. නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස.

Homage to that Blessed One, the Worthy One, the Perfectly Enlightened One.

අඞ්ගුත්තරනිකායො

The Numerical Discourses of the Buddha

දසකනිපාතපාළි

The Book of the Tens

1. පඨමපණ්ණාසකං

1. The First Fifty

1. ආනිසංසවග්ගො

1. The Chapter on Benefits

1. කිමත්ථියසුත්තං

1. The Discourse on What Purpose

1. එවං [Pg.257] මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

1. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One:

‘‘කිමත්ථියානි, භන්තෙ, කුසලානි සීලානි කිමානිසංසානී’’ති? ‘‘අවිප්පටිසාරත්ථානි ඛො, ආනන්ද, කුසලානි සීලානි අවිප්පටිසාරානිසංසානී’’ති.

“Venerable sir, for what purpose are wholesome virtues, and what is their benefit?” “Ānanda, wholesome virtues have non-remorse as their purpose and non-remorse as their benefit.”

‘‘අවිප්පටිසාරො පන, භන්තෙ, කිමත්ථියො කිමානිසංසො’’ති? ‘‘අවිප්පටිසාරො ඛො, ආනන්ද, පාමොජ්ජත්ථො පාමොජ්ජානිසංසො’’ති.

“But, venerable sir, what is the purpose and benefit of non-remorse?” “Ānanda, non-remorse has gladness as its purpose and gladness as its benefit.”

‘‘පාමොජ්ජං පන, භන්තෙ, කිමත්ථියං කිමානිසංස’’න්ති? ‘‘පාමොජ්ජං ඛො, ආනන්ද, පීතත්ථං පීතානිසංස’’න්ති.

“But, venerable sir, what purpose does gladness have, and what is its benefit?” “Ānanda, gladness has rapture as its purpose and rapture as its benefit.”

‘‘පීති පන, භන්තෙ, කිමත්ථියා කිමානිසංසා’’ති? ‘‘පීති ඛො, ආනන්ද, පස්සද්ධත්ථා පස්සද්ධානිසංසා’’ති.

“But, venerable sir, for what purpose is rapture? What is its benefit?” “Ānanda, rapture has tranquility as its purpose and tranquility as its benefit.”

‘‘පස්සද්ධි [Pg.258] පන, භන්තෙ, කිමත්ථියා කිමානිසංසා’’ති? ‘‘පස්සද්ධි ඛො, ආනන්ද, සුඛත්ථා සුඛානිසංසා’’ති.

“But, venerable sir, for what purpose is tranquility? What is its benefit?” “Ānanda, tranquility has happiness as its purpose and happiness as its benefit.”

‘‘සුඛං පන, භන්තෙ, කිමත්ථියං කිමානිසංස’’න්ති? ‘‘සුඛං ඛො, ආනන්ද, සමාධත්ථං සමාධානිසංස’’න්ති.

“But, venerable sir, for what purpose is happiness, and what is its benefit?” “Ānanda, happiness has concentration as its purpose and concentration as its benefit.”

‘‘සමාධි පන, භන්තෙ, කිමත්ථියො කිමානිසංසො’’ති? ‘‘සමාධි ඛො, ආනන්ද, යථාභූතඤාණදස්සනත්ථො යථාභූතඤාණදස්සනානිසංසො’’ති.

“But, venerable sir, for what purpose is concentration, and what is its benefit?” “Ānanda, concentration has knowledge and vision of things as they truly are as its purpose, and knowledge and vision of things as they truly are as its benefit.”

‘‘යථාභූතඤාණදස්සනං පන, භන්තෙ, කිමත්ථියං කිමානිසංස’’න්ති? ‘‘යථාභූතඤාණදස්සනං ඛො, ආනන්ද, නිබ්බිදාවිරාගත්ථං නිබ්බිදාවිරාගානිසංස’’න්ති.

“But, venerable sir, for what purpose is knowledge and vision of things as they truly are, and what is its benefit?” “Ānanda, knowledge and vision of things as they truly are has disenchantment and dispassion as its purpose and disenchantment and dispassion as its benefit.”

‘‘නිබ්බිදාවිරාගො පන, භන්තෙ කිමත්ථියො කිමානිසංසො’’ති? ‘‘නිබ්බිදාවිරාගො ඛො, ආනන්ද, විමුත්තිඤාණදස්සනත්ථො විමුත්තිඤාණදස්සනානිසංසො.

“But, venerable sir, for what purpose are disenchantment and dispassion, and what is their benefit?” “Ānanda, disenchantment and dispassion have knowledge and vision of liberation as their purpose, and knowledge and vision of liberation as their benefit.”

‘‘ඉති ඛො, ආනන්ද, කුසලානි සීලානි අවිප්පටිසාරත්ථානි අවිප්පටිසාරානිසංසානි; අවිප්පටිසාරො පාමොජ්ජත්ථො පාමොජ්ජානිසංසො; පාමොජ්ජං පීතත්ථං පීතානිසංසං; පීති පස්සද්ධත්ථා පස්සද්ධානිසංසා; පස්සද්ධි සුඛත්ථා සුඛානිසංසා; සුඛං සමාධත්ථං සමාධානිසංසං; සමාධි යථාභූතඤාණදස්සනත්ථො යථාභූතඤාණදස්සනානිසංසො; යථාභූතඤාණදස්සනං නිබ්බිදාවිරාගත්ථං නිබ්බිදාවිරාගානිසංසං; නිබ්බිදාවිරාගො විමුත්තිඤාණදස්සනත්ථො විමුත්තිඤාණදස්සනානිසංසො. ඉති ඛො, ආනන්ද, කුසලානි සීලානි අනුපුබ්බෙන අග්ගාය පරෙන්තී’’ති. පඨමං.

“Thus, Ānanda, wholesome virtues have non-remorse as their purpose and non-remorse as their benefit; non-remorse has gladness as its purpose and gladness as its benefit; gladness has rapture as its purpose and rapture as its benefit; rapture has tranquility as its purpose and tranquility as its benefit; tranquility has happiness as its purpose and happiness as its benefit; happiness has concentration as its purpose and concentration as its benefit; concentration has knowledge and vision of things as they truly are as its purpose and knowledge and vision of things as they truly are as its benefit; knowledge and vision of things as they truly are has disenchantment and dispassion as its purpose and disenchantment and dispassion as its benefit; disenchantment and dispassion have knowledge and vision of liberation as their purpose and knowledge and vision of liberation as their benefit. Thus, Ānanda, wholesome virtues lead sequentially to the supreme goal.”

2. චෙතනාකරණීයසුත්තං

2. The Discourse on Volition

2. ‘‘සීලවතො, භික්ඛවෙ, සීලසම්පන්නස්ස න චෙතනාය කරණීයං – ‘අවිප්පටිසාරො මෙ උප්පජ්ජතූ’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස අවිප්පටිසාරො උප්පජ්ජති. අවිප්පටිසාරිස්ස, භික්ඛවෙ, න චෙතනාය කරණීයං – ‘පාමොජ්ජං මෙ උප්පජ්ජතූ’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං අවිප්පටිසාරිස්ස පාමොජ්ජං ජායති. පමුදිතස්ස, භික්ඛවෙ, න චෙතනාය කරණීයං – ‘පීති මෙ උප්පජ්ජතූ’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං පමුදිතස්ස පීති උප්පජ්ජති. පීතිමනස්ස, භික්ඛවෙ, න චෙතනාය කරණීයං – ‘කායො මෙ පස්සම්භතූ’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං පීතිමනස්ස [Pg.259] කායො පස්සම්භති. පස්සද්ධකායස්ස, භික්ඛවෙ, න චෙතනාය කරණීයං – ‘සුඛං වෙදියාමී’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං පස්සද්ධකායො සුඛං වෙදියති. සුඛිනො, භික්ඛවෙ, න චෙතනාය කරණීයං – ‘චිත්තං මෙ සමාධියතූ’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං සුඛිනො චිත්තං සමාධියති. සමාහිතස්ස, භික්ඛවෙ, න චෙතනාය කරණීයං – ‘යථාභූතං ජානාමි පස්සාමී’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං සමාහිතො යථාභූතං ජානාති පස්සති. යථාභූතං, භික්ඛවෙ, ජානතො පස්සතො න චෙතනාය කරණීයං – ‘නිබ්බින්දාමි විරජ්ජාමී’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං යථාභූතං ජානං පස්සං නිබ්බින්දති විරජ්ජති. නිබ්බින්නස්ස, භික්ඛවෙ, විරත්තස්ස න චෙතනාය කරණීයං – ‘විමුත්තිඤාණදස්සනං සච්ඡිකරොමී’ති. ධම්මතා එසා, භික්ඛවෙ, යං නිබ්බින්නො විරත්තො විමුත්තිඤාණදස්සනං සච්ඡිකරොති.

2. “Bhikkhus, for one who is virtuous, accomplished in virtue, it is not necessary to form the intention: ‘May non-remorse arise in me.’ It is the nature of things, bhikkhus, that non-remorse arises in one who is virtuous, accomplished in virtue. For one who has non-remorse, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May gladness arise in me.’ It is the nature of things, bhikkhus, that gladness arises in one who has non-remorse. For one who is gladdened, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May rapture arise in me.’ It is the nature of things, bhikkhus, that rapture arises in one who is gladdened. For one with a rapturous mind, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May my body become tranquil.’ It is the nature of things, bhikkhus, that the body of one with a rapturous mind becomes tranquil. For one whose body is tranquil, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May I feel happiness.’ It is the nature of things, bhikkhus, that one whose body is tranquil feels happiness. For one who is happy, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May my mind become concentrated.’ It is the nature of things, bhikkhus, that the mind of one who is happy becomes concentrated. For one whose mind is concentrated, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May I know and see things as they truly are.’ It is the nature of things, bhikkhus, that one whose mind is concentrated knows and sees things as they truly are. For one who knows and sees things as they truly are, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May I become disenchanted and dispassionate.’ It is the nature of things, bhikkhus, that one who knows and sees things as they truly are becomes disenchanted and dispassionate. For one who is disenchanted and dispassionate, bhikkhus, it is not necessary to form the intention: ‘May I realize the knowledge and vision of liberation.’ It is the nature of things, bhikkhus, that one who is disenchanted and dispassionate realizes the knowledge and vision of liberation.”

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, නිබ්බිදාවිරාගො විමුත්තිඤාණදස්සනත්ථො විමුත්තිඤාණදස්සනානිසංසො; යථාභූතඤාණදස්සනං නිබ්බිදාවිරාගත්ථං නිබ්බිදාවිරාගානිසංසං; සමාධි යථාභූතඤාණදස්සනත්ථො යථාභූතඤාණදස්සනානිසංසො; සුඛං සමාධත්ථං සමාධානිසංසං; පස්සද්ධි සුඛත්ථා සුඛානිසංසා; පීති පස්සද්ධත්ථා පස්සද්ධානිසංසා; පාමොජ්ජං පීතත්ථං පීතානිසංසං; අවිප්පටිසාරො පාමොජ්ජත්ථො පාමොජ්ජානිසංසො; කුසලානි සීලානි අවිප්පටිසාරත්ථානි අවිප්පටිසාරානිසංසානි. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ධම්මා ධම්මෙ අභිසන්දෙන්ති, ධම්මා ධම්මෙ පරිපූරෙන්ති අපාරා පාරං ගමනායා’’ති. දුතියං.

“Thus, bhikkhus, disenchantment and dispassion have the knowledge and vision of liberation as their purpose and as their benefit. Knowledge and vision of things as they truly are have disenchantment and dispassion as their purpose and as their benefit. Concentration has the knowledge and vision of things as they truly are as its purpose and as its benefit. Happiness has concentration as its purpose and as its benefit. Tranquility has happiness as its purpose and as its benefit. Rapture has tranquility as its purpose and as its benefit. Gladness has rapture as its purpose and as its benefit. Non-remorse has gladness as its purpose and as its benefit. Wholesome virtues have non-remorse as their purpose and as their benefit. In this way, bhikkhus, states lead on to subsequent states, states fulfill subsequent states, for the sake of going from the near shore to the far shore.”

3. පඨමඋපනිසසුත්තං

3. The First Discourse on Supporting Conditions

3. ‘‘දුස්සීලස්ස, භික්ඛවෙ, සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ අසති අවිප්පටිසාරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති පාමොජ්ජං; පාමොජ්ජෙ අසති පාමොජ්ජවිපන්නස්ස හතූපනිසා හොති පීති; පීතියා අසති පීතිවිපන්නස්ස හතූපනිසා හොති පස්සද්ධි; පස්සද්ධියා අසති පස්සද්ධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති සුඛං; සුඛෙ අසති සුඛවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො[Pg.260]; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො. තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ අසති අවිප්පටිසාරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනං.

3. “Bhikkhus, for an immoral person, one whose virtue is corrupted, non-remorse has its supporting condition destroyed. When non-remorse is absent, for one whose non-remorse is corrupted, gladness has its supporting condition destroyed. When gladness is absent, for one whose gladness is corrupted, rapture has its supporting condition destroyed. When rapture is absent, for one whose rapture is corrupted, tranquility has its supporting condition destroyed. When tranquility is absent, for one whose tranquility is corrupted, happiness has its supporting condition destroyed. When happiness is absent, for one whose happiness is corrupted, right concentration has its supporting condition destroyed. When right concentration is absent, for one whose right concentration is corrupted, the knowledge and vision of things as they truly are has its supporting condition destroyed. When the knowledge and vision of things as they truly are is absent, for one whose knowledge and vision of things as they truly are is corrupted, disenchantment and dispassion have their supporting condition destroyed. When disenchantment and dispassion are absent, for one whose disenchantment and dispassion are corrupted, the knowledge and vision of liberation has its supporting condition destroyed. Just as, bhikkhus, if a tree’s branches and leaves are corrupted, its outer bark does not come to fulfillment, nor its inner bark, nor its sapwood, nor its heartwood. In the same way, bhikkhus, for an immoral person, one whose virtue is corrupted, non-remorse has its supporting condition destroyed... the knowledge and vision of liberation has its supporting condition destroyed.”

‘‘සීලවතො, භික්ඛවෙ, සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ සති අවිප්පටිසාරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති පාමොජ්ජං; පාමොජ්ජෙ සති පාමොජ්ජසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නා හොති පීති; පීතියා සති පීතිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නා හොති පස්සද්ධි; පස්සද්ධියා සති පස්සද්ධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති සුඛං; සුඛෙ සති සුඛසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, රුක්ඛො සාඛාපලාසසම්පන්නො. තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ සති අවිප්පටිසාරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සන’’න්ති. තතියං.

“Bhikkhus, for a virtuous person, one accomplished in virtue, non-remorse has its condition fulfilled. When non-remorse is present, for one accomplished in non-remorse, gladness has its condition fulfilled. When gladness is present, for one accomplished in gladness, rapture has its condition fulfilled. When rapture is present, for one accomplished in rapture, tranquility has its condition fulfilled. When tranquility is present, for one accomplished in tranquility, happiness has its condition fulfilled. When happiness is present, for one accomplished in happiness, right concentration has its condition fulfilled. When right concentration is present, for one accomplished in right concentration, the knowledge and vision of things as they truly are has its condition fulfilled. When the knowledge and vision of things as they truly are is present, for one accomplished in the knowledge and vision of things as they truly are, disenchantment and dispassion have their condition fulfilled. When disenchantment and dispassion are present, for one accomplished in disenchantment and dispassion, the knowledge and vision of liberation has its condition fulfilled. Just as, bhikkhus, if a tree is endowed with branches and leaves, its outer bark comes to fulfillment, as do its inner bark, its sapwood, and its heartwood. In the same way, bhikkhus, for a virtuous person, one accomplished in virtue, non-remorse has its condition fulfilled... the knowledge and vision of liberation has its condition fulfilled.”

4. දුතියඋපනිසසුත්තං

4. The Second Discourse on Supporting Conditions

4. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘දුස්සීලස්ස, ආවුසො, සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ අසති අවිප්පටිසාරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො. තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ අසති අවිප්පටිසාරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනං.

4. There, the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: ‘Friends, for an immoral person, one with corrupted virtue, non-remorse has its supporting condition destroyed. When non-remorse is absent, for one whose non-remorse is corrupted, gladness has its supporting condition destroyed... the knowledge and vision of liberation has its supporting condition destroyed. Just as, friends, for a tree with corrupted branches and leaves, its outer bark does not come to fulfillment, nor its inner bark, nor its sapwood, nor its heartwood. In the same way, friends, for an immoral person, one with corrupted virtue, non-remorse has its supporting condition destroyed. When non-remorse is absent, for one whose non-remorse is corrupted, gladness has its supporting condition destroyed... the knowledge and vision of liberation has its supporting condition destroyed.’

‘‘සීලවතො[Pg.261], ආවුසො, සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ සති අවිප්පටිසාරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති…පෙ. … විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රුක්ඛො සාඛාපලාසසම්පන්නො. තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ සති අවිප්පටිසාරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සන’’න්ති. චතුත්ථං.

“Friends, for a virtuous person, one accomplished in virtue, non-remorse has its condition fulfilled. When non-remorse is present, for one accomplished in non-remorse, gladness has its condition fulfilled... the knowledge and vision of liberation has its condition fulfilled. Just as, friends, for a tree endowed with branches and leaves, its outer bark comes to fulfillment, and its inner bark, and its sapwood, and its heartwood come to fulfillment. In the same way, friends, for a virtuous person, one accomplished in virtue, non-remorse has its condition fulfilled. When non-remorse is present, for one accomplished in non-remorse, gladness has its condition fulfilled... the knowledge and vision of liberation has its condition fulfilled.” Fourth.

5. තතියඋපනිසසුත්තං

5. The Third Discourse on Supporting Conditions

5. තත්‍ර ඛො ආයස්මා ආනන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘දුස්සීලස්ස, ආවුසො, සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ අසති අවිප්පටිසාරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති පාමොජ්ජං; පාමොජ්ජෙ අසති පාමොජ්ජවිපන්නස්ස හතූපනිසා හොති පීති; පීතියා අසති පීතිවිපන්නස්ස හතූපනිසා හොති පස්සද්ධි; පස්සද්ධියා අසති පස්සද්ධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති සුඛං; සුඛෙ අසති සුඛවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි අසති සම්මාසමාධිවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ අසති යථාභූතඤාණදස්සනවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ අසති නිබ්බිදාවිරාගවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රුක්ඛො සාඛාපලාසවිපන්නො. තස්ස පපටිකාපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි න පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, දුස්සීලස්ස සීලවිපන්නස්ස හතූපනිසො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ අසති අවිප්පටිසාරවිපන්නස්ස හතූපනිසං හොති…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනං.

5. There, the Venerable Ānanda addressed the bhikkhus: ‘Friends, for an immoral person, one with corrupted virtue, non-remorse has its supporting condition destroyed. When non-remorse is absent, for one whose non-remorse is corrupted, gladness has its supporting condition destroyed. When gladness is absent, for one whose gladness is corrupted, rapture has its supporting condition destroyed. When rapture is absent, for one whose rapture is corrupted, tranquility has its supporting condition destroyed. When tranquility is absent, for one whose tranquility is corrupted, happiness has its supporting condition destroyed. When happiness is absent, for one whose happiness is corrupted, right concentration has its supporting condition destroyed. When right concentration is absent, for one whose right concentration is corrupted, the knowledge and vision of things as they truly are has its supporting condition destroyed. When the knowledge and vision of things as they truly are is absent, for one whose knowledge and vision of things as they truly are is corrupted, disenchantment and dispassion have their supporting condition destroyed. When disenchantment and dispassion are absent, for one whose disenchantment and dispassion are corrupted, the knowledge and vision of liberation has its supporting condition destroyed. Just as, friends, for a tree with corrupted branches and leaves, its outer bark does not come to fulfillment, nor its inner bark, nor its sapwood, nor its heartwood. In the same way, friends, for an immoral person, one with corrupted virtue, non-remorse has its supporting condition destroyed. When non-remorse is absent, for one whose non-remorse is corrupted, gladness has its supporting condition destroyed... the knowledge and vision of liberation has its supporting condition destroyed.’

‘‘සීලවතො, ආවුසො, සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ සති අවිප්පටිසාරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති පාමොජ්ජං; පාමොජ්ජෙ සති පාමොජ්ජසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නා හොති පීති; පීතියා සති පීතිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නා හොති පස්සද්ධි; පස්සද්ධියා සති පස්සද්ධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති සුඛං; සුඛෙ සති සුඛසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති සම්මාසමාධි; සම්මාසමාධිම්හි සති සම්මාසමාධිසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති යථාභූතඤාණදස්සනං; යථාභූතඤාණදස්සනෙ [Pg.262] සති යථාභූතඤාණදස්සනසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති නිබ්බිදාවිරාගො; නිබ්බිදාවිරාගෙ සති නිබ්බිදාවිරාගසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති විමුත්තිඤාණදස්සනං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, රුක්ඛො සාඛාපලාසසම්පන්නො. තස්ස පපටිකාපි පාරිපූරිං ගච්ඡති, තචොපි… ඵෙග්ගුපි… සාරොපි පාරිපූරිං ගච්ඡති. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, සීලවතො සීලසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නො හොති අවිප්පටිසාරො; අවිප්පටිසාරෙ සති අවිප්පටිසාරසම්පන්නස්ස උපනිසසම්පන්නං හොති…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සන’’න්ති. පඤ්චමං.

“Friends, for a virtuous person, one endowed with virtue, the supporting condition for freedom from remorse is fulfilled. When freedom from remorse is present, for one endowed with freedom from remorse, the supporting condition for joy is fulfilled. When joy is present, for one endowed with joy, the supporting condition for rapture is fulfilled. When rapture is present, for one endowed with rapture, the supporting condition for tranquility is fulfilled. When tranquility is present, for one endowed with tranquility, the supporting condition for happiness is fulfilled. When happiness is present, for one endowed with happiness, the supporting condition for right concentration is fulfilled. When right concentration is present, for one endowed with right concentration, the supporting condition for the knowledge and vision of things as they truly are is fulfilled. When the knowledge and vision of things as they truly are is present, for one endowed with the knowledge and vision of things as they truly are, the supporting condition for disenchantment and dispassion is fulfilled. When disenchantment and dispassion are present, for one endowed with disenchantment and dispassion, the supporting condition for the knowledge and vision of liberation is fulfilled. Just as, friends, for a tree endowed with branches and leaves, its outer bark comes to fulfillment, its inner bark, its sapwood, and its heartwood also come to fulfillment; in the same way, friends, for a virtuous person, one endowed with virtue, the supporting condition for freedom from remorse is fulfilled. When freedom from remorse is present, for one endowed with freedom from remorse, the supporting condition for joy is fulfilled… and so on… the knowledge and vision of liberation.” Fifth.

6. සමාධිසුත්තං

6. The Discourse on Concentration

6. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි…පෙ… එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සියා නු ඛො, භන්තෙ, භික්ඛුනො තථාරූපො සමාධිපටිලාභො යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අස්ස, න ආපස්මිං ආපොසඤ්ඤී අස්ස, න තෙජස්මිං තෙජොසඤ්ඤී අස්ස, න වායස්මිං වායොසඤ්ඤී අස්ස, න ආකාසානඤ්චායතනෙ ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ඉධලොකෙ ඉධලොකසඤ්ඤී අස්ස, න පරලොකෙ පරලොකසඤ්ඤී අස්ස; සඤ්ඤී ච පන අස්සා’’ති? ‘‘සියා, ආනන්ද, භික්ඛුනො තථාරූපො සමාධිපටිලාභො යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අස්ස, න ආපස්මිං ආපොසඤ්ඤී අස්ස, න තෙජස්මිං තෙජොසඤ්ඤී අස්ස, න වායස්මිං වායොසඤ්ඤී අස්ස, න ආකාසානඤ්චායතනෙ ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ඉධලොකෙ ඉධලොකසඤ්ඤී අස්ස, න පරලොකෙ පරලොකසඤ්ඤී අස්ස; සඤ්ඤී ච පන අස්සා’’ති.

6. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One… and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Venerable sir, could there be for a bhikkhu such an attainment of concentration that he would not be percipient of earth in earth, not be percipient of water in water, not be percipient of fire in fire, not be percipient of air in air; not be percipient of the base of the infinity of space in the base of the infinity of space, not be percipient of the base of the infinity of consciousness in the base of the infinity of consciousness, not be percipient of the base of nothingness in the base of nothingness, not be percipient of the base of neither-perception-nor-non-perception in the base of neither-perception-nor-non-perception; not be percipient of this world in this world, nor of the other world in the other world—and yet he would be percipient?” “There could be, Ānanda. For a bhikkhu, there could be such an attainment of concentration that he would not be percipient of earth in earth, not be percipient of water in water, not be percipient of fire in fire, not be percipient of air in air; not be percipient of the base of the infinity of space in the base of the infinity of space, not be percipient of the base of the infinity of consciousness in the base of the infinity of consciousness, not be percipient of the base of nothingness in the base of nothingness, not be percipient of the base of neither-perception-nor-non-perception in the base of neither-perception-nor-non-perception; not be percipient of this world in this world, nor of the other world in the other world—and yet he would be percipient.”

‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, සියා භික්ඛුනො තථාරූපො සමාධිපටිලාභො යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අස්ස, න ආපස්මිං ආපොසඤ්ඤී අස්ස න තෙජස්මිං තෙජොසඤ්ඤී අස්ස, න වායස්මිං වායොසඤ්ඤී අස්ස, න ආකාසානඤ්චායතනෙ ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න [Pg.263] විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ආකිඤ්චඤ්ඤායත්තනෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ඉධලොකෙ ඉධලොකසඤ්ඤී අස්ස, න පරලොකෙ පරලොකසඤ්ඤී අස්ස; සඤ්ඤී ච පන අස්සා’’ති?

“But in what way, venerable sir, could there be for a bhikkhu such an attainment of concentration that he would not be percipient of earth in earth, not be percipient of water in water, not be percipient of fire in fire, not be percipient of air in air; not be percipient of the base of the infinity of space in the base of the infinity of space, not be percipient of the base of the infinity of consciousness in the base of the infinity of consciousness, not be percipient of the base of nothingness in the base of nothingness, not be percipient of the base of neither-perception-nor-non-perception in the base of neither-perception-nor-non-perception; not be percipient of this world in this world, nor of the other world in the other world—and yet he would be percipient?”

‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛු එවංසඤ්ඤී හොති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බාන’න්ති. එවං ඛො, ආනන්ද, සියා භික්ඛුනො තථාරූපො සමාධිපටිලාභො යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අස්ස, න ආපස්මිං ආපොසඤ්ඤී අස්ස, න තෙජස්මිං තෙජොසඤ්ඤී අස්ස, න වායස්මිං වායොසඤ්ඤී අස්ස, න ආකාසානඤ්චායතනෙ ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ඉධලොකෙ ඉධලොකසඤ්ඤී අස්ස, න පරලොකෙ පරලොකසඤ්ඤී අස්ස; සඤ්ඤී ච පන අස්සා’’ති. ඡට්ඨං.

“Here, Ānanda, a bhikkhu is percipient thus: ‘This is peaceful, this is sublime, that is, the stilling of all formations, the relinquishment of all acquisitions, the destruction of craving, dispassion, cessation, Nibbāna.’ In this way, Ānanda, there could be for a bhikkhu such an attainment of concentration that he would not be percipient of earth in earth, not be percipient of water in water, not be percipient of fire in fire, not be percipient of air in air; not be percipient of the base of the infinity of space in the base of the infinity of space, not be percipient of the base of the infinity of consciousness in the base of the infinity of consciousness, not be percipient of the base of nothingness in the base of nothingness, not be percipient of the base of neither-perception-nor-non-perception in the base of neither-perception-nor-non-perception; not be percipient of this world in this world, nor of the other world in the other world—and yet he would be percipient.” Sixth.

7. සාරිපුත්තසුත්තං

7. The Discourse with Sāriputta

7. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

7. Then the Venerable Ānanda approached the Venerable Sāriputta. Having approached, he exchanged courteous greetings with the Venerable Sāriputta. After concluding this courteous and memorable talk, he sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said this to the Venerable Sāriputta:

‘‘සියා නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, භික්ඛුනො තථාරූපො සමාධිපටිලාභො යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අස්ස, න ආපස්මිං ආපොසඤ්ඤී අස්ස, න තෙජස්මිං තෙජොසඤ්ඤී අස්ස, න වායස්මිං වායොසඤ්ඤී අස්ස, න ආකාසානඤ්චායතනෙ ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අස්ස, න ඉධලොකෙ ඉධලොකසඤ්ඤී අස්ස, න පරලොකෙ පරලොකසඤ්ඤී අස්ස; සඤ්ඤී ච පන අස්සා’’ති?

“Friend Sāriputta, could there be for a bhikkhu an attainment of concentration of such a kind that he would be percipient neither of earth in earth, nor of water in water, nor of fire in fire, nor of air in air; nor of the base of the infinity of space in the base of the infinity of space, nor of the base of the infinity of consciousness in the base of the infinity of consciousness, nor of the base of nothingness in the base of nothingness, nor of the base of neither-perception-nor-non-perception in the base of neither-perception-nor-non-perception; nor of this world in this world, nor of the other world in the other world—and yet he would still be percipient?”

‘‘සියා[Pg.264], ආවුසො ආනන්ද, භික්ඛුනො තථාරූපො සමාධිපටිලාභො යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අස්ස…පෙ… න පරලොකෙ පරලොකසඤ්ඤී අස්ස; සඤ්ඤී ච පන අස්සා’’ති.

“It is possible, friend Ānanda, for a bhikkhu to have an attainment of concentration of such a kind that he would be percipient neither of earth in the earth element… nor of a world beyond in a world beyond—and yet he would still be percipient.”

‘‘යථා කථං පන, ආවුසො සාරිපුත්ත, සියා භික්ඛුනො තථාරූපො සමාධිපටිලාභො යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අස්ස…පෙ… සඤ්ඤී ච පන අස්සා’’ති? ‘‘එකමිදාහං, ආවුසො ආනන්ද, සමයං ඉධෙව සාවත්ථියං විහරාමි අන්ධවනස්මිං. තත්ථාහං තථාරූපං සමාධිං සමාපජ්ජිං යථා නෙව පථවියං පථවිසඤ්ඤී අහොසිං, න ආපස්මිං ආපොසඤ්ඤී අහොසිං, න තෙජස්මිං තෙජොසඤ්ඤී අහොසිං, න වායස්මිං වායොසඤ්ඤී අහොසිං, න ආකාසානඤ්චායතනෙ ආකාසානඤ්චායතනසඤ්ඤී අහොසිං, න විඤ්ඤාණඤ්චායතනෙ විඤ්ඤාණඤ්චායතනසඤ්ඤී අහොසිං, න ආකිඤ්චඤ්ඤායතනෙ ආකිඤ්චඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අහොසිං, න නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනෙ නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනසඤ්ඤී අහොසිං, න ඉධලොකෙ ඉධලොකසඤ්ඤී අහොසිං, න පරලොකෙ පරලොකසඤ්ඤී අහොසිං; සඤ්ඤී ච පන අහොසි’’න්ති.

“But in what way, friend Sāriputta, could there be for a bhikkhu an attainment of concentration of such a kind that he would be percipient neither of earth in the earth element… and yet he would still be percipient?” “On one occasion, friend Ānanda, I was dwelling right here in Sāvatthī in the Andhavana. There I attained such a concentration that I was percipient neither of earth in the earth element, nor of water in the water element, nor of fire in the fire element, nor of air in the air element, nor of the base of the infinity of space in the base of the infinity of space, nor of the base of the infinity of consciousness in the base of the infinity of consciousness, nor of the base of nothingness in the base of nothingness, nor of the base of neither-perception-nor-non-perception in the base of neither-perception-nor-non-perception, nor of this world in this world, nor of a world beyond in a world beyond—and yet I was still percipient.”

‘‘කිංසඤ්ඤී පනායස්මා සාරිපුත්තො තස්මිං සමයෙ අහොසී’’ති? ‘‘භවනිරොධො නිබ්බානං භවනිරොධො නිබ්බාන’’න්ති ඛො මෙ, ආවුසො, අඤ්ඤාව සඤ්ඤා උප්පජ්ජති අඤ්ඤාව සඤ්ඤා නිරුජ්ඣති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, සකලිකග්ගිස්ස ඣායමානස්ස අඤ්ඤාව අච්චි උප්පජ්ජති අඤ්ඤාව අච්චි නිරුජ්ඣති; එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ‘භවනිරොධො නිබ්බානං භවනිරොධො නිබ්බාන’න්ති අඤ්ඤාව සඤ්ඤා උප්පජ්ජති අඤ්ඤාව සඤ්ඤා නිරුජ්ඣති. ‘භවනිරොධො නිබ්බාන’න්ති සඤ්ඤී ච පනාහං, ආවුසො, තස්මිං සමයෙ අහොසි’’න්ති. සත්තමං.

“Of what was the Venerable Sāriputta percipient at that time?” “Friend, the perception ‘The cessation of becoming is Nibbāna; the cessation of becoming is Nibbāna’ occurred to me, as one perception arose and another ceased. Just as, friend, for a burning fire of wood-splinters, one flame arises and another ceases; even so, friend, the perception ‘The cessation of becoming is Nibbāna; the cessation of becoming is Nibbāna’ occurred, as one perception arose and another ceased. And, friend, at that time I was percipient of ‘The cessation of becoming is Nibbāna’.”

8. ඣානසුත්තං

8. The Discourse on Jhāna

8. ‘‘සද්ධො ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හොති, නො ච සීලවා; එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං, සීලවා චා’ති! යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො ච හොති සීලවා ච, එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති.

8. “Bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, but is not endowed with virtue; thus he is incomplete in that factor. That factor should be fulfilled by him, reflecting thus: ‘How might I be one who is endowed with faith and also endowed with virtue?’ And when, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith and is also endowed with virtue, he is thus complete in that factor.

‘‘සද්ධො [Pg.265] ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හොති සීලවා ච, නො ච බහුස්සුතො…පෙ… බහුස්සුතො ච, නො ච ධම්මකථිකො… ධම්මකථිකො ච, නො ච පරිසාවචරො… පරිසාවචරො ච, නො ච විසාරදො පරිසාය ධම්මං දෙසෙති… විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නො ච විනයධරො… විනයධරො ච, නො ච ආරඤ්ඤිකො පන්තසෙනාසනො… ආරඤ්ඤිකො ච පන්තසෙනාසනො, නො ච චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී… චතුන්නඤ්ච ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, නො ච ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං, සීලවා ච, බහුස්සුතො ච, ධම්මකථිකො ච, පරිසාවචරො ච, විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙය්‍යං, විනයධරො ච, ආරඤ්ඤිකො ච පන්තසෙනාසනො, චතුන්නඤ්ච ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී අස්සං අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ආසවානඤ්ච ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති.

“Bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith and is endowed with virtue, but is not learned... is learned, but is not a speaker of the Dhamma... is a speaker of the Dhamma, but does not frequent assemblies... frequents assemblies, but does not teach the Dhamma in an assembly with confidence... teaches the Dhamma in an assembly with confidence, but is not an expert in the Vinaya... is an expert in the Vinaya, but is not a forest-dweller, one who resorts to remote lodgings... is a forest-dweller, one who resorts to remote lodgings, but is not an obtainer at will, without trouble, without difficulty, of the four jhānas which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life... obtains at will, without trouble, without difficulty, the four jhānas which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life, but does not, through the destruction of the taints, in this very life, having realized it for himself with direct knowledge, enter and abide in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. Thus he is incomplete in that factor. That factor should be fulfilled by him, reflecting thus: ‘How might I be one who is endowed with faith, endowed with virtue, learned, a speaker of the Dhamma, one who frequents assemblies, and who teaches the Dhamma in an assembly with confidence; an expert in the Vinaya; a forest-dweller, one who resorts to remote lodgings; an obtainer at will, without trouble, without difficulty, of the four jhānas which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life; and how might I, through the destruction of the taints, in this very life, having realized it for myself with direct knowledge, enter and abide in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom?’”

‘‘යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො ච හොති, සීලවා ච, බහුස්සුතො ච, ධම්මකථිකො ච, පරිසාවචරො ච, විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, විනයධරො ච, ආරඤ්ඤිකො ච පන්තසෙනාසනො, චතුන්නඤ්ච ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ආසවානඤ්ච ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති; එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සමන්තපාසාදිකො ච හොති සබ්බාකාරපරිපූරො චා’’ති. අට්ඨමං.

“And when, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with faith, is endowed with virtue, is learned, is a speaker of the Dhamma, frequents assemblies, teaches the Dhamma in an assembly with confidence, is an expert in the Vinaya, is a forest-dweller who resorts to remote lodgings, is an obtainer at will, without trouble, without difficulty, of the four jhānas which pertain to the higher mind and are pleasant abidings in this very life, and, through the destruction of the taints, in this very life, having realized it for himself with direct knowledge, enters and abides in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom—thus he is complete in that factor. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these ten qualities is completely inspiring and complete in all aspects.”

9. සන්තවිමොක්ඛසුත්තං

9. The Discourse on Peaceful Liberation

9. ‘‘සද්ධො ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හොති, නො ච සීලවා…පෙ… සීලවා ච, නො ච බහුස්සුතො… බහුස්සුතො ච, නො ච ධම්මකථිකො… ධම්මකථිකො ච, නො [Pg.266] ච පරිසාවචරො… පරිසාවචරො ච, නො ච විසාරදො පරිසාය ධම්මං දෙසෙති… විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නො ච විනයධරො… විනයධරො ච, නො ච ආරඤ්ඤිකො පන්තසෙනාසනො… ආරඤ්ඤිකො ච පන්තසෙනාසනො, නො ච යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ කායෙන ඵුසිත්වා විහරති… යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ ච කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, නො ච ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං, සීලවා ච, බහුස්සුතො ච, ධම්මකථිකො ච, පරිසාවචරො ච, විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙය්‍යං, විනයධරො ච, ආරඤ්ඤිකො ච පන්තසෙනාසනො, යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ ච කායෙන ඵුසිත්වා විහරෙය්‍යං, ආසවානඤ්ච ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති.

9. “Bhikkhus, a bhikkhu is faithful, but not virtuous… he is virtuous, but not learned… he is learned, but not a teacher of the Dhamma… he is a teacher of the Dhamma, but does not frequent assemblies… he frequents assemblies, but is not confident when teaching the Dhamma to an assembly… he is confident when teaching the Dhamma to an assembly, but is not an expert in the Vinaya… he is an expert in the Vinaya, but is not a forest-dweller who uses remote lodgings… he is a forest-dweller who uses remote lodgings, but does not dwell having touched with the body and abiding in those peaceful, formless liberations that transcend form… he dwells having touched with the body and abiding in those peaceful, formless liberations that transcend form, but does not, through the destruction of the taints, realize for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwell having attained it. In this way, he is incomplete in that factor. That factor should be fulfilled by him, thinking: ‘How might I be faithful and virtuous, learned, a teacher of the Dhamma, one who frequents assemblies, confident when teaching the Dhamma to an assembly, an expert in the Vinaya, a forest-dweller who uses remote lodgings; and how might I dwell having touched with the body and abiding in those peaceful, formless liberations that transcend form; and how might I, through the destruction of the taints, realize for myself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwell having attained it?’”

‘‘යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො ච හොති, සීලවා ච, බහුස්සුතො ච, ධම්මකථිකො ච, පරිසාවචරො ච, විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, විනයධරො ච, ආරඤ්ඤිකො ච පන්තසෙනාසනො, යෙ තෙ සන්තා විමොක්ඛා අතික්කම්ම රූපෙ ආරුප්පා තෙ ච කායෙන ඵුසිත්වා විහරති, ආසවානඤ්ච ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති; එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සමන්තපාසාදිකො ච හොති සබ්බාකාරපරිපූරො චා’’ති. නවමං.

“But when, bhikkhus, a bhikkhu is faithful, virtuous, learned, a teacher of the Dhamma, one who frequents assemblies, confident when teaching the Dhamma to an assembly, an expert in the Vinaya, a forest-dweller who uses remote lodgings; and he dwells having touched with the body and abiding in those peaceful, formless liberations that transcend form; and through the destruction of the taints, he realizes for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwells having attained it; in this way, he is complete in that factor. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these ten qualities is inspiring on all sides and complete in all respects.” The ninth.

10. විජ්ජාසුත්තං

10. The Discourse on Knowledge

10. ‘‘සද්ධො ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හොති, නො ච සීලවා. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං සීලවා චා’ති. යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො ච හොති, සීලවා ච, එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති.

10. “Bhikkhus, a bhikkhu is faithful, but not virtuous. In this way, he is incomplete in that factor. That factor should be fulfilled by him, thinking: ‘How might I be faithful and also virtuous?’ And when, bhikkhus, a bhikkhu is both faithful and virtuous, in this way he is complete in that factor.

‘‘සද්ධො ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු හොති සීලවා ච, නො ච බහුස්සුතො බහුස්සුතො ච, නො ච ධම්මකථිකො ධම්මකථිකො ච, නො ච පරිසාවචරො පරිසාවචරො ච, නො ච විසාරදො පරිසාය ධම්මං දෙසෙති විසාරදො [Pg.267] ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, නො ච විනයධරො විනයධරො ච, නො ච අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. අනෙකවිහිතඤ්ච…පෙ… පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, නො ච දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති දිබ්බෙන ච චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, නො ච ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සො තෙනඞ්ගෙන අපරිපූරො හොති. තෙන තං අඞ්ගං පරිපූරෙතබ්බං – ‘කින්තාහං සද්ධො ච අස්සං, සීලවා ච, බහුස්සුතො ච, ධම්මකථිකො ච, පරිසාවචරො ච, විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙය්‍යං, විනයධරො ච, අනෙකවිහිතඤ්ච පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍යං, සෙය්‍යථිදං, එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරෙය්‍යං, දිබ්බෙන ච චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානෙය්‍යං, ආසවානඤ්ච ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති.

“Bhikkhus, a bhikkhu is faithful and virtuous, but not learned… he is learned, but not a teacher of the Dhamma… he is a teacher of the Dhamma, but does not frequent assemblies… he frequents assemblies, but is not confident when teaching the Dhamma to an assembly… he is confident when teaching the Dhamma to an assembly, but is not an expert in the Vinaya… he is an expert in the Vinaya, but does not recollect his manifold past lives, that is, one birth, two births… and so, with their aspects and details, recollects his manifold past lives… he recollects his manifold past lives, but with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he does not see… beings passing on and being reborn according to their kamma… with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees… beings passing on and being reborn according to their kamma, but does not, through the destruction of the taints… realize for himself and dwell having attained it. In this way, he is incomplete in that factor. That factor should be fulfilled by him, thinking: ‘How might I be faithful, virtuous, learned, a teacher of the Dhamma, one who frequents assemblies, confident when teaching the Dhamma to an assembly, and an expert in the Vinaya; and how might I recollect my manifold past lives… with their aspects and details; and with the divine eye, which is purified and surpasses the human… know beings passing on and being reborn according to their kamma; and through the destruction of the taints… realize for myself and dwell having attained it?’”

‘‘යතො ච ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො ච හොති, සීලවා ච, බහුස්සුතො ච, ධම්මකථිකො ච, පරිසාවචරො ච, විසාරදො ච පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, විනයධරො ච, අනෙකවිහිතඤ්ච පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, දිබ්බෙන ච චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, ආසවානඤ්ච ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං සො තෙනඞ්ගෙන පරිපූරො හොති. ඉමෙහි, ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු සමන්තපාසාදිකො ච හොති සබ්බාකාරපරිපූරො චා’’ති. දසමං.

“But when, bhikkhus, a bhikkhu is faithful, virtuous, learned, a teacher of the Dhamma, one who frequents assemblies, confident when teaching the Dhamma to an assembly, and an expert in the Vinaya; and he recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births… and so, with their aspects and details, recollects his manifold past lives; and with the divine eye, which is purified and surpasses the human… he knows beings passing on and being reborn according to their kamma; and through the destruction of the taints, he realizes for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, and dwells having attained it; in this way, he is complete in that factor. Bhikkhus, a bhikkhu endowed with these ten qualities is inspiring on all sides and complete in all respects.” The tenth.

ආනිසංසවග්ගො පඨමො.

The First Chapter on Benefits.

තස්සුද්දානං –

The Summary:

කිමත්ථියං චෙතනා ච, තයො උපනිසාපි ච;

සමාධි සාරිපුත්තො ච, ඣානං සන්තෙන විජ්ජයාති.

For What Purpose?, Volition, and three on Proximate Cause; Concentration, Sāriputta, Faith, the Secluded, and Knowledge.

2. නාථවග්ගො

2. The Chapter on a Protector

1. සෙනාසනසුත්තං

1. The Discourse on Lodgings

11. ‘‘පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො[Pg.268], භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතං සෙනාසනං සෙවමානො භජමානො නචිරස්සෙව ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය.

11. Monks, a monk endowed with five factors, by frequenting and resorting to a dwelling endowed with five factors, would, before long, through the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge in this very life the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, enter upon and abide therein.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සද්ධො හොති; සද්දහති තථාගතස්ස බොධිං – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… භගවා’ති; අප්පාබාධො හොති අප්පාතඞ්කො, සමවෙපාකිනියා ගහණියා සමන්නාගතො නාතිසීතාය නාච්චුණ්හාය මජ්ඣිමාය පධානක්ඛමාය; අසඨො හොති අමායාවී, යථාභූතං අත්තානං ආවිකත්තා සත්ථරි වා විඤ්ඤූසු වා සබ්‍රහ්මචාරීසු; ආරද්ධවීරියො විහරති, අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය; ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු; පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො හොති.

And how, monks, is a monk endowed with five factors? Here, monks, a monk has faith; he believes in the enlightenment of the Tathāgata, thus: ‘For this reason, the Blessed One is... a Blessed One.’ He is without illness, without affliction, endowed with a digestive power that functions evenly, being neither too cold nor too hot, but moderate and suitable for striving. He is not fraudulent or deceitful; he reveals himself as he truly is to the Teacher or to his wise companions in the holy life. He dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the attainment of wholesome states; he is strong, of firm exertion, not shirking the burden in regard to wholesome states. He is wise, endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering. In this way, monks, a monk is endowed with five factors.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සෙනාසනං පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතං හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, සෙනාසනං නාතිදූරං හොති නාච්චාසන්නං ගමනාගමනසම්පන්නං දිවා අප්පාකිණ්ණං රත්තිං අප්පසද්දං අප්පනිග්ඝොසං අප්පඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සං ; තස්මිං ඛො පන සෙනාසනෙ විහරන්තස්ස අප්පකසිරෙන උප්පජ්ජන්ති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරා; තස්මිං ඛො පන සෙනාසනෙ ථෙරා භික්ඛූ විහරන්ති බහුස්සුතා ආගතාගමා ධම්මධරා විනයධරා මාතිකාධරා; තෙ කාලෙන කාලං උපසඞ්කමිත්වා පරිපුච්ඡති පරිපඤ්හති – ‘ඉදං, භන්තෙ, කථං, ඉමස්ස කො අත්ථො’ති; තස්ස තෙ ආයස්මන්තො අවිවටඤ්චෙව විවරන්ති අනුත්තානීකතඤ්ච උත්තානිං කරොන්ති අනෙකවිහිතෙසු ච කඞ්ඛාඨානියෙසු ධම්මෙසු කඞ්ඛං පටිවිනොදෙන්ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සෙනාසනං පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතං හොති. පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතං සෙනාසනං සෙවමානො භජමානො නචිරස්සෙව [Pg.269] ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍යා’’ති. පඨමං.

And how, monks, is a lodging endowed with five factors? Here, monks, a lodging is neither too far nor too near, and is convenient for coming and going. By day it is not crowded, and by night it is quiet and without clamor. There is little contact from gadflies, mosquitoes, wind, sun, and creeping things. Moreover, for one dwelling in that lodging, the requisites of robes, almsfood, lodging, and medicines for the sick arise without difficulty. Furthermore, in that lodging dwell elder monks who are learned, who have mastered the traditions, bearers of the Dhamma, bearers of the Vinaya, and bearers of the Mātikās. From time to time, he approaches them to ask and inquire: ‘Venerable sirs, how is this? What is the meaning of this?’ Those venerable ones then clarify what was unclear, reveal what was undisclosed, and dispel doubt regarding various matters that are grounds for doubt. In this way, monks, a lodging is endowed with five factors. Monks, a monk endowed with five factors, by frequenting and resorting to a lodging endowed with five factors, would, before long, through the destruction of the taints... enter upon and abide therein.

2. පඤ්චඞ්ගසුත්තං

2. The Discourse on the Five Factors

12. ‘‘පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චති. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කාමච්ඡන්දො පහීනො හොති, බ්‍යාපාදො පහීනො හොති, ථිනමිද්ධං පහීනං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීනං හොති, විචිකිච්ඡා පහීනා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො හොති.

12. Bhikkhus, a bhikkhu who has abandoned five factors and is endowed with five factors is called in this Dhamma and Vinaya ‘one who is complete, who has lived the holy life, a supreme person.’ And how, bhikkhus, is a bhikkhu one who has abandoned five factors? Here, bhikkhus, for a bhikkhu, sensual desire is abandoned, ill will is abandoned, sloth and torpor are abandoned, restlessness and worry are abandoned, and doubt is abandoned. In this way, bhikkhus, a bhikkhu is one who has abandoned five factors.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසෙඛෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සමාධික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන පඤ්ඤාක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන විමුත්තික්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන විමුත්තිඤාණදස්සනක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො හොති.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu endowed with five factors? Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with the aggregate of virtue of one beyond training, the aggregate of concentration of one beyond training, the aggregate of wisdom of one beyond training, the aggregate of liberation of one beyond training, and the aggregate of the knowledge and vision of liberation of one beyond training. In this way, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with five factors.

‘‘පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගසමන්නාගතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ ‘කෙවලී වුසිතවා උත්තමපුරිසො’ති වුච්චති.

Indeed, bhikkhus, a bhikkhu who has abandoned five factors and is endowed with five factors is called in this Dhamma and Vinaya ‘one who is complete, who has lived the holy life, a supreme person.’

‘‘කාමච්ඡන්දො ච බ්‍යාපාදො, ථිනමිද්ධඤ්ච භික්ඛුනො;

උද්ධච්චං විචිකිච්ඡා ච, සබ්බසොව න විජ්ජති.

Sensual desire and ill will, sloth and torpor, restlessness, and doubt—for a bhikkhu, these are not found at all.

‘‘අසෙඛෙන ච සීලෙන, අසෙඛෙන සමාධිනා;

විමුත්තියා ච සම්පන්නො, ඤාණෙන ච තථාවිධො.

Endowed with the virtue of one beyond training, and with the concentration of one beyond training, and with liberation; and likewise with such knowledge.

‘‘ස වෙ පඤ්චඞ්ගසම්පන්නො, පඤ්ච අඞ්ගෙ විවජ්ජයං ;

ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, කෙවලී ඉති වුච්චතී’’ති. දුතියං;

He indeed, endowed with five factors, while abandoning five factors, is called ‘the complete one’ in this Dhamma and Vinaya.

3. සංයොජනසුත්තං

3. The Discourse on the Fetters

13. ‘‘දසයිමානි, භික්ඛවෙ, සංයොජනානි. කතමානි දස? පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි, පඤ්චුද්ධම්භාගියානි සංයොජනානි. කතමානි පඤ්චොරම්භාගියානි [Pg.270] සංයොජනානි? සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා, සීලබ්බතපරාමාසො, කාමච්ඡන්දො, බ්‍යාපාදො – ඉමානි පඤ්චොරම්භාගියානි සංයොජනානි.

13. Bhikkhus, there are these ten fetters. What ten? The five lower fetters and the five higher fetters. What are the five lower fetters? Identity view, doubt, clinging to precepts and practices, sensual desire, and ill will—these are the five lower fetters.

‘‘කතමානි පඤ්චුද්ධම්භාගියානි සංයොජනානි? රූපරාගො, අරූපරාගො, මානො, උද්ධච්චං, අවිජ්ජා – ඉමානි පඤ්චුද්ධම්භාගියානි සංයොජනානි. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස සංයොජනානී’’ති. තතියං.

What are the five higher fetters? Lust for form, lust for the formless, conceit, restlessness, and ignorance—these are the five higher fetters. Indeed, bhikkhus, these are the ten fetters.

4. චෙතොඛිලසුත්තං

4. The Discourse on Mental Barrenness

14. ‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා පඤ්ච චෙතොඛිලා අප්පහීනා පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා අසමුච්ඡින්නා, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි.

14. Bhikkhus, for whatever bhikkhu or bhikkhuni the five states of mental barrenness are unabandoned and the five bonds of the mind are unsevered, for them, as night and day pass, a decline in wholesome states is to be expected, not growth.

‘‘කතමස්ස පඤ්ච චෙතොඛිලා අප්පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි කඞ්ඛති විචිකිච්ඡති නාධිමුච්චති න සම්පසීදති, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඨමො චෙතොඛිලො අප්පහීනො හොති.

For whom are the five states of mental barrenness unabandoned? Here, bhikkhus, a bhikkhu doubts the Teacher, is uncertain, is not resolved, and is not confident. Bhikkhus, for that bhikkhu who doubts the Teacher, is uncertain, is not resolved, and is not confident, his mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving. For one whose mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving, in this way for him this first state of mental barrenness is unabandoned.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මෙ කඞ්ඛති…පෙ… සඞ්ඝෙ කඞ්ඛති… සික්ඛාය කඞ්ඛති… සබ්‍රහ්මචාරීසු කුපිතො හොති අනත්තමනො ආහතචිත්තො ඛිලජාතො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීසු කුපිතො හොති අනත්තමනො ආහතචිත්තො ඛිලජාතො, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඤ්චමො චෙතොඛිලො අප්පහීනො හොති. ඉමස්ස පඤ්ච චෙතොඛිලා අප්පහීනා හොන්ති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu doubts the Dhamma... he doubts the Sangha... he doubts the training... he is angry with his companions in the holy life, displeased, resentful, and his mind has become barren. Bhikkhus, for that bhikkhu who is angry with his companions in the holy life, displeased, resentful, and whose mind has become barren, his mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving. For one whose mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving, in this way for him this fifth state of mental barrenness is unabandoned. For him, these five states of mental barrenness are unabandoned.

‘‘කතමස්ස පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා අසමුච්ඡින්නා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති අවිගතච්ඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු අවීතරාගො හොති අවිගතච්ඡන්දො අවිගතපෙමො අවිගතපිපාසො අවිගතපරිළාහො අවිගතතණ්හො[Pg.271], තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඨමො චෙතසොවිනිබන්ධො අසමුච්ඡින්නො හොති.

For whom are the five bonds of the mind unsevered? Here, bhikkhus, a bhikkhu is not free from passion for sensual pleasures; his desire has not departed, his affection has not departed, his thirst has not departed, his fever has not departed, and his craving has not departed. Bhikkhus, for that bhikkhu who is not free from passion for sensual pleasures, whose desire, affection, thirst, fever, and craving have not departed, his mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving. For one whose mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving, in this way for him this first bond of the mind is unsevered.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ අවීතරාගො හොති…පෙ… රූපෙ අවීතරාගො හොති…පෙ… යාවදත්ථං උදරාවදෙහකං භුඤ්ජිත්වා සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරති… අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති, තස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං න නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඤ්චමො චෙතසොවිනිබන්ධො අසමුච්ඡින්නො හොති. ඉමස්ස පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා අසමුච්ඡින්නා හොන්ති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is not free from passion for the body... he is not free from passion for forms... having eaten to his belly's content, as much as he desires, he dwells devoted to the pleasure of lying down, the pleasure of lying on his side, and the pleasure of drowsiness... he practices the holy life aspiring to some order of devas, thinking: ‘By this virtue, or this observance, or this austerity, or this holy life, I will become a deva or some other kind of deva.’ Bhikkhus, for that bhikkhu who practices the holy life aspiring to some order of devas... his mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving. For one whose mind does not incline towards ardor, application, perseverance, and striving, in this way for him this fifth bond of the mind is unsevered. For him, these five bonds of the mind are unsevered.

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ඉමෙ පඤ්ච චෙතොඛිලා අප්පහීනා ඉමෙ පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා අසමුච්ඡින්නා, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි.

Bhikkhus, for whatever bhikkhu or bhikkhuni these five states of mental barrenness are unabandoned and these five bonds of the mind are unsevered, for them, as night and day pass, only a decline in wholesome states is to be expected, not growth.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන හායති මණ්ඩලෙන හායති ආභාය හායති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ඉමෙ පඤ්ච චෙතොඛිලා අප්පහීනා ඉමෙ පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා අසමුච්ඡින්නා, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි.

Just as, bhikkhus, during the waning fortnight, as night and day pass for the moon, it wanes in beauty, wanes in its orb, wanes in its radiance, and wanes in its height and breadth; even so, bhikkhus, for whatever bhikkhu or bhikkhuni these five states of mental barrenness are unabandoned and these five bonds of the mind are unsevered, for them, as night and day pass, only a decline in wholesome states is to be expected, not growth.

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා පඤ්ච චෙතොඛිලා පහීනා පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා සුසමුච්ඡින්නා, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි.

Bhikkhus, for whatever bhikkhu or bhikkhuni the five states of mental barrenness are abandoned and the five bonds of the mind are well severed, for them, as night and day pass, only growth in wholesome states is to be expected, not decline.

‘‘කතමස්ස [Pg.272] පඤ්ච චෙතොඛිලා පහීනා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි න කඞ්ඛති න විචිකිච්ඡති, අධිමුච්චති සම්පසීදති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සත්ථරි න කඞ්ඛති න විචිකිච්ඡති අධිමුච්චති සම්පසීදති, තස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඨමො චෙතොඛිලො පහීනො හොති.

For whom are the five states of mental barrenness abandoned? Here, bhikkhus, a bhikkhu does not doubt the Teacher, is not uncertain, is resolved, and is confident. Bhikkhus, for that bhikkhu who does not doubt the Teacher, is not uncertain, is resolved, and is confident, his mind inclines towards ardor, application, perseverance, and striving. For one whose mind inclines towards ardor, application, perseverance, and striving, in this way for him this first state of mental barrenness is abandoned.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මෙ න කඞ්ඛති…පෙ… සඞ්ඝෙ න කඞ්ඛති… සික්ඛාය න කඞ්ඛති … සබ්‍රහ්මචාරීසු න කුපිතො හොති අත්තමනො න ආහතචිත්තො න ඛිලජාතො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීසු න කුපිතො හොති අත්තමනො න ආහතචිත්තො න ඛිලජාතො, තස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඤ්චමො චෙතොඛිලො පහීනො හොති. ඉමස්ස පඤ්ච චෙතොඛිලා පහීනා හොන්ති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu does not doubt the Dhamma... he does not doubt the Sangha... he does not doubt the training... he is not angry with his companions in the holy life, is pleased, not resentful, and his mind has not become barren. Bhikkhus, for that bhikkhu who is not angry with his companions in the holy life, is pleased, not resentful, and whose mind has not become barren, his mind inclines towards ardor, application, perseverance, and striving. For one whose mind inclines towards ardor, application, perseverance, and striving, in this way for him this fifth state of mental barrenness is abandoned. For him, these five states of mental barrenness are abandoned.

‘‘කතමස්ස පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා සුසමුච්ඡින්නා හොන්ති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු වීතරාගො හොති විගතච්ඡන්දො විගතපෙමො විගතපිපාසො විගතපරිළාහො විගතතණ්හො. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කාමෙසු වීතරාගො හොති විගතච්ඡන්දො විගතපෙමො විගතපිපාසො විගතපරිළාහො විගතතණ්හො, තස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඨමො චෙතසොවිනිබන්ධො සුසමුච්ඡින්නො හොති.

And what, for him, are the five bonds of the mind that are completely cut off? Here, bhikkhus, a bhikkhu is devoid of lust for sensual pleasures, without desire, without affection, without thirst, without feverish burning, and without craving. Bhikkhus, for a bhikkhu who is devoid of lust for sensual pleasures, without desire, without affection, without thirst, without feverish burning, and without craving, his mind inclines to ardor, to application, to perseverance, and to striving. For one whose mind inclines to ardor, application, perseverance, and striving, in this way this first bond of the mind is completely cut off for him.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කායෙ වීතරාගො හොති…පෙ… රූපෙ වීතරාගො හොති …පෙ… න යාවදත්ථං උදරාවදෙහකං භුඤ්ජිත්වා සෙය්‍යසුඛං පස්සසුඛං මිද්ධසුඛං අනුයුත්තො විහරති, න අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය බ්‍රහ්මචරියං චරති – ‘ඉමිනාහං සීලෙන වා වතෙන වා තපෙන වා බ්‍රහ්මචරියෙන වා දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා’ති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න අඤ්ඤතරං දෙවනිකායං පණිධාය…පෙ… දෙවඤ්ඤතරො වාති, තස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය. යස්ස චිත්තං නමති ආතප්පාය අනුයොගාය සාතච්චාය පධානාය, එවමස්සායං පඤ්චමො චෙතසොවිනිබන්ධො [Pg.273] සුසමුච්ඡින්නො හොති. ඉමස්ස පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා සුසමුච්ඡින්නා හොන්ති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is without lust for the body… and so on… without lust for forms… and so on… he does not, after eating his fill, dwell devoted to the pleasure of lying down, the pleasure of lying on his side, and the pleasure of drowsiness. He does not lead the holy life aspiring to some group of devas, thinking: ‘By this virtue, or vow, or austerity, or holy life, I will become a deva or some other deva.’ Bhikkhus, for a bhikkhu who does not lead the holy life aspiring to some group of devas… or some other deva, his mind inclines toward ardor, application, perseverance, and striving. For one whose mind inclines toward ardor, application, perseverance, and striving, in this way this fifth bond of the mind is completely cut off for him. For him, these five bonds of the mind are completely cut off.

‘‘යස්ස කස්සචි, භික්ඛවෙ, භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ඉමෙ පඤ්ච චෙතොඛිලා පහීනා ඉමෙ පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා සුසමුච්ඡින්නා, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි.

Bhikkhus, for any bhikkhu or bhikkhuni for whom these five mental barrennesses are abandoned and these five bonds of the mind are completely cut off, for them, whatever night or day comes, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන වඩ්ඪති ආභාය වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යස්ස කස්සචි භික්ඛුස්ස වා භික්ඛුනියා වා ඉමෙ පඤ්ච චෙතොඛිලා පහීනා ඉමෙ පඤ්ච චෙතසොවිනිබන්ධා සුසමුච්ඡින්නා, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානී’’ති. චතුත්ථං.

Just as, bhikkhus, during the bright fortnight, as night and day pass for the moon, it only increases in beauty, increases in its orb, increases in its radiance, and increases in its height and breadth; so too, bhikkhus, for any bhikkhu or bhikkhuni for whom these five mental barrennesses are abandoned and these five bonds of the mind are completely cut off, for them, whatever night or day comes, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline.” Fourth.

5. අප්පමාදසුත්තං

5. The Discourse on Heedfulness

15. ‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, සත්තා අපදා වා ද්විපදා වා චතුප්පදා වා බහුප්පදා වා රූපිනො වා අරූපිනො වා සඤ්ඤිනො වා අසඤ්ඤිනො වා නෙවසඤ්ඤිනාසඤ්ඤිනො වා, තථාගතො තෙසං අග්ගමක්ඛායති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි කුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ අප්පමාදමූලකා අප්පමාදසමොසරණා. අප්පමාදො තෙසං අග්ගමක්ඛායති.

15. Bhikkhus, as many beings as there are—footless, two-footed, four-footed, or many-footed; with form or formless; percipient, non-percipient, or neither-percipient-nor-non-percipient—the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Self-Enlightened One, is declared the foremost among them. So too, bhikkhus, whatever wholesome states there are, they are all rooted in heedfulness and converge on heedfulness. Heedfulness is declared the foremost among them.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යානි කානිචි ජඞ්ගලානං පාණානං පදජාතානි, සබ්බානි තානි හත්ථිපදෙ සමොධානං ගච්ඡන්ති, හත්ථිපදං තෙසං අග්ගමක්ඛායති, යදිදං මහන්තත්තෙන; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි කුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ අප්පමාදමූලකා අප්පමාදසමොසරණා. අප්පමාදො තෙසං අග්ගමක්ඛායති.

Just as, bhikkhus, the footprints of all living beings that roam the jungle can be placed within an elephant’s footprint, and the elephant’s footprint is declared the foremost among them in terms of size; so too, bhikkhus, whatever wholesome states there are, they are all rooted in heedfulness and converge on heedfulness. Heedfulness is declared the foremost among them.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, කූටාගාරස්ස යා කාචි ගොපානසියො සබ්බා තා කූටඞ්ගමා කූටනින්නා කූටසමොසරණා, කූටො තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි කුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ අප්පමාදමූලකා අප්පමාදසමොසරණා. අප්පමාදො තෙසං අග්ගමක්ඛායති.

Just as, bhikkhus, in a peaked-roof house, whatever rafters there are all lead to the peak, incline towards the peak, and converge on the peak, and the peak is declared the foremost among them; so too, bhikkhus, whatever wholesome states there are, they are all rooted in heedfulness and converge on heedfulness. Heedfulness is declared the foremost among them.

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.274], භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි මූලගන්ධා, කාළානුසාරියං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො භික්ඛවෙ…පෙ….

Just as, bhikkhus, of all root fragrances, black tagara is declared the foremost; so too, bhikkhus… and so on…

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි සාරගන්ධා, ලොහිතචන්දනං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො භික්ඛවෙ…පෙ….

Just as, bhikkhus, of all heartwood fragrances, red sandalwood is declared the foremost; so too, bhikkhus… and so on…

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි පුප්ඵගන්ධා, වස්සිකං තෙසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො භික්ඛවෙ…පෙ….

Just as, bhikkhus, of all flower fragrances, jasmine is declared the foremost; so too, bhikkhus… and so on…

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි ඛුද්දරාජානො, සබ්බෙ තෙ රඤ්ඤො චක්කවත්තිස්ස අනුයන්තා භවන්ති, රාජා තෙසං චක්කවත්තී අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ….

Just as, bhikkhus, all petty kings are followers of a wheel-turning monarch, and the wheel-turning monarch is declared the foremost among them; so too, bhikkhus… and so on…

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි තාරකරූපානං පභා, සබ්බා තා චන්දප්පභාය කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං, චන්දප්පභා තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ….

Just as, bhikkhus, the radiance of all the stars does not amount to a sixteenth part of the moon’s radiance, and the moon’s radiance is declared the foremost among them; so too, bhikkhus… and so on…

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, සරදසමයෙ විද්ධෙ විගතවලාහකෙ දෙවෙ ආදිච්චො නභං අබ්භුස්සක්කමානො සබ්බං ආකාසගතං තමගතං අභිවිහච්ච භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ…පෙ….

Just as, bhikkhus, in the autumn, when the sky is clear and cloudless, the sun, ascending into the firmament, dispels all darkness from space and shines and burns and radiates; so too, bhikkhus… and so on…

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, යා කාචි මහානදියො, සෙය්‍යථිදං – ගඞ්ගා, යමුනා, අචිරවතී, සරභූ, මහී, සබ්බා තා සමුද්දඞ්ගමා සමුද්දනින්නා සමුද්දපොණා සමුද්දපබ්භාරා, මහාසමුද්දො තාසං අග්ගමක්ඛායති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, යෙ කෙචි කුසලා ධම්මා, සබ්බෙ තෙ අප්පමාදමූලකා අප්පමාදසමොසරණා. අප්පමාදො තෙසං අග්ගමක්ඛායතී’’ති. පඤ්චමං.

Just as, bhikkhus, the great rivers—that is, the Ganges, Yamunā, Aciravatī, Sarabhū, and Mahī—all lead to the ocean, slope towards the ocean, incline towards the ocean, and tend towards the ocean, and the great ocean is declared the foremost among them; so too, bhikkhus, whatever wholesome states there are, all are rooted in heedfulness and converge on heedfulness. Heedfulness is declared the foremost among them.” Fifth.

6. ආහුනෙය්‍යසුත්තං

6. The Discourse on Those Worthy of Offerings

16. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, පුග්ගලා ආහුනෙය්‍යා පාහුනෙය්‍යා දක්ඛිණෙය්‍යා අඤ්ජලිකරණීයා අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. කතමෙ දස? තථාගතො අරහං සම්මාසම්බුද්ධො, පච්චෙකබුද්ධො, උභතොභාගවිමුත්තො, පඤ්ඤාවිමුත්තො, කායසක්ඛී, දිට්ඨිප්පත්තො, සද්ධාවිමුත්තො, සද්ධානුසාරී, ධම්මානුසාරී, ගොත්‍රභූ – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස පුග්ගලා ආහුනෙය්‍යා…පෙ… අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. ඡට්ඨං.

16. Bhikkhus, these ten individuals are worthy of offerings, worthy of hospitality, worthy of gifts, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. Which ten? The Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One; a Paccekabuddha; one liberated in both ways; one liberated by wisdom; a body-witness; one who has attained the view; one liberated by faith; a faith-follower; a Dhamma-follower; and one who has attained the change-of-lineage. These, bhikkhus, are the ten individuals worthy of offerings... an unsurpassed field of merit for the world. Sixth.

7. පඨමනාථසුත්තං

7. The First Discourse on a Refuge

17. ‘‘සනාථා[Pg.275], භික්ඛවෙ, විහරථ, මා අනාථා. දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, අනාථො විහරති. දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, නාථකරණා ධම්මා. කතමෙ දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

17. Dwell with a refuge, bhikkhus, not without a refuge. One without a refuge, bhikkhus, dwells in suffering. These ten, bhikkhus, are qualities that make a refuge. Which ten? Here, bhikkhus, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha restraint, is perfect in conduct and resort, and sees danger in the slightest faults, undertaking and training in the training rules. That a bhikkhu is virtuous... undertaking and training in the training rules—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is learned, retaining what he has heard and accumulating what he has heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with right meaning and phrasing, which proclaim the holy life that is utterly complete and pure—such teachings he has heard in abundance, has retained, recited verbally, examined with the mind, and thoroughly penetrated with wisdom. That a bhikkhu is learned... and thoroughly penetrated with wisdom—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu has good friends, good companions, and is inclined towards good friends. That a bhikkhu has good friends, good companions, and is inclined towards good friends—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවචො හොති සොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො, ඛමො පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනිං. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවචො හොති…පෙ… අනුසාසනිං, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is easy to admonish, endowed with qualities that make him easy to admonish; he is patient and receives instruction respectfully. That a bhikkhu is easy to admonish... and receives instruction respectfully—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි, තත්ථ දක්ඛො හොති අනලසො තත්‍රූපායාය වීමංසාය සමන්නාගතො, අලං කාතුං අලං සංවිධාතුං. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං…පෙ… අලං කාතුං අලං සංවිධාතුං, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is skillful and not lazy in the various duties for his companions in the holy life, whether high or low. He is endowed with the wisdom to investigate the means for accomplishing them, and is capable of doing them and of organizing them. That a bhikkhu is skillful... and is capable of doing them and of organizing them—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මකාමො හොති පියසමුදාහාරො, අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ උළාරපාමොජ්ජො. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මකාමො හොති [Pg.276] පියසමුදාහාරො, අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ උළාරපාමොජ්ජො, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is a lover of the Dhamma, his speech is endearing, and he has great joy in the higher Dhamma and the higher Vinaya. That a bhikkhu is a lover of the Dhamma, his speech is endearing, and he has great joy in the higher Dhamma and the higher Vinaya—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome qualities and for the attainment of wholesome qualities; he is strong, firm in his exertion, not casting off the burden in regard to wholesome qualities. That a bhikkhu dwells with energy aroused... not casting off the burden in regard to wholesome qualities—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is content with whatever robe, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick he may get. That a bhikkhu is content with whatever robe, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick he may get—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිමා හොති පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිමා හොති පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is mindful, endowed with supreme mindfulness and prudence, able to remember and recollect what was done and said long ago. That a bhikkhu is mindful... able to remember and recollect what was done and said long ago—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා, අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is wise, endowed with wisdom regarding arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering. That a bhikkhu is wise... and leads rightly to the complete destruction of suffering—this too is a quality that makes a refuge.

‘‘සනාථා, භික්ඛවෙ, විහරථ, මා අනාථා. දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, අනාථො විහරති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස නාථකරණා ධම්මා’’ති. සත්තමං.

Dwell with a refuge, bhikkhus, not without a refuge. One without a refuge, bhikkhus, dwells in suffering. These, bhikkhus, are indeed the ten qualities that make a refuge. Seventh.

8. දුතියනාථසුත්තං

8. The Second Discourse on a Refuge

18. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

18. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. There the Blessed One addressed the bhikkhus: 'Bhikkhus!' 'Venerable sir,' those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘සනාථා[Pg.277], භික්ඛවෙ, විහරථ, මා අනාථා. දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, අනාථො විහරති. දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, නාථකරණා ධම්මා. කතමෙ දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. ‘සීලවා වතායං භික්ඛු පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසූ’ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

“Dwell with a protector, bhikkhus, not without one. One without a protector dwells in suffering, bhikkhus. These ten, bhikkhus, are qualities that make a protector. What ten? Here, bhikkhus, a bhikkhu is virtuous... he trains, having undertaken the training rules. ‘Indeed, this bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha restraint, accomplished in conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; he trains, having undertaken the training rules.’ Thus, the elder bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... and the new bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the elder, middle, and new bhikkhus, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. This, too, is a quality that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. ‘බහුස්සුතො වතායං භික්ඛු සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා’ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is one of great learning... they are well penetrated by wisdom. ‘Indeed, this bhikkhu is one of great learning, a bearer of what has been heard, an accumulator of what has been heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the holy life that is utterly complete and pure—such teachings have been much heard by him, borne in mind, practiced by speech, examined by the mind, and well penetrated by wisdom.’ Thus, the elder bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... and the new bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the elder, middle, and new bhikkhus, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. This, too, is a quality that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො. ‘කල්‍යාණමිත්තො වතායං භික්ඛු කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො’ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu has good friends, good companions, and is devoted to good friends. ‘Indeed, this bhikkhu has good friends, good companions, and is devoted to good friends.’ Thus, the elder bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... and the new bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the elder, middle, and new bhikkhus, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. This, too, is a quality that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවචො හොති සොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො, ඛමො පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනිං. ‘සුවචො වතායං භික්ඛු සොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො, ඛමො පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනි’න්ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස [Pg.278] නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is easy to admonish, endowed with qualities that make one easy to admonish; he is patient and accepts instruction respectfully. ‘Indeed, this bhikkhu is easy to admonish, endowed with qualities that make one easy to admonish; he is patient and accepts instruction respectfully.’ Thus, the elder bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... and the new bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the elder, middle, and new bhikkhus, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. This, too, is a quality that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි, තත්ථ දක්ඛො හොති අනලසො, තත්‍රූපායාය වීමංසාය සමන්නාගතො, අලං කාතුං අලං සංවිධාතුං. ‘යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි, තත්ථ දක්ඛො වතායං භික්ඛු අනලසො, තත්‍රූපායාය වීමංසාය සමන්නාගතො, අලං කාතුං අලං සංවිධාතු’න්ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is skilled and not lazy in the various duties, great and small, for his companions in the holy life; he is endowed with an inquiring wisdom suitable for the task, and is competent to carry it out and to organize it. ‘Indeed, this bhikkhu is skilled and not lazy in the various duties, great and small, for his companions in the holy life; he is endowed with an inquiring wisdom suitable for the task, and is competent to carry it out and to organize it.’ Thus, the elder bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... and the new bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the elder, middle, and new bhikkhus, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. This, too, is a quality that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මකාමො හොති පියසමුදාහාරො, අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ උළාරපාමොජ්ජො. ‘ධම්මකාමො වතායං භික්ඛු පියසමුදාහාරො, අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ උළාරපාමොජ්ජො’ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is a lover of the Dhamma, one whose conversation is dear, and who has great joy in the higher Dhamma and the higher Vinaya. ‘Indeed, this bhikkhu is a lover of the Dhamma, one whose conversation is dear, and who has great joy in the higher Dhamma and the higher Vinaya.’ Thus, the elder bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... and the new bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the elder, middle, and new bhikkhus, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. This, too, is a quality that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු ‘ආරද්ධවීරියො වතායං භික්ඛු විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය, කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසූ’ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu dwells with aroused energy for the abandoning of unwholesome qualities and for the attainment of wholesome qualities; he is strong, of steadfast exertion, not laying down the burden in regard to wholesome qualities. ‘Indeed, this bhikkhu dwells with aroused energy for the abandoning of unwholesome qualities and for the attainment of wholesome qualities; he is strong, of steadfast exertion, not laying down the burden in regard to wholesome qualities.’ Thus, the elder bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... and the new bhikkhus consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the elder, middle, and new bhikkhus, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. This, too, is a quality that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. ‘සන්තුට්ඨො වතායං භික්ඛු ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙනා’ති ථෙරාපි [Pg.279] නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is content with whatever kind of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick he may receive. ‘Indeed, this bhikkhu is content with whatever kind of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick he may receive’—thus thinking, the senior bhikkhus, too, consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... the junior bhikkhus, too, consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the senior, middle, and junior bhikkhus, only growth is to be expected in wholesome states, not decline. This quality, too, is one that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිමා හොති පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා. ‘සතිමා වතායං භික්ඛු පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා’ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස මජ්ඣිමානුකම්පිතස්ස නවානුකම්පිතස්ස වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is mindful, endowed with supreme mindfulness and discretion; he is one who remembers and recollects what was done and said long ago. ‘Indeed, this bhikkhu is mindful, endowed with supreme mindfulness and discretion; he is one who remembers and recollects what was done and said long ago’—thus thinking, the senior bhikkhus, too, consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... the junior bhikkhus, too, consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the senior, middle, and junior bhikkhus, only growth is to be expected in wholesome states, not decline. This quality, too, is one that makes a protector.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්ඤවා හොති උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. ‘පඤ්ඤවා වතායං භික්ඛු උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා’ති ථෙරාපි නං භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති, මජ්ඣිමාපි භික්ඛූ… නවාපි භික්ඛූ වත්තබ්බං අනුසාසිතබ්බං මඤ්ඤන්ති. තස්ස ථෙරානුකම්පිතස්ස…පෙ… නො පරිහානි. අයම්පි ධම්මො නාථකරණො.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is wise, endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and rightly leads to the complete destruction of suffering. ‘Indeed, this bhikkhu is wise, endowed with wisdom that discerns arising and passing away, which is noble, penetrative, and rightly leads to the complete destruction of suffering’—thus thinking, the senior bhikkhus, too, consider him fit to be spoken to and instructed; the middle bhikkhus... the junior bhikkhus, too, consider him fit to be spoken to and instructed. For him, who is regarded with compassion by the senior, middle, and junior bhikkhus, only growth is to be expected in wholesome states, not decline. This quality, too, is one that makes a protector.

‘‘සනාථා, භික්ඛවෙ, විහරථ, මා අනාථා. දුක්ඛං, භික්ඛවෙ, අනාථො විහරති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස නාථකරණා ධම්මා’’ති. ඉදමවොච භගවා. අත්තමනා තෙ භික්ඛූ භගවතො භාසිතං අභිනන්දුන්ති. අට්ඨමං.

“Dwell with a protector, bhikkhus, not without one. One without a protector, bhikkhus, dwells in suffering. These, indeed, bhikkhus, are the ten qualities that make a protector.” The Blessed One said this. With delighted minds, those bhikkhus rejoiced in the Blessed One’s words. The Eighth.

9. පඨමඅරියාවාසසුත්තං

9. The First Discourse on the Abodes of the Noble Ones

19. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, අරියාවාසා, යෙ අරියා ආවසිංසු වා ආවසන්ති වා ආවසිස්සන්ති වා. කතමෙ දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො හොති, ඡළඞ්ගසමන්නාගතො, එකාරක්ඛො, චතුරාපස්සෙනො, පණුන්නපච්චෙකසච්චො, සමවයසට්ඨෙසනො, අනාවිලසඞ්කප්පො, පස්සද්ධකායසඞ්ඛාරො, සුවිමුත්තචිත්තො, සුවිමුත්තපඤ්ඤො. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස අරියාවාසා[Pg.280], යෙ අරියා ආවසිංසු වා ආවසන්ති වා ආවසිස්සන්ති වා’’ති. නවමං.

19. “Bhikkhus, these are the ten abodes of the noble ones, in which the noble ones have dwelt, dwell, or will dwell. Which ten? Here, bhikkhus, a bhikkhu is one who has abandoned five factors, is endowed with six factors, has a single guard, has four supports, is one whose individual truths have been dispelled, is one whose quests have been completely stilled, is one whose intentions are unclouded, is one whose bodily formations are tranquilized, is one whose mind is well liberated, and is one whose wisdom is well liberated. These, bhikkhus, are the ten abodes of the noble ones, in which the noble ones have dwelt, dwell, or will dwell.” The ninth.

10. දුතියඅරියාවාසසුත්තං

10. The Second Discourse on the Abodes of the Noble Ones

20. එකං සමයං භගවා කුරූසු විහරති කම්මාසධම්මං නාම කුරූනං නිගමො. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි…පෙ….

20. At one time the Blessed One was dwelling among the Kurus, at a market town of the Kurus named Kammāsadhamma. There the Blessed One addressed the bhikkhus...

‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, අරියාවාසා, යෙ අරියා ආවසිංසු වා ආවසන්ති වා ආවසිස්සන්ති වා. කතමෙ දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො හොති, ඡළඞ්ගසමන්නාගතො, එකාරක්ඛො, චතුරාපස්සෙනො, පණුන්නපච්චෙකසච්චො, සමවයසට්ඨෙසනො, අනාවිලසඞ්කප්පො, පස්සද්ධකායසඞ්ඛාරො, සුවිමුත්තචිත්තො, සුවිමුත්තපඤ්ඤො.

“Bhikkhus, these are the ten abodes of the noble ones, in which the noble ones have dwelt, dwell, or will dwell. What are the ten? Here, bhikkhus, a bhikkhu is one who has abandoned five factors, is endowed with six factors, has a single guard, has four supports, is one whose individual truths have been dispelled, is one whose quests have been completely stilled, is one whose intentions are unclouded, is one whose bodily formations are tranquilized, is one whose mind is well liberated, and is one whose wisdom is well liberated.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කාමච්ඡන්දො පහීනො හොති, බ්‍යාපාදො පහීනො හොති, ථිනමිද්ධං පහීනං හොති, උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහීනං හොති, විචිකිච්ඡා පහීනා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්චඞ්ගවිප්පහීනො හොති.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu one who has abandoned five factors? Here, bhikkhus, for a bhikkhu, sensual desire is abandoned, ill will is abandoned, sloth and torpor are abandoned, restlessness and remorse are abandoned, and doubt is abandoned. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is one who has abandoned five factors.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡළඞ්ගසමන්නාගතො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චක්ඛුනා රූපං දිස්වා නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය නෙව සුමනො හොති න දුම්මනො, උපෙක්ඛකො විහරති සතො සම්පජානො. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ඡළඞ්ගසමන්නාගතො හොති.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu endowed with six factors? Here, bhikkhus, having seen a form with the eye, a bhikkhu is neither pleased nor displeased but dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending. Having heard a sound with the ear… having smelled an odor with the nose… having tasted a flavor with the tongue… having touched a tangible object with the body… having cognized a mental phenomenon with the mind, he is neither pleased nor displeased but dwells equanimous, mindful, and clearly comprehending. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with six factors.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එකාරක්ඛො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතාරක්ඛෙන චෙතසා සමන්නාගතො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු එකාරක්ඛො හොති.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu one with a single guard? Here, bhikkhus, a bhikkhu is endowed with a mind guarded by mindfulness. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is one with a single guard.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චතුරාපස්සෙනො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඞ්ඛායෙකං පටිසෙවති, සඞ්ඛායෙකං අධිවාසෙති, සඞ්ඛායෙකං පරිවජ්ජෙති, සඞ්ඛායෙකං විනොදෙති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු චතුරාපස්සෙනො හොති.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu one with four supports? Here, bhikkhus, a bhikkhu, with discernment, makes use of certain things; with discernment, he endures certain things; with discernment, he avoids certain things; with discernment, he dispels certain things. Thus, bhikkhus, a bhikkhu is one with four supports.

‘‘කථඤ්ච[Pg.281], භික්ඛවෙ, භික්ඛු පණුන්නපච්චෙකසච්චො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යානි තානි පුථුසමණබ්‍රාහ්මණානං පුථුපච්චෙකසච්චානි, සෙය්‍යථිදං – ‘සස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අසස්සතො ලොකො’ති වා, ‘අන්තවා ලොකො’ති වා, ‘අනන්තවා ලොකො’ති වා, ‘තං ජීවං තං සරීර’න්ති වා, ‘අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර’න්ති වා, ‘හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා’ති වා, සබ්බානි තානි නුන්නානි හොන්ති පණුන්නානි චත්තානි වන්තානි මුත්තානි පහීනානි පටිනිස්සට්ඨානි. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පණුන්නපච්චෙකසච්චො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose individual truths have been dispelled? Here, monks, for a monk, whatever various individual truths there are of the many ascetics and brahmins—such as, ‘the world is eternal,’ or ‘the world is not eternal,’ ‘the world is finite,’ or ‘the world is infinite,’ ‘the soul is the same as the body,’ or ‘the soul is different from the body,’ ‘a being exists after death,’ or ‘a being does not exist after death,’ ‘a being both exists and does not exist after death,’ or ‘a being neither exists nor does not exist after death’—all these have been dispelled, well dispelled, discarded, disgorged, released, abandoned, and relinquished. Thus, monks, a monk is one whose individual truths have been dispelled.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමවයසට්ඨෙසනො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කාමෙසනා පහීනා හොති, භවෙසනා පහීනා හොති, බ්‍රහ්මචරියෙසනා පටිප්පස්සද්ධා. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සමවයසට්ඨෙසනො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose quests have been completely stilled? Here, monks, for a monk, the quest for sensual pleasures is abandoned, the quest for existence is abandoned, and the quest for the holy life is pacified. Thus, monks, a monk is one whose quests have been completely stilled.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනාවිලසඞ්කප්පො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කාමසඞ්කප්පො පහීනො හොති, බ්‍යාපාදසඞ්කප්පො පහීනො හොති, විහිංසාසඞ්කප්පො පහීනො හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනාවිලසඞ්කප්පො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose intentions are unclouded? Here, monks, for a monk, sensual intention is abandoned, the intention of ill will is abandoned, and the intention of harming is abandoned. Thus, monks, a monk is one whose intentions are unclouded.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පස්සද්ධකායසඞ්ඛාරො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා දුක්ඛස්ස ච පහානා පුබ්බෙව සොමනස්සදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමා අදුක්ඛමසුඛං උපෙක්ඛාසතිපාරිසුද්ධිං චතුත්ථං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පස්සද්ධකායසඞ්ඛාරො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose bodily formations are tranquilized? Here, monks, with the abandoning of pleasure and pain, and with the previous disappearance of joy and sorrow, a monk enters and dwells in the fourth jhāna, which is neither-painful-nor-pleasant and has purity of mindfulness due to equanimity. Thus, monks, a monk is one whose bodily formations are tranquilized.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවිමුත්තචිත්තො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො රාගා චිත්තං විමුත්තං හොති, දොසා චිත්තං විමුත්තං හොති, මොහා චිත්තං විමුත්තං හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවිමුත්තචිත්තො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose mind is well liberated? Here, monks, a monk’s mind is liberated from lust, liberated from hatred, and liberated from delusion. Thus, monks, a monk is one whose mind is well liberated.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවිමුත්තපඤ්ඤො හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘රාගො මෙ පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො’ති පජානාති, දොසො මෙ පහීනො…පෙ… ‘මොහො [Pg.282] මෙ පහීනො උච්ඡින්නමූලො තාලාවත්ථුකතො අනභාවංකතො ආයතිං අනුප්පාදධම්මො’ති පජානාති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවිමුත්තපඤ්ඤො හොති.

“And how, monks, is a monk one whose wisdom is well liberated? Here, monks, a monk understands: ‘My lust has been abandoned, its root cut off, made like a palm stump, brought to a state of non-existence, and is of a nature not to arise in the future.’ He understands: ‘My hatred has been abandoned...’ He understands: ‘My delusion has been abandoned, its root cut off, made like a palm stump, brought to a state of non-existence, and is of a nature not to arise in the future.’ Thus, monks, a monk is one whose wisdom is well liberated.

‘‘යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අතීතමද්ධානං අරියා අරියාවාසෙ ආවසිංසු, සබ්බෙ තෙ ඉමෙව දස අරියාවාසෙ ආවසිංසු; යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, අනාගතමද්ධානං අරියා අරියාවාසෙ ආවසිස්සන්ති, සබ්බෙ තෙ ඉමෙව දස අරියාවාසෙ ආවසිස්සන්ති; යෙ හි කෙචි, භික්ඛවෙ, එතරහි අරියා අරියාවාසෙ ආවසන්ති, සබ්බෙ තෙ ඉමෙව දස අරියාවාසෙ ආවසන්ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස අරියාවාසා, යෙ අරියා ආවසිංසු වා ආවසන්ති වා ආවසිස්සන්ති වා’’ති. දසමං.

“Monks, whatever noble ones in the past have dwelt in noble abodes, all have dwelt in these same ten noble abodes. Whatever noble ones in the future will dwell in noble abodes, all will dwell in these same ten noble abodes. Whatever noble ones at present dwell in noble abodes, all dwell in these same ten noble abodes. These, monks, are the ten noble abodes in which noble ones have dwelt, are dwelling, or will dwell.” Tenth.

නාථවග්ගො දුතියො.

The Second Chapter on Protectors.

තස්සුද්දානං –

The summary for this is:

සෙනාසනඤ්ච පඤ්චඞ්ගං, සංයොජනාඛිලෙන ච;

අප්පමාදො ආහුනෙය්‍යො, ද්වෙ නාථා ද්වෙ අරියාවාසාති.

Lodging, the five factors, fetters and barrenness; Heedfulness, worthy of offerings, two on protectors, and two on noble abodes.

3. මහාවග්ගො

3. The Great Chapter

1. සීහනාදසුත්තං

1. The Discourse on the Lion’s Roar

21. ‘‘සීහො, භික්ඛවෙ, මිගරාජා සායන්හසමයං ආසයා නික්ඛමති. ආසයා නික්ඛමිත්වා විජම්භති. විජම්භිත්වා සමන්තා චතුද්දිසං අනුවිලොකෙති. සමන්තා චතුද්දිසං අනුවිලොකෙත්වා තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදති. තික්ඛත්තුං සීහනාදං නදිත්වා ගොචරාය පක්කමති. තං කිස්ස හෙතු? ‘මාහං ඛුද්දකෙ පාණෙ විසමගතෙ සඞ්ඝාතං ආපාදෙසි’න්ති!

21. “Monks, the lion, the king of beasts, emerges from his lair in the evening. Having emerged from his lair, he stretches. Having stretched, he surveys the four directions all around. Having surveyed the four directions all around, he lets out a lion’s roar three times. Having let out a lion’s roar three times, he sets out in search of prey. For what reason? ‘May I not cause the destruction of small creatures that have gone to a precarious place!’”

‘‘‘සීහො’ති, ඛො භික්ඛවෙ, තථාගතස්සෙතං අධිවචනං අරහතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස. යං ඛො, භික්ඛවෙ, තථාගතො පරිසාය ධම්මං දෙසෙති, ඉදමස්ස හොති සීහනාදස්මිං.

“‘The Lion,’ monks, is a designation for the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly and Completely Awakened One. When the Tathāgata teaches the Dhamma to an assembly, this is his lion’s roar.”

‘‘දසයිමානි[Pg.283], භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. කතමානි දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Monks, there are these ten powers of a Tathāgata, endowed with which the Tathāgata claims the supreme position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma. What are the ten? Here, monks, the Tathāgata understands, as it really is, cause as cause and what is not a cause as not a cause. That the Tathāgata understands, as it really is, cause as cause and what is not a cause as not a cause—this, monks, is a power of the Tathāgata. Relying on this power, the Tathāgata claims the supreme position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, monks, the Tathāgata understands, as it really is, the result of the undertaking of past, future, and present kamma, with its supporting conditions and its root causes. That the Tathāgata understands, as it really is, the result of the undertaking of past, future, and present kamma, with its supporting conditions and its root causes—this, monks, is a power of the Tathāgata. Relying on this power, the Tathāgata claims the supreme position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සබ්බත්ථගාමිනිං පටිපදං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො සබ්බත්ථගාමිනිං පටිපදං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, the Tathāgata understands, as it really is, the path that leads to all destinations. That the Tathāgata understands, as it really is, the path that leads to all destinations—this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata. Relying on this power, the Tathāgata claims the supreme position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකධාතුං නානාධාතුං ලොකං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකධාතුං නානාධාතුං ලොකං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති…පෙ… බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, the Tathāgata understands, as it really is, the world with its many and various elements. That the Tathāgata understands, as it really is, the world with its many and various elements—this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata… and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො සත්තානං නානාධිමුත්තිකතං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො සත්තානං නානාධිමුත්තිකතං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති…පෙ… බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, the Tathāgata understands, as it really is, the various dispositions of beings. That the Tathāgata understands, as it really is, the various dispositions of beings—this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata… and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො පරසත්තානං පරපුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තං යථාභූතං පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො පරසත්තානං පරපුග්ගලානං [Pg.284] ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තං යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති…පෙ… බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, the Tathāgata understands, as it really is, the state of maturity and immaturity of the faculties of other beings and other persons. That the Tathāgata understands, as it really is, the state of maturity and immaturity of the faculties of other beings and other persons—this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata… and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං පජානාති. යම්පි…පෙ… පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති…පෙ… බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, the Tathāgata understands, as it really is, the defilement, purification, and emergence concerning the absorptions, liberations, concentrations, and attainments. That the Tathāgata understands this… this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata… and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ, ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති, ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. යම්පි භික්ඛවෙ, තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, the Tathāgata recollects his manifold past abodes, that is to say: one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births; many eons of cosmic contraction, many eons of cosmic expansion, and many eons of cosmic contraction and expansion. ‘In that existence I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance, was sustained by such food, experienced such pleasure and pain, and had such a lifespan. Passing away from there, I was reborn in another existence. There too I had such a name, belonged to such a clan, had such an appearance, was sustained by such food, experienced such pleasure and pain, and had such a lifespan. Passing away from there, I have been reborn here.’ Thus he recollects his manifold past abodes with their aspects and details. That the Tathāgata, Bhikkhus, recollects his manifold past abodes, that is to say: one birth, two births… and so on… thus he recollects his manifold past abodes with their aspects and details—this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata. Relying on this power, the Tathāgata claims the supreme position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන [Pg.285] සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, the Tathāgata sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, bound for a good destination and a bad destination—and he understands beings who fare according to their kamma: ‘Indeed, these beings—who were endowed with misconduct of body, speech, and mind, who reviled the noble ones, held wrong view, and undertook actions based on wrong view—with the breakup of the body, after death, have been reborn in the plane of deprivation, in a bad destination, in a state of ruin, in hell. Or indeed, these beings—who were endowed with good conduct of body, speech, and mind, who did not revile the noble ones, held right view, and undertook actions based on right view—with the breakup of the body, after death, have been reborn in a good destination, in the heavenly world.’ Thus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, bound for a good destination and a bad destination—and he understands beings who fare according to their kamma. That the Tathāgata, Bhikkhus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human… and so on… understands beings who fare according to their kamma—this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata. Relying on this power, the Tathāgata claims the supreme position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, තථාගතො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Bhikkhus, the Tathāgata, through the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, dwells having attained it. That the Tathāgata, Bhikkhus, through the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, dwells having attained it—this, Bhikkhus, is a power of the Tathāgata. Relying on this power, the Tathāgata claims the supreme position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the excellent Wheel of Dhamma.

‘‘ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙතී’’ති. පඨමං.

“These, monks, are the ten powers of the Tathāgata, endowed with which the Tathāgata claims the foremost position, roars his lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the supreme wheel.” The First.

2. අධිවුත්තිපදසුත්තං

2. The Discourse on the Grounds for Declaration

22. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච –

22. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One then said this to the Venerable Ānanda, who was seated to one side:

‘‘යෙ තෙ, ආනන්ද, ධම්මා තෙසං තෙසං අධිවුත්තිපදානං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකිරියාය සංවත්තන්ති, විසාරදො අහං, ආනන්ද, තත්ථ පටිජානාමි. ‘තෙසං තෙසං තථා තථා ධම්මං දෙසෙතුං යථා යථා පටිපන්නො සන්තං වා අත්ථීති ඤස්සති, අසන්තං වා නත්ථීති ඤස්සති, හීනං වා හීනන්ති ඤස්සති[Pg.286], පණීතං වා පණීතන්ති ඤස්සති, සඋත්තරං වා සඋත්තරන්ති ඤස්සති, අනුත්තරං වා අනුත්තරන්ති ඤස්සති; යථා යථා වා පන තං ඤාතෙය්‍යං වා දට්ඨෙය්‍යං වා සච්ඡිකරෙය්‍යං වා, තථා තථා ඤස්සති වා දක්ඛති වා සච්ඡිකරිස්සති වා’ති ඨානමෙතං විජ්ජති. එතදානුත්තරියං, ආනන්ද, ඤාණානං යදිදං තත්ථ තත්ථ යථාභූතඤාණං. එතස්මා චාහං, ආනන්ද, ඤාණා අඤ්ඤං ඤාණං උත්තරිතරං වා පණීතතරං වා නත්ථීති වදාමි.

“Ānanda, concerning those principles that conduce to the direct knowledge and realization of the various grounds for declaration, I am confident, Ānanda, in making this claim: ‘To teach the Dhamma in such and such a way that one who practices accordingly will know what is present as ‘it is present,’ and what is not present as ‘it is not present’; what is inferior as ‘it is inferior,’ and what is sublime as ‘it is sublime’; what is surpassable as ‘it is surpassable,’ and what is unsurpassable as ‘it is unsurpassable.’ And in whatever way a thing is to be known, to be seen, or to be realized, in that very way one will know it, will see it, or will realize it. This possibility exists. This, Ānanda, is the unsurpassed among knowledges, namely, the knowledge of things as they truly are in each case. And I declare, Ānanda, that there is no other knowledge higher or more excellent than this knowledge.

‘‘දසයිමානි, ආනන්ද, තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති. කතමානි දස? ඉධානන්ද, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති. යම්පානන්ද, තථාගතො ඨානඤ්ච ඨානතො අට්ඨානඤ්ච අට්ඨානතො යථාභූතං පජානාති, ඉදම්පානන්ද, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Ānanda, these are the ten powers of a Tathāgata, possessed of which the Tathāgata claims the foremost position, utters the lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the supreme wheel. What are the ten? Here, Ānanda, the Tathāgata understands as it truly is cause as cause, and non-cause as non-cause. Ānanda, that the Tathāgata understands as it truly is cause as cause, and non-cause as non-cause—this, Ānanda, is a power of the Tathāgata, relying on which power the Tathāgata claims the foremost position, utters the lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the supreme wheel.

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො අතීතානාගතපච්චුප්පන්නානං කම්මසමාදානානං ඨානසො හෙතුසො විපාකං යථාභූතං පජානාති. යම්පානන්ද…පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata understands as it truly is, by way of condition and cause, the result of actions undertaken in the past, future, and present. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො සබ්බත්ථගාමිනිං පටිපදං යථාභූතං පජානාති. යම්පානන්ද…පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata understands as it truly is the path that leads to all destinations. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො අනෙකධාතුං නානාධාතුං ලොකං යථාභූතං පජානාති. යම්පානන්ද …පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata understands as it truly is the world with its many elements and various elements. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො සත්තානං නානාධිමුත්තිකතං යථාභූතං පජානාති. යම්පානන්ද…පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata understands as it truly is the diverse dispositions of beings. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො පරසත්තානං පරපුග්ගලානං ඉන්ද්‍රියපරොපරියත්තං යථාභූතං පජානාති. යම්පානන්ද…පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata understands as it truly is the state of maturity and immaturity of the faculties of other beings and other individuals. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො ඣානවිමොක්ඛසමාධිසමාපත්තීනං සංකිලෙසං වොදානං වුට්ඨානං යථාභූතං පජානාති. යම්පානන්ද…පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata understands as it truly is the defilement, purification, and emergence of the absorptions, liberations, concentrations, and attainments. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන [Pg.287] චපරං, ආනන්ද, තථාගතො අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. යම්පානන්ද…පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata recollects his manifold past abodes, that is to say: one birth, two births… and so on… thus with their aspects and details he recollects his manifold past abodes. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. යම්පානන්ද…පෙ… ඉදම්පානන්ද…පෙ….

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata, with the divine eye, which is purified and surpasses the human… and so on… understands beings who fare according to their kamma. And that, Ānanda… this, Ānanda…

‘‘පුන චපරං, ආනන්ද, තථාගතො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. යම්පානන්ද, තථාගතො ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉදම්පානන්ද, තථාගතස්ස තථාගතබලං හොති, යං බලං ආගම්ම තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙති.

“Furthermore, Ānanda, the Tathāgata, through the destruction of the taints, having realized for himself with direct knowledge in this very life the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, abides having attained it. And that, Ānanda, the Tathāgata, through the destruction of the taints… abides having attained it. This, Ānanda, is a power of the Tathāgata, relying on which power the Tathāgata claims the foremost position, utters the lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the supreme wheel.

‘‘ඉමානි ඛො, ආනන්ද, දස තථාගතස්ස තථාගතබලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො තථාගතො ආසභං ඨානං පටිජානාති, පරිසාසු සීහනාදං නදති, බ්‍රහ්මචක්කං පවත්තෙතී’’ති. දුතියං.

“These, indeed, Ānanda, are the ten powers of a Tathāgata, possessed of which the Tathāgata claims the foremost position, utters the lion’s roar in the assemblies, and sets in motion the supreme wheel.” The Second.

3. කායසුත්තං

3. The Discourse on the Body

23. ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, ධම්මා කායෙන පහාතබ්බා, නො වාචාය. අත්ථි, භික්ඛවෙ, ධම්මා වාචාය පහාතබ්බා, නො කායෙන. අත්ථි, භික්ඛවෙ, ධම්මා නෙව කායෙන පහාතබ්බා නො වාචාය, පඤ්ඤාය දිස්වා පහාතබ්බා.

23. “Monks, there are phenomena that are to be abandoned by the body, not by speech. Monks, there are phenomena that are to be abandoned by speech, not by the body. Monks, there are phenomena that are to be abandoned neither by the body nor by speech, but are to be abandoned by seeing with wisdom.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා කායෙන පහාතබ්බා, නො වාචාය? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අකුසලං ආපන්නො හොති කිඤ්චි දෙසං කායෙන. තමෙනං අනුවිච්ච විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී එවමාහංසු – ‘ආයස්මා ඛො අකුසලං ආපන්නො කිඤ්චි දෙසං කායෙන. සාධු වතායස්මා කායදුච්චරිතං පහාය කායසුචරිතං භාවෙතූ’ති. සො අනුවිච්ච විඤ්ඤූහි සබ්‍රහ්මචාරීහි වුච්චමානො කායදුච්චරිතං පහාය කායසුචරිතං භාවෙති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ධම්මා කායෙන පහාතබ්බා, නො වාචාය.

“And what, monks, are the phenomena that are to be abandoned by the body, not by speech? Here, monks, a bhikkhu has fallen into some unwholesome group of offenses by way of the body. His wise fellow practitioners, having investigated, say to him: ‘The venerable one has indeed fallen into some unwholesome group of offenses by way of the body. It would be good, venerable sir, if you were to abandon bodily misconduct and develop bodily good conduct.’ Being spoken to thus by his wise fellow practitioners who have investigated, he abandons bodily misconduct and develops bodily good conduct. These, monks, are called the phenomena that are to be abandoned by the body, not by speech.

‘‘කතමෙ [Pg.288] ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා වාචාය පහාතබ්බා, නො කායෙන? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අකුසලං ආපන්නො හොති කිඤ්චි දෙසං වාචාය. තමෙනං අනුවිච්ච විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී එවමාහංසු – ‘ආයස්මා ඛො අකුසලං ආපන්නො කිඤ්චි දෙසං වාචාය. සාධු වතායස්මා වචීදුච්චරිතං පහාය වචීසුචරිතං භාවෙතූ’ති. සො අනුවිච්ච විඤ්ඤූහි සබ්‍රහ්මචාරීහි වුච්චමානො වචීදුච්චරිතං පහාය වචීසුචරිතං භාවෙති. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ධම්මා වාචාය පහාතබ්බා, නො කායෙන.

“And what, monks, are the phenomena that are to be abandoned by speech, not by the body? Here, monks, a bhikkhu has fallen into some unwholesome group of offenses by way of speech. His wise fellow practitioners, having investigated, say to him: ‘The venerable one has indeed fallen into some unwholesome group of offenses by way of speech. It would be good, venerable sir, if you were to abandon verbal misconduct and develop verbal good conduct.’ Being spoken to thus by his wise fellow practitioners who have investigated, he abandons verbal misconduct and develops verbal good conduct. These, monks, are called the phenomena that are to be abandoned by speech, not by the body.

‘‘කතමෙ ච, භික්ඛවෙ, ධම්මා නෙව කායෙන පහාතබ්බා නො වාචාය, පඤ්ඤාය දිස්වා පහාතබ්බා? ලොභො, භික්ඛවෙ, නෙව කායෙන පහාතබ්බො නො වාචාය, පඤ්ඤාය දිස්වා පහාතබ්බො. දොසො, භික්ඛවෙ…පෙ… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො … මච්ඡරියං, භික්ඛවෙ, නෙව කායෙන පහාතබ්බං නො වාචාය, පඤ්ඤාය දිස්වා පහාතබ්බං.

“And what, monks, are the phenomena that are to be abandoned neither by the body nor by speech, but are to be abandoned by seeing with wisdom? Greed, monks, is to be abandoned neither by the body nor by speech, but is to be abandoned by seeing with wisdom. Hatred, monks… delusion… anger… resentment… denigration… spiteful rivalry… stinginess, monks, is to be abandoned neither by the body nor by speech, but is to be abandoned by seeing with wisdom.

‘‘පාපිකා, භික්ඛවෙ, ඉස්සා නෙව කායෙන පහාතබ්බා නො වාචාය, පඤ්ඤාය දිස්වා පහාතබ්බා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පාපිකා ඉස්සා? ඉධ, භික්ඛවෙ, ඉජ්ඣති ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා. තත්‍රාඤ්ඤතරස්ස දාසස්ස වා උපවාසස්ස වා එවං හොති – ‘අහො වතිමස්ස ගහපතිස්ස වා ගහපතිපුත්තස්ස වා න ඉජ්ඣෙය්‍ය ධනෙන වා ධඤ්ඤෙන වා රජතෙන වා ජාතරූපෙන වා’ති. සමණො වා පන බ්‍රාහ්මණො වා ලාභී හොති චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං. තත්‍රාඤ්ඤතරස්ස සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා එවං හොති – ‘අහො වත අයමායස්මා න ලාභී අස්ස චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’න්ති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පාපිකා ඉස්සා.

“Evil envy, monks, is to be abandoned neither by the body nor by speech, but is to be abandoned by seeing with wisdom. And what, monks, is evil envy? Here, monks, a householder or a householder’s son prospers with wealth, grain, silver, or gold. Therein, a certain slave or dependent thinks: ‘Oh, may this householder or householder’s son not prosper with wealth, grain, silver, or gold!’ Or a recluse or brahmin is an obtainer of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. Therein, a certain recluse or brahmin thinks: ‘Oh, may this venerable one not be an obtainer of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick!’ This, monks, is called evil envy.

‘‘පාපිකා, භික්ඛවෙ, ඉච්ඡා නෙව කායෙන පහාතබ්බා නො වාචාය, පඤ්ඤාය දිස්වා පහාතබ්බා. කතමා ච, භික්ඛවෙ, පාපිකා ඉච්ඡා? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අස්සද්ධො සමානො ‘සද්ධොති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; දුස්සීලො සමානො ‘සීලවාති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; අප්පස්සුතො සමානො ‘බහුස්සුතොති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; සඞ්ගණිකාරාමො සමානො ‘පවිවිත්තොති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; කුසීතො සමානො ‘ආරද්ධවීරියොති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; මුට්ඨස්සති සමානො ‘උපට්ඨිතස්සතීති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; අසමාහිතො සමානො ‘සමාහිතොති මං [Pg.289] ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; දුප්පඤ්ඤො සමානො ‘පඤ්ඤවාති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති; අඛීණාසවො සමානො ‘ඛීණාසවොති මං ජානෙය්‍යු’න්ති ඉච්ඡති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, පාපිකා ඉච්ඡා. ඉමෙ වුච්චන්ති, භික්ඛවෙ, ධම්මා නෙව කායෙන පහාතබ්බා නො වාචාය, පඤ්ඤාය දිස්වා පහාතබ්බා.

“Evil desire, monks, is to be abandoned neither by the body nor by speech, but is to be abandoned by seeing with wisdom. And what, monks, is evil desire? Here, monks, a certain person, being without faith, desires: ‘May they know me as one with faith!’ Being immoral, he desires: ‘May they know me as virtuous!’ Being of little learning, he desires: ‘May they know me as very learned!’ Delighting in company, he desires: ‘May they know me as secluded!’ Being lazy, he desires: ‘May they know me as energetic!’ Being of lapsed mindfulness, he desires: ‘May they know me as one whose mindfulness is established!’ Being unconcentrated, he desires: ‘May they know me as concentrated!’ Being unwise, he desires: ‘May they know me as wise!’ Not being one whose taints are destroyed, he desires: ‘May they know me as one whose taints are destroyed!’ This, monks, is called evil desire. These, monks, are called the phenomena that are to be abandoned neither by the body nor by speech, but are to be abandoned by seeing with wisdom.

‘‘තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං ලොභො අභිභුය්‍ය ඉරියති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය ඉරියති. සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො අභිභුය්‍ය ඉරියති; නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය ඉරියතී’ති.

“If, monks, greed arises having overcome that bhikkhu, or hatred… delusion… anger… resentment… denigration… spiteful rivalry… stinginess… evil envy… or evil desire arises having overcome him, he should be understood thus: ‘This venerable one does not understand in such a way that for one who understands, greed does not arise; that is why greed arises having overcome this venerable one. This venerable one does not understand in such a way that for one who understands, hatred… delusion… anger… resentment… denigration… spiteful rivalry… stinginess… evil envy… or evil desire does not arise; that is why evil desire arises having overcome this venerable one.’”

‘‘තඤ්චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුං ලොභො නාභිභුය්‍ය ඉරියති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය ඉරියති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො නාභිභුය්‍ය ඉරියති; තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො … උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය ඉරියතී’’’ති. තතියං.

“If, monks, greed does not arise having overcome that bhikkhu, or hatred… delusion… anger… resentment… denigration… spiteful rivalry… stinginess… evil envy… or evil desire does not arise having overcome him, he should be understood thus: ‘This venerable one understands in such a way that for one who understands, greed does not arise; that is why greed does not arise having overcome this venerable one. This venerable one understands in such a way that for one who understands, hatred… delusion… anger… resentment… denigration… spiteful rivalry… stinginess… evil envy… or evil desire does not arise; that is why evil desire does not arise having overcome this venerable one.’” The third.

4. මහාචුන්දසුත්තං

4. The Mahācunda Sutta

24. එකං සමයං ආයස්මා මහාචුන්දො චෙතීසු විහරති සහජාතියං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාචුන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාචුන්දො එතදවොච –

24. At one time, the Venerable Mahācunda was dwelling in Ceti at Sahajāti. There, the Venerable Mahācunda addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus!” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Mahācunda. The Venerable Mahācunda said this:

‘‘ඤාණවාදං, ආවුසො, භික්ඛු වදමානො – ‘ජානාමිමං ධම්මං, පස්සාමිමං ධම්ම’න්ති. තඤ්චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො [Pg.290] … කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති; නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’ති.

“Friends, when a bhikkhu makes a claim to knowledge, saying: ‘I know this Dhamma, I see this Dhamma’—but if greed overcomes and remains in that bhikkhu, or hatred… or delusion… or anger… or resentment… or denigration… or spiteful rivalry… or stinginess… or evil envy… or evil desire overcomes and remains in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one does not understand in such a way that for one who understands, greed does not arise; that is why greed overcomes and remains in this venerable one. This venerable one does not understand in such a way that for one who understands, hatred… or delusion… or anger… or resentment… or denigration… or spiteful rivalry… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not arise; that is why evil desire overcomes and remains in this venerable one.’”

‘‘භාවනාවාදං, ආවුසො, භික්ඛු වදමානො – ‘භාවිතකායොම්හි භාවිතසීලො භාවිතචිත්තො භාවිතපඤ්ඤො’ති. තඤ්චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති; නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො … මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’ති.

“Friends, when a bhikkhu makes a claim to development, saying: ‘I am one with a developed body, developed virtue, developed mind, and developed wisdom’—but if greed overcomes and remains in that bhikkhu, or hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire overcomes and remains in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one does not know in such a way that for one who knows, greed does not arise; for that is why greed overcomes and remains in this venerable one. This venerable one does not know in such a way that for one who knows, hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not arise; for that is why evil desire overcomes and remains in this venerable one.’”

‘‘ඤාණවාදඤ්ච, ආවුසො, භික්ඛු වදමානො භාවනාවාදඤ්ච – ‘ජානාමිමං ධම්මං, පස්සාමිමං ධම්මං, භාවිතකායොම්හි භාවිතසීලො භාවිතචිත්තො භාවිතපඤ්ඤො’ති. තඤ්චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති; නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’ති.

“Friends, when a bhikkhu makes a claim to knowledge and a claim to development, saying: ‘I know this Dhamma, I see this Dhamma; I am one with a developed body, developed virtue, developed mind, and developed wisdom’—but if greed overcomes and remains in that bhikkhu, or hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire overcomes and remains in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one does not know in such a way that for one who knows, greed does not arise; for that is why greed overcomes and remains in this venerable one. This venerable one does not know in such a way that for one who knows, hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not arise; for that is why evil desire overcomes and remains in this venerable one.’”

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.291], ආවුසො, පුරිසො දලිද්දොව සමානො අඩ්ඪවාදං වදෙය්‍ය, අධනොව සමානො ධනවාවාදං වදෙය්‍ය, අභොගොව සමානො භොගවාවාදං වදෙය්‍ය. සො කිස්මිඤ්චිදෙව ධනකරණීයෙ සමුප්පන්නෙ න සක්කුණෙය්‍ය උපනීහාතුං ධනං වා ධඤ්ඤං වා රජතං වා ජාතරූපං වා. තමෙනං එවං ජානෙය්‍යුං – ‘දලිද්දොව අයමායස්මා සමානො අඩ්ඪවාදං වදෙති, අධනොව අයමායස්මා සමානො ධනවාවාදං වදෙති, අභොගවාව අයමායස්මා සමානො භොගවාවාදං වදෙති. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි අයමායස්මා කිස්මිඤ්චිදෙව ධනකරණීයෙ සමුප්පන්නෙ න සක්කොති උපනීහාතුං ධනං වා ධඤ්ඤං වා රජතං වා ජාතරූපං වා’ති.

“Just as, friends, a man who is poor might claim to be rich, or a man without wealth might claim to be wealthy, or a man without possessions might claim to be opulent. When some matter arises requiring wealth, he would be unable to bring forth wealth, or grain, or silver, or gold. Then they would know him thus: ‘This man, though poor, claims to be rich; this man, though without wealth, claims to be wealthy; this man, though without possessions, claims to be opulent. For what reason? Because when some matter arises requiring wealth, this man is unable to bring forth wealth, or grain, or silver, or gold.’”

‘‘එවමෙවං ඛො, ආවුසො, ඤාණවාදඤ්ච භික්ඛු වදමානො භාවනාවාදඤ්ච – ‘ජානාමිමං ධම්මං, පස්සාමිමං ධම්මං, භාවිතකායොම්හි භාවිතසීලො භාවිතචිත්තො භාවිතපඤ්ඤො’ති. තං චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො අභිභුය්‍ය තිට්ඨති; නායමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා … පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා අභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’ති.

“In the very same way, friends, when a bhikkhu makes a claim to knowledge and a claim to development, saying: ‘I know this Dhamma, I see this Dhamma; I am one with a developed body, developed virtue, developed mind, and developed wisdom’—but if greed overcomes and remains in that bhikkhu, or hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire overcomes and remains in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one does not know in such a way that for one who knows, greed does not arise; for that is why greed overcomes and remains in this venerable one. This venerable one does not know in such a way that for one who knows, hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not arise; for that is why evil desire overcomes and remains in this venerable one.’”

‘‘ඤාණවාදං, ආවුසො, භික්ඛු වදමානො – ‘ජානාමිමං ධම්මං, පස්සාමිමං ධම්ම’න්ති. තඤ්චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘අයමායස්මා තථා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති; තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’ති.

“Friends, when a bhikkhu makes a claim to knowledge, saying: ‘I know this Dhamma, I see this Dhamma’—and if greed does not overcome and remain in that bhikkhu, and if hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not overcome and remain in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one knows in such a way that for one who knows, greed does not arise; for that is why greed does not overcome and remain in this venerable one. This venerable one knows in such a way that for one who knows, hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not arise; for that is why evil desire does not overcome and remain in this venerable one.’”

‘‘භාවනාවාදං[Pg.292], ආවුසො, භික්ඛු වදමානො – ‘භාවිතකායොම්හි භාවිතසීලො භාවිතචිත්තො භාවිතපඤ්ඤො’ති. තඤ්චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති; තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’ති.

“Friends, when a bhikkhu makes a claim to development, saying: ‘I have a developed body, developed virtue, a developed mind, and developed wisdom’—and if greed does not overcome and remain in that bhikkhu, and if hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not overcome and remain in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one knows in such a way that for one who knows, greed does not arise; for that is why greed does not overcome and remain in this venerable one. This venerable one knows in such a way that for one who knows, hatred… or delusion… or anger… or enmity… or denigration… or contempt… or stinginess… or evil envy… or evil desire does not arise; for that is why evil desire does not overcome and remain in this venerable one.’”

‘‘ඤාණවාදඤ්ච, ආවුසො, භික්ඛු වදමානො භාවනාවාදඤ්ච – ‘ජානාමිමං ධම්මං, පස්සාමිමං ධම්මං, භාවිතකායොම්හි භාවිතසීලො භාවිතචිත්තො භාවිතපඤ්ඤො’ති. තඤ්චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති; තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො දොසො හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’ති.

Friends, when a bhikkhu speaks of knowledge and of cultivation, saying: ‘I know this Dhamma, I see this Dhamma; I have a developed body, developed virtue, a developed mind, and developed wisdom’—and if greed does not overcome and persist in that bhikkhu, nor hatred… nor delusion… nor anger… nor enmity… nor contempt… nor rivalry… nor stinginess… nor evil envy… nor evil desire overcomes and persists in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one knows in such a way that for one who knows thus, greed does not arise; for that reason, greed does not overcome and persist in this venerable one. This venerable one knows in such a way that for one who knows thus, hatred does not arise… nor delusion… nor anger… nor enmity… nor contempt… nor rivalry… nor stinginess… nor evil envy… nor evil desire does not arise; for that reason, evil desire does not overcome and persist in this venerable one.’

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො අඩ්ඪොව සමානො අඩ්ඪවාදං වදෙය්‍ය, ධනවාව සමානො ධනවාවාදං වදෙය්‍ය, භොගවාව සමානො භොගවාවාදං වදෙය්‍ය. සො කිස්මිඤ්චිදෙව ධනකරණීයෙ සමුප්පන්නෙ සක්කුණෙය්‍ය උපනීහාතුං ධනං වා ධඤ්ඤං වා රජතං වා ජාතරූපං වා. තමෙනං එවං ජානෙය්‍යුං – ‘අඩ්ඪොව අයමායස්මා සමානො අඩ්ඪවාදං වදෙති, ධනවාව අයමායස්මා සමානො ධනවාවාදං වදෙති, භොගවාව අයමායස්මා සමානො භොගවාවාදං වදෙති. තං කිස්ස හෙතු? තථා හි අයමායස්මා කිස්මිඤ්චිදෙව ධනකරණීයෙ සමුප්පන්නෙ සක්කොති උපනීහාතුං ධනං වා ධඤ්ඤං වා රජතං වා ජාතරූපං වා’ති.

Friends, just as a man who is affluent might speak of affluence, one who is wealthy might speak of wealth, and one who is opulent might speak of opulence. If some business to be done with wealth were to arise, he would be able to supply wealth, or grain, or silver, or gold. They would know him thus: ‘This venerable one, being affluent, speaks of affluence; this venerable one, being wealthy, speaks of wealth; this venerable one, being opulent, speaks of opulence. For what reason? Because this venerable one is able to supply wealth, or grain, or silver, or gold whenever some business to be done with wealth arises.’

එවමෙවං [Pg.293] ඛො, ආවුසො, ඤාණවාදඤ්ච භික්ඛු වදමානො භාවනාවාදඤ්ච – ‘ජානාමිමං ධම්මං, පස්සාමිමං ධම්මං, භාවිතකායොම්හි භාවිතසීලො භාවිතචිත්තො භාවිතපඤ්ඤො’ති. තඤ්චෙ, ආවුසො, භික්ඛුං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, දොසො… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති, සො එවමස්ස වෙදිතබ්බො – ‘තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො ලොභො න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං ලොභො නාභිභුය්‍ය තිට්ඨති; තථා අයමායස්මා පජානාති යථා පජානතො දොසො න හොති… මොහො… කොධො… උපනාහො… මක්ඛො… පළාසො… මච්ඡරියං… පාපිකා ඉස්සා… පාපිකා ඉච්ඡා න හොති, තථාහිමං ආයස්මන්තං පාපිකා ඉච්ඡා නාභිභුය්‍ය තිට්ඨතී’’’ති. චතුත්ථං.

In this very same way, friends, when a bhikkhu speaks of knowledge and of cultivation, saying: ‘I know this Dhamma, I see this Dhamma; I have a developed body, developed virtue, a developed mind, and developed wisdom’—and if greed does not overcome and persist in that bhikkhu, nor hatred… nor delusion… nor anger… nor enmity… nor contempt… nor rivalry… nor stinginess… nor evil envy… nor evil desire overcomes and persists in him, then he should be understood thus: ‘This venerable one knows in such a way that for one who knows thus, greed does not arise; for that reason, greed does not overcome and persist in this venerable one. This venerable one knows in such a way that for one who knows thus, hatred does not arise… nor delusion… nor anger… nor enmity… nor contempt… nor rivalry… nor stinginess… nor evil envy… nor evil desire does not arise; for that reason, evil desire does not overcome and persist in this venerable one.’ The fourth.

5. කසිණසුත්තං

5. The Kasiṇa Sutta

25. ‘‘දසයිමානි, භික්ඛවෙ, කසිණායතනානි. කතමානි දස? පථවීකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධං අධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං; ආපොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති…පෙ… තෙජොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… වායොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… නීලකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… පීතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ලොහිතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ඔදාතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ආකාසකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… විඤ්ඤාණකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධං අධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස කසිණායතනානී’’ති. පඤ්චමං.

25. “Bhikkhus, there are these ten kasiṇa bases. What ten? One perceives the earth kasiṇa above, below, and across, as non-dual and immeasurable. One perceives the water kasiṇa… the fire kasiṇa… the air kasiṇa… the blue kasiṇa… the yellow kasiṇa… the red kasiṇa… the white kasiṇa… the space kasiṇa… one perceives the consciousness kasiṇa above, below, and across, as non-dual and immeasurable. These, indeed, bhikkhus, are the ten kasiṇa bases.” Fifth.

6. කාළීසුත්තං

6. The Kāḷī Sutta

26. එකං සමයං ආයස්මා මහාකච්චානො අවන්තීසු විහරති කුරරඝරෙ පවත්තෙ පබ්බතෙ. අථ ඛො කාළී උපාසිකා කුරරඝරිකා යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො කාළී උපාසිකා [Pg.294] කුරරඝරිකා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොච – ‘‘වුත්තමිදං, භන්තෙ, භගවතා කුමාරිපඤ්හෙසු –

26. At one time the Venerable Mahākaccāna was dwelling among the Avantis at Kuraraghara on the Pavatta mountain. Then the female lay follower Kāḷī of Kuraraghara approached the Venerable Mahākaccāna, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the female lay follower Kāḷī of Kuraraghara said to the Venerable Mahākaccāna: “Venerable sir, this was stated by the Blessed One in the Questions of the Maiden:”

‘අත්ථස්ස පත්තිං හදයස්ස සන්තිං,ජෙත්වාන සෙනං පියසාතරූපං;

එකොහං ඣායං සුඛමනුබොධිං,තස්මා ජනෙන න කරොමි සක්ඛිං ;

සක්ඛී න සම්පජ්ජති කෙනචි මෙ’ති.

“‘Having conquered the army of pleasant and agreeable forms, meditating alone, I have awakened to happiness: the attainment of the goal, the peace of the heart. Therefore, I do not form an intimacy with people; no intimacy is established for me with anyone.’”

‘‘ඉමස්ස ඛො, භන්තෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති?

“Venerable sir, how is the meaning of this, which was spoken in brief by the Blessed One, to be understood in detail?”

‘‘පථවීකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා ‘අත්ථො’ති අභිනිබ්බත්තෙසුං. යාවතා ඛො, භගිනි, පථවීකසිණසමාපත්තිපරමතා, තදභිඤ්ඤාසි භගවා. තදභිඤ්ඤාය භගවා අස්සාදමද්දස ආදීනවමද්දස නිස්සරණමද්දස මග්ගාමග්ගඤාණදස්සනමද්දස. තස්ස අස්සාදදස්සනහෙතු ආදීනවදස්සනහෙතු නිස්සරණදස්සනහෙතු මග්ගාමග්ගඤාණදස්සනහෙතු අත්ථස්ස පත්ති හදයස්ස සන්ති විදිතා හොති.

“Sister, some ascetics and brahmins have regarded the supreme attainment of the earth kasiṇa as the goal. The Blessed One directly knew the full extent of the supremacy of the earth kasiṇa attainment. Having directly known it, the Blessed One saw its gratification, its danger, and the escape from it; he saw the knowledge and vision of the path and not-path. Because he saw its gratification, its danger, and the escape, and because he saw the knowledge and vision of the path and not-path, the attainment of the goal and the peace of heart became known to him.

‘‘ආපොකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි…පෙ… තෙජොකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි… වායොකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි… නීලකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි… පීතකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි… ලොහිතකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි… ඔදාතකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි… ආකාසකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි… විඤ්ඤාණකසිණසමාපත්තිපරමා ඛො, භගිනි, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා ‘අත්ථො’ති අභිනිබ්බත්තෙසුං. යාවතා ඛො, භගිනි, විඤ්ඤාණකසිණසමාපත්තිපරමතා, තදභිඤ්ඤාසි භගවා. තදභිඤ්ඤාය භගවා අස්සාදමද්දස ආදීනවමද්දස නිස්සරණමද්දස මග්ගාමග්ගඤාණදස්සනමද්දස. තස්ස අස්සාදදස්සනහෙතු ආදීනවදස්සනහෙතු නිස්සරණදස්සනහෙතු මග්ගාමග්ගඤාණදස්සනහෙතු අත්ථස්ස පත්ති හදයස්ස සන්ති විදිතා හොති. ඉති ඛො, භගිනි, යං තං වුත්තං භගවතා කුමාරිපඤ්හෙසු –

“Sister, some ascetics and brahmins have produced the supreme attainment of the water kasiṇa, thinking, ‘This is the goal.’… the supreme attainment of the fire kasiṇa… the supreme attainment of the air kasiṇa… the supreme attainment of the blue kasiṇa… the supreme attainment of the yellow kasiṇa… the supreme attainment of the red kasiṇa… the supreme attainment of the white kasiṇa… the supreme attainment of the space kasiṇa… some ascetics and brahmins have produced the supreme attainment of the consciousness kasiṇa, thinking, ‘This is the goal.’ The Blessed One directly knew the full extent of the supremacy of the consciousness kasiṇa attainment. Having directly known it, the Blessed One saw its gratification, its danger, and the escape from it; he saw the knowledge and vision of the path and not-path. Because he saw its gratification, its danger, and the escape, and because he saw the knowledge and vision of the path and not-path, the attainment of the goal and the peace of heart became known to him. Thus, sister, what was said by the Blessed One in the Questions of the Maiden is as follows:”

‘අත්ථස්ස [Pg.295] පත්තිං හදයස්ස සන්තිං,ජෙත්වාන සෙනං පියසාතරූපං;

එකොහං ඣායං සුඛමනුබොධිං,තස්මා ජනෙන න කරොමි සක්ඛිං;

සක්ඛී න සම්පජ්ජති කෙනචි මෙ’ති.

“‘Having conquered the army of pleasant and agreeable forms, meditating alone, I have awakened to happiness: the attainment of the goal, the peace of the heart. Therefore, I do not form an intimacy with people; no intimacy is established for me with anyone.’”

‘‘ඉමස්ස ඛො, භගිනි, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති. ඡට්ඨං.

“Sister, this is how the meaning of that brief statement spoken by the Blessed One is to be understood in detail.” Sixth.

7. පඨමමහාපඤ්හාසුත්තං

7. The First Discourse on the Great Questions

27. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලා භික්ඛූ පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිංසු. අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අතිප්පගො ඛො තාව සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිතුං; යංනූන මයං යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාමා’’ති.

27. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Then a number of bhikkhus, having dressed in the morning, took their bowls and robes and entered Sāvatthī for almsfood. Then this thought occurred to those bhikkhus: ‘It is still too early to wander for almsfood in Sāvatthī. What if we were to approach the park of the wanderers of other sects?’”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො තෙ භික්ඛූ තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එතදවොචුං –

Then those bhikkhus approached the park of the wanderers of other sects. Having approached, they exchanged joyful greetings with those wanderers of other sects. Having concluded the joyful and memorable talk, they sat down to one side. To those bhikkhus who were seated to one side, those wanderers of other sects said this:

‘‘සමණො, ආවුසො, ගොතමො සාවකානං එවං ධම්මං දෙසෙති – ‘එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, සබ්බං ධම්මං අභිජානාථ, සබ්බං ධම්මං අභිඤ්ඤාය විහරථා’ති; මයම්පි ඛො, ආවුසො, සාවකානං එවං ධම්මං දෙසෙම – ‘එථ තුම්හෙ, ආවුසො, සබ්බං ධම්මං අභිජානාථ, සබ්බං ධම්මං අභිඤ්ඤාය විහරථා’ති. ඉධ නො, ආවුසො, කො විසෙසො කො අධිප්පයාසො කිං නානාකරණං සමණස්ස වා ගොතමස්ස අම්හාකං වා, යදිදං ධම්මදෙසනාය වා ධම්මදෙසනං අනුසාසනියා වා අනුසාසනි’’න්ති?

“‘Friends, the ascetic Gotama teaches the Dhamma to his disciples thus: “Come, bhikkhus, directly know all things; dwell having directly known all things.” We too, friends, teach the Dhamma to our disciples thus: “Come, friends, directly know all things; dwell having directly known all things.” Herein, friends, what is the distinction, what is the superiority, what is the difference between the ascetic Gotama and us, that is, regarding the teaching of the Dhamma or the instruction?’”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං භාසිතං නෙව අභිනන්දිංසු නප්පටික්කොසිංසු. අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා [Pg.296] පක්කමිංසු – ‘‘භගවතො සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානිස්සාමා’’ති.

Then those bhikkhus neither delighted in the statement of those wanderers of other sects nor did they reject it. Not delighting in it and not rejecting it, they rose from their seats and departed, thinking, ‘We shall know the meaning of this statement in the presence of the Blessed One.’”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිත්වා පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

Then those bhikkhus, having wandered for almsfood in Sāvatthī and returned from the alms round after the meal, approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Blessed One:

‘‘ඉධ මයං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය සාවත්ථිං පිණ්ඩාය පවිසිම්හා. තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අතිප්පගො ඛො තාව සාවත්ථියං පිණ්ඩාය චරිතුං; යංනූන මයං යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාමා’ති. අථ ඛො මයං, භන්තෙ, යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමිම්හා; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං සම්මොදිම්හා. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිම්හා. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො, භන්තෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අම්හෙ එතදවොචුං –

“Venerable sir, today in the morning, having dressed, we took our bowls and robes and entered Sāvatthī for almsfood. To us, venerable sir, this thought occurred: ‘It is still too early to wander in Sāvatthī for almsfood. What if we were to approach the park of the wanderers of other sects?’ Then, venerable sir, we approached the park of the wanderers of other sects. Having approached, we exchanged joyful greetings with those wanderers of other sects. Having concluded the joyful and memorable talk, we sat down to one side. To us who were seated to one side, venerable sir, the wanderers of other sects said this:

‘සමණො, ආවුසො, ගොතමො සාවකානං එවං ධම්මං දෙසෙති – එථ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, සබ්බං ධම්මං අභිජානාථ, සබ්බං ධම්මං අභිඤ්ඤාය විහරථාති; මයම්පි ඛො, ආවුසො, සාවකානං එවං ධම්මං දෙසෙම – එථ තුම්හෙ, ආවුසො, සබ්බං ධම්මං අභිජානාථ, සබ්බං ධම්මං අභිඤ්ඤාය විහරථාති. ඉධ නො, ආවුසො, කො විසෙසො කො අධිප්පයාසො කිං නානාකරණං සමණස්ස වා ගොතමස්ස අම්හාකං වා, යදිදං ධම්මදෙසනාය වා ධම්මදෙසනං අනුසාසනියා වා අනුසාසනි’න්ති?

‘“Friends, the ascetic Gotama teaches the Dhamma to his disciples thus: ‘Come, bhikkhus, directly know all things; dwell having directly known all things.’ We too, friends, teach the Dhamma to our disciples thus: ‘Come, friends, directly know all things; dwell having directly known all things.’ Herein, friends, what is the distinction, what is the superiority, what is the difference between the ascetic Gotama and us, that is, regarding the teaching of the Dhamma or the instruction?”’

‘‘අථ ඛො මයං, භන්තෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං භාසිතං නෙව අභිනන්දිම්හා නප්පටික්කොසිම්හා. අනභිනන්දිත්වා අප්පටික්කොසිත්වා උට්ඨායාසනා පක්කමිම්හා – ‘භගවතො සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානිස්සාමා’’’ති.

“Then, venerable sir, we neither delighted in the statement of those wanderers of other sects nor did we reject it. Not delighting in it and not rejecting it, we rose from our seats and departed, thinking, ‘We shall know the meaning of this statement in the presence of the Blessed One.’”

‘‘එවංවාදිනො, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවමස්සු වචනීයා – ‘එකො, ආවුසො, පඤ්හො එකො උද්දෙසො එකං වෙය්‍යාකරණං, ද්වෙ පඤ්හා ද්වෙ උද්දෙසා ද්වෙ වෙය්‍යාකරණානි, තයො පඤ්හා තයො උද්දෙසා තීණි වෙය්‍යාකරණානි, චත්තාරො පඤ්හා චත්තාරො උද්දෙසා චත්තාරි වෙය්‍යාකරණානි, පඤ්ච පඤ්හා පඤ්චුද්දෙසා පඤ්ච වෙය්‍යාකරණානි, ඡ [Pg.297] පඤ්හා ඡ උද්දෙසා ඡ වෙය්‍යාකරණානි, සත්ත පඤ්හා සත්තුද්දෙසා සත්ත වෙය්‍යාකරණානි, අට්ඨ පඤ්හා අට්ඨුද්දෙසා අට්ඨ වෙය්‍යාකරණානි, නව පඤ්හා නවුද්දෙසා නව වෙය්‍යාකරණානි, දස පඤ්හා දසුද්දෙසා දස වෙය්‍යාකරණානී’ති. එවං පුට්ඨා, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා න චෙව සම්පායිස්සන්ති, උත්තරි ච විඝාතං ආපජ්ජිස්සන්ති. තං කිස්ස හෙතු? යථා තං, භික්ඛවෙ, අවිසයස්මිං. නාහං තං, භික්ඛවෙ, පස්සාමි සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ සබ්‍රහ්මකෙ සස්සමණබ්‍රාහ්මණියා පජාය සදෙවමනුස්සාය යො ඉමෙසං පඤ්හානං වෙය්‍යාකරණෙන චිත්තං ආරාධෙය්‍ය, අඤ්ඤත්‍ර තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඉතො වා පන සුත්වා.

‘Bhikkhus, wanderers of other sects who speak thus should be spoken to thus: “Friends, there is one question, one brief statement, one explanation; two questions, two brief statements, two explanations; three questions, three brief statements, three explanations; four questions, four brief statements, four explanations; five questions, five brief statements, five explanations; six questions, six brief statements, six explanations; seven questions, seven brief statements, seven explanations; eight questions, eight brief statements, eight explanations; nine questions, nine brief statements, nine explanations; ten questions, ten brief statements, ten explanations.” When asked thus, bhikkhus, the wanderers of other sects will be unable to answer, and moreover, will fall into vexation. For what reason? Because, bhikkhus, it is beyond their domain. I do not see, bhikkhus, in this world with its devas, Māra, and Brahmā, in this generation with its ascetics and brahmins, with its devas and humans, anyone who could satisfy the mind with an explanation of these questions, other than the Tathāgata, or a disciple of the Tathāgata, or one who has heard it from here.’

‘‘‘එකො පඤ්හො එකො උද්දෙසො එකං වෙය්‍යාකරණ’න්ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? එකධම්මෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමස්මිං එකධම්මෙ? ‘සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා’ – ඉමස්මිං ඛො, භික්ඛවෙ, එකධම්මෙ භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘එකො පඤ්හො එකො උද්දෙසො එකං වෙය්‍යාකරණ’න්ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘One question, one brief statement, one explanation.’ Indeed, this was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, in regard to one thing, a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In regard to what one thing? ‘All beings are sustained by nutriment.’ It is in regard to this one thing, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘One question, one brief statement, one explanation,’ it was said in reference to this.

‘‘‘ද්වෙ පඤ්හා ද්වෙ උද්දෙසා ද්වෙ වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ද්වීසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු ද්වීසු? නාමෙ ච රූපෙ ච – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, ද්වීසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘ද්වෙ පඤ්හා ද්වෙ උද්දෙසා ද්වෙ වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Two questions, two brief statements, two explanations.’ Indeed, this was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, in regard to two things, a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In regard to which two? Name and form. It is in regard to these two things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Two questions, two brief statements, two explanations,’ it was said in reference to this.

‘‘‘තයො පඤ්හා තයො උද්දෙසා තීණි වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තීසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති[Pg.298]. කතමෙසු තීසු? තීසු වෙදනාසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, තීසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘තයො පඤ්හා තයො උද්දෙසා තීණි වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Three questions, three brief statements, three explanations.’ Indeed, this was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, in regard to three things, a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In regard to which three? The three feelings. It is in regard to these three things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Three questions, three brief statements, three explanations,’ it was said in reference to this.

‘‘‘චත්තාරො පඤ්හා චත්තාරො උද්දෙසා චත්තාරි වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චතූසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු චතූසු? චතූසු ආහාරෙසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, චතූසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘චත්තාරො පඤ්හා චත්තාරො උද්දෙසා චත්තාරි වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Four questions, four brief statements, four explanations.’ Indeed, this was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, in regard to four things, a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In regard to which four? The four kinds of nutriment. It is in regard to these four things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Four questions, four brief statements, four explanations,’ it was said in reference to this.

‘‘‘පඤ්ච පඤ්හා පඤ්චුද්දෙසා පඤ්ච වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? පඤ්චසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු පඤ්චසු? පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, පඤ්චසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘පඤ්ච පඤ්හා පඤ්චුද්දෙසා පඤ්ච වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Five questions, five brief statements, five explanations.’ Indeed, this was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, in regard to five things, a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In regard to which five? The five aggregates subject to clinging. It is in regard to these five things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Five questions, five brief statements, five explanations,’ it was said in reference to this.

‘‘‘ඡ පඤ්හා ඡ උද්දෙසා ඡ වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ඡසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු ඡසු? ඡසු අජ්ඣත්තිකෙසු ආයතනෙසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, ඡසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘ඡ පඤ්හා ඡ උද්දෙසා ඡ වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Six questions, six brief statements, six explanations’—this, indeed, was said. And with reference to what was this said? Bhikkhus, it is in regard to six things that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In which six? In the six internal sense bases. It is in regard to these six things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Six questions, six brief statements, six explanations,’ it was said in reference to this.

‘‘‘සත්ත [Pg.299] පඤ්හා සත්තුද්දෙසා සත්ත වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? සත්තසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු සත්තසු? සත්තසු විඤ්ඤාණට්ඨිතීසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘සත්ත පඤ්හා සත්තුද්දෙසා සත්ත වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Seven questions, seven brief statements, seven explanations’—this, indeed, was said. And in reference to what was this said? Bhikkhus, it is in regard to seven things that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In which seven? In the seven stations of consciousness. It is in regard to these seven things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Seven questions, seven brief statements, seven explanations,’ it was said in reference to this.”

‘‘‘අට්ඨ පඤ්හා අට්ඨුද්දෙසා අට්ඨ වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? අට්ඨසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු අට්ඨසු? අට්ඨසු ලොකධම්මෙසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, අට්ඨසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො…පෙ… දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘අට්ඨ පඤ්හා අට්ඨුද්දෙසා අට්ඨ වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Eight questions, eight brief statements, eight explanations’—this, indeed, was said. And in reference to what was this said? Bhikkhus, it is in regard to eight things that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In which eight? In the eight worldly conditions. It is in regard to these eight things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Eight questions, eight brief statements, eight explanations,’ it was said in reference to this.”

‘‘‘නව පඤ්හා නවුද්දෙසා නව වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? නවසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු නවසු? නවසු සත්තාවාසෙසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, නවසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘නව පඤ්හා නවුද්දෙසා නව වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“‘Nine questions, nine brief statements, nine explanations’—this, indeed, was said. And in reference to what was this said? Bhikkhus, it is in regard to nine things that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In which nine? In the nine abodes of beings. It is in regard to these nine things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Nine questions, nine brief statements, nine explanations,’ it was said in reference to this.”

‘‘‘දස පඤ්හා දසුද්දෙසා දස වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? දසසු, භික්ඛවෙ, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු දසසු? දසසු අකුසලෙසු කම්මපථෙසු – ඉමෙසු ඛො, භික්ඛවෙ, දසසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති[Pg.300]. ‘දස පඤ්හා දසුද්දෙසා දස වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. සත්තමං.

“‘Ten questions, ten brief statements, ten explanations’—this, indeed, was said. And in reference to what was this said? Bhikkhus, it is in regard to ten things that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. In which ten? In the ten unwholesome courses of action. It is in regard to these ten things, bhikkhus, that a bhikkhu—by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having rightly penetrated the true meaning—makes an end of suffering in this very life. When it was said, ‘Ten questions, ten brief statements, ten explanations,’ it was said in reference to this.” The Seventh.

8. දුතියමහාපඤ්හාසුත්තං

8. The Second Discourse on the Great Questions

28. එකං සමයං භගවා කජඞ්ගලායං විහරති වෙළුවනෙ. අථ ඛො සම්බහුලා කජඞ්ගලකා උපාසකා යෙන කජඞ්ගලිකා භික්ඛුනී තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා කජඞ්ගලිකං භික්ඛුනිං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො කජඞ්ගලකා උපාසකා කජඞ්ගලිකං භික්ඛුනිං එතදවොචුං –

28. At one time the Blessed One was dwelling in Kajaṅgalā, in the Bamboo Grove. Then, many lay followers from Kajaṅgalā approached the bhikkhunī Kajaṅgalikā. Having approached and paid homage to the bhikkhunī Kajaṅgalikā, they sat down to one side. Seated to one side, the lay followers from Kajaṅgalā said this to the bhikkhunī Kajaṅgalikā:

‘‘වුත්තමිදං, අය්‍යෙ, භගවතා මහාපඤ්හෙසු – ‘එකො පඤ්හො එකො උද්දෙසො එකං වෙය්‍යාකරණං, ද්වෙ පඤ්හා ද්වෙ උද්දෙසා ද්වෙ වෙය්‍යාකරණානි, තයො පඤ්හා තයො උද්දෙසා තීණි වෙය්‍යාකරණානි, චත්තාරො පඤ්හා චත්තාරො උද්දෙසා චත්තාරි වෙය්‍යාකරණානි, පඤ්ච පඤ්හා පඤ්චුද්දෙසා පඤ්ච වෙය්‍යාකරණානි, ඡ පඤ්හා ඡ උද්දෙසා ඡ වෙය්‍යාකරණානි, සත්ත පඤ්හා සත්තුද්දෙසා සත්ත වෙය්‍යාකරණානි, අට්ඨ පඤ්හා අට්ඨුද්දෙසා අට්ඨ වෙය්‍යාකරණානි, නව පඤ්හා නවුද්දෙසා නව වෙය්‍යාකරණානි, දස පඤ්හා දසුද්දෙසා දස වෙය්‍යාකරණානී’ති. ඉමස්ස නු ඛො, අය්‍යෙ, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස කථං විත්ථාරෙන අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති?

“Venerable lady, this was said by the Blessed One in the Great Questions: ‘One question, one brief statement, one explanation; two questions, two brief statements, two explanations; three questions, three brief statements, three explanations; four questions, four brief statements, four explanations; five questions, five brief statements, five explanations; six questions, six brief statements, six explanations; seven questions, seven brief statements, seven explanations; eight questions, eight brief statements, eight explanations; nine questions, nine brief statements, nine explanations; ten questions, ten brief statements, ten explanations.’ Venerable lady, how is the meaning of this, which was stated in brief by the Blessed One, to be understood in detail?”

‘‘න ඛො පනෙතං, ආවුසො, භගවතො සම්මුඛා සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං, නපි මනොභාවනීයානං භික්ඛූනං සම්මුඛා සුතං සම්මුඛා පටිග්ගහිතං; අපි ච, යථා මෙත්ථ ඛායති තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, අය්‍යෙ’’ති, ඛො කජඞ්ගලකා උපාසකා කජඞ්ගලිකාය භික්ඛුනියා පච්චස්සොසුං. කජඞ්ගලිකා භික්ඛුනී එතදවොච –

‘Indeed, friends, this was not heard by me in the presence of the Blessed One, nor received in his presence. Nor was it heard or received in the presence of the bhikkhus with developed minds. However, listen to how it appears to me in this matter. Pay careful attention, and I will speak.’ ‘So be it, venerable lady,’ the lay followers from Kajaṅgalā replied to the bhikkhunī Kajaṅgalikā. The bhikkhunī Kajaṅgalikā said this:

‘‘‘එකො පඤ්හො එකො උද්දෙසො එකං වෙය්‍යාකරණ’න්ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? එකධම්මෙ, ආවුසො, භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමස්මිං එකධම්මෙ? සබ්බෙ සත්තා ආහාරට්ඨිතිකා – ඉමස්මිං ඛො, ආවුසො, එකධම්මෙ භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ [Pg.301] දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘එකො පඤ්හො එකො උද්දෙසො එකං වෙය්‍යාකරණන්ති, ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘“One question, one summary, one explanation”—indeed, this was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Friends, in regard to one principle, a bhikkhu, by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. In which one principle? “All beings subsist on nutriment.” Indeed, friends, it is in regard to this one principle that a bhikkhu, by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. That which was stated by the Blessed One as, “One question, one summary, one explanation,” was stated in reference to this.

‘‘‘ද්වෙ පඤ්හා ද්වෙ උද්දෙසා ද්වෙ වෙය්‍යාකරණානී’ති ඉති, ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? ද්වීසු, ආවුසො, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු ද්වීසු? නාමෙ ච රූපෙ ච…පෙ… කතමෙසු තීසු? තීසු වෙදනාසු – ඉමෙසු ඛො, ආවුසො, තීසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘තයො පඤ්හා තයො උද්දෙසා තීණි වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘“Two questions, two summaries, and two explanations”—indeed, this was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Friends, in regard to two principles, a bhikkhu, by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. In which two? In name and form... In which three? In the three feelings. Indeed, friends, it is in regard to these three principles that a bhikkhu, by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. That which was stated by the Blessed One as, “Three questions, three summaries, and three explanations,” was stated in reference to this.

‘‘‘චත්තාරො පඤ්හා චත්තාරො උද්දෙසා චත්තාරි වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? චතූසු, ආවුසො, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා සුභාවිතචිත්තො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු චතූසු? චතූසු සතිපට්ඨානෙසු – ඉමෙසු ඛො, ආවුසො, චතූසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා සුභාවිතචිත්තො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘චත්තාරො පඤ්හා චත්තාරො උද්දෙසා චත්තාරි වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘“Four questions, four summaries, and four explanations”—indeed, this was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Friends, in regard to four principles, a bhikkhu with a mind rightly developed, by rightly seeing the limit and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. In which four? In the four foundations of mindfulness. Indeed, friends, it is in regard to these four principles that a bhikkhu with a mind rightly developed, by rightly seeing the limit and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. That which was stated by the Blessed One as, “Four questions, four summaries, and four explanations,” was stated in reference to this.

‘‘‘පඤ්ච පඤ්හා පඤ්චුද්දෙසා පඤ්ච වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? පඤ්චසු, ආවුසො, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා සුභාවිතචිත්තො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු පඤ්චසු? පඤ්චසු ඉන්ද්‍රියෙසු…පෙ… කතමෙසු ඡසු? ඡසු නිස්සරණීයාසු ධාතූසු…පෙ… කතමෙසු සත්තසු? සත්තසු බොජ්ඣඞ්ගෙසු…පෙ… කතමෙසු අට්ඨසු? අට්ඨසු අරියඅට්ඨඞ්ගිකමග්ගෙසු – ඉමෙසු ඛො, ආවුසො, අට්ඨසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා සුභාවිතචිත්තො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘අට්ඨ පඤ්හා අට්ඨුද්දෙසා අට්ඨ වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘“Five questions, five summaries, and five explanations”—indeed, this was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Friends, in regard to five principles, a bhikkhu with a mind rightly developed, by rightly seeing the limit and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. In which five? In the five faculties... In which six? In the six elements of escape... In which seven? In the seven factors of enlightenment... In which eight? In the Noble Eightfold Path. Indeed, friends, it is in regard to these eight principles that a bhikkhu with a mind rightly developed, by rightly seeing the limit and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. That which was stated by the Blessed One as, “Eight questions, eight summaries, and eight explanations,” was stated in reference to this.

‘‘‘නව [Pg.302] පඤ්හා නවුද්දෙසා නව වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? නවසු, ආවුසො, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු නවසු? නවසු සත්තාවාසෙසු – ඉමෙසු ඛො, ආවුසො, නවසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා නිබ්බින්දමානො සම්මා විරජ්ජමානො සම්මා විමුච්චමානො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘නව පඤ්හා නවුද්දෙසා නව වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘“Nine questions, nine summaries, and nine explanations”—indeed, this was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Friends, in regard to nine principles, a bhikkhu, by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. In which nine? In the nine abodes of beings. Indeed, friends, it is in regard to these nine principles that a bhikkhu, by rightly becoming disenchanted, rightly becoming dispassionate, rightly being liberated, rightly seeing the limit, and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. That which was stated by the Blessed One as, “Nine questions, nine summaries, and nine explanations,” was stated in reference to this.’

‘‘‘දස පඤ්හා දසුද්දෙසා දස වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං භගවතා. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? දසසු, ආවුසො, ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා සුභාවිතචිත්තො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. කතමෙසු දසසු? දසසු කුසලෙසු කම්මපථෙසු – ඉමෙසු ඛො, ආවුසො, දසසු ධම්මෙසු භික්ඛු සම්මා සුභාවිතචිත්තො සම්මා පරියන්තදස්සාවී සම්මදත්ථං අභිසමෙච්ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ දුක්ඛස්සන්තකරො හොති. ‘දස පඤ්හා දසුද්දෙසා දස වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉති යං තං වුත්තං භගවතා ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘“Ten questions, ten summaries, and ten explanations”—indeed, this was said by the Blessed One. In reference to what was this said? Friends, in regard to ten principles, a bhikkhu with a mind rightly developed, by rightly seeing the limit and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. In which ten? In the ten wholesome courses of action. Indeed, friends, it is in regard to these ten principles that a bhikkhu with a mind rightly developed, by rightly seeing the limit and having thoroughly understood the true meaning, becomes an ender of suffering in this very life. That which was stated by the Blessed One as, “Ten questions, ten summaries, and ten explanations,” was stated in reference to this.’

‘‘ඉති ඛො, ආවුසො, යං තං වුත්තං භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතාසු මහාපඤ්හාසු – ‘එකො පඤ්හො එකො උද්දෙසො එකං වෙය්‍යාකරණං…පෙ… දස පඤ්හා දසුද්දෙසා දස වෙය්‍යාකරණානී’ති, ඉමස්ස ඛො අහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ආකඞ්ඛමානා ච පන තුම්හෙ, ආවුසො, භගවන්තඤ්ඤෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා වො භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති. ‘‘එවං, අය්‍යෙ’’ති ඛො කජඞ්ගලකා උපාසකා කජඞ්ගලිකාය ඛො භික්ඛුනියා භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා කජඞ්ගලිකං භික්ඛුනිං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො කජඞ්ගලකා උපාසකා යාවතකො අහොසි කජඞ්ගලිකාය භික්ඛුනියා සද්ධිං කථාසල්ලාපො, තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසුං.

‘Thus, friends, of this statement spoken in brief by the Blessed One in the Great Questions—“one question, one summary, and one exposition… ten questions, ten summaries, and ten expositions”—I understand the meaning in detail thus. But if you wish, friends, you should approach the Blessed One himself and ask him about this matter. As the Blessed One explains it to you, so you should remember it.’ ‘Very well, venerable lady,’ replied the lay followers of Kajaṅgala. Delighted and approving of what the bhikkhunī Kajaṅgalikā had said, they rose from their seats, paid homage to the bhikkhunī Kajaṅgalikā, circumambulated her with their right side, and then went to the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the lay followers of Kajaṅgala reported to the Blessed One the entire conversation they had had with the bhikkhunī Kajaṅgalikā.

‘‘සාධු [Pg.303] සාධු, ගහපතයො! පණ්ඩිතා, ගහපතයො, කජඞ්ගලිකා භික්ඛුනී. මහාපඤ්ඤා, ගහපතයො, කජඞ්ගලිකා භික්ඛුනී. මඤ්චෙපි තුම්හෙ, ගහපතයො, උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, අහම්පි චෙතං එවමෙවං බ්‍යාකරෙය්‍යං යථා තං කජඞ්ගලිකාය භික්ඛුනියා බ්‍යාකතං. එසො චෙව තස්ස අත්ථො. එවඤ්ච නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති. අට්ඨමං.

“Good, good, householders! The bhikkhunī Kajaṅgalikā is wise, householders. The bhikkhunī Kajaṅgalikā is of great wisdom, householders. Even if you, householders, were to approach me and ask about this matter, I too would explain it in exactly the same way as it has been explained by the bhikkhunī Kajaṅgalikā. That is indeed its meaning. And thus you should remember it.” Eighth.

9. පඨමකොසලසුත්තං

9. The First Discourse on Kosala

29. ‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, කාසිකොසලා, යාවතා රඤ්ඤො පසෙනදිස්ස කොසලස්ස විජිතං, රාජා තත්ථ පසෙනදි කොසලො අග්ගමක්ඛායති. රඤ්ඤොපි ඛො, භික්ඛවෙ, පසෙනදිස්ස කොසලස්ස අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

29. “Bhikkhus, as far as the Kasi and Kosala countries extend, as far as the domain of King Pasenadi of Kosala reaches, King Pasenadi of Kosala is declared the foremost there. Yet even for King Pasenadi of Kosala, bhikkhus, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, bhikkhus, the learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the foremost; what need is there to speak of the inferior?

‘‘යාවතා, භික්ඛවෙ, චන්දිමසූරියා පරිහරන්ති දිසා භන්ති විරොචමානා, තාව සහස්සධා ලොකො. තස්මිං සහස්සධා ලොකෙ සහස්සං චන්දානං සහස්සං සූරියානං සහස්සං සිනෙරුපබ්බතරාජානං සහස්සං ජම්බුදීපානං සහස්සං අපරගොයානානං සහස්සං උත්තරකුරූනං සහස්සං පුබ්බවිදෙහානං චත්තාරි මහාසමුද්දසහස්සානි චත්තාරි මහාරාජසහස්සානි සහස්සං චාතුමහාරාජිකානං සහස්සං තාවතිංසානං සහස්සං යාමානං සහස්සං තුසිතානං සහස්සං නිම්මානරතීනං සහස්සං පරනිම්මිතවසවත්තීනං සහස්සං බ්‍රහ්මලොකානං. යාවතා, භික්ඛවෙ, සහස්සී ලොකධාතු, මහාබ්‍රහ්මා තත්ථ අග්ගමක්ඛායති. මහාබ්‍රහ්මුනොපි ඛො, භික්ඛවෙ, අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

“Bhikkhus, as far as the moon and sun revolve, shining and being resplendent over the quarters, so far extends the thousandfold world-sphere. In that thousandfold world-sphere, there are a thousand moons, a thousand suns, a thousand Sinerus, kings of mountains, a thousand Jambudīpas, a thousand Aparagoyānas, a thousand Uttarakurus, a thousand Pubbavidehas, four thousand great oceans, four thousand great kings, a thousand realms of the Four Great Kings, a thousand realms of the Tāvatiṃsa devas, a thousand realms of the Yāma devas, a thousand realms of the Tusita devas, a thousand realms of the Nimmānaratī devas, a thousand realms of the Paranimmitavasavattī devas, and a thousand Brahmā worlds. Bhikkhus, as far as this thousandfold world-sphere extends, Mahābrahmā is declared the foremost there. Yet even for Mahābrahmā, bhikkhus, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, bhikkhus, the learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the foremost; what need is there to speak of the inferior?

‘‘හොති සො, භික්ඛවෙ, සමයො යං අයං ලොකො සංවට්ටති. සංවට්ටමානෙ, භික්ඛවෙ, ලොකෙ යෙභුය්‍යෙන සත්තා ආභස්සරසංවත්තනිකා භවන්ති. තෙ තත්ථ හොන්ති මනොමයා පීතිභක්ඛා සයංපභා අන්තලික්ඛෙචරා සුභට්ඨායිනො චිරං දීඝමද්ධානං තිට්ඨන්ති. සංවට්ටමානෙ, භික්ඛවෙ, ලොකෙ ආභස්සරා [Pg.304] දෙවා අග්ගමක්ඛායන්ති. ආභස්සරානම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, දෙවානං අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

“Bhikkhus, there is a time when this world contracts. When the world is contracting, bhikkhus, beings for the most part are reborn in the Ābhassara Brahmā realm. There they are mind-made, feeding on rapture, self-luminous, traveling through the sky, abiding in splendor, and they remain for a very long time. When the world is contracting, bhikkhus, the Ābhassara devas are declared the foremost. Yet even for the Ābhassara devas, bhikkhus, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, bhikkhus, the learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the foremost; what need is there to speak of the inferior?

‘‘දසයිමානි, භික්ඛවෙ, කසිණායතනානි. කතමානි දස? පථවීකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධං අධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං; ආපොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති…පෙ… තෙජොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… වායොකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… නීලකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… පීතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ලොහිතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ඔදාතකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… ආකාසකසිණමෙකො සඤ්ජානාති… විඤ්ඤාණකසිණමෙකො සඤ්ජානාති උද්ධං අධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස කසිණායතනානි.

“Bhikkhus, there are these ten kasiṇa bases. What ten? One perceives the earth kasiṇa: above, below, and across, as non-dual and immeasurable. One perceives the water kasiṇa… one perceives the fire kasiṇa… one perceives the air kasiṇa… one perceives the blue kasiṇa… one perceives the yellow kasiṇa… one perceives the red kasiṇa… one perceives the white kasiṇa… one perceives the space kasiṇa… one perceives the consciousness kasiṇa: above, below, and across, as non-dual and immeasurable. These, bhikkhus, are the ten kasiṇa bases.”

‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං දසන්නං කසිණායතනානං යදිදං විඤ්ඤාණකසිණං එකො සඤ්ජානාති උද්ධං අධො තිරියං අද්වයං අප්පමාණං. එවංසඤ්ඤිනොපි ඛො, භික්ඛවෙ, සන්ති සත්තා. එවංසඤ්ඤීනම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තානං අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

“Bhikkhus, this is the foremost among these ten kasiṇa bases: that one perceives the consciousness kasiṇa above, below, and across, as non-dual and immeasurable. Bhikkhus, there are indeed beings with such a perception. Yet even for beings with such a perception, bhikkhus, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, bhikkhus, the learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the foremost; what need is there to speak of the inferior?”

‘‘අට්ඨිමානි, භික්ඛවෙ, අභිභායතනානි. කතමානි අට්ඨ? අජ්ඣත්තං රූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං පඨමං අභිභායතනං.

“Bhikkhus, there are these eight bases of mastery. What eight? One who is percipient of form internally sees external forms, limited, of beautiful and ugly appearance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the first basis of mastery.”

‘‘අජ්ඣත්තං රූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං දුතියං අභිභායතනං.

“One who is percipient of form internally sees external forms, immeasurable, of beautiful and ugly appearance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the second basis of mastery.”

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පරිත්තානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං තතියං අභිභායතනං.

“One who is not percipient of form internally sees external forms, limited, of beautiful and ugly appearance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the third sphere of mastery.”

‘‘අජ්ඣත්තං [Pg.305] අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති අප්පමාණානි සුවණ්ණදුබ්බණ්ණානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං චතුත්ථං අභිභායතනං.

“One who is not percipient of form internally sees external forms, immeasurable, of beautiful and ugly appearance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the fourth sphere of mastery.”

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති නීලානි නීලවණ්ණානි නීලනිදස්සනානි නීලනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම උමාපුප්ඵං නීලං නීලවණ්ණං නීලනිදස්සනං නීලනිභාසං, සෙය්‍යථා වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං නීලං නීලවණ්ණං නීලනිදස්සනං නීලනිභාසං; එවමෙවං අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති නීලානි නීලවණ්ණානි නීලනිදස්සනානි නීලනිභාසානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං පඤ්චමං අභිභායතනං.

“One who is not percipient of form internally sees external forms that are blue, of blue color, of blue appearance, and of blue radiance. Just as a flax flower is blue, of blue color, of blue appearance, and of blue radiance, or just as a cloth from Bārāṇasī, smooth on both sides, is blue, of blue color, of blue appearance, and of blue radiance; even so, one who is not percipient of form internally sees external forms that are blue, of blue color, of blue appearance, and of blue radiance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the fifth sphere of mastery.”

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පීතානි පීතවණ්ණානි පීතනිදස්සනානි පීතනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම කණිකාරපුප්ඵං පීතං පීතවණ්ණං පීතනිදස්සනං පීතනිභාසං, සෙය්‍යථා වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං පීතං පීතවණ්ණං පීතනිදස්සනං පීතනිභාසං; එවමෙවං අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති පීතානි පීතවණ්ණානි පීතනිදස්සනානි පීතනිභාසානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං ඡට්ඨං අභිභායතනං.

“One who is not percipient of form internally sees external forms that are yellow, of yellow color, of yellow appearance, and of yellow radiance. Just as a kaṇikāra flower is yellow, of yellow color, of yellow appearance, and of yellow radiance, or just as a cloth from Bārāṇasī, smooth on both sides, is yellow, of yellow color, of yellow appearance, and of yellow radiance; even so, one who is not percipient of form internally sees external forms that are yellow, of yellow color, of yellow appearance, and of yellow radiance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the sixth sphere of mastery.”

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ලොහිතකානි ලොහිතකවණ්ණානි ලොහිතකනිදස්සනානි ලොහිතකනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම බන්ධුජීවකපුප්ඵං ලොහිතකං ලොහිතකවණ්ණං ලොහිතකනිදස්සනං ලොහිතකනිභාසං, සෙය්‍යථා වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං ලොහිතකං ලොහිතකවණ්ණං ලොහිතකනිදස්සනං ලොහිතකනිභාසං; එවමෙවං අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ලොහිතකානි ලොහිතකවණ්ණානි ලොහිතකනිදස්සනානි ලොහිතකනිභාසානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං සත්තමං අභිභායතනං.

“One who is not percipient of form internally sees external forms that are red, of red color, of red appearance, and of red radiance. Just as a bandhujīvaka flower is red, of red color, of red appearance, and of red radiance, or just as a cloth from Bārāṇasī, smooth on both sides, is red, of red color, of red appearance, and of red radiance; even so, one who is not percipient of form internally sees external forms that are red, of red color, of red appearance, and of red radiance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the seventh sphere of mastery.”

‘‘අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි. සෙය්‍යථාපි නාම ඔසධිතාරකා ඔදාතා ඔදාතවණ්ණා ඔදාතනිදස්සනා ඔදාතනිභාසා, සෙය්‍යථා [Pg.306] වා පන තං වත්ථං බාරාණසෙය්‍යකං උභතොභාගවිමට්ඨං ඔදාතං ඔදාතවණ්ණං ඔදාතනිදස්සනං ඔදාතනිභාසං; එවමෙවං අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. ඉදං අට්ඨමං අභිභායතනං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, අට්ඨ අභිභායතනානි.

“One who is not percipient of form internally sees external forms that are white, of white color, of white appearance, and of white radiance. Just as the morning star is white, of white color, of white appearance, and of white radiance, or just as a cloth from Bārāṇasī, smooth on both sides, is white, of white color, of white appearance, and of white radiance; even so, one who is not percipient of form internally sees external forms that are white, of white color, of white appearance, and of white radiance. Having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ This is the eighth sphere of mastery. Monks, these are indeed the eight spheres of mastery.”

‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමෙසං අට්ඨන්නං අභිභායතනානං යදිදං අජ්ඣත්තං අරූපසඤ්ඤී එකො බහිද්ධා රූපානි පස්සති ඔදාතානි ඔදාතවණ්ණානි ඔදාතනිදස්සනානි ඔදාතනිභාසානි; ‘තානි අභිභුය්‍ය ජානාමි පස්සාමී’ති, එවංසඤ්ඤී හොති. එවංසඤ්ඤිනොපි ඛො, භික්ඛවෙ, සන්ති සත්තා. එවංසඤ්ඤීනම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තානං අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

“Monks, this is the foremost among these eight spheres of mastery, namely: that one who is not percipient of form internally sees external forms that are white, of white color, of white appearance, and of white radiance; having overcome them, one is percipient thus: ‘I know, I see.’ Monks, there are indeed beings who are percipient in this way. Yet for such percipient beings, monks, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, monks, a learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the highest; what then to say of the inferior?”

‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, පටිපදා. කතමා චතස්සො? දුක්ඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා, දුක්ඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා, සුඛා පටිපදා දන්ධාභිඤ්ඤා, සුඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො පටිපදා.

“Monks, there are these four courses of practice. What four? Painful practice with slow direct knowledge, painful practice with quick direct knowledge, pleasant practice with slow direct knowledge, and pleasant practice with quick direct knowledge. Monks, these are indeed the four courses of practice.”

‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමාසං චතුන්නං පටිපදානං යදිදං සුඛා පටිපදා ඛිප්පාභිඤ්ඤා. එවංපටිපන්නාපි ඛො, භික්ඛවෙ, සන්ති සත්තා. එවංපටිපන්නානම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තානං අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

“Monks, this is the foremost among these four courses of practice, namely, the pleasant practice with quick direct knowledge. Monks, there are indeed beings who have undertaken such a practice. Yet for such beings who have undertaken this practice, monks, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, monks, a learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the highest; what then to say of the inferior?”

‘‘චතස්සො ඉමා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා. කතමා චතස්සො? පරිත්තමෙකො සඤ්ජානාති, මහග්ගතමෙකො සඤ්ජානාති, අප්පමාණමෙකො සඤ්ජානාති, ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනමෙකො සඤ්ජානාති – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, චතස්සො සඤ්ඤා.

“Monks, there are these four perceptions. What four? A certain person perceives the limited; a certain person perceives the exalted; a certain person perceives the immeasurable; and a certain person perceives the base of nothingness as ‘There is nothing.’ Monks, these are indeed the four perceptions.”

‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, ඉමාසං චතුන්නං සඤ්ඤානං යදිදං ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනමෙකො සඤ්ජානාති. එවංසඤ්ඤිනොපි ඛො, භික්ඛවෙ, සන්ති සත්තා. එවංසඤ්ඤීනම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තානං අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

“Monks, this is the foremost among these four perceptions, namely, that a certain person perceives the base of nothingness as ‘There is nothing.’ Monks, there are indeed beings who are percipient in this way. Yet for such percipient beings, monks, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, monks, a learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the highest; what then to say of the inferior?”

‘‘එතදග්ගං[Pg.307], භික්ඛවෙ, බාහිරකානං දිට්ඨිගතානං යදිදං ‘නො චස්සං, නො ච මෙ සියා, න භවිස්සාමි, න මෙ භවිස්සතී’ති. එවංදිට්ඨිනො, භික්ඛවෙ, එතං පාටිකඞ්ඛං – ‘යා චායං භවෙ අප්පටිකුල්‍යතා, සා චස්ස න භවිස්සති; යා චායං භවනිරොධෙ පාටිකුල්‍යතා, සා චස්ස න භවිස්සතී’ති. එවංදිට්ඨිනොපි ඛො, භික්ඛවෙ, සන්ති සත්තා. එවංදිට්ඨීනම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තානං අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

Monks, this is the foremost among the views of outsiders, namely, this view: ‘If I had not existed, nothing would be mine; I will not exist, and nothing will be mine.’ For one with such a view, monks, this is to be expected: that he will not find existence agreeable, and he will not find the cessation of existence disagreeable. Monks, there are indeed beings with such a view. Yet for such beings with this view, monks, there is indeed alteration, there is change. Seeing this, monks, a learned noble disciple becomes disenchanted even with that view. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the highest; what then to say of the inferior?

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පරමත්ථවිසුද්ධිං පඤ්ඤාපෙන්ති. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, පරමත්ථවිසුද්ධිං පඤ්ඤාපෙන්තානං යදිදං සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. තෙ තදභිඤ්ඤාය තස්ස සච්ඡිකිරියාය ධම්මං දෙසෙන්ති. එවංවාදිනොපි ඛො, භික්ඛවෙ, සන්ති සත්තා. එවංවාදීනම්පි ඛො, භික්ඛවෙ, සත්තානං අත්ථෙව අඤ්ඤථත්තං අත්ථි විපරිණාමො. එවං පස්සං, භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො තස්මිම්පි නිබ්බින්දති. තස්මිං නිබ්බින්දන්තො අග්ගෙ විරජ්ජති, පගෙව හීනස්මිං.

“Monks, there are some ascetics and brahmins who proclaim ultimate purity. This, monks, is the foremost among those who proclaim ultimate purity: namely, that by completely transcending the base of nothingness, one attains and abides in the base of neither-perception-nor-non-perception. Having known it through direct knowledge, they teach the Dhamma for its realization. Monks, there are indeed beings who hold such a doctrine. Yet for those beings who hold such a doctrine, monks, there is alteration, there is change. Seeing this, monks, a learned noble disciple becomes disenchanted even with that. Being disenchanted with it, he becomes dispassionate toward the highest; what then to say of the inferior?”

‘‘සන්ති, භික්ඛවෙ, එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා පරමදිට්ඨධම්මනිබ්බානං පඤ්ඤාපෙන්ති. එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, පරමදිට්ඨධම්මනිබ්බානං පඤ්ඤාපෙන්තානං යදිදං ඡන්නං ඵස්සායතනානං සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච අස්සාදඤ්ච ආදීනවඤ්ච නිස්සරණඤ්ච යථාභූතං විදිත්වා අනුපාදා විමොක්ඛො. එවංවාදිං ඛො මං, භික්ඛවෙ, එවමක්ඛායිං එකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා අසතා තුච්ඡා මුසා අභූතෙන අබ්භාචික්ඛන්ති – ‘සමණො ගොතමො න කාමානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤාපෙති, න රූපානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤාපෙති, න වෙදනානං පරිඤ්ඤං පඤ්ඤාපෙතී’ති. කාමානඤ්චාහං, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤං පඤ්ඤාපෙමි, රූපානඤ්ච පරිඤ්ඤං පඤ්ඤාපෙමි, වෙදනානඤ්ච පරිඤ්ඤං පඤ්ඤාපෙමි, දිට්ඨෙව ධම්මෙ නිච්ඡාතො නිබ්බුතො සීතිභූතො අනුපාදා පරිනිබ්බානං පඤ්ඤාපෙමී’’ති. නවමං.

“Monks, there are some ascetics and brahmins who proclaim the ultimate Nibbāna in this very life. This, monks, is the foremost among those who proclaim the ultimate Nibbāna in this very life: namely, the liberation through non-clinging, having understood as they truly are the origin, the cessation, the gratification, the danger, and the escape in regard to the six bases for contact. Monks, when I speak and declare thus, some ascetics and brahmins misrepresent me with what is untrue, void, false, and baseless, saying: ‘The ascetic Gotama does not proclaim the full understanding of sensual pleasures, he does not proclaim the full understanding of forms, he does not proclaim the full understanding of feelings.’ But, monks, I do proclaim the full understanding of sensual pleasures, I do proclaim the full understanding of forms, and I do proclaim the full understanding of feelings. In this very life, being without craving, extinguished, and cooled, I proclaim the final Nibbāna through non-clinging.” The ninth.

10. දුතියකොසලසුත්තං

10. The Second Kosala Sutta

30. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන රාජා පසෙනදි කොසලො උය්‍යොධිකා නිවත්තො හොති විජිතසඞ්ගාමො ලද්ධාධිප්පායො. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන ආරාමො තෙන පායාසි. යාවතිකා යානස්ස භූමි, යානෙන ගන්ත්වා යානා පච්චොරොහිත්වා පත්තිකොව ආරාමං පාවිසි. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ [Pg.308] අබ්භොකාසෙ චඞ්කමන්ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන තෙ භික්ඛූ තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙ භික්ඛූ එතදවොච – ‘‘කහං නු ඛො, භන්තෙ, භගවා එතරහි විහරති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො. දස්සනකාමා හි මයං, භන්තෙ, තං භගවන්තං අරහන්තං සම්මාසම්බුද්ධ’’න්ති. ‘‘එසො, මහාරාජ, විහාරො සංවුතද්වාරො. තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආලින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙහි; විවරිස්සති තෙ භගවා ද්වාර’’න්ති.

30. On one occasion, the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, at Jeta’s Grove, in Anāthapiṇḍika’s monastery. Now at that time, King Pasenadi of Kosala, having conquered in battle and achieved his aim, had returned from a military expedition. Then King Pasenadi of Kosala went to the monastery. He went by vehicle as far as the ground was passable for a vehicle, then dismounted from his vehicle and entered the monastery on foot. Now at that time, a number of monks were walking in the open air. Then King Pasenadi of Kosala approached those monks and, having approached them, said this: “Venerable sirs, where is the Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, dwelling at present? For we desire to see that Blessed One, the Arahant, the Perfectly Enlightened One.” “That, great king, is the dwelling with the closed door. Approach it making little sound and, without hurrying, enter the porch, clear your throat, and knock on the door-bar. The Blessed One will open the door for you.”

අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො යෙන සො විහාරො සංවුතද්වාරො, තෙන අප්පසද්දො උපසඞ්කමිත්වා අතරමානො ආලින්දං පවිසිත්වා උක්කාසිත්වා අග්ගළං ආකොටෙසි. විවරි භගවා ද්වාරං. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො විහාරං පවිසිත්වා භගවතො පාදෙසු සිරසා නිපතිත්වා භගවතො පාදානි මුඛෙන ච පරිචුම්බති පාණීහි ච පරිසම්බාහති නාමඤ්ච සාවෙති – ‘‘රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො; රාජාහං, භන්තෙ, පසෙනදි කොසලො’’ති.

Then King Pasenadi of Kosala approached that dwelling with the closed door, making little sound and, without hurrying, entered the porch, cleared his throat, and knocked on the door-bar. The Blessed One opened the door. Then King Pasenadi of Kosala, having entered the dwelling, fell with his head at the Blessed One’s feet, kissed the Blessed One’s feet with his mouth, and massaged them with his hands, and announced his name: “Venerable sir, I am King Pasenadi of Kosala; venerable sir, I am King Pasenadi of Kosala.”

‘‘කං පන ත්වං, මහාරාජ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො ඉමස්මිං සරීරෙ එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොසි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙසී’’ති? ‘‘කතඤ්ඤුතං ඛො අහං, භන්තෙ, කතවෙදිතං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

“Seeing what special reason, great king, do you perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to this body?” “Venerable sir, it is because I see my gratitude and thankfulness that I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘භගවා හි, භන්තෙ, බහුජනහිතාය පටිපන්නො බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අරියෙ ඤායෙ පතිට්ඨාපිතා යදිදං කල්‍යාණධම්මතාය කුසලධම්මතාය. යම්පි, භන්තෙ, භගවා බහුජනහිතාය පටිපන්නො බහුජනසුඛාය බහුනො ජනස්ස අරියෙ ඤායෙ පතිට්ඨාපිතා යදිදං කල්‍යාණධම්මතාය කුසලධම්මතාය, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

“For, venerable sir, the Blessed One is one who practices for the welfare of many people, for the happiness of many people; he has established many people in the noble method, that is, in what is of a virtuous nature and what is of a wholesome nature. Venerable sir, it is because the Blessed One is one who practices for the welfare of many people, for the happiness of many people, and has established many people in the noble method, that is, in what is of a virtuous nature and what is of a wholesome nature—seeing this special reason, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සීලවා වුද්ධසීලො අරියසීලො කුසලසීලො කුසලසීලෙන සමන්නාගතො. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සීලවා වුද්ධසීලො අරියසීලො කුසලසීලො කුසලසීලෙන සමන්නාගතො, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

“And furthermore, venerable sir, the Blessed One is virtuous, possesses developed virtue, possesses noble virtue, possesses wholesome virtue, and is endowed with wholesome virtue. Venerable sir, it is because the Blessed One is virtuous, possesses developed virtue, possesses noble virtue, possesses wholesome virtue, and is endowed with wholesome virtue—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන [Pg.309] චපරං, භන්තෙ, භගවා දීඝරත්තං ආරඤ්ඤිකො, අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවති. යම්පි, භන්තෙ, භගවා දීඝරත්තං ආරඤ්ඤිකො, අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවති, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

Furthermore, venerable sir, the Blessed One has for a long time been a forest-dweller; he resorts to remote lodgings in forest groves. Venerable sir, it is because the Blessed One has for a long time been a forest-dweller and resorts to remote lodgings in forest groves—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. යම්පි, භන්තෙ, භගවා සන්තුට්ඨො ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි. ‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. යම්පි, භන්තෙ, භගවා ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

Furthermore, venerable sir, the Blessed One is content with whatever robe, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick he may receive. Since the Blessed One is content with whatever robe, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick he may receive—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One. Furthermore, venerable sir, the Blessed One is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world. Since the Blessed One is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, an unsurpassed field of merit for the world—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා යායං කථා අභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්පායා, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා සන්තුට්ඨිකථා පවිවෙකකථා අසංසග්ගකථා වීරියාරම්භකථා සීලකථා සමාධිකථා පඤ්ඤාකථා විමුත්තිකථා විමුත්තිඤාණදස්සනකථා, එවරූපාය කථාය නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා යායං කථා අභිසල්ලෙඛිකා චෙතොවිවරණසප්පායා, සෙය්‍යථිදං – අප්පිච්ඡකථා…පෙ… විමුත්තිඤාණදස්සනකථා, එවරූපාය කථාය නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

Furthermore, venerable sir, the Blessed One obtains at will, without trouble, without difficulty, such talk as is concerned with effacement, conducive to the opening up of the heart; that is, talk on fewness of wishes, on contentment, on seclusion, on non-association, on arousing energy, on virtue, on concentration, on wisdom, on liberation, and on the knowledge and vision of liberation. Since the Blessed One obtains at will, without trouble, without difficulty, such talk as is concerned with effacement, conducive to the opening up of the heart—that is, talk on fewness of wishes… on the knowledge and vision of liberation—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී. යම්පි, භන්තෙ, භගවා චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

Furthermore, venerable sir, the Blessed One obtains at will, without trouble, without difficulty, the four jhānas, which belong to the higher mind and are pleasant abidings in this very life. Since the Blessed One obtains at will, without trouble, without difficulty, the four jhānas, which belong to the higher mind and are pleasant abidings in this very life—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන [Pg.310] චපරං, භන්තෙ, භගවා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛප්පටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නො’ති. ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. යම්පි, භන්තෙ, භගවා අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

Furthermore, venerable sir, the Blessed One recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births, many eons of world-contraction, many eons of world-expansion, many eons of world-contraction and expansion: ‘There I was so-named, of such a clan, with such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my life-span. Passing away from there, I was reborn elsewhere. There, too, I was so-named, of such a clan, with such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my life-span. Passing away from there, I was reborn here.’ Thus he recollects his manifold past lives with their aspects and details. Since the Blessed One recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births… thus he recollects his manifold past lives with their aspects and details—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති, ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. යම්පි, භන්තෙ, භගවා දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

Furthermore, venerable sir, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, the Blessed One sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, in good destinations and bad destinations—and he understands beings as faring on according to their kamma: ‘These good beings, endowed with misconduct of body, speech, and mind, revilers of the noble ones, holders of wrong view who have undertaken kamma based on wrong view, with the breakup of the body, after death, have been reborn in the plane of misery, a bad destination, the lower world, in hell. But those other good beings, endowed with good conduct of body, speech, and mind, not revilers of the noble ones, holders of right view who have undertaken kamma based on right view, with the breakup of the body, after death, have been reborn in a good destination, in a heavenly world.’ Thus with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and being reborn… and understands beings as faring on according to their kamma. Since the Blessed One with the divine eye, which is purified and surpasses the human… understands beings as faring on according to their kamma—seeing this special reason as well, venerable sir, I perform such an act of supreme humility and show such an offering of loving-kindness to the Blessed One.

‘‘පුන [Pg.311] චපරං, භන්තෙ, භගවා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. යම්පි, භන්තෙ, භගවා ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති, ඉදම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, අත්ථවසං සම්පස්සමානො භගවති එවරූපං පරමනිපච්චකාරං කරොමි, මෙත්තූපහාරං උපදංසෙමි.

Furthermore, venerable sir, through the destruction of the taints, the Blessed One, in this very life, enters and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for himself with direct knowledge. Since the Blessed One, venerable sir, through the destruction of the taints, enters and dwells in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom, having realized it for himself with direct knowledge—seeing this very reason, venerable sir, I pay such supreme homage to the Blessed One and present this offering of loving-kindness.

‘‘හන්ද ච දානි මයං, භන්තෙ, ගච්ඡාම. බහුකිච්චා මයං බහුකරණීයා’’ති. ‘‘යස්ස දානි ත්වං, මහාරාජ, කාලං මඤ්ඤසී’’ති. අථ ඛො රාජා පසෙනදි කොසලො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමීති. දසමං.

“Well now, venerable sir, we must go. We are busy and have much to do.” “Now, great king, it is for you to do as you see fit.” Then King Pasenadi of Kosala rose from his seat, paid homage to the Blessed One, and, circumambulating him to the right, departed. The tenth.

මහාවග්ගො තතියො.

The Third Great Chapter.

තස්සුද්දානං –

The summary:

සීහාධිවුත්ති කායෙන, චුන්දෙන කසිණෙන ච;

කාළී ච ද්වෙ මහාපඤ්හා, කොසලෙහි පරෙ දුවෙති.

The Lion, Conviction, With the Body, With Cunda, and With the Kasiṇa; Kāḷī, the Two Great Questions, and two others concerning the Kosalans.

4. උපාලිවග්ගො

4. 4. The Chapter on Upāli

1. උපාලිසුත්තං

1. 1. The Discourse concerning Upāli

31. අථ ඛො ආයස්මා උපාලි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උපාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, අත්ථවසෙ පටිච්ච තථාගතෙන සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, පාතිමොක්ඛං උද්දිට්ඨ’’න්ති?

31. Then the Venerable Upāli went to the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated thus, the Venerable Upāli said to the Blessed One: “Venerable sir, for the sake of how many benefits has the training rule been laid down for the disciples by the Tathāgata, and the Pātimokkha set forth?”

‘‘දස ඛො, උපාලි, අත්ථවසෙ පටිච්ච තථාගතෙන සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, පාතිමොක්ඛං උද්දිට්ඨං. කතමෙ දස? සඞ්ඝසුට්ඨුතාය, සඞ්ඝඵාසුතාය, දුම්මඞ්කූනං පුග්ගලානං නිග්ගහාය, පෙසලානං භික්ඛූනං ඵාසුවිහාරාය, දිට්ඨධම්මිකානං ආසවානං සංවරාය, සම්පරායිකානං ආසවානං පටිඝාතාය, අප්පසන්නානං පසාදාය, පසන්නානං භිය්‍යොභාවාය, සද්ධම්මට්ඨිතියා, විනයානුග්ගහාය – ඉමෙ ඛො, උපාලි, දස අත්ථවසෙ පටිච්ච තථාගතෙන සාවකානං සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, පාතිමොක්ඛං උද්දිට්ඨ’’න්ති. පඨමං.

“Upāli, it is for the sake of ten benefits that the training rule has been laid down for the disciples by the Tathāgata, and the Pātimokkha set forth. What are the ten? For the excellence of the Saṅgha, for the comfort of the Saṅgha, for the restraint of corrupt individuals, for the comfortable living of virtuous bhikkhus, for the guarding against taints in the present life, for the warding off of taints in a future life, for inspiring confidence in those not yet confident, for the increase of confidence in those who are confident, for the stability of the true Dhamma, and for the support of the discipline. It is for the sake of these ten benefits, Upāli, that the training rule has been laid down for the disciples by the Tathāgata, and the Pātimokkha set forth.” The first.

2. පාතිමොක්ඛට්ඨපනාසුත්තං

2. 2. The Discourse on the Suspension of the Pātimokkha

32. ‘‘කති [Pg.312] නු ඛො, භන්තෙ, පාතිමොක්ඛට්ඨපනා’’ති? ‘‘දස ඛො, උපාලි, පාතිමොක්ඛට්ඨපනා. කතමෙ දස? පාරාජිකො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති, පාරාජිකකථා විප්පකතා හොති, අනුපසම්පන්නො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති, අනුපසම්පන්නකථා විප්පකතා හොති, සික්ඛං පච්චක්ඛාතකො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති, සික්ඛං පච්චක්ඛාතකකථා විප්පකතා හොති, පණ්ඩකො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති, පණ්ඩකකථා විප්පකතා හොති, භික්ඛුනිදූසකො තස්සං පරිසායං නිසින්නො හොති, භික්ඛුනිදූසකකථා විප්පකතා හොති – ඉමෙ ඛො, උපාලි, දස පාතිමොක්ඛට්ඨපනා’’ති. දුතියං.

32. “Venerable sir, how many grounds are there for suspending the Pātimokkha?” “There are ten grounds for suspending the Pātimokkha, Upāli. What are the ten? A person who has committed a pārājika offense is sitting in that assembly; a discussion concerning a pārājika offense is unfinished; an unordained person is sitting in that assembly; a discussion concerning an unordained person is unfinished; one who has renounced the training is sitting in that assembly; a discussion concerning one who has renounced the training is unfinished; a paṇḍaka is sitting in that assembly; a discussion concerning a paṇḍaka is unfinished; a corrupter of a bhikkhunī is sitting in that assembly; a discussion concerning a corrupter of a bhikkhunī is unfinished. These, Upāli, are the ten grounds for suspending the Pātimokkha.” The second.

3. උබ්බාහිකාසුත්තං

3. 3. The Discourse on Appointment

33. ‘‘කතිහි නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු උබ්බාහිකාය සම්මන්නිතබ්බො’’ති? ‘‘දසහි ඛො, උපාලි, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු උබ්බාහිකාය සම්මන්නිතබ්බො. කතමෙහි දසහි? ඉධුපාලි, භික්ඛු සීලවා හොති; පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; උභයානි ඛො පනස්ස පාතිමොක්ඛානි විත්ථාරෙන ස්වාගතානි හොන්ති සුවිභත්තානි සුප්පවත්තීනි සුවිනිච්ඡිතානි සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසො; විනයෙ ඛො පන ඨිතො හොති අසංහීරො; පටිබලො හොති උභො අත්ථපච්චත්ථිකෙ සඤ්ඤාපෙතුං පඤ්ඤාපෙතුං නිජ්ඣාපෙතුං පෙක්ඛෙතුං පසාදෙතුං; අධිකරණසමුප්පාදවූපසමකුසලො හොති – අධිකරණං ජානාති; අධිකරණසමුදයං ජානාති; අධිකරණනිරොධං ජානාති; අධිකරණනිරොධගාමිනිං පටිපදං ජානාති. ඉමෙහි ඛො, උපාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු උබ්බාහිකාය සම්මන්නිතබ්බො’’ති. තතියං.

33. “Venerable sir, endowed with how many qualities should a bhikkhu be appointed by a formal act of the Saṅgha?” “Upāli, a bhikkhu endowed with ten qualities should be appointed by a formal act of the Saṅgha. With which ten? Here, Upāli, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha, is accomplished in conduct and resort, and sees danger in the slightest faults; he undertakes and trains in the training rules. He is learned, remembers what he has heard, and has accumulated learning. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the spiritual life that is entirely complete and pure—such teachings have been heard by him in abundance, are borne in mind, recited verbally, examined mentally, and well penetrated by view. Furthermore, both Pātimokkhas are well transmitted to him in detail, well-analyzed, well-recited, and well-determined, both according to the rules and according to the details. He is established in the Vinaya and is unwavering. He is capable of making both opposing parties understand, of explaining to them, making them reflect, consider, and find confidence. He is skilled in the arising and settling of legal issues: he knows a legal issue, he knows the origin of a legal issue, he knows the cessation of a legal issue, and he knows the way leading to the cessation of a legal issue. Upāli, a bhikkhu endowed with these ten qualities should be appointed by a formal act of the Saṅgha.” The third.

4. උපසම්පදාසුත්තං

4. 4. The Discourse on Ordination

34. ‘‘කතිහි [Pg.313] නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා උපසම්පාදෙතබ්බ’’න්ති? ‘‘දසහි ඛො, උපාලි, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා උපසම්පාදෙතබ්බං. කතමෙහි දසහි? ඉධුපාලි, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; පාතිමොක්ඛං ඛො පනස්ස විත්ථාරෙන ස්වාගතං හොති සුවිභත්තං සුප්පවත්තං සුවිනිච්ඡිතං සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසො; පටිබලො හොති ගිලානං උපට්ඨාතුං වා උපට්ඨාපෙතුං වා; පටිබලො හොති අනභිරතිං වූපකාසෙතුං වා වූපකාසාපෙතුං වා; පටිබලො හොති උප්පන්නං කුක්කුච්චං ධම්මතො විනොදෙතුං; පටිබලො හොති උප්පන්නං දිට්ඨිගතං ධම්මතො විවෙචෙතුං; පටිබලො හොති අධිසීලෙ සමාදපෙතුං; පටිබලො හොති අධිචිත්තෙ සමාදපෙතුං; පටිබලො හොති අධිපඤ්ඤාය සමාදපෙතුං. ඉමෙහි ඛො, උපාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා උපසම්පාදෙතබ්බ’’න්ති. චතුත්ථං.

34. “Venerable sir, endowed with how many qualities may a bhikkhu give ordination?” “Upāli, a bhikkhu endowed with ten qualities may give ordination. With which ten? Here, Upāli, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha, is accomplished in conduct and resort, and sees danger in the slightest faults; he undertakes and trains in the training rules. He is of great learning, remembers what he has heard, and has accumulated what he has heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the holy life that is entirely complete and pure—such teachings have been much heard by him, are borne in mind, familiarized by recitation, mentally examined, and well penetrated by view. Furthermore, the Pātimokkha is well-mastered by him in detail, well-analyzed, well-recited, and well-adjudicated, both according to the rules and according to the details. He is capable of attending to a sick person or of having him attended to. He is capable of dispelling discontent or of having it dispelled. He is capable of dispelling arisen remorse in accordance with the Dhamma. He is capable of removing an arisen wrong view in accordance with the Dhamma. He is capable of establishing others in the higher virtue. He is capable of establishing others in the higher mind. He is capable of establishing others in the higher wisdom. Upāli, a bhikkhu endowed with these ten qualities may give ordination.” The fourth.

5. නිස්සයසුත්තං

5. The Discourse on Dependence

35. ‘‘කතිහි නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා නිස්සයො දාතබ්බො’’ති? ‘‘දසහි ඛො, උපාලි, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා නිස්සයො දාතබ්බො. කතමෙහි දසහි? ඉධුපාලි, භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; පාතිමොක්ඛං ඛො පනස්ස විත්ථාරෙන ස්වාගතං හොති සුවිභත්තං සුප්පවත්තං සුවිනිච්ඡිතං සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසො; පටිබලො හොති ගිලානං උපට්ඨාතුං වා උපට්ඨාපෙතුං වා; පටිබලො හොති අනභිරතිං වූපකාසෙතුං වා වූපකාසාපෙතුං වා; පටිබලො හොති උප්පන්නං කුක්කුච්චං ධම්මතො විනොදෙතුං; පටිබලො හොති උප්පන්නං දිට්ඨිගතං ධම්මතො විවෙචෙතුං; පටිබලො හොති අධිසීලෙ…පෙ… අධිචිත්තෙ… අධිපඤ්ඤාය සමාදපෙතුං. ඉමෙහි ඛො, උපාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා නිස්සයො දාතබ්බො’’ති. පඤ්චමං.

35. “Venerable sir, with how many qualities should a bhikkhu be endowed to give dependence?” “Upāli, a bhikkhu endowed with ten qualities should give dependence. What ten? Here, Upāli, a bhikkhu is virtuous… he undertakes and trains in the training rules. He is of great learning… well penetrated by view. Furthermore, the Pātimokkha is well-mastered by him in detail, well-analyzed, well-recited, and well-adjudicated, both according to the rules and according to the details. He is capable of attending to a sick person or of having him attended to. He is capable of dispelling discontent or of having it dispelled. He is capable of dispelling arisen remorse in accordance with the Dhamma. He is capable of removing an arisen wrong view in accordance with the Dhamma. He is capable of establishing others in the higher virtue… in the higher mind… and in the higher wisdom. Upāli, a bhikkhu endowed with these ten qualities should give dependence.” The fifth.

6. සාමණෙරසුත්තං

6. The Discourse on the Novice

36. ‘‘කතිහි [Pg.314] නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා සාමණෙරො උපට්ඨාපෙතබ්බො’’ති? ‘‘දසහි ඛො, උපාලි, ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා සාමණෙරො උපට්ඨාපෙතබ්බො. කතමෙහි දසහි? ඉධුපාලි, භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු; බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා; පාතිමොක්ඛං ඛො පනස්ස විත්ථාරෙන ස්වාගතං හොති සුවිභත්තං සුප්පවත්තං සුවිනිච්ඡිතං සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසො; පටිබලො හොති ගිලානං උපට්ඨාතුං වා උපට්ඨාපෙතුං වා; පටිබලො හොති අනභිරතිං වූපකාසෙතුං වා වූපකාසාපෙතුං වා; පටිබලො හොති උප්පන්නං කුක්කුච්චං ධම්මතො විනොදෙතුං; පටිබලො හොති උප්පන්නං දිට්ඨිගතං ධම්මතො විවෙචෙතුං; පටිබලො හොති අධිසීලෙ සමාදපෙතුං; පටිබලො හොති අධිචිත්තෙ සමාදපෙතුං; පටිබලො හොති අධිපඤ්ඤාය සමාදපෙතුං. ඉමෙහි ඛො, උපාලි, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතෙන භික්ඛුනා සාමණෙරො උපට්ඨාපෙතබ්බො’’ති. ඡට්ඨං.

36. “Venerable sir, with how many qualities should a bhikkhu be endowed to be attended upon by a novice?” “Upāli, a bhikkhu endowed with ten qualities may be attended upon by a novice. What ten? Here, Upāli, a bhikkhu is virtuous… he undertakes and trains in the training rules. He is of great learning… well penetrated by view. Furthermore, the Pātimokkha is well-mastered by him in detail, well-analyzed, well-recited, and well-adjudicated, both according to the rules and according to the details. He is capable of attending to a sick person or of having him attended to. He is capable of dispelling discontent or of having it dispelled. He is capable of dispelling arisen remorse in accordance with the Dhamma. He is capable of removing an arisen wrong view in accordance with the Dhamma. He is capable of establishing others in the higher virtue. He is capable of establishing others in the higher mind. He is capable of establishing others in the higher wisdom. Upāli, a bhikkhu endowed with these ten qualities may be attended upon by a novice.” Sixth.

7. සඞ්ඝභෙදසුත්තං

7. The Discourse on Schism in the Saṅgha

37. ‘‘‘සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝභෙදො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සඞ්ඝො භින්නො හොතී’’ති? ‘‘ඉධුපාලි, භික්ඛූ අධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති, ධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති, අවිනයං විනයොති දීපෙන්ති, විනයං අවිනයොති දීපෙන්ති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති. තෙ ඉමෙහි දසහි වත්ථූහි අවකස්සන්ති අපකස්සන්ති ආවෙනි කම්මානි කරොන්ති ආවෙනි පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති. එත්තාවතා ඛො, උපාලි, සඞ්ඝො භින්නො හොතී’’ති. සත්තමං.

37. “Venerable sir, it is said, ‘schism in the Saṅgha, schism in the Saṅgha.’ To what extent, venerable sir, is the Saṅgha in schism?” “Here, Upāli, bhikkhus declare what is not the Dhamma to be the Dhamma, and what is the Dhamma to be not the Dhamma; they declare what is not the discipline to be the discipline, and what is the discipline to be not the discipline; they declare what was not spoken or uttered by the Tathāgata to have been spoken or uttered by the Tathāgata, and what was spoken or uttered by the Tathāgata not to have been spoken or uttered by the Tathāgata; they declare what was not practiced by the Tathāgata to have been practiced by the Tathāgata, and what was practiced by the Tathāgata not to have been practiced by the Tathāgata; they declare what was not laid down by the Tathāgata to have been laid down by the Tathāgata, and what was laid down by the Tathāgata not to have been laid down by the Tathāgata. On the basis of these ten grounds, they draw others away and pull them apart, perform formal acts separately, and recite the Pātimokkha separately. It is to this extent, Upāli, that the Saṅgha is in schism.” Seventh.

8. සඞ්ඝසාමග්ගීසුත්තං

8. The Discourse on Concord in the Saṅgha

38. ‘‘‘සඞ්ඝසාමග්ගී [Pg.315] සඞ්ඝසාමග්ගී’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සඞ්ඝො සමග්ගො හොතී’’ති? ‘‘ඉධුපාලි, භික්ඛූ අධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති, ධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති, අවිනයං අවිනයොති දීපෙන්ති, විනයං විනයොති දීපෙන්ති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති. තෙ ඉමෙහි දසහි වත්ථූහි න අවකස්සන්ති න අපකස්සන්ති න ආවෙනි කම්මානි කරොන්ති න ආවෙනි පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති. එත්තාවතා ඛො, උපාලි, සඞ්ඝො සමග්ගො හොතී’’ති. අට්ඨමං.

38. “Venerable sir, it is said, ‘concord in the Saṅgha, concord in the Saṅgha.’ To what extent, venerable sir, is the Saṅgha in concord?” “Here, Upāli, bhikkhus explain what is not the Dhamma as not the Dhamma, and what is the Dhamma as the Dhamma; they explain what is not the discipline as not the discipline, and what is the discipline as the discipline; they explain what was not spoken or uttered by the Tathāgata as not having been spoken or uttered by the Tathāgata, and what was spoken or uttered by the Tathāgata as having been spoken or uttered by the Tathāgata; they explain what was not practiced by the Tathāgata as not having been practiced by the Tathāgata, and what was practiced by the Tathāgata as having been practiced by the Tathāgata; they explain what was not laid down by the Tathāgata as not having been laid down by the Tathāgata, and what was laid down by the Tathāgata as having been laid down by the Tathāgata. On the basis of these ten points, they do not draw away and do not pull apart, they do not perform legal acts separately, and they do not recite the Pātimokkha separately. It is to this extent, Upāli, that the Saṅgha is in concord.” Eighth.

9. පඨමආනන්දසුත්තං

9. The First Discourse to Ānanda

39. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘‘සඞ්ඝභෙදො සඞ්ඝභෙදො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සඞ්ඝො භින්නො හොතී’’ති? ‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛූ අධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති, ධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති, අවිනයං විනයොති දීපෙන්ති…පෙ… පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති. තෙ ඉමෙහි දසහි වත්ථූහි අවකස්සන්ති අපකස්සන්ති ආවෙනි කම්මානි කරොන්ති ආවෙනි පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති. එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, සඞ්ඝො භින්නො හොතී’’ති.

39. Then the Venerable Ānanda went to the Blessed One, and after paying homage to him, sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said to the Blessed One: “Venerable sir, it is said, ‘schism of the Saṅgha, schism of the Saṅgha.’ To what extent, venerable sir, is the Saṅgha divided?” “Here, Ānanda, bhikkhus explain what is not the Dhamma as ‘the Dhamma,’ and the Dhamma as ‘not the Dhamma’; they explain what is not the discipline as ‘the discipline’... and what was laid down by the Tathāgata as ‘not laid down by the Tathāgata.’ On the basis of these ten points, they draw away and pull apart, perform legal acts separately, and recite the Pātimokkha separately. It is to this extent, Ānanda, that the Saṅgha is divided.”

‘‘සමග්ගං පන, භන්තෙ, සඞ්ඝං භින්දිත්වා කිං සො පසවතී’’ති? ‘‘කප්පට්ඨිකං, ආනන්ද, කිබ්බිසං පසවතී’’ති. ‘‘කිං පන, භන්තෙ, කප්පට්ඨිකං කිබ්බිස’’න්ති? ‘‘කප්පං, ආනන්ද, නිරයම්හි පච්චතීති –

“But, venerable sir, what does one generate by splitting a concordant Saṅgha?” “Ānanda, one generates a grievous evil that endures for an aeon.” “But, venerable sir, what is the grievous evil that endures for an aeon?” “Ānanda, one is tormented in hell for an aeon—”

‘‘ආපායිකො නෙරයිකො, කප්පට්ඨො සඞ්ඝභෙදකො;

වග්ගරතො අධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා පධංසති;

සඞ්ඝං සමග්ගං භින්දිත්වා කප්පං නිරයම්හි පච්චතී’’ති. නවමං;

“A maker of schism is bound for the plane of misery, for hell, to remain for an aeon. Delighting in factions, established in what is not the Dhamma, he falls away from security from the yokes. Having split a concordant Saṅgha, he is tormented in hell for an aeon.” Ninth.

10. දුතියආනන්දසුත්තං

10. The Second Discourse to Ānanda

40. ‘‘‘සඞ්ඝසාමග්ගී [Pg.316] සඞ්ඝසාමග්ගී’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, භන්තෙ, සඞ්ඝො සමග්ගො හොතී’’ති? ‘‘ඉධානන්ද, භික්ඛූ අධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති, ධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති, අවිනයං අවිනයොති දීපෙන්ති, විනයං විනයොති දීපෙන්ති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති. තෙ ඉමෙහි දසහි වත්ථූහි න අවකස්සන්ති න අපකස්සන්ති න ආවෙනි කම්මානි කරොන්ති න ආවෙනි පාතිමොක්ඛං උද්දිසන්ති. එත්තාවතා ඛො, ආනන්ද, සඞ්ඝො සමග්ගො හොතී’’ති.

40. “Venerable sir, it is said, ‘concord in the Saṅgha, concord in the Saṅgha.’ To what extent, venerable sir, is the Saṅgha in concord?” “Here, Ānanda, bhikkhus explain what is not the Dhamma as not the Dhamma, and the Dhamma as the Dhamma; they explain what is not the discipline as not the discipline, and the discipline as the discipline; they explain what was not spoken or uttered by the Tathāgata as not having been spoken or uttered by the Tathāgata, and what was spoken or uttered by the Tathāgata as having been spoken or uttered by the Tathāgata; they explain what was not practiced by the Tathāgata as not having been practiced by the Tathāgata, and what was practiced by the Tathāgata as having been practiced by the Tathāgata; they explain what was not laid down by the Tathāgata as not having been laid down by the Tathāgata, and what was laid down by the Tathāgata as having been laid down by the Tathāgata. On the basis of these ten points, they do not draw away and do not pull apart, they do not perform legal acts separately, and they do not recite the Pātimokkha separately. It is to this extent, Ānanda, that the Saṅgha is in concord.”

‘‘භින්නං පන, භන්තෙ, සඞ්ඝං සමග්ගං කත්වා කිං සො පසවතී’’ති? ‘‘බ්‍රහ්මං, ආනන්ද, පුඤ්ඤං පසවතී’’ති. ‘‘කිං පන, භන්තෙ, බ්‍රහ්මං පුඤ්ඤ’’න්ති? ‘‘කප්පං, ආනන්ද, සග්ගම්හි මොදතීති –

“Venerable sir, by making a divided Saṅgha concordant, what does one generate?” “One generates sublime merit, Ānanda.” “But, venerable sir, what is sublime merit?” “For an aeon, Ānanda, one rejoices in heaven—”

‘‘සුඛා සඞ්ඝස්ස සාමග්ගී, සමග්ගානඤ්ච අනුග්ගහො;

සමග්ගරතො ධම්මට්ඨො, යොගක්ඛෙමා න ධංසති;

සඞ්ඝං සමග්ගං කත්වාන, කප්පං සග්ගම්හි මොදතී’’ති. දසමං;

“Happy is the concord of the Saṅgha, and the support for those in concord. Delighting in concord, established in the Dhamma, one does not fall away from security from the yokes. Having made the Saṅgha concordant, one rejoices in heaven for an aeon.” Tenth.

උපාලිවග්ගො චතුත්ථො.

The Chapter on Upāli—the Fourth.

තස්සුද්දානං –

The summary:

උපාලි ඨපනා උබ්බාහො, උපසම්පදනිස්සයා;

සාමණෙරො ච ද්වෙ භෙදා, ආනන්දෙහි පරෙ දුවෙති.

Upāli, Suspension, Appointment, Ordination, Dependence, the Novice, and two on Schism; and the other two from Ānanda.

5. අක්කොසවග්ගො

5. The Chapter on Reviling

1. විවාදසුත්තං

1. Discourse on Disputes

41. අථ ඛො ආයස්මා උපාලි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො [Pg.317] ආයස්මා උපාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො, යෙන සඞ්ඝෙ භණ්ඩනකලහවිග්ගහවිවාදා උප්පජ්ජන්ති, භික්ඛූ ච න ඵාසු විහරන්තී’’ති? ‘‘ඉධුපාලි, භික්ඛූ අධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති, ධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති, අවිනයං විනයොති දීපෙන්ති, විනයං අවිනයොති දීපෙන්ති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති. අයං ඛො, උපාලි, හෙතු අයං පච්චයො, යෙන සඞ්ඝෙ භණ්ඩනකලහවිග්ගහවිවාදා උප්පජ්ජන්ති, භික්ඛූ ච න ඵාසු විහරන්තී’’ති. පඨමං.

41. Then the Venerable Upāli went to the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Upāli said to the Blessed One: “Venerable sir, what is the cause and what is the condition whereby quarrels, conflicts, contentions, and disputes arise in the Saṅgha, and the bhikkhus do not dwell at ease?” “Here, Upāli, bhikkhus declare what is not the Dhamma as the Dhamma, and the Dhamma as not the Dhamma; they declare what is not the discipline as the discipline, and the discipline as not the discipline; they declare what was not spoken or uttered by the Tathāgata as spoken or uttered by the Tathāgata, and what was spoken or uttered by the Tathāgata as not spoken or uttered by the Tathāgata; they declare what was not practiced by the Tathāgata as practiced by the Tathāgata, and what was practiced by the Tathāgata as not practiced by the Tathāgata; they declare what was not laid down by the Tathāgata as laid down by the Tathāgata, and what was laid down by the Tathāgata as not laid down by the Tathāgata. This, Upāli, is the cause and this is the condition whereby quarrels, conflicts, contentions, and disputes arise in the Saṅgha, and the bhikkhus do not dwell at ease.” First.

2. පඨමවිවාදමූලසුත්තං

2. The First Discourse on the Roots of Disputes

42. ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, විවාදමූලානී’’ති? ‘‘දස ඛො, උපාලි, විවාදමූලානි. කතමානි දස? ඉධුපාලි, භික්ඛූ අධම්මං ධම්මොති දීපෙන්ති, ධම්මං අධම්මොති දීපෙන්ති, අවිනයං විනයොති දීපෙන්ති, විනයං අවිනයොති දීපෙන්ති, අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙන භාසිතං ලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, භාසිතං ලපිතං තථාගතෙන අභාසිතං අලපිතං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අනාචිණ්ණං තථාගතෙන ආචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, ආචිණ්ණං තථාගතෙන අනාචිණ්ණං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙන පඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති, පඤ්ඤත්තං තථාගතෙන අපඤ්ඤත්තං තථාගතෙනාති දීපෙන්ති. ඉමානි ඛො, උපාලි, දස විවාදමූලානී’’ති. දුතියං.

42. “Venerable sir, how many roots of disputes are there?” “Upāli, there are ten roots of disputes. What ten? Here, Upāli, bhikkhus declare what is not the Dhamma as the Dhamma, and the Dhamma as not the Dhamma; they declare what is not the Discipline as the Discipline, and the Discipline as not the Discipline; they declare what was not spoken or uttered by the Tathāgata as spoken or uttered by the Tathāgata, and what was spoken or uttered by the Tathāgata as not spoken or uttered by the Tathāgata; they declare what was not practiced by the Tathāgata as practiced by the Tathāgata, and what was practiced by the Tathāgata as not practiced by the Tathāgata; they declare what was not laid down by the Tathāgata as laid down by the Tathāgata, and what was laid down by the Tathāgata as not laid down by the Tathāgata. These, Upāli, are the ten roots of disputes.” Second.

3. දුතියවිවාදමූලසුත්තං

3. The Second Discourse on the Roots of Disputes

43. ‘‘කති නු ඛො, භන්තෙ, විවාදමූලානී’’ති? ‘‘දස ඛො, උපාලි, විවාදමූලානි. කතමානි දස? ඉධුපාලි, භික්ඛූ අනාපත්තිං ආපත්තීති දීපෙන්ති, ආපත්තිං අනාපත්තීති දීපෙන්ති, ලහුකං ආපත්තිං ගරුකාපත්තීති දීපෙන්ති[Pg.318], ගරුකං ආපත්තිං ලහුකාපත්තීති දීපෙන්ති, දුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං අදුට්ඨුල්ලාපත්තීති දීපෙන්ති, අදුට්ඨුල්ලං ආපත්තිං දුට්ඨුල්ලාපත්තීති දීපෙන්ති, සාවසෙසං ආපත්තිං අනවසෙසාපත්තීති දීපෙන්ති, අනවසෙසං ආපත්තිං සාවසෙසාපත්තීති දීපෙන්ති, සප්පටිකම්මං ආපත්තිං අප්පටිකම්මාපත්තීති දීපෙන්ති, අප්පටිකම්මං ආපත්තිං සප්පටිකම්මාපත්තීති දීපෙන්ති. ඉමානි ඛො, උපාලි, දස විවාදමූලානී’’ති. තතියං.

43. “Venerable sir, how many roots of disputes are there?” “Upāli, there are ten roots of disputes. What ten? Here, Upāli, bhikkhus declare a non-offense to be an offense, and an offense to be a non-offense; they declare a minor offense to be a grave offense, and a grave offense to be a minor offense; they declare a gross offense to be a non-gross offense, and a non-gross offense to be a gross offense; they declare an offense with a remainder to be an offense without a remainder, and an offense without a remainder to be an offense with a remainder; they declare a remediable offense to be an irremediable offense, and an irremediable offense to be a remediable offense. These, Upāli, are the ten roots of disputes.” Third.

4. කුසිනාරසුත්තං

4. The Discourse at Kusinārā

44. එකං සමයං භගවා කුසිනාරායං විහරති බලිහරණෙ වනසණ්ඩෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

44. On one occasion, the Blessed One was dwelling in Kusinārā, in the Baliharaṇa forest grove. There, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘චොදකෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං පච්චවෙක්ඛිත්වා පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙත්වා පරො චොදෙතබ්බො. කතමෙ පඤ්ච ධම්මා අජ්ඣත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බා? චොදකෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන එවං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘පරිසුද්ධකායසමාචාරො නු ඛොම්හි, පරිසුද්ධෙනම්හි කායසමාචාරෙන සමන්නාගතො අච්ඡිද්දෙන අප්පටිමංසෙන. සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො’ති? නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පරිසුද්ධකායසමාචාරො හොති පරිසුද්ධෙන කායසමාචාරෙන සමන්නාගතො අච්ඡිද්දෙන අප්පටිමංසෙන, තස්ස භවන්ති වත්තාරො – ‘ඉඞ්ඝ තාව ආයස්මා කායිකං සික්ඛස්සූ’ති, ඉතිස්ස භවන්ති වත්තාරො.

“Bhikkhus, a bhikkhu who wishes to reprove another should, having reviewed five qualities in himself and having established five qualities in himself, then reprove the other. What are the five qualities to be reviewed in himself? Bhikkhus, a bhikkhu who wishes to reprove another should review thus: ‘Am I of pure bodily conduct? Am I endowed with pure bodily conduct that is unbroken and irreproachable? Does this quality exist in me, or does it not?’ If, bhikkhus, a bhikkhu is not of pure bodily conduct, not endowed with pure bodily conduct that is unbroken and irreproachable, there will be those who say to him: ‘Come, venerable sir, first train in bodily conduct.’ Thus, there will be those who speak to him.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, චොදකෙන භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන එවං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘පරිසුද්ධවචීසමාචාරො නු ඛොම්හි, පරිසුද්ධෙනම්හි වචීසමාචාරෙන සමන්නාගතො අච්ඡිද්දෙන අප්පටිමංසෙන. සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො’ති? නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පරිසුද්ධවචීසමාචාරො හොති පරිසුද්ධෙන වචීසමාචාරෙන සමන්නාගතො අච්ඡිද්දෙන අප්පටිමංසෙන, තස්ස භවන්ති වත්තාරො – ‘ඉඞ්ඝ තාව ආයස්මා වාචසිකං සික්ඛස්සූ’ති, ඉතිස්ස භවන්ති වත්තාරො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who wishes to reprove another should review thus: ‘Am I of pure verbal conduct? Am I endowed with pure verbal conduct that is unbroken and irreproachable? Does this quality exist in me, or does it not?’ If, bhikkhus, a bhikkhu is not of pure verbal conduct, not endowed with pure verbal conduct that is unbroken and irreproachable, there will be those who say to him: ‘Come, venerable sir, first train in verbal conduct.’ Thus, there will be those who speak to him.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, චොදකෙන භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන එවං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘මෙත්තං නු ඛො මෙ චිත්තං පච්චුපට්ඨිතං සබ්‍රහ්මචාරීසු අනාඝාතං. සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො’ති? නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො [Pg.319] මෙත්තං චිත්තං පච්චුපට්ඨිතං හොති සබ්‍රහ්මචාරීසු අනාඝාතං, තස්ස භවන්ති වත්තාරො – ‘ඉඞ්ඝ තාව ආයස්මා සබ්‍රහ්මචාරීසු මෙත්තං චිත්තං උපට්ඨාපෙහී’ති, ඉතිස්ස භවන්ති වත්තාරො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who wishes to reprove another should review thus: ‘Is my mind, free from animosity, established with loving-kindness towards my companions in the holy life? Does this quality exist in me, or does it not?’ If, bhikkhus, a bhikkhu’s mind, free from animosity, is not established with loving-kindness towards his companions in the holy life, there will be those who say to him: ‘Come, venerable sir, first establish a mind of loving-kindness towards your companions in the holy life.’ Thus, there will be those who speak to him.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, චොදකෙන භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන එවං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘බහුස්සුතො නු ඛොම්හි සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපා මෙ ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො’ති? නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා, තස්ස භවන්ති වත්තාරො – ‘ඉඞ්ඝ තාව ආයස්මා ආගමං පරියාපුණස්සූ’ති, ඉතිස්ස භවන්ති වත්තාරො.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who wishes to reprove another should review thus: ‘Am I learned, a bearer of the teachings, an accumulator of the teachings? Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with right meaning and phrasing, which proclaim the holy life that is utterly complete and pure—have such teachings been learned by me, retained, recited, mentally investigated, and well penetrated by wisdom? Does this quality exist in me, or does it not?’ If, bhikkhus, a bhikkhu is not learned, a bearer of the teachings, an accumulator of the teachings; and if such teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with right meaning and phrasing, which proclaim the holy life that is utterly complete and pure, have not been learned by him, retained, recited, mentally investigated, and well penetrated by wisdom, there will be those who say to him: ‘Come, venerable sir, first learn the scriptural tradition.’ Thus, there will be those who speak to him.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, චොදකෙන භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන එවං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං – ‘උභයානි ඛො පන මෙ පාතිමොක්ඛානි විත්ථාරෙන ස්වාගතානි හොන්ති සුවිභත්තානි සුප්පවත්තීනි සුවිනිච්ඡිතානි සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසො. සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො’ති? නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො උභයානි පාතිමොක්ඛානි විත්ථාරෙන ස්වාගතානි හොන්ති සුවිභත්තානි සුප්පවත්තීනි සුවිනිච්ඡිතානි සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසො, ‘ඉදං පනායස්මා, කත්ථ වුත්තං භගවතා’ති, ඉති පුට්ඨො න සම්පායිස්සති. තස්ස භවන්ති වත්තාරො – ‘ඉඞ්ඝ තාව ආයස්මා විනයං සික්ඛස්සූ’ති, ඉතිස්ස භවන්ති වත්තාරො. ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා අජ්ඣත්තං පච්චවෙක්ඛිතබ්බා.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu who wishes to reprove another should review thus: ‘Have both Pātimokkhas been well learned by me in detail, well distinguished, well established, and well determined, rule by rule and phrase by phrase? Does this quality exist in me, or does it not?’ If, bhikkhus, both Pātimokkhas have not been well learned by the bhikkhu in detail, well distinguished, well established, and well determined, rule by rule and phrase by phrase, then when asked, ‘Venerable sir, where was this spoken by the Blessed One?’ he will be unable to answer satisfactorily. There will be those who say to him: ‘Come, venerable sir, first train in the Vinaya.’ Thus, there will be those who speak to him. These five qualities are to be reviewed in oneself.

‘‘කතමෙ පඤ්ච ධම්මා අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙතබ්බා? ‘කාලෙන වක්ඛාමි, නො අකාලෙන; භූතෙන වක්ඛාමි, නො අභූතෙන; සණ්හෙන වක්ඛාමි, නො ඵරුසෙන; අත්ථසංහිතෙන වක්ඛාමි, නො අනත්ථසංහිතෙන; මෙත්තචිත්තො වක්ඛාමි, නො දොසන්තරො’ති – ඉමෙ පඤ්ච ධම්මා අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙතබ්බා. චොදකෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා පරං චොදෙතුකාමෙන ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං පච්චවෙක්ඛිත්වා ඉමෙ පඤ්ච ධම්මෙ අජ්ඣත්තං උපට්ඨාපෙත්වා පරො චොදෙතබ්බො’’ති. චතුත්ථං.

“What five qualities should be established in oneself? ‘I will speak at the right time, not at the wrong time; I will speak truthfully, not falsely; I will speak gently, not harshly; I will speak what is beneficial, not what is unbeneficial; I will speak with a mind of loving-kindness, not with inner hate.’ These are the five qualities to be established in oneself. Bhikkhus, a bhikkhu who wishes to reprove another should reprove the other only after having reviewed these five qualities in himself and established these five qualities in himself.” Fourth.

5. රාජන්තෙපුරප්පවෙසනසුත්තං

5. The Discourse on Entering the Royal Inner Palace

45. ‘‘දසයිමෙ[Pg.320], භික්ඛවෙ, ආදීනවා රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ. කතමෙ දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, රාජා මහෙසියා සද්ධිං නිසින්නො හොති. තත්‍ර භික්ඛු පවිසති. මහෙසී වා භික්ඛුං දිස්වා සිතං පාතුකරොති, භික්ඛු වා මහෙසිං දිස්වා සිතං පාතුකරොති. තත්ථ රඤ්ඤො එවං හොති – ‘අද්ධා ඉමෙසං කතං වා කරිස්සන්ති වා’ති! අයං, භික්ඛවෙ, පඨමො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

45. “Bhikkhus, there are these ten drawbacks in entering the royal inner palace. What ten? Here, bhikkhus, a king is seated together with his chief queen. A bhikkhu enters. The chief queen, seeing the bhikkhu, smiles, or the bhikkhu, seeing the chief queen, smiles. Then the king thinks: ‘Surely, these two have either done something or will do something!’ This, bhikkhus, is the first drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා බහුකිච්චො බහුකරණීයො අඤ්ඤතරං ඉත්ථිං ගන්ත්වා න සරති – ‘සා තෙන ගබ්භං ගණ්හාති’. තත්ථ රඤ්ඤො එවං හොති – ‘න ඛො ඉධ අඤ්ඤො කොචි පවිසති, අඤ්ඤත්‍ර පබ්බජිතෙන. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, දුතියො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, a king is busy with many duties and affairs. He has relations with a certain woman but does not remember it, and she becomes pregnant by him. Then the king thinks: ‘No one else enters here except a renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the second drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ අඤ්ඤතරං රතනං නස්සති. තත්ථ රඤ්ඤො එවං හොති – ‘න ඛො ඉධ අඤ්ඤො කොචි පවිසති, අඤ්ඤත්‍ර පබ්බජිතෙන. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, තතියො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, a certain jewel is lost in the king’s inner palace. Then the king thinks: ‘No one else enters here except a renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the third drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ අබ්භන්තරා ගුය්හමන්තා බහිද්ධා සම්භෙදං ගච්ඡන්ති. තත්ථ රඤ්ඤො එවං හොති – ‘න ඛො ඉධ අඤ්ඤො කොචි පවිසති, අඤ්ඤත්‍ර පබ්බජිතෙන. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, චතුත්ථො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, secret internal counsels in the king’s inner palace are leaked outside. Then the king thinks: ‘No one else enters here except a renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the fourth drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො අන්තෙපුරෙ පිතා වා පුත්තං පත්ථෙති පුත්තො වා පිතරං පත්ථෙති. තෙසං එවං හොති – ‘න ඛො ඉධ අඤ්ඤො කොචි පවිසති, අඤ්ඤත්‍ර පබ්බජිතෙන. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, පඤ්චමො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, in the king’s inner palace, a father plots against his son, or a son plots against his father. They think: ‘No one else enters here except a renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the fifth drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා නීචට්ඨානියං උච්චෙ ඨානෙ ඨපෙති. යෙසං තං අමනාපං තෙසං එවං හොති – ‘රාජා ඛො පබ්බජිතෙන සංසට්ඨො. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, ඡට්ඨො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, a king places a person of low station in a high position. Those to whom this is displeasing think: ‘The king associates with the renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the sixth drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන [Pg.321] චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා උච්චට්ඨානියං නීචෙ ඨානෙ ඨපෙති. යෙසං තං අමනාපං තෙසං එවං හොති – ‘රාජා ඛො පබ්බජිතෙන සංසට්ඨො. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, සත්තමො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, a king places a person of high station in a low position. Those to whom this is displeasing think: ‘The king associates with the renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the seventh drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා අකාලෙ සෙනං උය්‍යොජෙති. යෙසං තං අමනාපං තෙසං එවං හොති – ‘රාජා ඛො පබ්බජිතෙන සංසට්ඨො. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, අට්ඨමො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, a king sends out the army at an inopportune time. Those to whom this is displeasing think: ‘The king associates with the renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the eighth drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රාජා කාලෙ සෙනං උය්‍යොජෙත්වා අන්තරාමග්ගතො නිවත්තාපෙති. යෙසං තං අමනාපං තෙසං එවං හොති – ‘රාජා ඛො පබ්බජිතෙන සංසට්ඨො. සියා නු ඛො පබ්බජිතස්ස කම්ම’න්ති. අයං, භික්ඛවෙ, නවමො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ.

“Furthermore, bhikkhus, a king sends out the army at an opportune time but has it turn back midway. Those to whom this is displeasing think: ‘The king associates with the renunciate. Could this be the renunciate’s doing?’ This, bhikkhus, is the ninth drawback in entering the royal inner palace.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, රඤ්ඤො අන්තෙපුරං හත්ථිසම්මද්දං අස්සසම්මද්දං රථසම්මද්දං රජනීයානි රූපසද්දගන්ධරසඵොට්ඨබ්බානි, යානි න පබ්බජිතස්ස සාරුප්පානි. අයං, භික්ඛවෙ, දසමො ආදීනවො රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ආදීනවා රාජන්තෙපුරප්පවෙසනෙ’’ති. පඤ්චමං.

“Furthermore, bhikkhus, the king’s inner palace is full of the commotion of elephants, horses, and chariots, and with alluring sights, sounds, odors, tastes, and tactile objects that are unsuitable for a renunciate. This, bhikkhus, is the tenth drawback in entering the royal inner palace. These, bhikkhus, are the ten drawbacks in entering the royal inner palace.” Fifth.

6. සක්කසුත්තං

6. The Discourse to Sakka

46. එකං සමයං භගවා සක්කෙසු විහරති කපිලවත්ථුස්මිං නිග්‍රොධාරාමෙ. අථ ඛො සම්බහුලා සක්කා උපාසකා තදහුපොසථෙ යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නෙ ඛො සක්කෙ උපාසකෙ භගවා එතදවොච – ‘‘අපි නු තුම්හෙ, සක්කා, අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං උපොසථං උපවසථා’’ති? ‘‘අප්පෙකදා මයං, භන්තෙ, අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං උපොසථං උපවසාම, අප්පෙකදා න උපවසාමා’’ති. ‘‘තෙසං වො, සක්කා, අලාභා තෙසං දුල්ලද්ධං, යෙ තුම්හෙ එවං සොකසභයෙ ජීවිතෙ මරණසභයෙ ජීවිතෙ අප්පෙකදා අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං උපොසථං උපවසථ, අප්පෙකදා න උපවසථ.

46. At one time the Blessed One was dwelling among the Sakyans at Kapilavatthu in the Banyan Tree Park. Then, on that Uposatha day, many Sakyan lay followers approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. The Blessed One then said to them: “Sakyans, do you observe the Uposatha endowed with eight factors?” “Sometimes we do, venerable sir, and sometimes we do not.” “It is a loss for you, Sakyans, it is a misfortune for you that in this life fraught with sorrow and fear, fraught with death and fear, you sometimes observe the Uposatha endowed with eight factors and sometimes do not.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, සක්කා, ඉධ පුරිසො යෙන කෙනචි කම්මට්ඨානෙන අනාපජ්ජ අකුසලං දිවසං අඩ්ඪකහාපණං නිබ්බිසෙය්‍ය. දක්ඛො පුරිසො උට්ඨානසම්පන්නොති අලං වචනායා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“What do you think, Sakyans? Suppose a man here, by whatever means of livelihood, without resorting to the unwholesome, might earn half a kahāpaṇa a day. Would it be right to call him a skillful man, endowed with energy?” “So it is, venerable sir.”

‘‘තං [Pg.322] කිං මඤ්ඤථ, සක්කා, ඉධ පුරිසො යෙන කෙනචි කම්මට්ඨානෙන අනාපජ්ජ අකුසලං දිවසං කහාපණං නිබ්බිසෙය්‍ය. දක්ඛො පුරිසො උට්ඨානසම්පන්නොති අලං වචනායා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“What do you think, Sakyans? Suppose a man here, by whatever means of livelihood, without resorting to the unwholesome, might earn a kahāpaṇa a day. Would it be right to call him a skillful man, endowed with energy?” “So it is, venerable sir.”

‘‘තං කිං, මඤ්ඤථ, සක්කා, ඉධ පුරිසො යෙන කෙනචි කම්මට්ඨානෙන අනාපජ්ජ අකුසලං දිවසං ද්වෙ කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය … තයො කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… චත්තාරො කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… පඤ්ච කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… ඡ කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… සත්ත කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… අට්ඨ කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… නව කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… දස කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… වීස කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… තිංස කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… චත්තාරීසං කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… පඤ්ඤාසං කහාපණෙ නිබ්බිසෙය්‍ය… කහාපණසතං නිබ්බිසෙය්‍ය. දක්ඛො පුරිසො උට්ඨානසම්පන්නොති අලං වචනායා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“What do you think, Sakyans? Suppose a man here, by whatever means of livelihood, without resorting to the unwholesome, might earn two kahāpaṇas a day… three kahāpaṇas… four kahāpaṇas… five kahāpaṇas… six kahāpaṇas… seven kahāpaṇas… eight kahāpaṇas… nine kahāpaṇas… ten kahāpaṇas… twenty kahāpaṇas… thirty kahāpaṇas… forty kahāpaṇas… fifty kahāpaṇas… a hundred kahāpaṇas a day. Would it be right to call him a skillful man, endowed with energy?” “So it is, venerable sir.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, සක්කා, අපි නු සො පුරිසො දිවසෙ දිවසෙ කහාපණසතං කහාපණසහස්සං නිබ්බිසමානො ලද්ධං ලද්ධං නික්ඛිපන්තො වස්සසතායුකො වස්සසතජීවී මහන්තං භොගක්ඛන්ධං අධිගච්ඡෙය්‍යා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“What do you think, Sakyans? If that man, earning a hundred kahāpaṇas, a thousand kahāpaṇas day by day, were to set aside whatever he got, and if he had a lifespan of a hundred years, living for a hundred years, would he acquire a great mass of wealth?” “So it is, venerable sir.”

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, සක්කා, අපි නු සො පුරිසො භොගහෙතු භොගනිදානං භොගාධිකරණං එකං වා රත්තිං එකං වා දිවසං උපඩ්ඪං වා රත්තිං උපඩ්ඪං වා දිවසං එකන්තසුඛප්පටිසංවෙදී විහරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’. ‘‘තං කිස්ස හෙතු’’? ‘‘කාමා හි, භන්තෙ, අනිච්චා තුච්ඡා මුසා මොසධම්මා’’ති.

“What do you think, Sakyans? For the sake of that wealth, because of that wealth, on account of that wealth, could that man dwell experiencing exclusive happiness even for a single night or a single day, or for half a night or half a day?” “Certainly not, venerable sir.” “For what reason?” “Because, venerable sir, sensual pleasures are impermanent, empty, false, and of a deceptive nature.”

‘‘ඉධ පන වො, සක්කා, මම සාවකො දස වස්සානි අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො යථා මයානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො සතම්පි වස්සානි සතම්පි වස්සසතානි සතම්පි වස්සසහස්සානි එකන්තසුඛප්පටිසංවෙදී විහරෙය්‍ය. සො ච ඛ්වස්ස සකදාගාමී වා අනාගාමී වා අපණ්ණකං වා සොතාපන්නො. තිට්ඨන්තු, සක්කා, දස වස්සානි.

“But here, Sakyans, a disciple of mine, dwelling diligent, ardent, and resolute for ten years, practicing in accordance with my instructions, could dwell experiencing exclusive happiness for a hundred years, for ten thousand years, for a hundred thousand years. And he would be a once-returner, or a non-returner, or unfailingly a stream-enterer. Let the ten years stand, Sakyans.”

ඉධ මම සාවකො නව වස්සානි… අට්ඨ වස්සානි… සත්ත වස්සානි… ඡ වස්සානි… පඤ්ච වස්සානි චත්තාරි වස්සානි… තීණි වස්සානි… ද්වෙ වස්සානි… එකං වස්සං අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො යථා මයානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො සතම්පි වස්සානි සතම්පි වස්සසතානි සතම්පි වස්සසහස්සානි එකන්තසුඛප්පටිසංවෙදී විහරෙය්‍ය, සො ච ඛ්වස්ස සකදාගාමී [Pg.323] වා අනාගාමී වා අපණ්ණකං වා සොතාපන්නො. තිට්ඨතු, සක්කා, එකං වස්සං.

“Here, a disciple of mine, dwelling diligent, ardent, and resolute for nine years… eight years… seven years… six years… five years… four years… three years… two years… one year, practicing in accordance with my instructions, could dwell experiencing exclusive happiness for a hundred years, for ten thousand years, for a hundred thousand years. And he would be a once-returner, or a non-returner, or unfailingly a stream-enterer. Let the one year stand, Sakyans.”

ඉධ මම සාවකො දස මාසෙ අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො යථා මයානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො සතම්පි වස්සානි සතම්පි වස්සසතානි සතම්පි වස්සසහස්සානි එකන්තසුඛප්පටිසංවෙදී විහරෙය්‍ය, සො ච ඛ්වස්ස සකදාගාමී වා අනාගාමී වා අපණ්ණකං වා සොතාපන්නො. තිට්ඨන්තු, සක්කා, දස මාසා.

“Here, a disciple of mine, dwelling diligent, ardent, and resolute for ten months, practicing in accordance with my instructions, could dwell experiencing exclusive happiness for a hundred years, for ten thousand years, for a hundred thousand years. And he would be a once-returner, or a non-returner, or unfailingly a stream-enterer. Let the ten months stand, Sakyans.”

ඉධ මම සාවකො නව මාසෙ… අට්ඨ මාසෙ… සත්ත මාසෙ… ඡ මාසෙ… පඤ්ච මාසෙ… චත්තාරො මාසෙ… තයො මාසෙ… ද්වෙ මාසෙ… එකං මාසං… අඩ්ඪමාසං අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො යථා මයානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො සතම්පි වස්සානි සතම්පි වස්සසතානි සතම්පි වස්සසහස්සානි එකන්තසුඛප්පටිසංවෙදී විහරෙය්‍ය, සො ච ඛ්වස්ස සකදාගාමී වා අනාගාමී වා අපණ්ණකං වා සොතාපන්නො. තිට්ඨතු, සක්කා, අඩ්ඪමාසො.

“Here, a disciple of mine, dwelling diligent, ardent, and resolute for nine months… eight months… seven months… six months… five months… four months… three months… two months… one month… for half a month, practicing in accordance with my instructions, could dwell experiencing exclusive happiness for a hundred years, for ten thousand years, for a hundred thousand years. And he would be a once-returner, or a non-returner, or unfailingly a stream-enterer. Let the half a month stand, Sakyans.”

ඉධ මම සාවකො දස රත්තින්දිවෙ අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො යථා මයානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො සතම්පි වස්සානි සතම්පි වස්සසතානි සතම්පි වස්සසහස්සානි එකන්තසුඛප්පටිසංවෙදී විහරෙය්‍ය, සො ච ඛ්වස්ස සකදාගාමී වා අනාගාමී වා අපණ්ණකං වා සොතාපන්නො. තිට්ඨන්තු, සක්කා, දස රත්තින්දිවා.

“Here, a disciple of mine, dwelling diligent, ardent, and resolute for ten days and nights, practicing in accordance with my instructions, could dwell experiencing exclusive happiness for a hundred years, for ten thousand years, for a hundred thousand years. And he would be a once-returner, or a non-returner, or unfailingly a stream-enterer. Let the ten days and nights stand, Sakyans.”

ඉධ මම සාවකො නව රත්තින්දිවෙ… අට්ඨ රත්තින්දිවෙ… සත්ත රත්තින්දිවෙ… ඡ රත්තින්දිවෙ… පඤ්ච රත්තින්දිවෙ… චත්තාරො රත්තින්දිවෙ… තයො රත්තින්දිවෙ… ද්වෙ රත්තින්දිවෙ… එකං රත්තින්දිවං අප්පමත්තො ආතාපී පහිතත්තො විහරන්තො යථා මයානුසිට්ඨං තථා පටිපජ්ජමානො සතම්පි වස්සානි සතම්පි වස්සසතානි සතම්පි වස්සසහස්සානි එකන්තසුඛප්පටිසංවෙදී විහරෙය්‍ය, සො ච ඛ්වස්ස සකදාගාමී වා අනාගාමී වා අපණ්ණකං වා සොතාපන්නො. තෙසං වො, සක්කා, අලාභා තෙසං දුල්ලද්ධං, යෙ තුම්හෙ එවං සොකසභයෙ ජීවිතෙ මරණසභයෙ ජීවිතෙ අප්පෙකදා අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං උපොසථං උපවසථ, අප්පෙකදා න උපවසථා’’ති. ‘‘එතෙ මයං, භන්තෙ, අජ්ජතග්ගෙ අට්ඨඞ්ගසමන්නාගතං උපොසථං උපවසිස්සාමා’’ති. ඡට්ඨං.

Herein, a disciple of mine, dwelling heedful, ardent, and with a resolute mind for nine nights and days... for eight nights and days... for seven nights and days... for six nights and days... for five nights and days... for four nights and days... for three nights and days... for two nights and days... or for one night and day, practicing in accordance with what was instructed by me, might dwell experiencing exclusive happiness for a hundred years, for ten thousand years, or for one hundred thousand years. And that disciple of mine would be a once-returner, or a non-returner, or, for certain, a stream-enterer. It is your loss, O Sakyans, it is your misfortune, that in this life which has fear through sorrow, in this life which has fear through death, you sometimes observe the Uposatha endowed with the eight factors, and sometimes you do not observe it.” “Venerable Sir, from this day forward, we will observe the Uposatha endowed with the eight factors.” The Sixth.

7. මහාලිසුත්තං

7. The Discourse to Mahāli

47. එකං [Pg.324] සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං. අථ ඛො මහාලි ලිච්ඡවි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො මහාලි ලිච්ඡවි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ හෙතු, කො පච්චයො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති? ‘‘ලොභො ඛො, මහාලි, හෙතු, ලොභො පච්චයො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. දොසො ඛො, මහාලි, හෙතු, දොසො පච්චයො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. මොහො ඛො, මහාලි, හෙතු, මොහො පච්චයො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. අයොනිසො මනසිකාරො ඛො, මහාලි, හෙතු, අයොනිසො මනසිකාරො පච්චයො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. මිච්ඡාපණිහිතං ඛො, මහාලි, චිත්තං හෙතු, මිච්ඡාපණිහිතං චිත්තං පච්චයො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියාති. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො පාපස්ස කම්මස්ස කිරියාය පාපස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති.

47. On one occasion the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood, in the Hall with the Gabled Roof. Then the Licchavi Mahāli approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, the Licchavi Mahāli said to the Blessed One: “Venerable Sir, what is the cause and what is the condition for the doing of evil action, for the occurrence of evil action?” “Greed, Mahāli, is a cause, and greed is a condition for the doing of evil action, for the occurrence of evil action. Hatred, Mahāli, is a cause, and hatred is a condition for the doing of evil action, for the occurrence of evil action. Delusion, Mahāli, is a cause, and delusion is a condition for the doing of evil action, for the occurrence of evil action. Unwise attention, Mahāli, is a cause, and unwise attention is a condition for the doing of evil action, for the occurrence of evil action. A wrongly directed mind, Mahāli, is a cause, and a wrongly directed mind is a condition for the doing of evil action, for the occurrence of evil action. This, Mahāli, is the cause and this is the condition for the doing of evil action, for the occurrence of evil action.”

‘‘කො පන, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස කිරියාය කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස පවත්තියා’’ති? ‘‘අලොභො ඛො, මහාලි, හෙතු, අලොභො පච්චයො කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස කිරියාය කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. අදොසො ඛො, මහාලි, හෙතු, අදොසො පච්චයො කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස කිරියාය කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. අමොහො ඛො, මහාලි, හෙතු, අමොහො පච්චයො කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස කිරියාය කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. යොනිසො මනසිකාරො ඛො, මහාලි, හෙතු, යොනිසො මනසිකාරො පච්චයො කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස කිරියාය කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. සම්මාපණිහිතං ඛො, මහාලි, චිත්තං හෙතු, සම්මාපණිහිතං චිත්තං පච්චයො කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස කිරියාය කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. අයං ඛො, මහාලි, හෙතු, අයං පච්චයො කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස කිරියාය කල්‍යාණස්ස කම්මස්ස පවත්තියා. ඉමෙ ච, මහාලි, දස ධම්මා ලොකෙ න සංවිජ්ජෙය්‍යුං, නයිධ පඤ්ඤායෙථ අධම්මචරියාවිසමචරියාති වා ධම්මචරියාසමචරියාති වා. යස්මා ච ඛො, මහාලි, ඉමෙ දස ධම්මා ලොකෙ [Pg.325] සංවිජ්ජන්ති, තස්මා පඤ්ඤායති අධම්මචරියාවිසමචරියාති වා ධම්මචරියාසමචරියාති වා’’ති. සත්තමං.

“And what, Venerable Sir, is the cause and what is the condition for the doing of wholesome action, for the occurrence of wholesome action?” “Non-greed, Mahāli, is a cause, and non-greed is a condition for the doing of wholesome action, for the occurrence of wholesome action. Non-hatred, Mahāli, is a cause, and non-hatred is a condition for the doing of wholesome action, for the occurrence of wholesome action. Non-delusion, Mahāli, is a cause, and non-delusion is a condition for the doing of wholesome action, for the occurrence of wholesome action. Wise attention, Mahāli, is a cause, and wise attention is a condition for the doing of wholesome action, for the occurrence of wholesome action. A rightly directed mind, Mahāli, is a cause, and a rightly directed mind is a condition for the doing of wholesome action, for the occurrence of wholesome action. This, Mahāli, is the cause and this is the condition for the doing of wholesome action, for the occurrence of wholesome action. And if, Mahāli, these ten things did not exist in the world, then unrighteous conduct and uneven conduct, or righteous conduct and even conduct, would not be discerned herein. But because, Mahāli, these ten things do exist in the world, therefore unrighteous conduct and uneven conduct, or righteous conduct and even conduct, are discerned.” The Seventh.

8. පබ්බජිතඅභිණ්හසුත්තං

8. The Discourse on Frequent Reflection for One Gone Forth

48. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බා. කතමෙ දස? ‘වෙවණ්ණියම්හි අජ්ඣුපගතො’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘පරපටිබද්ධා මෙ ජීවිකා’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘අඤ්ඤො මෙ ආකප්පො කරණීයො’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘කච්චි නු ඛො මෙ අත්තා සීලතො න උපවදතී’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘කච්චි නු ඛො මං අනුවිච්ච විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී සීලතො න උපවදන්තී’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘සබ්බෙහි මෙ පියෙහි මනාපෙහි නානාභාවො විනාභාවො’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘කම්මස්සකොම්හි කම්මදායාදො කම්මයොනි කම්මබන්ධු කම්මපටිසරණො, යං කම්මං කරිස්සාමි කල්‍යාණං වා පාපකං වා තස්ස දායාදො භවිස්සාමී’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘කථංභූතස්ස මෙ රත්තින්දිවා වීතිවත්තන්තී’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘කච්චි නු ඛො අහං සුඤ්ඤාගාරෙ අභිරමාමී’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං; ‘අත්ථි නු ඛො මෙ උත්තරි මනුස්සධම්මො අලමරියඤාණදස්සනවිසෙසො අධිගතො, යෙනාහං පච්ඡිමෙ කාලෙ සබ්‍රහ්මචාරීහි පුට්ඨො න මඞ්කු භවිස්සාමී’ති පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බං. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා පබ්බජිතෙන අභිණ්හං පච්චවෙක්ඛිතබ්බා’’ති. අට්ඨමං.

48. “Bhikkhus, these ten things should be frequently reflected upon by one who has gone forth. What ten? ‘I have attained a state of altered appearance’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘My livelihood is dependent on others’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘My conduct must be different’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘Does my own self not reproach me in regard to virtue?’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘After investigation, do wise spiritual companions not reproach me in regard to virtue?’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘There is otherness and separation from all that is dear and pleasing to me’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘I am the owner of my kamma, heir to my kamma, kamma is my origin, kamma is my kinsman, kamma is my refuge. Whatever kamma I shall do, for good or for ill, I will be its heir’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘In what state are my days and nights passing?’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘Do I delight in secluded dwellings?’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. ‘Have I attained any superhuman state, a distinction in knowledge and vision worthy of the noble ones, so that when questioned by my spiritual companions in my last days, I will not be disconcerted?’—this should be frequently reflected upon by one who has gone forth. These, bhikkhus, are the ten things that should be frequently reflected upon by one who has gone forth.” The Eighth.

9. සරීරට්ඨධම්මසුත්තං

9. The Discourse on Things Existing in the Body

49. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සරීරට්ඨා. කතමෙ දස? සීතං, උණ්හං, ජිඝච්ඡා, පිපාසා, උච්චාරො, පස්සාවො, කායසංවරො, වචීසංවරො, ආජීවසංවරො, පොනොභවිකො භවසඞ්ඛාරො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා සරීරට්ඨා’’ති. නවමං.

49. “Bhikkhus, these ten things are based in the body. What ten? Cold, heat, hunger, thirst, defecation, urination, bodily restraint, verbal restraint, restraint of livelihood, and the kamma-formation that leads to renewed existence. These, bhikkhus, are the ten things based in the body.” The ninth.

10. භණ්ඩනසුත්තං

10. The Discourse on Quarrels

50. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා [Pg.326] උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරන්ති.

50. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now at that time, a number of bhikkhus, after their meal, on returning from their alms round, had gathered and were sitting together in the meeting hall, where they had become quarrelsome, had become contentious, and had fallen into dispute, piercing each other with verbal spears.

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන උපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති?

Then, in the evening, the Blessed One rose from seclusion and went to the meeting hall. Having arrived, he sat down on the prepared seat. Having sat down, the Blessed One addressed the bhikkhus: “For what discussion are you gathered and assembled here now, bhikkhus? And what was the unfinished conversation among you?”

‘‘ඉධ මයං, භන්තෙ, පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරාමා’’ති. ‘‘න ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං, යං තුම්හෙ භණ්ඩනජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤමඤ්ඤං මුඛසත්තීහි විතුදන්තා විහරෙය්‍යාථ.

“Venerable sir, here we are, after the meal, having returned from the alms round, sitting together in the meeting hall, gathered together, having become quarrelsome, having become contentious, and having fallen into dispute, piercing each other with verbal spears.” “Bhikkhus, it is not fitting for you, clansmen who have gone forth from the household life into homelessness out of faith, that you should dwell having become quarrelsome, having become contentious, and having fallen into dispute, piercing each other with verbal spears.”

‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා සාරණීයා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්ති. කතමෙ දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති…පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“Bhikkhus, these ten things are to be remembered; they create affection and respect, and lead to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity. What ten? Here, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha, possessed of good conduct and resort, seeing danger in the slightest faults. He undertakes and trains in the training rules. That a bhikkhu is virtuous… undertakes and trains in the training rules, this too is a thing to be remembered, that creates affection and respect, and leads to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is learned, a preserver of what he has learned, a treasurer of what he has learned. He has learned much about those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the perfectly complete and pure spiritual life; he has retained them, recited them, mentally examined them, and penetrated them well with wisdom. That a bhikkhu is learned… and penetrated them well with wisdom, this too is a thing to be remembered, that creates affection and respect, and leads to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.”

‘‘පුන [Pg.327] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu has good friends, good companions, and is inclined to good friends. That a bhikkhu has good friends, good companions, and is inclined to good friends, this too is a thing to be remembered, that creates affection and respect, and leads to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවචො හොති සොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඛමො පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනිං. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සුවචො හොති සොවචස්සකරණෙහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඛමො පදක්ඛිණග්ගාහී අනුසාසනිං, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is easy to admonish, possessing qualities that make him so; he is patient and respectfully receptive to instruction. That a bhikkhu is easy to admonish… and respectfully receptive to instruction, this too is a thing to be remembered, that creates affection and respect, and leads to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි – තත්ථ දක්ඛො හොති අනලසො, තත්‍රූපායාය වීමංසාය සමන්නාගතො අලං කාතුං අලං සංවිධාතුං. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යානි තානි සබ්‍රහ්මචාරීනං උච්චාවචානි කිංකරණීයානි – තත්ථ දක්ඛො හොති අනලසො තත්‍රූපායාය වීමංසාය සමන්නාගතො අලං කාතුං අලං සංවිධාතුං, අයම්පි ධම්මො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is skilled and diligent in the various duties for his companions in the holy life; he is endowed with investigative wisdom into the means for accomplishing them, and is able to do them and to arrange for them to be done. That a bhikkhu is skilled and diligent in the various duties for his companions in the holy life, is endowed with investigative wisdom into the means for accomplishing them, and is able to do them and to arrange for them to be done—this too is a thing to be remembered, that creates affection and respect, and leads to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මකාමො හොති පියසමුදාහාරො, අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ උළාරපාමොජ්ජො. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මකාමො හොති පියසමුදාහාරො, අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ උළාරපාමොජ්ජො, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is a lover of the Dhamma, has agreeable conversation, and has great joy in the higher Dhamma and the higher discipline. That a bhikkhu is a lover of the Dhamma, has agreeable conversation, and has great joy in the higher Dhamma and the higher discipline, this too is a thing to be remembered, that creates affection and respect, and leads to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.”

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ආරද්ධවීරියො විහරති අකුසලානං ධම්මානං පහානාය කුසලානං ධම්මානං උපසම්පදාය, ථාමවා දළ්හපරක්කමො අනික්ඛිත්තධුරො කුසලෙසු ධම්මෙසු, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො පියකරණො ගරුකරණො සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තති.

“Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the attainment of wholesome states; he is strong, resolute in endeavor, and does not cast off the burden in regard to wholesome states. That a bhikkhu dwells with energy aroused for the abandoning of unwholesome states and for the attainment of wholesome states; is strong, resolute in endeavor, and does not cast off the burden in regard to wholesome states, this too is a thing to be remembered, that creates affection and respect, and leads to cohesion, to non-dispute, to concord, and to unity.”

‘‘පුන [Pg.328] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො…පෙ… සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is content with whatever kind of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick. That a bhikkhu is content with whatever kind of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick—this quality, too, is worthy of being remembered, creates affection and respect, and leads to cohesion, non-dispute, concord, and unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිමා හොති, පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සතිමා හොති, පරමෙන සතිනෙපක්කෙන සමන්නාගතො, චිරකතම්පි චිරභාසිතම්පි සරිතා අනුස්සරිතා, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො…පෙ… සංවත්තති.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is mindful, endowed with supreme mindfulness and sagacity; he is one who remembers and recollects what was done and said long ago. That a bhikkhu is mindful, endowed with supreme mindfulness and sagacity, and is one who remembers and recollects what was done and said long ago—this quality, too, is worthy of being remembered, creates affection and respect, and leads to cohesion, non-dispute, concord, and unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පඤ්ඤවා හොති, උදයත්ථගාමිනියා පඤ්ඤාය සමන්නාගතො අරියාය නිබ්බෙධිකාය සම්මා දුක්ඛක්ඛයගාමිනියා, අයම්පි ධම්මො සාරණීයො…පෙ… සංවත්තති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා සාරණීයා පියකරණා ගරුකරණා සඞ්ගහාය අවිවාදාය සාමග්ගියා එකීභාවාය සංවත්තන්තී’’ති. දසමං.

Furthermore, bhikkhus, a bhikkhu is wise; he is endowed with wisdom concerning arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering. That a bhikkhu is wise; that he is endowed with wisdom concerning arising and passing away, which is noble, penetrative, and leads rightly to the complete destruction of suffering—this quality, too, is worthy of being remembered, creates affection and respect, and leads to cohesion, non-dispute, concord, and unity. Indeed, bhikkhus, these are the ten qualities that are worthy of being remembered, create affection and respect, and lead to cohesion, non-dispute, concord, and unity. Tenth.

අක්කොසවග්ගො පඤ්චමො.

The Chapter on Abuse, the Fifth.

තස්සුද්දානං –

The summary:

විවාදා ද්වෙ ච මූලානි, කුසිනාරපවෙසනෙ;

සක්කො මහාලි අභිණ්හං, සරීරට්ඨා ච භණ්ඩනාති.

Disputes, and two on Roots, at Kusinārā; Sakka, Mahāli, Constantly; Established in the Body, and Quarrels.

පඨමපණ්ණාසකං සමත්තං.

The First Fifty is completed.

2. දුතියපණ්ණාසකං

2. The Second Fifty

(6) 1. සචිත්තවග්ගො

(6) 1. The Chapter on One’s Own Mind

1. සචිත්තසුත්තං

1. On One’s Own Mind

51. එකං [Pg.329] සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

51. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus!” “Venerable sir,” those bhikkhus replied. The Blessed One said this:

‘‘නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පරචිත්තපරියායකුසලො හොති, අථ ‘සචිත්තපරියායකුසලො භවිස්සාමී’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu is not skilled in the ways of others’ minds, then you should train thus: ‘I will be skilled in the ways of my own mind.’ This, bhikkhus, is how you should train.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සචිත්තපරියායකුසලො හොති? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදකපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො සචෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තස්සෙව රජස්ස වා අඞ්ගණස්ස වා පහානාය වායමති. නො චෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තෙනෙවත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො – ‘ලාභා වත මෙ, පරිසුද්ධං වත මෙ’ති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පච්චවෙක්ඛණා බහුකාරා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු – ‘අභිජ්ඣාලු නු ඛො බහුලං විහරාමි, අනභිජ්ඣාලු නු ඛො බහුලං විහරාමි, බ්‍යාපන්නචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අබ්‍යාපන්නචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, විගතථිනමිද්ධො නු ඛො බහුලං විහරාමි, උද්ධතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අනුද්ධතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, විචිකිච්ඡො නු ඛො බහුලං විහරාමි, තිණ්ණවිචිකිච්ඡො නු ඛො බහුලං විහරාමි, කොධනො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අක්කොධනො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංකිලිට්ඨචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසංකිලිට්ඨචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සාරද්ධකායො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසාරද්ධකායො නු ඛො බහුලං විහරාමි, කුසීතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, ආරද්ධවීරියො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසමාහිතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සමාහිතො නු ඛො බහුලං විහරාමී’ති.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu skilled in the ways of his own mind? Just as a woman or a man—young, youthful, fond of adornment—would examine the reflection of their own face in a clean, bright mirror or in a clear bowl of water. If they see any dust or blemish there, they strive to remove that very dust or blemish. But if they do not see any dust or blemish there, on that account they are pleased, their intention fulfilled, thinking, ‘It is a gain for me! I am pure!’ In the same way, bhikkhus, a bhikkhu's reflection is of great benefit in regard to wholesome qualities: ‘Do I often dwell with covetousness, or without covetousness? With a mind of ill will, or without a mind of ill will? Beset by sloth and torpor, or free from sloth and torpor? Agitated, or unagitated? Doubtful, or having overcome doubt? Angry, or not angry? With a defiled mind, or an undefiled mind? With an agitated body, or an unagitated body? Lazy, or with energy aroused? Unconcentrated, or concentrated?’”

‘‘සචෙ[Pg.330], භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභිජ්ඣාලු බහුලං විහරාමි, බ්‍යාපන්නචිත්තො බහුලං විහරාමි, ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතො බහුලං විහරාමි, උද්ධතො බහුලං විහරාමි, විචිකිච්ඡො බහුලං විහරාමි, කොධනො බහුලං විහරාමි, සංකිලිට්ඨචිත්තො බහුලං විහරාමි, සාරද්ධකායො බහුලං විහරාමි, කුසීතො බහුලං විහරාමි, අසමාහිතො බහුලං විහරාමී’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා. තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

“If, bhikkhus, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘I frequently dwell with covetousness, with a mind of ill will, beset by sloth and torpor, agitated, doubtful, angry, with a defiled mind, with an agitated body, lazy, and unconcentrated,’ then, bhikkhus, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, exertion, perseverance, mindfulness, and clear comprehension for the abandoning of those very evil, unwholesome qualities. Just as, bhikkhus, if one’s cloth or head were on fire, one would apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, exertion, perseverance, mindfulness, and clear comprehension to extinguish it. In the same way, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, exertion, perseverance, mindfulness, and clear comprehension for the abandoning of those very evil, unwholesome qualities.

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අනභිජ්ඣාලු බහුලං විහරාමි, අබ්‍යාපන්නචිත්තො බහුලං විහරාමි, විගතථිනමිද්ධො බහුලං විහරාමි, අනුද්ධතො බහුලං විහරාමි, තිණ්ණවිචිකිච්ඡො බහුලං විහරාමි, අක්කොධනො බහුලං විහරාමි, අසංකිලිට්ඨචිත්තො බහුලං විහරාමි, අසාරද්ධකායො බහුලං විහරාමි, ආරද්ධවීරියො බහුලං විහරාමි, සමාහිතො බහුලං විහරාමී’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසුයෙව කුසලෙසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය උත්තරි ආසවානං ඛයාය යොගො කරණීයො’’ති. පඨමං.

“But if, bhikkhus, a bhikkhu, upon reflecting, knows thus: ‘I often dwell without covetousness, without a mind of ill will, free from sloth and torpor, unagitated, having overcome doubt, without anger, with an undefiled mind, with an unagitated body, with aroused energy, and concentrated,’ then, bhikkhus, that bhikkhu, having established himself in these very wholesome qualities, should apply further effort for the destruction of the taints.” First.

2. සාරිපුත්තසුත්තං

2. The Discourse with Sāriputta

52. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

52. Then the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus!” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘නො චෙ, ආවුසො, භික්ඛු පරචිත්තපරියායකුසලො හොති, අථ ‘සචිත්තපරියායකුසලො භවිස්සාමී’ති – එවඤ්හි වො, ආවුසො, සික්ඛිතබ්බං.

“If, friends, a bhikkhu is not skilled in the ways of others’ minds, then he should train himself thus: ‘I will become skilled in the ways of my own mind.’ This, friends, is how you should train yourselves.”

‘‘කථඤ්චාවුසො[Pg.331], භික්ඛු සචිත්තපරියායකුසලො හොති? සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො සචෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තස්සෙව රජස්ස වා අඞ්ගණස්ස වා පහානාය වායමති. නො චෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තෙනෙවත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො – ‘ලාභා වත මෙ, පරිසුද්ධං වත මෙ’ති.

“And how, friends, is a bhikkhu skilled in the ways of his own mind? Suppose, friends, a woman or a man—young, youthful, and fond of adornment—were to examine the reflection of their own face in a clean, bright mirror or in a clear bowl of water. If they see any dust or a blemish there, they strive to remove that very dust or blemish. But if they do not see any dust or a blemish there, they are pleased and their wish is fulfilled, thinking: ‘It is a gain for me that I am pure!’

එවමෙවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො පච්චවෙක්ඛණා බහුකාරා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු – ‘අභිජ්ඣාලු නු ඛො බහුලං විහරාමි, අනභිජ්ඣාලු නු ඛො බහුලං විහරාමි, බ්‍යාපන්නචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අබ්‍යාපන්නචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, විගතථිනමිද්ධො නු ඛො බහුලං විහරාමි, උද්ධතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අනුද්ධතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, විචිකිච්ඡො නු ඛො බහුලං විහරාමි, තිණ්ණවිචිකිච්ඡො නු ඛො බහුලං විහරාමි, කොධනො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අක්කොධනො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංකිලිට්ඨචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසංකිලිට්ඨචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සාරද්ධකායො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසාරද්ධකායො නු ඛො බහුලං විහරාමි, කුසීතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, ආරද්ධවීරියො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සමාහිතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසමාහිතො නු ඛො බහුලං විහරාමී’ති.

“In the same way, friends, a bhikkhu’s reflection is of great help in regard to wholesome qualities. He reflects: ‘Do I often dwell with covetousness, or do I often dwell without covetousness? Do I often dwell with a mind of ill will, or do I often dwell with a mind free from ill will? Do I often dwell overcome by sloth and torpor, or do I often dwell free from sloth and torpor? Do I often dwell with agitation, or do I often dwell without agitation? Do I often dwell with doubt, or do I often dwell having crossed over doubt? Do I often dwell with anger, or do I often dwell without anger? Do I often dwell with a defiled mind, or do I often dwell with an undefiled mind? Do I often dwell with an agitated body, or do I often dwell with an unagitated body? Do I often dwell lazily, or do I often dwell with aroused energy? Do I often dwell unconcentrated, or do I often dwell concentrated?’”

‘‘සචෙ, ආවුසො, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභිජ්ඣාලු බහුලං විහරාමි…පෙ… අසමාහිතො බහුලං විහරාමී’ති, තෙනාවුසො, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා. තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, තෙන භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

“If, friends, on reflecting, a bhikkhu knows thus: ‘I often dwell with covetousness … I often dwell unconcentrated,’ then, friends, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, zeal, relentlessness, mindfulness, and clear comprehension for the abandoning of those same evil, unwholesome qualities. Just as, friends, a person whose clothes or head were on fire would apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, zeal, relentlessness, mindfulness, and clear comprehension to extinguish the fire on his clothes or head, in the same way, friends, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, zeal, relentlessness, mindfulness, and clear comprehension for the abandoning of those same evil, unwholesome qualities.”

‘‘සචෙ [Pg.332] පනාවුසො, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අනභිජ්ඣාලු බහුලං විහරාමි…පෙ… සමාහිතො බහුලං විහරාමී’ති, තෙනාවුසො, භික්ඛුනා තෙසුයෙව කුසලෙසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය උත්තරි ආසවානං ඛයාය යොගො කරණීයො’’ති. දුතියං.

“But if, friends, on reflecting, a bhikkhu knows thus: ‘I often dwell without covetousness … I often dwell concentrated,’ then, friends, that bhikkhu, having established himself in those same wholesome qualities, should apply himself further to the destruction of the taints.” Second.

3. ඨිතිසුත්තං

3. The Discourse on Stability

53. ‘‘ඨිතිම්පාහං, භික්ඛවෙ, න වණ්ණයාමි කුසලෙසු ධම්මෙසු, පගෙව පරිහානිං. වුඩ්ඪිඤ්ච ඛො අහං, භික්ඛවෙ, වණ්ණයාමි කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො ඨිතිං නො හානිං.

53. “Bhikkhus, I do not praise stability in wholesome qualities, still less decline. I praise growth in wholesome qualities, not stability and not decline.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, හානි හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො ඨිති නො වුඩ්ඪි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යත්තකො හොති සද්ධාය සීලෙන සුතෙන චාගෙන පඤ්ඤාය පටිභානෙන, තස්ස තෙ ධම්මා නෙව තිට්ඨන්ති නො වඩ්ඪන්ති. හානිමෙතං, භික්ඛවෙ, වදාමි කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො ඨිතිං නො වුඩ්ඪිං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, හානි හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො ඨිති නො වුඩ්ඪි.

“And how, bhikkhus, is there decline in wholesome qualities, not stability and not growth? Here, bhikkhus, a bhikkhu has a certain amount of faith, virtue, learning, generosity, wisdom, and eloquence. These qualities of his neither remain stable nor grow. This, I say, is decline in wholesome qualities, not stability and not growth. This is how, bhikkhus, there is decline in wholesome qualities, not stability and not growth.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ ඨිති හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො හානි නො වුඩ්ඪි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යත්තකො හොති සද්ධාය සීලෙන සුතෙන චාගෙන පඤ්ඤාය පටිභානෙන, තස්ස තෙ ධම්මා නෙව හායන්ති නො වඩ්ඪන්ති. ඨිතිමෙතං, භික්ඛවෙ, වදාමි කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො හානිං නො වුඩ්ඪිං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, ඨිති හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො වුඩ්ඪි නො හානි.

“And how, bhikkhus, is there stability in wholesome qualities, not decline and not growth? Here, bhikkhus, a bhikkhu has a certain amount of faith, virtue, learning, generosity, wisdom, and eloquence. These qualities of his neither decline nor grow. This, I say, is stability in wholesome qualities, not decline and not growth. This is how, bhikkhus, there is stability in wholesome qualities, not growth and not decline.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, වුඩ්ඪි හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො ඨිති නො හානි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු යත්තකො හොති සද්ධාය සීලෙන සුතෙන චාගෙන පඤ්ඤාය පටිභානෙන, තස්ස තෙ ධම්මා නෙව තිට්ඨන්ති නො හායන්ති. වුඩ්ඪිමෙතං, භික්ඛවෙ, වදාමි කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො ඨිතිං නො හානිං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, වුඩ්ඪි හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු, නො ඨිති නො හානි.

“And how, bhikkhus, is there growth in wholesome qualities, not stability and not decline? Here, bhikkhus, a bhikkhu has a certain amount of faith, virtue, learning, generosity, wisdom, and eloquence. These qualities of his neither remain stable nor decline. This, I say, is growth in wholesome qualities, not stability and not decline. This is how, bhikkhus, there is growth in wholesome qualities, not stability and not decline.”

‘‘නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පරචිත්තපරියායකුසලො හොති, අථ ‘සචිත්තපරියායකුසලො භවිස්සාමී’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

“If, bhikkhus, a bhikkhu is not skilled in the ways of others’ minds, then he should train himself thus: ‘I will become skilled in the ways of my own mind.’ This, bhikkhus, is how you should train yourselves.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සචිත්තපරියායකුසලො හොති? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා [Pg.333] පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො සචෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තස්සෙව රජස්ස වා අඞ්ගණස්ස වා පහානාය වායමති. නො චෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තෙනෙවත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො – ‘ලාභා වත මෙ, පරිසුද්ධං වත මෙ’ති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පච්චවෙක්ඛණා බහුකාරා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු – ‘අභිජ්ඣාලු නු ඛො බහුලං විහරාමි, අනභිජ්ඣාලු නු ඛො බහුලං විහරාමි, බ්‍යාපන්නචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අබ්‍යාපන්නචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, විගතථිනමිද්ධො නු ඛො බහුලං විහරාමි, උද්ධතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අනුද්ධතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, විචිකිච්ඡො නු ඛො බහුලං විහරාමි, තිණ්ණවිචිකිච්ඡො නු ඛො බහුලං විහරාමි, කොධනො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අක්කොධනො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංකිලිට්ඨචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසංකිලිට්ඨචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සාරද්ධකායො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසාරද්ධකායො නු ඛො බහුලං විහරාමි, කුසීතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, ආරද්ධවීරියො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සමාහිතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, අසමාහිතො නු ඛො බහුලං විහරාමී’ති.

“And how, bhikkhus, is a bhikkhu skilled in the ways of his own mind? Suppose, bhikkhus, a woman or a man—young, youthful, and fond of ornaments—were to examine the reflection of their own face in a clean, bright mirror or in a clear bowl of water. If they see any adventitious dust or a blemish there, they strive to remove it. But if they do not see any adventitious dust or a blemish there, they are pleased and their wish is fulfilled, and they think: ‘It is a gain for me that I am pure!’ In the same way, bhikkhus, a bhikkhu’s reflection is of great help in regard to wholesome qualities. He reflects: ‘Do I often dwell with covetousness, or do I often dwell without covetousness? Do I often dwell with a mind of ill will, or do I often dwell with a mind free from ill will? Do I often dwell overcome by sloth and torpor, or do I often dwell free from sloth and torpor? Do I often dwell with restlessness, or do I often dwell without restlessness? Do I often dwell with doubt, or do I often dwell having crossed over doubt? Do I often dwell with anger, or do I often dwell without anger? Do I often dwell with a defiled mind, or do I often dwell with an undefiled mind? Do I often dwell with an agitated body, or do I often dwell with an unagitated body? Do I often dwell lazily, or do I often dwell with energy aroused? Do I often dwell concentrated, or do I often dwell unconcentrated?’”

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අභිජ්ඣාලු බහුලං විහරාමි, බ්‍යාපන්නචිත්තො බහුලං විහරාමි, ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතො බහුලං විහරාමි, උද්ධතො බහුලං විහරාමි, විචිකිච්ඡො බහුලං විහරාමි, කොධනො බහුලං විහරාමි, සංකිලිට්ඨචිත්තො බහුලං විහරාමි, සාරද්ධකායො බහුලං විහරාමි, කුසීතො බහුලං විහරාමි, අසමාහිතො බහුලං විහරාමී’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා. තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තෙන භික්ඛුනා තෙසංයෙව පාපකානං අකුසලානං ධම්මානං පහානාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

“If, bhikkhus, on reflecting, a bhikkhu knows thus: ‘I often dwell with covetousness, with a mind of ill will, overcome by sloth and torpor, with restlessness, with doubt, with anger, with a defiled mind, with an agitated body, lazily, and unconcentrated,’ then, bhikkhus, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, zeal, relentlessness, mindfulness, and clear comprehension for the abandoning of those same evil unwholesome qualities. Just as, bhikkhus, a person whose clothes or head were on fire would apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, zeal, relentlessness, mindfulness, and clear comprehension to extinguish the fire on his clothes or head; in the same way, bhikkhus, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, zeal, relentlessness, mindfulness, and clear comprehension for the abandoning of those same evil unwholesome qualities.”

‘‘සචෙ [Pg.334] පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘අනභිජ්ඣාලු බහුලං විහරාමි, අබ්‍යාපන්නචිත්තො බහුලං විහරාමි, විගතථිනමිද්ධො බහුලං විහරාමි, අනුද්ධතො බහුලං විහරාමි, තිණ්ණවිචිකිච්ඡො බහුලං විහරාමි, අක්කොධනො බහුලං විහරාමි, අසංකිලිට්ඨචිත්තො බහුලං විහරාමි, අසාරද්ධකායො බහුලං විහරාමි, ආරද්ධවීරියො බහුලං විහරාමි, සමාහිතො බහුලං විහරාමී’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසුයෙව කුසලෙසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය උත්තරි ආසවානං ඛයාය යොගො කරණීයො’’ති. තතියං.

“But if, bhikkhus, a bhikkhu, on reviewing, knows thus: ‘I often dwell without covetousness, with a mind free from ill will, free from sloth and torpor, without restlessness, with doubt overcome, without anger, with an undefiled mind, with an untroubled body, with energy aroused, and concentrated,’ then, bhikkhus, that bhikkhu, being established in these very wholesome qualities, should make a further effort for the destruction of the taints.” The Third.

4. සමථසුත්තං

4. The Discourse on Serenity

54. ‘‘නො චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පරචිත්තපරියායකුසලො හොති, අථ ‘සචිත්තපරියායකුසලො භවිස්සාමී’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

54. “If, bhikkhus, a bhikkhu is not skilled in the ways of others’ minds, then he should train himself thus: ‘I will become skilled in the ways of my own mind.’ This, bhikkhus, is how you should train yourselves.”

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සචිත්තපරියායකුසලො හොති? සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො සචෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තස්සෙව රජස්ස වා අඞ්ගණස්ස වා පහානාය වායමති. නො චෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තෙනෙවත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො – ‘ලාභා වත මෙ, පරිසුද්ධං වත මෙ’ති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො පච්චවෙක්ඛණා බහුකාරා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු – ‘ලාභී නු ඛොම්හි අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, න නු ඛොම්හි ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, ලාභී නු ඛොම්හි අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, න නු ඛොම්හි ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනායා’ති.

And how, bhikkhus, is a bhikkhu skilled in the ways of his own mind? Suppose, bhikkhus, a woman or a man—young, youthful, and fond of adornment—were to examine the image of their own face in a clean, bright mirror or in a bowl of clear water. If they see any dust or blemish there, they strive for the removal of that very dust or blemish. But if they do not see any dust or blemish there, they are pleased on that account and their intention is fulfilled, thinking: ‘Indeed, it is a gain for me! Indeed, it is pure!’ In the very same way, bhikkhus, a bhikkhu’s reviewing is of great benefit in regard to wholesome qualities: ‘Am I a gainer of internal serenity of mind, or am I not a gainer of internal serenity of mind? Am I a gainer of insight into phenomena through higher wisdom, or am I not a gainer of insight into phenomena through higher wisdom?’

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘ලාභීම්හි අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා අජ්ඣත්තං චෙතොසමථෙ පතිට්ඨාය අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය යොගො කරණීයො. සො අපරෙන සමයෙන ලාභී චෙව හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය.

If, bhikkhus, a bhikkhu, on reviewing, knows thus: ‘I am a gainer of internal serenity of mind, but not a gainer of insight into phenomena through higher wisdom,’ then, bhikkhus, that bhikkhu, being established in internal serenity of mind, should make an effort for insight into phenomena through higher wisdom. At a later time, he becomes a gainer of both internal serenity of mind and insight into phenomena through higher wisdom.

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘ලාභීම්හි අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, න ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්සා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ[Pg.335], භික්ඛුනා අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය පතිට්ඨාය අජ්ඣත්තං චෙතොසමථෙ යොගො කරණීයො. සො අපරෙන සමයෙන ලාභී චෙව හොති අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය ලාභී ච අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස.

But if, bhikkhus, a bhikkhu, on reviewing, knows thus: ‘I am a gainer of insight into phenomena through higher wisdom, but not a gainer of internal serenity of mind,’ then, bhikkhus, that bhikkhu, being established in insight into phenomena through higher wisdom, should make an effort for internal serenity of mind. At a later time, he becomes a gainer of both insight into phenomena through higher wisdom and internal serenity of mind.

‘‘සචෙ, පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘න ලාභී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, න ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසංයෙව කුසලානං ධම්මානං පටිලාභාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා. තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තෙන භික්ඛුනා තෙසංයෙව කුසලානං ධම්මානං පටිලාභාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සො අපරෙන සමයෙන ලාභී චෙව හොති අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස ලාභී ච අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය.

But if, bhikkhus, a bhikkhu, on reviewing, knows thus: ‘I am not a gainer of internal serenity of mind, and I am not a gainer of insight into phenomena through higher wisdom,’ then, bhikkhus, for the attainment of those very wholesome qualities, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, ardour, persistence, mindfulness, and clear comprehension. Suppose, bhikkhus, one whose robe or head was on fire would apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, ardour, persistence, mindfulness, and clear comprehension to extinguish the fire on that very robe or head. In the very same way, bhikkhus, for the attainment of those very wholesome qualities, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, enthusiasm, ardour, persistence, mindfulness, and clear comprehension. At a later time, he becomes a gainer of both internal serenity of mind and insight into phenomena through higher wisdom.

‘‘සචෙ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එවං ජානාති – ‘ලාභීම්හි අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, ලාභී අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනායා’ති, තෙන, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනා තෙසුයෙව කුසලෙසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය උත්තරි ආසවානං ඛයාය යොගො කරණීයො.

But if, bhikkhus, a bhikkhu, on reviewing, knows thus: ‘I am a gainer of internal serenity of mind, and I am a gainer of insight into phenomena through higher wisdom,’ then, bhikkhus, that bhikkhu, being established in these very wholesome qualities, should make a further effort for the destruction of the taints.

‘‘චීවරම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. පිණ්ඩපාතම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. සෙනාසනම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. ගාමනිගමම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. ජනපදපදෙසම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි. පුග්ගලම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පි.

Bhikkhus, I speak of two kinds of robes: to be used and not to be used. I speak of two kinds of almsfood: to be used and not to be used. I speak of two kinds of lodgings: to be used and not to be used. I speak of two kinds of villages and towns: to be resorted to and not to be resorted to. I speak of two kinds of countries and regions: to be resorted to and not to be resorted to. I speak of two kinds of persons: to be associated with and not to be associated with.

‘‘‘චීවරම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්ථ යං ජඤ්ඤා චීවරං – ‘ඉදං ඛො මෙ චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපං චීවරං න සෙවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා චීවරං – ‘ඉදං ඛො මෙ [Pg.336] චීවරං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපං චීවරං සෙවිතබ්බං. ‘චීවරම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘Bhikkhus, I speak of two kinds of robes: to be used and not to be used.’ Indeed, this was said. And in reference to what was this said? Therein, should one know of a certain robe: ‘Indeed, for me, by using this robe, unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline,’ such a robe should not be used. Therein, should one know of a certain robe: ‘Indeed, for me, by using this robe, unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase,’ such a robe should be used. ‘Bhikkhus, I speak of two kinds of robes: to be used and not to be used’—that which was said thus, was said in reference to this.

‘‘‘පිණ්ඩපාතම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්ථ යං ජඤ්ඤා පිණ්ඩපාතං – ‘ඉමං ඛො මෙ පිණ්ඩපාතං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපො පිණ්ඩපාතො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා පිණ්ඩපාතං – ‘ඉමං ඛො මෙ පිණ්ඩපාතං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපො පිණ්ඩපාතො සෙවිතබ්බො. ‘පිණ්ඩපාතම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

‘Bhikkhus, I speak of two kinds of almsfood: to be used and not to be used.’ Indeed, this was said. And in reference to what was this said? Therein, should one know of certain almsfood: ‘Indeed, for me, by using this almsfood, unwholesome qualities increase and wholesome qualities decline,’ such almsfood should not be used. Therein, should one know of certain almsfood: ‘Indeed, for me, by using this almsfood, unwholesome qualities decline and wholesome qualities increase,’ such almsfood should be used. ‘Bhikkhus, I speak of two kinds of almsfood: to be used and not to be used’—that which was said thus, was said in reference to this.

‘‘‘සෙනාසනම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්ථ යං ජඤ්ඤා සෙනාසනං – ‘ඉදං ඛො මෙ සෙනාසනං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපං සෙනාසනං න සෙවිතබ්බං. තත්ථ යං ජඤ්ඤා සෙනාසනං – ‘ඉදං ඛො මෙ සෙනාසනං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපං සෙනාසනං සෙවිතබ්බං. ‘සෙනාසනම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“Bhikkhus, I say that lodgings are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to.’ Indeed, this was said. And in reference to what was this said? Therein, should one know of a certain lodging: ‘Indeed, for me, by resorting to this lodging, unwholesome states increase and wholesome states decline,’ such a lodging should not be resorted to. Therein, should one know of a certain lodging: ‘Indeed, for me, by resorting to this lodging, unwholesome states decline and wholesome states increase,’ such a lodging should be resorted to. ‘Bhikkhus, I say that lodgings are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to’—that which was said thus, was said in reference to this.

‘‘‘ගාමනිගමම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්ථ යං ජඤ්ඤා ගාමනිගමං – ‘ඉමං ඛො මෙ ගාමනිගමං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපො ගාමනිගමො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා ගාමනිගමං – ‘ඉමං ඛො මෙ ගාමනිගමං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපො ගාමනිගමො සෙවිතබ්බො. ‘ගාමනිගමම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“Bhikkhus, I say that villages and towns are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to.’ Indeed, this was said. And in reference to what was this said? Therein, should one know of a certain village or town: ‘Indeed, for me, by resorting to this village or town, unwholesome states increase and wholesome states decline,’ such a village or town should not be resorted to. Therein, should one know of a certain village or town: ‘Indeed, for me, by resorting to this village or town, unwholesome states decline and wholesome states increase,’ such a village or town should be resorted to. ‘Bhikkhus, I say that villages and towns are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to’—that which was said thus, was said in reference to this.

‘‘‘ජනපදපදෙසම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්ථ යං ජඤ්ඤා ජනපදපදෙසං – ‘ඉමං ඛො මෙ ජනපදපදෙසං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා [Pg.337] ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපො ජනපදපදෙසො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා ජනපදපදෙසං – ‘ඉමං ඛො මෙ ජනපදපදෙසං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපො ජනපදපදෙසො සෙවිතබ්බො. ‘ජනපදපදෙසම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්තං.

“Bhikkhus, I say that regions are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to.’ Indeed, this was said. And in reference to what was this said? Therein, should one know of a certain region: ‘Indeed, for me, by resorting to this region, unwholesome states increase and wholesome states decline,’ such a region should not be resorted to. Therein, should one know of a certain region: ‘Indeed, for me, by resorting to this region, unwholesome states decline and wholesome states increase,’ such a region should be resorted to. ‘Bhikkhus, I say that regions are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to’—that which was said thus, was said in reference to this.

‘‘‘පුග්ගලම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති ඛො පනෙතං වුත්තං. කිඤ්චෙතං පටිච්ච වුත්තං? තත්ථ යං ජඤ්ඤා පුග්ගලං – ‘ඉමං ඛො මෙ පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්තී’ති, එවරූපො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො. තත්ථ යං ජඤ්ඤා පුග්ගලං – ‘ඉමං ඛො මෙ පුග්ගලං සෙවතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්තී’ති, එවරූපො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො. ‘පුග්ගලම්පාහං, භික්ඛවෙ, දුවිධෙන වදාමි – සෙවිතබ්බම්පි අසෙවිතබ්බම්පී’ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. චතුත්ථං.

“Bhikkhus, I say that persons are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to.’ Indeed, this was said. And in reference to what was this said? Therein, should one know of a certain person: ‘Indeed, for me, by resorting to this person, unwholesome states increase and wholesome states decline,’ such a person should not be resorted to. Therein, should one know of a certain person: ‘Indeed, for me, by resorting to this person, unwholesome states decline and wholesome states increase,’ such a person should be resorted to. ‘Bhikkhus, I say that persons are of two kinds: those to be resorted to and those not to be resorted to’—that which was said thus, was said in reference to this.” The fourth.

5. පරිහානසුත්තං

5. The Discourse on Decline

55. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

55. Then the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus.” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘‘පරිහානධම්මො පුග්ගලො, පරිහානධම්මො පුග්ගලො’ති, ආවුසො, වුච්චති. ‘අපරිහානධම්මො පුග්ගලො, අපරිහානධම්මො පුග්ගලො’ති, ආවුසො, වුච්චති. කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, පරිහානධම්මො පුග්ගලො වුත්තො භගවතා, කිත්තාවතා ච පන අපරිහානධම්මො පුග්ගලො වුත්තො භගවතා’’ති? ‘‘දූරතොපි ඛො මයං, ආවුසො, ආගච්ඡාම ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සන්තිකෙ එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථමඤ්ඤාතුං. සාධු වතායස්මන්තංයෙව සාරිපුත්තං පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති.

“‘Friends, it is said: “A person of a nature to decline, a person of a nature to decline.” And it is said: “A person not of a nature to decline, a person not of a nature to decline.” To what extent, friends, has a person of a nature to decline been spoken of by the Blessed One, and to what extent has a person not of a nature to decline been spoken of by the Blessed One?’ ‘Friend, we would come even from afar to the presence of the Venerable Sāriputta to know the meaning of this statement. It would be good indeed if the meaning of this statement would become clear to the Venerable Sāriputta himself. Having heard it from the Venerable Sāriputta, the bhikkhus will bear it in mind.’”

‘‘තෙනහාවුසො[Pg.338], සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

“Well then, friends, listen and attend closely; I will speak.” “Yes, friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘කිත්තාවතා නු ඛො, ආවුසො, පරිහානධම්මො පුග්ගලො වුත්තො භගවතා? ඉධාවුසො, භික්ඛු අස්සුතඤ්චෙව ධම්මං න සුණාති, සුතා චස්ස ධම්මා සම්මොසං ගච්ඡන්ති, යෙ චස්ස ධම්මා පුබ්බෙ චෙතසො අසම්ඵුට්ඨපුබ්බා තෙ චස්ස න සමුදාචරන්ති, අවිඤ්ඤාතඤ්චෙව න විජානාති. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, පරිහානධම්මො පුග්ගලො වුත්තො භගවතා.

“To what extent, friends, has a person of a nature to decline been spoken of by the Blessed One? Here, friends, a bhikkhu does not hear a teaching he has not heard before; the teachings he has heard are lost to him; those teachings not previously contacted by his mind do not arise; and he does not understand what was not understood. To this extent, friends, a person of a nature to decline has been spoken of by the Blessed One.

‘‘කිත්තාවතා ච පනාවුසො, අපරිහානධම්මො පුග්ගලො වුත්තො භගවතා? ඉධාවුසො, භික්ඛු අස්සුතඤ්චෙව ධම්මං සුණාති, සුතා චස්ස ධම්මා න සම්මොසං ගච්ඡන්ති, යෙ චස්ස ධම්මා පුබ්බෙ චෙතසො අසම්ඵුට්ඨපුබ්බා තෙ චස්ස සමුදාචරන්ති, අවිඤ්ඤාතඤ්චෙව විජානාති. එත්තාවතා ඛො, ආවුසො, අපරිහානධම්මො පුග්ගලො වුත්තො භගවතා.

“And to what extent, friends, has a person not of a nature to decline been spoken of by the Blessed One? Here, friends, a bhikkhu hears a teaching he has not heard before; the teachings he has heard are not lost to him; those teachings not previously contacted by his mind do arise; and he understands what was not understood. To this extent, friends, a person not of a nature to decline has been spoken of by the Blessed One.

‘‘නො චෙ, ආවුසො, භික්ඛු පරචිත්තපරියායකුසලො හොති, අථ ‘සචිත්තපරියායකුසලො භවිස්සාමී’ති – එවඤ්හි වො, ආවුසො, සික්ඛිතබ්බං.

“Friends, if a bhikkhu is not skilled in the ways of others’ minds, then he should train thus: ‘I will become skilled in the ways of my own mind.’ This, friends, is how you should train.”

‘‘කථඤ්චාවුසො, භික්ඛු සචිත්තපරියායකුසලො හොති? සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ඉත්ථී වා පුරිසො වා දහරො යුවා මණ්ඩනකජාතිකො ආදාසෙ වා පරිසුද්ධෙ පරියොදාතෙ අච්ඡෙ වා උදපත්තෙ සකං මුඛනිමිත්තං පච්චවෙක්ඛමානො සචෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තස්සෙව රජස්ස වා අඞ්ගණස්ස වා පහානාය වායමති. නො චෙ තත්ථ පස්සති රජං වා අඞ්ගණං වා, තෙනෙවත්තමනො හොති පරිපුණ්ණසඞ්කප්පො – ‘ලාභා වත මෙ, පරිසුද්ධං වත මෙ’ති. එවමෙව ඛො, ආවුසො, භික්ඛුනො පච්චවෙක්ඛණා බහුකාරා හොති කුසලෙසු ධම්මෙසු – ‘අනභිජ්ඣාලු නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, අබ්‍යාපන්නචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, විගතථිනමිද්ධො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, අනුද්ධතො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, තිණ්ණවිචිකිච්ඡො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, අක්කොධනො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංවිජ්ජති [Pg.339] නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, අසංකිලිට්ඨචිත්තො නු ඛො බහුලං විහරාමි, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, ලාභී නු ඛොම්හි අජ්ඣත්තං ධම්මපාමොජ්ජස්ස, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, ලාභී නු ඛොම්හි අජ්ඣත්තං චෙතොසමථස්ස, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො, ලාභී නු ඛොම්හි අධිපඤ්ඤාධම්මවිපස්සනාය, සංවිජ්ජති නු ඛො මෙ එසො ධම්මො උදාහු නො’ති.

“And how, friends, is a bhikkhu skilled in the ways of his own mind? Suppose, friends, a woman or a man—young, youthful, and fond of adornments—were to examine the image of their own face in a clean, bright mirror or in a clear bowl of water. If they see any dust or blemish on it, they strive to remove that very dust or blemish. But if they do not see any dust or blemish on it, for that very reason they are pleased and their intention is fulfilled: ‘It is a gain for me! I am pure!’ So too, friends, a bhikkhu’s reflection is of great benefit in regard to wholesome qualities. He reflects: ‘Do I often dwell without covetousness? Is this quality found in me or not? Do I often dwell with a mind free of ill will? Is this quality found in me or not? Do I often dwell free from sloth and torpor? Is this quality found in me or not? Do I often dwell unagitated? Is this quality found in me or not? Do I often dwell having crossed over doubt? Is this quality found in me or not? Do I often dwell without anger? Is this quality found in me or not? Do I often dwell with an undefiled mind? Is this quality found in me or not? Am I an obtainer of internal joy in the Dhamma? Is this quality found in me or not? Am I an obtainer of internal serenity of mind? Is this quality found in me or not? Am I an obtainer of insight into phenomena pertaining to higher wisdom? Is this quality found in me or not?’”

‘‘සචෙ පන, ආවුසො, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො සබ්බෙපිමෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි න සමනුපස්සති, තෙනාවුසො, භික්ඛුනා සබ්බෙසංයෙව ඉමෙසං කුසලානං ධම්මානං පටිලාභාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා. තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, තෙන භික්ඛුනා සබ්බෙසංයෙව කුසලානං ධම්මානං පටිලාභාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

“But if, friends, a bhikkhu, on reflection, does not see any of these wholesome qualities in himself, then that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, zeal, enthusiasm, indefatigability, mindfulness, and clear comprehension for the acquisition of all these wholesome qualities. Suppose, friends, a person whose clothes or head were on fire would apply extraordinary desire, effort, zeal, enthusiasm, indefatigability, mindfulness, and clear comprehension to extinguish the fire on their clothes or head. In the same way, that bhikkhu should apply extraordinary desire, effort, zeal, enthusiasm, indefatigability, mindfulness, and clear comprehension for the acquisition of all these wholesome qualities.

‘‘සචෙ පනාවුසො, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො එකච්චෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි සමනුපස්සති, එකච්චෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි න සමනුපස්සති, තෙනාවුසො, භික්ඛුනා යෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි සමනුපස්සති තෙසු කුසලෙසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය, යෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි න සමනුපස්සති තෙසං කුසලානං ධම්මානං පටිලාභාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ආදිත්තචෙලො වා ආදිත්තසීසො වා. තස්සෙව චෙලස්ස වා සීසස්ස වා නිබ්බාපනාය අධිමත්තං ඡන්දඤ්ච වායාමඤ්ච උස්සාහඤ්ච උස්සොළ්හිඤ්ච අප්පටිවානිඤ්ච සතිඤ්ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරෙය්‍ය. එවමෙවං ඛො, ආවුසො, තෙන භික්ඛුනා යෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි සමනුපස්සති තෙසු කුසලෙසු ධම්මෙසු පතිට්ඨාය, යෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි න සමනුපස්සති තෙසං කුසලානං ධම්මානං පටිලාභාය අධිමත්තො ඡන්දො ච වායාමො ච උස්සාහො ච උස්සොළ්හී ච අප්පටිවානී ච සති ච සම්පජඤ්ඤඤ්ච කරණීයං.

“If, friends, a bhikkhu, on reflection, sees some wholesome qualities in himself but does not see others, he should, being established in those wholesome qualities that he sees in himself, apply extraordinary desire, effort, zeal, enthusiasm, indefatigability, mindfulness, and clear comprehension for the acquisition of those wholesome qualities that he does not see in himself. Just as, friends, a person whose garment or head was on fire would apply extraordinary desire, effort, zeal, enthusiasm, indefatigability, mindfulness, and clear comprehension to extinguish the fire on his garment or head; in the very same way, friends, that bhikkhu, being established in those wholesome qualities that he sees in himself, should apply extraordinary desire, effort, zeal, enthusiasm, indefatigability, mindfulness, and clear comprehension for the acquisition of those wholesome qualities that he does not see in himself.

‘‘සචෙ පනාවුසො, භික්ඛු පච්චවෙක්ඛමානො සබ්බෙපිමෙ කුසලෙ ධම්මෙ අත්තනි සමනුපස්සති, තෙනාවුසො, භික්ඛුනා සබ්බෙස්වෙව ඉමෙසු කුසලෙසු [Pg.340] ධම්මෙසු පතිට්ඨාය උත්තරි ආසවානං ඛයාය යොගො කරණීයො’’ති. පඤ්චමං.

“If, friends, a bhikkhu, on reflection, sees all these wholesome qualities in himself, then that bhikkhu, being established in all these wholesome qualities, should apply himself further to the destruction of the taints.” Fifth.

6. පඨමසඤ්ඤාසුත්තං

6. The First Sutta on Perceptions

56. ‘‘දසයිමා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කතමා දස? අසුභසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා, අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, දස සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’’ති. ඡට්ඨං.

56. “Bhikkhus, these ten perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the deathless as their destination and the deathless as their consummation. What ten? The perception of unattractiveness, the perception of death, the perception of repulsiveness in food, the perception of non-delight in the entire world, the perception of impermanence, the perception of suffering in the impermanent, the perception of not-self in what is suffering, the perception of abandoning, the perception of dispassion, and the perception of cessation. These, bhikkhus, are the ten perceptions that, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the deathless as their destination and the deathless as their consummation.” Sixth.

7. දුතියසඤ්ඤාසුත්තං

7. The Second Sutta on Perceptions

57. ‘‘දසයිමා, භික්ඛවෙ, සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා. කතමා දස? අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා, අට්ඨිකසඤ්ඤා, පුළවකසඤ්ඤා, විනීලකසඤ්ඤා, විච්ඡිද්දකසඤ්ඤා, උද්ධුමාතකසඤ්ඤා – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, දස සඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා අමතොගධා අමතපරියොසානා’’ති. සත්තමං.

57. “Bhikkhus, these ten perceptions, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the deathless as their destination, and the deathless as their final end. What ten? The perception of impermanence, the perception of not-self, the perception of death, the perception of the repulsiveness of food, the perception of non-delight in the entire world, the perception of a skeleton, the perception of a worm-infested corpse, the perception of a livid corpse, the perception of a fissured corpse, and the perception of a bloated corpse. These, bhikkhus, are the ten perceptions that, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, have the deathless as their destination, and the deathless as their final end.” Seventh.

8. මූලකසුත්තං

8. The Sutta on Roots

58. ‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කිංමූලකා, ආවුසො, සබ්බෙ ධම්මා, කිංසම්භවා සබ්බෙ ධම්මා, කිංසමුදයා සබ්බෙ ධම්මා, කිංසමොසරණා සබ්බෙ ධම්මා, කිංපමුඛා සබ්බෙ ධම්මා, කිංඅධිපතෙය්‍යා සබ්බෙ ධම්මා, කිංඋත්තරා සබ්බෙ ධම්මා, කිංසාරා සබ්බෙ ධම්මා, කිංඔගධා සබ්බෙ ධම්මා, කිංපරියොසානා සබ්බෙ ධම්මා’ති, එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං කින්ති බ්‍යාකරෙය්‍යාථා’’ති? ‘‘භගවංමූලකා නො, භන්තෙ, ධම්මා භගවංනෙත්තිකා භගවංපටිසරණා. සාධු වත, භන්තෙ, භගවන්තංයෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො. භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති.

58. “Bhikkhus, if wanderers of other sects were to ask you: ‘Friends, what is the root of all phenomena? What is their origin? What is their source? What is their confluence? What is their chief? What is their sovereign? What is their superior? What is their essence? What is their immersion? What is their final end?’—being asked thus, bhikkhus, how would you answer those wanderers of other sects?” “Venerable sir, our teachings have the Blessed One as their root, the Blessed One as their guide, the Blessed One as their refuge. It would be good, venerable sir, if the Blessed One himself would clarify the meaning of this statement. Having heard it from the Blessed One, the bhikkhus will bear it in mind.”

‘‘තෙන [Pg.341] හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

“Well then, bhikkhus, listen and pay close attention. I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘සචෙ, භික්ඛවෙ, අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එවං පුච්ඡෙය්‍යුං – ‘කිංමූලකා, ආවුසො, සබ්බෙ ධම්මා, කිංසම්භවා සබ්බෙ ධම්මා, කිංසමුදයා සබ්බෙ ධම්මා, කිංසමොසරණා සබ්බෙ ධම්මා කිංපමුඛා සබ්බෙ ධම්මා, කිං අධිපතෙය්‍යා සබ්බෙ ධම්මා, කිංඋත්තරා සබ්බෙ ධම්මා, කිංසාරා සබ්බෙ ධම්මා, කිංඔගධා සබ්බෙ ධම්මා, කිංපරියොසානා සබ්බෙ ධම්මා’ති, එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථ – ‘ඡන්දමූලකා, ආවුසො, සබ්බෙ ධම්මා, මනසිකාරසම්භවා සබ්බෙ ධම්මා, ඵස්සසමුදයා සබ්බෙ ධම්මා, වෙදනාසමොසරණා සබ්බෙ ධම්මා, සමාධිප්පමුඛා සබ්බෙ ධම්මා, සතාධිපතෙය්‍යා සබ්බෙ ධම්මා, පඤ්ඤුත්තරා සබ්බෙ ධම්මා, විමුත්තිසාරා සබ්බෙ ධම්මා, අමතොගධා සබ්බෙ ධම්මා, නිබ්බානපරියොසානා සබ්බෙ ධම්මා’ති. එවං පුට්ඨා තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, තෙසං අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං බ්‍යාකරෙය්‍යාථා’’ති. අට්ඨමං.

“Bhikkhus, if wanderers of other sects were to ask you: ‘Friends, what is the root of all phenomena? What is their origin? What is their source? What is their confluence? What is their chief? What is their sovereign? What is their superior? What is their essence? What is their immersion? What is their final end?’—being asked thus, bhikkhus, you should answer those wanderers of other sects thus: ‘Friends, all phenomena are rooted in desire. They originate from attention. They arise from contact. They converge on feeling. They have concentration as their chief. They have mindfulness as their sovereign. They have wisdom as their superior. They have liberation as their essence. They are immersed in the Deathless. They have Nibbāna as their final end.’ Being asked thus, bhikkhus, this is how you should answer those wanderers of other sects.” Eighth.

9. පබ්බජ්ජාසුත්තං

9. 9. The Discourse on the Going Forth

59. ‘‘තස්මාතිහ, භික්ඛවෙ, එවං සික්ඛිතබ්බං – ‘යථාපබ්බජ්ජාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, න චුප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා චිත්තං පරියාදාය ඨස්සන්ති; අනිච්චසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, අනත්තසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, අසුභසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, ආදීනවසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, ලොකස්ස සමඤ්ච විසමඤ්ච ඤත්වා තංසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, ලොකස්ස භවඤ්ච විභවඤ්ච ඤත්වා තංසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, ලොකස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච ඤත්වා තංසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, පහානසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, විරාගසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සති, නිරොධසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච නො චිත්තං භවිස්සතී’ති – එවඤ්හි වො, භික්ඛවෙ, සික්ඛිතබ්බං.

59. “Therefore, bhikkhus, you should train yourselves thus: ‘Our mind will be familiar with what is in accordance with the going forth, and evil, unwholesome states that have arisen will not persist, having overcome the mind. Our mind will be familiar with the perception of impermanence. Our mind will be familiar with the perception of not-self. Our mind will be familiar with the perception of foulness. Our mind will be familiar with the perception of drawback. Having known the world’s evenness and unevenness, our mind will be familiar with that perception. Having known the world’s coming-to-be and passing-away, our mind will be familiar with that perception. Having known the world’s origination and cessation, our mind will be familiar with that perception. Our mind will be familiar with the perception of abandoning. Our mind will be familiar with the perception of dispassion. Our mind will be familiar with the perception of cessation.’ This, bhikkhus, is how you should train yourselves.”

‘‘යතො [Pg.342] ඛො, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො යථාපබ්බජ්ජාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති න චුප්පන්නා පාපකා අකුසලා ධම්මා චිත්තං පරියාදාය තිට්ඨන්ති, අනිච්චසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, අනත්තසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, අසුභසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, ආදීනවසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, ලොකස්ස සමඤ්ච විසමඤ්ච ඤත්වා තංසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, ලොකස්ස භවඤ්ච විභවඤ්ච ඤත්වා තංසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, ලොකස්ස සමුදයඤ්ච අත්ථඞ්ගමඤ්ච ඤත්වා තංසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, පහානසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, විරාගසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, නිරොධසඤ්ඤාපරිචිතඤ්ච චිත්තං හොති, තස්ස ද්වින්නං ඵලානං අඤ්ඤතරං ඵලං පාටිකඞ්ඛං – දිට්ඨෙව ධම්මෙ අඤ්ඤා, සති වා උපාදිසෙසෙ අනාගාමිතා’’ති. නවමං.

“Bhikkhus, when a bhikkhu's mind is familiar with what is in accordance with the going forth, and evil, unwholesome states that have arisen do not persist, having overcome his mind; when his mind is familiar with the perception of impermanence, with the perception of not-self, with the perception of foulness, with the perception of drawback; when, having known the world’s evenness and unevenness, his mind is familiar with that perception; when, having known the world’s coming-to-be and passing-away, his mind is familiar with that perception; when, having known the world’s origination and cessation, his mind is familiar with that perception; when his mind is familiar with the perception of abandoning, with the perception of dispassion, with the perception of cessation—one of two fruits is to be expected for him: either final knowledge in this very life or, if there is a residue of clinging, the state of a non-returner.” Ninth.

10. ගිරිමානන්දසුත්තං

10. 10. The Discourse to Girimānanda

60. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා ගිරිමානන්දො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

60. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now at that time the Venerable Girimānanda was sick, afflicted, and gravely ill. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Having sat down to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One:

‘‘ආයස්මා, භන්තෙ, ගිරිමානන්දො ආබාධිකො හොති දුක්ඛිතො බාළ්හගිලානො. සාධු, භන්තෙ, භගවා යෙනායස්මා ගිරිමානන්දො තෙනුපසඞ්කමතු අනුකම්පං උපාදායා’’ති. ‘‘සචෙ ඛො ත්වං, ආනන්ද, ගිරිමානන්දස්ස භික්ඛුනො දස සඤ්ඤා භාසෙය්‍යාසි, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං ගිරිමානන්දස්ස භික්ඛුනො දස සඤ්ඤා සුත්වා සො ආබාධො ඨානසො පටිප්පස්සම්භෙය්‍ය.

“Venerable sir, the Venerable Girimānanda is sick, afflicted, and gravely ill. It would be good, venerable sir, if the Blessed One would approach the Venerable Girimānanda out of compassion.” “Ānanda, if you were to speak of ten perceptions to the bhikkhu Girimānanda, it is possible that upon his hearing them, that illness would immediately subside.

‘‘කතමා දස? අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, අසුභසඤ්ඤා, ආදීනවසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්ඡාසඤ්ඤා, ආනාපානස්සති.

“What ten? The perception of impermanence, the perception of not-self, the perception of foulness, the perception of drawback, the perception of abandoning, the perception of dispassion, the perception of cessation, the perception of non-delight in the entire world, the perception of undesirability in all formations, and mindfulness of breathing.

‘‘කතමා චානන්ද, අනිච්චසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘රූපං අනිච්චං, වෙදනා අනිච්චා[Pg.343], සඤ්ඤා අනිච්චා, සඞ්ඛාරා අනිච්චා, විඤ්ඤාණං අනිච්ච’න්ති. ඉති ඉමෙසු පඤ්චසු උපාදානක්ඛන්ධෙසු අනිච්චානුපස්සී විහරති. අයං වුච්චතානන්ද, අනිච්චසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of impermanence? Here, Ānanda, a bhikkhu, having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, reflects thus: ‘Form is impermanent, feeling is impermanent, perception is impermanent, formations are impermanent, consciousness is impermanent.’ Thus he dwells contemplating impermanence in these five aggregates of clinging. This, Ānanda, is called the perception of impermanence.

‘‘කතමා චානන්ද, අනත්තසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘චක්ඛු අනත්තා, රූපා අනත්තා, සොතං අනත්තා, සද්දා අනත්තා, ඝානං අනත්තා, ගන්ධා අනත්තා, ජිව්හා අනත්තා, රසා අනත්තා, කායා අනත්තා, ඵොට්ඨබ්බා අනත්තා, මනො අනත්තා, ධම්මා අනත්තා’ති. ඉති ඉමෙසු ඡසු අජ්ඣත්තිකබාහිරෙසු ආයතනෙසු අනත්තානුපස්සී විහරති. අයං වුච්චතානන්ද, අනත්තසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of not-self? Here, Ānanda, a bhikkhu, having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, reflects thus: ‘The eye is not-self, forms are not-self; the ear is not-self, sounds are not-self; the nose is not-self, odors are not-self; the tongue is not-self, tastes are not-self; the body is not-self, tangible objects are not-self; the mind is not-self, mental objects are not-self.’ Thus he dwells contemplating not-self in these six internal and external sense bases. This, Ānanda, is called the perception of not-self.

‘‘කතමා චානන්ද, අසුභසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු ඉමමෙව කායං උද්ධං පාදතලා අධො කෙසමත්ථකා තචපරියන්තං පූරං නානාප්පකාරස්ස අසුචිනො පච්චවෙක්ඛති – ‘අත්ථි ඉමස්මිං කායෙ කෙසා ලොමා නඛා දන්තා තචො මංසං න්හාරු අට්ඨි අට්ඨිමිඤ්ජං වක්කං හදයං යකනං කිලොමකං පිහකං පප්ඵාසං අන්තං අන්තගුණං උදරියං කරීසං පිත්තං සෙම්හං පුබ්බො ලොහිතං සෙදො මෙදො අස්සු වසා ඛෙළො සිඞ්ඝාණිකා ලසිකා මුත්ත’න්ති. ඉති ඉමස්මිං කායෙ අසුභානුපස්සී විහරති. අයං වුච්චතානන්ද, අසුභසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of foulness? Here, Ānanda, a bhikkhu reviews this very body upward from the soles of the feet and downward from the top of the hair, enclosed in skin and full of many kinds of impurity: ‘In this body there are head hairs, body hairs, nails, teeth, skin, flesh, sinews, bones, bone marrow, kidneys, heart, liver, pleura, spleen, lungs, intestines, mesentery, contents of the stomach, feces, bile, phlegm, pus, blood, sweat, fat, tears, grease, saliva, snot, synovial fluid, and urine.’ Thus he dwells contemplating foulness in this body. This, Ānanda, is called the perception of foulness.

‘‘කතමා චානන්ද, ආදීනවසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘බහුදුක්ඛො ඛො අයං කායො බහුආදීනවො? ඉති ඉමස්මිං කායෙ විවිධා ආබාධා උප්පජ්ජන්ති, සෙය්‍යථිදං – චක්ඛුරොගො සොතරොගො ඝානරොගො ජිව්හාරොගො කායරොගො සීසරොගො කණ්ණරොගො මුඛරොගො දන්තරොගො ඔට්ඨරොගො කාසො සාසො පිනාසො ඩාහො ජරො කුච්ඡිරොගො මුච්ඡා පක්ඛන්දිකා සූලා විසූචිකා කුට්ඨං ගණ්ඩො කිලාසො සොසො අපමාරො දද්දු කණ්ඩු කච්ඡු නඛසා විතච්ඡිකා ලොහිතං පිත්තං මධුමෙහො අංසා පිළකා භගන්දලා පිත්තසමුට්ඨානා ආබාධා සෙම්හසමුට්ඨානා ආබාධා වාතසමුට්ඨානා ආබාධා සන්නිපාතිකා ආබාධා උතුපරිණාමජා ආබාධා විසමපරිහාරජා ආබාධා ඔපක්කමිකා ආබාධා කම්මවිපාකජා ආබාධා සීතං උණ්හං ජිඝච්ඡා පිපාසා උච්චාරො පස්සාවො’ති. ඉති [Pg.344] ඉමස්මිං කායෙ ආදීනවානුපස්සී විහරති. අයං වුච්චතානන්ද, ආදීනවසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of danger? Here, Ānanda, a bhikkhu, having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, reflects thus: ‘This body has much suffering, much danger. For in this body various diseases arise, such as these: eye disease, ear disease, nose disease, tongue disease, body disease, head disease, external ear disease, mouth disease, tooth disease, lip disease, cough, asthma, nasal catarrh, burning fever, fever, stomach disease, fainting, dysentery, sharp pain, cholera, leprosy, tumors, eczema, consumption, epilepsy, ringworm, itch, scabies, nail-scratch disease, scaly skin disease, disease of blood and bile, diabetes, piles, carbuncles, and fistula; diseases originating from bile, diseases originating from phlegm, diseases originating from wind, diseases from their combination; diseases born of seasonal change, diseases born of uneven care of the body, diseases born of external assaults, and diseases born of kamma-result; as well as cold, heat, hunger, thirst, defecation, and urination.’ Thus he dwells contemplating danger in this body. This, Ānanda, is called the perception of danger.”

‘‘කතමා චානන්ද, පහානසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු උප්පන්නං කාමවිතක්කං නාධිවාසෙති, පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. උප්පන්නං බ්‍යාපාදවිතක්කං නාධිවාසෙති, පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. උප්පන්නං විහිංසාවිතක්කං නාධිවාසෙති, පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. උප්පන්නුප්පන්නෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ නාධිවාසෙති, පජහති, විනොදෙති, බ්‍යන්තීකරොති, අනභාවං ගමෙති. අයං වුච්චතානන්ද, පහානසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of abandoning? Here, Ānanda, a bhikkhu does not tolerate an arisen thought of sensual desire; he abandons it, dispels it, makes an end of it, and causes it to go to non-existence. He does not tolerate an arisen thought of ill will; he abandons it, dispels it, makes an end of it, and causes it to go to non-existence. He does not tolerate an arisen thought of cruelty; he abandons it, dispels it, makes an end of it, and causes it to go to non-existence. He does not tolerate any evil unwholesome states that have arisen; he abandons them, dispels them, makes an end of them, and causes them to go to non-existence. This, Ānanda, is called the perception of abandoning.”

‘‘කතමා චානන්ද, විරාගසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිප්පටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො විරාගො නිබ්බාන’න්ති. අයං වුච්චතානන්ද, විරාගසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of dispassion? Here, Ānanda, a bhikkhu, having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, reflects thus: ‘This is peaceful, this is sublime, namely, the stilling of all formations, the relinquishing of all substrates of existence, the destruction of craving, dispassion, Nibbāna.’ This, Ānanda, is called the perception of dispassion.”

‘‘කතමා චානන්ද, නිරොධසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘එතං සන්තං එතං පණීතං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිප්පටිනිස්සග්ගො තණ්හාක්ඛයො නිරොධො නිබ්බාන’න්ති. අයං වුච්චතානන්ද, නිරොධසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of cessation? Here, Ānanda, a bhikkhu, having gone to the forest, or to the root of a tree, or to an empty dwelling, reflects thus: ‘This is peaceful, this is sublime, namely, the stilling of all formations, the relinquishing of all substrates of existence, the destruction of craving, cessation, Nibbāna.’ This, Ānanda, is called the perception of cessation.”

‘‘කතමා චානන්ද, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු යෙ ලොකෙ උපාදානා චෙතසො අධිට්ඨානාභිනිවෙසානුසයා, තෙ පජහන්තො විහරති අනුපාදියන්තො. අයං වුච්චතානන්ද, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of non-delight in the whole world? Here, Ānanda, a bhikkhu dwells abandoning and not grasping those clingings, mental standpoints, adherences, and underlying tendencies in the world. This, Ānanda, is called the perception of non-delight in the whole world.”

‘‘කතමා චානන්ද, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්ඡාසඤ්ඤා? ඉධානන්ද, භික්ඛු සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අට්ටීයති හරායති ජිගුච්ඡති. අයං වුච්චතානන්ද, සබ්බසඞ්ඛාරෙසු අනිච්ඡාසඤ්ඤා.

“And what, Ānanda, is the perception of undesirability toward all formations? Here, Ānanda, a bhikkhu is weary of, ashamed of, and disgusted with all formations. This, Ānanda, is called the perception of undesirability toward all formations.”

‘‘කතමා චානන්ද, ආනාපානස්සති? ඉධානන්ද, භික්ඛු අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා. සො සතොව අස්සසති සතොව පස්සසති. දීඝං වා අස්සසන්තො ‘දීඝං අස්සසාමී’ති පජානාති. දීඝං වා පස්සසන්තො ‘දීඝං පස්සසාමී’ති පජානාති. රස්සං වා අස්සසන්තො ‘රස්සං අස්සසාමී’ති පජානාති. රස්සං වා පස්සසන්තො ‘රස්සං [Pg.345] පස්සසාමී’ති පජානාති. ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘සබ්බකායපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘පස්සම්භයං කායසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘පීතිපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘පීතිපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘සුඛපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘සුඛපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘චිත්තසඞ්ඛාරපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘පස්සම්භයං චිත්තසඞ්ඛාරං පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘චිත්තපටිසංවෙදී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘චිත්තපටිසංවෙදී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. අභිප්පමොදයං චිත්තං…පෙ… සමාදහං චිත්තං…පෙ… විමොචයං චිත්තං…පෙ… අනිච්චානුපස්සී…පෙ… විරාගානුපස්සී…පෙ… නිරොධානුපස්සී…පෙ… ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී අස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. ‘පටිනිස්සග්ගානුපස්සී පස්සසිස්සාමී’ති සික්ඛති. අයං වුච්චතානන්ද, ආනාපානස්සති.

“And what, Ānanda, is mindfulness of breathing? Here, Ānanda, a bhikkhu, having gone to the forest, or to the foot of a tree, or to an empty dwelling, sits down. Having folded his legs crosswise, set his body erect, and established mindfulness before him, ever mindful he breathes in, mindful he breathes out. Breathing in long, he knows: ‘I breathe in long’; or breathing out long, he knows: ‘I breathe out long.’ Breathing in short, he knows: ‘I breathe in short’; or breathing out short, he knows: ‘I breathe out short.’ He trains himself: ‘I will breathe in experiencing the whole body.’ He trains himself: ‘I will breathe out experiencing the whole body.’ He trains himself: ‘I will breathe in calming the bodily formation.’ He trains himself: ‘I will breathe out calming the bodily formation.’ He trains himself: ‘I will breathe in experiencing rapture.’ He trains himself: ‘I will breathe out experiencing rapture.’ He trains himself: ‘I will breathe in experiencing pleasure.’ He trains himself: ‘I will breathe out experiencing pleasure.’ He trains himself: ‘I will breathe in experiencing the mental formation.’ He trains himself: ‘I will breathe out experiencing the mental formation.’ He trains himself: ‘I will breathe in calming the mental formation.’ He trains himself: ‘I will breathe out calming the mental formation.’ He trains himself: ‘I will breathe in experiencing the mind.’ He trains himself: ‘I will breathe out experiencing the mind.’ He trains himself: ‘I will breathe in gladdening the mind.’… He trains himself: ‘I will breathe in concentrating the mind.’… He trains himself: ‘I will breathe in liberating the mind.’… He trains himself: ‘I will breathe in contemplating impermanence.’… He trains himself: ‘I will breathe in contemplating dispassion.’… He trains himself: ‘I will breathe in contemplating cessation.’… He trains himself: ‘I will breathe in contemplating relinquishment.’ He trains himself: ‘I will breathe out contemplating relinquishment.’ This, Ānanda, is called mindfulness of breathing.”

‘‘සචෙ ඛො ත්වං, ආනන්ද, ගිරිමානන්දස්ස භික්ඛුනො ඉමා දස සඤ්ඤා භාසෙය්‍යාසි, ඨානං ඛො පනෙතං විජ්ජති යං ගිරිමානන්දස්ස භික්ඛුනො ඉමා දස සඤ්ඤා සුත්වා සො ආබාධො ඨානසො පටිප්පස්සම්භෙය්‍යා’’ති.

“Indeed, Ānanda, if you were to speak of these ten perceptions to the bhikkhu Girimānanda, it is possible that upon hearing these ten perceptions, his illness would be instantly pacified.”

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා දස සඤ්ඤා උග්ගහෙත්වා යෙනායස්මා ගිරිමානන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතො ගිරිමානන්දස්ස ඉමා දස සඤ්ඤා අභාසි. අථ ඛො ආයස්මතො ගිරිමානන්දස්ස දස සඤ්ඤා සුත්වා සො ආබාධො ඨානසො පටිප්පස්සම්භි. වුට්ඨහි චායස්මා ගිරිමානන්දො තම්හා ආබාධා. තථා පහීනො ච පනායස්මතො ගිරිමානන්දස්ස සො ආබාධො අහොසී’’ති. දසමං.

Then the Venerable Ānanda, having learned these ten perceptions in the Blessed One’s presence, approached the Venerable Girimānanda and spoke these ten perceptions to him. Then, when the Venerable Girimānanda heard these ten perceptions, his affliction subsided on the spot. The Venerable Girimānanda rose up from that affliction, and that affliction of the Venerable Girimānanda was thus abandoned. The tenth.

සචිත්තවග්ගො පඨමො.

The Chapter on One’s Own Mind is the first.

තස්සුද්දානං –

The summary of this is:

සචිත්තඤ්ච සාරිපුත්ත, ඨිති ච සමථෙන ච;

පරිහානො ච ද්වෙ සඤ්ඤා, මූලා පබ්බජිතං ගිරීති.

One’s Own Mind, Sāriputta, Stability, and With Serenity; Decline, two on Perceptions, Roots, the Renunciant, and Giri.

(7) 2. යමකවග්ගො

(7) 2. The Chapter on Pairs

1. අවිජ්ජාසුත්තං

1. The Sutta on Ignorance

61. ‘‘පුරිමා[Pg.346], භික්ඛවෙ, කොටි න පඤ්ඤායති අවිජ්ජාය – ‘ඉතො පුබ්බෙ අවිජ්ජා නාහොසි, අථ පච්ඡා සමභවී’ති. එවඤ්චෙතං, භික්ඛවෙ, වුච්චති, අථ ච පන පඤ්ඤායති – ‘ඉදප්පච්චයා අවිජ්ජා’ති.

61. “Bhikkhus, a prior point of ignorance is not discerned, of which it can be said: ‘Before this, ignorance was not; afterwards, it came to be.’ And so this is said, bhikkhus, and yet it is discerned that: ‘Ignorance is conditioned by this.’”

‘‘අවිජ්ජම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අවිජ්ජාය? ‘පඤ්ච නීවරණා’තිස්ස වචනීයං. පඤ්චපාහං, භික්ඛවෙ, නීවරණෙ සාහාරෙ වදාමි, නො අනාහාරෙ. කො චාහාරො පඤ්චන්නං නීවරණානං? ‘තීණි දුච්චරිතානී’තිස්ස වචනීයං. තීණිපාහං, භික්ඛවෙ, දුච්චරිතානි සාහාරානි වදාමි, නො අනාහාරානි. කො චාහාරො තිණ්ණං දුච්චරිතානං? ‘ඉන්ද්‍රියඅසංවරො’තිස්ස වචනීයං. ඉන්ද්‍රියඅසංවරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො ඉන්ද්‍රියඅසංවරස්ස? ‘අසතාසම්පජඤ්ඤ’න්තිස්ස වචනීයං. අසතාසම්පජඤ්ඤම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අසතාසම්පජඤ්ඤස්ස? ‘අයොනිසොමනසිකාරො’තිස්ස වචනීයං. අයොනිසොමනසිකාරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අයොනිසොමනසිකාරස්ස? ‘අස්සද්ධිය’න්තිස්ස වචනීයං. අස්සද්ධියම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අස්සද්ධියස්ස? ‘අසද්ධම්මස්සවන’න්තිස්ස වචනීයං. අසද්ධම්මස්සවනම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අසද්ධම්මස්සවනස්ස? ‘අසප්පුරිසසංසෙවො’තිස්ස වචනීයං.

“Bhikkhus, I say that ignorance is with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for ignorance? ‘The five hindrances,’ it should be said. I say, bhikkhus, that the five hindrances are with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for the five hindrances? ‘The three kinds of misconduct,’ it should be said. I say, bhikkhus, that the three kinds of misconduct are with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for the three kinds of misconduct? ‘Non-restraint of the sense faculties,’ it should be said. I say, bhikkhus, that non-restraint of the sense faculties is with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for non-restraint of the sense faculties? ‘Lack of mindfulness and clear comprehension,’ it should be said. I say, bhikkhus, that lack of mindfulness and clear comprehension is with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for lack of mindfulness and clear comprehension? ‘Injudicious attention,’ it should be said. I say, bhikkhus, that injudicious attention is with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for injudicious attention? ‘Lack of faith,’ it should be said. I say, bhikkhus, that lack of faith is with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for lack of faith? ‘Hearing the false Dhamma,’ it should be said. I say, bhikkhus, that hearing the false Dhamma is with nutriment, not without nutriment. And what is the nutriment for hearing the false Dhamma? ‘Association with untrue persons,’ it should be said.”

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො අසද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති, අසද්ධම්මස්සවනං පරිපූරං අස්සද්ධියං පරිපූරෙති, අස්සද්ධියං පරිපූරං අයොනිසොමනසිකාරං පරිපූරෙති, අයොනිසොමනසිකාරො පරිපූරො අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරෙති, අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරං ඉන්ද්‍රියඅසංවරං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියඅසංවරො පරිපූරො තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරෙති, තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරානි පඤ්ච නීවරණෙ පරිපූරෙන්ති, පඤ්ච නීවරණා පරිපූරා අවිජ්ජං පරිපූරෙන්ති. එවමෙතිස්සා අවිජ්ජාය ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“Thus, bhikkhus, association with untrue persons, being fulfilled, fulfills hearing the false Dhamma; hearing the false Dhamma, being fulfilled, fulfills lack of faith; lack of faith, being fulfilled, fulfills injudicious attention; injudicious attention, being fulfilled, fulfills lack of mindfulness and clear comprehension; lack of mindfulness and clear comprehension, being fulfilled, fulfills non-restraint of the sense faculties; non-restraint of the sense faculties, being fulfilled, fulfills the three kinds of misconduct; the three kinds of misconduct, being fulfilled, fulfill the five hindrances; the five hindrances, being fulfilled, fulfill ignorance. Thus there is nutriment for this ignorance, and thus there is its fulfillment.”

‘‘සෙය්‍යථාපි[Pg.347], භික්ඛවෙ, උපරිපබ්බතෙ ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ ( ) තං උදකං යථානින්නං පවත්තමානං පබ්බතකන්දරපදරසාඛා පරිපූරෙති, පබ්බතකන්දරපදරසාඛා පරිපූරා කුසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති. කුසොබ්භා පරිපූරා මහාසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති, මහාසොබ්භා පරිපූරා කුන්නදියො පරිපූරෙන්ති, කුන්නදියො පරිපූරා මහානදියො පරිපූරෙන්ති, මහානදියො පරිපූරා මහාසමුද්දං සාගරං පරිපූරෙන්ති; එවමෙතස්ස මහාසමුද්දස්ස සාගරස්ස ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“Suppose, bhikkhus, when it rains with heavy drops on a mountain top, that water, flowing according to the slope, fills the mountain clefts, crevices, and gullies. When the mountain clefts, crevices, and gullies are full, they fill the small pools. When the small pools are full, they fill the large pools. When the large pools are full, they fill the small rivers. When the small rivers are full, they fill the great rivers. When the great rivers are full, they fill the great ocean, the sea. Thus there is nutriment for this great ocean, the sea, and thus there is its fulfillment.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො අසද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති, අසද්ධම්මස්සවනං පරිපූරං අස්සද්ධියං පරිපූරෙති, අස්සද්ධියං පරිපූරං අයොනිසොමනසිකාරං පරිපූරෙති, අයොනිසොමනසිකාරො පරිපූරො අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරෙති, අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරං ඉන්ද්‍රියඅසංවරං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියඅසංවරො පරිපූරො තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරෙති, තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරානි පඤ්ච නීවරණෙ පරිපූරෙන්ති, පඤ්ච නීවරණා පරිපූරා අවිජ්ජං පරිපූරෙන්ති; එවමෙතිස්සා අවිජ්ජාය ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“So too, bhikkhus, association with untrue persons, being fulfilled, fulfills hearing the false Dhamma; hearing the false Dhamma, being fulfilled, fulfills lack of faith; lack of faith, being fulfilled, fulfills injudicious attention; injudicious attention, being fulfilled, fulfills lack of mindfulness and clear comprehension; lack of mindfulness and clear comprehension, being fulfilled, fulfills non-restraint of the sense faculties; non-restraint of the sense faculties, being fulfilled, fulfills the three kinds of misconduct; the three kinds of misconduct, being fulfilled, fulfill the five hindrances; the five hindrances, being fulfilled, fulfill ignorance. Thus there is nutriment for this ignorance, and thus there is its fulfillment.”

‘‘විජ්ජාවිමුත්තිම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො විජ්ජාවිමුත්තියා? ‘සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා’තිස්ස වචනීයං. සත්තපාහං, භික්ඛවෙ, බොජ්ඣඞ්ගෙ සාහාරෙ වදාමි, නො අනාහාරෙ. කො චාහාරො සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං? ‘චත්තාරො සතිපට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. චත්තාරොපාහං, භික්ඛවෙ, සතිපට්ඨානෙ සාහාරෙ වදාමි, නො අනාහාරෙ. කො චාහාරො චතුන්නං සතිපට්ඨානානං? ‘තීණි සුචරිතානී’තිස්ස වචනීයං. තීණිපාහං, භික්ඛවෙ, සුචරිතානි සාහාරානි වදාමි, නො අනාහාරානි. කො චාහාරො තිණ්ණං සුචරිතානං? ‘ඉන්ද්‍රියසංවරො’තිස්ස වචනීයං. ඉන්ද්‍රියසංවරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො ඉන්ද්‍රියසංවරස්ස? ‘සතිසම්පජඤ්ඤ’න්තිස්ස වචනීයං. සතිසම්පජඤ්ඤම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො සතිසම්පජඤ්ඤස්ස? ‘යොනිසොමනසිකාරො’තිස්ස වචනීයං. යොනිසොමනසිකාරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො යොනිසොමනසිකාරස්ස? ‘සද්ධා’තිස්ස වචනීයං. සද්ධම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො සද්ධාය[Pg.348]? ‘සද්ධම්මස්සවන’න්තිස්ස වචනීයං. සද්ධම්මස්සවනම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො සද්ධම්මස්සවනස්ස? ‘සප්පුරිසසංසෙවො’තිස්ස වචනීයං.

“Bhikkhus, I declare that knowledge and liberation has a nutriment; it is not without a nutriment. And what is the nutriment for knowledge and liberation? ‘The seven factors of enlightenment,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the seven factors of enlightenment have a nutriment; they are not without a nutriment. And what is the nutriment for the seven factors of enlightenment? ‘The four establishments of mindfulness,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the four establishments of mindfulness have a nutriment; they are not without a nutriment. And what is the nutriment for the four establishments of mindfulness? ‘The three kinds of good conduct,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the three kinds of good conduct have a nutriment; they are not without a nutriment. And what is the nutriment for the three kinds of good conduct? ‘Restraint of the faculties,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that restraint of the faculties has a nutriment; it is not without a nutriment. And what is the nutriment for restraint of the faculties? ‘Mindfulness and clear comprehension,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that mindfulness and clear comprehension has a nutriment; it is not without a nutriment. And what is the nutriment for mindfulness and clear comprehension? ‘Wise attention,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that wise attention has a nutriment; it is not without a nutriment. And what is the nutriment for wise attention? ‘Faith,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that faith has a nutriment; it is not without a nutriment. And what is the nutriment for faith? ‘Hearing the good Dhamma,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that hearing the good Dhamma has a nutriment; it is not without a nutriment. And what is the nutriment for hearing the good Dhamma? ‘Association with good people,’ it should be said.

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති, සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරං සද්ධං පරිපූරෙති, සද්ධා පරිපූරා යොනිසොමනසිකාරං පරිපූරෙති, යොනිසොමනසිකාරො පරිපූරො සතිසම්පජඤ්ඤං පරිපූරෙති, සතිසම්පජඤ්ඤං පරිපූරං ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියසංවරො පරිපූරො තීණි සුචරිතානි පරිපූරෙති, තීණි සුචරිතානි පරිපූරානි චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ පරිපූරෙන්ති, චත්තාරො සතිපට්ඨානා පරිපූරා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්ති, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා පරිපූරා විජ්ජාවිමුත්තිං පරිපූරෙන්ති; එවමෙතිස්සා විජ්ජාවිමුත්තියා ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“Thus, bhikkhus, association with good people, being fulfilled, fulfills hearing the good Dhamma; hearing the good Dhamma, being fulfilled, fulfills faith; faith, being fulfilled, fulfills wise attention; wise attention, being fulfilled, fulfills mindfulness and clear comprehension; mindfulness and clear comprehension, being fulfilled, fulfills restraint of the faculties; restraint of the faculties, being fulfilled, fulfills the three kinds of good conduct; the three kinds of good conduct, being fulfilled, fulfill the four establishments of mindfulness; the four establishments of mindfulness, being fulfilled, fulfill the seven factors of enlightenment; the seven factors of enlightenment, being fulfilled, fulfill knowledge and liberation. Thus there is nutriment for this knowledge and liberation, and thus there is its fulfillment.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උපරිපබ්බතෙ ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ තං උදකං යථානින්නං පවත්තමානං පබ්බතකන්දරපදරසාඛා පරිපූරෙති, පබ්බතකන්දරපදරසාඛා පරිපූරා කුසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති, කුසොබ්භා පරිපූරා මහාසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති, මහාසොබ්භා පරිපූරා කුන්නදියො පරිපූරෙන්ති, කුන්නදියො පරිපූරා මහානදියො පරිපූරෙන්ති, මහානදියො පරිපූරා මහාසමුද්දං සාගරං පරිපූරෙන්ති; එවමෙතස්ස මහාසමුද්දස්ස සාගරස්ස ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“Just as, bhikkhus, when it rains in heavy drops on a mountaintop, that water, flowing down, fills the mountain clefts, crevices, and gullies. When these are full, they fill the small pools. When the small pools are full, they fill the large pools. When the large pools are full, they fill the small rivers. When the small rivers are full, they fill the great rivers. When the great rivers are full, they fill the great ocean, the sea. Thus there is nutriment for this great ocean, the sea, and thus there is its fulfillment.”

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති, සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරං සද්ධං පරිපූරෙති, සද්ධා පරිපූරා යොනිසොමනසිකාරං පරිපූරෙති, යොනිසොමනසිකාරො පරිපූරො සතිසම්පජඤ්ඤං පරිපූරෙති, සතිසම්පජඤ්ඤං පරිපූරං ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියසංවරො පරිපූරො තීණි සුචරිතානි පරිපූරෙති, තීණි සුචරිතානි පරිපූරානි චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ පරිපූරෙන්ති, චත්තාරො සතිපට්ඨානා පරිපූරා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්ති, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා පරිපූරා විජ්ජාවිමුත්තිං පරිපූරෙන්ති; එවමෙතිස්සා විජ්ජාවිමුත්තියා ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරී’’ති. පඨමං.

“In this very same way, bhikkhus, association with good people, being fulfilled, fulfills hearing the good Dhamma; hearing the good Dhamma, being fulfilled, fulfills faith; faith, being fulfilled, fulfills wise attention; wise attention, being fulfilled, fulfills mindfulness and clear comprehension; mindfulness and clear comprehension, being fulfilled, fulfills restraint of the faculties; restraint of the faculties, being fulfilled, fulfills the three kinds of good conduct; the three kinds of good conduct, being fulfilled, fulfill the four establishments of mindfulness; the four establishments of mindfulness, being fulfilled, fulfill the seven factors of enlightenment; the seven factors of enlightenment, being fulfilled, fulfill knowledge and liberation. Thus there is nutriment for this knowledge and liberation, and thus there is its fulfillment.” The first.

2. තණ්හාසුත්තං

2. The Discourse on Craving

62. ‘‘පුරිමා, භික්ඛවෙ, කොටි න පඤ්ඤායති භවතණ්හාය – ‘ඉතො පුබ්බෙ භවතණ්හා නාහොසි, අථ පච්ඡා සමභවී’ති. එවඤ්චෙතං, භික්ඛවෙ, වුච්චති, අථ ච පන පඤ්ඤායති – ‘ඉදප්පච්චයා භවතණ්හා’ති.

62. “Bhikkhus, a first point of craving for existence is not discerned, such that one could say: ‘Before this, craving for existence was not; it arose afterwards.’ And though this is said, bhikkhus, it is nevertheless discerned: ‘Craving for existence is conditioned by this.’”

‘‘භවතණ්හාම්පාහං[Pg.349], භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො භවතණ්හාය? ‘අවිජ්ජා’තිස්ස වචනීයං. අවිජ්ජම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අවිජ්ජාය? ‘පඤ්ච නීවරණා’තිස්ස වචනීයං. පඤ්ච නීවරණෙපාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරෙ වදාමි, නො අනාහාරෙ. කො චාහාරො පඤ්චන්නං නීවරණානං? ‘තීණි දුච්චරිතානී’තිස්ස වචනීයං. තීණිපාහං, භික්ඛවෙ, දුච්චරිතානි සාහාරානි වදාමි, නො අනාහාරානි. කො චාහාරො තිණ්ණන්නං දුච්චරිතානං? ‘ඉන්ද්‍රියඅසංවරො’තිස්ස වචනීයං. ඉන්ද්‍රියඅසංවරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො ඉන්ද්‍රියඅසංවරස්ස? ‘අසතාසම්පජඤ්ඤ’න්තිස්ස වචනීයං. අසතාසම්පජඤ්ඤම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අසතා සම්පජඤ්ඤස්ස? ‘අයොනිසොමනසිකාරො’තිස්ස වචනීයං. අයොනිසොමනසිකාරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අයොනිසොමනසිකාරස්ස? ‘අස්සද්ධිය’න්තිස්ස වචනීයං. අස්සද්ධියම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අස්සද්ධියස්ස? ‘අස්සද්ධම්මස්සවන’න්තිස්ස වචනීයං. අස්සද්ධම්මස්සවනම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො අස්සද්ධම්මස්සවනස්ස? ‘අසප්පුරිසසංසෙවො’තිස්ස වචනීයං.

“I declare, bhikkhus, that craving for existence has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for craving for existence? ‘Ignorance,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that ignorance has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for ignorance? ‘The five hindrances,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the five hindrances have a nutriment; they are not without nutriment. And what is the nutriment for the five hindrances? ‘The three kinds of misconduct,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the three kinds of misconduct have a nutriment; they are not without nutriment. And what is the nutriment for the three kinds of misconduct? ‘Non-restraint of the sense faculties,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that non-restraint of the sense faculties has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for non-restraint of the sense faculties? ‘Lack of mindfulness and clear comprehension,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that lack of mindfulness and clear comprehension has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for lack of mindfulness and clear comprehension? ‘Unwise attention,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that unwise attention has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for unwise attention? ‘Lack of faith,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that lack of faith has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for lack of faith? ‘Hearing the untrue Dhamma,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that hearing the untrue Dhamma has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for hearing the untrue Dhamma? ‘Association with untrue persons,’ it should be said.

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො අස්සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති, අස්සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරං අස්සද්ධියං පරිපූරෙති, අස්සද්ධියං පරිපූරං අයොනිසොමනසිකාරං පරිපූරෙති, අයොනිසොමනසිකාරො පරිපූරො අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරෙති, අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරං ඉන්ද්‍රියඅසංවරං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියඅසංවරො පරිපූරො තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරෙති, තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරානි පඤ්ච නීවරණෙ පරිපූරෙන්ති, පඤ්ච නීවරණා පරිපූරා අවිජ්ජං පරිපූරෙන්ති, අවිජ්ජා පරිපූරා භවතණ්හං පරිපූරෙති; එවමෙතිස්සා භවතණ්හාය ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“Thus, bhikkhus, association with untrue persons, being fulfilled, fulfills hearing the untrue Dhamma; hearing the untrue Dhamma, being fulfilled, fulfills lack of faith; lack of faith, being fulfilled, fulfills unwise attention; unwise attention, being fulfilled, fulfills lack of mindfulness and clear comprehension; lack of mindfulness and clear comprehension, being fulfilled, fulfills non-restraint of the sense faculties; non-restraint of the sense faculties, being fulfilled, fulfills the three kinds of misconduct; the three kinds of misconduct, being fulfilled, fulfill the five hindrances; the five hindrances, being fulfilled, fulfill ignorance; ignorance, being fulfilled, fulfills craving for existence. In this way there is nutriment for this craving for existence, and in this way it is fulfilled.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උපරිපබ්බතෙ ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ තං උදකං යථානින්නං පවත්තමානං පබ්බතකන්දරපදරසාඛා පරිපූරෙති, පබ්බතකන්දරපදරසාඛා පරිපූරා කුසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති, කුසොබ්භා පරිපූරා මහාසොබ්භෙ පරිපූරෙන්ති, මහාසොබ්භා පරිපූරා කුන්නදියො පරිපූරෙන්ති, කුන්නදියො පරිපූරා මහානදියො පරිපූරෙන්ති, මහානදියො පරිපූරා මහාසමුද්දං [Pg.350] සාගරං පරිපූරෙන්ති; එවමෙතස්ස මහාසමුද්දස්ස සාගරස්ස ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“Just as, bhikkhus, when a cloud with heavy drops rains upon a mountain top, the water, flowing down the slope, fills the mountain clefts, fissures, and gullies. When the mountain clefts, fissures, and gullies are full, they fill the small pools; when the small pools are full, they fill the large pools; when the large pools are full, they fill the small rivers; when the small rivers are full, they fill the great rivers; and when the great rivers are full, they fill the great ocean, the sea. Thus there is nutriment for this great ocean, the sea, and in this way it comes to fulfillment.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො අස්සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති, අස්සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරං අස්සද්ධියං පරිපූරෙති, අස්සද්ධියං පරිපූරං අයොනිසොමනසිකාරං පරිපූරෙති, අයොනිසොමනසිකාරො පරිපූරො අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරෙති, අසතාසම්පජඤ්ඤං පරිපූරං ඉන්ද්‍රියඅසංවරං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියඅසංවරො පරිපූරො තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරෙති, තීණි දුච්චරිතානි පරිපූරානි පඤ්ච නීවරණෙ පරිපූරෙන්ති, පඤ්ච නීවරණා පරිපූරා අවිජ්ජං පරිපූරෙන්ති, අවිජ්ජා පරිපූරා භවතණ්හං පරිපූරෙති; එවමෙතිස්සා භවතණ්හාය ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“In the very same way, bhikkhus, association with untrue persons, being fulfilled, fulfills hearing the untrue Dhamma; hearing the untrue Dhamma, being fulfilled, fulfills lack of faith; lack of faith, being fulfilled, fulfills unwise attention; unwise attention, being fulfilled, fulfills lack of mindfulness and clear comprehension; lack of mindfulness and clear comprehension, being fulfilled, fulfills non-restraint of the sense faculties; non-restraint of the sense faculties, being fulfilled, fulfills the three kinds of misconduct; the three kinds of misconduct, being fulfilled, fulfill the five hindrances; the five hindrances, being fulfilled, fulfill ignorance; ignorance, being fulfilled, fulfills craving for existence. Thus there is nutriment for this craving for existence, and in this way it is fulfilled.

‘‘විජ්ජාවිමුත්තිම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො විජ්ජාවිමුත්තියා? ‘සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා’තිස්ස වචනීයං. සත්තපාහං, භික්ඛවෙ, බොජ්ඣඞ්ගෙ සාහාරෙ වදාමි, නො අනාහාරෙ. කො චාහාරො සත්තන්නං බොජ්ඣඞ්ගානං? ‘චත්තාරො සතිපට්ඨානා’තිස්ස වචනීයං. චත්තාරොපාහං, භික්ඛවෙ, සතිපට්ඨානෙ සාහාරෙ වදාමි, නො අනාහාරෙ. කො චාහාරො චතුන්නං සතිපට්ඨානානං? ‘තීණි සුචරිතානී’තිස්ස වචනීයං. තීණිපාහං, භික්ඛවෙ, සුචරිතානි සාහාරානි වදාමි, නො අනාහාරානි. කො චාහාරො තිණ්ණන්නං සුචරිතානං? ‘ඉන්ද්‍රියසංවරො’තිස්ස වචනීයං. ඉන්ද්‍රියසංවරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො ඉන්ද්‍රියසංවරස්ස? ‘සතිසම්පජඤ්ඤ’න්තිස්ස වචනීයං. සතිසම්පජඤ්ඤම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො සතිසම්පජඤ්ඤස්ස? ‘යොනිසොමනසිකාරො’තිස්ස වචනීයං. යොනිසොමනසිකාරම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො යොනිසොමනසිකාරස්ස? ‘සද්ධා’තිස්ස වචනීයං. සද්ධම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො සද්ධාය? ‘සද්ධම්මස්සවන’න්තිස්ස වචනීයං. සද්ධම්මස්සවනම්පාහං, භික්ඛවෙ, සාහාරං වදාමි, නො අනාහාරං. කො චාහාරො සද්ධම්මස්සවනස්ස? ‘සප්පුරිසසංසෙවො’තිස්ස වචනීයං.

“I declare, bhikkhus, that true knowledge and liberation have a nutriment; they are not without nutriment. And what is the nutriment for true knowledge and liberation? ‘The seven factors of enlightenment,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the seven factors of enlightenment have a nutriment; they are not without nutriment. And what is the nutriment for the seven factors of enlightenment? ‘The four establishments of mindfulness,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the four establishments of mindfulness have a nutriment; they are not without nutriment. And what is the nutriment for the four establishments of mindfulness? ‘The three kinds of good conduct,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that the three kinds of good conduct have a nutriment; they are not without nutriment. And what is the nutriment for the three kinds of good conduct? ‘Restraint of the sense faculties,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that restraint of the sense faculties has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for restraint of the sense faculties? ‘Mindfulness and clear comprehension,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that mindfulness and clear comprehension have a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for mindfulness and clear comprehension? ‘Wise attention,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that wise attention has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for wise attention? ‘Faith,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that faith has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for faith? ‘Hearing the true Dhamma,’ it should be said. I declare, bhikkhus, that hearing the true Dhamma has a nutriment; it is not without nutriment. And what is the nutriment for hearing the true Dhamma? ‘Association with true persons,’ it should be said.

‘‘ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති, සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරං සද්ධං පරිපූරෙති, සද්ධා පරිපූරා යොනිසොමනසිකාරං පරිපූරෙති, යොනිසොමනසිකාරො පරිපූරො සතිසම්පජඤ්ඤං පරිපූරෙති, සතිසම්පජඤ්ඤං [Pg.351] පරිපූරං ඉන්ද්‍රියසංවරං පරිපූරෙති, ඉන්ද්‍රියසංවරො පරිපූරො තීණි සුචරිතානි පරිපූරෙති, තීණි සුචරිතානි පරිපූරානි චත්තාරො සතිපට්ඨානෙ පරිපූරෙන්ති, චත්තාරො සතිපට්ඨානා පරිපූරා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ පරිපූරෙන්ති, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා පරිපූරා විජ්ජාවිමුත්තිං පරිපූරෙන්ති; එවමෙතිස්සා විජ්ජාවිමුත්තියා ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි.

“Thus, bhikkhus, association with true persons, being fulfilled, fulfills hearing the true Dhamma; hearing the true Dhamma, being fulfilled, fulfills faith; faith, being fulfilled, fulfills wise attention; wise attention, being fulfilled, fulfills mindfulness and clear comprehension; mindfulness and clear comprehension, being fulfilled, fulfills restraint of the sense faculties; restraint of the sense faculties, being fulfilled, fulfills the three kinds of good conduct; the three kinds of good conduct, being fulfilled, fulfill the four establishments of mindfulness; the four establishments of mindfulness, being fulfilled, fulfill the seven factors of enlightenment; the seven factors of enlightenment, being fulfilled, fulfill knowledge and liberation. Thus, for this knowledge and liberation, there is nutriment, and thus there is fulfillment.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උපරිපබ්බතෙ ථුල්ලඵුසිතකෙ දෙවෙ වස්සන්තෙ තං උදකං යථානින්නං පවත්තමානං…පෙ… එවමෙතස්ස මහාසමුද්දස්ස සාගරස්ස ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරි. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසසංසෙවො පරිපූරො සද්ධම්මස්සවනං පරිපූරෙති…පෙ… එවමෙතිස්සා විජ්ජාවිමුත්තියා ආහාරො හොති, එවඤ්ච පාරිපූරී’’ති. දුතියං.

“Just as, bhikkhus, when it rains with heavy drops on a mountaintop, the water, flowing down along the slope … thus there is nutriment for this great ocean, and in this way it comes to fulfillment. So too, bhikkhus, association with true persons, being fulfilled, fulfills hearing the true Dhamma … thus there is nutriment for this knowledge and liberation, and in this way it comes to fulfillment.” Second.

3. නිට්ඨඞ්ගතසුත්තං

3. The Discourse on Finality

63. ‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි නිට්ඨං ගතා සබ්බෙ තෙ දිට්ඨිසම්පන්නා. තෙසං දිට්ඨිසම්පන්නානං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා, පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා. කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා? සත්තක්ඛත්තුපරමස්ස, කොලංකොලස්ස, එකබීජිස්ස, සකදාගාමිස්ස, යො ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ අරහා – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා. කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා? අන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස, උපහච්චපරිනිබ්බායිස්ස, අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, උද්ධංසොතස්ස අකනිට්ඨගාමිනො – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා. යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි නිට්ඨං ගතා, සබ්බෙ තෙ දිට්ඨිසම්පන්නා. තෙසං දිට්ඨිසම්පන්නානං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා, ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා’’ති. තතියං.

63. “Bhikkhus, whoever has reached the end in me, all of them are accomplished in view. Of those accomplished in view, for five there is finality here, and for five there is finality after passing away from here. For which five is there finality here? The seven-times-at-most, the family-to-family, the one-seeder, the once-returner, and the one who is an Arahant in this very life—for these five, there is finality here. For which five is there finality after passing away from here? The one who attains final Nibbāna in the interval, the one who attains final Nibbāna upon landing, the one who attains final Nibbāna without exertion, the one who attains final Nibbāna with exertion, and the one who is bound upstream, heading for the Akaniṭṭha realm—for these five, there is finality after passing away from here. Bhikkhus, whoever has reached the end in me, all of them are accomplished in view. Of those accomplished in view, for these five there is finality here, and for these five there is finality after passing away from here.” The third.

4. අවෙච්චප්පසන්නසුත්තං

4. The Discourse on Unwavering Confidence

64. ‘‘යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි අවෙච්චප්පසන්නා, සබ්බෙ තෙ සොතාපන්නා. තෙසං සොතාපන්නානං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා, පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා. කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා? සත්තක්ඛත්තුපරමස්ස, කොලංකොලස්ස, එකබීජිස්ස, සකදාගාමිස්ස, යො ච දිට්ඨෙව ධම්මෙ අරහා – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා. කතමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා? අන්තරාපරිනිබ්බායිස්ස, උපහච්චපරිනිබ්බායිස්ස, අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායිස්ස, උද්ධංසොතස්ස අකනිට්ඨගාමිනො – ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා. යෙ කෙචි, භික්ඛවෙ, මයි අවෙච්චප්පසන්නා සබ්බෙ තෙ සොතාපන්නා. තෙසං [Pg.352] සොතාපන්නානං ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ නිට්ඨා, ඉමෙසං පඤ්චන්නං ඉධ විහාය නිට්ඨා’’ති. චතුත්ථං.

64. “Bhikkhus, whoever has unwavering confidence in me, all are stream-enterers. Among those stream-enterers, for five there is finality here, and for five there is finality after passing away from here. For which five is there finality here? The seven-times-at-most, the family-to-family, the one-seeder, the once-returner, and one who is an arahant in this very life—for these five, there is finality here. For which five is there finality after passing away from here? The one who attains final Nibbāna in the interval, the one who attains final Nibbāna upon landing, the one who attains final Nibbāna without exertion, the one who attains final Nibbāna with exertion, and the one who is bound upstream, heading for the Akaniṭṭha realm—for these five, there is finality after passing away from here. Bhikkhus, whoever has unwavering confidence in me, all are stream-enterers. Among those stream-enterers, for these five there is finality here, and for these five there is finality after passing away from here.” The fourth.

5. පඨමසුඛසුත්තං

5. The First Discourse on Happiness

65. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො මගධෙසු විහරති නාලකගාමකෙ. අථ ඛො සාමණ්ඩකානි පරිබ්බාජකො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සාමණ්ඩකානි පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

65. On one occasion the Venerable Sāriputta was dwelling among the Magadhans in the small village of Nālaka. Then the wanderer Sāmaṇḍakāni approached the Venerable Sāriputta and exchanged joyful greetings with him. When this joyful and memorable talk was concluded, he sat down to one side. Seated to one side, the wanderer Sāmaṇḍakāni said this to the Venerable Sāriputta:

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො සාරිපුත්ත, සුඛං, කිං දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘අභිනිබ්බත්ති ඛො, ආවුසො, දුක්ඛා, අනභිනිබ්බත්ති සුඛා. අභිනිබ්බත්තියා, ආවුසො, සති ඉදං දුක්ඛං පාටිකඞ්ඛං – සීතං උණ්හං ජිඝච්ඡා පිපාසා උච්චාරො පස්සාවො අග්ගිසම්ඵස්සො දණ්ඩසම්ඵස්සො සත්ථසම්ඵස්සො ඤාතීපි මිත්තාපි සඞ්ගම්ම සමාගම්ම රොසෙන්ති. අභිනිබ්බත්තියා, ආවුසො, සති ඉදං දුක්ඛං පාටිකඞ්ඛං. අනභිනිබ්බත්තියා, ආවුසො, සති ඉදං සුඛං පාටිකඞ්ඛං – න සීතං න උණ්හං න ජිඝච්ඡා න පිපාසා න උච්චාරො න පස්සාවො න අග්ගිසම්ඵස්සො න දණ්ඩසම්ඵස්සො න සත්ථසම්ඵස්සො ඤාතීපි මිත්තාපි සඞ්ගම්ම සමාගම්ම න රොසෙන්ති. අනභිනිබ්බත්තියා, ආවුසො, සති ඉදං සුඛං පාටිකඞ්ඛ’’න්ති. පඤ්චමං.

“What, friend Sāriputta, is happiness, and what is suffering?” “Rebirth, friend, is suffering; non-rebirth is happiness. When there is rebirth, friend, this suffering is to be expected: cold, heat, hunger, thirst, excrement, urine, contact with fire, contact with a stick, contact with a weapon; and relatives and friends, having met and come together, vex. When there is rebirth, friend, this suffering is to be expected. When there is non-rebirth, friend, this happiness is to be expected: no cold, no heat, no hunger, no thirst, no excrement, no urine, no contact with fire, no contact with a stick, no contact with a weapon; and relatives and friends, having met and come together, do not vex. When there is non-rebirth, friend, this happiness is to be expected.” The fifth.

6. දුතියසුඛසුත්තං

6. The Second Discourse on Happiness

66. එකං සමයං ආයස්මා සාරිපුත්තො මගධෙසු විහරති නාලකගාමකෙ. අථ ඛො සාමණ්ඩකානි පරිබ්බාජකො යෙනායස්මා සාරිපුත්තො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා සාරිපුත්තෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සාමණ්ඩකානි පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං එතදවොච –

66. On one occasion the Venerable Sāriputta was dwelling among the Magadhans in the small village of Nālaka. Then the wanderer Sāmaṇḍakāni approached the Venerable Sāriputta and exchanged joyful greetings with him. When this joyful and memorable talk was concluded, he sat down to one side. Seated to one side, the wanderer Sāmaṇḍakāni said this to the Venerable Sāriputta:

‘‘කිං නු ඛො, ආවුසො, සාරිපුත්ත, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ සුඛං, කිං දුක්ඛ’’න්ති? ‘‘අනභිරති ඛො, ආවුසො, ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ දුක්ඛා, අභිරති සුඛා. අනභිරතියා, ආවුසො, සති ඉදං දුක්ඛං පාටිකඞ්ඛං – ගච්ඡන්තොපි සුඛං සාතං [Pg.353] නාධිගච්ඡති, ඨිතොපි… නිසින්නොපි… සයානොපි… ගාමගතොපි… අරඤ්ඤගතොපි… රුක්ඛමූලගතොපි… සුඤ්ඤාගාරගතොපි… අබ්භොකාසගතොපි… භික්ඛුමජ්ඣගතොපි සුඛං සාතං නාධිගච්ඡති. අනභිරතියා, ආවුසො, සති ඉදං දුක්ඛං පාටිකඞ්ඛං.

“What, friend Sāriputta, is happiness in this Dhamma and Discipline, and what is suffering?” “Friend, non-delight is suffering in this Dhamma and Discipline; delight is happiness. When there is non-delight, friend, this suffering is to be expected: one does not obtain happiness and mental pleasure when walking, standing, sitting, or lying down; when one has gone to a village, to the forest, to the foot of a tree, to an empty dwelling, to the open air, or into the midst of the bhikkhus, one does not obtain happiness and mental pleasure. When there is non-delight, friend, this suffering is to be expected.

‘‘අභිරතියා, ආවුසො, සති ඉදං සුඛං පාටිකඞ්ඛං – ගච්ඡන්තොපි සුඛං සාතං අධිගච්ඡති, ඨිතොපි… නිසින්නොපි… සයානොපි… ගාමගතොපි… අරඤ්ඤගතොපි… රුක්ඛමූලගතොපි… සුඤ්ඤාගාරගතොපි… අබ්භොකාසගතොපි… භික්ඛුමජ්ඣගතොපි සුඛං සාතං අධිගච්ඡති. අභිරතියා, ආවුසො, සති ඉදං සුඛං පාටිකඞ්ඛ’’න්ති. ඡට්ඨං.

“When there is delight, friend, this happiness is to be expected: one obtains happiness and mental pleasure when walking, standing, sitting, or lying down; when one has gone to a village, to the forest, to the foot of a tree, to an empty dwelling, to the open air, or into the midst of the bhikkhus, one obtains happiness and mental pleasure. When there is delight, friend, this happiness is to be expected.” Sixth.

7. පඨමනළකපානසුත්තං

7. The First Discourse at Naḷakapāna

67. එකං සමයං භගවා කොසලෙසු චාරිකං චරමානො මහතා භික්ඛුසඞ්ඝෙන සද්ධිං යෙන නළකපානං නාම කොසලානං නිගමො තදවසරි. තත්‍ර සුදං භගවා නළකපානෙ විහරති පලාසවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා බහුදෙව රත්තිං භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි –

67. On one occasion the Blessed One was wandering on tour in the Kosalan country with a large Saṅgha of bhikkhus when he arrived at a Kosalan market town named Naḷakapāna. There the Blessed One was dwelling in the Palāsa Grove. Now on that occasion, it being the Uposatha day, the Blessed One was sitting surrounded by the Saṅgha of bhikkhus. Then, after instructing, urging, rousing, and delighting the bhikkhus with a Dhamma talk for a great part of the night, the Blessed One surveyed the utterly silent Saṅgha of bhikkhus and addressed the Venerable Sāriputta:

‘‘විගතථිනමිද්ධො ඛො, සාරිපුත්ත, භික්ඛුසඞ්ඝො. පටිභාතු තං, සාරිපුත්ත, භික්ඛූනං ධම්මී කථා. පිට්ඨි මෙ ආගිලායති; තමහං ආයමිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි.

“Sāriputta, this Saṅgha of bhikkhus is free from sloth and torpor. Let a Dhamma talk for the bhikkhus occur to you, Sāriputta. My back is aching; I will stretch it.” “Very well, venerable sir,” the Venerable Sāriputta replied to the Blessed One.

අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

Then the Blessed One, having folded his outer robe into four, lay down on his right side in the lion’s posture, with one foot placed slightly upon the other, mindful and clearly comprehending, having established in his mind the perception of rising. Then the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus.” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘යස්ස [Pg.354] කස්සචි, ආවුසො, සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි … වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන හායති මණ්ඩලෙන හායති ආභාය හායති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, ආවුසො, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි… වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි.

“Friends, for anyone who lacks faith in wholesome qualities, who lacks moral shame… who lacks moral dread… who lacks energy… who lacks wisdom in wholesome qualities, as night and day pass, only decline in wholesome qualities is to be expected, not growth. Just as, friends, during the dark fortnight, as night and day pass, the moon wanes in its beauty, wanes in its circumference, wanes in its radiance, and wanes in its height and breadth; so too, for anyone who lacks faith in wholesome qualities, who lacks moral shame… who lacks moral dread… who lacks energy… who lacks wisdom in wholesome qualities, as night and day pass, only decline in wholesome qualities is to be expected, not growth.

‘‘අස්සද්ධො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘අහිරිකො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘අනොත්තප්පී පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘කුසීතො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘දුප්පඤ්ඤො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘කොධනො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘උපනාහී පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘පාපිච්ඡො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘පාපමිත්තො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං; ‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, පරිහානමෙතං.

“Friends, ‘a faithless person’—this is decline. ‘A shameless person’—this is decline. ‘A person with no moral dread’—this is decline. ‘A lazy person’—this is decline. ‘An unwise person’—this is decline. ‘An angry person’—this is decline. ‘A hostile person’—this is decline. ‘A person of evil wishes’—this is decline. ‘A person with bad friends’—this is decline. ‘A person of wrong view’—this is decline.

‘‘යස්ස කස්සචි, ආවුසො, සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන වඩ්ඪති ආභාය වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, ආවුසො, යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි.

“Friends, for anyone who has faith in wholesome qualities, who has moral shame… who has moral dread… who has energy… who has wisdom in wholesome qualities, as night and day pass, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. Just as, friends, during the bright fortnight, as night and day pass, the moon waxes in its beauty, waxes in its circumference, waxes in its radiance, and waxes in its height and breadth; so too, for anyone who has faith in wholesome qualities, who has moral shame… who has moral dread… who has energy… who has wisdom in wholesome qualities, as night and day pass, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline.”

‘‘‘සද්ධො [Pg.355] පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘හිරීමා පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘ඔත්තප්පී පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘ආරද්ධවීරියො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘පඤ්ඤවා පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘අක්කොධනො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘අනුපනාහී පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘අප්පිච්ඡො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘කල්‍යාණමිත්තො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙතං; ‘සම්මාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො’ති, ආවුසො, අපරිහානමෙත’’න්ති.

“Friends, ‘a person who is faithful’—this is a state of non-decline. ‘A person who has moral shame’—this is a state of non-decline. ‘A person who has moral dread’—this is a state of non-decline. ‘A person whose energy is aroused’—this is a state of non-decline. ‘A person who is wise’—this is a state of non-decline. ‘A person who is not given to anger’—this is a state of non-decline. ‘A person who does not bear grudges’—this is a state of non-decline. ‘A person of few wishes’—this is a state of non-decline. ‘A person who has good friends’—this is a state of non-decline. ‘A person who has right view’—this is a state of non-decline.”

අථ ඛො භගවා පච්චුට්ඨාය ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! යස්ස කස්සචි, සාරිපුත්ත, සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි… වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි. සෙය්‍යථාපි, සාරිපුත්ත, කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන හායති මණ්ඩලෙන හායති ආභාය හායති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, සාරිපුත්ත, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… පඤ්ඤා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා …පෙ… නො වුද්ධි.

Then the Blessed One, having risen early, addressed the Venerable Sāriputta: “Good, good, Sāriputta! For anyone, Sāriputta, who has no faith in wholesome qualities, has no moral shame… has no moral dread… has no energy… has no wisdom in wholesome qualities, for them, as night or day comes, only decline in wholesome qualities is to be expected, not growth. Just as, Sāriputta, for the moon in the waning fortnight, as night or day comes, it wanes in beauty, wanes in circumference, wanes in radiance, wanes in height and breadth; even so, Sāriputta, for anyone who has no faith in wholesome qualities… has no wisdom in wholesome qualities, for them, as night or day comes… not growth.”

‘‘‘අස්සද්ධො පුරිසපුග්ගලො’ති, සාරිපුත්ත, පරිහානමෙතං; අහිරිකො… අනොත්තප්පී… කුසීතො… දුප්පඤ්ඤො… කොධනො… උපනාහී… පාපිච්ඡො… පාපමිත්තො… ‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො’ති, සාරිපුත්ත, පරිහානමෙතං.

“Sāriputta, ‘a person who is faithless’—this is a state of decline. ‘A person who is shameless’… ‘a person who has no moral dread’… ‘a person who is lazy’… ‘a person of little wisdom’… ‘a person who is given to anger’… ‘a person who bears grudges’… ‘a person of evil wishes’… ‘a person who has bad friends’… ‘a person who has wrong view’—this is a state of decline.

‘‘යස්ස කස්සචි, සාරිපුත්ත, සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි. සෙය්‍යථාපි, සාරිපුත්ත, ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන වඩ්ඪති ආභාය වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, සාරිපුත්ත, යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි.

“Sāriputta, for anyone who has faith in wholesome qualities, has moral shame… has moral dread… has energy… has wisdom in wholesome qualities, for them, as night or day comes, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. Just as, Sāriputta, for the moon in the waxing fortnight, as night or day comes, it waxes in beauty, waxes in circumference, waxes in radiance, waxes in height and breadth; even so, Sāriputta, for anyone who has faith in wholesome qualities, has moral shame… has moral dread… has energy… has wisdom in wholesome qualities, for them, as night or day comes, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline.”

‘‘‘සද්ධො [Pg.356] පුරිසපුග්ගලො’ති, සාරිපුත්ත, අපරිහානමෙතං; හිරීමා… ඔත්තප්පී… ආරද්ධවීරියො… පඤ්ඤවා… අක්කොධනො… අනුපනාහී… අප්පිච්ඡො… කල්‍යාණමිත්තො… ‘සම්මාදිට්ඨිකො පුරිසපුග්ගලො’ති, සාරිපුත්ත, අපරිහානමෙත’’න්ති. සත්තමං.

“Sāriputta, ‘a person who is faithful’—this is a state of non-decline. ‘A person who has moral shame’… ‘a person who has moral dread’… ‘a person whose energy is aroused’… ‘a person who is wise’… ‘a person who is not given to anger’… ‘a person who does not bear grudges’… ‘a person of few wishes’… ‘a person who has good friends’… ‘a person who has right view’—this is a state of non-decline.” The Seventh Sutta.

8. දුතියනළකපානසුත්තං

8. The Second Discourse at Naḷakapāna

68. එකං සමයං භගවා නළකපානෙ විහරති පලාසවනෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන භගවා තදහුපොසථෙ භික්ඛුසඞ්ඝපරිවුතො නිසින්නො හොති. අථ ඛො භගවා බහුදෙව රත්තිං භික්ඛූනං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙත්වා සමාදපෙත්වා සමුත්තෙජෙත්වා සම්පහංසෙත්වා තුණ්හීභූතං තුණ්හීභූතං භික්ඛුසඞ්ඝං අනුවිලොකෙත්වා ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි –

68. At one time the Blessed One was dwelling at Naḷakapāna in the Palāsa Grove. On that occasion, it being the Uposatha day, the Blessed One was seated surrounded by the Saṅgha of bhikkhus. Then the Blessed One, having instructed, urged, roused, and gladdened the bhikkhus with a Dhamma talk for a great part of the night, surveyed the silent Saṅgha of bhikkhus and addressed the Venerable Sāriputta:

‘‘විගතථිනමිද්ධො ඛො, සාරිපුත්ත, භික්ඛුසඞ්ඝො. පටිභාතු තං, සාරිපුත්ත, භික්ඛූනං ධම්මී කථා. පිට්ඨි මෙ ආගිලායති; තමහං ආයමිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි.

“Sāriputta, the Saṅgha of bhikkhus is free from sloth and torpor. Let a Dhamma talk for the bhikkhus occur to you, Sāriputta. My back is aching; I will stretch it.” “Yes, venerable sir,” the Venerable Sāriputta replied to the Blessed One.

අථ ඛො භගවා චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සීහසෙය්‍යං කප්පෙසි පාදෙ පාදං අච්චාධාය සතො සම්පජානො උට්ඨානසඤ්ඤං මනසි කරිත්වා. තත්‍ර ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො, භික්ඛවෙ’’ති! ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො සාරිපුත්තස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා සාරිපුත්තො එතදවොච –

Then the Blessed One, having folded his outer robe in four, lay down on his right side in the lion’s posture, with one foot overlapping the other, mindful and clearly comprehending, having established in his mind the perception of rising. Then the Venerable Sāriputta addressed the bhikkhus: “Friends, bhikkhus!” “Friend,” those bhikkhus replied to the Venerable Sāriputta. The Venerable Sāriputta said this:

‘‘යස්ස කස්සචි, ආවුසො, සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි… වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි… සොතාවධානං නත්ථි… ධම්මධාරණා නත්ථි… අත්ථූපපරික්ඛා නත්ථි… ධම්මානුධම්මප්පටිපත්ති නත්ථි… අප්පමාදො නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන හායති මණ්ඩලෙන හායති ආභාය හායති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, ආවුසො, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි… වීරියං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි… සොතාවධානං නත්ථි… ධම්මධාරණා නත්ථි… අත්ථූපපරික්ඛා නත්ථි… ධම්මානුධම්මප්පටිපත්ති නත්ථි… අප්පමාදො නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා [Pg.357] දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි.

“Friends, for anyone who has no faith in wholesome qualities, no moral shame, no moral dread, no energy, no wisdom, no attentiveness in listening, no retention of the Dhamma, no examination of the meaning, no practice in accordance with the Dhamma, and no diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only a decline in wholesome qualities is to be expected, not growth. Just as, friends, during the dark fortnight, as night and day pass, the moon wanes in beauty, in its orb, in radiance, and in height and circumference; so too, friends, for anyone who has no faith in wholesome qualities, no moral shame, no moral dread, no energy, no wisdom, no attentiveness in listening, no retention of the Dhamma, no examination of the meaning, no practice in accordance with the Dhamma, and no diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only a decline in wholesome qualities is to be expected, not growth.”

‘‘යස්ස කස්සචි, ආවුසො, සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි… සොතාවධානං අත්ථි… ධම්මධාරණා අත්ථි… අත්ථූපපරික්ඛා අත්ථි… ධම්මානුධම්මප්පටිපත්ති අත්ථි… අප්පමාදො අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන වඩ්ඪති ආභාය වඩ්ඪති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, ආවුසො, යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… අප්පමාදො අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානී’’ති.

“Friends, for anyone who has faith in wholesome qualities, has moral shame, has moral dread, has energy, has wisdom, has attentiveness in listening, has retention of the Dhamma, has examination of the meaning, has practice in accordance with the Dhamma, and has diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. Just as, friends, during the bright fortnight, as night and day pass, the moon waxes in beauty, in its orb, in radiance, and in height and circumference; so too, friends, for anyone who has faith in wholesome qualities ... and has diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline.”

අථ ඛො භගවා පච්චුට්ඨාය ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං ආමන්තෙසි – ‘‘සාධු සාධු, සාරිපුත්ත! යස්ස කස්සචි, සාරිපුත්ත, සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු හිරී නත්ථි… ඔත්තප්පං නත්ථි… පඤ්ඤා නත්ථි… වීරියං නත්ථි… සොතාවධානං නත්ථි… ධම්මධාරණා නත්ථි… අත්ථූපපරික්ඛා නත්ථි… ධම්මානුධම්මප්පටිපත්ති නත්ථි… අප්පමාදො නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි. සෙය්‍යථාපි, සාරිපුත්ත, කාළපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හායතෙව වණ්ණෙන හායති මණ්ඩලෙන හායති ආභාය හායති ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, සාරිපුත්ත, යස්ස කස්සචි සද්ධා නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… අප්පමාදො නත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, හානියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො වුද්ධි.

Then the Blessed One rose and addressed the Venerable Sāriputta: “Good, good, Sāriputta! For anyone who has no faith in wholesome qualities, no moral shame, no moral dread, no wisdom, no energy, no attentiveness in listening, no retention of the Dhamma, no examination of the meaning, no practice in accordance with the Dhamma, and no diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only a decline in wholesome qualities is to be expected, not growth. Just as, Sāriputta, during the dark fortnight, as night and day pass, the moon wanes in beauty, in its orb, in radiance, and in height and circumference; so too, Sāriputta, for anyone who has no faith in wholesome qualities ... and no diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only a decline in wholesome qualities is to be expected, not growth.”

‘‘යස්ස කස්සචි, සාරිපුත්ත, සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු හිරී අත්ථි… ඔත්තප්පං අත්ථි… වීරියං අත්ථි… පඤ්ඤා අත්ථි… සොතාවධානං අත්ථි… ධම්මධාරණා අත්ථි… අත්ථූපපරික්ඛා අත්ථි… ධම්මානුධම්මප්පටිපත්ති අත්ථි… අප්පමාදො අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානි. සෙය්‍යථාපි, සාරිපුත්ත, ජුණ්හපක්ඛෙ චන්දස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වඩ්ඪතෙව වණ්ණෙන වඩ්ඪති මණ්ඩලෙන වඩ්ඪති ආභාය වඩ්ඪති [Pg.358] ආරොහපරිණාහෙන; එවමෙවං ඛො, සාරිපුත්ත, යස්ස කස්සචි සද්ධා අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු…පෙ… අප්පමාදො අත්ථි කුසලෙසු ධම්මෙසු, තස්ස යා රත්ති වා දිවසො වා ආගච්ඡති, වුද්ධියෙව පාටිකඞ්ඛා කුසලෙසු ධම්මෙසු නො පරිහානී’’ති. අට්ඨමං.

“Sāriputta, for anyone who has faith in wholesome qualities, has moral shame, has moral dread, has energy, has wisdom, has attentiveness in listening, has retention of the Dhamma, has examination of the meaning, has practice in accordance with the Dhamma, and has diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline. Just as, Sāriputta, during the bright fortnight, as night and day pass, the moon waxes in beauty, in its orb, in radiance, and in height and circumference; so too, Sāriputta, for anyone who has faith in wholesome qualities ... and has diligence regarding wholesome qualities, as night and day pass, only growth in wholesome qualities is to be expected, not decline.” The eighth.

9. පඨමකථාවත්ථුසුත්තං

9. The First Discourse on Topics of Conversation

69. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං අනුයුත්තා විහරන්ති, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වාති.

69. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now on that occasion, a number of bhikkhus, after their meal, on returning from their alms-round, had gathered and were sitting together in the assembly hall, engaged in various kinds of worldly talk, that is: talk about kings, robbers, great ministers, armies, dangers, and battles; talk about food, drink, clothing, beds, garlands, and perfumes; talk about relatives, vehicles, villages, market towns, cities, and districts; talk about women and heroes; talk at crossroads; talk at water-fetching places; talk about the departed; talk on miscellaneous matters; speculation about the world, speculation about the ocean, and talk about existence and non-existence.

අථ ඛො භගවා සායන්හසමයං පටිසල්ලානා වුට්ඨිතො යෙන උපට්ඨානසාලා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. නිසජ්ජ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කාය නුත්ථ, භික්ඛවෙ, එතරහි කථාය සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා, කා ච පන වො අන්තරාකථා විප්පකතා’’ති?

Then, in the evening, the Blessed One emerged from seclusion and approached the assembly hall. Having approached, he sat down on the seat that had been prepared. Seated, the Blessed One addressed the bhikkhus: “For what discussion are you gathered together here now, bhikkhus? And what was the talk that you left unfinished?”

‘‘ඉධ මයං, භන්තෙ, පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං අනුයුත්තා විහරාම, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං…පෙ… ඉතිභවාභවකථං ඉති වා’’ති. ‘‘න ඛො පනෙතං, භික්ඛවෙ, තුම්හාකං පතිරූපං කුලපුත්තානං සද්ධාය අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජිතානං, යං තුම්හෙ අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං අනුයුත්තා විහරෙය්‍යාථ, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං සෙනාකථං භයකථං යුද්ධකථං අන්නකථං පානකථං වත්ථකථං සයනකථං මාලාකථං ගන්ධකථං ඤාතිකථං යානකථං ගාමකථං නිගමකථං නගරකථං ජනපදකථං ඉත්ථිකථං සූරකථං විසිඛාකථං කුම්භට්ඨානකථං පුබ්බපෙතකථං නානත්තකථං ලොකක්ඛායිකං සමුද්දක්ඛායිකං ඉතිභවාභවකථං ඉති වාති.

“Here, venerable sir, after our meal, on returning from our alms-round, we had gathered and were sitting together in the assembly hall, engaged in various kinds of worldly talk, that is: talk about kings, robbers …pe… and talk about existence and non-existence.” “Bhikkhus, it is not fitting for you, sons of good family who have gone forth from the household life into homelessness out of faith, that you should engage in various kinds of worldly talk, that is: talk about kings, robbers, great ministers, armies, dangers, and battles; talk about food, drink, clothing, beds, garlands, and perfumes; talk about relatives, vehicles, villages, market towns, cities, and districts; talk about women and heroes; talk at crossroads; talk at water-fetching places; talk about the departed; talk on miscellaneous matters; speculation about the world, speculation about the ocean, and talk about existence and non-existence.”

‘‘දසයිමානි[Pg.359], භික්ඛවෙ, කථාවත්ථූනි. කතමානි දස? අප්පිච්ඡකථා, සන්තුට්ඨිකථා, පවිවෙකකථා, අසංසග්ගකථා, වීරියාරම්භකථා, සීලකථා, සමාධිකථා, පඤ්ඤාකථා, විමුත්තිකථා, විමුත්තිඤාණදස්සනකථාති – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස කථාවත්ථූනි.

“Bhikkhus, there are these ten subjects for discussion. What ten? Talk on fewness of wishes, talk on contentment, talk on seclusion, talk on non-entanglement, talk on arousing energy, talk on virtue, talk on concentration, talk on wisdom, talk on liberation, and talk on the knowledge and vision of liberation. These, bhikkhus, are the ten subjects for discussion.”

‘‘ඉමෙසං චෙ තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, දසන්නං කථාවත්ථූනං උපාදායුපාදාය කථං කථෙය්‍යාථ, ඉමෙසම්පි චන්දිමසූරියානං එවංමහිද්ධිකානං එවංමහානුභාවානං තෙජසා තෙජං පරියාදියෙය්‍යාථ, කො පන වාදො අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකාන’’න්ති! නවමං.

“Bhikkhus, if you were to engage again and again in talk based on these ten subjects for discussion, you would outshine in splendor even the sun and moon, so mighty and powerful are they—to say nothing of the wanderers of other sects!” Ninth.

10. දුතියකථාවත්ථුසුත්තං

10. The Second Discourse on Subjects of Talk

70. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා භික්ඛූ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තා උපට්ඨානසාලායං සන්නිසින්නා සන්නිපතිතා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං අනුයුත්තා විහරන්ති, සෙය්‍යථිදං – රාජකථං චොරකථං මහාමත්තකථං…පෙ… ඉතිභවාභවකථං ඉති වාති.

70. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. Now at that time, a number of bhikkhus, after their meal, having returned from their alms round, had sat down together and assembled in the assembly hall, and were engaged in various kinds of worldly talk, that is to say: talk about kings, talk about thieves, talk about great ministers... talk about worldly gain and loss, and so on.

‘‘දසයිමානි, භික්ඛවෙ, පාසංසානි ඨානානි. කතමානි දස? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අත්තනා ච අප්පිච්ඡො හොති, අප්පිච්ඡකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘අප්පිච්ඡො භික්ඛු අප්පිච්ඡකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“Bhikkhus, there are these ten grounds for praise. What ten? Here, bhikkhus, a bhikkhu is himself of few wishes and speaks to the other bhikkhus on fewness of wishes. ‘A bhikkhu is of few wishes and speaks to the other bhikkhus on fewness of wishes’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච සන්තුට්ඨො හොති, සන්තුට්ඨිකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘සන්තුට්ඨො භික්ඛු සන්තුට්ඨිකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He is himself content and speaks to the other bhikkhus on contentment. ‘A bhikkhu is content and speaks to the other bhikkhus on contentment’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච පවිවිත්තො හොති, පවිවෙකකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘පවිවිත්තො භික්ඛු පවිවෙකකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He is himself secluded and speaks to the other bhikkhus on seclusion. ‘A bhikkhu is secluded and speaks to the other bhikkhus on seclusion’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච අසංසට්ඨො හොති, අසංසට්ඨකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘අසංසට්ඨො භික්ඛු අසංසට්ඨකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He is himself unassociated and speaks to the other bhikkhus on non-association. ‘A bhikkhu is unassociated and speaks to the other bhikkhus on non-association’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච ආරද්ධවීරියො හොති, වීරියාරම්භකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘ආරද්ධවීරියො භික්ඛු වීරියාරම්භකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He has himself aroused his energy and speaks to the other bhikkhus on arousing energy. ‘A bhikkhu has aroused his energy and speaks to the other bhikkhus on arousing energy’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා [Pg.360] ච සීලසම්පන්නො හොති, සීලසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘සීලසම්පන්නො භික්ඛු සීලසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He is himself accomplished in virtue and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of virtue. ‘A bhikkhu is accomplished in virtue and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of virtue’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච සමාධිසම්පන්නො හොති, සමාධිසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘සමාධිසම්පන්නො භික්ඛු සමාධිසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He is himself accomplished in concentration and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of concentration. ‘A bhikkhu is accomplished in concentration and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of concentration’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච පඤ්ඤාසම්පන්නො හොති, පඤ්ඤාසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘පඤ්ඤාසම්පන්නො භික්ඛු පඤ්ඤාසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He is himself accomplished in wisdom and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of wisdom. ‘A bhikkhu is accomplished in wisdom and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of wisdom’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච විමුත්තිසම්පන්නො හොති, විමුත්තිසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘විමුත්තිසම්පන්නො භික්ඛු විමුත්තිසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං.

“He is himself accomplished in liberation and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of liberation. ‘A bhikkhu is accomplished in liberation and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of liberation’: this is a ground for praise.

‘‘අත්තනා ච විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො හොති, විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා හොති. ‘විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පන්නො භික්ඛු විමුත්තිඤාණදස්සනසම්පදාකථඤ්ච භික්ඛූනං කත්තා’ති පාසංසමෙතං ඨානං. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස පාසංසානි ඨානානී’’ති. දසමං.

“He is himself accomplished in the knowledge and vision of liberation and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of the knowledge and vision of liberation. ‘A bhikkhu is accomplished in the knowledge and vision of liberation and speaks to the other bhikkhus on the accomplishment of the knowledge and vision of liberation’: this is a ground for praise. These, bhikkhus, are the ten grounds for praise.” Tenth.

යමකවග්ගො දුතියො.

The Chapter on Pairs, the Second.

තස්සුද්දානං –

The summary:

අවිජ්ජා තණ්හා නිට්ඨා ච, අවෙච්ච ද්වෙ සුඛානි ච;

නළකපානෙ ද්වෙ වුත්තා, කථාවත්ථූපරෙ දුවෙති.

Ignorance, craving, and conclusion, two on unwavering confidence, and happiness; two taught at Naḷakapāna, and two more on subjects of talk.

(8) 3. ආකඞ්ඛවග්ගො

(8) 3. The Chapter on Aspirations

1. ආකඞ්ඛසුත්තං

1. The Discourse on Aspirations

71. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තත්‍ර ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

71. At one time the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s Park. There the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus.” “Venerable sir,” those bhikkhus replied. The Blessed One said this:

‘‘සම්පන්නසීලා[Pg.361], භික්ඛවෙ, විහරථ සම්පන්නපාතිමොක්ඛා, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතා විහරථ ආචාරගොචරසම්පන්නා අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවිනො, සමාදාය සික්ඛථ සික්ඛාපදෙසු.

“Bhikkhus, dwell accomplished in virtue and accomplished in the Pātimokkha; dwell restrained by the restraint of the Pātimokkha, possessed of good conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; having undertaken them, train in the training rules.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘සබ්‍රහ්මචාරීනං පියො චස්සං මනාපො ච ගරු ච භාවනීයො චා’ති, සීලෙස්වෙවස්ස පරිපූරකාරී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තො අනිරාකතජ්ඣානො විපස්සනාය සමන්නාගතො බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May I be dear and agreeable to my companions in the holy life, respected and esteemed by them,’ he should be one who fulfills the virtues, is devoted to internal serenity of mind, does not neglect jhāna, is endowed with insight, and is one who frequents empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘ලාභී අස්සං චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරාන’න්ති, සීලෙස්වෙවස්ස පරිපූරකාරී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තො අනිරාකතජ්ඣානො විපස්සනාය සමන්නාගතො බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May I be a recipient of robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick,’ he should be one who fulfills the virtues, is devoted to internal serenity of mind, does not neglect jhāna, is endowed with insight, and is one who frequents empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘යෙසාහං පරිභුඤ්ජාමි චීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරානං තෙසං තෙ කාරා මහප්ඵලා අස්සු මහානිසංසා’ති, සීලෙස්වෙවස්ස…පෙ… බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May the deeds of those whose robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick I use be of great fruit and great benefit,’ he should be one who fulfills the virtues... and is one who frequents empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘යෙ මෙ පෙතා ඤාතී සාලොහිතා කාලඞ්කතා පසන්නචිත්තා අනුස්සරන්ති තෙසං තං මහප්ඵලං අස්ස මහානිසංස’න්ති, සීලෙස්වෙවස්ස…පෙ… බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘When my departed kinsmen and blood relatives recollect me with confident minds, may that act be of great fruit and great benefit for them,’ he should be one who fulfills the virtues... and is one who frequents empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘සන්තුට්ඨො අස්සං ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානපච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙනා’ති, සීලෙස්වෙවස්ස…පෙ… බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May I be content with whatever robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick I may receive,’ he should be one who fulfills the virtues... and is one who cultivates seclusion in empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘ඛමො අස්සං සීතස්ස උණ්හස්ස ජිඝච්ඡාය පිපාසාය ඩංසමකසවාතාතපසරීසපසම්ඵස්සානං, දුරුත්තානං දුරාගතානං වචනපථානං උප්පන්නානං සාරීරිකානං වෙදනානං දුක්ඛානං තිබ්බානං ඛරානං කටුකානං අසාතානං අමනාපානං පාණහරානං අධිවාසකජාතිකො අස්ස’න්ති, සීලෙස්වෙවස්ස…පෙ… බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May I be patient with cold and heat, hunger and thirst; with the touch of gadflies, mosquitoes, wind, sun, and crawling creatures; with ill-spoken, unwelcome paths of speech; may I be of a nature to endure arisen bodily feelings that are painful, sharp, harsh, piercing, disagreeable, unpleasant, and life-threatening,’ he should be one who fulfills the virtues... and is one who cultivates seclusion in empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘අරතිරතිසහො අස්සං, න ච මං අරතිරති සහෙය්‍ය, උප්පන්නං අරතිරතිං අභිභුය්‍ය අභිභුය්‍ය විහරෙය්‍ය’න්ති, සීලෙස්වෙවස්ස…පෙ… බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May I be a conqueror of discontent and delight, and may discontent and delight not conquer me. May I dwell having repeatedly conquered any discontent and delight that has arisen,’ he should be one who fulfills the virtues... and is one who cultivates seclusion in empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය [Pg.362] චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘භයභෙරවසහො අස්සං, න ච මං භයභෙරවො සහෙය්‍ය, උප්පන්නං භයභෙරවං අභිභුය්‍ය අභිභුය්‍ය විහරෙය්‍ය’න්ති, සීලෙස්වෙවස්ස…පෙ… බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May I be a conqueror of fear and dread, and may fear and dread not conquer me. May I dwell having repeatedly conquered any fear and dread that has arisen,’ he should be one who fulfills the virtues... and is one who cultivates seclusion in empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී අස්සං අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී’ති, සීලෙස්වෙවස්ස…පෙ… බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘May I be an attainer at will, without trouble or difficulty, of the four jhānas that pertain to the higher mind and are pleasant dwellings in this very life,’ he should be one who fulfills the virtues... and is one who cultivates seclusion in empty dwellings.

‘‘ආකඞ්ඛෙය්‍ය චෙ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරෙය්‍ය’න්ති, සීලෙස්වෙවස්ස පරිපූරකාරී අජ්ඣත්තං චෙතොසමථමනුයුත්තො අනිරාකතජ්ඣානො විපස්සනාය සමන්නාගතො බ්‍රූහෙතා සුඤ්ඤාගාරානං.

“Bhikkhus, if a bhikkhu should wish: ‘By the destruction of the taints, may I, in this very life, realize for myself with direct knowledge the taintless liberation of mind and liberation by wisdom, and having attained it, dwell therein,’ he should be one who fulfills the virtues, is devoted to internal serenity of mind, does not neglect jhāna, is endowed with insight, and is one who cultivates seclusion in empty dwellings.

‘‘‘සම්පන්නසීලා, භික්ඛවෙ, විහරථ සම්පන්නපාතිමොක්ඛා, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතා විහරථ ආචාරගොචරසම්පන්නා අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවිනො, සමාදාය සික්ඛථ සික්ඛාපදෙසූ’ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. පඨමං.

“That which was spoken—‘Bhikkhus, dwell accomplished in virtue and accomplished in the Pātimokkha; dwell restrained by the restraint of the Pātimokkha, possessed of good conduct and resort, seeing danger in the slightest faults; having undertaken them, train in the training rules’—was spoken in reference to this.” First.

2. කණ්ටකසුත්තං

2. The Discourse on Thorns

72. එකං සමයං භගවා වෙසාලියං විහරති මහාවනෙ කූටාගාරසාලායං සම්බහුලෙහි අභිඤ්ඤාතෙහි අභිඤ්ඤාතෙහි ථෙරෙහි සාවකෙහි සද්ධිං – ආයස්මතා ච චාලෙන, ආයස්මතා ච උපචාලෙන, ආයස්මතා ච කුක්කුටෙන, ආයස්මතා ච කළිම්භෙන, ආයස්මතා ච නිකටෙන, ආයස්මතා ච කටිස්සහෙන; අඤ්ඤෙහි ච අභිඤ්ඤාතෙහි අභිඤ්ඤාතෙහි ථෙරෙහි සාවකෙහි සද්ධිං.

72. At one time the Blessed One was dwelling at Vesālī in the Great Wood at the Gabled Hall, together with a number of very well-known elder disciples: the Venerable Cāla, the Venerable Upacāla, the Venerable Kukkuṭa, the Venerable Kaḷimbha, the Venerable Nikaṭa, and the Venerable Kaṭissaha, and with other very well-known elder disciples.

තෙන ඛො පන සමයෙන සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා ලිච්ඡවී භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි පරපුරාය උච්චාසද්දා මහාසද්දා මහාවනං අජ්ඣොගාහන්ති භගවන්තං දස්සනාය. අථ ඛො තෙසං ආයස්මන්තානං එතදහොසි – ‘‘ඉමෙ ඛො සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා ලිච්ඡවී භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි පරපුරාය උච්චාසද්දා මහාසද්දා මහාවනං අජ්ඣොගාහන්ති [Pg.363] භගවන්තං දස්සනාය. ‘සද්දකණ්ටකා ඛො පන ඣානා’ වුත්තා භගවතා. යංනූන මයං යෙන ගොසිඞ්ගසාලවනදායො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම. තත්ථ මයං අප්පසද්දා අප්පාකිණ්ණා ඵාසුං විහරෙය්‍යාමා’’ති. අථ ඛො තෙ ආයස්මන්තො යෙන ගොසිඞ්ගසාලවනදායො තෙනුපසඞ්කමිංසු; තත්ථ තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දා අප්පාකිණ්ණා ඵාසුං විහරන්ති.

Now at that time, a number of very well-known Licchavis in a fleet of splendid carriages were entering the Great Wood with loud and great noise to see the Blessed One. Then it occurred to those venerable ones: ‘These very well-known Licchavis in a fleet of splendid carriages are entering the Great Wood with loud and great noise to see the Blessed One. The Blessed One has said: “Sound is a thorn to the jhānas.” It would be good if we were to go to the Gosiṅga Sāla-wood. There we would dwell comfortably, with little noise and not crowded.’ Then those venerable ones went to the Gosiṅga Sāla-wood. There they dwell comfortably, with little noise and not crowded.

අථ ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘කහං නු ඛො, භික්ඛවෙ, චාලො, කහං උපචාලො, කහං කුක්කුටො, කහං කළිම්භො, කහං නිකටො, කහං කටිස්සහො; කහං නු ඛො තෙ, භික්ඛවෙ, ථෙරා සාවකා ගතා’’ති?

Then the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, where is Cāla? Where is Upacāla? Where is Kukkuṭa? Where is Kaḷimbha? Where is Nikaṭa? Where is Kaṭissaha? Where have those elder disciples gone?”

‘‘ඉධ, භන්තෙ, තෙසං ආයස්මන්තානං එතදහොසි – ‘ඉමෙ ඛො සම්බහුලා අභිඤ්ඤාතා අභිඤ්ඤාතා ලිච්ඡවී භද්‍රෙහි භද්‍රෙහි යානෙහි පරපුරාය උච්චාසද්දා මහාසද්දා මහාවනං අජ්ඣොගාහන්ති භගවන්තං දස්සනාය ‘සද්දකණ්ටකා ඛො පන ඣානාවුත්තා භගවතා යංනූන මයං යෙන ගොසිඞ්ගසාලවනදායො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම තත්ථ මයං අප්පසද්දා අප්පාකිණ්ණා ඵාසුං විහරෙය්‍යාමා’ති. අථ ඛො තෙ, භන්තෙ, ආයස්මන්තො යෙන ගොසිඞ්ගසාලවනදායො තෙනුපසඞ්කමිංසු. තත්ථ තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දා අප්පාකිණ්ණා ඵාසුං විහරන්තී’’ති.

“Venerable sir, here it occurred to those venerable ones: ‘These very well-known Licchavis in a fleet of splendid carriages are entering the Great Wood with loud and great noise to see the Blessed One. The Blessed One has said: “Sound is a thorn to the jhānas.” It would be good if we were to go to the Gosiṅga Sāla-wood. There we would dwell comfortably, with little noise and not crowded.’ Then, venerable sir, those venerable ones went to the Gosiṅga Sāla-wood. There they are dwelling comfortably, with little noise and not crowded.”

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ, යථා තෙ මහාසාවකා සම්මා බ්‍යාකරමානා බ්‍යාකරෙය්‍යුං, ‘සද්දකණ්ටකා හි, භික්ඛවෙ, ඣානා’ වුත්තා මයා.

“Good, good, bhikkhus! Those great disciples have explained it correctly. For, bhikkhus, I have said that sound is a thorn to the jhānas.”

‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, කණ්ටකා. කතමෙ දස? පවිවෙකාරාමස්ස සඞ්ගණිකාරාමතා කණ්ටකො, අසුභනිමිත්තානුයොගං අනුයුත්තස්ස සුභනිමිත්තානුයොගො කණ්ටකො, ඉන්ද්‍රියෙසු ගුත්තද්වාරස්ස විසූකදස්සනං කණ්ටකො, බ්‍රහ්මචරියස්ස මාතුගාමූපචාරො කණ්ටකො, පඨමස්ස ඣානස්ස සද්දො කණ්ටකො, දුතියස්ස ඣානස්ස විතක්කවිචාරා කණ්ටකා, තතියස්ස ඣානස්ස පීති කණ්ටකො, චතුත්ථස්ස ඣානස්ස අස්සාසපස්සාසො කණ්ටකො, සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධසමාපත්තියා සඤ්ඤා ච වෙදනා ච කණ්ටකො රාගො කණ්ටකො දොසො කණ්ටකො මොහො කණ්ටකො.

“Bhikkhus, there are these ten thorns. What ten? For one who delights in seclusion, delight in company is a thorn. For one devoted to the practice of the sign of the foul, the practice of the sign of the beautiful is a thorn. For one who guards the doors of the sense faculties, the seeing of shows is a thorn. For the holy life, close contact with women is a thorn. For the first jhāna, sound is a thorn. For the second jhāna, thought and examination are thorns. For the third jhāna, rapture is a thorn. For the fourth jhāna, in-and-out breathing is a thorn. For the attainment of the cessation of perception and feeling, perception and feeling are thorns. Lust is a thorn; hatred is a thorn; delusion is a thorn.”

‘‘අකණ්ටකා[Pg.364], භික්ඛවෙ, විහරථ. නික්කණ්ටකා, භික්ඛවෙ, විහරථ. අකණ්ටකනික්කණ්ටකා, භික්ඛවෙ, විහරථ. අකණ්ටකා, භික්ඛවෙ, අරහන්තො; නික්කණ්ටකා, භික්ඛවෙ, අරහන්තො; අකණ්ටකනික්කණ්ටකා, භික්ඛවෙ, අරහන්තො’’ති. දුතියං.

“Bhikkhus, dwell thornless. Bhikkhus, dwell free of thorns. Bhikkhus, dwell thornless and free of thorns. The Arahants, bhikkhus, are thornless. The Arahants are free of thorns. The Arahants are thornless and free of thorns.” Second.

3. ඉට්ඨධම්මසුත්තං

3. The Discourse on Desirable Things

73. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං. කතමෙ දස? භොගා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං; වණ්ණො ඉට්ඨො කන්තො මනාපො දුල්ලභො ලොකස්මිං; ආරොග්‍යං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං දුල්ලභං ලොකස්මිං; සීලං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං දුල්ලභං ලොකස්මිං; බ්‍රහ්මචරියං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං දුල්ලභං ලොකස්මිං; මිත්තා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං; බාහුසච්චං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං දුල්ලභං ලොකස්මිං; පඤ්ඤා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං; ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං; සග්ගා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා දුල්ලභා ලොකස්මිං.

73. “Bhikkhus, these ten things are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world. What ten? Wealth is desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; beauty is desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; health is desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; virtuous conduct is desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; the holy life is desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; friends are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; extensive learning is desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; wisdom is desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; qualities are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world; heavens are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world.”

‘‘ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, දසන්නං ධම්මානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං දුල්ලභානං ලොකස්මිං දස ධම්මා පරිපන්ථා – ආලස්‍යං අනුට්ඨානං භොගානං පරිපන්ථො, අමණ්ඩනා අවිභූසනා වණ්ණස්ස පරිපන්ථො, අසප්පායකිරියා ආරොග්‍යස්ස පරිපන්ථො, පාපමිත්තතා සීලානං පරිපන්ථො, ඉන්ද්‍රියඅසංවරො බ්‍රහ්මචරියස්ස පරිපන්ථො, විසංවාදනා මිත්තානං පරිපන්ථො, අසජ්ඣායකිරියා බාහුසච්චස්ස පරිපන්ථො, අසුස්සූසා අපරිපුච්ඡා පඤ්ඤාය පරිපන්ථො, අනනුයොගො අපච්චවෙක්ඛණා ධම්මානං පරිපන්ථො, මිච්ඡාපටිපත්ති සග්ගානං පරිපන්ථො. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, දසන්නං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං දුල්ලභානං ලොකස්මිං ඉමෙ දස ධම්මා පරිපන්ථා.

“Bhikkhus, for these ten things that are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world, there are ten obstacles. Laziness and lack of exertion are an obstacle to wealth; lack of adornment and embellishment is an obstacle to beauty; unsuitable actions are an obstacle to health; bad friendship is an obstacle to virtuous conduct; lack of sense restraint is an obstacle to the holy life; deception is an obstacle to friends; neglect of recitation is an obstacle to extensive learning; unwillingness to listen and failure to inquire are an obstacle to wisdom; lack of application and review are an obstacle to qualities; and wrong practice is an obstacle to the heavens. For these ten things that are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world, these are the ten obstacles.”

‘‘ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, දසන්නං ධම්මානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං දුල්ලභානං ලොකස්මිං දස ධම්මා ආහාරා – උට්ඨානං අනාලස්‍යං භොගානං ආහාරො, මණ්ඩනා විභූසනා වණ්ණස්ස ආහාරො, සප්පායකිරියා ආරොග්‍යස්ස ආහාරො, කල්‍යාණමිත්තතා සීලානං ආහාරො, ඉන්ද්‍රියසංවරො බ්‍රහ්මචරියස්ස ආහාරො, අවිසංවාදනා මිත්තානං ආහාරො, සජ්ඣායකිරියා බාහුසච්චස්ස ආහාරො, සුස්සූසා පරිපුච්ඡා පඤ්ඤාය ආහාරො, අනුයොගො පච්චවෙක්ඛණා ධම්මානං ආහාරො, සම්මාපටිපත්ති සග්ගානං ආහාරො[Pg.365]. ඉමෙසං ඛො, භික්ඛවෙ, දසන්නං ධම්මානං ඉට්ඨානං කන්තානං මනාපානං දුල්ලභානං ලොකස්මිං ඉමෙ දස ධම්මා ආහාරා’’ති. තතියං.

“Bhikkhus, for these ten things that are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world, there are ten supports. Exertion and diligence are the support for wealth; adornment and embellishment are the support for beauty; suitable actions are the support for health; good friendship is the support for virtuous conduct; sense restraint is the support for the holy life; non-deception is the support for friends; recitation is the support for extensive learning; willingness to listen and inquiry are the support for wisdom; application and review are the support for qualities; and right practice is the support for the heavens. For these ten things that are desirable, lovely, pleasing, and hard to find in the world, these are the ten supports.” Third.

4. වඩ්ඪිසුත්තං

4. The Discourse on Growth

74. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානො අරියසාවකො අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායී ච හොති වරාදායී කායස්ස. කතමෙහි දසහි? ඛෙත්තවත්ථූහි වඩ්ඪති, ධනධඤ්ඤෙන වඩ්ඪති, පුත්තදාරෙහි වඩ්ඪති, දාසකම්මකරපොරිසෙහි වඩ්ඪති, චතුප්පදෙහි වඩ්ඪති, සද්ධාය වඩ්ඪති, සීලෙන වඩ්ඪති, සුතෙන වඩ්ඪති, චාගෙන වඩ්ඪති, පඤ්ඤාය වඩ්ඪති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි වඩ්ඪීහි වඩ්ඪමානො අරියසාවකො අරියාය වඩ්ඪියා වඩ්ඪති, සාරාදායී ච හොති වරාදායී කායස්සාති.

74. “Bhikkhus, growing with ten kinds of growth, a noble disciple grows with the noble growth; he becomes one who takes the essence of the body and one who takes what is excellent of the body. With which ten? He grows with fields and land, he grows with wealth and grain, he grows with sons and wife, he grows with slaves, workers, and men, he grows with quadrupeds, he grows in faith, he grows in virtue, he grows in learning, he grows in generosity, he grows in wisdom. Indeed, bhikkhus, growing with these ten kinds of growth, a noble disciple grows with the noble growth; he becomes one who takes the essence of the body and one who takes what is excellent of the body.”

‘‘ධනෙන ධඤ්ඤෙන ච යොධ වඩ්ඪති,පුත්තෙහි දාරෙහි චතුප්පදෙහි ච;

ස භොගවා හොති යසස්සි පූජිතො,ඤාතීහි මිත්තෙහි අථොපි රාජුභි.

“One who in this world grows with wealth and grain, with children, wife, and quadrupeds, that person becomes wealthy, famous, and honored by kinsmen, friends, and also by kings.

‘‘සද්ධාය සීලෙන ච යොධ වඩ්ඪති,පඤ්ඤාය චාගෙන සුතෙන චූභයං;

සො තාදිසො සප්පුරිසො විචක්ඛණො,දිට්ඨෙව ධම්මෙ උභයෙන වඩ්ඪතී’’ති. චතුත්ථං;

“One who in this world grows with faith, virtue, wisdom, generosity, and learning—that good person of such a kind, who is discerning, grows in both ways in this very life.” The fourth.

5. මිගසාලාසුත්තං

5. The Discourse with Migasālā

75. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදි. අථ ඛො මිගසාලා උපාසිකා යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො මිගසාලා උපාසිකා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච –

75. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery. Then, in the morning, the Venerable Ānanda, having dressed and taken his bowl and outer robe, approached the residence of the female lay follower Migasālā. Having approached, he sat down on the prepared seat. Then the female lay follower Migasālā approached the Venerable Ānanda. Having approached, she paid homage to the Venerable Ānanda and sat down to one side. Seated to one side, the female lay follower Migasālā said this to the Venerable Ānanda:

‘‘කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරායං. පිතා මෙ, භන්තෙ, පුරාණො බ්‍රහ්මචාරී හොති [Pg.366] ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. සො කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො – ‘සකදාගාමී සත්තො තුසිතං කායං උපපන්නො’ති. පිතාමහො මෙ, භන්තෙ, ඉසිදත්තො අබ්‍රහ්මචාරී අහොසි සදාරසන්තුට්ඨො. සොපි කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො – ‘සකදාගාමී සත්තො තුසිතං කායං උපපන්නො’ති.

“Venerable Ānanda, how is this Dhamma taught by the Blessed One to be understood, wherein both one who lives the holy life and one who does not live the holy life will have the very same destiny in the next life? My father, venerable sir, Purāṇa, lived the holy life, was of remote conduct, and abstained from sexual intercourse, the practice of villagers. When he passed away, he was declared by the Blessed One thus: ‘Having become a once-returner, he has been reborn in the Tusita celestial realm.’ My grandfather, venerable sir, Isidatta, did not live the holy life; he was content with his own wife. When he passed away, he too was declared by the Blessed One thus: ‘Having become a once-returner, he has been reborn in the Tusita celestial realm.’

‘‘කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරාය’’න්ති? ‘‘එවං ඛො පනෙතං, භගිනි, භගවතා බ්‍යාකත’’න්ති.

“Venerable Ānanda, how is this Dhamma taught by the Blessed One to be understood, wherein both one who lives the holy life and one who does not live the holy life will have the very same destiny in the next life?” “Indeed, sister, it was declared thus by the Blessed One.”

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනෙ පිණ්ඩපාතං ගහෙත්වා උට්ඨායාසනා පක්කාමි. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච –

Then the Venerable Ānanda, having received almsfood at the residence of the female lay follower Migasālā, rose from his seat and departed. Then, after the meal, having returned from the alms-round, the Venerable Ānanda approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Ānanda said this to the Blessed One:

‘‘ඉධාහං, භන්තෙ, පුබ්බණ්හසමයං නිවාසෙත්වා පත්තචීවරමාදාය යෙන මිගසාලාය උපාසිකාය නිවෙසනං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ නිසීදිං. අථ ඛො, භන්තෙ, මිගසාලා උපාසිකා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නා ඛො, භන්තෙ, මිගසාලා උපාසිකා මං එතදවොච –

“Venerable sir, this morning, having adjusted my lower robe and taken my bowl and outer robe, I approached the residence of the female lay follower Migasālā. Having approached, I sat down on the prepared seat. Then, venerable sir, the female lay follower Migasālā approached me. Having approached, she paid homage to me and sat down to one side. Seated to one side, venerable sir, the female lay follower Migasālā said this to me:

‘කථං කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරායං. පිතා මෙ, භන්තෙ, පුරාණො බ්‍රහ්මචාරී අහොසි ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා. සො කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො සකදාගාමී සත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති. පිතාමහො මෙ, භන්තෙ, ඉසිදත්තො අබ්‍රහ්මචාරී අහොසි සදාරසන්තුට්ඨො. සොපි කාලඞ්කතො භගවතා බ්‍යාකතො – සකදාගාමී සත්තො තුසිතං කායං උපපන්නොති.

‘Venerable Ānanda, how is this Dhamma taught by the Blessed One to be understood, wherein both one who lives the holy life and one who does not live the holy life will have the very same destiny in the next life? My father, venerable sir, Purāṇa, lived the holy life, was of remote conduct, and abstained from sexual intercourse, the practice of villagers. When he passed away, he was declared by the Blessed One thus: “Having become a once-returner, he has been reborn in the Tusita celestial realm.” My grandfather, venerable sir, Isidatta, did not live the holy life; he was content with his own wife. When he passed away, he too was declared by the Blessed One thus: “Having become a once-returner, he has been reborn in the Tusita celestial realm.”’

කථං [Pg.367] කථං නාමායං, භන්තෙ ආනන්ද, භගවතා ධම්මො දෙසිතො අඤ්ඤෙය්‍යො, යත්‍ර හි නාම බ්‍රහ්මචාරී ච අබ්‍රහ්මචාරී ච උභො සමසමගතිකා භවිස්සන්ති අභිසම්පරාය’න්ති? එවං වුත්තෙ අහං, භන්තෙ, මිගසාලං උපාසිකං එතදවොචං – ‘එවං ඛො පනෙතං, භගිනි, භගවතා බ්‍යාකත’’’න්ති.

‘Venerable Ānanda, how is this Dhamma taught by the Blessed One to be understood, wherein both one who lives the holy life and one who does not live the holy life will have the very same destiny in the next life?’ When this was said, venerable sir, I said this to the female lay follower Migasālā: ‘Indeed, sister, it was declared thus by the Blessed One.’”

‘‘කා චානන්ද, මිගසාලා උපාසිකා බාලා අබ්‍යත්තා අම්මකා අම්මකපඤ්ඤා, කෙ ච පුරිසපුග්ගලපරොපරියෙ ඤාණෙ?

“And what, Ānanda, is this female lay follower Migasālā—foolish, incompetent, a woman with a woman's wisdom? And what are the Perfectly Enlightened Ones in regard to the knowledge of the diversity in the faculties of individuals?

‘‘දසයිමෙ, ආනන්ද, පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ දස? ඉධානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො දුස්සීලො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති, යත්ථස්ස තං දුස්සීල්‍යං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති, නො විසෙසාය; හානගාමීයෙව හොති, නො විසෙසගාමී.

“Ānanda, these ten persons are found existing in the world. What ten? Here, Ānanda, a certain person is immoral. He does not understand as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein his immorality ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has not been accomplished, what should be accomplished by extensive learning has not been accomplished, and what should be penetrated by view has not been penetrated; and he does not obtain temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he goes to decline, not to a superior state; he is one who goes to decline, not one who goes to a superior state.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො දුස්සීලො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තං දුස්සීල්‍යං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති, නො හානාය; විසෙසගාමීයෙව හොති, නො හානගාමී.

“Furthermore, Ānanda, a certain person is immoral. But he understands as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein his immorality ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has been accomplished; what should be penetrated by view has been penetrated; and he obtains a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to a superior state, not to decline; he is one who goes only to a superior state, not one who goes to decline.

‘‘තත්‍රානන්ද, පමාණිකා පමිණන්ති – ‘ඉමස්සපි තෙව ධම්මා, අපරස්සපි තෙව ධම්මා. කස්මා නෙසං එකො හීනො එකො පණීතො’ති? තඤ්හි තෙසං, ආනන්ද, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය.

“In this case, Ānanda, those who take to measuring, measure thus: ‘This person has these same qualities, and the other person has these same qualities. Why among them is one inferior and one superior?’ Indeed, Ānanda, that leads to their long-term harm and suffering.

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං පුග්ගලො දුස්සීලො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තං දුස්සීල්‍යං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. අයං, ආනන්ද, පුග්ගලො අමුනා පුරිමෙන පුග්ගලෙන අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො ච. තං කිස්ස හෙතු? ඉමං හානන්ද, පුග්ගලං ධම්මසොතො නිබ්බහති. තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය, අඤ්ඤත්‍ර තථාගතෙන! තස්මාතිහානන්ද, මා පුග්ගලෙසු පමාණිකා අහුවත්ථ[Pg.368], මා පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හිත්ථ. ඛඤ්ඤති හානන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හන්තො. අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං යො වා පනස්ස මාදිසො.

“In this case, Ānanda, as for the person who is immoral but understands as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein his immorality ceases without remainder; for whom what should be accomplished by hearing has been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has been accomplished; what should be penetrated by view has been penetrated; and who obtains a temporary liberation: this person, Ānanda, is more excellent and more sublime than that former person. For what reason? Because, Ānanda, the stream of the Dhamma carries this person. Who could know that distinction, other than the Tathāgata? Therefore, Ānanda, do not be ones who take the measure of persons; do not take the measure of persons. One who takes the measure of persons, Ānanda, harms himself. I, Ānanda, might take the measure of persons, or one who is like me.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො සීලවා හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තං සීලං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති, නො විසෙසාය; හානගාමීයෙව හොති, නො විසෙසගාමී.

“Furthermore, Ānanda, a certain person is virtuous. But he does not understand as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein his virtue ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has not been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has not been accomplished; what should be penetrated by view has not been penetrated; and he does not obtain a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to decline, not to a superior state; he is one who goes only to decline, not one who goes to a superior state.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො සීලවා හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තං සීලං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති, නො හානාය; විසෙසගාමීයෙව හොති, නො හානගාමී.

“Furthermore, Ānanda, a certain person is virtuous. And he understands as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein his virtue ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has been accomplished; what should be penetrated by view has been penetrated; and he obtains a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to a superior state, not to decline; he is one who goes only to a superior state, not one who goes to decline.

‘‘තත්‍රානන්ද, පමාණිකා පමිණන්ති…පෙ… අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං යො වා පනස්ස මාදිසො.

“In this case, Ānanda, those who take to measuring, measure thus… I, Ānanda, might take the measure of persons, or one who is like me.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො තිබ්බරාගො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස සො රාගො අපරිසෙසො නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති, නො විසෙසාය; හානගාමීයෙව හොති, නො විසෙසගාමී.

Furthermore, Ānanda, a certain person is one of intense passion. But he does not understand as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein that passion of his ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has not been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has not been accomplished; what should be penetrated by view has not been penetrated; and he does not obtain a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to decline, not to a superior state; he is one who goes only to decline, not one who goes to a superior state.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො තිබ්බරාගො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස සො රාගො අපරිසෙසො නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති, නො හානාය; විසෙසගාමීයෙව හොති, නො හානගාමී.

Furthermore, Ānanda, a certain person is one of intense passion. And he understands as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein that passion of his ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has been accomplished; what should be penetrated by view has been penetrated; and he obtains a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to a superior state, not to decline; he is one who goes only to a superior state, not one who goes to decline.

‘‘තත්‍රානන්ද[Pg.369], පමාණිකා පමිණන්ති…පෙ… අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං යො වා පනස්ස මාදිසො.

In this case, Ānanda, those who take to measuring, measure thus... I, Ānanda, might take the measure of persons, or one who is like me.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො කොධනො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස සො කොධො අපරිසෙසො නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති, නො විසෙසාය; හානගාමීයෙව හොති, නො විසෙසගාමී.

Furthermore, Ānanda, a certain person is irascible. But he does not understand as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein that anger of his ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has not been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has not been accomplished; what should be penetrated by view has not been penetrated; and he does not obtain a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to decline, not to a superior state; he is one who goes only to decline, not one who goes to a superior state.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො කොධනො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස සො කොධො අපරිසෙසො නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති, නො හානාය; විසෙසගාමීයෙව හොති, නො හානගාමී.

Furthermore, Ānanda, a certain person is irascible. And he understands as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein that anger of his ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has been accomplished; what should be penetrated by view has been penetrated; and he obtains a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to a superior state, not to decline; he is one who goes only to a superior state, not one who goes to decline.

‘‘තත්‍රානන්ද, පමාණිකා පමිණන්ති…පෙ… අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං යො වා පනස්ස මාදිසො.

In this case, Ānanda, those who take to measuring, measure thus... I, Ānanda, might take the measure of persons, or one who is like me.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො උද්ධතො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං නප්පජානාති යත්ථස්ස තං උද්ධච්චං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි අකතං හොති, බාහුසච්චෙනපි අකතං හොති, දිට්ඨියාපි අප්පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං න ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හානාය පරෙති, නො විසෙසාය; හානගාමීයෙව හොති, නො විසෙසගාමී.

Furthermore, Ānanda, a certain person is restless. But he does not understand as it truly is that liberation of mind and liberation by wisdom wherein that restlessness of his ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has not been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has not been accomplished; what should be penetrated by view has not been penetrated; and he does not obtain a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to decline, not to a superior state; he is one who goes only to decline, not one who goes to a superior state.

‘‘ඉධ පනානන්ද, එකච්චො පුග්ගලො උද්ධතො හොති. තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තං උද්ධච්චං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති. තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා විසෙසාය පරෙති, නො හානාය; විසෙසගාමීයෙව හොති, නො හානගාමී.

Furthermore, Ānanda, a certain person is restless. And he understands as it truly is the liberation of mind and liberation by wisdom wherein that restlessness of his ceases without remainder. For him, what should be accomplished by hearing has been accomplished; what should be accomplished by extensive learning has been accomplished; what should be penetrated by view has been penetrated; and he obtains a temporary liberation. With the breaking up of the body, after death, he proceeds to a superior state, not to decline; he is one who goes only to a superior state, not one who goes to decline.

‘‘තත්‍රානන්ද[Pg.370], පමාණිකා පමිණන්ති – ‘ඉමස්සපි තෙව ධම්මා, අපරස්සපි තෙව ධම්මා. කස්මා නෙසං එකො හීනො එකො පණීතො’ති? තඤ්හි තෙසං, ආනන්ද, හොති දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛාය.

In that connection, Ānanda, those who take measure, measure thus: ‘This person has these qualities, and the other person also has these qualities. Why among them is one inferior and one superior?’ That, Ānanda, is for their long-term harm and suffering.

‘‘තත්‍රානන්ද, ය්වායං පුග්ගලො උද්ධතො හොති තඤ්ච චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං යථාභූතං පජානාති යත්ථස්ස තං උද්ධච්චං අපරිසෙසං නිරුජ්ඣති, තස්ස සවනෙනපි කතං හොති, බාහුසච්චෙනපි කතං හොති, දිට්ඨියාපි පටිවිද්ධං හොති, සාමායිකම්පි විමුත්තිං ලභති. අයං, ආනන්ද, පුග්ගලො අමුනා පුරිමෙන පුග්ගලෙන අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො ච. තං කිස්ස හෙතු? ඉමං හානන්ද, පුග්ගලං ධම්මසොතො නිබ්බහති. තදන්තරං කො ජානෙය්‍ය අඤ්ඤත්‍ර තථාගතෙන! තස්මාතිහානන්ද, මා පුග්ගලෙසු පමාණිකා අහුවත්ථ; මා පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හිත්ථ. ඛඤ්ඤති හානන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හන්තො. අහං වා, ආනන්ද, පුග්ගලෙසු පමාණං ගණ්හෙය්‍යං යො වා පනස්ස මාදිසො.

In that connection, Ānanda, the person who is restless and understands as it truly is the liberation of mind and liberation by wisdom wherein that restlessness of his ceases without remainder; for whom what should be accomplished by hearing has been accomplished, what should be accomplished by extensive learning has been accomplished, what should be penetrated by view has been penetrated, and who obtains a temporary liberation—this person, Ānanda, is more excellent and more sublime than the former person. For what reason? Because, Ānanda, the stream of the Dhamma carries this person along. Who could know that distinction apart from the Tathāgata? Therefore, Ānanda, do not be ones who take the measure of persons; do not take the measure of persons. For, Ānanda, one who takes the measure of persons is undermined. I, Ānanda, might take the measure of persons, or one who is like me.

‘‘කා චානන්ද, මිගසාලා උපාසිකා බාලා අබ්‍යත්තා අම්මකා අම්මකපඤ්ඤා, කෙ ච පුරිසපුග්ගලපරොපරියෙ ඤාණෙ! ඉමෙ ඛො, ආනන්ද, දස පුග්ගලා සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං.

And what, Ānanda, is the laywoman Migasālā—foolish, incompetent, a woman with a woman's wisdom—and what are those with the knowledge of the diversity in the faculties of individuals! These, Ānanda, are the ten persons found existing in the world.

‘‘යථාරූපෙන, ආනන්ද, සීලෙන පුරාණො සමන්නාගතො අහොසි තථාරූපෙන සීලෙන ඉසිදත්තො සමන්නාගතො අභවිස්ස, නයිධ පුරාණො ඉසිදත්තස්ස ගතිම්පි අඤ්ඤස්ස. යථාරූපාය චානන්ද, පඤ්ඤාය ඉසිදත්තො සමන්නාගතො අහොසි තථාරූපාය පඤ්ඤාය පුරාණො සමන්නාගතො අභවිස්ස, නයිධ ඉසිදත්තො පුරාණස්ස ගතිම්පි අඤ්ඤස්ස. ඉති ඛො, ආනන්ද, ඉමෙ පුග්ගලා උභො එකඞ්ගහීනා’’ති. පඤ්චමං.

Ānanda, if Isidatta had been endowed with the same kind of virtue with which Purāṇa was endowed, Purāṇa would not have known even the disposition of Isidatta. And Ānanda, if Purāṇa had been endowed with the same kind of wisdom with which Isidatta was endowed, Isidatta would not have known even the disposition of Purāṇa. Thus, Ānanda, these two persons were each lacking in one respect.” Fifth.

6. තයොධම්මසුත්තං

6. The Discourse on Three Qualities

76. ‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා ලොකෙ න සංවිජ්ජෙය්‍යුං, න තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජෙය්‍ය අරහං සම්මාසම්බුද්ධො, න තථාගතප්පවෙදිතො ධම්මවිනයො ලොකෙ දිබ්බෙය්‍ය. කතමෙ තයො? ජාති ච, ජරා ච, මරණඤ්ච – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මා ලොකෙ න සංවිජ්ජෙය්‍යුං, න තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජෙය්‍ය අරහං සම්මාසම්බුද්ධො, න තථාගතප්පවෙදිතො ධම්මවිනයො ලොකෙ දිබ්බෙය්‍ය. යස්මා ච ඛො, භික්ඛවෙ, ඉමෙ තයො ධම්මා ලොකෙ සංවිජ්ජන්ති තස්මා තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො, තස්මා තථාගතප්පවෙදිතො ධම්මවිනයො ලොකෙ දිබ්බති.

76. Bhikkhus, if these three phenomena did not exist in the world, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, would not arise in the world, nor would the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata shine in the world. What three? Birth, aging, and death. Indeed, bhikkhus, if these three phenomena did not exist in the world, the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, would not arise in the world, nor would the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata shine in the world. And because, bhikkhus, these three phenomena exist in the world, therefore the Tathāgata, the Arahant, the Perfectly Enlightened One, arises in the world; therefore the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata shines in the world.

‘‘තයොමෙ[Pg.371], භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො ජාතිං පහාතුං ජරං පහාතුං මරණං පහාතුං. කතමෙ තයො? රාගං අප්පහාය, දොසං අප්පහාය, මොහං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො ජාතිං පහාතුං ජරං පහාතුං මරණං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning birth, abandoning aging, and abandoning death. What three? Without having abandoned lust, without having abandoned aversion, without having abandoned delusion. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning birth, abandoning aging, and abandoning death.

‘‘තයොමෙ භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො රාගං පහාතුං දොසං පහාතුං මොහං පහාතුං. කතමෙ තයො? සක්කායදිට්ඨිං අප්පහාය, විචිකිච්ඡං අප්පහාය, සීලබ්බතපරාමාසං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො රාගං පහාතුං දොසං පහාතුං මොහං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning lust, abandoning aversion, and abandoning delusion. What three? Without having abandoned identity-view, without having abandoned doubt, without having abandoned clinging to rites and rituals. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning lust, abandoning aversion, and abandoning delusion.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො සක්කායදිට්ඨිං පහාතුං විචිකිච්ඡං පහාතුං සීලබ්බතපරාමාසං පහාතුං. කතමෙ තයො? අයොනිසොමනසිකාරං අප්පහාය, කුම්මග්ගසෙවනං අප්පහාය, චෙතසො ලීනත්තං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො සක්කායදිට්ඨිං පහාතුං විචිකිච්ඡං පහාතුං සීලබ්බතපරාමාසං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning identity-view, abandoning doubt, and abandoning clinging to rites and rituals. What three? Without having abandoned improper attention, without having abandoned resorting to the wrong path, without having abandoned mental sluggishness. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning identity-view, abandoning doubt, and abandoning clinging to rites and rituals.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අයොනිසො මනසිකාරං පහාතුං කුම්මග්ගසෙවනං පහාතුං චෙතසො ලීනත්තං පහාතුං. කතමෙ තයො? මුට්ඨසච්චං අප්පහාය, අසම්පජඤ්ඤං අප්පහාය, චෙතසො වික්ඛෙපං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අයොනිසොමනසිකාරං පහාතුං කුම්මග්ගසෙවනං පහාතුං චෙතසො ලීනත්තං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning improper attention, abandoning resorting to the wrong path, and abandoning mental sluggishness. What three? Without having abandoned lapsed mindfulness, without having abandoned lack of clear comprehension, without having abandoned mental distraction. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning improper attention, abandoning resorting to the wrong path, and abandoning mental sluggishness.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො මුට්ඨසච්චං පහාතුං අසම්පජඤ්ඤං පහාතුං චෙතසො වික්ඛෙපං පහාතුං. කතමෙ තයො? අරියානං අදස්සනකම්‍යතං අප්පහාය, අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං අප්පහාය, උපාරම්භචිත්තතං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො මුට්ඨසච්චං පහාතුං අසම්පජඤ්ඤං පහාතුං චෙතසො වික්ඛෙපං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning lapsed mindfulness, abandoning lack of clear comprehension, and abandoning mental distraction. What three? Without having abandoned unwillingness to see the noble ones, without having abandoned unwillingness to hear the noble Dhamma, without having abandoned a censorious mind. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning lapsed mindfulness, abandoning lack of clear comprehension, and abandoning mental distraction.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරියානං අදස්සනකම්‍යතං පහාතුං අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං පහාතුං උපාරම්භචිත්තතං පහාතුං. කතමෙ තයො? උද්ධච්චං අප්පහාය, අසංවරං අප්පහාය, දුස්සීල්‍යං අප්පහාය [Pg.372] – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරියානං අදස්සනකම්‍යතං පහාතුං අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං පහාතුං උපාරම්භචිත්තතං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning unwillingness to see the noble ones, abandoning unwillingness to hear the noble Dhamma, and abandoning a censorious mind. What three? Without having abandoned restlessness, without having abandoned lack of restraint, without having abandoned immorality. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning unwillingness to see the noble ones, abandoning unwillingness to hear the noble Dhamma, and abandoning a censorious mind.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො උද්ධච්චං පහාතුං අසංවරං පහාතුං දුස්සීල්‍යං පහාතුං. කතමෙ තයො? අස්සද්ධියං අප්පහාය, අවදඤ්ඤුතං අප්පහාය, කොසජ්ජං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො උද්ධච්චං පහාතුං අසංවරං පහාතුං දුස්සීල්‍යං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning restlessness, abandoning lack of restraint, and abandoning immorality. What three? Without having abandoned faithlessness, without having abandoned ingratitude, without having abandoned laziness. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning restlessness, abandoning lack of restraint, and abandoning immorality.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අස්සද්ධියං පහාතුං අවදඤ්ඤුතං පහාතුං කොසජ්ජං පහාතුං. කතමෙ තයො? අනාදරියං අප්පහාය, දොවචස්සතං අප්පහාය, පාපමිත්තතං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අස්සද්ධියං පහාතුං අවදඤ්ඤුතං පහාතුං කොසජ්ජං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning faithlessness, abandoning ingratitude, and abandoning laziness. What three? Without having abandoned disrespect, without having abandoned being difficult to admonish, without having abandoned friendship with the wicked. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning faithlessness, abandoning ingratitude, and abandoning laziness.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අනාදරියං පහාතුං දොවචස්සතං පහාතුං පාපමිත්තතං පහාතුං. කතමෙ තයො? අහිරිකං අප්පහාය, අනොත්තප්පං අප්පහාය, පමාදං අප්පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අනාදරියං පහාතුං දොවචස්සතං පහාතුං පාපමිත්තතං පහාතුං.

Bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning disrespect, abandoning being difficult to admonish, and abandoning friendship with the wicked. What three? Without having abandoned lack of moral shame, without having abandoned lack of moral dread, without having abandoned heedlessness. Indeed, bhikkhus, without having abandoned these three phenomena, one is incapable of abandoning disrespect, abandoning being difficult to admonish, and abandoning friendship with the wicked.

‘‘අහිරිකොයං, භික්ඛවෙ, අනොත්තාපී පමත්තො හොති. සො පමත්තො සමානො අභබ්බො අනාදරියං පහාතුං දොවචස්සතං පහාතුං පාපමිත්තතං පහාතුං. සො පාපමිත්තො සමානො අභබ්බො අස්සද්ධියං පහාතුං අවදඤ්ඤුතං පහාතුං කොසජ්ජං පහාතුං. සො කුසීතො සමානො අභබ්බො උද්ධච්චං පහාතුං අසංවරං පහාතුං දුස්සීල්‍යං පහාතුං. සො දුස්සීලො සමානො අභබ්බො අරියානං අදස්සනකම්‍යතං පහාතුං අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං පහාතුං උපාරම්භචිත්තතං පහාතුං. සො උපාරම්භචිත්තො සමානො අභබ්බො මුට්ඨසච්චං පහාතුං අසම්පජඤ්ඤං පහාතුං චෙතසො වික්ඛෙපං පහාතුං. සො වික්ඛිත්තචිත්තො සමානො අභබ්බො අයොනිසොමනසිකාරං පහාතුං කුම්මග්ගසෙවනං පහාතුං චෙතසො ලීනත්තං පහාතුං. සො ලීනචිත්තො සමානො අභබ්බො සක්කායදිට්ඨිං පහාතුං විචිකිච්ඡං පහාතුං සීලබ්බතපරාමාසං පහාතුං. සො විචිකිච්ඡො සමානො අභබ්බො රාගං පහාතුං දොසං [Pg.373] පහාතුං මොහං පහාතුං. සො රාගං අප්පහාය දොසං අප්පහාය මොහං අප්පහාය අභබ්බො ජාතිං පහාතුං ජරං පහාතුං මරණං පහාතුං.

Monks, this one is shameless, without moral dread, and heedless. Being heedless, one is incapable of abandoning disrespect, resistance to correction, and having evil friends. Having evil friends, one is incapable of abandoning faithlessness, stinginess, and laziness. Being lazy, one is incapable of abandoning restlessness, lack of restraint, and immorality. Being immoral, one is incapable of abandoning unwillingness to see the noble ones, unwillingness to hear the noble Dhamma, and a censorious mind. Having a censorious mind, one is incapable of abandoning lapsed mindfulness, lack of clear comprehension, and mental distraction. With a distracted mind, one is incapable of abandoning unwise attention, following the wrong path, and mental sluggishness. With a sluggish mind, one is incapable of abandoning identity view, doubt, and grasping at rites and rituals. Being doubtful, one is incapable of abandoning lust, hatred, and delusion. Without abandoning lust, hatred, and delusion, one is incapable of abandoning birth, aging, and death.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො ජාතිං පහාතුං ජරං පහාතුං මරණං පහාතුං. කතමෙ තයො? රාගං පහාය, දොසං පහාය, මොහං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො ජාතිං පහාතුං ජරං පහාතුං මරණං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning birth, aging, and death. What three? By abandoning lust, hatred, and delusion. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning birth, aging, and death.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො රාගං පහාතුං දොසං පහාතුං මොහං පහාතුං. කතමෙ තයො? සක්කායදිට්ඨිං පහාය, විචිකිච්ඡං පහාය, සීලබ්බතපරාමාසං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො රාගං පහාතුං දොසං පහාතුං මොහං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning lust, hatred, and delusion. What three? By abandoning identity view, doubt, and grasping at rites and rituals. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning lust, hatred, and delusion.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො සක්කායදිට්ඨිං පහාතුං විචිකිච්ඡං පහාතුං සීලබ්බතපරාමාසං පහාතුං. කතමෙ තයො? අයොනිසොමනසිකාරං පහාය, කුම්මග්ගසෙවනං පහාය, චෙතසො ලීනත්තං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො සක්කායදිට්ඨිං පහාතුං විචිකිච්ඡං පහාතුං සීලබ්බතපරාමාසං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning identity view, doubt, and grasping at rites and rituals. What three? By abandoning unwise attention, following the wrong path, and mental sluggishness. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning identity view, doubt, and grasping at rites and rituals.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අයොනිසොමනසිකාරං පහාතුං කුම්මග්ගසෙවනං පහාතුං චෙතසො ලීනත්තං පහාතුං. කතමෙ තයො? මුට්ඨසච්චං පහාය, අසම්පජඤ්ඤං පහාය, චෙතසො වික්ඛෙපං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො අයොනිසොමනසිකාරං පහාතුං කුම්මග්ගසෙවනං පහාතුං චෙතසො ලීනත්තං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning unwise attention, following the wrong path, and mental sluggishness. What three? By abandoning lapsed mindfulness, lack of clear comprehension, and mental distraction. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning unwise attention, following the wrong path, and mental sluggishness.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො මුට්ඨසච්චං පහාතුං අසම්පජඤ්ඤං පහාතුං චෙතසො වික්ඛෙපං පහාතුං. කතමෙ තයො? අරියානං අදස්සනකම්‍යතං පහාය, අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං පහාය, උපාරම්භචිත්තතං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො මුට්ඨස්සච්චං පහාතුං අසම්පජඤ්ඤං පහාතුං චෙතසො වික්ඛෙපං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning lapsed mindfulness, lack of clear comprehension, and mental distraction. What three? By abandoning unwillingness to see the noble ones, unwillingness to hear the noble Dhamma, and a censorious mind. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning lapsed mindfulness, lack of clear comprehension, and mental distraction.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරියානං අදස්සනකම්‍යතං පහාතුං අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං පහාතුං උපාරම්භචිත්තතං පහාතුං. කතමෙ තයො? උද්ධච්චං පහාය, අසංවරං පහාය, දුස්සීල්‍යං පහාය – ඉමෙ [Pg.374] ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරියානං අදස්සනකම්‍යතං පහාතුං අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං පහාතුං උපාරම්භචිත්තතං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning unwillingness to see the noble ones, unwillingness to hear the noble Dhamma, and a censorious mind. What three? By abandoning restlessness, lack of restraint, and immorality. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning unwillingness to see the noble ones, unwillingness to hear the noble Dhamma, and a censorious mind.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො උද්ධච්චං පහාතුං අසංවරං පහාතුං දුස්සීල්‍යං පහාතුං. කතමෙ තයො? අස්සද්ධියං පහාය, අවදඤ්ඤුතං පහාය, කොසජ්ජං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො උද්ධච්චං පහාතුං අසංවරං පහාතුං දුස්සීල්‍යං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning restlessness, lack of restraint, and immorality. What three? By abandoning faithlessness, stinginess, and laziness. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning restlessness, lack of restraint, and immorality.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අස්සද්ධියං පහාතුං අවදඤ්ඤුතං පහාතුං කොසජ්ජං පහාතුං. කතමෙ තයො? අනාදරියං පහාය, දොවචස්සතං පහාය, පාපමිත්තතං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො අස්සද්ධියං පහාතුං අවදඤ්ඤුතං පහාතුං කොසජ්ජං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning faithlessness, stinginess, and laziness. What three? By abandoning disrespect, resistance to correction, and having evil friends. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning faithlessness, stinginess, and laziness.

‘‘තයොමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අනාදරියං පහාතුං දොවචස්සතං පහාතුං පාපමිත්තතං පහාතුං. කතමෙ තයො? අහිරිකං පහාය, අනොත්තප්පං පහාය, පමාදං පහාය – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, තයො ධම්මෙ පහාය භබ්බො අනාදරියං පහාතුං දොවචස්සතං පහාතුං පාපමිත්තතං පහාතුං.

Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning disrespect, resistance to correction, and having evil friends. What three? By abandoning shamelessness, lack of moral dread, and heedlessness. Monks, by abandoning these three things, one is capable of abandoning disrespect, resistance to correction, and having evil friends.

‘‘හිරීමායං, භික්ඛවෙ, ඔත්තාපී අප්පමත්තො හොති. සො අප්පමත්තො සමානො භබ්බො අනාදරියං පහාතුං දොවචස්සතං පහාතුං පාපමිත්තතං පහාතුං. සො කල්‍යාණමිත්තො සමානො භබ්බො අස්සද්ධියං පහාතුං අවදඤ්ඤුතං පහාතුං කොසජ්ජං පහාතුං. සො ආරද්ධවීරියො සමානො භබ්බො උද්ධච්චං පහාතුං අසංවරං පහාතුං දුස්සීල්‍යං පහාතුං. සො සීලවා සමානො භබ්බො අරියානං අදස්සනකම්‍යතං පහාතුං අරියධම්මස්ස අසොතුකම්‍යතං පහාතුං උපාරම්භචිත්තතං පහාතුං. සො අනුපාරම්භචිත්තො සමානො භබ්බො මුට්ඨස්සච්චං පහාතුං අසම්පජඤ්ඤං පහාතුං චෙතසො වික්ඛෙපං පහාතුං. සො අවික්ඛිත්තචිත්තො සමානො භබ්බො අයොනිසොමනසිකාරං පහාතුං කුම්මග්ගසෙවනං පහාතුං චෙතසො ලීනත්තං පහාතුං. සො අලීනචිත්තො සමානො භබ්බො සක්කායදිට්ඨිං පහාතුං විචිකිච්ඡං පහාතුං සීලබ්බතපරාමාසං පහාතුං. සො අවිචිකිච්ඡො සමානො භබ්බො රාගං පහාතුං දොසං පහාතුං මොහං පහාතුං. සො රාගං පහාය [Pg.375] දොසං පහාය මොහං පහාය භබ්බො ජාතිං පහාතුං ජරං පහාතුං මරණං පහාතු’’න්ති. ඡට්ඨං.

“Bhikkhus, one who has a sense of shame and moral dread is heedful. Being heedful, one is capable of abandoning disrespect, intractability, and bad friendship. Having good friends, one is capable of abandoning lack of faith, unreceptiveness, and laziness. Having aroused energy, one is capable of abandoning restlessness, non-restraint, and bad conduct. Being virtuous, one is capable of abandoning unwillingness to see the noble ones, unwillingness to hear the noble Dhamma, and a critical mind. With an uncritical mind, one is capable of abandoning lapsed mindfulness, lack of clear comprehension, and mental distraction. With an undistracted mind, one is capable of abandoning unwise attention, resorting to a wrong path, and mental sluggishness. With an unsluggish mind, one is capable of abandoning identity view, doubt, and clinging to rites and observances. Being free from doubt, one is capable of abandoning lust, hatred, and delusion. Having abandoned lust, hatred, and delusion, one is capable of abandoning birth, aging, and death.” Sixth.

7. කාකසුත්තං

7. The Discourse on the Crow

77. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො කාකො. කතමෙහි දසහි? ධංසී ච, පගබ්භො ච, තින්තිණො ච, මහග්ඝසො ච, ලුද්දො ච, අකාරුණිකො ච, දුබ්බලො ච, ඔරවිතා ච, මුට්ඨස්සති ච, නෙචයිකො ච – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි අසද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො කාකො. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි අසද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො පාපභික්ඛු. කතමෙහි දසහි? ධංසී ච, පගබ්භො ච, තින්තිණො ච, මහග්ඝසො ච, ලුද්දො ච, අකාරුණිකො ච, දුබ්බලො ච, ඔරවිතා ච, මුට්ඨස්සති ච, නෙචයිකො ච – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි අසද්ධම්මෙහි සමන්නාගතො පාපභික්ඛූ’’ති. සත්තමං.

77. “Bhikkhus, a crow is endowed with ten qualities of an untrue person. What ten? It is destructive, bold, greedy, gluttonous, cruel, uncompassionate, weak, clamorous, of lapsed mindfulness, and one who does not store things up. These, bhikkhus, are the ten qualities of an untrue person with which a crow is endowed. In the same way, bhikkhus, a wicked bhikkhu is endowed with ten qualities of an untrue person. What ten? He is destructive, bold, greedy, gluttonous, cruel, uncompassionate, weak, clamorous, of lapsed mindfulness, and one who does not store things up. These, bhikkhus, are the ten qualities of an untrue person with which a wicked bhikkhu is endowed.” Seventh.

8. නිගණ්ඨසුත්තං

8. The Discourse on the Nigaṇṭhas

78. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මෙහි සමන්නාගතා නිගණ්ඨා. කතමෙහි දසහි? අස්සද්ධා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; දුස්සීලා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; අහිරිකා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; අනොත්තප්පිනො, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; අසප්පුරිසසම්භත්තිනො, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; අත්තුක්කංසකපරවම්භකා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; සන්දිට්ඨිපරාමාසා ආධානග්ගාහී දුප්පටිනිස්සග්ගිනො, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; කුහකා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; පාපිච්ඡා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා; පාපමිත්තා, භික්ඛවෙ, නිගණ්ඨා – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි අසද්ධම්මෙහි සමන්නාගතා නිගණ්ඨා’’ති. අට්ඨමං.

78. “Bhikkhus, the Nigaṇṭhas are endowed with ten qualities of an untrue person. What ten? Bhikkhus, the Nigaṇṭhas are faithless; bhikkhus, the Nigaṇṭhas are immoral; bhikkhus, the Nigaṇṭhas are shameless; bhikkhus, the Nigaṇṭhas are without moral dread; bhikkhus, the Nigaṇṭhas associate with untrue persons; bhikkhus, the Nigaṇṭhas praise themselves and disparage others; bhikkhus, the Nigaṇṭhas wrongly grasp their own views, hold to them firmly, and abandon them with difficulty; bhikkhus, the Nigaṇṭhas are deceitful; bhikkhus, the Nigaṇṭhas have evil desires; bhikkhus, the Nigaṇṭhas have bad friends. These, bhikkhus, are the ten qualities of an untrue person with which the Nigaṇṭhas are endowed.” Eighth.

9. ආඝාතවත්ථුසුත්තං

9. The Discourse on the Grounds for Resentment

79. ‘‘දසයිමානි, භික්ඛවෙ, ආඝාතවත්ථූනි. කතමානි දස? ‘අනත්ථං මෙ අචරී’ති ආඝාතං බන්ධති; ‘අනත්ථං මෙ චරතී’ති ආඝාතං බන්ධති; ‘අනත්ථං මෙ චරිස්සතී’ති ආඝාතං බන්ධති; ‘පියස්ස මෙ මනාපස්ස අනත්ථං අචරී’ති…පෙ… ‘අනත්ථං චරතී’ති…පෙ… ‘අනත්ථං චරිස්සතී’ති ආඝාතං බන්ධති, ‘අප්පියස්ස මෙ අමනාපස්ස අත්ථං අචරී’ති…පෙ… ‘අත්ථං චරතී’ති…පෙ… ‘අත්ථං චරිස්සතී’ති [Pg.376] ආඝාතං බන්ධති; අට්ඨානෙ ච කුප්පති – ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස ආඝාතවත්ථූනී’’ති. නවමං.

79. “Bhikkhus, there are these ten grounds for harboring resentment. What ten? Thinking, ‘This person has acted to my detriment,’ one harbors resentment. Thinking, ‘This person is acting to my detriment,’ one harbors resentment. Thinking, ‘This person will act to my detriment,’ one harbors resentment. Thinking, ‘This person has acted to the detriment of one who is dear and agreeable to me’ … ‘is acting to the detriment’ … ‘will act to the detriment,’ one harbors resentment. Thinking, ‘This person has acted for the welfare of one who is not dear and is disagreeable to me’ … ‘is acting for the welfare’ … ‘will act for the welfare,’ one harbors resentment. And one becomes angry without cause. These, bhikkhus, are the ten grounds for harboring resentment.” Ninth.

10. ආඝාතපටිවිනයසුත්තං

10. The Discourse on Dispelling Resentment

80. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ආඝාතපටිවිනයා. කතමෙ දස? ‘අනත්ථං මෙ අචරි, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා’ති ආඝාතං පටිවිනෙති, ‘අනත්ථං මෙ චරති, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා’ති ආඝාතං පටිවිනෙති, ‘අනත්ථං මෙ චරිස්සති, තං කුතෙත්ථ ලබ්භා’ති ආඝාතං පටිවිනෙති, පියස්ස මෙ මනාපස්ස අනත්ථං අචරි…පෙ… චරති…පෙ… චරිස්සති, තං කුතෙත්ථ ලබ්භාති ආඝාතං පටිවිනෙති, අප්පියස්ස මෙ අමනාපස්ස අත්ථං අචරි…පෙ… අත්ථං චරති…පෙ… අත්ථං චරිස්සති, තං කුතෙත්ථ ලබ්භාති ආඝාතං පටිවිනෙති, අට්ඨානෙ ච න කුප්පති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ආඝාතපටිවිනයා’’ති. දසමං.

80. “Bhikkhus, there are these ten ways of dispelling resentment. What ten? Thinking, ‘This person has acted to my detriment, but what is to be gained from that?’ one dispels resentment. Thinking, ‘This person is acting to my detriment, but what is to be gained from that?’ one dispels resentment. Thinking, ‘This person will act to my detriment, but what is to be gained from that?’ one dispels resentment. Thinking, ‘This person has acted to the detriment of one who is dear and pleasing to me’ … ‘is acting’ … ‘will act, but what is to be gained from that?’ one dispels resentment. Thinking, ‘This person has acted for the welfare of one who is not dear or pleasing to me’ … ‘is acting for the welfare’ … ‘will act for the welfare, but what is to be gained from that?’ one dispels resentment. And one does not get angry without cause. These, bhikkhus, are the ten ways of dispelling resentment.” Tenth.

ආකඞ්ඛවග්ගො තතියො.

The Third Chapter on Wishes.

තස්සුද්දානං –

The summary:

ආකඞ්ඛො කණ්ටකො ඉට්ඨා, වඩ්ඪි ච මිගසාලාය;

තයො ධම්මා ච කාකො ච, නිගණ්ඨා ද්වෙ ච ආඝාතාති.

Wish, Thorn, and Desired, Growth and Migasālā; Three Dhammas and the Crow, Nigaṇṭhas, and two on Resentment.

(9) 4. ථෙරවග්ගො

4. The Chapter on the Elders

1. වාහනසුත්තං

1. The Discourse on Vāhana

81. එකං සමයං භගවා චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ. අථ ඛො ආයස්මා වාහනො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා වාහනො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කතිහි නු ඛො, භන්තෙ, ධම්මෙහි තථාගතො නිස්සටො විසංයුත්තො විප්පමුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරතී’’ති?

81. At one time the Blessed One was dwelling at Campā on the bank of the Gaggarā lotus pond. Then the Venerable Vāhana approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Sitting to one side, the Venerable Vāhana said to the Blessed One: “Venerable Sir, from how many things is the Tathāgata departed, disjoined, and released, dwelling with a mind made limitless?”

‘‘දසහි ඛො, වාහන, ධම්මෙහි තථාගතො නිස්සටො විසංයුත්තො විප්පමුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. කතමෙහි දසහි? රූපෙන ඛො, වාහන, තථාගතො නිස්සටො විසංයුත්තො විප්පමුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා [Pg.377] විහරති, වෙදනාය ඛො, වාහන…පෙ… සඤ්ඤාය ඛො, වාහන… සඞ්ඛාරෙහි ඛො, වාහන… විඤ්ඤාණෙන ඛො, වාහන… ජාතියා ඛො, වාහන… ජරාය ඛො, වාහන… මරණෙන ඛො, වාහන… දුක්ඛෙහි ඛො, වාහන… කිලෙසෙහි ඛො, වාහන, තථාගතො නිස්සටො විසංයුත්තො විප්පමුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරති. සෙය්‍යථාපි, වාහන, උප්පලං වා පදුමං වා පුණ්ඩරීකං වා උදකෙ ජාතං උදකෙ සංවඩ්ඪං උදකා පච්චුග්ගම්ම ඨිතං අනුපලිත්තං උදකෙන; එවමෙවං ඛො, වාහන, ඉමෙහි දසහි ධම්මෙහි තථාගතො නිස්සටො විසංයුත්තො විප්පමුත්තො විමරියාදීකතෙන චෙතසා විහරතී’’ති. පඨමං.

“Vāhana, it is from ten dhammas that the Tathāgata is departed, disjoined, and released, dwelling with a mind made limitless. What ten? From form, Vāhana, the Tathāgata is departed, disjoined, and released, dwelling with a mind made limitless. From feeling… from perception… from formations… from consciousness… from birth… from aging… from death… from sufferings… from defilements, Vāhana, the Tathāgata is departed, disjoined, and released, dwelling with a mind made limitless. Just as, Vāhana, a blue lotus, a red lotus, or a white lotus is born in the water and grows up in the water, but stands risen above the water, unsoiled by the water; so too, Vāhana, from these ten dhammas, the Tathāgata is departed, disjoined, and released, dwelling with a mind made limitless.” First.

2. ආනන්දසුත්තං

2. The Discourse concerning Ānanda

82. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං ආනන්දං භගවා එතදවොච –

82. Then the Venerable Ānanda approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. The Blessed One said this to the Venerable Ānanda as he was sitting to one side:

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘අස්සද්ධො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is faithless might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘දුස්සීලො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is immoral might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘අප්පස්සුතො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who has learned little might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘දුබ්බචො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is difficult to admonish might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘පාපමිත්තො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu with bad friends might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘කුසීතො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is lazy might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘මුට්ඨස්සති සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is unmindful might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො [Pg.378] වතානන්ද, භික්ඛු ‘අසන්තුට්ඨො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is discontented might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘පාපිච්ඡො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu of evil wishes might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu of wrong view might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘ඉමෙහි දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu endowed with these ten qualities might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is not possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘සද්ධො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is faithful might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘සීලවා සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is virtuous might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘බහුස්සුතො සුතධරො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is very learned and retains what he has learned might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘සුවචො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is easy to admonish might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘කල්‍යාණමිත්තො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu with good friends might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘ආරද්ධවීරියො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu with aroused energy might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘උපට්ඨිතස්සති සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu with established mindfulness might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘සන්තුට්ඨො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu who is content might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘අප්පිච්ඡො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu of few wishes might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො [Pg.379] වතානන්ද, භික්ඛු ‘සම්මාදිට්ඨිකො සමානො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජති.

“Ānanda, that a bhikkhu of right view might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.

‘‘සො වතානන්ද, භික්ඛු ‘ඉමෙහි දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. දුතියං.

“Ānanda, that a bhikkhu endowed with these ten qualities might achieve growth, increase, and fullness in this Dhamma and Discipline—this is possible.” Second.

3. පුණ්ණියසුත්තං

3. The Discourse concerning Puṇṇiya

83. අථ ඛො ආයස්මා පුණ්ණියො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා පුණ්ණියො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භන්තෙ, හෙතු කො පච්චයො යෙන අප්පෙකදා තථාගතං ධම්මදෙසනා පටිභාති අප්පෙකදා නප්පටිභාතී’’ති?

83. Then the Venerable Puṇṇiya went to the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Puṇṇiya said to the Blessed One: 'Venerable sir, what is the cause, what is the reason why sometimes a Dhamma discourse occurs to the Tathāgata and sometimes it does not occur?'

‘‘සද්ධො ච, පුණ්ණිය, භික්ඛු හොති, නො ච උපසඞ්කමිතා; නෙව තාව තථාගතං ධම්මදෙසනා පටිභාති. යතො ච ඛො, පුණ්ණිය, භික්ඛු සද්ධො ච හොති උපසඞ්කමිතා ච, එවං තථාගතං ධම්මදෙසනා පටිභාති.

“Puṇṇiya, a bhikkhu is faithful, but he is not one who approaches; to that extent, a Dhamma discourse does not occur to the Tathāgata. But when, Puṇṇiya, a bhikkhu is both faithful and one who approaches, in that case a Dhamma discourse occurs to the Tathāgata.

‘‘සද්ධො ච, පුණ්ණිය, භික්ඛු හොති උපසඞ්කමිතා ච, නො ච පයිරුපාසිතා…පෙ… පයිරුපාසිතා ච, නො ච පරිපුච්ඡිතා… පරිපුච්ඡිතා ච, නො ච ඔහිතසොතො ධම්මං සුණාති… ඔහිතසොතො ච ධම්මං සුණාති, නො ච සුත්වා ධම්මං ධාරෙති… සුත්වා ච ධම්මං ධාරෙති, නො ච ධාතානං ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති… ධාතානඤ්ච ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති නො ච අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤාය ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො හොති… අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤාය ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො ච හොති, නො ච කල්‍යාණවාචො හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගළාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා… කල්‍යාණවාචො ච හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගළාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා, නො ච සන්දස්සකො හොති සමාදපකො සමුත්තෙජකො සම්පහංසකො සබ්‍රහ්මචාරීනං, නෙව තාව තථාගතං ධම්මදෙසනා පටිභාති.

“Puṇṇiya, a bhikkhu is faithful and one who approaches, but is not one who attends upon him… he attends upon him, but is not one who questions… he questions, but does not listen to the Dhamma with an attentive ear… he listens to the Dhamma with an attentive ear, but having heard the Dhamma, does not retain it… having heard the Dhamma, he retains it, but does not investigate the meaning of the teachings he has retained… he investigates the meaning of the teachings he has retained, but having understood the meaning and the Dhamma, he does not practice in accordance with the Dhamma… having understood the meaning and the Dhamma, he practices in accordance with the Dhamma, but he is not of good speech, of good elocution, endowed with urbane, clear, and flawless speech that makes the meaning known… he is of good speech, of good elocution, endowed with urbane, clear, and flawless speech that makes the meaning known, but he is not one who instructs, establishes, incites, and gladdens his companions in the holy life; to that extent, a Dhamma discourse does not occur to the Tathāgata.

‘‘යතො ච ඛො, පුණ්ණිය, භික්ඛු සද්ධො ච හොති, උපසඞ්කමිතා ච, පයිරුපාසිතා ච, පරිපුච්ඡිතා ච, ඔහිතසොතො ච ධම්මං සුණාති, සුත්වා ච ධම්මං ධාරෙති, ධාතානඤ්ච ධම්මානං අත්ථං උපපරික්ඛති, අත්ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤාය ධම්මානුධම්මප්පටිපන්නො [Pg.380] ච හොති, කල්‍යාණවාචො ච හොති කල්‍යාණවාක්කරණො පොරියා වාචාය සමන්නාගතො විස්සට්ඨාය අනෙලගළාය අත්ථස්ස විඤ්ඤාපනියා, සන්දස්සකො ච හොති සමාදපකො සමුත්තෙජකො සම්පහංසකො සබ්‍රහ්මචාරීනං – එවං තථාගතං ධම්මදෙසනා පටිභාති. ඉමෙහි ඛො, පුණ්ණිය, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා එකන්තපටිභානා තථාගතං ධම්මදෙසනා හොතී’’ති. තතියං.

“But when, Puṇṇiya, a bhikkhu is faithful, one who approaches, one who attends upon him, one who questions, one who listens to the Dhamma with an attentive ear, one who having heard the Dhamma retains it, one who investigates the meaning of the teachings he has retained, one who having understood the meaning and the Dhamma practices in accordance with the Dhamma, one who is of good speech, of good elocution, endowed with urbane, clear, and flawless speech that makes the meaning known, and one who instructs, establishes, incites, and gladdens his companions in the holy life—in that case a Dhamma discourse occurs to the Tathāgata. Puṇṇiya, when one is endowed with these ten qualities, a Dhamma discourse occurs to the Tathāgata with certainty.” Third.

4. බ්‍යාකරණසුත්තං

4. The Sutta on Declaration

84. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො එතදවොච –

84. There, the Venerable Mahāmoggallāna addressed the bhikkhus: 'Friends, bhikkhus!' 'Yes, friend,' those bhikkhus replied. The Venerable Mahāmoggallāna said this:

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති. තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො සමනුයුඤ්ජති සමනුග්ගාහති සමනුභාසති. සො තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඣායිනා සමාපත්තිකුසලෙන පරචිත්තකුසලෙන පරචිත්තපරියායකුසලෙන සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුග්ගාහියමානො සමනුභාසියමානො ඉරීණං ආපජ්ජති විචිනං ආපජ්ජති අනයං ආපජ්ජති බ්‍යසනං ආපජ්ජති අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති.

“Here, friends, a bhikkhu makes a declaration of final knowledge: ‘I understand: “Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being.”’ The Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one who attains jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the courses of the minds of others—cross-questions, interrogates, and questions him thoroughly. Being cross-questioned, interrogated, and questioned thoroughly by the Tathāgata or his disciple, he is reduced to a barren state, comes to perplexity, and falls into misfortune and disaster.

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරොති – ‘කිං නු ඛො අයමායස්මා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති?

“The Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one who attains jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the courses of the minds of others—encompasses that bhikkhu’s mind with his own and gives attention: ‘Why does this venerable one make a declaration of final knowledge: “I understand: ‘Destroyed is birth, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more for this state of being’”?’

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –

“The Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one who attains jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the courses of the minds of others—having encompassed that bhikkhu’s mind with his own, understands thus:

‘කොධනො [Pg.381] ඛො අයමායස්මා; කොධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. කොධපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is prone to anger; he often dwells with a mind obsessed by anger. And for a mind to be obsessed by anger is a decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘උපනාහී ඛො පන අයමායස්මා; උපනාහපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. උපනාහපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is resentful; he often dwells with a mind obsessed by resentment. And for a mind to be obsessed by resentment is a decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘මක්ඛී ඛො පන අයමායස්මා; මක්ඛපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. මක්ඛපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is contemptuous; he often dwells with a mind obsessed by contempt. And for a mind to be obsessed by contempt is a decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘පළාසී ඛො පන අයමායස්මා; පළාසපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. පළාසපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is competitive; he often dwells with a mind obsessed by competitiveness. And for a mind to be obsessed by competitiveness is a decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘ඉස්සුකී ඛො පන අයමායස්මා; ඉස්සාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. ඉස්සාපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is envious; he often dwells with a mind obsessed by envy. And for a mind to be obsessed by envy is a decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘මච්ඡරී ඛො පන අයමායස්මා; මච්ඡෙරපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. මච්ඡෙරපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is miserly; he often dwells with a mind obsessed by miserliness. And for a mind to be obsessed by miserliness is a decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘සඨො ඛො පන අයමායස්මා; සාඨෙය්‍යපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. සාඨෙය්‍යපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is fraudulent; he often dwells with a mind obsessed by fraud. And this obsession with fraud is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘මායාවී ඛො පන අයමායස්මා; මායාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. මායාපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is deceitful; he often dwells with a mind obsessed by deceit. And this obsession with deceit is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘පාපිච්ඡො ඛො පන අයමායස්මා; ඉච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. ඉච්ඡාපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one has evil wishes; he often dwells with a mind obsessed by wishes. And this obsession with wishes is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘සති [Pg.382] ඛො පන අයමායස්මා උත්තරි කරණීයෙ ඔරමත්තකෙන විසෙසාධිගමෙන අන්තරා වොසානං ආපන්නො. අන්තරා වොසානගමනං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං’.

‘When there is still something further to be done, this venerable one has stopped halfway, having gained some minor distinction. And to stop halfway is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.’

‘‘සො වතාවුසො, භික්ඛු ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ අප්පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. සො වතාවුසො, භික්ඛු ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. චතුත්ථං.

“Friends, that a monk who has not abandoned these ten qualities should attain growth, development, and abundance in this Dhamma and Discipline—this is impossible. But that a monk who has abandoned these ten qualities should attain growth, development, and abundance in this Dhamma and Discipline—this is possible.” Fourth.

5. කත්ථීසුත්තං

5. Discourse on the Boaster

85. එකං සමයං ආයස්මා මහාචුන්දො චෙතීසු විහරති සහජාතියං. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාචුන්දො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාචුන්දස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාචුන්දො එතදවොච –

85. At one time the Venerable Mahācunda was dwelling among the Cetis at Sahajāti. There the Venerable Mahācunda addressed the monks: “Friends, monks!” “Friend,” those monks replied to the Venerable Mahācunda. The Venerable Mahācunda said this:

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකාසානඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.

“Here, friends, a monk is a boaster and a braggart in regard to his attainments, claiming: ‘I enter and emerge from the first jhāna; I enter and emerge from the second jhāna; I enter and emerge from the third jhāna; I enter and emerge from the fourth jhāna; I enter and emerge from the base of infinite space; I enter and emerge from the base of infinite consciousness; I enter and emerge from the base of nothingness; I enter and emerge from the base of neither perception nor non-perception; I enter and emerge from the cessation of perception and feeling.’”

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො සමනුයුඤ්ජති සමනුග්ගාහති සමනුභාසති. සො තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඣායිනා සමාපත්තිකුසලෙන පරචිත්තකුසලෙන පරචිත්තපරියායකුසලෙන සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුග්ගාහියමානො සමනුභාසියමානො ඉරීණං ආපජ්ජති විචිනං ආපජ්ජති අනයං ආපජ්ජති බ්‍යසනං ආපජ්ජති අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති.

“Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the courses of the minds of others—cross-examines, investigates, and questions him thoroughly. When he is being cross-examined, investigated, and questioned thoroughly by the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata who is a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, and skilled in the courses of the minds of others, he falls into a barren state, falls into perplexity, falls into misfortune, falls into ruin, falls into misfortune and ruin.”

‘‘තමෙනං [Pg.383] තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරොති – ‘කිං නු ඛො අයමායස්මා කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි…පෙ… අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.

“Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the courses of the minds of others—having encompassed that monk’s mind with his own, gives attention thus: ‘For what reason is this venerable one a boaster and a braggart in regard to his attainments, claiming: “I enter and emerge from the first jhāna … I enter and emerge from the cessation of perception and feeling”?’”

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –

“Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the courses of the minds of others—having encompassed that monk’s mind with his own, understands thus:

‘දීඝරත්තං ඛො අයමායස්මා ඛණ්ඩකාරී ඡිද්දකාරී සබලකාරී කම්මාසකාරී න සන්තතකාරී න සන්තතවුත්ති සීලෙසු. දුස්සීලො ඛො අයමායස්මා. දුස්සිල්‍යං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘For a long time this venerable one has been one who breaks his virtue, makes it holey, spotted, and blotchy; he has not been one who acts consistently and comports himself consistently in regard to the rules of moral conduct. This venerable one is immoral. And immorality is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘අස්සද්ධො ඛො පන අයමායස්මා; අස්සද්ධියං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one is faithless. And faithlessness is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘අප්පස්සුතො ඛො පන අයමායස්මා අනාචාරො; අප්පසච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one is unlearned and of bad conduct. And being unlearned is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘දුබ්බචො ඛො පන අයමායස්මා; දොවචස්සතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one is difficult to correct. And difficulty in being corrected is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘පාපමිත්තො ඛො පන අයමායස්මා; පාපමිත්තතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one has bad friends. And having bad friends is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘කුසීතො ඛො පන අයමායස්මා; කොසජ්ජං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one is lazy. And laziness is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘මුට්ඨස්සති ඛො පන අයමායස්මා; මුට්ඨස්සච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one is unmindful. And unmindfulness is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘කුහකො ඛො පන අයමායස්මා; කොහඤ්ඤං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one is deceitful. And deceit is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘දුබ්භරො ඛො පන අයමායස්මා; දුබ්භරතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

“‘This venerable one is difficult to support. And being difficult to support is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.

‘දුප්පඤ්ඤො [Pg.384] ඛො පන අයමායස්මා; දුප්පඤ්ඤතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං’.

“‘This venerable one is unwise. And unwisdom is a cause of decline in the Dhamma and Discipline proclaimed by the Tathāgata.’

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, සහායකො සහායකං එවං වදෙය්‍ය – ‘යදා තෙ, සම්ම, ධනෙන ධනකරණීයං අස්ස, යාචෙය්‍යාසි මං ධනං. දස්සාමි තෙ ධන’න්ති. සො කිඤ්චිදෙව ධනකරණීයෙ සමුප්පන්නෙ සහායකො සහායකං එවං වදෙය්‍ය – ‘අත්ථො මෙ, සම්ම, ධනෙන. දෙහි මෙ ධන’න්ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘තෙන හි, සම්ම, ඉධ ඛනාහී’ති. සො තත්‍ර ඛනන්තො නාධිගච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අලිකං මං, සම්ම, අවච; තුච්ඡකං මං, සම්ම, අවච – ඉධ ඛනාහී’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නාහං තං, සම්ම, අලිකං අවචං, තුච්ඡකං අවචං. තෙන හි, සම්ම, ඉධ ඛනාහී’ති. සො තත්‍රපි ඛනන්තො නාධිගච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අලිකං මං, සම්ම, අවච, තුච්ඡකං මං, සම්ම, අවච – ඉධ ඛනාහී’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නාහං තං, සම්ම, අලිකං අවචං, තුච්ඡකං අවචං. තෙන හි, සම්ම, ඉධ ඛනාහී’ති. සො තත්‍රපි ඛනන්තො නාධිගච්ඡෙය්‍ය. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘අලිකං මං, සම්ම, අවච, තුච්ඡකං මං, සම්ම, අවච – ඉධ ඛනාහී’ති. සො එවං වදෙය්‍ය – ‘නාහං තං, සම්ම, අලිකං අවචං, තුච්ඡකං අවචං. අපි ච අහමෙව උම්මාදං පාපුණිං චෙතසො විපරියාය’න්ති.

Friends, it is just as if a friend might say to another friend: ‘Friend, whenever you have a need for wealth, you should ask me for wealth. I will give you wealth.’ Then, when some need for wealth arises, that friend might say to the other: ‘Friend, I have need of wealth. Give me wealth.’ The other might reply: ‘In that case, friend, dig here.’ But digging there, he would not find it. He might say: ‘Friend, you spoke falsely to me; you spoke emptily to me when you said, “Dig here.”’ The other might reply: ‘Friend, I did not speak falsely to you, nor did I speak emptily. In that case, friend, dig here.’ But digging there too, he would not find it. He might say: ‘Friend, you spoke falsely to me; you spoke emptily to me when you said, “Dig here.”’ The other might reply: ‘Friend, I did not speak falsely to you, nor did I speak emptily. In that case, friend, dig here.’ But digging there too, he would not find it. He might say: ‘Friend, you spoke falsely to me; you spoke emptily to me when you said, “Dig here.”’ The other might reply: ‘Friend, I did not speak falsely to you, nor did I speak emptily. But I myself have gone mad, I have become deranged in mind.’”

‘‘එවමෙවං ඛො, ආවුසො, භික්ඛු කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – ‘අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං දුතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං තතියං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං චතුත්ථං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකාසානඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපි, අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.

In this very way, friends, a monk is a boaster and a braggart in regard to his attainments, saying: ‘I enter upon and emerge from the first jhāna; I enter upon and emerge from the second jhāna; I enter upon and emerge from the third jhāna; I enter upon and emerge from the fourth jhāna; I enter upon and emerge from the base of infinite space; I enter upon and emerge from the base of infinite consciousness; I enter upon and emerge from the base of nothingness; I enter upon and emerge from the base of neither perception nor non-perception; I enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling.’

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො සමනුයුඤ්ජති සමනුග්ගාහති සමනුභාසති. සො තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඣායිනා සමාපත්තිකුසලෙන පරචිත්තකුසලෙන පරචිත්තපරියායකුසලෙන සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුග්ගාහියමානො සමනුභාසියමානො ඉරීණං [Pg.385] ආපජ්ජති විචිනං ආපජ්ජති අනයං ආපජ්ජති බ්‍යසනං ආපජ්ජති අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති.

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one who is a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the course of the minds of others—questions, interrogates, and admonishes him. When he is being questioned, interrogated, and admonished by the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata who is a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, and skilled in the course of the minds of others, he falls into a barren state, falls into a state of being found wanting, falls into misfortune, falls into ruin, and falls into misfortune and ruin.

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරොති – ‘කිං නු ඛො අයමායස්මා කත්ථී හොති විකත්ථී අධිගමෙසු – අහං පඨමං ඣානං සමාපජ්ජාමිපි…පෙ… අහං සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං සමාපජ්ජාමිපි වුට්ඨහාමිපී’ති.

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one who is a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the course of the minds of others—having encompassed that monk’s mind with his own, gives attention thus: ‘For what reason, I wonder, is this venerable one a boaster and a braggart in regard to his attainments, saying: “I enter upon and emerge from the first jhāna … I enter upon and emerge from the cessation of perception and feeling”?’

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one who is a meditator, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the course of the minds of others—having encompassed that monk’s mind with his own, knows distinctly:

‘දීඝරත්තං ඛො අයමායස්මා ඛණ්ඩකාරී ඡිද්දකාරී සබලකාරී කම්මාසකාරී, න සන්තතකාරී න සන්තතවුත්ති සීලෙසු. දුස්සීලො ඛො අයමායස්මා; දුස්සිල්‍යං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘For a long time, indeed, this venerable one has been one who breaks his virtue, makes it holey, spotted, and blotchy; he has not been one who acts continuously nor has he been of continuous practice in regard to the precepts. Indeed, this venerable one is immoral. And this immorality, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘අස්සද්ධො ඛො පන අයමායස්මා; අස්සද්ධියං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is faithless. And this faithlessness, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘අප්පස්සුතො ඛො පන අයමායස්මා අනාචාරො; අප්පසච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one has little learning and has improper conduct. And this state of having little learning, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘දුබ්බචො ඛො පන අයමායස්මා; දොවචස්සතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is difficult to admonish. And this state of being difficult to admonish, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘පාපමිත්තො ඛො පන අයමායස්මා; පාපමිත්තතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one has evil friends. And this state of having evil friends, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘කුසීතො ඛො පන අයමායස්මා; කොසජ්ජං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is lazy. And this laziness, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘මුට්ඨස්සති ඛො පන අයමායස්මා; මුට්ඨස්සච්චං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is of lapsed mindfulness. And this state of having lapsed mindfulness, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘කුහකො ඛො පන අයමායස්මා; කොහඤ්ඤං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is a charlatan. And this charlatanry, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘දුබ්භරො [Pg.386] ඛො පන අයමායස්මා; දුබ්භරතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘Indeed, this venerable one is difficult to support. And this state of being difficult to support, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.

‘දුප්පඤ්ඤො ඛො පන අයමායස්මා; දුප්පඤ්ඤතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං’.

‘Indeed, this venerable one is unwise. And this unwisdom, in the Dhamma and Vinaya declared by the Tathāgata, is a cause of decline.’

‘‘සො වතාවුසො, භික්ඛු ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ අප්පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. සො වතාවුසො, භික්ඛු ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. පඤ්චමං.

Indeed, friends, that a monk, without having abandoned these ten qualities, will attain growth, development, and abundance in this Dhamma and Vinaya—this is not possible. Indeed, friends, that a monk, having abandoned these ten qualities, will attain growth, development, and abundance in this Dhamma and Vinaya—this is possible. The fifth.

6. අධිමානසුත්තං

6. The Discourse on Conceit

86. එකං සමයං ආයස්මා මහාකස්සපො රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තත්‍ර ඛො ආයස්මා මහාකස්සපො භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ආවුසො භික්ඛවෙ’’ති. ‘‘ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස පච්චස්සොසුං. ආයස්මා මහාකස්සපො එතදවොච –

86. At one time the Venerable Mahākassapa was dwelling at Rājagaha, in the Bamboo Grove, the Squirrels’ Sanctuary. There the Venerable Mahākassapa addressed the bhikkhus: ‘Friends, bhikkhus.’ ‘Friend,’ those bhikkhus replied to the Venerable Mahākassapa. The Venerable Mahākassapa said this:

‘‘ඉධාවුසො, භික්ඛු අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ‘ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති. තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො සමනුයුඤ්ජති සමනුග්ගාහති සමනුභාසති. සො තථාගතෙන වා තථාගතසාවකෙන වා ඣායිනා සමාපත්තිකුසලෙන පරචිත්තකුසලෙන පරචිත්තපරියායකුසලෙන සමනුයුඤ්ජියමානො සමනුග්ගාහියමානො සමනුභාසියමානො ඉරීණං ආපජ්ජති විචිනං ආපජ්ජති අනයං ආපජ්ජති බ්‍යසනං ආපජ්ජති අනයබ්‍යසනං ආපජ්ජති.

Here, friends, a bhikkhu makes a declaration of final knowledge: ‘Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being, I understand.’ Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one accomplished in jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the ways of others’ minds—questions him, presses him, and cross-examines him. Being questioned, pressed, and cross-examined by the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one accomplished in jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the ways of others’ minds—he falls into a barren state, falls into worthlessness, falls into misfortune, falls into ruin, falls into misfortune and ruin.

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරොති – ‘කිං නු ඛො අයමායස්මා අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති.

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one accomplished in jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the ways of others’ minds—having encompassed that person’s mind with his own mind, gives attention thus: ‘Why now does this venerable one make a declaration of final knowledge: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being, I understand”?’

‘‘තමෙනං [Pg.387] තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one accomplished in jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the ways of others’ minds—having encompassed that person’s mind with his own mind, understands thus:

‘අධිමානිකො ඛො අයමායස්මා අධිමානසච්චො, අප්පත්තෙ පත්තසඤ්ඤී, අකතෙ කතසඤ්ඤී, අනධිගතෙ අධිගතසඤ්ඤී. අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති.

‘This venerable one is conceited, one whose assertion is based on conceit; he perceives the unattained as attained, the undone as done, the unrealized as realized. Through conceit he makes a declaration of final knowledge: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being, I understand.”’

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච මනසි කරොති – ‘කිං නු ඛො අයමායස්මා නිස්සාය අධිමානිකො අධිමානසච්චො, අප්පත්තෙ පත්තසඤ්ඤී, අකතෙ කතසඤ්ඤී, අනධිගතෙ අධිගතසඤ්ඤී. අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති.

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one accomplished in jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the ways of others’ minds—having encompassed that person’s mind with his own mind, gives attention thus: ‘Relying on what is this venerable one conceited, holding conceit as truth, perceiving the unattained as attained, the undone as done, the unrealized as realized? Through conceit he makes a declaration of final knowledge: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being, I understand.”’

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one accomplished in jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the ways of others’ minds—having encompassed that person’s mind with his own mind, understands thus:

‘බහුස්සුතො ඛො පන අයමායස්මා සුතධරො සුතසන්නිචයො, යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා. තස්මා අයමායස්මා අධිමානිකො අධිමානසච්චො, අප්පත්තෙ පත්තසඤ්ඤී, අකතෙ කතසඤ්ඤී, අනධිගතෙ අධිගතසඤ්ඤී. අධිමානෙන අඤ්ඤං බ්‍යාකරොති – ඛීණා ජාති, වුසිතං බ්‍රහ්මචරියං, කතං කරණීයං, නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාමී’ති.

‘This venerable one is learned, a bearer of what has been heard, a treasurer of what has been heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with the right meaning and phrasing, which proclaim the perfectly complete and pure holy life—such teachings have been much heard by him, retained, recited, mentally examined, and well penetrated by view. It is for this reason that this venerable one is conceited, one whose assertion is based on conceit, perceiving the unattained as attained, the undone as done, the unrealized as realized. Through conceit he makes a declaration of final knowledge: “Birth is destroyed, the holy life has been lived, what had to be done has been done, there is no more of this state of being, I understand.”’

‘‘තමෙනං තථාගතො වා තථාගතසාවකො වා ඣායී සමාපත්තිකුසලො පරචිත්තකුසලො පරචිත්තපරියායකුසලො එවං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති –

Then the Tathāgata or a disciple of the Tathāgata—one accomplished in jhāna, skilled in the attainments, skilled in the minds of others, skilled in the ways of others’ minds—having encompassed that person’s mind with his own mind, understands thus:

‘අභිජ්ඣාලු ඛො පන අයමායස්මා; අභිජ්ඣාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. අභිජ්ඣාපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one is covetous; he often dwells with a mind obsessed by covetousness. And being obsessed by covetousness is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘බ්‍යාපන්නො [Pg.388] ඛො පන අයමායස්මා; බ්‍යාපාදපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. බ්‍යාපාදපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one is malevolent; he often dwells with a mind obsessed by ill will. And being obsessed by ill will is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘ථිනමිද්ධො ඛො පන අයමායස්මා; ථිනමිද්ධපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. ථිනමිද්ධපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one is subject to sloth and torpor; he often dwells with a mind obsessed by sloth and torpor. And being obsessed by sloth and torpor is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘උද්ධතො ඛො පන අයමායස්මා; උද්ධච්චපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. උද්ධච්චපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one is restless; he often dwells with a mind obsessed by restlessness. And being obsessed by restlessness is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘විචිකිච්ඡො ඛො පන අයමායස්මා; විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨිතෙන චෙතසා බහුලං විහරති. විචිකිච්ඡාපරියුට්ඨානං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one is doubtful; he often dwells with a mind obsessed by doubt. And being obsessed by doubt is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘කම්මාරාමො ඛො පන අයමායස්මා කම්මරතො කම්මාරාමතං අනුයුත්තො. කම්මාරාමතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one delights in work, is fond of work, and is devoted to delighting in work. And delight in work is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘භස්සාරාමො ඛො පන අයමායස්මා භස්සරතො භස්සාරාමතං අනුයුත්තො. භස්සාරාමතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one delights in talk, is fond of talk, and is devoted to delighting in talk. And delight in talk is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘නිද්දාරාමො ඛො පන අයමායස්මා නිද්දාරතො නිද්දාරාමතං අනුයුත්තො. නිද්දාරාමතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one delights in sleep, is fond of sleep, and is devoted to delighting in sleep. And delight in sleep is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘සඞ්ගණිකාරාමො ඛො පන අයමායස්මා සඞ්ගණිකරතො සඞ්ගණිකාරාමතං අනුයුත්තො. සඞ්ගණිකාරාමතා ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං.

‘This venerable one delights in company, is fond of company, and is devoted to delighting in company. And delight in company is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.

‘සති ඛො පන අයමායස්මා උත්තරි කරණීයෙ ඔරමත්තකෙන විසෙසාධිගමෙන අන්තරා වොසානං ආපන්නො. අන්තරා වොසානගමනං ඛො පන තථාගතප්පවෙදිතෙ ධම්මවිනයෙ පරිහානමෙතං’.

‘This venerable one, while there was a further duty to be done, has reached a standstill in the interim through the attainment of a minor distinction. And this reaching a standstill in the interim is a decline in the Dhamma and Vinaya proclaimed by the Tathāgata.’

‘‘සො වතාවුසො, භික්ඛු ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ අප්පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති නෙතං ඨානං විජ්ජති. සො වතාවුසො, භික්ඛු [Pg.389] ‘ඉමෙ දස ධම්මෙ පහාය ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ වුද්ධිං විරූළ්හිං වෙපුල්ලං ආපජ්ජිස්සතී’ති ඨානමෙතං විජ්ජතී’’ති. ඡට්ඨං.

Indeed, friend, that a bhikkhu, without having abandoned these ten states, will attain growth, development, and abundance in this Dhamma-Vinaya—this is not a possibility. Indeed, friend, that a bhikkhu, having abandoned these ten states, will attain growth, development, and abundance in this Dhamma-Vinaya—this is a possibility. The Sixth.

7. නප්පියසුත්තං

7. The Sutta on Not Being Dear

87. තත්‍ර ඛො භගවා කාලඞ්කතං භික්ඛුං ආරබ්භ භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘භික්ඛවො’’ති. ‘‘භදන්තෙ’’ති තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

87. There, the Blessed One, concerning a bhikkhu who had passed away, addressed the bhikkhus, 'Bhikkhus!' 'Venerable Sir,' those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිකරණිකො හොති, අධිකරණසමථස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අධිකරණිකො හොති අධිකරණසමථස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Here, Bhikkhus, a bhikkhu is one who creates disputes and does not speak in praise of the settling of disputes. Bhikkhus, that a bhikkhu is one who creates disputes and does not speak in praise of the settling of disputes—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සික්ඛාකාමො හොති, සික්ඛාසමාදානස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න සික්ඛාකාමො හොති සික්ඛාසමාදානස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is not desirous of the training and does not speak in praise of undertaking the training. Bhikkhus, that a bhikkhu is not desirous of the training and does not speak in praise of undertaking the training—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පාපිච්ඡො හොති, ඉච්ඡාවිනයස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පාපිච්ඡො හොති ඉච්ඡාවිනයස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu has evil desires and does not speak in praise of the removal of desire. Bhikkhus, that a bhikkhu has evil desires and does not speak in praise of the removal of desire—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කොධනො හොති, කොධවිනයස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු කොධනො හොති කොධවිනයස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is angry and does not speak in praise of the removal of anger. Bhikkhus, that a bhikkhu is angry and does not speak in praise of the removal of anger—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මක්ඛී හොති, මක්ඛවිනයස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මක්ඛී හොති මක්ඛවිනයස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is denigrating and does not speak in praise of the removal of denigration. Bhikkhus, that a bhikkhu is denigrating and does not speak in praise of the removal of denigration—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන [Pg.390] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඨො හොති, සාඨෙය්‍යවිනයස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සඨො හොති සාඨෙය්‍යවිනයස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is fraudulent and does not speak in praise of the removal of fraud. Bhikkhus, that a bhikkhu is fraudulent and does not speak in praise of the removal of fraud—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මායාවී හොති, මායාවිනයස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු මායාවී හොති මායාවිනයස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is deceitful and does not speak in praise of the removal of deceit. Bhikkhus, that a bhikkhu is deceitful and does not speak in praise of the removal of deceit—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මානං න නිසාමකජාතිකො හොති, ධම්මනිසන්තියා න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මානං න නිසාමකජාතිකො හොති ධම්මනිසන්තියා න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is not of a nature to be attentive to the Dhammas and does not speak in praise of attentiveness to the Dhamma. Bhikkhus, that a bhikkhu is not of a nature to be attentive to the Dhammas and does not speak in praise of attentiveness to the Dhamma—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න පටිසල්ලීනො හොති, පටිසල්ලානස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න පටිසල්ලීනො හොති පටිසල්ලානස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is not given to seclusion and does not speak in praise of seclusion. Bhikkhus, that a bhikkhu is not given to seclusion and does not speak in praise of seclusion—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං න පටිසන්ථාරකො හොති, පටිසන්ථාරකස්ස න වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං න පටිසන්ථාරකො හොති පටිසන්ථාරකස්ස න වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො න පියතාය න ගරුතාය න භාවනාය න සාමඤ්ඤාය න එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, Bhikkhus, a bhikkhu is not welcoming towards his companions in the holy life and does not speak in praise of one who is welcoming. Bhikkhus, that a bhikkhu is not welcoming towards his companions in the holy life and does not speak in praise of one who is welcoming—this state also does not conduce to being dear, to being respected, to development, to the state of a recluse, or to unity.

‘‘එවරූපස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කිඤ්චාපි එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මං සබ්‍රහ්මචාරී සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො නං සබ්‍රහ්මචාරී න චෙව සක්කරොන්ති න ගරුං කරොන්ති න මානෙන්ති න පූජෙන්ති. තං කිස්ස හෙතු? තථාහිස්ස, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී තෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ අප්පහීනෙ සමනුපස්සන්ති.

For a bhikkhu of such a kind, Bhikkhus, even if this wish should arise: ‘Oh, may my companions in the holy life honor me, respect me, esteem me, and revere me!’—nevertheless, his companions in the holy life do not honor him, do not respect him, do not esteem him, and do not revere him. For what reason? Because, Bhikkhus, his wise companions in the holy life see in him those evil, unwholesome states that have not been abandoned.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අස්සඛළුඞ්කස්ස කිඤ්චාපි එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මං මනුස්සා ආජානීයට්ඨානෙ ඨපෙය්‍යුං, ආජානීයභොජනඤ්ච භොජෙය්‍යුං, ආජානීයපරිමජ්ජනඤ්ච පරිමජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො නං මනුස්සා න [Pg.391] චෙව ආජානීයට්ඨානෙ ඨපෙන්ති න ච ආජානීයභොජනං භොජෙන්ති න ච ආජානීයපරිමජ්ජනං පරිමජ්ජන්ති. තං කිස්ස හෙතු? තථාහිස්ස, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤූ මනුස්සා තානි සාඨෙය්‍යානි කූටෙය්‍යානි ජිම්හෙය්‍යානි වඞ්කෙය්‍යානි අප්පහීනානි සමනුපස්සන්ති. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, එවරූපස්ස භික්ඛුනො කිඤ්චාපි එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මං සබ්‍රහ්මචාරී සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො නං සබ්‍රහ්මචාරී න චෙව සක්කරොන්ති න ගරුං කරොන්ති න මානෙන්ති න පූජෙන්ති. තං කිස්ස හෙතු? තථාහිස්ස, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී තෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ අප්පහීනෙ සමනුපස්සන්ති.

Suppose, monks, a worthless horse might have this wish: ‘Oh, that people would place me in the rank of a thoroughbred, feed me a thoroughbred’s food, and groom me with a thoroughbred’s grooming!’—still, people do not place him in the rank of a thoroughbred, feed him a thoroughbred’s food, or groom him with a thoroughbred’s grooming. For what reason? Because, monks, wise people see that its deceitful, fraudulent, crooked, and devious qualities have not been abandoned. So too, monks, for a monk of such a kind, even if this wish should arise: ‘Oh, that my companions in the holy life would respect me, hold me in high esteem, cherish me, and revere me!’—still, his companions in the holy life do not respect him, hold him in high esteem, cherish him, or revere him. For what reason? Because, monks, his wise companions in the holy life see that those evil, unwholesome states have not been abandoned in him.

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න අධිකරණිකො හොති, අධිකරණසමථස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු න අධිකරණිකො හොති අධිකරණසමථස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො පියතාය ගරුතාය භාවනාය සාමඤ්ඤාය එකීභාවාය සංවත්තති.

Here, monks, a monk is not one who creates disputes, and he speaks in praise of the settling of disputes. The fact that a monk is not one who creates disputes and speaks in praise of the settling of disputes—this quality, too, leads to being dear, to respect, to development, to the state of a recluse, and to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සික්ඛාකාමො හොති, සික්ඛාසමාදානස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සික්ඛාකාමො හොති සික්ඛාසමාදානස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො පියතාය ගරුතාය භාවනාය සාමඤ්ඤාය එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk is desirous of the training and speaks in praise of undertaking the training. The fact that a monk is desirous of the training and speaks in praise of undertaking the training—this quality, too, leads to being dear, to respect, to development, to the state of a recluse, and to unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පිච්ඡො හොති, ඉච්ඡාවිනයස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අප්පිච්ඡො හොති ඉච්ඡාවිනයස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො…පෙ… එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk has few desires and speaks in praise of the removal of desire. The fact that a monk has few desires and speaks in praise of the removal of desire—this quality, too, leads to… unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොධනො හොති, කොධවිනයස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොධනො හොති කොධවිනයස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො…පෙ… එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk is not angry and speaks in praise of the removal of anger. The fact that a monk is not angry and speaks in praise of the removal of anger—this quality, too, leads to… unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අමක්ඛී හොති, මක්ඛවිනයස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අමක්ඛී හොති මක්ඛවිනයස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො…පෙ… එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk is not contemptuous and speaks in praise of the removal of contempt. The fact that a monk is not contemptuous and speaks in praise of the removal of contempt—this quality, too, leads to… unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසඨො හොති, සාඨෙය්‍යවිනයස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අසඨො හොති සාඨෙය්‍යවිනයස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො…පෙ… එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk is not deceitful and speaks in praise of the removal of deceit. The fact that a monk is not deceitful and speaks in praise of the removal of deceit—this quality, too, leads to… unity.

‘‘පුන [Pg.392] චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අමායාවී හොති, මායාවිනයස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අමායාවී හොති මායාවිනයස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො…පෙ… එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk is not tricky and speaks in praise of the removal of trickery. The fact that a monk is not tricky and speaks in praise of the removal of trickery—this quality, too, leads to… unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මානං නිසාමකජාතිකො හොති, ධම්මනිසන්තියා වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු ධම්මානං නිසාමකජාතිකො හොති ධම්මනිසන්තියා වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො…පෙ… එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk is of a nature that carefully considers the Dhamma, and he speaks in praise of carefully considering the Dhamma. The fact that a monk is of a nature that carefully considers the Dhamma and speaks in praise of carefully considering the Dhamma—this quality, too, leads to… unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසල්ලීනො හොති, පටිසල්ලානස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු පටිසල්ලීනො හොති පටිසල්ලානස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො…පෙ… එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk dwells in seclusion and speaks in praise of seclusion. The fact that a monk dwells in seclusion and speaks in praise of seclusion—this quality, too, leads to… unity.

‘‘පුන චපරං, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පටිසන්ථාරකො හොති, පටිසන්ථාරකස්ස වණ්ණවාදී. යම්පි, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සබ්‍රහ්මචාරීනං පටිසන්ථාරකො හොති පටිසන්ථාරකස්ස වණ්ණවාදී, අයම්පි ධම්මො පියතාය ගරුතාය භාවනාය සාමඤ්ඤාය එකීභාවාය සංවත්තති.

Furthermore, monks, a monk is friendly and courteous toward his companions in the holy life and speaks in praise of one who is friendly and courteous. The fact that a monk is friendly and courteous toward his companions in the holy life and speaks in praise of one who is friendly and courteous—this quality, too, leads to being dear, to respect, to development, to the state of a recluse, and to unity.

‘‘එවරූපස්ස, භික්ඛවෙ, භික්ඛුනො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මං සබ්‍රහ්මචාරී සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො නං සබ්‍රහ්මචාරී සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති. තං කිස්ස හෙතු? තථාහිස්ස, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී තෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ පහීනෙ සමනුපස්සන්ති.

For a monk of such a kind, monks, even if the wish should not arise, ‘Oh, may my companions in the holy life respect me, hold me in high esteem, cherish me, and revere me,’ still his companions in the holy life respect him, hold him in high esteem, cherish him, and revere him. For what reason? Because, monks, his wise companions in the holy life see that those evil, unwholesome states have been abandoned in him.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, භද්දස්ස අස්සාජානීයස්ස කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මං මනුස්සා ආජානීයට්ඨානෙ ඨපෙය්‍යුං, ආජානීයභොජනඤ්ච භොජෙය්‍යුං, ආජානීයපරිමජ්ජනඤ්ච පරිමජ්ජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො නං මනුස්සා ආජානීයට්ඨානෙ ච ඨපෙන්ති ආජානීයභොජනඤ්ච භොජෙන්ති ආජානීයපරිමජ්ජනඤ්ච පරිමජ්ජන්ති. තං කිස්ස හෙතු? තථාහිස්ස, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤූ මනුස්සා තානි සාඨෙය්‍යානි කූටෙය්‍යානි ජිම්හෙය්‍යානි වඞ්කෙය්‍යානි පහීනානි සමනුපස්සන්ති.

Suppose, monks, a fine thoroughbred horse might not have this wish: ‘Oh, that people would place me in the rank of a thoroughbred, feed me a thoroughbred’s food, and groom me with a thoroughbred’s grooming!’ Yet people do place him in the rank of a thoroughbred, feed him a thoroughbred’s food, and groom him with a thoroughbred’s grooming. For what reason? Because, monks, wise people see that its deceitful, fraudulent, crooked, and devious qualities have been abandoned.

‘‘එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, එවරූපස්ස භික්ඛුනො කිඤ්චාපි න එවං ඉච්ඡා උප්පජ්ජෙය්‍ය – ‘අහො වත මං සබ්‍රහ්මචාරී සක්කරෙය්‍යුං ගරුං කරෙය්‍යුං මානෙය්‍යුං පූජෙය්‍යු’න්ති, අථ ඛො නං සබ්‍රහ්මචාරී සක්කරොන්ති ගරුං කරොන්ති මානෙන්ති පූජෙන්ති. තං කිස්ස හෙතු? තථාහිස්ස, භික්ඛවෙ, විඤ්ඤූ සබ්‍රහ්මචාරී තෙ පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මෙ පහීනෙ සමනුපස්සන්තී’’ති. සත්තමං.

So too, monks, for a monk of such a kind, even if the wish should not arise: ‘Oh, may my companions in the holy life respect me, hold me in high esteem, cherish me, and revere me!’—nevertheless, his companions in the holy life respect him, hold him in high esteem, cherish him, and revere him. For what reason? Because, monks, his wise companions in the holy life see that those evil, unwholesome states have been abandoned in him.” Seventh.

8. අක්කොසකසුත්තං

8. The Discourse on the Abuser

88. ‘‘යො [Pg.393] සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොසකපරිභාසකො අරියූපවාදී සබ්‍රහ්මචාරීනං ඨානමෙතං අවකාසො යං සො දසන්නං බ්‍යසනානං අඤ්ඤතරං බ්‍යසනං නිගච්ඡෙය්‍ය. කතමෙසං දසන්නං? අනධිගතං නාධිගච්ඡති, අධිගතා පරිහායති, සද්ධම්මස්ස න වොදායන්ති, සද්ධම්මෙසු වා අධිමානිකො හොති අනභිරතො වා බ්‍රහ්මචරියං චරති, අඤ්ඤතරං වා සංකිලිට්ඨං ආපත්තිං ආපජ්ජති, ගාළ්හං වා රොගාතඞ්කං ඵුසති, උම්මාදං වා පාපුණාති චිත්තක්ඛෙපං, සම්මූළ්හො කාලං කරොති, කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති. යො සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අක්කොසකපරිභාසකො අරියූපවාදී සබ්‍රහ්මචාරීනං, ඨානමෙතං අවකාසො යං සො ඉමෙසං දසන්නං බ්‍යසනානං අඤ්ඤතරං බ්‍යසනං නිගච්ඡෙය්‍යා’’ති. අට්ඨමං.

88. “Bhikkhus, whatever bhikkhu is an insulter and reviler of his companions in the holy life and a slanderer of noble ones, it is a possibility, it is an opportunity, that he may come to one of ten calamities. What ten? (1) He does not attain the unattained. (2) He declines from what has been attained. (3) For him, the good Dhamma does not become pure. (4) Or he becomes conceited in the good Dhamma. (5) Or he practices the holy life without delight. (6) Or he commits some defiled offense. (7) Or he contracts a severe illness. (8) Or he attains madness or mental distraction. (9) He dies confused. (10) With the breaking up of the body, after death, he is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of downfall, in hell. Bhikkhus, whatever bhikkhu is an insulter and reviler of his companions in the holy life and a slanderer of noble ones, it is a possibility, it is an opportunity, that he may come to one of these ten calamities.” Eighth.

9. කොකාලිකසුත්තං

9. The Discourse on Kokālika

89. අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො කොකාලිකො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘පාපිච්ඡා, භන්තෙ, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, පාපිකානං ඉච්ඡානං වසං ගතා’’ති. ‘‘මා හෙවං, කොකාලික, මා හෙවං, කොකාලික! පසාදෙහි, කොකාලික, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං. පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති.

89. Then the bhikkhu Kokālika approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the bhikkhu Kokālika said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, Sāriputta and Moggallāna have evil desires; they have fallen under the sway of evil desires.’ ‘Do not speak thus, Kokālika! Do not speak thus, Kokālika! Clarify your mind, Kokālika, towards Sāriputta and Moggallāna. Sāriputta and Moggallāna are of lovely virtue.’

දුතියම්පි ඛො කොකාලිකො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි මෙ, භන්තෙ, භගවා සද්ධායිකො පච්චයිකො, අථ ඛො පාපිච්ඡාව සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, පාපිකානං ඉච්ඡානං වසං ගතා’’ති. ‘‘මා හෙවං, කොකාලික, මා හෙවං, කොකාලික! පසාදෙහි, කොකාලික, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං. පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති.

For a second time, the bhikkhu Kokālika said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, although the Blessed One is credible and trustworthy to me, nevertheless Sāriputta and Moggallāna indeed have evil desires; they have indeed fallen under the sway of evil desires.’ ‘Do not speak thus, Kokālika! Do not speak thus, Kokālika! Clarify your mind, Kokālika, towards Sāriputta and Moggallāna. Sāriputta and Moggallāna are of lovely virtue.’

තතියම්පි ඛො කොකාලිකො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිඤ්චාපි මෙ, භන්තෙ, භගවා සද්ධායිකො පච්චයිකො, අථ ඛො පාපිච්ඡාව සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා, පාපිකානං ඉච්ඡානං වසං ගතා’’ති. ‘‘මා හෙවං, කොකාලික, මා හෙවං, කොකාලික! පසාදෙහි, කොකාලික[Pg.394], සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං. පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති.

For a third time, the bhikkhu Kokālika said this to the Blessed One: ‘Venerable sir, although the Blessed One is credible and trustworthy to me, nevertheless Sāriputta and Moggallāna indeed have evil desires; they have indeed fallen under the sway of evil desires.’ ‘Do not speak thus, Kokālika! Do not speak thus, Kokālika! Clarify your mind, Kokālika, towards Sāriputta and Moggallāna. Sāriputta and Moggallāna are of lovely virtue.’

අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි. අචිරපක්කන්තස්ස ච කොකාලිකස්ස භික්ඛුනො සාසපමත්තීහි පීළකාහි සබ්බො කායො ඵුටො අහොසි. සාසපමත්තියො හුත්වා මුග්ගමත්තියො අහෙසුං, මුග්ගමත්තියො හුත්වා කලායමත්තියො අහෙසුං, කලායමත්තියො හුත්වා කොලට්ඨිමත්තියො අහෙසුං, කොලට්ඨිමත්තියො හුත්වා කොලමත්තියො අහෙසුං, කොලමත්තියො හුත්වා ආමලකමත්තියො අහෙසුං, ආමලකමත්තියො හුත්වා (තිණ්ඩුකමත්තියො අහෙසුං, තිණ්ඩුකමත්තියො හුත්වා,) බෙළුවසලාටුකමත්තියො අහෙසුං, බෙළුවසලාටුකමත්තියො හුත්වා බිල්ලමත්තියො අහෙසුං, බිල්ලමත්තියො හුත්වා පභිජ්ජිංසු, පුබ්බඤ්ච ලොහිතඤ්ච පග්ඝරිංසු. සො සුදං කදලිපත්තෙසු සෙති මච්ඡොව විසගිලිතො.

Then the bhikkhu Kokālika rose from his seat, paid homage to the Blessed One, and, circumambulating him to the right, departed. Not long after the bhikkhu Kokālika had departed, his entire body was covered with boils the size of mustard seeds. Having become the size of mustard seeds, they became the size of mung beans; having become the size of mung beans, they became the size of chickpeas; having become the size of chickpeas, they became the size of jujube stones; having become the size of jujube stones, they became the size of jujube fruits; having become the size of jujube fruits, they became the size of myrobalan fruits; having become the size of myrobalan fruits, they became the size of persimmon fruits; having become the size of persimmon fruits, they became the size of unripe bael fruits; having become the size of unripe bael fruits, they became the size of bael fruits. Having become the size of bael fruits, they burst, and pus and blood discharged. He indeed lay on banana leaves like a fish that has swallowed poison.

අථ ඛො තුරූ පච්චෙකබ්‍රහ්මා යෙන කොකාලිකො භික්ඛු තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා වෙහාසෙ ඨත්වා කොකාලිකං භික්ඛුං එතදවොච – ‘‘පසාදෙහි, කොකාලික, සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං. පෙසලා සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානා’’ති. ‘‘කොසි ත්වං, ආවුසො’’ති? ‘‘අහං තුරූ පච්චෙකබ්‍රහ්මා’’ති. ‘‘නනු ත්වං, ආවුසො, භගවතා අනාගාමී බ්‍යාකතො, අථ කිඤ්චරහි ඉධාගතො? පස්ස යාවඤ්ච තෙ ඉදං අපරද්ධ’’න්ති.

Then the Paccekabrahmā Turū approached the bhikkhu Kokālika; having approached, he stood in the air and said this to the bhikkhu Kokālika: ‘Clarify your mind, Kokālika, towards Sāriputta and Moggallāna. Sāriputta and Moggallāna are of lovely virtue.’ ‘Who are you, friend?’ ‘I am the Paccekabrahmā Turū.’ ‘Friend, were you not declared a non-returner by the Blessed One? Then why have you come here? Behold how great this offense of yours is!’

අථ ඛො තුරූ පච්චෙකබ්‍රහ්මා කොකාලිකං භික්ඛුං ගාථාහි අජ්ඣභාසි –

Then the Paccekabrahmā Turū addressed the bhikkhu Kokālika with verses:

‘‘පුරිසස්ස හි ජාතස්ස, කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ;

යාය ඡින්දති අත්තානං, බාලො දුබ්භාසිතං භණං.

“An axe is born in the mouth of a person, with which the fool cuts himself when speaking ill-spoken words.

‘‘යො නින්දියං පසංසති, තං වා නින්දති යො පසංසියො;

විචිනාති මුඛෙන සො කලිං, කලිනා තෙන සුඛං න වින්දති.

“He who praises one who is blameworthy, or blames one who is praiseworthy, gathers demerit with his mouth; because of that demerit he finds no happiness.

‘‘අප්පමත්තකො අයං කලි, යො අක්ඛෙසු ධනපරාජයො;

සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනා, අයමෙව මහත්තරො කලි;

යො සුගතෙසු මනං පදූසයෙ.

“A small demerit is this: the loss of wealth at dice, together with all one’s possessions and oneself. This indeed is the far greater demerit: to corrupt one’s mind towards the Well-Gone Ones.

‘‘සතං [Pg.395] සහස්සානං නිරබ්බුදානං, ඡත්තිංසති පඤ්ච ච අබ්බුදානි;

යමරියගරහී නිරයං උපෙති, වාචං මනඤ්ච පණිධාය පාපක’’න්ති.

“For one hundred thousand nirabbudas, and for thirty-six and five abbudas, he who reviles the noble ones goes to hell, having directed evil speech and mind.”

අථ ඛො කොකාලිකො භික්ඛු තෙනෙව ආබාධෙන කාලමකාසි. කාලඞ්කතො ච කොකාලිකො භික්ඛු පදුමං නිරයං උපපජ්ජති සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා.

Then the bhikkhu Kokālika died of that very illness. And having died, the bhikkhu Kokālika was reborn in the Paduma hell for having corrupted his mind towards Sāriputta and Moggallāna.

අථ ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො බ්‍රහ්මා සහම්පති භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කොකාලිකො, භන්තෙ, භික්ඛු කාලඞ්කතො. කාලඞ්කතො ච, භන්තෙ, කොකාලිකො භික්ඛු පදුමං නිරයං උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’’ති. ඉදමවොච බ්‍රහ්මා සහම්පති. ඉදං වත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායි.

Then, when the night was advanced, the Brahmā Sahampati, with surpassing beauty, having illuminated the entire Jeta’s Grove, approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and stood to one side. Standing to one side, the Brahmā Sahampati said this to the Blessed One: “Venerable sir, the bhikkhu Kokālika has died. And having died, venerable sir, the bhikkhu Kokālika has been reborn in the Paduma hell for having corrupted his mind towards Sāriputta and Moggallāna.” This is what the Brahmā Sahampati said. Having said this, he paid homage to the Blessed One, and, circumambulating him to the right, he vanished right there.

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං බ්‍රහ්මා සහම්පති අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා සහම්පති මං එතදවොච – ‘කොකාලිකො, භන්තෙ, භික්ඛු කාලඞ්කතො; කාලඞ්කතො ච, භන්තෙ, කොකාලිකො භික්ඛු පදුමං නිරයං උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’ති. ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, බ්‍රහ්මා සහම්පති. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

Then, when the night had passed, the Blessed One addressed the bhikkhus: “Bhikkhus, this night, when the night was advanced, the Brahmā Sahampati, having illuminated the entire Jeta’s Grove with his surpassing radiance, approached me. Having approached, he paid homage to me and stood to one side. Standing to one side, bhikkhus, the Brahmā Sahampati said this to me: ‘Venerable sir, the bhikkhu Kokālika has passed away. And having passed away, venerable sir, the bhikkhu Kokālika has been reborn in the Paduma hell for having developed a mind of ill will toward Sāriputta and Moggallāna.’ This is what the Brahmā Sahampati said, bhikkhus. Having said this, he paid homage to me, and, circumambulating me to the right, he vanished right there.”

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කීව දීඝං නු ඛො, භන්තෙ, පදුමෙ නිරයෙ ආයුප්පමාණ’’න්ති? ‘‘දීඝං ඛො, භික්ඛු, පදුමෙ නිරයෙ ආයුප්පමාණං. න තං සුකරං සඞ්ඛාතුං – ‘එත්තකානි වස්සානීති වා එත්තකානි වස්සසතානීති වා එත්තකානි වස්සසහස්සානීති වා එත්තකානි වස්සසතසහස්සානීති වා’’’ති.

When this was said, a certain bhikkhu said this to the Blessed One: “Venerable sir, how long is the lifespan in the Paduma hell?” “The lifespan in the Paduma hell is long, bhikkhu. It is not easy to count it as ‘so many years,’ or ‘so many hundreds of years,’ or ‘so many thousands of years,’ or ‘so many hundreds of thousands of years.’”

‘‘සක්කා පන, භන්තෙ, උපමං කාතු’’න්ති? ‘‘සක්කා, භික්ඛූ,’’ති භගවා අවොච – ‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො තතො පුරිසො වස්සසතස්ස වස්සසතස්ස අච්චයෙන එකමෙකං තිලං උද්ධරෙය්‍ය[Pg.396]. ඛිප්පතරං ඛො සො, භික්ඛු, වීසතිඛාරිකො කොසලකො තිලවාහො ඉමිනා උපක්කමෙන පරික්ඛයං පරියාදානං ගච්ඡෙය්‍ය, න ත්වෙව එකො අබ්බුදො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අබ්බුදා නිරයා, එවමෙකො නිරබ්බුදො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති නිරබ්බුදා නිරයා, එවමෙකො අබබො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අබබා නිරයා, එවමෙකො අටටො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අටටා නිරයා, එවමෙකො අහහො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති අහහා නිරයා, එවමෙකො කුමුදො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති කුමුදා නිරයා, එවමෙකො සොගන්ධිකො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති සොගන්ධිකා නිරයා, එවමෙකො උප්පලකො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති උප්පලකා නිරයා, එවමෙකො පුණ්ඩරීකො නිරයො. සෙය්‍යථාපි, භික්ඛු, වීසති පුණ්ඩරීකා නිරයා, එවමෙකො පදුමො නිරයො. පදුමං ඛො පන, භික්ඛු, නිරයං කොකාලිකො භික්ඛු උපපන්නො සාරිපුත්තමොග්ගල්ලානෙසු චිත්තං ආඝාතෙත්වා’’ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො අථාපරං එතදවොච සත්ථා –

“But, venerable sir, is it possible to make a comparison?” “It is possible, bhikkhu,” the Blessed One said. “Suppose, bhikkhu, there were a Kosalan cartload of twenty khārikas of sesame seeds. From that, a man would remove one sesame seed at the passing of every hundred years. Sooner, bhikkhu, would that Kosalan cartload of twenty khārikas of sesame seeds be exhausted and depleted by this endeavor than would one Abbuda hell. Just as there are twenty Abbuda hells, bhikkhu, so is one Nirabbuda hell. Just as there are twenty Nirabbuda hells, so is one Ababa hell. Just as there are twenty Ababa hells, so is one Aṭaṭa hell. Just as there are twenty Aṭaṭa hells, so is one Ahaha hell. Just as there are twenty Ahaha hells, so is one Kumuda hell. Just as there are twenty Kumuda hells, so is one Sogandhika hell. Just as there are twenty Sogandhika hells, so is one Uppalaka hell. Just as there are twenty Uppalaka hells, so is one Puṇḍarīka hell. Just as there are twenty Puṇḍarīka hells, so is one Paduma hell. It is to the Paduma hell, bhikkhu, that the bhikkhu Kokālika has been reborn for having developed a mind of ill will toward Sāriputta and Moggallāna.” This is what the Blessed One said. Having said this, the Well-farer, the Teacher, further said this:

‘‘පුරිසස්ස හි ජාතස්ස, කුඨාරී ජායතෙ මුඛෙ;

යාය ඡින්දති අත්තානං, බාලො දුබ්භාසිතං භණං.

“For a person who is born, an axe is born in his mouth, with which the fool, speaking ill-spoken words, cuts himself.”

‘‘යො නින්දියං පසංසති, තං වා නින්දති යො පසංසියො;

විචිනාති මුඛෙන සො කලිං, කලිනා තෙන සුඛං න වින්දති.

“He who praises one worthy of blame, or who blames one worthy of praise, gathers demerit with his mouth; through that demerit, he finds no happiness.”

‘‘අප්පමත්තකො අයං කලි, යො අක්ඛෙසු ධනපරාජයො;

සබ්බස්සාපි සහාපි අත්තනා, අයමෙව මහත්තරො කලි;

යො සුගතෙසු මනං පදූසයෙ.

“Trifling is this demerit—the loss of wealth at dice, together with all one’s possessions and oneself. This indeed is the greater demerit: that one should corrupt one’s mind against the Well-gone Ones.”

‘‘සතං සහස්සානං නිරබ්බුදානං, ඡත්තිංසති පඤ්ච ච අබ්බුදානි;

යමරියගරහී නිරයං උපෙති, වාචං මනඤ්ච පණිධාය පාපක’’න්ති. නවමං;

“For one hundred thousand nirabbudas, and for thirty-six and five abbudas, the reviler of noble ones goes to hell, having directed evil speech and mind.”

10. ඛීණාසවබලසුත්තං

10. The Discourse on the Powers of One Whose Taints Are Destroyed

90. අථ ඛො ආයස්මා සාරිපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො ආයස්මන්තං සාරිපුත්තං භගවා එතදවොච – ‘‘කති නු ඛො, සාරිපුත්ත, ඛීණාසවස්ස [Pg.397] භික්ඛුනො බලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’’’ති?

90. Then the Venerable Sāriputta approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. As he was sitting there, the Blessed One said to him: “Sāriputta, how many powers does a bhikkhu whose taints are destroyed possess, endowed with which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints thus: ‘My taints are destroyed’?”

‘‘දස, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති. කතමානි දස? ඉධ, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අනිච්චතො සබ්බෙ සඞ්ඛාරා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති. යම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අනිච්චතො සබ්බෙ සඞ්ඛාරා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති, ඉදම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති.

“Venerable sir, there are ten powers of a bhikkhu whose taints are destroyed, endowed with which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints thus: ‘My taints are destroyed.’ What ten? Here, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, all formations have been well seen as they really are with right wisdom as impermanent. And since, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, all formations have been well seen as they really are with right wisdom as impermanent, this too is a power of a bhikkhu whose taints are destroyed, relying on which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints: ‘My taints are destroyed.’

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති. යම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අඞ්ගාරකාසූපමා කාමා යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨා හොන්ති, ඉදම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති.

“Furthermore, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, sensual pleasures have been well seen as they really are with right wisdom as being like a pit of embers. And since, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, sensual pleasures have been well seen as they really are with right wisdom as being like a pit of embers, this too is a power of a bhikkhu whose taints are destroyed, relying on which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints: ‘My taints are destroyed.’

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො විවෙකනින්නං චිත්තං හොති විවෙකපොණං විවෙකපබ්භාරං විවෙකට්ඨං නෙක්ඛම්මාභිරතං බ්‍යන්තීභූතං සබ්බසො ආසවට්ඨානියෙහි ධම්මෙහි. යම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො විවෙකනින්නං චිත්තං හොති විවෙකපොණං විවෙකපබ්භාරං විවෙකට්ඨං නෙක්ඛම්මාභිරතං බ්‍යන්තීභූතං සබ්බසො ආසවට්ඨානියෙහි ධම්මෙහි, ඉදම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති.

“Furthermore, venerable sir, the mind of a bhikkhu whose taints are destroyed is inclined to seclusion, sloping towards seclusion, bent on seclusion, established in seclusion, delighting in renunciation, and has become free from all things that are grounds for the taints. And since, venerable sir, the mind of a bhikkhu whose taints are destroyed is inclined to seclusion, sloping towards seclusion, bent on seclusion, established in seclusion, delighting in renunciation, and has become free from all things that are grounds for the taints, this too is a power of a bhikkhu whose taints are destroyed, relying on which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints: ‘My taints are destroyed.’

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො චත්තාරො සතිපට්ඨානා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා. යම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො චත්තාරො සතිපට්ඨානා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා, ඉදම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති.

“Furthermore, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, the four establishments of mindfulness have been developed and well developed. And since, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, the four establishments of mindfulness have been developed and well developed, this too is a power of a bhikkhu whose taints are destroyed, relying on which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints: ‘My taints are destroyed.’

‘‘පුන චපරං, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො චත්තාරො සම්මප්පධානා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා…පෙ… චත්තාරො ඉද්ධිපාදා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා [Pg.398] …පෙ… පඤ්චින්ද්‍රියානි… පඤ්ච බලානි භාවිතානි හොන්ති සුභාවිතානි… සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා හොන්ති සුභාවිතා… අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවිතො හොති සුභාවිතො. යම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො භාවිතො හොති සුභාවිතො, ඉදම්පි, භන්තෙ, ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලං හොති, යං බලං ආගම්ම ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’ති.

“Furthermore, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, the four right strivings have been developed and well developed … the four bases for spiritual power have been developed and well developed … the five spiritual faculties … the five powers have been developed and well developed … the seven factors of enlightenment have been developed and well developed … the Noble Eightfold Path has been developed and well developed. And since, venerable sir, for a bhikkhu whose taints are destroyed, the Noble Eightfold Path has been developed and well developed, this too is a power of the bhikkhu whose taints are destroyed, relying on which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints: ‘My taints are destroyed.’

‘‘ඉමානි ඛො, භන්තෙ, දස ඛීණාසවස්ස භික්ඛුනො බලානි, යෙහි බලෙහි සමන්නාගතො ඛීණාසවො භික්ඛු ආසවානං ඛයං පටිජානාති – ‘ඛීණා මෙ ආසවා’’’ති. දසමං.

“These, venerable sir, are the ten powers of a bhikkhu whose taints are destroyed, endowed with which a bhikkhu whose taints are destroyed declares the destruction of the taints: ‘My taints are destroyed.’” Tenth.

ථෙරවග්ගො චතුත්ථො.

The Chapter on the Elders—the Fourth.

තස්සුද්දානං –

The summary:

වාහනානන්දො පුණ්ණියො, බ්‍යාකරං කත්ථිමානිකො;

නපියක්කොසකොකාලි, ඛීණාසවබලෙන චාති.

Vāhana, Ānanda, Puṇṇiya, Declaration, Katthī, Mānika; Nappiya, Akkosa, Kokālika, and with the Power of One Whose Taints Are Destroyed.

(10) 5. උපාලිවග්ගො

(10) 5. The Chapter on Upāli

1. කාමභොගීසුත්තං

1. The Discourse on Enjoyers of Sensual Pleasures

91. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

91. At one time the Blessed One was dwelling in Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Then the householder Anāthapiṇḍika approached the Blessed One; having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. The Blessed One said this to the householder Anāthapiṇḍika who was sitting to one side:

‘‘දසයිමෙ, ගහපති, කාමභොගී සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. කතමෙ දස? ඉධ, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන; අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති.

“Householder, these ten enjoyers of sensual pleasures exist and are found in the world. What ten? Here, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth unrighteously and by force; having sought wealth unrighteously and by force, he does not make himself happy, does not gratify himself, does not share, and does not perform meritorious deeds.

‘‘ඉධ [Pg.399] පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන; අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth unrighteously and by force; having sought wealth unrighteously and by force, he makes himself happy and gratifies himself; he does not share and does not perform meritorious deeds.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන; අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth unrighteously and by force; having sought wealth unrighteously and by force, he makes himself happy, gratifies himself, shares, and performs meritorious deeds.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි; ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth both righteously and unrighteously, both by force and not by force; having sought wealth both righteously and unrighteously, and both by force and not by force, he does not make himself happy, does not gratify himself, does not share, and does not perform meritorious deeds.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි; ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth both righteously and unrighteously, both by force and not by force; having sought wealth both righteously and unrighteously, and both by force and not by force, he makes himself happy and gratifies himself; he does not share and does not perform meritorious deeds.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි; ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth both righteously and unrighteously, both by force and not by force; having sought wealth both righteously and unrighteously, and both by force and not by force, he makes himself happy, gratifies himself, shares, and performs meritorious deeds.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන; ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth righteously and not by force; having sought wealth righteously and not by force, he does not make himself happy, does not gratify himself, does not share, and does not perform meritorious deeds.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන; ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති, න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth righteously and not by force; having sought wealth righteously and not by force, he makes himself happy and gratifies himself; he does not share and does not perform meritorious deeds.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන; ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති. තෙ ච භොගෙ ගථිතො මුච්ඡිතො [Pg.400] අජ්ඣොසන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth righteously and not by force; having sought wealth righteously and not by force, he makes himself happy, gratifies himself, shares, and performs meritorious deeds. And he enjoys that wealth while being greedy for it, infatuated with it, and attached to it, not seeing the danger and without the wisdom of escape.

‘‘ඉධ පන, ගහපති, එකච්චො කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන; ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති. තෙ ච භොගෙ අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොසන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති.

“Furthermore, householder, a certain enjoyer of sensual pleasures seeks wealth righteously and not by force; having sought wealth righteously and not by force, he makes himself happy, gratifies himself, shares, and performs meritorious deeds. And he enjoys that wealth without being greedy for it, not infatuated with it, and unattached to it, seeing the danger and possessing the wisdom of escape.”

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන, අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. ‘අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

“Among these, householder, as to that enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth unrighteously and by force, and having sought wealth unrighteously and by force, does not make himself happy, does not gratify himself, does not share, and does not perform meritorious deeds—this enjoyer of sensual pleasures, householder, is blameworthy on three grounds. Because ‘he seeks wealth unrighteously and by force,’ on this first ground he is blameworthy. Because ‘he does not make himself happy and does not gratify himself,’ on this second ground he is blameworthy. Because ‘he does not share and does not perform meritorious deeds,’ on this third ground he is blameworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is blameworthy on these three grounds.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන, අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො එකෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘අත්තානං සුඛෙති පීණෙතී’ති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොතී’ති ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො.

“Among these, householder, as to that enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth unrighteously and by force, and having sought wealth unrighteously and by force, makes himself happy and gratifies himself, but does not share and does not perform meritorious deeds—this enjoyer of sensual pleasures, householder, is blameworthy on two grounds and praiseworthy on one ground. Because ‘he seeks wealth unrighteously and by force,’ on this first ground he is blameworthy. Because ‘he makes himself happy and gratifies himself,’ on this one ground he is praiseworthy. Because ‘he does not share and does not perform meritorious deeds,’ on this second ground he is blameworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is blameworthy on these two grounds and praiseworthy on this one ground.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙන, අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො. ‘අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනා’ති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘අත්තානං සුඛෙති [Pg.401] පීණෙතී’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො, ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො.

“Among these, householder, as to that enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth unrighteously and by force, and having sought wealth unrighteously and by force, makes himself happy, gratifies himself, shares, and performs meritorious deeds—this enjoyer of sensual pleasures, householder, is blameworthy on one ground and praiseworthy on two grounds. Because ‘he seeks wealth unrighteously and by force,’ on this one ground he is blameworthy. Because ‘he makes himself happy and gratifies himself,’ on this first ground he is praiseworthy. Because ‘he shares and performs meritorious deeds,’ on this second ground he is praiseworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is blameworthy on this one ground and praiseworthy on these two grounds.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි, ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී එකෙන ඨානෙන පාසංසො තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. ‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනා’ති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

“Among these, householder, as to that enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth both righteously and unrighteously, both with force and without force; and having sought wealth both righteously and unrighteously, both with force and without force, does not make himself happy, does not gratify himself, does not share, and does not perform meritorious deeds—this enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on one ground and blameworthy on three grounds. Because ‘he seeks wealth righteously and without force,’ on this one ground he is praiseworthy. Because ‘he seeks wealth unrighteously and with force,’ on this first ground he is blameworthy. Because ‘he does not make himself happy and does not gratify himself,’ on this second ground he is blameworthy. Because ‘he does not share and does not perform meritorious deeds,’ on this third ground he is blameworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on this one ground and blameworthy on these three grounds.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි, ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. ‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘අත්තානං සුඛෙති පීණෙතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

“Among these, householder, as to that enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth both righteously and unrighteously, both with force and without force; and having sought wealth both righteously and unrighteously, both with force and without force, makes himself happy and gratifies himself, but does not share and does not perform meritorious deeds—this enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on two grounds and blameworthy on two grounds. Because ‘he seeks wealth righteously and without force,’ on this first ground he is praiseworthy. Because ‘he seeks wealth unrighteously and with force,’ on this first ground he is blameworthy. Because ‘he makes himself happy and gratifies himself,’ on this second ground he is praiseworthy. Because ‘he does not share and does not perform meritorious deeds,’ on this second ground he is blameworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on these two grounds and blameworthy on these two grounds.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනපි අසාහසෙනපි, ධම්මාධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා සාහසෙනපි අසාහසෙනපි අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී තීහි ඨානෙහි පාසංසො එකෙන [Pg.402] ඨානෙන ගාරය්හො. ‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘අධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති සාහසෙනා’ති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘අත්තානං සුඛෙති පීණෙතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන පාසංසො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි පාසංසො ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො.

“Among these, householder, as to that enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth both righteously and unrighteously, both with force and without force; and having sought wealth both righteously and unrighteously, both with force and without force, makes himself happy, gratifies himself, shares, and performs meritorious deeds—this enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on three grounds and blameworthy on one ground. Because ‘he seeks wealth righteously and without force,’ on this first ground he is praiseworthy. Because ‘he seeks wealth unrighteously and with force,’ on this one ground he is blameworthy. Because ‘he makes himself happy and gratifies himself,’ on this second ground he is praiseworthy. Because ‘he shares and performs meritorious deeds,’ on this third ground he is praiseworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on these three grounds and blameworthy on this one ground.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී එකෙන ඨානෙන පාසංසො ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො. ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනා’ති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘න අත්තානං සුඛෙති න පීණෙතී’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමිනා එකෙන ඨානෙන පාසංසො ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි ගාරය්හො.

“Among these, householder, as to that enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth righteously and without force; and having sought wealth righteously and without force, does not make himself happy, does not gratify himself, does not share, and does not perform meritorious deeds—this enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on one ground and blameworthy on two grounds. Because ‘he seeks wealth righteously and without force,’ on this one ground he is praiseworthy. Because ‘he does not make himself happy and does not gratify himself,’ on this first ground he is blameworthy. Because ‘he does not share and does not perform meritorious deeds,’ on this second ground he is blameworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on this one ground and blameworthy on these two grounds.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොති, අයං, ගහපති, කාමභොගී ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘අත්තානං සුඛෙති පීණෙතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘න සංවිභජති න පුඤ්ඤානි කරොතී’ති ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමෙහි ද්වීහි ඨානෙහි පාසංසො ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො.

“Herein, householder, there is the enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth righteously and without force; and having sought wealth righteously and without force, he makes himself happy and gratified, but does not share it and does not perform meritorious deeds. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on two grounds and blameworthy on one ground. ‘He seeks wealth righteously and without force’—on this first ground he is praiseworthy. ‘He makes himself happy and gratified’—on this second ground he is praiseworthy. ‘He does not share it and does not perform meritorious deeds’—on this one ground he is blameworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on these two grounds and blameworthy on this one ground.

‘‘තත්‍ර, ගහපති ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති, තෙ ච භොගෙ ගථිතො මුච්ඡිතො අජ්ඣොසන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති, අයං, ගහපති, කාමභොගී තීහි ඨානෙහි පාසංසො එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. ‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන [Pg.403] ඨානෙන පාසංසො. ‘අත්තානං සුඛෙති පීණෙතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘තෙ ච භොගෙ ගථිතො මුච්ඡිතො අජ්ඣොසන්නො අනාදීනවදස්සාවී අනිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජතී’ති, ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමෙහි තීහි ඨානෙහි පාසංසො ඉමිනා එකෙන ඨානෙන ගාරය්හො.

“Herein, householder, there is the enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth righteously and without force; and having sought wealth righteously and without force, he makes himself happy and gratified, shares it, and performs meritorious deeds, but he enjoys that wealth being greedy for it, infatuated with it, and attached to it, not seeing the danger and being without wisdom regarding the escape. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on three grounds and blameworthy on one ground. ‘He seeks wealth righteously and without force’—on this first ground he is praiseworthy. ‘He makes himself happy and gratified’—on this second ground he is praiseworthy. ‘He shares it and performs meritorious deeds’—on this third ground he is praiseworthy. ‘He enjoys that wealth being greedy for it, infatuated with it, and attached to it, not seeing the danger and being without wisdom regarding the escape’—on this one ground he is blameworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on these three grounds and blameworthy on this one ground.

‘‘තත්‍ර, ගහපති, ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති, තෙ ච භොගෙ අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොසන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති, අයං, ගහපති, කාමභොගී චතූහි ඨානෙහි පාසංසො. ‘ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙනා’ති, ඉමිනා පඨමෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘අත්තානං සුඛෙති පීණෙතී’ති, ඉමිනා දුතියෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොතී’ති, ඉමිනා තතියෙන ඨානෙන පාසංසො. ‘තෙ ච භොගෙ අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොසන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජතී’ති, ඉමිනා චතුත්ථෙන ඨානෙන පාසංසො. අයං, ගහපති, කාමභොගී ඉමෙහි චතූහි ඨානෙහි පාසංසො.

“Herein, householder, there is an enjoyer of sensual pleasures who seeks wealth by rightful means, without violence; having sought wealth by rightful means and without violence, he makes himself happy and gratifies himself, shares it, and performs meritorious deeds; and he enjoys that wealth without being greedy for it, infatuated with it, or attached to it, seeing the danger in it and discerning the escape from it. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on four grounds. ‘He seeks wealth by rightful means, without violence’—on this first ground he is praiseworthy. ‘He makes himself happy and gratifies himself’—on this second ground he is praiseworthy. ‘He shares it and performs meritorious deeds’—on this third ground he is praiseworthy. ‘He enjoys that wealth without being greedy for it, infatuated with it, or attached to it, seeing the danger in it and discerning the escape from it’—on this fourth ground he is praiseworthy. This enjoyer of sensual pleasures, householder, is praiseworthy on these four grounds.

‘‘ඉමෙ ඛො, ගහපති, දස කාමභොගී සන්තො සංවිජ්ජමානා ලොකස්මිං. ඉමෙසං ඛො, ගහපති, දසන්නං කාමභොගීනං ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති පුඤ්ඤානි කරොති, තෙ ච භොගෙ අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොසන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති, අයං ඉමෙසං දසන්නං කාමභොගීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච පාමොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො ච. සෙය්‍යථාපි, ගහපති, ගවා ඛීරං, ඛීරම්හා දධි, දධිම්හා නවනීතං, නවනීතම්හා සප්පි, සප්පිම්හා සප්පිමණ්ඩො. සප්පිමණ්ඩො තත්ථ අග්ගමක්ඛායති.

“These, householder, are the ten enjoyers of sensual pleasures who are found existing in the world. Among these ten enjoyers of sensual pleasures, the one who seeks wealth by rightful means, without violence; having sought wealth by rightful means and without violence, makes himself happy and gratifies himself, shares it, and performs meritorious deeds; and enjoys that wealth without being greedy for it, infatuated with it, or attached to it, seeing the danger in it and discerning the escape from it—this one is the foremost, the best, the chief, the highest, and the most excellent among these ten enjoyers of sensual pleasures. Just as, householder, from a cow comes milk, from milk comes curd, from curd comes fresh butter, from fresh butter comes ghee, and from ghee comes the cream of ghee; the cream of ghee is declared the best among them.

එවමෙවං ඛො, ගහපති, ඉමෙසං දසන්නං කාමභොගීනං ය්වායං කාමභොගී ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසති අසාහසෙන, ධම්මෙන භොගෙ පරියෙසිත්වා අසාහසෙන අත්තානං සුඛෙති පීණෙති සංවිභජති [Pg.404] පුඤ්ඤානි කරොති, තෙ ච භොගෙ අගථිතො අමුච්ඡිතො අනජ්ඣොසන්නො ආදීනවදස්සාවී නිස්සරණපඤ්ඤො පරිභුඤ්ජති, අයං ඉමෙසං දසන්නං කාමභොගීනං අග්ගො ච සෙට්ඨො ච පාමොක්ඛො ච උත්තමො ච පවරො චා’’ති. පඨමං.

“In the same way, householder, among these ten enjoyers of sensual pleasures, the one who seeks wealth by rightful means, without violence; having sought wealth by rightful means and without violence, makes himself happy and gratifies himself, shares it, and performs meritorious deeds; and enjoys that wealth without being greedy for it, infatuated with it, or attached to it, seeing the danger in it and discerning the escape from it—this one is the foremost, the best, the chief, the highest, and the most excellent among these ten enjoyers of sensual pleasures.” First.

2. භයසුත්තං

2. The Discourse on Fear

92. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං භගවා එතදවොච –

92. Then the householder Anāthapiṇḍika went to the Blessed One, approached, paid homage to the Blessed One, and sat down to one side. As he was sitting to one side, the Blessed One said this to the householder Anāthapiṇḍika:

‘‘යතො, ඛො, ගහපති, අරියසාවකස්ස පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති, චතූහි ච සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති, අරියො චස්ස ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො, සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො. සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’ති.

“Householder, when five fears and enmities have been pacified for a noble disciple, and he is endowed with the four factors of stream-entry, and the noble method has been well seen and well penetrated by him with wisdom, if he so wishes, he may declare of himself: ‘I am one for whom hell is destroyed, the animal realm is destroyed, the realm of ghosts is destroyed, the plane of misery, the bad destinations, and the lower worlds are destroyed. I am a stream-enterer, no longer subject to falling into the lower realms, certain, and destined for enlightenment.’”

‘‘කතමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති? යං, ගහපති, පාණාතිපාතී පාණාතිපාතපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, පාණාතිපාතා පටිවිරතො නෙව දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති න සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති න චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති. පාණාතිපාතා පටිවිරතස්ස එවං තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති.

“What five fears and enmities have been pacified? Householder, one who destroys life, on account of destroying life, generates fear and enmity in the present life and fear and enmity in future lives, and he experiences mental suffering and displeasure. For one who abstains from destroying life, he does not generate fear and enmity in the present life, nor does he generate fear and enmity in future lives, nor does he experience mental suffering and displeasure. For one who abstains from destroying life, that fear and enmity is thus pacified.

‘‘යං, ගහපති, අදින්නාදායී…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරී… මුසාවාදී… සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨායී සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානපච්චයා දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති, සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතො නෙව දිට්ඨධම්මිකම්පි භයං වෙරං පසවති න සම්පරායිකම්පි භයං වෙරං පසවති න චෙතසිකම්පි දුක්ඛං දොමනස්සං පටිසංවෙදෙති. සුරාමෙරයමජ්ජපමාදට්ඨානා පටිවිරතස්ස එවං [Pg.405] තං භයං වෙරං වූපසන්තං හොති. ඉමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති.

“Householder, one who takes what is not given… one who engages in sexual misconduct… one who speaks falsely… one who partakes of liquor, wine, and intoxicants which are the basis for negligence, on account of partaking of liquor, wine, and intoxicants which are the basis for negligence, generates fear and enmity in the present life and fear and enmity in future lives, and experiences mental suffering and displeasure. One who abstains from liquor, wine, and intoxicants which are the basis for negligence generates neither fear and enmity in the present life, nor fear and enmity in future lives, nor does one experience mental suffering and displeasure. For one who abstains from liquor, wine, and intoxicants which are the basis for negligence, that fear and enmity is thus pacified. These five fears and enmities are pacified.

‘‘කතමෙහි චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො බුද්ධෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘ඉතිපි සො භගවා…පෙ… බුද්ධො භගවා’ති; ධම්මෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘ස්වාක්ඛාතො භගවතා ධම්මො සන්දිට්ඨිකො අකාලිකො එහිපස්සිකො ඔපනෙය්‍යිකො පච්චත්තං වෙදිතබ්බො විඤ්ඤූහී’ති; සඞ්ඝෙ අවෙච්චප්පසාදෙන සමන්නාගතො හොති – ‘සුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, උජුප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, ඤායප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, සාමීචිප්පටිපන්නො භගවතො සාවකසඞ්ඝො, යදිදං චත්තාරි පුරිසයුගානි අට්ඨ පුරිසපුග්ගලා, එස භගවතො සාවකසඞ්ඝො ආහුනෙය්‍යො පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’ති; අරියකන්තෙහි සීලෙහි සමන්නාගතො හොති ‘අඛණ්ඩෙහි අච්ඡිද්දෙහි අසබලෙහි අකම්මාසෙහි භුජිස්සෙහි විඤ්ඤුප්පසත්ථෙහි අපරාමට්ඨෙහි සමාධිසංවත්තනිකෙහි’. ඉමෙහි චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති.

With which four factors of stream-entry is one endowed? Here, householder, a noble disciple is endowed with unwavering confidence in the Buddha thus: ‘Indeed, the Blessed One is an Arahant... the Buddha, the Blessed One.’ He is endowed with unwavering confidence in the Dhamma thus: ‘The Dhamma is well-proclaimed by the Blessed One, directly visible, immediate, inviting one to come and see, leading onward, to be personally experienced by the wise.’ He is endowed with unwavering confidence in the Sangha thus: ‘The Sangha of the Blessed One’s disciples is practicing the good way, practicing the straight way, practicing the true way, practicing the proper way; that is, the four pairs of persons, the eight types of individuals—this Sangha of the Blessed One’s disciples is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, the unsurpassed field of merit for the world.’ He is endowed with virtues dear to the noble ones, unbroken, unperforated, unspotted, unblemished, liberating, praised by the wise, unsullied, conducive to concentration. With these four factors of stream-entry he is endowed.

‘‘කතමො චස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො? ඉධ, ගහපති, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘ඉති ඉමස්මිං සති ඉදං හොති; ඉමස්සුප්පාදා ඉදං උප්පජ්ජති; ඉමස්මිං අසති ඉදං න හොති; ඉමස්ස නිරොධා ඉදං නිරුජ්ඣති, යදිදං – අවිජ්ජාපච්චයා සඞ්ඛාරා, සඞ්ඛාරපච්චයා විඤ්ඤාණං, විඤ්ඤාණපච්චයා නාමරූපං, නාමරූපපච්චයා සළායතනං, සළායතනපච්චයා ඵස්සො, ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනාපච්චයා තණ්හා, තණ්හාපච්චයා උපාදානං, උපාදානපච්චයා භවො, භවපච්චයා ජාති, ජාතිපච්චයා ජරාමරණං සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසා සම්භවන්ති, එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස සමුදයො හොති; අවිජ්ජාය ත්වෙව අසෙසවිරාගනිරොධා සඞ්ඛාරනිරොධො…පෙ… එවමෙතස්ස කෙවලස්ස දුක්ඛක්ඛන්ධස්ස නිරොධො හොතී’ති. අයඤ්චස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො.

And what is the noble method that is well seen and well penetrated with wisdom? Here, householder, a noble disciple reflects thus: ‘When this exists, that comes to be; with the arising of this, that arises. When this does not exist, that does not come to be; with the cessation of this, that ceases. That is to say: with ignorance as condition, formations come to be; with formations as condition, consciousness comes to be; with consciousness as condition, name-and-form comes to be; with name-and-form as condition, the six sense bases come to be; with the six sense bases as condition, contact comes to be; with contact as condition, feeling comes to be; with feeling as condition, craving comes to be; with craving as condition, clinging comes to be; with clinging as condition, becoming comes to be; with becoming as condition, birth comes to be; with birth as condition, aging-and-death, sorrow, lamentation, pain, grief, and despair come to be. Such is the origin of this whole mass of suffering. But with the remainderless fading away and cessation of that very ignorance, formations cease… and so forth… such is the cessation of this whole mass of suffering.’ This is the noble method that is well seen and well penetrated with wisdom.

‘‘යතො ඛො, ගහපති, අරියසාවකස්ස ඉමානි පඤ්ච භයානි වෙරානි වූපසන්තානි හොන්ති, ඉමෙහි ච චතූහි සොතාපත්තියඞ්ගෙහි සමන්නාගතො හොති, අයඤ්චස්ස අරියො ඤායො පඤ්ඤාය සුදිට්ඨො හොති සුප්පටිවිද්ධො[Pg.406], සො ආකඞ්ඛමානො අත්තනාව අත්තානං බ්‍යාකරෙය්‍ය – ‘ඛීණනිරයොම්හි ඛීණතිරච්ඡානයොනි ඛීණපෙත්තිවිසයො ඛීණාපායදුග්ගතිවිනිපාතො; සොතාපන්නොහමස්මි අවිනිපාතධම්මො නියතො සම්බොධිපරායණො’’ති. දුතියං.

When, householder, these five fears and enmities have been pacified for a noble disciple, and he is endowed with these four factors of stream-entry, and this noble method has been well seen and well penetrated with wisdom, then, if he so wishes, he may declare of himself: ‘I am one for whom hell is destroyed, the animal realm is destroyed, the realm of ghosts is destroyed, the plane of misery, the bad destinations, and the lower worlds are destroyed. I am a stream-enterer, no longer subject to falling into states of woe, certain, and destined for supreme enlightenment.’ The second.

3. කිංදිට්ඨිකසුත්තං

3. The Discourse on What View

93. එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති දිවා දිවස්ස සාවත්ථියා නික්ඛමි භගවන්තං දස්සනාය. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකස්ස ගහපතිස්ස එතදහොසි – ‘‘අකාලො ඛො තාව භගවන්තං දස්සනාය. පටිසල්ලීනො භගවා. මනොභාවනීයානම්පි භික්ඛූනං අකාලො දස්සනාය. පටිසල්ලීනා මනොභාවනීයා භික්ඛූ. යංනූනාහං යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති.

93. On one occasion the Blessed One was dwelling at Sāvatthī, in Jeta's Grove, Anāthapiṇḍika's monastery. Then the householder Anāthapiṇḍika, in the middle of the day, left Sāvatthī to see the Blessed One. Then it occurred to the householder Anāthapiṇḍika: “It is not the right time to see the Blessed One. The Blessed One is in seclusion. It is also not the right time to see the monks who are developing their minds. The monks who are developing their minds are in seclusion. Suppose I were to approach the monastery of the wanderers of other sects?”

අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා සඞ්ගම්ම සමාගම්ම උන්නාදිනො උච්චාසද්දමහාසද්දා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තා නිසින්නා හොන්ති. අද්දසංසු ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන අඤ්ඤමඤ්ඤං සණ්ඨාපෙසුං – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු, මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. අයං අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති ආරාමං ආගච්ඡති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො. යාවතා ඛො පන සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා සාවත්ථියං පටිවසන්ති, අයං තෙසං අඤ්ඤතරො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති. අප්පසද්දකාමා ඛො පන තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දවිනීතා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදිනො. අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති.

Then the householder Anāthapiṇḍika approached the monastery of the wanderers of other sects. At that time, those wanderers of other sects had gathered together and were sitting, making a great clamor and loud noise, engaged in various kinds of worldly talk. Those wanderers of other sects saw the householder Anāthapiṇḍika coming from afar. Upon seeing him, they quieted one another: “Sirs, be quiet; sirs, do not make a sound. This householder Anāthapiṇḍika, a disciple of the ascetic Gotama, is approaching the monastery. Of all the white-clad lay disciples of the ascetic Gotama who reside in Sāvatthī, this householder Anāthapiṇḍika is one. Those venerables desire quiet, are trained in quiet, and speak in praise of quiet. Perhaps, upon seeing a quiet assembly, he might think it worth approaching.”

අථ ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යෙන තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා [Pg.407] එතදවොචුං – ‘‘වදෙහි, ගහපති, කිංදිට්ඨිකො සමණො ගොතමො’’ති? ‘‘න ඛො අහං, භන්තෙ, භගවතො සබ්බං දිට්ඨිං ජානාමී’’ති.

Then those wanderers of other sects became silent. Then the householder Anāthapiṇḍika approached those wanderers of other sects. Having approached, he exchanged greetings with them. After concluding this courteous and memorable talk, he sat down to one side. As the householder Anāthapiṇḍika was sitting to one side, those wanderers of other sects said this to him: “Tell us, householder, what is the view of the ascetic Gotama?” “Venerable sirs, I do not know all of the Blessed One's views.”

‘‘ඉති කිර ත්වං, ගහපති, න සමණස්ස ගොතමස්ස සබ්බං දිට්ඨිං ජානාසි; වදෙහි, ගහපති, කිංදිට්ඨිකා භික්ඛූ’’ති? ‘‘භික්ඛූනම්පි ඛො අහං, භන්තෙ, න සබ්බං දිට්ඨිං ජානාමී’’ති.

“So, householder, you do not know all the views of the ascetic Gotama? Then tell us, householder, what is the view of the monks?” “Venerable sirs, I do not know all the views of the monks either.”

‘‘ඉති කිර ත්වං, ගහපති, න සමණස්ස ගොතමස්ස සබ්බං දිට්ඨිං ජානාසි නපි භික්ඛූනං සබ්බං දිට්ඨිං ජානාසි; වදෙහි, ගහපති, කිංදිට්ඨිකොසි තුව’’න්ති? ‘‘එතං ඛො, භන්තෙ, අම්හෙහි න දුක්කරං බ්‍යාකාතුං යංදිට්ඨිකා මයං. ඉඞ්ඝ තාව ආයස්මන්තො යථාසකානි දිට්ඨිගතානි බ්‍යාකරොන්තු, පච්ඡාපෙතං අම්හෙහි න දුක්කරං භවිස්සති බ්‍යාකාතුං යංදිට්ඨිකා මය’’න්ති.

“So, householder, it seems you do not know all the views of the ascetic Gotama, nor do you know all the views of the monks. Tell us, householder, what is your view?” “Venerable sirs, it is not difficult for us to declare what our view is. Come now, let the venerable ones first declare their own respective views. Afterwards, it will not be difficult for us to declare what our view is.”

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො පරිබ්බාජකො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨිකො අහං, ගහපතී’’ති.

When this was said, a certain wanderer said this to the householder Anāthapiṇḍika: “The world is eternal; this alone is true, anything else is futile—this, householder, is my view.”

අඤ්ඤතරොපි ඛො පරිබ්බාජකො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨිකො අහං, ගහපතී’’ති.

Another wanderer also said this to the householder Anāthapiṇḍika: “The world is not eternal; this alone is true, anything else is futile—this, householder, is my view.”

අඤ්ඤතරොපි ඛො පරිබ්බාජකො අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨිකො අහං, ගහපතී’’ති.

Another wanderer also said this to the householder Anāthapiṇḍika: 'The world is finite... the world is infinite... the life-principle is the same as the body... the life-principle is different from the body... a being exists after death... a being does not exist after death... a being both exists and does not exist after death... a being neither exists nor does not exist after death. This alone is true; anything else is futile. I am of such a view, householder.'

එවං වුත්තෙ අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති තෙ පරිබ්බාජකෙ එතදවොච – ‘‘ය්වායං, භන්තෙ, ආයස්මා එවමාහ – ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨිකො අහං, ගහපතී’ති, ඉමස්ස අයමායස්මතො දිට්ඨි අත්තනො වා අයොනිසොමනසිකාරහෙතු උප්පන්නා පරතොඝොසපච්චයා වා. සා ඛො පනෙසා දිට්ඨි භූතා සඞ්ඛතා චෙතයිතා පටිච්චසමුප්පන්නා. යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං චෙතයිතං පටිච්චසමුප්පන්නං තදනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදෙවෙසො ආයස්මා අල්ලීනො, තදෙවෙසො ආයස්මා අජ්ඣුපගතො.

When this was said, the householder Anāthapiṇḍika said to those wanderers: 'Venerable sirs, regarding the venerable one who speaks thus: "The world is eternal. This alone is true; anything else is futile. I am of such a view, householder," this view of that venerable one has arisen either from his own unwise attention or from the utterance of another as a condition. Indeed, that view has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen. And whatever has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen, that is impermanent. What is impermanent, that is suffering. It is to that which is suffering that this venerable one is attached; it is to that very thing that this venerable one adheres.'

‘‘යොපායං[Pg.408], භන්තෙ, ආයස්මා එවමාහ – ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨිකො අහං, ගහපතී’ති, ඉමස්සාපි අයමායස්මතො දිට්ඨි අත්තනො වා අයොනිසොමනසිකාරහෙතු උප්පන්නා පරතොඝොසපච්චයා වා. සා ඛො පනෙසා දිට්ඨි භූතා සඞ්ඛතා චෙතයිතා පටිච්චසමුප්පන්නා. යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං චෙතයිතං පටිච්චසමුප්පන්නං තදනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදෙවෙසො ආයස්මා අල්ලීනො, තදෙවෙසො ආයස්මා අජ්ඣුපගතො.

Venerable sirs, regarding the venerable one who speaks thus: 'The world is not eternal. This alone is true; anything else is futile. I am of such a view, householder,' this view of that venerable one has also arisen either from his own unwise attention or from the utterance of another as a condition. Indeed, that view has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen. And whatever has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen, that is impermanent. What is impermanent, that is suffering. It is to that which is suffering that this venerable one is attached; it is to that very thing that this venerable one adheres.'

‘‘යොපායං, භන්තෙ, ආයස්මා එවමාහ – ‘අන්තවා ලොකො …පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨිකො අහං, ගහපතී’ති, ඉමස්සාපි අයමායස්මතො දිට්ඨි අත්තනො වා අයොනිසොමනසිකාරහෙතු උප්පන්නා පරතොඝොසපච්චයා වා. සා ඛො පනෙසා දිට්ඨි භූතා සඞ්ඛතා චෙතයිතා පටිච්චසමුප්පන්නා. යං ඛො පන කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං චෙතයිතං පටිච්චසමුප්පන්නං තදනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදෙවෙසො ආයස්මා අල්ලීනො, තදෙවෙසො ආයස්මා අජ්ඣුපගතො’’ති.

Venerable sirs, regarding the venerable one who speaks thus: 'The world is finite... the world is infinite... the life-principle is the same as the body... the life-principle is different from the body... a being exists after death... a being does not exist after death... a being both exists and does not exist after death... a being neither exists nor does not exist after death. This alone is true; anything else is futile. I am of such a view, householder,' this view of that venerable one has also arisen either from his own unwise attention or from the utterance of another as a condition. Indeed, that view has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen. And whatever has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen, that is impermanent. What is impermanent, that is suffering. It is to that which is suffering that this venerable one is attached; it is to that very thing that this venerable one adheres.'

එවං වුත්තෙ තෙ පරිබ්බාජකා අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං එතදවොචුං – ‘‘බ්‍යාකතානි ඛො, ගහපති, අම්හෙහි සබ්බෙහෙව යථාසකානි දිට්ඨිගතානි. වදෙහි, ගහපති, කිංදිට්ඨිකොසි තුව’’න්ති? ‘‘යං ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං චෙතයිතං පටිච්චසමුප්පන්නං තදනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. ‘යං දුක්ඛං තං නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, න මෙසො අත්තා’ති – එවංදිට්ඨිකො අහං, භන්තෙ’’ති.

When this was said, those wanderers said to the householder Anāthapiṇḍika: 'Householder, we have all indeed declared our respective views. Tell us, householder, of what view are you?' 'Venerable sirs, whatever has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen, that is impermanent. What is impermanent, that is suffering. Regarding that which is suffering, I hold the view: "This is not mine, this I am not, this is not my self." Such is my view, venerable sirs.'

‘‘යං ඛො, ගහපති, කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං චෙතයිතං පටිච්චසමුප්පන්නං තදනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. යං දුක්ඛං තදෙව ත්වං, ගහපති, අල්ලීනො, තදෙව ත්වං, ගහපති, අජ්ඣුපගතො’’ති.

Householder, whatever has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen, that is impermanent. What is impermanent, that is suffering. It is to that which is suffering that you, householder, are attached; it is to that very thing that you, householder, adhere.

‘‘යං ඛො, භන්තෙ, කිඤ්චි භූතං සඞ්ඛතං චෙතයිතං පටිච්චසමුප්පන්නං තදනිච්චං. යදනිච්චං තං දුක්ඛං. ‘යං දුක්ඛං තං නෙතං මම, නෙසොහමස්මි, නමෙසො අත්තා’ති – එවමෙතං යථාභූතං සම්මප්පඤ්ඤාය සුදිට්ඨං. තස්ස ච උත්තරි නිස්සරණං යථාභූතං පජානාමී’’ති.

Venerable sirs, whatever has come to be, is conditioned, is volitionally formed, and is dependently arisen, that is impermanent. What is impermanent, that is suffering. That which is suffering, I have well seen as it actually is with right wisdom thus: 'This is not mine, this I am not, this is not my self.' And I know as it actually is the further escape beyond it.

එවං [Pg.409] වුත්තෙ තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හීභූතා මඞ්කුභූතා පත්තක්ඛන්ධා අධොමුඛා පජ්ඣායන්තා අප්පටිභානා නිසීදිංසු. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති තෙ පරිබ්බාජකෙ තුණ්හීභූතෙ මඞ්කුභූතෙ පත්තක්ඛන්ධෙ අධොමුඛෙ පජ්ඣායන්තෙ අප්පටිභානෙ විදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති යාවතකො අහොසි තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි. ‘‘සාධු සාධු, ගහපති! එවං ඛො තෙ, ගහපති, මොඝපුරිසා කාලෙන කාලං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙතබ්බා’’ති.

When this was said, those wanderers were silent, dismayed, with shoulders drooping, downcast, brooding, unable to reply. Then the householder Anāthapiṇḍika, knowing that those wanderers were silent, dismayed, with shoulders drooping, downcast, brooding, and unable to reply, rose from his seat, approached the Blessed One, paid homage to him, and sat down to one side. Seated to one side, the householder Anāthapiṇḍika reported to the Blessed One the entire conversation he had had with those wanderers of other sects. 'Excellent, excellent, householder! In just this way, householder, those foolish men should from time to time be thoroughly rebuked in accordance with the Dhamma.'

අථ ඛො භගවා අනාථපිණ්ඩිකං ගහපතිං ධම්මියා කථාය සන්දස්සෙසි සමාදපෙසි සමුත්තෙජෙසි සම්පහංසෙසි. අථ ඛො අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

Then the Blessed One instructed, encouraged, inspired, and gladdened the householder Anāthapiṇḍika with a talk on the Dhamma. Then the householder Anāthapiṇḍika, having been instructed, encouraged, inspired, and gladdened by the Blessed One with a talk on the Dhamma, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping his right side toward him, and departed.

අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙ අනාථපිණ්ඩිකෙ ගහපතිම්හි භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යොපි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු වස්සසතුපසම්පන්නො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, සොපි එවමෙවං අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හෙය්‍ය යථා තං අනාථපිණ්ඩිකෙන ගහපතිනා නිග්ගහිතා’’ති. තතියං.

Then, not long after the householder Anāthapiṇḍika had departed, the Blessed One addressed the bhikkhus: 'Bhikkhus, even a bhikkhu in this Dhamma and Discipline who has been ordained for a hundred years should thoroughly rebuke wanderers of other sects in accordance with the Dhamma in the very same way that they were rebuked by the householder Anāthapiṇḍika.' The third.

4. වජ්ජියමාහිතසුත්තං

4. The Discourse to Vajjiyamāhita

94. එකං සමයං භගවා චම්පායං විහරති ගග්ගරාය පොක්ඛරණියා තීරෙ. අථ ඛො වජ්ජියමාහිතො ගහපති දිවා දිවස්ස චම්පාය නික්ඛමි භගවන්තං දස්සනාය. අථ ඛො වජ්ජියමාහිතස්ස ගහපතිස්ස එතදහොසි – ‘‘අකාලො ඛො තාව භගවන්තං දස්සනාය. පටිසල්ලීනො භගවා. මනොභාවනීයානම්පි භික්ඛූනං අකාලො දස්සනාය. පටිසල්ලීනා මනොභාවනීයාපි භික්ඛූ. යංනූනාහං යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍ය’’න්ති.

94. At one time the Blessed One was dwelling at Campā on the bank of the Gaggarā lotus pond. Then, in the middle of the day, the householder Vajjiyamāhita left Campā to see the Blessed One. Then it occurred to the householder Vajjiyamāhita: “It is not yet the time to see the Blessed One. The Blessed One is in seclusion. It is also not the time to see the bhikkhus who develop the mind. The bhikkhus who develop the mind are also in seclusion. What if I were to go to the park of the wanderers of other sects?”

අථ [Pg.410] ඛො වජ්ජියමාහිතො ගහපති යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං ආරාමො තෙනුපසඞ්කමි. තෙන ඛො පන සමයෙන තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා සඞ්ගම්ම සමාගම්ම උන්නාදිනො උච්චාසද්දමහාසද්දා අනෙකවිහිතං තිරච්ඡානකථං කථෙන්තා නිසින්නා හොන්ති.

Then the householder Vajjiyamāhita approached the park of the wanderers of other sects. Now at that time, those wanderers of other sects were seated, having gathered together, making a noisy din, with high voices and great noise, speaking on many kinds of worldly talk.

අද්දසංසු ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා වජ්ජියමාහිතං ගහපතිං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන අඤ්ඤමඤ්ඤං සණ්ඨාපෙසුං – ‘‘අප්පසද්දා භොන්තො හොන්තු. මා භොන්තො සද්දමකත්ථ. අයං වජ්ජියමාහිතො ගහපති ආගච්ඡති සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකො. යාවතා ඛො පන සමණස්ස ගොතමස්ස සාවකා ගිහී ඔදාතවසනා චම්පායං පටිවසන්ති, අයං තෙසං අඤ්ඤතරො වජ්ජියමාහිතො ගහපති. අප්පසද්දකාමා ඛො පන තෙ ආයස්මන්තො අප්පසද්දවිනීතා අප්පසද්දස්ස වණ්ණවාදිනො. අප්පෙව නාම අප්පසද්දං පරිසං විදිත්වා උපසඞ්කමිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍යා’’ති.

Those wanderers of other sects saw the householder Vajjiyamāhita coming from afar. Seeing him, they settled each other down, saying: “Sirs, be quiet! Sirs, do not make a sound! This householder Vajjiyamāhita, a disciple of the ascetic Gotama, is coming. Of all the lay disciples of the ascetic Gotama dressed in white who dwell in Campā, this householder Vajjiyamāhita is one of them. Those venerable ones are fond of quiet, trained in quiet, and speak in praise of quiet. Perhaps, knowing the assembly to be quiet, he might think it fit to approach.”

අථ ඛො තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා තුණ්හී අහෙසුං. අථ ඛො වජ්ජියමාහිතො ගහපති යෙන තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො වජ්ජියමාහිතං ගහපතිං තෙ අඤ්ඤතිත්ථියා පරිබ්බාජකා එතදවොචුං – ‘‘සච්චං කිර, ගහපති, සමණො ගොතමො සබ්බං තපං ගරහති, සබ්බං තපස්සිං ලූඛාජීවිං එකංසෙන උපක්කොසති උපවදතී’’ති? ‘‘න ඛො, භන්තෙ, භගවා සබ්බං තපං ගරහති නපි සබ්බං තපස්සිං ලූඛාජීවිං එකංසෙන උපක්කොසති උපවදති. ගාරය්හං ඛො, භන්තෙ, භගවා ගරහති, පසංසිතබ්බං පසංසති. ගාරය්හං ඛො පන, භන්තෙ, භගවා ගරහන්තො පසංසිතබ්බං පසංසන්තො විභජ්ජවාදො භගවා. න සො භගවා එත්ථ එකංසවාදො’’ති.

Then those wanderers of other sects became silent. Then the householder Vajjiyamāhita approached those wanderers of other sects. Having approached, he exchanged greetings with them. After concluding the pleasant and memorable talk, he sat down to one side. To the householder Vajjiyamāhita, who was seated to one side, those wanderers of other sects said this: “Is it true, householder, as is said, that the ascetic Gotama criticizes all asceticism, and that he categorically reviles and disparages every ascetic who lives a harsh life?” “No, venerable sirs, the Blessed One does not criticize all asceticism, nor does he categorically revile and disparage every ascetic who lives a harsh life. Venerable sirs, the Blessed One criticizes what is blameworthy and praises what is praiseworthy. Venerable sirs, in criticizing the blameworthy and praising the praiseworthy, the Blessed One is an analyst; he is not one who speaks categorically in this matter.”

එවං වුත්තෙ අඤ්ඤතරො පරිබ්බාජකො වජ්ජියමාහිතං ගහපතිං එතදවොච – ‘‘ආගමෙහි ත්වං, ගහපති, යස්ස ත්වං සමණස්ස ගොතමස්ස වණ්ණං භාසති, සමණො ගොතමො වෙනයිකො අප්පඤ්ඤත්තිකො’’ති? ‘‘එත්ථපාහං, භන්තෙ, ආයස්මන්තෙ වක්ඛාමි සහධම්මෙන – ‘ඉදං කුසල’න්ති, භන්තෙ, භගවතා පඤ්ඤත්තං; ‘ඉදං අකුසල’න්ති, භන්තෙ, භගවතා පඤ්ඤත්තං. ඉති කුසලාකුසලං භගවා පඤ්ඤාපයමානො සපඤ්ඤත්තිකො භගවා; න සො භගවා වෙනයිකො අප්පඤ්ඤත්තිකො’’ති.

When this was said, one of the wanderers said to the householder Vajjiyamāhita: “Wait, householder. This ascetic Gotama whose praise you speak is one who ought to be disciplined, one who makes no declarations.” “On this point, venerable sirs, I shall speak to you in accordance with what is right: ‘This is wholesome,’ venerable sirs, has been declared by the Blessed One; ‘This is unwholesome,’ venerable sirs, has been declared by the Blessed One. Thus, in declaring what is wholesome and unwholesome, the Blessed One is one who makes declarations. He is not one who ought to be disciplined, nor one who makes no declarations.”

එවං [Pg.411] වුත්තෙ තෙ පරිබ්බාජකා තුණ්හීභූතා මඞ්කුභූතා පත්තක්ඛන්ධා අධොමුඛා පජ්ඣායන්තා අප්පටිභානා නිසීදිංසු. අථ ඛො වජ්ජියමාහිතො ගහපති තෙ පරිබ්බාජකෙ තුණ්හීභූතෙ මඞ්කුභූතෙ පත්තක්ඛන්ධෙ අධොමුඛෙ පජ්ඣායන්තෙ අප්පටිභානෙ විදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වජ්ජියමාහිතො ගහපති යාවතකො අහොසි තෙහි අඤ්ඤතිත්ථියෙහි පරිබ්බාජකෙහි සද්ධිං කථාසල්ලාපො තං සබ්බං භගවතො ආරොචෙසි.

When this was said, those wanderers sat silent, dismayed, with drooping shoulders, downcast, brooding, and at a loss for a reply. Then the householder Vajjiyamāhita, seeing that those wanderers were silent, dismayed, with drooping shoulders, downcast, brooding, and at a loss for a reply, rose from his seat and approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, he sat down to one side. Seated to one side, the householder Vajjiyamāhita reported to the Blessed One the entire conversation he had had with those wanderers of other sects.

‘‘සාධු සාධු, ගහපති! එවං ඛො තෙ, ගහපති, මොඝපුරිසා කාලෙන කාලං සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගහෙතබ්බා. නාහං, ගහපති, සබ්බං තපං තපිතබ්බන්ති වදාමි; න ච පනාහං, ගහපති, සබ්බං තපං න තපිතබ්බන්ති වදාමි; නාහං, ගහපති, සබ්බං සමාදානං සමාදිතබ්බන්ති වදාමි; න පනාහං, ගහපති, සබ්බං සමාදානං න සමාදිතබ්බන්ති වදාමි; නාහං, ගහපති, සබ්බං පධානං පදහිතබ්බන්ති වදාමි; න පනාහං, ගහපති, සබ්බං පධානං න පදහිතබ්බන්ති වදාමි; නාහං, ගහපති, සබ්බො පටිනිස්සග්ගො පටිනිස්සජ්ජිතබ්බොති වදාමි. න පනාහං, ගහපති, සබ්බො පටිනිස්සග්ගො න පටිනිස්සජ්ජිතබ්බොති වදාමි; නාහං, ගහපති, සබ්බා විමුත්ති විමුච්චිතබ්බාති වදාමි; න පනාහං, ගහපති, සබ්බා විමුත්ති න විමුච්චිතබ්බාති වදාමි.

“Good, good, householder! It is fitting, householder, that from time to time those foolish men should be soundly refuted in accordance with the Dhamma. I do not say, householder, that all asceticism is to be practiced; nor, householder, do I say that all asceticism is not to be practiced. I do not say, householder, that all undertakings are to be undertaken; nor, householder, do I say that all undertakings are not to be undertaken. I do not say, householder, that all striving is to be exerted; nor, householder, do I say that all striving is not to be exerted. I do not say, householder, that all relinquishment is to be relinquished; nor, householder, do I say that all relinquishment is not to be relinquished. I do not say, householder, that all liberation is to be sought; nor, householder, do I say that all liberation is not to be sought.”

‘‘යඤ්හි, ගහපති, තපං තපතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, එවරූපං තපං න තපිතබ්බන්ති වදාමි. යඤ්ච ඛ්වස්ස ගහපති, තපං තපතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, එවරූපං තපං තපිතබ්බන්ති වදාමි.

“Householder, when one practices a certain asceticism, if unwholesome states increase and wholesome states decrease, I say that such asceticism should not be practiced. And, householder, when one practices a certain asceticism, if unwholesome states decrease and wholesome states increase, I say that such asceticism should be practiced.”

‘‘යඤ්හි, ගහපති, සමාදානං සමාදියතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, එවරූපං සමාදානං න සමාදිතබ්බන්ති වදාමි. යඤ්ච ඛ්වස්ස, ගහපති, සමාදානං සමාදියතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, එවරූපං සමාදානං සමාදිතබ්බන්ති වදාමි.

“Householder, if, when one undertakes a certain undertaking, unwholesome states increase and wholesome states decrease, I say that such an undertaking should not be undertaken. And, householder, if, when one undertakes a certain undertaking, unwholesome states decrease and wholesome states increase, I say that such an undertaking should be undertaken.”

‘‘යඤ්හි, ගහපති, පධානං පදහතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, එවරූපං පධානං න පදහිතබ්බන්ති වදාමි. යඤ්ච ඛ්වස්ස, ගහපති, පධානං පදහතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, එවරූපං පධානං පදහිතබ්බන්ති වදාමි.

“Householder, if, when one exerts a certain striving, unwholesome states increase and wholesome states decrease, I say that such a striving should not be exerted. And, householder, if, when one exerts a certain striving, unwholesome states decrease and wholesome states increase, I say that such a striving should be exerted.”

‘‘යඤ්හි[Pg.412], ගහපති, පටිනිස්සග්ගං පටිනිස්සජ්ජතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, එවරූපො පටිනිස්සග්ගො න පටිනිස්සජ්ජිතබ්බොති වදාමි. යඤ්ච ඛ්වස්ස, ගහපති, පටිනිස්සග්ගං පටිනිස්සජ්ජතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, එවරූපො පටිනිස්සග්ගො පටිනිස්සජ්ජිතබ්බොති වදාමි.

“Householder, if, when one makes a certain relinquishment, unwholesome states increase and wholesome states decrease, I say that such a relinquishment should not be made. And, householder, if, when one makes a certain relinquishment, unwholesome states decrease and wholesome states increase, I say that such a relinquishment should be made.”

‘‘යඤ්හි, ගහපති, විමුත්තිං විමුච්චතො අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, එවරූපා විමුත්ති න විමුච්චිතබ්බාති වදාමි. යඤ්ච ඛ්වස්ස, ගහපති, විමුත්තිං විමුච්චතො අකුසලා ධම්මා පරිහායන්ති, කුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, එවරූපා විමුත්ති විමුච්චිතබ්බාති වදාමී’’ති.

“Householder, if, when one seeks a certain liberation, unwholesome states increase and wholesome states decrease, I say that such a liberation should not be sought. And, householder, if, when one seeks a certain liberation, unwholesome states decrease and wholesome states increase, I say that such a liberation should be sought.”

අථ ඛො වජ්ජියමාහිතො ගහපති භගවතා ධම්මියා කථාය සන්දස්සිතො සමාදපිතො සමුත්තෙජිතො සම්පහංසිතො උට්ඨායාසනා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා පක්කාමි.

Then the householder Vajjiyamāhita, having been instructed, encouraged, roused, and gladdened by the Blessed One with a talk on the Dhamma, rose from his seat, paid homage to the Blessed One, circumambulated him keeping him to the right, and departed.

අථ ඛො භගවා අචිරපක්කන්තෙ වජ්ජියමාහිතෙ ගහපතිම්හි භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘යොපි සො, භික්ඛවෙ, භික්ඛු දීඝරත්තං අප්පරජක්ඛො ඉමස්මිං ධම්මවිනයෙ, සොපි එවමෙවං අඤ්ඤතිත්ථියෙ පරිබ්බාජකෙ සහධම්මෙන සුනිග්ගහිතං නිග්ගණ්හෙය්‍ය යථා තං වජ්ජියමාහිතෙන ගහපතිනා නිග්ගහිතා’’ති. චතුත්ථං.

Then, not long after the householder Vajjiyamāhita had departed, the Blessed One addressed the monks: ‘Monks, even a monk in this Dhamma and Discipline who for a long time has had little dust of defilements should, in this very way, thoroughly refute wanderers of other sects in accordance with the Dhamma, just as they were refuted by the householder Vajjiyamāhita.’ The Fourth.

5. උත්තියසුත්තං

5. The Discourse to Uttiya

95. අථ ඛො උත්තියො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො උත්තියො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති? ‘‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, උත්තිය, මයා – ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

95. Then the wanderer Uttiya approached the Blessed One; having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. Having concluded the courteous and memorable talk, he sat down to one side. Seated to one side, the wanderer Uttiya said this to the Blessed One: “Venerable Gotama, is the world eternal? Is this alone the truth, and any other view futile?” “Uttiya, this has not been declared by me: ‘The world is eternal; this alone is the truth, and any other view is futile.’”

‘‘කිං පන, භො ගොතම, අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති? ‘‘එතම්පි ඛො, උත්තිය, අබ්‍යාකතං මයා – ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“What then, Venerable Gotama, is the world not eternal? Is this alone the truth, and any other view futile?” “This too, Uttiya, has not been declared by me: ‘The world is not eternal; this alone is the truth, and any other view is futile.’”

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා [Pg.413]… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’න්ති? ‘‘එතම්පි ඛො, උත්තිය, අබ්‍යාකතං මයා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“What then, venerable Gotama, is the world finite?… Is the world infinite?… Is the life-principle the same as the body?… Is the life-principle different from the body?… Does a being exist after death?… Does a being not exist after death?… Does a being both exist and not exist after death?… Does a being neither exist nor not exist after death? Is this alone the truth, and any other view futile?” “This too, Uttiya, has not been declared by me: ‘A being neither exists nor does not exist after death; this alone is the truth, and any other view is futile.’”

‘‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො ‘අබ්‍යාකතං ඛො එතං, උත්තිය, මයා – සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

“When asked: ‘Venerable Gotama, is the world eternal? Is this alone the truth, and any other view futile?’ you say: ‘This, Uttiya, has not been declared by me: The world is eternal; this alone is the truth, and any other view is futile.’”

‘‘‘කිං පන, භො ගොතම, අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘එතම්පි ඛො, උත්තිය, අබ්‍යාකතං මයා අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

“When asked: ‘What then, venerable Gotama, is the world not eternal? Is this alone the truth, and any other view futile?’ you say: ‘This too, Uttiya, has not been declared by me: The world is not eternal; this alone is the truth, and any other view is futile.’”

‘‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘එතම්පි ඛො, උත්තිය, අබ්‍යාකතං මයා – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි. අථ කිඤ්චරහි භොතා ගොතමෙන බ්‍යාකත’’න්ති?

“When asked: ‘Venerable Gotama, is the world finite?… Is the world infinite?… Is the life-principle the same as the body?… Is the life-principle different from the body?… Does a being exist after death?… Does a being not exist after death?… Does a being both exist and not exist after death?… Does a being neither exist nor not exist after death? Is this alone the truth, and any other view futile?’ you say: ‘This too, Uttiya, has not been declared by me: A being neither exists nor does not exist after death; this alone is the truth, and any other view is futile.’ Then what has been declared by the venerable Gotama?”

‘‘අභිඤ්ඤාය ඛො අහං, උත්තිය, සාවකානං ධම්මං දෙසෙමි සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියායා’’ති.

“Having directly known it, Uttiya, I teach the Dhamma to my disciples for the purification of beings, for the complete overcoming of sorrow and lamentation, for the cessation of pain and distress, for the attainment of the noble path, and for the realization of Nibbāna.”

‘‘යං පනෙතං භවං ගොතමො අභිඤ්ඤාය සාවකානං ධම්මං දෙසෙසි සත්තානං විසුද්ධියා සොකපරිදෙවානං සමතික්කමාය දුක්ඛදොමනස්සානං අත්ථඞ්ගමාය ඤායස්ස අධිගමාය නිබ්බානස්ස සච්ඡිකිරියාය, සබ්බො වා තෙන ලොකො නීයති උපඩ්ඪො වා තිභාගො වා’’ති ? එවං වුත්තෙ භගවා තුණ්හී අහොසි.

“Regarding this Dhamma that the venerable Gotama, having directly known it, teaches to his disciples for the purification of beings, for the complete overcoming of sorrow and lamentation, for the cessation of pain and distress, for the attainment of the noble path, and for the realization of Nibbāna—is the entire world led forth by it, or half the world, or a third?” When this was said, the Blessed One remained silent.

අථ [Pg.414] ඛො ආයස්මතො ආනන්දස්ස එතදහොසි – ‘‘මා හෙවං ඛො උත්තියො පරිබ්බාජකො පාපකං දිට්ඨිගතං පටිලභි – ‘සබ්බසාමුක්කංසිකං වත මෙ සමණො ගොතමො පඤ්හං පුට්ඨො සංසාදෙති, නො විස්සජ්ජෙති, න නූන විසහතී’ති. තදස්ස උත්තියස්ස පරිබ්බාජකස්ස දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා’’ති.

Then this thought occurred to the Venerable Ānanda: “May the wanderer Uttiya not acquire the evil wrong view that: ‘When I asked him a most excellent question, the ascetic Gotama evades it and does not answer; surely, he is not able to.’ That would be for the long-term harm and suffering of the wanderer Uttiya.”

අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො උත්තියං පරිබ්බාජකං එතදවොච – ‘‘තෙනහාවුසො උත්තිය, උපමං තෙ කරිස්සාමි. උපමාය මිධෙකච්චෙ විඤ්ඤූ පුරිසා භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති. සෙය්‍යථාපි, ආවුසො උත්තිය, රඤ්ඤො පච්චන්තිමං නගරං දළ්හුද්ධාපං දළ්හපාකාරතොරණං එකද්වාරං. තත්‍රස්ස දොවාරිකො පණ්ඩිතො බ්‍යත්තො මෙධාවී අඤ්ඤාතානං නිවාරෙතා ඤාතානං පවෙසෙතා. සො තස්ස නගරස්ස සමන්තා අනුපරියායපථං අනුක්කමති. අනුපරියායපථං අනුක්කමමානො න පස්සෙය්‍ය පාකාරසන්ධිං වා පාකාරවිවරං වා, අන්තමසො බිළාරනික්ඛමනමත්තම්පි. නො ච ඛ්වස්ස එවං ඤාණං හොති – ‘එත්තකා පාණා ඉමං නගරං පවිසන්ති වා නික්ඛමන්ති වා’ති. අථ ඛ්වස්ස එවමෙත්ථ හොති – ‘යෙ ඛො කෙචි ඔළාරිකා පාණා ඉමං නගරං පවිසන්ති වා නික්ඛමන්ති වා, සබ්බෙ තෙ ඉමිනා ද්වාරෙන පවිසන්ති වා නික්ඛමන්ති වා’ති.

Then the Venerable Ānanda said to the wanderer Uttiya: “Well then, friend Uttiya, I will make a simile for you. For here, some intelligent people understand the meaning of what is said by means of a simile. Suppose, friend Uttiya, there were a king's frontier city with strong foundations, strong ramparts and gate-towers, and a single gate. There would be a gatekeeper there—wise, skilled, and intelligent—who would keep out the unknown and let in the known. He would patrol the path that goes all around that city. While patrolling that path, he would not see a joint or a crevice in the rampart, not even one big enough for a cat to slip through. He would not have the knowledge: ‘So many beings enter or leave this city.’ But it would occur to him thus: ‘Whatever gross beings enter or leave this city, all of them do so through this gate.’”

‘‘එවමෙවං ඛො, ආවුසො උත්තිය, න තථාගතස්ස එවං උස්සුක්කං හොති – ‘සබ්බො වා තෙන ලොකො නීයති, උපඩ්ඪො වා, තිභාගො වා’ති. අථ ඛො එවමෙත්ථ තථාගතස්ස හොති – ‘යෙ ඛො කෙචි ලොකම්හා නීයිංසු වා නීයන්ති වා නීයිස්සන්ති වා, සබ්බෙ තෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, චතූසු සතිපට්ඨානෙසු සුප්පතිට්ඨිතචිත්තා, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගෙ යථාභූතං භාවෙත්වා. එවමෙතෙ ලොකම්හා නීයිංසු වා නීයන්ති වා නීයිස්සන්ති වා’ති. යදෙව ඛො ත්වං, ආවුසො උත්තිය, භගවන්තං පඤ්හං අපුච්ඡි තදෙවෙතං පඤ්හං භගවන්තං අඤ්ඤෙන පරියායෙන අපුච්ඡි. තස්මා තෙ තං භගවා න බ්‍යාකාසී’’ති. පඤ්චමං.

“In the very same way, friend Uttiya, the Tathāgata is not concerned with whether the entire world is led forth by it, or half the world, or a third. Rather, it occurs to the Tathāgata thus: ‘Whoever from the world have been led forth, are being led forth, or will be led forth—all of them, having abandoned the five hindrances, the defilements of the mind that weaken wisdom, with minds well-established in the four establishments of mindfulness, have developed the seven factors of enlightenment as they really are. In this way, they have been led forth from the world, are being led forth, or will be led forth.’ The very question that you, friend Uttiya, asked the Blessed One, you asked that same question of the Blessed One in another way. That is why the Blessed One did not declare it to you.” The fifth.

6. කොකනුදසුත්තං

6. The Kokanuda Sutta

96. ‘‘එකං [Pg.415] සමයං ආයස්මා ආනන්දො රාජගහෙ විහරති තපොදාරාමෙ. අථ ඛො ආයස්මා ආනන්දො රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදා තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං. තපොදාය ගත්තානි පරිසිඤ්චිත්වා පච්චුත්තරිත්වා එකචීවරො අට්ඨාසි ගත්තානි පුබ්බාපයමානො. කොකනුදොපි ඛො පරිබ්බාජකො රත්තියා පච්චූසසමයං පච්චුට්ඨාය යෙන තපොදා තෙනුපසඞ්කමි ගත්තානි පරිසිඤ්චිතුං.

96. At one time the Venerable Ānanda was dwelling at Rājagaha, in the Tapodārāma. Then, having risen early at dawn, the Venerable Ānanda went to the Tapodā to bathe his limbs. Having bathed his limbs in the Tapodā and come out, he stood wearing a single robe, drying his limbs. The wanderer Kokanuda also, having risen early at dawn, went to the Tapodā to bathe his limbs.

අද්දසා ඛො කොකනුදො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං ආනන්දං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොච – ‘‘ක්වෙත්ථ, ආවුසො’’ති? ‘‘අහමාවුසො, භික්ඛූ’’ති.

The wanderer Kokanuda saw the Venerable Ānanda coming from afar. Having seen him, the Venerable Ānanda said this: “Who is here, friend?” “I am a monk, friend.”

‘‘කතමෙසං, ආවුසො, භික්ඛූන’’න්ති? ‘‘සමණානං, ආවුසො, සක්‍යපුත්තියාන’’න්ති.

“Of which monks, friend?” “Of the recluses who are sons of the Sakyans, friend.”

‘‘පුච්ඡෙය්‍යාම මයං ආයස්මන්තං කිඤ්චිදෙව දෙසං, සචෙ ආයස්මා ඔකාසං කරොති පඤ්හස්ස වෙය්‍යාකරණායා’’ති. ‘‘පුච්ඡාවුසො, සුත්වා වෙදිස්සාමා’’ති.

“We would ask the venerable one a certain question, if the venerable one would grant us the opportunity for an explanation of the question.” “Ask, friend; having heard, we shall know.”

‘‘කිං නු ඛො, භො, ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භව’’න්ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – ‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Good sir, do you hold the view: ‘The world is eternal; this alone is true, anything else is futile’?” “No, friend, I do not hold the view: ‘The world is eternal; this alone is true, anything else is futile.’”

‘‘කිං පන, භො, ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති – එවංදිට්ඨි භව’’න්ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Then, good sir, do you hold the view: ‘The world is not eternal; this alone is true, anything else is futile’?” “No, friend, I do not hold the view: ‘The world is not eternal; this alone is true, anything else is futile.’”

‘‘කිං නු ඛො, භො, අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භව’’න්ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’’’න්ති.

“Now, good sir, do you hold the view: ‘The world is finite… the world is infinite… that which is the life-principle is the same as the body… the life-principle is one thing and the body is another… a Tathāgata exists after death… a Tathāgata does not exist after death… a Tathāgata both exists and does not exist after death… a Tathāgata neither exists nor does not exist after death; this alone is true, anything else is futile’?” “No, friend, I do not hold the view: ‘A Tathāgata neither exists nor does not exist after death; this alone is true, anything else is futile.’”

‘‘තෙන [Pg.416] හි භවං න ජානාති, න පස්සතී’’ති? ‘‘න ඛො අහං, ආවුසො, න ජානාමි න පස්සාමි. ජානාමහං, ආවුසො, පස්සාමී’’ති.

“In that case, does the good sir not know, not see?” “It is not that I do not know, friend, nor that I do not see. I know, friend, I see.”

‘‘‘කිං නු ඛො, භො, සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භව’න්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

“When asked: ‘Good sir, do you hold the view: “The world is eternal; this alone is true, anything else is futile”?’ you say: ‘No, friend, I do not hold the view: “The world is eternal; this alone is true, anything else is futile.”’

‘‘‘කිං පන, භො, අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භව’න්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

“When asked: ‘Then, good sir, do you hold the view: “The world is not eternal; this alone is true, anything else is futile”?’ you say: ‘No, friend, I do not hold the view: “The world is not eternal; this alone is true, anything else is futile.”’

‘‘කිං නු ඛො, භො, අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤන්ති – එවංදිට්ඨි භවන්ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, එවංදිට්ඨි – නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති වදෙසි.

“When asked: ‘Now, good sir, do you hold the view: “The world is finite… the world is infinite… that which is the life-principle is the same as the body… the life-principle is one thing and the body is another… a Tathāgata exists after death… a Tathāgata does not exist after death… a Tathāgata both exists and does not exist after death… a Tathāgata neither exists nor does not exist after death; this alone is true, anything else is futile”?’ you say: ‘No, friend, I do not hold the view: “A Tathāgata neither exists nor does not exist after death; this alone is true, anything else is futile.”’

‘‘‘තෙන හි භවං න ජානාති න පස්සතී’ති, ඉති පුට්ඨො සමානො – ‘න ඛො අහං, ආවුසො, න ජානාමි න පස්සාමි. ජානාමහං, ආවුසො, පස්සාමී’ති වදෙසි. යථා කථං පනාවුසො, ඉමස්ස භාසිතස්ස අත්ථො දට්ඨබ්බො’’ති?

“When asked: ‘In that case, does the good sir not know, not see?’ you say: ‘It is not that I do not know, friend, nor that I do not see. I know, friend, I see.’ How then, friend, is the meaning of this statement to be understood?”

‘‘‘සස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඛො, ආවුසො, දිට්ඨිගතමෙතං. ‘අසස්සතො ලොකො, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඛො, ආවුසො, දිට්ඨිගතමෙතං. අන්තවා ලොකො…පෙ… අනන්තවා ලොකො… තං ජීවං තං සරීරං… අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරං… හොති තථාගතො පරං මරණා… න හොති තථාගතො පරං මරණා… හොති ච න ච හොති තථාගතො පරං මරණා… ‘නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරං මරණා, ඉදමෙව සච්චං මොඝමඤ්ඤ’න්ති ඛො, ආවුසො, දිට්ඨිගතමෙතං.

“Friend, the view ‘The world is eternal; this alone is true, anything else is futile’ is a wrong view. The view ‘The world is not eternal; this alone is true, anything else is futile’ is a wrong view. The view ‘The world is finite… the world is infinite… that which is the life-principle is the same as the body… the life-principle is one thing and the body is another… a Tathāgata exists after death… a Tathāgata does not exist after death… a Tathāgata both exists and does not exist after death… a Tathāgata neither exists nor does not exist after death; this alone is true, anything else is futile’ is a wrong view.

‘‘යාවතා[Pg.417], ආවුසො, දිට්ඨි යාවතා දිට්ඨිට්ඨානං දිට්ඨිඅධිට්ඨානං දිට්ඨිපරියුට්ඨානං දිට්ඨිසමුට්ඨානං දිට්ඨිසමුග්ඝාතො, තමහං ජානාමි තමහං පස්සාමි. තමහං ජානන්තො තමහං පස්සන්තො ක්‍යාහං වක්ඛාමි – ‘න ජානාමි න පස්සාමී’ති? ජානාමහං, ආවුසො, පස්සාමී’’ති.

“Friend, inasmuch as there are views, bases for views, adherence to views, obsession with views, the arising of views, and the uprooting of views, that I know, that I see. Knowing that, seeing that, for what reason should I say, ‘I do not know, I do not see’? I know, friend, I see.”

‘‘කො නාමො ආයස්මා, කථඤ්ච පනායස්මන්තං සබ්‍රහ්මචාරී ජානන්තී’’ති? ‘‘‘ආනන්දො’ති ඛො මෙ, ආවුසො, නාමං. ‘ආනන්දො’ති ච පන මං සබ්‍රහ්මචාරී ජානන්තී’’ති. ‘‘මහාචරියෙන වත කිර, භො, සද්ධිං මන්තයමානා න ජානිම්හ – ‘ආයස්මා ආනන්දො’ති. සචෙ හි මයං ජානෙය්‍යාම – ‘අයං ආයස්මා ආනන්දො’ති, එත්තකම්පි නො නප්පටිභායෙය්‍ය. ඛමතු ච මෙ ආයස්මා ආනන්දො’’ති. ඡට්ඨං.

“What is the venerable one’s name, and how do your companions in the holy life know the venerable one?” “Friend, my name is ‘Ānanda,’ and my companions in the holy life know me as ‘Ānanda.’” “Good sir, it seems that while conversing with a great teacher, we truly did not know, ‘This is the Venerable Ānanda.’ Indeed, if we had known, ‘This venerable one is Ānanda,’ we would not have dared to say even this much. May the Venerable Ānanda forgive me.” The Sixth.

7. ආහුනෙය්‍යසුත්තං

7. The Discourse on Those Worthy of Offerings

97. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස.

97. “Monks, a bhikkhu endowed with ten qualities is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, and an unsurpassed field of merit for the world.

‘‘කතමෙහි දසහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු සීලවා හොති, පාතිමොක්ඛසංවරසංවුතො විහරති ආචාරගොචරසම්පන්නො අණුමත්තෙසු වජ්ජෙසු භයදස්සාවී, සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු.

“With which ten? Here, monks, a bhikkhu is virtuous; he dwells restrained by the Pātimokkha restraint, is endowed with right conduct and resort, seeing danger in the slightest faults. He trains by undertaking the training rules.

‘‘බහුස්සුතො හොති සුතධරො සුතසන්නිචයො. යෙ තෙ ධම්මා ආදිකල්‍යාණා මජ්ඣෙකල්‍යාණා පරියොසානකල්‍යාණා සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං අභිවදන්ති, තථාරූපාස්ස ධම්මා බහුස්සුතා හොන්ති ධාතා වචසා පරිචිතා මනසානුපෙක්ඛිතා දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධා.

“He is learned, remembers what he has heard, and has accumulated what he has heard. Those teachings that are good in the beginning, good in the middle, and good in the end, complete in meaning and phrasing, which proclaim the holy life that is utterly complete and purified—such teachings have been much heard by him, are retained, recited verbally, mentally examined, and well penetrated by wisdom.

‘‘කල්‍යාණමිත්තො හොති කල්‍යාණසහායො කල්‍යාණසම්පවඞ්කො.

“He has good friends, good companions, and inclines towards good friends.

‘‘සම්මාදිට්ඨිකො හොති සම්මාදස්සනෙන සමන්නාගතො.

“He has right view and is endowed with right vision.

‘‘අනෙකවිහිතං ඉද්ධිවිධං පච්චනුභොති – එකොපි හුත්වා බහුධා හොති; බහුධාපි හුත්වා එකො හොති; ආවිභාවං, තිරොභාවං; තිරොකුට්ටං තිරොපාකාරං [Pg.418] තිරොපබ්බතං අසජ්ජමානො ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි ආකාසෙ; පථවියාපි උම්මුජ්ජනිමුජ්ජං කරොති, සෙය්‍යථාපි උදකෙ; උදකෙපි අභිජ්ජමානෙ ගච්ඡති, සෙය්‍යථාපි පථවියං; ආකාසෙපි පල්ලඞ්කෙන කමති, සෙය්‍යථාපි පක්ඛී සකුණො; ඉමෙපි චන්දිමසූරියෙ එවංමහිද්ධිකෙ එවංමහානුභාවෙ පාණිනා පරාමසති පරිමජ්ජති, යාව බ්‍රහ්මලොකාපි කායෙන වසං වත්තෙති.

He experiences the manifold kinds of psychic power: having been one, he becomes many; having been many, he becomes one. He appears and vanishes. He goes unhindered through a wall, a rampart, or a mountain as if through space. He dives in and out of the earth as if it were water. He walks on water without it breaking apart as if it were earth. He travels cross-legged through the sky like a winged bird. He touches and strokes with his hand these sun and moon, so mighty and powerful. He exercises mastery with his body even up to the Brahmā world.

‘‘දිබ්බාය සොතධාතුයා විසුද්ධාය අතික්කන්තමානුසිකාය උභො සද්දෙ සුණාති දිබ්බෙ ච මානුසෙ ච යෙ දූරෙ සන්තිකෙ ච.

With the divine ear element, which is purified and surpasses the human, he hears both kinds of sounds, divine and human, whether far or near.

‘‘පරසත්තානං පරපුග්ගලානං චෙතසා චෙතො පරිච්ච පජානාති. සරාගං වා චිත්තං ‘සරාගං චිත්ත’න්ති පජානාති; වීතරාගං වා චිත්තං ‘වීතරාගං චිත්ත’න්ති පජානාති; සදොසං වා චිත්තං… වීතදොසං වා චිත්තං… සමොහං වා චිත්තං… වීතමොහං වා චිත්තං… සංඛිත්තං වා චිත්තං… වික්ඛිත්තං වා චිත්තං… මහග්ගතං වා චිත්තං… අමහග්ගතං වා චිත්තං… සඋත්තරං වා චිත්තං… අනුත්තරං වා චිත්තං… සමාහිතං වා චිත්තං… අසමාහිතං වා චිත්තං… විමුත්තං වා චිත්තං… අවිමුත්තං වා චිත්තං ‘අවිමුත්තං චිත්ත’න්ති පජානාති.

He knows the minds of other beings and other persons, having encompassed them with his own mind. He knows a mind with lust as ‘a mind with lust,’ and a mind without lust as ‘a mind without lust’; a mind with hate as ‘a mind with hate,’ and a mind without hate as ‘a mind without hate’; a mind with delusion as ‘a mind with delusion,’ and a mind without delusion as ‘a mind without delusion’; a constricted mind as ‘a constricted mind,’ and a scattered mind as ‘a scattered mind’; an exalted mind as ‘an exalted mind,’ and an unexalted mind as ‘an unexalted mind’; a surpassable mind as ‘a surpassable mind,’ and an unsurpassed mind as ‘an unsurpassed mind’; a concentrated mind as ‘a concentrated mind,’ and an unconcentrated mind as ‘an unconcentrated mind’; a liberated mind as ‘a liberated mind,’ and an unliberated mind as ‘an unliberated mind.’

‘‘අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො චතස්සොපි ජාතියො පඤ්චපි ජාතියො දසපි ජාතියො වීසම්පි ජාතියො තිංසම්පි ජාතියො චත්තාලීසම්පි ජාතියො පඤ්ඤාසම්පි ජාතියො ජාතිසතම්පි ජාතිසහස්සම්පි ජාතිසතසහස්සම්පි අනෙකෙපි සංවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි විවට්ටකප්පෙ අනෙකෙපි සංවට්ටවිවට්ටකප්පෙ – ‘අමුත්‍රාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛපටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො අමුත්‍ර උදපාදිං; තත්‍රාපාසිං එවංනාමො එවංගොත්තො එවංවණ්ණො එවමාහාරො එවංසුඛදුක්ඛපටිසංවෙදී එවමායුපරියන්තො, සො තතො චුතො ඉධූපපන්නොති, ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති.

He recollects his manifold past lives, that is: one birth, two births, three births, four births, five births, ten births, twenty births, thirty births, forty births, fifty births, a hundred births, a thousand births, a hundred thousand births, many eons of world-contraction, many eons of world-expansion, and many eons of world-contraction and -expansion. ‘There I was with such a name, such a clan, such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my lifespan. Passing away from there, I was reborn elsewhere. There, too, I was with such a name, such a clan, such an appearance, such was my food, such my experience of pleasure and pain, such my lifespan. Passing away from there, I have been reborn here.’ Thus he recollects his manifold past lives with their aspects and details.

‘‘දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති – ‘ඉමෙ වත ඛො භොන්තො සත්තා කායදුච්චරිතෙන [Pg.419] සමන්නාගතා වචීදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා මනොදුච්චරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං උපවාදකා මිච්ඡාදිට්ඨිකා මිච්ඡාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපන්නා; ඉමෙ වා පන භොන්තො සත්තා කායසුචරිතෙන සමන්නාගතා වචීසුචරිතෙන සමන්නාගතා මනොසුචරිතෙන සමන්නාගතා අරියානං අනුපවාදකා සම්මාදිට්ඨිකා සම්මාදිට්ඨිකම්මසමාදානා, තෙ කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපන්නා’ති. ඉති දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන සත්තෙ පස්සති චවමානෙ උපපජ්ජමානෙ හීනෙ පණීතෙ සුවණ්ණෙ දුබ්බණ්ණෙ, සුගතෙ දුග්ගතෙ යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති.

With the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate. He understands how beings fare according to their kamma: ‘Indeed, these honorable beings who were endowed with misconduct of body, speech, and mind, who reviled the noble ones, held wrong view, and undertook actions based on wrong view—with the breakup of the body, after death, they have been reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell. But these honorable beings who were endowed with good conduct of body, speech, and mind, who did not revile the noble ones, held right view, and undertook actions based on right view—with the breakup of the body, after death, they have been reborn in a good destination, in a heavenly world.’ Thus, with the divine eye, which is purified and surpasses the human, he sees beings passing away and being reborn—inferior and superior, beautiful and ugly, fortunate and unfortunate—and he understands how beings fare according to their kamma.

‘‘ආසවානං ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො භික්ඛු ආහුනෙය්‍යො හොති පාහුනෙය්‍යො දක්ඛිණෙය්‍යො අඤ්ජලිකරණීයො අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්සා’’ති. සත්තමං.

Through the destruction of the taints, he has realized for himself with direct knowledge, in this very life, and abides in the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. Monks, a bhikkhu endowed with these ten qualities is worthy of gifts, worthy of hospitality, worthy of offerings, worthy of reverential salutation, and an unsurpassed field of merit for the world.” Seventh.

8. ථෙරසුත්තං

8. The Discourse on the Elder

98. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු යස්සං යස්සං දිසායං විහරති, ඵාසුයෙව විහරති. කතමෙහි දසහි? ථෙරො හොති රත්තඤ්ඤූ චිරපබ්බජිතො, සීලවා හොති …පෙ… සමාදාය සික්ඛති සික්ඛාපදෙසු, බහුස්සුතො හොති…පෙ… දිට්ඨියා සුප්පටිවිද්ධො, උභයානි ඛො පනස්ස පාතිමොක්ඛානි විත්ථාරෙන ස්වාගතානි හොන්ති සුවිභත්තානි සුප්පවත්තීනි සුවිනිච්ඡිතානි සුත්තසො අනුබ්‍යඤ්ජනසො, අධිකරණසමුප්පාදවූපසමකුසලො හොති, ධම්මකාමො හොති පියසමුදාහාරො අභිධම්මෙ අභිවිනයෙ උළාරපාමොජ්ජො, සන්තුට්ඨො හොති ඉතරීතරචීවරපිණ්ඩපාතසෙනාසනගිලානප්පච්චයභෙසජ්ජපරික්ඛාරෙන, පාසාදිකො හොති අභික්කන්තපටික්කන්තෙ සුසංවුතො අන්තරඝරෙ නිසජ්ජාය, චතුන්නං ඣානානං ආභිචෙතසිකානං දිට්ඨධම්මසුඛවිහාරානං නිකාමලාභී හොති අකිච්ඡලාභී අකසිරලාභී, ආසවානඤ්ච ඛයා අනාසවං චෙතොවිමුත්තිං පඤ්ඤාවිමුත්තිං දිට්ඨෙව ධම්මෙ සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙහි [Pg.420] ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො ථෙරො භික්ඛු යස්සං යස්සං දිසායං විහරති, ඵාසුයෙව විහරතී’’ති. අට්ඨමං.

98. “Monks, an elder monk endowed with ten qualities dwells at ease in whatever direction he may dwell. What ten? He is an elder, of long standing, long gone forth; he is virtuous… having undertaken them, he trains in the training rules; he is of great learning… they are well penetrated by wisdom; for him, the two Pātimokkhas are well-mastered in detail, well-analyzed, well-recited, and well-decided, rule by rule and phrase by phrase; he is skilled in the arising and settling of legal issues; he is a lover of the Dhamma, speaks endearing words, and has great joy in the higher Dhamma and the higher Vinaya; he is content with whatever robes, almsfood, lodging, and medicinal requisites for the sick he may receive; he is inspiring in his going forward and returning, well-restrained when sitting in inhabited areas; he is an obtainer at will, without difficulty, without trouble, of the four jhānas which are of the higher mind and are pleasant abidings in the here and now; and through the destruction of the taints, he dwells having attained and realized for himself with direct knowledge, in this very life, the taintless liberation of mind, liberation by wisdom. Monks, an elder monk endowed with these ten qualities dwells at ease in whatever direction he may dwell.” Eighth.

9. උපාලිසුත්තං

9. The Discourse to Upāli

99. අථ ඛො ආයස්මා උපාලි යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ආයස්මා උපාලි භගවන්තං එතදවොච – ‘‘ඉච්ඡාමහං, භන්තෙ, අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිතු’’න්ති.

99. Then the Venerable Upāli approached the Blessed One. Having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, the Venerable Upāli said this to the Blessed One: “Venerable sir, I wish to resort to remote forest and woodland dwellings.”

‘‘දුරභිසම්භවානි හි ඛො, උපාලි, අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි. දුක්කරං පවිවෙකං දුරභිරමං. එකත්තෙ හරන්ති මඤ්ඤෙ මනො වනානි සමාධිං අලභමානස්ස භික්ඛුනො. යො ඛො, උපාලි, එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං සමාධිං අලභමානො අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිස්සාමී’ති, තස්සෙතං පාටිකඞ්ඛං – ‘සංසීදිස්සති වා උප්ලවිස්සති වා’ති.

“Upāli, remote forest and woodland dwellings are indeed difficult to endure. Seclusion is difficult; it is hard to delight in being alone. The forests, I think, carry away the mind of a monk who has not attained concentration. If any monk, Upāli, were to say: ‘Though I have not attained concentration, I will resort to remote forest and woodland dwellings,’ it is to be expected of him that he will either sink down or float up.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, උපාලි, මහාඋදකරහදො. අථ ආගච්ඡෙය්‍ය හත්ථිනාගො සත්තරතනො වා අඩ්ඪට්ඨරතනො වා. තස්ස එවමස්ස – ‘යංනූනාහං ඉමං උදකරහදං ඔගාහෙත්වා කණ්ණසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළෙය්‍යං පිට්ඨිසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළෙය්‍යං. කණ්ණසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළිත්වා පිට්ඨිසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළිත්වා න්හත්වා ච පිවිත්වා ච පච්චුත්තරිත්වා යෙන කාමං පක්කමෙය්‍ය’න්ති. සො තං උදකරහදං ඔගාහෙත්වා කණ්ණසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළෙය්‍ය පිට්ඨිසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළෙය්‍ය; කණ්ණසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළිත්වා පිට්ඨිසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළිත්වා න්හත්වා ච පිවිත්වා ච පච්චුත්තරිත්වා යෙන කාමං පක්කමෙය්‍ය. තං කිස්ස හෙතු? මහා, උපාලි, අත්තභාවො ගම්භීරෙ ගාධං වින්දති.

“Suppose, Upāli, there were a great lake of water. Then a great bull elephant, seven or seven and a half cubits tall, might approach. It might think: ‘What if I were to enter this lake of water and play the game of washing my ears and the game of washing my back? Having played the game of washing my ears and the game of washing my back, having bathed and drunk and emerged again, I could go wherever I wish.’ So it enters that lake of water and plays the game of washing its ears and the game of washing its back. Having played the game of washing its ears and the game of washing its back, having bathed and drunk and emerged again, it could go wherever it wishes. For what reason? Because, Upāli, its large body finds a foothold in the deep.

‘‘අථ ආගච්ඡෙය්‍ය සසො වා බිළාරො වා. තස්ස එවමස්ස – ‘කො චාහං, කො ච හත්ථිනාගො! යංනූනාහං ඉමං උදකරහදං ඔගාහෙත්වා කණ්ණසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළෙය්‍යං පිට්ඨිසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළෙය්‍යං; කණ්ණසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළිත්වා පිට්ඨිසංධොවිකම්පි ඛිඩ්ඩං කීළිත්වා න්හත්වා ච පිවිත්වා ච පච්චුත්තරිත්වා යෙන කාමං පක්කමෙය්‍ය’න්ති. සො තං උදකරහදං සහසා අප්පටිසඞ්ඛා පක්ඛන්දෙය්‍ය. තස්සෙතං පාටිකඞ්ඛං – ‘සංසීදිස්සති වා උප්ලවිස්සති වා’ති[Pg.421]. තං කිස්ස හෙතු? පරිත්තො, උපාලි, අත්තභාවො ගම්භීරෙ ගාධං න වින්දති. එවමෙවං ඛො, උපාලි, යො එවං වදෙය්‍ය – ‘අහං සමාධිං අලභමානො අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවිස්සාමී’ති, තස්සෙතං පාටිකඞ්ඛං – ‘සංසීදිස්සති වා උප්ලවිස්සති වා’ති.

“Then a hare or a cat might come along. It might think: ‘What am I, and what is a great bull elephant! What if I were to enter this lake of water and play the game of washing my ears and the game of washing my back? Having played the game of washing my ears and the game of washing my back, having bathed and drunk and emerged again, I could go wherever I wish.’ Without reflection, it would rashly plunge into that lake of water. It is to be expected that it will either sink down or float up. For what reason? Because, Upāli, its small body does not find a foothold in the deep. In the same way, Upāli, if any monk were to say: ‘Though I have not attained concentration, I will resort to remote forest and woodland dwellings,’ it is to be expected of him that he will either sink down or float up.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, උපාලි, දහරො කුමාරො මන්දො උත්තානසෙය්‍යකො සකෙන මුත්තකරීසෙන කීළති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, නන්වායං කෙවලා පරිපූරා බාලඛිඩ්ඩා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“Suppose, Upāli, a young boy, feeble and lying on his back, plays with his own urine and feces. What do you think, Upāli—is this not entirely and completely a child’s game?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ස ඛො සො, උපාලි, කුමාරො අපරෙන සමයෙන වුද්ධිමන්වාය ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකමන්වාය යානි කානිචි කුමාරකානං කීළාපනකානි භවන්ති, සෙය්‍යථිදං – වඞ්කකං ඝටිකං මොක්ඛචිකං චිඞ්ගුලකං පත්තාළ්හකං රථකං ධනුකං, තෙහි කීළති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, නන්වායං ඛිඩ්ඩා පුරිමාය ඛිඩ්ඩාය අභික්කන්තතරා ච පණීතතරා චා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“Then, Upāli, that boy, in the course of time, with the growth and maturation of his faculties, plays with whatever toys boys have, such as a toy plough, tip-cat, somersaults, a palm-leaf windmill, a toy leaf-cup, a toy chariot, and a toy bow. What do you think, Upāli? Is this game not more excellent and more sublime than the previous game?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ස ඛො සො, උපාලි, කුමාරො අපරෙන සමයෙන වුද්ධිමන්වාය ඉන්ද්‍රියානං පරිපාකමන්වාය පඤ්චහි කාමගුණෙහි සමප්පිතො සමඞ්ගිභූතො පරිචාරෙති චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රූපෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි, සොතවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි සද්දෙහි… ඝානවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ගන්ධෙහි… ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි රසෙහි… කායවිඤ්ඤෙය්‍යෙහි ඵොට්ඨබ්බෙහි ඉට්ඨෙහි කන්තෙහි මනාපෙහි පියරූපෙහි කාමූපසංහිතෙහි රජනීයෙහි. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, නන්වායං ඛිඩ්ඩා පුරිමාහි ඛිඩ්ඩාහි අභික්කන්තතරා ච පණීතතරා චා’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

“Then, Upāli, that boy, in the course of time, with the growth and maturation of his faculties, furnished and endowed with the five cords of sensual pleasure, enjoys himself with forms cognizable by the eye that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely nature, connected with sensual desire, and alluring; with sounds cognizable by the ear… with odors cognizable by the nose… with tastes cognizable by the tongue… with tangibles cognizable by the body that are desirable, agreeable, pleasing, of a lovely nature, connected with sensual desire, and alluring. What do you think, Upāli? Is this game not more excellent and more sublime than the previous games?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ඉධ ඛො පන වො, උපාලි, තථාගතො ලොකෙ උප්පජ්ජති අරහං සම්මාසම්බුද්ධො විජ්ජාචරණසම්පන්නො සුගතො ලොකවිදූ අනුත්තරො පුරිසදම්මසාරථි සත්ථා දෙවමනුස්සානං බුද්ධො භගවා. සො ඉමං ලොකං සදෙවකං සමාරකං සබ්‍රහ්මකං සස්සමණබ්‍රාහ්මණිං පජං සදෙවමනුස්සං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙති. සො ධම්මං දෙසෙති ආදිකල්‍යාණං මජ්ඣෙකල්‍යාණං පරියොසානකල්‍යාණං සාත්ථං සබ්‍යඤ්ජනං, කෙවලපරිපුණ්ණං පරිසුද්ධං බ්‍රහ්මචරියං පකාසෙති.

“Indeed, Upāli, in this world a Tathāgata arises: an Arahant, a Perfectly Self-Enlightened One, accomplished in knowledge and conduct, the Well-Gone One, the Knower of Worlds, the unsurpassed trainer of persons to be tamed, the Teacher of devas and humans, the Buddha, the Blessed One. He, having known by special knowledge and having realized for himself this world with its devas, its Māras, and its Brahmās, this generation with its ascetics and brahmins, with its devas and humans, makes it known. He teaches the Dhamma that is good in the beginning, good in the middle, and good in the end, with its meaning and its phrasing. He proclaims the noble practice that is entirely complete and perfectly pure.”

‘‘තං ධම්මං සුණාති ගහපති වා ගහපතිපුත්තො වා අඤ්ඤතරස්මිං වා කුලෙ පච්චාජාතො. සො තං ධම්මං සුත්වා තථාගතෙ සද්ධං පටිලභති. සො [Pg.422] තෙන සද්ධාපටිලාභෙන සමන්නාගතො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘සම්බාධො ඝරාවාසො රජාපථො, අබ්භොකාසො පබ්බජ්ජා. නයිදං සුකරං අගාරං අජ්ඣාවසතා එකන්තපරිපුණ්ණං එකන්තපරිසුද්ධං සඞ්ඛලිඛිතං බ්‍රහ්මචරියං චරිතුං. යංනූනාහං කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජෙය්‍ය’න්ති.

“A householder, or a householder's son, or one born into some other family, hears that Dhamma. Having heard that Dhamma, he gains faith in the Tathāgata. Being endowed with that acquisition of faith, he reflects thus: ‘The household life is confining, a path of dust; the going forth is like the open air. It is not easy for one dwelling in a home to practice this noble life that is entirely complete, entirely pure, like a polished conch shell. What if I were to shave off my hair and beard, put on the saffron robes, and go forth from the home life into homelessness?’”

‘‘සො අපරෙන සමයෙන අප්පං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය මහන්තං වා භොගක්ඛන්ධං පහාය අප්පං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය මහන්තං වා ඤාතිපරිවට්ටං පහාය කෙසමස්සුං ඔහාරෙත්වා කාසායානි වත්ථානි අච්ඡාදෙත්වා අගාරස්මා අනගාරියං පබ්බජති.

At a later time, having abandoned a small mass of wealth or a great mass of wealth, having abandoned a small circle of relatives or a great circle of relatives, he shaves off his hair and beard, puts on the saffron robes, and goes forth from the home life into homelessness.

‘‘සො එවං පබ්බජිතො සමානො භික්ඛූනං සික්ඛාසාජීවසමාපන්නො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති.

Having thus gone forth, and having undertaken the training and livelihood of the bhikkhus, he, having abandoned the taking of life, abstains from the taking of life. With rod laid down, with weapon laid down, he is conscientious, compassionate, and dwells compassionate for the welfare of all living beings and creatures.

‘‘අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති දින්නාදායී දින්නපාටිකඞ්ඛී; අථෙනෙන සුචිභූතෙන අත්තනා විහරති.

Having abandoned taking what is not given, he abstains from taking what is not given. He takes only what is given, expects only what is given; he dwells with a self that has become pure, not by stealing.

‘‘අබ්‍රහ්මචරියං පහාය බ්‍රහ්මචාරී හොති ආරාචාරී විරතො මෙථුනා ගාමධම්මා.

Having abandoned unchastity, he is a practitioner of the noble life. He keeps aloof, abstaining from sexual intercourse, the practice of villagers.

‘‘මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති සච්චවාදී සච්චසන්ධො ථෙතො පච්චයිකො අවිසංවාදකො ලොකස්ස.

Having abandoned false speech, he abstains from false speech. He is a speaker of truth, devoted to truth, firm, reliable, and not a deceiver of the world.

‘‘පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඉතො සුත්වා න අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා, සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී; සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

Having abandoned slanderous speech, he abstains from slanderous speech. He does not repeat there what he has heard here in order to divide them from these, nor does he repeat here what he has heard there in order to divide these from them. Thus, he is a reconciler of those who are divided and an encourager of those who are united. He delights in concord, rejoices in concord, finds joy in concord, and speaks words that create concord.

‘‘ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

Having abandoned harsh speech, he abstains from harsh speech. He speaks such words as are flawless, pleasant to the ear, endearing, going to the heart, urbane, dear to the many, and agreeable to the many.

‘‘සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං.

Having abandoned frivolous talk, he abstains from frivolous talk. He speaks at the proper time, speaks what is true, speaks what is beneficial, speaks on the Dhamma, and speaks on the Vinaya. He speaks words that are worth treasuring, timely, reasoned, defined, and connected with benefit.

‘‘සො [Pg.423] බීජගාමභූතගාමසමාරම්භා පටිවිරතො හොති. එකභත්තිකො හොති රත්තූපරතො, විරතො විකාලභොජනා. නච්චගීතවාදිතවිසූකදස්සනා පටිවිරතො හොති, මාලාගන්ධවිලෙපනධාරණමණ්ඩනවිභූසනට්ඨානා පටිවිරතො හොති, උච්චාසයනමහාසයනා පටිවිරතො හොති, ජාතරූපරජතපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, ආමකධඤ්ඤපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, ආමකමංසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, ඉත්ථිකුමාරිකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, දාසිදාසපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, අජෙළකපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, කුක්කුටසූකරපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, හත්ථිගවස්සවළවපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, ඛෙත්තවත්ථුපටිග්ගහණා පටිවිරතො හොති, දූතෙය්‍යපහිණගමනානුයොගා පටිවිරතො හොති, කයවික්කයා පටිවිරතො හොති, තුලාකූටකංසකූටමානකූටා පටිවිරතො හොති, උක්කොටනවඤ්චනනිකතිසාචියොගා පටිවිරතො හොති, ඡෙදනවධබන්ධනවිපරාමොසආලොපසහසාකාරා පටිවිරතො හොති.

He abstains from damaging seed and plant life. He eats only one meal a day, abstaining from eating at night and at the wrong time. He abstains from dancing, singing, music, and watching shows. He abstains from wearing garlands, using scents, and beautifying himself with cosmetics for the purpose of adornment. He abstains from high and luxurious beds. He abstains from accepting gold and silver. He abstains from accepting uncooked grain. He abstains from accepting raw meat. He abstains from accepting women and girls. He abstains from accepting male and female slaves. He abstains from accepting goats and sheep. He abstains from accepting chickens and pigs. He abstains from accepting elephants, cattle, horses, and mares. He abstains from accepting fields and lands. He abstains from undertaking errands and messages. He abstains from buying and selling. He abstains from cheating with scales, coins, and measures. He abstains from the crooked ways of bribery, deception, and fraud. He abstains from cutting, killing, binding, robbery, plunder, and violence.

‘‘සො සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති, සෙය්‍යථාපි නාම පක්ඛී සකුණො යෙන යෙනෙව ඩෙති සපත්තභාරොව ඩෙති. එවමෙවං භික්ඛු සන්තුට්ඨො හොති කායපරිහාරිකෙන චීවරෙන කුච්ඡිපරිහාරිකෙන පිණ්ඩපාතෙන. යෙන යෙනෙව පක්කමති සමාදායෙව පක්කමති. සො ඉමිනා අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අනවජ්ජසුඛං පටිසංවෙදෙති.

He is content with the robe for the maintenance of the body and with almsfood for the maintenance of the belly. Wherever he goes, he goes taking only these with him. Just as a winged bird, wherever it flies, flies with its wings as its only burden, so too the bhikkhu is content with the robe for the maintenance of the body and with almsfood for the maintenance of the belly. Wherever he goes, he goes taking only these with him. Endowed with this noble aggregate of virtue, he experiences within himself a blameless happiness.

‘‘සො චක්ඛුනා රූපං දිස්වා න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං චක්ඛුන්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති චක්ඛුන්ද්‍රියං, චක්ඛුන්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සොතෙන සද්දං සුත්වා… ඝානෙන ගන්ධං ඝායිත්වා… ජිව්හාය රසං සායිත්වා… කායෙන ඵොට්ඨබ්බං ඵුසිත්වා… මනසා ධම්මං විඤ්ඤාය න නිමිත්තග්ගාහී හොති නානුබ්‍යඤ්ජනග්ගාහී. යත්වාධිකරණමෙනං මනින්ද්‍රියං අසංවුතං විහරන්තං අභිජ්ඣාදොමනස්සා පාපකා අකුසලා ධම්මා අන්වාස්සවෙය්‍යුං, තස්ස සංවරාය පටිපජ්ජති; රක්ඛති මනින්ද්‍රියං, මනින්ද්‍රියෙ සංවරං ආපජ්ජති. සො ඉමිනා අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො අජ්ඣත්තං අබ්‍යාසෙකසුඛං පටිසංවෙදෙති.

Having seen a form with the eye, he does not grasp at its signs or secondary characteristics. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might flow in upon one who dwells with the eye faculty unrestrained, he practices for its restraint; he guards the eye faculty and achieves restraint in the eye faculty. Having heard a sound with the ear… Having smelled an odor with the nose… Having tasted a flavor with the tongue… Having touched a tangible object with the body… Having known a mental object with the mind, he does not grasp at its signs or secondary characteristics. Inasmuch as evil, unwholesome states of covetousness and displeasure might flow in upon one who dwells with the mind faculty unrestrained, he practices for its restraint; he guards the mind faculty and achieves restraint in the mind faculty. Endowed with this noble restraint of the faculties, he experiences within himself an unblemished happiness.

‘‘සො [Pg.424] අභික්කන්තෙ පටික්කන්තෙ සම්පජානකාරී හොති, ආලොකිතෙ විලොකිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සමිඤ්ජිතෙ පසාරිතෙ සම්පජානකාරී හොති, සඞ්ඝාටිපත්තචීවරධාරණෙ සම්පජානකාරී හොති, අසිතෙ පීතෙ ඛායිතෙ සායිතෙ සම්පජානකාරී හොති, උච්චාරපස්සාවකම්මෙ සම්පජානකාරී හොති, ගතෙ ඨිතෙ නිසින්නෙ සුත්තෙ ජාගරිතෙ භාසිතෙ තුණ්හීභාවෙ සම්පජානකාරී හොති.

He is one who acts with clear comprehension in going forward and returning; in looking ahead and looking aside; in bending and stretching; in carrying the outer robe, bowl, and robes; in eating, drinking, chewing, and tasting; in defecating and urinating; in walking, standing, sitting, sleeping, waking, speaking, and in keeping silent.

‘‘සො ඉමිනා ච අරියෙන සීලක්ඛන්ධෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන ඉන්ද්‍රියසංවරෙන සමන්නාගතො, ඉමිනා ච අරියෙන සතිසම්පජඤ්ඤෙ සමන්නාගතො විවිත්තං සෙනාසනං භජති අරඤ්ඤං රුක්ඛමූලං පබ්බතං කන්දරං ගිරිගුහං සුසානං වනපත්ථං අබ්භොකාසං පලාලපුඤ්ජං. සො අරඤ්ඤගතො වා රුක්ඛමූලගතො වා සුඤ්ඤාගාරගතො වා නිසීදති පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වා උජුං කායං පණිධාය පරිමුඛං සතිං උපට්ඨපෙත්වා.

Endowed with this noble aggregate of virtue, this noble restraint of the faculties, and this noble mindfulness and clear comprehension, he resorts to a secluded lodging: a forest, the foot of a tree, a mountain, a ravine, a mountain cave, a charnel ground, a jungle grove, an open space, or a heap of straw. Having gone to the forest, or to the foot of a tree, or to an empty dwelling, he sits down, folding his legs crosswise, setting his body erect, and establishing mindfulness before him.

‘‘සො අභිජ්ඣං ලොකෙ පහාය විගතාභිජ්ඣෙන චෙතසා විහරති, අභිජ්ඣාය චිත්තං පරිසොධෙති. බ්‍යාපාදපදොසං පහාය අබ්‍යාපන්නචිත්තො විහරති සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී, බ්‍යාපාදපදොසා චිත්තං පරිසොධෙති. ථිනමිද්ධං පහාය විගතථිනමිද්ධො විහරති ආලොකසඤ්ඤී සතො සම්පජානො, ථිනමිද්ධා චිත්තං පරිසොධෙති. උද්ධච්චකුක්කුච්චං පහාය අනුද්ධතො විහරති අජ්ඣත්තං වූපසන්තචිත්තො, උද්ධච්චකුක්කුච්චා චිත්තං පරිසොධෙති. විචිකිච්ඡං පහාය තිණ්ණවිචිකිච්ඡො විහරති අකථංකථී කුසලෙසු ධම්මෙසු, විචිකිච්ඡාය චිත්තං පරිසොධෙති.

Having abandoned covetousness for the world, he dwells with a mind free from covetousness; he purifies his mind from covetousness. Having abandoned ill will and malevolence, he dwells with a mind free from ill will, compassionate for the welfare of all living beings; he purifies his mind from ill will and malevolence. Having abandoned sloth and torpor, he dwells free from sloth and torpor, perceiving light, mindful and clearly comprehending; he purifies his mind from sloth and torpor. Having abandoned restlessness and remorse, he dwells unagitated, with a mind inwardly stilled; he purifies his mind from restlessness and remorse. Having abandoned doubt, he dwells having overcome doubt, without perplexity about wholesome states; he purifies his mind from doubt.

‘‘සො ඉමෙ පඤ්ච නීවරණෙ පහාය චෙතසො උපක්කිලෙසෙ පඤ්ඤාය දුබ්බලීකරණෙ, විවිච්චෙව කාමෙහි විවිච්ච අකුසලෙහි ධම්මෙහි සවිතක්කං සවිචාරං විවෙකජං පීතිසුඛං පඨමං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, ‘නන්වායං විහාරො පුරිමෙහි විහාරෙහි අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Having abandoned these five hindrances, which are corruptions of the mind that weaken wisdom, secluded from sensual pleasures, secluded from unwholesome states, he enters and dwells in the first jhāna, which is accompanied by applied and sustained thought, with rapture and happiness born of seclusion. What do you think, Upāli? Is not this dwelling more surpassing and more sublime than the previous dwellings?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ඉමම්පි ඛො, උපාලි, මම සාවකා අත්තනි ධම්මං සම්පස්සමානා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවන්ති, නො ච ඛො තාව අනුප්පත්තසදත්ථා විහරන්ති.

Seeing this state in themselves, Upāli, my disciples resort to remote forest and wilderness lodgings, but they do not yet dwell having attained their own goal.

‘‘පුන [Pg.425] චපරං, උපාලි, භික්ඛු විතක්කවිචාරානං වූපසමා…පෙ… දුතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, ‘නන්වායං විහාරො පුරිමෙහි විහාරෙහි අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Furthermore, Upāli, with the stilling of applied and sustained thought, a bhikkhu… enters and dwells in the second jhāna. What do you think, Upāli? Is not this dwelling more surpassing and more sublime than the previous dwellings?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ඉමම්පි ඛො, උපාලි, මම සාවකා අත්තනි ධම්මං සම්පස්සමානා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවන්ති, නො ච ඛො තාව අනුප්පත්තසදත්ථා විහරන්ති.

Seeing this state in themselves, Upāli, my disciples resort to remote forest and wilderness lodgings, but they do not yet dwell having attained their own goal.

‘‘පුන චපරං, උපාලි, භික්ඛු පීතියා ච විරාගා…පෙ… තතියං ඣානං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, ‘නන්වායං විහාරො පුරිමෙහි විහාරෙහි අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Furthermore, Upāli, with the fading away of rapture… a bhikkhu enters and dwells in the third jhāna. What do you think, Upāli? Is not this dwelling more surpassing and more sublime than the previous dwellings?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ඉමම්පි ඛො, උපාලි, මම සාවකා අත්තනි ධම්මං සම්පස්සමානා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවන්ති, නො ච ඛො තාව අනුප්පත්තසදත්ථා විහරන්ති.

Seeing this state in themselves, Upāli, my disciples resort to remote forest and wilderness lodgings, but they do not yet dwell having attained their own goal.

‘‘පුන චපරං, උපාලි, භික්ඛු සුඛස්ස ච පහානා…පෙ… චතුත්ථං ඣානං…පෙ….

Furthermore, Upāli, with the abandoning of pleasure… a bhikkhu… the fourth jhāna….

පුන චපරං, උපාලි, භික්ඛු සබ්බසො රූපසඤ්ඤානං සමතික්කමා පටිඝසඤ්ඤානං අත්ථඞ්ගමා නානත්තසඤ්ඤානං අමනසිකාරා ‘අනන්තො ආකාසො’ති ආකාසානඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, ‘නන්වායං විහාරො පුරිමෙහි විහාරෙහි අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Furthermore, Upāli, with the complete transcending of perceptions of form, with the passing away of perceptions of resistance, and with non-attention to perceptions of diversity, a bhikkhu, thinking, ‘Space is infinite,’ enters and dwells in the sphere of the infinity of space. What do you think, Upāli? Is not this dwelling more surpassing and more sublime than the previous dwellings?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ඉමම්පි ඛො, උපාලි, මම සාවකා අත්තනි ධම්මං සම්පස්සමානා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවන්ති, නො ච ඛො තාව අනුප්පත්තසදත්ථා විහරන්ති.

Seeing this state in themselves, Upāli, my disciples resort to remote forest and wilderness lodgings, but they do not yet dwell having attained their own goal.

‘‘පුන චපරං, උපාලි, භික්ඛු සබ්බසො ආකාසානඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘අනන්තං විඤ්ඤාණ’න්ති විඤ්ඤාණඤ්චායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති…පෙ….

Furthermore, Upāli, by completely transcending the sphere of the infinity of space, a bhikkhu, thinking, ‘Consciousness is infinite,’ enters and dwells in the sphere of the infinity of consciousness….

‘‘සබ්බසො විඤ්ඤාණඤ්චායතනං සමතික්කම්ම ‘නත්ථි කිඤ්චී’ති ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති…පෙ….

By completely transcending the sphere of the infinity of consciousness, a bhikkhu, thinking, ‘There is nothing,’ enters and dwells in the sphere of nothingness….

‘‘සබ්බසො ආකිඤ්චඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම ‘සන්තමෙතං පණීතමෙත’න්ති නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං උපසම්පජ්ජ විහරති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, ‘නන්වායං විහාරො පුරිමෙහි විහාරෙහි අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

By completely transcending the sphere of nothingness, a bhikkhu, considering, ‘This is peaceful, this is sublime,’ enters and dwells in the sphere of neither-perception-nor-non-perception. What do you think, Upāli? Is not this dwelling more surpassing and more sublime than the previous dwellings?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ඉමම්පි [Pg.426] ඛො, උපාලි, මම සාවකා අත්තනි ධම්මං සම්පස්සමානා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවන්ති, නො ච ඛො තාව අනුප්පත්තසදත්ථා විහරන්ති.

Upāli, my disciples, seeing this state also in themselves, resort to remote forest and wilderness lodgings, but they do not yet dwell having attained their own goal.

‘‘පුන චපරං, උපාලි, භික්ඛු සබ්බසො නෙවසඤ්ඤානාසඤ්ඤායතනං සමතික්කම්ම සඤ්ඤාවෙදයිතනිරොධං උපසම්පජ්ජ විහරති; පඤ්ඤාය චස්ස දිස්වා ආසවා පරික්ඛීණා හොන්ති. තං කිං මඤ්ඤසි, උපාලි, ‘නන්වායං විහාරො පුරිමෙහි විහාරෙහි අභික්කන්තතරො ච පණීතතරො චා’’’ති? ‘‘එවං, භන්තෙ’’.

Furthermore, Upāli, a bhikkhu, by completely transcending the sphere of neither-perception-nor-non-perception, enters and dwells in the cessation of perception and feeling. And having seen with wisdom, his taints are utterly destroyed. What do you think, Upāli? Is not this dwelling more surpassing and more sublime than the previous dwellings?” “So it is, venerable sir.”

‘‘ඉමම්පි ඛො, උපාලි, මම සාවකා අත්තනි ධම්මං සම්පස්සමානා අරඤ්ඤවනපත්ථානි පන්තානි සෙනාසනානි පටිසෙවන්ති, අනුප්පත්තසදත්ථා ච විහරන්ති. ඉඞ්ඝ ත්වං, උපාලි, සඞ්ඝෙ විහරාහි. සඞ්ඝෙ තෙ විහරතො ඵාසු භවිස්සතී’’ති. නවමං.

Upāli, my disciples, seeing this state also in themselves, resort to remote forest and wilderness lodgings, and they dwell having attained their own goal. Come, Upāli, dwell in the Saṅgha. For you, dwelling in the Saṅgha will be comfortable.” The Ninth.

10. අභබ්බසුත්තං

10. The Discourse on Incapability

100. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ දස? රාගං, දොසං, මොහං, කොධං, උපනාහං, මක්ඛං, පළාසං, ඉස්සං, මච්ඡරියං, මානං – ඉමෙ ඛො භික්ඛවෙ, දස ධම්මෙ අප්පහාය අභබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං.

100. Bhikkhus, without having abandoned these ten things, one is incapable of realizing Arahantship. What ten? Lust, hatred, delusion, anger, hostility, contempt, competitiveness, envy, miserliness, and conceit. Bhikkhus, without having abandoned these ten things, one is incapable of realizing Arahantship.

‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතුං. කතමෙ දස? රාගං, දොසං, මොහං, කොධං, උපනාහං, මක්ඛං, පළාසං, ඉස්සං, මච්ඡරියං, මානං – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මෙ පහාය භබ්බො අරහත්තං සච්ඡිකාතු’’න්ති. දසමං.

Bhikkhus, by having abandoned these ten things, one is capable of realizing Arahantship. What ten? Lust, hatred, delusion, anger, hostility, contempt, competitiveness, envy, miserliness, and conceit. Bhikkhus, by having abandoned these ten things, one is capable of realizing Arahantship. The Tenth.

උපාලිවග්ගො පඤ්චමො.

The Fifth Chapter on Upāli.

තස්සුද්දානං –

The summary verse:

කාමභොගී භයං දිට්ඨි, වජ්ජියමාහිතුත්තියා;

කොකනුදො ආහුනෙය්‍යො, ථෙරො උපාලි අභබ්බොති.

Enjoyer of sensual pleasures, danger, view, Vajjiyamāhita, Uttiya, Kokanuda, worthy of offerings, the elder, Upāli, and the incapable.

දුතියපණ්ණාසකං සමත්තං.

The Second Fifty is completed.

3. තතියපණ්ණාසකං

3. The Third Fifty

(11) 1. සමණසඤ්ඤාවග්ගො

(11) 1. The Chapter on a Recluse’s Perceptions

1. සමණසඤ්ඤාසුත්තං

1. The Discourse on a Recluse’s Perceptions

101. ‘‘තිස්සො [Pg.427] ඉමා, භික්ඛවෙ, සමණසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සත්ත ධම්මෙ පරිපූරෙන්ති. කතමා තිස්සො? වෙවණ්ණියම්හි අජ්ඣුපගතො, පරපටිබද්ධා මෙ ජීවිකා, අඤ්ඤො මෙ ආකප්පො කරණීයොති – ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො සමණසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා සත්ත ධම්මෙ පරිපූරෙන්ති.

101. Bhikkhus, these three perceptions for a recluse, when developed and cultivated, fulfill seven qualities. What three? 'I have entered a state of altered appearance'; 'My livelihood is dependent on others'; 'I must adopt a different deportment'—these, bhikkhus, are the three perceptions for a recluse that, when developed and cultivated, fulfill seven qualities.

‘‘කතමෙ සත්ත? සන්තතකාරී හොති සන්තතවුත්ති සීලෙසු, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපජ්ජො හොති, අනතිමානී හොති, සික්ඛාකාමො හොති, ඉදමත්ථංතිස්ස හොති ජීවිතපරික්ඛාරෙසු, ආරද්ධවීරියො ච විහරති. ඉමා ඛො, භික්ඛවෙ, තිස්සො සමණසඤ්ඤා භාවිතා බහුලීකතා ඉමෙ සත්ත ධම්මෙ පරිපූරෙන්තී’’ති. පඨමං.

What seven? He is constantly active in regard to virtues and of continuous conduct; he is not covetous; he is not malevolent; he is not conceited; he is desirous of the training; he reflects purposefully on the requisites of life; and he dwells with energy aroused. These, bhikkhus, are the three perceptions for a recluse that, when developed and cultivated, fulfill these seven qualities. First.

2. බොජ්ඣඞ්ගසුත්තං

2. The Discourse on the Factors of Enlightenment

102. ‘‘සත්තිමෙ, භික්ඛවෙ, බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා බහුලීකතා තිස්සො විජ්ජා පරිපූරෙන්ති. කතමෙ සත්ත? සතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, ධම්මවිචයසම්බොජ්ඣඞ්ගො, වීරියසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පීතිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, පස්සද්ධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, සමාධිසම්බොජ්ඣඞ්ගො, උපෙක්ඛාසම්බොජ්ඣඞ්ගො – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා බහුලීකතා තිස්සො විජ්ජා පරිපූරෙන්ති. කතමා තිස්සො? ඉධ, භික්ඛවෙ, භික්ඛු අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති, සෙය්‍යථිදං – එකම්පි ජාතිං ද්වෙපි ජාතියො තිස්සොපි ජාතියො…පෙ… ඉති සාකාරං සඋද්දෙසං අනෙකවිහිතං පුබ්බෙනිවාසං අනුස්සරති. දිබ්බෙන චක්ඛුනා විසුද්ධෙන අතික්කන්තමානුසකෙන…පෙ… යථාකම්මූපගෙ සත්තෙ පජානාති. ආසවානං ඛයා…පෙ… සච්ඡිකත්වා උපසම්පජ්ජ විහරති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා භාවිතා බහුලීකතා ඉමා තිස්සො විජ්ජා පරිපූරෙන්තී’’ති. දුතියං.

102. Bhikkhus, these seven factors of enlightenment, when developed and cultivated, fulfill the three kinds of knowledge. What seven? The enlightenment factor of mindfulness, the enlightenment factor of investigation of phenomena, the enlightenment factor of energy, the enlightenment factor of rapture, the enlightenment factor of tranquility, the enlightenment factor of concentration, and the enlightenment factor of equanimity—these, bhikkhus, are the seven factors of enlightenment that, when developed and cultivated, fulfill the three kinds of knowledge. What three? Here, bhikkhus, a bhikkhu recollects his manifold past lives, that is, one birth, two births, three births… thus with their aspects and details he recollects his manifold past lives. With the divine eye, purified and surpassing the human… he understands beings passing on according to their actions. With the destruction of the taints… having realized it for himself with direct knowledge, he enters and dwells. These, bhikkhus, are the seven factors of enlightenment that, when developed and cultivated, fulfill these three kinds of knowledge. Second.

3. මිච්ඡත්තසුත්තං

3. The Discourse on Wrongness

103. ‘‘මිච්ඡත්තං[Pg.428], භික්ඛවෙ, ආගම්ම විරාධනා හොති, නො ආරාධනා. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, මිච්ඡත්තං ආගම්ම විරාධනා හොති, නො ආරාධනා? මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො පහොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස මිච්ඡාවාචා පහොති, මිච්ඡාවාචස්ස මිච්ඡාකම්මන්තො පහොති, මිච්ඡාකම්මන්තස්ස මිච්ඡාආජීවො පහොති, මිච්ඡාආජීවස්ස මිච්ඡාවායාමො පහොති, මිච්ඡාවායාමස්ස මිච්ඡාසති පහොති, මිච්ඡාසතිස්ස මිච්ඡාසමාධි පහොති, මිච්ඡාසමාධිස්ස මිච්ඡාඤාණං පහොති, මිච්ඡාඤාණිස්ස මිච්ඡාවිමුත්ති පහොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, මිච්ඡත්තං ආගම්ම විරාධනා හොති, නො ආරාධනා.

103. Bhikkhus, based on wrongness, there is failure, not attainment. And how, bhikkhus, based on wrongness is there failure, not attainment? For one with wrong view, bhikkhus, wrong intention arises; for one with wrong intention, wrong speech arises; for one with wrong speech, wrong action arises; for one with wrong action, wrong livelihood arises; for one with wrong livelihood, wrong effort arises; for one with wrong effort, wrong mindfulness arises; for one with wrong mindfulness, wrong concentration arises; for one with wrong concentration, wrong knowledge arises; for one with wrong knowledge, wrong liberation arises. Thus, bhikkhus, based on wrongness, there is failure, not attainment.

‘‘සම්මත්තං, භික්ඛවෙ, ආගම්ම ආරාධනා හොති, නො විරාධනා. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සම්මත්තං ආගම්ම ආරාධනා හොති, නො විරාධනා? සම්මාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො පහොති, සම්මාසඞ්කප්පස්ස සම්මාවාචා පහොති, සම්මාවාචස්ස සම්මාකම්මන්තො පහොති, සම්මාකම්මන්තස්ස සම්මාආජීවො පහොති, සම්මාආජීවස්ස සම්මාවායාමො පහොති, සම්මාවායාමස්ස සම්මාසති පහොති, සම්මාසතිස්ස සම්මාසමාධි පහොති, සම්මාසමාධිස්ස සම්මාඤාණං පහොති, සම්මාඤාණිස්ස සම්මාවිමුත්ති පහොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සම්මත්තං ආගම්ම ආරාධනා හොති, නො විරාධනා’’ති. තතියං.

Bhikkhus, based on rightness, there is attainment, not failure. And how, bhikkhus, based on rightness is there attainment, not failure? For one with right view, bhikkhus, right intention arises; for one with right intention, right speech arises; for one with right speech, right action arises; for one with right action, right livelihood arises; for one with right livelihood, right effort arises; for one with right effort, right mindfulness arises; for one with right mindfulness, right concentration arises; for one with right concentration, right knowledge arises; for one with right knowledge, right liberation arises. Thus, bhikkhus, based on rightness, there is attainment, not failure. Third.

4. බීජසුත්තං

4. The Discourse on the Seed

104. ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, පුරිසපුග්ගලස්ස මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස මිච්ඡාවාචස්ස මිච්ඡාකම්මන්තස්ස මිච්ඡාආජීවස්ස මිච්ඡාවායාමස්ස මිච්ඡාසතිස්ස මිච්ඡාසමාධිස්ස මිච්ඡාඤාණිස්ස මිච්ඡාවිමුත්තිස්ස යඤ්ච කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යඤ්ච වචීකම්මං… යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිට්ඨාය අකන්තාය අමනාපාය අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස, භික්ඛවෙ, පාපිකා.

104. Bhikkhus, for a person with wrong view, wrong intention, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, wrong concentration, wrong knowledge, and wrong liberation—whatever bodily action is fulfilled and undertaken in accordance with that view, whatever verbal action..., whatever mental action is fulfilled and undertaken in accordance with that view, and whatever volition, whatever aspiration, whatever resolve, and whatever formations there are—all these phenomena conduce to what is unwished for, unloved, disagreeable, unbeneficial, and for suffering. For what reason? Because, bhikkhus, his view is evil.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, නිම්බබීජං වා කොසාතකිබීජං වා තිත්තකාලාබුබීජං වා අල්ලාය පථවියා නික්ඛිත්තං යඤ්චෙව පථවිරසං උපාදියති යඤ්ච ආපොරසං උපාදියති[Pg.429], සබ්බං තං තිත්තකත්තාය කටුකත්තාය අසාතත්තාය සංවත්තති. තං කිස්ස හෙතු? බීජඤ්හි, භික්ඛවෙ, පාපකං. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස පුරිසපුග්ගලස්ස මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස මිච්ඡාවාචස්ස මිච්ඡාකම්මන්තස්ස මිච්ඡාආජීවස්ස මිච්ඡාවායාමස්ස මිච්ඡාසතිස්ස මිච්ඡාසමාධිස්ස මිච්ඡාඤාණිස්ස මිච්ඡාවිමුත්තිස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යඤ්ච වචීකම්මං… යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා අනිට්ඨාය අකන්තාය අමනාපාය අහිතාය දුක්ඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස, භික්ඛවෙ, පාපිකා.

Bhikkhus, it is as if a neem seed, a sponge-gourd seed, or a bitter-gourd seed were placed in moist earth. Whatever essence of the earth it takes up, and whatever essence of water it takes up, all of that conduces to bitterness, pungency, and disagreeableness. For what reason? Because, bhikkhus, the seed is evil. In the same way, bhikkhus, for a person with wrong view, wrong intention, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, wrong concentration, wrong knowledge, and wrong liberation—whatever bodily action is fulfilled and undertaken in accordance with that view, whatever verbal action..., whatever mental action is fulfilled and undertaken in accordance with that view, and whatever volition, whatever aspiration, whatever resolve, and whatever formations there are—all these phenomena conduce to what is unwished for, unloved, disagreeable, unbeneficial, and for suffering. For what reason? Because, bhikkhus, his view is evil.

‘‘සම්මාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, පුරිසපුග්ගලස්ස සම්මාසඞ්කප්පස්ස සම්මාවාචස්ස සම්මාකම්මන්තස්ස සම්මාආජීවස්ස සම්මාවායාමස්ස සම්මාසතිස්ස සම්මාසමාධිස්ස සම්මාඤාණිස්ස සම්මාවිමුත්තිස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යඤ්ච වචීකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස, භික්ඛවෙ, භද්දිකා.

“Monks, for a person with right view, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration, right knowledge, and right liberation—whatever bodily action is fulfilled and well undertaken in accordance with that view, whatever verbal action is fulfilled and well undertaken in accordance with that view, whatever mental action is fulfilled and well undertaken in accordance with that view, and whatever volition, whatever aspiration, whatever resolve, and whatever formations there are—all these phenomena conduce to what is wished for, loved, agreeable, for benefit, and for happiness. For what reason? Because, monks, his view is good.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, උච්ඡුබීජං වා සාලිබීජං වා මුද්දිකාබීජං වා අල්ලාය පථවියා නික්ඛිත්තං යඤ්ච පථවිරසං උපාදියති යඤ්ච ආපොරසං උපාදියති සබ්බං තං සාතත්තාය මධුරත්තාය අසෙචනකත්තාය සංවත්තති. තං කිස්ස හෙතු? බීජඤ්හි භික්ඛවෙ, භද්දකං. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨිකස්ස…පෙ. … සම්මාවිමුත්තිස්ස යඤ්චෙව කායකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යඤ්ච වචීකම්මං… යඤ්ච මනොකම්මං යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නං යා ච චෙතනා යා ච පත්ථනා යො ච පණිධි යෙ ච සඞ්ඛාරා, සබ්බෙ තෙ ධම්මා ඉට්ඨාය කන්තාය මනාපාය හිතාය සුඛාය සංවත්තන්ති. තං කිස්ස හෙතු? දිට්ඨි හිස්ස, භික්ඛවෙ, භද්දිකා’’ති. චතුත්ථං.

“Monks, it is as if a sugarcane seed, a fine rice seed, or a grape seed were placed in moist earth. Whatever essence of the earth it takes up, and whatever essence of water it takes up, all of that conduces to savoriness, sweetness, and deliciousness. For what reason? Because, monks, the seed is good. In the same way, monks, for a person with right view... and right liberation—whatever bodily action is fulfilled and well undertaken in accordance with that view, whatever verbal action..., whatever mental action is fulfilled and well undertaken in accordance with that view, and whatever volition, whatever aspiration, whatever resolve, and whatever formations there are—all these phenomena conduce to what is wished for, loved, agreeable, for benefit, and for happiness. For what reason? Because, monks, his view is good.” The fourth.

5. විජ්ජාසුත්තං

5. The Discourse on Knowledge

105. ‘‘අවිජ්ජා, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා අකුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා, අන්වදෙව අහිරිකං අනොත්තප්පං. අවිජ්ජාගතස්ස, භික්ඛවෙ, අවිද්දසුනො මිච්ඡාදිට්ඨි පහොති, මිච්ඡාදිට්ඨිකස්ස මිච්ඡාසඞ්කප්පො පහොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස මිච්ඡාවාචා පහොති, මිච්ඡාවාචස්ස මිච්ඡාකම්මන්තො පහොති, මිච්ඡාකම්මන්තස්ස [Pg.430] මිච්ඡාආජීවො පහොති, මිච්ඡාආජීවස්ස මිච්ඡාවායාමො පහොති, මිච්ඡාවායාමස්ස මිච්ඡාසති පහොති, මිච්ඡාසතිස්ස මිච්ඡාසමාධි පහොති, මිච්ඡාසමාධිස්ස මිච්ඡාඤාණං පහොති, මිච්ඡාඤාණිස්ස මිච්ඡාවිමුත්ති පහොති.

105. “Monks, ignorance is the forerunner for the attainment of unwholesome states, followed by shamelessness and lack of moral dread. For one who is overcome by ignorance, for one without wisdom, wrong view arises. For one of wrong view, wrong thought arises. For one of wrong thought, wrong speech arises. For one of wrong speech, wrong action arises. For one of wrong action, wrong livelihood arises. For one of wrong livelihood, wrong effort arises. For one of wrong effort, wrong mindfulness arises. For one of wrong mindfulness, wrong concentration arises. For one of wrong concentration, wrong knowledge arises. For one of wrong knowledge, wrong liberation arises.

‘‘විජ්ජා, භික්ඛවෙ, පුබ්බඞ්ගමා කුසලානං ධම්මානං සමාපත්තියා, අන්වදෙව හිරොත්තප්පං. විජ්ජාගතස්ස, භික්ඛවෙ, විද්දසුනො සම්මාදිට්ඨි පහොති, සම්මාදිට්ඨිකස්ස සම්මාසඞ්කප්පො පහොති, සම්මාසඞ්කප්පස්ස සම්මාවාචා පහොති, සම්මාවාචස්ස සම්මාකම්මන්තො පහොති, සම්මාකම්මන්තස්ස සම්මාආජීවො පහොති, සම්මාආජීවස්ස සම්මාවායාමො පහොති, සම්මාවායාමස්ස සම්මාසති පහොති, සම්මාසතිස්ස සම්මාසමාධි පහොති, සම්මාසමාධිස්ස සම්මාඤාණං පහොති, සම්මාඤාණිස්ස සම්මාවිමුත්ති පහොතී’’ති. පඤ්චමං.

“Monks, knowledge is the forerunner for the attainment of wholesome states, followed by moral shame and moral dread. For one who has attained knowledge, for one with wisdom, right view arises. For one of right view, right thought arises. For one of right thought, right speech arises. For one of right speech, right action arises. For one of right action, right livelihood arises. For one of right livelihood, right effort arises. For one of right effort, right mindfulness arises. For one of right mindfulness, right concentration arises. For one of right concentration, right knowledge arises. For one of right knowledge, right liberation arises.” The fifth.

6. නිජ්ජරසුත්තං

6. The Discourse on Eradication

106. ‘‘දසයිමානි, භික්ඛවෙ, නිජ්ජරවත්ථූනි. කතමානි දස? සම්මාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි නිජ්ජිණ්ණා හොති; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

106. “Monks, there are these ten grounds for eradication. What ten? For one with right view, wrong view is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong view are also eradicated; and conditioned by right view, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාසඞ්කප්පස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො නිජ්ජිණ්ණො හොති; යෙ ච මිච්ඡාසඞ්කප්පපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාසඞ්කප්පපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Monks, for one with right thought, wrong thought is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong thought are also eradicated; and conditioned by right thought, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාවාචස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා නිජ්ජිණ්ණා හොති; යෙ ච මිච්ඡාවාචාපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාවාචාපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Monks, for one with right speech, wrong speech is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong speech are also eradicated; and conditioned by right speech, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාකම්මන්තස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො නිජ්ජිණ්ණො හොති; යෙ ච මිච්ඡාකම්මන්තපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාකම්මන්තපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Monks, for one with right action, wrong action is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong action are also eradicated; and conditioned by right action, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාආජීවස්ස[Pg.431], භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො නිජ්ජිණ්ණො හොති; යෙ ච මිච්ඡාආජීවපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාආජීවපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Monks, for one with right livelihood, wrong livelihood is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong livelihood are also eradicated; and conditioned by right livelihood, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාවායාමස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවායාමො නිජ්ජිණ්ණො හොති; යෙ ච මිච්ඡාවායාමපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාවායාමපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Monks, for one with right effort, wrong effort is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong effort are also eradicated; and conditioned by right effort, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාසතිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසති නිජ්ජිණ්ණා හොති; යෙ ච මිච්ඡාසතිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාසතිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Monks, for one with right mindfulness, wrong mindfulness is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong mindfulness are also eradicated; and conditioned by right mindfulness, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාසමාධිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසමාධි නිජ්ජිණ්ණො හොති; යෙ ච මිච්ඡාසමාධිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාසමාධිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Monks, for one with right concentration, wrong concentration is eradicated; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong concentration are also eradicated; and conditioned by right concentration, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාඤාණිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාඤාණං නිජ්ජිණ්ණං හොති; යෙ ච මිච්ඡාඤාණපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාඤාණපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

Bhikkhus, for one with right knowledge, wrong knowledge is worn out; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong knowledge are also worn out; and conditioned by right knowledge, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාවිමුත්තිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවිමුත්ති නිජ්ජිණ්ණා හොති; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිජ්ජිණ්ණා හොන්ති; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. ඉමානි ඛො, භික්ඛවෙ, දස නිජ්ජරවත්ථූනී’’ති. ඡට්ඨං.

Bhikkhus, for one with right liberation, wrong liberation is worn out; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong liberation are also worn out; and conditioned by right liberation, many wholesome states reach fulfillment through development. Indeed, Bhikkhus, these are the ten grounds for wearing out. The sixth.

7. ධොවනසුත්තං

7. The Discourse on Washing

107. ‘‘අත්ථි, භික්ඛවෙ, දක්ඛිණෙසු ජනපදෙසු ධොවනං නාම. තත්ථ හොති අන්නම්පි පානම්පි ඛජ්ජම්පි භොජ්ජම්පි ලෙය්‍යම්පි පෙය්‍යම්පි නච්චම්පි ගීතම්පි වාදිතම්පි. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, ධොවනං; ‘නෙතං නත්ථී’ති වදාමි. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, ධොවනං හීනං ගම්මං පොථුජ්ජනිකං අනරියං අනත්ථසංහිතං න නිබ්බිදාය න විරාගාය [Pg.432] න නිරොධාය න උපසමාය න අභිඤ්ඤාය න සම්බොධාය න නිබ්බානාය සංවත්තති.

107. “Bhikkhus, in the southern districts there is a custom called ‘bone-washing.’ There, there is food and drink, hard and soft food, things to be licked and drunk, dancing, singing, and instrumental music. That washing exists, bhikkhus; I do not say, ‘It does not exist.’ But that very washing, bhikkhus, is inferior, rustic, of the common folk, ignoble, not connected with benefit; it does not lead to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, or to Nibbāna.”

‘‘අහඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියං ධොවනං දෙසෙස්සාමි, යං ධොවනං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, යං ධොවනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය පරිමුච්චන්ති, මරණධම්මා සත්තා මරණෙන පරිමුච්චන්ති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්ති. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

“And I, bhikkhus, will teach the noble washing, a washing that leads exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, and to Nibbāna; a washing by means of which beings whose nature is to be born are freed from birth; beings whose nature is to age are freed from aging; beings whose nature is to die are freed from death; beings whose nature is sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are freed from sorrow, lamentation, pain, grief, and despair. Listen to it, pay close attention; I will speak.” “Very well, venerable sir,” those bhikkhus responded to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමඤ්ච තං, භික්ඛවෙ, අරියං ධොවනං, (යං ධොවනං) එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, යං ධොවනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය පරිමුච්චන්ති, මරණධම්මා සත්තා මරණෙන පරිමුච්චන්ති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්ති?

“And what, bhikkhus, is that noble washing which leads exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, and to Nibbāna; a washing by means of which beings whose nature is to be born are freed from birth; beings whose nature is to age are freed from aging; beings whose nature is to die are freed from death; beings whose nature is sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are freed from sorrow, lamentation, pain, grief, and despair?”

‘‘සම්මාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි නිද්ධොතා හොති; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිද්ධොතා හොන්ති; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

“Bhikkhus, for one with right view, wrong view is washed away; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong view are also washed away; and conditioned by right view, many wholesome states reach fulfillment through development.

‘‘සම්මාසඞ්කප්පස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො නිද්ධොතො හොති…පෙ… සම්මාවාචස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා නිද්ධොතා හොති… සම්මාකම්මන්තස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො නිද්ධොතො හොති… සම්මාආජීවස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො නිද්ධොතො හොති… සම්මාවායාමස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවායාමො නිද්ධොතො හොති… සම්මාසතිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසති නිද්ධොතා හොති… සම්මාසමාධිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසමාධි නිද්ධොතො හොති… සම්මාඤාණිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාඤාණං නිද්ධොතං හොති…පෙ….

“Bhikkhus, for one with right intention, wrong intention is washed away… for one with right speech, wrong speech is washed away… for one with right action, wrong action is washed away… for one with right livelihood, wrong livelihood is washed away… for one with right effort, wrong effort is washed away… for one with right mindfulness, wrong mindfulness is washed away… for one with right concentration, wrong concentration is washed away… for one with right knowledge, wrong knowledge is washed away….”

‘‘සම්මාවිමුත්තිස්ස[Pg.433], භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවිමුත්ති නිද්ධොතා හොති; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිද්ධොතා හොන්ති; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. ඉදං ඛො තං, භික්ඛවෙ, අරියං ධොවනං එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තති, යං ධොවනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය පරිමුච්චන්ති, මරණධම්මා සත්තා මරණෙන පරිමුච්චන්ති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්තී’’ති. සත්තමං.

“Bhikkhus, for one with right liberation, wrong liberation is washed away; and for him, the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong liberation are also washed away; and conditioned by right liberation, many wholesome states reach fulfillment through development. This, bhikkhus, is that noble washing which leads exclusively to disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to direct knowledge, to enlightenment, and to Nibbāna; a washing by means of which beings whose nature is to be born are freed from birth; beings whose nature is to age are freed from aging; beings whose nature is to die are freed from death; and beings whose nature is sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are freed from sorrow, lamentation, pain, grief, and despair.” The seventh.

8. තිකිච්ඡකසුත්තං

8. The Discourse on the Physician

108. ‘‘තිකිච්ඡකා, භික්ඛවෙ, විරෙචනං දෙන්ති පිත්තසමුට්ඨානානම්පි ආබාධානං පටිඝාතාය, සෙම්හසමුට්ඨානානම්පි ආබාධානං පටිඝාතාය, වාතසමුට්ඨානානම්පි ආබාධානං පටිඝාතාය. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, විරෙචනං; ‘නෙතං නත්ථී’ති වදාමි. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, විරෙචනං සම්පජ්ජතිපි විපජ්ජතිපි.

108. “Bhikkhus, physicians give a purgative to counteract illnesses arising from bile, to counteract illnesses arising from phlegm, and to counteract illnesses arising from wind. This purgative exists, bhikkhus; I do not say that it does not exist. But this purgative, bhikkhus, sometimes succeeds and sometimes fails.”

‘‘අහඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියං විරෙචනං දෙසෙස්සාමි, යං විරෙචනං සම්පජ්ජතියෙව නො විපජ්ජති, යං විරෙචනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය පරිමුච්චන්ති, මරණධම්මා සත්තා මරණෙන පරිමුච්චන්ති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්ති. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

“But I, bhikkhus, will teach the noble purgative, which only succeeds and does not fail; a purgative by means of which beings whose nature is to be born are freed from birth, beings whose nature is to age are freed from aging, beings whose nature is to die are freed from death, and beings whose nature is sorrow, lamentation, pain, grief, and despair are freed from sorrow, lamentation, pain, grief, and despair. Listen to it, pay close attention; I will speak.” “Very well, venerable sir,” those bhikkhus responded to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමඤ්ච තං, භික්ඛවෙ, අරියං විරෙචනං, යං විරෙචනං සම්පජ්ජතියෙව නො විපජ්ජති, යං විරෙචනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය පරිමුච්චන්ති, මරණධම්මා සත්තා මරණෙන පරිමුච්චන්ති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්ති?

And what, bhikkhus, is that noble purgative which always succeeds and does not fail, by relying on which beings subject to the nature of birth are freed from birth, beings subject to the nature of aging are freed from aging, beings subject to the nature of death are freed from death, and beings subject to the nature of sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair are freed from sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair?

‘‘සම්මාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි විරිත්තා හොති; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස විරිත්තා හොන්ති; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

Bhikkhus, for one with right view, wrong view is purged; and the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong view are also purged for them; and conditioned by right view, many wholesome states go to the fulfillment of development.

‘‘සම්මාසඞ්කප්පස්ස[Pg.434], භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො විරිත්තො හොති…පෙ… සම්මාවාචස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා විරිත්තා හොති… සම්මාකම්මන්තස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො විරිත්තො හොති… සම්මාආජීවස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො විරිත්තො හොති… සම්මාවායාමස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවායාමො විරිත්තො හොති… සම්මාසතිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසති විරිත්තා හොති… සම්මාසමාධිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසමාධි විරිත්තො හොති… සම්මාඤාණිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාඤාණං විරිත්තං හොති…පෙ….

Bhikkhus, for one with right intention, wrong intention is purged… for one with right speech, wrong speech is purged… for one with right action, wrong action is purged… for one with right livelihood, wrong livelihood is purged… for one with right effort, wrong effort is purged… for one with right mindfulness, wrong mindfulness is purged… for one with right concentration, wrong concentration is purged… for one with right knowledge, wrong knowledge is purged….

‘‘සම්මාවිමුත්තිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවිමුත්ති විරිත්තා හොති; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස විරිත්තා හොන්ති; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. ඉදං ඛො තං, භික්ඛවෙ, අරියං විරෙචනං යං විරෙචනං සම්පජ්ජතියෙව නො විපජ්ජති, යං විරෙචනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති…පෙ… සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්තී’’ති. අට්ඨමං.

Bhikkhus, for one with right liberation, wrong liberation is purged; and the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong liberation are also purged for them; and conditioned by right liberation, many wholesome states go to the fulfillment of development. This, bhikkhus, is that noble purgative which always succeeds and does not fail, by relying on which beings subject to the nature of birth are freed from birth… are freed from sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.” Eighth.

9. වමනසුත්තං

9. The Discourse on the Emetic

109. ‘‘තිකිච්ඡකා, භික්ඛවෙ, වමනං දෙන්ති පිත්තසමුට්ඨානානම්පි ආබාධානං පටිඝාතාය, සෙම්හසමුට්ඨානානම්පි ආබාධානං පටිඝාතාය, වාතසමුට්ඨානානම්පි ආබාධානං පටිඝාතාය. අත්ථෙතං, භික්ඛවෙ, වමනං; ‘නෙතං නත්ථී’ති වදාමි. තඤ්ච ඛො එතං, භික්ඛවෙ, වමනං සම්පජ්ජතිපි විපජ්ජතිපි.

109. Bhikkhus, physicians administer emetics to counteract illnesses arising from bile, phlegm, and wind. This emetic does exist, bhikkhus; I do not say it does not. But this emetic, bhikkhus, sometimes succeeds and sometimes fails.

‘‘අහඤ්ච ඛො, භික්ඛවෙ, අරියං වමනං දෙසෙස්සාමි, යං වමනං සම්පජ්ජතියෙව නො විපජ්ජති, යං වමනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති, ජරාධම්මා සත්තා ජරාය පරිමුච්චන්ති, මරණධම්මා සත්තා මරණෙන පරිමුච්චන්ති, සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්ති. තං සුණාථ…පෙ….

But I, bhikkhus, shall teach the noble emetic, which only succeeds and does not fail, by relying on which beings subject to birth are freed from birth, beings subject to aging are freed from aging, beings subject to death are freed from death, and beings subject to sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair are freed from sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair. Listen to it….

‘‘කතමඤ්ච තං, භික්ඛවෙ, අරියං වමනං, යං වමනං සම්පජ්ජතියෙව නො විපජ්ජති, යං වමනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති…පෙ… සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසධම්මා සත්තා සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්ති?

And what, bhikkhus, is that noble emetic which only succeeds and does not fail, by relying on which beings subject to birth are freed from birth… beings subject to sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair are freed from sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair?

‘‘සම්මාදිට්ඨිකස්ස[Pg.435], භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි වන්තා හොති; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස වන්තා හොන්ති; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

Bhikkhus, for one with right view, wrong view is vomited out; and the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong view are also vomited out for him; and conditioned by right view, many wholesome states go to the fulfillment of development.

‘‘සම්මාසඞ්කප්පස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො වන්තො හොති…පෙ… සම්මාවාචස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා වන්තා හොති… සම්මාකම්මන්තස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො වන්තො හොති… සම්මාආජීවස්ස භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො වන්තො හොති… සම්මාවායාමස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවායාමො වන්තො හොති… සම්මාසතිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසති වන්තා හොති… සම්මාසමාධිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසමාධි වන්තො හොති… සම්මාඤාණිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාඤාණං වන්තං හොති …පෙ….

Bhikkhus, for one with right intention, wrong intention is vomited out… for one with right speech, wrong speech is vomited out… for one with right action, wrong action is vomited out… for one with right livelihood, wrong livelihood is vomited out… for one with right effort, wrong effort is vomited out… for one with right mindfulness, wrong mindfulness is vomited out… for one with right concentration, wrong concentration is vomited out… for one with right knowledge, wrong knowledge is vomited out….

‘‘සම්මාවිමුත්තිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවිමුත්ති වන්තා හොති; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස වන්තා හොන්ති; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. ඉදං ඛො තං, භික්ඛවෙ, අරියං වමනං යං වමනං සම්පජ්ජතියෙව නො විපජ්ජති, යං වමනං ආගම්ම ජාතිධම්මා සත්තා ජාතියා පරිමුච්චන්ති…පෙ… සොකපරිදෙවදුක්ඛදොමනස්සුපායාසෙහි පරිමුච්චන්තී’’ති. නවමං.

Bhikkhus, for one with right liberation, wrong liberation is vomited out; and the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong liberation are also vomited out for him; and conditioned by right liberation, many wholesome states go to the fulfillment of development. This, bhikkhus, is that noble emetic which only succeeds and does not fail, by relying on which beings subject to birth are freed from birth… are freed from sorrow, lamentation, pain, displeasure, and despair.” Ninth.

10. නිද්ධමනීයසුත්තං

10. The Discourse on Dispelling

110. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, නිද්ධමනීයා ධම්මා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාදිට්ඨි නිද්ධන්තා හොති; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිද්ධන්තා හොන්ති; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.

110. Bhikkhus, there are these ten qualities to be dispelled. What ten? For one with right view, bhikkhus, wrong view is dispelled. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of wrong view, they too are dispelled for him. And on account of right view, many wholesome states go to fulfillment by development.

‘‘සම්මාසඞ්කප්පස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසඞ්කප්පො නිද්ධන්තො හොති…පෙ… සම්මාවාචස්ස භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවාචා නිද්ධන්තා හොති… සම්මාකම්මන්තස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාකම්මන්තො නිද්ධන්තො හොති… සම්මාආජීවස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාආජීවො නිද්ධන්තො හොති… සම්මාවායාමස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවායාමො නිද්ධන්තො හොති… සම්මාසතිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසති නිද්ධන්තා හොති… සම්මාසමාධිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාසමාධි නිද්ධන්තො හොති… සම්මාඤාණිස්ස, භික්ඛවෙ, මිච්ඡාඤාණං නිද්ධන්තං හොති….

“For one with right thought, bhikkhus, wrong thought is dispelled… For one with right speech, bhikkhus, wrong speech is dispelled… For one with right action, bhikkhus, wrong action is dispelled… For one with right livelihood, bhikkhus, wrong livelihood is dispelled… For one with right effort, bhikkhus, wrong effort is dispelled… For one with right mindfulness, bhikkhus, wrong mindfulness is dispelled… For one with right concentration, bhikkhus, wrong concentration is dispelled… For one with right knowledge, bhikkhus, wrong knowledge is dispelled….

‘‘සම්මාවිමුත්තිස්ස[Pg.436], භික්ඛවෙ, මිච්ඡාවිමුත්ති නිද්ධන්තා හොති; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති තෙ චස්ස නිද්ධන්තා හොන්ති; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස නිද්ධමනීයා ධම්මා’’ති. දසමං.

“For one with right liberation, bhikkhus, wrong liberation is dispelled. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of wrong liberation, they too are dispelled for him. And on account of right liberation, many wholesome states go to fulfillment by development. These, indeed, bhikkhus, are the ten qualities to be dispelled.” The tenth.

11. පඨමඅසෙඛසුත්තං

11. The First Discourse on the Adept

111. අථ ඛො අඤ්ඤතරො භික්ඛු යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො භික්ඛු භගවන්තං එතදවොච –

111. Then a certain bhikkhu approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, that bhikkhu said this to the Blessed One:

‘‘‘අසෙඛො අසෙඛො’ති, භන්තෙ, වුච්චති. කිත්තාවතා භන්තෙ, භික්ඛු අසෙඛො හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භික්ඛු, භික්ඛු අසෙඛාය සම්මාදිට්ඨියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසඞ්කප්පෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවාචාය සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාකම්මන්තෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාආජීවෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාවායාමෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාසතියා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාසමාධිනා සමන්නාගතො හොති, අසෙඛෙන සම්මාඤාණෙන සමන්නාගතො හොති, අසෙඛාය සම්මාවිමුත්තියා සමන්නාගතො හොති. එවං ඛො, භික්ඛු, භික්ඛු අසෙඛො හොතී’’ති. එකාදසමං.

“‘Adept, adept,’ venerable sir, it is said. To what extent, venerable sir, is a bhikkhu an adept?” “Here, bhikkhu, a bhikkhu is endowed with the adept’s right view, is endowed with the adept’s right thought, is endowed with the adept’s right speech, is endowed with the adept’s right action, is endowed with the adept’s right livelihood, is endowed with the adept’s right effort, is endowed with the adept’s right mindfulness, is endowed with the adept’s right concentration, is endowed with the adept’s right knowledge, and is endowed with the adept’s right liberation. It is in this way, bhikkhu, that a bhikkhu is an adept.” The eleventh.

12. දුතියඅසෙඛසුත්තං

12. The Second Discourse on the Adept

112. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, අසෙඛියා ධම්මා. කතමෙ දස? අසෙඛා සම්මාදිට්ඨි, අසෙඛො සම්මාසඞ්කප්පො, අසෙඛා සම්මාවාචා, අසෙඛො සම්මාකම්මන්තො, අසෙඛො සම්මාආජීවො, අසෙඛො සම්මාවායාමො, අසෙඛා සම්මාසති, අසෙඛො සම්මාසමාධි, අසෙඛං සම්මාඤාණං, අසෙඛා සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස අසෙඛියා ධම්මා’’ති. ද්වාදසමං.

112. “Bhikkhus, there are these ten qualities of an adept. Which ten? The adept’s right view, the adept’s right thought, the adept’s right speech, the adept’s right action, the adept’s right livelihood, the adept’s right effort, the adept’s right mindfulness, the adept’s right concentration, the adept’s right knowledge, and the adept’s right liberation. These, bhikkhus, are the ten qualities of an adept.” The twelfth.

සමණසඤ්ඤාවග්ගො පඨමො.

The First Chapter on the Perceptions of an Ascetic.

තස්සුද්දානං –

The summary verse:

සඤ්ඤා බොජ්ඣඞ්ගා මිච්ඡත්තං, බීජං විජ්ජාය නිජ්ජරං;

ධොවනං තිකිච්ඡා වමනං නිද්ධමනං ද්වෙ අසෙඛාති.

Perception, enlightenment factors, wrongness; seed, knowledge, wearing away; washing, treatment, vomiting, expulsion, and two on the adept.

(12) 2. පච්චොරොහණිවග්ගො

(12) 2. The Chapter on Descending

1. පඨමඅධම්මසුත්තං

1. The First Discourse on the Non-Dhamma

113. ‘‘අධම්මො [Pg.437] ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො අනත්ථො ච; ධම්මො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා අනත්ථඤ්ච, ධම්මඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බං.

113. “Bhikkhus, the non-Dhamma should be understood, and what is not beneficial; the Dhamma should be understood, and what is beneficial. Having understood the non-Dhamma and what is not beneficial, and the Dhamma and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අධම්මො ච අනත්ථො ච? මිච්ඡාදිට්ඨි, මිච්ඡාසඞ්කප්පො, මිච්ඡාවාචා, මිච්ඡාකම්මන්තො, මිච්ඡාආජීවො, මිච්ඡාවායාමො, මිච්ඡාසති, මිච්ඡාසමාධි, මිච්ඡාඤාණං, මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අධම්මො ච අනත්ථො ච.

“And what, bhikkhus, is the non-Dhamma and what is not beneficial? Wrong view, wrong thought, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, wrong concentration, wrong knowledge, and wrong liberation—this, bhikkhus, is called the non-Dhamma and what is not beneficial.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ධම්මො ච අත්ථො ච? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි, සම්මාඤාණං, සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධම්මො ච අත්ථො ච.

“And what, bhikkhus, is the Dhamma and what is beneficial? Right view, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration, right knowledge, and right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma and what is beneficial.”

‘‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො අනත්ථො ච; ධම්මො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා අනත්ථඤ්ච, ධම්මඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. පඨමං.

“‘Bhikkhus, the non-Dhamma should be understood, and what is not beneficial; the Dhamma should be understood, and what is beneficial. Having understood the non-Dhamma and what is not beneficial, and the Dhamma and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.’ Thus was it said, and it was said in reference to this.” The first.

2. දුතියඅධම්මසුත්තං

2. The Second Discourse on the Non-Dhamma

114. ‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බං.

114. “Bhikkhus, the non-Dhamma should be understood and the Dhamma should be understood; what is not beneficial should be understood and what is beneficial should be understood. Having understood the non-Dhamma and the Dhamma, and having understood what is not beneficial and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අධම්මො, කතමො ච ධම්මො, කතමො ච අනත්ථො, කතමො ච අත්ථො?

“And what, bhikkhus, is the non-Dhamma, what is the Dhamma, what is not beneficial, and what is beneficial?”

‘‘මිච්ඡාදිට්ඨි, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාදිට්ඨි ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Wrong view, bhikkhus, is the non-Dhamma; right view is the Dhamma. The many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong view: this is what is not beneficial. And conditioned by right view, many wholesome states go to the perfection of development: this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාසඞ්කප්පො[Pg.438], භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාසඞ්කප්පො ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාසඞ්කප්පපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාසඞ්කප්පපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Wrong thought, bhikkhus, is the non-Dhamma; right thought is the Dhamma. The many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong thought: this is what is not beneficial. And conditioned by right thought, many wholesome states go to the perfection of development: this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාවාචා, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාවාචා ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාවාචාපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාවාචාපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Wrong speech, bhikkhus, is the non-Dhamma; right speech is the Dhamma. The many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong speech: this is what is not beneficial. And conditioned by right speech, many wholesome states go to the perfection of development: this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාකම්මන්තො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාකම්මන්තො ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාකම්මන්තපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාකම්මන්තපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong action is not the Dhamma; right action is the Dhamma. And because of wrong action, many evil, unwholesome states come into being—this is what is harmful. And because of right action, many wholesome states reach the culmination of development—this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාආජීවො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාආජීවො ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාආජීවපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාආජීවපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong livelihood is not the Dhamma; right livelihood is the Dhamma. And because of wrong livelihood, many evil, unwholesome states come into being—this is what is harmful. And because of right livelihood, many wholesome states reach the culmination of development—this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාවායාමො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාවායාමො ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාවායාමපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාවායාමපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong effort is not the Dhamma; right effort is the Dhamma. And because of wrong effort, many evil, unwholesome states come into being—this is what is harmful. And because of right effort, many wholesome states reach the culmination of development—this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාසති, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාසති ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාසතිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාසතිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong mindfulness is not the Dhamma; right mindfulness is the Dhamma. And because of wrong mindfulness, many evil, unwholesome states come into being—this is what is harmful. And because of right mindfulness, many wholesome states reach the culmination of development—this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාසමාධි, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාසමාධි ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාසමාධිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාසමාධිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong concentration is not the Dhamma; right concentration is the Dhamma. And because of wrong concentration, many evil, unwholesome states come into being—this is what is harmful. And because of right concentration, many wholesome states reach the culmination of development—this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාඤාණං, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාඤාණං ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාඤාණපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාඤාණපච්චයා [Pg.439] ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong knowledge is not the Dhamma; right knowledge is the Dhamma. And because of wrong knowledge, many evil, unwholesome states come into being—this is what is harmful. And because of right knowledge, many wholesome states reach the culmination of development—this is what is beneficial.”

‘‘මිච්ඡාවිමුත්ති, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාවිමුත්ති ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong liberation is not the Dhamma; right liberation is the Dhamma. And because of wrong liberation, many evil, unwholesome states come into being—this is what is harmful. And because of right liberation, many wholesome states reach the culmination of development—this is what is beneficial.”

‘‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. දුතියං.

“‘Monks, what is not the Dhamma should be understood, and the Dhamma should be understood; what is harmful should be understood, and what is beneficial should be understood. Having understood what is not the Dhamma and the Dhamma, and having understood what is harmful and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.’ That which was spoken thus, was spoken in reference to this.” Second Sutta.

3. තතියඅධම්මසුත්තං

3. The Third Discourse on What is Not the Dhamma

115. ‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.

115. “Monks, what is not the Dhamma should be understood, and the Dhamma should be understood; what is harmful should be understood, and what is beneficial should be understood. Having understood what is not the Dhamma and the Dhamma, and having understood what is harmful and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.” The Blessed One said this. Having said this, the Well-Farer rose from his seat and entered the monastery.

අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’’ති?

Then, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred to those monks: “Friends, the Blessed One, having set forth this summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery, saying: ‘Monks, what is not the Dhamma should be understood, and the Dhamma should be understood; what is harmful should be understood, and what is beneficial should be understood. Having understood what is not the Dhamma and the Dhamma, and having understood what is harmful and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.’ Now who could analyze in detail the meaning of this summary that was set forth in brief by the Blessed One, but whose meaning was not analyzed in detail?”

අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො ආයස්මා ආනන්දො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති.

Then this thought occurred to those monks: “This Venerable Ānanda is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. Venerable Ānanda is capable of analyzing in detail the meaning of this summary that was set forth in brief by the Blessed One, but whose meaning was not analyzed in detail. It would be good if we were to approach Venerable Ānanda; having approached, we could ask Venerable Ānanda about this matter. As Venerable Ānanda explains it to us, so shall we bear it in mind.”

අථ [Pg.440] ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා ආනන්දෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං ආනන්දං එතදවොචුං –

Then those monks approached the Venerable Ānanda. Having approached, they exchanged greetings with the Venerable Ānanda. Having concluded their courteous and memorable conversation, they sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Venerable Ānanda:

‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො ආනන්ද, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති.

“Friend Ānanda, the Blessed One, having set forth this summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery, saying: ‘What is not the Dhamma… and so on… one should practice accordingly.’”

‘‘තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – අධම්මො ච…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බන්ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති?

“Friend, for us, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred: ‘Friends, the Blessed One, having set forth this summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery, saying: “What is not the Dhamma… and so on… one should practice accordingly.” Now who could analyze in detail the meaning of this summary that was set forth in brief by the Blessed One, but whose meaning was not analyzed in detail?’”

‘‘තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො ආයස්මා ආනන්දො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’ති. විභජතු ආයස්මා ආනන්දො’’ති.

“For us, friend, this thought occurred: ‘This Venerable Ānanda is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Ānanda is capable of analyzing in detail the meaning of this summary that was pointed out in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. It would be good if we were to approach the Venerable Ānanda; having approached, we could ask the Venerable Ānanda about this matter. As the Venerable Ānanda explains it to us, so we will bear it in mind.’ May the Venerable Ānanda please analyze it.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො අතික්කම්මෙව මූලං අතික්කම්ම ඛන්ධං සාඛාපලාසෙ සාරං පරියෙසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය; එවංසම්පදමිදං ආයස්මන්තානං සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ තං භගවන්තං අතිසිත්වා අම්හෙ එතමත්ථං පටිපුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤථ. සො හාවුසො, භගවා ජානං ජානාති පස්සං පස්සති, චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං තුම්හෙ භගවන්තංයෙව [Pg.441] උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා වො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“Friends, it is as if a man in need of heartwood, seeking heartwood, wandering in search of heartwood, were to pass over the root and the trunk of a great, standing, pithy tree, and think that heartwood should be sought among the branches and leaves. Such is the case with you venerable ones who, with the Teacher present before you, have passed over that Blessed One and think that we should be questioned about this matter. For, friends, that Blessed One knows what should be known, sees what should be seen; he has become the eye, become the knowledge, become the Dhamma, become the Brahma; he is the speaker, the proclaimer, the one who leads to the meaning, the giver of the Deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. That was the very time for you to approach the Blessed One himself and question him about this matter. As the Blessed One would have explained it to you, so you should have borne it in mind.”

‘‘අද්ධාවුසො ආනන්ද, භගවා ජානං ජානාති පස්සං පස්සති චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං මයං භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම, යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාම. අපි චායස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. විභජතායස්මා ආනන්දො අගරුං කත්වා’’ති.

“Certainly, friend Ānanda, the Blessed One knows what should be known, sees what should be seen; he has become the eye, become the knowledge, become the Dhamma, become the Brahma; he is the speaker, the proclaimer, the one who leads to the meaning, the giver of the Deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. That was indeed the very time for us to approach the Blessed One himself and question him about this matter; as the Blessed One would have explained it to us, so we would have borne it in mind. However, the Venerable Ānanda is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Ānanda is capable of analyzing in detail the meaning of this summary that was pointed out in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. May the Venerable Ānanda analyze it, without finding it burdensome.”

‘‘තෙනහාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස පච්චස්සොසුං. අථායස්මා ආනන්දො එතදවොච –

“In that case, friends, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, friend,” those monks replied to the Venerable Ānanda. Then the Venerable Ānanda said this:

‘‘යං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති.

“Friends, the Blessed One, having stated a summary in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered his dwelling, saying: ‘Monks, what is not-Dhamma should be understood, and what is Dhamma should be understood; what is not-benefit should be understood, and what is benefit should be understood. Having understood what is not-Dhamma and what is Dhamma, and having understood what is not-benefit and what is benefit, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with the benefit.’”

කතමො චාවුසො, අධම්මො, කතමො ච ධම්මො, කතමො ච අනත්ථො, කතමො ච අත්ථො?

“And what, friends, is not-Dhamma, and what is Dhamma? What is not-benefit, and what is benefit?”

‘‘මිච්ඡාදිට්ඨි, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාදිට්ඨි ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Friends, wrong view is not-Dhamma; right view is Dhamma. And the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong view—this is not-benefit. And the many wholesome states that reach fulfillment by development conditioned by right view—this is benefit.”

‘‘මිච්ඡාසඞ්කප්පො, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාසඞ්කප්පො ධම්මො… මිච්ඡාවාචා, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාවාචා ධම්මො … මිච්ඡාකම්මන්තො, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාකම්මන්තො ධම්මො… මිච්ඡාආජීවො, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාආජීවො [Pg.442] ධම්මො… මිච්ඡාවායාමො, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාවායාමො ධම්මො… මිච්ඡාසති, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාසති ධම්මො… මිච්ඡාසමාධි, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාසමාධි ධම්මො… මිච්ඡාඤාණං, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාඤාණං ධම්මො….

“Friends, wrong intention is not-Dhamma; right intention is Dhamma… Friends, wrong speech is not-Dhamma; right speech is Dhamma… Friends, wrong action is not-Dhamma; right action is Dhamma… Friends, wrong livelihood is not-Dhamma; right livelihood is Dhamma… Friends, wrong effort is not-Dhamma; right effort is Dhamma… Friends, wrong mindfulness is not-Dhamma; right mindfulness is Dhamma… Friends, wrong concentration is not-Dhamma; right concentration is Dhamma… Friends, wrong knowledge is not-Dhamma; right knowledge is Dhamma….

මිච්ඡාවිමුත්ති, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාවිමුත්ති ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Friends, wrong liberation is not-Dhamma; right liberation is Dhamma. And the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong liberation—this is not-benefit. And the many wholesome states that reach fulfillment by development conditioned by right liberation—this is benefit.”

‘‘අයං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති, ඉමස්ස ඛො අහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ආකඞ්ඛමානා ච පන තුම්හෙ, ආවුසො, භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා වො භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“This, friends, is the summary that the Blessed One stated in brief without analyzing the meaning in detail before rising from his seat and entering his dwelling: ‘Monks, what is not-Dhamma should be understood, and what is Dhamma should be understood…pe… and one should practice accordingly.’ Friends, this is how I understand in detail the meaning of this summary stated in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. However, friends, if you wish, you may approach the Blessed One himself and ask him about this matter. As the Blessed One explains it to you, so you should bear it in mind.”

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො ආනන්දස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

“Yes, friend,” those monks said, and having rejoiced and approved of the Venerable Ānanda’s words, they rose from their seats and approached the Blessed One. Having approached, they paid homage to the Blessed One and sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One:

‘‘යං ඛො නො භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො…පෙ… තථා පටිජ්ජිතබ්බ’න්ති.

“The Blessed One stated a summary for us in brief without analyzing the meaning in detail, and having risen from his seat, entered his dwelling, saying: ‘Monks, what is not-Dhamma should be understood…pe… and one should practice accordingly.’”

‘‘තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බන්ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති?

“Venerable Sir, soon after the Blessed One had departed, this thought occurred to us: ‘Friends, the Blessed One stated this summary for us in brief without analyzing the meaning in detail, and having risen from his seat, entered his dwelling, saying: “Monks, what is not-Dhamma should be understood… and one should practice accordingly.” Who, now, could analyze in detail the meaning of this summary stated in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?’”

‘‘තෙසං [Pg.443] නො, භන්තෙ, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා ආනන්දො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා ආනන්දො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො ආයස්මා ආනන්දො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’ති.

“Venerable Sir, this thought occurred to us: ‘The Venerable Ānanda is praised by the Teacher and held in high esteem by his wise companions in the holy life. The Venerable Ānanda is capable of analyzing in detail the meaning of this summary stated in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. It would be good if we were to approach the Venerable Ānanda and ask him about this matter. As the Venerable Ānanda explains it to us, so we will bear it in mind.’”

‘‘අථ ඛො මයං, භන්තෙ, යෙනායස්මා ආනන්දො තෙනුපසඞ්කමිම්හා; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දං එතමත්ථං අපුච්ඡිම්හා. තෙසං නො, භන්තෙ, ආයස්මතා ආනන්දෙන ඉමෙහි ආකාරෙහි ඉමෙහි පදෙහි ඉමෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො සුවිභත්තො’’ති.

“So, Venerable Sir, we approached the Venerable Ānanda; having approached, we asked the Venerable Ānanda about this matter. And, Venerable Sir, the meaning was well analyzed for us by the Venerable Ānanda with these methods, these phrases, and these expressions.”

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ! පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, ආනන්දො. මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, ආනන්දො. මං චෙපි තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, අහම්පි චෙතං එවමෙවං බ්‍යාකරෙය්‍යං යථා තං ආනන්දෙන බ්‍යාකතං. එසො චෙව තස්ස අත්ථො එවඤ්ච නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති. තතියං.

“Good, good, monks! Ānanda is wise, monks. Ānanda is of great wisdom, monks. If you, monks, were to approach me and ask about this matter, I too would explain it in exactly the same way as Ānanda has explained it. This is indeed its meaning, and you should bear it in mind thus.” The Third Sutta.

4. අජිතසුත්තං

4. The Ajita Sutta

116. අථ ඛො අජිතො පරිබ්බාජකො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො අජිතො පරිබ්බාජකො භගවන්තං එතදවොච –

116. Then the wanderer Ajita approached the Blessed One. Having approached, he exchanged joyful greetings with the Blessed One. Having concluded a conversation that was joyful and memorable, he sat down to one side. Seated to one side, the wanderer Ajita said this to the Blessed One:

‘‘අම්හාකං, භො ගොතම, පණ්ඩිතො නාම සබ්‍රහ්මචාරී. තෙන පඤ්චමත්තානි චිත්තට්ඨානසතානි චින්තිතානි, යෙහි අඤ්ඤතිත්ථියා උපාරද්ධාව ජානන්ති උපාරද්ධස්මා’’ති.

“Venerable Gotama, we have a fellow practitioner named Paṇḍita. He has thought of five hundred states of mind by which sectarians of other beliefs know that they have been assailed.”

අථ [Pg.444] ඛො භගවා භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ධාරෙථ නො තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, පණ්ඩිතවත්ථූනී’’ති? ‘‘එතස්ස, භගවා, කාලො එතස්ස, සුගත, කාලො යං භගවා භාසෙය්‍ය, භගවතො සුත්වා භික්ඛූ ධාරෙස්සන්තී’’ති.

Then the Blessed One addressed the monks: “Monks, bear in mind the grounds for being a wise person.” “Now is the time, Blessed One! Now is the time, Sugata, for the Blessed One to speak. Having heard it from the Blessed One, the monks will bear it in mind.”

‘‘තෙන හි, භික්ඛවෙ, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

“In that case, monks, listen and apply your mind well; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those monks assented to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අධම්මිකෙන වාදෙන අධම්මිකං වාදං අභිනිග්ගණ්හාති අභිනිප්පීළෙති, තෙන ච අධම්මිකං පරිසං රඤ්ජෙති. තෙන සා අධම්මිකා පරිසා උච්චාසද්දමහාසද්දා හොති – ‘පණ්ඩිතො වත, භො, පණ්ඩිතො වත, භො’ති.

“Here, monks, a certain person with an unrighteous argument refutes and crushes an unrighteous argument, and thereby pleases an unrighteous assembly. By this, that unrighteous assembly becomes loud and uproarious, saying: ‘Indeed, sirs, what a wise person! Indeed, sirs, what a wise person!’”

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො අධම්මිකෙන වාදෙන ධම්මිකං වාදං අභිනිග්ගණ්හාති අභිනිප්පීළෙති, තෙන ච අධම්මිකං පරිසං රඤ්ජෙති. තෙන සා අධම්මිකා පරිසා උච්චාසද්දමහාසද්දා හොති – ‘පණ්ඩිතො වත, භො, පණ්ඩිතො වත, භො’ති.

“Furthermore, monks, here a certain person with an unrighteous argument refutes and crushes a righteous argument, and thereby pleases an unrighteous assembly. By this, that unrighteous assembly becomes loud and uproarious, saying: ‘Indeed, sirs, what a wise person! Indeed, sirs, what a wise person!’”

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො අධම්මිකෙන වාදෙන ධම්මිකඤ්ච වාදං අධම්මිකඤ්ච වාදං අභිනිග්ගණ්හාති අභිනිප්පීළෙති, තෙන ච අධම්මිකං පරිසං රඤ්ජෙති. තෙන සා අධම්මිකා පරිසා උච්චාසද්දමහාසද්දා හොති – ‘පණ්ඩිතො වත, භො, පණ්ඩිතො වත, භො’ති.

“Furthermore, monks, here a certain person with an unrighteous argument refutes and crushes both a righteous argument and an unrighteous argument, and thereby pleases an unrighteous assembly. By this, that unrighteous assembly becomes loud and uproarious, saying: ‘Indeed, sirs, what a wise person! Indeed, sirs, what a wise person!’”

‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බං.

“Monks, the unrighteous should be known and the righteous should be known; the unbeneficial should be known and the beneficial should be known. Having known the unrighteous and the righteous, and having known the unbeneficial and the beneficial, one should practice in accordance with what is righteous and in accordance with what is beneficial.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අධම්මො, කතමො ච ධම්මො, කතමො ච අනත්ථො, කතමො ච අත්ථො? මිච්ඡාදිට්ඨි, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාදිට්ඨි ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“And what, monks, is the unrighteous, and what is the righteous? What is the unbeneficial, and what is the beneficial? Wrong view, monks, is unrighteous; right view is righteous. And the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong view—this is the unbeneficial. And the many wholesome states that, conditioned by right view, go to the fulfillment of development—this is the beneficial.”

‘‘මිච්ඡාසඞ්කප්පො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාසඞ්කප්පො ධම්මො… මිච්ඡාවාචා, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාවාචා ධම්මො… මිච්ඡාකම්මන්තො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාකම්මන්තො ධම්මො… මිච්ඡාආජීවො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාආජීවො ධම්මො [Pg.445]… මිච්ඡාවායාමො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාවායාමො ධම්මො… මිච්ඡාසති, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාසති ධම්මො… මිච්ඡාසමාධි, භික්ඛවෙ අධම්මො; සම්මාසමාධි ධම්මො… මිච්ඡාඤාණං, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාඤාණං ධම්මො.

“Wrong intention, monks, is unrighteous; right intention is righteous… Wrong speech, monks, is unrighteous; right speech is righteous… Wrong action, monks, is unrighteous; right action is righteous… Wrong livelihood, monks, is unrighteous; right livelihood is righteous… Wrong effort, monks, is unrighteous; right effort is righteous… Wrong mindfulness, monks, is unrighteous; right mindfulness is righteous… Wrong concentration, monks, is unrighteous; right concentration is righteous… Wrong knowledge, monks, is unrighteous; right knowledge is righteous.”

‘‘මිච්ඡාවිමුත්ති, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාවිමුත්ති ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාවිමුත්තිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාවිමුත්තිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Wrong liberation, monks, is unrighteous; right liberation is righteous. And the many evil, unwholesome states that arise conditioned by wrong liberation—this is the unbeneficial. And the many wholesome states that, conditioned by right liberation, go to the fulfillment of development—this is the beneficial.”

‘‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. චතුත්ථං.

“‘Monks, the unrighteous should be known and the righteous should be known; the unbeneficial should be known and the beneficial should be known. Having known the unrighteous and the righteous, and having known the unbeneficial and the beneficial, one should practice in accordance with what is righteous and in accordance with what is beneficial.’ When this was said, it was said in reference to this.” Fourth.

5. සඞ්ගාරවසුත්තං

5. The Discourse with Saṅgārava

117. අථ ඛො සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ඔරිමං තීරං, කිං පාරිමං තීර’’න්ති? ‘‘මිච්ඡාදිට්ඨි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඔරිමං තීරං, සම්මාදිට්ඨි පාරිමං තීරං; මිච්ඡාසඞ්කප්පො ඔරිමං තීරං, සම්මාසඞ්කප්පො පාරිමං තීරං; මිච්ඡාවාචා ඔරිමං තීරං, සම්මාවාචා පාරිමං තීරං; මිච්ඡාකම්මන්තො ඔරිමං තීරං, සම්මාකම්මන්තො පාරිමං තීරං; මිච්ඡාආජීවො ඔරිමං තීරං, සම්මාආජීවො පාරිමං තීරං; මිච්ඡාවායාමො ඔරිමං තීරං, සම්මාවායාමො පාරිමං තීරං; මිච්ඡාසති ඔරිමං තීරං, සම්මාසති පාරිමං තීරං; මිච්ඡාසමාධි ඔරිමං තීරං, සම්මාසමාධි පාරිමං තීරං; මිච්ඡාඤාණං ඔරිමං තීරං, සම්මාඤාණං පාරිමං තීරං; මිච්ඡාවිමුත්ති ඔරිමං තීරං, සම්මාවිමුත්ති පාරිමං තීරන්ති. ඉදං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඔරිමං තීරං, ඉදං පාරිමං තීරන්ති.

117. Then the brahmin Saṅgārava approached the Blessed One; having approached, he exchanged greetings with the Blessed One. Having concluded the courteous and memorable talk, he sat down to one side. Sitting to one side, the brahmin Saṅgārava said to the Blessed One: “What, Master Gotama, is the near shore, and what is the far shore?” “Wrong view, brahmin, is the near shore, and right view is the far shore; wrong intention is the near shore, and right intention is the far shore; wrong speech is the near shore, and right speech is the far shore; wrong action is the near shore, and right action is the far shore; wrong livelihood is the near shore, and right livelihood is the far shore; wrong effort is the near shore, and right effort is the far shore; wrong mindfulness is the near shore, and right mindfulness is the far shore; wrong concentration is the near shore, and right concentration is the far shore; wrong knowledge is the near shore, and right knowledge is the far shore; wrong liberation is the near shore, and right liberation is the far shore. This, brahmin, is the near shore, and this is the far shore.”

‘‘අප්පකා තෙ මනුස්සෙසු, යෙ ජනා පාරගාමිනො;

අථායං ඉතරා පජා, තීරමෙවානුධාවති.

“Few are those among humans who go to the far shore; but this other populace runs along this very shore.”

‘‘යෙ ච ඛො සම්මදක්ඛාතෙ, ධම්මෙ ධම්මානුවත්තිනො;

තෙ ජනා පාරමෙස්සන්ති, මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං.

“But those who practice in accordance with the Dhamma, so well-expounded—those people will go to the far shore, having crossed the realm of Death, so very hard to traverse.”

‘‘කණ්හං [Pg.446] ධම්මං විප්පහාය, සුක්කං භාවෙථ පණ්ඩිතො;

ඔකා අනොකමාගම්ම, විවෙකෙ යත්ථ දූරමං.

“A wise person should abandon dark states and cultivate bright ones. Having gone from home to homelessness, into that seclusion where it is hard to find delight.”

‘‘තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍ය, හිත්වා කාමෙ අකිඤ්චනො;

පරියොදපෙය්‍ය අත්තානං, චිත්තක්ලෙසෙහි පණ්ඩිතො.

“There one should desire delight, having abandoned sensual pleasures, owning nothing. A wise person should purify oneself from the defilements of the mind.”

‘‘යෙසං සම්බොධියඞ්ගෙසු, සම්මා චිත්තං සුභාවිතං;

ආදානපටිනිස්සග්ගෙ, අනුපාදාය යෙ රතා;

ඛීණාසවා ජුතිමන්තො, තෙ ලොකෙ පරිනිබ්බුතා’’ති. පඤ්චමං;

“Those whose minds are well-developed in the factors of enlightenment, who, without grasping, delight in the relinquishing of clinging; with taints destroyed, radiant, they are fully extinguished in the world.” Fifth.

6. ඔරිමතීරසුත්තං

6. The Discourse on the Near Shore

118. ‘‘ඔරිමඤ්ච, භික්ඛවෙ, තීරං දෙසෙස්සාමි පාරිමඤ්ච තීරං. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

118. “Monks, I will teach the near shore and the far shore. Listen to it and pay close attention; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඔරිමං තීරං, කතමඤ්ච පාරිමං තීරං? මිච්ඡාදිට්ඨි ඔරිමං තීරං, සම්මාදිට්ඨි පාරිමං තීරං…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති ඔරිමං තීරං, සම්මාවිමුත්ති පාරිමං තීරං. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, ඔරිමං තීරං, ඉදං පාරිමං තීරන්ති.

“And what, monks, is the near shore, and what is the far shore? Wrong view is the near shore, and right view is the far shore… wrong liberation is the near shore, and right liberation is the far shore. This, monks, is the near shore, and this is the far shore.”

‘‘අප්පකා තෙ මනුස්සෙසු, යෙ ජනා පාරගාමිනො;

අථායං ඉතරා පජා, තීරමෙවානුධාවති.

“Few are those among humans who go to the far shore; but this other populace runs along this very shore.”

‘‘යෙ ච ඛො සම්මදක්ඛාතෙ, ධම්මෙ ධම්මානුවත්තිනො;

තෙ ජනා පාරමෙස්සන්ති, මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං.

“But those who practice in accordance with the Dhamma, so well-expounded—those people will go to the far shore, having crossed the realm of Death, so very hard to traverse.”

‘‘කණ්හං ධම්මං විප්පහාය, සුක්කං භාවෙථ පණ්ඩිතො;

ඔකා අනොක මාගම්ම, විවෙකෙ යත්ථ දූරමං.

“A wise person should abandon dark states and cultivate bright ones. Having gone from home to homelessness, into that seclusion where it is hard to find delight.”

‘‘තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍ය, හිත්වා කාමෙ අකිඤ්චනො;

පරියොදපෙය්‍ය අත්තානං, චිත්තක්ලෙසෙහි පණ්ඩිතො.

“There one should desire delight, having abandoned sensual pleasures, owning nothing. A wise person should purify oneself from the defilements of the mind.”

‘‘යෙසං සම්බොධියඞ්ගෙසු, සම්මා චිත්තං සුභාවිතං;

ආදානපටිනිස්සග්ගෙ, අනුපාදාය යෙ රතා;

ඛීණාසවා ජුතිමන්තො, තෙ ලොකෙ පරිනිබ්බුතා’’ති. ඡට්ඨං;

“Those whose minds are well-developed in the factors of enlightenment, who, without grasping, delight in the relinquishing of clinging; with taints destroyed, radiant, they are fully extinguished in the world.” Sixth.

7. පඨමපච්චොරොහණීසුත්තං

7. The First Discourse on the ‘Descending’

119. තෙන [Pg.447] ඛො පන සමයෙන ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතො නවං ඛොමයුගං නිවත්ථො අල්ලකුසමුට්ඨිං ආදාය භගවතො අවිදූරෙ එකමන්තං ඨිතො හොති.

119. At that time, the brahmin Jāṇussoṇi, having bathed his head on that Uposatha day, clad in a new pair of linen garments, and taking a handful of fresh kusa grass, was standing to one side, not far from the Blessed One.

අද්දසා ඛො භගවා ජාණුස්සොණිං බ්‍රාහ්මණං තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතං නවං ඛොමයුගං නිවත්ථං අල්ලකුසමුට්ඨිං ආදාය එකමන්තං ඨිතං. දිස්වාන ජාණුස්සොණිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කිං නු ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතො නවං ඛොමයුගං නිවත්ථො අල්ලකුසමුට්ඨිං ආදාය එකමන්තං ඨිතො? කිං න්වජ්ජ බ්‍රාහ්මණකුලස්සා’’ති ? ‘‘පච්චොරොහණී, භො ගොතම, අජ්ජ බ්‍රාහ්මණකුලස්සා’’ති.

The Blessed One saw the brahmin Jāṇussoṇi, who on that Uposatha day had bathed his head, was clad in a new pair of linen garments, and, taking a handful of fresh kusa grass, was standing to one side. Having seen him, the Blessed One said this to the brahmin Jāṇussoṇi: 'Brahmin, why is it that on this Uposatha day, having bathed your head, clad in a new pair of linen garments, and taking a handful of fresh kusa grass, you are standing to one side? Brahmin, what is the business of the brahmin clan today?' 'Master Gotama, today is the ‘descending’ for the brahmin clan.'

‘‘යථා කථං පන, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතා නවං ඛොමයුගං නිවත්ථා අල්ලෙන ගොමයෙන පථවිං ඔපුඤ්ජිත්වා හරිතෙහි කුසෙහි පත්ථරිත්වා අන්තරා ච වෙලං අන්තරා ච අග්‍යාගාරං සෙය්‍යං කප්පෙන්ති. තෙ තං රත්තිං තික්ඛත්තුං පච්චුට්ඨාය පඤ්ජලිකා අග්ගිං නමස්සන්ති – ‘පච්චොරොහාම භවන්තං, පච්චොරොහාම භවන්ත’න්ති. බහුකෙන ච සප්පිතෙලනවනීතෙන අග්ගිං සන්තප්පෙන්ති. තස්සා ච රත්තියා අච්චයෙන පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන බ්‍රාහ්මණෙ සන්තප්පෙන්ති. එවං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී හොතී’’ති.

'Brahmin, in what way is the brahmins’ ‘descending’?' 'Here, Master Gotama, on the Uposatha day, brahmins, having bathed their heads and put on a new pair of linen garments, smear the ground with wet cow dung, spread it with green kusa grass, and make their bed between the sand heap and the fire-hut. That night, they rise three times and, with hands joined in reverence, pay homage to the fire, saying: “We descend to you, venerable one; we descend to you, venerable one.” They satisfy the fire with abundant ghee, oil, and fresh butter. Then, at the end of that night, they satisfy the brahmins with fine hard and soft food. In this way, Master Gotama, is the brahmins’ ‘descending’.'

‘‘අඤ්ඤථා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී හොති, අඤ්ඤථා ච පන අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොතී’’ති. ‘‘යථා කථං පන, භො ගොතම, අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොති? සාධු මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොතී’’ති.

'Brahmin, the ‘descending’ of the brahmins is one way, and the ‘descending’ in the discipline of the Noble One is another.' 'Master Gotama, in what way is the ‘descending’ in the discipline of the Noble One? May the venerable Gotama be pleased to teach me the Dhamma about how the ‘descending’ is in the discipline of the Noble One.'

‘‘තෙන [Pg.448] හි, බ්‍රාහ්මණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“In that case, brahmin, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, venerable sir,” the brahmin Jāṇussoṇi responded to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘මිච්ඡාදිට්ඨියා ඛො පාපකො විපාකො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති; මිච්ඡාදිට්ඨියා පච්චොරොහති.

“Here, brahmin, a noble disciple reflects thus: ‘Wrong view indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong view; he descends from wrong view.

… මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාසඞ්කප්පං පජහති; මිච්ඡාසඞ්කප්පා පච්චොරොහති.

‘Wrong intention indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong intention; he descends from wrong intention.

… මිච්ඡාවාචාය ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාවාචං පජහති; මිච්ඡාවාචාය පච්චොරොහති.

‘Wrong speech indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong speech; he descends from wrong speech.

…මිච්ඡාකම්මන්තස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාකම්මන්තං පජහති; මිච්ඡාකම්මන්තා පච්චොරොහති.

‘Wrong action indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong action; he descends from wrong action.

…මිච්ඡාආජීවස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාආජීවං පජහති; මිච්ඡාආජීවා පච්චොරොහති.

‘Wrong livelihood indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong livelihood; he descends from wrong livelihood.

…මිච්ඡාවායාමස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාවායාමං පජහති; මිච්ඡාවායාමා පච්චොරොහති.

‘Wrong effort indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong effort; he descends from wrong effort.

…මිච්ඡාසතියා ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාසතිං පජහති; මිච්ඡාසතියා පච්චොරොහති.

‘Wrong mindfulness indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong mindfulness; he descends from wrong mindfulness.

…මිච්ඡාසමාධිස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාසමාධිං පජහති; මිච්ඡාසමාධිම්හා පච්චොරොහති.

‘Wrong concentration indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong concentration; he descends from wrong concentration.

…මිච්ඡාඤාණස්ස [Pg.449] ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාඤාණං පජහති; මිච්ඡාඤාණම්හා පච්චොරොහති.

‘Wrong knowledge indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong knowledge; he descends from wrong knowledge.

‘මිච්ඡාවිමුත්තියා ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාවිමුත්තිං පජහති; මිච්ඡාවිමුත්තියා පච්චොරොහති. එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොතී’’ති.

‘Wrong liberation indeed has an evil result both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong liberation; he descends from wrong liberation. In this way, brahmin, is the descending in the discipline of the Noble One.”

‘‘අඤ්ඤථා, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී, අඤ්ඤථා ච පන අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොති. ඉමිස්සා ච, භො ගොතම, අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණියා බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී කලං නාග්ඝති සොළසිං. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. සත්තමං.

“Venerable Gotama, the brahmins’ descending is one way, and the descending in the discipline of the Noble One is another. The brahmins’ descending is not worth a sixteenth part of this descending in the discipline of the Noble One. Excellent, Venerable Gotama! … May the Venerable Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life from this day forward.” Seventh.

8. දුතියපච්චොරොහණීසුත්තං

8. The Second Discourse on Descending

120. ‘‘අරියං වො, භික්ඛවෙ, පච්චොරොහණිං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ… කතමා ච, භික්ඛවෙ, අරියා පච්චොරොහණී? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘මිච්ඡාදිට්ඨියා ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති; මිච්ඡාදිට්ඨියා පච්චොරොහති. මිච්ඡාසඞ්කප්පස්ස ඛො පාපකො විපාකො… මිච්ඡාවාචාය ඛො… මිච්ඡාකම්මන්තස්ස ඛො… මිච්ඡාආජීවස්ස ඛො… මිච්ඡාවායාමස්ස ඛො… මිච්ඡාසතියා ඛො… මිච්ඡාසමාධිස්ස ඛො… මිච්ඡාඤාණස්ස ඛො… මිච්ඡාවිමුත්තියා ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාවිමුත්තිං පජහති; මිච්ඡාවිමුත්තියා පච්චොරොහති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියා පච්චොරොහණී’’ති. අට්ඨමං.

120. “Monks, I will teach you the noble descending. Listen to it… And what, monks, is the noble descending? Here, monks, a noble disciple reflects thus: ‘Wrong view has an evil result, both in this present life and in the life to come.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong view; he descends from wrong view. ‘Wrong intention has an evil result… wrong speech… wrong action… wrong livelihood… wrong effort… wrong mindfulness… wrong concentration… wrong knowledge… wrong liberation has an evil result, both in this present life and in the life to come.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong liberation; he descends from wrong liberation. This, monks, is called the noble descending.” Eighth.

9. පුබ්බඞ්ගමසුත්තං

9. The Discourse on the Forerunner

121. ‘‘සූරියස්ස, භික්ඛවෙ, උදයතො එතං පුබ්බඞ්ගමං එතං පුබ්බනිමිත්තං, යදිදං – අරුණුග්ගං. එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, කුසලානං ධම්මානං එතං පුබ්බඞ්ගමං එතං පුබ්බනිමිත්තං, යදිදං – සම්මාදිට්ඨි. සම්මාදිට්ඨිකස්ස, භික්ඛවෙ, සම්මාසඞ්කප්පො පහොති, සම්මාසඞ්කප්පස්ස සම්මාවාචා පහොති, සම්මාකම්මන්තො [Pg.450] පහොති, සම්මාකම්මන්තස්ස සම්මාආජීවො පහොති, සම්මාආජීවස්ස සම්මාවායාමො පහොති, සම්මාවායාමස්ස සම්මාසති පහොති, සම්මාසතිස්ස සම්මාසමාධි පහොති, සම්මාසමාධිස්ස සම්මාඤාණං පහොති, සම්මාඤාණිස්ස සම්මාවිමුත්ති පහොතී’’ති. නවමං.

121. “Monks, the forerunner and precursor of the sunrise is the dawn. In the same way, monks, the forerunner and precursor of wholesome states is right view. For one with right view, monks, right intention arises. For one with right intention, right speech arises. For one with right speech, right action arises. For one with right action, right livelihood arises. For one with right livelihood, right effort arises. For one with right effort, right mindfulness arises. For one with right mindfulness, right concentration arises. For one with right concentration, right knowledge arises. For one with right knowledge, right liberation arises.” Ninth.

10. ආසවක්ඛයසුත්තං

10. The Discourse on the Destruction of the Taints

122. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්ති. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි, සම්මාඤාණං, සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා ආසවානං ඛයාය සංවත්තන්තී’’ති. දසමං.

122. “Monks, these ten states, when developed and cultivated, lead to the destruction of the taints. What are the ten? Right view, right intention, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration, right knowledge, and right liberation. These, monks, are the ten states that, when developed and cultivated, lead to the destruction of the taints.” Tenth.

පච්චොරොහණිවග්ගො දුතියො.

The Second Chapter on Descending.

තස්සුද්දානං –

The summary:

තයො අධම්මා අජිතො, සඞ්ගාරවො ච ඔරිමං;

ද්වෙ චෙව පච්චොරොහණී, පුබ්බඞ්ගමං ආසවක්ඛයොති.

The three on unrighteousness, Ajita, Saṅgārava, and This Shore; the two on descending, The Forerunner, and The Destruction of the Taints.

(13) 3. පරිසුද්ධවග්ගො

(13) 3. The Chapter on Purity

1. පඨමසුත්තං

1. The First Discourse

123. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා පරිසුද්ධා පරියොදාතා, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි, සම්මාඤාණං, සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා පරිසුද්ධා පරියොදාතා, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. පඨමං.

123. “Monks, these ten states are pure and exceedingly bright; they are not found apart from the discipline of the Sugata. Which ten? Right view, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration, right knowledge, and right liberation. Monks, these ten states are indeed pure and exceedingly bright; they are not found apart from the discipline of the Sugata.” First.

2. දුතියසුත්තං

2. The Second Discourse

124. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා අනුප්පන්නා උප්පජ්ජන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි …පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා අනුප්පන්නා උප්පජ්ජන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. දුතියං.

124. “Monks, these ten states, not having arisen before, do not arise apart from the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. Monks, these ten states, not having arisen before, indeed do not arise apart from the discipline of the Sugata.” Second.

3. තතියසුත්තං

3. The Third Discourse

125. ‘‘දසයිමෙ[Pg.451], භික්ඛවෙ, ධම්මා මහප්ඵලා මහානිසංසා, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා මහප්ඵලා මහානිසංසා, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. තතියං.

125. “Monks, these ten states are of great fruit and great benefit; they are not found apart from the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. Monks, these ten states are indeed of great fruit and great benefit; they are not found apart from the discipline of the Sugata.” Third.

4. චතුත්ථසුත්තං

4. The Fourth Discourse

126. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා රාගවිනයපරියොසානා හොන්ති දොසවිනයපරියොසානා හොන්ති මොහවිනයපරියොසානා හොන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා රාගවිනයපරියොසානා හොන්ති දොසවිනයපරියොසානා හොන්ති මොහවිනයපරියොසානා හොන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. චතුත්ථං.

126. “Monks, these ten states culminate in the removal of lust, hatred, and delusion; they are not found apart from the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. Monks, these ten states indeed culminate in the removal of lust, hatred, and delusion; they are not found apart from the discipline of the Sugata.” Fourth.

5. පඤ්චමසුත්තං

5. The Fifth Discourse

127. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. පඤ්චමං.

127. “Monks, these ten states lead to utter disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to higher knowledge, to awakening, and to Nibbāna, but not apart from the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. Monks, these ten states indeed lead to utter disenchantment, to dispassion, to cessation, to peace, to higher knowledge, to awakening, and to Nibbāna, but not apart from the discipline of the Sugata.” Fifth.

6. ඡට්ඨසුත්තං

6. The Sixth Discourse

128. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා අනුප්පන්නා උප්පජ්ජන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි …පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා අනුප්පන්නා උප්පජ්ජන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. ඡට්ඨං.

128. “Monks, these ten states, when developed and cultivated, arise where they have not arisen before, and nowhere else than in the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. These, monks, are the ten states that, when developed and cultivated, indeed arise where they have not arisen before, and nowhere else than in the discipline of the Sugata.” Sixth.

7. සත්තමසුත්තං

7. The Seventh Discourse

129. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා මහප්ඵලා හොන්ති මහානිසංසා, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. සත්තමං.

129. “Monks, these ten states, when developed and cultivated, are of great fruit and great benefit, and nowhere else than in the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. These, monks, are the ten states that, when developed and cultivated, are indeed of great fruit and great benefit, and nowhere else than in the discipline of the Sugata.” Seventh.

8. අට්ඨමසුත්තං

8. The Eighth Discourse

130. ‘‘දසයිමෙ[Pg.452], භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා රාගවිනයපරියොසානා හොන්ති දොසවිනයපරියොසානා හොන්ති මොහවිනයපරියොසානා හොන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා රාගවිනයපරියොසානා හොන්ති දොසවිනයපරියොසානා හොන්ති මොහවිනයපරියොසානා හොන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. අට්ඨමං.

130. “Monks, these ten states, when developed and cultivated, culminate in the removal of lust, hatred, and delusion, and nowhere else than in the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. These, monks, are the ten states that, when developed and cultivated, indeed culminate in the removal of lust, hatred, and delusion, and nowhere else than in the discipline of the Sugata.” Eighth.

9. නවමසුත්තං

9. The Ninth Discourse

131. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස ධම්මා භාවිතා බහුලීකතා එකන්තනිබ්බිදාය විරාගාය නිරොධාය උපසමාය අභිඤ්ඤාය සම්බොධාය නිබ්බානාය සංවත්තන්ති, නාඤ්ඤත්‍ර සුගතවිනයා’’ති. නවමං.

131. “Monks, these ten states, when developed and cultivated, lead solely to disenchantment, dispassion, cessation, peace, higher knowledge, awakening, and Nibbāna, and nowhere else than in the discipline of the Sugata. Which ten? Right view... and so on... right liberation. These, monks, are the ten states that, when developed and cultivated, indeed lead solely to disenchantment, dispassion, cessation, peace, higher knowledge, awakening, and Nibbāna, and nowhere else than in the discipline of the Sugata.” Ninth.

10. දසමසුත්තං

10. The Tenth Discourse

132. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, මිච්ඡත්තා. කතමෙ දස? මිච්ඡාදිට්ඨි, මිච්ඡාසඞ්කප්පො, මිච්ඡාවාචා, මිච්ඡාකම්මන්තො, මිච්ඡාආජීවො, මිච්ඡාවායාමො, මිච්ඡාසති, මිච්ඡාසමාධි, මිච්ඡාඤාණං, මිච්ඡාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස මිච්ඡත්තා’’ති. දසමං.

132. “Monks, these are the ten states of wrongness. Which ten? Wrong view, wrong thought, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, wrong concentration, wrong knowledge, and wrong liberation. These, monks, are indeed the ten states of wrongness.” Tenth.

11. එකාදසමසුත්තං

11. The Eleventh Discourse

133. ‘‘දසයිමෙ, භික්ඛවෙ, සම්මත්තා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි, සම්මාඤාණං, සම්මාවිමුත්ති – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, දස සම්මත්තා’’ති. එකාදසමං.

133. “Monks, these are the ten states of rightness. Which ten? Right view, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration, right knowledge, and right liberation. These, monks, are indeed the ten states of rightness.” Eleventh.

පරිසුද්ධවග්ගො තතියො.

The Chapter on Purity, the Third.

(14) 4. සාධුවග්ගො

(14) 4. The Chapter on the Good

1. සාධුසුත්තං

1. The Discourse on the Good

134. ‘‘සාධුඤ්ච [Pg.453] වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසාධුඤ්ච. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

134. “Monks, I will teach you the good and the bad. Listen to it and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසාධු? මිච්ඡාදිට්ඨි, මිච්ඡාසඞ්කප්පො, මිච්ඡාවාචා, මිච්ඡාකම්මන්තො, මිච්ඡාආජීවො, මිච්ඡාවායාමො, මිච්ඡාසති, මිච්ඡාසමාධි, මිච්ඡාඤාණං, මිච්ඡාවිමුත්ති – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසාධු. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සාධු? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි, සම්මාඤාණං, සම්මාවිමුත්ති – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාධූ’’ති. පඨමං.

“And what, monks, is the bad? Wrong view, wrong thought, wrong speech, wrong action, wrong livelihood, wrong effort, wrong mindfulness, wrong concentration, wrong knowledge, and wrong liberation. This, monks, is called the bad. And what, monks, is the good? Right view, right thought, right speech, right action, right livelihood, right effort, right mindfulness, right concentration, right knowledge, and right liberation. This, monks, is called the good.” First.

2. අරියධම්මසුත්තං

2. The Discourse on the Noble Dhamma

135. ‘‘අරියධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනරියධම්මඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනරියො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනරියො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අරියො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියො ධම්මො’’ති. දුතියං.

135. “Bhikkhus, I will teach you the noble Dhamma and the ignoble Dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is the ignoble Dhamma? Wrong view… wrong liberation. This, bhikkhus, is called the ignoble Dhamma. And what, bhikkhus, is the noble Dhamma? Right view… right liberation. This, bhikkhus, is called the noble Dhamma.” Second.

3. අකුසලසුත්තං

3. The Discourse on the Unwholesome

136. ‘‘අකුසලඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි කුසලඤ්ච. තං සුණාථ …පෙ… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අකුසලං? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අකුසලං. කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, කුසලං? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කුසල’’න්ති. තතියං.

136. “Bhikkhus, I will teach you the unwholesome and the wholesome. Listen to that… And what, bhikkhus, is the unwholesome? Wrong view… wrong liberation. This, bhikkhus, is called the unwholesome. And what, bhikkhus, is the wholesome? Right view… right liberation. This, bhikkhus, is called the wholesome.” Third.

4. අත්ථසුත්තං

4. The Discourse on the Beneficial

137. ‘‘අත්ථඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනත්ථඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනත්ථො? මිච්ඡාදිට්ඨි …පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනත්ථො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අත්ථො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අත්ථො’’ති. චතුත්ථං.

137. “Bhikkhus, I will teach you what is beneficial and what is unbeneficial. Listen to that… And what, bhikkhus, is the unbeneficial? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called the unbeneficial. And what, bhikkhus, is the beneficial? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the beneficial.” Fourth.

5. ධම්මසුත්තං

5. The Discourse on the Dhamma

138. ‘‘ධම්මඤ්ච [Pg.454] වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අධම්මඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධම්මො’’ති. පඤ්චමං.

138. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma and what is not the Dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is not the Dhamma? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called what is not the Dhamma. And what, bhikkhus, is the Dhamma? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma.” Fifth.

6. සාසවසුත්තං

6. The Discourse on the Tainted

139. ‘‘සාසවඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අනාසවඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, සාසවො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාසවො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනාසවො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනාසවො ධම්මො’’ති. ඡට්ඨං.

139. “Bhikkhus, I will teach you the tainted Dhamma and the untainted Dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is the tainted Dhamma? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called the tainted Dhamma. And what, bhikkhus, is the untainted Dhamma? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the untainted Dhamma.” Sixth.

7. සාවජ්ජසුත්තං

7. The Discourse on the Blameworthy

140. ‘‘සාවජ්ජඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අනවජ්ජඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, සාවජ්ජො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාවජ්ජො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනවජ්ජො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනවජ්ජො ධම්මො’’ති. සත්තමං.

140. “Bhikkhus, I will teach you the blameworthy Dhamma and the blameless Dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is the blameworthy Dhamma? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called the blameworthy Dhamma. And what, bhikkhus, is the blameless Dhamma? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the blameless Dhamma.” Seventh.

8. තපනීයසුත්තං

8. The Discourse on the Tormenting

141. ‘‘තපනීයඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අතපනීයඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, තපනීයො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, තපනීයො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අතපනීයො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අතපනීයො ධම්මො’’ති. අට්ඨමං.

141. “Bhikkhus, I will teach you the tormenting Dhamma and the non-tormenting Dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is the tormenting Dhamma? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called the tormenting Dhamma. And what, bhikkhus, is the non-tormenting Dhamma? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the non-tormenting Dhamma.” Eighth.

9. ආචයගාමිසුත්තං

9. The Discourse on Accumulation

142. ‘‘ආචයගාමිඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අපචයගාමිඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආචයගාමී ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආචයගාමී ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ[Pg.455], අපචයගාමී ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අපචයගාමී ධම්මො’’ති. නවමං.

142. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that leads to rebirth and the Dhamma that leads to Nibbāna. Listen to that… And what, bhikkhus, is the Dhamma that leads to rebirth? Wrong view… wrong liberation. This, bhikkhus, is called the Dhamma that leads to rebirth. And what, bhikkhus, is the Dhamma that leads to Nibbāna? Right view… right liberation. This, bhikkhus, is called the Dhamma that leads to Nibbāna.” Ninth.

10. දුක්ඛුද්‍රයසුත්තං

10. The Discourse on Suffering as an Outcome

143. ‘‘දුක්ඛුද්‍රයඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි සුඛුද්‍රයඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛුද්‍රයො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛුද්‍රයො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සුඛුද්‍රයො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුඛුද්‍රයො ධම්මො’’ති. දසමං.

143. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that has suffering as its outcome and the Dhamma that has happiness as its outcome. Listen to that… And what, bhikkhus, is the Dhamma that has suffering as its outcome? Wrong view… wrong liberation. This, bhikkhus, is called the Dhamma that has suffering as its outcome. And what, bhikkhus, is the Dhamma that has happiness as its outcome? Right view… right liberation. This, bhikkhus, is called the Dhamma that has happiness as its outcome.” Tenth.

11. දුක්ඛවිපාකසුත්තං

11. The Discourse on Painful Results

144. ‘‘දුක්ඛවිපාකඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි සුඛවිපාකඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛවිපාකො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛවිපාකො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සුඛවිපාකො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුඛවිපාකො ධම්මො’’ති. එකාදසමං.

144. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that has painful results and the Dhamma that has pleasant results. Listen to that… And what, bhikkhus, is the Dhamma that has painful results? Wrong view… wrong liberation. This, bhikkhus, is called the Dhamma that has painful results. And what, bhikkhus, is the Dhamma that has pleasant results? Right view… right liberation. This, bhikkhus, is called the Dhamma that has pleasant results.” Eleventh.

සාධුවග්ගො චතුත්ථො.

The Sādhu Chapter, the Fourth.

(15) 5. අරියවග්ගො

(15) 5. The Noble Chapter

1. අරියමග්ගසුත්තං

1. The Discourse on the Noble Path

145. ‘‘අරියමග්ගඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අනරියමග්ගඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනරියො මග්ගො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනරියො මග්ගො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අරියො මග්ගො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියො මග්ගො’’ති. පඨමං.

145. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that is the noble path and the Dhamma that is the ignoble path. Listen to that… And what, bhikkhus, is the ignoble path? Wrong view… wrong liberation. This, bhikkhus, is called the ignoble path. And what, bhikkhus, is the noble path? Right view… right liberation. This, bhikkhus, is called the noble path.” First.

2. කණ්හමග්ගසුත්තං

2. The Discourse on the Dark Path

146. ‘‘කණ්හමග්ගඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි සුක්කමග්ගඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, කණ්හමග්ගො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං [Pg.456] වුච්චති, භික්ඛවෙ, කණ්හමග්ගො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සුක්කමග්ගො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුක්කමග්ගො’’ති. දුතියං.

146. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that is the dark path and the Dhamma that is the bright path. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dark path? Wrong view… wrong liberation. This, bhikkhus, is called the dark path. And what, bhikkhus, is the bright path? Right view… right liberation. This, bhikkhus, is called the bright path.” Second.

3. සද්ධම්මසුත්තං

3. The Discourse on the True Dhamma

147. ‘‘සද්ධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අසද්ධම්මඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මො’’ති. තතියං.

147. “Bhikkhus, I will teach you the true Dhamma and the untrue Dhamma. Listen to that... And what, bhikkhus, is the untrue Dhamma? Wrong view... wrong liberation—this, bhikkhus, is called the untrue Dhamma. And what, bhikkhus, is the true Dhamma? Right view... right liberation—this, bhikkhus, is called the true Dhamma.” The Third.

4. සප්පුරිසධම්මසුත්තං

4. The Discourse on the Dhamma of a True Person

148. ‘‘සප්පුරිසධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසප්පුරිසධම්මඤ්ච. තං සුණාථ …පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො’’ති. චතුත්ථං.

148. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma of a true person and the Dhamma of an untrue person. Listen to that... And what, bhikkhus, is the Dhamma of an untrue person? Wrong view... wrong liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma of an untrue person. And what, bhikkhus, is the Dhamma of a true person? Right view... right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma of a true person.” The Fourth.

5. උප්පාදෙතබ්බසුත්තං

5. The Discourse on What Should Be Brought into Being

149. ‘‘උප්පාදෙතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න උප්පාදෙතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො’’ති. පඤ්චමං.

149. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that should be brought into being and the Dhamma that should not be brought into being. Listen to that... And what, bhikkhus, is the Dhamma that should not be brought into being? Wrong view... wrong liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should not be brought into being. And what, bhikkhus, is the Dhamma that should be brought into being? Right view... right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should be brought into being.” The Fifth.

6. ආසෙවිතබ්බසුත්තං

6. The Discourse on What Should Be Practiced

150. ‘‘ආසෙවිතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න ආසෙවිතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න ආසෙවිතබ්බො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න ආසෙවිතබ්බො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතබ්බො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතබ්බො ධම්මො’’ති. ඡට්ඨං.

150. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that should be practiced and the Dhamma that should not be practiced. Listen to that... And what, bhikkhus, is the Dhamma that should not be practiced? Wrong view... wrong liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should not be practiced. And what, bhikkhus, is the Dhamma that should be practiced? Right view... right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should be practiced.” The Sixth.

7. භාවෙතබ්බසුත්තං

7. The Discourse on What Should Be Developed

151. ‘‘භාවෙතබ්බඤ්ච [Pg.457] වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න භාවෙතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න භාවෙතබ්බො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න භාවෙතබ්බො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, භාවෙතබ්බො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාවෙතබ්බො ධම්මො’’ති. සත්තමං.

151. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that should be developed and the Dhamma that should not be developed. Listen to that... And what, bhikkhus, is the Dhamma that should not be developed? Wrong view... wrong liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should not be developed. And what, bhikkhus, is the Dhamma that should be developed? Right view... right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should be developed.” The Seventh.

8. බහුලීකාතබ්බසුත්තං

8. The Discourse on What Should Be Cultivated

152. ‘‘බහුලීකාතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න බහුලීකාතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න බහුලීකාතබ්බො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න බහුලීකාතබ්බො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, බහුලීකාතබ්බො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, බහුලීකාතබ්බො ධම්මො’’ති. අට්ඨමං.

152. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that should be cultivated and the Dhamma that should not be cultivated. Listen to that… And what, bhikkhus, is the Dhamma that should not be cultivated? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should not be cultivated. And what, bhikkhus, is the Dhamma that should be cultivated? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should be cultivated.” The Eighth.

9. අනුස්සරිතබ්බසුත්තං

9. The Discourse on What Should Be Recollected

153. ‘‘අනුස්සරිතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න අනුස්සරිතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න අනුස්සරිතබ්බො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න අනුස්සරිතබ්බො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනුස්සරිතබ්බො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුස්සරිතබ්බො ධම්මො’’ති. නවමං.

153. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that should be recollected and the Dhamma that should not be recollected. Listen to that… And what, bhikkhus, is the Dhamma that should not be recollected? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should not be recollected. And what, bhikkhus, is the Dhamma that should be recollected? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should be recollected.” The Ninth.

10. සච්ඡිකාතබ්බසුත්තං

10. The Discourse on What Should Be Realized

154. ‘‘සච්ඡිකාතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න සච්ඡිකාතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො? මිච්ඡාදිට්ඨි…පෙ… මිච්ඡාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො. කතමො ච, භික්ඛවෙ, සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො? සම්මාදිට්ඨි…පෙ… සම්මාවිමුත්ති – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො’’ති. දසමං.

154. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma that should be realized and the Dhamma that should not be realized. Listen to that… And what, bhikkhus, is the Dhamma that should not be realized? Wrong view… wrong liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should not be realized. And what, bhikkhus, is the Dhamma that should be realized? Right view… right liberation—this, bhikkhus, is called the Dhamma that should be realized.” The Tenth.

අරියවග්ගො පඤ්චමො.

The Noble Chapter, the Fifth.

තතියපණ්ණාසකං සමත්තං.

The Third Fifty is Concluded.

4. චතුත්ථපණ්ණාසකං

4. The Fourth Fifty

(16) 1. පුග්ගලවග්ගො

(16) 1. The Chapter on Individuals

1. සෙවිතබ්බසුත්තං

1. The Discourse on One to Be Associated With

155. ‘‘දසහි[Pg.458], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො. කතමෙහි දසහි? මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති, මිච්ඡාසඞ්කප්පො හොති, මිච්ඡාවාචො හොති, මිච්ඡාකම්මන්තො හොති, මිච්ඡාආජීවො හොති, මිච්ඡාවායාමො හොති, මිච්ඡාසති හොති, මිච්ඡාසමාධි හොති, මිච්ඡාඤාණී හොති, මිච්ඡාවිමුත්ති හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො.

155. “Bhikkhus, a person endowed with ten qualities should not be associated with. What ten? He is of wrong view, of wrong intention, of wrong speech, of wrong action, of wrong livelihood, of wrong effort, of wrong mindfulness, of wrong concentration, of wrong knowledge, and of wrong liberation. Bhikkhus, a person endowed with these ten qualities should not be associated with.

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො. කතමෙහි දසහි? සම්මාදිට්ඨිකො හොති, සම්මාසඞ්කප්පො හොති, සම්මාවාචො හොති, සම්මාකම්මන්තො හොති, සම්මාආජීවො හොති, සම්මාවායාමො හොති, සම්මාසති හොති, සම්මාසමාධි හොති, සම්මාඤාණී හොති, සම්මාවිමුත්ති හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො’’ති.

“Bhikkhus, a person endowed with ten qualities should be associated with. What ten? He is of right view, of right intention, of right speech, of right action, of right livelihood, of right effort, of right mindfulness, of right concentration, of right knowledge, and of right liberation. Bhikkhus, a person endowed with these ten qualities should be associated with.”

2-12. භජිතබ්බාදිසුත්තානි

2-12. Discourses beginning with 'To Be Associated With'

156-166. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න භජිතබ්බො…පෙ… භජිතබ්බො…පෙ… න පයිරුපාසිතබ්බො… පයිරුපාසිතබ්බො…පෙ… න පුජ්ජො හොති… පුජ්ජො හොති…පෙ… න පාසංසො හොති… පාසංසො හොති…පෙ… අගාරවො හොති… සගාරවො හොති…පෙ… අප්පතිස්සො හොති… සප්පතිස්සො හොති…පෙ… න ආරාධකො හොති … ආරාධකො හොති…පෙ… න විසුජ්ඣති… විසුජ්ඣති…පෙ… මානං නාධිභොති… මානං අධිභොති…පෙ. … පඤ්ඤාය න වඩ්ඪති… පඤ්ඤාය වඩ්ඪති…පෙ….

“Monks, a person endowed with ten qualities should not be associated with... should be associated with... should not be attended upon... should be attended upon... is not to be venerated... is to be venerated... is not praiseworthy... is praiseworthy... is disrespectful... is respectful... is without deference... is with deference... is not one who pleases... is one who pleases... is not purified... is purified... does not overcome conceit... overcomes conceit... does not grow in wisdom... grows in wisdom...”

‘‘බහුං අපුඤ්ඤං පසවති… බහුං පුඤ්ඤං පසවති. කතමෙහි දසහි? සම්මාදිට්ඨිකො හොති, සම්මාසඞ්කප්පො හොති, සම්මාවාචො හොති, සම්මාකම්මන්තො හොති, සම්මාආජීවො හොති, සම්මාවායාමො හොති[Pg.459], සම්මාසති හොති, සම්මාසමාධි හොති, සම්මාඤාණී හොති, සම්මාවිමුත්ති හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො බහුං පුඤ්ඤං පසවතී’’ති.

“A person generates much demerit... a person generates much merit. With which ten? One is of right view, of right intention, of right speech, of right action, of right livelihood, of right effort, of right mindfulness, of right concentration, of right knowledge, and of right liberation. Monks, a person endowed with these ten qualities generates much merit.”

පුග්ගලවග්ගො පඨමො.

The First Chapter on Persons.

(17) 2. ජාණුස්සොණිවග්ගො

(17) 2. The Jāṇussoṇi Section

1. බ්‍රාහ්මණපච්චොරොහණීසුත්තං

1. The Discourse on the Brahmin’s Descent

167. තෙන ඛො පන සමයෙන ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතො නවං ඛොමයුගං නිවත්ථො අල්ලකුසමුට්ඨිං ආදාය භගවතො අවිදූරෙ එකමන්තං ඨිතො හොති.

167. Now at that time, the brahmin Jāṇussoṇi, having bathed his head on the uposatha day, dressed in a new pair of linen garments, and holding a handful of wet kusa grass, was standing to one side not far from the Blessed One.

අද්දසා ඛො භගවා ජාණුස්සොණිං බ්‍රාහ්මණං තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතං නවං ඛොමයුගං නිවත්ථං අල්ලකුසමුට්ඨිං ආදාය එකමන්තං ඨිතං. දිස්වාන ජාණුස්සොණිං බ්‍රාහ්මණං එතදවොච – ‘‘කිං නු ත්වං, බ්‍රාහ්මණ, තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතො නවං ඛොමයුගං නිවත්ථො අල්ලකුසමුට්ඨිං ආදාය එකමන්තං ඨිතො? කිං න්වජ්ජ බ්‍රාහ්මණකුලස්සා’’ති? ‘‘පච්චොරොහණී, භො ගොතම, අජ්ජ බ්‍රාහ්මණකුලස්සා’’ති.

The Blessed One saw the brahmin Jāṇussoṇi standing to one side, his head bathed on the uposatha day, dressed in a new pair of linen garments, and holding a handful of wet kusa grass. Seeing him, the Blessed One said to him: “Why, brahmin, are you standing to one side, your head bathed on the uposatha day, dressed in a new pair of linen garments, and holding a handful of wet kusa grass? What observance is there for the brahmins today?” “Today, Master Gotama, is the Paccorohaṇī observance for the brahmins.”

‘‘යථා කථං පන, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී හොතී’’ති? ‘‘ඉධ, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා තදහුපොසථෙ සීසංන්හාතා නවං ඛොමයුගං නිවත්ථා අල්ලෙන ගොමයෙන පථවිං ඔපුඤ්ජිත්වා හරිතෙහි කුසෙහි පත්ථරිත්වා අන්තරා ච වෙලං අන්තරා ච අග්‍යාගාරං සෙය්‍යං කප්පෙන්ති. තෙ තං රත්තිං තික්ඛත්තුං පච්චුට්ඨාය පඤ්ජලිකා අග්ගිං නමස්සන්ති – ‘පච්චොරොහාම භවන්තං, පච්චොරොහාම භවන්ත’න්ති. බහුකෙන ච සප්පිතෙලනවනීතෙන අග්ගිං සන්තප්පෙන්ති. තස්සා ච රත්තියා අච්චයෙන පණීතෙන ඛාදනීයෙන භොජනීයෙන බ්‍රාහ්මණෙ සන්තප්පෙන්ති. එවං, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී හොතී’’ති.

“But how, brahmin, is the Paccorohaṇī observance of the brahmins?” “Here, Master Gotama, on the uposatha day, the brahmins bathe their heads, dress in new linen garments, smear the ground with wet cow dung, spread it with green kusa grass, and between the sand pile and the fire-hut, they prepare a bed. That night, they rise three times and, with hands reverently joined, pay homage to the fire, saying: ‘We descend to you, O venerable one; we descend to you, O venerable one.’ And they satisfy the fire with abundant ghee, oil, and fresh butter. At the end of that night, they satisfy the brahmins with choice hard and soft foods. Thus, Master Gotama, is the Paccorohaṇī observance of the brahmins.”

‘‘අඤ්ඤථා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී හොති, අඤ්ඤථා ච පන අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොතී’’ති. ‘‘යථා කථං [Pg.460] පන, භො ගොතම, අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොති? සාධු මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොතී’’ති.

“The Paccorohaṇī observance of the brahmins is one way, brahmin, and the Paccorohaṇī observance in the Noble One’s Discipline is another.” “But how, Master Gotama, is there a Paccorohaṇī observance in the Noble One’s Discipline? It would be good if Master Gotama would teach me the Dhamma as to how the Paccorohaṇī observance occurs in the Noble One’s Discipline.”

‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“Well then, brahmin, listen and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” the brahmin Jāṇussoṇi replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘පාණාතිපාතස්ස ඛො පාපකො විපාකො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය පාණාතිපාතං පජහති; පාණාතිපාතා පච්චොරොහති.

“Here, brahmin, a noble disciple reflects thus: ‘The taking of life has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons the taking of life; he descends from the taking of life.

…අදින්නාදානස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අදින්නාදානං පජහති; අදින්නාදානා පච්චොරොහති.

‘...Taking what is not given has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons taking what is not given; he descends from taking what is not given.

…කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පජහති; කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පච්චොරොහති.

‘...Sexual misconduct has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons sexual misconduct; he descends from sexual misconduct.

…මුසාවාදස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මුසාවාදං පජහති; මුසාවාදා පච්චොරොහති.

‘...False speech has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons false speech; he descends from false speech.

…පිසුණාය වාචාය ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය පිසුණං වාචං පජහති; පිසුණාය වාචාය පච්චොරොහති.

‘...Divisive speech has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons divisive speech; he descends from divisive speech.

…ඵරුසාය වාචාය ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය ඵරුසං වාචං පජහති; ඵරුසාය වාචාය පච්චොරොහති.

‘...Harsh speech has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons harsh speech; he descends from harsh speech.

…සම්ඵප්පලාපස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය සම්ඵප්පලාපං පජහති; සම්ඵප්පලාපා පච්චොරොහති.

‘...Frivolous speech has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons frivolous speech; he descends from frivolous speech.

…අභිජ්ඣාය [Pg.461] ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අභිජ්ඣං පජහති; අභිජ්ඣාය පච්චොරොහති.

‘...Covetousness has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons covetousness; he descends from covetousness.

…බ්‍යාපාදස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චාති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය බ්‍යාපාදං පජහති; බ්‍යාපාදා පච්චොරොහති.

‘...Ill will has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons ill will; he descends from ill will.

…මිච්ඡාදිට්ඨියා ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති; මිච්ඡාදිට්ඨියා පච්චොරොහති. එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොතී’’ති.

‘...Wrong view has an evil result both in this very life and in the life to come.’ Having reflected thus, he abandons wrong view; he descends from wrong view. This, brahmin, is how the Paccorohaṇī observance occurs in the Noble One’s Discipline.”

‘‘අඤ්ඤථා ඛො, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී හොති, අඤ්ඤථා ච පන අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණී හොති. ඉමිස්සා, භො ගොතම, අරියස්ස විනයෙ පච්චොරොහණියා බ්‍රාහ්මණානං පච්චොරොහණී කලං නාග්ඝති සොළසිං. අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. පඨමං.

“Indeed, Master Gotama, the desisting of the brahmins is of one kind, and the desisting in the Discipline of the Noble One is of another kind. Master Gotama, the desisting of the brahmins is not worth a sixteenth part of this desisting in the Discipline of the Noble One. Excellent, Master Gotama! … From this day forward, may Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life.” First Sutta.

2. අරියපච්චොරොහණීසුත්තං

2. The Discourse on the Noble Desisting

168. ‘‘අරියං වො, භික්ඛවෙ, පච්චොරොහණිං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

168. “Monks, I will teach you the noble desisting. Listen to it, attend closely, and I will speak.” “Yes, venerable sir,” those monks replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, අරියා පච්චොරොහණී? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘පාණාතිපාතස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය පාණාතිපාතං පජහති; පාණාතිපාතා පච්චොරොහති.

“And what, monks, is the noble desisting? Here, monks, a noble disciple reflects thus: ‘Indeed, the destruction of life has an evil result, both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons the destruction of life; he desists from the destruction of life.

… ‘අදින්නාදානස්ස ඛො පාපකො විපාකො – දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය අදින්නාදානං පජහති; අදින්නාදානා පච්චොරොහති.

‘Indeed, taking what is not given has an evil result, both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons taking what is not given; he desists from taking what is not given.

… ‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස ඛො පාපකො විපාකො…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පච්චොරොහති.

‘Indeed, sexual misconduct has an evil result…’ Having reflected thus with wisdom, he abandons sexual misconduct; he desists from sexual misconduct.

… ‘මුසාවාදස්ස [Pg.462] ඛො පාපකො විපාකො…පෙ… මුසාවාදා පච්චොරොහති.

‘Indeed, false speech has an evil result…’ Having reflected thus with wisdom, he abandons false speech; he desists from false speech.

… ‘පිසුණාය වාචාය ඛො පාපකො විපාකො…පෙ… පිසුණාය වාචාය පච්චොරොහති.

‘Indeed, slanderous speech has an evil result…’ Having reflected thus with wisdom, he abandons slanderous speech; he desists from slanderous speech.

… ‘ඵරුසාය වාචාය ඛො පාපකො විපාකො…පෙ… ඵරුසාය වාචාය පච්චොරොහති.

‘Indeed, harsh speech has an evil result…’ Having reflected thus with wisdom, he abandons harsh speech; he desists from harsh speech.

… ‘සම්ඵප්පලාපස්ස ඛො පාපකො විපාකො…පෙ… සම්ඵප්පලාපා පච්චොරොහති.

‘Indeed, frivolous speech has an evil result…’ Having reflected thus with wisdom, he abandons frivolous speech; he desists from frivolous speech.

… ‘අභිජ්ඣාය ඛො පාපකො විපාකො…පෙ… අභිජ්ඣාය පච්චොරොහති.

‘Indeed, covetousness has an evil result…’ Having reflected thus with wisdom, he abandons covetousness; he desists from covetousness.

… ‘බ්‍යාපාදස්ස ඛො පාපකො විපාකො…පෙ… බ්‍යාපාදා පච්චොරොහති.

‘Indeed, ill will has an evil result…’ Having reflected thus with wisdom, he abandons ill will; he desists from ill will.

‘‘කතමා ච, භික්ඛවෙ, අරියා පච්චොරොහණී? ඉධ, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො ඉති පටිසඤ්චික්ඛති – ‘මිච්ඡාදිට්ඨියා ඛො පාපකො විපාකො දිට්ඨෙ චෙව ධම්මෙ අභිසම්පරායඤ්චා’ති. සො ඉති පටිසඞ්ඛාය මිච්ඡාදිට්ඨිං පජහති; මිච්ඡාදිට්ඨියා පච්චොරොහති. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියා පච්චොරොහණී’’ති. දුතියං.

‘Indeed, wrong view has an evil result, both in the present life and in the future.’ Having reflected thus with wisdom, he abandons wrong view; he desists from wrong view. This, monks, is called the noble desisting.” Second Sutta.

3. සඞ්ගාරවසුත්තං

3. The Saṅgārava Sutta

169. අථ ඛො සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සඞ්ගාරවො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

169. Then the brahmin Saṅgārava approached the Blessed One; having approached, he exchanged joyful greetings with the Blessed One. After concluding the joyful and memorable talk, he sat down at a suitable place. Sitting at a suitable place, the brahmin Saṅgārava said this to the Blessed One:

‘‘කිං නු ඛො, භො ගොතම, ඔරිමං තීරං, කිං පාරිමං තීර’’න්ති? ‘‘පාණාතිපාතො ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඔරිමං තීරං, පාණාතිපාතා වෙරමණී පාරිමං තීරං. අදින්නාදානං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඔරිමං තීරං, අදින්නාදානා වෙරමණී පාරිමං තීරං. කාමෙසුමිච්ඡාචාරො ඔරිමං තීරං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී පාරිමං තීරං. මුසාවාදො ඔරිමං තීරං, මුසාවාදා වෙරමණී පාරිමං තීරං. පිසුණා වාචා ඔරිමං තීරං, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී පාරිමං තීරං. ඵරුසා වාචා ඔරිමං තීරං, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී පාරිමං තීරං. සම්ඵප්පලාපො ඔරිමං තීරං, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී පාරිමං තීරං. අභිජ්ඣා ඔරිමං තීරං, අනභිජ්ඣා පාරිමං තීරං. බ්‍යාපාදො ඔරිමං තීරං, අබ්‍යාපාදො පාරිමං තීරං. මිච්ඡාදිට්ඨි ඔරිමං තීරං, සම්මාදිට්ඨි පාරිමං තීරං. ඉදං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඔරිමං තීරං, ඉදං පාරිමං තීරන්ති.

“Venerable Gotama, what is the near shore, and what is the far shore?” “Brahmin, the destruction of life is the near shore; abstention from the destruction of life is the far shore. Taking what is not given is the near shore; abstention from taking what is not given is the far shore. Wrong conduct in sensual pleasures is the near shore; abstention from wrong conduct in sensual pleasures is the far shore. False speech is the near shore; abstention from false speech is the far shore. Slanderous speech is the near shore; abstention from slanderous speech is the far shore. Harsh speech is the near shore; abstention from harsh speech is the far shore. Frivolous talk is the near shore; abstention from frivolous talk is the far shore. Covetousness is the near shore; non-covetousness is the far shore. Ill will is the near shore; non-ill will is the far shore. Wrong view is the near shore; right view is the far shore. This, brahmin, is the near shore, and this is the far shore.

‘‘අප්පකා [Pg.463] තෙ මනුස්සෙසු, යෙ ජනා පාරගාමිනො;

අථායං ඉතරා පජා, තීරමෙවානුධාවති.

“Few are those among humans, the people who go to the far shore; this other populace just runs along the shore.

‘‘යෙ ච ඛො සම්මදක්ඛාතෙ, ධම්මෙ ධම්මානුවත්තිනො;

තෙ ජනා පාරමෙස්සන්ති, මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං.

But those people who practice in accordance with the Dhamma in the well-expounded Dhamma, having crossed over the realm of Death, which is very difficult to cross, will reach the far shore.

‘‘කණ්හං ධම්මං විප්පහාය, සුක්කං භාවෙථ පණ්ඩිතො;

ඔකා අනොකමාගම්ම, විවෙකෙ යත්ථ දූරමං.

A wise person, having abandoned the dark state, should cultivate the bright state. Having come from the home to the homeless state, to that seclusion where it is difficult to delight.

‘‘තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍ය, හිත්වා කාමෙ අකිඤ්චනො;

පරියොදපෙය්‍ය අත්තානං, චිත්තක්ලෙසෙහි පණ්ඩිතො.

Therein, a wise person should wish for delight, having abandoned sensual pleasures, being one with no impediments. One should purify oneself from the defilements of the mind.

‘‘යෙසං සම්බොධියඞ්ගෙසු, සම්මා චිත්තං සුභාවිතං;

ආදානපටිනිස්සග්ගෙ, අනුපාදාය යෙ රතා;

ඛීණාසවා ජුතිමන්තො, තෙ ලොකෙ පරිනිබ්බුතා’’ති. තතියං;

Those whose minds are well and thoroughly developed in the factors of enlightenment, who, without clinging, delight in the relinquishing of grasping; those whose taints are destroyed, who are possessed of great radiance, they are fully extinguished in the world.” Third Sutta.

4. ඔරිමසුත්තං

4. The Near Shore Sutta

170. ‘‘ඔරිමඤ්ච, භික්ඛවෙ, තීරං දෙසෙස්සාමි පාරිමඤ්ච තීරං. තං සුණාථ…පෙ… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, ඔරිමං තීරං, කතමඤ්ච පාරිමං තීරං? පාණාතිපාතො, භික්ඛවෙ, ඔරිමං තීරං, පාණාතිපාතා වෙරමණී පාරිමං තීරං. අදින්නාදානං ඔරිමං තීරං, අදින්නාදානා වෙරමණී පාරිමං තීරං. කාමෙසුමිච්ඡාචාරො ඔරිමං තීරං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී පාරිමං තීරං. මුසාවාදො ඔරිමං තීරං, මුසාවාදා වෙරමණී පාරිමං තීරං. පිසුණා වාචා ඔරිමං තීරං, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී පාරිමං තීරං. ඵරුසා වාචා ඔරිමං තීරං, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී පාරිමං තීරං. සම්ඵප්පලාපො ඔරිමං තීරං, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී පාරිමං තීරං. අභිජ්ඣා ඔරිමං තීරං, අනභිජ්ඣා පාරිමං තීරං. බ්‍යාපාදො ඔරිමං තීරං, අබ්‍යාපාදො පාරිමං තීරං. මිච්ඡාදිට්ඨි ඔරිමං තීරං, සම්මාදිට්ඨි පාරිමං තීරං. ඉදං ඛො, භික්ඛවෙ, ඔරිමං තීරං, ඉදං පාරිමං තීරන්ති.

170. “Monks, I will teach the near shore and the far shore. Listen to that… Monks, what is the near shore, and what is the far shore? Monks, the destruction of life is the near shore; abstention from the destruction of life is the far shore. Taking what is not given is the near shore; abstention from taking what is not given is the far shore. Wrong conduct in sensual pleasures is the near shore; abstention from wrong conduct in sensual pleasures is the far shore. False speech is the near shore; abstention from false speech is the far shore. Slanderous speech is the near shore; abstention from slanderous speech is the far shore. Harsh speech is the near shore; abstention from harsh speech is the far shore. Frivolous talk is the near shore; abstention from frivolous talk is the far shore. Covetousness is the near shore; non-covetousness is the far shore. Ill will is the near shore; non-ill will is the far shore. Wrong view is the near shore; right view is the far shore. This, monks, is the near shore, and this is the far shore.”

‘‘අප්පකා තෙ මනුස්සෙසු, යෙ ජනා පාරගාමිනො;

අථායං ඉතරා පජා, තීරමෙවානුධාවති.

Few are those among humans who go to the far shore; this other populace just runs along this shore.

‘‘යෙ ච ඛො සම්මදක්ඛාතෙ, ධම්මෙ ධම්මානුවත්තිනො;

තෙ ජනා පාරමෙස්සන්ති, මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං.

But those who practice in accordance with the Dhamma in the well-expounded Dhamma—they will reach the far shore, having crossed over the realm of Death, which is very difficult to cross.

‘‘කණ්හං [Pg.464] ධම්මං විප්පහාය, සුක්කං භාවෙථ පණ්ඩිතො;

ඔකා අනොකමාගම්ම, විවෙකෙ යත්ථ දූරමං.

Having abandoned the dark state, a wise person should cultivate the bright. Having gone from home to homelessness, to that seclusion where it is difficult to delight.

‘‘තත්‍රාභිරතිමිච්ඡෙය්‍ය, හිත්වා කාමෙ අකිඤ්චනො;

පරියොදපෙය්‍ය අත්තානං, චිත්තක්ලෙසෙහි පණ්ඩිතො.

Therein one should wish for delight. Having abandoned sensual pleasures, possessing nothing, the wise person should purify the self of the mind's defilements.

‘‘යෙසං සම්බොධියඞ්ගෙසු, සම්මා චිත්තං සුභාවිතං;

ආදානපටිනිස්සග්ගෙ, අනුපාදාය යෙ රතා;

ඛීණාසවා ජුතිමන්තො, තෙ ලොකෙ පරිනිබ්බුතා’’ති. චතුත්ථං;

Those whose minds are well and thoroughly developed in the factors of enlightenment; who, without clinging, delight in the relinquishing of grasping; whose taints are destroyed, who are possessed of great radiance—they are fully extinguished in the world.” Fourth.

5. පඨමඅධම්මසුත්තං

5. The First Discourse on Unrighteousness

171. ‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො අනත්ථො ච; ධම්මො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා අනත්ථඤ්ච, ධම්මඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බං.

171. Bhikkhus, unrighteousness should be understood, and what is harmful; and the Dhamma should be understood, and what is beneficial. Having understood unrighteousness and what is harmful, and having understood the Dhamma and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අධම්මො ච අනත්ථො ච? පාණාතිපාතො, අදින්නාදානං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරො, මුසාවාදො, පිසුණා වාචා, ඵරුසා වාචා, සම්ඵප්පලාපො, අභිජ්ඣා, බ්‍යාපාදො, මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අධම්මො ච අනත්ථො ච.

And what, bhikkhus, is unrighteousness and what is harmful? The destruction of life, taking what is not given, misconduct in sensual pleasures, false speech, slanderous speech, harsh speech, frivolous talk, covetousness, ill will, and wrong view—this, bhikkhus, is called unrighteousness and what is harmful.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ධම්මො ච අත්ථො ච? පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා වෙරමණී, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී, මුසාවාදා වෙරමණී, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී, අනභිජ්ඣා, අබ්‍යාපාදො, සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධම්මො ච අත්ථො ච.

And what, bhikkhus, is the Dhamma and what is beneficial? Abstinence from the destruction of life, abstinence from taking what is not given, abstinence from misconduct in sensual pleasures, abstinence from false speech, abstinence from slanderous speech, abstinence from harsh speech, abstinence from frivolous talk, non-covetousness, non-ill will, and right view—this, bhikkhus, is called the Dhamma and what is beneficial.

‘‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො අනත්ථො ච; ධම්මො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා අනත්ථඤ්ච, ධම්මඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. පඤ්චමං.

‘Bhikkhus, unrighteousness should be understood, and what is harmful; and the Dhamma should be understood, and what is beneficial. Having understood unrighteousness and what is harmful, and having understood the Dhamma and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.’ It was in reference to this that this was said. Fifth.

6. දුතියඅධම්මසුත්තං

6. The Second Discourse on Unrighteousness

172. ‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො [Pg.465] යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’’න්ති. ඉදමවොච භගවා. ඉදං වත්වාන සුගතො උට්ඨායාසනා විහාරං පාවිසි.

172. Bhikkhus, unrighteousness should be understood, and the Dhamma; what is harmful should be understood, and what is beneficial. Having understood unrighteousness and the Dhamma, and having understood what is harmful and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial. The Blessed One said this. Having said this, the Sugata rose from his seat and entered the dwelling.

අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’’ති?

Then, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred to those bhikkhus: “Friends, the Blessed One, having given us this summary in brief without analyzing the meaning in detail, has risen from his seat and entered the dwelling, saying: ‘Bhikkhus, unrighteousness should be understood, and the Dhamma; what is harmful should be understood, and what is beneficial. Having understood unrighteousness and the Dhamma, and having understood what is harmful and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.’ Now, who could analyze in detail the meaning of this summary given in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?”

අථ ඛො තෙසං භික්ඛූනං එතදහොසි – ‘‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො ආයස්මා මහාකච්චානො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’’ති.

Then this thought occurred to those bhikkhus: “This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary given in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. What if we were to approach the Venerable Mahākaccāna and, having approached him, ask about this matter? As the Venerable Mahākaccāna explains it to us, so shall we bear it in mind.”

අථ ඛො තෙ භික්ඛූ යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමිංසු; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාකච්චානෙන සද්ධිං සම්මොදිංසු. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතදවොචුං –

Then those bhikkhus approached the Venerable Mahākaccāna. Having approached, they exchanged courteous greetings with the Venerable Mahākaccāna. Having concluded their friendly and memorable talk, they sat down to one side. Seated to one side, those bhikkhus said this to the Venerable Mahākaccāna:

‘‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො කච්චාන, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති.

“Friend Kaccāna, the Blessed One, having given us this summary in brief without analyzing the meaning in detail, has risen from his seat and entered the dwelling, saying: ‘Bhikkhus, unrighteousness should be understood, and the Dhamma; what is harmful should be understood, and what is beneficial. Having understood unrighteousness and the Dhamma, and having understood what is harmful and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is beneficial.’”

‘‘තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – අධම්මො ච, භික්ඛවෙ…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බන්ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන [Pg.466] උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති?

“Friend, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred to us: ‘Friends, the Blessed One, having given us this summary in brief without analyzing the meaning in detail, has risen from his seat and entered the dwelling, saying: “Bhikkhus, unrighteousness… and so on… one should practice accordingly.” Now, who could analyze in detail the meaning of this summary given in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?’”

‘‘තෙසං නො, ආවුසො, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො ආයස්මා මහාකච්චානො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’ති. විභජතු ආයස්මා මහාකච්චානො’’ති.

“Friend, this thought occurred to us: ‘This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise fellow practitioners of the holy life. The Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary given in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. Let us approach the Venerable Mahākaccāna; having approached the Venerable Mahākaccāna, let us ask about this matter. As the Venerable Mahākaccāna explains it to us, so shall we bear it in mind.’ May the Venerable Mahākaccāna analyze it.”

‘‘සෙය්‍යථාපි, ආවුසො, පුරිසො සාරත්ථිකො සාරං ගවෙසී සාරපරියෙසනං චරමානො මහතො රුක්ඛස්ස තිට්ඨතො සාරවතො අතික්කම්මෙව මූලං අතික්කම්ම ඛන්ධං සාඛාපලාසෙ සාරං පරියෙසිතබ්බං මඤ්ඤෙය්‍ය. එවංසම්පදමිදං ආයස්මන්තානං සත්ථරි සම්මුඛීභූතෙ තං භගවන්තං අතිසිත්වා අම්හෙ එතමත්ථං පටිපුච්ඡිතබ්බං මඤ්ඤථ. සො හාවුසො, භගවා ජානං ජානාති පස්සං පස්සති චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං තුම්හෙ භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා වො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“Friends, it is just as if a man needing heartwood, seeking heartwood, wandering in search of heartwood, were to bypass the root and the trunk of a great, standing tree possessing heartwood, and think that heartwood should be sought among the branches and leaves. So it is for you venerable ones: with the Teacher present before you, you bypass that Blessed One and think that we should be asked about this matter. For, friends, that Blessed One knows what is to be known, sees what is to be seen; he has become the eye, has become knowledge, has become the Dhamma, has become the supreme. He is the speaker, the proclaimer, the guide to the meaning, the giver of the deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. This was indeed the time for you to approach the Blessed One himself and ask about this matter. As the Blessed One would explain it to you, so you should remember it.”

‘‘අද්ධා, ආවුසො කච්චාන, භගවා ජානං ජානාති පස්සං පස්සති චක්ඛුභූතො ඤාණභූතො ධම්මභූතො බ්‍රහ්මභූතො වත්තා පවත්තා අත්ථස්ස නින්නෙතා අමතස්ස දාතා ධම්මස්සාමී තථාගතො. සො චෙව පනෙතස්ස කාලො අහොසි යං මයං භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො භගවා බ්‍යාකරෙය්‍ය තථා නං ධාරෙය්‍යාම. අපි චායස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. විභජතායස්මා මහාකච්චානො අගරුං කරිත්වා’’ති.

“Indeed, friend Kaccāna, the Blessed One knows what is to be known, sees what is to be seen; he has become the eye, has become knowledge, has become the Dhamma, has become the supreme. He is the speaker, the proclaimer, the guide to the meaning, the giver of the deathless, the lord of the Dhamma, the Tathāgata. That was indeed the time for us to approach the Blessed One himself and ask about this matter. As the Blessed One would explain it to us, so we would remember it. Moreover, the Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise fellow practitioners. The Venerable Mahākaccāna is capable of analyzing in detail the meaning of this summary given in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. Let the Venerable Mahākaccāna analyze it, without making it a burden.”

‘‘තෙන [Pg.467] හාවුසො, සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, ආවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස පච්චස්සොසුං. අථායස්මා මහාකච්චානො එතදවොච –

“In that case, friends, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, friend,” those monks replied to the Venerable Mahākaccāna. Then the Venerable Mahākaccāna said this:

‘‘යං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති.

“Friends, the Blessed One, having pointed out a summary in brief for us without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the dwelling, saying: ‘Monks, what is not the Dhamma should be known… and one should practice accordingly.’”

‘‘කතමො, චාවුසො, අධම්මො; කතමො ච ධම්මො? කතමො ච අනත්ථො, කතමො ච අත්ථො? ‘‘පාණාතිපාතො, ආවුසො, අධම්මො; පාණාතිපාතා වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච පාණාතිපාතපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; පාණාතිපාතා වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“And what, friends, is not the Dhamma? And what is the Dhamma? And what is not the benefit? And what is the benefit? The destruction of life, friends, is not the Dhamma; abstention from the destruction of life is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of the destruction of life, this is not the benefit. And on account of abstention from the destruction of life, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.

‘‘අදින්නාදානං, ආවුසො, අධම්මො; අදින්නාදානා වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච අදින්නාදානපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; අදින්නාදානා වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Taking what is not given, friends, is not the Dhamma; abstention from taking what is not given is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of taking what is not given, this is not the benefit. And on account of abstention from taking what is not given, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.

‘‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරො, ආවුසො, අධම්මො; කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Sexual misconduct, friends, is not the Dhamma; abstention from sexual misconduct is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of sexual misconduct, this is not the benefit. And on account of abstention from sexual misconduct, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.

‘‘මුසාවාදො, ආවුසො, අධම්මො; මුසාවාදා වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච මුසාවාදපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; මුසාවාදා වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“False speech, friends, is not the Dhamma; abstention from false speech is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of false speech, this is not the benefit. And on account of abstention from false speech, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.

‘‘පිසුණා වාචා, ආවුසො, අධම්මො; පිසුණාය වාචාය වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච පිසුණාවාචාපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; පිසුණාය වාචාය වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Divisive speech, friends, is not the Dhamma; abstention from divisive speech is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of divisive speech, this is not the benefit. And on account of abstention from divisive speech, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.

‘‘ඵරුසා [Pg.468] වාචා, ආවුසො, අධම්මො; ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච ඵරුසාවාචාපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; ඵරුසාය වාචාය වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Harsh speech, friends, is not the Dhamma; abstention from harsh speech is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of harsh speech, this is not the benefit. And on account of abstention from harsh speech, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.

‘‘සම්ඵප්පලාපො, ආවුසො, අධම්මො; සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච සම්ඵප්පලාපපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්ඵප්පලාපා වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Frivolous speech, friends, is not the Dhamma; abstention from frivolous speech is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of frivolous speech, this is not the benefit. And on account of abstention from frivolous speech, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.

‘‘අභිජ්ඣා, ආවුසො, අධම්මො; අනභිජ්ඣා ධම්මො; යෙ ච අභිජ්ඣාපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; අනභිජ්ඣාපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Covetousness, friends, is not the Dhamma; non-covetousness is the Dhamma. And whatever many evil, unwholesome states arise on account of covetousness, this is not the benefit. And on account of non-covetousness, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is the benefit.”

‘‘බ්‍යාපාදො, ආවුසො, අධම්මො; අබ්‍යාපාදො ධම්මො; යෙ ච බ්‍යාපාදපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; අබ්‍යාපාදපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

Friends, ill will is not the Dhamma; non-ill will is the Dhamma. And the many evil, unwholesome states that arise on account of ill will, this is a detriment. And on account of non-ill will, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is a benefit.

‘‘මිච්ඡාදිට්ඨි, ආවුසො, අධම්මො; සම්මාදිට්ඨි ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

Friends, wrong view is not the Dhamma; right view is the Dhamma. And the many evil, unwholesome states that arise on account of wrong view, this is a detriment. And on account of right view, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is a benefit.”

‘‘‘යං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති. ඉමස්ස ඛො අහං, ආවුසො, භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. ආකඞ්ඛමානා ච පන තුම්හෙ, ආවුසො, භගවන්තංයෙව උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ. යථා නො භගවා බ්‍යාකරොති තථා නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති.

“Friends, the Blessed One, having set forth a summary for us in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery, saying: ‘Monks, what is not the Dhamma should be known… and one should practice accordingly.’ Friends, of this summary set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail, I understand the meaning in detail. If you wish, friends, you may approach the Blessed One himself and ask about this matter. As the Blessed One explains it to you, so should you bear it in mind.”

‘‘එවමාවුසො’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ ආයස්මතො මහාකච්චානස්ස භාසිතං අභිනන්දිත්වා අනුමොදිත්වා උට්ඨායාසනා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමිංසු[Pg.469]; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදිංසු. එකමන්තං නිසින්නා ඛො තෙ භික්ඛූ භගවන්තං එතදවොචුං –

“Very well, friend.” Having delighted in and rejoiced at the words of the Venerable Mahākaccāna, those monks rose from their seats and approached the Blessed One. Having approached and paid homage to the Blessed One, they sat down to one side. Seated to one side, those monks said this to the Blessed One:

‘‘යං ඛො නො, භන්තෙ, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති.

“Venerable Sir, the Blessed One, having set forth a summary for us in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery, saying: ‘Monks, what is not the Dhamma should be known… and one should practice accordingly.’”

‘‘තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං අචිරපක්කන්තස්ස භගවතො එතදහොසි – ‘ඉදං ඛො නො, ආවුසො, භගවා සංඛිත්තෙන උද්දෙසං උද්දිසිත්වා විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභජිත්වා උට්ඨායාසනා විහාරං පවිට්ඨො – ‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො…පෙ… තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති. කො නු ඛො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජෙය්‍යා’ති?

“Venerable Sir, not long after the Blessed One had departed, this thought occurred to us: ‘Friends, the Blessed One, having set forth this summary for us in brief without analyzing the meaning in detail, rose from his seat and entered the monastery, saying: “Monks, what is not the Dhamma should be known… and one should practice accordingly.” Who, now, might analyze in detail the meaning of this summary set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail?’”

‘‘තෙසං නො, භන්තෙ, අම්හාකං එතදහොසි – ‘අයං ඛො ආයස්මා මහාකච්චානො සත්ථු චෙව සංවණ්ණිතො, සම්භාවිතො ච විඤ්ඤූනං සබ්‍රහ්මචාරීනං. පහොති චායස්මා මහාකච්චානො ඉමස්ස භගවතා සංඛිත්තෙන උද්දෙසස්ස උද්දිට්ඨස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං අවිභත්තස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං විභජිතුං. යංනූන මයං යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමෙය්‍යාම; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාම. යථා නො ආයස්මා මහාකච්චානො බ්‍යාකරිස්සති තථා නං ධාරෙස්සාමා’ති.

“Venerable Sir, this thought occurred to us: ‘This Venerable Mahākaccāna is praised by the Teacher and esteemed by his wise companions in the holy life. The Venerable Mahākaccāna is able to analyze in detail the meaning of this summary set forth in brief by the Blessed One, the meaning of which was not analyzed in detail. Let us now go to the Venerable Mahākaccāna and, having approached him, let us ask him about this matter. As the Venerable Mahākaccāna explains it to us, so shall we bear it in mind.’”

‘‘අථ ඛො මයං, භන්තෙ, යෙනායස්මා මහාකච්චානො තෙනුපසඞ්කමිම්හා; උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මන්තං මහාකච්චානං එතමත්ථං අපුච්ඡිම්හා. තෙසං නො, භන්තෙ, ආයස්මතා මහාකච්චානෙන ඉමෙහි අක්ඛරෙහි ඉමෙහි පදෙහි ඉමෙහි බ්‍යඤ්ජනෙහි අත්ථො සුවිභත්තො’’ති.

“Then, Venerable Sir, we went to the Venerable Mahākaccāna and, having approached him, we asked him about this matter. For us, Venerable Sir, the meaning was well analyzed by the Venerable Mahākaccāna with these letters, these words, and these phrases.”

‘‘සාධු සාධු, භික්ඛවෙ! පණ්ඩිතො, භික්ඛවෙ, මහාකච්චානො. මහාපඤ්ඤො, භික්ඛවෙ, මහාකච්චානො. මං චෙපි තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, උපසඞ්කමිත්වා එතමත්ථං පටිපුච්ඡෙය්‍යාථ, අහම්පි චෙතං එවමෙවං බ්‍යාකරෙය්‍යං යථා තං මහාකච්චානෙන බ්‍යාකතං. එසො චෙව තස්ස අත්ථො. එවඤ්ච නං ධාරෙය්‍යාථා’’ති. ඡට්ඨං.

“Excellent, excellent, monks! Monks, Mahākaccāna is wise. Monks, Mahākaccāna is of great wisdom. If you, monks, had approached me and asked about this matter, I too would have explained it in the very same way that it was explained by Mahākaccāna. This is its very meaning. And you should bear it in mind thus.” Sixth.

7. තතියඅධම්මසුත්තං

7. The Third Discourse on What is Not the Dhamma

173. ‘‘අධම්මො [Pg.470] ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බං.

173. “Monks, what is not the Dhamma should be known, and the Dhamma should be known; what is a detriment should be known, and what is a benefit should be known. Having known what is not the Dhamma and the Dhamma, and having known what is a detriment and what is a benefit, one should practice in accordance with the Dhamma and in accordance with what is a benefit.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අධම්මො, කතමො ච ධම්මො; කතමො ච අනත්ථො, කතමො ච අත්ථො? පාණාතිපාතො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; පාණාතිපාතා වෙරමණී ධම්මො; යෙ ච පාණාතිපාතපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; පාණාතිපාතා වෙරමණිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“And what, monks, is not the Dhamma, and what is the Dhamma? What is a detriment, and what is a benefit? The taking of life, monks, is not the Dhamma; abstaining from the taking of life is the Dhamma. And the many evil, unwholesome states that arise on account of taking life, this is a detriment. And on account of abstaining from taking life, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is a benefit.

‘‘අදින්නාදානං, භික්ඛවෙ, අධම්මො; අදින්නාදානා වෙරමණී ධම්මො… කාමෙසුමිච්ඡාචාරො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී ධම්මො… මුසාවාදො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; මුසාවාදා වෙරමණී ධම්මො… පිසුණා වාචා, භික්ඛවෙ, අධම්මො; පිසුණාය වාචාය වෙරමණී ධම්මො… ඵරුසා වාචා, භික්ඛවෙ, අධම්මො; ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී ධම්මො… සම්ඵප්පලාපො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී ධම්මො… අභිජ්ඣා, භික්ඛවෙ, අධම්මො; අනභිජ්ඣා ධම්මො… බ්‍යාපාදො, භික්ඛවෙ, අධම්මො; අබ්‍යාපාදො ධම්මො….

“Monks, taking what is not given is not the Dhamma; abstaining from taking what is not given is the Dhamma… Monks, sexual misconduct is not the Dhamma; abstaining from sexual misconduct is the Dhamma… Monks, false speech is not the Dhamma; abstaining from false speech is the Dhamma… Monks, slanderous speech is not the Dhamma; abstaining from slanderous speech is the Dhamma… Monks, harsh speech is not the Dhamma; abstaining from harsh speech is the Dhamma… Monks, frivolous speech is not the Dhamma; abstaining from frivolous speech is the Dhamma… Monks, covetousness is not the Dhamma; non-covetousness is the Dhamma… Monks, ill will is not the Dhamma; non-ill will is the Dhamma….

‘‘මිච්ඡාදිට්ඨි, භික්ඛවෙ, අධම්මො; සම්මාදිට්ඨි ධම්මො; යෙ ච මිච්ඡාදිට්ඨිපච්චයා අනෙකෙ පාපකා අකුසලා ධම්මා සම්භවන්ති, අයං අනත්ථො; සම්මාදිට්ඨිපච්චයා ච අනෙකෙ කුසලා ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති, අයං අත්ථො.

“Monks, wrong view is not the Dhamma; right view is the Dhamma. And the many evil, unwholesome states that arise on account of wrong view, this is a detriment. And on account of right view, many wholesome states go to the fulfillment of development; this is a benefit.”

‘‘‘අධම්මො ච, භික්ඛවෙ, වෙදිතබ්බො ධම්මො ච; අනත්ථො ච වෙදිතබ්බො අත්ථො ච. අධම්මඤ්ච විදිත්වා ධම්මඤ්ච, අනත්ථඤ්ච විදිත්වා අත්ථඤ්ච යථා ධම්මො යථා අත්ථො තථා පටිපජ්ජිතබ්බ’න්ති, ඉති යං තං වුත්තං, ඉදමෙතං පටිච්ච වුත්ත’’න්ති. සත්තමං.

“‘Bhikkhus, what is not Dhamma should be understood, and what is Dhamma should be understood; what is unbeneficial should be understood, and what is beneficial should be understood. Having understood what is not Dhamma and what is Dhamma, what is unbeneficial and what is beneficial, one should practice in accordance with the Dhamma and what is beneficial.’ Thus was it said, and it was in reference to this that it was said.” The seventh.

8. කම්මනිදානසුත්තං

8. The Discourse on the Cause of Kamma

174. ‘‘පාණාතිපාතම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

174. “Bhikkhus, I declare the destruction of life to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘අදින්නාදානම්පාහං[Pg.471], භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare taking what is not given to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare sexual misconduct to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘මුසාවාදම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare false speech to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘පිසුණවාචම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare slanderous speech to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘ඵරුසවාචම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare harsh speech to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘සම්ඵප්පලාපම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare frivolous speech to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘අභිජ්ඣම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare covetousness to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘බ්‍යාපාදම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි.

“Bhikkhus, I declare ill will to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause.

‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිම්පාහං, භික්ඛවෙ, තිවිධං වදාමි – ලොභහෙතුකම්පි, දොසහෙතුකම්පි, මොහහෙතුකම්පි. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, ලොභො කම්මනිදානසම්භවො, දොසො කම්මනිදානසම්භවො, මොහො කම්මනිදානසම්භවො. ලොභක්ඛයා කම්මනිදානසඞ්ඛයො, දොසක්ඛයා කම්මනිදානසඞ්ඛයො, මොහක්ඛයා කම්මනිදානසඞ්ඛයො’’ති. අට්ඨමං.

“Bhikkhus, I declare wrong view to be of three kinds: that which has greed as its cause, that which has hatred as its cause, and that which has delusion as its cause. Thus, bhikkhus, greed is a source for the arising of kamma, hatred is a source for the arising of kamma, and delusion is a source for the arising of kamma. With the destruction of greed, the source of kamma is destroyed; with the destruction of hatred, the source of kamma is destroyed; with the destruction of delusion, the source of kamma is destroyed.” The eighth.

9. පරික්කමනසුත්තං

9. The Discourse on Abandonment

175. ‘‘සපරික්කමනො අයං, භික්ඛවෙ, ධම්මො, නායං ධම්මො අපරික්කමනො. කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, සපරික්කමනො අයං ධම්මො, නායං ධම්මො අපරික්කමනො? පාණාතිපාතිස්ස, භික්ඛවෙ, පාණාතිපාතා වෙරමණී පරික්කමනං හොති. අදින්නාදායිස්ස, භික්ඛවෙ, අදින්නාදානා වෙරමණී පරික්කමනං හොති. කාමෙසුමිච්ඡාචාරිස්ස, භික්ඛවෙ, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී පරික්කමනං හොති. මුසාවාදිස්ස, භික්ඛවෙ, මුසාවාදා වෙරමණී පරික්කමනං හොති. පිසුණවාචස්ස[Pg.472], භික්ඛවෙ, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී පරික්කමනං හොති. ඵරුසවාචස්ස, භික්ඛවෙ, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී පරික්කමනං හොති. සම්ඵප්පලාපිස්ස, භික්ඛවෙ, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී පරික්කමනං හොති. අභිජ්ඣාලුස්ස, භික්ඛවෙ, අනභිජ්ඣා පරික්කමනං හොති. බ්‍යාපන්නචිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, අබ්‍යාපාදො පරික්කමනං හොති. මිච්ඡාදිට්ඨිස්ස, භික්ඛවෙ, සම්මාදිට්ඨි පරික්කමනං හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, සපරික්කමනො අයං ධම්මො, නායං ධම්මො අපරික්කමනො’’ති. නවමං.

175. “Bhikkhus, this Dhamma is with abandonment; this Dhamma is not without abandonment. And how, bhikkhus, is this Dhamma with abandonment, and not without abandonment? For one who destroys life, bhikkhus, abstaining from the destruction of life is the abandonment. For one who takes what is not given, bhikkhus, abstaining from taking what is not given is the abandonment. For one who engages in sexual misconduct, bhikkhus, abstaining from sexual misconduct is the abandonment. For one who speaks falsely, bhikkhus, abstaining from false speech is the abandonment. For one who speaks slanderously, bhikkhus, abstaining from slanderous speech is the abandonment. For one who speaks harshly, bhikkhus, abstaining from harsh speech is the abandonment. For one who engages in frivolous speech, bhikkhus, abstaining from frivolous speech is the abandonment. For one who is covetous, bhikkhus, non-covetousness is the abandonment. For one with a mind of ill will, bhikkhus, non-ill will is the abandonment. For one with wrong view, bhikkhus, right view is the abandonment. Thus, bhikkhus, this Dhamma is with abandonment; this Dhamma is not without abandonment.” The ninth.

10. චුන්දසුත්තං

10. The Discourse with Cunda

176. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා පාවායං විහරති චුන්දස්ස කම්මාරපුත්තස්ස අම්බවනෙ. අථ ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නං ඛො චුන්දං කම්මාරපුත්තං භගවා එතදවොච – ‘‘කස්ස නො ත්වං, චුන්ද, සොචෙය්‍යානි රොචෙසී’’ති? ‘‘බ්‍රාහ්මණා, භන්තෙ, පච්ඡාභූමකා කමණ්ඩලුකා සෙවාලමාලිකා අග්ගිපරිචාරිකා උදකොරොහකා සොචෙය්‍යානි පඤ්ඤපෙන්ති; තෙසාහං සොචෙය්‍යානි රොචෙමී’’ති.

176. Thus have I heard. At one time the Blessed One was dwelling at Pāvā in the mango grove of Cunda the smith’s son. Then Cunda the smith’s son approached the Blessed One; having approached, he paid homage to the Blessed One and sat down to one side. The Blessed One said this to Cunda the smith’s son who was sitting to one side: “Whose purifications, Cunda, do you approve of?” “Venerable sir, the Western brahmins, who carry water pots, wear garlands of water-weeds, attend the fire, and descend into the water, prescribe purifications; I approve of their purifications.”

‘‘යථා කථං පන, චුන්ද, බ්‍රාහ්මණා පච්ඡාභූමකා කමණ්ඩලුකා සෙවාලමාලිකා අග්ගිපරිචාරිකා උදකොරොහකා සොචෙය්‍යානි පඤ්ඤපෙන්තී’’ති? ‘‘ඉධ, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණා පච්ඡාභූමකා කමණ්ඩලුකා සෙවාලමාලිකා අග්ගිපරිචාරිකා උදකොරොහකා. තෙ සාවකං එවං සමාදපෙන්ති – ‘එහි ත්වං, අම්භො පුරිස, කාලස්සෙව උට්ඨහන්තොව සයනම්හා පථවිං ආමසෙය්‍යාසි; නො චෙ පථවිං ආමසෙය්‍යාසි, අල්ලානි ගොමයානි ආමසෙය්‍යාසි; නො චෙ අල්ලානි ගොමයානි ආමසෙය්‍යාසි, හරිතානි තිණානි ආමසෙය්‍යාසි; නො චෙ හරිතානි තිණානි ආමසෙය්‍යාසි, අග්ගිං පරිචරෙය්‍යාසි; නො චෙ අග්ගිං පරිචරෙය්‍යාසි, පඤ්ජලිකො ආදිච්චං නමස්සෙය්‍යාසි; නො චෙ පඤ්ජලිකො ආදිච්චං නමස්සෙය්‍යාසි, සායතතියකං උදකං ඔරොහෙය්‍යාසී’ති. එවං ඛො, භන්තෙ, බ්‍රාහ්මණා පච්ඡාභූමකා [Pg.473] කමණ්ඩලුකා සෙවාලමාලිකා අග්ගිපරිචාරිකා උදකොරොහකා සොචෙය්‍යානි පඤ්ඤපෙන්ති; තෙසාහං සොචෙය්‍යානි රොචෙමී’’ති.

“And how, Cunda, do the Western brahmins, who carry water pots, wear garlands of water-weeds, attend the fire, and descend into the water, prescribe purifications?” “Here, venerable sir, are the Western brahmins, who carry water pots, wear garlands of water-weeds, attend the fire, and descend into the water. They instruct their disciples thus: ‘Come now, good man, rising early from your bed, you should touch the earth; if you do not touch the earth, you should touch wet cow dung; if you do not touch wet cow dung, you should touch green grass; if you do not touch green grass, you should attend the fire; if you do not attend the fire, you should pay homage to the sun with joined palms; if you do not pay homage to the sun with joined palms, you should descend into the water for the third time in the evening.’ Thus, venerable sir, the Western brahmins, who carry water pots, wear garlands of water-weeds, attend the fire, and descend into the water, prescribe purifications; I approve of their purifications.”

‘‘අඤ්ඤථා ඛො, චුන්ද, බ්‍රාහ්මණා පච්ඡාභූමකා කමණ්ඩලුකා සෙවාලමාලිකා අග්ගිපරිචාරිකා උදකොරොහකා සොචෙය්‍යානි පඤ්ඤපෙන්ති, අඤ්ඤථා ච පන අරියස්ස විනයෙ සොචෙය්‍යං හොතී’’ති. ‘‘යථා කථං පන, භන්තෙ, අරියස්ස විනයෙ සොචෙය්‍යං හොති? සාධු මෙ, භන්තෙ, භගවා තථා ධම්මං දෙසෙතු යථා අරියස්ස විනයෙ සොචෙය්‍යං හොතී’’ති.

“Cunda, the Western brahmins, who carry water pots, wear garlands of water-weeds, attend the fire, and descend into the water, prescribe purifications in one way, but in the Noble One’s discipline, purification is otherwise.” “But how, venerable sir, is purification in the Noble One’s discipline? It would be good, venerable sir, if the Blessed One would teach me the Dhamma so that I may know how purification is in the Noble One’s discipline.”

‘‘තෙන හි, චුන්ද, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො චුන්දො කම්මාරපුත්තො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

“In that case, Cunda, listen and pay close attention; I will speak.” “Yes, venerable sir,” Cunda the smith's son replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘තිවිධං ඛො, චුන්ද, කායෙන අසොචෙය්‍යං හොති; චතුබ්බිධං වාචාය අසොචෙය්‍යං හොති; තිවිධං මනසා අසොචෙය්‍යං හොති.

“Cunda, there is threefold bodily impurity, fourfold verbal impurity, and threefold mental impurity.”

‘‘කථඤ්ච, චුන්ද, තිවිධං කායෙන අසොචෙය්‍යං හොති? ‘‘ඉධ, චුන්ද, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො සබ්බපාණභූතෙසු.

“And how, Cunda, is there threefold bodily impurity? Here, Cunda, someone is a killer of living beings, cruel, bloody-handed, devoted to killing and violence, merciless to all living beings.

‘‘අදින්නාදායී හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.

“He is one who takes what is not given. Whatever property belonging to another, whether in a village or in the wilderness, he takes it with thievish intent, it not having been given.

‘‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති. යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනිරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සසාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි, තථාරූපාසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති. එවං ඛො, චුන්ද, තිවිධං කායෙන අසොචෙය්‍යං හොති.

“He engages in sexual misconduct. He has sexual relations with women who are protected by their mother, by their father, by both mother and father, by their brother, by their sister, by their relatives, by their clan, or by the Dhamma; women with a husband; women liable to punishment; or even those betrothed with a garland. Thus, Cunda, there is threefold bodily impurity.”

‘‘කථඤ්ච, චුන්ද, චතුබ්බිධං වාචාය අසොචෙය්‍යං හොති? ඉධ, චුන්ද, එකච්චො මුසාවාදී හොති. සභග්ගතො වා පරිසග්ගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො – ‘එහම්භො [Pg.474] පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති, සො අජානං වා ආහ ‘ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ ‘න ජානාමී’ති; අපස්සං වා ආහ ‘පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ ‘න පස්සාමී’ති. ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.

“And how, Cunda, is there fourfold verbal impurity? Here, Cunda, someone is a liar. When summoned to a council, an assembly, a gathering of relatives, a gathering of guilds, or to the royal court, and questioned as a witness: ‘Come, good man, say what you know,’ not knowing, he says, ‘I know’; or knowing, he says, ‘I do not know’; not seeing, he says, ‘I see’; or seeing, he says, ‘I do not see.’ Thus, for his own sake, for another’s sake, or for some trifling material gain, he knowingly speaks a lie.

‘‘පිසුණවාචො හොති. ඉතො සුත්වා අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති සමග්ගානං වා භෙත්තා, භින්නානං වා අනුප්පදාතා, වග්ගාරාමො වග්ගරතො වග්ගනන්දී වග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

“He speaks divisively. Having heard something here, he reports it elsewhere to create division among these people, or having heard something elsewhere, he reports it to these people to create division among those. Thus he is a splitter of the united, or one who encourages division among the divided; he delights in discord, enjoys discord, is pleased with discord, and speaks words that create discord.

‘‘ඵරුසවාචො හොති. යා සා වාචා අණ්ඩකා කක්කසා පරකටුකා පරාභිසජ්ජනී කොධසාමන්තා අසමාධිසංවත්තනිකා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

“He speaks harsh words. He utters such speech as is abrasive, coarse, bitter to others, stinging to others, close to anger, and not conducive to concentration.

‘‘සම්ඵප්පලාපී හොති අකාලවාදී අභූතවාදී අනත්ථවාදී අධම්මවාදී අවිනයවාදී; අනිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති අකාලෙන අනපදෙසං අපරියන්තවතිං අනත්ථසංහිතං. එවං ඛො, චුන්ද, චතුබ්බිධං වාචාය අසොචෙය්‍යං හොති.

“He is one who speaks frivolous chatter. He speaks at the wrong time, speaks what is not true, speaks what is unbeneficial, speaks what is not the Dhamma, and speaks what is not the Vinaya. He is one who utters speech that is not worth treasuring, at the wrong time, without reference, without limit, and unconnected with benefit. In this way, Cunda, there is fourfold impurity by way of speech.

‘‘කථඤ්ච, චුන්ද, තිවිධං මනසා අසොචෙය්‍යං හොති? ඉධ, චුන්ද, එකච්චො අභිජ්ඣාලු හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං තං අභිජ්ඣාතා හොති – ‘අහො වත යං පරස්ස තං මමස්සා’ති.

“And how, Cunda, is there threefold impurity by way of mind? Here, Cunda, a certain person is covetous. He is one who covets the property and belongings of another, thinking: ‘Oh, may what belongs to another be mine!’

‘‘බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා හඤ්ඤන්තු වා බජ්ඣන්තු වා උච්ඡිජ්ජන්තු වා විනස්සන්තු වා මා වා අහෙසු’න්ති.

“He is one who has a mind of ill will, with corrupt mental intentions, thinking: ‘May these beings be killed, or bound, or cut off, or destroyed, or may they not exist at all!’

‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. එවං ඛො, චුන්ද, මනසා තිවිධං අසොචෙය්‍යං හොති.

“He is one who has wrong view, a distorted perspective, thinking: ‘There is nothing given, nothing offered, nothing sacrificed. There is no fruit or result of good and bad actions. There is no this world, no other world. There is no mother, no father. There are no spontaneously arisen beings. There are in the world no ascetics and brahmins who are rightly directed and rightly practicing, who, having realized this world and the other world for themselves through direct knowledge, make them known.’ In this way, Cunda, there is threefold impurity by way of mind.

‘‘ඉමෙ [Pg.475] ඛො, චුන්ද, දස අකුසලකම්මපථා. ඉමෙහි ඛො, චුන්ද, දසහි අකුසලෙහි කම්මපථෙහි සමන්නාගතො කාලස්සෙව උට්ඨහන්තොව සයනම්හා පථවිං චෙපි ආමසති, අසුචියෙව හොති; නො චෙපි පථවිං ආමසති, අසුචියෙව හොති.

“These, Cunda, are the ten unwholesome courses of action. One who is endowed with these ten unwholesome courses of action, Cunda, is impure indeed, even if, rising early from bed, he touches the earth; and he is impure indeed even if he does not touch the earth.

‘‘අල්ලානි චෙපි ගොමයානි ආමසති, අසුචියෙව හොති; නො චෙපි අල්ලානි ගොමයානි ආමසති, අසුචියෙව හොති.

“He is impure indeed, even if he touches wet cow dung; and he is impure indeed even if he does not touch wet cow dung.

‘‘හරිතානි චෙපි තිණානි ආමසති, අසුචියෙව හොති; නො චෙපි හරිතානි තිණානි ආමසති, අසුචියෙව හොති.

“He is impure indeed, even if he touches green grass; and he is impure indeed even if he does not touch green grass.

‘‘අග්ගිං චෙපි පරිචරති, අසුචියෙව හොති, නො චෙපි අග්ගිං පරිචරති, අසුචියෙව හොති.

“He is impure indeed, even if he tends the fire; and he is impure indeed even if he does not tend the fire.

‘‘පඤ්ජලිකො චෙපි ආදිච්චං නමස්සති, අසුචියෙව හොති; නො චෙපි පඤ්ජලිකො ආදිච්චං නමස්සති, අසුචියෙව හොති.

“He is impure indeed, even if he worships the sun with joined palms; and he is impure indeed even if he does not worship the sun with joined palms.

‘‘සායතතියකං චෙපි උදකං ඔරොහති, අසුචියෙව හොති; නො චෙපි සායතතියකං උදකං ඔරොහති, අසුචියෙව හොති. තං කිස්ස හෙතු? ඉමෙ, චුන්ද, දස අකුසලකම්මපථා අසුචීයෙව හොන්ති අසුචිකරණා ච.

“He is impure indeed, even if he descends into the water for the third time in the evening; and he is impure indeed even if he does not descend into the water for the third time in the evening. For what reason? These ten unwholesome courses of action, Cunda, are themselves impure and are makers of impurity.

‘‘ඉමෙසං පන, චුන්ද, දසන්නං අකුසලානං කම්මපථානං සමන්නාගමනහෙතු නිරයො පඤ්ඤායති, තිරච්ඡානයොනි පඤ්ඤායති, පෙත්තිවිසයො පඤ්ඤායති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි දුග්ගතියො.

“Furthermore, Cunda, on account of being endowed with these ten unwholesome courses of action, hell is discerned, the animal realm is discerned, the sphere of afflicted spirits is discerned, or whatever other woeful destinations there may be.

‘‘තිවිධං ඛො, චුන්ද, කායෙන සොචෙය්‍යං හොති; චතුබ්බිධං වාචාය සොචෙය්‍යං හොති; තිවිධං මනසා සොචෙය්‍යං හොති.

“Indeed, Cunda, there is threefold purity by way of body, fourfold purity by way of speech, and threefold purity by way of mind.

‘‘කථං, චුන්ද, තිවිධං කායෙන සොචෙය්‍යං හොති? ඉධ, චුන්ද, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො, සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති.

“And how, Cunda, is there threefold purity by way of body? Here, Cunda, a certain person, having abandoned the taking of life, abstains from the taking of life. With rod laid down and weapon laid down, he is conscientious, compassionate, and dwells with compassion for the welfare of all living beings.

‘‘අදින්නාදානං [Pg.476] පහාය, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා, න තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.

“Having abandoned taking what is not given, he abstains from taking what is not given. He is not one who takes what is not given, with thievish intent, be it the property and belongings of another in a village or in the wilderness.

‘‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනිරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සසාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි, තථාරූපාසු න චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති. එවං ඛො, චුන්ද, තිවිධං කායෙන සොචෙය්‍යං හොති.

Having abandoned sexual misconduct, he abstains from sexual misconduct. He is not one who transgresses with such women as are protected by their mother, protected by their father, protected by both mother and father, protected by their brother, protected by their sister, protected by their relatives, protected by their clan, protected by the Dhamma; or those who have a husband, are under penalty, or are even betrothed by a garland of flowers. In this way, Cunda, there is threefold purity by way of body.

‘‘කථඤ්ච, චුන්ද, චතුබ්බිධං වාචාය සොචෙය්‍යං හොති? ඉධ, චුන්ද, එකච්චො මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති. සභග්ගතො වා පරිසග්ගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො – ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති, සො අජානං වා ආහ ‘න ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ ‘ජානාමී’ති, අපස්සං වා ආහ ‘න පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ ‘පස්සාමී’ති. ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා න සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.

And how, Cunda, is there fourfold purity by way of speech? Here, Cunda, a certain person, having abandoned false speech, abstains from false speech. When he has gone to a council, to an assembly, to the midst of his relatives, to his guild, or to the royal court, and is brought in and questioned as a witness, ‘Come, good man, tell what you know,’ not knowing, he says, ‘I do not know,’ and knowing, he says, ‘I know’; not seeing, he says, ‘I do not see,’ and seeing, he says, ‘I see.’ Thus he is not one who speaks a deliberate lie for his own sake, for the sake of another, or for the sake of some trivial material gain.

‘‘පිසුණං වාචං පහාය, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති – න ඉතො සුත්වා අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, න අමුත්‍ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

Having abandoned slanderous speech, he abstains from slanderous speech. He is not one who, having heard something here, repeats it elsewhere to cause a division among these people; or, having heard something elsewhere, repeats it to these people to cause a division among those people. Thus, he is a reconciler of those who are divided and an encourager of those who are united. Delighting in concord, rejoicing in concord, finding joy in concord, he is one who speaks words that create concord.

‘‘ඵරුසං වාචං පහාය, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

Having abandoned harsh speech, he abstains from harsh speech. He is one who speaks such speech as is faultless, pleasing to the ear, endearing, goes to the heart, is civilized, is beloved by the many, and is agreeable to the many.

‘‘සම්ඵප්පලාපං පහාය, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී; නිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං. එවං ඛො, චුන්ද, චතුබ්බිධං වාචාය සොචෙය්‍යං හොති.

Having abandoned frivolous chatter, he abstains from frivolous chatter. He speaks at the proper time, speaks what is true, speaks what is beneficial, speaks on the Dhamma, and speaks on the Vinaya. He is one who speaks, at the proper time, words that are worth treasuring, are accompanied by reason, are circumscribed, and are connected with benefit. In this way, Cunda, there is fourfold purity by way of speech.

‘‘කථඤ්ච[Pg.477], චුන්ද, තිවිධං මනසා සොචෙය්‍යං හොති? ඉධ, චුන්ද, එකච්චො අනභිජ්ඣාලු හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං තං අනභිජ්ඣිතා හොති – ‘අහො වත යං පරස්ස තං මමස්සා’ති.

And how, Cunda, is there threefold purity by way of mind? Here, Cunda, a certain person is not covetous. He does not covet the property and belongings of another, thinking: ‘Oh, may that which belongs to another be mine!’

‘‘අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති අප්පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා අවෙරා හොන්තු අබ්‍යාපජ්ජා, අනීඝා සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූ’ති.

He is of a mind without ill will, with a mental resolve uncorrupted by malice: ‘May these beings be without enmity, without affliction, without distress, and may they maintain themselves in happiness!’

‘‘සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. එවං ඛො, චුන්ද, තිවිධං මනසා සොචෙය්‍යං හොති.

He has right view, an undistorted vision: ‘There is what is given, there is what is sacrificed, there is what is offered; there is fruit and result of wholesome and unwholesome actions; there is this world, there is the next world; there is mother, there is father; there are spontaneously arisen beings; there are in the world ascetics and brahmins who are proceeding rightly and practicing rightly, who, having realized this world and the next for themselves through direct knowledge, make it known.’ In this way, Cunda, there is threefold purity by way of mind.

‘‘ඉමෙ ඛො, චුන්ද, දස කුසලකම්මපථා. ඉමෙහි ඛො, චුන්ද, දසහි කුසලෙහි කම්මපථෙහි සමන්නාගතො කාලස්සෙව උට්ඨහන්තොව සයනම්හා පථවිං චෙපි ආමසති, සුචියෙව හොති; නො චෙපි පථවිං ආමසති, සුචියෙව හොති.

These, Cunda, are the ten wholesome courses of action. Endowed with these ten wholesome courses of action, Cunda, if one, rising early from bed, touches the earth, one is indeed pure; and if one does not touch the earth, one is indeed pure.

‘‘අල්ලානි චෙපි ගොමයානි ආමසති, සුචියෙව හොති; නො චෙපි අල්ලානි ගොමයානි ආමසති, සුචියෙව හොති.

If one touches wet cow dung, one is indeed pure; and if one does not touch wet cow dung, one is indeed pure.

‘‘හරිතානි චෙපි තිණානි ආමසති, සුචියෙව හොති; නො චෙපි හරිතානි තිණානි ආමසති, සුචියෙව හොති.

If one touches green grass, one is indeed pure; and if one does not touch green grass, one is indeed pure.

‘‘අග්ගිං චෙපි පරිචරති, සුචියෙව හොති; නො චෙපි අග්ගිං පරිචරති, සුචියෙව හොති.

If one attends to a fire, one is indeed pure; and if one does not attend to a fire, one is indeed pure.

‘‘පඤ්ජලිකො චෙපි ආදිච්චං නමස්සති, සුචියෙව හොති; නො චෙපි පඤ්ජලිකො ආදිච්චං නමස්සති, සුචියෙව හොති.

If, with hands clasped in reverence, one pays homage to the sun, one is indeed pure; and if, with hands clasped in reverence, one does not pay homage to the sun, one is indeed pure.

‘‘සායතතියකං චෙපි උදකං ඔරොහති, සුචියෙව හොති; නො චෙපි සායතතියකං උදකං ඔරොහති, සුචියෙව හොති. තං කිස්ස හෙතු? ඉමෙ, චුන්ද, දස කුසලකම්මපථා සුචීයෙව හොන්ති සුචිකරණා ච.

If one descends into the water for the third time in the evening, one is indeed pure; and if one does not descend into the water for the third time in the evening, one is indeed pure. For what reason? These ten wholesome courses of action, Cunda, are themselves pure and are purifiers.

‘‘ඉමෙසං [Pg.478] පන, චුන්ද, දසන්නං කුසලානං කම්මපථානං සමන්නාගමනහෙතු දෙවා පඤ්ඤායන්ති, මනුස්සා පඤ්ඤායන්ති, යා වා පනඤ්ඤාපි කාචි සුගතියො’’ති.

Moreover, Cunda, it is because of being endowed with these ten wholesome courses of action that devas are discerned, humans are discerned, and whatever other good destinations there may be.

එවං වුත්තෙ චුන්දො කම්මාරපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘අභික්කන්තං, භන්තෙ…පෙ… උපාසකං මං, භන්තෙ, භගවා ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. දසමං.

When this was said, Cunda the smith’s son said this to the Blessed One: “Excellent, venerable sir! … May the Blessed One remember me as a lay follower who has gone for refuge for life, from this day forward.” The tenth.

11. ජාණුස්සොණිසුත්තං

11. The Discourse to Jāṇussoṇi

177. අථ ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො ජාණුස්සොණි බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච –

177. Then the brahmin Jāṇussoṇi approached the Blessed One. Having approached, he exchanged friendly greetings with the Blessed One. After concluding a pleasant and memorable conversation, he sat down to one side. Seated to one side, the brahmin Jāṇussoṇi said this to the Blessed One:

‘‘මයමස්සු, භො ගොතම, බ්‍රාහ්මණා නාම. දානානි දෙම, සද්ධානි කරොම – ‘ඉදං දානං පෙතානං ඤාතිසාලොහිතානං උපකප්පතු, ඉදං දානං පෙතා ඤාතිසාලොහිතා පරිභුඤ්ජන්තූ’ති. කච්චි තං, භො ගොතම, දානං පෙතානං ඤාතිසාලොහිතානං උපකප්පති; කච්චි තෙ පෙතා ඤාතිසාලොහිතා තං දානං පරිභුඤ්ජන්තී’’ති? ‘‘ඨානෙ ඛො, බ්‍රාහ්මණ, උපකප්පති, නො අට්ඨානෙ’’ති.

“Master Gotama, we are indeed brahmins. We give gifts and make offerings for the deceased, thinking: ‘May this gift reach our departed relatives and kinsmen; may our departed relatives and kinsmen partake of this gift.’ Master Gotama, does that gift reach the departed relatives and kinsmen? Do those departed relatives and kinsmen partake of that gift?” “Brahmin, it reaches them in a possible case, but not in an impossible case.”

‘‘කතමං පන, භො ගොතම, ඨානං, කතමං අට්ඨාන’’න්ති? ‘‘ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා නිරයං උපපජ්ජති. යො නෙරයිකානං සත්තානං ආහාරො, තෙන සො තත්ථ යාපෙති, තෙන සො තත්ථ තිට්ඨති. ඉදම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අට්ඨානං යත්ථ ඨිතස්ස තං දානං න උපකප්පති.

“Master Gotama, what, then, is a suitable destination, and what is an unsuitable destination?” “Here, brahmin, a certain person destroys life, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsehood, speaks slanderously, speaks harshly, engages in frivolous talk, is covetous, has a mind of ill will, and holds wrong view. With the breakup of the body, after death, he is reborn in hell. Whatever is the food of beings in hell, on that he subsists there, by that he is sustained there. This, brahmin, is an unsuitable destination, where for one established therein, that gift does not reach him.

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතී…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා තිරච්ඡානයොනිං උපපජ්ජති. යො තිරච්ඡානයොනිකානං සත්තානං ආහාරො, තෙන සො තත්ථ යාපෙති, තෙන [Pg.479] සො තත්ථ තිට්ඨති. ඉදම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අට්ඨානං යත්ථ ඨිතස්ස තං දානං න උපකප්පති.

“Furthermore, brahmin, a certain person destroys life… and holds wrong view. With the breakup of the body, after death, he is reborn in the animal realm. Whatever is the food of beings in the animal realm, on that he subsists there, by that he is sustained there. This too, brahmin, is an unsuitable destination, where for one established therein, that gift does not reach him.

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨිකො හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මනුස්සානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. යො මනුස්සානං ආහාරො, තෙන සො තත්ථ යාපෙති, තෙන සො තත්ථ තිට්ඨති. ඉදම්පි ඛො, බ්‍රාහ්මණ, අට්ඨානං යත්ථ ඨිතස්ස තං දානං න උපකප්පති.

“Furthermore, brahmin, a certain person abstains from destroying life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from slanderous speech, abstains from harsh speech, abstains from frivolous talk, is not covetous, is without a mind of ill will, and holds right view. With the breakup of the body, after death, he is reborn into the companionship of human beings. Whatever is the food of human beings, on that he subsists there, by that he is sustained there. This too, brahmin, is an unsuitable destination, where for one established therein, that gift does not reach him.

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨිකො හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. යො දෙවානං ආහාරො, තෙන සො තත්ථ යාපෙති, තෙන සො තත්ථ තිට්ඨති. ඉදම්පි, බ්‍රාහ්මණ, අට්ඨානං යත්ථ ඨිතස්ස තං දානං උපකප්පති.

“Furthermore, brahmin, a certain person abstains from destroying life… and holds right view. With the breakup of the body, after death, he is reborn into the companionship of devas. Whatever is the food of devas, on that he subsists there, by that he is sustained there. This too, brahmin, is an unsuitable destination, where for one established therein, that gift does not reach him.

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා පෙත්තිවිසයං උපපජ්ජති. යො පෙත්තිවෙසයිකානං සත්තානං ආහාරො, තෙන සො තත්ථ යාපෙති, තෙන සො තත්ථ තිට්ඨති, යං වා පනස්ස ඉතො අනුප්පවෙච්ඡන්ති මිත්තාමච්චා වා ඤාතිසාලොහිතා වා, තෙන සො තත්ථ යාපෙති, තෙන සො තත්ථ තිට්ඨති. ඉදං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඨානං යත්ථ ඨිතස්ස තං දානං උපකප්පතී’’ති.

“Furthermore, brahmin, a certain person destroys life… and holds wrong view. With the breakup of the body, after death, he is reborn in the realm of petas. Whatever is the food of beings in the peta realm, on that he subsists there, by that he is sustained there. Or, whatever his friends, companions, relatives, or kinsmen send forth from here, on that he subsists there, by that he is sustained there. This, brahmin, is the suitable destination, where for one established therein, that gift reaches him.”

‘‘සචෙ පන, භො ගොතම, සො පෙතො ඤාතිසාලොහිතො තං ඨානං අනුපපන්නො හොති, කො තං දානං පරිභුඤ්ජතී’’ති? ‘‘අඤ්ඤෙපිස්ස, බ්‍රාහ්මණ, පෙතා ඤාතිසාලොහිතා තං ඨානං උපපන්නා හොන්ති, තෙ තං දානං පරිභුඤ්ජන්තී’’ති.

“But if, Master Gotama, that departed relative and kinsman has not been reborn in that place, who partakes of that gift?” “Brahmin, his other departed relatives and kinsmen who have been reborn in that place—they partake of that gift.”

‘‘සචෙ පන, භො ගොතම, සො චෙව පෙතො ඤාතිසාලොහිතො තං ඨානං අනුපපන්නො හොති අඤ්ඤෙපිස්ස ඤාතිසාලොහිතා පෙතා තං [Pg.480] ඨානං අනුපපන්නා හොන්ති, කො තං දානං පරිභුඤ්ජතී’’ති? ‘‘අට්ඨානං ඛො එතං, බ්‍රාහ්මණ, අනවකාසො යං තං ඨානං විවිත්තං අස්ස ඉමිනා දීඝෙන අද්ධුනා යදිදං පෙතෙහි ඤාතිසාලොහිතෙහි. අපි ච, බ්‍රාහ්මණ, දායකොපි අනිප්ඵලො’’ති.

“But if, Master Gotama, that very departed relative and kinsman has not been reborn in that place, and his other departed relatives and kinsmen have also not been reborn in that place, who partakes of that gift?” “Brahmin, it is impossible, there is no opportunity, that this place should be devoid of departed relatives and kinsmen for such a long time. And furthermore, brahmin, the giver is not without fruit.”

‘‘අට්ඨානෙපි භවං ගොතමො පරිකප්පං වදතී’’ති? ‘‘අට්ඨානෙපි ඛො අහං, බ්‍රාහ්මණ, පරිකප්පං වදාමි. ඉධ, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති; සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හත්ථීනං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සො තත්ථ ලාභී හොති අන්නස්ස පානස්ස මාලානානාලඞ්කාරස්ස.

“Does the venerable Gotama declare a provision even in an unsuitable destination?” “Brahmin, I do declare a provision even in an unsuitable destination. Here, brahmin, a certain person destroys life, takes what is not given, engages in sexual misconduct, speaks falsehood, speaks slanderously, speaks harshly, engages in frivolous talk, is covetous, has a mind of ill will, and holds wrong view; but he is a giver of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, unguents, bedding, lodging, and lamps to an ascetic or a brahmin. With the breakup of the body, after death, he is reborn into the companionship of elephants. There he becomes a recipient of food, drink, garlands, and various ornaments.

‘‘යං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඉධ පාණාතිපාතී අදින්නාදායී කාමෙසුමිච්ඡාචාරී මුසාවාදී පිසුණවාචො ඵරුසවාචො සම්ඵප්පලාපී අභිජ්ඣාලු බ්‍යාපන්නචිත්තො මිච්ඡාදිට්ඨිකො, තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා හත්ථීනං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං, තෙන සො තත්ථ ලාභී හොති අන්නස්ස පානස්ස මාලානානාලඞ්කාරස්ස.

“Brahmin, in that he was one who here destroyed life, took what is not given, engaged in sexual misconduct, spoke falsehood, spoke slanderously, spoke harshly, engaged in frivolous talk, was covetous, had a mind of ill will, and held wrong view, because of that, with the breakup of the body, after death, he is reborn into the companionship of elephants. And in that he was a giver of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, unguents, bedding, lodging, and lamps to an ascetic or a brahmin, because of that he becomes a recipient there of food, drink, garlands, and various ornaments.”

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති. සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අස්සානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති…පෙ… ගුන්නං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති…පෙ… කුක්කුරානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සො තත්ථ ලාභී හොති අන්නස්ස පානස්ස මාලානානාලඞ්කාරස්ස.

“Furthermore, brahmin, a certain person is one who takes life… is one who has wrong view. That person is a giver to an ascetic or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, and unguents, bedding, lodging, and lamps. With the breaking up of the body, after death, that person is reborn into the companionship of horses… is reborn into the companionship of cattle… is reborn into the companionship of dogs. There, that person is a recipient of food, drink, garlands, and various ornaments.

‘‘යං [Pg.481] ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඉධ පාණාතිපාතී…පෙ. … මිච්ඡාදිට්ඨිකො, තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා කුක්කුරානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං, තෙන සො තත්ථ ලාභී හොති අන්නස්ස පානස්ස මාලානානාලඞ්කාරස්ස.

Indeed, Brahmin, for the reason that a person here takes life... and has wrong view, due to that, with the breaking up of the body, after death, that person is reborn into the companionship of dogs. And for the reason that that person is a giver to an ascetic or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, and unguents, bedding, lodging, and lamps, due to that, there, that person is a recipient of food, drink, garlands, and various ornaments.

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨිකො හොති. සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මනුස්සානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සො තත්ථ ලාභී හොති මානුසකානං පඤ්චන්නං කාමගුණානං.

Brahmin, here in this world, a certain person is one who abstains from taking life... is one who has right view. That person is a giver to an ascetic or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, and unguents, bedding, lodging, and lamps. With the breaking up of the body, after death, that person is reborn into the companionship of humans. There, that person is a recipient of the five human strands of sensual pleasure.

‘‘යං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨිකො, තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා මනුස්සානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං, තෙන සො තත්ථ ලාභී හොති මානුසකානං පඤ්චන්නං කාමගුණානං.

Indeed, Brahmin, for the reason that a person here abstains from taking life... and has right view, due to that, with the breaking up of the body, after death, that person is reborn into the companionship of humans. And for the reason that that person is a giver to an ascetic or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, and unguents, bedding, lodging, and lamps, due to that, there, that person is a recipient of the five human strands of sensual pleasure.

‘‘ඉධ පන, බ්‍රාහ්මණ, එකච්චො පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨිකො හොති. සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං. සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. සො තත්ථ ලාභී හොති දිබ්බානං පඤ්චන්නං කාමගුණානං.

Brahmin, here in this world, a certain person is one who abstains from taking life... is one who has right view. That person is a giver to an ascetic or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, and unguents, bedding, lodging, and lamps. With the breaking up of the body, after death, that person is reborn into the companionship of devas. There, that person is a recipient of the five divine strands of sensual pleasure.

‘‘යං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, ඉධ පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨිකො, තෙන සො කායස්ස භෙදා පරං මරණා දෙවානං සහබ්‍යතං උපපජ්ජති. යඤ්ච ඛො සො දාතා හොති සමණස්ස වා බ්‍රාහ්මණස්ස වා අන්නං පානං වත්ථං යානං මාලාගන්ධවිලෙපනං සෙය්‍යාවසථපදීපෙය්‍යං, තෙන සො තත්ථ ලාභී හොති දිබ්බානං පඤ්චන්නං කාමගුණානං. අපි ච, බ්‍රාහ්මණ, දායකොපි අනිප්ඵලො’’ති.

Indeed, Brahmin, for the reason that a person here abstains from taking life... and has right view, due to that, with the breaking up of the body, after death, that person is reborn into the companionship of devas. And for the reason that that person is a giver to an ascetic or a brahmin of food, drink, clothing, vehicles, garlands, scents, and unguents, bedding, lodging, and lamps, due to that, there, that person is a recipient of the five divine strands of sensual pleasure. Moreover, Brahmin, a giver is not without result.

‘‘අච්ඡරියං, භො ගොතම, අබ්භුතං, භො ගොතම! යාවඤ්චිදං, භො ගොතම, අලමෙව දානානි දාතුං, අලං සද්ධානි කාතුං, යත්‍ර හි නාම දායකොපි [Pg.482] අනිප්ඵලො’’ති. ‘‘එවමෙතං, බ්‍රාහ්මණ, දායකොපි හි, බ්‍රාහ්මණ, අනිප්ඵලො’’ති.

“Wonderful, Venerable Gotama! Amazing, Venerable Gotama! How truly fitting it is, Venerable Gotama, to give gifts, how fitting to perform acts of faith, since indeed a giver is not without result.” “So it is, Brahmin. A giver, Brahmin, is indeed not without result.”

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. එකාදසමං.

“Excellent, Venerable Gotama! Excellent, Venerable Gotama! … May Venerable Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge from this day forward for as long as life lasts.” The Eleventh Sutta.

ජාණුස්සොණිවග්ගො දුතියො.

The Second Chapter on Jāṇussoṇi is finished.

(18) 3. සාධුවග්ගො

(18) 3. The Chapter on the Good

1. සාධුසුත්තං

1. The Discourse on the Good

178. ‘‘සාධුඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසාධුඤ්ච. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

178. “Bhikkhus, I will teach you the good and the not-good. Listen to it, attend closely; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus responded to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අසාධු? පාණාතිපාතො, අදින්නාදානං, කාමෙසුමිච්ඡාචාරො, මුසාවාදො, පිසුණා වාචා, ඵරුසා වාචා, සම්ඵප්පලාපො, අභිජ්ඣා, බ්‍යාපාදො, මිච්ඡාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසාධු.

“And what, bhikkhus, is the not-good? Destroying life, taking what is not given, sexual misconduct, false speech, divisive speech, harsh speech, idle chatter, covetousness, ill will, and wrong view—this, bhikkhus, is called the not-good.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, සාධු? පාණාතිපාතා වෙරමණී, අදින්නාදානා වෙරමණී, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණී, මුසාවාදා වෙරමණී, පිසුණාය වාචාය වෙරමණී, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණී, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණී, අනභිජ්ඣා, අබ්‍යාපාදො, සම්මාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාධූ’’ති. පඨමං.

“And what, bhikkhus, is the good? Abstinence from destroying life, abstinence from taking what is not given, abstinence from sexual misconduct, abstinence from false speech, abstinence from divisive speech, abstinence from harsh speech, abstinence from idle chatter, non-covetousness, non-ill will, and right view—this, bhikkhus, is called the good.” The First.

2. අරියධම්මසුත්තං

2. The Discourse on the Noble Dhamma

179. ‘‘අරියධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනරියධම්මඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනරියො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනරියො ධම්මො.

179. “Bhikkhus, I will teach you the noble Dhamma and the ignoble Dhamma. Listen to it… And what, bhikkhus, is the ignoble Dhamma? Destroying life… wrong view—this, bhikkhus, is called the ignoble Dhamma.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අරියො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියො ධම්මො’’ති. දුතියං.

“And what, bhikkhus, is the noble Dhamma? Abstinence from destroying life… right view—this, bhikkhus, is called the noble Dhamma.” The Second.

3. කුසලසුත්තං

3. The Discourse on the Wholesome

180. ‘‘කුසලඤ්ච [Pg.483] වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අකුසලඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, අකුසලං? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අකුසලං.

180. “Bhikkhus, I will teach you the wholesome and the unwholesome. Listen to it… And what, bhikkhus, is the unwholesome? Destroying life… wrong view—this, bhikkhus, is called the unwholesome.

‘‘කතමඤ්ච, භික්ඛවෙ, කුසලං? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – ඉදං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කුසල’’න්ති. තතියං.

“And what, bhikkhus, is the wholesome? Abstinence from destroying life… right view—this, bhikkhus, is called the wholesome.” The Third.

4. අත්ථසුත්තං

4. The Discourse on the Beneficial

181. ‘‘අත්ථඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනත්ථඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනත්ථො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනත්ථො.

181. “Bhikkhus, I will teach you the beneficial and the unbeneficial. Listen to it… And what, bhikkhus, is the unbeneficial? Destroying life… wrong view—this, bhikkhus, is called the unbeneficial.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අත්ථො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අත්ථො’’ති. චතුත්ථං.

“And what, bhikkhus, is the beneficial? Abstinence from destroying life… right view—this, bhikkhus, is called the beneficial.” The Fourth.

5. ධම්මසුත්තං

5. The Discourse on Dhamma

182. ‘‘ධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අධම්මඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අධම්මො.

182. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma and the not-Dhamma. Listen to it… And what, bhikkhus, is the not-Dhamma? Destroying life… wrong view—this, bhikkhus, is called the not-Dhamma.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ධම්මො’’ති. පඤ්චමං.

“And what, bhikkhus, is the Dhamma? Abstinence from destroying life… right view—this, bhikkhus, is called the Dhamma.” The Fifth.

6. ආසවසුත්තං

6. The Discourse on the Taints

183. ‘‘සාසවඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අනාසවඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, සාසවො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාසවො ධම්මො.

183. “Bhikkhus, I shall teach you the dhamma with taints and the dhamma without taints. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dhamma with taints? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dhamma with taints.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනාසවො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනාසවො ධම්මො’’ති. ඡට්ඨං.

“And what, bhikkhus, is the dhamma without taints? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the dhamma without taints.” The Sixth.

7. වජ්ජසුත්තං

7. The Discourse on What is Blameworthy

184. ‘‘සාවජ්ජඤ්ච [Pg.484] වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අනවජ්ජඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, සාවජ්ජො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සාවජ්ජො ධම්මො.

184. “Bhikkhus, I shall teach you the blameworthy dhamma and the blameless dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is the blameworthy dhamma? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the blameworthy dhamma.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනවජ්ජො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනවජ්ජො ධම්මො’’ති. සත්තමං.

“And what, bhikkhus, is the blameless dhamma? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the blameless dhamma.” The Seventh.

8. තපනීයසුත්තං

8. The Discourse on What is Tormenting

185. ‘‘තපනීයඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අතපනීයඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, තපනීයො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, තපනීයො ධම්මො.

185. “Bhikkhus, I shall teach you the tormenting dhamma and the non-tormenting dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is the tormenting dhamma? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the tormenting dhamma.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අතපනීයො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අතපනීයො ධම්මො’’ති. අට්ඨමං.

“And what, bhikkhus, is the non-tormenting dhamma? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the non-tormenting dhamma.” The Eighth.

9. ආචයගාමිසුත්තං

9. The Discourse on What Leads to Accumulation

186. ‘‘ආචයගාමිඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි අපචයගාමිඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආචයගාමී ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආචයගාමී ධම්මො.

186. “Bhikkhus, I shall teach you the dhamma that leads to accumulation and the dhamma that leads to diminution. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dhamma that leads to accumulation? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dhamma that leads to accumulation.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අපචයගාමී ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අපචයගාමී ධම්මො’’ති. නවමං.

“And what, bhikkhus, is the dhamma that leads to diminution? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the dhamma that leads to diminution.” The Ninth.

10. දුක්ඛුද්‍රයසුත්තං

10. The Discourse on What Results in Suffering

187. ‘‘දුක්ඛුද්‍රයඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි සුඛුද්‍රයඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛුද්‍රයො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛුද්‍රයො ධම්මො.

187. “Bhikkhus, I shall teach you the dhamma that results in suffering and the dhamma that results in happiness. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dhamma that results in suffering? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dhamma that results in suffering.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සුඛුද්‍රයො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුඛුද්‍රයො ධම්මො’’ති. දසමං.

“And what, bhikkhus, is the dhamma that results in happiness? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the dhamma that results in happiness.” The Tenth.

11. විපාකසුත්තං

11. The Discourse on Results

188. ‘‘දුක්ඛවිපාකඤ්ච [Pg.485] වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි සුඛවිපාකඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, දුක්ඛවිපාකො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, දුක්ඛවිපාකො ධම්මො.

188. “Bhikkhus, I shall teach you the dhamma that has painful results and the dhamma that has pleasant results. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dhamma that has painful results? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dhamma that has painful results.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සුඛවිපාකො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුඛවිපාකො ධම්මො’’ති. එකාදසමං.

“And what, bhikkhus, is the dhamma that has pleasant results? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the dhamma that has pleasant results.” The Eleventh.

සාධුවග්ගො තතියො.

The Third Chapter on the Good.

(19) 4. අරියමග්ගවග්ගො

(19) 4. The Chapter on the Noble Path

1. අරියමග්ගසුත්තං

1. The Discourse on the Noble Path

189. ‘‘අරියමග්ගඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අනරියමග්ගඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනරියො මග්ගො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනරියො මග්ගො.

189. “Bhikkhus, I shall teach you the noble path and the ignoble path. Listen to that… And what, bhikkhus, is the ignoble path? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the ignoble path.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අරියො මග්ගො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අරියො මග්ගො’’ති. පඨමං.

“And what, bhikkhus, is the noble path? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the noble path.” The First.

2. කණ්හමග්ගසුත්තං

2. The Discourse on the Dark Path

190. ‘‘කණ්හමග්ගඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි සුක්කමග්ගඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, කණ්හො මග්ගො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, කණ්හො මග්ගො.

190. “Bhikkhus, I shall teach you the dark path and the bright path. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dark path? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dark path.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සුක්කො මග්ගො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සුක්කො මග්ගො’’ති. දුතියං.

“And what, bhikkhus, is the bright path? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the bright path.” The Second.

3. සද්ධම්මසුත්තං

3. The Discourse on the True Dhamma

191. ‘‘සද්ධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසද්ධම්මඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසද්ධම්මො.

191. “Bhikkhus, I shall teach you the true dhamma and the false dhamma. Listen to that… And what, bhikkhus, is the false dhamma? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the false dhamma.”

‘‘කතමො [Pg.486] ච, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සද්ධම්මො’’ති. තතියං.

“And what, bhikkhus, is the true dhamma? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the true dhamma.” The Third.

4. සප්පුරිසධම්මසුත්තං

4. The Discourse on the Dhamma of a Good Person

192. ‘‘සප්පුරිසධම්මඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, දෙසෙස්සාමි අසප්පුරිසධම්මඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මො.

192. “Bhikkhus, I shall teach you the dhamma of a good person and the dhamma of an unworthy person. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dhamma of an unworthy person? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dhamma of an unworthy person.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සප්පුරිසධම්මො’’ති. චතුත්ථං.

“And what, bhikkhus, is the dhamma of a good person? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the dhamma of a good person.” The Fourth.

5. උප්පාදෙතබ්බධම්මසුත්තං

5. The Discourse on the Dhamma to Be Aroused

193. ‘‘උප්පාදෙතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න උප්පාදෙතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො.

193. “Bhikkhus, I shall teach you the dhamma to be aroused and the dhamma not to be aroused. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dhamma not to be aroused? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dhamma not to be aroused.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, උප්පාදෙතබ්බො ධම්මො’’ති. පඤ්චමං.

“And what, bhikkhus, is the dhamma to be aroused? Abstinence from the destruction of life… right view—this, bhikkhus, is called the dhamma to be aroused.” The Fifth.

6. ආසෙවිතබ්බධම්මසුත්තං

6. The Discourse on the Dhamma to Be Cultivated

194. ‘‘ආසෙවිතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි නාසෙවිතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, නාසෙවිතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නාසෙවිතබ්බො ධම්මො.

194. “Bhikkhus, I shall teach you the dhamma to be cultivated and the dhamma not to be cultivated. Listen to that… And what, bhikkhus, is the dhamma not to be cultivated? The destruction of life… wrong view—this, bhikkhus, is called the dhamma not to be cultivated.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, ආසෙවිතබ්බො ධම්මො’’ති. ඡට්ඨං.

“And what, monks, is the dhamma to be practiced? Abstaining from taking life… right view—this, monks, is called the dhamma to be practiced.” The Sixth.

7. භාවෙතබ්බධම්මසුත්තං

7. The Discourse on the Dhamma to Be Developed

195. ‘‘භාවෙතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න භාවෙතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න භාවෙතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතො [Pg.487] …පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න භාවෙතබ්බො ධම්මො.

195. “Monks, I will teach you the dhamma to be developed and the dhamma not to be developed. Listen to that… And what, monks, is the dhamma not to be developed? Taking life… wrong view—this, monks, is called the dhamma not to be developed.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, භාවෙතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, භාවෙතබ්බො ධම්මො’’ති. සත්තමං.

“And what, monks, is the dhamma to be developed? Abstaining from taking life… right view—this, monks, is called the dhamma to be developed.” The Seventh.

8. බහුලීකාතබ්බසුත්තං

8. The Discourse on What Is to Be Frequently Practiced

196. ‘‘බහුලීකාතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න බහුලීකාතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න බහුලීකාතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න බහුලීකාතබ්බො ධම්මො.

196. “Monks, I will teach you the dhamma to be frequently practiced and the dhamma not to be frequently practiced. Listen to that… And what, monks, is the dhamma not to be frequently practiced? Taking life… wrong view—this, monks, is called the dhamma not to be frequently practiced.

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, බහුලීකාතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, බහුලීකාතබ්බො ධම්මො’’ති. අට්ඨමං.

“And what, monks, is the dhamma to be frequently practiced? Abstaining from taking life… right view—this, monks, is called the dhamma to be frequently practiced.” The Eighth.

9. අනුස්සරිතබ්බසුත්තං

9. The Discourse on What Is to Be Recollected

197. ‘‘අනුස්සරිතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි නානුස්සරිතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, නානුස්සරිතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, නානුස්සරිතබ්බො ධම්මො.

197. “Monks, I will teach you the dhamma that is to be recollected and the dhamma that is not to be recollected. Listen to that... And what, monks, is the dhamma that is not to be recollected? Taking life... wrong view. This, monks, is called the dhamma that is not to be recollected.”

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, අනුස්සරිතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අනුස්සරිතබ්බො ධම්මො’’ති. නවමං.

“And what, monks, is the dhamma that is to be recollected? Abstaining from taking life... right view. This, monks, is called the dhamma that is to be recollected.” The ninth.

10. සච්ඡිකාතබ්බසුත්තං

10. The Discourse on What Is to Be Realized

198. ‘‘සච්ඡිකාතබ්බඤ්ච වො, භික්ඛවෙ, ධම්මං දෙසෙස්සාමි න සච්ඡිකාතබ්බඤ්ච. තං සුණාථ…පෙ… කතමො ච, භික්ඛවෙ, න සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතො…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, න සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො.

198. “Monks, I will teach you the dhamma that is to be realized and the dhamma that is not to be realized. Listen to that... And what, monks, is the dhamma that is not to be realized? Taking life... wrong view. This, monks, is called the dhamma that is not to be realized.”

‘‘කතමො [Pg.488] ච, භික්ඛවෙ, සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො? පාණාතිපාතා වෙරමණී…පෙ… සම්මාදිට්ඨි – අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, සච්ඡිකාතබ්බො ධම්මො’’ති. දසමං.

“And what, monks, is the dhamma that is to be realized? Abstaining from taking life... right view. This, monks, is called the dhamma that is to be realized.” The tenth.

අරියමග්ගවග්ගො චතුත්ථො.

The Noble Path Chapter, the Fourth.

(20) 5. අපරපුග්ගලවග්ගො

(20) 5. The Chapter on Other Persons

නසෙවිතබ්බාදිසුත්තානි

The Discourses Beginning with 'Not to be Associated With'

199. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න සෙවිතබ්බො.

199. “Monks, a person endowed with ten qualities is not to be associated with. What ten? He is a destroyer of life, one who takes what is not given, one who engages in sexual misconduct, a speaker of falsehoods, a divisive speaker, a harsh speaker, a frivolous talker, is covetous, has a mind of ill will, and is one of wrong view. Monks, a person endowed with these ten qualities is not to be associated with.”

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨිකො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො සෙවිතබ්බො’’.

“Monks, a person endowed with ten qualities is to be associated with. What ten? He is one who abstains from taking life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from divisive speech, abstains from harsh speech, abstains from frivolous talk, is uncovetous, has a mind free from ill will, and is one of right view. Monks, a person endowed with these ten qualities is to be associated with.”

200-209. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො න භජිතබ්බො…පෙ… භජිතබ්බො… න පයිරුපාසිතබ්බො… පයිරුපාසිතබ්බො… න පුජ්ජො හොති… පුජ්ජො හොති… න පාසංසො හොති… පාසංසො හොති… අගාරවො හොති… ගාරවො හොති… අප්පතිස්සො හොති… සප්පතිස්සො හොති… න ආරාධකො හොති… ආරාධකො හොති… න විසුජ්ඣති… විසුජ්ඣති… මානං නාධිභොති … මානං අධිභොති… පඤ්ඤාය න වඩ්ඪති… පඤ්ඤාය වඩ්ඪති…පෙ….

200-209. “Monks, a person endowed with ten qualities is not to be resorted to... is to be resorted to... is not to be waited upon... is to be waited upon... is not worthy of veneration... is worthy of veneration... is not praiseworthy... is praiseworthy... is without reverence... is with reverence... is not deferential... is deferential... does not accomplish... accomplishes... is not purified... is purified... does not receive honor... receives honor... does not grow in wisdom... grows in wisdom...”

210. ‘‘දසහි[Pg.489], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො බහුං අපුඤ්ඤං පසවති… බහුං පුඤ්ඤං පසවති. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨිකො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො පුග්ගලො බහුං පුඤ්ඤං පසවතී’’ති.

210. “Monks, a person endowed with ten qualities generates much demerit... generates much merit. With which ten does a person endowed with qualities generate much merit? He is one who abstains from taking life, abstains from taking what is not given, abstains from sexual misconduct, abstains from false speech, abstains from divisive speech, abstains from harsh speech, abstains from frivolous talk, is uncovetous, has a mind free from ill will, and is one of right view. Monks, a person endowed with these ten qualities generates much merit.”

අපරපුග්ගලවග්ගො පඤ්චමො.

The Chapter on Other Persons, the Fifth.

චතුත්ථපණ්ණාසකං සමත්තං.

The Fourth Fifty is concluded.

(21) 1. කරජකායවග්ගො

(21) 1. The Chapter on the Body Originating from Action

1. පඨමනිරයසග්ගසුත්තං

1. The First Discourse on Hell and Heaven

211. ‘‘දසහි[Pg.490], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි දසහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො සබ්බපාණභූතෙසු.

211. “Monks, one endowed with ten qualities is deposited in hell as if brought there. What ten? Here, monks, someone is a killer of living beings, cruel, bloody-handed, intent on striking and killing, without mercy for all living beings.

‘‘අදින්නාදායී හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා, තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.

“He is one who takes what is not given. He takes, with thieving intent, whatever property or belongings of others, whether in a village or in the wilderness, that which is not given.

‘‘කාමෙසු මිච්ඡාචාරී හොති. යා තා මාතුරක්ඛිතා පිතුරක්ඛිතා මාතාපිතුරක්ඛිතා භාතුරක්ඛිතා භගිනිරක්ඛිතා ඤාතිරක්ඛිතා ගොත්තරක්ඛිතා ධම්මරක්ඛිතා සසාමිකා සපරිදණ්ඩා අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි, තථාරූපාසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති.

“He is one who engages in sexual misconduct. He engages in such conduct with women who are protected by their mother, protected by their father, protected by both mother and father, protected by their brother, protected by their sister, protected by relatives, protected by their clan, protected by the Dhamma, who have a husband, whose violation entails punishment, and even those betrothed with a garland.

‘‘මුසාවාදී හොති. සභග්ගතො වා පරිසග්ගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො – ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති, සො අජානං වා ආහ ‘ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ ‘න ජානාමී’ති, අපස්සං වා ආහ ‘පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ ‘න පස්සාමී’ති. ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.

“He is a speaker of falsehoods. When in an assembly, a gathering, among relatives, in a guild, or in the royal court, being brought forward as a witness and questioned, ‘Come, good man, say what you know,’ not knowing, he says, ‘I know,’ or knowing, he says, ‘I do not know.’ Not seeing, he says, ‘I see,’ or seeing, he says, ‘I do not see.’ Thus, for his own sake, for another's sake, or for some trifling material gain, he knowingly speaks a falsehood.

‘‘පිසුණවාචො හොති – ඉතො සුත්වා අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති සමග්ගානං වා භෙත්තා භින්නානං වා අනුප්පදාතා වග්ගාරාමො වග්ගරතො වග්ගනන්දී, වග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

“He is a divisive speaker. What he hears here, he repeats elsewhere to cause division among these people; or what he hears elsewhere, he repeats here to cause division among those people. Thus, he is one who breaks up those who are united or reinforces those who are divided, delighting in discord, rejoicing in discord, enjoying discord, speaking words that create discord.

‘‘ඵරුසවාචො හොති – යා සා වාචා අණ්ඩකා කක්කසා පරකටුකා පරාභිසජ්ජනී කොධසාමන්තා අසමාධිසංවත්තනිකා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

“He is a harsh speaker. The words he utters are rough, hard, offensive to others, abusive, connected with anger, and unconducive to concentration. He speaks such words.

‘‘සම්ඵප්පලාපී [Pg.491] හොති අකාලවාදී අභූතවාදී අනත්ථවාදී අධම්මවාදී අවිනයවාදී, අනිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති අකාලෙන අනපදෙසං අපරියන්තවතිං අනත්ථසංහිතං.

“He is a frivolous talker, a speaker at the wrong time, a speaker of what is not true, a speaker of what is unbeneficial, a speaker of what is not the Dhamma, a speaker of what is not the Vinaya. He speaks words that are not worth treasuring, untimely, without reason, unbounded, and unconnected with benefit.

‘‘අභිජ්ඣාලු හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං තං අභිජ්ඣාතා හොති – ‘අහො වත යං පරස්ස තං මම අස්සා’ති.

“He is covetous. He covets others' property and belongings, thinking: ‘Oh, would that what belongs to others were mine!’

‘‘බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා හඤ්ඤන්තු වා බජ්ඣන්තු වා උච්ඡිජ්ජන්තු වා විනස්සන්තු වා මා වා අහෙසු’න්ති.

“He has a mind of ill will, with corrupt intentions, thinking: ‘May these beings be slain, or bound, or annihilated, or perish, or not exist at all!’

‘‘මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො – ‘නත්ථි දින්නං, නත්ථි යිට්ඨං, නත්ථි හුතං, නත්ථි සුකතදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, නත්ථි අයං ලොකො, නත්ථි පරො ලොකො, නත්ථි මාතා, නත්ථි පිතා, නත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, නත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

“He is one of wrong view, with distorted vision, holding: ‘There is no result in what is given, offered, or sacrificed. There is no fruit or result of good and bad actions. There is no this world, no other world. There is no mother, no father. There are no spontaneously arisen beings. There are no ascetics and brahmins in the world who have gone the right way and practiced rightly, who proclaim this world and the other world, having realized them for themselves by direct knowledge.’ Monks, one endowed with these ten qualities is deposited in hell as if brought there.

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි දසහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො ලජ්ජී දයාපන්නො, සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති.

“Monks, one endowed with ten qualities is deposited in heaven as if brought there. What ten? Here, monks, someone, abandoning the destruction of life, abstains from the destruction of life. Having laid aside rod and weapon, he is conscientious, full of kindness, and dwells compassionate for the welfare of all living beings.

‘‘අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා, න තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.

“Abandoning the taking of what is not given, he abstains from taking what is not given. Whatever property or belongings of others, whether in a village or in the wilderness, he does not take that which is not given with thieving intent.

‘‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති. යා තා මාතුරක්ඛිතා…පෙ… අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි, තථාරූපාසු න චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති.

“Abandoning sexual misconduct, he abstains from sexual misconduct. He does not engage in such conduct with women who are protected by their mother... or even those betrothed with a garland.

‘‘මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති. සභග්ගතො වා පරිසග්ගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො – ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති, සො අජානං වා ආහ ‘න ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ ‘ජානාමී’ති, අපස්සං වා ආහ ‘න පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ ‘පස්සාමී’ති. ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා න සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.

“Abandoning false speech, he abstains from false speech. When in an assembly, a gathering, among relatives, in a guild, or in the royal court, being brought forward as a witness and questioned, ‘Good sir, say what you know,’ if he does not know, he says, ‘I do not know.’ If he does know, he says, ‘I know.’ If he has not seen, he says, ‘I do not see.’ If he has seen, he says, ‘I see.’ Thus, for his own sake, for another’s sake, or for some trifling material gain, he does not knowingly speak a falsehood.

‘‘පිසුණවාචං [Pg.492] පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති – න ඉතො සුත්වා අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දී, සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

“Abandoning divisive speech, he abstains from divisive speech. He does not repeat here what he heard there to divide these people, nor does he repeat there what he heard here to divide those people. Thus he is a reconciler of those who are divided and a supporter of those who are united, delighting in harmony, rejoicing in harmony, finding joy in harmony, speaking words that create harmony.

‘‘ඵරුසවාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

“Abandoning harsh speech, he abstains from harsh speech. He speaks words that are faultless, pleasing to the ear, affectionate, going to the heart, polite, liked by many, and agreeable to many.

‘‘සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී, අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති කාලෙන සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං.

“Abandoning idle chatter, he abstains from idle chatter. He speaks at the right time, speaks what is true, speaks what is beneficial, speaks in accordance with the Dhamma, and speaks in accordance with the Vinaya. He speaks words that are worth treasuring, timely, reasoned, well-defined, and connected with benefit.

‘‘අනභිජ්ඣාලු හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං තං අනභිජ්ඣාතා හොති – ‘අහො වත යං පරස්ස තං මම අස්සා’ති.

“He is uncovetous. He is not one to covet the property and belongings of others, thinking: ‘Oh, would that what belongs to others were mine!’

‘‘අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති අප්පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා අවෙරා හොන්තු අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා, සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූ’ති.

“He has a mind free from ill will, with uncorrupted intentions, thinking: ‘May these beings be free from animosity, free from affliction, free from trouble, and may they maintain themselves in happiness!’”

‘‘සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං, අත්ථි හුතං, අත්ථි සුකටදුක්කටානං කම්මානං ඵලං විපාකො, අත්ථි අයං ලොකො, අත්ථි පරො ලොකො, අත්ථි මාතා, අත්ථි පිතා, අත්ථි සත්තා ඔපපාතිකා, අත්ථි ලොකෙ සමණබ්‍රාහ්මණා සම්මග්ගතා සම්මාපටිපන්නා යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. පඨමං.

“He has right view, an undistorted vision: ‘There is the result of what is given, there is the result of great sacrifices, there is the result of small sacrifices; there is fruit and result of good and bad actions; there is this world, there is the next world; there is the result of serving one's mother, there is the result of serving one's father; there are beings who are spontaneously reborn; there are in the world ascetics and brahmins who have fared rightly, who practice rightly, and who, having known for themselves with higher knowledge and having realized this world and the next world, make it known.’ Monks, one endowed with these ten qualities is placed in heaven just as if brought and set down.” First.

2. දුතියනිරයසග්ගසුත්තං

2. The Second Sutta on Hell and Heaven

212. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි දසහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො සබ්බපාණභූතෙසු.

212. “Bhikkhus, one endowed with ten qualities is placed in hell just as if brought and set down. With what ten? Here, bhikkhus, a certain person is a destroyer of life, is cruel, has blood-stained hands, is given to striking and killing, and is without compassion for all living beings.

‘‘අදින්නාදායී හොති… කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති… මුසාවාදී හොති… පිසුණවාචො හොති… ඵරුසවාචො හොති … සම්ඵප්පලාපී හොති… අභිජ්ඣාලු [Pg.493] හොති… බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති… මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො – ‘නත්ථි දින්නං…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

“He is one who takes what is not given... he is one who engages in sexual misconduct... he is one who speaks falsehood... he has divisive speech... he has harsh speech... he is one who speaks frivolous talk... he is covetous... he has a mind of ill will... he has wrong view, a distorted vision: ‘There is nothing given, no offering, no sacrifice; there is no fruit or result of good and bad actions; there is no this world, no next world; there is no mother, no father; there are no beings who are spontaneously reborn; there are no ascetics or brahmins in the world who have fared rightly, who practice rightly, and who, having known for themselves with higher knowledge and having realized this world and the next world, make it known.’ These, bhikkhus, are the ten qualities with which one endowed is placed in hell just as if brought and set down.

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි දසහි? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො ලජ්ජී දයාපන්නො, සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති.

“Bhikkhus, one endowed with ten qualities is placed in heaven just as if brought and set down. With what ten? Here, bhikkhus, a certain person, having abandoned the destruction of life, abstains from the destruction of life. He has laid down the rod, laid down the weapon; he is scrupulous, compassionate, and dwells sympathetic to the welfare of all living beings.

‘‘අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති… කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති… මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති… පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති… ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති… සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති… අනභිජ්ඣාලු හොති… අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති… සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො – ‘අත්ථි දින්නං…පෙ… යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. දුතියං.

“Having abandoned taking what is not given, he abstains from taking what is not given... having abandoned sexual misconduct, he abstains from sexual misconduct... having abandoned false speech, he abstains from false speech... having abandoned divisive speech, he abstains from divisive speech... having abandoned harsh speech, he abstains from harsh speech... having abandoned frivolous talk, he abstains from frivolous talk... He is not covetous... he does not have a mind of ill will... he has right view, an undistorted vision: ‘There is what is given, there is offering, there is sacrifice; there is fruit and result of good and bad actions; there is this world, there is the next world; there is mother, there is father; there are beings who are spontaneously reborn; there are in the world ascetics and brahmins who have fared rightly, who practice rightly, and who, having known for themselves with higher knowledge and having realized this world and the next world, make it known.’ These, bhikkhus, are the ten qualities with which one endowed is placed in heaven just as if brought and set down.” Second.

3. මාතුගාමසුත්තං

3. 3. The Discourse on Women

213. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතී හොති…පෙ… අදින්නාදායී හොති… කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති… මුසාවාදී හොති… පිසුණවාචො හොති… ඵරුසවාචො හොති… සම්ඵප්පලාපී හොති… අභිජ්ඣාලු හොති… බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති… මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති…. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

213. “Bhikkhus, a woman endowed with ten qualities is deposited in hell as if brought there. What ten? She is one who kills living beings… takes what is not given… engages in sexual misconduct… speaks falsely… has divisive speech… has harsh speech… speaks frivolous talk… is covetous… has a mind of ill will… has wrong view. Bhikkhus, a woman endowed with these ten qualities is deposited in hell as if brought there.”

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති…පෙ… අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති… කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති… මුසාවාදා පටිවිරතො හොති… පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො [Pg.494] හොති… ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති… සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති… අනභිජ්ඣාලු හොති… අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති… සම්මාදිට්ඨිකො හොති… ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො මාතුගාමො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති. තතියං.

“Bhikkhus, a woman endowed with ten qualities is deposited in heaven as if brought there. What ten? She abstains from killing living beings… abstains from taking what is not given… abstains from sexual misconduct… abstains from false speech… abstains from divisive speech… abstains from harsh speech… abstains from frivolous talk… is not covetous… has a mind free of ill will… has right view. Bhikkhus, a woman endowed with these ten qualities is deposited in heaven as if brought there.” Third.

4. උපාසිකාසුත්තං

4. 4. The Discourse on the Laywoman

214. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතිනී හොති…පෙ… මිච්ඡාදිට්ඨිකා හොති…. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං නිරයෙ.

214. “Bhikkhus, a laywoman endowed with ten qualities is deposited in hell as if brought there. What ten? She is a killer of living beings… she holds wrong view… Bhikkhus, a laywoman endowed with these ten qualities is deposited in hell as if brought there.”

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතා හොති…පෙ… සම්මාදිට්ඨිකා හොති…. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා යථාභතං නික්ඛිත්තා එවං සග්ගෙ’’. චතුත්ථං.

“Bhikkhus, a laywoman endowed with ten qualities is deposited in heaven as if brought there. What ten? She abstains from killing living beings… she holds right view… Bhikkhus, a laywoman endowed with these ten qualities is deposited in heaven as if brought there.” Fourth.

5. විසාරදසුත්තං

5. 5. The Discourse on Confidence

215. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා අවිසාරදා අගාරං අජ්ඣාවසති. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතිනී හොති… අදින්නාදායිනී හොති… කාමෙසුමිච්ඡාචාරිනී හොති… මුසාවාදිනී හොති… පිසුණාවාචා හොති… ඵරුසවාචා හොති… සම්ඵප්පලාපිනී හොති… අභිජ්ඣාලුනී හොති… බ්‍යාපන්නචිත්තා හොති… මිච්ඡාදිට්ඨිකා හොති…. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා අවිසාරදා අගාරං අජ්ඣාවසති.

215. “Bhikkhus, a laywoman endowed with ten qualities dwells at home without confidence. What ten? She is a killer of living beings; she is one who takes what is not given; she is one who engages in sexual misconduct; she is a speaker of falsehood; she has divisive speech; she has harsh speech; she is a speaker of frivolous talk; she is covetous; she has a mind of ill will; she holds wrong view. Bhikkhus, a laywoman endowed with these ten qualities dwells at home without confidence.”

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා විසාරදා අගාරං අජ්ඣාවසති. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතා හොති… අදින්නාදානා පටිවිරතා හොති… කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතා හොති… මුසාවාදා පටිවිරතා හොති… පිසුණාය වාචාය පටිවිරතා හොති… ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතා හොති… සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතා හොති… අනභිජ්ඣාලුනී හොති… අබ්‍යාපන්නචිත්තා හොති… සම්මාදිට්ඨිකා හොති…. ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතා උපාසිකා විසාරදා අගාරං අජ්ඣාවසතී’’ති. පඤ්චමං.

“Bhikkhus, a laywoman endowed with ten qualities dwells at home with confidence. What ten? She abstains from killing living beings; she abstains from taking what is not given; she abstains from sexual misconduct; she abstains from false speech; she abstains from divisive speech; she abstains from harsh speech; she abstains from frivolous talk; she is not covetous; she has a mind free of ill will; she holds right view. Bhikkhus, a laywoman endowed with these ten qualities dwells at home with confidence.” Fifth.

6. සංසප්පනීයසුත්තං

6. 6. The Discourse on Moving On

216. ‘‘සංසප්පනීයපරියායං [Pg.495] වො, භික්ඛවෙ, ධම්මපරියායං දෙසෙස්සාමි. තං සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භන්තෙ’’ති ඛො තෙ භික්ඛූ භගවතො පච්චස්සොසුං. භගවා එතදවොච –

216. “Bhikkhus, I will teach you the Dhamma exposition on moving on. Listen to it and attend carefully; I will speak.” “Yes, venerable sir,” those bhikkhus replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘කතමො ච, භික්ඛවෙ, සංසප්පනීයපරියායො ධම්මපරියායො? කම්මස්සකා, භික්ඛවෙ, සත්තා කම්මදායාදා කම්මයොනී කම්මබන්ධූ කම්මපටිසරණා, යං කම්මං කරොන්ති – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදා භවන්ති.

“And what, bhikkhus, is the Dhamma exposition on creeping? Bhikkhus, beings are owners of their kamma, heirs to their kamma, have kamma as their origin, have kamma as their kin, and have kamma as their refuge. Whatever kamma they do—whether good or bad—of that they will be the heirs.

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො, අදයාපන්නො සබ්බපාණභූතෙසු. සො සංසප්පති කායෙන, සංසප්පති වාචාය, සංසප්පති මනසා. තස්ස ජිම්හං කායකම්මං හොති, ජිම්හං වචීකම්මං, ජිම්හං මනොකම්මං, ජිම්හා ගති, ජිම්හුපපත්ති.

“Here, bhikkhus, some person is a killer of living beings, brutal, bloody-handed, intent on striking and killing, without compassion for any living beings. He creeps with his body, he creeps with his speech, he creeps with his mind. His bodily kamma is crooked, his verbal kamma is crooked, his mental kamma is crooked; his destination is crooked, his rebirth is crooked.

‘‘ජිම්හගතිකස්ස ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, ජිම්හුපපත්තිකස්ස ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – යෙ වා එකන්තදුක්ඛා නිරයා යා වා සංසප්පජාතිකා තිරච්ඡානයොනි. කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, සංසප්පජාතිකා තිරච්ඡානයොනි? අහි විච්ඡිකා සතපදී නකුලා බිළාරා මූසිකා උලූකා, යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි තිරච්ඡානයොනිකා සත්තා මනුස්සෙ දිස්වා සංසප්පන්ති. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති. යං කරොති තෙන උපපජ්ජති. උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවමහං, භික්ඛවෙ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි.

“For one with a crooked destination and a crooked rebirth, bhikkhus, I declare one of two destinations: either the hells, which are exclusively suffering, or the animal realm of a creeping nature. And what, bhikkhus, is the animal realm of a creeping nature? Snakes, scorpions, centipedes, mongooses, cats, rats, owls, or whatever other animals of the animal realm that creep when they see humans. Thus, bhikkhus, the rebirth of a being is from what has come to be. By what one does, by that one is reborn. Once reborn, contacts touch one. Thus, bhikkhus, I say: ‘Beings are heirs to their kamma.’”

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො අදින්නාදායී හොති…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති… මුසාවාදී හොති… පිසුණවාචො හොති… ඵරුසවාචො හොති… සම්ඵප්පලාපී හොති… අභිජ්ඣාලු හොති… බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති… මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො – ‘නත්ථි දින්නං…පෙ… සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. සො සංසප්පති කායෙන, සංසප්පති වාචාය, සංසප්පති මනසා. තස්ස ජිම්හං කායකම්මං හොති, ජිම්හං වචීකම්මං, ජිම්හං මනොකම්මං, ජිම්හා ගති, ජිම්හුපපත්ති.

“Furthermore, bhikkhus, some person takes what is not given… engages in sexual misconduct… speaks falsehood… speaks divisive speech… speaks harsh speech… engages in idle chatter… is covetous… has a mind of ill will… holds wrong view, with perverted vision, thinking: ‘There is nothing given… there are no recluses and brahmins who, having directly known and realized for themselves this world and the other world, proclaim it.’ He creeps with his body, he creeps with his speech, he creeps with his mind. His bodily kamma is crooked, his verbal kamma is crooked, his mental kamma is crooked; his destination is crooked, his rebirth is crooked.

‘‘ජිම්හගතිකස්ස ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, ජිම්හුපපත්තිකස්ස ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – යෙ වා එකන්තදුක්ඛා නිරයා යා වා සංසප්පජාතිකා තිරච්ඡානයොනි. කතමා ච සා, භික්ඛවෙ, සංසප්පජාතිකා තිරච්ඡානයොනි[Pg.496]? අහි විච්ඡිකා සතපදී නකුලා බිළාරා මූසිකා උලූකා, යෙ වා පනඤ්ඤෙපි කෙචි තිරච්ඡානයොනිකා සත්තා මනුස්සෙ දිස්වා සංසප්පන්ති. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති, යං කරොති තෙන උපපජ්ජති. උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවමහං, භික්ඛවෙ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි. කම්මස්සකා, භික්ඛවෙ, සත්තා කම්මදායාදා කම්මයොනී කම්මබන්ධූ කම්මපටිසරණා, යං කම්මං කරොන්ති – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදා භවන්ති.

“For one with a crooked destination and a crooked rebirth, bhikkhus, I declare one of two destinations: either the hells, which are exclusively suffering, or the animal realm of a creeping nature. And what, bhikkhus, is the animal realm of a creeping nature? Snakes, scorpions, centipedes, mongooses, cats, rats, owls, or whatever other animals of the animal realm that creep when they see humans. Thus, bhikkhus, the rebirth of a being is from what has come to be. By what one does, by that one is reborn. Once reborn, contacts touch one. Thus, bhikkhus, I say: ‘Beings are heirs to their kamma.’ Bhikkhus, beings are owners of their kamma, heirs to their kamma, have kamma as their origin, have kamma as their kin, and have kamma as their refuge. Whatever kamma they do—whether good or bad—of that they will be the heirs.

‘‘ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො, ලජ්ජී දයාපන්නො සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති. සො න සංසප්පති කායෙන, න සංසප්පති වාචාය, න සංසප්පති මනසා. තස්ස උජු කායකම්මං හොති, උජු වචීකම්මං, උජු මනොකම්මං, උජු ගති, උජුපපත්ති.

“Here, bhikkhus, some person, having abandoned the killing of living beings, abstains from killing living beings. Having laid aside rod and weapon, being conscientious and full of compassion, he dwells sympathetic to the welfare of all living beings. He does not creep with his body, he does not creep with his speech, he does not creep with his mind. His bodily kamma is straight, his verbal kamma is straight, his mental kamma is straight; his destination is straight, his rebirth is straight.

‘‘උජුගතිකස්ස ඛො පනාහං, භික්ඛවෙ, උජුපපත්තිකස්ස ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – යෙ වා එකන්තසුඛා සග්ගා යානි වා පන තානි උච්චාකුලානි ඛත්තියමහාසාලකුලානි වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලානි වා ගහපතිමහාසාලකුලානි වා අඩ්ඪානි මහද්ධනානි මහාභොගානි පහූතජාතරූපරජතානි පහූතවිත්තූපකරණානි පහූතධනධඤ්ඤානි. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති. යං කරොති තෙන උපපජ්ජති. උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවමහං, භික්ඛවෙ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි.

“For one with a straight destination and a straight rebirth, bhikkhus, I declare one of two destinations: either the heavens, which are exclusively blissful, or those high families—great noble families, great brahmin families, or great householder families—that are affluent, with great wealth, with great possessions, abundant in gold and silver, abundant in property and equipment, and abundant in wealth and grain. Thus, bhikkhus, the rebirth of a being is from what has come to be. By what one does, by that one is reborn. Once reborn, contacts touch one. Thus, bhikkhus, I say: ‘Beings are heirs to their kamma.’”

‘‘ඉධ පන, භික්ඛවෙ, එකච්චො අදින්නාදානං පහාය අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති…පෙ… කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති… මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති… පිසුණං වාචං පහාය පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති… ඵරුසං වාචං පහාය ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති… සම්ඵප්පලාපං පහාය සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති… අනභිජ්ඣාලු හොති… අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති… සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො – ‘අත්ථි දින්නං…පෙ… යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. සො න සංසප්පති කායෙන, න සංසප්පති වාචාය, න සංසප්පති මනසා. තස්ස උජු කායකම්මං හොති, උජු වචීකම්මං, උජු මනොකම්මං, උජු ගති, උජුපපත්ති.

“Furthermore, bhikkhus, some person, having abandoned taking what is not given, abstains from taking what is not given… abstains from sexual misconduct… having abandoned false speech, abstains from false speech… having abandoned divisive speech, abstains from divisive speech… having abandoned harsh speech, abstains from harsh speech… having abandoned idle chatter, abstains from idle chatter; he is not covetous, has a mind without ill will, and holds right view, with unperverted vision, thinking: ‘There is what is given… there are recluses and brahmins who, having directly known and realized for themselves this world and the other world, proclaim it.’ He does not creep with his body, he does not creep with his speech, he does not creep with his mind. His bodily kamma is straight, his verbal kamma is straight, his mental kamma is straight; his destination is straight, his rebirth is straight.

‘‘උජුගතිකස්ස [Pg.497] ඛො පන අහං, භික්ඛවෙ, උජුපපත්තිකස්ස ද්වින්නං ගතීනං අඤ්ඤතරං ගතිං වදාමි – යෙ වා එකන්තසුඛා සග්ගා යානි වා පන තානි උච්චාකුලානි ඛත්තියමහාසාලකුලානි වා බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලානි වා ගහපතිමහාසාලකුලානි වා අඩ්ඪානි මහද්ධනානි මහාභොගානි පහූතජාතරූපරජතානි පහූතවිත්තූපකරණානි පහූතධනධඤ්ඤානි. ඉති ඛො, භික්ඛවෙ, භූතා භූතස්ස උපපත්ති හොති. යං කරොති තෙන උපපජ්ජති. උපපන්නමෙනං ඵස්සා ඵුසන්ති. එවමහං, භික්ඛවෙ, ‘කම්මදායාදා සත්තා’ති වදාමි.

“For one with a straight destination and a straight rebirth, bhikkhus, I declare one of two destinations: either the heavens, which are exclusively blissful, or those high families—great noble families, great brahmin families, or great householder families—that are affluent, with great wealth, with great possessions, abundant in gold and silver, abundant in property and equipment, and abundant in wealth and grain. Thus, bhikkhus, the rebirth of a being is from what has come to be. By what one does, by that one is reborn. Once reborn, contacts touch one. Thus, bhikkhus, I say: ‘Beings are heirs to their kamma.’”

‘‘කම්මස්සකා, භික්ඛවෙ, සත්තා කම්මදායාදා කම්මයොනී කම්මබන්ධූ කම්මපටිසරණා, යං කම්මං කරොන්ති – කල්‍යාණං වා පාපකං වා – තස්ස දායාදා භවන්ති. අයං ඛො සො, භික්ඛවෙ, සංසප්පනීයපරියායො ධම්මපරියායො’’ති. ඡට්ඨං.

Monks, beings are owners of their kamma, heirs to their kamma, have kamma as their origin, have kamma as their kin, and have kamma as their refuge. Whatever kamma they do—whether good or bad—they will be the heirs of that. This, monks, is the Dhamma exposition on transmigration.” Sixth.

7. පඨමසඤ්චෙතනිකසුත්තං

7. The First Discourse on Intention

217. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා බ්‍යන්තීභාවං වදාමි. තඤ්ච ඛො දිට්ඨෙව ධම්මෙ උපපජ්ජෙ වා අපරෙ වා පරියායෙ. න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං වදාමි.

217. Monks, I do not declare the termination of intentional kammas that have been done and accumulated without their result having been experienced. And that result is to be experienced either in this very life, or in the next life, or in some subsequent life. Indeed, monks, I do not declare the making of an end to suffering without the result of intentional kammas that have been done and accumulated having been experienced.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති; චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති; තිවිධා මනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

Therein, monks, the threefold faulty transgression of bodily kamma is unwholesome, intentional, has suffering as its outcome, and has suffering as its result. The fourfold faulty transgression of verbal kamma is unwholesome, intentional, has suffering as its outcome, and has suffering as its result. The threefold faulty transgression of mental kamma is unwholesome, intentional, has suffering as its outcome, and has suffering as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතී හොති ලුද්දො ලොහිතපාණි හතපහතෙ නිවිට්ඨො අදයාපන්නො සබ්බපාණභූතෙසු.

And how, monks, is the threefold faulty transgression of bodily kamma unwholesome, intentional, having suffering as its outcome, and having suffering as its result? Here, monks, a certain person destroys living beings; he is cruel, with blood-stained hands, given to killing and striking, without compassion for all living beings.

‘‘අදින්නාදායී [Pg.498] හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා, තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.

He is one who takes what is not given. Whatever property and resources of another, whether located in a village or in a forest, that not being given, he takes with thievish intent.

‘‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති. යා තා මාතුරක්ඛිතා…පෙ… අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි, තථාරූපාසු චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

He engages in wrong conduct in regard to sensual pleasures. He engages in transgression with such women as are protected by their mother... (and so on)... even down to those betrothed with a garland of flowers. In this way, monks, the threefold faulty transgression of bodily kamma is unwholesome, intentional, having suffering as its outcome, and having suffering as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො මුසාවාදී හොති. සභග්ගතො වා පරිසග්ගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති, සො අජානං වා ආහ ‘ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ ‘න ජානාමී’ති, අපස්සං වා ආහ ‘පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ ‘න පස්සාමී’ති, ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.

And how, monks, is the fourfold faulty transgression of verbal kamma unwholesome, intentional, having suffering as its outcome, and having suffering as its result? Here, monks, a certain person is a speaker of falsehood. When he has gone to an assembly, to a council, among his relatives, among a guild, or among the royal family, and is brought forth and questioned as a witness, ‘Come, good man, tell what you know,’ then, not knowing, he says, ‘I know,’ or knowing, he says, ‘I do not know’; not seeing, he says, ‘I see,’ or seeing, he says, ‘I do not see.’ Thus, for his own sake, for the sake of another, or for the sake of some trifling gain, he knowingly speaks a falsehood.

‘‘පිසුණවාචො හොති. ඉතො සුත්වා අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති සමග්ගානං වා භෙත්තා භින්නානං වා අනුප්පදාතා වග්ගාරාමො වග්ගරතො වග්ගනන්දී, වග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

He is a speaker of divisive speech. What he has heard here, he tells elsewhere to cause a division among these people; what he has heard elsewhere, he tells to these people to cause a division among those people. Thus he is a divider of the united and one who encourages the divided. He delights in disunity, rejoices in disunity, finds pleasure in disunity, and is a speaker of words that create disunity.

‘‘ඵරුසවාචො හොති. යා සා වාචා අණ්ඩකා කක්කසා පරකටුකා පරාභිසජ්ජනී කොධසාමන්තා. අසමාධිසංවත්තනිකා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

He is a speaker of harsh speech. He speaks such speech as is coarse, rough, bitter to others, abusive, close to anger, and not conducive to concentration.

‘‘සම්ඵප්පලාපී හොති අකාලවාදී අභූතවාදී අනත්ථවාදී අධම්මවාදී අවිනයවාදී, අනිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති අකාලෙන අනපදෙසං අපරියන්තවතිං අනත්ථසංහිතං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

He is a speaker of frivolous speech. He speaks at the wrong time, speaks what is not true, speaks what is not beneficial, speaks what is not the Dhamma, and speaks what is not the Vinaya. He speaks speech that is not worth treasuring, at the wrong time, without reason, without restraint, and unconnected with benefit. In this way, monks, the fourfold faulty transgression of verbal kamma is unwholesome, intentional, having suffering as its outcome, and having suffering as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අභිජ්ඣාලු හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං, තං අභිජ්ඣාතා හොති – ‘අහො වත, යං පරස්ස තං මම අස්සා’ති.

And how, monks, is the threefold faulty transgression of mental kamma unwholesome, intentional, having suffering as its outcome, and having suffering as its result? Here, monks, a certain person is covetous. He covets the property and resources of another, thinking: ‘Oh, that what belongs to another might be mine!’

‘‘බ්‍යාපන්නචිත්තො [Pg.499] හොති පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා හඤ්ඤන්තු වා බජ්ඣන්තු වා උච්ඡිජ්ජන්තු වා විනස්සන්තු වා මා වා අහෙසු’න්ති.

He has a mind of ill will and a corrupt mental resolve: ‘May these beings be killed or bound or annihilated or perish, or may they not exist at all!’

මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති විපරීතදස්සනො – ‘නත්ථි දින්නං…පෙ. … යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

He has wrong view, a distorted vision: ‘There is nothing given, nothing offered, nothing sacrificed. There is no fruit or result of good and bad kamma. There is no this world, no other world. There is no mother, no father. There are no beings who are spontaneously reborn. There are no ascetics and brahmins in the world who, having realized this world and the other world for themselves through direct knowledge, make it known.’ In this way, monks, the threefold faulty transgression of mental kamma is unwholesome, intentional, having suffering as its outcome, and having suffering as its result.

‘‘තිවිධ කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති; චතුබ්බිධවචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති; තිවිධමනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති.

Monks, because of the threefold faulty transgression of bodily kamma, which is unwholesome and intentional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell; because of the fourfold faulty transgression of verbal kamma, which is unwholesome and intentional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell; because of the threefold faulty transgression of mental kamma, which is unwholesome and intentional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අපණ්ණකො මණි උද්ධංඛිත්තො යෙන යෙනෙව පතිට්ඨාති සුප්පතිට්ඨිතංයෙව පතිට්ඨාති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධකායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති; චතුබ්බිධවචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති; තිවිධමනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තීති.

Bhikkhus, just as a four-cornered gem, when thrown upwards, lands well-established on whichever side it lands; even so, bhikkhus, due to the cause of threefold faulty and transgressive bodily action, which is unwholesome and volitional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell; due to the cause of fourfold faulty and transgressive verbal action, which is unwholesome and volitional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell; due to the cause of threefold faulty and transgressive mental action, which is unwholesome and volitional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a state of loss, a bad destination, a place of ruin, in hell.

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා බ්‍යන්තීභාවං වදාමි, තඤ්ච ඛො දිට්ඨෙව ධම්මෙ උපපජ්ජෙ වා අපරෙ වා පරියායෙ. න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං වදාමි.

Bhikkhus, I do not declare the termination of volitional actions that have been done and accumulated without their result having been experienced. And that is to be experienced either in this very life, or in the next life, or in a subsequent life. Indeed, bhikkhus, I do not declare the making of an end to suffering without having experienced the result of volitional actions that have been done and accumulated.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති; චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති; තිවිධා මනොකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

In that regard, bhikkhus, the threefold accomplishment in bodily action, being wholesome and volitional, has a happy outcome and a happy result; the fourfold accomplishment in verbal action, being wholesome and volitional, has a happy outcome and a happy result; the threefold accomplishment in mental action, being wholesome and volitional, has a happy outcome and a happy result.

‘‘කථඤ්ච[Pg.500], භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො පාණාතිපාතං පහාය පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති නිහිතදණ්ඩො නිහිතසත්ථො ලජ්ජී දයාපන්නො, සබ්බපාණභූතහිතානුකම්පී විහරති…පෙ….

And how, bhikkhus, is the threefold accomplishment in bodily action, being wholesome and volitional, of happy outcome and happy result? Here, bhikkhus, a certain person, having abandoned the destruction of life, abstains from the destruction of life. With rod and weapon laid aside, scrupulous, endowed with kindness, he dwells compassionate for the welfare of all living beings and creatures...

‘‘අදින්නාදානං පහාය, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං ගාමගතං වා අරඤ්ඤගතං වා, න තං අදින්නං ථෙය්‍යසඞ්ඛාතං ආදාතා හොති.

Having abandoned taking what is not given, he abstains from taking what is not given. Whatever property and belongings of another there might be, whether in a village or in a forest, he is not one to take it, ungiven, with thievish intent.

‘‘කාමෙසුමිච්ඡාචාරං පහාය, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති. යා තා මාතුරක්ඛිතා …පෙ… අන්තමසො මාලාගුළපරික්ඛිත්තාපි, තථාරූපාසු න චාරිත්තං ආපජ්ජිතා හොති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

Having abandoned misconduct in sensual pleasures, he abstains from misconduct in sensual pleasures. He does not fall into transgression with such women as are protected by their mother... down to those betrothed with a garland. In this way, bhikkhus, the threefold accomplishment in bodily action, being wholesome and volitional, has a happy outcome and a happy result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො මුසාවාදං පහාය මුසාවාදා පටිවිරතො හොති. සභග්ගතො වා පරිසග්ගතො වා ඤාතිමජ්ඣගතො වා පූගමජ්ඣගතො වා රාජකුලමජ්ඣගතො වා අභිනීතො සක්ඛිපුට්ඨො ‘එහම්භො පුරිස, යං ජානාසි තං වදෙහී’ති, සො අජානං වා ආහ ‘න ජානාමී’ති, ජානං වා ආහ ‘ජානාමී’ති, අපස්සං වා ආහ ‘න පස්සාමී’ති, පස්සං වා ආහ ‘පස්සාමී’ති, ඉති අත්තහෙතු වා පරහෙතු වා ආමිසකිඤ්චික්ඛහෙතු වා න සම්පජානමුසා භාසිතා හොති.

And how, bhikkhus, is the fourfold accomplishment in verbal action, being wholesome and volitional, of happy outcome and happy result? Here, bhikkhus, a certain person, having abandoned false speech, abstains from false speech. When he has gone to a council, to an assembly, to the midst of his relatives, to the midst of a guild, or to the midst of a royal family, and is brought in and questioned as a witness, ‘Come, good man, tell what you know,’ then, not knowing, he says, ‘I do not know,’ or knowing, he says, ‘I know’; not seeing, he says, ‘I do not see,’ or seeing, he says, ‘I see.’ Thus he is not one who knowingly speaks a falsehood for his own sake, for the sake of another, or for the sake of some trivial gain.

‘‘පිසුණං වාචං පහාය, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති – න ඉතො සුත්වා අමුත්‍ර අක්ඛාතා ඉමෙසං භෙදාය, අමුත්‍ර වා සුත්වා න ඉමෙසං අක්ඛාතා අමූසං භෙදාය. ඉති භින්නානං වා සන්ධාතා සහිතානං වා අනුප්පදාතා සමග්ගාරාමො සමග්ගරතො සමග්ගනන්දිං, සමග්ගකරණිං වාචං භාසිතා හොති.

Having abandoned divisive speech, he abstains from divisive speech. He does not repeat elsewhere what he has heard here in order to divide those people from these, nor does he repeat here what he has heard elsewhere in order to divide these people from those. Thus he is a reconciler of those who are divided and a promoter of those who are united. He delights in concord, rejoices in concord, is fond of concord, and is a speaker of words that create concord.

‘‘ඵරුසං වාචං පහාය, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති. යා සා වාචා නෙලා කණ්ණසුඛා පෙමනීයා හදයඞ්ගමා පොරී බහුජනකන්තා බහුජනමනාපා, තථාරූපිං වාචං භාසිතා හොති.

Having abandoned harsh speech, he abstains from harsh speech. He speaks such words as are faultless, pleasant to the ear, endearing, going to the heart, courteous, liked by the many, and agreeable to the many.

‘‘සම්ඵප්පලාපං පහාය, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති කාලවාදී භූතවාදී අත්ථවාදී ධම්මවාදී විනයවාදී, නිධානවතිං වාචං භාසිතා හොති කාලෙන [Pg.501] සාපදෙසං පරියන්තවතිං අත්ථසංහිතං. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

Having abandoned frivolous talk, he abstains from frivolous talk. He speaks at the proper time, speaks what is factual, speaks what is beneficial, speaks on the Dhamma, and speaks on the Vinaya. He speaks words worth treasuring, at the proper time, with illustrations, with a defined limit, and connected with benefit. In this way, bhikkhus, the fourfold accomplishment in verbal action, being wholesome and volitional, has a happy outcome and a happy result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති? ඉධ, භික්ඛවෙ, එකච්චො අනභිජ්ඣාලු හොති. යං තං පරස්ස පරවිත්තූපකරණං තං අනභිජ්ඣාතා හොති – ‘අහො වත, යං පරස්ස තං මමස්සා’ති.

And how, bhikkhus, is the threefold accomplishment in mental action, being wholesome and volitional, of happy outcome and happy result? Here, bhikkhus, a certain person is not covetous. He does not covet the property and belongings of others, thinking: ‘Oh, that what belongs to others might be mine!’

‘‘අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති අප්පදුට්ඨමනසඞ්කප්පො – ‘ඉමෙ සත්තා අවෙරා හොන්තු අබ්‍යාපජ්ජා අනීඝා, සුඛී අත්තානං පරිහරන්තූ’ති.

He has a mind without ill will and intentions free of hate, thinking: ‘May these beings be free from enmity, free from affliction, free from distress, and may they maintain themselves in happiness!’

‘‘සම්මාදිට්ඨිකො හොති අවිපරීතදස්සනො – ‘අත්ථි දින්නං, අත්ථි යිට්ඨං…පෙ… යෙ ඉමඤ්ච ලොකං පරඤ්ච ලොකං සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදෙන්තී’ති. එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

He has right view, an undistorted perspective: ‘There is a result of what is given, there is a result of what is offered... there are those ascetics and brahmins who, having directly known and realized this world and the next for themselves, make it known.’ In this way, bhikkhus, the threefold accomplishment in mental action, being wholesome and volitional, has a happy outcome and a happy result.

‘‘තිවිධකායකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති; චතුබ්බිධවචීකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති; තිවිධමනොකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති.

Bhikkhus, due to the cause of the threefold accomplishment in bodily action, which is wholesome and volitional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world. Or, bhikkhus, due to the cause of the fourfold accomplishment in verbal action, which is wholesome and volitional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world. Or, bhikkhus, due to the cause of the threefold accomplishment in mental action, which is wholesome and volitional, beings, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world.

‘‘සෙය්‍යථාපි, භික්ඛවෙ, අපණ්ණකො මණි උද්ධංඛිත්තො යෙන යෙනෙව පතිට්ඨාති සුප්පතිට්ඨිතංයෙව පතිට්ඨාති; එවමෙවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධකායකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති; චතුබ්බිධවචීකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති; තිවිධමනොකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති. නාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා බ්‍යන්තීභාවං වදාමි. තඤ්ච ඛො දිට්ඨෙව ධම්මෙ උපපජ්ජෙ වා අපරෙ වා පරියායෙ. න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං වදාමී’’ති. සත්තමං.

Just as, monks, a four-cornered gem, when thrown upwards, lands firmly on whichever side it lands; even so, monks, on account of the cause which is the wholesome volition for the threefold accomplishment of bodily action, beings, with the breakup of the body, after death, arise in a good destination, a heavenly world. On account of the cause which is the wholesome volition for the fourfold accomplishment of verbal action, beings, with the breakup of the body, after death, arise in a good destination, a heavenly world. On account of the cause which is the wholesome volition for the threefold accomplishment of mental action, beings, with the breakup of the body, after death, arise in a good destination, a heavenly world. I do not declare, monks, the annulment of volitional actions that have been done and accumulated without their result having been experienced. And that is experienced either in this very life, or in the next life, or in subsequent existences. I do not, indeed, monks, declare the making of an end to suffering without having experienced the result of volitional actions that have been done and accumulated. The seventh.

8. දුතියසඤ්චෙතනිකසුත්තං

8. The Second Discourse on Volition

218. ‘‘නාහං[Pg.502], භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා බ්‍යන්තීභාවං වදාමි, තඤ්ච ඛො දිට්ඨෙව ධම්මෙ උපපජ්ජෙ වා අපරෙ වා පරියායෙ. න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං වදාමි.

218. I do not declare, monks, the annulment of volitional actions that have been done and accumulated without their result having been experienced, and that is experienced either in this very life, or in the next life, or in subsequent existences. I do not, indeed, monks, declare the making of an end to suffering without having experienced the result of volitional actions that have been done and accumulated.

‘‘තත්‍ර, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති; චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති; තිවිධා මනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

Among these, monks, the threefold faulty transgression of bodily action, which is unwholesome and volitional, has suffering as its increase and has suffering as its result. The fourfold faulty transgression of verbal action, which is unwholesome and volitional, has suffering as its increase and has suffering as its result. The threefold faulty transgression of mental action, which is unwholesome and volitional, has suffering as its increase and has suffering as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

And how, monks, is the threefold faulty transgression of bodily action, which is unwholesome and volitional, one that has suffering as its increase and has suffering as its result? ... Thus indeed, monks, the threefold faulty transgression of bodily action, which is unwholesome and volitional, has suffering as its increase and has suffering as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

And how, monks, is the fourfold faulty transgression of verbal action, which is unwholesome and volitional, one that has suffering as its increase and has suffering as its result? ... Thus indeed, monks, the fourfold faulty transgression of verbal action, which is unwholesome and volitional, has suffering as its increase and has suffering as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකා දුක්ඛුද්‍රයා දුක්ඛවිපාකා හොති.

And how, monks, is the threefold faulty transgression of mental action, which is unwholesome and volitional, one that has suffering as its increase and has suffering as its result? ... Thus indeed, monks, the threefold faulty transgression of mental action, which is unwholesome and volitional, has suffering as its increase and has suffering as its result.

‘‘තිවිධ කායකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති, චතුබ්බිධවචීකම්මන්ත…පෙ… තිවිධමනොකම්මන්තසන්දොසබ්‍යාපත්ති අකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති.

Monks, on account of the cause which is the unwholesome volition for the threefold faulty transgression of bodily action, beings, with the breakup of the body, after death, arise in the plane of misery, a bad destination, the downfall, in hell. On account of the fourfold faulty transgression of verbal action... Or, monks, on account of the cause which is the unwholesome volition for the threefold faulty transgression of mental action, beings, with the breakup of the body, after death, arise in the plane of misery, a bad destination, the downfall, in hell.

‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා බ්‍යන්තීභාවං වදාමි, තඤ්ච ඛො දිට්ඨෙව ධම්මෙ උපපජ්ජෙ වා අපරෙ වා පරියායෙ[Pg.503]. න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං වදාමි.

I do not declare, monks, the annulment of volitional actions that have been done and accumulated without their result having been experienced, and that is experienced either in this very life, or in the next life, or in subsequent existences. I do not, indeed, monks, declare the making of an end to suffering without having experienced the result of volitional actions that have been done and accumulated.

‘‘තත්‍ර ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති; චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති; තිවිධා මනොකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

Indeed, monks, among these, the threefold accomplishment of bodily action, which is wholesome and volitional, has happiness as its increase and has happiness as its result. The fourfold accomplishment of verbal action, which is wholesome and volitional, has happiness as its increase and has happiness as its result. The threefold accomplishment of mental action, which is wholesome and volitional, has happiness as its increase and has happiness as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා කායකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

And how, monks, is the threefold accomplishment of bodily action, which is wholesome and volitional, one that has happiness as its increase and has happiness as its result? ... Thus indeed, monks, the threefold accomplishment of bodily action, which is wholesome and volitional, has happiness as its increase and has happiness as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛවෙ, චතුබ්බිධා වචීකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

And how, monks, is the fourfold accomplishment of verbal action, which is wholesome and volitional, one that has happiness as its increase and has happiness as its result? ... Thus indeed, monks, the fourfold accomplishment of verbal action, which is wholesome and volitional, has happiness as its increase and has happiness as its result.

‘‘කථඤ්ච, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති…පෙ… එවං ඛො, භික්ඛවෙ, තිවිධා මනොකම්මන්තසම්පත්ති කුසලසඤ්චෙතනිකා සුඛුද්‍රයා සුඛවිපාකා හොති.

And how, monks, is the threefold accomplishment of mental action, which is wholesome and volitional, one that has happiness as its increase and has happiness as its result? ... Thus indeed, monks, the threefold accomplishment of mental action, which is wholesome and volitional, has happiness as its increase and has happiness as its result.

‘‘තිවිධකායකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති; චතුබ්බිධවචීකම්මන්තසම්පත්ති…පෙ… තිවිධමනොකම්මන්තසම්පත්තිකුසලසඤ්චෙතනිකාහෙතු වා, භික්ඛවෙ, සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්ති…පෙ…. අට්ඨමං.

Monks, on account of the cause which is the wholesome volition for the threefold accomplishment of bodily action, beings, with the breakup of the body, after death, arise in a good destination, a heavenly world. On account of the fourfold accomplishment of verbal action... Or, on account of the cause which is the wholesome volition for the threefold accomplishment of mental action, beings, with the breakup of the body, after death, arise in a good destination, a heavenly world... The Eighth.

9. කරජකායසුත්තං

9. The Discourse on the Body Born of Kamma

219. ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා බ්‍යන්තීභාවං වදාමි, තඤ්ච ඛො දිට්ඨෙව ධම්මෙ උපපජ්ජෙ වා අපරෙ වා පරියායෙ. න ත්වෙවාහං, භික්ඛවෙ, සඤ්චෙතනිකානං කම්මානං කතානං උපචිතානං අප්පටිසංවෙදිත්වා දුක්ඛස්සන්තකිරියං වදාමි.

219. Monks, I do not declare the ending of intentional actions that have been done and accumulated without their result having been experienced, and that, indeed, is to be experienced either in this very life, or in the next life, or in a subsequent one. I certainly do not declare the making of an end to suffering without having experienced the result of intentional actions that have been done and accumulated.

‘‘ස ඛො සො, භික්ඛවෙ, අරියසාවකො එවං විගතාභිජ්ඣො විගතබ්‍යාපාදො අසම්මූළ්හො සම්පජානො පටිස්සතො මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා [Pg.504] එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති තථා දුතියං තථා තතියං තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං මෙත්තාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති.

That noble disciple, monks, thus devoid of covetousness, devoid of ill will, unconfused, clearly comprehending, and mindful, dwells pervading one direction with a mind accompanied by loving-kindness, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, for all beings, he dwells pervading the entire world with a mind accompanied by loving-kindness—vast, exalted, measureless, without enmity, and without ill will.

‘‘සො එවං පජානාති – ‘පුබ්බෙ ඛො මෙ ඉදං චිත්තං පරිත්තං අහොසි අභාවිතං, එතරහි පන මෙ ඉදං චිත්තං අප්පමාණං සුභාවිතං. යං ඛො පන කිඤ්චි පමාණකතං කම්මං, න තං තත්‍රාවසිස්සති න තං තත්‍රාවතිට්ඨතී’ති.

He understands thus: ‘Formerly, this mind of mine was limited and undeveloped, but now this mind of mine is measureless and well-developed. Whatever kamma was done with limitation, it does not remain there, it does not persist there.’

‘‘තං කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, දහරතග්ගෙ චෙ සො අයං කුමාරො මෙත්තං චෙතොවිමුත්තිං භාවෙය්‍ය, අපි නු ඛො පාපකම්මං කරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

What do you think, monks? If that boy, from a tender age, were to develop loving-kindness, the liberation of mind, would he do an evil deed?” “Certainly not, venerable sir.”

‘‘අකරොන්තං ඛො පන පාපකම්මං අපි නු ඛො දුක්ඛං ඵුසෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. අකරොන්තඤ්හි, භන්තෙ, පාපකම්මං කුතො දුක්ඛං ඵුසිස්සතී’’ති!

And would suffering befall one who does not do an evil deed?” “Certainly not, venerable sir. Indeed, venerable sir, for one who does not do an evil deed, from where would suffering befall him?”

‘‘භාවෙතබ්බා ඛො පනායං, භික්ඛවෙ, මෙත්තාචෙතොවිමුත්ති ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා. ඉත්ථියා වා, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස වා නායං කායො ආදාය ගමනීයො. චිත්තන්තරො අයං, භික්ඛවෙ, මච්චො. සො එවං පජානාති – ‘යං ඛො මෙ ඉදං කිඤ්චි පුබ්බෙ ඉමිනා කරජකායෙන පාපකම්මං කතං, සබ්බං තං ඉධ වෙදනීයං; න තං අනුගං භවිස්සතී’ති. එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, මෙත්තා චෙතොවිමුත්ති අනාගාමිතාය සංවත්තති, ඉධ පඤ්ඤස්ස භික්ඛුනො උත්තරි විමුත්තිං අප්පටිවිජ්ඣතො.

Monks, this liberation of mind by loving-kindness should be developed by a woman or a man. Monks, this body is not to be taken along by a woman or a man. This mortal being, monks, is accompanied by mind. One understands thus: ‘Whatever evil deed I have done in the past with this body born of kamma, all of that is to be experienced here; it will not follow along.’ Monks, when the liberation of mind by loving-kindness is developed in this way, it leads to non-returning for a monk with wisdom here who has not penetrated a higher liberation.

‘‘කරුණාසහගතෙන චෙතසා… මුදිතාසහගතෙන චෙතසා… උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා එකං දිසං ඵරිත්වා විහරති තථා දුතියං තථා තතියං තථා චතුත්ථං. ඉති උද්ධමධො තිරියං සබ්බධි සබ්බත්තතාය සබ්බාවන්තං ලොකං උපෙක්ඛාසහගතෙන චෙතසා විපුලෙන මහග්ගතෙන අප්පමාණෙන අවෙරෙන අබ්‍යාපජ්ජෙන ඵරිත්වා විහරති.

With a mind accompanied by compassion… with a mind accompanied by appreciative joy… with a mind accompanied by equanimity, he dwells pervading one direction, likewise the second, likewise the third, likewise the fourth. Thus above, below, and across, everywhere, for all beings, he dwells pervading the entire world with a mind accompanied by equanimity—vast, exalted, measureless, without enmity, and without ill will.

‘‘සො එවං පජානාති – ‘පුබ්බෙ ඛො මෙ ඉදං චිත්තං පරිත්තං අහොසි අභාවිතං, එතරහි පන මෙ ඉදං චිත්තං අප්පමාණං සුභාවිතං. යං ඛො පන කිඤ්චි පමාණකතං කම්මං, න තං තත්‍රාවසිස්සති න තං තත්‍රාවතිට්ඨතී’ති.

He understands thus: ‘Formerly, this mind of mine was limited and undeveloped, but now this mind of mine is measureless and well-developed. Whatever kamma was done with limitation, it does not remain there, it does not persist there.’

‘‘තං [Pg.505] කිං මඤ්ඤථ, භික්ඛවෙ, දහරතග්ගෙ චෙ සො අයං කුමාරො උපෙක්ඛං චෙතොවිමුත්තිං භාවෙය්‍ය, අපි නු ඛො පාපකම්මං කරෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ’’.

What do you think, monks? If that boy, from a tender age, were to develop equanimity, the liberation of mind, would he do an evil deed?” “Certainly not, venerable sir.”

‘‘අකරොන්තං ඛො පන පාපකම්මං අපි නු ඛො දුක්ඛං ඵුසෙය්‍යා’’ති? ‘‘නො හෙතං, භන්තෙ. අකරොන්තඤ්හි, භන්තෙ, පාපකම්මං කුතො දුක්ඛං ඵුසිස්සතී’’ති!

And would suffering befall one who does not do an evil deed?” “Certainly not, venerable sir. Indeed, venerable sir, for one who does not do an evil deed, from where would suffering befall him?”

‘‘භාවෙතබ්බා ඛො පනායං, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා චෙතොවිමුත්ති ඉත්ථියා වා පුරිසෙන වා. ඉත්ථියා වා, භික්ඛවෙ, පුරිසස්ස වා නායං කායො ආදාය ගමනීයො. චිත්තන්තරො අයං, භික්ඛවෙ, මච්චො. සො එවං පජානාති – ‘යං ඛො මෙ ඉදං කිඤ්චි පුබ්බෙ ඉමිනා කරජකායෙන පාපකම්මං කතං, සබ්බං තං ඉධ වෙදනීයං; න තං අනුගං භවිස්සතී’ති. එවං භාවිතා ඛො, භික්ඛවෙ, උපෙක්ඛා චෙතොවිමුත්ති අනාගාමිතාය සංවත්තති, ඉධ පඤ්ඤස්ස භික්ඛුනො උත්තරි විමුත්තිං අප්පටිවිජ්ඣතො’’ති. නවමං.

Monks, this liberation of mind through equanimity should be developed by a woman or a man. Monks, this body is not to be taken along by a woman or a man. This mortal being, monks, is accompanied by mind. One understands thus: ‘Whatever evil deed I have done in the past with this body born of kamma, all of that is to be experienced here; it will not follow along.’ Monks, when the liberation of mind through equanimity is developed in this way, it leads to non-returning for a monk with wisdom here who has not penetrated a higher liberation. The Ninth.

10. අධම්මචරියාසුත්තං

10. The Discourse on Unrighteous Conduct

220. අථ ඛො අඤ්ඤතරො බ්‍රාහ්මණො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවතා සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘කො නු ඛො, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො යෙනමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තී’’ති? ‘‘අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්තී’’ති.

220. Then a certain brahmin approached the Blessed One; having approached, he exchanged pleasantries with the Blessed One. Having concluded the pleasant and courteous talk, he sat down to one side. Sitting to one side, that brahmin said this to the Blessed One: 'What, Master Gotama, is the cause, what is the reason, whereby some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in the plane of deprivation, the bad destination, the state of ruin, in hell?' 'Brahmin, it is because of unrighteous conduct and uneven conduct that some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in the plane of deprivation, the bad destination, the state of ruin, in hell.'

‘‘කො පන, භො ගොතම, හෙතු කො පච්චයො යෙනමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති? ‘‘ධම්මචරියාසමචරියාහෙතු ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

But what, Master Gotama, is the cause, what is the reason, whereby some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world?' 'Brahmin, it is because of righteous conduct and even conduct that some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world.'

‘‘න ඛො අහං ඉමස්ස භොතො ගොතමස්ස සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානාමි. සාධු මෙ භවං ගොතමො තථා ධම්මං දෙසෙතු යථාහං ඉමස්ස භොතො ගොතමස්ස සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍ය’’න්ති. ‘‘තෙන හි, බ්‍රාහ්මණ, සුණාහි, සාධුකං මනසි කරොහි[Pg.506]; භාසිස්සාමී’’ති. ‘‘එවං, භො’’ති ඛො සො බ්‍රාහ්මණො භගවතො පච්චස්සොසි. භගවා එතදවොච –

I do not understand in detail the meaning of what was spoken in brief by Master Gotama. It would be good if Master Gotama would teach me the Dhamma in such a way that I might understand in detail the meaning of what was spoken in brief by him.' 'In that case, brahmin, listen and pay close attention; I will speak.' 'Very well, Master,' that brahmin replied to the Blessed One. The Blessed One said this:

‘‘තිවිධා ඛො, බ්‍රාහ්මණ, කායෙන අධම්මචරියාවිසමචරියා හොති; චතුබ්බිධා වාචාය අධම්මචරියාවිසමචරියා හොති; තිවිධා මනසා අධම්මචරියාවිසමචරියා හොති.

'Brahmin, unrighteous and uneven conduct by way of the body is threefold; unrighteous and uneven conduct by way of speech is fourfold; unrighteous and uneven conduct by way of the mind is threefold.'

‘‘කථඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා කායෙන අධම්මචරියාවිසමචරියා හොති…පෙ… එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා කායෙන අධම්මචරියා විසමචරියා හොති.

'And how, brahmin, is unrighteous and uneven conduct by way of the body threefold? ... Thus, brahmin, unrighteous and uneven conduct by way of the body is threefold.'

‘‘කථඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, චතුබ්බිධා වාචාය අධම්මචරියාවිසමචරියා හොති…පෙ… එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, චතුබ්බිධා වාචාය අධම්මචරියා විසමචරියා හොති.

'And how, brahmin, is unrighteous and uneven conduct by way of speech fourfold? ... Thus, brahmin, unrighteous and uneven conduct by way of speech is fourfold.'

‘‘කථඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා මනසා අධම්මචරියාවිසමචරියා හොති…පෙ… එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා මනසා අධම්මචරියාවිසමචරියා හොති. එවං අධම්මචරියාවිසමචරියාහෙතු ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජන්ති.

'And how, brahmin, is unrighteous and uneven conduct by way of the mind threefold? ... Thus, brahmin, unrighteous and uneven conduct by way of the mind is threefold. Thus, brahmin, it is because of unrighteous and uneven conduct that some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in the plane of deprivation, the bad destination, the state of ruin, in hell.'

‘‘තිවිධා බ්‍රාහ්මණ, කායෙන ධම්මචරියාසමචරියා හොති; චතුබ්බිධා වාචාය ධම්මචරියාසමචරියා හොති; තිවිධා මනසා ධම්මචරියාසමචරියා හොති.

'Brahmin, righteous and even conduct by way of the body is threefold; righteous and even conduct by way of speech is fourfold; righteous and even conduct by way of the mind is threefold.'

‘‘කථඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා කායෙන ධම්මචරියාසමචරියා හොති…පෙ… එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා කායෙන ධම්මචරියාසමචරියා හොති.

'And how, brahmin, is righteous and even conduct by way of the body threefold? ... Thus, brahmin, righteous and even conduct by way of the body is threefold.'

‘‘කථඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, චතුබ්බිධා වාචාය ධම්මචරියාසමචරියා හොති…පෙ… එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, චතුබ්බිධා වාචාය ධම්මචරියාසමචරියා හොති.

'And how, brahmin, is righteous and even conduct by way of speech fourfold? ... Thus, brahmin, righteous and even conduct by way of speech is fourfold.'

‘‘කථඤ්ච, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා මනසා ධම්මචරියාසමචරියා හොති…පෙ… එවං ඛො, බ්‍රාහ්මණ, තිවිධා මනසා ධම්මචරියාසමචරියා හොති. එවං ධම්මචරියාසමචරියාහෙතු ඛො, බ්‍රාහ්මණ, එවමිධෙකච්චෙ සත්තා කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජන්තී’’ති.

'And how, brahmin, is righteous and even conduct by way of the mind threefold? ... Thus, brahmin, righteous and even conduct by way of the mind is threefold. Thus, brahmin, it is because of righteous and even conduct that some beings here, with the breakup of the body, after death, are reborn in a good destination, a heavenly world.'

‘‘අභික්කන්තං, භො ගොතම, අභික්කන්තං, භො ගොතම…පෙ… උපාසකං මං භවං ගොතමො ධාරෙතු අජ්ජතග්ගෙ පාණුපෙතං සරණං ගත’’න්ති. දසමං.

'Excellent, Master Gotama! Excellent, Master Gotama! ... May Master Gotama remember me as a lay follower who has gone for refuge for life from this day forward.' The Tenth.

කරජකායවග්ගො පඨමො.

The First Karajakāya Chapter.

(22) 2. සාමඤ්ඤවග්ගො

(22) 2. The General Chapter

221. ‘‘දසහි[Pg.507], භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතී හොති, අදින්නාදායී හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, මුසාවාදී හොති, පිසුණවාචො හොති, ඵරුසවාචො හොති, සම්ඵප්පලාපී හොති, අභිජ්ඣාලු හොති, බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

221. “Bhikkhus, one endowed with ten qualities is deposited in hell as if brought and cast there. What ten? One destroys life; one takes what is not given; one engages in sexual misconduct; one speaks falsely; one speaks divisively; one speaks harshly; one engages in idle chatter; one is covetous; one has a mind of ill will; and one has wrong view. Bhikkhus, one endowed with these ten qualities is deposited in hell as if brought and cast there.”

‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි දසහි? පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, අනභිජ්ඣාලු හොති, අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, සම්මාදිට්ඨිකො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, දසහි ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති.

“Bhikkhus, one endowed with ten qualities is deposited in heaven as if brought and placed there. What ten? One abstains from destroying life; one abstains from taking what is not given; one abstains from sexual misconduct; one abstains from false speech; one abstains from divisive speech; one abstains from harsh speech; one abstains from idle chatter; one is not covetous; one has a mind without ill will; and one has right view. Bhikkhus, one endowed with these ten qualities is deposited in heaven as if brought and placed there.”

222. ‘‘වීසතියා, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි වීසතියා? අත්තනා ච පාණාතිපාතී හොති, පරඤ්ච පාණාතිපාතෙ සමාදපෙති; අත්තනා ච අදින්නාදායී හොති, පරඤ්ච අදින්නාදානෙ සමාදපෙති; අත්තනා ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, පරඤ්ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරෙ සමාදපෙති; අත්තනා ච මුසාවාදී හොති, පරඤ්ච මුසාවාදෙ සමාදපෙති; අත්තනා ච පිසුණවාචො හොති, පරඤ්ච පිසුණාය වාචාය සමාදපෙති; අත්තනා ච ඵරුසවාචො හොති, පරඤ්ච ඵරුසාය වාචාය සමාදපෙති; අත්තනා ච සම්ඵප්පලාපී හොති, පරඤ්ච සම්ඵප්පලාපෙ සමාදපෙති; අත්තනා ච අභිජ්ඣාලු හොති, පරඤ්ච අභිජ්ඣාය සමාදපෙති; අත්තනා ච බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, පරඤ්ච බ්‍යාපාදෙ සමාදපෙති; අත්තනා ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨියා සමාදපෙති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, වීසතියා ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

222. “Bhikkhus, one endowed with twenty qualities is deposited in hell as if brought and cast there. What twenty? One personally destroys life and encourages others to destroy life; one personally takes what is not given and encourages others to take what is not given; one personally engages in sexual misconduct and encourages others in sexual misconduct; one personally speaks falsely and encourages others to speak falsely; one personally speaks divisively and encourages others to speak divisively; one personally speaks harshly and encourages others to speak harshly; one personally engages in idle chatter and encourages others to engage in idle chatter; one is personally covetous and encourages others in covetousness; one personally has a mind of ill will and encourages others in ill will; and one personally has wrong view and encourages others in wrong view. Bhikkhus, one endowed with these twenty qualities is deposited in hell as if brought and cast there.”

‘‘වීසතියා, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි වීසතියා? අත්තනා ච පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති[Pg.508], පරඤ්ච පාණාතිපාතා වෙරමණියා සමාදපෙති; අත්තනා ච අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච අදින්නාදානා වෙරමණියා සමාදපෙති; අත්තනා ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණියා සමාදපෙති; අත්තනා ච මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච මුසාවාදා වෙරමණියා සමාදපෙති; අත්තනා ච පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච පිසුණාය වාචාය වෙරමණියා සමාදපෙති; අත්තනා ච ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච ඵරුසාය වාචාය වෙරමණියා සමාදපෙති; අත්තනා ච සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච සම්ඵප්පලාපා වෙරමණියා සමාදපෙති; අත්තනා ච අනභිජ්ඣාලු හොති, පරඤ්ච අනභිජ්ඣාය සමාදපෙති; අත්තනා ච අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, පරඤ්ච අබ්‍යාපාදෙ සමාදපෙති; අත්තනා ච සම්මාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච සම්මාදිට්ඨියා සමාදපෙති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, වීසතියා ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති.

“Bhikkhus, one endowed with twenty qualities is deposited in heaven as if brought there. What twenty? One personally abstains from destroying life and encourages others in abstinence from destroying life; one personally abstains from taking what is not given and encourages others in abstinence from taking what is not given; one personally abstains from sexual misconduct and encourages others in abstinence from sexual misconduct; one personally abstains from false speech and encourages others in abstinence from false speech; one personally abstains from divisive speech and encourages others in abstinence from divisive speech; one personally abstains from harsh speech and encourages others in abstinence from harsh speech; one personally abstains from idle chatter and encourages others in abstinence from idle chatter; one is personally not covetous and encourages others in non-covetousness; one personally has a mind without ill will and encourages others in non-ill will; and one personally has right view and encourages others in right view. Bhikkhus, one endowed with these twenty qualities is deposited in heaven as if brought there.”

223. ‘‘තිංසාය, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි තිංසාය? අත්තනා ච පාණාතිපාතී හොති, පරඤ්ච පාණාතිපාතෙ සමාදපෙති, පාණාතිපාතෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච අදින්නාදායී හොති, පරඤ්ච අදින්නාදානෙ සමාදපෙති, අදින්නාදානෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති, පරඤ්ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරෙ සමාදපෙති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච මුසාවාදී හොති, පරඤ්ච මුසාවාදෙ සමාදපෙති, මුසාවාදෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච පිසුණවාචො හොති, පරඤ්ච පිසුණාය වාචාය සමාදපෙති, පිසුණාය වාචාය ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච ඵරුසවාචො හොති, පරඤ්ච ඵරුසාය වාචාය සමාදපෙති, ඵරුසාය වාචාය ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච සම්ඵප්පලාපී හොති, පරඤ්ච සම්ඵප්පලාපෙ සමාදපෙති, සම්ඵප්පලාපෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච අභිජ්ඣාලු හොති, පරඤ්ච අභිජ්ඣාය සමාදපෙති, අභිජ්ඣාය ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, පරඤ්ච බ්‍යාපාදෙ සමාදපෙති, බ්‍යාපාදෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨියා සමාදපෙති, මිච්ඡාදිට්ඨියා ච සමනුඤ්ඤො හොති – ඉමෙහි ඛො[Pg.509], භික්ඛවෙ, තිංසාය ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

223. “Bhikkhus, one endowed with thirty qualities is deposited in hell as if brought there. What thirty? One personally destroys life, encourages others to destroy life, and approves of destroying life; one personally takes what is not given, encourages others to take what is not given, and approves of taking what is not given; one personally engages in sexual misconduct, encourages others in sexual misconduct, and approves of sexual misconduct; one personally speaks falsely, encourages others to speak falsely, and approves of false speech; one personally speaks divisively, encourages others to speak divisively, and approves of divisive speech; one personally speaks harshly, encourages others to speak harshly, and approves of harsh speech; one personally engages in idle chatter, encourages others to engage in idle chatter, and approves of idle chatter; one is personally covetous, encourages others in covetousness, and approves of covetousness; one personally has a mind of ill will, encourages others in ill will, and approves of ill will; and one personally has wrong view, encourages others in wrong view, and approves of wrong view. Bhikkhus, one endowed with these thirty qualities is deposited in hell as if brought there.”

‘‘තිංසාය, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි තිංසාය? අත්තනා ච පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච පාණාතිපාතා වෙරමණියා සමාදපෙති, පාණාතිපාතා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච අදින්නාදානා වෙරමණියා සමාදපෙති, අදින්නාදානා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණියා සමාදපෙති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච මුසාවාදා වෙරමණියා සමාදපෙති, මුසාවාදා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච පිසුණාය වාචාය වෙරමණියා සමාදපෙති, පිසුණාය වාචාය වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච ඵරුසාය වාචාය වෙරමණියා සමාදපෙති, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච සම්ඵප්පලාපා වෙරමණියා සමාදපෙති, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච අනභිජ්ඣාලු හොති, පරඤ්ච අනභිජ්ඣාය සමාදපෙති, අනභිජ්ඣාය ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, පරඤ්ච අබ්‍යාපාදෙ සමාදපෙති, අබ්‍යාපාදෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති; අත්තනා ච සම්මාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච සම්මාදිට්ඨියා සමාදපෙති, සම්මාදිට්ඨියා ච සමනුඤ්ඤො හොති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, තිංසාය ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති.

“Bhikkhus, one endowed with thirty qualities is deposited in heaven as if brought there. What thirty? One personally abstains from destroying life, encourages others in abstinence from destroying life, and approves of abstinence from destroying life; one personally abstains from taking what is not given, encourages others in abstinence from taking what is not given, and approves of abstinence from taking what is not given; one personally abstains from sexual misconduct, encourages others in abstinence from sexual misconduct, and approves of abstinence from sexual misconduct; one personally abstains from false speech, encourages others in abstinence from false speech, and approves of abstinence from false speech; one personally abstains from divisive speech, encourages others in abstinence from divisive speech, and approves of abstinence from divisive speech; one personally abstains from harsh speech, encourages others in abstinence from harsh speech, and approves of abstinence from harsh speech; one personally abstains from idle chatter, encourages others in abstinence from idle chatter, and approves of abstinence from idle chatter; one is personally not covetous, encourages others in non-covetousness, and approves of non-covetousness; one personally has a mind without ill will, encourages others in non-ill will, and approves of non-ill will; and one personally has right view, encourages others in right view, and approves of right view. Bhikkhus, one endowed with these thirty qualities is deposited in heaven as if brought there.”

224. ‘‘චත්තාරීසාය, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ. කතමෙහි චත්තාරීසාය? අත්තනා ච පාණාතිපාතී හොති, පරඤ්ච පාණාතිපාතෙ සමාදපෙති, පාණාතිපාතෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති, පාණාතිපාතස්ස ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච අදින්නාදායී හොති, පරඤ්ච අදින්නාදානෙ සමාදපෙති, අදින්නාදානෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති, අදින්නාදානස්ස ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරී හොති[Pg.510], පරඤ්ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරෙ සමාදපෙති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරස්ස ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච මුසාවාදී හොති, පරඤ්ච මුසාවාදෙ සමාදපෙති, මුසාවාදෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති, මුසාවාදස්ස ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච පිසුණවාචො හොති, පරඤ්ච පිසුණාය වාචාය සමාදපෙති, පිසුණාය වාචාය ච සමනුඤ්ඤො හොති, පිසුණාය වාචාය ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච ඵරුසවාචො හොති, පරඤ්ච ඵරුසාය වාචාය සමාදපෙති, ඵරුසාය වාචාය ච සමනුඤ්ඤො හොති, ඵරුසාය වාචාය ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච සම්ඵප්පලාපී හොති, පරඤ්ච සම්ඵප්පලාපෙ සමාදපෙති, සම්ඵප්පලාපෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති, සම්ඵප්පලාපස්ස ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච අභිජ්ඣාලු හොති, පරඤ්ච අභිජ්ඣාය සමාදපෙති, අභිජ්ඣාය ච සමනුඤ්ඤො හොති, අභිජ්ඣාය ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච බ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, පරඤ්ච බ්‍යාපාදෙ සමාදපෙති, බ්‍යාපාදෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති, බ්‍යාපාදස්ස ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච මිච්ඡාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච මිච්ඡාදිට්ඨියා සමාදපෙති, මිච්ඡාදිට්ඨියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, මිච්ඡාදිට්ඨියා ච වණ්ණං භාසති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරීසාය ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං නිරයෙ.

224. “Bhikkhus, one endowed with forty qualities is placed in hell just as if brought and deposited there. With which forty? One personally destroys life, encourages others in the destruction of life, approves of the destruction of life, and speaks in praise of the destruction of life; one personally takes what is not given, encourages others in taking what is not given, approves of taking what is not given, and speaks in praise of taking what is not given; one personally engages in sexual misconduct, encourages others in sexual misconduct, approves of sexual misconduct, and speaks in praise of sexual misconduct; one personally speaks falsely, encourages others in false speech, approves of false speech, and speaks in praise of false speech; one personally engages in divisive speech, encourages others in divisive speech, approves of divisive speech, and speaks in praise of divisive speech; one personally speaks harshly, encourages others in harsh speech, approves of harsh speech, and speaks in praise of harsh speech; one personally engages in frivolous chatter, encourages others in frivolous chatter, approves of frivolous chatter, and speaks in praise of frivolous chatter; one is personally covetous, encourages others in covetousness, approves of covetousness, and speaks in praise of covetousness; one personally has a mind of ill will, encourages others in ill will, approves of ill will, and speaks in praise of ill will; one personally holds wrong view, encourages others in wrong view, approves of wrong view, and speaks in praise of wrong view. Indeed, Bhikkhus, one endowed with these forty qualities is placed in hell just as if brought and deposited there.

‘‘චත්තාරීසාය, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ. කතමෙහි චත්තාරීසාය? අත්තනා ච පාණාතිපාතා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච පාණාතිපාතා වෙරමණියා සමාදපෙති, පාණාතිපාතා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, පාණාතිපාතා වෙරමණියා ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච අදින්නාදානා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච අදින්නාදානා වෙරමණියා සමාදපෙති, අදින්නාදානා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, අදින්නාදානා වෙරමණියා ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණියා සමාදපෙති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, කාමෙසුමිච්ඡාචාරා වෙරමණියා ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච මුසාවාදා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච මුසාවාදා වෙරමණියා සමාදපෙති, මුසාවාදා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, මුසාවාදා වෙරමණියා ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච පිසුණාය වාචාය පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච පිසුණාය වාචාය වෙරමණියා [Pg.511] සමාදපෙති, පිසුණාය වාචාය වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, පිසුණාය වාචාය වෙරමණියා ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච ඵරුසාය වාචාය පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච ඵරුසාය වාචාය වෙරමණියා ච සමාදපෙති, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, ඵරුසාය වාචාය වෙරමණියා ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච සම්ඵප්පලාපා පටිවිරතො හොති, පරඤ්ච සම්ඵප්පලාපා වෙරමණියා සමාදපෙති, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, සම්ඵප්පලාපා වෙරමණියා ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච අනභිජ්ඣාලු හොති, පරඤ්ච අනභිජ්ඣාය සමාදපෙති, අනභිජ්ඣාය ච සමනුඤ්ඤො හොති, අනභිජ්ඣාය ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච අබ්‍යාපන්නචිත්තො හොති, පරඤ්ච අබ්‍යාපාදෙ සමාදපෙති, අබ්‍යාපාදෙ ච සමනුඤ්ඤො හොති, අබ්‍යාපාදස්ස ච වණ්ණං භාසති; අත්තනා ච සම්මාදිට්ඨිකො හොති, පරඤ්ච සම්මාදිට්ඨියා සමාදපෙති, සම්මාදිට්ඨියා ච සමනුඤ්ඤො හොති, සම්මාදිට්ඨියා ච වණ්ණං භාසති – ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරීසාය ධම්මෙහි සමන්නාගතො යථාභතං නික්ඛිත්තො එවං සග්ගෙ’’ති.

“Bhikkhus, one endowed with forty qualities is placed in heaven just as if brought and set down there. With which forty? One personally abstains from the destruction of life, encourages others in abstention from the destruction of life, approves of abstention from the destruction of life, and speaks in praise of abstention from the destruction of life; one personally abstains from taking what is not given, encourages others in abstention from taking what is not given, approves of abstention from taking what is not given, and speaks in praise of abstention from taking what is not given; one personally abstains from sexual misconduct, encourages others in abstention from sexual misconduct, approves of abstention from sexual misconduct, and speaks in praise of abstention from sexual misconduct; one personally abstains from false speech, encourages others in abstention from false speech, approves of abstention from false speech, and speaks in praise of abstention from false speech; one personally abstains from divisive speech, encourages others in abstention from divisive speech, approves of abstention from divisive speech, and speaks in praise of abstention from divisive speech; one personally abstains from harsh speech, encourages others in abstention from harsh speech, approves of abstention from harsh speech, and speaks in praise of abstention from harsh speech; one personally abstains from frivolous chatter, encourages others in abstention from frivolous chatter, approves of abstention from frivolous chatter, and speaks in praise of abstention from frivolous chatter; one is personally non-covetous, encourages others in non-covetousness, approves of non-covetousness, and speaks in praise of non-covetousness; one personally has a mind without ill will, encourages others in non-ill will, approves of non-ill will, and speaks in praise of non-ill will; one personally holds right view, encourages others in right view, approves of right view, and speaks in praise of right view. Indeed, Bhikkhus, one endowed with these forty qualities is placed in heaven just as if brought and set down there.”

225-228. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඛතං උපහතං අත්තානං පරිහරති…පෙ… අක්ඛතං අනුපහතං අත්තානං පරිහරති…පෙ… වීසතියා, භික්ඛවෙ…පෙ… තිංසාය, භික්ඛවෙ…පෙ… චත්තාරීසාය, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඛතං උපහතං අත්තානං පරිහරති…පෙ….

“Bhikkhus, one endowed with ten qualities carries oneself as wounded and damaged… one carries oneself as unwounded and undamaged… Bhikkhus, with twenty… Bhikkhus, with thirty… Bhikkhus, one endowed with forty qualities carries oneself as wounded and damaged… and so on.”

229-232. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඉධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති…පෙ… ඉධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති. වීසතියා, භික්ඛවෙ…පෙ… තිංසාය, භික්ඛවෙ,…පෙ… චත්තාරීසාය, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො ඉධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා අපායං දුග්ගතිං විනිපාතං නිරයං උපපජ්ජති…පෙ… ඉධෙකච්චො කායස්ස භෙදා පරං මරණා සුගතිං සග්ගං ලොකං උපපජ්ජති’’.

“Bhikkhus, endowed with ten qualities, a certain person here, with the breakup of the body, after death, is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell… A certain person here, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, in the heavenly world. Bhikkhus, with twenty… Bhikkhus, with thirty… Bhikkhus, endowed with forty qualities, a certain person here, with the breakup of the body, after death, is reborn in a state of deprivation, a bad destination, a place of ruin, in hell… A certain person here, with the breakup of the body, after death, is reborn in a good destination, in the heavenly world.”

233-236. ‘‘දසහි, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො බාලො වෙදිතබ්බො…පෙ… පණ්ඩිතො වෙදිතබ්බො…පෙ… වීසතියා, භික්ඛවෙ…පෙ… තිංසාය, භික්ඛවෙ…පෙ… චත්තාරීසාය, භික්ඛවෙ, ධම්මෙහි සමන්නාගතො බාලො වෙදිතබ්බො…පෙ… පණ්ඩිතො වෙදිතබ්බො [Pg.512] …පෙ… ඉමෙහි ඛො, භික්ඛවෙ, චත්තාරීසාය ධම්මෙහි සමන්නාගතො පණ්ඩිතො වෙදිතබ්බො’’ති.

“Bhikkhus, one endowed with ten qualities is to be known as a fool… is to be known as a wise person… Bhikkhus, with twenty… Bhikkhus, with thirty… Bhikkhus, one endowed with forty qualities is to be known as a fool… is to be known as a wise person… Indeed, bhikkhus, one endowed with these forty qualities is to be known as a wise person.”

සාමඤ්ඤවග්ගො දුතියො.

The Second Chapter on the Ascetic Life.

23. රාගපෙය්‍යාලං

23. The Repetition Section on Lust

237. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය දස ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ දස? අසුභසඤ්ඤා, මරණසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා, අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ දස ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

237. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, ten qualities are to be developed. What ten? The perception of unattractiveness, the perception of death, the perception of repulsiveness in food, the perception of non-delight in the entire world, the perception of impermanence, the perception of suffering in what is impermanent, the perception of not-self in what is suffering, the perception of abandoning, the perception of dispassion, and the perception of cessation. Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, these ten qualities are to be developed.”

238. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය දස ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ දස? අනිච්චසඤ්ඤා, අනත්තසඤ්ඤා, ආහාරෙ පටිකූලසඤ්ඤා, සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා, අට්ඨිකසඤ්ඤා, පුළවකසඤ්ඤා, විනීලකසඤ්ඤා, විපුබ්බකසඤ්ඤා, විච්ඡිද්දකසඤ්ඤා, උද්ධුමාතකසඤ්ඤා – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ දස ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

238. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, ten qualities are to be developed. What ten? The perception of impermanence, the perception of not-self, the perception of repulsiveness in food, the perception of non-delight in the entire world, the perception of a skeleton, the perception of a worm-infested corpse, the perception of a discolored corpse, the perception of a festering corpse, the perception of a dismembered corpse, and the perception of a bloated corpse. Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, these ten qualities are to be developed.”

239. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය දස ධම්මා භාවෙතබ්බා. කතමෙ දස? සම්මාදිට්ඨි, සම්මාසඞ්කප්පො, සම්මාවාචා, සම්මාකම්මන්තො, සම්මාආජීවො, සම්මාවායාමො, සම්මාසති, සම්මාසමාධි, සම්මාඤාණං, සම්මාවිමුත්ති – රාගස්ස, භික්ඛවෙ, අභිඤ්ඤාය ඉමෙ දස ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

239. “Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, ten qualities are to be developed. What ten? Right View, Right Intention, Right Speech, Right Action, Right Livelihood, Right Effort, Right Mindfulness, Right Concentration, Right Knowledge, and Right Liberation. Bhikkhus, for the direct knowledge of lust, these ten qualities are to be developed.”

240-266. ‘‘රාගස්ස, භික්ඛවෙ, පරිඤ්ඤාය…පෙ… පරික්ඛයාය… පහානාය… ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… ( ) චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය…පෙ… ඉමෙ දස ධම්මා භාවෙතබ්බා.

“Bhikkhus, for the full understanding of lust… for its complete destruction… for its abandonment… for its destruction… for its fading away… for dispassion… for its cessation… for its relinquishment… for its renunciation… these ten qualities are to be developed.”

267-746. ‘‘දොසස්ස [Pg.513] …පෙ… මොහස්ස… කොධස්ස… උපනාහස්ස… මක්ඛස්ස… පළාසස්ස… ඉස්සාය… මච්ඡරියස්ස… මායාය… සාඨෙය්‍යස්ස… ථම්භස්ස… සාරම්භස්ස… මානස්ස… අතිමානස්ස… මදස්ස… පමාදස්ස පරිඤ්ඤාය…පෙ… පරික්ඛයාය… පහානාය … ඛයාය… වයාය… විරාගාය… නිරොධාය… ( ) චාගාය… පටිනිස්සග්ගාය…පෙ… ඉමෙ දස ධම්මා භාවෙතබ්බා’’ති.

“For hatred… for delusion… for anger… for hostility… for contempt… for domineering… for envy… for miserliness… for deceit… for treachery… for stubbornness… for rivalry… for conceit… for arrogance… for vanity… for heedlessness: for their full understanding… for their complete destruction… for their abandonment… for their destruction… for their fading away… for dispassion… for their cessation… for their relinquishment… for their renunciation… these ten qualities are to be developed.”

රාගපෙය්‍යාලං නිට්ඨිතං.

The Repetition Section on Lust is concluded.

දසකනිපාතපාළි නිට්ඨිතා.

The Book of the Tens is concluded.