. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

Con xin đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

องฺคุตฺตรนิกาโย

Kinh Tăng Chi Bộ

นวกนิปาตปาฬิ

Phẩm Chín Pháp

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

1. Phần Năm Mươi Kinh Đầu Tiên

๑. สมฺโพธิวคฺโค

1. Phẩm Giác Ngộ

๑. สมฺโพธิสุตฺตํ

1. Kinh Giác Ngộ

๑. เอวํ [Pg.163] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

1. Tôi nghe như vầy – Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Tại đó, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu:

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ กา อุปนิสา ภาวนายา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ กินฺติ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา…เป… ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ.

“Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy: ‘Thưa các hiền giả, điều gì là cận y duyên cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ?’ Khi được hỏi như vậy, này các tỳ khưu, các ông sẽ trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào?” “Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con có đức Thế Tôn là căn bản... (v.v.)... sau khi nghe từ đức Thế Tôn, các vị tỳ khưu sẽ ghi nhớ.”

‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

“Vậy thì, này các tỳ khưu, hãy lắng nghe và khéo tác ý; Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Các vị tỳ khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ กา อุปนิสา ภาวนายา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา [Pg.164] ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ –

“Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy: ‘Thưa các hiền giả, điều gì là cận y duyên cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ?’ Khi được hỏi như vậy, này các tỳ khưu, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ปฐมา อุปนิสา ภาวนาย.

“Này các hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ nhất cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ทุติยา อุปนิสา ภาวนาย.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ hai cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ตติยา อุปนิสา ภาวนาย.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu, đối với những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: chuyện về thiểu dục, chuyện về tri túc, chuyện về viễn ly, chuyện về không tụ tập, chuyện về tinh tấn, chuyện về giới, chuyện về định, chuyện về tuệ, chuyện về giải thoát, chuyện về giải thoát tri kiến; vị ấy được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ ba cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ จตุตฺถี อุปนิสา ภาวนาย.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; vị ấy có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ tư cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ปญฺจมี อุปนิสา ภาวนาย’’.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu có trí tuệ, được trang bị trí tuệ thấy rõ sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ năm cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.”

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – สีลวา ภวิสฺสติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหริสฺสติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขิสฺสติ สิกฺขาปเทสุ.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ có giới hạnh, sẽ sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, sẽ chấp nhận và tu học trong các học giới.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา [Pg.165] อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: chuyện về thiểu dục, chuyện về tri túc, chuyện về viễn ly, chuyện về không tụ tập, chuyện về tinh tấn, chuyện về giới, chuyện về định, chuyện về tuệ, chuyện về giải thoát, chuyện về giải thoát tri kiến; vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – อารทฺธวีริโย วิหริสฺสติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; vị ấy sẽ có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ปญฺญวา ภวิสฺสติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ có trí tuệ, sẽ được trang bị trí tuệ thấy rõ sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.

‘‘เตน จ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร ธมฺมา อุตฺตริ ภาเวตพฺพา – อสุภา ภาเวตพฺพา ราคสฺส ปหานาย, เมตฺตา ภาเวตพฺพา พฺยาปาทสฺส ปหานาย, อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา วิตกฺกุปจฺเฉทาย, อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย. อนิจฺจสญฺญิโน, ภิกฺขเว, อนตฺตสญฺญา สณฺฐาติ. อนตฺตสญฺญี อสฺมิมานสมุคฺฆาตํ ปาปุณาติ ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิพฺพาน’’นฺติ. ปฐมํ.

“Và này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy, sau khi an trú trong năm pháp này, cần phải tu tập thêm bốn pháp nữa: cần tu tập về sự bất tịnh để đoạn trừ tham ái; cần tu tập tâm từ để đoạn trừ sân hận; cần tu tập niệm hơi thở vào ra để cắt đứt các tầm; cần tu tập tưởng vô thường để nhổ tận gốc ngã mạn ‘tôi là’. Này các tỳ khưu, đối với người có tưởng vô thường, tưởng vô ngã được thiết lập. Người có tưởng vô ngã sẽ đạt đến sự nhổ tận gốc ngã mạn ‘tôi là’ và chứng đắc Niết-bàn ngay trong hiện tại.” Kinh thứ nhất.

๒. นิสฺสยสุตฺตํ

2. Kinh Cận Y Duyên

๒. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘นิสฺสยสมฺปนฺโน นิสฺสยสมฺปนฺโน’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหตี’’ติ? ‘‘สทฺธํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย อกุสลํ ปชหติ กุสลํ ภาเวติ, ปหีนเมวสฺส ตํ อกุสลํ โหติ. หิรึ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย…เป… โอตฺตปฺปํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย…เป… วีริยํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย…เป… ปญฺญํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย อกุสลํ ปชหติ กุสลํ ภาเวติ, ปหีนเมวสฺส ตํ อกุสลํ โหติ. ตํ หิสฺส ภิกฺขุโน อกุสลํ ปหีนํ โหติ สุปฺปหีนํ, ยํส อริยาย ปญฺญาย ทิสฺวา ปหีนํ’’.

2. Bấy giờ, có một vị tỳ khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ... vân vân ... ngồi xuống một bên, vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, có câu nói: ‘người đầy đủ nơi nương tựa, người đầy đủ nơi nương tựa’. Bạch Thế Tôn, do mức độ nào, một vị tỳ khưu được xem là người đầy đủ nơi nương tựa?” “Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tín, từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện, thì điều bất thiện ấy của vị ấy được xem là đã được từ bỏ. Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tàm ... vân vân ... Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào quý ... vân vân ... Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tinh tấn ... vân vân ... Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tuệ, từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện, thì điều bất thiện ấy của vị ấy được xem là đã được từ bỏ. Thật vậy, điều bất thiện ấy của vị tỳ khưu ấy đã được từ bỏ, đã được khéo từ bỏ, là điều đã được từ bỏ sau khi đã thấy bằng trí tuệ bậc thánh.”

‘‘เตน [Pg.166] จ ปน, ภิกฺขุ, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร อุปนิสฺสาย วิหาตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ สงฺขาเยกํ ปฏิเสวติ, สงฺขาเยกํ อธิวาเสติ, สงฺขาเยกํ ปริวชฺเชติ, สงฺขาเยกํ วิโนเทติ. เอวํ โข, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหตี’’ติ. ทุติยํ.

“Và này tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy, sau khi đã an trú trong năm pháp này, cần phải sống nương vào bốn điều. Bốn điều nào? Ở đây, này tỳ khưu, vị tỳ khưu sau khi suy xét, sử dụng một thứ; sau khi suy xét, chịu đựng một thứ; sau khi suy xét, tránh né một thứ; sau khi suy xét, loại trừ một thứ. Này tỳ khưu, như vậy vị tỳ khưu là người đầy đủ nơi nương tựa.” (Kinh thứ hai).

๓. เมฆิยสุตฺตํ

3. Kinh Meghiya

๓. เอกํ สมยํ ภควา จาลิกายํ วิหรติ จาลิกาปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา เมฆิโย ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตุ’’นฺติ. ‘‘ยสฺส ทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

3. Một thời, Thế Tôn trú ở Cālikā, tại núi Cālikā. Vào lúc ấy, Tôn giả Meghiya là thị giả của Thế Tôn. Bấy giờ, Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, con muốn vào làng Jantu để khất thực.” “Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là phải thời.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข อายสฺมา เมฆิโย กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ รมณียํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ รมณียํ, อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ.

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, sau bữa ăn, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến bờ sông Kimikāḷā. Tôn giả Meghiya thấy một khu vườn xoài khả ái, đáng vui thích trong khi đi kinh hành, đi tới đi lui ở bờ sông Kimikāḷā. Sau khi thấy, ngài khởi lên ý nghĩ này: “Khu vườn xoài này thật khả ái, thật đáng vui thích! Thật thích hợp cho thiện nam tử có ý muốn tinh cần, để nỗ lực tinh cần. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tinh cần.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมึ. อทฺทสํ โข อหํ, ภนฺเต, กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ รมณียํ. ทิสฺวาน เม เอตทโหสิ – ‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ รมณียํ. อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ [Pg.167] มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’ติ. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย! เอกกมฺหิ ตาว ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, con vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, sau bữa ăn, trên đường đi khất thực trở về, con đi đến bờ sông Kimikāḷā. Bạch Thế Tôn, trong khi đi kinh hành, đi tới đi lui ở bờ sông Kimikāḷā, con đã thấy một khu vườn xoài khả ái, đáng vui thích. Sau khi thấy, con khởi lên ý nghĩ này: ‘Khu vườn xoài này thật khả ái, thật đáng vui thích! Thật thích hợp cho thiện nam tử có ý muốn tinh cần, để nỗ lực tinh cần. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tinh cần.’ Bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn cho phép, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tinh cần.” “Này Meghiya, hãy đợi đã! Ta đang một mình, hãy đợi cho đến khi có một vị tỳ khưu khác đến.”

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย, เอกกมฺหิ ตาว ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

Lần thứ hai, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không có việc gì cao hơn cần phải làm, không có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn có việc cao hơn cần phải làm, vẫn còn có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tinh cần.” “Này Meghiya, hãy đợi đã! Ta đang một mình, hãy đợi cho đến khi có một vị tỳ khưu khác đến.”

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘ปธานนฺติ โข, เมฆิย, วทมานํ กินฺติ วเทยฺยาม! ยสฺส ทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

Lần thứ ba, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không có việc gì cao hơn cần phải làm, không có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn có việc cao hơn cần phải làm, vẫn còn có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tinh cần.” “Này Meghiya, đối với người đang nói ‘để nỗ lực tinh cần’, thì chúng ta có thể nói gì được đây! Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là phải thời.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน ตํ อมฺพวนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อมฺพวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ. อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา; อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกนา’’ติ.

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi đi đến khu vườn xoài. Sau khi đến, ngài đi sâu vào khu vườn xoài ấy và ngồi xuống dưới một gốc cây để an trú ban ngày. Bấy giờ, trong khi Tôn giả Meghiya đang an trú tại khu vườn xoài ấy, phần lớn có ba loại tầm bất thiện, xấu xa khởi lên, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bấy giờ, Tôn giả Meghiya khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là kỳ diệu, thưa các ngài! Thật là hy hữu, thưa các ngài! Chúng ta quả thật đã vì đức tin mà xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình; thế mà lại bị ba loại tầm bất thiện, xấu xa này đeo bám: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.’

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya đi đến nơi đức Thế Tôn ngự. Sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi thích hợp. Sau khi đã ngồi xuống một nơi thích hợp, Tôn giả Meghiya bạch với đức Thế Tôn lời này:

‘‘อิธ [Pg.168] มยฺหํ, ภนฺเต, ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา; อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกนาติ’’’.

‘Bạch ngài, ở đây, trong khi con đang an trú tại khu vườn xoài ấy, phần lớn có ba loại tầm bất thiện, xấu xa khởi lên, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bạch ngài, đối với con đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là kỳ diệu, thưa các ngài! Thật là hy hữu, thưa các ngài! Chúng ta quả thật đã vì đức tin mà xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình; thế mà lại bị ba loại tầm bất thiện, xấu xa này đeo bám: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.’’

‘‘อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา ปญฺจ ธมฺมา ปริปกฺกาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, เมฆิย, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปฐโม ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

‘Này Meghiya, có năm pháp đưa đến sự thuần thục cho tâm giải thoát chưa thuần thục. Năm pháp ấy là gì? Này Meghiya, ở đây, vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ nhất đưa đến sự thuần thục.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ทุติโย ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu có giới hạnh, sống được thu thúc bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi lầm nhỏ nhặt, thọ trì và tu học trong các học giới. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ hai đưa đến sự thuần thục.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ตติโย ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu là người dễ dàng có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không mệt nhọc những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: câu chuyện về thiểu dục, câu chuyện về tri túc, câu chuyện về độc cư, câu chuyện về không tụ hội, câu chuyện về tinh tấn, câu chuyện về giới, câu chuyện về định, câu chuyện về tuệ, câu chuyện về giải thoát, câu chuyện về giải thoát tri kiến. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ ba đưa đến sự thuần thục.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ จตุตฺโถ ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu sống tinh cần để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; có sức mạnh, có sự nỗ lực kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ tư đưa đến sự thuần thục.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปญฺจโม ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu có trí tuệ, thành tựu trí tuệ thấy được sự sinh diệt, là trí tuệ thánh thiện, có khả năng đâm thủng phiền não, đưa đến sự chấm dứt khổ một cách chân chánh. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ năm đưa đến sự thuần thục.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ[Pg.169], เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘สีลวา ภวิสฺสติ…เป. … สมาทาย สิกฺขิสฺสติ สิกฺขาปเทสุ’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ là người có giới hạnh... (như trên)... sẽ thọ trì và tu học trong các học giới.’

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ là người dễ dàng có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không mệt nhọc những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: câu chuyện về thiểu dục... (như trên)... câu chuyện về giải thoát tri kiến.’

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘อารทฺธวีริโย วิหริสฺสติ…เป… อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ sống tinh cần... (như trên)... không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện.’

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘ปญฺญวา ภวิสฺสติ…เป… สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ là người có trí tuệ... (như trên)... thành tựu trí tuệ đưa đến sự chấm dứt khổ một cách chân chánh.’

‘‘เตน จ ปน, เมฆิย, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร ธมฺมา อุตฺตริ ภาเวตพฺพา – อสุภา ภาเวตพฺพา ราคสฺส ปหานาย, เมตฺตา ภาเวตพฺพา พฺยาปาทสฺส ปหานาย, อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา วิตกฺกุปจฺเฉทาย, อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย. อนิจฺจสญฺญิโน, เมฆิย, อนตฺตสญฺญา สณฺฐาติ. อนตฺตสญฺญี อสฺมิมานสมุคฺฆาตํ ปาปุณาติ ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิพฺพาน’’นฺติ. ตติยํ.

‘Hơn nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã an trú trong năm pháp này, cần phải tu tập thêm bốn pháp nữa: Cần tu tập về sự bất tịnh để đoạn trừ tham ái, cần tu tập về tâm từ để đoạn trừ sân hận, cần tu tập về niệm hơi thở vào ra để cắt đứt các tầm, cần tu tập về tưởng vô thường để nhổ bật ngã mạn. Này Meghiya, đối với người có tưởng vô thường, tưởng vô ngã được thiết lập. Người có tưởng vô ngã đạt đến sự nhổ bật ngã mạn, (đạt đến) Niết-bàn ngay trong hiện tại.’ Hết kinh thứ ba.

๔. นนฺทกสุตฺตํ

4. 4. Kinh Nandaka

๔. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นนฺทโก อุปฏฺฐานสาลายํ ภิกฺขู ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสิ กถาปริโยสานํ อาคมยมาโน. อถ โข ภควา กถาปริโยสานํ วิทิตฺวา อุกฺกาเสตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏสิ. วิวรึสุ โข เต ภิกฺขู ภควโต ทฺวารํ.

4. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Nandaka đang ở trong giảng đường, dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, và làm cho hoan hỷ các Tỳ khưu. Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đi đến giảng đường; sau khi đến, Ngài đứng bên ngoài cổng, chờ đợi pháp thoại kết thúc. Rồi Thế Tôn, khi biết pháp thoại đã kết thúc, bèn hắng giọng và gõ vào cửa. Các Tỳ khưu ấy đã mở cửa cho Thế Tôn.

อถ [Pg.170] โข ภควา อุปฏฺฐานสาลํ ปวิสิตฺวา ปญฺญตฺตาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ เอตทโวจ – ‘‘ทีโฆ โข ตฺยายํ, นนฺทก, ธมฺมปริยาโย ภิกฺขูนํ ปฏิภาสิ. อปิ เม ปิฏฺฐิ อาคิลายติ พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตสฺส กถาปริโยสานํ อาคมยมานสฺสา’’ติ.

Rồi Thế Tôn đi vào giảng đường và ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Nandaka: 'Này Nandaka, bài pháp này của ông thuyết cho các Tỳ khưu thật là dài. Lưng của Ta đã mỏi khi đứng bên ngoài cổng chờ đợi pháp thoại kết thúc.'

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา นนฺทโก สารชฺชมานรูโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข ปน มยํ, ภนฺเต, ชานาม ‘ภควา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิโต’ติ. สเจ หิ มยํ, ภนฺเต, ชาเนยฺยาม ‘ภควา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิโต’ติ, เอตฺตกมฺปิ ( ) โน นปฺปฏิภาเสยฺยา’’ติ.

Khi được nói vậy, Tôn giả Nandaka, với vẻ bối rối, bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, chúng con thật không biết rằng Thế Tôn đang đứng bên ngoài cổng. Bạch Thế Tôn, nếu chúng con đã biết rằng Thế Tôn đang đứng bên ngoài cổng, thì chúng con đã không thuyết dài đến như vậy.'

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ สารชฺชมานรูปํ วิทิตฺวา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, สาธุ, นนฺทก! เอตํ โข, นนฺทก, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ, ยํ ตุมฺเห ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีเทยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, นนฺทก, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว. สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

Rồi Thế Tôn, khi biết Tôn giả Nandaka đang có vẻ bối rối, bèn nói với Tôn giả Nandaka: 'Lành thay, lành thay, Nandaka! Này Nandaka, thật là thích hợp cho các thiện nam tử như các ông, những người vì lòng tin đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, việc các ông cùng nhau ngồi lại với pháp thoại. Này Nandaka, khi các ông tụ họp, có hai việc nên làm: hoặc là pháp thoại, hoặc là sự im lặng thánh thiện. Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, nhưng không có giới. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.

‘‘สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺสา’ติ. ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín và có giới, nhưng không đạt được định tâm nội tại. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới, và vừa đạt được định tâm nội tại?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, và vừa đạt được định tâm nội tại, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.

‘‘สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เสยฺยถาปิ, นนฺทก, ปาณโก จตุปฺปาทโก อสฺส. ตสฺส เอโก ปาโท โอมโก ลามโก. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร อสฺส. เอวเมวํ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. เอวํ [Pg.171] โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนายา’’’ติ.

Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, có giới, và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Ví như, này Nandaka, có một con vật bốn chân. Một chân của nó bị yếu kém, thiếu sót. Như vậy, nó không trọn vẹn ở phương diện ấy. Cũng vậy, này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, có giới, và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng?'

‘‘ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหตี’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.' Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói vậy, bậc Thiện Thệ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi vào tịnh xá.

อถ โข อายสฺมา นนฺทโก อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิทานิ, อาวุโส, ภควา จตูหิ ปเทหิ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปวิฏฺโฐ – ‘สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข นนฺทก ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. สทฺโธ จ นนฺทก ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส…เป… ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เสยฺยถาปิ นนฺทก ปาณโก จตุปฺปาทโก อสฺส, ตสฺส เอโก ปาโท โอมโก ลามโก, เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร อสฺส. เอวเมวํ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ, เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จ, ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนายา’ติ. ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหตี’’ติ.

Rồi Tôn giả Nandaka, không lâu sau khi Thế Tôn rời đi, đã nói với các Tỳ khưu: 'Này chư Hiền, vừa rồi Thế Tôn, sau khi đã tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh qua bốn phương diện, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi vào tịnh xá: 'Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, nhưng không có giới. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy. Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín và có giới, nhưng không đạt được định tâm nội tại... (lược)... và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Ví như, này Nandaka, có một con vật bốn chân, một chân của nó bị yếu kém, thiếu sót, như vậy nó không trọn vẹn ở phương diện ấy. Cũng vậy, này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, có giới, và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy, phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.'

‘‘ปญฺจิเม, อาวุโส, อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย. กตเม ปญฺจ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ[Pg.172], ตถา ตถา โส สตฺถุ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. อยํ, อาวุโส, ปฐโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

Này chư hiền, có năm lợi ích này trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp. Thế nào là năm? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, thì khi ấy vị ấy được Bậc Đạo Sư yêu mến, quý trọng, kính nể, và đáng được phát triển. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ nhất trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. อยํ, อาวุโส, ทุติโย อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh, thì khi ấy vị ấy trở thành người thông hiểu ý nghĩa và thông hiểu pháp trong giáo pháp ấy. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ hai trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม คมฺภีรํ อตฺถปทํ ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. อยํ, อาวุโส, ตติโย อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh, thì khi ấy vị ấy dùng trí tuệ thấy và thâm nhập vào nghĩa cú sâu xa trong giáo pháp ấy. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ ba trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตถา ตถา นํ สพฺรหฺมจารี อุตฺตริ สมฺภาเวนฺติ – ‘อทฺธา อยมายสฺมา ปตฺโต วา ปชฺชติ วา’. อยํ, อาวุโส, จตุตฺโถ อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh, thì khi ấy các vị đồng phạm hạnh tán thán vị ấy một cách cao thượng rằng: ‘Chắc chắn vị tôn giả này đã đắc chứng hoặc sẽ đắc chứng.’ Này chư hiền, đây là lợi ích thứ tư trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตตฺถ เย โข ภิกฺขู เสขา อปฺปตฺตมานสา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ ปตฺถยมานา วิหรนฺติ, เต ตํ ธมฺมํ สุตฺวา วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส [Pg.173] อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เย ปน ตตฺถ ภิกฺขู อรหนฺโต ขีณาสวา วุสิตวนฺโต กตกรณียา โอหิตภารา อนุปฺปตฺตสทตฺถา ปริกฺขีณภวสํโยชนา สมฺมทญฺญาวิมุตฺตา, เต ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารํเยว อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. อยํ, อาวุโส, ปญฺจโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย. อิเม โข, อาวุโส, ปญฺจ อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉายา’’ติ. จตุตฺถํ.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, thì ở đó, những vị tỳ khưu nào là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống với mong muốn đạt đến sự an ổn vô thượng khỏi các ách phược, sau khi nghe pháp ấy, các vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt được điều chưa đạt, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng. Còn những vị tỳ khưu nào ở đó là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, sau khi nghe pháp ấy, các vị ấy sống chuyên tâm vào sự an trú trong hạnh phúc hiện tại. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ năm trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp. Này chư hiền, đây chính là năm lợi ích trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

๕. พลสุตฺตํ

5. Kinh Sức Mạnh

๕. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ปญฺญาพลํ, วีริยพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคาหพลํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ? เย ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา กณฺหา กณฺหสงฺขาตา เย ธมฺมา สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา เย ธมฺมา เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา นาลมริยา นาลมริยสงฺขาตา เย ธมฺมา อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, ตฺยาสฺส ธมฺมา ปญฺญาย โวทิฏฺฐา โหนฺติ โวจริตา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ.

5. Này các tỳ khưu, có bốn sức mạnh này. Thế nào là bốn? Trí tuệ lực, tinh tấn lực, vô tội lực, và nhiếp phục lực. Và này các tỳ khưu, thế nào là trí tuệ lực? Những pháp nào là thiện, được xem là thiện; những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; những pháp nào là có tội, được xem là có tội; những pháp nào là vô tội, được xem là vô tội; những pháp nào là đen, được xem là đen; những pháp nào là trắng, được xem là trắng; những pháp nào nên thực hành, được xem là nên thực hành; những pháp nào không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; những pháp nào không xứng với bậc Thánh, được xem là không xứng với bậc Thánh; những pháp nào xứng với bậc Thánh, được xem là xứng với bậc Thánh; những pháp ấy được vị ấy thấy rõ, thực hành rõ bằng trí tuệ. Này các tỳ khưu, đây được gọi là trí tuệ lực.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ? เย ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา กณฺหา กณฺหสงฺขาตา เย ธมฺมา อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา นาลมริยา นาลมริยสงฺขาตา, เตสํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. เย ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา เย ธมฺมา เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, เตสํ ธมฺมานํ ปฏิลาภาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là tinh tấn lực? Những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; những pháp nào là có tội, được xem là có tội; những pháp nào là đen, được xem là đen; những pháp nào không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; những pháp nào không xứng với bậc Thánh, được xem là không xứng với bậc Thánh; để đoạn trừ những pháp ấy, vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, khởi sự tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Những pháp nào là thiện, được xem là thiện; những pháp nào là vô tội, được xem là vô tội; những pháp nào là trắng, được xem là trắng; những pháp nào nên thực hành, được xem là nên thực hành; những pháp nào xứng với bậc Thánh, được xem là xứng với bậc Thánh; để thành tựu những pháp ấy, vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, khởi sự tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Này các tỳ khưu, đây được gọi là tinh tấn lực.

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อนวชฺชพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อนวชฺเชน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนวชฺชพลํ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vô tội lực? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu thân nghiệp vô tội, thành tựu khẩu nghiệp vô tội, thành tựu ý nghiệp vô tội. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là vô tội lực.

‘‘กตมญฺจ[Pg.174], ภิกฺขเว, สงฺคาหพลํ? จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, สงฺคหวตฺถูนิ – ทานํ, เปยฺยวชฺชํ, อตฺถจริยา, สมานตฺตตา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, ทานานํ ยทิทํ ธมฺมทานํ. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, เปยฺยวชฺชานํ ยทิทํ อตฺถิกสฺส โอหิตโสตสฺส ปุนปฺปุนํ ธมฺมํ เทเสติ. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อตฺถจริยานํ ยทิทํ อสฺสทฺธํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ นิเวเสติ ปติฏฺฐาเปติ, ทุสฺสีลํ สีลสมฺปทาย… เป… มจฺฉรึ จาคสมฺปทาย…เป… ทุปฺปญฺญํ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ นิเวเสติ ปติฏฺฐาเปติ. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, สมานตฺตตานํ ยทิทํ โสตาปนฺโน โสตาปนฺนสฺส สมานตฺโต, สกทาคามี สกทาคามิสฺส สมานตฺโต, อนาคามี อนาคามิสฺส สมานตฺโต, อรหา อรหโต สมานตฺโต. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สงฺคาหพลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ พลานิ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là nhiếp phục lực? Này các Tỳ khưu, có bốn nhiếp sự này: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự. Này các Tỳ khưu, trong các sự bố thí, pháp thí này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, trong các lời ái ngữ, việc thuyết pháp lặp đi lặp lại cho người muốn nghe, lắng tai nghe này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, trong các việc lợi hành, việc khuyến khích, hướng dẫn, an trú người không có đức tin vào sự thành tựu đức tin; người ác giới vào sự thành tựu giới hạnh... người xan tham vào sự thành tựu bố thí... người ác tuệ vào sự thành tựu trí tuệ, này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, trong các việc đồng sự, việc bậc Dự Lưu đồng sự với bậc Dự Lưu, bậc Nhất Lai đồng sự với bậc Nhất Lai, bậc Bất Lai đồng sự với bậc Bất Lai, bậc A-la-hán đồng sự với bậc A-la-hán, này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là nhiếp phục lực. Này các Tỳ khưu, quả thật có bốn lực này.

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ พเลหิ สมนฺนาคโต อริยสาวโก ปญฺจ ภยานิ สมติกฺกนฺโต โหติ. กตมานิ ปญฺจ? อาชีวิกภยํ, อสิโลกภยํ, ปริสสารชฺชภยํ, มรณภยํ, ทุคฺคติภยํ. ส โข โส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘นาหํ อาชีวิกภยสฺส ภายามิ. กิสฺสาหํ อาชีวิกภยสฺส ภายิสฺสามิ? อตฺถิ เม จตฺตาริ พลานิ – ปญฺญาพลํ, วีริยพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคาหพลํ. ทุปฺปญฺโญ โข อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. กุสีโต อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. สาวชฺชกายกมฺมนฺตวจีกมฺมนฺตมโนกมฺมนฺโต อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. อสงฺคาหโก อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. นาหํ อสิโลกภยสฺส ภายามิ…เป… นาหํ ปริสสารชฺชภยสฺส ภายามิ…เป… นาหํ มรณภยสฺส ภายามิ…เป… นาหํ ทุคฺคติภยสฺส ภายามิ. กิสฺสาหํ ทุคฺคติภยสฺส ภายิสฺสามิ? อตฺถิ เม จตฺตาริ พลานิ – ปญฺญาพลํ, วีริยพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคาหพลํ. ทุปฺปญฺโญ โข ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. กุสีโต ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. สาวชฺชกายกมฺมนฺตวจีกมฺมนฺตมโนกมฺมนฺโต ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. อสงฺคาหโก ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ พเลหิ สมนฺนาคโต อริยสาวโก อิมานิ ปญฺจ ภยานิ สมติกฺกนฺโต โหตี’’ติ. ปญฺจมํ.

Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn lực này, vượt qua được năm sự sợ hãi. Năm sự sợ hãi nào? Sợ hãi về sinh kế, sợ hãi không có tiếng tăm, sợ hãi rụt rè trước hội chúng, sợ hãi cái chết, sợ hãi ác thú. Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử ấy suy xét như sau: ‘Ta không sợ hãi về sinh kế. Vì sao ta phải sợ hãi về sinh kế? Ta có bốn lực: trí tuệ lực, tinh tấn lực, vô tội lực, nhiếp phục lực. Người ác tuệ mới sợ hãi về sinh kế. Người biếng nhác mới sợ hãi về sinh kế. Người có thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp có tội lỗi mới sợ hãi về sinh kế. Người không biết nhiếp phục mới sợ hãi về sinh kế. Ta không sợ hãi không có tiếng tăm... Ta không sợ hãi rụt rè trước hội chúng... Ta không sợ hãi cái chết... Ta không sợ hãi ác thú. Vì sao ta phải sợ hãi ác thú? Ta có bốn lực: trí tuệ lực, tinh tấn lực, vô tội lực, nhiếp phục lực. Người ác tuệ mới sợ hãi ác thú. Người biếng nhác mới sợ hãi ác thú. Người có thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp có tội lỗi mới sợ hãi ác thú. Người không biết nhiếp phục mới sợ hãi ác thú.’ Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn lực này, vượt qua được năm sự sợ hãi này. Hết phẩm thứ năm.

๖. เสวนาสุตฺตํ

6. Kinh Thân Cận

๖. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

6. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu... Tôn giả Sāriputta nói điều này:

‘‘ปุคฺคโลปิ[Pg.175], อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ. จีวรมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปิ. ปิณฺฑปาโตปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ. เสนาสนมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปิ. คามนิคโมปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ. ชนปทปเทโสปิ อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ.

Này chư Hiền, hạng người cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận. Này chư Hiền, y phục cũng cần được biết theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng. Này chư Hiền, vật thực khất thực cũng cần được biết theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng. Này chư Hiền, sàng tọa cũng cần được biết theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng. Này chư Hiền, làng mạc và thị trấn cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận. Này chư Hiền, vùng quê cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận.

‘‘‘ปุคฺคโลปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ กสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ น ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล รตฺติภาคํ วา ทิวสภาคํ วา สงฺขาปิ อนาปุจฺฉา ปกฺกมิตพฺพํ นานุพนฺธิตพฺโพ.

‘Này chư Hiền, hạng người cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận,’ điều này đã được nói ra như vậy. Nhưng do duyên vào đâu mà điều này được nói ra? Ở đây, về hạng người mà vị ấy biết rằng: ‘Khi ta thân cận với người này, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm; và các vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà ta phải tìm kiếm là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, chúng lại đến một cách khó khăn; và mục đích Sa-môn mà vì nó ta đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy của ta không đi đến sự viên mãn do tu tập,’ này chư Hiền, đối với hạng người ấy, sau khi đã suy xét, dù là ban đêm hay ban ngày, vị ấy nên ra đi mà không cần xin phép, không nên đi theo.

‘‘ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ อปฺปกสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ น ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล สงฺขาปิ อนาปุจฺฉา ปกฺกมิตพฺพํ นานุพนฺธิตพฺโพ.

Ở đây, về hạng người mà vị ấy biết rằng: ‘Khi ta thân cận với người này, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm; và các vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà ta phải tìm kiếm là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, chúng lại đến một cách không khó khăn; nhưng mục đích Sa-môn mà vì nó ta đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy của ta không đi đến sự viên mãn do tu tập,’ này chư Hiền, đối với hạng người ấy, sau khi đã suy xét, vị ấy nên ra đi mà không cần xin phép, không nên đi theo.

‘‘ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ กสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล สงฺขาปิ อนุพนฺธิตพฺโพ น ปกฺกมิตพฺพํ.

“Này các hiền giả, ở đây, vị ấy nên biết về một người rằng: ‘Khi tôi thân cận người này, các pháp bất thiện của tôi được suy giảm, các pháp thiện được tăng trưởng; và những vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà tôi phải tìm kiếm, tức là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, những thứ ấy tôi có được một cách khó khăn; và mục đích mà tôi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích Sa-môn ấy của tôi đã đi đến sự viên mãn của việc tu tập.’ Này các hiền giả, người ấy nên theo sau vị ấy sau khi đã suy xét, không nên rời đi.

‘‘ตตฺถ [Pg.176] ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ อปฺปกสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล ยาวชีวํ อนุพนฺธิตพฺโพ น ปกฺกมิตพฺพํ อปิ ปนุชฺชมาเนน. ‘ปุคฺคโลปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“Này các hiền giả, ở đây, vị ấy nên biết về một người rằng: ‘Khi tôi thân cận người này, các pháp bất thiện của tôi được suy giảm, các pháp thiện được tăng trưởng; và những vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà tôi phải tìm kiếm, tức là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, những thứ ấy tôi có được một cách không khó khăn; và mục đích mà tôi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích Sa-môn ấy của tôi đã đi đến sự viên mãn của việc tu tập.’ Này các hiền giả, người ấy nên theo sau vị ấy trọn đời, không nên rời đi, ngay cả khi bị xua đuổi. ‘Này các hiền giả, cá nhân cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên thân cận và không nên thân cận.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘จีวรมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา จีวรํ – ‘อิทํ โข เม จีวรํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูปํ จีวรํ น เสวิตพฺพํ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา จีวรํ – ‘อิทํ โข เม จีวรํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูปํ จีวรํ เสวิตพฺพํ. ‘จีวรมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Này các hiền giả, y phục cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một loại y phục rằng: ‘Khi tôi sử dụng y phục này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại y phục như vậy không nên sử dụng. Ở đây, vị ấy nên biết về một loại y phục rằng: ‘Khi tôi sử dụng y phục này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại y phục như vậy nên được sử dụng. ‘Này các hiền giả, y phục cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘ปิณฺฑปาโตปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปิณฺฑปาตํ – ‘อิมํ โข เม ปิณฺฑปาตํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูโป ปิณฺฑปาโต น เสวิตพฺโพ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปิณฺฑปาตํ – ‘อิมํ โข เม ปิณฺฑปาตํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูโป ปิณฺฑปาโต เสวิตพฺโพ. ‘ปิณฺฑปาโตปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Này các hiền giả, vật thực khất thực cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một loại vật thực khất thực rằng: ‘Khi tôi sử dụng vật thực khất thực này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại vật thực khất thực như vậy không nên sử dụng. Ở đây, vị ấy nên biết về một loại vật thực khất thực rằng: ‘Khi tôi sử dụng vật thực khất thực này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại vật thực khất thực như vậy nên được sử dụng. ‘Này các hiền giả, vật thực khất thực cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘เสนาสนมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา เสนาสนํ – ‘‘อิทํ โข เม เสนาสนํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูปํ เสนาสนํ น เสวิตพฺพํ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา เสนาสนํ – ‘อิทํ โข เม เสนาสนํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ[Pg.177], กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูปํ เสนาสนํ เสวิตพฺพํ. ‘เสนาสนมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Này các hiền giả, sàng tọa cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một loại sàng tọa rằng: ‘Khi tôi sử dụng sàng tọa này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại sàng tọa như vậy không nên sử dụng. Ở đây, vị ấy nên biết về một loại sàng tọa rằng: ‘Khi tôi sử dụng sàng tọa này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại sàng tọa như vậy nên được sử dụng. ‘Này các hiền giả, sàng tọa cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘คามนิคโมปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา คามนิคมํ – ‘อิมํ โข เม คามนิคมํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูโป คามนิคโม น เสวิตพฺโพ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา คามนิคมํ – ‘อิมํ โข, เม คามนิคมํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูโป คามนิคโม เสวิตพฺโพ. ‘คามนิคโมปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘Này các hiền giả, làng mạc và thị trấn cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một làng mạc hay thị trấn rằng: ‘Khi tôi lui tới làng mạc hay thị trấn này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại làng mạc hay thị trấn như vậy không nên lui tới. Ở đây, vị ấy nên biết về một làng mạc hay thị trấn rằng: ‘Khi tôi lui tới làng mạc hay thị trấn này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại làng mạc hay thị trấn như vậy nên được lui tới. ‘Này các hiền giả, làng mạc và thị trấn cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘ชนปทปเทโสปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา ชนปทปเทสํ – ‘อิมํ โข เม ชนปทปเทสํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูโป ชนปทปเทโส น เสวิตพฺโพ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา ชนปทปเทสํ – ‘อิมํ โข เม ชนปทปเทสํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูโป ชนปทปเทโส เสวิตพฺโพ. ‘ชนปทปเทโสปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

“‘Này các hiền giả, một vùng trong xứ cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một vùng trong xứ rằng: ‘Khi tôi lui tới vùng này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại vùng trong xứ như vậy không nên lui tới. Ở đây, vị ấy nên biết về một vùng trong xứ rằng: ‘Khi tôi lui tới vùng này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại vùng trong xứ như vậy nên được lui tới. ‘Này các hiền giả, một vùng trong xứ cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.” (Kinh) thứ sáu.

๗. สุตวาสุตฺตํ

7. Kinh Sutavā

๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข สุตวา ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุตวา ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ –

7. Một thời, Thế Tôn trú tại thành Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Bấy giờ, du sĩ Sutavā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời hỏi thăm thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Sutavā bạch với Thế Tôn rằng:

‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ ภควา อิเธว ราชคเห วิหรามิ คิริพฺพเช. ตตฺร เม, ภนฺเต, ภควโต สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘โย โส, สุตวา [Pg.178], ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส ปญฺจ ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต’ติ. กจฺจิ เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริต’’นฺติ?

“Bạch Thế Tôn, có một thời, Thế Tôn trú tại chính thành Rājagaha này, ở Giribbaja. Bạch Thế Tôn, tại nơi ấy, con đã được nghe từ chính kim khẩu của Thế Tôn, đã được tiếp nhận từ chính kim khẩu của Thế Tôn rằng: ‘Này Sutavā, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào năm điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia.’ Bạch Thế Tôn, có phải điều đó của con đã được nghe khéo, được tiếp nhận khéo, được tác ý khéo, được ghi nhớ khéo từ Thế Tôn chăng?”

‘‘ตคฺฆ เต เอตํ, สุตวา, สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ. ปุพฺเพ จาหํ, สุตวา, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ฉนฺทาคตึ คนฺตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ โทสาคตึ คนฺตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ โมหาคตึ คนฺตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ภยาคตึ คนฺตุํ’. ปุพฺเพ จาหํ, สุตวา, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส อิมานิ นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุ’’’นฺติ. สตฺตมํ.

“Này Sutavā, chắc chắn điều đó ngươi đã nghe khéo, đã tiếp nhận khéo, đã tác ý khéo, đã ghi nhớ khéo. Này Sutavā, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo thiên vị; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo sân hận; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo si mê; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo sợ hãi.’ Này Sutavā, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều này.’” (Kinh) thứ bảy.

๘. สชฺฌสุตฺตํ

8. Kinh Sajjha

๘. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข สชฺโฌ ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ [Pg.179] นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สชฺโฌ ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ –

8. Một thời, Thế Tôn trú tại thành Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Bấy giờ, du sĩ Sajjha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời hỏi thăm thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Sajjha bạch với Thế Tôn rằng:

‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ ภควา อิเธว ราชคเห วิหรามิ คิริพฺพเช. ตตฺร เม, ภนฺเต, ภควโต สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘โย โส, สชฺฌ, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส ปญฺจ ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต’ติ. กจฺจิ เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริต’’นฺติ?

“Bạch Thế Tôn, có một thời, Thế Tôn trú tại chính thành Rājagaha này, ở Giribbaja. Bạch Thế Tôn, tại nơi ấy, con đã được nghe từ chính kim khẩu của Thế Tôn, đã được tiếp nhận từ chính kim khẩu của Thế Tôn rằng: ‘Này Sajjha, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào năm điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia.’ Bạch Thế Tôn, có phải điều đó của con đã được nghe khéo, được tiếp nhận khéo, được tác ý khéo, được ghi nhớ khéo từ Thế Tôn chăng?”

‘‘ตคฺฆ เต เอตํ, สชฺฌ, สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ. ปุพฺเพ จาหํ, สชฺฌ, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ…เป… อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ พุทฺธํ ปจฺจกฺขาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ธมฺมํ ปจฺจกฺขาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สงฺฆํ ปจฺจกฺขาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาตุํ’. ปุพฺเพ จาหํ, สชฺฌ, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส อิมานิ นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุ’’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“Này Sajjha, chắc chắn điều đó ngươi đã nghe khéo, đã tiếp nhận khéo, đã tác ý khéo, đã ghi nhớ khéo. Này Sajjha, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh... (v.v.)... vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ Phật; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ Pháp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ Tăng; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ học giới.’ Này Sajjha, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều này.’” (Kinh) thứ tám.

๙. ปุคฺคลสุตฺตํ

9. Kinh Puggala

๙. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม นว? อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน[Pg.180], โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, ปุถุชฺชโน – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. นวมํ.

9. Này các Tỳ khưu, có chín hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Chín hạng nào? Bậc A-la-hán, vị đang thực hành để chứng quả A-la-hán, bậc Bất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc Nhất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Dự Lưu, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, và hạng phàm phu. Này các Tỳ khưu, đây là chín hạng người hiện hữu, có mặt ở trên đời. Kinh thứ chín.

๑๐. อาหุเนยฺยสุตฺตํ

10. Kinh Āhuneyya

๑๐. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม นว? อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, โคตฺรภู – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ทสมํ.

10. Này các Tỳ khưu, có chín hạng người này đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được dâng cúng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở trên đời. Chín hạng nào? Bậc A-la-hán, vị đang thực hành để chứng quả A-la-hán, bậc Bất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc Nhất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Dự Lưu, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, và vị Chuyển Tánh. Này các Tỳ khưu, đây là chín hạng người đáng được cúng dường... là ruộng phước vô thượng ở trên đời. Kinh thứ mười.

สมฺโพธิวคฺโค ปฐโม.

Phẩm Giác Ngộ thứ nhất.

ตสฺสุทฺทานํ –

Kệ tóm tắt phẩm:

สมฺโพธิ นิสฺสโย เจว, เมฆิย นนฺทกํ พลํ;

เสวนา สุตวา สชฺโฌ, ปุคฺคโล อาหุเนยฺเยน จาติ.

Giác Ngộ, Y Chỉ, Meghiya, Nandaka, Sức Mạnh; Thân Cận, Sutavā, Sajjha, Hạng Người, và Đáng Được Cung Kính.

๒. สีหนาทวคฺโค

2. Phẩm Tiếng Rống Sư Tử

๑. สีหนาทสุตฺตํ

1. Kinh Tiếng Rống Sư Tử

๑๑. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘วุตฺโถ เม, ภนฺเต, สาวตฺถิยํ วสฺสาวาโส. อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, ชนปทจาริกํ ปกฺกมิตุ’’นฺติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, สาริปุตฺต, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต สาริปุตฺเต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา มํ, ภนฺเต, สาริปุตฺโต อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกนฺโต’’ติ. อถ โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ [Pg.181] ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน สาริปุตฺตํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อามนฺเตตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อามนฺเตตี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ตสฺส ภิกฺขุโน ปจฺจสฺโสสิ.

11. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta bạch Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, con đã an cư mùa mưa tại Sāvatthī. Bạch Thế Tôn, con muốn lên đường du hành đến các xứ.' – 'Này Sāriputta, nay ngươi hãy làm những gì ngươi nghĩ là đúng thời.' Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Khi Tôn giả Sāriputta vừa đi không bao lâu, một Tỳ khưu khác bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sāriputta đã va chạm vào con rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.' Bấy giờ, Thế Tôn gọi một Tỳ khưu: 'Này Tỳ khưu, hãy đi, nhân danh ta gọi Sāriputta lại đây: ‘Thưa hiền giả Sāriputta, Bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.’' – 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Vị Tỳ khưu ấy vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, nói với Tôn giả Sāriputta: 'Thưa hiền giả Sāriputta, Bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.' – 'Vâng, thưa hiền giả.' Tôn giả Sāriputta đáp lời vị Tỳ khưu ấy.

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน อายสฺมา จ อานนฺโท อวาปุรณํ อาทาย วิหาเร อาหิณฺฑนฺติ – ‘‘อภิกฺกมถายสฺมนฺโต, อภิกฺกมถายสฺมนฺโต! อิทานายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต สมฺมุขา สีหนาทํ นทิสฺสตี’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ เต, สาริปุตฺต, อญฺญตโร สพฺรหฺมจารี ขียนธมฺมํ อาปนฺโน – ‘อายสฺมา มํ, ภนฺเต, สาริปุตฺโต อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺชจาริกํ ปกฺกนฺโต’’’ติ.

Vào lúc ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna và Tôn giả Ānanda cầm chìa khóa đi từ tịnh xá này đến tịnh xá khác và nói: 'Chư hiền giả, hãy đến! Chư hiền giả, hãy đến! Bây giờ Tôn giả Sāriputta sẽ rống lên tiếng rống sư tử trước mặt Thế Tôn.' Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sāriputta đang ngồi một bên: 'Này Sāriputta, ở đây có một vị đồng phạm hạnh của ngươi đã đưa ra lời khiển trách: ‘Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sāriputta đã va chạm vào con rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.’”

‘‘ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ปถวิยํ สุจิมฺปิ นิกฺขิปนฺติ อสุจิมฺปิ นิกฺขิปนฺติ คูถคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ มุตฺตคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ เขฬคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ ปุพฺพคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ โลหิตคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ, น จ เตน ปถวี อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, ปถวีสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

Bạch Thế Tôn, ví như trên đất người ta vứt bỏ cả vật sạch sẽ lẫn vật không sạch sẽ, vứt bỏ cả phân, nước tiểu, nước bọt, mủ, và máu, nhưng đất không vì thế mà lo âu, hổ thẹn, hay ghê tởm; cũng vậy, bạch Thế Tôn, con an trú với tâm giống như đất, quảng đại, cao cả, vô lượng, không oán hận, không sân hận. Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อาปสฺมึ สุจิมฺปิ โธวนฺติ อสุจิมฺปิ โธวนฺติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ โธวนฺติ, น จ เตน อาโป อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อาโปสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน [Pg.182] อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

Bạch Thế Tôn, ví như trong nước người ta rửa cả vật sạch sẽ lẫn vật không sạch sẽ, rửa cả phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... và máu, nhưng nước không vì thế mà lo âu, hổ thẹn, hay ghê tởm; cũng vậy, bạch Thế Tôn, con an trú với tâm giống như nước, quảng đại, cao cả, vô lượng, không oán hận, không sân hận. Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, เตโช สุจิมฺปิ ฑหติ อสุจิมฺปิ ฑหติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ ฑหติ, น จ เตน เตโช อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, เตโชสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

Bạch Thế Tôn, ví như lửa đốt cả vật sạch sẽ lẫn vật không sạch sẽ, đốt cả phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... và máu, nhưng lửa không vì thế mà lo âu, hổ thẹn, hay ghê tởm; cũng vậy, bạch Thế Tôn, con an trú với tâm giống như lửa, quảng đại, cao cả, vô lượng, không oán hận, không sân hận. Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, วาโย สุจิมฺปิ อุปวายติ อสุจิมฺปิ อุปวายติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ อุปวายติ, น จ เตน วาโย อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, วาโยสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“Bạch ngài, ví như gió thổi qua vật thanh tịnh, cũng thổi qua vật không thanh tịnh, thổi qua phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... máu, và do vậy gió không bực dọc, không hổ thẹn, không ghê tởm. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như gió, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, รโชหรณํ สุจิมฺปิ ปุญฺฉติ อสุจิมฺปิ ปุญฺฉติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ ปุญฺฉติ, น จ เตน รโชหรณํ อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, รโชหรณสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“Bạch ngài, ví như giẻ lau bụi lau chùi vật thanh tịnh, cũng lau chùi vật không thanh tịnh, lau chùi phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... máu, và do vậy giẻ lau bụi không bực dọc, không hổ thẹn, không ghê tởm. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như giẻ lau bụi, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, จณฺฑาลกุมารโก วา จณฺฑาลกุมาริกา วา กโฬปิหตฺโถ นนฺตกวาสี คามํ วา นิคมํ วา ปวิสนฺโต นีจจิตฺตํเยว อุปฏฺฐเปตฺวา ปวิสติ; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, จณฺฑาลกุมารกจณฺฑาลกุมาริกาสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ [Pg.183] อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“Bạch ngài, ví như một cậu bé hay một cô bé thuộc giai cấp Caṇḍāla, tay cầm giỏ, mặc y phục rách rưới, khi đi vào làng hay thị trấn, họ đi vào với tâm khiêm hạ. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như cậu bé, cô bé thuộc giai cấp Caṇḍāla, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อุสโภ ฉินฺนวิสาโณ สูรโต สุทนฺโต สุวินีโต รถิยาย รถิยํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ อนฺวาหิณฺฑนฺโต น กิญฺจิ หึสติ ปาเทน วา วิสาเณน วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อุสภฉินฺนวิสาณสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“Bạch ngài, ví như con bò đực bị gãy sừng, hiền lành, khéo điều phục, khéo huấn luyện, khi đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, nó không làm hại bất cứ ai bằng chân hay bằng sừng. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như con bò đực bị gãy sừng, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนกชาติโก สีสํนฺหาโต อหิกุณเปน วา กุกฺกุรกุณเปน วา มนุสฺสกุณเปน วา กณฺเฐ อาสตฺเตน อฏฺฏีเยยฺย หราเยยฺย ชิคุจฺเฉยฺย; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อิมินา ปูติกาเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“Bạch ngài, ví như một người nữ hay một người nam, trẻ trung, thanh niên, thích trang điểm, đã gội đầu tắm rửa, nếu bị buộc vào cổ một xác rắn, hay xác chó, hay xác người, thì sẽ bực dọc, hổ thẹn, ghê tởm. Cũng vậy, bạch ngài, con bực dọc, hổ thẹn, ghê tởm với cái thân hôi thối này. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ปุริโส เมทกถาลิกํ ปริหเรยฺย ฉิทฺทาวฉิทฺทํ อุคฺฆรนฺตํ ปคฺฆรนฺตํ; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อิมํ กายํ ปริหรามิ ฉิทฺทาวฉิทฺทํ อุคฺฆรนฺตํ ปคฺฆรนฺตํ. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺยา’’ติ.

“Bạch ngài, ví như một người mang một cái nồi mỡ có nhiều lỗ thủng lớn nhỏ, chảy rỉ ra trên, rỉ ra dưới. Cũng vậy, bạch ngài, con mang cái thân này, có nhiều lỗ thủng lớn nhỏ, chảy rỉ ra trên, rỉ ra dưới. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.”

อถ โข โส ภิกฺขุ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โย อหํ อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขึ. ตสฺส เม, ภนฺเต, ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหตุ อายตึ สํวรายา’’ติ. ‘‘ตคฺฆ ตํ, ภิกฺขุ, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โย ตฺวํ สาริปุตฺตํ อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขิ. ยโต จ โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ [Pg.184] ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุฑฺฒิเหสา, ภิกฺขุ, อริยสฺส วินเย โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ อายตึ สํวรํ อาปชฺชตี’’ติ.

Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, mê muội, bất thiện, đã vu khống Tôn giả Sāriputta bằng điều không có thật, trống rỗng, sai trái, không chân thật. Bạch ngài, mong Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm của con là lỗi lầm, để con phòng hộ trong tương lai.” “Này tỳ khưu, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, mê muội, bất thiện, đã vu khống Sāriputta bằng điều không có thật, trống rỗng, sai trái, không chân thật. Này tỳ khưu, vì ông thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng tôi chấp nhận lỗi lầm ấy của ông. Này tỳ khưu, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, người nào thấy lỗi lầm là lỗi lầm, sám hối đúng pháp và thực hành sự phòng hộ trong tương lai.”

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ขม, สาริปุตฺต, อิมสฺส โมฆปุริสสฺส, ปุรา ตสฺส ตตฺเถว สตฺตธา มุทฺธา ผลตี’’ติ. ‘‘ขมามหํ, ภนฺเต, ตสฺส อายสฺมโต สเจ มํ โส อายสฺมา เอวมาห – ‘ขมตุ จ เม โส อายสฺมา’’’ติ. ปฐมํ.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Sāriputta: “Này Sāriputta, hãy tha thứ cho kẻ ngu si này, trước khi đầu của y bị vỡ thành bảy mảnh ngay tại chỗ.” “Bạch ngài, con xin tha thứ cho vị tôn giả ấy, và mong vị tôn giả ấy cũng tha thứ cho con.” Hết phẩm thứ nhất.

๒. สอุปาทิเสสสุตฺตํ

2. Kinh Saupādisesa

๑๒. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อถ โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ, ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เตหิ อญฺญติตฺถิเยหิ ปริพฺพาชเกหิ สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

12. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Sāriputta đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Rồi Tôn giả Sāriputta suy nghĩ thế này: “Còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī. Hay là ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo.” Rồi Tôn giả Sāriputta đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo. Sau khi đến, ngài cùng các du sĩ ngoại đạo ấy chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, ngài ngồi xuống một bên.

เตน โข ปน สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, สอุปาทิเสโส กาลํ กโรติ, สพฺโพ โส อปริมุตฺโต นิรยา อปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา อปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา อปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทิ นปฺปฏิกฺโกสิ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ – ‘‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานิสฺสามี’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา [Pg.185] เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

Vào lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang ngồi lại, đang tụ họp, câu chuyện này đã khởi lên: ‘Này chư hiền, bất cứ người nào mệnh chung trong khi còn hữu dư y, tất cả người ấy không thoát khỏi địa ngục, không thoát khỏi loài bàng sanh, không thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, không thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.’ Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đã không hoan hỷ, cũng không phản đối lời nói của các du sĩ ngoại đạo ấy. Sau khi không hoan hỷ, không phản đối, ngài đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ biết được ý nghĩa của lời nói này nơi đức Thế Tôn.’ Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, đã trở về từ nơi khất thực, rồi đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, Tôn giả Sāriputta đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ; ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’นฺติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา เตหิ อญฺญติตฺถิเยหิ ปริพฺพาชเกหิ สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เตน โข ปน สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, สอุปาทิเสโส กาลํ กโรติ, สพฺโพ โส อปริมุตฺโต นิรยา อปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา อปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา อปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา’ติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ – ‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานิสฺสามี’’’ติ.

“Bạch ngài, hôm nay, vào buổi sáng, con đã đắp y, mang bát và y, rồi vào Sāvatthī để khất thực. Bạch ngài, con đã có suy nghĩ này: ‘Còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī; hay là ta nên đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo.’ Bạch ngài, bấy giờ, con đã đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo; sau khi đến, con đã cùng các du sĩ ngoại đạo ấy thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, con đã ngồi xuống một bên. Vào lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang ngồi lại, đang tụ họp, câu chuyện này đã khởi lên: ‘Này chư hiền, bất cứ người nào mệnh chung trong khi còn hữu dư y, tất cả người ấy không thoát khỏi địa ngục, không thoát khỏi loài bàng sanh, không thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, không thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.’ Bạch ngài, bấy giờ, con đã không hoan hỷ, cũng không phản đối lời nói của các du sĩ ngoại đạo ấy. Sau khi không hoan hỷ, không phản đối, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ biết được ý nghĩa của lời nói này nơi đức Thế Tôn.’”

‘‘เก จ, สาริปุตฺต, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา พาลา อพฺยตฺตา, เก จ สอุปาทิเสสํ วา ‘สอุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ, อนุปาทิเสสํ วา ‘อนุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ’’!

“Này Sāriputta, các du sĩ ngoại đạo ấy là ai mà ngu si, không thông thái! Và ai sẽ biết được người còn hữu dư y là ‘còn hữu dư y,’ hoặc biết được người vô dư y là ‘vô dư y’!”

‘‘นวยิเม, สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สอุปาทิเสสา กาลํ กุรุมานา ปริมุตฺตา นิรยา ปริมุตฺตา ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺตา เปตฺติวิสยา ปริมุตฺตา อปายทุคฺคติวินิปาตา. กตเม นว? อิธ, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ ปริปูรการี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ. อยํ, สาริปุตฺต, ปฐโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา ปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา [Pg.186] ปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“Này Sāriputta, có chín hạng người này, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa. Chín hạng người ấy là gì? Này Sāriputta, ở đây, có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành viên mãn về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Trung gian Bát-niết-bàn. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ nhất, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ ปริปูรการี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ…เป… อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี. อยํ, สาริปุตฺต, ปญฺจโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา ปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành viên mãn về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Tổn hại Bát-niết-bàn... trở thành bậc Vô hành Bát-niết-bàn... trở thành bậc Hữu hành Bát-niết-bàn... trở thành bậc Thượng lưu đi đến cõi Sắc Cứu Cánh. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ năm, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, ฉฏฺโฐ ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา…เป… ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành có mức độ về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm cho tham, sân, si muội lược, trở thành bậc Nhất lai; chỉ một lần trở lại thế gian này và chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ sáu, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา เอกพีชี โหติ, เอกํเยว มานุสกํ ภวํ นิพฺพตฺเตตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, สตฺตโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา…เป… ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành có mức độ về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Nhất chủng; sau khi tái sanh chỉ một lần nữa trong cõi người và chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ bảy, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โกลํโกโล โหติ, ทฺเว วา ตีณิ วา กุลานิ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, อฏฺฐโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา…เป… ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành có mức độ về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Gia-gia; sau khi đi qua, luân hồi trong hai hoặc ba gia đình rồi chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ tám, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ [Pg.187] สํโยชนานํ ปริกฺขยา สตฺตกฺขตฺตุปรโม โหติ, สตฺตกฺขตฺตุปรมํ เทเว จ มนุสฺเส จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, นวโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา ปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong giới, thực hành định ở mức độ vừa phải, thực hành tuệ ở mức độ vừa phải. Vị ấy, do đoạn trừ ba kiết sử, trở thành bậc Thất lai, sau khi còn phải sanh tử bảy lần nữa giữa cõi trời và cõi người, sẽ chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ chín, khi mệnh chung vẫn còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

‘‘เก จ, สาริปุตฺต, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา พาลา อพฺยตฺตา, เก จ สอุปาทิเสสํ วา ‘สอุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ, อนุปาทิเสสํ วา ‘อนุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ! อิเม โข, สาริปุตฺต, นว ปุคฺคลา สอุปาทิเสสา กาลํ กุรุมานา ปริมุตฺตา นิรยา ปริมุตฺตา ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺตา เปตฺติวิสยา ปริมุตฺตา อปายทุคฺคติวินิปาตา. น ตาวายํ, สาริปุตฺต, ธมฺมปริยาโย ปฏิภาสิ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ. ตํ กิสฺส เหตุ? มายิมํ ธมฺมปริยายํ สุตฺวา ปมาทํ อาหรึสูติ. อปิ จ มยา, สาริปุตฺต, ธมฺมปริยาโย ปญฺหาธิปฺปาเยน ภาสิโต’’ติ. ทุติยํ.

Này Sāriputta, những du sĩ ngoại đạo kia là ai mà ngu si, không thông thái, mà có thể biết được người còn hữu dư y là ‘còn hữu dư y’, hay người vô dư y là ‘vô dư y’? Này Sāriputta, chính chín hạng người này, khi mệnh chung vẫn còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Này Sāriputta, pháp môn này chưa từng được Ta giảng giải cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ. Vì sao vậy? Mong rằng sau khi nghe pháp môn này, họ sẽ không đi đến phóng dật. Tuy nhiên, này Sāriputta, pháp môn này đã được Ta thuyết giảng theo ý muốn của câu hỏi. (Kinh thứ hai.)

๓. โกฏฺฐิกสุตฺตํ

3. Kinh Koṭṭhika

๑๓. อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ สมฺปรายเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

13. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahākoṭṭhika đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Sāriputta chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, Tôn giả ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Mahākoṭṭhika nói với Tôn giả Sāriputta rằng: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ trong hiện tại, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ trong tương lai’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ สุขเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ lạc, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ khổ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ สุขเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ lạc, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ khổ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ [Pg.188] ปนาวุโส, สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ สุขเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ khổ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ lạc’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có quả trổ sanh đã chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có quả trổ sanh chưa chín muồi’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có quả trổ sanh chưa chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có quả trổ sanh đã chín muồi’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ พหุเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ อปฺปเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có nhiều cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có ít cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ อปฺปเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ พหุเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có ít cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có nhiều cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ เวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ อเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp không phải cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ อเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ เวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào không phải cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ สมฺปรายเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

Khi được hỏi: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ trong hiện tại, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ trong tương lai’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ สมฺปรายเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

Khi được hỏi: 'Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ trong tương lai, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ trong hiện tại’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘กึ [Pg.189] นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ สุขเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

Khi được hỏi: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ lạc, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ khổ’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ สุขเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

Khi được hỏi: 'Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ khổ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ lạc’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

Khi được hỏi: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có quả trổ sanh đã chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có quả trổ sanh chưa chín muồi’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ khi chưa chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ khi đã chín muồi’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ พหุเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ อปฺปเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ nhiều, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ ít’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ อปฺปเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ พหุเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ ít, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ nhiều’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ เวทนียํ ตํ เม กมฺมํ อเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ không được cảm thọ’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ อเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ เวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. อถ กิมตฺถํ จรหาวุโส, ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ?

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi không được cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’ Vậy thì, thưa hiền giả, ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích gì?’

‘‘ยํ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ, ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ. (‘‘กึ ปนสฺสาวุโส, อญฺญาตํ [Pg.190] อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ, ยสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ?) ‘‘‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ. ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อยํ ‘ทุกฺขสมุทโย’ติ ขฺวสฺส, อาวุโส…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ขฺวสฺส, อาวุโส…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ. ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อิทํ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ. ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ. ตติยํ.

‘Thưa hiền giả, phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập.’ (‘Thưa hiền giả, điều gì là chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập, mà vì để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy mà phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn?’) ‘Thưa hiền giả, ‘Đây là khổ’ là điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập. Phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy. Thưa hiền giả, ‘Đây là nguồn gốc của khổ’... tóm tắt... ‘Đây là sự diệt khổ’... tóm tắt... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’ là điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập. Phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy. Thưa hiền giả, đây là điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập. Phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy.’ Hết kinh thứ ba.

๔. สมิทฺธิสุตฺตํ

4. Kinh Samiddhi

๑๔. อถ โข อายสฺมา สมิทฺธิ เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สมิทฺธึ อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ – ‘‘กิมารมฺมณา, สมิทฺธิ, ปุริสสฺส สงฺกปฺปวิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ? ‘‘นามรูปารมฺมณา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กฺว นานตฺตํ คจฺฉนฺตี’’ติ? ‘‘ธาตูสุ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสมุทยา’’ติ? ‘‘ผสฺสสมุทยา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสโมสรณา’’ติ? ‘‘เวทนาสโมสรณา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึปมุขา’’ติ? ‘‘สมาธิปฺปมุขา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอธิปเตยฺยา’’ติ? ‘‘สตาธิปเตยฺยา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอุตฺตรา’’ติ? ‘‘ปญฺญุตฺตรา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสารา’’ติ? ‘‘วิมุตฺติสารา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึโอคธา’’ติ? ‘‘อมโตคธา, ภนฺเต’’ติ.

14. Khi ấy, tôn giả Samiddhi đi đến chỗ tôn giả Sāriputta; sau khi đến, đã đảnh lễ tôn giả Sāriputta rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với tôn giả Samiddhi đang ngồi một bên như sau: ‘Này hiền giả Samiddhi, những ý định và tư duy của một người khởi lên với đối tượng là gì?’ ‘Thưa tôn giả, với đối tượng là danh và sắc.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng trở nên khác nhau ở đâu?’ ‘Thưa tôn giả, ở các giới.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có nguồn gốc từ đâu?’ ‘Thưa tôn giả, có nguồn gốc từ xúc.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng hội tụ ở đâu?’ ‘Thưa tôn giả, hội tụ ở thọ.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì dẫn đầu?’ ‘Thưa tôn giả, có định dẫn đầu.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì làm chủ?’ ‘Thưa tôn giả, có niệm làm chủ.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là tối thượng?’ ‘Thưa tôn giả, có tuệ là tối thượng.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là cốt lõi?’ ‘Thưa tôn giả, có giải thoát là cốt lõi.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng đi đến đâu?’ ‘Thưa tôn giả, đi đến Bất Tử.’

‘‘‘กิมารมฺมณา, สมิทฺธิ, ปุริสสฺส สงฺกปฺปวิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘นามรูปารมฺมณา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กฺว นานตฺตํ คจฺฉนฺตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘ธาตูสุ, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสมุทยา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘ผสฺสสมุทยา, ภนฺเต’ติ [Pg.191] วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสโมสรณา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘เวทนาสโมสรณา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึปมุขา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘สมาธิปฺปมุขา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอธิปเตยฺยา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘สตาธิปเตยฺยา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอุตฺตรา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘ปญฺญุตฺตรา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสารา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘วิมุตฺติสารา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึโอคธา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘อมโตคธา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. สาธุ สาธุ, สมิทฺธิ! สาธุ โข ตฺวํ, สมิทฺธิ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชสิ, เตน จ มา มญฺญี’’ติ. จตุตฺถํ.

‘Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, những ý định và tư duy của một người khởi lên với đối tượng là gì?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, với đối tượng là danh và sắc.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng trở nên khác nhau ở đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, ở các giới.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có nguồn gốc từ đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có nguồn gốc từ xúc.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng hội tụ ở đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, hội tụ ở thọ.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì dẫn đầu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có định dẫn đầu.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì làm chủ?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có niệm làm chủ.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là tối thượng?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có tuệ là tối thượng.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là cốt lõi?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có giải thoát là cốt lõi.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng đi đến đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, đi đến Bất Tử.’ Lành thay, lành thay, này hiền giả Samiddhi! Này hiền giả Samiddhi, mỗi khi được hỏi, ngài đã trả lời rất khéo, nhưng chớ vì thế mà tự mãn.’ Hết kinh thứ tư.

๕. คณฺฑสุตฺตํ

5. Kinh Gaṇḍa

๑๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คณฺโฑ อเนกวสฺสคณิโก. ตสฺสสฺสุ คณฺฑสฺส นว วณมุขานิ นว อเภทนมุขานิ. ตโต ยํ กิญฺจิ ปคฺฆเรยฺย – อสุจิเยว ปคฺฆเรยฺย, ทุคฺคนฺธํเยว ปคฺฆเรยฺย, เชคุจฺฉิยํเยว ปคฺฆเรยฺย; ยํ กิญฺจิ ปสเวยฺย – อสุจิเยว ปสเวยฺย, ทุคฺคนฺธํเยว ปสเวยฺย, เชคุจฺฉิยํเยว ปสเวยฺย.

15. Này các Tỳ khưu, ví như có một cái mụn nhọt đã nhiều năm. Cái mụn nhọt ấy có chín miệng vết thương, chín miệng không do ai rạch. Từ đó, bất cứ thứ gì chảy ra – chỉ có vật bất tịnh chảy ra, chỉ có vật hôi thối chảy ra, chỉ có vật đáng ghê tởm chảy ra; bất cứ thứ gì sinh ra – chỉ có vật bất tịnh sinh ra, chỉ có vật hôi thối sinh ra, chỉ có vật đáng ghê tởm sinh ra.

‘‘คณฺโฑติ โข, ภิกฺขเว, อิมสฺเสตํ จาตุมหาภูติกสฺส กายสฺส อธิวจนํ มาตาเปตฺติกสมฺภวสฺส โอทนกุมฺมาสูปจยสฺส อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺมสฺส. ตสฺสสฺสุ คณฺฑสฺส นว วณมุขานิ นว อเภทนมุขานิ. ตโต ยํ กิญฺจิ ปคฺฆรติ – อสุจิเยว ปคฺฆรติ, ทุคฺคนฺธํเยว ปคฺฆรติ, เชคุจฺฉิยํเยว ปคฺฆรติ; ยํ กิญฺจิ ปสวติ – อสุจิเยว ปสวติ, ทุคฺคนฺธํเยว ปสวติ, เชคุจฺฉิยํเยว ปสวติ. ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ กาเย นิพฺพินฺทถา’’ติ. ปญฺจมํ.

Này các Tỳ khưu, 'mụn nhọt' chính là tên gọi của thân này, được tạo thành từ bốn đại, do cha mẹ sinh ra, được nuôi dưỡng bằng cơm cháo, có bản chất vô thường, cần được xoa bóp, chà xát, sẽ bị tan rã, hủy hoại. Cái mụn nhọt ấy có chín miệng vết thương, chín miệng không do ai rạch. Từ đó, bất cứ thứ gì chảy ra – chỉ có vật bất tịnh chảy ra, chỉ có vật hôi thối chảy ra, chỉ có vật đáng ghê tởm chảy ra; bất cứ thứ gì sinh ra – chỉ có vật bất tịnh sinh ra, chỉ có vật hôi thối sinh ra, chỉ có vật đáng ghê tởm sinh ra. Vì vậy, này các Tỳ khưu, các con hãy nhàm chán đối với thân này. (Kinh thứ) năm.

๖. สญฺญาสุตฺตํ

6. Kinh Tưởng

๑๖. ‘‘นวยิมา, ภิกฺขเว, สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. กตมา นว[Pg.192]? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา – อิมา โข, ภิกฺขเว, นว สญฺญา, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

16. Này các Tỳ khưu, chín tưởng này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, hướng đến bất tử, có bất tử là cứu cánh. Chín tưởng nào? Tưởng bất tịnh, tưởng về sự chết, tưởng về sự ghê tởm trong vật thực, tưởng về sự không hoan hỷ trong toàn thế gian, tưởng vô thường, tưởng về khổ trong cái vô thường, tưởng về vô ngã trong cái khổ, tưởng về sự đoạn trừ, tưởng về sự ly tham. Này các Tỳ khưu, chín tưởng này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, hướng đến bất tử, có bất tử là cứu cánh. (Kinh thứ) sáu.

๗. กุลสุตฺตํ

7. Kinh Gia Đình

๑๗. ‘‘นวหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา นาลํ นิสีทิตุํ. กตเมหิ นวหิ? น มนาเปน ปจฺจุฏฺเฐนฺติ, น มนาเปน อภิวาเทนฺติ, น มนาเปน อาสนํ เทนฺติ, สนฺตมสฺส ปริคุหนฺติ, พหุกมฺปิ โถกํ เทนฺติ, ปณีตมฺปิ ลูขํ เทนฺติ, อสกฺกจฺจํ เทนฺติ โน สกฺกจฺจํ, น อุปนิสีทนฺติ ธมฺมสฺสวนาย, ภาสิตมสฺส น สุสฺสูสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปคนฺตุํ อุปคนฺตฺวา วา นาลํ นิสีทิตุํ.

17. Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố, nếu chưa đến thì không nên đến, nếu đã đến thì không nên ngồi lại. Chín yếu tố nào? Họ không đứng dậy chào đón một cách hoan hỷ, không đảnh lễ một cách hoan hỷ, không mời ngồi một cách hoan hỷ, họ giấu giếm vật đang có đối với vị ấy, dù có nhiều nhưng họ cho ít, dù có vật thượng hạng nhưng họ cho vật thô xấu, họ cho một cách không cung kính chứ không cung kính, họ không ngồi gần để nghe pháp, họ không lắng nghe lời vị ấy nói. Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố này, nếu chưa đến thì không nên đến, nếu đã đến thì không nên ngồi lại.

‘‘นวหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา อลํ นิสีทิตุํ. กตเมหิ นวหิ? มนาเปน ปจฺจุฏฺเฐนฺติ, มนาเปน อภิวาเทนฺติ, มนาเปน อาสนํ เทนฺติ, สนฺตมสฺส น ปริคุหนฺติ, พหุกมฺปิ พหุกํ เทนฺติ, ปณีตมฺปิ ปณีตํ เทนฺติ, สกฺกจฺจํ เทนฺติ โน อสกฺกจฺจํ, อุปนิสีทนฺติ ธมฺมสฺสวนาย, ภาสิตมสฺส สุสฺสูสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา อลํ นิสีทิตุ’’นฺติ. สตฺตมํ.

Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố, nếu chưa đến thì nên đến, nếu đã đến thì nên ngồi lại. Chín yếu tố nào? Họ đứng dậy chào đón một cách hoan hỷ, đảnh lễ một cách hoan hỷ, mời ngồi một cách hoan hỷ, họ không giấu giếm vật đang có đối với vị ấy, dù có nhiều họ cũng cho nhiều, dù có vật thượng hạng họ cũng cho vật thượng hạng, họ cho một cách cung kính chứ không phải không cung kính, họ ngồi gần để nghe pháp, họ lắng nghe lời vị ấy nói. Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố này, nếu chưa đến thì nên đến, nếu đã đến thì nên ngồi lại. (Kinh thứ) bảy.

๘. นวงฺคุโปสถสุตฺตํ

8. Kinh Bố Tát Chín Chi

๑๘. ‘‘นวหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี [Pg.193] ทยาปนฺนา สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ; อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป. ….

18. Này các Tỳ khưu, ngày Bố tát được thực hành với chín chi phần sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, có ánh sáng lớn, có sự lan tỏa lớn. Và này các Tỳ khưu, thế nào là ngày Bố tát được thực hành với chín chi phần có quả lớn, có lợi ích lớn, có ánh sáng lớn, có sự lan tỏa lớn? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: 'Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ sát sanh, từ bỏ việc sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm, có lòng bi, sống với lòng thương xót đến lợi ích của tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Ta cũng vậy, hôm nay, trong đêm này và ngày này, từ bỏ sát sanh, từ bỏ việc sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm, có lòng bi, sống với lòng thương xót đến lợi ích của tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán; và ngày Bố tát của ta sẽ được thực hành.' Vị ấy có đủ chi phần thứ nhất này...v.v...

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ; อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

'Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ giường cao và giường lớn, từ bỏ việc nằm trên giường cao và giường lớn, họ nằm ở chỗ thấp – hoặc trên giường nhỏ, hoặc trên thảm cỏ. Ta cũng vậy, hôm nay, trong đêm này và ngày này, từ bỏ giường cao và giường lớn, từ bỏ việc nằm trên giường cao và giường lớn, ta nằm ở chỗ thấp – hoặc trên giường nhỏ, hoặc trên thảm cỏ. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán; và ngày Bố tát của ta sẽ được thực hành.' Vị ấy có đủ chi phần thứ tám này.

‘‘เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. อิมินา นวเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร’’ติ. อฏฺฐมํ.

Vị ấy sống, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, ở khắp nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy sống, biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không sân, không hận. Vị ấy có đủ chi phần thứ chín này. Này các Tỳ khưu, ngày Bố tát được thực hành với chín chi phần như vậy sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, có ánh sáng lớn, có sự lan tỏa lớn. (Kinh thứ) tám.

๙. เทวตาสุตฺตํ

9. Kinh Chư Thiên

๑๙. ‘‘อิมญฺจ, ภิกฺขเว, รตฺตึ สมฺพหุลา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, ตา เทวตา มํ เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห, โน จ โข อภิวาทิมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, อปริปุณฺณกมฺมนฺตา วิปฺปฏิสารินิโย ปจฺจานุตาปินิโย หีนํ กายํ อุปปนฺนา’’’ติ.

19. Này các Tỳ khưu, trong đêm nay, khi đêm đã trôi qua, nhiều vị chư thiên với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể tu viện Jetavana tỏa sáng, đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỳ khưu, sau khi đứng một bên, các vị chư thiên ấy đã bạch với Ta rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, nhưng đã không đảnh lễ. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm không trọn vẹn, nên hối hận, ăn năn, đã sanh vào cảnh giới thấp kém.’

‘‘อปราปิ [Pg.194] มํ, ภิกฺขเว, สมฺพหุลา เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห อภิวาทิมฺห, โน จ เตสํ อาสนํ อทมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, อปริปุณฺณกมฺมนฺตา วิปฺปฏิสารินิโย ปจฺจานุตาปินิโย หีนํ กายํ อุปปนฺนา’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, lại có nhiều vị chư thiên khác nữa đã đến chỗ Ta và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, đã đảnh lễ, nhưng đã không mời ngồi. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm không trọn vẹn, nên hối hận, ăn năn, đã sanh vào cảnh giới thấp kém.’

‘‘อปราปิ มํ, ภิกฺขเว, สมฺพหุลา เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห อภิวาทิมฺห อาสนํ อทมฺห, โน จ โข ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชิมฺห…เป… ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชิมฺห, โน จ โข อุปนิสีทิมฺห ธมฺมสฺสวนาย…เป… อุปนิสีทิมฺห ธมฺมสฺสวนาย, โน จ โข โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณิมฺห…เป… โอหิตโสตา จ ธมฺมํ สุณิมฺห, โน จ โข สุตฺวา ธมฺมํ ธารยิมฺห…เป… สุตฺวา จ ธมฺมํ ธารยิมฺห, โน จ โข ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขิมฺห…เป… ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขิมฺห, โน จ โข อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชิมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, อปริปุณฺณกมฺมนฺตา วิปฺปฏิสารินิโย ปจฺจานุตาปินิโย หีนํ กายํ อุปปนฺนา’’’ติ.

Này các Tỳ khưu, lại có nhiều vị chư thiên khác nữa đã đến chỗ Ta và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, đã đảnh lễ, đã mời ngồi, nhưng đã không chia sớt tùy theo sức, tùy theo khả năng... (lược bỏ)... đã chia sớt tùy theo sức, tùy theo khả năng, nhưng đã không đến gần để nghe Pháp... (lược bỏ)... đã đến gần để nghe Pháp, nhưng đã không lắng tai nghe Pháp... (lược bỏ)... đã lắng tai nghe Pháp, nhưng sau khi nghe đã không ghi nhớ Pháp... (lược bỏ)... sau khi nghe đã ghi nhớ Pháp, nhưng đã không quán xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ... (lược bỏ)... đã quán xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, nhưng sau khi hiểu nghĩa, hiểu Pháp, đã không thực hành pháp tùy thuận pháp. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm không trọn vẹn, nên hối hận, ăn năn, đã sanh vào cảnh giới thấp kém.’

‘‘อปราปิ มํ, ภิกฺขเว, สมฺพหุลา เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห อภิวาทิมฺห, อาสนํ อทมฺห, ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชิมฺห, อุปนิสีทิมฺห ธมฺมสฺสวนาย, โอหิตโสตา จ ธมฺมํ สุณิมฺห, สุตฺวา จ ธมฺมํ ธารยิมฺห, ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขิมฺห, อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชิมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, ปริปุณฺณกมฺมนฺตา อวิปฺปฏิสารินิโย อปจฺจานุตาปินิโย ปณีตํ กายํ อุปปนฺนา’ติ. เอตานิ, ภิกฺขเว, รุกฺขมูลานิ เอตานิ สุญฺญาคารานิ. ฌายถ, ภิกฺขเว, มา ปมาทตฺถ, มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ เสยฺยถาปิ ตา ปุริมิกา เทวตา’’ติ. นวมํ.

Này các Tỳ khưu, lại có nhiều vị chư thiên khác nữa đã đến chỗ Ta và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, đã đảnh lễ, đã mời ngồi, đã chia sớt tùy theo sức, tùy theo khả năng, đã đến gần để nghe Pháp, đã lắng tai nghe Pháp, sau khi nghe đã ghi nhớ Pháp, đã quán xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, sau khi hiểu nghĩa, hiểu Pháp, đã thực hành pháp tùy thuận pháp. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm được trọn vẹn, không hối hận, không ăn năn, đã sanh vào cảnh giới cao thượng.’ Này các Tỳ khưu, đây là các gốc cây, đây là các ngôi nhà trống. Này các Tỳ khưu, hãy thiền định, chớ có dễ duôi, chớ để sau này phải hối hận giống như các vị chư thiên trước kia. Hết kinh thứ chín.

๑๐. เวลามสุตฺตํ

10. Kinh Velāma

๒๐. เอกํ [Pg.195] สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

20. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong tu viện Jetavana của ông Anāthapiṇḍika. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Với gia chủ Anāthapiṇḍika đang ngồi một bên, Thế Tôn đã nói lời này:

‘‘อปิ นุ เต, คหปติ, กุเล ทานํ ทียตี’’ติ? ‘‘ทียติ เม, ภนฺเต, กุเล ทานํ; ตญฺจ โข ลูขํ กณาชกํ พิฬงฺคทุติย’’นฺติ. ‘‘ลูขญฺเจปิ, คหปติ, ทานํ เทติ ปณีตํ วา; ตญฺจ อสกฺกจฺจํ เทติ, อจิตฺตีกตฺวา เทติ, อสหตฺถา เทติ, อปวิทฺธํ เทติ, อนาคมนทิฏฺฐิโก เทติ. ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, น อุฬาราย ภตฺตโภคาย จิตฺตํ นมติ, น อุฬาราย วตฺถโภคาย จิตฺตํ นมติ, น อุฬาราย ยานโภคาย จิตฺตํ นมติ, น อุฬาเรสุ ปญฺจสุ กามคุเณสุ โภคาย จิตฺตํ นมติ. เยปิสฺส เต โหนฺติ ปุตฺตาติ วา ทาราติ วา ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น สุสฺสูสนฺติ น โสตํ โอทหนฺติ น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, คหปติ, โหติ อสกฺกจฺจํ กตานํ กมฺมานํ วิปาโก’’.

‘Này gia chủ, trong gia đình ông, việc bố thí có được thực hiện không?’ ‘Bạch Thế Tôn, trong gia đình con, việc bố thí có được thực hiện; nhưng đó là loại thô sơ, là cháo tấm với nước chua.’ ‘Này gia chủ, dù cho bố thí vật thô sơ hay vật cao sang; mà bố thí một cách không cung kính, bố thí không chú tâm, không tự tay bố thí, bố thí như vứt bỏ, bố thí với tà kiến không tin có quả báo. Dù quả báo của sự bố thí ấy sanh khởi ở nơi nào, tâm không hướng đến việc thụ hưởng thức ăn thượng vị, tâm không hướng đến việc thụ hưởng y phục thượng hạng, tâm không hướng đến việc thụ hưởng xe cộ thượng hạng, tâm không hướng đến việc thụ hưởng năm dục công đức thượng hạng. Và những người con, vợ, tôi tớ, người đưa tin, người làm công của người ấy, họ cũng không muốn lắng nghe, không lắng tai nghe, không khởi tâm để hiểu biết. Vì sao vậy? Này gia chủ, đó chính là quả báo của các nghiệp được làm một cách không cung kính.’

‘‘ลูขญฺเจปิ, คหปติ, ทานํ เทติ ปณีตํ วา; ตญฺจ สกฺกจฺจํ เทติ, จิตฺตีกตฺวา เทติ, สหตฺถา เทติ, อนปวิทฺธํ เทติ, อาคมนทิฏฺฐิโก เทติ. ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, อุฬาราย ภตฺตโภคาย จิตฺตํ นมติ, อุฬาราย วตฺถโภคาย จิตฺตํ นมติ, อุฬาราย ยานโภคาย จิตฺตํ นมติ, อุฬาเรสุ ปญฺจสุ กามคุเณสุ โภคาย จิตฺตํ นมติ. เยปิสฺส เต โหนฺติ ปุตฺตาติ วา ทาราติ วา ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ สุสฺสูสนฺติ โสตํ โอทหนฺติ อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, คหปติ, โหติ สกฺกจฺจํ กตานํ กมฺมานํ วิปาโก.

‘Này gia chủ, dù cho bố thí vật thô sơ hay vật cao sang; mà bố thí một cách cung kính, bố thí có chú tâm, tự tay bố thí, bố thí không như vứt bỏ, bố thí với chánh kiến tin có quả báo. Dù quả báo của sự bố thí ấy sanh khởi ở nơi nào, tâm hướng đến việc thụ hưởng thức ăn thượng vị, tâm hướng đến việc thụ hưởng y phục thượng hạng, tâm hướng đến việc thụ hưởng xe cộ thượng hạng, tâm hướng đến việc thụ hưởng năm dục công đức thượng hạng. Và những người con, vợ, tôi tớ, người đưa tin, người làm công của người ấy, họ cũng muốn lắng nghe, lắng tai nghe, khởi tâm để hiểu biết. Vì sao vậy? Này gia chủ, đó chính là quả báo của các nghiệp được làm một cách cung kính.’

‘‘ภูตปุพฺพํ, คหปติ, เวลาโม นาม พฺราหฺมโณ อโหสิ. โส เอวรูปํ ทานํ อทาสิ มหาทานํ. จตุราสีติ สุวณฺณปาติสหสฺสานิ อทาสิ รูปิยปูรานิ[Pg.196], จตุราสีติ รูปิยปาติสหสฺสานิ อทาสิ สุวณฺณปูรานิ, จตุราสีติ กํสปาติสหสฺสานิ อทาสิ หิรญฺญปูรานิ, จตุราสีติ หตฺถิสหสฺสานิ อทาสิ โสวณฺณาลงฺการานิ โสวณฺณธชานิ เหมชาลปฺปฏิจฺฉนฺนานิ, จตุราสีติ รถสหสฺสานิ อทาสิ สีหจมฺมปริวารานิ พฺยคฺฆจมฺมปริวารานิ ทีปิจมฺมปริวารานิ ปณฺฑุกมฺพลปริวารานิ โสวณฺณาลงฺการานิ โสวณฺณธชานิ เหมชาลปฺปฏิจฺฉนฺนานิ, จตุราสีติ เธนุสหสฺสานิ อทาสิ ทุกูลสนฺธนานิ กํสูปธารณานิ, จตุราสีติ กญฺญาสหสฺสานิ อทาสิ อามุตฺตมณิกุณฺฑลาโย, จตุราสีติ ปลฺลงฺกสหสฺสานิ อทาสิ โคนกตฺถตานิ ปฏิกตฺถตานิ ปฏลิกตฺถตานิ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณานิ สอุตฺตรจฺฉทานิ อุภโตโลหิตกูปธานานิ, จตุราสีติ วตฺถโกฏิสหสฺสานิ อทาสิ โขมสุขุมานํ โกเสยฺยสุขุมานํ กมฺพลสุขุมานํ กปฺปาสิกสุขุมานํ, โก ปน วาโท อนฺนสฺส ปานสฺส ขชฺชสฺส โภชฺชสฺส เลยฺยสฺส เปยฺยสฺส, นชฺโช มญฺเญ วิสฺสนฺทนฺติ.

“Này gia chủ, thuở xưa có vị Bà-la-môn tên là Velāma. Vị ấy đã thực hiện một cuộc đại bố thí như sau: Tám mươi bốn ngàn bát vàng đầy bạc, tám mươi bốn ngàn bát bạc đầy vàng, tám mươi bốn ngàn bát đồng đầy châu báu; tám mươi bốn ngàn con voi được trang sức bằng vàng, có cờ vàng, được phủ lưới vàng; tám mươi bốn ngàn cỗ xe được bọc da sư tử, da cọp, da báo, thảm len paṇḍu, được trang sức bằng vàng, có cờ vàng, được phủ lưới vàng; tám mươi bốn ngàn con bò sữa có dây buộc bằng vải dukūla, có bình vắt sữa bằng đồng; tám mươi bốn ngàn thiếu nữ đeo bông tai ngọc ma-ni; tám mươi bốn ngàn giường nằm được trải bằng thảm lông dài, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, trải bằng tấm da sơn dương hảo hạng, có lọng che phía trên, có gối màu đỏ ở hai đầu; tám mươi bốn ngàn cuộn vải, gồm vải lanh mịn, vải lụa mịn, vải len mịn, vải bông mịn. Còn nói gì đến cơm, nước, thức ăn cứng, thức ăn mềm, vật để liếm, vật để uống; chúng tuôn chảy dường như là những dòng sông.”

‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘อญฺโญ นูน เตน สมเยน เวลาโม พฺราหฺมโณ อโหสิ, โส ตํ ทานํ อทาสิ มหาทาน’นฺติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. อหํ เตน สมเยน เวลาโม พฺราหฺมโณ อโหสึ. อหํ ตํ ทานํ อทาสึ มหาทานํ. ตสฺมึ โข ปน, คหปติ, ทาเน น โกจิ ทกฺขิเณยฺโย อโหสิ, น ตํ โกจิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ.

“Này gia chủ, có thể ông nghĩ rằng: 'Vị Bà-la-môn Velāma vào thời ấy, người đã thực hiện cuộc đại bố thí đó, chắc hẳn là một người khác.' Nhưng này gia chủ, không nên nghĩ như vậy. Chính Ta vào thời ấy là Bà-la-môn Velāma. Chính Ta đã thực hiện cuộc đại bố thí đó. Nhưng này gia chủ, trong cuộc bố thí ấy, không có ai xứng đáng được cúng dường, không có ai làm cho vật cúng dường ấy được thanh tịnh.”

‘‘ยํ, คหปติ, เวลาโม พฺราหฺมโณ ทานํ อทาสิ มหาทานํ, โย เจกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ โภเชยฺย, อิทํ ตโต มหปฺผลตรํ.

“Này gia chủ, cuộc đại bố thí mà Bà-la-môn Velāma đã thực hiện, nếu có người nào cúng dường cho một vị có chánh kiến, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.”

( ) ‘‘โย จ สตํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนานํ โภเชยฺย, โย เจกํ สกทาคามึ โภเชยฺย, อิทํ ตโต มหปฺผลตรํ.

“Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị có chánh kiến, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Nhất Lai, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.”

( ) ‘‘โย จ สตํ สกทาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ อนาคามึ โภเชยฺย…เป… โย จ สตํ อนาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ [Pg.197] อรหนฺตํ โภเชยฺย… โย จ สตํ อรหนฺตานํ โภเชยฺย, โย เจกํ ปจฺเจกพุทฺธํ โภเชยฺย … โย จ สตํ ปจฺเจกพุทฺธานํ โภเชยฺย, โย จ ตถาคตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ โภเชยฺย… โย จ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ โภเชยฺย… โย จ จาตุทฺทิสํ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส วิหารํ การาเปยฺย… โย จ ปสนฺนจิตฺโต พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ คจฺเฉยฺย… โย จ ปสนฺนจิตฺโต สิกฺขาปทานิ สมาทิเยยฺย – ปาณาติปาตา เวรมณึ, อทินฺนาทานา เวรมณึ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณึ, มุสาวาทา เวรมณึ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณึ, โย จ อนฺตมโส คนฺโธหนมตฺตมฺปิ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวยฺย, ( ) อิทํ ตโต มหปฺผลตรํ.

“Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Nhất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Bất Lai... ... Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Bất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị A-la-hán... Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị A-la-hán, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Độc Giác Phật... Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Độc Giác Phật, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... Và nếu có người nào cúng dường cho Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu... Và nếu có người nào xây dựng một ngôi tịnh xá dâng cúng cho Tăng chúng bốn phương... Và nếu có người nào với tâm tín thành quy y Phật, Pháp, và Tăng... Và nếu có người nào với tâm tín thành thọ trì các học giới: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu và chất gây say, là nhân sanh ra sự dể duôi; và nếu có người nào, dù chỉ trong khoảnh khắc ngửi một mùi hương, tu tập tâm từ, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.”

‘‘ยญฺจ, คหปติ, เวลาโม พฺราหฺมโณ ทานํ อทาสิ มหาทานํ, โย เจกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ โภเชยฺย… โย จ สตํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนานํ โภเชยฺย, โย เจกํ สกทาคามึ โภเชยฺย… โย จ สตํ สกทาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ อนาคามึ โภเชยฺย… โย จ สตํ อนาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ อรหนฺตํ โภเชยฺย… โย จ สตํ อรหนฺตานํ โภเชยฺย, โย เจกํ ปจฺเจกพุทฺธํ โภเชยฺย… โย จ สตํ ปจฺเจกพุทฺธานํ โภเชยฺย, โย จ ตถาคตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ โภเชยฺย… โย จ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ โภเชยฺย, โย จ จาตุทฺทิสํ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส วิหารํ การาเปยฺย… โย จ ปสนฺนจิตฺโต พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ คจฺเฉยฺย, โย จ ปสนฺนจิตฺโต สิกฺขาปทานิ สมาทิเยยฺย – ปาณาติปาตา เวรมณึ… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณึ, โย จ อนฺตมโส คนฺโธหนมตฺตมฺปิ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวยฺย, โย จ อจฺฉราสงฺฆาตมตฺตมฺปิ อนิจฺจสญฺญํ ภาเวยฺย, อิทํ ตโต มหปฺผลตร’’นฺติ. ทสมํ.

“Này gia chủ, cuộc đại bố thí mà Bà-la-môn Velāma đã thực hiện, và nếu có người nào cúng dường cho một vị có chánh kiến... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị có chánh kiến, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Nhất Lai... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Nhất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Bất Lai... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Bất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị A-la-hán... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị A-la-hán, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Độc Giác Phật... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Độc Giác Phật, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... và nếu có người nào cúng dường cho Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu... và nếu có người nào xây dựng một ngôi tịnh xá dâng cúng cho Tăng chúng bốn phương... và nếu có người nào với tâm tín thành quy y Phật, Pháp, và Tăng, và nếu có người nào với tâm tín thành thọ trì các học giới: từ bỏ sát sanh... từ bỏ dùng các loại rượu và chất gây say, là nhân sanh ra sự dể duôi, và nếu có người nào, dù chỉ trong khoảnh khắc ngửi một mùi hương, tu tập tâm từ, và nếu có người nào, dù chỉ trong khoảnh khắc của một cái búng tay, tu tập tưởng vô thường, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.” Hết bài kinh thứ mười.

สีหนาทวคฺโค ทุติโย.

Phẩm Tiếng Rống Sư Tử, thứ hai.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

นาโท สอุปาทิเสโส จ, โกฏฺฐิเกน สมิทฺธินา;

คณฺฑสญฺญา กุลํ เมตฺตา, เทวตา เวลาเมน จาติ.

Tiếng rống, Có Dư Y, và Koṭṭhika, Samiddhi; Mụn nhọt, Tưởng, Gia đình, Tâm từ, Chư thiên, và Velāma.

๓. สตฺตาวาสวคฺโค

3. Phẩm Chúng Sanh Cư

๑. ติฐานสุตฺตํ

1. Kinh Ba Trường Hợp

๒๑. ‘‘ตีหิ[Pg.198], ภิกฺขเว, ฐาเนหิ อุตฺตรกุรุกา มนุสฺสา เทเว จ ตาวตึเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส. กตเมหิ ตีหิ? อมมา, อปริคฺคหา, นิยตายุกา, วิเสสคุณา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ อุตฺตรกุรุกา มนุสฺสา เทเว จ ตาวตึเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส.

21. “Này các Tỳ khưu, do ba trường hợp, loài người ở châu Uttarakuru vượt hơn chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba và loài người ở châu Jambudīpa. Do ba trường hợp nào? Không có tâm 'của tôi', không có sự chiếm hữu, có tuổi thọ nhất định, có phẩm chất đặc biệt. Này các Tỳ khưu, chính do ba trường hợp này mà loài người ở châu Uttarakuru vượt hơn chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba và loài người ở châu Jambudīpa.”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ เทวา ตาวตึสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส. กตเมหิ ตีหิ? ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ เทวา ตาวตึสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส.

“Này các Tỳ khưu, do ba trường hợp, chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba vượt hơn loài người ở châu Uttarakuru và loài người ở châu Jambudīpa. Do ba trường hợp nào? Do tuổi thọ cõi trời, do dung sắc cõi trời, do hạnh phúc cõi trời. Này các Tỳ khưu, chính do ba trường hợp này mà chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba vượt hơn loài người ở châu Uttarakuru và loài người ở châu Jambudīpa.”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ ชมฺพุทีปกา มนุสฺสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ เทเว จ ตาวตึเส. กตเมหิ ตีหิ? สูรา, สติมนฺโต, อิธ พฺรหฺมจริยวาโส – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ ชมฺพุทีปกา มนุสฺสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ เทเว จ ตาวตึเส’’ติ. ปฐมํ.

“Này các Tỳ khưu, do ba pháp, loài người ở cõi Diêm-phù-đề vượt trội loài người ở cõi Bắc-cu-lô-châu và chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Do ba pháp nào? (Họ) là những người dũng cảm, là những người có chánh niệm, và ở đây có đời sống phạm hạnh. Này các Tỳ khưu, chính do ba pháp này, loài người ở cõi Diêm-phù-đề vượt trội loài người ở cõi Bắc-cu-lô-châu và chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba.”

๒. อสฺสขฬุงฺกสุตฺตํ

2. Kinh Ngựa Tồi

๒๒. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺเก เทเสสฺสามิ ตโย จ ปุริสขฬุงฺเก ตโย จ อสฺสปรสฺเส ตโย จ ปุริสปรสฺเส ตโย จ ภทฺเท อสฺสาชานีเย ตโย จ ภทฺเท ปุริสาชานีเย. ตํ สุณาถ.

22. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa tồi, ba loại người tồi, ba loại ngựa khá, ba loại người khá, ba loại ngựa thuần chủng tốt, và ba loại người thuần chủng tốt. Các ngươi hãy lắng nghe.”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa tồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa tồi.”

‘‘กตเม [Pg.199] จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người tồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ, โน วิสฺสชฺเชติ. อิทมสฺส น วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ tập’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ diệt’, tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Nhưng khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp (Abhidhamma) và Thắng luật (Abhivinaya), người ấy ngập ngừng, không thể giải đáp. Điều này, Ta nói là không phải màu sắc của người ấy. Và người ấy không phải là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, ... cho đến ... ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp và Thắng luật, người ấy giải đáp, không ngập ngừng. Điều này, Ta nói là màu sắc của người ấy. Nhưng người ấy không phải là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน [Pg.200] โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, ... cho đến ... ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp và Thắng luật, người ấy giải đáp, không ngập ngừng. Điều này, Ta nói là màu sắc của người ấy. Và người ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại người tồi.”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa khá? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa khá... (v.v.)... được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa khá.”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người khá? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người khá... (v.v.)... được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ, ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người hơn người… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người hơn người được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba hạng người hơn người.”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา อสฺสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโท อสฺสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา อสฺสาชานียา.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba con tuấn mã thiện chủng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có con tuấn mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba con tuấn mã thiện chủng.”

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา ปุริสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโท ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba bậc nhân mã thiện chủng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có bậc nhân mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภทฺโท ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา [Pg.201] สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภทฺโท ปุริสาชานีโย ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา ปุริสาชานียา’’ติ. ทุติยํ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là bậc nhân mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là bậc nhân mã thiện chủng được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba bậc nhân mã thiện chủng.” (Kinh thứ hai.)

๓. ตณฺหามูลกสุตฺตํ

3. Kinh Căn Bản Ái

๒๓. ‘‘นว, ภิกฺขเว, ตณฺหามูลเก ธมฺเม เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ. กตเม จ, ภิกฺขเว, นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา? ตณฺหํ ปฏิจฺจ ปริเยสนา, ปริเยสนํ ปฏิจฺจ ลาโภ, ลาภํ ปฏิจฺจ วินิจฺฉโย, วินิจฺฉยํ ปฏิจฺจ ฉนฺทราโค, ฉนฺทราคํ ปฏิจฺจ อชฺโฌสานํ, อชฺโฌสานํ ปฏิจฺจ ปริคฺคโห, ปริคฺคหํ ปฏิจฺจ มจฺฉริยํ, มจฺฉริยํ ปฏิจฺจ อารกฺโข, อารกฺขาธิกรณํ ทณฺฑาทานํ สตฺถาทานํ กลหวิคฺคหวิวาทตุวํตุวํเปสุญฺญมุสาวาทา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา’’ติ. ตติยํ.

23. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng về chín pháp lấy ái làm căn bản, hãy lắng nghe. Này các Tỳ khưu, thế nào là chín pháp lấy ái làm căn bản? Duyên ái, có sự tìm cầu; duyên tìm cầu, có sự đạt được; duyên đạt được, có sự quyết định; duyên quyết định, có dục tham; duyên dục tham, có sự tham đắm; duyên tham đắm, có sự chấp thủ; duyên chấp thủ, có sự xan tham; duyên xan tham, có sự bảo vệ; do nhân bảo vệ, có sự chấp trượng, chấp kiếm, tranh cãi, cãi cọ, tranh luận, nói lời mạ lị, nói dối, và vô số các pháp ác, bất thiện khác khởi sanh. Này các Tỳ khưu, đây là chín pháp lấy ái làm căn bản.” (Kinh thứ ba.)

๔. สตฺตาวาสสุตฺตํ

4. Kinh Chúng Sanh Cư

๒๔. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, สตฺตาวาสา. กตเม นว? สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา นานตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา, เอกจฺเจ จ เทวา, เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐโม สตฺตาวาโส.

24. “Này các Tỳ khưu, có chín chúng sanh cư này. Thế nào là chín? Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các đọa xứ. Đây là chúng sanh cư thứ nhất.”

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา นานตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา ปฐมาภินิพฺพตฺตา. อยํ ทุติโย สตฺตาวาโส.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm Chúng, được sanh ra đầu tiên. Đây là chúng sanh cư thứ hai.”

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา เอกตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ตติโย สตฺตาวาโส.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là chúng sanh cư thứ ba.”

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา เอกตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ จตุตฺโถ สตฺตาวาโส.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là chúng sanh cư thứ tư.”

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา อสญฺญิโน อปฺปฏิสํเวทิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อสญฺญสตฺตา. อยํ ปญฺจโม สตฺตาวาโส.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh không có tưởng, không có cảm thọ, ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là chúng sanh cư thứ năm.”

‘‘สนฺติ[Pg.202], ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อยํ ฉฏฺโฐ สตฺตาวาโส.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng khác nhau, nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên’, đã đạt đến Không Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ sáu.”

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปคา. อยํ สตฺตโม สตฺตาวาโส.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Thức là vô biên’, đã đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ bảy.”

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปคา. อยํ อฏฺฐโม สตฺตาวาโส.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Không có gì cả’, đã đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ tám.”

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคา. อยํ นวโม สตฺตาวาโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว สตฺตาวาสา’’ติ. จตุตฺถํ.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, đã đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ chín. Này các Tỳ khưu, đây là chín chúng sanh cư.” (Kinh thứ tư.)

๕. ปญฺญาสุตฺตํ

5. Kinh Trí Tuệ

๒๕. ‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย – ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

25. “Này các Tỳ khưu, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trí tuệ khéo tu tập, này các Tỳ khưu, khi ấy vị Tỳ khưu ấy xứng đáng để nói rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.”

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ? ‘วีตราคํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโทสํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโมหํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสราคธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโทสธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโมหธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ กามภวายา’ติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ รูปภวายา’ติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ อรูปภวายา’ติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย – ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ. ปญฺจมํ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ? ‘Tâm của ta đã ly tham’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta đã ly sân’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta đã ly si’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp tham ái’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp sân hận’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp si mê’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi Dục’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi Sắc’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi Vô Sắc’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ, này các Tỳ khưu, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để nói rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.” Hết phẩm thứ năm.

๖. สิลายูปสุตฺตํ

6. Kinh Silāyūpa

๒๖. เอกํ [Pg.203] สมยํ อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ จนฺทิกาปุตฺโต ราชคเห วิหรนฺติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. ตตฺร โข อายสฺมา จนฺทิกาปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ ( ) – ‘‘เทวทตฺโต, อาวุโส, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

26. Một thời, Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Candikāputta trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, Tôn giả Candikāputta gọi các Tỳ khưu và nói: ‘Này chư hiền, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ จนฺทิกาปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’ติ. เอวญฺจ โข, อาวุโส, จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

Khi được nói như vậy, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Candikāputta điều này: ‘Này hiền giả Candikāputta, Devadatta không thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’. Và này hiền giả Candikāputta, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như thế này: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา จนฺทิกาปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เทวทตฺโต, อาวุโส, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ จนฺทิกาปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’ติ. เอวญฺจ โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

Lần thứ hai, Tôn giả Candikāputta gọi các Tỳ khưu và nói: ‘Này chư hiền, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’ Lần thứ hai, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Candikāputta điều này: ‘Này hiền giả Candikāputta, Devadatta không thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’. Và này hiền giả Candikāputta, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như thế này: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

ตติยมฺปิ [Pg.204] โข อายสฺมา จนฺทิกาปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เทวทตฺโต, อาวุโส, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ จนฺทิกาปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’ติ. เอวญฺจ โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

Lần thứ ba, Tôn giả Candikāputto gọi các Tỳ khưu và nói: ‘Này chư hiền, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’ Lần thứ ba, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Candikāputta điều này: ‘Này hiền giả Candikāputta, Devadatta không thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’. Và này hiền giả Candikāputta, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như thế này: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

‘‘กถญฺจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ? ‘วีตราคํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโทสํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโมหํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสราคธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโทสธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโมหธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ กามภวายา’ติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ รูปภวายา’ติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ อรูปภวายา’ติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ. เอวํ สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ; อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ, วยํ จสฺสานุปสฺสติ.

“Này hiền giả, thế nào là vị tỳ khưu có tâm được thuần thục bởi tâm? ‘Tâm của ta đã ly tham’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta đã ly sân’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta đã ly si’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp tham ái’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp sân hận’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp si mê’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi dục’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi sắc’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi vô sắc’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm. Này hiền giả, đối với vị tỳ khưu có tâm được giải thoát chơn chánh như vậy, dầu cho các sắc pháp cực mạnh do nhãn thức nhận biết có đi vào tầm nhìn của mắt, chúng cũng không thể chi phối được tâm của vị ấy; tâm của vị ấy vẫn không bị pha trộn, được an trú, đạt đến trạng thái bất động, và vị ấy quán xét sự hoại diệt của chúng.”

‘‘เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สิลายูโป โสฬสกุกฺกุโก. ตสฺสสฺสุ อฏฺฐ กุกฺกู เหฏฺฐา เนมงฺคมา, อฏฺฐ กุกฺกู อุปริ เนมสฺส. อถ ปุรตฺถิมาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ, เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย; อถ ปจฺฉิมาย… อถ อุตฺตราย… อถ ทกฺขิณาย เจปิ ทิสาย [Pg.205] อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ, เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? คมฺภีรตฺตา, อาวุโส, เนมสฺส, สุนิขาตตฺตา สิลายูปสฺส. เอวเมวํ โข, อาวุโส, สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ; อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ, วยํ จสฺสานุปสฺสติ.

“Này hiền giả, ví như có một cột đá dài mười sáu khuỷu tay. Tám khuỷu tay của nó ở dưới móng, và tám khuỷu tay ở trên móng. Rồi dầu cho từ phương đông có trận mưa gió dữ dội thổi đến, nó cũng không thể làm cho cột đá ấy rung chuyển hay lay động; rồi từ phương tây... rồi từ phương bắc... rồi từ phương nam, dầu cho có trận mưa gió dữ dội thổi đến, nó cũng không thể làm cho cột đá ấy rung chuyển hay lay động. Vì sao vậy? Này hiền giả, là vì móng sâu và cột đá được chôn kỹ. Cũng vậy, này hiền giả, đối với vị tỳ khưu có tâm được giải thoát chơn chánh, dầu cho các sắc pháp cực mạnh do nhãn thức nhận biết có đi vào tầm nhìn của mắt, chúng cũng không thể chi phối được tâm của vị ấy; tâm của vị ấy vẫn không bị pha trộn, được an trú, đạt đến trạng thái bất động, và vị ấy quán xét sự hoại diệt của chúng.”

‘‘ภุสา เจปิ โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา… มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา มนสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ; อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ, วยํ จสฺสานุปสฺสตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Dầu cho các âm thanh cực mạnh do nhĩ thức nhận biết... các mùi hương do tỷ thức nhận biết... các vị nếm do thiệt thức nhận biết... các vật xúc chạm do thân thức nhận biết... các pháp do ý thức nhận biết có đi vào tầm nhận biết của ý, chúng cũng không thể chi phối được tâm của vị ấy; tâm của vị ấy vẫn không bị pha trộn, được an trú, đạt đến trạng thái bất động, và vị ấy quán xét sự hoại diệt của chúng.” Kinh thứ sáu.

๗. ปฐมเวรสุตฺตํ

7. Kinh Oan Gia Thứ Nhất

๒๗. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

27. Khi ấy, gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói điều này với gia chủ Anāthapiṇḍika đang ngồi một bên:

‘‘ยโต โข, คหปติ, อริยสาวกสฺส ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, จตูหิ จ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต, โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ.

“Này gia chủ, khi nào năm sự sợ hãi và oan gia của vị thánh đệ tử được lắng dịu, và vị ấy được thành tựu bốn chi phần của bậc Dự Lưu, nếu muốn, vị ấy có thể tự mình tuyên bố về mình rằng: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đoạn tận bàng sanh, đoạn tận ngạ quỷ, đoạn tận các cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự Lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn sẽ đạt đến chánh giác’.”

‘‘กตมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ? ยํ, คหปติ, ปาณาติปาตี ปาณาติปาตปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปาณาติปาตา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ.

“Thế nào là năm sự sợ hãi và oan gia được lắng dịu? Này gia chủ, người sát sanh, do duyên sát sanh, tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ sát sanh thì không tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, không tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và không cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Đối với người từ bỏ sát sanh, sự sợ hãi và oan gia ấy được lắng dịu như vậy.”

‘‘ยํ, คหปติ, อทินฺนาทายี…เป… กาเมสุมิจฺฉาจารี… มุสาวาที… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ [Pg.206] ปฏิสํเวเทติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ. อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ.

“Này gia chủ, người lấy của không cho... người tà dâm trong các dục... người nói dối... người dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, do duyên dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, thì không tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, không tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và không cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Đối với người từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, sự sợ hãi và oan gia ấy được lắng dịu như vậy. Năm sự sợ hãi và oan gia này được lắng dịu.”

‘‘กตเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’’’ติ.

“Thế nào là được thành tựu bốn chi phần của bậc Dự Lưu? Này gia chủ, ở đây, vị thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động đối với đức Phật: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn’.”

ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ.

“Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Pháp: ‘Pháp đã được đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu’.”

สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ; ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ.

Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Tăng đoàn: ‘Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã khéo thực hành, Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã thực hành ngay thẳng, Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã thực hành đúng pháp, Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã thực hành hòa hợp; tức là bốn đôi tám vị. Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn ấy đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng cúng, đáng được chắp tay cung kính, là phước điền vô thượng của thế gian.’

อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคโต โหติ อขณฺเฑหิ อจฺฉิทฺเทหิ อสพเลหิ อกมฺมาเสหิ ภุชิสฺเสหิ วิญฺญุปฺปสตฺเถหิ อปรามฏฺเฐหิ สมาธิสํวตฺตนิเกหิ. อิเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ.

Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh yêu mến, không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị vằn vện, không bị đốm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, có tác dụng đưa đến định. Vị ấy thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này.

‘‘ยโต โข, คหปติ, อริยสาวกสฺส อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, อิเมหิ จ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต; โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ. สตฺตมํ.

“Này gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử đã làm lắng dịu năm sự sợ hãi và oán thù này, và đã thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này, vị ấy nếu muốn, có thể tự mình tuyên bố về chính mình: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận cảnh giới súc sinh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’” Hết bài kinh thứ bảy.

๘. ทุติยเวรสุตฺตํ

8. Bài kinh Oán Thù thứ hai

๒๘. ‘‘ยโต [Pg.207] โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, จตูหิ จ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต; โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ.

28. “Này các Tỳ khưu, khi nào vị Thánh đệ tử đã làm lắng dịu năm sự sợ hãi và oán thù, và đã thành tựu bốn chi phần Dự Lưu, vị ấy nếu muốn, có thể tự mình tuyên bố về chính mình: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận cảnh giới súc sinh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’”

‘‘กตมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ? ยํ, ภิกฺขเว, ปาณาติปาตี ปาณาติปาตปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต…เป… เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ.

“Năm sự sợ hãi và oán thù nào đã được làm lắng dịu? Này các Tỳ khưu, người sát sinh, do duyên sát sinh, tạo ra sự sợ hãi và oán thù ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oán thù trong đời sau, và cảm nhận nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ sát sinh... như vậy sự sợ hãi và oán thù ấy được làm lắng dịu.

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อทินฺนาทายี…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ. อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ.

“Này các Tỳ khưu, người lấy của không cho... người uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, do duyên uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, tạo ra sự sợ hãi và oán thù ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oán thù trong đời sau, và cảm nhận nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, không tạo ra sự sợ hãi và oán thù ngay trong hiện tại, không tạo ra sự sợ hãi và oán thù trong đời sau, và không cảm nhận nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Đối với người từ bỏ uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, như vậy sự sợ hãi và oán thù ấy được làm lắng dịu. Năm sự sợ hãi và oán thù này đã được làm lắng dịu.”

‘‘กตเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ธมฺเม…เป… สงฺเฆ… อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคโต โหติ อขณฺเฑหิ อจฺฉิทฺเทหิ อสพเลหิ อกมฺมาเสหิ ภุชิสฺเสหิ วิญฺญุปฺปสตฺเถหิ อปรามฏฺเฐหิ สมาธิสํวตฺตนิเกหิ. อิเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ.

“Vị ấy thành tựu bốn chi phần Dự Lưu nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động đối với đức Phật: ‘Đức Thế Tôn ấy... là bậc Thầy của trời và người, là bậc Giác Ngộ, là đức Thế Tôn.’ Đối với Pháp... đối với Tăng... Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh yêu mến, không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị vằn vện, không bị đốm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, có tác dụng đưa đến định. Vị ấy thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này.”

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, อิเมหิ จ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต[Pg.208]; โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ. อฏฺฐมํ.

“Này các Tỳ khưu, khi nào vị Thánh đệ tử đã làm lắng dịu năm sự sợ hãi và oán thù này, và đã thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này, vị ấy nếu muốn, có thể tự mình tuyên bố về chính mình: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận cảnh giới súc sinh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’” Hết bài kinh thứ tám.

๙. อาฆาตวตฺถุสุตฺตํ

9. Bài kinh Các Căn Cứ Oán Hận

๒๙. ‘‘นวยิมานิ, ภิกฺขเว, อาฆาตวตฺถูนิ. กตมานิ นว? ‘อนตฺถํ เม อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อนตฺถํ เม จรตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อนตฺถํ เม จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจรี’ติ…เป… ‘อนตฺถํ จรตี’ติ…เป… ‘อนตฺถํ จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจรี’ติ …เป… ‘อตฺถํ จรตี’ติ…เป… ‘อตฺถํ จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, นว อาฆาตวตฺถูนี’’ติ. นวมํ.

29. “Này các Tỳ khưu, có chín căn cứ oán hận này. Chín điều ấy là gì? ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, quý mến của ta,’... ‘đang làm điều bất lợi,’... ‘sẽ làm điều bất lợi,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người không thân yêu, không quý mến của ta,’... ‘đang làm điều lợi,’... ‘sẽ làm điều lợi,’ người ấy ôm lòng oán hận. Này các Tỳ khưu, đây là chín căn cứ oán hận.” Hết bài kinh thứ chín.

๑๐. อาฆาตปฏิวินยสุตฺตํ

10. Bài kinh Đoạn Trừ Oán Hận

๓๐. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, อาฆาตปฏิวินยา. กตเม นว? ‘อนตฺถํ เม อจริ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จรติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจริ…เป… อนตฺถํ จรติ…เป… ‘อนตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจริ…เป… อตฺถํ จรติ…เป… ‘อตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว อาฆาตปฏิวินยา’’ติ. ทสมํ.

30. “Này các Tỳ khưu, có chín cách đoạn trừ oán hận này. Chín cách ấy là gì? ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, quý mến của ta... đang làm... sẽ làm điều bất lợi, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người không thân yêu, không quý mến của ta... đang làm... sẽ làm điều lợi, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận. Này các Tỳ khưu, đây là chín cách đoạn trừ oán hận.” Hết bài kinh thứ mười.

๑๑. อนุปุพฺพนิโรธสุตฺตํ

11. Bài kinh Sự Đoạn Diệt Tuần Tự

๓๑. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพนิโรธา. กตเม นว? ปฐมํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส กามสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; ทุติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส วิตกฺกวิจารา นิรุทฺธา โหนฺติ; ตติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส ปีติ นิรุทฺธา โหติ; จตุตฺถํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส อสฺสาสปสฺสาสา นิรุทฺธา โหนฺติ; อากาสานญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส รูปสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; วิญฺญาณญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; อากิญฺจญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส [Pg.209] วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปนฺนสฺส สญฺญา จ เวทนา จ นิรุทฺธา โหนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพนิโรธา’’ติ. เอกาทสมํ.

31. “Này các Tỳ khưu, có chín sự đoạn diệt tuần tự này. Chín sự nào? Đối với người đã chứng đạt Sơ thiền, tưởng về dục được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Nhị thiền, tầm và tứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Tam thiền, hỷ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Tứ thiền, hơi thở vô hơi thở ra được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Không Vô Biên Xứ, sắc tưởng được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Thức Vô Biên Xứ, tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Vô Sở Hữu Xứ, tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Diệt Thọ Tưởng Định, tưởng và thọ được đoạn diệt. Này các Tỳ khưu, đây thật là chín sự đoạn diệt tuần tự.” Kinh thứ mười một.

สตฺตาวาสวคฺโค ตติโย.

Phẩm Chúng Sanh Cư, thứ ba.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm:

ติฐานํ ขฬุงฺโก ตณฺหา, สตฺตปญฺญา สิลายุโป;

ทฺเว เวรา ทฺเว อาฆาตานิ, อนุปุพฺพนิโรเธน จาติ.

Trú xứ, ngựa, ái dục, chúng sanh, trí tuệ, cột đá; Hai kinh về oán thù, hai kinh về hiềm hận, và kinh về đoạn diệt tuần tự.

๔. มหาวคฺโค

4. Phẩm Lớn

๑. อนุปุพฺพวิหารสุตฺตํ

1. Kinh Trú Tuần Tự

๓๒. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพวิหารา. กตเม นว? ปฐมํ ฌานํ, ทุติยํ ฌานํ, ตติยํ ฌานํ, จตุตฺถํ ฌานํ, อากาสานญฺจายตนํ, วิญฺญาณญฺจายตนํ, อากิญฺจญฺญายตนํ, เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ, สญฺญาเวทยิตนิโรโธ – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพวิหารา’’ติ. ปฐมํ.

32. “Này các Tỳ khưu, có chín pháp trú tuần tự này. Chín pháp nào? Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, và Diệt Thọ Tưởng Định – Này các Tỳ khưu, đây thật là chín pháp trú tuần tự.” Kinh thứ nhất.

๒. อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติสุตฺตํ

2. Kinh Thiền Chứng Tuần Tự

๓๓. ‘‘นวยิมา, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ…เป… กตมา จ, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย? ยตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ, เย จ กาเม นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ, เก จ กาเม นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช [Pg.210] วิหรติ. เอตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ, เต จ กาเม นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

33. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng về chín thiền chứng tuần tự này, hãy lắng nghe… Này các Tỳ khưu, chín thiền chứng tuần tự là gì? Nơi nào các dục được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt các dục, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu các dục được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt các dục? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly dục sanh, với hỷ và lạc. Tại đây, các dục được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt các dục.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘ยตฺถ วิตกฺกวิจารา นิรุชฺฌนฺติ, เย จ วิตกฺกวิจาเร นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ วิตกฺกวิจารา นิรุชฺฌนฺติ, เก จ วิตกฺกวิจาเร นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอตฺถ วิตกฺกวิจารา นิรุชฺฌนฺติ, เต จ วิตกฺกวิจาเร นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“Nơi nào tầm và tứ được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu tầm và tứ được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu, do làm cho tầm và tứ lắng dịu… chứng và trú Nhị thiền; tại đây, tầm và tứ được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘ยตฺถ ปีติ นิรุชฺฌติ, เย จ ปีตึ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ ปีติ นิรุชฺฌติ, เก จ ปีตึ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอตฺถ ปีติ นิรุชฺฌติ, เต จ ปีตึ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“Nơi nào hỷ được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu hỷ được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt hỷ? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu, do ly hỷ… chứng và trú Tam thiền; tại đây, hỷ được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt hỷ.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘ยตฺถ อุเปกฺขาสุขํ นิรุชฺฌติ, เย จ อุเปกฺขาสุขํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ อุเปกฺขาสุขํ นิรุชฺฌติ, เก จ อุเปกฺขาสุขํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอตฺถ อุเปกฺขาสุขํ นิรุชฺฌติ, เต จ อุเปกฺขาสุขํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย [Pg.211] อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“Nơi nào lạc-xả được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt lạc-xả, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu lạc-xả được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt lạc-xả? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu, do xả lạc… chứng và trú Tứ thiền; tại đây, lạc-xả được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt lạc-xả.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘ยตฺถ รูปสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ รูปสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ รูปสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ รูปสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ รูปสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ รูปสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

‘Nơi nào sắc tưởng được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho sắc tưởng đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Sắc tưởng được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho sắc tưởng đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do đã làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Ở đây, sắc tưởng được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho sắc tưởng đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘ยตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ อากาสานญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ อากาสานญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม อนนฺตํ วิญฺญาณนฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ อากาสานญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

‘Nơi nào tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Không Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Không Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Ở đây, tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Không Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘ยตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา [Pg.212] ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

‘Nơi nào tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Thức Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Thức Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Ở đây, tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Thức Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘ยตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

‘Nơi nào tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Vô Sở Hữu Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Vô Sở Hữu Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Ở đây, tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Vô Sở Hữu Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘ยตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา [Pg.213] นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย. อิมา โข, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย’’ติ. ทุติยํ.

‘Nơi nào tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định. Ở đây, tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận. Này các tỳ khưu, đây thật là chín bậc thiền chứng tuần tự.” (Kinh) thứ hai.

๓. นิพฺพานสุขสุตฺตํ

3. Kinh Hạnh Phúc Niết Bàn

๓๔. เอกํ สมยํ อายสฺมา สาริปุตฺโต ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สุขมิทํ, อาวุโส, นิพฺพานํ. สุขมิทํ, อาวุโส, นิพฺพาน’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึ ปเนตฺถ, อาวุโส สาริปุตฺต, สุขํ ยเทตฺถ นตฺถิ เวทยิต’’นฺติ? ‘‘เอตเทว ขฺเวตฺถ, อาวุโส, สุขํ ยเทตฺถ นตฺถิ เวทยิตํ. ปญฺจิเม, อาวุโส, กามคุณา. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา – อิเม โข, อาวุโส, ปญฺจ กามคุณา. ยํ โข, อาวุโส, อิเม ปญฺจ กามคุเณ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ, อิทํ วุจฺจตาวุโส, กามสุขํ.

34. Một thời, Tôn giả Sāriputta trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, Tôn giả Sāriputta gọi các tỳ khưu: "Này chư hiền, Niết Bàn này là an lạc. Này chư hiền, Niết Bàn này là an lạc." Khi được nói như vậy, Tôn giả Udāyī nói với Tôn giả Sāriputta điều này: "Thưa hiền giả Sāriputta, ở đây có sự an lạc nào, khi mà ở đây không có cảm thọ?" "Này hiền giả, chính điều này là an lạc, tức là ở đây không có cảm thọ. Này chư hiền, có năm dục trưởng dưỡng này. Năm loại nào? Các sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính chất khêu gợi lòng tham; các âm thanh được nhận biết bởi nhĩ thức...; các mùi hương được nhận biết bởi tỷ thức...; các vị được nhận biết bởi thiệt thức...; các đối tượng xúc chạm được nhận biết bởi thân thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính chất khêu gợi lòng tham. Này chư hiền, đó là năm dục trưởng dưỡng. Này chư hiền, do duyên năm dục trưởng dưỡng này mà lạc và hỷ sanh khởi, điều này được gọi là dục lạc.

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến dục khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến dục ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ[Pg.214]. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu sau khi làm cho lắng dịu tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú Nhị thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến tầm khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến tầm ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do ly hỷ... (v.v.)... chứng và trú Tam thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến hỷ khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến hỷ ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do từ bỏ lạc... (v.v.)... chứng và trú Tứ thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến xả khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến xả ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các tưởng về đối ngại, do không tác ý đến các tưởng về sự đa dạng, với niệm tưởng 'hư không là vô biên', chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến sắc khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến sắc ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม อนนฺตํ วิญฺญาณนฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ[Pg.215], อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với niệm tưởng 'thức là vô biên', chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến Không Vô Biên Xứ khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến Không Vô Biên Xứ ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม, นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Này hiền giả, lại nữa, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ khởi lên, thì đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra khổ bệnh; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ ấy khởi lên. Đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, bất cứ sự khổ bệnh nào, điều ấy đã được Đức Thế Tôn gọi là khổ. Này hiền giả, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

Này hiền giả, lại nữa, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý đi kèm với Vô Sở Hữu Xứ khởi lên, thì đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra khổ bệnh; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với Vô Sở Hữu Xứ ấy khởi lên. Đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, bất cứ sự khổ bệnh nào, điều ấy đã được Đức Thế Tôn gọi là khổ. Này hiền giả, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพาน’’นฺติ. ตติยํ.

Này hiền giả, lại nữa, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng Niết Bàn là an lạc. (Kinh) thứ ba.

๔. คาวีอุปมาสุตฺตํ

4. Kinh Ví Dụ Con Bò Cái

๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.216], ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา พาลา อพฺยตฺตา อเขตฺตญฺญู อกุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. ตสฺสา เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ. สา ปุริมํ ปาทํ น สุปฺปติฏฺฐิตํ ปติฏฺฐาเปตฺวา ปจฺฉิมํ ปาทํ อุทฺธเรยฺย. สา น เจว อคตปุพฺพํ ทิสํ คจฺเฉยฺย, น จ อขาทิตปุพฺพานิ ติณานิ ขาเทยฺย, น จ อปีตปุพฺพานิ ปานียานิ ปิเวยฺย; ยสฺมึ จสฺสา ปเทเส ฐิตาย เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ ตญฺจ ปเทสํ น โสตฺถินา ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ สา, ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา พาลา อพฺยตฺตา อเขตฺตญฺญู อกุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ พาโล อพฺยตฺโต อเขตฺตญฺญู อกุสโล วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; โส ตํ นิมิตฺตํ น อาเสวติ น ภาเวติ น พหุลีกโรติ น สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

35. Này các tỳ khưu, ví như có con bò cái sống ở vùng núi, ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Nó có thể nghĩ rằng: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’ Nó chưa đặt vững chân trước mà đã nhấc chân sau lên. Do đó, nó không thể đi đến phương trời chưa từng đến, không thể ăn loại cỏ chưa từng ăn, không thể uống loại nước chưa từng uống; và nơi mà nó đang đứng với ý nghĩ: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’, nó cũng không thể quay trở về nơi ấy một cách an toàn. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì con bò cái sống ở vùng núi ấy ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Cũng vậy, này các tỳ khưu, ở đây có vị tỳ khưu ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo léo, sau khi ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng đạt và an trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sinh; vị ấy không thực hành, không tu tập, không làm cho sung mãn, không thiết lập vững chắc đối tượng ấy.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส น สกฺโกติ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส น สกฺโกติ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อุภโต ภฏฺโฐ อุภโต ปริหีโน, เสยฺยถาปิ สา คาวี ปพฺพเตยฺยา พาลา อพฺยตฺตา อเขตฺตญฺญู อกุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ’’’.

Vị ấy nghĩ rằng: ‘Giá như ta, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ, chứng đạt và an trú thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sinh!’ Vị ấy không thể, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ...v.v... chứng đạt và an trú thiền thứ hai. Vị ấy lại nghĩ rằng: ‘Giá như ta, sau khi ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng đạt và an trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sinh!’ Vị ấy không thể, sau khi ly dục...v.v... chứng đạt và an trú thiền thứ nhất. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người thất bại cả hai phương diện, suy thoái cả hai phương diện’, cũng như con bò cái sống ở vùng núi kia, ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา ปณฺฑิตา พฺยตฺตา เขตฺตญฺญู กุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. ตสฺสา เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ. สา ปุริมํ ปาทํ สุปฺปติฏฺฐิตํ ปติฏฺฐาเปตฺวา ปจฺฉิมํ ปาทํ อุทฺธเรยฺย. สา อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺย, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ [Pg.217] ขาเทยฺย, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย. ยสฺมึ จสฺสา ปเทเส ฐิตาย เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ ตญฺจ ปเทสํ โสตฺถินา ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ สา, ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา ปณฺฑิตา พฺยตฺตา เขตฺตญฺญู กุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เขตฺตญฺญู กุสโล วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Này các tỳ khưu, ví như có con bò cái sống ở vùng núi, khôn ngoan, lanh lợi, quen địa thế, khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Nó có thể nghĩ rằng: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’ Nó đặt vững chân trước rồi mới nhấc chân sau lên. Do đó, nó có thể đi đến phương trời chưa từng đến, có thể ăn loại cỏ chưa từng ăn, có thể uống loại nước chưa từng uống. Và nơi mà nó đang đứng với ý nghĩ: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’, nó cũng có thể quay trở về nơi ấy một cách an toàn. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì con bò cái sống ở vùng núi ấy khôn ngoan, lanh lợi, quen địa thế, khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Cũng vậy, này các tỳ khưu, ở đây có vị tỳ khưu khôn ngoan, lanh lợi, quen địa thế, khéo léo, sau khi ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng đạt và an trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sinh. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn, và thiết lập vững chắc đối tượng ấy.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส ทุติยํ ฌานํ อนภิหึสมาโน วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ, ta sẽ chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh, nhất tâm, không tầm, không tứ, có hỷ và lạc do định sanh.’ Vị ấy, không làm tổn hại thiền thứ hai, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú thiền thứ hai. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหเรยฺยํ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทยฺยํ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส ตติยํ ฌานํ อนภิหึสมาโน ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do ly hỷ, ta sẽ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, cảm thọ lạc bằng thân, và chứng và trú thiền thứ ba, trạng thái mà các bậc Thánh gọi là: xả niệm lạc trú.’ Vị ấy, không làm tổn hại thiền thứ ba, do ly hỷ... vân vân... chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส จตุตฺถํ ฌานํ อนภิหึสมาโน สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do xả lạc, xả khổ, do ưu và hỷ đã được diệt trừ từ trước, ta sẽ chứng và trú thiền thứ tư, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.’ Vị ấy, không làm tổn hại thiền thứ tư, do xả lạc... vân vân... chứng và trú thiền thứ tư. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส อากาสานญฺจายตนํ [Pg.218] อนภิหึสมาโน สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา …เป… อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, ta sẽ chứng và trú Không Vô Biên Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Không Vô Biên Xứ, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng... vân vân... chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม อนนฺตํ วิญฺญาณนฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส วิญฺญาณญฺจายตนํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, ta sẽ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Thức Vô Biên Xứ, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส อากิญฺจญฺญายตนํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, ta sẽ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Vô Sở Hữu Xứ, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, ta sẽ chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, ta sẽ chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định.’ Vị ấy, không làm tổn hại Diệt Thọ Tưởng Định, do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định.

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ตํ ตเทว สมาปตฺตึ สมาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ, ตสฺส มุทุ จิตฺตํ โหติ กมฺมญฺญํ. มุทุนา กมฺมญฺเญน จิตฺเตน อปฺปมาโณ สมาธิ โหติ สุภาวิโต. โส อปฺปมาเณน สมาธินา สุภาวิเตน ยสฺส ยสฺส อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ [Pg.219] อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

Này các Tỳ khưu, khi nào vị Tỳ khưu nhập và xuất chính định ấy, tâm của vị ấy trở nên nhu nhuyến và dễ sử dụng. Với tâm nhu nhuyến và dễ sử dụng ấy, định vô lượng được tu tập tốt đẹp. Vị ấy, với định vô lượng được tu tập tốt đẹp ấy, hướng tâm đến pháp nào cần được thắng tri và chứng ngộ, để thắng tri và chứng ngộ pháp ấy, vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại đó, khi có cơ sở (nhân duyên).

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ, เอโกปิ หุตฺวา พหุธา อสฺสํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก อสฺสํ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ thể nghiệm các loại thần thông; từ một thân, ta hiện ra nhiều thân; từ nhiều thân, ta hiện ra một thân... vân vân... cho đến cõi Phạm thiên, ta sẽ dùng thân để làm chủ,’ vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại đó, khi có cơ sở (nhân duyên).

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ทิพฺพาย โสตธาตุยา…เป… สติ สติ อายตเน.

Nếu vị ấy mong muốn: ‘Với thiên nhĩ giới...’ ... vân vân... khi có cơ sở (nhân duyên).

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชาเนยฺยํ, สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ… สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ… วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ… มหคฺคตํ วา จิตฺตํ… อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ… สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ… อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ… สมาหิตํ วา จิตฺตํ… อสมาหิตํ วา จิตฺตํ… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ dùng tâm của mình bao trùm và thấu hiểu tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác. Ta sẽ biết rõ tâm có tham là tâm có tham, tâm không có tham là tâm không có tham, tâm có sân là tâm có sân, tâm không có sân là tâm không có sân, tâm có si là tâm có si, tâm không có si là tâm không có si… tâm co rút… tâm tán loạn… tâm quảng đại… tâm không quảng đại… tâm hữu thượng… tâm vô thượng… tâm có định… tâm không có định… tâm giải thoát… tâm không giải thoát là tâm không giải thoát’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺยํ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, chẳng hạn như: một đời, hai đời… cho đến… như vậy, ta sẽ nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các khía cạnh và chi tiết của chúng’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người… cho đến… ta sẽ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน’’ติ. จตุตฺถํ.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ, do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.” Hết kinh thứ tư.

๕. ฌานสุตฺตํ

5. Kinh Thiền Na

๓๖. ‘‘ปฐมมฺปาหํ[Pg.220], ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; ทุติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; ตติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; จตุตฺถมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; อากาสานญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; วิญฺญาณญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; อากิญฺจญฺญายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; เนวสญฺญานาสญฺญายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; สญฺญาเวทยิตนิโรธมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ.

36. “Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào sơ thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào nhị thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào tam thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào tứ thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Không Vô Biên Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Thức Vô Biên Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Vô Sở Hữu Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Diệt Thọ Tưởng Định.

‘‘‘ปฐมมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

“‘Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào sơ thiền’, lời này được nói ra là do duyên vào điều gì? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu ly dục… cho đến… đạt đến và an trú trong sơ thiền. Vị ấy quán xét các pháp thuộc về sắc, thọ, tưởng, hành, thức có mặt ở đó là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy hướng tâm khỏi các pháp ấy. Sau khi đã hướng tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến bất tử giới: ‘Đây là tịch tịnh, đây là cao thượng, tức là sự lắng dịu tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái pháp ấy, do sự hỷ lạc pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, tại đó nhập Niết Bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช [Pg.221] วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘ปฐมมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“Này các tỳ khưu, ví như một người bắn cung hoặc đệ tử của người bắn cung, sau khi thực tập trên hình nộm bằng rơm hoặc trên ụ đất, về sau trở thành người bắn xa, bắn không trượt, và là người xuyên thủng được vật thể lớn. Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ly dục… cho đến… đạt đến và an trú trong sơ thiền. Vị ấy quán xét các pháp thuộc về sắc, thọ, tưởng, hành, thức có mặt ở đó là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy hướng tâm khỏi các pháp ấy. Sau khi đã hướng tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến bất tử giới: ‘Đây là tịch tịnh, đây là cao thượng, tức là sự lắng dịu tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái pháp ấy, do sự hỷ lạc pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, tại đó nhập Niết Bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa. ‘Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào sơ thiền’, lời này được nói ra là do duyên vào điều đã được nói ở trên.

‘‘ทุติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย…เป… ตติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย… ‘จตุตฺถมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ hai... (cho đến)... Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ ba... ‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ tư.’ Lời nói này đã được nói ra như vậy. Và lời nói này được nói ra do duyên vào điều gì? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu sau khi đã từ bỏ lạc và khổ, và các hỷ và ưu đã chấm dứt từ trước, vị ấy chứng đạt và an trú vào thiền thứ tư, là trạng thái không khổ không lạc, có niệm thanh tịnh nhờ xả. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về các hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là ốm đau, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy. Sau khi đã khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là sự an tịnh, đây là sự cao thượng, chính là sự lắng dịu của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn.’ Vị ấy an trú ở đó và đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái đối với pháp ấy, do sự hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ hoàn toàn, vị ấy trở thành người hóa sanh, sẽ nhập Niết Bàn ở tại đó, có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา[Pg.222]; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา, ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ…เป… อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘จตุตฺถมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“Này các Tỳ khưu, ví như người bắn cung hoặc đệ tử của người bắn cung, sau khi đã thực hành với hình nộm bằng cỏ hoặc với đống đất sét, vào một thời điểm sau đó, vị ấy trở thành người có thể bắn xa, có thể bắn trúng mục tiêu nhỏ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn. Tương tự như vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu sau khi đã từ bỏ lạc, và từ bỏ khổ, và các hỷ và ưu đã chấm dứt từ trước, vị ấy chứng đạt và an trú vào thiền thứ tư, là trạng thái không khổ không lạc, có niệm thanh tịnh nhờ xả. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về sắc, thuộc về thọ... (cho đến)... có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy. ‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ tư.’ Lời nói nào đã được nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra.

‘‘‘อากาสานญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào Không Vô Biên Xứ.’ Lời nói này đã được nói ra như vậy. Và lời nói này được nói ra do duyên vào điều gì? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu, do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do sự chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, vị ấy chứng đạt và an trú vào Không Vô Biên Xứ với ý niệm rằng: ‘Không gian là vô biên.’ Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về các hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là ốm đau, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy. Sau khi đã khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là sự an tịnh, đây là sự cao thượng, chính là sự lắng dịu của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn.’ Vị ấy an trú ở đó và đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái đối với pháp ấy, do sự hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ hoàn toàn, vị ấy trở thành người hóa sanh, sẽ nhập Niết Bàn ở tại đó, có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ…เป… อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘อากาสานญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“Này các Tỳ khưu, ví như người bắn cung hoặc đệ tử của người bắn cung, sau khi đã thực hành với hình nộm bằng cỏ hoặc với đống đất sét, vào một thời điểm sau đó, vị ấy trở thành người có thể bắn xa, có thể bắn trúng mục tiêu nhỏ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn. Tương tự như vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu, do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do sự chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, vị ấy chứng đạt và an trú vào Không Vô Biên Xứ với ý niệm rằng: ‘Không gian là vô biên.’ Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng... (cho đến)... có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy. ‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào Không Vô Biên Xứ.’ Lời nói nào đã được nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra.

‘‘‘วิญฺญาณญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย…เป… อากิญฺจญฺญายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม [Pg.223] ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

‘Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc bằng cách nương tựa vào Thức Vô Biên Xứ... ... Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc bằng cách nương tựa vào Vô Sở Hữu Xứ’. Lời nói này đã được nói ra như vậy. Do duyên gì lời này được nói ra? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là bệnh tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy. Sau khi khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, do sự tham ái pháp ấy, do sự hoan hỷ pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở đó, không trở lại từ thế giới ấy.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘อากิญฺจญฺญายตนมฺปาหํ, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“Này các tỳ khưu, ví như một người bắn cung hay đệ tử của người bắn cung, sau khi luyện tập với hình nộm bằng cỏ hoặc ụ đất, một thời gian sau, vị ấy trở thành người bắn xa, bắn trúng mục tiêu nhỏ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn. Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là bệnh tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy. Sau khi khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, do sự tham ái pháp ấy, do sự hoan hỷ pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở đó, không trở lại từ thế giới ấy. ‘Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc bằng cách nương tựa vào Vô Sở Hữu Xứ’, lời nói này đã được nói ra, là do duyên này mà được nói ra.

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ยาวตา สญฺญาสมาปตฺติ ตาวตา อญฺญาปฏิเวโธ. ยานิ จ โข อิมานิ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย ทฺเว อายตนานิ – เนวสญฺญานาสญฺญายตนสมาปตฺติ จ สญฺญาเวทยิตนิโรโธ จ, ฌายีเหเต[Pg.224], ภิกฺขเว, สมาปตฺติกุสเลหิ สมาปตฺติวุฏฺฐานกุสเลหิ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา สมฺมา อกฺขาตพฺพานีติ วทามี’’ติ. ปญฺจมํ.

“Này các tỳ khưu, như vậy, trong phạm vi có tưởng định, trong phạm vi đó có sự chứng đắc thắng trí. Này các tỳ khưu, còn có hai xứ này, tức là Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ Định và Diệt Thọ Tưởng Định, Ta tuyên bố rằng những pháp này cần được các vị thiền giả, những người thiện xảo trong việc nhập định và xuất định, sau khi nhập và xuất, tuyên bố một cách chân chánh (là tịch tịnh, là vi diệu).” Hết phẩm thứ năm.

๖. อานนฺทสุตฺตํ

6. Kinh Ānanda

๓๗. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. ตตฺร โข อายสฺมา อานนฺโท ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ –

37. Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Tại đó, Tôn giả Ānanda gọi các tỳ khưu: “Này chư hiền tỳ khưu”. “Thưa hiền giả”, các tỳ khưu ấy đáp lời Tôn giả Ānanda. Tôn giả Ānanda nói điều này:

‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส! ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม อนุพุทฺโธ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย. ตเทว นาม จกฺขุํ ภวิสฺสติ เต รูปา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. ตเทว นาม โสตํ ภวิสฺสติ เต สทฺทา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. ตเทว นาม ฆานํ ภวิสฺสติ เต คนฺธา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. สาว นาม ชิวฺหา ภวิสฺสติ เต รสา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. โสว นาม กาโย ภวิสฺสติ เต โผฏฺฐพฺพา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสตี’’ติ.

“Thật hy hữu, chư hiền! Thật vi diệu, chư hiền! Thật vậy, Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã giác ngộ sự chứng đắc cơ hội ngay trong chốn chật hẹp, vì sự thanh tịnh của chúng sanh, vì sự vượt qua sầu bi, vì sự chấm dứt khổ ưu, vì sự chứng đắc chánh trí, vì sự chứng ngộ Niết-bàn. Mắt vẫn như vậy, các sắc ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Tai vẫn như vậy, các tiếng ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Mũi vẫn như vậy, các mùi ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Lưỡi vẫn như vậy, các vị ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Thân vẫn như vậy, các xúc ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận.”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘สญฺญีเมว นุ โข, อาวุโส อานนฺท, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ อุทาหุ อสญฺญี’’ติ? ‘‘สญฺญีเมว โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ, โน อสญฺญี’’ติ.

Khi được nói như vậy, Tôn giả Udāyī nói với Tôn giả Ānanda điều này: “Thưa hiền giả Ānanda, có phải người có tưởng mà không cảm nhận xứ ấy, hay là người không có tưởng?” “Thưa hiền giả, chính người có tưởng mà không cảm nhận xứ ấy, chứ không phải người không có tưởng.”

‘‘กึสญฺญี ปนาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทตี’’ติ? ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ, สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ.

“Thưa hiền giả, người có tưởng như thế nào mà không cảm nhận xứ ấy?” “Ở đây, thưa hiền giả, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý các tưởng sai biệt, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Thưa hiền giả, người có tưởng như vậy cũng không cảm nhận xứ ấy.

‘‘ปุน [Pg.225] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ.

“Lại nữa, thưa hiền giả, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Thưa hiền giả, người có tưởng như vậy cũng không cảm nhận xứ ấy.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทตี’’ติ.

“Lại nữa, thưa hiền giả, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Thưa hiền giả, người có tưởng như vậy cũng không cảm nhận xứ ấy.”

‘‘เอกมิทาหํ, อาวุโส, สมยํ สาเกเต วิหรามิ อญฺชนวเน มิคทาเย. อถ โข, อาวุโส, ชฏิลวาสิกา ภิกฺขุนี เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, อาวุโส, ชฏิลวาสิกา ภิกฺขุนี มํ เอตทโวจ – ‘ยายํ, ภนฺเต อานนฺท, สมาธิ น จาภินโต น จาปนโต น จ สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต, วิมุตฺตตฺตา ฐิโต, ฐิตตฺตา สนฺตุสิโต, สนฺตุสิตตฺตา โน ปริตสฺสติ. อยํ, ภนฺเต อานนฺท, สมาธิ กึผโล วุตฺโต ภควตา’’’ติ?

“Này hiền giả, một thời tôi trú ở Sāketa, tại Añjanavana, trong khu Migadāya. Bấy giờ, này hiền giả, tỳ-khưu-ni Jaṭilavāsikā đi đến chỗ tôi; sau khi đến, đã đảnh lễ tôi rồi đứng một bên. Này hiền giả, tỳ-khưu-ni Jaṭilavāsikā đứng một bên đã nói với tôi lời này: ‘Thưa Đại đức Ānanda, định này không hướng đến, không lìa khỏi, không phải do nỗ lực chế ngự, ngăn chặn mà an trú; do đã giải thoát nên an trú, do an trú nên hài lòng, do hài lòng nên không khao khát. Thưa Đại đức Ānanda, định này được Thế Tôn nói là có quả gì?’”

‘‘เอวํ วุตฺเต, โสหํ, อาวุโส, ชฏิลวาสิกํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจํ – ‘ยายํ, ภคินิ, สมาธิ น จาภินโต น จาปนโต น จ สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต, วิมุตฺตตฺตา ฐิโต, ฐิตตฺตา สนฺตุสิโต, สนฺตุสิตตฺตา โน ปริตสฺสติ. อยํ, ภคินิ, สมาธิ อญฺญาผโล วุตฺโต ภควตา’ติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Này hiền giả, khi được nói như vậy, tôi đã nói với tỳ-khưu-ni Jaṭilavāsikā lời này: ‘Này chị, định này không hướng đến, không lìa khỏi, không phải do nỗ lực chế ngự, ngăn chặn mà an trú; do đã giải thoát nên an trú, do an trú nên hài lòng, do hài lòng nên không khao khát. Này chị, định này được Thế Tôn nói là có quả là chánh trí.’ Này hiền giả, dầu có tưởng như vậy, cũng không cảm nhận được xứ ấy.” Hết kinh thứ sáu.

๗. โลกายติกสุตฺตํ

7. Kinh Lokāyatika

๓๘. อถ โข ทฺเว โลกายติกา พฺราหฺมณา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต พฺราหฺมณา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

38. Bấy giờ, có hai vị Bà-la-môn theo phái Thuận Thế đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thăm lịch sự, đáng ghi nhớ, họ ngồi một bên. Hai vị Bà-la-môn ngồi một bên đã bạch với Thế Tôn lời này:

‘‘ปูรโณ, โภ โคตม, กสฺสโป สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ – ‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส [Pg.226] จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’นฺติ. โส เอวมาห – ‘อหํ อนนฺเตน ญาเณน อนนฺตํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรามี’ติ. อยมฺปิ, โภ โคตม, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ – ‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’นฺติ. โส เอวมาห – ‘อหํ อนนฺเตน ญาเณน อนนฺตํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรามี’ติ. อิเมสํ, โภ โคตม, อุภินฺนํ ญาณวาทานํ อุภินฺนํ อญฺญมญฺญํ วิปจฺจนีกวาทานํ โก สจฺจํ อาห โก มุสา’’ติ?

“Thưa Tôn giả Gotama, Pūraṇa Kassapa là bậc nhất thiết trí, nhất thiết kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót: ‘Khi ta đi, ngủ, và thức, tri kiến luôn luôn, thường trực hiện tiền.’ Vị ấy nói như sau: ‘Ta sống, biết và thấy thế gian vô biên bằng trí vô biên.’ Thưa Tôn giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta này cũng là bậc nhất thiết trí, nhất thiết kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót: ‘Khi ta đi, đứng, ngủ, và thức, tri kiến luôn luôn, thường trực hiện tiền.’ Vị ấy nói như sau: ‘Ta sống, biết và thấy thế gian vô biên bằng trí vô biên.’ Thưa Tôn giả Gotama, trong hai vị này, những người chủ trương về trí, những người có chủ trương đối nghịch nhau, ai nói thật, ai nói dối?”

‘‘อลํ, พฺราหฺมณา! ติฏฺฐเตตํ – ‘อิเมสํ อุภินฺนํ ญาณวาทานํ อุภินฺนํ อญฺญมญฺญํ วิปจฺจนีกวาทานํ โก สจฺจํ อาห โก มุสา’ติ. ธมฺมํ โว, พฺราหฺมณา, เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข เต พฺราหฺมณา ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

“Thôi đi, này các Bà-la-môn! Hãy để việc ấy lại: ‘Trong hai vị này, những người chủ trương về trí, những người có chủ trương đối nghịch nhau, ai nói thật, ai nói dối?’ Này các Bà-la-môn, Ta sẽ thuyết Pháp cho các ông, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả,” các Bà-la-môn ấy đã đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn đã nói lời này:

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณา, จตฺตาโร ปุริสา จตุทฺทิสา ฐิตา ปรเมน ชเวน จ สมนฺนาคตา ปรเมน จ ปทวีติหาเรน. เต เอวรูเปน ชเวน สมนฺนาคตา อสฺสุ, เสยฺยถาปิ นาม ทฬฺหธมฺมา ธนุคฺคโห สิกฺขิโต กตหตฺโถ กตูปาสโน ลหุเกน อสเนน อปฺปกสิเรน ติริยํ ตาลจฺฉายํ อติปาเตยฺย; เอวรูเปน จ ปทวีติหาเรน, เสยฺยถาปิ นาม ปุรตฺถิมา สมุทฺทา ปจฺฉิโม สมุทฺโท อถ ปุรตฺถิมาย ทิสาย ฐิโต ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ปาปุณิสฺสามี’ติ. โส อญฺญตฺเรว อสิตปีตขายิตสายิตา อญฺญตฺร อุจฺจารปสฺสาวกมฺมา อญฺญตฺร นิทฺทากิลมถปฏิวิโนทนา วสฺสสตายุโก วสฺสสตชีวี วสฺสสตํ คนฺตฺวา อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ อนฺตรา กาลํ กเรยฺย. อถ ปจฺฉิมาย ทิสาย…เป… อถ อุตฺตราย ทิสาย… อถ ทกฺขิณาย ทิสาย ฐิโต ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ปาปุณิสฺสามี’ติ. โส อญฺญตฺเรว อสิตปีตขายิตสายิตา อญฺญตฺร อุจฺจารปสฺสาวกมฺมา อญฺญตฺร [Pg.227] นิทฺทากิลมถปฏิวิโนทนา วสฺสสตายุโก วสฺสสตชีวี วสฺสสตํ คนฺตฺวา อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ อนฺตรา กาลํ กเรยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? นาหํ, พฺราหฺมณา, เอวรูปาย สนฺธาวนิกาย โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามิ. น จาหํ, พฺราหฺมณา, อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยํ วทามิ.

“Này các Bà-la-môn, ví như có bốn người đàn ông đứng ở bốn phương, có tốc độ tối thượng và sải chân tối thượng. Họ có tốc độ như thế này: ví như một cung thủ có cây cung chắc chắn, được huấn luyện, tay nghề khéo léo, đã thực hành, có thể bắn một mũi tên nhẹ không khó khăn vượt qua bóng cây thốt nốt; và có sải chân như thế này: ví như từ biển đông đến biển tây. Bấy giờ, người đàn ông đứng ở phương đông có thể nói như sau: ‘Ta sẽ đi đến tận cùng thế gian bằng cách đi bộ.’ Người ấy, ngoại trừ việc ăn, uống, nhai, nếm, ngoại trừ việc đại tiện, tiểu tiện, ngoại trừ việc ngủ và nghỉ ngơi, có tuổi thọ một trăm năm, sống một trăm năm, đi suốt một trăm năm, nhưng không đến được tận cùng thế gian mà chết giữa chừng. Rồi người ở phương tây... rồi người ở phương bắc... rồi người ở phương nam đứng có thể nói như sau: ‘Ta sẽ đi đến tận cùng thế gian bằng cách đi bộ.’ Người ấy, ngoại trừ việc ăn, uống, nhai, nếm, ngoại trừ việc đại tiện, tiểu tiện, ngoại trừ việc ngủ và nghỉ ngơi, có tuổi thọ một trăm năm, sống một trăm năm, đi suốt một trăm năm, nhưng không đến được tận cùng thế gian mà chết giữa chừng. Vì sao vậy? Này các Bà-la-môn, Ta không nói rằng có thể biết, thấy, đạt đến tận cùng thế gian bằng cách chạy như vậy. Và này các Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng có thể chấm dứt khổ đau mà không đạt đến tận cùng thế gian.

‘‘ปญฺจิเม, พฺราหฺมณา, กามคุณา อริยสฺส วินเย โลโกติ วุจฺจติ. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา; โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา; อิเม โข, พฺราหฺมณา, ปญฺจ กามคุณา อริยสฺส วินเย โลโกติ วุจฺจติ.

“Này các Bà-la-môn, năm dục trưởng dưỡng này trong giới luật của bậc Thánh được gọi là thế gian. Năm loại nào? Các sắc do mắt nhận biết, đáng mong, đáng ưa, đáng thích, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, gây ra tham ái; các tiếng do tai nhận biết... các hương do mũi nhận biết... các vị do lưỡi nhận biết... các vật xúc chạm do thân nhận biết, đáng mong, đáng ưa, đáng thích, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, gây ra tham ái. Này các Bà-la-môn, năm dục trưởng dưỡng này trong giới luật của bậc Thánh được gọi là thế gian.

‘‘อิธ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม, โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

“Này các Bà-la-môn, ở đây, vị tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm, có tứ. Này các Bà-la-môn, vị tỳ-khưu này được gọi là ‘đã đến tận cùng thế gian, sống ở tận cùng thế gian’. Những người khác nói về vị ấy như sau: ‘Vị này cũng bị bao hàm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Và này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như vậy: ‘Vị này cũng bị bao hàm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do làm cho lắng dịu tầm và tứ... (vân vân)... chứng và trú thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian.’ Vị ấy được những người khác nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Này các vị Bà-la-môn, Ta cũng nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ[Pg.228]. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho biến mất các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, (nghĩ rằng) ‘hư không là vô biên,’ chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian.’ Vị ấy được những người khác nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Này các vị Bà-la-môn, Ta cũng nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ... (vân vân)... do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘không có gì cả,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ... (vân vân)... do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian.’ Vị ấy được những người khác nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Này các vị Bà-la-môn, Ta cũng nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ ติณฺโณ โลเก วิสตฺติก’’’นฺติ. สตฺตมํ.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian, đã vượt qua sự dính mắc ở thế gian.’” (Kinh thứ bảy).

๘. เทวาสุรสงฺคามสุตฺตํ

8. Kinh Giao Tranh Giữa Chư Thiên Và A-tu-la

๓๙. ‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, เทวาสุรสงฺคาโม สมุปพฺยูฬฺโห อโหสิ. ตสฺมึ โข ปน, ภิกฺขเว, สงฺคาเม อสุรา ชินึสุ, เทวา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, เทวา อปยึสุเยว อุตฺตเรนาภิมุขา, อภิยึสุ อสุรา. อถ โข, ภิกฺขเว, เทวานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข อสุรา. ยํนูน มยํ ทุติยมฺปิ อสุเรหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, เทวา อสุเรหิ สงฺคาเมสุํ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุราว ชินึสุ, เทวา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, เทวา อปยึสุเยว อุตฺตเรนาภิมุขา, อภิยึสุ อสุรา’’.

39. Này các tỳ khưu, thuở xưa, một trận giao tranh giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Này các tỳ khưu, trong trận giao tranh ấy, các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, chư thiên đã bỏ chạy về hướng bắc, và các a-tu-la đã truy đuổi. Bấy giờ, này các tỳ khưu, chư thiên đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Các a-tu-la đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với các a-tu-la lần thứ hai.’ Này các tỳ khưu, lần thứ hai, chư thiên đã giao tranh với các a-tu-la. Này các tỳ khưu, lần thứ hai, chính các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, chư thiên đã bỏ chạy về hướng bắc, và các a-tu-la đã truy đuổi.

อถ โข, ภิกฺขเว, เทวานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข อสุรา. ยํนูน มยํ ตติยมฺปิ อสุเรหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, [Pg.229] เทวา อสุเรหิ สงฺคาเมสุํ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุราว ชินึสุ, เทวา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, เทวา ภีตา เทวปุรํเยว ปวิสึสุ. เทวปุรคตานญฺจ ปน, ภิกฺขเว, เทวานํ เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ มยํ เอตรหิ อตฺตนา วิหราม อกรณียา อสุเรหี’ติ. อสุรานมฺปิ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ เทวา เอตรหิ อตฺตนา วิหรนฺติ อกรณียา อมฺเหหี’ติ.

Bấy giờ, này các tỳ khưu, chư thiên đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Các a-tu-la đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với các a-tu-la lần thứ ba.’ Này các tỳ khưu, lần thứ ba, chư thiên đã giao tranh với các a-tu-la. Này các tỳ khưu, lần thứ ba, chính các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, chư thiên vì sợ hãi nên đã đi vào thành của chư thiên. Này các tỳ khưu, khi đã vào thành của chư thiên, chư thiên đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ chúng ta đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, các a-tu-la không thể làm gì được.’ Này các tỳ khưu, các a-tu-la cũng khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ chư thiên đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, chúng ta không thể làm gì được.’”

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, เทวาสุรสงฺคาโม สมุปพฺยูฬฺโห อโหสิ. ตสฺมึ โข ปน, ภิกฺขเว, สงฺคาเม เทวา ชินึสุ, อสุรา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, อสุรา อปยึสุเยว ทกฺขิเณนาภิมุขา, อภิยึสุ เทวา. อถ โข, ภิกฺขเว, อสุรานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข เทวา. ยํนูน มยํ ทุติยมฺปิ เทเวหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุรา เทเวหิ สงฺคาเมสุํ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, เทวา ชินึสุ, อสุรา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, อสุรา อปยึสุเยว ทกฺขิเณนาภิมุขา, อภิยึสุ เทวา’’.

Này các tỳ khưu, thuở xưa, một trận giao tranh giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Này các tỳ khưu, trong trận giao tranh ấy, chư thiên đã chiến thắng, các a-tu-la đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, các a-tu-la đã bỏ chạy về hướng nam, và chư thiên đã truy đuổi. Bấy giờ, này các tỳ khưu, các a-tu-la đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư thiên đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với chư thiên lần thứ hai.’ Này các tỳ khưu, lần thứ hai, các a-tu-la đã giao tranh với chư thiên. Này các tỳ khưu, lần thứ hai, chư thiên đã chiến thắng, các a-tu-la đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, các a-tu-la đã bỏ chạy về hướng nam, và chư thiên đã truy đuổi.

อถ โข, ภิกฺขเว, อสุรานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข เทวา. ยํนูน มยํ ตติยมฺปิ เทเวหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุรา เทเวหิ สงฺคาเมสุํ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, เทวา ชินึสุ, อสุรา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, อสุรา ภีตา อสุรปุรํเยว ปวิสึสุ. อสุรปุรคตานญฺจ ปน, ภิกฺขเว, อสุรานํ เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ มยํ เอตรหิ อตฺตนา วิหราม อกรณียา เทเวหี’ติ. เทวานมฺปิ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ อสุรา เอตรหิ อตฺตนา วิหรนฺติ อกรณียา อมฺเหหี’ติ.

Bấy giờ, này các tỳ khưu, các a-tu-la đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư thiên đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với chư thiên lần thứ ba.’ Này các tỳ khưu, lần thứ ba, các a-tu-la đã giao tranh với chư thiên. Này các tỳ khưu, lần thứ ba, chư thiên đã chiến thắng, các a-tu-la đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, các a-tu-la vì sợ hãi nên đã đi vào thành của a-tu-la. Này các tỳ khưu, khi đã vào thành của a-tu-la, các a-tu-la đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ chúng ta đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, chư thiên không thể làm gì được.’ Này các tỳ khưu, chư thiên cũng khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ các a-tu-la đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, chúng ta không thể làm gì được.’”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุสฺส เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานาหํ เอตรหิ อตฺตนา วิหรามิ อกรณีโย มารสฺสา’ติ[Pg.230]. มารสฺสาปิ, ภิกฺขเว, ปาปิมโต เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ ภิกฺขุ เอตรหิ อตฺตนา วิหรติ อกรณีโย มยฺห’’’นฺติ.

“Này các tỳ khưu, cũng tương tự như vậy, vào lúc nào vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ, này các tỳ khưu, vào lúc ấy, vị tỳ khưu khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay ta đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, Ma vương không thể làm gì được ta.’ Này các tỳ khưu, Ác ma cũng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay vị tỳ khưu đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, ta không thể làm gì được vị ấy.’”

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุสฺส เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานาหํ เอตรหิ อตฺตนา วิหรามิ อกรณีโย มารสฺสา’ติ. มารสฺสาปิ, ภิกฺขเว, ปาปิมโต เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ ภิกฺขุ เอตรหิ อตฺตนา วิหรติ, อกรณีโย มยฺห’’’นฺติ.

“Này các tỳ khưu, vào lúc nào vị tỳ khưu, sau khi làm cho an tịnh tầm và tứ... cho đến... chứng và trú Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư, này các tỳ khưu, vào lúc ấy, vị tỳ khưu khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay ta đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, Ma vương không thể làm gì được ta.’ Này các tỳ khưu, Ác ma cũng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay vị tỳ khưu đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, ta không thể làm gì được vị ấy.’”

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อนฺตมกาสิ มารํ, อปทํ วธิตฺวา มารจกฺขุํ อทสฺสนํ คโต ปาปิมโต ติณฺโณ โลเก วิสตฺติก’’’นฺติ.

“Này các tỳ khưu, vào lúc nào vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho biến mất các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, với ý nghĩ ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người đã làm cho Ma vương bị mù, đã hủy diệt con mắt của Ma vương không còn dấu vết, đã đi đến chỗ Ác ma không thể thấy, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.’”

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อนฺตมกาสิ มารํ, อปทํ วธิตฺวา มารจกฺขุํ อทสฺสนํ คโต ปาปิมโต ติณฺโณ โลเก วิสตฺติก’’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“Này các tỳ khưu, vào lúc nào vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý nghĩ ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ... do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý nghĩ ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ... do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ... do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người đã làm cho Ma vương bị mù, đã hủy diệt con mắt của Ma vương không còn dấu vết, đã đi đến chỗ Ác ma không thể thấy, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.’” Phẩm thứ tám.

๙. นาคสุตฺตํ

9. Kinh Con Voi

๔๐. ‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โคจรปสุตสฺส หตฺถีปิ หตฺถินิโยปิ หตฺถิกลภาปิ หตฺถิจฺฉาปาปิ ปุรโต ปุรโต คนฺตฺวา ติณคฺคานิ ฉินฺทนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โคจรปสุตสฺส หตฺถีปิ หตฺถินิโยปิ หตฺถิกลภาปิ หตฺถิจฺฉาปาปิ โอภคฺโคภคฺคํ สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ. ยสฺมึ[Pg.231], ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โอคาหํ โอติณฺณสฺส หตฺถีปิ หตฺถินิโยปิ หตฺถิกลภาปิ หตฺถิจฺฉาปาปิ ปุรโต ปุรโต คนฺตฺวา โสณฺฑาย อุทกํ อาโลเฬนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โอคาหา อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ.

40. “Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng đi tìm thức ăn, các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú đi trước mặt nó và bẻ gãy các ngọn cỏ. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm. Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng đi tìm thức ăn, các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú ăn những cành cây đã bị bẻ gãy. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm. Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng xuống bến nước, các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú đi trước mặt và dùng vòi khuấy đục nước. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm. Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng lên khỏi bến nước, các con voi cái đi cọ xát vào thân mình nó. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm.”

‘‘ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ. ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, อาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหรติ, อจฺฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทติ, โอภคฺโคภคฺคญฺจสฺส สาขาภงฺคํ น ขาทนฺติ, อนาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวติ, โอคาหา จสฺส อุตฺติณฺณสฺส น หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ.

“Này các tỳ khưu, vào lúc ấy, con voi chúa sống trong rừng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay ta sống chung đụng với các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú. Ta ăn cỏ đã bị bẻ ngọn, chúng ăn những cành cây do ta bẻ gãy, ta uống nước đục, và khi ta lên khỏi bến nước, các con voi cái đi cọ xát vào thân mình ta. Chắc chắn là ta nên sống một mình, tách khỏi đàn.’ Rồi một thời gian sau, nó sống một mình, tách khỏi đàn. Nó ăn cỏ không bị bẻ ngọn, các con voi khác không ăn những cành cây do nó bẻ gãy, nó uống nước trong, và khi nó lên khỏi bến nước, các con voi cái không đi cọ xát vào thân mình nó.”

‘‘ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อากิณฺโณ วิหาสึ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทึ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทึสุ, อาวิลานิ จ ปานียานิ อปายึ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย อคมํสุ. โสหํ เอตรหิ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหรามิ, อจฺฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ น ขาทนฺติ, อนาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส น หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺตี’ติ. โส โสณฺฑาย สาขาภงฺคํ ภญฺชิตฺวา สาขาภงฺเคน กายํ ปริมชฺชิตฺวา อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ,.

“Này các tỳ khưu, vào lúc ấy, con voi chúa sống trong rừng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Trước đây ta đã sống chung đụng với các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú; ta đã ăn cỏ bị bẻ ngọn, chúng đã ăn những cành cây do ta bẻ gãy, ta đã uống nước đục, và khi ta lên khỏi bến nước, các con voi cái đã đi cọ xát vào thân mình ta. Nay ta sống một mình, tách khỏi đàn; ta ăn cỏ không bị bẻ ngọn, chúng không ăn những cành cây do ta bẻ gãy, ta uống nước trong, và khi ta lên khỏi bến nước, các con voi cái không đi cọ xát vào thân mình ta.’ Nó dùng vòi bẻ một cành cây, rồi dùng cành cây ấy chà xát thân mình, và với tâm hoan hỷ, nó vung vòi lên.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ อากิณฺโณ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ [Pg.232] ติตฺถิยสาวเกหิ, ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’นฺติ. โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

Này các Tỳ khưu, cũng tương tự như vậy, vào lúc nào vị Tỳ khưu sống chung đụng với các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ, vua, các đại thần của vua, các người theo ngoại đạo, các đệ tử của người theo ngoại đạo, này các Tỳ khưu, vào lúc ấy, vị Tỳ khưu có suy nghĩ như sau: ‘Nay ta đang sống chung đụng với các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ, vua, các đại thần của vua, các người theo ngoại đạo, các đệ tử của người theo ngoại đạo. Chắc chắn rằng, ta nên sống một mình, tách khỏi hội chúng’. Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, sơn động, nghĩa địa, lùm cây trong rừng, ngoài trời, hay đống rơm. Vị ấy, đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, ngồi xuống, xếp bằng, giữ thân thẳng, và an trú niệm trước mặt.

‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ; พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี, พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ; ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ; อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ; วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. โส อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ.

Vị ấy, từ bỏ tham ái trong thế gian, sống với tâm không tham ái, thanh lọc tâm khỏi tham ái; từ bỏ sân hận, sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh, thanh lọc tâm khỏi sân hận; từ bỏ hôn trầm thụy miên, sống thoát khỏi hôn trầm thụy miên, với tưởng về ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, thanh lọc tâm khỏi hôn trầm thụy miên; từ bỏ trạo cử hối quá, sống không trạo cử, với tâm nội tĩnh, thanh lọc tâm khỏi trạo cử hối quá; từ bỏ hoài nghi, sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, thanh lọc tâm khỏi hoài nghi. Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly dục sanh, có hỷ và lạc. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi). Do sự tịnh chỉ của tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú Nhị thiền... Tam thiền... Tứ thiền. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi).

‘‘สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ. สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ [Pg.233] สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรตี’’ติ. นวมํ.

Do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do sự chấm dứt của các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, vị ấy chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi). Do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, vị ấy chứng và trú Thức Vô Biên Xứ... Do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, vị ấy chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ... Do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ... Do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận do thấy bằng trí tuệ. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi). Hết kinh thứ chín.

๑๐. ตปุสฺสสุตฺตํ

10. Kinh Tapussa

๔๑. เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ วิหรติ อุรุเวลกปฺปํ นาม มลฺลานํ นิคโม. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อุรุเวลกปฺปํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อุรุเวลกปฺเป ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิเธว ตาว ตฺวํ, อานนฺท, โหหิ, ยาวาหํ มหาวนํ อชฺโฌคาหามิ ทิวาวิหารายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข ภควา มหาวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ.

41. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Malla, tại một thị trấn của người Malla tên là Uruvelakappa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào Uruvelakappa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Uruvelakappa, sau bữa ăn, khi đã trở về từ chuyến khất thực, Ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, ngươi hãy ở lại đây, trong khi Ta đi vào Đại Lâm để nghỉ ban ngày’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, sau khi đi vào Đại Lâm, ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây nào đó.

อถ โข ตปุสฺโส คหปติ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ตปุสฺโส คหปติ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ –

Rồi gia chủ Tapussa đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda, ông ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Tapussa nói điều này với Tôn giả Ānanda:

‘‘มยํ, ภนฺเต อานนฺท, คิหี กามโภคิโน กามารามา กามรตา กามสมฺมุทิตา. เตสํ โน, ภนฺเต, อมฺหากํ คิหีนํ กามโภคีนํ กามารามานํ กามรตานํ กามสมฺมุทิตานํ ปปาโต วิย ขายติ, ยทิทํ เนกฺขมฺมํ. สุตํ เมตํ, ภนฺเต, ‘อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทหรานํ ทหรานํ ภิกฺขูนํ เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตยิทํ, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ภิกฺขูนํ พหุนา ชเนน วิสภาโค, ยทิทํ เนกฺขมฺม’’นฺติ.

Bạch Tôn giả Ānanda, chúng con là những người tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, ưa thích trong các dục, hoan hỷ trong các dục. Bạch Tôn giả, đối với chúng con, những người tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, ưa thích trong các dục, hoan hỷ trong các dục, sự xuất ly này dường như là một vực thẳm. Bạch Tôn giả, con đã nghe rằng: ‘Trong Pháp và Luật này, tâm của các Tỳ khưu trẻ tuổi hướng về, tịnh tín, an trú, và giải thoát trong sự xuất ly, khi thấy rằng đó là sự an tịnh’. Bạch Tôn giả, trong Pháp và Luật này, sự xuất ly của các Tỳ khưu là khác biệt với đa số người đời.

‘‘อตฺถิ โข เอตํ, คหปติ, กถาปาภตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. อายาม, คหปติ, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสาม. ยถา โน ภควา พฺยากริสฺสติ ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ.

Này gia chủ, đây quả là một món quà bằng lời nói để đến yết kiến Thế Tôn. Này gia chủ, chúng ta hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, chúng ta sẽ trình bày vấn đề này lên Thế Tôn. Thế Tôn sẽ trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta sẽ ghi nhớ như vậy.

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข ตปุสฺโส คหปติ อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ตปุสฺเสน คหปตินา สทฺธึ [Pg.234] เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

‘Vâng, thưa Tôn giả’, gia chủ Tapussa vâng lời Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda cùng với gia chủ Tapussa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, ngài ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda nói điều này với Thế Tôn:

‘‘อยํ, ภนฺเต, ตปุสฺโส คหปติ เอวมาห – ‘มยํ, ภนฺเต อานนฺท, คิหี กามโภคิโน กามารามา กามรตา กามสมฺมุทิตา, เตสํ โน ภนฺเต, อมฺหากํ คิหีนํ กามโภคีนํ กามารามานํ กามรตานํ กามสมฺมุทิตานํ ปปาโต วิย ขายติ, ยทิทํ เนกฺขมฺมํ’. สุตํ เมตํ, ภนฺเต, ‘อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทหรานํ ทหรานํ ภิกฺขูนํ เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตยิทํ, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ภิกฺขูนํ พหุนา ชเนน วิสภาโค ยทิทํ เนกฺขมฺม’’’นฺติ.

“Bạch ngài, gia chủ Tapussa này đã nói như vầy: ‘Bạch ngài Ānanda, chúng con là hàng tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, đam mê trong các dục, hoan hỷ trong các dục. Bạch ngài, đối với chúng con là hàng tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, đam mê trong các dục, hoan hỷ trong các dục, thì cái gọi là sự xuất ly này dường như là vực thẳm’. Bạch ngài, con đã được nghe điều này: ‘Ở trong Pháp và Luật này, tâm của các vị tỳ khưu còn rất trẻ nhảy vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong sự xuất ly, khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’. Bạch ngài, ở trong Pháp và Luật này, cái gọi là sự xuất ly này của các vị tỳ khưu là khác biệt với nhiều người.’”

‘‘เอวเมตํ, อานนฺท, เอวเมตํ, อานนฺท! มยฺหมฺปิ โข, อานนฺท, ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ – ‘สาธุ เนกฺขมฺมํ, สาธุ ปวิเวโก’ติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนกฺขมฺเม จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม เนกฺขมฺเม จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘กาเมสุ โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, เนกฺขมฺเม จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม เนกฺขมฺเม จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ กาเมสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน กาเมสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ[Pg.235]. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

“Này Ānanda, đúng vậy! Này Ānanda, đúng vậy! Này Ānanda, đối với Như Lai cũng vậy, trước khi giác ngộ, khi chưa chứng ngộ, trong khi còn là vị Bồ Tát, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Sự xuất ly là tốt lành, sự viễn ly là tốt lành’. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong sự xuất ly. Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nhân nào, duyên nào mà tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong sự xuất ly, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’?’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Sự nguy hại trong các dục chưa được ta thấy, và điều ấy chưa được ta thực hành nhiều; và lợi ích của sự xuất ly chưa được chứng đắc, và điều ấy chưa được ta thực hành. Do đó, tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong sự xuất ly, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nếu ta thấy được sự nguy hại trong các dục và thực hành điều ấy nhiều lần, chứng đắc lợi ích của sự xuất ly và thực hành điều ấy, thì có cơ sở cho điều này là tâm của ta sẽ nhảy vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong sự xuất ly, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Rồi này Ānanda, vào một thời khác, sau khi đã thấy sự nguy hại trong các dục, ta đã thực hành điều ấy nhiều lần; sau khi đã chứng đắc lợi ích của sự xuất ly, ta đã thực hành điều ấy. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm nhảy vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong sự xuất ly. Rồi này Ānanda, sau khi đã ly các dục, ly các pháp bất thiện, ta đã chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Này Ānanda, trong khi ta an trú với sự an trú này, các tưởng và tác ý đi liền với dục khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau khổ; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi liền với dục khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta.”

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อวิตกฺเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อวิตกฺเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘วิตกฺเกสุ โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, อวิตกฺเก จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อวิตกฺเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ วิตกฺเกสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อวิตกฺเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อวิตกฺเก จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน วิตกฺเกสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, อวิตกฺเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อวิตกฺเก จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

“Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Hay là ta hãy làm cho tầm và tứ được tịnh chỉ, … (như trên) … chứng và trú Nhị thiền’. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có tầm. Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nhân nào, duyên nào mà tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có tầm, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’?’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Sự nguy hại trong các tầm chưa được ta thấy, và điều ấy chưa được ta thực hành nhiều; và lợi ích của trạng thái không có tầm chưa được chứng đắc, và điều ấy chưa được ta thực hành. Do đó, tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có tầm, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nếu ta thấy được sự nguy hại trong các tầm và thực hành điều ấy nhiều lần, chứng đắc lợi ích của trạng thái không có tầm và thực hành điều ấy, thì có cơ sở cho điều này là tâm của ta sẽ nhảy vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong trạng thái không có tầm, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Rồi này Ānanda, vào một thời khác, sau khi đã thấy sự nguy hại trong các tầm, ta đã thực hành điều ấy nhiều lần; sau khi đã chứng đắc lợi ích của trạng thái không có tầm, ta đã thực hành điều ấy. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm nhảy vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong trạng thái không có tầm. Rồi này Ānanda, sau khi đã làm cho tầm và tứ được tịnh chỉ, … (như trên) … ta đã chứng và trú Nhị thiền. Này Ānanda, trong khi ta an trú với sự an trú này, các tưởng và tác ý đi liền với tầm khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau khổ; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi liền với tầm khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta.”

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหเรยฺยํ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทยฺยํ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, นิปฺปีติเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย[Pg.236], เยน เม นิปฺปีติเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ปีติยา โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, นิปฺปีติเก จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม นิปฺปีติเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ ปีติยา อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, นิปฺปีติเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม นิปฺปีติเก จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน ปีติยา อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, นิปฺปีติเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, นิปฺปีติเก จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Ước gì, do ly hỷ, ta trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là “xả niệm lạc trú”, chứng và trú thiền thứ ba’. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có hỷ. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có hỷ?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Quả thật, ta đã không thấy sự nguy hại của hỷ, và điều ấy đã không được ta thực hành nhiều; và lợi ích trong trạng thái không có hỷ đã không được chứng đắc, và điều ấy đã không được ta tu tập. Vì thế, trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có hỷ’. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Nếu quả thật ta thấy được sự nguy hại của hỷ và thực hành nhiều về điều ấy, chứng đắc được lợi ích trong trạng thái không có hỷ và tu tập điều ấy, thì có cơ sở này để trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta sẽ hướng đến, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong trạng thái không có hỷ’. Này Ānanda, quả thật, về sau, sau khi đã thấy sự nguy hại của hỷ, Ta đã thực hành nhiều về điều ấy; sau khi đã chứng đắc lợi ích trong trạng thái không có hỷ, Ta đã tu tập điều ấy. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã hướng đến, đã tịnh tín, đã an trú, đã giải thoát trong trạng thái không có hỷ. Này Ānanda, quả thật, do ly hỷ... (v.v.)... Ta chứng và trú thiền thứ ba. Này Ānanda, trong khi Ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý đi kèm với hỷ đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não. Này Ānanda, ví như sự đau khổ khởi lên cho người đang an lạc chỉ để gây ra phiền não; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với hỷ đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘อุเปกฺขาสุเข โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, อทุกฺขมสุเข จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ อุเปกฺขาสุเข อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อทุกฺขมสุเข อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ [Pg.237] โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน อุเปกฺขาสุเข อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ อทุกฺขมสุเข อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Ước gì, do xả lạc và xả khổ, do diệt trừ hỷ và ưu đã có từ trước, ta chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh’. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Quả thật, ta đã không thấy sự nguy hại của lạc do xả, và điều ấy đã không được ta thực hành nhiều; và lợi ích trong trạng thái không khổ không lạc đã không được chứng đắc, và điều ấy đã không được ta tu tập. Vì thế, trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc’. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Nếu quả thật ta thấy được sự nguy hại của lạc do xả và thực hành nhiều về điều ấy, chứng đắc được lợi ích trong trạng thái không khổ không lạc và tu tập điều ấy, thì có cơ sở này để trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta sẽ hướng đến, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc’. Này Ānanda, quả thật, về sau, sau khi đã thấy sự nguy hại của lạc do xả, Ta đã thực hành nhiều về điều ấy; sau khi đã chứng đắc lợi ích trong trạng thái không khổ không lạc, Ta đã tu tập điều ấy. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã hướng đến, đã tịnh tín, đã an trú, đã giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc. Này Ānanda, quả thật, do xả lạc... (v.v.)... Ta chứng và trú thiền thứ tư. Này Ānanda, trong khi Ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý đi kèm với xả đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não. Này Ānanda, ví như sự đau khổ khởi lên cho người đang an lạc chỉ để gây ra phiền não; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với xả đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘‘อนนฺโต อากาโส’’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘รูเปสุ โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ อพหุลีกโต, อากาสานญฺจายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ รูเปสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อากาสานญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน รูเปสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, อากาสานญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา [Pg.238] ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Chắc chắn ta, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các đa dạng tưởng, với ý niệm “hư không là vô biên”, sau khi chứng đạt Không Vô Biên Xứ, ta nên an trú.’ Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Không Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Vậy đâu là nhân, đâu là duyên, mà do đó tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Không Vô Biên Xứ?’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Quả thật, sự nguy hại trong các sắc đã không được ta thấy, và điều đó đã không được ta thực hành nhiều lần, và lợi ích trong Không Vô Biên Xứ đã không được đạt đến, và điều đó đã không được ta thực hành. Vì thế, tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Không Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Nếu quả thật ta, sau khi thấy sự nguy hại trong các sắc, thực hành điều đó nhiều lần, sau khi đạt được lợi ích trong Không Vô Biên Xứ, thực hành điều đó, thì chắc chắn có cơ sở này rằng tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, sẽ nhập vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Không Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, quả thật ta, vào một thời điểm khác, sau khi thấy sự nguy hại trong các sắc, đã thực hành điều đó nhiều lần; sau khi đạt được lợi ích trong Không Vô Biên Xứ, đã thực hành điều đó. Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm nhập vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong Không Vô Biên Xứ. Này Ānanda, quả thật ta, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các đa dạng tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, sau khi chứng đạt Không Vô Biên Xứ, ta an trú. Này Ānanda, đối với ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý liên quan đến sắc khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, một nỗi khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, đối với ta, các tưởng và tác ý liên quan đến sắc khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘อากาสานญฺจายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ อพหุลีกโต, วิญฺญาณญฺจายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ อากาสานญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, วิญฺญาณญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน อากาสานญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, วิญฺญาณญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย[Pg.239]; เอวเมวสฺส เม อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Chắc chắn ta, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm “thức là vô biên”, sau khi chứng đạt Thức Vô Biên Xứ, ta nên an trú.’ Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Vậy đâu là nhân, đâu là duyên, mà do đó tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ?’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Quả thật, sự nguy hại trong Không Vô Biên Xứ đã không được ta thấy, và điều đó đã không được ta thực hành nhiều lần, và lợi ích trong Thức Vô Biên Xứ đã không được đạt đến, và điều đó đã không được ta thực hành. Vì thế, tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Nếu quả thật ta, sau khi thấy sự nguy hại trong Không Vô Biên Xứ, thực hành điều đó nhiều lần, sau khi đạt được lợi ích trong Thức Vô Biên Xứ, thực hành điều đó, thì chắc chắn có cơ sở này rằng tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, sẽ nhập vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, quả thật ta, vào một thời điểm khác, sau khi thấy sự nguy hại trong Không Vô Biên Xứ, đã thực hành điều đó nhiều lần; sau khi đạt được lợi ích trong Thức Vô Biên Xứ, đã thực hành điều đó. Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm nhập vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ. Này Ānanda, quả thật ta, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, sau khi chứng đạt Thức Vô Biên Xứ, ta an trú. Này Ānanda, đối với ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý liên quan đến Không Vô Biên Xứ khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, một nỗi khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, đối với ta, các tưởng và tác ý liên quan đến Không Vô Biên Xứ khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘วิญฺญาณญฺจายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, อากิญฺจญฺญายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ วิญฺญาณญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อากิญฺจญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน วิญฺญาณญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, อากิญฺจญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Thật tốt thay nếu ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, chứng đạt và an trú vào Vô Sở Hữu Xứ với ý niệm rằng: “Không có gì cả”.’ Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Quả thật, ta đã không thấy được sự nguy hại trong Thức Vô Biên Xứ, và ta đã không thực hành nhiều về điều đó. Và ta đã không đạt được lợi ích trong Vô Sở Hữu Xứ, và ta đã không tu tập điều đó. Vì vậy, tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Nếu ta, sau khi thấy được sự nguy hại trong Thức Vô Biên Xứ, thực hành nhiều về điều đó, và sau khi đạt được lợi ích trong Vô Sở Hữu Xứ, tu tập điều đó, thì có khả năng rằng tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, sẽ hướng đến, sẽ an tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Ānanda, sau một thời gian, Ta đã thấy được sự nguy hại trong Thức Vô Biên Xứ và đã thực hành nhiều về điều đó; Ta đã đạt được lợi ích trong Vô Sở Hữu Xứ và đã tu tập điều đó. Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm đã hướng đến, đã an tín, đã an trú, đã giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, Ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: “Không có gì cả”, đã chứng đạt và an trú vào Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, trong khi Ta an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên quan đến Thức Vô Biên Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta. Này Ānanda, ví như nỗi khổ khởi lên cho một người đang an lạc chỉ để gây ra khổ não; cũng vậy, đối với Ta, các tưởng và tác ý liên quan đến Thức Vô Biên Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ [Pg.240] – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘อากิญฺจญฺญายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ อากิญฺจญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน อากิญฺจญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Thật tốt thay nếu ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng đạt và an trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Quả thật, ta đã không thấy được sự nguy hại trong Vô Sở Hữu Xứ, và ta đã không thực hành nhiều về điều đó. Và ta đã không đạt được lợi ích trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, và ta đã không tu tập điều đó. Vì vậy, tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Nếu ta, sau khi thấy được sự nguy hại trong Vô Sở Hữu Xứ, thực hành nhiều về điều đó, và sau khi đạt được lợi ích trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, tu tập điều đó, thì có khả năng rằng tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, sẽ hướng đến, sẽ an tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Ānanda, sau một thời gian, Ta đã thấy được sự nguy hại trong Vô Sở Hữu Xứ và đã thực hành nhiều về điều đó; Ta đã đạt được lợi ích trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ và đã tu tập điều đó. Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm đã hướng đến, đã an tín, đã an trú, đã giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, Ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, đã chứng đạt và an trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, trong khi Ta an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên quan đến Vô Sở Hữu Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta. Này Ānanda, ví như nỗi khổ khởi lên cho một người đang an lạc chỉ để gây ra khổ não; cũng vậy, đối với Ta, các tưởng và tác ý liên quan đến Vô Sở Hữu Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน เม สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘เนวสญฺญานาสญฺญายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จ อานิสํโส อนธิคโต, โส [Pg.241] จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ, ปญฺญาย จ เม ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขยํ อคมํสุ.

“Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Thật tốt thay nếu ta vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú trong Diệt thọ tưởng định.’ Này Ānanda, khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta vẫn không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Diệt thọ tưởng định. Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Do nhân gì, do duyên gì mà khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta vẫn không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Diệt thọ tưởng định?’ Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Ta đã không thấy sự nguy hại trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và ta đã không thực hành nhiều về điều đó. Ta đã không chứng đạt được lợi ích trong Diệt thọ tưởng định, và ta đã không tu tập về điều đó. Vì vậy, khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta vẫn không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Diệt thọ tưởng định.’ Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Nếu ta thấy được sự nguy hại trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ và thực hành nhiều về điều đó, chứng đạt được lợi ích trong Diệt thọ tưởng định và tu tập về điều đó, thì có cơ sở để khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta sẽ hướng vào, tịnh tín, an trú, và giải thoát trong Diệt thọ tưởng định.’ Này Ānanda, sau một thời gian, ta đã thấy được sự nguy hại trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ và đã thực hành nhiều về điều đó; ta đã chứng đạt được lợi ích trong Diệt thọ tưởng định và đã tu tập về điều đó. Này Ānanda, khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta đã hướng vào, tịnh tín, an trú, và giải thoát trong Diệt thọ tưởng định. Này Ānanda, ta đã hoàn toàn vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú trong Diệt thọ tưởng định. Và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của ta đã đi đến đoạn tận.”

‘‘ยาวกีวญฺจาหํ, อานนฺท, อิมา นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย น เอวํ อนุโลมปฏิโลมํ สมาปชฺชิมฺปิ วุฏฺฐหิมฺปิ, เนว ตาวาหํ, อานนฺท, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ โข อหํ, อานนฺท, อิมา นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย เอวํ อนุโลมปฏิโลมํ สมาปชฺชิมฺปิ วุฏฺฐหิมฺปิ, อถาหํ, อานนฺท, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ – ‘อกุปฺปา เม เจโตวิมุตฺติ, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’’ติ. ทสมํ.

“Này Ānanda, cho đến khi nào Ta chưa nhập và xuất chín thứ thiền định tuần tự này một cách thuận và nghịch như vậy, này Ānanda, cho đến khi ấy Ta chưa tuyên bố với thế giới gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người rằng Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Và này Ānanda, kể từ khi Ta đã nhập và xuất chín thứ thiền định tuần tự này một cách thuận và nghịch như vậy, bấy giờ, này Ānanda, Ta mới tuyên bố với thế giới gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người rằng Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Tri và kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Tâm giải thoát của ta là bất động. Đây là đời sống cuối cùng. Nay không còn tái sanh nữa.’” Kinh thứ mười.

มหาวคฺโค จตุตฺโถ.

Phẩm Lớn, thứ tư.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

ทฺเว วิหารา จ นิพฺพานํ, คาวี ฌาเนน ปญฺจมํ;

อานนฺโท พฺราหฺมณา เทโว, นาเคน ตปุสฺเสน จาติ.

Hai bài kinh về trú xứ, Niết-bàn, con bò cái, thứ năm là thiền định; Ānanda, các Bà-la-môn, vị trời, con voi, và Tapussa.

๕. สามญฺญวคฺโค

5. Phẩm Sa Môn

๑. สมฺพาธสุตฺตํ

1. Kinh Chật Hẹp

๔๒. เอกํ [Pg.242] สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อายสฺมา อุทายี เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘วุตฺตมิทํ, อาวุโส, ปญฺจาลจณฺเฑน เทวปุตฺเตน –

42. Một thời, Tôn giả Ānanda trú tại Kosambī, ở tu viện Ghosita. Bấy giờ, Tôn giả Udāyī đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Ānanda nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng và thăm hỏi thân hữu, ngài ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Udāyī nói với Tôn giả Ānanda điều này: “Thưa hiền giả, điều này đã được thiên tử Pañcālacaṇḍa nói:

‘‘สมฺพาเธ คตํ โอกาสํ, อวิทฺวา ภูริเมธโส;

โย ฌานมพุชฺฌิ พุทฺโธ, ปฏิลีนนิสโภ มุนี’’ติ.

‘Bậc Mâu-ni, bậc tối thượng ẩn dật, bậc Giác Ngộ đã thấu hiểu thiền định; bậc trí tuệ uyên thâm đã biết được cơ hội trong sự chật hẹp.’

‘‘กตโม, อาวุโส, สมฺพาโธ, กตโม สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา’’ติ? ‘‘ปญฺจิเม, อาวุโส, กามคุณา สมฺพาโธ วุตฺโต ภควตา. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อิเม โข, อาวุโส, ปญฺจ กามคุณา สมฺพาโธ วุตฺโต ภควตา.

“Thưa hiền giả, thế nào là sự chật hẹp, và thế nào là sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến?” “Này hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này đã được Thế Tôn gọi là sự chật hẹp. Năm loại nào? Các sắc pháp do mắt nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, có tính khêu gợi; các âm thanh do tai nhận biết... các hương do mũi nhận biết... các vị do lưỡi nhận biết... các vật xúc chạm do thân nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, có tính khêu gợi. Này hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này đã được Thế Tôn gọi là sự chật hẹp.

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ วิตกฺกวิจารา อนิรุทฺธา โหนฺติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục... chứng đạt và an trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tầm và tứ chưa được đoạn diệt ở đó. Đây là sự chật hẹp ở đây.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ ปีติ อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu, do làm lắng dịu tầm và tứ... chứng đạt và an trú Nhị thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là hỷ chưa được đoạn diệt ở đó. Đây là sự chật hẹp ở đây.

‘‘ปุน [Pg.243] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ อุเปกฺขาสุขํ อนิรุทฺธํ โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu, do ly hỷ... chứng đạt và an trú Tam thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là lạc do xả chưa được đoạn diệt ở đó. Đây là sự chật hẹp ở đây.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ รูปสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do xả lạc... (v.v)... chứng và trú thiền thứ tư. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là sắc tưởng ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, (nghĩ rằng) ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Không Vô Biên Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Thức Vô Biên Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Vô Sở Hữu Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ [Pg.244] สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ปฐมํ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách trực tiếp. Hết bài kinh thứ nhất.

๒. กายสกฺขีสุตฺตํ

2. Kinh Thân Chứng

๔๓. ‘‘‘กายสกฺขี กายสกฺขี’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา’’ติ? ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน.

43. Này chư hiền, người ta nói: ‘Thân chứng, thân chứng’. Này chư hiền, cho đến mức độ nào, Thế Tôn dạy về người thân chứng? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu do ly dục... (v.v)... chứng và trú thiền thứ nhất. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách gián tiếp.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do làm cho lắng dịu tầm và tứ... (v.v)... chứng thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách gián tiếp.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, (nghĩ rằng) ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách gián tiếp... (v.v)...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ทุติยํ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách trực tiếp. Hết bài kinh thứ hai.

๓. ปญฺญาวิมุตฺตสุตฺตํ

3. Kinh Tuệ Giải Thoát

๔๔. ‘‘‘ปญฺญาวิมุตฺโต [Pg.245] ปญฺญาวิมุตฺโต’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, ปญฺญาวิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา’’ติ?

44. Này chư hiền, người ta nói: ‘Tuệ giải thoát, tuệ giải thoát’. Này chư hiền, cho đến mức độ nào, Thế Tôn dạy về người tuệ giải thoát?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ปญฺญาวิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu do ly dục... (v.v)... chứng và trú thiền thứ nhất, và vị ấy biết rõ điều đó bằng trí tuệ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người tuệ giải thoát một cách gián tiếp... (v.v)...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ปญฺญาวิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ตติยํ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận, và vị ấy biết rõ điều đó bằng trí tuệ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người tuệ giải thoát một cách trực tiếp. Hết bài kinh thứ ba.

๔. อุภโตภาควิมุตฺตสุตฺตํ

4. Kinh Câu Phần Giải Thoát

๔๕. ‘‘‘อุภโตภาควิมุตฺโต อุภโตภาควิมุตฺโต’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, อุภโตภาควิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา’’ติ?

45. Này chư hiền, người ta nói: ‘Câu phần giải thoát, câu phần giải thoát’. Này chư hiền, cho đến mức độ nào, Thế Tôn dạy về người câu phần giải thoát?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อุภโตภาควิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Và bằng cách nào đó, vị ấy an trú, dùng thân chạm đến trú xứ ấy, và dùng tuệ biết rõ trú xứ ấy. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về vị giải thoát cả hai phần...v.v...”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อุภโตภาควิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. จตุตฺถํ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Và bằng cách nào đó, vị ấy an trú, dùng thân chạm đến trú xứ ấy, và dùng tuệ biết rõ trú xứ ấy. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về vị giải thoát cả hai phần.” Kinh thứ tư.

๕. สนฺทิฏฺฐิกธมฺมสุตฺตํ

5. Kinh Pháp Hiện Chứng

๔๖. ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม วุตฺโต ภควตา’’ติ?

46. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Pháp hiện chứng, pháp hiện chứng’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về pháp hiện chứng?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ [Pg.246] โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về pháp hiện chứng...v.v...”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ปญฺจมํ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về pháp hiện chứng.” Kinh thứ năm.

๖. สนฺทิฏฺฐิกนิพฺพานสุตฺตํ

6. Kinh Niết Bàn Hiện Chứng

๔๗. ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา’’ติ?

47. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn hiện chứng, Niết bàn hiện chứng’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về Niết bàn hiện chứng?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา ปริยาเยน…เป….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về Niết bàn hiện chứng...v.v...”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về Niết bàn hiện chứng.” Kinh thứ sáu.

๗. นิพฺพานสุตฺตํ

7. Kinh Niết Bàn

๔๘. ‘‘‘นิพฺพานํ นิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. สตฺตมํ.

48. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn, Niết bàn’...v.v... Kinh thứ bảy.

๘. ปรินิพฺพานสุตฺตํ

8. Kinh Vô Dư Niết Bàn

๔๙. ‘‘‘ปรินิพฺพานํ ปรินิพฺพาน’นฺติ…เป…. อฏฺฐมํ.

49. “‘Vô dư Niết bàn, Vô dư Niết bàn’...v.v... Kinh thứ tám.

๙. ตทงฺคนิพฺพานสุตฺตํ

9. Kinh Niết Bàn Tạm Thời

๕๐. ‘‘‘ตทงฺคนิพฺพานํ ตทงฺคนิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. นวมํ.

50. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn tạm thời, Niết bàn tạm thời’...v.v... Kinh thứ chín.

๑๐. ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานสุตฺตํ

10. Kinh Niết Bàn Hiện Tại

๕๑. ‘‘‘ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา’’ติ?

51. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn hiện tại, Niết bàn hiện tại’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về Niết bàn hiện tại?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ [Pg.247] …เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา ปริยาเยน …เป….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục ...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về Niết bàn hiện tại ...v.v...”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ทสมํ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về Niết bàn hiện tại.” Kinh thứ mười.

สามญฺญวคฺโค ปญฺจโม.

Phẩm Sāmañña thứ năm.

ตสฺสุทฺทานํ –

Tóm lược phẩm này:

สมฺพาโธ กายสกฺขี ปญฺญา,อุภโตภาโค สนฺทิฏฺฐิกา ทฺเว;

นิพฺพานํ ปรินิพฺพานํ,ตทงฺคทิฏฺฐธมฺมิเกน จาติ.

Chật Hẹp, Thân Chứng, và Tuệ, Câu Phần Giải Thoát, hai kinh Hiện Chứng; Niết Bàn, Vô Dư Niết Bàn, Tạm Thời, và Hiện Tại.

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

Năm mươi kinh đầu tiên đã hoàn tất.

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

2. Năm mươi kinh thứ hai

(๖) ๑. เขมวคฺโค

(6) 1. Phẩm An Ổn

๑. เขมสุตฺตํ

1. Kinh An Ổn

๕๒. ‘‘‘เขมํ เขม’นฺติ[Pg.248], อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, เขมํ วุตฺตํ ภควตา’’ติ?

52. “Này hiền giả, người ta nói: ‘An ổn, an ổn’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về sự an ổn?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, เขมํ วุตฺตํ ภควตา ปริยาเยน…เป….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về sự an ổn...v.v...”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, เขมํ วุตฺตํ ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ปฐมํ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về sự an ổn.” Kinh thứ nhất.

๒. เขมปฺปตฺตสุตฺตํ

2. Kinh Khemappatta

๕๓. เขมปฺปตฺโต เขมปฺปตฺโตติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ทุติยํ.

53. Này chư Hiền, được gọi là: 'Người đã đạt đến nơi an ổn, người đã đạt đến nơi an ổn'... (lược)... Kinh thứ hai.

๓. อมตสุตฺตํ

3. Kinh Amata

๕๔. อมตํ อมตนฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ตติยํ.

54. Này hiền giả, được gọi là: 'Bất tử, bất tử.' ... Kinh thứ ba.

๔. อมตปฺปตฺตสุตฺตํ

4. Kinh Về Người Đạt Đến Bất Tử

๕๕. อมตปฺปตฺโต อมตปฺปตฺโตติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. จตุตฺถํ.

55. Này hiền giả, được gọi là: 'Người đã đạt đến bất tử, người đã đạt đến bất tử.' ... Kinh thứ tư.

๕. อภยสุตฺตํ

5. Kinh Vô Úy

๕๖. อภยํ อภยนฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ปญฺจมํ.

56. Này hiền giả, được gọi là: 'Vô úy, vô úy.' ... Kinh thứ năm.

๖. อภยปฺปตฺตสุตฺตํ

6. Kinh Về Người Đạt Đến Vô Úy

๕๗. อภยปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโตติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ฉฏฺฐํ.

57. Này hiền giả, được gọi là: 'Người đã đạt đến vô úy, người đã đạt đến vô úy.' ... Kinh thứ sáu.

๗. ปสฺสทฺธิสุตฺตํ

7. Kinh Khinh An

๕๘. ปสฺสทฺธิ ปสฺสทฺธีติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. สตฺตมํ.

58. Này hiền giả, được gọi là: 'Khinh an, khinh an.' ... Kinh thứ bảy.

๘. อนุปุพฺพปสฺสทฺธิสุตฺตํ

8. Kinh Khinh An Tuần Tự

๕๙. อนุปุพฺพปสฺสทฺธิ [Pg.249] อนุปุพฺพปสฺสทฺธีติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. อฏฺฐมํ.

59. Này hiền giả, được gọi là: 'Khinh an tuần tự, khinh an tuần tự.' ... Kinh thứ tám.

๙. นิโรธสุตฺตํ

9. Kinh Diệt

๖๐. นิโรโธ นิโรโธติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. นวมํ.

60. Này hiền giả, được gọi là: 'Diệt, diệt.' ... Kinh thứ chín.

๑๐. อนุปุพฺพนิโรธสุตฺตํ

10. Kinh Diệt Tuần Tự

๖๑. ‘‘‘อนุปุพฺพนิโรโธ อนุปุพฺพนิโรโธ’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา’’ติ?

61. “Này hiền giả, được gọi là: 'Diệt tuần tự, diệt tuần tự.' Này hiền giả, với mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về diệt tuần tự?”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

“Này hiền giả, ở đây vị tỳ khưu ly các dục... cho đến... đạt và an trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng về diệt tuần tự một cách gián tiếp... cho đến...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ทสมํ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng về diệt tuần tự một cách trực tiếp.” Kinh thứ mười.

๑๑. อภพฺพสุตฺตํ

11. Kinh Không Có Khả Năng

๖๒. ‘‘นว, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม นว? ราคํ, โทสํ, โมหํ, โกธํ, อุปนาหํ, มกฺขํ, ปฬาสํ, อิสฺสํ, มจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

62. “Này các tỳ khưu, không từ bỏ chín pháp, không có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả. Chín pháp nào? Tham, sân, si, phẫn, hận, phú, não, tật, xan. Này các tỳ khưu, không từ bỏ chín pháp này, không có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả.

‘‘นว, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม นว? ราคํ, โทสํ, โมหํ, โกธํ, อุปนาหํ, มกฺขํ, ปฬาสํ, อิสฺสํ, มจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. เอกาทสมํ.

“Này các tỳ khưu, từ bỏ chín pháp, có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả. Chín pháp nào? Tham, sân, si, phẫn, hận, phú, não, tật, xan. Này các tỳ khưu, từ bỏ chín pháp này, có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả.” Kinh thứ mười một.

เขมวคฺโค ปฐโม.

Phẩm An Ổn, thứ nhất.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

เขโม จ อมตญฺเจว, อภยํ ปสฺสทฺธิเยน จ;

นิโรโธ อนุปุพฺโพ จ, ธมฺมํ ปหาย ภพฺเพน จาติ.

An ổn và Bất tử, Vô úy và với Khinh an; Diệt, Tuần tự, và Từ bỏ các pháp, có khả năng.

(๗) ๒. สติปฏฺฐานวคฺโค

(7) 2. Phẩm Niệm Xứ

๑. สิกฺขาทุพฺพลฺยสุตฺตํ

1. Kinh Về Sự Yếu Kém Của Giới Học

๖๓. ‘‘ปญฺจิมานิ[Pg.250], ภิกฺขเว, สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาโต, อทินฺนาทานํ, กาเมสุมิจฺฉาจาโร, มุสาวาโท, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ.

63. “Này các tỳ khưu, có năm sự yếu kém của giới học này. Năm điều nào? Sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, uống rượu men rượu nấu là cơ sở của sự dể duôi. Này các tỳ khưu, đây là năm sự yếu kém của giới học.”

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

“Này các tỳ khưu, để từ bỏ năm sự yếu kém của giới học này, bốn niệm xứ cần được tu tập. Bốn điều nào? Ở đây, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu an trú quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; trên các cảm thọ... cho đến... trên tâm... cho đến... trên các pháp, vị ấy an trú quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các tỳ khưu, để từ bỏ năm sự yếu kém của giới học này, bốn niệm xứ này cần được tu tập.” Kinh thứ nhất.

๒. นีวรณสุตฺตํ

2. Kinh Triền Cái

๖๔. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, นีวรณานิ. กตมานิ ปญฺจ? กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ นีวรณานิ.

64. Này các tỳ khưu, có năm triền cái này. Thế nào là năm? Triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm thụy miên, triền cái trạo cử hối quá, triền cái hoài nghi – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm triền cái.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ นีวรณานํ ปหานาย จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ นีวรณานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทุติยํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm triền cái này, bốn niệm xứ cần phải được tu tập. Thế nào là bốn? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu trú quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời; ở các cảm thọ... (như trên)... ở tâm... (như trên)... ở các pháp, vị ấy trú quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời. Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm triền cái này, bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) hai.

๓. กามคุณสุตฺตํ

3. Kinh Dục Trưởng

๖๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, กามคุณา. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา [Pg.251] อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ กามคุณา.

65. Này các tỳ khưu, có năm dục trưởng này. Thế nào là năm? Các sắc pháp được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ; các âm thanh được nhận biết qua tai... (như trên)... các hương được nhận biết qua mũi... các vị được nhận biết qua lưỡi... các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ. Này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm dục trưởng.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ กามคุณานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ตติยํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm dục trưởng này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) ba.

๔. อุปาทานกฺขนฺธสุตฺตํ

4. Kinh Thủ Uẩn

๖๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อุปาทานกฺขนฺธา. กตเม ปญฺจ? รูปุปาทานกฺขนฺโธ, เวทนุปาทานกฺขนฺโธ, สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ, สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ, วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา.

66. Này các tỳ khưu, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm thủ uẩn.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ อุปาทานกฺขนฺธานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. จตุตฺถํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm thủ uẩn này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) tư.

๕. โอรมฺภาคิยสุตฺตํ

5. Kinh Hạ Phần (Kiết Sử)

๖๗. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ. กตมานิ ปญฺจ? สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส, กามจฺฉนฺโท, พฺยาปาโท – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ.

67. Này các tỳ khưu, có năm hạ phần kiết sử này. Thế nào là năm? Thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tham dục, sân hận – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm hạ phần kiết sử.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปญฺจมํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) năm.

๖. คติสุตฺตํ

6. Kinh Thú

๖๘. ‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, คติโย. กตมา ปญฺจ? นิรโย, ติรจฺฉานโยนิ, เปตฺติวิสโย, มนุสฺสา, เทวา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ คติโย.

68. Này các tỳ khưu, có năm cõi thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài người, chư thiên – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm cõi thú.

‘‘อิมาสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ คตีนํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm cõi thú này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) sáu.

๗. มจฺฉริยสุตฺตํ

7. Kinh Xan Tham

๖๙. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, มจฺฉริยานิ. กตมานิ ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ มจฺฉริยานิ.

69. Này các tỳ khưu, có năm sự xan tham này. Thế nào là năm? Xan tham về trú xứ, xan tham về gia đình, xan tham về lợi lộc, xan tham về dung sắc, xan tham về Pháp – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm sự xan tham.

‘‘อิเมสํ [Pg.252] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ มจฺฉริยานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. สตฺตมํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm sự xan tham này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) bảy.

๘. อุทฺธมฺภาคิยสุตฺตํ

8. Kinh Thượng Phần (Kiết Sử)

๗๐. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อุทฺธมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ. กตมานิ ปญฺจ? รูปราโค, อรูปราโค, มาโน, อุทฺธจฺจํ, อวิชฺชา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจุทฺธมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ.

70. Này các tỳ khưu, có năm thượng phần kiết sử này. Thế nào là năm? Sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm thượng phần kiết sử.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ อุทฺธมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. อฏฺฐมํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm thượng phần kiết sử này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) tám.

๙. เจโตขิลสุตฺตํ

9. Kinh Tâm Hoang Vu

๗๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจโตขิลา. กตเม ปญฺจ? อิธ ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปฐโม เจโตขิโล.

71. Này các tỳ khưu, có năm sự tâm hoang vu này. Thế nào là năm? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin tưởng ở bậc Đạo Sư. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin tưởng ở bậc Đạo Sư, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự tâm hoang vu thứ nhất.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺเม กงฺขติ…เป… สงฺเฆ กงฺขติ… สิกฺขาย กงฺขติ… สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปญฺจโม เจโตขิโล.

Lại nữa, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu hoài nghi về Pháp... (như trên)... hoài nghi về Tăng... hoài nghi về học giới... phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự tâm hoang vu thứ năm.

‘‘อิเมสํ, โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจโตขิลานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. นวมํ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm sự tâm hoang vu này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) chín.

๑๐. เจตโสวินิพนฺธสุตฺตํ

10. Kinh Tâm Trói Buộc

๗๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจตโสวินิพนฺธา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส [Pg.253] อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปฐโม เจตโสวินิพนฺโธ.

72. Này các tỳ khưu, có năm sự tâm trói buộc này. Thế nào là năm? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu đối với các dục, chưa ly tham, chưa đoạn trừ dục, chưa đoạn trừ ái, chưa đoạn trừ khát, chưa đoạn trừ nhiệt não, chưa đoạn trừ ái dục. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào đối với các dục, chưa ly tham, chưa đoạn trừ dục, chưa đoạn trừ ái, chưa đoạn trừ khát, chưa đoạn trừ nhiệt não, chưa đoạn trừ ái dục, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự tâm trói buộc thứ nhất.

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย อวีตราโค โหติ…เป… รูเป อวีตราโค โหติ… ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรติ … อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปญฺจโม เจตโสวินิพนฺโธ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu không ly tham ở thân... cho đến... không ly tham ở các sắc... ăn no bụng thỏa thích, rồi sống chuyên tâm vào lạc thú nằm ngủ, lạc thú nằm nghiêng, lạc thú ngủ gật... thực hành phạm hạnh với sự mong cầu được sanh vào một cõi trời nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một thiên tử nào đó.’ Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào thực hành phạm hạnh với sự mong cầu được sanh vào một cõi trời nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một thiên tử nào đó,’ tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự chuyên chú, sự kiên trì, sự nỗ lực. Khi tâm không hướng đến sự tinh cần, sự chuyên chú, sự kiên trì, sự nỗ lực, đây là sự trói buộc của tâm thứ năm. Này các tỳ khưu, đây là năm sự trói buộc của tâm.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn niệm xứ cần phải được tu tập. Bốn niệm xứ nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời; ở các cảm thọ... cho đến... ở tâm... cho đến... sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) mười.

สติปฏฺฐานวคฺโค ทุติโย.

Phẩm Niệm Xứ thứ hai.

ตสฺสุทฺทานํ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

สิกฺขา นีวรณากามา, ขนฺธา จ โอรมฺภาคิยา คติ;

มจฺเฉรํ อุทฺธมฺภาคิยา อฏฺฐมํ, เจโตขิลา วินิพนฺธาติ.

Học pháp, triền cái, dục, uẩn, và hạ phần kiết sử, cõi sanh; Keo kiệt, thượng phần kiết sử là thứ tám, tâm hoang vu, và trói buộc.

(๘) ๓. สมฺมปฺปธานวคฺโค

(8) 3. Phẩm Chánh Cần

๑. สิกฺขสุตฺตํ

1. Kinh Học Pháp

๗๓. ‘‘ปญฺจิมานิ[Pg.254], ภิกฺขเว, สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาโต …เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ.

73. Này các tỳ khưu, có năm sự yếu kém trong học pháp này. Năm sự nào? Sát sanh... cho đến... uống rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi – này các tỳ khưu, đây là năm sự yếu kém trong học pháp.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn chánh cần cần phải được tu tập. Bốn chánh cần nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp ác, bất thiện chưa sanh không sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để đoạn trừ các pháp ác, bất thiện đã sanh; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lãng quên, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn chánh cần này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) nhất.

๗๔-๘๑. (ยถา สติปฏฺฐานวคฺเค ตถา สมฺมปฺปธานวเสน วิตฺถาเรตพฺพา.)

74-81. (Nên được triển khai theo cách của chánh cần, giống như trong Phẩm Niệm Xứ.)

๑๐. เจตโสวินิพนฺธสุตฺตํ

10. Kinh Sự Trói Buộc Của Tâm

๘๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจตโสวินิพนฺธา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ…เป… อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา.

82. Này các tỳ khưu, có năm sự trói buộc của tâm này. Năm sự nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu không ly tham ở các dục... cho đến... Này các tỳ khưu, đây là năm sự trói buộc của tâm.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย… อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย… อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ[Pg.255]. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn chánh cần cần phải được tu tập. Bốn chánh cần nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp ác, bất thiện chưa sanh không sanh khởi; để đoạn trừ các pháp ác, bất thiện đã sanh... để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi... để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lãng quên, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn chánh cần này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) mười.

สมฺมปฺปธานวคฺโค ตติโย.

Phẩm Chánh Cần thứ ba.

(๙) ๔. อิทฺธิปาทวคฺโค

(9) 4. Phẩm Thần Túc

๑. สิกฺขสุตฺตํ

1. Kinh Học Pháp

๘๓. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาโต…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ.

83. Này các tỳ khưu, có năm sự yếu kém trong học pháp này. Năm sự nào? Sát sanh... cho đến... uống rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi – này các tỳ khưu, đây là năm sự yếu kém trong học pháp.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, วีริยสมาธิ… จิตฺตสมาธิ… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn thần túc cần phải được tu tập. Bốn thần túc nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc có đầy đủ định do dục và các hành nỗ lực; tu tập thần túc có đầy đủ định do tinh tấn... định do tâm... tu tập thần túc có đầy đủ định do thẩm sát và các hành nỗ lực. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn thần túc này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) nhất.

๘๔-๙๑. (ยถา สติปฏฺฐานวคฺเค ตถา อิทฺธิปาทวเสน วิตฺถาเรตพฺพา.)

84-91. (Nên được triển khai theo cách của thần túc, giống như trong Phẩm Niệm Xứ.)

๑๐. เจตโสวินิพนฺธสุตฺตํ

10. Kinh Sự Trói Buộc Của Tâm

๙๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจตโสวินิพนฺธา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ…เป… อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา.

92. Này các tỳ khưu, có năm sự trói buộc của tâm này. Năm sự nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu không ly tham ở các dục... cho đến... Này các tỳ khưu, đây là năm sự trói buộc của tâm.

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, วีริยสมาธิ… จิตฺตสมาธิ… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ.

“Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm triền phược của tâm này, bốn như ý túc này cần phải được tu tập. Bốn pháp nào? Này các tỳ khưu, ở đây vị tỳ khưu tu tập như ý túc có định do dục và các hành tinh cần, tu tập như ý túc có định do tinh tấn... định do tâm... tu tập như ý túc có định do thẩm sát và các hành tinh tinh cần. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm triền phược của tâm này, bốn như ý túc này cần phải được tu tập.” Kinh thứ mười.

อิทฺธิปาทวคฺโค จตุตฺโถ.

Phẩm Như Ý Túc, thứ tư.

ยเถว [Pg.256] สติปฏฺฐานา, ปธานา จตุโรปิ จ;

จตฺตาโร อิทฺธิปาทา จ, ตเถว สมฺปโยชเยติ.

Cũng như bốn niệm xứ, và cả bốn chánh cần; Bốn như ý túc, cũng nên được phối hợp như vậy.

(๑๐) ๕. ราคเปยฺยาลํ

(10) 5. Phần Tóm Lược Về Tham Ái

๙๓. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม นว? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา – ราคสฺส, ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

93. “Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp cần phải được tu tập. Chín pháp nào? Tưởng bất tịnh, tưởng sự chết, tưởng ghê tởm trong vật thực, tưởng không hoan hỷ trong tất cả thế gian, tưởng vô thường, tưởng khổ trong cái vô thường, tưởng vô ngã trong cái khổ, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham. Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp này cần phải được tu tập.”

๙๔. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม นว? ปฐมํ ฌานํ, ทุติยํ ฌานํ, ตติยํ ฌานํ, จตุตฺถํ ฌานํ, อากาสานญฺจายตนํ, วิญฺญาณญฺจายตนํ, อากิญฺจญฺญายตนํ, เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ, สญฺญาเวทยิตนิโรโธ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

94. “Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp cần phải được tu tập. Chín pháp nào? Thiền thứ nhất, thiền thứ hai, thiền thứ ba, thiền thứ tư, Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, Diệt Thọ Tưởng Định. Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp này cần phải được tu tập.”

๙๕-๑๑๒. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย…เป… ปหานาย…เป… ขยาย…เป… วยาย…เป… วิราคาย…เป… นิโรธาย…เป… จาคาย…เป… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

95-112. “Này các tỳ khưu, để liễu tri tham ái... này... để đoạn tận... này... để đoạn trừ... này... để làm cho tiêu diệt... này... để làm cho tàn lụi... này... để ly tham... này... để đoạn diệt... này... để từ bỏ... này... để xả ly... này... chín pháp này cần phải được tu tập.”

๑๑๓-๔๓๒. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย … จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

113-432. “Để thắng tri sân... này... si... phẫn... hận... gièm pha... cạnh tranh... tật đố... bỏn xẻn... xảo trá... gian manh... ngoan cố... hiếu thắng... mạn... quá mạn... say sưa... phóng dật... này... để liễu tri... để đoạn tận... để đoạn trừ... để làm cho tiêu diệt... để làm cho tàn lụi... để ly tham... để đoạn diệt... để từ bỏ... để xả ly... này... chín pháp này cần phải được tu tập.”

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

Phần Tóm Lược Về Tham Ái đã chấm dứt.

นวกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

Kinh Tạng Pāli, Phẩm Chín Pháp đã chấm dứt.