügelung und des Schließens des Körper-Tores. Auch bei den anderen beiden Toren gilt dieselbe Methode. 'Durch das Schwinden und Vergehen der Unwissenheit' (avijjāvirāgā) bedeutet durch das Schwinden und die Leidenschaftslosigkeit der Unwissenheit. 'Durch das Entstehen von klarem Wissen' (vijjuppādā) bedeutet durch das Entstehen des Pfad-Wissens (magga-vijjā). 'Diesen Fall' (taṃ ṭhānaṃ) bedeutet diesen Grund. 'Dessen Frucht noch nicht gereift ist' (avipakkavipākaṃ) bedeutet, dass die Reihe der Fruchtreifung noch nicht erlangt wurde. 'Aus dieser Ursache' (tatonidānaṃ) bedeutet aufgrund dieses Grundes, durch diese Bedingung. 'Schmerzbringende Triebe würden einströmen' (dukkhavedaniyā āsavā assaveyyuṃ) bedeutet: Die Trübungen (kilesā), die die Ursache für schmerzhafte Gefühle sind, würden einströmen, das heißt, sie würden in diesem Menschen entstehen. 'In der Zukunft' (abhisamparāyaṃ) bedeutet im zweiten Dasein. 'Aufgrund körperlicher Aktivitäten' (kāyasamārambhapaccayā) bedeutet durch die Bedingung der körperlichen Kamma-Handlungen. 'Triebe' (āsavā) bedeutet Trübungen. In 'Qual und Fieber' (vighātapariḷāhā) bedeutet 'Qual' (vighāto) Leiden. 'Fieber' (pariḷāho) bedeutet körperliche und geistige Hitze. 'Durch wiederholtes Berühren vernichtet er sie' (phussa phussa byantīkaroti) bedeutet: Das Kamma, das durch Wissen zu überwinden ist, bringt er zum Schwinden, indem er es immer wieder mit der Berührung des Wissens berührt; das Kamma, das durch das Reifen der Frucht zu überwinden ist, bringt er zum Schwinden, indem er es immer wieder mit der Berührung der Fruchtreife berührt. 'Abnutzung' (nijjarā) bedeutet die Praxis, die Trübungen verkümmern zu lassen. Auch bei den übrigen Abschnitten gilt dieselbe Methode. An dieser Stelle verweilend, sollte dieser Mönch als ein Triebversiegter (Khīṇāsava) dargestellt werden; nachdem man die vier großen Elemente dargelegt und die Bestimmung der vier edlen Wahrheiten aufgezeigt hat, sollte das Meditationsobjekt (kammaṭṭhāna) bis hin zur Frucht der Arhatschaft erklärt werden.

ඉදානි පන තස්ස ඛීණාසවස්ස සතතවිහාරෙ දස්සෙතුං එවං සම්මා විමුත්තචිත්තස්සාතිආදිමාහ. තත්ථ සම්මා විමුත්තචිත්තස්සාති හෙතුනා කාරණෙන [Pg.368] සම්මා විමුත්තස්ස. සතතවිහාරාති නිච්චවිහාරා නිබද්ධවිහාරා. නෙව සුමනො හොතීති ඉට්ඨාරම්මණෙ රාගවසෙන න සොමනස්සජාතො හොති. න දුම්මනොති අනිට්ඨාරම්මණෙ පටිඝවසෙන න දොමනස්සජාතො හොති. උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානොති සතිසම්පජඤ්ඤපරිග්ගහිතාය මජ්ඣත්තාකාරලක්ඛණාය උපෙක්ඛාය තෙසු ආරම්මණෙසු උපෙක්ඛකො මජ්ඣත්තො හුත්වා විහරති.

Um nun die ständigen Verweilungszustände dieses Triebversiegten zu zeigen, sprach er die Worte: 'Des so vollkommen im Geiste Befreiten...' usw. Darin bedeutet 'des vollkommen im Geiste Befreiten' (sammā vimuttacittassa): des aus angemessenem Grund vollkommen Befreiten. 'Ständige Verweilungszustände' (satatavihārā) bedeutet beständige Verweilungszustände, ununterbrochene Verweilungszustände. 'Er ist weder hocherfreut' (neva sumano hoti) bedeutet: Er ist bei einem erwünschten Objekt nicht infolge von Gier von Freude erfüllt. 'Noch betrübt' (na dummano) bedeutet: Er ist bei einem unerwünschten Objekt nicht infolge von Abneigung von Missmut erfüllt. 'Gleichmütig verweilt er, achtsam und wissensklar' (upekkhako viharati sato sampajāno) bedeutet: Er verweilt gleichmütig und unvoreingenommen gegenüber jenen Objekten, und zwar mittels des Gleichmutes, der von Achtsamkeit und Wissensklarheit begleitet wird und dessen Merkmal die Unvoreingenommenheit ist.

කායපරියන්තිකන්ති කායන්තිකං කායපරිච්ඡින්නං, යාව පඤ්චද්වාරකායො පවත්තති, තාව පවත්තං පඤ්චද්වාරිකවෙදනන්ති අත්ථො. ජීවිතපරියන්තිකන්ති ජීවිතන්තිකං ජීවිතපරිච්ඡින්නං, යාව ජීවිතං පවත්තති, තාව පවත්තං මනොද්වාරිකවෙදනන්ති අත්ථො. තත්ථ පඤ්චද්වාරිකවෙදනා පච්ඡා උප්පජ්ජිත්වා පඨමං නිරුජ්ඣති, මනොද්වාරිකවෙදනා පඨමං උප්පජ්ජිත්වා පච්ඡා නිරුජ්ඣති. සා හි පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුරූපස්මිංයෙව පතිට්ඨාති. පඤ්චද්වාරිකා පවත්තෙ පඤ්චද්වාරවසෙන පවත්තමානා පඨමවයෙ වීසතිවස්සකාලෙ රජ්ජනදුස්සනමුය්හනවසෙන අධිමත්තා බලවතී හොති, පණ්ණාසවස්සකාලෙ ඨිතා හොති, සට්ඨිවස්සකාලතො පට්ඨාය පරිහායමානා, අසීතිනවුතිවස්සකාලෙ මන්දා හොති. තදා හි සත්තා ‘‘චිරරත්තං එකතො නිසීදිම්හා නිපජ්ජිම්හා’’ති වදන්තෙපි න ජානාමාති වදන්ති. අධිමත්තානිපි රූපාදිආරම්මණානි න පස්සාම, සුගන්ධදුග්ගන්ධං වා සාදුඅසාදුං වා ථද්ධමුදුකං වාති න ජානාමාතිපි වදන්ති. ඉති නෙසං පඤ්චද්වාරිකවෙදනා භග්ගා හොති, මනොද්වාරිකා පවත්තති. සාපි අනුපුබ්බෙන පරිහායමානා මරණසමයෙ හදයකොටිංයෙව නිස්සාය පවත්තති. යාව පනෙසා පවත්තති, තාව සත්තො ජීවතීති වුච්චති. යදා නප්පවත්තති, තදා ‘‘මතො නිරුද්ධො’’ති වුච්චති.

„Das den Körper als Grenze hat“ (kāyapariyantika) bedeutet: beim Körper endend (kāyantika), durch den Körper begrenzt (kāyaparicchinna); die Bedeutung ist: Solange der Fünftürer-Körper besteht, solange besteht das an den fünf Sinnenpforten entstandene Gefühl. „Das das Leben als Grenze hat“ (jīvitapariyantika) bedeutet: beim Leben endend (jīvitantika), durch das Leben begrenzt (jīvitaparicchinna); die Bedeutung ist: Solange das Leben besteht, solange besteht das im Geisttor entstandene Gefühl. Darunter entsteht das an den fünf Sinnenpforten entstandene Gefühl später und erlischt zuerst, während das im Geisttor entstandene Gefühl zuerst entsteht und später erlischt. Dieses gründet sich nämlich im Moment der Wiedergeburt nur auf der materiellen Basis des Herzens. Das an den fünf Sinnenpforten entstandene Gefühl, das im Verlauf des Lebens durch die fünf Sinnenpforten auftritt, ist im ersten Lebensalter, zur Zeit von zwanzig Jahren, aufgrund von Begehren, Hassen und Verwirrtsein übermäßig und stark; zur Zeit von fünfzig Jahren bleibt es stabil; ab der Zeit von sechzig Jahren nimmt es ab und wird im Alter von achtzig oder neunzig Jahren schwach. Denn zu jener Zeit sagen die Wesen, selbst wenn sie sagen „Wir saßen und lagen lange Zeit zusammen“: „Wir wissen es nicht“. Sie sagen auch: „Wir sehen nicht einmal intensive Objekte wie Formen usw., und wir erkennen weder Wohlgeruch noch Gestank, weder Angenehmes noch Unangenehmes, weder Hartes noch Weiches.“ So ist ihr an den fünf Sinnenpforten entstandenes Gefühl gebrochen, und nur das im Geisttor entstandene Gefühl besteht fort. Auch dieses nimmt allmählich ab und besteht zur Zeit des Todes nur noch in Abhängigkeit vom äußersten Ende der Herzbasis. Solange dieses jedoch fortbesteht, solange sagt man: „Das Wesen lebt“. Wenn es nicht mehr fortbesteht, dann sagt man: „Es ist tot, erloschen“.

ස්වායමත්ථො වාපියා දීපෙතබ්බො – යථා හි පුරිසො පඤ්චඋදකමග්ගසම්පන්නං වාපිං කරෙය්‍ය. පඨමං දෙවෙ වුට්ඨෙ පඤ්චහි උදකමග්ගෙහි උදකං පවිසිත්වා අන්තොවාපියං ආවාටෙ පූරෙය්‍ය. පුනප්පුනං දෙවෙ වස්සන්තෙ උදකමග්ගෙ පූරෙත්වා ගාවුතඩ්ඪයොජනමත්තං ඔත්ථරිත්වා උදකං තිට්ඨෙය්‍ය තතො තතො විස්සන්දමානං. අථ නිද්ධමනතුම්බෙ විවරිත්වා ඛෙත්තෙසු කම්මෙ කයිරමානෙ උදකං නික්ඛමන්තං, සස්සපාකකාලෙ උදකං නික්ඛන්තං උදකං පරිහීනං, ‘‘මච්ඡෙ ගණ්හාමා’’ති වත්තබ්බතං ආපජ්ජෙය්‍ය. තතො කතිපාහෙන ආවාටෙසුයෙව [Pg.369] උදකං සණ්ඨහෙය. යාව පන තං ආවාටෙසු හොති, තාව මහාවාපියං උදකං අත්ථීති සඞ්ඛං ගච්ඡති. යදා පන තත්ථ ඡිජ්ජති, තදා ‘‘වාපියං උදකං නත්ථී’’ති වුච්චති. එවං සම්පදමිදං වෙදිතබ්බං.

Dieser Sinn sollte anhand eines Stausees veranschaulicht werden: Gleichwie ein Mann einen Stausee mit fünf Wasserkanälen anlegen würde. Zuerst, wenn es regnet, tritt Wasser durch die fünf Wasserkanäle ein und füllt die Vertiefungen im Inneren des Stausees. Wenn es wieder und wieder regnet, füllt das Wasser die Wasserkanäle und breitet sich über eine Fläche von einem Gāvuta bis zu einem halben Yojana aus, und das Wasser steht da, von hier und dort überfließend. Wenn man danach die Abflussrohre öffnet und Arbeiten auf den Feldern verrichtet werden, fließt das Wasser ab; zur Zeit der Getreidereife ist das Wasser abgeflossen und geschwunden, so dass man sagen würde: „Lasst uns Fische fangen“. Danach, nach einigen Tagen, bleibt das Wasser nur noch in den Vertiefungen stehen. Solange dieses jedoch in den Vertiefungen vorhanden ist, so lange gilt es als „im großen Stausee ist Wasser vorhanden“. Wenn es jedoch dort versiegt, dann sagt man: „Im Stausee ist kein Wasser“. Ebenso sollte diese Entsprechung verstanden werden.

පඨමං දෙවෙ වස්සන්තෙ පඤ්චහි මග්ගෙහි උදකෙ පවිසන්තෙ ආවාටානං පූරණකාලො විය හි පඨමමෙව පටිසන්ධික්ඛණෙ මනොද්වාරිකවෙදනාය වත්ථුරූපෙ පතිට්ඨිතකාලො, පුනප්පුනං දෙවෙ වස්සන්තෙ පඤ්චමග්ගානං පූරණකාලො විය පවත්තෙ පඤ්චද්වාරිකවෙදනාය පවත්ති, ගාවුතඩ්ඪයොජනමත්තං අජ්ඣොත්ථරණං විය පඨමවයෙ වීසතිවස්සකාලෙ රජ්ජනාදිවසෙන තස්ස අධිමත්තබලවභාවො, යාව වාපිතො උදකං න නිග්ගච්ඡති, තාව පූරාය වාපියා ඨිතකාලො විය පඤ්ඤාසවස්සකාලෙ තස්ස ඨිතකාලො, නිද්ධමනතුම්බෙසු විවටෙසු කම්මෙ කයිරමානෙ උදකස්ස නික්ඛමනකාලො විය සට්ඨිවස්සකාලතො පට්ඨාය තස්ස පරිහානි, උදකෙ භට්ඨෙ උදකමග්ගෙසු පරිත්තඋදකස්ස ඨිතකාලො විය අසීතිනවුතිකාලෙ පඤ්චද්වාරිකවෙදනාය මන්දකාලො, ආවාටෙසුයෙව උදකස්ස පතිට්ඨිතකාලො විය හදයවත්ථුකොටිං නිස්සාය මනොද්වාරෙ වෙදනාය පවත්තිකාලො, ආවාටෙසු පරිත්තෙපි උදකෙ සති ‘‘වාපියං උදකං අත්ථී’’ති වත්තබ්බකාලො විය යාව සා පවත්තති, තාව ‘‘සත්තො ජීවතී’’ති වුච්චති. යථා පන ආවාටෙසු උදකෙ ඡින්නෙ ‘‘නත්ථි වාපියං උදක’’න්ති වුච්චති, එවං මනොද්වාරිකවෙදනාය අප්පවත්තමානාය සත්තො මතොති වුච්චති. ඉමං වෙදනං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘ජීවිතපරියන්තිකං වෙදනං වෙදියමානො’’ති.

Gleichwie nämlich die Zeit des Füllens der Vertiefungen, wenn es zuerst regnet und Wasser durch die fünf Kanäle eintritt, so ist der allererste Zeitpunkt, da sich das im Geisttor entstandene Gefühl im Moment der Wiedergeburt auf der Herzbasis gründet; gleichwie die Zeit des Füllens der fünf Kanäle, wenn es wieder und wieder regnet, so ist das Bestehen des an den fünf Sinnenpforten entstandenen Gefühls im Verlauf des Lebens; gleichwie das Überfluten eines Bereichs von einem Gāvuta bis zu einem halben Yojana, so ist die Übermäßigkeit und Stärke dieses Gefühls im ersten Lebensalter im Alter von zwanzig Jahren aufgrund von Begehren usw.; gleichwie die Zeit des Stillstands im vollen Stausee, solange das Wasser noch nicht aus dem Stausee abfließt, so ist die Zeit des Verweilens dieses Gefühls im Alter von fünfzig Jahren; gleichwie die Zeit des Abfließens des Wassers, wenn die Abflussrohre geöffnet sind und Feldarbeiten verrichtet werden, so ist die Abnahme dieses Gefühls ab dem Alter von sechzig Jahren; gleichwie die Zeit des Stillstands einer geringen Wassermenge in den Wasserkanälen, wenn das Wasser gesunken ist, so ist die Zeit der Schwäche des an den fünf Sinnenpforten entstandenen Gefühls im Alter von achtzig oder neunzig Jahren; gleichwie die Zeit des Verbleibens des Wassers nur in den Vertiefungen, so ist die Zeit des Bestehens des Gefühls im Geisttor in Abhängigkeit vom äußersten Ende der Herzbasis; gleichwie die Zeit, da man sagt „Es ist Wasser im Stausee“, wenn auch nur eine geringe Menge Wasser in den Vertiefungen vorhanden ist, so sagt man, solange jene fortbesteht: „Das Wesen lebt“. Gleichwie man jedoch, wenn das Wasser in den Vertiefungen versiegt ist, sagt: „Es gibt kein Wasser im Stausee“, so sagt man, wenn das im Geisttor entstandene Gefühl nicht mehr fortbesteht: „Das Wesen ist tot“. In Bezug auf dieses Gefühl wurde gesagt: „ein Gefühl empfindend, welches das Leben als Grenze hat“.

කායස්ස භෙදාති කායස්ස භෙදෙන. උද්ධං ජීවිතපරියාදානාති ජීවිතක්ඛයතො උද්ධං. ඉධෙවාති පටිසන්ධිවසෙන පරතො අගන්ත්වා ඉධෙව. සීතී භවිස්සන්තීති පවත්තිවිප්ඵන්දනදරථරහිතානි සීතානි අප්පවත්තනධම්මානි භවිස්සන්ති.

„Wegen des Zerfalls des Kōrpers“ (kāyassa bhedā) bedeutet: durch den Zerfall des Körpers. „Nach dem Ende des Lebens“ (uddhaṃ jīvitapariyādānā) bedeutet: nach dem Ende des Lebens. „Genau hier“ (idheva) bedeutet: ohne durch Wiedergeburt in eine jenseitige Welt zu gehen, genau hier [in dieser gegenwärtigen Welt]. „Sie werden kühl werden“ (sītī bhavissanti) bedeutet: frei von dem Zittern, der Unruhe und dem Fieber des Entstehens werden sie kühl sein, von der Natur, nicht wieder zu entstehen.

ථූණං පටිච්චාති රුක්ඛං පටිච්ච. කුද්දාලපිටකං ආදායාති කුද්දාලඤ්ච ඛණිත්තිඤ්ච පච්ඡිඤ්ච ගහෙත්වාති අත්ථො. දෙසනා පන කුද්දාලවසෙනෙව කතා. මූලෙ ඡින්දෙය්‍යාති මූලම්හි කුද්දාලෙන ඡින්දෙය්‍ය. පලිඛණෙය්‍යාති ඛණිත්තියා සමන්තා ඛණෙය්‍ය.

„In Abhängigkeit von einem Pfeiler“ (thūṇaṃ paṭicca) bedeutet: in Abhängigkeit von einem Baum. „Mit Haue und Korb“ (kuddālapiṭakaṃ ādāya) bedeutet: nachdem man eine Haue, einen Spaten und einen Korb genommen hat. Die Lehrdarstellung ist jedoch nur mittels der Haue formuliert. „Er würde an der Wurzel abschneiden“ (mūle chindeyya) bedeutet: er würde an der Wurzel mit der Haue abschneiden. „Er würde ringsum aufgraben“ (palikhaṇeyya) bedeutet: er würde mit dem Spaten ringsum graben.

එවමෙව [Pg.370] ඛොති එත්ථ ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – රුක්ඛො විය හි අත්තභාවො දට්ඨබ්බො, රුක්ඛං පටිච්ච ඡායා විය කුසලාකුසලං කම්මං, ඡායං අප්පවත්තං කාතුකාමො පුරිසො විය යොගාවචරො, කුද්දාලො විය පඤ්ඤා, පිටකං විය සමාධි, ඛණිත්ති විය විපස්සනා, ඛණිත්තියා මූලානං පලිඛණනකාලො විය අරහත්තමග්ගෙන අවිජ්ජාය ඡෙදනකාලො, ඛණ්ඩාඛණ්ඩං කරණකාලො විය ඛන්ධවසෙන දිට්ඨකාලො, ඵාලනකාලො විය ආයතනවසෙන දිට්ඨකාලො, සකලීකරණකාලො විය ධාතුවසෙන දිට්ඨකාලො, වාතාතපෙන විසොසනකාලො විය කායිකචෙතසිකස්ස වීරියස්ස කරණකාලො, අග්ගිනා ඩහනකාලො විය ඤාණෙන කිලෙසානං ඩහනකාලො, මසිකරණකාලො විය වත්තමානක-පඤ්චක්ඛන්ධකාලො, මහාවාතෙ ඔඵුනනකාලො විය නදීසොතෙ පවාහනකාලො විය ච ඡින්නමූලකානං පඤ්චන්නං ඛන්ධානං අප්පටිසන්ධිකනිරොධො, ඔඵුනනප්පවාහනෙහි අපඤ්ඤත්තිකභාවූපගමො විය පුනබ්භවෙ විපාකක්ඛන්ධානං අනුප්පාදෙන අපණ්ණත්තිකභාවො වෙදිතබ්බො.

„Ebenso nun“ (evameva kho): Hierbei ist dies die Entsprechung des Gleichnisses: Wie ein Baum ist nämlich die Verkörperung zu betrachten. Wie der Schatten in Abhängigkeit vom Baum ist das heilsame und unheilsame Karma zu betrachten. Wie der Mann, der den Schatten am Entstehen hindern will, ist der Meditierende (yogāvacaro) zu betrachten. Wie die Haue ist die Weisheit (paññā) zu betrachten. Wie der Korb ist die Konzentration (samādhi) zu betrachten. Wie der Spaten ist die Hellsicht (vipassanā) zu betrachten. Wie die Zeit des Ringsumgrabens der Wurzeln mit dem Spaten ist die Zeit des Abschneidens des Unwissens durch den Pfad der Arahatschaft zu betrachten. Wie die Zeit des In-Stücke-Schneidens ist die Zeit der Betrachtung [der Verkörperung] mittels der Daseinsgruppen (khandha) zu betrachten. Wie die Zeit des Spaltens ist die Zeit der Betrachtung mittels der Sinnesbereiche (āyatana) zu betrachten. Wie die Zeit des Zerkleinerns in Splitter ist die Zeit der Betrachtung mittels der Elemente (dhātu) zu betrachten. Wie die Zeit des Trocknens durch Wind und Sonne ist die Zeit des Aufbringens körperlicher und geistiger Tatkraft (vīriya) zu betrachten. Wie die Zeit des Verbrennens mit Feuer ist die Zeit des Verbrennens der Befleckungen (kilesa) durch Erkenntnis (ñāṇa) zu betrachten. Wie die Zeit des zu Asche Machens ist die Zeit des Vergehens der gegenwärtigen fünf Daseinsgruppen zu betrachten. Wie die Zeit des Worfelns im starken Wind und wie die Zeit des Fortspülens in der Flussströmung ist das wiedergeburtslose Erlöschen (appaṭisandhikanirodha) der fünf Daseinsgruppen, deren Wurzeln abgeschnitten sind, zu betrachten. Wie das Gelangen in den Zustand der Nicht-Bezeichenbarkeit durch das Worfeln und Fortspülen, so ist der Zustand der Nicht-Bezeichenbarkeit aufgrund des Nicht-Entstehens der Reifungs-Daseinsgruppen (vipākakkhandha) in einem zukünftigen Dasein zu verstehen.

භගවන්තං එතදවොචාති සත්ථරි දෙසනං විනිවට්ටෙන්තෙ සොතාපත්තිඵලං පත්වා එතං ‘‘සෙය්‍යථාපි, භන්තෙ’’තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ උදයත්ථිකොති වඩ්ඪිඅත්ථිකො. අස්සපණියං පොසෙය්‍යාති පඤ්ච අස්සපොතසතානි කිණිත්වා පච්ඡා වික්කිණිස්සාමීති පොසෙය්‍ය. සහස්සග්ඝනකස්ස අස්සස්ස පඤ්චසතමත්තං උපකරණං ගන්ධමාලාදිවසෙන පොසාවනිකංයෙව අගමාසි. අථස්ස තෙ අස්සා එකදිවසෙනෙව රොගං ඵුසිත්වා සබ්බෙ ජීවිතක්ඛයං පාපුණෙය්‍යුන්ති ඉමිනා අධිප්පායෙන එවමාහ. උදයඤ්චෙව නාධිගච්ඡෙය්‍යාති වඩ්ඪිඤ්ච ගෙහතො නීහරිත්වා දින්නමූලඤ්ච කිඤ්චි න ලභෙය්‍ය. පයිරුපාසින්ති චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨහිං. ස්වාහං උදයඤ්චෙව නාධිගච්ඡින්ති සො අහං නෙව උදයං න ගෙහතො දින්නධනං අධිගච්ඡිං, පණියඅස්සජග්ගනකො නාම ජාතොස්මීති දස්සෙති. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

„Er sprach zum Erhabenen Folgendes“ (bhagavantaṃ etadavocā) bedeutet: Als der Meister seine Unterweisung beendete, erlangte jener die Frucht des Stromeintritts (sotāpattiphala) und sprach diese Worte, beginnend mit „Gleichwie, Herr...“ (seyyathāpi, bhante). Darin bedeutet „nach Gewinn strebend“ (udayatthiko): nach Zuwachs strebend (vaḍḍhiatthiko). „Er würde ein Handelspferd aufziehen“ (assapaṇiyaṃ poseyyā) bedeutet: Er würde fünfhundert junge Fohlen kaufen, mit dem Gedanken „Später werde ich sie verkaufen“, und sie aufziehen. Für ein Pferd im Wert von tausend [Münzen] beliefen sich die Kosten allein für die Aufzucht durch Zuwendungen von Düften, Blumen usw. auf etwa fünfhundert. Wenn nun jene seine Pferde an einem einzigen Tag von einer Krankheit befallen würden und alle ihr Leben verlören – in dieser Absicht sprach er dies. „Weder Gewinn erzielen würde“ (udayañceva nādhigaccheyyā) bedeutet: Er würde weder einen Gewinn noch das aus dem Haus herbeigeschaffte und investierte Stammkapital in irgendeiner Weise zurückerhalten. „Ich habe verehrt“ (payirupāsiṃ) bedeutet: Ich habe mit den vier Erfordernissen gedient. „Ich aber habe weder Gewinn erlangt“ (svāhaṃ udayañceva nādhigacchiṃ) zeigt Folgendes: „Ich habe weder Gewinn noch das aus dem Haus gegebene Geld erlangt; ich bin wahrlich wie einer geworden, der ein Handelspferd aufzieht.“ Das Übrige ist hier von ganz offensichtlicher Bedeutung.

6. සාළ්හසුත්තවණ්ණනා

6. Erklärung des Sāḷha-Suttas

196. ඡට්ඨෙ ද්වයෙනාති ද්වීහි කොට්ඨාසෙහි. ඔඝස්ස නිත්ථරණන්ති චතුරොඝනිත්ථරණං. තපොජිගුච්ඡාහෙතූති දුක්කරකාරිකසඞ්ඛාතෙන තපෙන පාපජිගුච්ඡනහෙතු[Pg.371]. අඤ්ඤතරං සාමඤ්ඤඞ්ගන්ති එකං සමණධම්මකොට්ඨාසං. අපරිසුද්ධකායසමාචාරාතිආදීසු පුරිමෙහි තීහි පදෙහි කායිකවාචසිකචෙතසිකසීලානං අපරිසුද්ධතං දස්සෙත්වා පච්ඡිමෙන පදෙන අපරිසුද්ධාජීවතං දස්සෙති. ඤාණදස්සනායාති මග්ගඤාණසඞ්ඛාතාය දස්සනාය. අනුත්තරාය සම්බොධායාති අරහත්තාය, අරහත්තඤාණඵස්සෙන ඵුසිතුං අභබ්බාති වුත්තං හොති. සාලලට්ඨින්ති සාලරුක්ඛං. නවන්ති තරුණං. අකුක්කුච්චකජාතන්ති ‘‘භවෙය්‍ය නු ඛො, න භවෙය්‍යා’’ති අජනෙතබ්බකුක්කුච්චං. ලෙඛණියා ලිඛෙය්‍යාති අවලෙඛනමත්තකෙන අවලිඛෙය්‍ය. ධොවෙය්‍යාති ඝංසෙය්‍ය. අන්තො අවිසුද්ධාති අබ්භන්තරෙ අසුද්ධා අපනීතසාරා.

196. Im sechsten [Sutta] bedeutet „durch das Zweifache“ (dvayena): durch zwei Teile. „Das Überqueren der Flut“ (oghassa nittharaṇaṃ) bedeutet: das Überqueren der vier Fluten. „Aufgrund von Kasteiung und Abscheu“ (tapojigucchāhetu) bedeutet: aufgrund des Abscheus vor dem Bösen durch Kasteiung, die als Ausübung von Askese bekannt ist. „Ein bestimmtes Glied des Asketentums“ (aññataraṃ sāmaññaṅgaṃ) bedeutet: einen Teil der Asketenpflicht (samaṇadhamma). In den Passagen wie „unreines körperliches Verhalten“ usw. zeigt [der Buddha] mit den ersten drei Begriffen die Unreinheit der körperlichen, sprachlichen und geistigen Tugend (sīla) und mit dem letzten Begriff die Unreinheit des Lebensunterhalts. „Zur Wissenserkenntnis“ (ñāṇadassanāya) bedeutet: zur Erkenntnis, die als Pfad-Wissen bezeichnet wird. „Zur unübertrefflichen Erleuchtung“ (anuttarāya sambodhāya) bedeutet: zur Arhatschaft; es wird gesagt, dass sie unfähig sind (abhabbā), diese durch die Berührung mit dem Wissen der Arhatschaft zu erlangen. „Einen jungen Sal-Baum“ (sālalaṭṭhiṃ) bedeutet: einen Sal-Baum. „Jung“ (navaṃ) bedeutet: jung/frisch. „Frei von Zweifel geworden“ (akukkuccakajātaṃ) bedeutet: ohne dass Zweifel der Art „Könnte es sein oder könnte es nicht sein?“ aufkommen. „Mit einem Schaber schaben“ (lekhaṇiyā likheyya) bedeutet: er würde ihn mit einem bloßen Schabewerkzeug abschaben. „Waschen“ (dhoveyya) bedeutet: reiben. „Innen unrein“ (anto avisuddhā) bedeutet: im Inneren unsauber, ohne den Kern.

එවමෙව ඛොති එත්ථ ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – සාලලට්ඨි විය හි අත්තභාවො දට්ඨබ්බො, නදීසොතං විය සංසාරසොතං, පාරං ගන්තුකාමපුරිසො විය ද්වාසට්ඨි දිට්ඨියො ගහෙත්වා ඨිතපුරිසො, සාලලට්ඨියා බහිද්ධා සුපරිකම්මකතකාලො විය බහිද්ධා තපචරණං ගාළ්හං කත්වා ගහිතකාලො, අන්තො අසුද්ධකාලො විය අබ්භන්තරෙ සීලානං අපරිසුද්ධකාලො, සාලලට්ඨියා සංසීදිත්වා අධොගමනං විය දිට්ඨිගතිකස්ස සංසාරසොතෙ සංසීදනං වෙදිතබ්බං.

„Ebenso nun“ (evameva kho): Hierbei handelt es sich um den Vergleich von Gleichnis und Gleichnishaftem – wie der junge Sal-Baum ist die eigene Verkörperung (attabhāva) zu betrachten; wie die Flussströmung ist die Strömung des Saṃsāra zu betrachten; wie ein Mann, der das jenseitige Ufer erreichen will, ist ein Mann zu betrachten, der an den zweiundsechzig falschen Ansichten (diṭṭhi) festhält; wie die Zeit, in der der junge Sal-Baum von außen gut bearbeitet wurde, ist die Zeit zu betrachten, in der man die Kasteiung äußerlich streng ausübt; wie die Zeit, in der er innen unrein ist, ist die Zeit der Unreinheit der Tugendregeln im Inneren zu betrachten; und wie das Sinken und Untergehen des jungen Sal-Baums ist das Versinken des Vertreters falscher Ansichten in der Strömung des Saṃsāra zu verstehen.

ඵියාරිත්තං බන්ධෙය්‍යාති ඵියඤ්ච අරිත්තඤ්ච යොජෙය්‍ය. එවමෙවාති එත්ථාපි ඉදං ඔපම්මසංසන්දනං – සාලලට්ඨි විය අත්තභාවො, නදීසොතං විය සංසාරසොතං, පාරං ගන්තුකාමපුරිසො විය යොගාවචරො, බහිද්ධා සුපරිකම්මකතකාලො විය ඡසු ද්වාරෙසු සංවරස්ස පච්චුපට්ඨිතකාලො, අන්තො සුවිසොධිතභාවො විය අබ්භන්තරෙ පරිසුද්ධසීලභාවො, ඵියාරිත්තබන්ධනං විය කායිකචෙතසිකවීරියකරණං, සොත්ථිනා පාරිමතීරගමනං විය අනුපුබ්බෙන සීලං පූරෙත්වා සමාධිං පූරෙත්වා පඤ්ඤං පූරෙත්වා නිබ්බානගමනං දට්ඨබ්බං.

„Er würde Ruder und Steuerruder anbringen“ (phiyārittaṃ bandheyya) bedeutet: Er würde ein Ruder (phiya) und ein Steuerruder (aritta) anbringen. „Ebenso“ (evameva): Auch hier ist dies der Vergleich von Gleichnis und Gleichnishaftem – wie der junge Sal-Baum ist die eigene Verkörperung (attabhāva) zu betrachten; wie die Flussströmung ist die Strömung des Saṃsāra zu betrachten; wie der Mann, der das jenseitige Ufer erreichen will, ist der Yoga-Praktizierende (yogāvacaro) zu betrachten; wie die Zeit, in der er von außen gut bearbeitet wurde, ist die Zeit zu betrachten, in der die Zügelung an den sechs Toren [der Sinne] gegenwärtig ist; wie der Zustand des gründlich gereinigten Inneren ist der Zustand der reinen Tugend im Inneren zu betrachten; wie das Befestigen von Ruder und Steuerruder ist die Entfaltung von körperlicher und geistiger Willenskraft zu betrachten; und wie das sichere Erreichen des jenseitigen Ufers ist das Erlangen des Nibbānas zu betrachten, nachdem man nacheinander Tugend (sīla), Konzentration (samādhi) und Weisheit (paññā) vollendet hat.

කණ්ඩචිත්‍රකානීති සරලට්ඨිසරරජ්ජුසරපාසාදසරසාණිසරපොක්ඛරණිසරපදුමානීති අනෙකානි කණ්ඩෙහි කත්තබ්බචිත්‍රානි. අථ ඛො සො තීහි ඨානෙහීති සො එවං බහූනි කණ්ඩචිත්‍රකානි ජානන්තොපි න රාජාරහො හොති, තීහියෙව පන ඨානෙහි හොතීති අත්ථො. සම්මාසමාධි [Pg.372] හොතීති මග්ගසමාධිනා ච ඵලසමාධිනා ච සමාහිතො හොතීති අයමෙත්ථ අත්ථො. සම්මාදිට්ඨීති මග්ගසම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො. ඉදං දුක්ඛන්තිආදීහි චතූහි සච්චෙහි චත්තාරො මග්ගා තීණි ච ඵලානි කථිතානි. අයං පන මග්ගෙනෙව අවිරාධිතං විජ්ඣති නාමාති වෙදිතබ්බො. සම්මාවිමුත්තීති අරහත්තඵලවිමුත්තියා සමන්නාගතො. අවිජ්ජාක්ඛන්ධං පදාලෙතීති අරහත්තමග්ගෙන පදාලෙති නාමාති වුච්චති. ඉමිනා හි හෙට්ඨා අරහත්තමග්ගෙන අවිජ්ජාක්ඛන්ධො පදාලිතො, ඉධ පන පදාලිතං උපාදාය පදාලෙතීති වත්තුං වට්ටතීති.

„Pfeilkunstwerke“ (kaṇḍacitrakāni) bezieht sich auf die vielfältigen Kunstwerke, die mit Pfeilen hergestellt werden können, wie Pfeilstäbe, Pfeilseile, Pfeilpaläste, Pfeilvorhänge, Pfeilteiche und Pfeillotosblumen. „Er aber [wird] durch drei Eigenschaften“ (atha kho so tīhi ṭhānehi) bedeutet: Selbst wenn er so viele Pfeilkunstwerke kennt, ist er noch nicht des Königs würdig; erst durch genau drei Eigenschaften wird er es. „Er besitzt rechte Konzentration“ (sammāsamādhi hoti) bedeutet: Er ist sowohl durch die Pfad-Konzentration (maggasamādhi) als auch durch die Frucht-Konzentration (phalasamādhi) gefestigt; dies ist hier die Bedeutung. „Rechte Ansicht“ (sammādiṭṭhi) bedeutet: Er ist mit der rechten Pfad-Ansicht ausgestattet. Durch die vier Wahrheiten, beginnend mit „Dies ist das Leiden“, werden die vier Pfade und drei [höheren] Früchte dargelegt. Es ist jedoch zu verstehen, dass dieser [Übende] unfehlbar allein durch den Pfad durchbohrt. „Rechte Befreiung“ (sammāvimutti) bedeutet: Er ist mit der Befreiung der Arhatschafts-Frucht (arahattaphala) ausgestattet. „Er zerschmettert die Masse der Unwissenheit“ (avijjākhandhaṃ padāleti) bedeutet: Es wird gesagt, dass er sie durch den Pfad der Arhatschaft zerschmettert. Denn durch diesen Pfad der Arhatschaft wurde die Masse der Unwissenheit bereits zuvor zerschmettert, doch hier ist es im Hinblick auf das bereits Zerschmetterte angemessen zu sagen: „Er zerschmettert“.

7. මල්ලිකාදෙවීසුත්තවණ්ණනා

7. Erklärung des Mallikādevī-Suttas

197. සත්තමෙ මල්ලිකා දෙවීති පසෙනදිරඤ්ඤො දෙවී. යෙන මිධෙකච්චො මාතුගාමොති යෙන ඉධෙකච්චා ඉත්ථී. දුබ්බණ්ණාති බීභච්ඡවණ්ණා. දුරූපාති දුස්සණ්ඨිතා. සුපාපිකාති සුට්ඨු පාපිකා සුට්ඨු ලාමිකා. දස්සනායාති පස්සිතුං. දලිද්දාති ධනදලිද්දා. අප්පස්සකාති සකෙන ධනෙන රහිතා. අප්පභොගාති උපභොගපරිභොගභණ්ඩකරහිතා. අප්පෙසක්ඛාති අප්පපරිවාරා. අඩ්ඪාති ඉස්සරා. මහද්ධනාති වළඤ්ජනකධනෙන මහද්ධනා. මහාභොගාති උපභොගපරිභොගභණ්ඩභොගෙන මහාභොගා. මහෙසක්ඛාති මහාපරිවාරා. අභිරූපාති උත්තමරූපා. දස්සනීයාති දස්සනයුත්තා. පාසාදිකාති දස්සනෙන පාසාදිකා. වණ්ණපොක්ඛරතායාති වණ්ණෙන චෙව සරීරසණ්ඨානෙන ච.

197. Im siebten [Sutta] bedeutet „Königin Mallikā“ (mallikā devī): die Königin des Königs Pasenadi. „Warum hier eine bestimmte Frau“ (yena midhekacco mātugāmo) bedeutet: weshalb eine bestimmte Frau in dieser Welt. „Hässlich“ (dubbaṇṇā) bedeutet: von abstoßender Farbe (bībhacchavaṇṇā). „Missgestaltet“ (durūpā) bedeutet: von schlechter Gestalt (dussaṇṭhitā). „Sehr elend“ (supāpikā) bedeutet: überaus schlecht, überaus minderwertig. „Anzusehen“ (dassanāya) bedeutet: zu betrachten. „Arm“ (daliddā) bedeutet: arm an Besitz. „Unbemittelt“ (appassakā) bedeutet: ohne eigenes Vermögen. „Besitzlos“ (appabhogā) bedeutet: frei von Gebrauchs- und Verbrauchsgütern. „Einflusslos“ (appesakkhā) bedeutet: mit geringem Gefolge. „Reich“ (aḍḍhā) bedeutet: herrschend (issarā). „Vermögend“ (mahaddhanā) bedeutet: reich an täglich zu verwendendem Vermögen. „Großen Besitz habend“ (mahābhogā) bedeutet: reich an Gebrauchs- und Verbrauchsgütern. „Einflussreich“ (mahesakkhā) bedeutet: mit großem Gefolge. „Schön“ (abhirūpā) bedeutet: von erhabener Gestalt. „Ansehnlich“ (dassanīyā) bedeutet: des Ansehens würdig. „Lieblich“ (pāsādikā) bedeutet: durch ihr Aussehen Vertrauen erweckend. „Von herrlicher Hautfarbe“ (vaṇṇapokkharatāya) bezieht sich sowohl auf die Gesichtsfarbe als auch auf den Körperbau.

අභිසජ්ජතීති ලග්ගති. බ්‍යාපජ්ජතීති පකතිං පජහති. පතිත්ථීයතීති කොධවසෙන ථිනභාවං ථද්ධභාවං ආපජ්ජති. න දාතා හොතීති න දායිකා හොති. සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යන්ති එත්ථ සෙය්‍යාති මඤ්චපල්ලඞ්කාදිසයනං. ආවසථොති ආවසථාගාරං. පදීපෙය්‍යං වුච්චති වට්ටිතෙලාදිපදීපූපකරණං. ඉස්සාමනිකාති ඉස්සාය සම්පයුත්තචිත්තා. ඉමිනා නයෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. කොධනා අහොසින්ති කොධමනා අහොසිං. අනිස්සාමනිකා අහොසින්ති ඉස්සාවිරහිතචිත්තා අහොසිං. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

„Sie ereifert sich“ (abhisajjati) bedeutet: sie bleibt [in Zorn] hängen. „Sie wird böswillig“ (byāpajjati) bedeutet: sie gibt ihre natürliche Güte auf. „Sie zeigt Groll“ (patiṭṭhīyati) bedeutet: sie verfällt aufgrund von Zorn in Starrheit und Härte. „Sie gibt nicht“ (na dātā hoti) bedeutet: sie ist keine Spenderin. In der Passage „Lager, Unterkunft und Beleuchtung“ (seyyāvasathapadīpeyyaṃ) bedeutet „Lager“ (seyyā): Schlafgelegenheiten wie Betten, Liegen usw. „Unterkunft“ (āvasatho) bedeutet: ein Wohnhaus oder eine Herberge. Als „Beleuchtung“ (padīpeyyaṃ) werden Beleuchtungsutensilien wie Docht, Öl usw. bezeichnet. „Missgünstig“ (issāmanikā) bedeutet: von einem mit Missgunst verbundenen Geist. Nach dieser Methode ist die Bedeutung überall zu verstehen. „Ich war jähzornig“ (kodhanā ahosiṃ) bedeutet: ich war von zornigem Geist. „Ich war frei von Missgunst“ (anissāmanikā ahosiṃ) bedeutet: ich war von einem von Missgunst freien Geist. Das Übrige ist hier von ganz offensichtlicher Bedeutung.

8. අත්තන්තපසුත්තවණ්ණනා

8. Erklärung des Attantapa-Suttas

198. අට්ඨමෙ [Pg.373] අත්තන්තපාදීසු අත්තානං තපති දුක්ඛාපෙතීති අත්තන්තපො. අත්තනො පරිතාපනානුයොගං අත්තපරිතාපනානුයොගං. පරං තපතීති පරන්තපො. පරෙසං පරිතාපනානුයොගං පරපරිතාපනානුයොගං. දිට්ඨෙව ධම්මෙති ඉමස්මිංයෙව අත්තභාවෙ. නිච්ඡාතොති ඡාතං වුච්චති තණ්හා, සා අස්ස නත්ථීති නිච්ඡාතො. සබ්බකිලෙසානං නිබ්බුතත්තා නිබ්බුතො. අන්තො තාපනකිලෙසානං අභාවා සීතලො ජාතොති සීතීභූතො. ඣානමග්ගඵලනිබ්බානසුඛානි පටිසංවෙදෙතීති සුඛප්පටිසංවෙදී. බ්‍රහ්මභූතෙන අත්තනාති සෙට්ඨභූතෙන අත්තනා.

198. Im achten [Sutta] bezüglich der Begriffe wie 'attantapa' etc. bedeutet 'sich selbst quälend' (attantapo), dass er sich selbst peinigt und leiden lässt. 'Sich-Hingeben an die eigene Selbstpeinigung' (attaparitāpanānuyoga) bezeichnet das Sich-Hingeben an die Peinigung seiner selbst. 'Andere quälend' (parantapo) bedeutet, dass er andere peinigt. 'Sich-Hingeben an die Peinigung anderer' (paraparitāpanānuyoga) bezeichnet das Sich-Hingeben an die Peinigung anderer Personen. 'In eben diesem Leben' (diṭṭheva dhamme) bedeutet in genau dieser individuellen Existenz (attabhāva). 'Hungerlos' (nicchāto): Als 'Hunger' (chāta) wird das Begehren (taṇhā) bezeichnet; da dieses bei ihm nicht existiert, ist er 'hungerlos' (nicchāto). Erloschen (nibbuto) ist er wegen des Erlöschens aller Befleckungen (kilesa). 'Abgekühlt' (sītībhūto) bedeutet, dass er kühl geworden ist (sītalo jāto), weil im Inneren keine peinigenden Befleckungen mehr vorhanden sind. 'Glück empfindend' (sukhappaṭisaṃvedī) bedeutet, dass er das Glück der Vertiefungen (jhāna), der Pfade (magga), der Früchte (phala) und des Nibbāna erfährt. 'Mit einem erhabenen Selbst' (brahmabhūtena attanā) bedeutet mit einem vortrefflich gewordenen Selbst (seṭṭhabhūtena attanā).

අචෙලකොතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව. ඔරබ්භිකාදීසු උරබ්භා වුච්චන්ති එළකා, උරබ්භෙ හනතීති ඔරබ්භිකො. සූකරිකාදීසුපි එසෙව නයො. ලුද්දොති දාරුණො කක්ඛළො. මච්ඡඝාතකොති මච්ඡබන්ධො කෙවට්ටො. බන්ධනාගාරිකොති බන්ධනාගාරගොපකො. කුරූරකම්මන්තාති දාරුණකම්මන්තා.

Die Wörter wie 'acelako' (der Schmucklose) und so weiter haben die bereits genannte Bedeutung. Unter 'orabbhika' (Schafschlächter) etc. werden Schafe (eḷakā) als 'urabbha' bezeichnet; wer Schafe tötet, ist ein 'orabbhiko'. Bei 'sūkarika' (Schweineschlächter) etc. gilt dieselbe Methode. 'Grausam' (luddo) bedeutet wild und hartherzig. 'Fischtöter' (macchaghātako) bezeichnet einen Fischer (kevaṭṭa), der Fische fängt. 'Gefängniswärter' (bandhanāgāriko) bedeutet der Wächter eines Gefängnisses. 'Grausame Taten Begehende' (kurūrakammantā) sind jene, die schreckliche Arbeiten verrichten.

මුද්ධාවසිත්තොති ඛත්තියාභිසෙකෙන මුද්ධනි අභිසිත්තො. පුරත්ථිමෙන නගරස්සාති නගරතො පුරත්ථිමාය දිසාය. සන්ථාගාරන්ති යඤ්ඤසාලං. ඛරාජිනං නිවාසෙත්වාති සඛුරං අජිනචම්මං නිවාසෙත්වා. සප්පිතෙලෙනාති සප්පිනා චෙව තෙලෙන ච. ඨපෙත්වා හි සප්පිං අවසෙසො යො කොචි ස්නෙහො තෙලන්ති වුච්චති. කණ්ඩුවමානොති නඛානං ඡින්නත්තා කණ්ඩුවිතබ්බකාලෙ තෙන කණ්ඩුවමානො. අනන්තරහිතායාති අසන්ථතාය. සරූපවච්ඡායාති සදිසවච්ඡාය. සචෙ ගාවී සෙතා හොති, වච්ඡොපි සෙතකොව. සචෙ කපිලා වා රත්තා වා, වච්ඡකොපි තාදිසොවාති එවං සරූපවච්ඡාය. සො එවමාහාති සො රාජා එවං වදෙති. වච්ඡතරාති තරුණවච්ඡකභාවං අතික්කන්තා බලවවච්ඡා. වච්ඡතරීසුපි එසෙව නයො. බරිහිසත්ථායාති පරික්ඛෙපකරණත්ථාය චෙව යඤ්ඤභූමියං අත්ථරණත්ථාය ච.

'Auf dem Haupt gesalbt' (muddhāvasitto) bedeutet, dass er durch die königliche Weihe auf dem Scheitel gesalbt wurde. 'Östlich der Stadt' (puratthimena nagarassa) bedeutet in östlicher Richtung von der Stadt aus. 'Versammlungshalle' (santhāgāra) bezeichnet die Opferhalle. 'Mit einem rauen Fell bekleidet' (kharājinaṃ nivāsetvā) bedeutet, dass er ein Antilopenfell samt den Hufen angezogen hat. 'Mit Butterschmalz und Öl' (sappitelenā) bedeutet sowohl mit Butterschmalz als auch mit Öl. Denn abgesehen von Butterschmalz wird jedes andere Fett als 'Öl' (tela) bezeichnet. 'Sich kratzend' (kaṇḍuvamāno) bedeutet, dass er sich, weil seine Nägel geschnitten sind, in der Zeit, in der er sich kratzen muss, mit jenem [Gazellenhorn] kratzt. 'Unmittelbar auf dem Erdboden' (anantarahitāya) bedeutet auf der unbedeckten Erde. 'Mit einem Kalb von gleichem Aussehen' (sarūpavacchāya) bedeutet mit einem ihm ähnelnden Kalb. Wenn die Kuh weiß ist, ist auch das Kalb weiß. Wenn sie braun oder rot ist, ist auch das Kalb ebenso; dies bedeutet 'mit einem Kalb von gleichem Aussehen'. 'Er sprach so' (so evam āha) bedeutet, dass jener König so spricht. 'Jungrinder' (vacchatarā) sind kräftige Kälber, die das Stadium eines ganz jungen Kalbs überschritten haben. Auch bei jungen Färsen (vacchatarī) gilt genau dieselbe Methode. 'Für das Opfergras' (barihisatthāya) bedeutet sowohl zum Zweck des Einzäunens als auch zum Ausstreuen auf dem Opfergelände.

චතුත්ථපුග්ගලං බුද්ධුප්පාදතො පට්ඨාය දස්සෙතුං ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතොතිආදිමාහ. තත්ථ තථාගතොතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව. තං ධම්මන්ති තං වුත්තප්පකාරසම්පදං ධම්මං. සුණාති, ගහපති, වාති කස්මා පඨමං ගහපතිං [Pg.374] නිද්දිසති? නිහතමානත්තා උස්සන්නත්තා ච. යෙභුය්‍යෙන හි ඛත්තියකුලතො පබ්බජිතා ජාතිං නිස්සාය මානං කරොන්ති. බ්‍රාහ්මණකුලා පබ්බජිතා මන්තෙ නිස්සාය මානං කරොන්ති, හීනජච්චකුලා පබ්බජිතා අත්තනො විජාතිතාය පතිට්ඨාතුං න සක්කොන්ති. ගහපතිදාරකා පන කච්ඡෙහි සෙදං මුඤ්චන්තෙහි පිට්ඨියා ලොණං පුප්ඵමානාය භූමිං කසිත්වා තාදිසස්ස මානස්ස අභාවතො නිහතමානදප්පා හොන්ති. තෙ පබ්බජිත්වා මානං වා දප්පං වා අකත්වා යථාබලං බුද්ධවචනං උග්ගහෙත්වා විපස්සනාය කම්මං කරොන්තා සක්කොන්ති අරහත්තෙ පතිට්ඨාතුං. ඉතරෙහි ච කුලෙහි නික්ඛමිත්වා පබ්බජිතා න බහුකා, ගහපතිකාව බහුකා. ඉති නිහතමානත්තා උස්සන්නත්තා ච පඨමං ගහපතිං නිද්දිසතීති.

Um die vierte Person ausgehend vom Erscheinen eines Buddha aufzuzeigen, sprach der Erhabene: 'Hier, ihr Mönche, erscheint ein Tathāgata...' und so weiter. Darin haben Begriffe wie 'Tathāgata' etc. die bereits erklärte Bedeutung. 'Diesen Dhamma' (taṃ dhammaṃ) bezieht sich auf jene Lehre, die in der oben beschriebenen Weise vollkommen ist. 'Es hört ein Hausvater...' – Warum wird zuerst der Hausvater (gahapati) erwähnt? Wegen des gedemütigten Stolzes und wegen ihrer großen Anzahl. Denn meistens sind jene, die aus der Kaste der Krieger (khattiya) das Hausleben verlassen haben, stolz auf ihre Geburt. Diejenigen aus Brahmanenfamilien sind stolz auf ihre heiligen Hymnen (Veden). Diejenigen aus niedrigen Kasten können sich wegen ihrer mangelnden Abstammung nicht im Orden etablieren. Doch die Söhne von Hausvätern, die das Land pflügen, während ihnen der Schweiß aus den Achseln rinnt und sich Salz auf ihrem Rücken wie eine Blüte bildet, sind frei von solchem Stolz und haben ihren Hochmut abgelegt. Wenn sie das Hausleben verlassen haben, üben sie keinen Stolz oder Eigendünkel aus, lernen das Wort des Buddha nach besten Kräften und sind, während sie die Praxis der Einsichtsmeditation (vipassanā) betreiben, imstande, sich in der Arhatschaft zu etablieren. Zudem sind jene, die aus anderen Familien auszogen und ordiniert wurden, nicht zahlreich; die Hausväter hingegen sind in der Mehrheit. Daher wird wegen des gedemütigten Stolzes und ihrer großen Anzahl zuerst der Hausvater erwähnt.

අඤ්ඤතරස්මිං වාති ඉතරෙසං වා කුලානං අඤ්ඤතරස්මිං. පච්චාජාතොති පතිජාතො. තථාගතෙ සද්ධං පටිලභතීති පරිසුද්ධං ධම්මං සුත්වා ධම්මසාමිම්හි තථාගතෙ ‘‘සම්මාසම්බුද්ධො වත භගවා’’ති සද්ධං පටිලභති. ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති එවං පච්චවෙක්ඛති. සම්බාධො ඝරාවාසොති සචෙපි සට්ඨිහත්ථෙ ඝරෙ යොජනසතන්තරෙපි වා ද්වෙ ජායම්පතිකා වසන්ති, තථාපි නෙසං සකිඤ්චනසපලිබොධට්ඨෙන ඝරාවාසො සම්බාධොව. රජාපථොති රාගරජාදීනං උට්ඨානට්ඨානන්ති මහාඅට්ඨකථායං වුත්තං. ආගමනපථොතිපි වට්ටති. අලග්ගනට්ඨෙන අබ්භොකාසො වියාති අබ්භොකාසො. පබ්බජිතො හි කූටාගාරරතනපාසාදදෙවවිමානාදීසු පිහිතද්වාරවාතපානෙසු පටිච්ඡන්නෙසු වසන්තොපි නෙව ලග්ගති න සජ්ජති න බජ්ඣති. තෙන වුත්තං – ‘‘අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා’’ති. අපිච සම්බාධො ඝරාවාසො කුසලකිරියාය යථාසුඛං ඔකාසාභාවතො, රජාපථො අසංවුතසඞ්කාරට්ඨානං විය රජානං, කිලෙසරජානං සන්නිපාතට්ඨානතො. අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා කුසලකිරියාය යථාසුඛං ඔකාසසබ්භාවතො.

'Oder in irgendeiner [anderen Familie]' (aññatarasmiṃ vā) bedeutet in einer der übrigen Familien. 'Wiedergeboren' (paccājāto) bedeutet zur Welt gekommen. 'Er erlangt Vertrauen in den Tathāgata' bedeutet, dass er, nachdem er die reine Lehre gehört hat, Vertrauen in den Herrn des Dhamma, den Tathāgata, gewinnt: 'Wahrhaftig, der Erhabene ist vollkommen erwacht!' 'So überlegt er' bedeutet, dass er so reflektiert. 'Eng ist das häusliche Leben': Selbst wenn ein Ehepaar in einem Haus von sechzig Ellen oder gar in einer Entfernung von hundert Meilen (yojana) wohnt, ist das häusliche Leben für sie dennoch eng, da es mit Befleckungen (kiñcana) und Hindernissen (palibodha) verbunden ist. 'Ein Pfad des Staubes' (rajāpatho) bedeutet der Ort des Aufsteigens von Staub wie Gier (rāga) usw.; so steht es im Großen Kommentar (Mahā-Aṭṭhakathā). Es ist auch angemessen zu sagen: 'ein Pfad des Herankommens [der Befleckungen]'. 'Wie das freie Feld' (abbhokāso) bedeutet wegen der Eigenschaft des Nicht-Anhaftens. Denn selbst wenn ein Ordinierter in einem Turmhaus, einem Juwelenpalast oder einem Götterpalast wohnt, bei dem Türen und Fenster geschlossen und die Räume überdacht sind, haftet er nicht an, klebt nicht daran und ist nicht gebunden. Deswegen heißt es: 'Das Hauslose Leben ist wie das freie Feld.' Überdies ist das häusliche Leben eng, weil es an Gelegenheit mangelt, heilsame Taten nach Wunsch auszuführen; es ist ein Pfad des Staubes, ähnlich einem unbedeckten Müllplatz für Staub, weil es ein Ort der Ansammlung des Staubes der Befleckungen (kilesa) ist. Das Hauslose Leben ist wie das freie Feld, weil reichlich Gelegenheit vorhanden ist, heilsame Taten nach Wunsch auszuführen.

නයිදං සුකරං…පෙ… පබ්බජෙය්‍යන්ති එත්ථ අයං සඞ්ඛෙපකථා – යදෙතං සික්ඛත්තයබ්‍රහ්මචරියං එකම්පි දිවසං අඛණ්ඩං කත්වා චරිමකචිත්තං පාපෙතබ්බතාය එකන්තපරිපුණ්ණං, එකදිවසම්පි ච කිලෙසමලෙන අමලිනං කත්වා චරිමකචිත්තං [Pg.375] පාපෙතබ්බතාය එකන්තපරිසුද්ධං, සඞ්ඛලිඛිතං ලිඛිතසඞ්ඛසදිසං ධොතසඞ්ඛසප්පටිභාගං චරිතබ්බං. ඉදං න සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා අගාරමජ්ඣෙ වසන්තෙන එකන්තපරිපුණ්ණං…පෙ… චරිතුං. යංනූනාහං කෙසෙ ච මස්සුඤ්ච ඔහාරෙත්වා කසායරසපීතතාය කාසායානි බ්‍රහ්මචරියං චරන්තානං අනුච්ඡවිකානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා පරිදහිත්වා අගාරස්මා නික්ඛමිත්වා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍යන්ති. එත්ථ ච යස්මා අගාරස්ස හිතං කසිවණිජ්ජාදිකම්මං අගාරියන්ති වුච්චති, තඤ්ච පබ්බජ්ජාය නත්ථි, තස්මා පබ්බජ්ජා අනගාරියාති ඤාතබ්බා, තං අනගාරියං. පබ්බජෙය්‍යන්ති පටිපජ්ජෙය්‍යං.

'Nicht ist dies leicht ... [bis] ... ich möchte in die Hauslosigkeit ziehen' – hierzu ist dies die zusammenfassende Erklärung: Dieses heilige Leben (brahmacariya), welches aus den drei Schulungen besteht, muss vollkommen unversehrt gelebt werden, selbst für einen einzigen Tag, um das letzte Bewusstsein (beim Tod) zu erreichen; daher ist es 'völlig vollkommen' (ekantaparipuṇṇa). Und es muss frei von dem Schmutz der Befleckungen gehalten werden, selbst für einen einzigen Tag, um das letzte Bewusstsein zu erreichen; daher ist es 'völlig rein' (ekantaparisuddha). Es soll so makellos wie eine polierte Muschel gelebt werden, ähnlich einer geschliffenen Muschel oder einer reingewaschenen Muschel. Dies ist für jemanden, der ein Haus bewohnt und inmitten des Hauses lebt, nicht leicht in dieser völlig vollkommenen Weise ... [bis] ... zu leben. 'Wie wäre es, wenn ich mir Haare und Bart abscheren ließe, die gelb-roten Gewänder – welche wegen ihrer Färbung mit Pflanzenextrakt 'kāsāya' genannt werden und für jene, die das heilige Leben führen, angemessen sind – anzöge, mich damit bekleidete, aus dem Hause auszöge und in die Hauslosigkeit (anagāriya) ginge?' Und hierbei wird das, was dem Hause nützt, wie Ackerbau, Handel usw., als 'agāriya' (häusliche Tätigkeit) bezeichnet. Da dies in der Ordination (pabbajjā) nicht existiert, soll die Ordination als 'anagāriya' verstanden werden; das ist 'anagāriya'. 'Ich möchte in die Hauslosigkeit ziehen' (pabbajeyyaṃ) bedeutet: ich möchte diesen Pfad beschreiten.

අප්පං වාති සහස්සතො හෙට්ඨා භොගක්ඛන්ධො අප්පො නාම හොති, සහස්සතො පට්ඨාය මහා. ආබන්ධනට්ඨෙන ඤාතියෙව ඤාතිපරිවට්ටො. සො වීසතියා හෙට්ඨා අප්පො නාම හොති, වීසතියා පට්ඨාය මහා. භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නොති යා භික්ඛූනං අධිසීලසඞ්ඛාතා සික්ඛා, තඤ්ච, යත්ථ චෙතෙ සහ ජීවන්ති, එකජීවිකා සභාගවුත්තිනො හොන්ති, තං භගවතා පඤ්ඤත්තසික්ඛාපදසඞ්ඛාතං සාජීවඤ්ච තත්ථ සික්ඛනභාවෙන සමාපන්නොති භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො. සමාපන්නොති සික්ඛං පරිපූරෙන්තො සාජීවඤ්ච අවීතික්කමන්තො හුත්වා තදුභයං උපගතොති අත්ථො.

„'Oder wenig': Ein Vermögen unterhalb von Tausend Münzen wird als gering bezeichnet; ab Tausend ist es groß. Aufgrund der Bedeutung des Zusammenbindens wird der Kreis der Verwandten als Verwandtschaft bezeichnet. Dieser ist unterhalb von zwanzig Personen gering; ab zwanzig ist er groß. 'Er ist ausgestattet mit der Schulung und dem Lebensunterhalt der Mönche': Die Schulung der Mönche, die als höhere Sittlichkeit bezeichnet wird, und der Lebensunterhalt, der aus den vom Erhabenen festgelegten Schulungsregeln besteht, in denen sie zusammen leben, indem sie einen gemeinsamen Lebensunterhalt und eine übereinstimmende Lebensweise teilen – wer mit diesen beiden durch die Art und Weise des Übens darin ausgestattet ist, wird 'ausgestattet mit der Schulung und dem Lebensunterhalt der Mönche' genannt. 'Ausgestattet' bedeutet: Indem er die Schulung erfüllt und den Lebensunterhalt nicht überschreitet, hat er sich beiden zugewandt; dies ist die Bedeutung.“

පාණාතිපාතං පහායාතිආදීනි වුත්තත්ථානෙව. ඉමෙසං භෙදායාති යෙසං ඉතොති වුත්තානං සන්තිකෙ සුතං, තෙසං භෙදාය. භින්නානං වා සන්ධාතාති ද්වින්නං මිත්තානං වා සමානුපජ්ඣායකාදීනං වා කෙනචිදෙව කාරණෙන භින්නානං එකමෙකං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘තුම්හාකං ඊදිසෙ කුලෙ ජාතානං එවං බහුස්සුතානං ඉදං න යුත්ත’’න්තිආදීනි වත්වා සන්ධානං කත්තා. අනුප්පදාතාති සන්ධානානුප්පදාතා, ද්වෙ ජනෙ සමග්ගෙ දිස්වා ‘‘තුම්හාකං එවරූපෙ කුලෙ ජාතානං එවරූපෙහි ගුණෙහි සමන්නාගතානං අනුච්ඡවිකමෙත’’න්තිආදීනි වත්වා දළ්හීකම්මං කත්තාති අත්ථො. සමග්ගො ආරාමො අස්සාති සමග්ගාරාමො. යත්ථ සමග්ගා නත්ථි, තත්ථ වසිතුම්පි න ඉච්ඡතීති අත්ථො. සමග්ගරාමොතිපි පාළි, අයමෙව අත්ථො. සමග්ගරතොති සමග්ගෙසු රතො, තෙ පහාය අඤ්ඤත්ථ ගන්තුං න ඉච්ඡතීති අත්ථො. සමග්ගෙ දිස්වාපි සුත්වාපි නන්දතීති සමග්ගනන්දී. සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතාති යා [Pg.376] වාචා සත්තෙ සමග්ගෙයෙව කරොති, තං සාමග්ගිගුණපරිදීපිකමෙව වාචං භාසති, න ඉතරන්ති.

„'Nachdem er das Töten von Lebewesen aufgegeben hat' usw. hat die bereits erklärte Bedeutung. 'Um diese zu entzweien' bedeutet: Um jene zu entzweien, von denen man mit den Worten 'von hier' etwas gehört hat. 'Oder ein Versöhner der Entzweiten': Er ist einer, der sich zwei Freunden oder Mitschülern desselben Lehrers nähert, die aus irgendeinem Grund entzweit sind, und zu ihnen spricht: 'Für euch, die ihr in einer solchen Familie geboren und so hochgelehrt seid, ist dies nicht angemessen', und so die Versöhnung herbeiführt. 'Ein Förderer': ein Förderer der Versöhnung; wenn er zwei Menschen in Eintracht sieht, spricht er: 'Für euch, die ihr in einer solchen Familie geboren und mit solchen Eigenschaften ausgestattet seid, ist dies angemessen', und festigt so die Verbindung; dies ist die Bedeutung. 'Der die Eintracht zu seinem Vergnügungsort hat' ist 'samaggārāmo'. Dies bedeutet: Wo keine Menschen in Eintracht sind, wünscht er nicht einmal zu wohnen. Es gibt auch die Lesart 'samaggarāmo', was dieselbe Bedeutung hat. 'Der an der Eintracht Gefallen findet' (samaggarato) bedeutet: Er findet Gefallen an denjenigen, die in Eintracht leben, und wünscht nicht, sie zu verlassen und anderswohin zu gehen. 'Der über die Eintracht frohlockt' (samagganandī) bedeutet: Er freut sich, wenn er Menschen in Eintracht sieht oder von ihnen hört. 'Der Worte spricht, die Eintracht stiften': Er spricht nur solche Worte, die die Wesen in Eintracht vereinen und den Vorzug der Eintracht aufzeigen, und keine anderen.“

නෙලාති එලං වුච්චති දොසො, නාස්සා එලන්ති නෙලා, නිද්දොසාති අත්ථො ‘‘නෙලඞ්ගො සෙතපච්ඡාදො’’ති (උදා. 65) එත්ථ වුත්තනෙලං විය. කණ්ණසුඛාති බ්‍යඤ්ජනමධුරතාය කණ්ණානං සුඛා, සූචිවිජ්ඣනං විය කණ්ණසූලං න ජනෙති. අත්ථමධුරතාය සකලසරීරෙ කොපං අජනෙත්වා පෙමං ජනෙතීති පෙමනීයා. හදයං ගච්ඡති අප්පටිහඤ්ඤමානා සුඛෙන චිත්තං පවිසතීති හදයඞ්ගමා. ගුණපරිපුණ්ණතාය පුරෙ භවාති පොරී. පුරෙ සංවඩ්ඪනාරී විය සුකුමාරාතිපි පොරී. පුරස්ස එසාතිපි පොරී, නගරවාසීනං කථාති අත්ථො. නගරවාසිනො හි යුත්තකථා හොන්ති, පිතිමත්තං පිතාති, භාතිමත්තං භාතාති වදන්ති. එවරූපී කථා බහුනො ජනස්ස කන්තා හොතීති බහුජනකන්තා. කන්තභාවෙනෙව බහුජනස්ස මනාපා චිත්තවුඩ්ඪිකරාති බහුජනමනාපා.

„'Nelā' (makellos): Als 'eḷa' wird ein Fehler bezeichnet. Da sie keinen Fehler hat, ist sie 'nelā', was 'fehlerfrei' bedeutet, ähnlich wie das in der Passage 'makellos an Gliedern, mit weißem Dach' erwähnte Wort 'nela'. 'Angenehm für das Ohr' (kaṇṇasukhā) bedeutet: Wegen der Lieblichkeit des Klangs ist sie angenehm für die Ohren und verursacht keinen Ohrenschmerz wie ein Nadelstich. Weil sie wegen der Lieblichkeit des Sinnes keinen Zorn im ganzen Körper erregt, sondern Liebe erzeugt, wird sie als 'liebevoll' (pemanīyā) bezeichnet. 'Zum Herzen gehend' (hadayaṅgamā) bedeutet: Sie geht zum Herzen, indem sie ungehindert und mühelos in den Geist eintritt. Wegen der Fülle an guten Eigenschaften wird sie als 'porī' (höflich/städtisch) bezeichnet, da sie 'aus der Stadt stammt' (pure bhavā). Sie wird auch als 'porī' bezeichnet, weil sie so fein ist wie eine in der Stadt aufgewachsene Frau; oder weil sie der Stadt gehört (purassa esā), was bedeutet, dass sie die Sprache der Stadtbewohner ist. Denn Stadtbewohner haben eine angemessene Redeweise: Sie nennen jemanden, der wie ein Vater ist, 'Vater', und jemanden, der wie ein Bruder ist, 'Bruder'. Eine solche Rede ist vielen Menschen lieb, daher wird sie als 'von vielen geliebt' (bahujanakantā) bezeichnet. Eben weil sie geliebt wird, ist sie für den Geist vieler erfreulich und herzerweiternd, weshalb sie 'für viele erfreulich' (bahujanamanāpā) genannt wird.“

කාලෙ වදතීති කාලවාදී, වත්තබ්බයුත්තකාලං සල්ලක්ඛෙත්වා වදතීති අත්ථො. භූතං තච්ඡං සභාවමෙව වදතීති භූතවාදී. දිට්ඨධම්මිකසම්පරායිකඅත්ථසන්නිස්සිතමෙව කත්වා වදතීති අත්ථවාදී. නවලොකුත්තරධම්මසන්නිස්සිතං කත්වා වදතීති ධම්මවාදී. සංවරවිනයපහානවිනයසන්නිස්සිතං කත්වා වදතීති විනයවාදී. නිධානං වුච්චති ඨපනොකාසො, නිධානමස්සා අත්ථීති නිධානවතී. හදයෙ නිධෙතබ්බයුත්තකං වාචං භාසිතාති අත්ථො. කාලෙනාති එවරූපිං භාසමානොපි ච ‘‘අහං නිධානවතිං වාචං භාසිස්සාමී’’ති න අකාලෙන භාසති, යුත්තකාලං පන අවෙක්ඛිත්වාව භාසතීති අත්ථො. සාපදෙසන්ති සඋපමං, සකාරණන්ති අත්ථො. පරියන්තවතින්ති පරිච්ඡෙදං දස්සෙත්වා, යථාස්සා පරිච්ඡෙදො පඤ්ඤායති, එවං භාසතීති අත්ථො. අත්ථසංහිතන්ති අනෙකෙහිපි නයෙහි විභජන්තෙන පරියාදාතුං අසක්කුණෙය්‍යතාය අත්ථසම්පන්නං භාසති. යං වා සො අත්ථවාදී අත්ථං වදති, තෙන අත්ථෙන සංහිතත්තා අත්ථසංහිතං වාචං භාසති, න අඤ්ඤං නික්ඛිපිත්වා අඤ්ඤං භාසතීති වුත්තං හොති.

„'Er spricht zur rechten Zeit' bedeutet 'kālavādī'; die Bedeutung ist, dass er spricht, nachdem er die für das Sprechen angemessene Zeit beachtet hat. 'Er spricht das Reale, Wahre, Tatsächliche' bedeutet 'bhūtavādī'. 'Er spricht nur in Verbindung mit dem Nutzen für dieses und das nächste Leben' bedeutet 'atthavādī'. 'Er spricht in Verbindung mit den neun überweltlichen Wahrheiten' bedeutet 'dhammavādī'. 'Er spricht in Verbindung mit der Disziplin der Zügelung und des Aufgebens' bedeutet 'vinayavādī'. Als 'nidhāna' bezeichnet man einen Aufbewahrungsort; 'nidhānavatī' bedeutet, dass seine Rede einen solchen Hort besitzt. Die Bedeutung ist, dass er Worte spricht, die es wert sind, im Herzen bewahrt zu werden. 'Zur rechten Zeit' (kālena) bedeutet: Selbst wenn er eine solche Rede führt, spricht er nicht zu einer unpassenden Zeit mit dem Gedanken 'Ich will eine bewahrenswerte Rede halten', sondern er spricht erst, nachdem er die angemessene Zeit sorgsam bedacht hat. 'Sāpadesa' bedeutet mit Gleichnissen und mit Begründungen. 'Begrenzt' (pariyantavatī) bedeutet, dass er Grenzen aufzeigt; er spricht so, dass die Grenzen seiner Rede deutlich erkennbar sind. 'Mit Nutzen verbunden' (atthasaṃhitā) bedeutet, dass er eine gehaltvolle Rede spricht, die sich selbst bei der Analyse durch zahlreiche Methoden nicht erschöpfen lässt. Oder aber: Da er ein Verkünder des Nutzens ist, spricht er eine mit Nutzen verbundene Rede, weil sie mit genau dem Nutzen verknüpft ist, von dem er spricht; dies bedeutet, dass er nicht ein nützliches Thema beiseitelegt, um über etwas Unzusammenhängendes zu sprechen.“

බීජගාමභූතගාමසමාරම්භාති [Pg.377] මූලබීජං ඛන්ධබීජං ඵළුබීජං අග්ගබීජං බීජබීජන්ති පඤ්චවිධස්ස බීජගාමස්ස චෙව යස්ස කස්සචි නීලතිණරුක්ඛාදිකස්ස භූතගාමස්ස ච සමාරම්භා, ඡෙදනභෙදනපචනාදිභාවෙන විකොපනා පටිවිරතොති අත්ථො.

„'Vom Schädigen von Samengemeinschaften und Pflanzengemeinschaften' bedeutet: Er enthält sich des Schädigens – durch Schneiden, Spalten, Kochen und Ähnliches – sowohl der fünffachen Samengemeinschaft, nämlich Wurzelsamen, Stammsamen, Gelenksamen, Knospensamen und Samenkörner, als auch jeglicher Pflanzengemeinschaft wie grünem Gras, Bäumen und so weiter.“

එකභත්තිකොති පාතරාසභත්තං සායමාසභත්තන්ති ද්වෙ භත්තානි. තෙසු පාතරාසභත්තං අන්තොමජ්ඣන්හිකෙන පරිච්ඡින්නං, ඉතරං මජ්ඣන්හිකතො උද්ධං අන්තොඅරුණෙන. තස්මා අන්තොමජ්ඣන්හිකෙ දසක්ඛත්තුං භුඤ්ජමානොපි එකභත්තිකොව හොති. තං සන්ධාය වුත්තං ‘‘එකභත්තිකො’’ති. රත්තියා භොජනං රත්ති, තතො උපරතොති රත්තූපරතො. අතික්කන්තෙ මජ්ඣන්හිකෙ යාව සූරියත්ථඞ්ගමනා භොජනං විකාලභොජනං නාම, තතො විරතත්තා විරතො විකාලභොජනා.

„'Der nur eine Mahlzeit zu sich nimmt' (ekabhattiko) bezieht sich auf die zwei Mahlzeiten: die Morgenmahlzeit und die Abendmahlzeit. Von diesen ist die Morgenmahlzeit auf die Zeit vor dem Mittag begrenzt; die andere auf die Zeit nach dem Mittag bis vor der Morgendämmerung. Daher ist selbst derjenige, der vor dem Mittag zehnmal isst, einer, der nur eine Mahlzeit zu sich nimmt. In Bezug auf dieses Essen vor dem Mittag wurde gesagt: 'Er nimmt nur eine Mahlzeit zu sich'. Das Essen in der Nacht ist die Nachtmahlzeit; wer sich davon fernhält, ist 'enthaltsam bezüglich der Nachtmahlzeit' (rattūparato). Das Essen nach dem Mittag bis zum Sonnenuntergang wird als 'Mahlzeit zur Unzeit' (vikālabhojana) bezeichnet; da er sich davon enthält, ist er 'enthaltsam bezüglich der Mahlzeit zur Unzeit'.“

ජාතරූපන්ති සුවණ්ණං. රජතන්ති කහාපණො ලොහමාසකො ජතුමාසකො දාරුමාසකොති යෙ වොහාරං ගච්ඡන්ති. තස්ස උභයස්සාපි පටිග්ගහණා පටිවිරතො, නෙව තං උග්ගණ්හාති, න උග්ගණ්හාපෙති, න උපනික්ඛිත්තං සාදියතීති අත්ථො.

„'Gold' (jātarūpaṃ) bezeichnet echtes Gold. 'Silber' (rajataṃ) bezeichnet Kahāpaṇa-Münzen, Kupfermünzen, Lackmünzen und Holzmünzen, die im Handel umlaufen. Sich von der Annahme dieser beiden zu enthalten bedeutet: Er nimmt es weder selbst an, noch lässt er es annehmen, noch gibt er seine Zustimmung zu Geld, das für ihn hinterlegt wurde.“

ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණාති සාලිවීහියවගොධූමකඞ්ගුවරකකුද්‍රූසකසඞ්ඛාතස්ස සත්තවිධස්සපි ආමකධඤ්ඤස්ස පටිග්ගහණා. න කෙවලඤ්ච එතෙසං පටිග්ගහණමෙව, ආමසනම්පි භික්ඛූනං න වට්ටතියෙව. ආමකමංසපටිග්ගහණාති එත්ථ අඤ්ඤත්‍ර ඔදිස්ස අනුඤ්ඤාතා ආමකමංසමච්ඡානං පටිග්ගහණමෙව භික්ඛූනං න වට්ටති, නො ආමසනන්ති.

„'Die Annahme von ungekochtem Getreide' (āmakadhaññapaṭiggahaṇā) bezeichnet die Annahme der sieben Arten von rohem Getreide, nämlich Sāli-Reis, Vīhi-Reis, Gerste, Weizen, Hirse, Panikgras und Kudrūsa-Hirse. Und nicht nur deren Annahme ist unzulässig, sondern auch das bloße Berühren ist für Mönche keinesfalls erlaubt. Bezüglich 'der Annahme von rohem Fleisch' (āmakamaṃsapaṭiggahaṇā) gilt: Abgesehen von Fleisch, das unter bestimmten Bedingungen erlaubt ist, ist nur die Annahme von rohem Fleisch und rohem Fisch für Mönche unzulässig, nicht aber das bloße Berühren derselben.“

ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණාති එත්ථ ඉත්ථීති පුරිසන්තරගතා, ඉතරා කුමාරිකා නාම, තාසං පටිග්ගහණම්පි ආමසනම්පි අකප්පියමෙව. දාසිදාසපටිග්ගහණාති එත්ථ දාසිදාසවසෙනෙව තෙසං පටිග්ගහණං න වට්ටති, ‘‘කප්පියකාරකං දම්මි, ආරාමිකං දම්මී’’ති එවං වුත්තෙ පන වට්ටති. අජෙළකාදීසුපි ඛෙත්තවත්ථුපරියොසානෙසු කප්පියාකප්පියනයො විනයවසෙන උපපරික්ඛිතබ්බො. තත්ථ ඛෙත්තං නාම යස්මිං පුබ්බණ්ණං රුහති. වත්ථු නාම යස්මිං අපරණ්ණං රුහති. යත්ථ වා උභයම්පි රුහති, තං ඛෙත්තං. තදත්ථාය අකතභූමිභාගො වත්ථු. ඛෙත්තවත්ථුසීසෙන චෙත්ථ වාපි-තළාකාදීනිපි සඞ්ගහිතානෙව.

Bezüglich des Ausdrucks „Annahme von Frauen und Mädchen“ (itthikumārikapaṭiggahaṇā) bedeutet „Frau“ (itthī) eine Frau, die bereits mit einem Mann verkehrt hat; das andere wird „Mädchen“ (kumārikā) genannt [eine Jungfrau]. Sowohl deren Annahme als auch deren Berührung ist unzulässig. Bezüglich „Annahme von Sklavinnen und Sklaven“ ist deren Annahme im Sinne von Sklavenbesitz unzulässig; wenn jedoch gesagt wird: „Ich gebe einen Klostergehilfen (kappiyakāraka)“ oder „Ich gebe einen Parkwächter (ārāmika)“, ist es zulässig. Auch bei den übrigen Begriffen von Ziegen und Schafen bis hin zu Feldern und Grundstücken (khettavatthu) ist das Verfahren bezüglich des Zulässigen und Unzulässigen gemäß den Ordensregeln (vinaya) sorgfältig zu prüfen. Dabei ist unter „Feld“ (khetta) jener Boden zu verstehen, auf dem Hauptfrüchte (pubbaṇṇa) wachsen. „Grundstück“ (vatthu) ist jener Ort, auf dem Nebenfrüchte [wie Hülsenfrüchte] (aparaṇṇa) wachsen. Oder wo beides wächst, das ist ein Feld; ein unkultiviertes Stück Land, das für diesen Zweck bestimmt ist, ist ein Grundstück. Unter der Hauptkategorie von Feldern und Grundstücken sind hierbei auch künstliche und natürliche Teiche und Ähnliches mit eingeschlossen.

දූතෙය්‍යං [Pg.378] වුච්චති දූතකම්මං ගිහීනං පණ්ණං වා සාසනං වා ගහෙත්වා තත්ථ තත්ථ ගමනං. පහිණගමනං වුච්චති ඝරා ඝරං පෙසිතස්ස ඛුද්දකගමනං. අනුයොගො නාම තදුභයකරණං. තස්මා දුතෙය්‍යපහිණගමනානං අනුයොගොති එවමෙත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. කයවික්කයාති කයා ච වික්කයා ච. තුලාකූටාදීසු කූටන්ති වඤ්චනං. තත්ථ තුලාකූටං තාව රූපකූටං, අඞ්ගකූටං, ගහණකූටං, පටිච්ඡන්නකූටන්ති චතුබ්බිධං හොති. තත්ථ රූපකූටං නාම ද්වෙ තුලා සමරූපා කත්වා ගණ්හන්තො මහතියා ගණ්හාති, දදන්තො ඛුද්දිකාය දෙති. අඞ්ගකූටං නාම ගණ්හන්තො පච්ඡාභාගෙ හත්ථෙන තුලං අක්කමති, දදන්තො පුබ්බභාගෙ. ගහණකූටං නාම ගණ්හන්තො මූලෙ රජ්ජුං ගණ්හාති, දදන්තො අග්ගෙ. පටිච්ඡන්නකූටං නාම තුලං සුසිරං කත්වා අන්තො අයචුණ්ණං පක්ඛිපිත්වා ගණ්හන්තො තං පච්ඡාභාගෙ කරොති, දදන්තො අග්ගභාගෙ.

Als „Botendienst“ (dūteyya) wird die Tätigkeit eines Boten bezeichnet, bei der man Briefe oder Nachrichten von Laien entgegennimmt und damit hierhin und dorthin reist. Als „Besorgungsdienst“ (pahiṇagamana) wird das Zurücklegen kleinerer Strecken von Haus zu Haus im Auftrag eines anderen bezeichnet. „Sich-Hingeben“ (anuyoga) bedeutet die Ausübung dieser beiden Tätigkeiten. Daher ist die Bedeutung von „Sich-Hingeben an Botendienste und Besorgungen“ auf diese Weise zu verstehen. „Kauf und Verkauf“ (kayavikkaya) bezieht sich auf das Kaufen und Verkaufen. Bei „Betrug mit Waagen und Ähnlichem“ bedeutet das Wort „Betrug“ (kūṭa) Täuschung. Dabei ist der Waagenbetrug vierfach: Betrug durch die Form (rūpakūṭa), Betrug durch Körperkraft/Manipulation (aṅgakūṭa), Betrug beim Halten (gahaṇakūṭa) und verdeckter Betrug (paṭicchannakūṭa). Unter „Betrug durch die Form“ versteht man, dass jemand zwei äußerlich identische Waagen herstellt und beim Empfangen mit der größeren Waage wiegt, beim Geben jedoch mit der kleineren Waage. „Betrug durch Manipulation“ bedeutet, dass man beim Empfangen mit der Hand auf den hinteren Teil der Waage drückt, beim Geben hingegen auf den vorderen Teil. „Betrug beim Halten“ bedeutet, dass man beim Empfangen die Schnur nahe am Ansatz greift, beim Geben jedoch an der Spitze. „Verdeckter Betrug“ bedeutet, dass man die Waage hohl macht, Eisenpulver hineinfüllt und dieses beim Empfangen nach hinten gleiten lässt, beim Geben hingegen nach vorne.

කංසො වුච්චති සුවණ්ණපාති, තාය වඤ්චනං කංසකූටං. කථං? එකං සුවණ්ණපාතිං කත්වා අඤ්ඤා ද්වෙ තිස්සො ලොහපාතියො සුවණ්ණවණ්ණා කරොති. තතො ජනපදං ගන්ත්වා කිඤ්චිදෙව අඩ්ඪකුලං පවිසිත්වා ‘‘සුවණ්ණභාජනානි කිණථා’’ති වත්වා අග්ඝෙ පුච්ඡිතෙ සමග්ඝතරං දාතුකාමා හොන්ති. තතො තෙහි ‘‘කථං ඉමෙසං සුවණ්ණභාවො ජානිතබ්බො’’ති වුත්තෙ ‘‘වීමංසිත්වා ගණ්හථා’’ති සුවණ්ණපාතිං පාසාණෙ ඝංසිත්වා සබ්බපාතියො දත්වා ගච්ඡති.

Als „Bronze“ (kaṃsa) wird hier eine Goldschale bezeichnet; der Betrug mit einer solchen ist der Schalenbetrug (kaṃsakūṭa). Wie funktioniert das? Man fertigt eine echte goldene Schale an und stellt zwei oder drei andere Kupferschalen her, die eine goldene Farbe haben. Danach reist man aufs Land, geht zu einer wohlhabenden Familie und sagt: „Kauft Goldschalen!“ Wenn sie nach dem Preis fragen, gibt man vor, sie zu einem sehr günstigen Preis abgeben zu wollen. Wenn sie daraufhin fragen: „Wie können wir die Echtheit des Goldes erkennen?“, sagt man: „Prüft es selbst und kauft dann!“ Man reibt die echte goldene Schale an einem Prüfstein, übergibt ihnen alle Schalen und geht davon.

මානකූටං නාම හදයභෙද-සිඛාභෙද-රජ්ජුභෙදවසෙන තිවිධං හොති. තත්ථ හදයභෙදො සප්පිතෙලාදිමිනනකාලෙ ලබ්භති. තානි හි ගණ්හන්තො හෙට්ඨාඡිද්දෙන මානෙන ‘‘සණිකං ආසිඤ්චා’’ති වත්වා අත්තනො භාජනෙ බහුං පග්ඝරාපෙත්වා ගණ්හාති, දදන්තො ඡිද්දං පිධාය සීඝං පූරෙත්වා දෙති. සිඛාභෙදො තිලතණ්ඩුලාදිමිනනකාලෙ ලබ්භති. තානි හි ගණ්හන්තො සණිකං සිඛං උස්සාපෙත්වා ගණ්හාති, දදන්තො වෙගෙන පූරෙත්වා සිඛං ඡින්දන්තො දෙති. රජ්ජුභෙදො ඛෙත්තවත්ථුමිනනකාලෙ ලබ්භති. ලඤ්ජං අලභන්තා හි ඛෙත්තං අමහන්තම්පි මහන්තං කත්වා මිනන්ති.

Der „Maßbetrug“ (mānakūṭa) ist dreifach: durch Manipulation des Gefäßinneren (hadayabheda), Manipulation des Häufungsgipfels (sikhābheda) und Manipulation des Messseils (rajjubheda). Die „Manipulation des Gefäßinneren“ kommt beim Abmessen von Ghee, Öl und Ähnlichem vor. Wenn man diese Güter nämlich empfängt, benutzt man ein Hohlmaß mit einem Loch im Boden, sagt: „Gieße langsam ein!“, lässt reichlich in das eigene Gefäß durchlaufen und nimmt es so entgegen. Beim Abgeben hingegen verdeckt man das Loch, füllt das Maß rasch und gibt es hin. Die „Manipulation des Häufungsgipfels“ kommt beim Abmessen von Sesam, Reis und Ähnlichem vor. Wenn man diese Güter empfängt, lässt man die gehäufte Spitze langsam ansteigen und nimmt sie so entgegen. Beim Abgeben füllt man das Maß hastig auf und streift den Häufungsgipfel ab, während man es weggibt. Die „Manipulation des Messseils“ kommt beim Ausmessen von Feldern und Grundstücken vor. Wenn Vermesser nämlich kein Bestechungsgeld erhalten, messen sie ein Feld, selbst wenn es klein ist, so aus, dass sie es groß machen.

උක්කොටනාදීසු උක්කොටනන්ති සාමිකෙ අස්සාමිකෙ කාතුං ලඤ්ජග්ගහණං. වඤ්චනන්ති තෙහි තෙහි උපායෙහි පරෙසං වඤ්චනං. තත්‍රිදමෙකං වත්ථු [Pg.379] – එකො කිර ලුද්දකො මිගඤ්ච මිගපොතකඤ්ච ගහෙත්වා ආගච්ඡති. තමෙකො ධුත්තො ‘‘කිං භො මිගො අග්ඝති, කිං මිගපොතකො’’ති ආහ. ‘‘මිගො ද්වෙ කහාපණෙ, මිගපොතකො එක’’න්ති ච වුත්තෙ එකං කහාපණං දත්වා මිගපොතකං ගහෙත්වා ථොකං ගන්ත්වා නිවත්තො ‘‘න මෙ භො මිගපොතකෙනත්ථො, මිගං මෙ දෙහී’’ති ආහ. තෙන හි ද්වෙ කහාපණෙ දෙහීති. සො ආහ – ‘‘නනු තෙ භො මයා පඨමං එකො කහාපණො දින්නො’’ති? ආම දින්නොති. ඉමම්පි මිගපොතකං ගණ්හ, එවං සො ච කහාපණො අයඤ්ච කහාපණග්ඝනකො මිගපොතකො’’ති ද්වෙ කහාපණා භවිස්සන්තීති. සො ‘‘කාරණං වදතී’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා මිගපොතකං ගහෙත්වා මිගං අදාසීති. නිකතීති යොගවසෙන වා මායාවසෙන වා අපාමඞ්ගං පාමඞ්ගන්ති, අමණිං මණින්ති, අසුවණ්ණං සුවණ්ණන්ති කත්වා පතිරූපකෙන වඤ්චනං. සාචියොගොති කුටිලයොගො. එතෙසංයෙව උක්කොටනාදීනමෙතං නාමං. තස්මා උක්කොටනසාචියොගො වඤ්චනසාචියොගො නිකතිසාචියොගොති එවමෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. කෙචි අඤ්ඤං දස්සෙත්වා අඤ්ඤස්ස පරිවත්තනං සාචියොගොති වදන්ති, තං පන වඤ්චනෙනෙව සඞ්ගහිතං.

Unter den Begriffen wie „Bestechung“ (ukkoṭana) versteht man das Annehmen von Bestechungsgeldern (lañja), um rechtmäßige Eigentümer zu Nicht-Eigentütern zu machen. „Täuschung“ (vañcana) ist das Betrügen anderer mit verschiedenen Mitteln. Dazu gibt es folgende Geschichte: Ein Jäger kam mit einem großen Hirsch und einem Hirschkalb daher. Ein Gauner fragte ihn: „He, guter Mann, was kostet der große Hirsch und was das Hirschkalb?“ Als der Jäger antwortete: „Der Hirsch kostet zwei Kahāpaṇas, das Kalb einen“, gab der Gauner ihm einen Kahāpaṇa, nahm das Kalb, ging ein Stück weg, kehrte dann um und sagte: „He, lieber Mann, ich habe keine Verwendung für das Kalb. Gib mir stattdessen den großen Hirsch!“ Der Jäger sagte: „Dann gib mir zwei Kahāpaṇas!“ Der Gauner entgegnete: „Habe ich dir nicht vorhin schon einen Kahāpaṇa gegeben?“ Der Jäger antwortete: „Ja, das hast du.“ Der Gauner sprach: „Dann nimm dieses Kalb wieder zurück. Auf diese Weise ergeben jener erste Kahāpaṇa und dieses Kalb, das ebenfalls einen Kahāpaṇa wert ist, zusammen zwei Kahāpaṇas.“ Der Jäger dachte sich: „Er spricht die Wahrheit“, nahm das Kalb zurück und gab ihm den großen Hirsch. Dies ist eine solche Geschichte. „Fälschung“ (nikati) bedeutet, dass man durch Manipulation oder Täuschung unedlen Schmuck als edlen Schmuck, einen gewöhnlichen Stein als Edelstein oder Nicht-Gold als Gold ausgibt und so mittels eines Imitats betrügt. „Unaufrichtigkeit“ (sāciyoga) bedeutet krummes Handeln. Dies ist bloß eine andere Bezeichnung für eben diese Handlungen wie Bestechung und Ähnliches. Daher ist die Bedeutung hier als krummes Handeln durch Bestechung (ukkoṭanasāciyoga), krummes Handeln durch Täuschung (vañcanasāciyoga) und krummes Handeln durch Fälschung (nikatisāciyoga) zu verstehen. Einige Lehrer sagen, dass das Zeigen einer Sache und das heimliche Austauschen gegen eine andere „sāciyoga“ genannt wird; dies ist jedoch bereits unter „Täuschung“ (vañcana) miterfasst.

ඡෙදනාදීසු ඡෙදනන්ති හත්ථච්ඡෙදනාදි. වධොති මාරණං. බන්ධොති රජ්ජුබන්ධනාදීහි බන්ධනං. විපරාමොසොති හිමවිපරාමොසො, ගුම්බවිපරාමොසොති දුවිධො. යං හිමපාතසමයෙ හිමෙන පටිච්ඡන්නා හුත්වා මග්ගප්පටිපන්නං ජනං මුසන්ති, අයං හිමවිපරාමොසො. යං ගුම්බාදීහි පටිච්ඡන්නා මුසන්ති, අයං ගුම්බවිපරාමොසො. ආලොපො වුච්චති ගාමනිගමාදීනං විලොපකරණං. සහසාකාරොති සාහසිකකිරියා, ගෙහං පවිසිත්වා මනුස්සානං උරෙ සත්ථං ඨපෙත්වා ඉච්ඡිතභණ්ඩග්ගහණං. එවමෙතස්මා ඡෙදන…පෙ… සහසාකාරා පටිවිරතො හොති.

Unter den Begriffen wie „Verstümmelung“ (chedana) versteht man das Abschlagen der Hand und Ähnliches. „Töten“ (vadha) bedeutet das Töten. „Fesseln“ (bandha) bedeutet das Binden mit Seilen und Ähnlichem. „Wegelagerei“ (viparāmosa) ist zweifach: Wegelagerei im Schneegestöber (himaviparāmosa) und Wegelagerei im Dickicht (gumbaviparāmosa). Wenn Diebe sich zur Zeit des Schneefalls im Schnee verbergen und Reisende auf dem Weg berauben, ist das Wegelagerei im Schneegestöber. Wenn sie sich in Gebüschen und Ähnlichem verbergen und Menschen berauben, ist das Wegelagerei im Dickicht. Als „Plünderung“ (ālopo) wird das Ausrauben von Dörfern, Kleinstädten und Ähnlichem bezeichnet. „Gewalttat“ (sahasākāra) meint ein gewaltsames Vorgehen, wie das Eindringen in ein Haus, das Setzen einer Waffe auf die Brust von Menschen und das Entwenden der gewünschten Güter. Auf diese Weise hält er sich von Verstümmelung … [pe] … und Gewalttat fern.

සො සන්තුට්ඨො හොතීති ස්වායං භික්ඛු හෙට්ඨා වුත්තෙන චතූසු පච්චයෙසු ද්වාදසවිධෙන ඉතරීතරපච්චයසන්තොසෙන සමන්නාගතො හොති. ඉමිනා පන ද්වාදසවිධෙන ඉතරීතරපච්චයසන්තොසෙන සමන්නාගතස්ස භික්ඛුනො අට්ඨ පරික්ඛාරා වට්ටන්ති – තීණි චීවරානි, පත්තො, දන්තකට්ඨච්ඡෙදනවාසි, එකා සූචි, කායබන්ධනං පරිස්සාවනන්ති. වුත්තම්පි චෙතං –

„Er ist zufrieden“ (so santuṭṭho hoti) bedeutet, dass dieser Mönch mit der oben erwähnten zwölffachen Zufriedenheit mit den jeweils verfügbaren der vier Requisiten ausgestattet ist. Für einen Mönch, der mit dieser zwölffachen Zufriedenheit mit den jeweils verfügbaren Requisiten ausgestattet ist, sind acht Bedarfsgegenstände (parikkhāra) zulässig: die drei Gewänder, die Almosenschale, ein Messer zum Schneiden von Zahnhölzern, eine Nadel, ein Gürtel und ein Wassersieb. Und dies wurde auch so gesagt:

‘‘තිචීවරඤ්ච [Pg.380] පත්තො ච, වාසි සූචි ච බන්ධනං;

පරිස්සාවනෙන අට්ඨෙතෙ, යුත්තයොගස්ස භික්ඛුනො’’ති.

„Die drei Gewänder, die Schale, das Messer, die Nadel und der Gürtel; zusammen mit dem Wassersieb sind dies die acht [Gegenstände] für einen strebsamen Mönch.“

තෙ සබ්බෙ කායපරිහාරිකාපි හොන්ති, කුච්ඡිපරිහාරිකාපි. කථං? තිචීවරං තාව නිවාසෙත්වා පාරුපිත්වා ච විචරණකාලෙ කායං පරිහරති පොසෙතීති කායපරිහාරිකං හොති. චීවරකණ්ණෙන උදකං පරිස්සාවෙත්වා පිවනකාලෙ, ඛාදිතබ්බඵලාඵලං ගහණකාලෙ ච කුච්ඡිං පරිහරති පොසෙතීති කුච්ඡිපරිහාරිකං හොති. පත්තොපි තෙන උදකං උද්ධරිත්වා න්හානකාලෙ කුටිපරිභණ්ඩකරණකාලෙ ච කායපරිහාරිකො හොති, ආහාරං ගහෙත්වා භුඤ්ජනකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකො. වාසිපි තාය දන්තකට්ඨච්ඡෙදනකාලෙ මඤ්චපීඨානං අඞ්ගපාදචීවරකුටිදණ්ඩකසජ්ජනකාලෙ ච කායපරිහාරිකා හොති, උච්ඡුච්ඡෙදනනාළිකෙරාදිතච්ඡනකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකා. සූචිපි චීවරසිබ්බනකාලෙ කායපරිහාරිකා හොති, පූවං වා ඵලං වා විජ්ඣිත්වා ඛාදනකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකා. කායබන්ධනං බන්ධිත්වා විචරණකාලෙ කායපරිහාරිකං, උච්ඡුආදීනි බන්ධිත්වා ගහණකාලෙ කුච්ඡිපරිහාරිකං. පරිස්සාවනං තෙන උදකං පරිස්සාවෙත්වා න්හානකාලෙ සෙනාසනපරිභණ්ඩකරණකාලෙ ච කායපරිහාරිකං, පානීයපානකපරිස්සාවනකාලෙ තෙනෙව තිලතණ්ඩුලපුථුකාදීනි ගහෙත්වා ඛාදනකාලෙ ච කුච්ඡිපරිහාරිකං. අයං තාව අට්ඨපරික්ඛාරිකස්ස පරික්ඛාරමත්තා.

Diese alle sind sowohl körpererhaltend als auch magenerhaltend. Wie? Was das dreifache Gewand (ticīvara) betrifft, so erhält und pflegt es beim Umherwandern, wenn man es angelegt und umgeworfen hat, den Körper; darum ist es körpererhaltend. Wenn man mit dem Gewandzipfel Wasser filtert und trinkt, sowie beim Aufnehmen von verschiedenen essbaren Früchten, erhält und pflegt es den Magen; darum ist es magenerhaltend. Auch die Almosenschale (patta) ist körpererhaltend, wenn man mit ihr Wasser zum Baden schöpft oder die Hütte verputzt, und magenerhaltend, wenn man Speise darin entgegennimmt und isst. Auch das Messer (vāsi) ist körpererhaltend, wenn man damit Zahnputzhölzer schneidet oder die Beine und Rahmen von Bett und Stuhl, Gewandstangen oder Hüttenpfosten herrichtet, und magenerhaltend, wenn man Zuckerrohr schneidet oder Kokosnüsse schält. Auch die Nadel (sūci) ist körpererhaltend beim Nähen von Gewändern, und magenerhaltend, wenn man Kuchen oder Früchte damit aufspießt, um sie zu essen. Der Gürtel (kāyabandhana) ist körpererhaltend, wenn man ihn umgebunden hat und umherwandert, und magenerhaltend, wenn man Zuckerrohr und Ähnliches damit zusammenbindet und trägt. Das Wasserfiltersieb (parissāvana) ist körpererhaltend, wenn man damit Wasser zum Baden filtert oder die Unterkunft instand hält, und magenerhaltend, wenn man Trinkwasser oder Säfte filtert oder damit Sesam, Reis, Flachreis und Ähnliches nimmt und isst. Dies ist zunächst das bloße Maß an Requisiten für einen, der acht Requisiten besitzt.

නවපරික්ඛාරිකස්ස පන සෙය්‍යං පවිසන්තස්ස තත්‍රට්ඨකපච්චත්ථරණං වා කුඤ්චිකා වා වට්ටති. දසපරික්ඛාරිකස්ස නිසීදනං වා චම්මඛණ්ඩං වා වට්ටති. එකාදසපරික්ඛාරිකස්ස කත්තරයට්ඨි වා තෙලනාළිකා වා වට්ටති. ද්වාදසපරික්ඛාරිකස්ස ඡත්තං වා උපාහනං වා වට්ටති. එතෙසු ච අට්ඨපරික්ඛාරිකොව සන්තුට්ඨො, ඉතරෙ අසන්තුට්ඨා මහිච්ඡා මහාභාරාති න වත්තබ්බා. එතෙපි අප්පිච්ඡාව සන්තුට්ඨාව සුභරාව සල්ලහුකවුත්තිනොව. භගවා පන න ඉමං සුත්තං තෙසං වසෙන කථෙසි, අට්ඨපරික්ඛාරිකස්ස වසෙන කථෙසි. සො හි ඛුද්දකවාසිඤ්ච සූචිඤ්ච පරිස්සාවනෙ පක්ඛිපිත්වා පත්තස්ස අන්තො ඨපෙත්වා පත්තං අංසකූටෙ ලග්ගෙත්වා තිචීවරං කායප්පටිබද්ධං කත්වා යෙනිච්ඡකං සුඛං පක්කමති, පටිනිවත්තිත්වා ගහෙතබ්බං නාමස්ස න හොති. ඉති ඉමස්ස භික්ඛුනො [Pg.381] සල්ලහුකවුත්තිතං දස්සෙන්තො භගවා සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙනාතිආදිමාහ.

Für einen, der neun Requisiten besitzt, ist beim Aufsuchen des Lagers eine dort ausgebreitete Decke oder ein Schlüssel zulässig. Für einen, der zehn Requisiten besitzt, ist eine Sitzmatte oder ein Stück Leder zulässig. Für einen, der elf Requisiten besitzt, ist ein Wanderstab oder ein Ölgefäß zulässig. Für einen, der zwölf Requisiten besitzt, ist ein Schirm oder Sandalen zulässig. Unter diesen sollte man jedoch nicht sagen, dass nur derjenige mit acht Requisiten zufrieden ist, die anderen hingegen unzufrieden, von großem Verlangen und schwer beladen seien. Auch diese sind wahrlich von wenigen Wünschen, zufrieden, leicht zu erhalten und von einer leichten Lebensweise. Der Erhabene sprach diese Lehrrede jedoch nicht im Hinblick auf jene, sondern im Hinblick auf den, der acht Requisiten besitzt. Denn dieser legt das kleine Messer und die Nadel in das Wasserfiltersieb, platziert sie im Inneren der Almosenschale, hängt sich die Almosenschale über die Schulter, verbindet das dreifache Gewand mit seinem Körper und zieht glücklich dorthin, wohin er will; es gibt für ihn nichts, wohin er umkehren müsste, um es zu holen. Um so die leichte Lebensweise dieses Mönchs zu zeigen, sprach der Erhabene die Worte: „Er ist zufrieden mit dem Gewand, das bloß den Körper erhält“ und so weiter.

තත්ථ කායපරිහාරිකෙනාති කායපරිහරණමත්තකෙන. කුච්ඡිපරිහාරිකෙනාති කුච්ඡිපරිහරණමත්තකෙන. සමාදායෙව පක්කමතීති තං අට්ඨපරික්ඛාරමත්තකං සබ්බං ගහෙත්වාව කායප්පටිබද්ධං කත්වාව ගච්ඡති, ‘‘මම විහාරො පරිවෙණං උපට්ඨාකො’’තිස්ස සඞ්ගො වා බන්ධො වා න හොති. සො ජියා මුත්තො සරො විය, යූථා අපක්කන්තො මත්තහත්ථී විය ඉච්ඡිතිච්ඡිතං සෙනාසනං, වනසණ්ඩං, රුක්ඛමූලං, නවං පබ්භාරං පරිභුඤ්ජන්තො එකො තිට්ඨති, එකො නිසීදති, සබ්බිරියාපථෙසු එකො අදුතියො.

Dabei bedeutet „mit dem Körpererhaltenden“: mit dem, was bloß zum Erhalt des Körpers dient. „Mit dem Magenerhaltenden“ bedeutet: mit dem, was bloß zum Erhalt des Magens dient. „Er bricht auf, indem er [sie] mitnimmt“ bedeutet: Er geht fort, indem er all diese bloßen acht Requisiten mitnimmt und am Körper trägt; es gibt für ihn kein Anhaften oder keine Bindung wie: „Mein Kloster, mein Wohnbereich, mein Betreuer“. Wie ein von der Sehne gelöster Pfeil oder wie ein brünstiger Elefant, der sich von der Herde entfernt hat, verweilt er allein, sitzt er allein und nutzt jede beliebige Unterkunft, ein Waldgebiet, den Fuß eines Baumes oder einen Felsüberhang; in allen Körperhaltungen ist er allein und ohne Gefährten.

‘‘චාතුද්දිසො අප්පටිඝො ච හොති,සන්තුස්සමානො ඉතරීතරෙන;

පරිස්සයානං සහිතා අඡම්භී,එකො චරෙ ඛග්ගවිසාණකප්පො’’ති. (සු. නි. 42;

චූළනි. ඛග්ගවිසාණසුත්තනිද්දෙසො 128) –

„In allen vier Himmelsrichtungen heimisch und ohne Widerwillen, zufrieden mit dem, was gerade verfügbar ist, die Gefahren ertragend, furchtlos – so wandere man allein, dem Horn eines Nashorns gleich.“

එවං වණ්ණිතං ඛග්ගවිසාණකප්පතං ආපජ්ජති.

So gelangt er zu dem Zustand, dem Horn eines Nashorns zu gleichen, der auf diese Weise gepriesen wird.

ඉදානි තමත්ථං උපමාය සාධෙන්තො සෙය්‍යථාපීතිආදිමාහ. තත්ථ පක්ඛී සකුණොති පක්ඛයුත්තො සකුණො. ඩෙතීති උප්පතති. අයං පනෙත්ථ සඞ්ඛෙපත්ථො – සකුණා නාම ‘‘අසුකස්මිං පදෙසෙ රුක්ඛො පරිපක්කඵලො’’ති ඤත්වා නානාදිසාහි ආගන්ත්වා නඛපක්ඛතුණ්ඩාදීහි තස්ස ඵලානි විජ්ඣන්තා විධුනන්තා ඛාදන්ති, ‘‘ඉදං අජ්ජතනාය, ඉදං ස්වාතනාය භවිස්සතී’’ති නෙසං න හොති. ඵලෙ පන ඛීණෙ නෙව රුක්ඛස්ස ආරක්ඛං ඨපෙන්ති, න තත්ථ පක්ඛං වා පත්තං වා නඛං වා තුණ්ඩං වා ඨපෙන්ති, අථ ඛො තස්මිං රුක්ඛෙ අනපෙක්ඛා හුත්වා යො යං දිසාභාගං ඉච්ඡති, සො තෙන සපත්තභාරොව උප්පතිත්වා ගච්ඡති. එවමෙව අයං භික්ඛු නිස්සඞ්ගො නිරපෙක්ඛොයෙව පක්කමති, සමාදායෙව පක්කමති. අරියෙනාති නිද්දොසෙන. අජ්ඣත්තන්ති සකෙ අත්තභාවෙ. අනවජ්ජසුඛන්ති නිද්දොසසුඛං.

Um nun diese Bedeutung durch ein Gleichnis zu verdeutlichen, sprach er die Worte „seyyathāpi“ und so weiter. Dabei bedeutet „der geflügelte Vogel“ (pakkhī sakuṇo): ein mit Flügeln ausgestatteter Vogel. „Er fliegt“ (ḍeti) bedeutet: er steigt empor. Dies ist hierbei der kurze Sinn: Vögel kommen, sobald sie wissen: „An jenem Ort steht ein Baum mit reifen Früchten“, aus verschiedenen Richtungen herbei und fressen seine Früchte, indem sie sie mit Krallen, Flügeln, Schnäbeln und Ähnlichem aufpicken und abschütteln. Der Gedanke: „Dies ist für heute, das ist für morgen“, kommt ihnen nicht. Wenn die Früchte jedoch aufgezehrt sind, stellen sie weder eine Wache für den Baum auf, noch lassen sie dort einen Flügel, eine Kralle oder einen Schnabel zurück. Vielmehr fliegen sie, ohne Verlangen nach diesem Baum, wohin auch immer sie wollen, empor und ziehen davon, beladen nur mit ihren eigenen Flügeln. Ebenso bricht dieser Mönch völlig frei von Anhaftung und Verlangen auf, er geht fort, indem er [seinen Besitz] einfach mit sich führt. „Mit dem Edlen“ (ariyena) bedeutet: mit dem Fehlerfreien. „Innerlich“ (ajjhattaṃ) bedeutet: im eigenen Dasein. „Das untadelige Glück“ (anavajjasukhaṃ) bedeutet: das fehlerfreie Glück.

සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වාති සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො භික්ඛු චක්ඛුවිඤ්ඤාණෙන රූපං පස්සිත්වාති අත්ථො. සෙසපදෙසුපි [Pg.382] යං වත්තබ්බං සියා, තං සබ්බං විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.15) වුත්තං. අබ්‍යාසෙකසුඛන්ති කිලෙසෙහි අනාසිත්තසුඛං, අවිකිණ්ණසුඛන්තිපි වුත්තං. ඉන්ද්‍රියසංවරසුඛං හි දිට්ඨාදීසු දිට්ඨමත්තාදිවසෙන පවත්තතාය අවිකිණ්ණං හොති.

„Sieht er mit dem Auge eine Form“ bedeutet: Dieser mit dieser edlen Gruppe der Tugendregeln ausgestattete Mönch sieht mit dem Sehbewusstsein eine Form. Was auch immer zu den übrigen Begriffen zu sagen wäre, all das habe ich im Visuddhimagga dargelegt. „Das unvermischte Glück“ (abyāsekasukhaṃ) bedeutet: ein Glück, das nicht von den Befleckungen benetzt ist; es wird auch als „ungetrübtes Glück“ (avikiṇṇasukhaṃ) bezeichnet. Denn das Glück der Sinneszügelung ist unvermischt, da es angesichts des Gesehenen usw. in der Weise des bloßen Gesehenen usw. stattfindet.

සො අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙති සො මනච්ඡට්ඨානං ඉන්ද්‍රියානං සංවරෙන සමන්නාගතො භික්ඛු ඉමෙසු අභික්කන්තපටික්කන්තාදීසු සත්තසු ඨානෙසු සතිසම්පජඤ්ඤවසෙන සම්පජානකාරී හොති. තත්ථ අභික්කන්තන්ති පුරතො ගමනං. පටික්කන්තන්ති පච්ඡාගමනං.

„Beim Vorwärtsschreiten und Rückwärtsschreiten“ bedeutet: Dieser Mönch, der mit der Zügelung der Sinne – mit dem Geist als sechstem – ausgestattet ist, handelt in diesen sieben Situationen wie dem Vorwärtsschreiten, Rückwärtsschreiten usw. stets mit klarer Wissensklarheit mittels Achtsamkeit und klarer Erkenntnis. Dabei bedeutet „Vorwärtsschreiten“ (abhikkantaṃ) das Vorwärtsgehen. „Rückwärtsschreiten“ (paṭikkantaṃ) bedeutet das Zurückgehen.

සම්පජානකාරී හොතීති සාත්ථකසම්පජඤ්ඤං, සප්පායසම්පජඤ්ඤං, ගොචරසම්පජඤ්ඤං, අසම්මොහසම්පජඤ්ඤන්ති ඉමෙසං චතුන්නං සතිසම්පයුත්තානං සම්පජඤ්ඤානං වසෙන සතිං උපට්ඨපෙත්වා ඤාණෙන පරිච්ඡින්දිත්වායෙව තානි අභික්කන්තපටික්කන්තානි කරොති. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො, විත්ථාරො පන ඉච්ඡන්තෙන දීඝනිකායෙ සාමඤ්ඤඵලවණ්ණනාතො වා මජ්ඣිමනිකායෙ සතිපට්ඨානවණ්ණනාතො වා ගහෙතබ්බො.

„Er handelt mit klarer Wissensklarheit“ bedeutet: Durch die Kraft dieser vier Arten von mit Achtsamkeit verbundener Wissensklarheit – nämlich der Wissensklarheit über den Zweck (sātthakasampajañña), der Wissensklarheit über die Eignung (sappāyasampajañña), der Wissensklarheit über den Übungsbereich (gocarasampajañña) und der Wissensklarheit über die Unverwirrtheit (asammohasampajañña) – begründet er die Achtsamkeit und führt erst nach Unterscheidung durch Erkenntnis dieses Vorwärts- und Rückwärtsschreiten aus. Auch bei den übrigen Begriffen ist dies die Methode. Dies ist hier die Kurzfassung; die ausführliche Erklärung jedoch sollte, falls erwünscht, entweder aus der Erklärung des Sāmaññaphala-Sutta im Dīgha-Nikāya oder aus der Erklärung des Satipaṭṭhāna-Sutta im Majjhima-Nikāya entnommen werden.

සො ඉමිනා චාතිආදිනා කිං දස්සෙති? අරඤ්ඤවාසස්ස පච්චයසම්පත්තිං දස්සෙති. යස්ස හි ඉමෙ චත්තාරො පච්චයා නත්ථි, තස්ස අරඤ්ඤවාසො න ඉජ්ඣති, තිරච්ඡානගතෙහි වා වනචරකෙහි වා සද්ධිං වත්ථබ්බතං ආපජ්ජති. අරඤ්ඤෙ අධිවත්ථා දෙවතා ‘‘කිං එවරූපස්ස පාපභික්ඛුනො අරඤ්ඤවාසෙනා’’ති භෙරවසද්දං සාවෙන්ති, හත්ථෙහි සීසං පහරිත්වා පලායනාකාරං කරොන්ති. ‘‘අසුකො භික්ඛු අරඤ්ඤං පවිසිත්වා ඉදඤ්චිදඤ්ච පාපකම්මමකාසී’’ති අයසො පත්ථරති. යස්ස පනෙතෙ චත්තාරො පච්චයා අත්ථි, තස්ස අරඤ්ඤවාසො ඉජ්ඣති. සො හි අත්තනො සීලං පච්චවෙක්ඛන්තො කිඤ්චි කාළකං වා තිලකං වා අපස්සන්තො පීතිං උප්පාදෙත්වා තං ඛයතො වයතො සම්මසන්තො අරියභූමිං ඔක්කමති. අරඤ්ඤෙ අධිවත්ථා දෙවතා අත්තමනා වණ්ණං භාසන්ති. ඉතිස්ස උදකෙ පක්ඛිත්තතෙලබින්දු විය යසො විත්ථාරිකො හොති.

Was zeigt er mit diesen Worten „so iminā ca“ und so weiter? Er zeigt die Vollkommenheit der Bedingungen für das Leben im Wald. Denn für den, der diese vier Bedingungen nicht besitzt, schlägt das Leben im Wald fehl; er gerät in die Lage, mit wilden Tieren oder Waldbewohnern zusammenleben zu müssen. Die im Wald wohnenden Gottheiten denken: „Was nützt diesem schlechten Mönch das Leben im Wald?“, lassen schreckenerregende Töne vernehmen, schlagen ihn mit den Händen auf den Kopf und bringen ihn dazu, die Flucht zu ergreifen. Ein schlechter Ruf verbreitet sich: „Der und der Mönch ist in den Wald gegangen und hat diese und jene schlechte Tat begangen.“ Für denjenigen aber, der diese vier Bedingungen besitzt, ist das Leben im Wald erfolgreich. Wenn er nämlich seine eigene Tugend prüft und keinen schwarzen Fleck oder Makel sieht, lässt er Freude entstehen. Indem er diese bezüglich ihres Vergehens und Schwindens untersucht, betritt er den Boden der Edlen. Die im Wald wohnenden Gottheiten sprechen erfreut sein Lob aus. So verbreitet sich sein Ruhm wie ein Öltropfen, der ins Wasser gegossen wird.

තත්ථ විවිත්තන්ති සුඤ්ඤං, අප්පසද්දං, අප්පනිග්ඝොසන්ති අත්ථො. එතදෙව හි සන්ධාය විභඞ්ගෙ ‘‘විවිත්තන්ති සන්තිකෙ චෙපි සෙනාසනං හොති, තඤ්ච අනාකිණ්ණං ගහට්ඨෙහි පබ්බජිතෙහි, තෙන තං විවිත්ත’’න්ති (විභ. 526) වුත්තං. සෙති චෙව ආසති ච එත්ථාති සෙනාසනං. මඤ්චපීඨානමෙතං අධිවචනං. තෙනාහ – ‘‘සෙනාසනන්ති [Pg.383] මඤ්චොපි සෙනාසනං, පීඨම්පි, භිසිපි, බිම්බොහනම්පි, විහාරොපි, අඩ්ඪයොගොපි, පාසාදොපි, හම්මියම්පි, ගුහාපි, අට්ටොපි, මාළොපි, ලෙණම්පි, වෙළුගුම්බොපි, රුක්ඛමූලම්පි, මණ්ඩපොපි සෙනාසනං, යත්ථ වා පන භික්ඛූ පටික්කමන්ති, සබ්බමෙතං සෙනාසන’’න්ති (විභ. 527). අපිච විහාරො, අඩ්ඪයොගො, පාසාදො, හම්මියං, ගුහාති ඉදං විහාරසෙනාසනං නාම. මඤ්චො, පීඨං, භිසි, බිම්බොහනන්ති ඉදං මඤ්චපීඨසෙනාසනං නාම. චිමිලිකා, චම්මඛණ්ඩො, තිණසන්ථාරො, පණ්ණසන්ථාරොති ඉදං සන්ථතසෙනාසනං නාම. යත්ථ වා පන භික්ඛූ පටික්කමන්තීති එතං ඔකාසසෙනාසනං නාමාති එවං චතුබ්බිධං සෙනාසනං හොති. තං සබ්බම්පි සෙනාසනග්ගහණෙන ගහිතමෙව.

Dabei bedeutet „abgeschieden“ (vivitta) leer, geräuscharm und ohne lauten Lärm. Denn genau darauf bezieht sich die Aussage im Vibhanga: „Abgeschieden bedeutet: Selbst wenn sich eine Lagerstatt in der Nähe [eines Ortes] befindet, diese aber nicht von Hausvätern und Ordensgetretenen überlaufen ist, wird sie aus diesem Grund als abgeschieden bezeichnet.“ Eine Lagerstatt (senāsana) ist das, worauf man liegt und sitzt. Dies ist eine Bezeichnung für Bett und Stuhl. Daher heißt es: „Lagerstatt: Sowohl ein Bett ist eine Lagerstatt, als auch ein Stuhl, ein Kissen, ein Polster, ein Klostergebäude, ein halbdachiges Gebäude, ein Palast, ein Flachdachhaus, eine Höhle, ein Turm, eine Halle, ein Unterstand, ein Bambusgebüsch, der Fuß eines Baumes und ein Pavillon ist eine Lagerstatt; oder wo immer Mönche einkehren – all das ist eine Lagerstatt.“ Darüber hinaus heißen Klostergebäude, halbdachiges Gebäude, Palast, Flachdachhaus und Höhle „Wohnungs-Lagerstatt“. Bett, Stuhl, Kissen und Polster heißen „Bett-und-Stuhl-Lagerstatt“. Bettbezug, Lederstück, Grasunterlage und Blätterunterlage heißen „ausgebreitete Lagerstatt“. Und wo immer sich Mönche zurückziehen, wird dies „Gelegenheits-Lagerstatt“ genannt. Auf diese Weise gibt es vier Arten von Lagerstätten. Alle diese sind durch den Begriff „Lagerstatt“ mitumfasst.

ඉමස්ස පන සකුණසදිසස්ස චාතුද්දිසස්ස භික්ඛුනො අනුච්ඡවිකං දස්සෙන්තො අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලන්තිආදිමාහ. තත්ථ අරඤ්ඤන්ති ‘‘නික්ඛමිත්වා බහි ඉන්දඛීලා සබ්බමෙතං අරඤ්ඤ’’න්ති (විභ. 529) ‘‘ඉදං භික්ඛුනීනං වසෙන ආගතං අරඤ්ඤං. ‘‘ආරඤ්ඤකං නාම සෙනාසනං පඤ්චධනුසතිකං පච්ඡිම’’න්ති (පාරා. 654) ඉදං පන ඉමස්ස භික්ඛුනො අනුරූපං. තස්ස ලක්ඛණං විසුද්ධිමග්ගෙ ධුතඞ්ගනිද්දෙසෙ වුත්තං. රුක්ඛමූලන්ති යංකිඤ්චි සීතච්ඡායං විවිත්තං රුක්ඛමූලං. පබ්බතන්ති සෙලං. තත්ථ හි උදකසොණ්ඩීසු උදකකිච්චං කත්වා සීතාය රුක්ඛච්ඡායාය නිසින්නස්ස නානාදිසාසු ඛායමානාසු සීතෙන වාතෙන බීජියමානස්ස චිත්තං එකග්ගං හොති. කන්දරන්ති කං වුච්චති උදකං, තෙන දාරිතං උදකභින්නං පබ්බතපදෙසං, යං නිතම්බන්තිපි නදීනිකුඤ්ජන්තිපි වදන්ති. තත්ථ හි රජතපට්ටසදිසා වාලිකා හොති, මත්ථකෙ මණිවිතානං විය වනගහනං, මණික්ඛන්ධසදිසං උදකං සන්දති. එවරූපං කන්දරං ඔරුය්හ පානීයං පිවිත්වා ගත්තානි සීතානි කත්වා වාලිකං උස්සාපෙත්වා පංසුකූලචීවරං පඤ්ඤාපෙත්වා නිසින්නස්ස සමණධම්මං කරොතො චිත්තං එකග්ගං හොති. ගිරිගුහන්ති ද්වින්නං පබ්බතානං අන්තරං, එකස්මිංයෙව වා උමඞ්ගසදිසං මහාවිවරං. සුසානලක්ඛණං විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.34) වුත්තං. වනපත්ථන්ති ගාමන්තං අතික්කමිත්වා මනුස්සානං අනුපචාරට්ඨානං, යත්ථ න කසන්ති න වපන්ති. තෙනෙවාහ – ‘‘වනපත්ථන්ති දූරානමෙතං සෙනාසනානං අධිවචන’’න්තිආදි. අබ්භොකාසන්ති අච්ඡන්නං. ආකඞ්ඛමානො පනෙත්ථ චීවරකුටිං කත්වා වසති. පලාලපුඤ්ජන්ති පලාලරාසිං[Pg.384]. මහාපලාලපුඤ්ජතො හි පලාලං නික්කඩ්ඪිත්වා පබ්භාරලෙණසදිසෙ ආලයෙ කරොන්ති, ගච්ඡගුම්බාදීනම්පි උපරි පලාලං පක්ඛිපිත්වා හෙට්ඨා නිසින්නා සමණධම්මං කරොන්ති. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.

Um jedoch zu zeigen, was für diesen vogelgleichen Mönch, der in alle vier Himmelsrichtungen zieht, angemessen ist, sprach er die Worte, die mit „Wald, Fuß eines Baumes“ und so weiter beginnen. Dabei bezeichnet „Wald“ (arañña): „Wenn man hinausgeht, außerhalb des Torpfeilers, ist all das Wald“; dies ist der Wald, der im Hinblick auf die Nonnen erwähnt wird. „Eine Waldlagerstatt ist mindestens fünfhundert Bogenlängen entfernt“ – dies wiederum ist das für diesen Mönch angemessene [Maß]. Dessen Merkmale wurden im Visuddhimagga im Kapitel über die asketischen Praktiken dargelegt. „Fuß eines Baumes“ (rukkhamūla) bezeichnet den Fuß irgendeines Baumes, der kühlen Schatten spendet und abgeschieden ist. „Berg“ (pabbata) bezeichnet einen Felsen. Denn dort, wenn ein Mönch an den Wasserbecken seine Verrichtungen mit Wasser erledigt hat, im kühlen Schatten eines Baumes sitzt, während sich die verschiedenen Himmelsrichtungen vor ihm auftun, und er von einer kühlen Brise umweht wird, wird sein Geist einspitzig. „Schlucht“ (kandara): „ka“ bedeutet Wasser; ein durch Wasser gespaltener, von Wasser durchbrochener Bergbereich, den man auch als Berghang oder Flusskrümmung bezeichnet. Denn dort ist der Sand wie eine Silberplatte, über dem Kopf ist das dichte Unterholz wie ein Baldachin aus Juwelen, und das Wasser fließt wie ein Kristallblock. Wenn man in eine solche Schlucht hinabsteigt, Trinkwasser trinkt, die Glieder abkühlt, den Sand ebnet, sein Lumpengewand ausbreitet, sich niedersetzt und die Pflichten eines Mönchs ausübt, wird der Geist einspitzig. „Bergfelsenhöhle“ (giriguha) bezeichnet den Zwischenraum zwischen zwei Bergen oder eine große Höhle wie ein Tunnel in einem einzelnen Berg. Die Merkmale eines Leichenfeldes wurden im Visuddhimagga dargelegt. „Wildnis“ (vanapattha) bezeichnet einen Ort außerhalb der Dorfgrenze, der von Menschen nicht aufgesucht wird und wo weder gepflügt noch gesät wird. Daher heißt es: „Wildnis ist eine Bezeichnung für weit entfernte Lagerstätten“ und so weiter. „Unter freiem Himmel“ (abbhokāsa) bedeutet unbedeckt. Wenn der Mönch es wünscht, kann er sich dort eine Hütte aus seinen Gewändern bauen und darin wohnen. „Strohaufen“ (palālapuñja) bedeutet einen Haufen Stroh. Man zieht nämlich Stroh aus einem großen Strohaufen heraus und baut sich Unterkünfte, die wie Felsüberhänge oder Höhlen sind, oder man wirft Stroh über Sträucher und Büsche und praktiziert darunter sitzend das mönchische Streben. Darauf bezieht sich dieses Wort.

පච්ඡාභත්තන්ති භත්තස්ස පච්ඡතො. පිණ්ඩපාතපටික්කන්තොති පිණ්ඩපාතපරියෙසනතො පටික්කන්තො. පල්ලඞ්කන්ති සමන්තතො ඌරුබද්ධාසනං. ආභුජිත්වාති බන්ධිත්වා. උජුං කායං පණිධායාති උපරිමසරීරං උජුකං ඨපෙත්වා අට්ඨාරස පිට්ඨිකණ්ටකෙ කොටියා කොටිං පටිපාදෙත්වා. එවඤ්හි නිසින්නස්ස චම්මමංසන්හාරූනි න පණමන්ති. අථස්ස යා තෙසං පණමනපච්චයා ඛණෙ ඛණෙ වෙදනා උප්පජ්ජෙය්‍යුං, තා න උප්පජ්ජන්ති. තාසු න උප්පජ්ජමානාසු චිත්තං එකග්ගං හොති, කම්මට්ඨානං න පරිපතති, වුද්ධිං ඵාතිං උපගච්ඡති. පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වාති කම්මට්ඨානාභිමුඛං සතිං ඨපයිත්වා, මුඛසමීපෙ වා කත්වාති අත්ථො. තෙනෙව විභඞ්ගෙ වුත්තං – ‘‘අයං සති උපට්ඨිතා හොති සූපට්ඨිතා නාසිකග්ගෙ වා මුඛනිමිත්තෙ වා. තෙන වුච්චති පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා’’ති (විභ. 537). අථ වා ‘‘පරීති පරිග්ගහට්ඨො. මුඛන්ති නිය්‍යානට්ඨො. සතීති උපට්ඨානට්ඨො. තෙන වුච්චති – ‘පරිමුඛං සති’’’න්ති එවං පටිසම්භිදායං (පටි. ම. 1.164) වුත්තනයෙන පනෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. තත්‍රායං සඞ්ඛෙපො ‘‘පරිග්ගහිතනිය්‍යානං සතිං කත්වා’’ති.

„Nach dem Mahl“ (pacchābhatta) bedeutet nach dem Essen. „Vom Almosengang zurückgekehrt“ (piṇḍapātapaṭikkanta) bedeutet von der Almosensuche zurückgekehrt. „Den Kreuzsitz“ (pallaṅka) bedeutet das Sitzen mit ringsum verschränkten Oberschenkeln. „Eingenommen habend“ (ābhujitvā) bedeutet verschränkt habend. „Den Körper aufrecht haltend“ (ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya) bedeutet, den Oberkörper gerade aufzurichten und die achtzehn Wirbel der Wirbelsäule Glied für Glied aufeinanderzusetzen. Denn bei einem so Sitzenden krümmen sich Haut, Fleisch und Sehnen nicht. Folglich entstehen jene Schmerzen nicht, die sonst Augenblick für Augenblick aufgrund einer solchen Krümmung entstehen würden. Wenn diese Schmerzen ausbleiben, wird der Geist einspitzig, das Meditationsobjekt geht nicht verloren, sondern gelangt zu Wachstum und Entfaltung. „Die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend“ (parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā) bedeutet, die Achtsamkeit auf das Meditationsobjekt auszurichten, oder sie nahe dem Mund zu verankern. Daher heißt es im Vibhanga: „Diese Achtsamkeit ist gegenwärtig, wohlbegründet an der Nasenspitze oder am Mundzeichen. Darum heißt es: ‚die Achtsamkeit vor sich gegenwärtig haltend‘.“ Alternativ dazu: „pari“ hat die Bedeutung des Umfassens. „mukha“ hat die Bedeutung des Hinausführens. „sati“ hat die Bedeutung des Gegenwärtigseins. Darum heißt es „Achtsamkeit vor sich“. Demnach ist die Bedeutung hier gemäß der im Paṭisambhidāmagga dargelegten Weise zu verstehen. Hier ist die Zusammenfassung davon: „indem man die Achtsamkeit zu einer das Hinausführen umfassenden macht“.“

අභිජ්ඣං ලොකෙති එත්ථ ලුජ්ජන-පලුජ්ජනට්ඨෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා ලොකො. තස්මා පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු රාගං පහාය කාමච්ඡන්දං වික්ඛම්භෙත්වාති අයමෙත්ථ අත්ථො. විගතාභිජ්ඣෙනාති වික්ඛම්භනවසෙන පහීනත්තා විගතාභිජ්ඣෙන, න චක්ඛුවිඤ්ඤාණසදිසෙනාති අත්ථො. අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙතීති අභිජ්ඣාතො චිත්තං පරිමොචෙති, යථා නං සා මුඤ්චති චෙව මුඤ්චිත්වා ච න පුන ගණ්හාති, එවං කරොතීති අත්ථො. බ්‍යාපාදපදොසං පහායාතිආදීසුපි එසෙව නයො. බ්‍යාපජ්ජති ඉමිනා චිත්තං පූතිකුම්මාසාදයො විය පුරිමපකතිං පජහතීති බ්‍යාපාදො. විකාරප්පත්තියා පදුස්සති, පරං වා පදූසෙති විනාසෙතීති පදොසො. උභයම්පෙතං කොධස්සෙව අධිවචනං. ථිනං චිත්තගෙලඤ්ඤං, මිද්ධං චෙතසිකගෙලඤ්ඤං. ථිනඤ්ච මිද්ධඤ්ච ථිනමිද්ධං. ආලොකසඤ්ඤීති රත්තිම්පි දිවාපි දිට්ඨආලොකසඤ්ජානනසමත්ථාය විගතනීවරණාය පරිසුද්ධාය සඤ්ඤාය සමන්නාගතො[Pg.385]. සතො සම්පජානොති සතියා ච ඤාණෙන ච සමන්නාගතො. ඉදං උභයං ආලොකසඤ්ඤාය උපකාරකත්තා වුත්තං. උද්ධච්චඤ්ච කුක්කුච්චඤ්ච උද්ධච්චකුක්කුච්චං. තිණ්ණවිචිකිච්ඡොති විචිකිච්ඡං තරිත්වා අතික්කමිත්වා ඨිතො. ‘‘කථමිදං කථමිද’’න්ති එවං නප්පවත්තතීති අකථංකථී. කුසලෙසු ධම්මෙසූති අනවජ්ජෙසු ධම්මෙසු. ‘‘ඉමෙ නු ඛො කුසලා, කථමිමෙ කුසලා’’ති එවං න විචිකිච්ඡති න කඞ්ඛතීති අත්ථො. අයමෙත්ථ සඞ්ඛෙපො. ඉමෙසු පන නීවරණෙසු වචනත්ථලක්ඛණාදිභෙදතො යං වත්තබ්බං සියා, තං විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි. 1.71-72) වුත්තං. පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙති යස්මා ඉමෙ පඤ්ච නීවරණා උප්පජ්ජමානා අනුප්පන්නාය ලොකියලොකුත්තරාය පඤ්ඤාය උප්පජ්ජිතුං න දෙන්ති, උප්පන්නාපි අට්ඨ සමාපත්තියො පඤ්ච වා අභිඤ්ඤා උච්ඡින්දිත්වා පාතෙන්ති. තස්මා පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණාති වුච්චන්ති. විවිච්චෙව කාමෙහීතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතානි.

In der Formulierung „Begehren in der Welt“ (abhijjhaṃ loke) bezeichnet die „Welt“ (loko) die fünf Aneignungsgruppen (pañcupādānakkhandhā) im Sinne des Zerbrechens und Vergehens (lujjana-palujjana). Daher ist die Bedeutung hier: „nachdem man die Begierde (rāga) bezüglich der fünf Aneignungsgruppen überwunden und das sinnliche Verlangen (kāmacchanda) unterdrückt hat“. „Mit von Begehren befreitem Geiste“ (vigatābhijjhena) bedeutet: mit einem Geist, in dem das Begehren durch Unterdrückung aufgegeben wurde; es bedeutet nicht: mit einem Geist ähnlich dem Sehbewusstsein (cakkhuviññāṇa). „Er reinigt den Geist von Begehren“ (abhijjhāya cittaṃ parisodheti) bedeutet: er befreit den Geist vom Begehren, und zwar so, dass dieses ihn loslässt und nach dem Loslassen nicht wieder ergreift; das ist die Bedeutung. Auch bei „nachdem er bösen Willen und Verderbtheit überwunden hat“ (byāpādapadosaṃ pahāya) usw. gilt dieselbe Methode. „Böser Wille“ (byāpādo) wird es genannt, weil der Geist dadurch verdirbt (byāpajjati) und seine ursprüngliche Natur aufgibt, ähnlich wie verfaulter Gerstenbrei. „Verderbtheit“ (padoso) wird es genannt, weil er durch Veränderung verdirbt oder andere verdirbt und vernichtet. Beides sind Bezeichnungen für den Zorn (kodha) allein. Starrheit (thina) ist die Trägheit des Geistes, Trägheit (middha) ist die Trägheit der Geistesfaktoren. Starrheit und Trägheit zusammen bilden Starrheit-und-Trägheit (thinamiddha). „Wahrnehmer des Lichts“ (ālokasaññī) bedeutet: ausgestattet mit einer von den Hemmnissen befreiten, reinen Wahrnehmung, die sowohl nachts als auch tagsüber fähig ist, das gesehene Licht zu erkennen. „Achtsam und klar bewusst“ (sato sampajāno) bedeutet: ausgestattet mit Achtsamkeit und Erkenntnis (Wissen). Dieses Paar wird erwähnt, weil es für die Lichtwahrnehmung hilfreich ist. Aufgeregtheit (uddhacca) und Gewissensunruhe (kukkucca) bilden Aufgeregtheit-und-Gewissensunruhe (uddhaccakukkucca). „Der den Zweifel Überwundene“ (tiṇṇavicikiccho) bedeutet: einer, der den Zweifel überquert und hinter sich gelassen hat. „Frei von der Frage: Wie?“ (akathaṃkathī) bedeutet: in ihm entsteht nicht der Gedanke „Wie ist das? Wie ist das?“. „In Bezug auf heilsame Dinge“ (kusalesu dhammesu) bedeutet: in Bezug auf fehlerfreie Dinge. Dass er nicht zweifelt und nicht zaudert im Sinne von: „Sind diese Dinge wohl heilsam? Wie sind diese heilsam?“, das ist die Bedeutung. Dies ist die kurze Zusammenfassung hierbei. Was jedoch über diese Hemmnisse (nīvaraṇa) hinsichtlich Wortbedeutung, Merkmalen usw. zu sagen wäre, all das wurde von mir im Visuddhimagga dargelegt. „Die Weisheit schwächend“ (paññāya dubbalīkaraṇe) wird gesagt, weil diese fünf Hemmnisse, wenn sie entstehen, der noch nicht entstandenen weltlichen und überweltlichen Weisheit keine Gelegenheit geben zu entstehen, und selbst wenn sie entstanden sind, die acht Errungenschaften (samāpatti) oder die fünf höheren Geisteskräfte (abhiññā) abschneiden und zunichtemachen. Deshalb werden sie als „Weisheitsschwächungen“ bezeichnet. Ausdrücke wie „Abgeschieden von den Sinnengütern“ (vivicceva kāmehi) usw. wurden im Visuddhimagga ausführlich erklärt.

ඉමෙ ආසවාතිආදි අපරෙනාපි පරියායෙන චතුසච්චප්පකාසනත්ථං වුත්තං. නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති එත්තාවතා හෙට්ඨා තීහි අඞ්ගෙහි බාහිරසමයස්ස නිප්ඵලභාවං දස්සෙත්වා චතුත්ථෙන අඞ්ගෙන අත්තනො සාසනස්ස ගම්භීරභාවං පකාසෙත්වා දෙසනාය අරහත්තෙන කූටං ගණ්හි. ඉදානි දෙසනං අප්පෙන්තො එවං ඛො, භික්ඛවෙතිආදිමාහ.

Die Passage „Dies sind die Triebe“ (ime āsavā) usw. wurde auf eine andere Weise zur Erklärung der vier edlen Wahrheiten dargelegt. Mit den Worten „Er erkennt: Es gibt kein weiteres Dasein mehr für diesen Zustand“ (nāparaṃ itthattāyāti pajānāti) zeigt er mit den drei vorherigen Gliedern die Fruchtlosigkeit der Lehren außerhalb der Lehre des Buddha, offenbart mit dem vierten Glied die Tiefe Seiner eigenen Lehre und krönt die Lehrrede mit der Erreichung der Arahatschaft. Nun, um die Lehrrede abzuschließen, sprach er die Worte: „So ist es, o Mönche“ (evaṃ kho bhikkhave) usw.

9. තණ්හාසුත්තවණ්ණනා

9. Erklärung des Taṇhā-Sutta

199. නවමෙ ජාලිනින්ති ජාලසදිසං. යථා හි ජාලං සමන්තතො සංසිබ්බිතං ආකුලබ්‍යාකුලං, එවං තණ්හාපීති ජාලසදිසත්තා ජාලිනීති වුත්තා. තයො වා භවෙ අජ්ඣොත්ථරිත්වා ඨිතාය එතිස්සා තත්ථ තත්ථ අත්තනො කොට්ඨාසභූතං ජාලං අත්ථීතිපි ජාලිනී. සරිතන්ති තත්ථ තත්ථ සරිත්වා සංසරිත්වා ඨිතං. විසටන්ති පත්ථටං වික්ඛිත්තං. විසත්තිකන්ති තත්ථ තත්ථ විසත්තං ලග්ගං ලගිතං. අපිච ‘‘විසමූලාති විසත්තිකා. විසඵලාති විසත්තිකා’’තිආදිනාපි (මහානි. 3; චූළනි. මෙත්තගූමාණවපුච්ඡානිද්දෙසො 22) නයෙනෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො. උද්ධස්තොති උපරි ධංසිතො. පරියොනද්ධොති සමන්තා වෙඨිතො. තන්තාකුලකජාතොති තන්තං විය ආකුලජාතො. යථා නාම දුන්නික්ඛිත්තං මූසිකච්ඡින්නං පෙසකාරානං තන්තං තහිං තහිං ආකුලං හොති, ‘‘ඉදං අග්ගං ඉදං මූල’’න්ති අග්ගෙන වා අග්ගං, මූලෙන වා මූලං සමානෙතුං දුක්කරං හොති, එවං සත්තා ඉමාය තණ්හාය [Pg.386] පරියොනද්ධා ආකුලබ්‍යාකුලා න සක්කොන්ති අත්තනො නිස්සරණමග්ගං උජුං කාතුං. ගුලාගුණ්ඨිකජාතොති ගුලාගුණ්ඨිකං වුච්චති පෙසකාරකඤ්ජියසුත්තං. ගුලා නාම සකුණිකා, තස්සා කුලාවකොතිපි එකෙ. යථා තදුභයම්පි ආකුලං අග්ගෙන වා අග්ගං, මූලෙන වා මූලං සමානෙතුං දුක්කරන්ති පුරිමනයෙනෙව යොජෙතබ්බං. මුඤ්ජපබ්බජභූතොති මුඤ්ජතිණං විය පබ්බජතිණං විය ච භූතො, තාදිසො ජාතො. යථා තානි තිණානි කොට්ටෙත්වා කතරජ්ජුං ජිණ්ණකාලෙ කත්ථචි පතිතං ගහෙත්වා තෙසං තිණානං ‘‘ඉදං අග්ගං ඉදං මූල’’න්ති අග්ගෙන වා අග්ගං, මූලෙන වා මූලං සමානෙතුං දුක්කරං. තම්පි ච පච්චත්තපුරිසකාරෙ ඨත්වා සක්කා භවෙය්‍ය උජුං කාතුං, ඨපෙත්වා පන බොධිසත්තෙ අඤ්ඤො සත්තො අත්තනො ධම්මතාය තණ්හාජාලං පදාලෙත්වා අත්තනො නිස්සරණමග්ගං උජුං කාතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. එවමයං ලොකො තණ්හාජාලෙන පරියොනද්ධො අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං සංසාරං නාතිවත්තති. තත්ථ අපායොති නිරය-තිරච්ඡානයොනි-පෙත්තිවිසය-අසුරකායා. සබ්බෙපි හි තෙ වඩ්ඪිසඞ්ඛාතස්ස ආයස්ස අභාවතො අපායාති වුච්චන්ති. තථා දුක්ඛස්ස ගතිභාවතො දුග්ගති. සුඛසමුස්සයතො විනිපතිතත්තා විනිපාතො. ඉතරො පන –

199. Im neunten Sutta bedeutet „die Netzartige“ (jālinī): dem Netz ähnlich. Denn wie ein Netz, wenn es ringsherum verknüpft ist, verwirrt und verflochten ist, so ist auch das Begehren (taṇhā); wegen dieser Ähnlichkeit mit einem Netz wird es „die Netzartige“ genannt. Oder weil dieses Begehren, das die drei Daseinswelten überflutet und durchdringt, hier und dort sein eigenes, als Teil bestehendes Netz hat, wird es ebenfalls „die Netzartige“ genannt. „Geströmte“ (sarita) bedeutet: hier und dort hingeflossen und im Kreislauf der Wiedergeburten verweilt. „Ausgebreitete“ (visaṭa) bedeutet: weit ausgebreitet und verstreut. „Gift-Anhaftung“ (visattikā) bedeutet: hier und dort angehaftet und hängengeblieben. Zudem ist die Bedeutung hierbei auch nach folgender Methode zu verstehen: „Weil sie eine Gift-Wurzel hat, ist sie eine Gift-Anhaftung (visattikā). Weil sie eine Gift-Frucht hat, ist sie eine Gift-Anhaftung (visattikā)“. „Nach oben zerstört“ (uddhasta) bedeutet: oben vernichtet. „Umhüllt“ (pariyonaddha) bedeutet: ringsum umwickelt. „Verwirrt wie ein Fadengewirr“ (tantākulakajāta) bedeutet: verwirrt geworden wie ein Webfaden. Wie zum Beispiel das Webgarn von Webern, das schlecht gelagert und von Mäusen zernagt wurde, hier und dort verwirrt ist, so dass es schwer ist, Ende an Ende oder Anfang an Anfang zu legen („dies ist das Ende, dies ist der Anfang“), ebenso können die Wesen, von diesem Begehren umhüllt und völlig verwirrt und verstrickt, ihren eigenen Ausweg nicht gerademachen. „Verheddert wie ein Knäuel“ (gulāguṇṭhikajāta): Mit „gulāguṇṭhika“ wird das gestärkte Garn der Weber bezeichnet. Einige sagen, „gulā“ sei ein kleiner Vogel namens Sakuṇikā, und „gulāguṇṭhika“ beziehe sich auf dessen Nest. Wie diese beiden verwirrt sind, so dass es schwer ist, Ende an Ende oder Anfang an Anfang zu legen – dies ist genau wie bei der vorherigen Methode anzuwenden. „Gekoppelt wie Muñja- und Babbaja-Gras“ (muñjapabbajabhūto) bedeutet: wie Muñja-Gras und wie Babbaja-Gras geworden, von solcher Beschaffenheit entstanden. Wie es schwer ist, bei einem aus diesen Gräsern hergestellten Seil, das im verrotteten Zustand irgendwo hingefallen ist, Ende an Ende oder Anfang an Anfang zu legen, und während man jenes Seil vielleicht noch durch persönliche Anstrengung geradebiegen und entwirren könnte, gibt es – abgesehen von den Bodhisattas – kein anderes Wesen, das aus eigener Kraft das Netz des Begehrens zerreißen und seinen eigenen Ausweg gerademachen könnte. Ebenso überwindet diese Welt, vom Netz des Begehrens umhüllt, die niederen Welten (apāya), das schlechte Schicksal (duggati), den Ruin (vinipāta) und den Daseinskreislauf (saṃsāra) nicht. Darin bedeutet „niedere Welten“ (apāya): die Hölle, das Tierreich, das Reich der hungrigen Geister (Petas) und die Schar der Asuras. Denn sie alle werden „apāya“ genannt, weil es dort keinen Zuwachs (āya) im Sinne von spirituellem Fortschritt gibt. Ebenso heißt es „schlechtes Schicksal“ (duggati), weil es der Bestimmungsort des Leidens ist. Es heißt „Ruin“ (vinipāta), weil man dort aus der Anhäufung des Glücks hinabstürzt. Der andere Teil hingegen –

‘‘ඛන්ධානඤ්ච පටිපාටි, ධාතුආයතනාන ච;

අබ්බොච්ඡින්නං වත්තමානා, සංසාරොති පවුච්චති.

Die ununterbrochene Abfolge der Aggregate (khandha), der Elemente (dhātu) und der Sinnesgrundlagen (āyatana), ihr fortlaufendes Bestehen, wird als „Saṃsāra“ (Daseinskreislauf) bezeichnet.

තං සබ්බං නාතිවත්තති නාතික්කමති, අථ ඛො චුතිතො පටිසන්ධිං පටිසන්ධිතො චුතින්ති එවං පුනප්පුනං චුතිපටිසන්ධියො ගණ්හමානො තීසු භවෙසු චතූසු යොනීසු පඤ්චසු ගතීසු සත්තසු විඤ්ඤාණට්ඨිතීසු නවසු සත්තාවාසෙසු මහාසමුද්දෙ වාතක්ඛිත්තනාවා විය යන්තෙ යුත්තගොණො විය ච පරිබ්භමතියෙව.

Dies alles überwindet sie nicht, überschreitet sie nicht. Vielmehr nimmt man immer wieder das Sterben und das Wiedergeborenwerden auf, vom Verscheiden zur Wiedergeburt, von der Wiedergeburt zum Verscheiden, und kreist in den drei Daseinsbereichen, den vier Entstehungsarten, den fünf Bestimmungsorten, den sieben Stationen des Bewusstseins und den neun Wohnstätten der Wesen wahrlich immer nur herum – wie ein Boot auf dem großen Ozean, das vom Winde hin und her geworfen wird, oder wie ein Ochse, der an eine Mühle angeschirrt ist.

අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදායාති අජ්ඣත්තිකං ඛන්ධපඤ්චකං උපාදාය. ඉදඤ්හි උපයොගත්ථෙ සාමිවචනං. බාහිරස්ස උපාදායාති බාහිරං ඛන්ධපඤ්චකං උපාදාය, ඉදම්පි උපයොගත්ථෙ සාමිවචනං. අස්මීති, භික්ඛවෙ, සතීති, භික්ඛවෙ, යදෙතං අජ්ඣත්තං ඛන්ධපඤ්චකං උපාදාය තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන සමූහග්ගාහතො අස්මීති හොති, තස්මිං සතීති අත්ථො. ඉත්ථස්මීති හොතීතිආදීසු පන එවං සමූහතො අහන්ති ගහණෙ සති තතො අනුපනිධාය [Pg.387] ච උපනිධාය චාති ද්විධා ගහණං හොති. තත්ථ අනුපනිධායාති අඤ්ඤං ආකාරං අනුපගම්ම සකභාවමෙව ආරම්මණං කත්වා ඉත්ථස්මීති හොති, ඛත්තියාදීසු ඉදංපකාරො අහන්ති එවං තණ්හාමානදිට්ඨිවසෙන හොතීති අත්ථො. ඉදං තාව අනුපනිධාය ගහණං. උපනිධාය ගහණං පන දුවිධං හොති සමතො ච අසමතො ච. තං දස්සෙතුං එවංස්මීති අඤ්ඤථාස්මීති ච වුත්තං. තත්ථ එවංස්මීති ඉදං සමතො උපනිධාය ගහණං, යථායං ඛත්තියො යථායං බ්‍රාහ්මණො, එවමහම්පීති අත්ථො. අඤ්ඤථාස්මීති ඉදං පන අසමතො ගහණං, යථායං ඛත්තියො යථායං බ්‍රාහ්මණො, තතො අඤ්ඤථා අහං, හීනො වා අධිකො වාති අත්ථො. ඉමානි තාව පච්චුප්පන්නවසෙන චත්තාරි තණ්හාවිචරිතානි.

Das Wort „ajjhattikassa upādāya“ (in Bezug auf das Innere erfassend) bedeutet: indem man die fünf inneren Aggregate ergreift. Dies ist nämlich eine Genitivendung mit der Bedeutung des Akkusativs. Das Wort „bāhirassa upādāya“ (in Bezug auf das Äußere erfassend) bedeutet: indem man die fünf äußeren Aggregate ergreift; auch dies ist eine Genitivendung mit der Bedeutung des Akkusativs. Die Worte „Asmīti, bhikkhave, satīti“ bedeuten: ihr Mönche, wenn es das Ergreifen als Ganzes in Form von „Ich bin“ durch die Macht von Begehren, Dünkel und Ansichten bezüglich dieser fünf inneren Aggregate gibt; wenn dies existiert, so ist dies die Bedeutung. Bei Begriffen wie „itthasmīti hoti“ (so bin ich) jedoch, wenn es ein solches Ergreifen des „Ich“ als Ganzes gibt, entsteht daraus ein zweifaches Ergreifen: ohne Vergleich und mit Vergleich. Dabei bedeutet „ohne Vergleich“ (anupanidhāya): ohne sich auf einen anderen Zustand zu beziehen, indem man nur das eigene Wesen zum Objekt macht, entsteht die Vorstellung „so bin ich“, was bedeutet, dass unter Kriegern usw. durch die Macht von Begehren, Dünkel und Ansichten das Ergreifen in der Form „ich bin von dieser Art“ stattfindet. Dies ist zunächst das Ergreifen ohne Vergleich. Das Ergreifen mit Vergleich ist jedoch zweifach: als gleich und als ungleich. Um dies zu zeigen, wurde gesagt: „evaṃsmī“ (so bin ich) und „aññathāsmī“ (anders bin ich). Dabei ist „evaṃsmī“ das Ergreifen mit Vergleich als gleich, im Sinne von: „Wie dieser ein Krieger ist, wie dieser ein Brahmane ist, so bin auch ich.“ Das Wort „aññathāsmī“ hingegen ist das Ergreifen als ungleich, im Sinne von: „Wie dieser ein Krieger ist, wie dieser ein Brahmane ist, so bin ich anders als dieser, entweder niedriger oder höher.“ Dies sind zunächst vier durch die Gegenwart bedingte Ausprägungen des Begehrens.

අසස්මීති සතස්මීති ඉමානි පන ද්වෙ යස්මා අත්ථීති අසං, නිච්චස්සෙතං අධිවචනං. සීදතීති සතං, අනිච්චස්සෙතං අධිවචනං. තස්මා සස්සතුච්ඡෙදවසෙන වුත්තානීති වෙදිතබ්බානි. ඉතො පරානි සන්ති එවමාදීනි චත්තාරි සංසයපරිවිතක්කවසෙන වුත්තානි. සන්ති හොතීති එවමාදීසු අහං සියන්ති හොතීති එවමත්ථො වෙදිතබ්බො. අධිප්පායො පනෙත්ථ පුරිමචතුක්කෙ වුත්තනයෙනෙව ගහෙතබ්බො. අපිහං සන්තිආදීනි පන චත්තාරි අපි නාම අහං භවෙය්‍යන්ති එවං පත්ථනාකප්පනවසෙන වුත්තානි. තානිපි පුරිමචතුක්කෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බානි. භවිස්සන්තිආදීනි පන චත්තාරි අනාගතවසෙන වුත්තානි. තෙසම්පි පුරිමචතුක්කෙ වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. එවමෙතෙ –

Die beiden Worte „asasmī“ und „satasmī“ bedeuten: Weil etwas existiert (atthi), wird es „asa“ genannt; dies ist eine Bezeichnung für das Ewige. Weil etwas versinkt (sīdati), wird es „sata“ genannt; dies ist eine Bezeichnung für das Vergängliche. Daher ist zu verstehen, dass sie gemäß den Ansichten der Ewigkeit und der Vernichtung gesprochen wurden. Die darauf folgenden vier Ausdrücke, beginnend mit „santi“ (sie sind/ich könnte sein), wurden unter dem Einfluss von Zweifel und Überlegung gesprochen. Bei „santi hoti“ usw. ist die Bedeutung zu verstehen als: „Möge ich sein.“ Die Absicht ist hierbei genau in der Weise zu verstehen, wie sie im vorherigen Vierersatz erklärt wurde. Die vier Ausdrücke wie „apihaṃ santi“ (möge ich doch sein) usw. wurden unter dem Einfluss von Wunsch und Vorstellung gesprochen, im Sinne von: „Möge ich doch existieren.“ Auch diese sind in gleicher Weise wie im ersten Vierersatz zu verstehen. Die vier Ausdrücke beginnend mit „bhavissanti“ (sie werden sein) sind in Bezug auf die Zukunft gesprochen. Auch deren Bedeutung ist in der im ersten Vierersatz erklärten Weise zu verstehen. So sind diese –

‘‘ද්වෙ දිට්ඨිසීසා සීසඤ්ඤෙ, චත්තාරො සීසමූලකා;

තයො තයොති එතානි, අට්ඨාරස විභාවයෙ.

„Zwei haben die Ansicht als Haupt, vier andere sind reine Häupter, zwölf haben diese Häupter als Wurzel; diese achtzehn Ausprägungen des Begehrens soll man erklären.“

එතෙසු හි අසස්මි, සතස්මීති එතෙ ද්වෙ දිට්ඨිසීසා නාම. අස්මි, සන්ති, අපිහං සන්ති, භවිස්සන්ති එතෙ චත්තාරො සුද්ධසීසා එව. ඉත්ථස්මීතිආදයො තයො තයොති ද්වාදස සීසමූලකා නාමාති එවමෙතෙ ද්වෙ දිට්ඨිසීසා චත්තාරො සුද්ධසීසා ද්වාදස සීසමූලකාති අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතධම්මා වෙදිතබ්බා. ඉමානි තාව අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදාය අට්ඨාරස තණ්හාවිචරිතානි. බාහිරස්ස උපාදාය තණ්හාවිචරිතෙසුපි එසෙව [Pg.388] නයො. ඉමිනාති ඉමිනා රූපෙන වා…පෙ… විඤ්ඤාණෙන වාති එස විසෙසො වෙදිතබ්බො. සෙසං තාදිසමෙව.

Unter diesen werden die beiden „asasmi“ und „satasmi“ als „Haupt-Ansichten“ bezeichnet. „asmi“, „santi“, „apihaṃ santi“ und „bhavissanti“ – diese vier sind reine Häupter. Die dreimal drei Ausprägungen wie „itthasmī“ usw. ergeben zwölf und werden „auf einem Haupt basierend“ genannt. So sind diese achtzehn Ausprägungen des Begehrens (taṇhāvicaritadhamma) zu verstehen: zwei Haupt-Ansichten, vier reine Häupter und zwölf auf einem Haupt basierende Ausprägungen. Dies sind zunächst die achtzehn Ausprägungen des Begehrens in Bezug auf das Innere. Bei den Ausprägungen des Begehrens in Bezug auf das Äußere gilt genau dieselbe Methode. Der Unterschied ist darin zu sehen: „durch diese Form (rūpa)... oder... durch dieses Bewusstsein (viññāṇa)“. Der Rest ist genau so wie jener.

ඉති එවරූපානි අතීතානි ඡත්තිංසාති එකමෙකස්ස පුග්ගලස්ස අතීතෙ අද්ධනි ඡත්තිංස. අනාගතානි ඡත්තිංසාති එකමෙකස්සෙව පුග්ගලස්ස ච අනාගතෙ අද්ධනි ඡත්තිංස. පච්චුප්පන්නානි ඡත්තිංසාති එකස්ස වා පුග්ගලස්ස යථාසම්භවතො බහූනං වා පච්චුප්පන්නෙ අද්ධනි ඡත්තිංසාව. සබ්බසත්තානං පන නියමෙනෙව අතීතෙ අද්ධනි ඡත්තිංස, අනාගතෙ ඡත්තිංස, පච්චුප්පන්නෙ ඡත්තිංස. අනන්තා හි අසදිසතණ්හාමානදිට්ඨිභෙදා සත්තා. අට්ඨසතං තණ්හාවිචරිතං හොන්තීති එත්ථ පන අට්ඨසතසඞ්ඛාතං තණ්හාවිචරිතං හොතීති එවමත්ථො දට්ඨබ්බො.

Das Wort „so gibt es sechsunddreißig solcher Art in der Vergangenheit“ bedeutet: Für jedes einzelne Individuum gibt es sechsunddreißig in der vergangenen Zeit. „Sechsunddreißig in der Zukunft“ bedeutet: Auch für jedes einzelne Individuum gibt es sechsunddreißig in der zukünftigen Zeit. „Sechsunddreißig in der Gegenwart“ bedeutet: Für ein Individuum oder für viele Individuen gibt es in der gegenwärtigen Zeit, je nach Vorkommen, ebenfalls genau sechsunddreißig. Für alle Lebewesen gibt es jedoch ganz unweigerlich sechsunddreißig in der vergangenen Zeit, sechsunddreißig in der zukünftigen Zeit und sechsunddreißig in der gegenwärtigen Zeit. Denn unendlich sind die Wesen mit ihren unterschiedlichen Ausprägungen von Begehren, Dünkel und Ansichten. Bei der Formulierung „Es gibt einhundertacht Ausprägungen des Begehrens“ ist die Bedeutung so zu verstehen, dass es die als einhundertacht gezählten Ausprägungen des Begehrens gibt.

10. පෙමසුත්තවණ්ණනා

10. Erklärung des Pema-Sutta

200. දසමෙ න උස්සෙනෙතීති දිට්ඨිවසෙන න උක්ඛිපති. න පටිසෙනෙතීති පටිවිරුද්ධො හුත්වා කලහභණ්ඩනවසෙන න උක්ඛිපති. න ධූපායතීති අජ්ඣත්තිකස්ස උපාදාය තණ්හාවිචරිතවසෙන න ධූපායති. න පජ්ජලතීති බාහිරස්ස උපාදාය තණ්හාවිචරිතවසෙන න පජ්ජලති. න සම්පජ්ඣායතීති අස්මිමානවසෙන න සම්පජ්ඣායති. සෙසං පාළිනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. ඉමස්මිං සුත්තෙ වට්ටවිවට්ටං කථිතන්ති.

200. Im zehnten [Sutta] bedeutet „er bläht sich nicht auf“ (na usseneti): er erhebt sich nicht durch den Einfluss von Ansichten. „Er reagiert nicht feindselig“ (na paṭiseneti) bedeutet: er widersetzt sich nicht und begehrt nicht auf durch Streit und Zank. „Er raucht nicht“ (na dhūpāyati) bedeutet: er raucht nicht (lässt keinen Qualm aufsteigen) durch den Einfluss der Ausprägungen des Begehrens in Bezug auf das Innere. „Er brennt nicht“ (na pajjalati) bedeutet: er brennt nicht (schlägt keine Flammen) durch den Einfluss der Ausprägungen des Begehrens in Bezug auf das Äußere. „Er grübelt nicht“ (na sampajjhāyati) bedeutet: er grämt sich nicht durch den Einfluss des Ich-Dünkels. Der Rest ist gemäß der Methode des Pali-Textes zu verstehen. In diesem Sutta wurde der Kreislauf des Leidens und das Entkommen daraus dargelegt.

මහාවග්ගො පඤ්චමො.

Die Große Abteilung (Mahāvagga) ist die fünfte.

චතුත්ථපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Die vierte Fünfzig-Sutta-Gruppe ist abgeschlossen.

5. පඤ්චමපණ්ණාසකං

5. Die fünfte Fünfzig-Sutta-Gruppe

(21) 1. සප්පුරිසවග්ගො

(21) 1. Die Abteilung über den guten Menschen

1-6. සික්ඛාපදසුත්තවණ්ණනා

1-6. Erklärung des Sikkhāpada-Sutta

201. පඤ්චමස්ස [Pg.389] පඨමෙ අසප්පුරිසන්ති ලාමකපුරිසං තුච්ඡපුරිසං මූළ්හපුරිසං අවිජ්ජාය අන්ධීකතං බාලං. අසප්පුරිසතරන්ති අතිරෙකෙන අසප්පුරිසං. ඉතරෙ ද්වෙ වුත්තපටිපක්ඛවසෙන වෙදිතබ්බා. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. යථා චෙත්ථ, එවං ඉතො පරෙසු පඤ්චසු. එතෙසු හි පඨමං පඤ්චවෙරවසෙන දෙසිතං, දුතියං අස්සද්ධම්මවසෙන, තතියං කායවචීද්වාරවසෙන, චතුත්ථං මනොද්වාරවසෙන, පඤ්චමං අට්ඨමිච්ඡත්තවසෙන, ඡට්ඨං දසමිච්ඡත්තවසෙන.

201. Im ersten Sutta der fünften [Fünfzig-Sutta-Gruppe] bedeutet „ein schlechter Mensch“ (asappurisa) einen gemeinen, leeren, törichten Menschen, einen durch Unwissenheit erblindeten Toren. „Ein noch schlechterer Mensch“ (asappurisatara) bezeichnet einen übermäßig schlechten Menschen. Die beiden anderen Begriffe [nämlich „guter Mensch“ und „besserer Mensch“] sind im gegenteiligen Sinne des Erklärten zu verstehen. Der Rest hat hier eine offensichtliche Bedeutung. Wie in diesem Sutta, so verhält es sich auch in den folgenden fūnf Suttas. Unter diesen wurde das erste durch die Kraft der fūnf Feindschaften gelehrt, das zweite durch die Kraft des schlechten Verhaltens, das dritte durch die Kraft der Tore von Kōrper und Rede, das vierte durch die Kraft des Tores des Geistes, das fūnfte durch die Kraft der acht verkehrten Wege und das sechste durch die Kraft der zehn verkehrten Wege.

7-10. පාපධම්මසුත්තචතුක්කවණ්ණනා

7-10. Erklärung der Vierergruppe der Suttas über den schlechten Charakter

207-210. සත්තමෙ පාපන්ති ලාමකං සංකිලිට්ඨපුග්ගලං. කල්‍යාණන්ති භද්දකං අනවජ්ජපුග්ගලං. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. අට්ඨමෙපි එසෙව නයො. නවමෙ පාපධම්මන්ති ලාමකධම්මං. කල්‍යාණධම්මන්ති අනවජ්ජධම්මං. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙව. දසමෙපි එසෙව නයො. ඉමස්මිං වග්ගෙ දසසුපි සුත්තෙසු අගාරියප්පටිපදා කථිතා. සචෙපි සොතාපන්නසකදාගාමිනො හොන්ති, වට්ටතියෙවාති.

207-210. Im siebten Sutta bedeutet „schlecht“ (pāpa) eine gemeine, befleckte Person. „Edel“ (kalyāṇa) bedeutet eine gute, tadellose Person. Der Rest hat hier eine offensichtliche Bedeutung. Im achten Sutta gilt dieselbe Methode. Im neunten Sutta bedeutet „von schlechter Natur“ (pāpadhamma) einen Menschen mit gemeinem Charakter. „Von edler Natur“ (kalyāṇadhamma) bedeutet einen Menschen mit tadellosem Charakter. Der Rest hat hier eine offensichtliche Bedeutung. Auch im zehnten Sutta gilt dieselbe Methode. In allen zehn Suttas dieser Abteilung wurde die Lebensweise für Laien dargelegt. Selbst wenn sie Stromeingetretene oder Einmalwiederkehrer sind, ist dies durchaus angemessen.

සප්පුරිසවග්ගො පඨමො.

Die Abteilung über den guten Menschen ist die erste.

(22) 2. පරිසාවග්ගො

(22) 2. Die Abteilung über die Versammlung

1. පරිසාසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Parisā-Sutta

211. දුතියස්ස පඨමෙ පරිසං දූසෙන්තීති පරිසදූසනා. පරිසං සොභෙන්තීති පරිසසොභනා.

211. Im ersten Sutta der zweiten Abteilung bedeutet „sie schädigen die Versammlung“ diejenigen, die die Versammlung verderben. „Sie verschönern die Versammlung“ bedeutet diejenigen, die die Versammlung zieren.

2. දිට්ඨිසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Diṭṭhi-Sutta

212. දුතියෙ මනොදුච්චරිතෙ පරියාපන්නාපි මිච්ඡාදිට්ඨි මහාසාවජ්ජතාය විසුං වුත්තා, තස්සා ච පටිපක්ඛවසෙන සම්මාදිට්ඨි.

212. Im zweiten Sutta wird die falsche Ansicht, obwohl sie im geistigen Fehlverhalten inbegriffen ist, aufgrund ihrer großen Verwerflichkeit separat erwähnt, und als ihr Gegenpart wird die rechte Ansicht genannt.

3. අකතඤ්ඤුතාසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Akataññutā-Sutta

213. තතියෙ [Pg.390] අකතඤ්ඤුතා අකතවෙදිතාති අකතඤ්ඤුතාය අකතවෙදිතාය. උභයම්පෙතං අත්ථතො එකමෙව. සුක්කපක්ඛෙපි එසෙව නයො.

213. Im dritten Sutta bedeutet „Undankbarkeit, fehlende Erkenntlichkeit“ (akataññutā akataveditā): die Eigenschaft, die erwiesene Güte eines anderen nicht anzuerkennen und nicht kenntlich zu machen. Diese beiden Begriffe sind der Bedeutung nach völlig identisch. Auch auf der heilsamen Seite gilt dieselbe Methode.

4-7. පාණාතිපාතීසුත්තාදිවණ්ණනා

4-7. Erklärung des Sutta über das Töten von Lebewesen und andere

214-217. චතුත්ථං චතුන්නං කම්මකිලෙසානං තප්පටිපක්ඛස්ස ච වසෙන වුත්තං, පඤ්චමං සුක්කපක්ඛානං ආදිතො චතුන්නං මිච්ඡත්තානං වසෙන, ඡට්ඨං අවසෙසානං චතුන්නං, සත්තමං අනරියවොහාරඅරියවොහාරානං. තථා අට්ඨමනවමදසමානි සප්පටිපක්ඛානං අස්සද්ධම්මානං වසෙන වුත්තානි. සබ්බසුත්තෙසු පන සුක්කපක්ඛධම්මා ලොකියලොකුත්තරමිස්සකාව කථිතා. නවසු සුත්තෙසු කිඤ්චාපි ‘‘සග්ගෙ’’ති වුත්තං, තයො පන මග්ගා තීණි ච ඵලානි ලබ්භන්තියෙවාති.

214-217. Das vierte (Sutta) ist im Hinblick auf die vier Befleckungen des Handelns (kammakilesa) und deren Gegenmittel dargelegt; das fünfte im Hinblick auf die lichten Zustände (sukkapakkha) und die ersten vier Verkehrtheiten (micchatta); das sechste im Hinblick auf die verbleibenden vier (Verkehrtheiten); das siebte im Hinblick auf die unedle und edle Ausdrucksweise (anariyavohāra und ariyavohāra). Ebenso sind das achte, neunte und zehnte im Hinblick auf die schlechten Lehren (assaddhamma) samt ihren Gegenmitteln dargelegt. In allen Suttas jedoch sind die lichten Zustände als eine Mischung aus Weltlichem und Überweltlichem dargelegt. Obwohl in den neun Suttas gesagt wird, es führe „zum Himmel“, so werden doch die drei (höheren) Pfade und die drei (höheren) Früchte wahrlich erlangt.

පරිසාවග්ගො දුතියො.

Das Kapitel über die Versammlung (Parisāvaggo) ist das zweite.

(23) 3. දුච්චරිතවග්ගවණ්ණනා

(23) 3. Die Erklärung des Kapitels über schlechtes Verhalten (Duccaritavagga)

221-231. තතියස්ස පඨමාදීනි උත්තානත්ථානෙව. දසමෙ යො චින්තෙත්වා කබ්‍යං කරොති, අයං චින්තාකවි නාම. යො සුත්වා කරොති, අයං සුතකවි නාම. යො එකං අත්ථං නිස්සාය කරොති, අයං අත්ථකවි නාම. යො තඞ්ඛණඤ්ඤෙව වඞ්ගීසත්ථෙරො විය අත්තනො පටිභානෙන කරොති, අයං පටිභානකවි නාමාති.

221-231. Die erste und die folgenden Erklärungen des dritten Kapitels haben eine leicht verständliche Bedeutung. Im zehnten (Sutta): Wer nach eigenem Nachdenken Dichtung verfasst, der wird „Denker-Dichter“ (cintākavi) genannt. Wer nach dem Hören (von anderen) Dichtung verfasst, der wird „Hör-Dichter“ (sutakavi) genannt. Wer sich auf eine bestimmte Bedeutung stützt und Dichtung verfasst, der wird „Sinn-Dichter“ (atthakavi) genannt. Wer im selben Augenblick, wie der ehrwürdige Thera Vaṅgīsa, aus eigener Geistesgegenwart Dichtung verfasst, der wird „Dichter der Geistesgegenwart“ (paṭibhānakavi) genannt.

දුච්චරිතවග්ගො තතියො.

Das Kapitel über schlechtes Verhalten ist das dritte.

(24) 4. කම්මවග්ගො

(24) 4. Das Kapitel über das Kamma (Kammavagga)

1. සංඛිත්තසුත්තවණ්ණනා

1. Die Erklärung der kurzen Lehrrede (Saṃkhittasutta)

232. චතුත්ථස්ස පඨමෙ කණ්හන්ති කාළකං දසඅකුසලකම්මපථකම්මං. කණ්හවිපාකන්ති අපායෙ නිබ්බත්තනතො කාළකවිපාකං. සුක්කන්ති පණ්ඩරකං කුසලකම්මපථකම්මං[Pg.391]. සුක්කවිපාකන්ති සග්ගෙ නිබ්බත්තනතො පණ්ඩරකවිපාකං. කණ්හසුක්කන්ති මිස්සකකම්මං. කණ්හසුක්කවිපාකන්ති සුඛදුක්ඛවිපාකං. මිස්සකකම්මඤ්හි කත්වා අකුසලෙන තිරච්ඡානයොනියං මඞ්ගලහත්ථිට්ඨානාදීසු උප්පන්නො කුසලෙන පවත්තෙ සුඛං වෙදියති. කුසලෙන රාජකුලෙපි නිබ්බත්තො අකුසලෙන පවත්තෙ දුක්ඛං වෙදියති. අකණ්හං අසුක්කන්ති කම්මක්ඛයකරං චතුමග්ගඤාණං අධිප්පෙතං. තඤ්හි යදි කණ්හං භවෙය්‍ය, කණ්හවිපාකං දදෙය්‍ය. යදි සුක්කං භවෙය්‍ය, සුක්කවිපාකං දදෙය්‍ය. උභයවිපාකස්ස පන අප්පදානතො අකණ්හං අසුක්කන්ති අයමෙත්ථ අත්ථො.

232. Im ersten (Sutta) des vierten (Kapitels) bedeutet „dunkel“ (kaṇha) das schwarze Handeln der zehn unheilsamen Handlungswege. „Von dunkler Reifung“ (kaṇhavipāka) bedeutet ein schwarzes Reifungsergebnis, da es die Wiedergeburt in den Leidenswelten bewirkt. „Hell“ (sukka) bedeutet das weiße Handeln der zehn heilsamen Handlungswege. „Von heller Reifung“ (sukkavipāka) bedeutet ein weißes Reifungsergebnis, da es die Wiedergeburt im Himmel bewirkt. „Dunkel-hell“ (kaṇhasukka) bedeutet gemischtes Kamma. „Von dunkel-heller Reifung“ (kaṇhasukkavipāka) bedeutet eine Reifung, die aus Glück und Leid besteht. Denn wenn man gemischtes Kamma gewirkt hat, wird man aufgrund des unheilsamen Anteils im Tierreich geboren, etwa als königlicher Festelefant usw., erfährt jedoch aufgrund des heilsamen Anteils im Laufe des Lebens Glück. Oder man wird aufgrund des heilsamen Anteils in einer königlichen Familie geboren, erfährt jedoch aufgrund des unheilsamen Anteils im Laufe des Lebens Leid. Mit „weder dunkel noch hell“ (akaṇha asukka) ist das Kamma-vernichtende Wissen der vier Pfade gemeint. Denn wenn dieses (Wissen) dunkel wäre, würde es eine dunkle Reifung bringen. Wenn es hell wäre, würde es eine helle Reifung bringen. Da es jedoch keines der beiden Reifungsergebnisse hervorbringt, wird es als „weder dunkel noch hell“ bezeichnet. Dies ist hier die Bedeutung.

2. විත්ථාරසුත්තවණ්ණනා

2. Die Erklärung der ausführlichen Lehrrede (Vitthārasutta)

233. දුතියෙ සබ්‍යාබජ්ඣන්ති සදොසං. කායසඞ්ඛාරන්ති කායද්වාරචෙතනං. අභිසඞ්ඛරොතීති ආයූහති සම්පිණ්ඩෙති. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. සබ්‍යාබජ්ඣං ලොකන්ති සදුක්ඛං ලොකං. සබ්‍යාබජ්ඣා ඵස්සාති සදුක්ඛා විපාකඵස්සා. සබ්‍යාබජ්ඣං වෙදනං වෙදියතීති සාබාධං විපාකවෙදනං වෙදියති. එකන්තදුක්ඛන්ති එකන්තෙනෙව දුක්ඛං, න සුඛසම්මිස්සං. සෙය්‍යථාපි සත්තා නෙරයිකාති එත්ථ සෙය්‍යථාපීති නිදස්සනත්ථෙ නිපාතො. තෙන කෙවලං නෙරයිකසත්තෙ දස්සෙති, අඤ්ඤෙ පන තංසරික්ඛකා නාම නත්ථි. ඉමිනා උපායෙන සබ්බත්ථ අත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙය්‍යථාපි මනුස්සාතිආදීසු පන මනුස්සානං තාව කාලෙන සුඛා වෙදනා උප්පජ්ජති, කාලෙන දුක්ඛා වෙදනා. එකච්චෙ ච දෙවාති එත්ථ පන කාමාවචරදෙවා දට්ඨබ්බා. තෙසඤ්හි මහෙසක්ඛතරා දෙවතා දිස්වා නිසින්නාසනතො වුට්ඨානං, පාරුතඋත්තරාසඞ්ගස්ස ඔතාරණං, අඤ්ජලිපග්ගණ්හනන්තිආදීනං වසෙන කාලෙන දුක්ඛං උප්පජ්ජති, දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවන්තානං කාලෙන සුඛං. එකච්චෙ ච විනිපාතිකාති එත්ථ වෙමානිකපෙතා දට්ඨබ්බා. තෙ නිරන්තරමෙව එකස්මිං කාලෙ සුඛං, එකස්මිං කාලෙ දුක්ඛං වෙදියන්ති. නාගසුපණ්ණහත්ථිඅස්සාදයො පන මනුස්සා විය වොකිණ්ණසුඛදුක්ඛාව හොන්ති. පහානාය යා චෙතනාති එත්ථ විවට්ටගාමිනී මග්ගචෙතනා වෙදිතබ්බා. සා හි කම්මක්ඛයාය සංවත්තතීති.

233. Im zweiten (Sutta) bedeutet „von Qual begleitet“ (sabyāpajjha) „mit Fehlern (Hass/Übelwollen) behaftet“. „Körperliche Gestaltung“ (kāyasaṅkhāra) meint die Absicht an der Körperpforte. „Gestaltet“ (abhisaṅkharoti) bedeutet, er bemüht sich, häuft an. Bei den anderen beiden Gestaltungen gilt dieselbe Methode. „Eine von Qual begleitete Welt“ (sabyāpajjhaṃ lokaṃ) bedeutet eine leidvolle Welt. „Von Qual begleitete Berührungen“ (sabyāpajjhā phassā) bedeutet leidvolle Resultat-Berührungen. „Erfährt eine von Qual begleitete Empfindung“ bedeutet, er erfährt eine schmerzhafte Resultat-Empfindung. „Ausschliesslich leidvoll“ (ekantadukkha) bedeutet ganz und gar leidvoll, nicht mit Glück vermischt. In der Passage „wie etwa die Wesen in den Höllen“ ist „seyyathāpi“ (wie etwa) eine Partikel im Sinne eines Beispiels. Damit zeigt er die Höllenwesen auf; es gibt keine anderen Wesen, die ihnen gänzlich gleichen. Auf diese Weise ist die Bedeutung an allen Stellen zu verstehen. In der Passage „wie etwa die Menschen“ usw. jedoch entsteht bei Menschen zuweilen eine glückliche Empfindung und zuweilen eine leidvolle Empfindung. Bei „und einige Götter“ sind die Götter der Sinnessphäre (kāmāvacaradeva) zu verstehen. Denn bei ihnen entsteht zuweilen Leid, wenn sie mächtigere Gottheiten erblicken, und zwar durch das Aufstehen von ihrem Sitz, das Herablassen des Obergewands, das Zusammenlegen der Hände usw.; zuweilen entsteht Glück, während sie das himmlische Prachtleben genießen. Bei „und einige im Verfall befindliche Wesen“ (vinipātika) sind die Vemānika-Petas zu verstehen. Sie erfahren abwechselnd zu einer Zeit Glück und zu einer anderen Zeit Leid. Nāgas, Garudas, Elefanten, Pferde usw. jedoch haben wie die Menschen ein mit Glück und Leid vermischtes Dasein. Bei „die Absicht, die zum Aufgeben führt“ ist die zum Entkommen aus dem Samsara führende Pfad-Absicht (maggacetanā) zu verstehen. Denn diese führt zur Vernichtung des Kammas.

3. සොණකායනසුත්තවණ්ණනා

3. Die Erklärung der Soṇakāyana-Lehrrede (Soṇakāyanasutta)

234. තතියෙ [Pg.392] සිඛාමොග්ගල්ලානොති සීසමජ්ඣෙ ඨිතාය මහතියා සිඛාය සමන්නාගතො මොග්ගල්ලානගොත්තො බ්‍රාහ්මණො. පුරිමානීති අතීතානන්තරදිවසතො පට්ඨාය පුරිමානි, දුතියාදිතො පට්ඨාය පුරිමතරානි වෙදිතබ්බානි. සොණකායනොති තස්සෙව අන්තෙවාසිකො. කම්මසච්චායං භො ලොකොති භො අයං ලොකො කම්මසභාවො. කම්මසමාරම්භට්ඨායීති කම්මසමාරම්භෙන තිට්ඨති. කම්මං ආයූහන්තොව තිට්ඨති, අනායූහන්තො උච්ඡිජ්ජතීති දීපෙති. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.

234. Im dritten (Sutta) bedeutet „Sikhāmoggallāna“ ein Brahmane aus der Moggallāna-Sippe, der mit einem großen Haarschopf mitten auf dem Kopf versehen ist. „Die früheren (Tage)“ (purimāni) bezieht sich auf die unmittelbar vorausgegangenen Tage; „noch frühere“ bezieht sich auf die Tage davor, beginnend mit dem zweiten Tag davor. „Soṇakāyana“ ist dessen Schüler. „Diese Welt, ihr Lieben, ist kamma-wirksam“ (kammasaccāyaṃ bho loko) bedeutet: „Ihr Lieben, diese Welt hat die Natur des Kammas.“ „Besteht durch das Unternehmen von Kamma“ (kammasamārambhaṭṭhāyī) bedeutet, sie besteht fort durch das Unternehmen von Kamma. Nur wenn man Kamma anhäuft, besteht sie fort; häuft man es nicht an, wird sie vernichtet. Dies verdeutlicht er damit. Der Rest entspricht der bereits oben dargelegten Methode.

4-9. සික්ඛාපදසුත්තාදිවණ්ණනා

4-9. Die Erklärung der Lehrreden über die Übungsregeln (Sikkhāpadasutta) und andere

235. චතුත්ථාදීනිපි උත්තානත්ථානෙව. මග්ගඞ්ගෙසු පන යස්මා සතියා උපට්ඨපෙත්වා පඤ්ඤාය පරිච්ඡින්දති, තස්මා උභයමෙව කම්මං. සෙසා අඞ්ගානෙව හොන්ති, නො කම්මන්ති වුත්තං. බොජ්ඣඞ්ගෙසුපි එසෙව නයො. අභිධම්මෙ පන සබ්බම්පෙතං අවිසෙසෙන චෙතනාසම්පයුත්තකම්මන්තෙව වණ්ණිතං.

235. Auch das vierte und die folgenden Suttas haben eine leicht verständliche Bedeutung. Unter den Pfadgliedern (maggaṅga) jedoch ist, weil man durch Achtsamkeit (sati) gegenwärtig macht und durch Weisheit (paññā) unterscheidet, beides Kamma. Die übrigen sind bloße Glieder und kein Kamma, so wird gesagt. Auch bei den Erleuchtungsgliedern (bojjhaṅga) gilt diese Methode. Im Abhidhamma jedoch wird all dies ohne Unterschied als mit Absicht verbundenes Kamma (cetanāsampayuttakamma) beschrieben.

10. සමණසුත්තවණ්ණනා

10. Die Erklärung der Lehrrede über die Asketen (Samaṇasutta)

241. දසමෙ ඉධෙවාති ඉමස්මිංයෙව සාසනෙ. අයං පන නියමො සෙසපදෙසුපි වෙදිතබ්බො. දුතියාදයොපි හි සමණා ඉධෙව, න අඤ්ඤත්ථ. සුඤ්ඤාති රිත්තා තුච්ඡා. පරප්පවාදාති චත්තාරො සස්සතවාදා, චත්තාරො එකච්චසස්සතිකා, චත්තාරො අන්තානන්තිකා, චත්තාරො අමරාවික්ඛෙපිකා, ද්වෙ අධිච්චසමුප්පන්නිකා, සොළස සඤ්ඤිවාදා, අට්ඨ අසඤ්ඤිවාදා, අට්ඨ නෙවසඤ්ඤිනාසඤ්ඤිවාදා, සත්ත උච්ඡෙදවාදා, පඤ්ච දිට්ඨධම්මනිබ්බානවාදාති ඉමෙ සබ්බෙපි බ්‍රහ්මජාලෙ ආගතද්වාසට්ඨිදිට්ඨියො ඉතො බාහිරානං පරෙසං පවාදා පරප්පවාදා නාම. තෙ සබ්බෙපි ඉමෙහි චතූහි ඵලට්ඨකසමණෙහි සුඤ්ඤා. න හි තෙ එත්ථ සන්ති. න කෙවලඤ්ච එතෙහෙව සුඤ්ඤා, චතූහි පන මග්ගට්ඨකසමණෙහිපි, චතුන්නං මග්ගානං අත්ථාය ආරද්ධවිපස්සකෙහිපීති ද්වාදසහිපි සමණෙහි සුඤ්ඤා එව. ඉදමෙව අත්ථං සන්ධාය භගවතා මහාපරිනිබ්බානෙ (දී. නි. 2.214) වුත්තං –

241. Im zehnten (Sutta) bedeutet „nur hier“ (idheva) „in eben dieser Lehre (Sāsana)“. Diese Einschränkung ist auch bei den übrigen Begriffen zu verstehen. Denn auch die zweiten und weiteren Asketen (Samaṇas) gibt es nur hier, nicht anderswo. „Leer“ (suññā) bedeutet inhaltslos und nichtig. „Die Lehren anderer“ (parappavāda) bezeichnet die vier Lehren vom Ewigen, die die vier Lehren vom teilweisen Ewigen, die vier Lehren von Endlichkeit und Unendlichkeit, die vier schlangengleichen Ausweichlehren, die zwei Lehren vom zufälligen Entstehen, die sechzehn Lehren von einer bewussten Existenz nach dem Tode, die acht Lehren von einer unbewussten Existenz nach dem Tode, die acht Lehren von einer weder bewussten noch unbewussten Existenz nach dem Tode, die sieben Vernichtungslehren und die fünf Lehren von einer Erlösung im gegenwärtigen Leben. All diese zweiundsechzig Ansichten, die im Brahmajāla-Sutta vorkommen und die Behauptungen von Außenstehenden außerhalb dieser Lehre sind, werden „Lehren anderer“ genannt. Sie alle sind leer an diesen vier in der Frucht gefestigten Asketen. Denn diese gibt es dort nicht. Und sie sind nicht nur an diesen leer, sondern auch an den vier auf dem Pfad gefestigten Asketen sowie an jenen, die mit der Einsichtsmeditation (Vipassanā) zur Erlangung der vier Pfade begonnen haben; somit sind sie an allen zwölf Arten von Asketen leer. Genau im Hinblick auf diese Bedeutung wurde vom Erhabenen im Mahāparinibbāna-Sutta gesagt:

‘‘එකූනතිංසො [Pg.393] වයසා සුභද්ද,යං පබ්බජිං කිංකුසලානුඑසී;

වස්සානි පඤ්ඤාස සමාධිකානි,යතො අහං පබ්බජිතො සුභද්ද;

ඤායස්ස ධම්මස්ස පදෙසවත්තී,ඉතො බහිද්ධා සමණොපි නත්ථි’’.

„Neunundzwanzig Jahre alt war ich, Subhadda, als ich in die Hauslosigkeit zog, das Heilsame suchend; mehr als fünfzig Jahre sind es nun her, seit ich, o Subhadda, in die Hauslosigkeit zog. Außerhalb von hier gibt es keinen Asketen, der auch nur teilweise im edlen Pfad-Dharma wandelt.“

‘‘දුතියොපි සමණො නත්ථි, තතියොපි සමණො නත්ථි, චතුත්ථොපි සමණො නත්ථි, සුඤ්ඤා පරප්පවාදා සමණෙහි අඤ්ඤෙහී’’ති. එත්ථ හි පදෙසවත්තීති ආරද්ධවිපස්සකො අධිප්පෙතො. තස්මා සොතාපත්තිමග්ගස්ස ආරද්ධවිපස්සකං මග්ගට්ඨං ඵලට්ඨන්ති තයොපි එකතො කත්වා ‘‘සමණොපි නත්ථී’’ති ආහ, සකදාගාමිමග්ගස්ස ආරද්ධවිපස්සකං මග්ගට්ඨං ඵලට්ඨන්ති තයොපි එකතො කත්වා ‘‘දුතියොපි සමණො නත්ථී’’ති ආහ. ඉතරෙසුපි ද්වීසු එසෙව නයො. එකාදසමං උත්තානත්ථමෙවාති.

„Auch einen zweiten Asketen gibt es nicht, auch einen dritten Asketen gibt es nicht, auch einen vierten Asketen gibt es nicht; leer von Asketen sind die anderen, fremden Lehren.“ Hierbei ist mit „padesavatti“ (dem in einem Teilbereich Verweilenden) derjenige gemeint, der mit der Einsichtspraxis begonnen hat (āraddhavipassako). Daher hat er die drei Personen zusammengefasst – denjenigen, der mit der Einsicht für den Pfad des Stromeintritts begonnen hat, den auf dem Pfad Verweilenden und den auf der Frucht Verweilenden – und gesagt: „Auch einen ersten Asketen gibt es nicht.“ Und er hat die drei Personen zusammengefasst – denjenigen, der mit der Einsicht für den Pfad der Einmalkehr begonnen hat, den auf dem Pfad Verweilenden und den auf der Frucht Verweilenden – und gesagt: „Auch einen zweiten Asketen gibt es nicht.“ Auch bei den übrigen beiden (Pfaden) ist dies die Methode. Das elfte Sutta hat eine offensichtliche Bedeutung.

කම්මවග්ගො චතුත්ථො.

Das vierte Kapitel ist das Kapitel über das Kamma.

(25) 5. ආපත්තිභයවග්ගො

(25) 5. Das Kapitel über die Gefahren von Verfehlungen

1. සඞ්ඝභෙදකසුත්තවණ්ණනා

1. Erklärung des Sutta über den Spalter der Gemeinschaft (Saṅghabhedaka-sutta)

243. පඤ්චමස්ස පඨමෙ අපි නු තං, ආනන්ද, අධිකරණන්ති විවාදාධිකරණාදීසු අඤ්ඤතරං අධිකරණං භික්ඛුසඞ්ඝස්ස උප්පජ්ජි, සත්ථා තස්ස වූපසන්තභාවං පුච්ඡන්තො එවමාහ. කුතො තං, භන්තෙති, භන්තෙ, කුතො කින්ති කෙන කාරණෙන තං අධිකරණං වූපසමිස්සතීති වදති. කෙවලකප්පන්ති සකලං සමන්තතො. සඞ්ඝභෙදාය ඨිතොති සඞ්ඝෙන සද්ධිං වාදත්ථාය කථිතං පටිකථෙන්තොව ඨිතො. තත්‍රායස්මාති තස්මිං එවං ඨිතෙ ආයස්මා අනුරුද්ධො. න එකවාචිකම්පි භණිතබ්බං මඤ්ඤතීති ‘‘මා, ආවුසො, සඞ්ඝෙන සද්ධිං එවං අවචා’’ති එකවචනම්පි වත්තබ්බං න මඤ්ඤති. වොයුඤ්ජතීති අනුයුඤ්ජති අනුයොගං ආපජ්ජති. අත්ථවසෙති කාරණවසෙ. නාසෙස්සන්තීති උපොසථප්පවාරණං උපගන්තුං අදත්වා නික්කඩ්ඪිස්සන්ති. සෙසං පාළිවසෙනෙව වෙදිතබ්බං.

243. Im ersten Sutta des fünften Kapitels bedeutet „Gibt es jenen Streitfall, Ānanda“ (api nu taṃ, ānanda, adhikaraṇaṃ), dass unter den Streitfällen wie dem Debatten-Streitfall (vivādādhikaraṇa) usw. ein bestimmter Streitfall in der Bhikkhu-Gemeinschaft entstand; der Meister sagte dies, um nach dessen Beilegung zu fragen. Zu „Woher das, Ehrwürdiger Herr?“ (kuto taṃ, bhante) sagt er: „Ehrwürdiger Herr, woher, wie, aus welchem Grund soll dieser Streitfall beigelegt werden?“ „Ganz und gar“ (kevalakappaṃ) bedeutet vollständig ringsumher. „Auf die Spaltung der Gemeinschaft bedacht verharrend“ (saṅghabhedāya ṭhito) bedeutet, dass er in Opposition verharrt zu dem, was gemeinsam mit der Gemeinschaft zum Zwecke der Beilegung dieses Streitfalls gesprochen wurde. „Dort der Ehrwürdige“ (tatrāyasmā) bedeutet: Während jener so verharrte, dachte der ehrwürdige Anuruddha. „Er meint, man solle nicht einmal ein einziges Wort sprechen“ (na ekavācikampi bhaṇitabbaṃ maññati) bedeutet, dass er es nicht für nötig erachtet, auch nur ein einziges Wort zu sprechen wie: „Sprich nicht so mit der Gemeinschaft, Freund!“ „Er strengt sich an“ (voyuñjati) bedeutet, er übt sich darin, widmet sich dem wiederholt, unternimmt Anstrengungen. „Aus Gründen des Nutzens“ (atthavase) bedeutet aus Gründen der Ursachen. „Sie werden ihn vernichten“ (nāsessanti) bedeutet, sie werden ihn vertreiben, ohne ihm zu erlauben, sich dem Uposatha und der Pavāraṇā anzuschließen. Der Rest ist allein gemäß dem Wortlaut des Pali zu verstehen.

2. ආපත්තිභයසුත්තවණ්ණනා

2. Erklärung des Sutta über die Gefahren von Verfehlungen (Āpattibhaya-sutta)

244. දුතියෙ [Pg.394] ඛුරමුණ්ඩං කරිත්වාති පඤ්ච සිඛණ්ඩකෙ ඨපෙත්වා ඛුරෙන මුණ්ඩං කරිත්වා. ඛරස්සරෙනාති කක්ඛළසද්දෙන. පණවෙනාති වජ්ඣභෙරියා. ථලට්ඨස්සාති එකමන්තෙ ඨිතස්ස. සීසච්ඡෙජ්ජන්ති සීසච්ඡෙදාරහං. යත්‍ර හි නාමාති යං නාම. සො වතස්සාහන්ති සො වත අහං අස්සං, යං එවරූපං පාපං න කරෙය්‍යන්ති අත්ථො. යථාධම්මං පටිකරිස්සතීති ධම්මානුරූපං පටිකරිස්සති, සාමණෙරභූමියං ඨස්සතීති අත්ථො. කාළවත්ථං පරිධායාති කාළපිලොතිකං නිවාසෙත්වා. මොසල්ලන්ති මුසලාභිපාතාරහං. යථාධම්මන්ති ඉධ ආපත්තිතො වුට්ඨාය සුද්ධන්තෙ පතිට්ඨහන්තො යථාධම්මං කරොති නාම. භස්මපුටන්ති ඡාරිකාභණ්ඩිකං. ගාරය්හං භස්මපුටන්ති ගරහිතබ්බඡාරිකාපුටෙන මත්ථකෙ අභිඝාතාරහං. යථාධම්මන්ති ඉධ ආපත්තිං දෙසෙන්තො යථාධම්මං පටිකරොති නාම. උපවජ්ජන්ති උපවාදාරහං. පාටිදෙසනීයෙසූති පටිදෙසෙතබ්බෙසු. ඉමිනා සබ්බාපි සෙසාපත්තියො සඞ්ගහිතා. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරි ආපත්තිභයානීති, භික්ඛවෙ, ඉමානි චත්තාරි ආපත්තිං නිස්සාය උප්පජ්ජනකභයානි නාමාති.

244. Im zweiten Sutta bedeutet „indem man das Haupt mit dem Rasiermesser scheren lässt“ (khuramuṇḍaṃ karitvā), dass man fūnf Haarbūschel stehen lässt und das Haupt mit dem Rasiermesser scheren lässt. „Mit rauer Stimme“ (kharassarena) bedeutet mit einem harten Klang. „Mit der Trommel“ (paṇavena) bedeutet mit einer Doppelfelltrommel. „Für den auf dem Land Stehenden“ (thalaṭṭhassa) bedeutet für den an einer Seite Stehenden. „Enthauptung“ (sīsacchejja) bedeutet der Enthauptung wūrdig. „Dass nämlich“ (yatra hi nāma) bedeutet eben dies. „O dass ich es doch wäre“ (so vatassāhaṃ) bedeutet: „Wenn ich doch dieser wäre, würde ich eine solche böse Tat nicht tun“ – dies ist die Bedeutung. „Er wird es gemäß der Regel wiedergutmachen“ (yathādhammaṃ paṭikarissatī) bedeutet, er wird es in Übereinstimmung mit dem Gesetz wiedergutmachen, das heißt, er wird im Stand eines Novizen verbleiben. „In schwarze Gewänder gehūllt“ (kāḷavatthaṃ paridhāya) bedeutet, nachdem man ihn in ein schwarzes Schmutztuch gekleidet hat. „Keulung“ (mosalla) bedeutet des Erschlagens mit einer Keule wūrdig. „Gemäß der Regel“ (yathādhammaṃ) bedeutet hier: Wer sich von einem Vergehen (der Saṅghādisesa-Kategorie) reinigt und sich in Reinheit etabliert, von dem sagt man, er handle gemäß der Regel. „Ein Säckchen Asche“ (bhasmapuṭa) bedeutet ein Būndel Asche. „Ein tadelnswertes Säckchen Asche“ (gārayhaṃ bhasmapuṭaṃ) bedeutet, dass man es verdient, mit einem tadelnswerten Būndel Asche auf den Kopf geschlagen zu werden. „Gemäß der Regel“ (yathādhammaṃ) bedeutet hier: Wer ein Vergehen bekennt, von dem sagt man, er mache es gemäß der Regel wieder gut. „Tadelnswert“ (upavajja) bedeutet des Vorwurfs wūrdig. Bei „in den zu bekennenden Verfehlungen“ (pāṭidesanīyesu) bedeutet dies „in jenen, die zu bekennen sind“. Hiermit sind auch alle ūbrigen Vergehen mitumfasst. „Dies, ihr Mönche, sind die vier Gefahren von Vergehen“ (imāni kho, bhikkhave, cattāri āpattibhayāni) bedeutet: Mönche, diese vier werden als die Gefahren bezeichnet, die aufgrund eines Vergehens entstehen.

3. සික්ඛානිසංසසුත්තවණ්ණනා

3. Erklärung des Sutta über den Nutzen des Trainings (Sikkhānisaṃsa-sutta)

245. තතියෙ සික්ඛා ආනිසංසා එත්ථාති සික්ඛානිසංසං. පඤ්ඤා උත්තරා එත්ථාති පඤ්ඤුත්තරං. විමුත්ති සාරො එත්ථාති විමුත්තිසාරං. සති ආධිපතෙය්‍යා එත්ථාති සතාධිපතෙය්‍යං. එතෙසං හි සික්ඛාදිසඞ්ඛාතානං ආනිසංසාදීනං අත්ථාය වුස්සතීති වුත්තං හොති. ආභිසමාචාරිකාති උත්තමසමාචාරිකා. වත්තවසෙන පඤ්ඤත්තසීලස්සෙතං අධිවචනං. තථා තථා සො තස්සා සික්ඛායාති තථා තථා සො සික්ඛාකාමො භික්ඛු තස්මිං සික්ඛාපදෙ.

245. Im dritten Sutta bedeutet „das Training hat seinen Nutzen hierin“ (sikkhā ānisaṃsā ettha) „Nutzen im Training habend“ (sikkhānisaṃsa). „Weisheit ist hierin ūberragend“ (paññā uttarā ettha) bedeutet „Weisheit als Höchstes habend“ (paññuttara). „Befreiung ist hierin der Kern“ (vimutti sāro ettha) bedeutet „Befreiung als Kern habend“ (vimuttisāra). „Achtsamkeit ist hierin die Vorherrschaft“ (sati ādhipateyyā ettha) bedeutet „Achtsamkeit als Herrscherin habend“ (satādhipateyya). Denn es soll gesagt sein: Man lebt das heilige Leben zum Zwecke dieser Vorzūge usw., die als Training bezeichnet werden. „Das gute Benehmen betreffend“ (ābhisamācārikā) bedeutet vorzūgliche Lebensführung. Dies ist eine Bezeichnung for die Tugendregeln, die in Form von Pflichten vorgeschrieben sind. „In eben dieser Weise er in jenem Training“ (tathā tathā so tassā sikkhāya) bedeutet: in ebendieser Weise jener mönchische Übungswillige in jener Trainingsregel.

ආදිබ්‍රහ්මචරියිකාති මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස ආදිභූතානං චතුන්නං මහාසීලානමෙතං අධිවචනං. සබ්බසොති සබ්බාකාරෙන. ධම්මාති චතුසච්චධම්මා. පඤ්ඤාය සමවෙක්ඛිතා හොන්තීති සහවිපස්සනාය මග්ගපඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති. විමුත්තියා ඵුසිතා හොන්තීති අරහත්තඵලවිමුත්තියා ඤාණඵස්සෙන ඵුට්ඨා හොන්ති. අජ්ඣත්තංයෙව සති සූපට්ඨිතා හොතීති නියකජ්ඣත්තෙයෙව සති සුට්ඨු උපට්ඨිතා හොති. පඤ්ඤාය අනුග්ගහෙස්සාමීති විපස්සනාපඤ්ඤාය [Pg.395] අනුග්ගහෙස්සාමි. පඤ්ඤාය සමවෙක්ඛිස්සාමීති ඉධාපි විපස්සනාපඤ්ඤා අධිප්පෙතා. ඵුසිතං වා ධම්මං තත්ථ තත්ථ පඤ්ඤාය අනුග්ගහෙස්සාමීති එත්ථ පන මග්ගපඤ්ඤාව අධිප්පෙතා.

„Am Anfang des heiligen Lebens stehend“ (ādibrahmacārikā) ist eine Bezeichnung for die vier großen Sittenregeln, welche den Anfang des heiligen Lebens auf dem Pfad bilden. „In jeder Hinsicht“ (sabbaso) bedeutet auf jegliche Weise. „Dhammas“ (dhammā) meint die Wahrheiten der vier edlen Wahrheiten. „Sie sind durch Weisheit wohl geschaut“ (paññāya samavekkhitā honti) bedeutet, dass sie durch die Pfad-Weisheit zusammen mit der Einsicht klar gesehen werden. „Sie sind durch Befreiung berūhrt“ (vimuttiyā phusitā honti) bedeutet, dass sie durch die Berūhrung des Wissens mittels der Befreiung der Frucht der Arhatschaft erreicht sind. „Die Achtsamkeit ist tief im Inneren gefestigt“ (ajjhattaṃyeva sati sūpaṭṭhitā hoti) bedeutet, dass die Achtsamkeit im eigenen Inneren gut verankert ist. „Ich werde mit Weisheit unterstūtzen“ (paññāya anuggahessāmi) bedeutet, ich werde mit der Einsichtsweisheit unterstūtzen. Bei „ich werde mit Weisheit wohl schauen“ (paññāya samavekkhissāmi) ist auch hier die Einsichtsweisheit gemeint. Bei „oder ich werde den berūhrten Dhamma hier und dort mit Weisheit unterstūtzen“ (phusitaṃ vā dhammaṃ tattha tattha paññāya anuggahessāmi) ist hier jedoch einzig die Pfad-Weisheit gemeint.

4. සෙය්‍යාසුත්තවණ්ණනා

4. Erklärung des Sutta über die Liegestellungen (Seyyā-sutta)

246. චතුත්ථෙ පෙතාති කාලකතා වුච්චන්ති. උත්තානා සෙන්තීති තෙ යෙභුය්‍යෙන උත්තානකාව සයන්ති. අථ වා පෙත්තිවිසයෙ නිබ්බත්තා පෙතා නාම, තෙ අප්පමංසලොහිතත්තා අට්ඨිසඞ්ඝාතජටිතා එකෙන පස්සෙන සයිතුං න සක්කොන්ති, උත්තානාව සෙන්ති. අනත්තමනො හොතීති තෙජුස්සදත්තා සීහො මිගරාජා ද්වෙ පුරිමපාදෙ එකස්මිං, පච්ඡිමපාදෙ එකස්මිං ඨානෙ ඨපෙත්වා නඞ්ගුට්ඨං අන්තරසත්ථිම්හි පක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදපච්ඡිමපාදනඞ්ගුට්ඨානං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා ද්වින්නං පුරිමපාදානං මත්ථකෙ සීසං ඨපෙත්වා සයති. දිවසම්පි සයිත්වා පබුජ්ඣමානො න උත්තසන්තො පබුජ්ඣති, සීසං පන උක්ඛිපිත්වා පුරිමපාදාදීනං ඨිතොකාසං සල්ලක්ඛෙත්වා සචෙ කිඤ්චි ඨානං විජහිත්වා ඨිතං හොති, ‘‘නයිදං තුය්හං ජාතියා, න සූරභාවස්ස අනුරූප’’න්ති අනත්තමනො හුත්වා තත්ථෙව සයති, න ගොචරාය පක්කමති. ඉදං සන්ධාය වුත්තං – ‘‘අනත්තමනො හොතී’’ති. අවිජහිත්වා ඨිතෙ පන ‘‘තුය්හං ජාතියා ච සූරභාවස්ස ච අනුරූපමිද’’න්ති හට්ඨතුට්ඨො උට්ඨාය සීහවිජම්භනං විජම්භිත්වා කෙසරභාරං විධුනිත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. තෙන වුත්තං – ‘‘අත්තමනො හොතී’’ති.

246. Im vierten Sutta werden die Verstorbenen als „Petas“ (Geister) bezeichnet. „Sie liegen rūcklings“ (uttānā senti) bedeutet, dass sie sich meist ganz flach auf den Rücken legen. Oder aber jene Wesen, die im Geisterreich wiedergeboren wurden, heißen Petas. Da sie sehr wenig Fleisch und Blut haben und ihr Skelett eng aneinander gefūgt ist, können sie nicht auf einer Seite liegen; sie schlafen nur auf dem Rücken liegend. „Er ist unzufrieden“ (anattamano hoti) bezieht sich darauf: Aufgrund seiner ūberragenden Kraft schläft der Löwe, der König der Tiere, indem er seine beiden Vorderpfoten an einer Stelle, die Hinterpfoten an einer Stelle platziert, den Schwanz zwischen die Schenkel klemmt, die Position der Vorder- und Hinterpfoten sowie des Schwanzes genau beachtet und seinen Kopf auf die beiden Vorderpfoten legt. Selbst wenn er den ganzen Tag geschlafen hat und aufwacht, wacht er nicht erschrocken auf, sondern hebt den Kopf und prūft die Position seiner Vorderpfoten usw. Wenn diese auch nur ein wenig von ihrem Platz abgewichen sind, wird er unzufrieden und denkt: „Dies ist weder deiner Geburt noch deiner Tapferkeit angemessen!“ So unzufrieden schläft er an derselben Stelle wieder ein und geht nicht auf Beutesuche. Mit Bezug darauf heißt es: „Er wird unzufrieden“. Wenn sie sich jedoch nicht von der Stelle bewegt haben, denkt er erfreut und beglūckt: „Dies ist deiner Geburt und deiner Tapferkeit angemessen!“, erhebt sich, streckt sich wie ein Löwe, schūttelt seine Mähne, lässt dreimal ein Löwenbrūllen erschallen und bricht zur Beutesuche auf. Deshalb heißt es: „Er ist zufrieden“.

5. ථූපාරහසුත්තවණ්ණනා

5. Erklärung des Sutta über die eines Thūpa Wūrdigen (Thūpāraha-sutta)

247. පඤ්චමෙ රාජා චක්කවත්තීති එත්ථ කස්මා භගවා අගාරමජ්ඣෙ වසිත්වා කාලකතස්ස රඤ්ඤො ථූපකරණං අනුජානාති, න සීලවතො පුථුජ්ජනභික්ඛුස්සාති? අනච්ඡරියත්තා. පුථුජ්ජනභික්ඛූනඤ්හි ථූපෙ අනුඤ්ඤායමානෙ තම්බපණ්ණිදීපෙ තාව ථූපානං ඔකාසො න භවෙය්‍ය, තථා අඤ්ඤෙසු ඨානෙසු. තස්මා ‘‘අනච්ඡරියා තෙ භවිස්සන්තී’’ති නානුජානාති. චක්කවත්තී රාජා එකොව නිබ්බත්තති, තෙනස්ස ථූපො අච්ඡරියො හොති. පුථුජ්ජනසීලවතො පන පරිනිබ්බුතභික්ඛුනො විය මහන්තම්පි සක්කාරං කාතුං වට්ටතියෙව. ඡට්ඨසත්තමානි උත්තානත්ථානෙව.

247. Im fünften Sutta: Zu der Stelle „rājā cakkavattī“ [wird gefragt]: Warum erlaubt der Erhabene die Errichtung eines Thūpa für einen König, der inmitten des häuslichen Lebens lebte und verstarb, nicht aber für einen tugendhaften weltlichen Mönch (Puthujjana-Bhikkhu)? Dies geschieht, weil es nichts Außergewöhnliches wäre. Denn wenn für weltliche Mönche Thūpas gestattet würden, gäbe es schon auf der Insel Tambapaṇṇi (Sri Lanka) keinen Platz mehr für diese Thūpas, und ebenso wenig an anderen Orten. Deshalb erlaubt er es nicht und denkt: „Sie würden nichts Außergewöhnliches sein.“ Ein Raddreher-König (Cakkavatti) hingegen wird nur als ein einziger geboren; daher ist sein Thūpa etwas Außergewöhnliches. Für einen tugendhaften weltlichen Mönch jedoch gebührt es sich durchaus, ihm große Ehrung zu erweisen, ebenso wie für einen vollendeten Mönch (Parinibbuta-Bhikkhu). Das sechste und siebte Sutta haben eine leicht verständliche Bedeutung.

8. පඨමවොහාරසුත්තවණ්ණනා

8. Die Erklärung des ersten Vohāra-Suttas.

250. අට්ඨමෙ [Pg.396] අනරියවොහාරාති අනරියානං කථා. සෙසෙසුපි එසෙව නයො.

250. Im achten Sutta bedeutet „anariyavohārā“ (unreine Sprechweisen) die Reden von Unedlen. Auch in den übrigen Suttas gilt genau diese Methode.

ආපත්තිභයවග්ගො පඤ්චමො.

Das Kapitel über die Gefahr von Verfehlungen (Āpattibhaya-Vagga) ist das fünfte.

පඤ්චමපණ්ණාසකං නිට්ඨිතං.

Die fünfte Fünfzig-Suttas-Gruppe (Pañcama-Paṇṇāsaka) ist abgeschlossen.

(26) 6. අභිඤ්ඤාවග්ගො

(26) 6. Das Kapitel über das höhere Wissen (Abhiññā-Vagga).

1-3. අභිඤ්ඤාසුත්තාදිවණ්ණනා

1-3. Die Erklärung des Abhiññā-Suttas und der folgenden.

254-256. ඡට්ඨස්ස පඨමෙ අභිඤ්ඤායාති ජානිත්වා. සමථො ච විපස්සනා චාති චිත්තෙකග්ගතා ච සඞ්ඛාරපරිග්ගහවිපස්සනාඤාණඤ්ච. විජ්ජා ච විමුත්ති චාති මග්ගඤාණවිජ්ජා ච සෙසා සම්පයුත්තකධම්මා ච. දුතියෙ අනරියපරියෙසනාති අනරියානං එසනා ගවෙසනා. ජරාධම්මන්ති ජරාසභාවං. සෙසෙසුපි එසෙව නයො. තතියං උත්තානමෙව.

254-256. Im ersten Sutta des sechsten Kapitels bedeutet „abhiññāya“ (durch direktes Wissen): nach eigenem Erkennen. „Samatho ca vipassanā ca“ (Ruhe und Einsicht) bedeutet die Einspitzigkeit des Geistes und das Einsichtswissen, welches die Gestaltungen erfasst (saṅkhārapariggaha-vipassanāñāṇa). „Vijjā ca vimutti ca“ (Wissen und Befreiung) bedeutet das Wissen des Pfad-Erkennens (maggañāṇavijjā) und die übrigen damit verbundenen Geistesfaktoren. Im zweiten Sutta bedeutet „anariyapariyesanā“ (unedles Streben) das Suchen und Verlangen von Unedlen. „Jarādhammaṃ“ (dem Altern unterworfen) bedeutet von der Natur des Alterns. Auch in den übrigen gilt diese Methode. Das dritte Sutta ist leicht verständlich.

4. මාලුක්‍යපුත්තසුත්තවණ්ණනා

4. Die Erklärung des Mālukyaputta-Suttas.

257. චතුත්ථෙ මාලුක්‍යපුත්තොති මාලුක්‍යබ්‍රාහ්මණියා පුත්තො. එත්ථාති එතස්මිං තව ඔවාදයාචනෙ. ඉමිනා ථෙරං අපසාදෙතිපි උස්සාදෙතිපි. කථං? අයං කිර දහරකාලෙ පච්චයෙසු ලග්ගො හුත්වා පච්ඡා මහල්ලකකාලෙ අරඤ්ඤවාසං පත්ථෙන්තො කම්මට්ඨානං යාචති. අථ භගවා ‘‘එත්ථ දහරෙ කිං වක්ඛාම, මාලුක්‍යපුත්තො විය තුම්හෙපි තරුණකාලෙ පච්චයෙසු ලග්ගිත්වා මහල්ලකකාලෙ අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කරෙය්‍යාථා’’ති ඉමිනා අධිප්පායෙන භණන්තො ථෙරං අපසාදෙති නාම. යස්මා පන ථෙරො මහල්ලකකාලෙව අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කාතුකාමො, තස්මා භගවා ‘‘එත්ථ දහරෙ කිං වක්ඛාම, අයං අම්හාකං මාලුක්‍යපුත්තො මහල්ලකකාලෙපි අරඤ්ඤං පවිසිත්වා සමණධම්මං කාතුකාමො [Pg.397] කම්මට්ඨානං යාචති. තුම්හෙ තාව තරුණකාලෙපි වීරියං න කරොථා’’ති ඉමිනා අධිප්පායෙන භණන්තො ථෙරං උස්සාදෙති නාමාති යොජනා.

257. Im vierten Sutta bezeichnet „Mālukyaputta“ den Sohn der Brahmanin Mālukyā. „Ettha“ (hierbei) bedeutet: bei dieser deiner Bitte um Unterweisung. Damit tadelt der Erhabene den Thera und spornt ihn zugleich an. Wie das? Man sagt, dieser [Mönch] hing in jungen Jahren an den Requisiten und bat erst später im Alter, als er sich nach dem Leben im Wald sehnte, um ein Meditationsobjekt (Kammaṭṭhāna). Daraufhin sagte der Erhabene mit folgender Absicht: „Was sollen wir hierbei zu den jungen Mönchen sagen? Solltet auch ihr, wie Mālukyaputta, in eurer Jugend an den Requisiten hängen und erst im Alter in den Wald gehen, um die Pflichten eines Asketen (Samaṇadhamma) zu praktizieren?“ Indem er dies so ausdrückte, tadelte er den Thera. Weil aber der Thera selbst im Alter in den Wald gehen und die Pflichten eines Asketen üben wollte, sprach der Erhabene mit folgender Absicht: „Was sollen wir hierbei zu den jungen Mönchen sagen? Dieser unser Mālukyaputta wünscht selbst im hohen Alter, in den Wald zu gehen und die Pflichten eines Asketen zu praktizieren, und bittet um ein Meditationsobjekt. Ihr aber strengt euch nicht einmal in euren jungen Jahren an!“ Indem er mit dieser Absicht sprach, spornte er den Thera an — so ist die Verknüpfung zu verstehen.

5-10. කුලසුත්තාදිවණ්ණනා

5-10. Die Erklärung des Kula-Suttas und der folgenden.

258-263. පඤ්චමෙ ආධිපච්චෙ ඨපෙන්තීති භණ්ඩාගාරිකට්ඨානෙ ඨපෙන්ති. ඡට්ඨෙ වණ්ණසම්පන්නොති සරීරවණ්ණෙන සමන්නාගතො. බලසම්පන්නොති කායබලෙන සමන්නාගතො. භික්ඛුවාරෙ වණ්ණසම්පන්නොති ගුණවණ්ණෙන සමන්නාගතො. බලසම්පන්නොති වීරියබලෙන සමන්නාගතො. ජවසම්පන්නොති ඤාණජවෙන සමන්නාගතො. සත්තමෙපි එසෙව නයො. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙවාති.

258-263. Im fünften Sutta bedeutet „ādhipacce ṭhapenti“ (sie setzen ihn in die Herrschaft ein): sie setzen ihn in das Amt des Schatzmeisters ein. Im sechsten Sutta bedeutet „vaṇṇasampanno“ (von schöner Gestalt): mit schöner körperlicher Erscheinung ausgestattet; und „balasampanno“ (von Kraft erfüllt) bedeutet: mit körperlicher Kraft ausgestattet. Im Abschnitt über die Mönche (Bhikkhuvāra) bedeutet „vaṇṇasampanno“: mit der Schönheit der Tugenden ausgestattet; „balasampanno“ bedeutet: mit der Kraft der Tatkraft (Vīriya) ausgestattet; und „javasampanno“ (von Schnelligkeit erfüllt) bedeutet: mit der Schnelligkeit der Erkenntnis (Ñāṇa) ausgestattet. Auch im siebten Sutta gilt genau diese Methode. Das Übrige hierbei ist von leicht verständlicher Bedeutung.

අභිඤ්ඤාවග්ගො ඡට්ඨො.

Das Kapitel über das höhere Wissen (Abhiññā-Vagga) ist das sechste.

(27) 7. කම්මපථවග්ගවණ්ණනා

(27) 7. Die Erklärung des Kapitels über die Handlungswege (Kammapatha-Vagga).

264-273. කම්මපථවග්ගෙපි දසපි කම්මපථා ලොකියලොකුත්තරමිස්සකාව කථිතා.

264-273. Auch im Kammapatha-Vagga werden alle zehn Handlungswege als eine Mischung aus Weltlichem und Überweltlichem dargelegt.

(28) 8. රාගපෙය්‍යාලවණ්ණනා

(28) 8. Die Erklärung des Kapitels über die Leidenschaft (Rāga-Peyyāla).

274-783. රාගපෙය්‍යාලං අරහත්තං පාපෙත්වා කථිතං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

274-783. Das Rāga-Peyyāla ist so dargelegt, dass es zur Erlangung der Arahatschaft führt. Das Übrige hat überall eine leicht verständliche Bedeutung.

මනොරථපූරණියා අඞ්ගුත්තරනිකාය-අට්ඨකථාය

In der Manorathapūraṇī, dem Kommentar zur Aṅguttara-Nikāya,

චතුක්කනිපාතස්ස සංවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

ist die Erklärung des Vierer-Buches (Catukka-Nipāta) abgeschlossen.