. นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส.

. ຂອນອບນ້ອມແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກອະຣະຫັນຕສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ ພຣະອົງນັ້ນ.

องฺคุตฺตรนิกาโย

ອັງຄຸຕຕະຣະນິກາຍ

นวกนิปาตปาฬิ

ນະວະກະນິບາດປາລີ

๑. ปฐมปณฺณาสกํ

໑. ປະຖົມມະປັນນາສັກ

๑. สมฺโพธิวคฺโค

໑. ສັມໂພທິວັກ

๑. สมฺโพธิสุตฺตํ

໑. ສັມໂພທິສູດ

๑. เอวํ [Pg.163] เม สุตํ – เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. ตตฺร โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ –

໑. ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ສະດັບມາແລ້ວຢ່າງນີ້: ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍວ່າ —

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ กา อุปนิสา ภาวนายา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ กินฺติ พฺยากเรยฺยาถา’’ติ? ‘‘ภควํมูลกา โน, ภนฺเต, ธมฺมา…เป… ภควโต สุตฺวา ภิกฺขู ธาเรสฺสนฺตี’’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າຫາກພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກ ຈະຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອຸປະນິໄສ (ເຫດໃກ້ຊິດ) ເພື່ອການຈະເລີນທັມອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕຣັສຮູ້ (ສັມໂພທິປັກຂິຍະທັມ) ຄືຫຍັງ?’ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກເທີທັງຫຼາຍຈະຕອບແກ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງໃດ?” “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ທັມທັງຫຼາຍຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ ມີພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເປັນຮາກຖານ...ຯລຯ... ເມື່ອໄດ້ສະດັບຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ພິກຂຸທັງຫຼາຍຈຶ່ງຈະຊົງຈຳໄວ້.”

‘‘เตน หิ, ภิกฺขเว, สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข เต ภิกฺขู ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

“ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພວກເທີຈົ່ງຟັງ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ.” ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພຣးດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ “ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັສຄຳນີ້ວ່າ —

‘‘สเจ, ภิกฺขเว, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา เอวํ ปุจฺเฉยฺยุํ – ‘สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ กา อุปนิสา ภาวนายา’ติ, เอวํ ปุฏฺฐา [Pg.164] ตุมฺเห, ภิกฺขเว, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ เอวํ พฺยากเรยฺยาถ –

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ຖ້າຫາກພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກ ຈະຖາມຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອຸປະນິໄສເພື່ອການຈະເລີນທັມອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕຣັສຮູ້ ຄືຫຍັງ?’ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພວກເທີທັງຫຼາຍຄວນຕອບແກ່ພວກອັນຍະເດຍຖີປະຣິພາຊົກເຫຼົ່ານັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ —

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ปฐมา อุปนิสา ภาวนาย.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ໃນພຣະທັມວິໄນນີ້ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ນີ້ເປັນອຸປະນິໄສປະການທີໜຶ່ງ ເພື່ອການຈະເລີນທັມອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕຣັສຮູ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ทุติยา อุปนิสา ภาวนาย.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສີລ ສຳຣວມແລ້ວດ້ວຍການສຳຣວມໃນພຣະປະຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ນີ້ເປັນອຸປະນິໄສປະການທີສອງ ເພື່ອການຈະເລີນທັມອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕຣັສຮູ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ตติยา อุปนิสา ภาวนาย.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ວາຈາໃດທີ່ເປັນໄປເພື່ອການຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຄື: ອັບປິດສະກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບຄວາມມັກນ້ອຍ), ສັນຕຸດຖິກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບຄວາມສັນໂດດ), ປະວິເວກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບຄວາມສະຫງັດ), ອະສັງສັກຄະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບການບໍ່ຄຸກຄີ), ວິຣິຢາຣັມພະກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບການປາຣົບຄວາມພຽນ), ສີລະກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບສີລ), ສະມາທິກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບສະມາທິ), ປັນຍາກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບປັນຍາ), ວິມຸດຕິກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບຄວາມຫຼຸດພົ້ນ), ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະກະຖາ (ຖ້ອຍຄຳກ່ຽວກັບຄວາມຮູ້ຄວາມເຫັນໃນຄວາມຫຼຸດພົ້ນ); ພິກຂຸເປັນຜູ້ໄດ້ຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານັ້ນຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ນີ້ເປັນອຸປະນິໄສປະການທີສາມ ເພື່ອການຈະເລີນທັມອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕຣັສຮູ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ จตุตฺถี อุปนิสา ภาวนาย.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ນີ້ເປັນອຸປະນິໄສປະການທີສີ່ ເພື່ອການຈະເລີນທັມອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕຣັສຮູ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. สมฺโพธิปกฺขิกานํ, อาวุโส, ธมฺมานํ อยํ ปญฺจมี อุปนิสา ภาวนาย’’.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣິຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ! ນີ້ເປັນອຸປະນິໄສປະການທີຫ້າ ເພື່ອການຈະເລີນທັມອັນເປັນຝັກຝ່າຍແຫ່ງຄວາມຕຣັສຮູ້’.”

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – สีลวา ภวิสฺสติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหริสฺสติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขิสฺสติ สิกฺขาปเทสุ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ: ເທີຈັກເປັນຜູ້ມີສີລ ຈັກສຳຣວມດ້ວຍການສຳຣວມໃນພຣະປະຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະຣະແລະໂຄຈະຣະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດພຽງເລັກນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา [Pg.165] อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ มีເພື່ອນພົວພັນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ: ເທີຈັກໄດ້ຖ້ອຍຄຳທີ່ເປັນໄປເພື່ອການຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຄື: ອັບປິດສະກະຖາ, ສັນຕຸດຖິກະຖາ, ປະວິເວກະຖາ, ອະສັງສັກຄະຖາ, ວິຣິຢາຣັມພະກະຖາ, ສີລະກະຖາ, ສະມາທິກະຖາ, ປັນຍາກະຖາ, ວິມຸດຕິກະຖາ, ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະກະຖາ; ຈັກໄດ້ຖ້ອຍຄຳເຫຼົ່ານັ້ນຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – อารทฺธวีริโย วิหริสฺสติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ มีສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ: ເທີຈັກເປັນຜູ້ປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທັມ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸຣະໃນກຸສົນທັມທັງຫຼາຍ.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ปญฺญวา ภวิสฺสติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນພົວພັນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ: ເທີຈັກເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍປັນຍາອັນເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະຣິຍະ ຊຳແຮກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ.

‘‘เตน จ ปน, ภิกฺขเว, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร ธมฺมา อุตฺตริ ภาเวตพฺพา – อสุภา ภาเวตพฺพา ราคสฺส ปหานาย, เมตฺตา ภาเวตพฺพา พฺยาปาทสฺส ปหานาย, อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา วิตกฺกุปจฺเฉทาย, อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย. อนิจฺจสญฺญิโน, ภิกฺขเว, อนตฺตสญฺญา สณฺฐาติ. อนตฺตสญฺญี อสฺมิมานสมุคฺฆาตํ ปาปุณาติ ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิพฺพาน’’นฺติ. ปฐมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ອັນພິກຂຸນັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຄວນຈະເລີນທັມ ໔ ປະການໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປ ຄື: ຄວນຈະເລີນອະສຸພະ ເພື່ອລະຣາຄະ, ຄວນຈະເລີນເມດຕາ ເພື່ອລະພະຍາບາດ, ຄວນຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ເພື່ອຕັດວິຕົກ, ຄວນຈະເລີນອະນິດຈະສັນຍາ ເພື່ອຖອນອັດສະມິມານະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ! ເມື່ອມີອະນິດຈະສັນຍາ ອະນັດຕະສັນຍາຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ຜູ້ມີອະນັດຕະສັນຍາ ຍ່ອມບັນລຸການຖອນອັດສະມິມານະ ເຖິງພຣະນິພພານໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ.” ສູດທີໜຶ່ງ.

๒. นิสฺสยสุตฺตํ

໒. ນິດໄສສູດ

๒. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ…เป… เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘‘นิสฺสยสมฺปนฺโน นิสฺสยสมฺปนฺโน’ติ, ภนฺเต, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, ภนฺเต, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหตี’’ติ? ‘‘สทฺธํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย อกุสลํ ปชหติ กุสลํ ภาเวติ, ปหีนเมวสฺส ตํ อกุสลํ โหติ. หิรึ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย…เป… โอตฺตปฺปํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย…เป… วีริยํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย…เป… ปญฺญํ เจ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสาย อกุสลํ ปชหติ กุสลํ ภาเวติ, ปหีนเมวสฺส ตํ อกุสลํ โหติ. ตํ หิสฺส ภิกฺขุโน อกุสลํ ปหีนํ โหติ สุปฺปหีนํ, ยํส อริยาย ปญฺญาย ทิสฺวา ปหีนํ’’.

໒. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ...ຯລຯ... ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ທີ່ຮຽກກັນວ່າ ‘ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທີ່ເພິ່ງ (ນິດໄສສັມປັນໂນ)’ ນັ້ນ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທີ່ເພິ່ງ ດ້ວຍເຫດພຽງເທົ່າໃດໜໍ?” “ພິກຂຸ! ຖ້າພິກຂຸອາໄສສັດທາແລ້ວ ລະອະກຸສົນ ຈະເລີນກຸສົນ, ອະກຸສົນນັ້ນຂອງເທີຍ່ອມເປັນອັນລະໄດ້ແລ້ວ. ຖ້າພິກຂຸອາໄສຫິຣິ...ຯລຯ... ຖ້າພິກຂຸອາໄສໂອຕຕັບປະ...ຯລຯ... ຖ້າພິກຂຸອາໄສວິຣິຍະ...ຯລຯ... ຖ້າພິກຂຸອາໄສປັນຍາແລ້ວ ລະອະກຸສົນ ຈະເລີນກຸສົນ, ອະກຸສົນນັ້ນຂອງເທີຍ່ອມເປັນອັນລະໄດ້ແລ້ວ. ເພາະວ່າອະກຸສົນນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນລະໄດ້ແລ້ວ ລະໄດ້ເດັດຂາດແລ້ວ ເຊິ່ງເປັນອະກຸສົນທີ່ເທີເຫັນແລ້ວດ້ວຍປັນຍາອັນປະເສີດ ຈຶ່ງລະໄດ້.”

‘‘เตน [Pg.166] จ ปน, ภิกฺขุ, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร อุปนิสฺสาย วิหาตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ สงฺขาเยกํ ปฏิเสวติ, สงฺขาเยกํ อธิวาเสติ, สงฺขาเยกํ ปริวชฺเชติ, สงฺขาเยกํ วิโนเทติ. เอวํ โข, ภิกฺขุ, ภิกฺขุ นิสฺสยสมฺปนฺโน โหตี’’ติ. ทุติยํ.

“ພິກຂຸ! ອັນພິກຂຸນັ້ນ ຕັ້ງຢູ່ໃນທັມ ໕ ປະການນີ້ແລ້ວ ຄວນອາໄສທັມ ໔ ປະການຢູ່. ທັມ ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸໃນພຣະທັມວິໄນນີ້ ພິຈາລະນາແລ້ວເສບສິ່ງໜຶ່ງ, ພິຈາລະນາແລ້ວອົດກັ້ນສິ່ງໜຶ່ງ, ພິຈາລະນາແລ້ວຫຼີກເວັ້ນສິ່ງໜຶ່ງ, ພິຈາລະນາແລ້ວບັນເທົາສິ່ງໜຶ່ງ. ພິກຂຸ! ຢ່າງນີ້ແລ ພິກຂຸຊື່ວ່າເປັນຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທີ່ເພິ່ງ.” ສູດທີສອງ.

๓. เมฆิยสุตฺตํ

໓. ເມຄິຍະສູດ

๓. เอกํ สมยํ ภควา จาลิกายํ วิหรติ จาลิกาปพฺพเต. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา เมฆิโย ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิโต โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปวิสิตุ’’นฺติ. ‘‘ยสฺส ทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

໓. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ພູເຂົາຈາລິກາ ໃກ້ເມືອງຈາລິກາ. ກໍສະໄໝນັ້ນແລ ພຣະເມຄິຍະເປັນອຸປັດຖາກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເມຄິຍະໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະເມຄິຍະຢືນຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ໄດ້ທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ຂ້ານ້ອຍປາດຖະໜາຈະເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຈັນຕຸຄາມ.” “ເມຄິຍະ! ເທີຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີດ.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมิ. อทฺทสา โข อายสฺมา เมฆิโย กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ รมณียํ. ทิสฺวานสฺส เอตทโหสิ – ‘‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ รมณียํ, อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເມຄິຍະໃນເວລາເຊົ້າ ຄອງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຈັນຕຸຄາມ. ເມື່ອທ່ຽວບິນທະບາດໃນບ້ານຈັນຕຸຄາມແລ້ວ ໃນເວລາຫຼັງພັດຕາກິດ ກັບຈາກບິນທະບາດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ. ພຣະເມຄິຍະໄດ້ເຫັນປ່າໝາກມ່ວງອັນໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ໜ້າລື່ນລົມ ໃນຂະນະທີ່ຍ່າງພັກຜ່ອນທ່ຽວໄປມາຢູ່ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: “ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ໜ້າເຫຼື້ອມໃສແທ້ໜໍ ໜ້າລື່ນລົມແທ້ໜໍ, ສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ກຸນລະບຸດຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມພຽນ ຈະໃຊ້ເປັນທີ່ບຳເພັນພຽນ. ຖ້າຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ, ເຮົາກໍຈະມາສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ເພື່ອບຳເພັນພຽນ.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย ชนฺตุคามํ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ชนฺตุคาเม ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน กิมิกาฬาย นทิยา ตีรํ เตนุปสงฺกมึ. อทฺทสํ โข อหํ, ภนฺเต, กิมิกาฬาย นทิยา ตีเร ชงฺฆาวิหารํ อนุจงฺกมมาโน อนุวิจรมาโน อมฺพวนํ ปาสาทิกํ รมณียํ. ทิสฺวาน เม เอตทโหสิ – ‘ปาสาทิกํ วติทํ อมฺพวนํ รมณียํ. อลํ วติทํ กุลปุตฺตสฺส ปธานตฺถิกสฺส ปธานาย. สเจ [Pg.167] มํ ภควา อนุชาเนยฺย, อาคจฺเฉยฺยาหํ อิมํ อมฺพวนํ ปธานายา’ติ. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย! เอกกมฺหิ ตาว ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນແລ ພຣະເມຄິຍະໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນ khāngໜຶ່ງ. ພຣະເມຄິຍະນັ່ງຮຽບຮ້ອຍແລ້ວ ໄດ້ທູນຖາມພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ມື້ນີ້ໃນເວລາເຊົ້າ ຂ້ານ້ອຍຄອງສະບົງຊົງຈີວອນຖືບາດ ແລ້ວເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງບ້ານຈັນຕຸຄາມ. ເມື່ອທ່ຽວບິນທະບາດໃນບ້ານຈັນຕຸຄາມແລ້ວ ໃນເວລາຫຼັງພັດຕາກິດ ກັບຈາກບິນທະບາດ ໄດ້ເຂົ້າໄປຍັງຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ. ຂ້ານ້ອຍໄດ້ເຫັນປ່າໝາກມ່ວງອັນໜ້າເຫຼື້ອມໃສ ໜ້າລື່ນລົມ ໃນຂະນະທີ່ຍ່າງພັກຜ່ອນທ່ຽວໄປມາຢູ່ແຄມຝັ່ງແມ່ນ້ຳຄິມິກາລາ. ຄັ້ນເຫັນແລ້ວ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄິດແກ່ຂ້ານ້ອຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ໜ້າເຫຼື້ອມໃສແທ້ໜໍ ໜ້າລື່ນລົມແທ້ໜໍ, ສົມຄວນແທ້ໆ ທີ່ກຸນລະບຸດຜູ້ປາດຖະໜາຄວາມພຽນ ຈະໃຊ້ເປັນທີ່ບຳເພັນພຽນ. ຖ້າຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ເຮົາ, ເຮົາກໍຈະມາສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນີ້ເພື່ອບຳເພັນພຽນ.’ ຖ້າຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍກໍຈະໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນເພື່ອບຳເພັນພຽນ.” “ເມຄິຍະ! ຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ ເພາະຕອນນີ້ເຮົາຍັງຢູ່ຜູ້ດຽວ ຈົນກວ່າຈະມີພິກຂຸຮູບອື່ນມາ.”

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘อาคเมหิ ตาว, เมฆิย, เอกกมฺหิ ตาว ยาว อญฺโญปิ โกจิ ภิกฺขุ อาคจฺฉตี’’ติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສອງ ພຣະເມຄິຍະກໍໄດ້ທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ສຳລັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ບໍ່ມີການເພີ່ມພູນສິ່ງທີ່ເຮັດແລ້ວ. ແຕ່ສຳລັບຂ້ານ້ອຍ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ຍັງມີການເພີ່ມພູນສິ່ງທີ່ເຮັດແລ້ວ. ຖ້າຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍກໍຈະໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນເພື່ອບຳເພັນພຽນ.” “ເມຄິຍະ! ຈົ່ງລໍຖ້າກ່ອນ ເພາະຕອນນີ້ເຮົາຍັງຢູ່ຜູ້ດຽວ ຈົນກວ່າຈະມີພິກຂຸຮູບອື່ນມາ.”

ตติยมฺปิ โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘ภควโต, ภนฺเต, นตฺถิ กิญฺจิ อุตฺตริ กรณียํ, นตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. มยฺหํ โข ปน, ภนฺเต, อตฺถิ อุตฺตริ กรณียํ, อตฺถิ กตสฺส ปฏิจโย. สเจ มํ ภควา อนุชาเนยฺย, คจฺเฉยฺยาหํ ตํ อมฺพวนํ ปธานายา’’ติ. ‘‘ปธานนฺติ โข, เมฆิย, วทมานํ กินฺติ วเทยฺยาม! ยสฺส ทานิ ตฺวํ, เมฆิย, กาลํ มญฺญสี’’ติ.

ແມ່ນຄັ້ງທີສາມ ພຣະເມຄິຍະກໍໄດ້ທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ສຳລັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ບໍ່ມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ບໍ່ມີການເພີ່ມພູນສິ່ງທີ່ເຮັດແລ້ວ. ແຕ່ສຳລັບຂ້ານ້ອຍ, ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ! ຍັງມີກິດທີ່ຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປອີກ, ຍັງມີການເພີ່ມພູນສິ່ງທີ່ເຮັດແລ້ວ. ຖ້າຫາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງອະນຸຍາດແກ່ຂ້ານ້ອຍ, ຂ້ານ້ອຍກໍຈະໄປສູ່ປ່າໝາກມ່ວງນັ້ນເພື່ອບຳເພັນພຽນ.” “ເມຄິຍະ! ເມື່ອເທີກ່າວເຖິງ ‘ການບຳເພັນພຽນ’ ຢູ່ຢ່າງນີ້ ເຮົາຈະກ່າວຫຍັງໄດ້ອີກ! ເມຄິຍະ! ເທີຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີດ.”

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา เยน ตํ อมฺพวนํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ตํ อมฺพวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ. อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. อถ โข อายสฺมโต เมฆิยสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา; อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกนา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພະເມຄິຍະ ລຸກຈາກອາສະນະ ແລ້ວເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຖວາຍອະພິວາດ ແລ້ວເຮັດປະທັກສິນ ແລ້ວຫຼີກໄປທາງປ່າມ່ວງນັ້ນ. ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງປ່າມ່ວງນັ້ນແລ້ວ ກໍເຂົ້າໄປນັ່ງພັກຜ່ອນກາງເວັນ ຢູ່ທີ່ກົກໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ. ຄັ້ງນັ້ນ ເມື່ອທ່ານພະເມຄິຍະອາໄສຢູ່ໃນປ່າມ່ວງນັ້ນ ຄວາມດຳລິອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການນີ້ ມັກເກີດຂຶ້ນຄອບງຳຢູ່ສະເໝີ ຄື: ກາມະວິຕົກ ພະຍາປາດະວິຕົກ ວິຫິງສາວິຕົກ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພະເມຄິຍະໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ "ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ! ພວກເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍຄວາມສັດທາແລ້ວ ແຕ່ກໍຍັງຖືກຄວາມດຳລິອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການນີ້ ຄື ກາມະວິຕົກ ພະຍາປາດະວິຕົກ ແລະວິຫິງສາວິຕົກ ຄອບງຳຢູ່ເລື້ອຍໆ"

อถ โข อายสฺมา เมฆิโย เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา เมฆิโย ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພະເມຄິຍະໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພະເມຄິຍະໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อิธ [Pg.168] มยฺหํ, ภนฺเต, ตสฺมึ อมฺพวเน วิหรนฺตสฺส เยภุยฺเยน ตโย ปาปกา อกุสลา วิตกฺกา สมุทาจรนฺติ, เสยฺยถิทํ – กามวิตกฺโก, พฺยาปาทวิตกฺโก, วิหึสาวิตกฺโก. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อจฺฉริยํ วต โภ, อพฺภุตํ วต โภ! สทฺธาย จ วตมฺหา อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตา; อถ จ ปนิเมหิ ตีหิ ปาปเกหิ อกุสเลหิ วิตกฺเกหิ อนฺวาสตฺตา – กามวิตกฺเกน, พฺยาปาทวิตกฺเกน, วิหึสาวิตกฺเกนาติ’’’.

"ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ເມື່ອຂ້ານ້ອຍອາໄສຢູ່ໃນປ່າມ່ວງນັ້ນ ຄວາມດຳລິອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການນີ້ ມັກເກີດຂຶ້ນຄອບງຳຂ້ານ້ອຍຢູ່ສະເໝີ ຄື: ກາມະວິຕົກ ພະຍາປາດະວິຕົກ ວິຫິງສາວິຕົກ. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍນັ້ນໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ! ພວກເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍຄວາມສັດທາແລ້ວ ແຕ່ກໍຍັງຖືກຄວາມດຳລິອັນເປັນອະກຸສົນອັນຊົ່ວຊ້າ 3 ປະການນີ້ ຄື ກາມະວິຕົກ ພະຍາປາດະວິຕົກ ແລະວິຫິງສາວິຕົກ ຄອບງຳຢູ່ເລື້ອຍໆ'"

‘‘อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา ปญฺจ ธมฺมา ปริปกฺกาย สํวตฺตนฺติ. กตเม ปญฺจ? อิธ, เมฆิย, ภิกฺขุ กลฺยาณมิตฺโต โหติ กลฺยาณสหาโย กลฺยาณสมฺปวงฺโก. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปฐโม ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

"ດູກ່ອນເມຄິຍະ ເມື່ອເຈໂຕວິມຸດຕິຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ ທຳ 5 ປະການນີ້ ຍ່ອມເປັນໄປเพื่อຄວາມແກ່ກ້າ. ທຳ 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນເມຄິຍະ ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນດີ. ດູກ່ອນເມຄິຍະ ນີ້ເປັນທຳປະການທີ 1 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ สีลวา โหติ, ปาติโมกฺขสํวรสํวุโต วิหรติ อาจารโคจรสมฺปนฺโน อณุมตฺเตสุ วชฺเชสุ ภยทสฺสาวี, สมาทาย สิกฺขติ สิกฺขาปเทสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ทุติโย ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນເມຄິຍະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສີລ ສຳລວມດ້ວຍການສຳລວມໃນປະຕິໂມກ ເຖິງພ້ອມດ້ວຍອາດຈະລະແລະໂຄຈະລະ ມີປົກກະຕິເຫັນໄພໃນໂທດແມ່ນພຽງເລັກນ້ອຍ ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນເມຄິຍະ ນີ້ເປັນທຳປະການທີ 2 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา สนฺตุฏฺฐิกถา ปวิเวกกถา อสํสคฺคกถา วีริยารมฺภกถา สีลกถา สมาธิกถา ปญฺญากถา วิมุตฺติกถา วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี โหติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ตติโย ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນເມຄິຍະ ອີກປະການໜຶ່ງ ວາຈາໃດທີ່ເປັນໄປເພື່ອຂັດເກົາກิເລດຢ່າງຍິ່ງ ເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຄື: ອັບປິດສະກະຖາ ສັນຕຸດຖິກະຖາ ປະວິເວກະຖາ ອະສັງສັກຄະກະຖາ ວິຣິຍາຣັມພະກະຖາ ສີລະກະຖາ ສະມາທິກະຖາ ປັນຍາກະຖາ ວິມຸດຕິກະຖາ ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະກະຖາ; ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ໄດ້ວາຈາເຊັ່ນນັ້ນຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ. ດູກ່ອນເມຄິຍະ ນີ້ເປັນທຳປະການທີ 3 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ อารทฺธวีริโย วิหรติ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย, กุสลานํ ธมฺมานํ อุปสมฺปทาย, ถามวา ทฬฺหปรกฺกโม อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ จตุตฺโถ ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນເມຄິຍະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ ເພື່ອລະອະກຸສົນທຳ ເພື່ອຄວາມເຖິງພ້ອມແຫ່ງກຸສົນທຳ ມີຄວາມເຂັ້ມແຂງ ມີຄວາມບາກບັ່ນໝັ້ນຄົງ ບໍ່ທອດທຸລະໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ. ດູກ່ອນເມຄິຍະ ນີ້ເປັນທຳປະການທີ 4 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ.

‘‘ปุน จปรํ, เมฆิย, ภิกฺขุ ปญฺญวา โหติ อุทยตฺถคามินิยา ปญฺญาย สมนฺนาคโต อริยาย นิพฺเพธิกาย สมฺมา ทุกฺขกฺขยคามินิยา. อปริปกฺกาย, เมฆิย, เจโตวิมุตฺติยา อยํ ปญฺจโม ธมฺโม ปริปกฺกาย สํวตฺตติ.

ດູກ່ອນເມຄິຍະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີປັນຍາ ປະກອບດ້ວຍປັນຍາທີ່ເຫັນຄວາມເກີດແລະຄວາມດັບ ອັນເປັນອະລິຍະ ຊຳແລກກິເລດ ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ. ດູກ່ອນເມຄິຍະ ນີ້ເປັນທຳປະການທີ 5 ທີ່ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມແກ່ກ້າແຫ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິທີ່ຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ.

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ[Pg.169], เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘สีลวา ภวิสฺสติ…เป. … สมาทาย สิกฺขิสฺสติ สิกฺขาปเทสุ’’’.

"ດູກ່ອນເມຄິຍະ ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ 'ຈະເປັນຜູ້ມີສີລ...ຯລຯ... ສະມາທານສຶກສາຢູ່ໃນສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ'."

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘ยายํ กถา อภิสลฺเลขิกา เจโตวิวรณสปฺปายา, เสยฺยถิทํ – อปฺปิจฺฉกถา…เป… วิมุตฺติญาณทสฺสนกถา, เอวรูปิยา กถาย นิกามลาภี ภวิสฺสติ อกิจฺฉลาภี อกสิรลาภี’’’.

"ດູກ່ອນເມຄິຍະ ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ 'ຈະໄດ້ວາຈາທີ່ເປັນໄປເພື່ອຂັດເກົາກິເລດຢ່າງຍິ່ງ ເປັນທີ່ສະບາຍແກ່ການເປີດຈິດ ຄື: ອັບປິດສະກະຖາ...ຯລຯ... ວິມຸດຕິຍານະທັດສະນະກະຖາ ວາຈາເຊັ່ນນັ້ນຕາມຄວາມປາດຖະໜາ ໄດ້ໂດຍບໍ່ຍາກ ໄດ້ໂດຍບໍ່ລຳບາກ'."

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘อารทฺธวีริโย วิหริสฺสติ…เป… อนิกฺขิตฺตธุโร กุสเลสุ ธมฺเมสุ’’’.

"ດູກ່ອນເມຄິຍະ ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ มีສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ 'ຈະເປັນຜູ້ປາລົບຄວາມພຽນ...ຯລຯ... ບໍ່ທອດທຸລະໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ'."

‘‘กลฺยาณมิตฺตสฺเสตํ, เมฆิย, ภิกฺขุโน ปาฏิกงฺขํ กลฺยาณสหายสฺส กลฺยาณสมฺปวงฺกสฺส – ‘ปญฺญวา ภวิสฺสติ…เป… สมฺมาทุกฺขกฺขยคามินิยา’’’.

"ດູກ່ອນເມຄິຍະ ພິກຂຸຜູ້ມີມິດດີ ມີສະຫາຍດີ ມີເພື່ອນດີ ຍ່ອມເປັນທີ່ຫວັງໄດ້ວ່າ 'ຈະເປັນຜູ້ມີປັນຍາ...ຯລຯ... ໃຫ້ເຖິງຄວາມສິ້ນທຸກໂດຍຊອບ'."

‘‘เตน จ ปน, เมฆิย, ภิกฺขุนา อิเมสุ ปญฺจสุ ธมฺเมสุ ปติฏฺฐาย จตฺตาโร ธมฺมา อุตฺตริ ภาเวตพฺพา – อสุภา ภาเวตพฺพา ราคสฺส ปหานาย, เมตฺตา ภาเวตพฺพา พฺยาปาทสฺส ปหานาย, อานาปานสฺสติ ภาเวตพฺพา วิตกฺกุปจฺเฉทาย, อนิจฺจสญฺญา ภาเวตพฺพา อสฺมิมานสมุคฺฆาตาย. อนิจฺจสญฺญิโน, เมฆิย, อนตฺตสญฺญา สณฺฐาติ. อนตฺตสญฺญี อสฺมิมานสมุคฺฆาตํ ปาปุณาติ ทิฏฺเฐว ธมฺเม นิพฺพาน’’นฺติ. ตติยํ.

"ດູກ່ອນເມຄິຍະ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງຢູ່ໃນທຳ 5 ປະການນີ້ແລ້ວ ຄວນຈະເລີນທຳ 4 ປະການໃຫ້ຍິ່ງຂຶ້ນໄປ ຄື: ຄວນຈະເລີນອະສຸພະ ເພື່ອລະລາຄະ, ຄວນຈະເລີນເມດຕາ ເພື່ອລະພະຍາປາດ, ຄວນຈະເລີນອານາປານະສະຕິ ເພື່ອຕັດວິຕົກ, ຄວນຈະເລີນອະນິດຈະສັນຍາ ເພື່ອຖອນອັດສະມິມານະ. ດູກ່ອນເມຄິຍະ ເມື່ອອະນິດຈະສັນຍາປາກົດ ອະນັດຕະສັນຍາຍ່ອມຕັ້ງໝັ້ນ. ຜູ້ມີອະນັດຕະສັນຍາ ຍ່ອມບັນລຸການຖອນອັດສະມິມານະ ບັນລຸພະນິພານໃນປັດຈຸບັນນີ້ແລ້ວ."

๔. นนฺทกสุตฺตํ

໔. "ນັນທະກະສູດ"

๔. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา นนฺทโก อุปฏฺฐานสาลายํ ภิกฺขู ธมฺมิยา กถาย สนฺทสฺเสติ สมาทเปติ สมุตฺเตเชติ สมฺปหํเสติ. อถ โข ภควา สายนฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยนุปฏฺฐานสาลา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา พหิทฺวารโกฏฺฐเก อฏฺฐาสิ กถาปริโยสานํ อาคมยมาโน. อถ โข ภควา กถาปริโยสานํ วิทิตฺวา อุกฺกาเสตฺวา อคฺคฬํ อาโกเฏสิ. วิวรึสุ โข เต ภิกฺขู ภควโต ทฺวารํ.

໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ພະເຊຕະວັນ ອາຮາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ເຂດພະນະຄອນສາວັດຖີ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນ ທ່ານພະນັນທະກະກຳລັງສະແດງທຳມະກະຖາ ຊີ້ແຈງໃຫ້ເຫັນແຈ້ງ ຊັກຊວນໃຫ້ສະມາທານ ແກ້ວຫານ ໃຫ້ລື່ນເລີງ ຍິນດີແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຢູ່ທີ່ສາລາອຸປະຖາກ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດອອກຈາກທີ່ຫຼີກເຣັ້ນໃນເວລາແລງ ແລ້ວສະເດັດໄປຍັງສາລາອຸປະຖາກ; ເມື່ອສະເດັດໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູດ້ານນອກ ເພື່ອລໍຖ້າໃຫ້ການສະແດງທຳຈົບລົງ. ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງຊາບວ່າການສະແດງທຳຈົບລົງແລ້ວ ຈຶ່ງຊົງກະແອມ ແລ້ວເຄາະບານປະຕູ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນກໍໄດ້ເປີດປະຕູຖວາຍພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ.

อถ [Pg.170] โข ภควา อุปฏฺฐานสาลํ ปวิสิตฺวา ปญฺญตฺตาสเน นิสีทิ. นิสชฺช โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ เอตทโวจ – ‘‘ทีโฆ โข ตฺยายํ, นนฺทก, ธมฺมปริยาโย ภิกฺขูนํ ปฏิภาสิ. อปิ เม ปิฏฺฐิ อาคิลายติ พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิตสฺส กถาปริโยสานํ อาคมยมานสฺสา’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງສາລາອຸປະຖາກ ແລ້ວປະທັບນັ່ງເທິງອາສະນະທີ່ປູລາດໄວ້. ເມື່ອປະທັບນັ່ງແລ້ວ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພະນັນທະກະດັ່ງນີ້ວ່າ: "ດູກ່ອນນັນທະກະ ທຳມະປະຣິຍາຍນີ້ທີ່ເຈົ້າສະແດງແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຊ່າງຍາວນານແທ້ໆ. ເຮົາຢືນລໍຖ້າໃຫ້ການສະແດງທຳຈົບລົງຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູດ້ານນອກ ຈົນຫຼັງຂອງເຮົາເມື່ອຍລ້າແລ້ວ."

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา นนฺทโก สารชฺชมานรูโป ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข ปน มยํ, ภนฺเต, ชานาม ‘ภควา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิโต’ติ. สเจ หิ มยํ, ภนฺเต, ชาเนยฺยาม ‘ภควา พหิทฺวารโกฏฺฐเก ฐิโต’ติ, เอตฺตกมฺปิ ( ) โน นปฺปฏิภาเสยฺยา’’ติ.

ເມື່ອພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານພະນັນທະກະມີຄວາມເກງໃຈ ຈຶ່ງກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: "ข້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ພວກຂ້ານ້ອຍບໍ່ຊາບເລີຍວ່າ 'ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູດ້ານນອກ'. ຂ້າແຕ່ພະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຖ້າພວກຂ້ານ້ອຍຊາບວ່າ 'ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢືນຢູ່ທີ່ຊຸ້ມປະຕູດ້ານນອກ' ພວກຂ້ານ້ອຍກໍຄົງຈະບໍ່ສະແດງທຳມະເທດສະໜາໃຫ້ຍາວນານເຖິງພຽງນີ້."

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ สารชฺชมานรูปํ วิทิตฺวา อายสฺมนฺตํ นนฺทกํ เอตทโวจ – ‘‘สาธุ, สาธุ, นนฺทก! เอตํ โข, นนฺทก, ตุมฺหากํ ปติรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ, ยํ ตุมฺเห ธมฺมิยา กถาย สนฺนิสีเทยฺยาถ. สนฺนิปติตานํ โว, นนฺทก, ทฺวยํ กรณียํ – ธมฺมี วา กถา อริโย วา ตุณฺหีภาโว. สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຊົງຊາບວ່າທ່ານພະນັນທະກະມີຄວາມເກງໃຈ ຈຶ່ງຕັດກັບທ່ານພະນັນທະກະດັ່ງນີ້ວ່າ: "ດີລະ ດີລະ ນັນທະກະ! ດູກ່ອນນັນທະກະ ການທີ່ພວກເຈົ້າຜູ້ເປັນກຸນລະບຸດ ອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນດ້ວຍຄວາມສັດທາ ມານັ່ງປະຊຸມກັນເພື່ອສົນທະນາທຳ ນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ສົມຄວນແທ້ໆ. ດູກ່ອນນັນທະກະ ເມື່ອພວກເຈົ້າປະຊຸມກັນ ກິດ 2 ປະການທີ່ຄວນເຮັດ ຄື: ການສົນທະນາທຳ ຫຼື ການນັ່ງສະຫງົບອັນເປັນອະລິຍະ. ດູກ່ອນນັນທະກະ ພິກຂຸບາງຮູບເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແຕ່ບໍ່ມີສີລ. ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງຄະນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນວ່າ 'ເຮັດແນວໃດ ພວກເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະມີສີລດ້ວຍ'. ດູກ່ອນນັນທະກະ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະມີສີລ ເມື່ອນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ.

‘‘สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺสา’ติ. ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ.

ດູກ່ອນນັນທະກະ ພິກຂຸບາງຮູບເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ສະມາທິແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ. ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງຄະນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນວ່າ 'ເຮັດແນວໃດ ພວກເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ແລະໄດ້ສະມາທິແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນດ້ວຍ'. ດູກ່ອນນັນທະກະ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ແລະໄດ້ສະມາທິແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ເມື່ອນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ.

‘‘สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เสยฺยถาปิ, นนฺทก, ปาณโก จตุปฺปาทโก อสฺส. ตสฺส เอโก ปาโท โอมโก ลามโก. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร อสฺส. เอวเมวํ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย. เอวํ [Pg.171] โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนายา’’’ติ.

ດູກ່ອນນັນທະກະ ພິກຂຸບາງຮູບເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ໄດ້ສະມາທິແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ປັນຍາເຫັນແຈ້ງທຳອັນຍິ່ງ (ອະທິປັນຍາທຳມະວິປັດສະນາ). ເມື່ອເປັນຢ່າງນີ້ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ. ດູກ່ອນນັນທະກະ ປຽບເໝືອນສັດສີ່ຕີນ ທີ່ມີຕີນໜຶ່ງລີບຫຼືພິການ ມັນຍ່ອມຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ ສັນໃດ; ດູກ່ອນນັນທະກະ ພິກຂຸກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ໄດ້ສະມາທິແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ປັນຍາເຫັນແຈ້ງທຳອັນຍິ່ງ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງຄະນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນວ່າ 'ເຮັດແນວໃດ ພວກເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ໄດ້ສະມາທິແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ແລະໄດ້ປັນຍາເຫັນແຈ້ງທຳອັນຍິ່ງດ້ວຍ'.

‘‘ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหตี’’ติ. อิทมโวจ ภควา. อิทํ วตฺวาน สุคโต อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปาวิสิ.

"ດູກ່ອນນັນທະກະ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສີລ ໄດ້ສະມາທິແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ແລະໄດ້ປັນຍາເຫັນແຈ້ງທຳອັນຍິ່ງ ເມື່ອນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າເປັນຜູ້ບໍລິບູນດ້ວຍອົງຄະນັ້ນ." ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ. ພະສຸຄົດຄັ້ນໄດ້ຕັດພະດຳລັດນີ້ແລ້ວ ກໍຊົງລຸກຈາກອາສະນະ ແລ້ວສະເດັດເຂົ້າໄປຍັງພະວິຫານ.

อถ โข อายสฺมา นนฺทโก อจิรปกฺกนฺตสฺส ภควโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อิทานิ, อาวุโส, ภควา จตูหิ ปเทหิ เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสตฺวา อุฏฺฐายาสนา วิหารํ ปวิฏฺโฐ – ‘สทฺโธ จ, นนฺทก, ภิกฺขุ โหติ, โน จ สีลวา. เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ – กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จา’ติ. ยโต จ โข นนฺทก ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหติ. สทฺโธ จ นนฺทก ภิกฺขุ โหติ สีลวา จ, โน จ ลาภี อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส…เป… ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ. เสยฺยถาปิ นนฺทก ปาณโก จตุปฺปาทโก อสฺส, ตสฺส เอโก ปาโท โอมโก ลามโก, เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร อสฺส. เอวเมวํ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ, ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, น ลาภี อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน อปริปูโร โหติ, เตน ตํ องฺคํ ปริปูเรตพฺพํ ‘กินฺตาหํ สทฺโธ จ อสฺสํ สีลวา จ, ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส, ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนายา’ติ. ยโต จ โข, นนฺทก, ภิกฺขุ สทฺโธ จ โหติ สีลวา จ ลาภี จ อชฺฌตฺตํ เจโตสมาธิสฺส ลาภี จ อธิปญฺญาธมฺมวิปสฺสนาย, เอวํ โส เตนงฺเคน ปริปูโร โหตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພາຍຫຼັງທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າສະເດັດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພຣະອາຍັສມານັນທະກະ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແແລ້ວກ່າວວ່າ: «ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບັດນີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງພຣະພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງດ້ວຍບົດ 4 ບົດແລ້ວ ຊົງລຸກຈາກອາສະນະສະເດັດເຂົ້າສູ່ພຣະວິຫານວ່າ: 'ນັນທະກະ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແຕ່ບໍ່ມີສິນ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນວ່າ «ເຮັດແນວໃດ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສິນດ້ວຍ». ນັນທະກະ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສິນ ເມື່ອນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ນັນທະກະ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ແລະ ມີສິນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ສະມາທິທາງໃຈໃນພາຍໃນ... ໄດ້ສະມາທິທາງໃຈໃນພາຍໃນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ວິປັດສະນາປັນຍາໃນທັມອັນຍິ່ງ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ນັນທະກະ ປຽບເໝືອນສັດສີ່ຕີນ ຕີນເບື້ອງໜຶ່ງຂອງມັນລີບ ຫຼື ພິການ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ສັດນັ້ນຊື່ວ່າບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ ຢ່າງໃດກໍດີ. ນັນທະກະ ເຊັ່ນນັ້ນຄືກັນ ພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສິນ ໄດ້ສະມາທິທາງໃຈໃນພາຍໃນ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ວິປັດສະນາປັນຍາໃນທັມອັນຍິ່ງ ເມື່ອເປັນເຊັ່ນນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າບໍ່ບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ. ພິກຂຸນັ້ນຄວນບຳເພັນອົງນັ້ນໃຫ້ບໍລິບູນວ່າ «ເຮັດແນວໃດ ເຮົາຈຶ່ງຈະເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສິນ ໄດ້ສະມາທິທາງໃຈໃນພາຍໃນ ແລະ ໄດ້ວິປັດສະນາປັນຍາໃນທັມອັນຍິ່ງດ້ວຍ». ນັນທະກະ ເມື່ອໃດພິກຂຸເປັນຜູ້ມີສັດທາ ມີສິນ ໄດ້ສະມາທິທາງໃຈໃນພາຍໃນ ແລະ ໄດ້ວິປັດສະນາປັນຍາໃນທັມອັນຍິ່ງ ເມື່ອນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຊື່ວ່າບໍລິບູນດ້ວຍອົງນັ້ນ».

‘‘ปญฺจิเม, อาวุโส, อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย. กตเม ปญฺจ? อิธาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ[Pg.172], ตถา ตถา โส สตฺถุ ปิโย จ โหติ มนาโป จ ครุ จ ภาวนีโย จ. อยํ, อาวุโส, ปฐโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

«ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອານິສົງ 5 ປະການນີ້ ຍ່ອມມີໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະ ການສົນທະນາທັມຕາມກາລະ. ອານິສົງ 5 ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະ ແລະ ພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣະພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະ ແລະ ພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣະພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ ດ້ວຍປະການໃດໆ ພຣະສາດສະດາກໍຍ່ອມຊົງຮັກ ຊົງພໍພຣະໄທ ຊົງເຄົາຣົບ ແລະ ຊົງສັນເສີນພິກຂຸນັ້ນ ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີໜຶ່ງ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະ ການສົນທະນາທັມຕາມກາລະ».

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม อตฺถปฺปฏิสํเวที จ โหติ ธมฺมปฺปฏิสํเวที จ. อยํ, อาวุโส, ทุติโย อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

«ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະ ແລະ ພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣະພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ... ປະກາດພຣະພົມມະຈັນ ດ້ວຍປະການໃດໆ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ຮູ້ແຈ້ງອັດຖະ ແລະ ຮູ້ແຈ້ງທັມໃນທັມນັ້ນ ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີສອງ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະ ການສົນທະນາທັມຕາມກາລະ».

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตถา ตถา โส ตสฺมึ ธมฺเม คมฺภีรํ อตฺถปทํ ปญฺญาย อติวิชฺฌ ปสฺสติ. อยํ, อาวุโส, ตติโย อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

«ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະ ແລະ ພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣະພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ... ປະກາດພຣະພົມມະຈັນ ດ້ວຍປະການໃດໆ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມແທງຕະຫຼອດ ແລະ ເຫັນເນື້ອຄວາມອັນເລິກເຊິ່ງໃນທັມນັ້ນດ້ວຍປັນຍາ ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີສາມ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະ ການສົນທະນາທັມຕາມກາລະ».

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ…เป… พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตถา ตถา นํ สพฺรหฺมจารี อุตฺตริ สมฺภาเวนฺติ – ‘อทฺธา อยมายสฺมา ปตฺโต วา ปชฺชติ วา’. อยํ, อาวุโส, จตุตฺโถ อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย.

«ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ... ປະກາດພຣະພົມມະຈັນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ... ປະກາດພຣະພົມມະຈັນ ດ້ວຍປະການໃດໆ ເພື່ອນພົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍຍ່ອມຍົກຍ້ອງພິກຂຸນັ້ນຍິ່ງໆຂຶ້ນໄປວ່າ 'ພຣະອາຍັສມານີ້ ບັນລຸແລ້ວຢ່າງແນ່ນອນ ຫຼື ຈັກບັນລຸຢ່າງແນ່ນອນ'. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີສີ່ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະ ການສົນທະນາທັມຕາມກາລະ».

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ. ยถา ยถา, อาวุโส, ภิกฺขุ ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ อาทิกลฺยาณํ มชฺเฌกลฺยาณํ ปริโยสานกลฺยาณํ สาตฺถํ สพฺยญฺชนํ, เกวลปริปุณฺณํ ปริสุทฺธํ พฺรหฺมจริยํ ปกาเสติ, ตตฺถ เย โข ภิกฺขู เสขา อปฺปตฺตมานสา อนุตฺตรํ โยคกฺเขมํ ปตฺถยมานา วิหรนฺติ, เต ตํ ธมฺมํ สุตฺวา วีริยํ อารภนฺติ อปฺปตฺตสฺส ปตฺติยา อนธิคตสฺส [Pg.173] อธิคมาย อสจฺฉิกตสฺส สจฺฉิกิริยาย. เย ปน ตตฺถ ภิกฺขู อรหนฺโต ขีณาสวา วุสิตวนฺโต กตกรณียา โอหิตภารา อนุปฺปตฺตสทตฺถา ปริกฺขีณภวสํโยชนา สมฺมทญฺญาวิมุตฺตา, เต ตํ ธมฺมํ สุตฺวา ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหารํเยว อนุยุตฺตา วิหรนฺติ. อยํ, อาวุโส, ปญฺจโม อานิสํโส กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉาย. อิเม โข, อาวุโส, ปญฺจ อานิสํสา กาเลน ธมฺมสฺสวเน กาเลน ธมฺมสากจฺฉายา’’ติ. จตุตฺถํ.

«ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະ ແລະ ພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣະພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ພິກຂຸສະແດງທັມແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອັນມີຄວາມງາມໃນເບື້ອງຕົ້ນ ມີຄວາມງາມໃນທ່າມກາງ ມີຄວາມງາມໃນທີ່ສຸດ ພ້ອມທັງອັດຖະ ແລະ ພະຍັນຊະນະ ປະກາດພຣະພົມມະຈັນອັນບໍລິບູນບໍລິສຸດສິ້ນເຊີງ ດ້ວຍປະການໃດໆ ໃນທັມມະສະພານັ້ນ ພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດທີ່ຍັງເປັນເສຂະ ຍັງບໍ່ບັນລຸພຣະອໍຣະຫັນ ປາຖະໜາຄວາມກະສຽມຈາກໂຍຄະອັນຍອດຢ້ຽມຢູ່ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຟັງທັມນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມປາຣົບຄວາມພຽນ ເພື່ອບັນລຸທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນບັນລຸ ເພື່ອເຖິງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຖິງ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ. ສ່ວນພິກຂຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່າໃດໃນທັມມະສະພານັ້ນ ທີ່ເປັນພຣະອໍຣະຫັນຂີນາສົບ ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ ເຮັດກິດທີ່ຄວນເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງພາຣະ (ຂັນທະວັນ) ລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວດ້ວຍປັນຍາອັນຊອບ ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ຟັງທັມນັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມຂະຫຍັນໝັ່ນພຽນໃນການຢູ່ເປັນສຸກໃນປັດຈຸບັນເທົ່ານັ້ນ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ນີ້ເປັນອານິສົງປະການທີຫ້າ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະ ການສົນທະນາທັມຕາມກາລະ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ອານິສົງ 5 ປະການນີ້ແລ ໃນການຟັງທັມຕາມກາລະ ແລະ ການສົນທະນາທັມຕາມກາລະ».

๕. พลสุตฺตํ

໕. ພະລະສູດ

๕. ‘‘จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, พลานิ. กตมานิ จตฺตาริ? ปญฺญาพลํ, วีริยพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคาหพลํ. กตมญฺจ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ? เย ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา กณฺหา กณฺหสงฺขาตา เย ธมฺมา สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา เย ธมฺมา เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา นาลมริยา นาลมริยสงฺขาตา เย ธมฺมา อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, ตฺยาสฺส ธมฺมา ปญฺญาย โวทิฏฺฐา โหนฺติ โวจริตา. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ปญฺญาพลํ.

໕. «ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພະລະ (ກຳລັງ) 4 ປະການນີ້. 4 ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ປັນຍາພະລະ (ກຳລັງຄືປັນຍາ), ວິຣິຍະພະລະ (ກຳລັງຄືຄວາມພຽນ), ອະນາວັດຊະພະລະ (ກຳລັງຄືຄວາມບໍ່ມີໂທດ), ສັງຄະຫະພະລະ (ກຳລັງຄືການສົງເຄາະ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍປັນຍາພະລະເປັນແນວໃດ? ທັມເຫຼົ່າໃດເປັນກຸສົນ ທີ່ນັບວ່າເປັນກຸສົນ, ທັມເຫຼົ່າໃດເປັນອະກຸສົນ ທີ່ນັບວ່າເປັນອະກຸສົນ, ທັມເຫຼົ່າໃດມີໂທດ ທີ່ນັບວ່າມີໂທດ, ທັມເຫຼົ່າໃດບໍ່ມີໂທດ ທີ່ນັບວ່າບໍ່ມີໂທດ, ທັມເຫຼົ່າໃດດຳ ທີ່ນັບວ່າດຳ, ທັມເຫຼົ່າໃດຂາວ ທີ່ນັບວ່າຂາວ, ທັມເຫຼົ່າໃດຄວນເສບ ທີ່ນັບວ່າຄວນເສບ, ທັມເຫຼົ່າໃດບໍ່ຄວນເສບ ທີ່ນັບວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ທັມເຫຼົ່າໃດບໍ່ຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ທີ່ນັບວ່າບໍ່ຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ທັມເຫຼົ່າໃດຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ທີ່ນັບວ່າຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ທັມເຫຼົ່ານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນເຫັນແຈ້ງແລ້ວ ພິຈາລະນາແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຮຽກວ່າ ປັນຍາພະລະ».

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ? เย ธมฺมา อกุสลา อกุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา สาวชฺชา สาวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา กณฺหา กณฺหสงฺขาตา เย ธมฺมา อเสวิตพฺพา อเสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา นาลมริยา นาลมริยสงฺขาตา, เตสํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. เย ธมฺมา กุสลา กุสลสงฺขาตา เย ธมฺมา อนวชฺชา อนวชฺชสงฺขาตา เย ธมฺมา สุกฺกา สุกฺกสงฺขาตา เย ธมฺมา เสวิตพฺพา เสวิตพฺพสงฺขาตา เย ธมฺมา อลมริยา อลมริยสงฺขาตา, เตสํ ธมฺมานํ ปฏิลาภาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, วีริยพลํ.

«ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍວິຣິຍະພະລະເປັນແນວໃດ? ທັມເຫຼົ່າໃດເປັນອະກຸສົນ ທີ່ນັບວ່າເປັນອະກຸສົນ, ທັມເຫຼົ່າໃດມີໂທດ ທີ່ນັບວ່າມີໂທດ, ທັມເຫຼົ່າໃດດຳ ທີ່ນັບວ່າດຳ, ທັມເຫຼົ່າໃດບໍ່ຄວນເສບ ທີ່ນັບວ່າບໍ່ຄວນເສບ, ທັມເຫຼົ່າໃດບໍ່ຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ທີ່ນັບວ່າບໍ່ຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສ້າງຄວາມພໍໃຈ ພະຍາຍາມ ປາຣົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອລະທັມເຫຼົ່ານັ້ນ. ທັມເຫຼົ່າໃດເປັນກຸສົນ ທີ່ນັບວ່າເປັນກຸສົນ, ທັມເຫຼົ່າໃດບໍ່ມີໂທດ ທີ່ນັບວ່າບໍ່ມີໂທດ, ທັມເຫຼົ່າໃດຂາວ ທີ່ນັບວ່າຂາວ, ທັມເຫຼົ່າໃດຄວນເສບ ທີ່ນັບວ່າຄວນເສບ, ທັມເຫຼົ່າໃດຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ທີ່ນັບວ່າຄວນແກ່ພຣະອະລິຍະເຈົ້າ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສ້າງຄວາມພໍໃຈ ພະຍາຍາມ ປາຣົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອຄວາມໄດ້ມາເຊິ່ງທັມເຫຼົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຮຽກວ່າ ວິຣິຍະພະລະ».

‘‘กตมญฺจ, ภิกฺขเว, อนวชฺชพลํ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อนวชฺเชน กายกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน วจีกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ, อนวชฺเชน มโนกมฺเมน สมนฺนาคโต โหติ. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, อนวชฺชพลํ.

«ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍອະນາວັດຊະພະລະເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍກາຍະກັມອັນບໍ່ມີໂທດ, ປະກອບດ້ວຍວະຈີກັມອັນບໍ່ມີໂທດ, ປະກອບດ້ວຍມະໂນກັມອັນບໍ່ມີໂທດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຮຽກວ່າ ອະນາວັດຊະພະລະ».

‘‘กตมญฺจ[Pg.174], ภิกฺขเว, สงฺคาหพลํ? จตฺตาริมานิ, ภิกฺขเว, สงฺคหวตฺถูนิ – ทานํ, เปยฺยวชฺชํ, อตฺถจริยา, สมานตฺตตา. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, ทานานํ ยทิทํ ธมฺมทานํ. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, เปยฺยวชฺชานํ ยทิทํ อตฺถิกสฺส โอหิตโสตสฺส ปุนปฺปุนํ ธมฺมํ เทเสติ. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, อตฺถจริยานํ ยทิทํ อสฺสทฺธํ สทฺธาสมฺปทาย สมาทเปติ นิเวเสติ ปติฏฺฐาเปติ, ทุสฺสีลํ สีลสมฺปทาย… เป… มจฺฉรึ จาคสมฺปทาย…เป… ทุปฺปญฺญํ ปญฺญาสมฺปทาย สมาทเปติ นิเวเสติ ปติฏฺฐาเปติ. เอตทคฺคํ, ภิกฺขเว, สมานตฺตตานํ ยทิทํ โสตาปนฺโน โสตาปนฺนสฺส สมานตฺโต, สกทาคามี สกทาคามิสฺส สมานตฺโต, อนาคามี อนาคามิสฺส สมานตฺโต, อรหา อรหโต สมานตฺโต. อิทํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, สงฺคาหพลํ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, จตฺตาริ พลานิ.

«ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ກໍສັງຄະຫະພະລະເປັນແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ສັງຄະຫະວັດຖຸ (ທັມເປັນເຄື່ອງສົງເຄາະ) 4 ປະການນີ້ ຄື ທານ (ການໃຫ້), ເປຍຍະວັດຈະ (ວາຈາເປັນທີ່ຮັກ), ອັດຖະຈະຣິຍາ (ການປະພຶດປະໂຫຍດ), ສະມານັດຕະຕາ (ຄວາມເປັນຜູ້ມີຕົນສະເໝີກັນ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາທານທັງຫຼາຍ ທັມມະທານ (ການໃຫ້ທັມ) ເປັນເລີດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາວາຈາເປັນທີ່ຮັກທັງຫຼາຍ ການສະແດງທັມເນືອງໆ ແກ່ຜູ້ທີ່ຕ້ອງການ ແລະ ຕັ້ງໃຈຟັງ ເປັນເລີດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາການປະພຶດປະໂຫຍດທັງຫຼາຍ ການຊັກຊວນ ໃຫ້ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ດຳຣົງຢູ່ ເຊິ່ງຄົນທີ່ບໍ່ມີສັດທາ ໃຫ້ມີສັດທາສຳປະທາ (ຄວາມເຖິງພ້ອມດ້ວຍສັດທາ), ຄົນທີ່ບໍ່ມີສິນ ໃຫ້ມີສິນສຳປະທາ... ຄົນທີ່ມີຄວາມຕະໜີ່ ໃຫ້ມີຈາຄະສຳປະທາ... ຄົນທີ່ບໍ່ມີປັນຍາ ໃຫ້ມີປັນຍາສຳປະທາ ເປັນເລີດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ບັນດາຄວາມເປັນຜູ້ມີຕົນສະເໝີກັນທັງຫຼາຍ ຄວາມເປັນຜູ້ມີຕົນສະເໝີກັນຂອງພຣະໂສດາບັນ ກັບພຣະໂສດາບັນ, ຂອງພຣະສະກິທາຄາມີ ກັບພຣະສະກິທາຄາມີ, ຂອງພຣະອະນາຄາມີ ກັບພຣະອະນາຄາມີ, ຂອງພຣະອໍຣະຫັນ ກັບພຣະອໍຣະຫັນ ເປັນເລີດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ນີ້ຮຽກວ່າ ສັງຄະຫະພະລະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເຫຼົ່ານີ້ແລ ພະລະ 4 ປະການ».

‘‘อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ พเลหิ สมนฺนาคโต อริยสาวโก ปญฺจ ภยานิ สมติกฺกนฺโต โหติ. กตมานิ ปญฺจ? อาชีวิกภยํ, อสิโลกภยํ, ปริสสารชฺชภยํ, มรณภยํ, ทุคฺคติภยํ. ส โข โส, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘นาหํ อาชีวิกภยสฺส ภายามิ. กิสฺสาหํ อาชีวิกภยสฺส ภายิสฺสามิ? อตฺถิ เม จตฺตาริ พลานิ – ปญฺญาพลํ, วีริยพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคาหพลํ. ทุปฺปญฺโญ โข อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. กุสีโต อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. สาวชฺชกายกมฺมนฺตวจีกมฺมนฺตมโนกมฺมนฺโต อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. อสงฺคาหโก อาชีวิกภยสฺส ภาเยยฺย. นาหํ อสิโลกภยสฺส ภายามิ…เป… นาหํ ปริสสารชฺชภยสฺส ภายามิ…เป… นาหํ มรณภยสฺส ภายามิ…เป… นาหํ ทุคฺคติภยสฺส ภายามิ. กิสฺสาหํ ทุคฺคติภยสฺส ภายิสฺสามิ? อตฺถิ เม จตฺตาริ พลานิ – ปญฺญาพลํ, วีริยพลํ, อนวชฺชพลํ, สงฺคาหพลํ. ทุปฺปญฺโญ โข ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. กุสีโต ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. สาวชฺชกายกมฺมนฺตวจีกมฺมนฺตมโนกมฺมนฺโต ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. อสงฺคาหโก ทุคฺคติภยสฺส ภาเยยฺย. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, จตูหิ พเลหิ สมนฺนาคโต อริยสาวโก อิมานิ ปญฺจ ภยานิ สมติกฺกนฺโต โหตี’’ติ. ปญฺจมํ.

“ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍພະລະ 4 ປະການນີ້ ຍ່ອມກ້າວລ່ວງໄພ 5 ປະການໄດ້. ໄພ 5 ປະການ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ໄພຄືການລ້ຽງຊີບ (ອາຊີວິກະໄພ), ໄພຄືການເສຍຊື່ສຽງ (ອະສິໂລກະໄພ), ໄພຄືຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວໃນບໍລິສັດ (ປະຣິສສາຣັດຊະໄພ), ໄພຄືຄວາມຕາຍ (ມະຣະນະໄພ), ແລະໄພຄືທຸຄະຕິ (ທຸຄະຕິໄພ). ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາດັ່ງນີ້ວ່າ: ‘ເຮົາບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືການລ້ຽງຊີບ. ເປັນຫຍັງເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືການລ້ຽງຊີບ? ເຮົາມີພະລະ 4 ປະການນີ້ ຄື: ປັນຍາພະລະ (ກຳລັງປັນຍາ), ວິຣິຍະພະລະ (ກຳລັງຄວາມພຽນ), ອະນາວັດຊະພະລະ (ກຳລັງການກະທຳທີ່ບໍ່ມີໂທດ), ແລະສັງຄະຫະພະລະ (ກຳລັງການສົງເຄາະ). ຄົນມີປັນຍາຊາມ ພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືການລ້ຽງຊີບ. ຄົນຂີ້ຄ້ານພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືການລ້ຽງຊີບ. ຄົນຜູ້ມີກາຍະກຳ ວະຈີກຳ ມະໂນກຳ ທີ່ມີໂທດ ພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືການລ້ຽງຊີບ. ຄົນຜູ້ບໍ່ສົງເຄາະ ພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືການລ້ຽງຊີບ. ເຮົາບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືການເສຍຊື່ສຽງ... ເຮົາບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືຄວາມສະທ້ານຢ້ານກົວໃນບໍລິສັດ... ເຮົາບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືຄວາມຕາຍ... ເຮົາບໍ່ຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືທຸຄະຕິ. ເປັນຫຍັງເຮົາຈຶ່ງຕ້ອງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືທຸຄະຕິ? ເຮົາມີພະລະ 4 ປະການນີ້ ຄື: ປັນຍາພະລະ, ວິຣິຍະພະລະ, ອະນາວັດຊະພະລະ, ສັງຄະຫະພະລະ. ຄົນມີປັນຍາຊາມ ພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືທຸຄະຕິ. ຄົນຂີ້ຄ້ານ ພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືທຸຄະຕິ. ຄົນຜູ້ມີກາຍະກຳ ວະຈີກຳ ມະໂນກຳ ທີ່ມີໂທດ ພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືທຸຄະຕິ. ຄົນຜູ້ບໍ່ສົງເຄາະ ພຶງຢ້ານກົວຕໍ່ໄພຄືທຸຄະຕິ.’ ดูกອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອະລິຍະສາວົກຜູ້ປະກອບດ້ວຍພະລະ 4 ປະການນີ້ ຍ່ອມກ້າວລ່ວງໄພ 5 ປະການນີ້ໄດ້ແລ້ວ.” ຈົບສູດທີ 5.

๖. เสวนาสุตฺตํ

໖. ເສວະນາສູດ

๖. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ…เป… อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ –

໖. ໃນທີ່ນັ້ນ ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາແລ້ວ... ທ່ານພະສາຣີບຸດໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ปุคฺคโลปิ[Pg.175], อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ. จีวรมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปิ. ปิณฺฑปาโตปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ. เสนาสนมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปิ. คามนิคโมปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ. ชนปทปเทโสปิ อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปิ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບຸກຄົນທີ່ຄວນຄົບຫາ ແລະບຸກຄົນທີ່ບໍ່ຄວນຄົບຫາ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຈີວອນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ຈີວອນທີ່ຄວນໃຊ້ສອຍ ແລະຈີວອນທີ່ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບິນທະບາດກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບິນທະບາດທີ່ຄວນບໍລິໂພກ ແລະບິນທະບາດທີ່ບໍ່ຄວນບໍລິໂພກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເສນາສະນະກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ເສນາສະນະທີ່ຄວນໃຊ້ສອຍ ແລະເສນາສະນະທີ່ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບ້ານແລະນิຄົມກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບ້ານແລະນິຄົມທີ່ຄວນອາໄສ ແລະບ້ານແລະນິຄົມທີ່ບໍ່ຄວນອາໄສ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນທີ່ຄວນອາໄສ ແລະຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນທີ່ບໍ່ຄວນອາໄສ.”

‘‘‘ปุคฺคโลปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ กสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ น ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล รตฺติภาคํ วา ทิวสภาคํ วา สงฺขาปิ อนาปุจฺฉา ปกฺกมิตพฺพํ นานุพนฺธิตพฺโพ.

“ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບຸກຄົນທີ່ຄວນຄົບຫາ ແລະບຸກຄົນທີ່ບໍ່ຄວນຄົບຫາ’ ນັ້ນ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ໃນບຸກຄົນ 2 ສ່ວນນັ້ນ ບຸກຄົນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາຄົບຫາບຸກຄົນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ; ແລະບໍລິຂານແຫ່ງຊີວິດທີ່ບັນພະຊິດຄວນສະແຫວງຫາ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ ກໍໄດ້ມາໂດຍຍາກ; ທັງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ກໍບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ’ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນນັ້ນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ບໍ່ວ່າຈະເປັນເວລາກາງຄືນຫຼືກາງເວັນ ກໍຄວນຫຼີກໜີໄປເສຍໂດຍບໍ່ຕ້ອງບອກລາ ແລະບໍ່ຄວນຕິດຕາມຄົບຫາບຸກຄົນນັ້ນເລີຍ.”

‘‘ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ อปฺปกสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ น ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล สงฺขาปิ อนาปุจฺฉา ปกฺกมิตพฺพํ นานุพนฺธิตพฺโพ.

“ໃນບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ບຸກຄົນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາຄົບຫາບຸກຄົນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ; ແຕ່ບໍລິຂານແຫ່ງຊີວິດທີ່ບັນພະຊິດຄວນສະແຫວງຫາ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ ກໍໄດ້ມາໂດຍງ່າຍ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ກໍບໍ່ເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ’ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນນັ້ນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກໍຄວນຫຼີກໜີໄປເສຍໂດຍບໍ່ຕ້ອງບອກລາ ແລະບໍ່ຄວນຕິດຕາມຄົບຫາບຸກຄົນນັ້ນເລີຍ.”

‘‘ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ กสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล สงฺขาปิ อนุพนฺธิตพฺโพ น ปกฺกมิตพฺพํ.

“ໃນບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ບຸກຄົນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາຄົບຫາບຸກຄົນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ; ແຕ່ບໍລິຂານແຫ່ງຊີວິດທີ່ບັນພະຊິດຄວນສະແຫວງຫາ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ ໄດ້ມາໂດຍຍາກ; ແຕ່ເຖິງຢ່າງນັ້ນ ປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ກໍເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ’ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນນັ້ນ ພິຈາລະນາແລ້ວ ກໍຄວນຕິດຕາມຄົບຫາບຸກຄົນນັ້ນເລີຍ ບໍ່ຄວນຫຼີກໜີໄປ.”

‘‘ตตฺถ [Pg.176] ยํ ชญฺญา ปุคฺคลํ – ‘อิมํ โข เม ปุคฺคลํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ; เย จ โข เม ปพฺพชิเตน ชีวิตปริกฺขารา สมุทาเนตพฺพา จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารา เต จ อปฺปกสิเรน สมุทาคจฺฉนฺติ; ยสฺส จมฺหิ อตฺถาย อคารสฺมา อนคาริยํ ปพฺพชิโต โส จ เม สามญฺญตฺโถ ภาวนาปาริปูรึ คจฺฉตี’ติ, เตนาวุโส, ปุคฺคเลน โส ปุคฺคโล ยาวชีวํ อนุพนฺธิตพฺโพ น ปกฺกมิตพฺพํ อปิ ปนุชฺชมาเนน. ‘ปุคฺคโลปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“ໃນບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນ ບຸກຄົນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາຄົບຫາບຸກຄົນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ; ແລະບໍລິຂານແຫ່ງຊີວິດທີ່ບັນພະຊິດຄວນສະແຫວງຫາ ຄື ຈີວອນ ບິນທະບາດ ເສນາສະນະ ແລະຄິລານະປັດໄຈເພສັດຊະບໍລິຂານ ກໍໄດ້ມາໂດຍງ່າຍ; ທັງປະໂຫຍດແຫ່ງຄວາມເປັນສະມະນະ ທີ່ເຮົາອອກບວດຈາກເຮືອນເປັນຜູ້ບໍ່ມີເຮືອນ ກໍເຖິງຄວາມບໍລິບູນດ້ວຍການຈະເລີນພາວະນາ’ ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນຕິດຕາມຄົບຫາບຸກຄົນນັ້ນໄປຕະຫຼອດຊີວິດ ບໍ່ຄວນຫຼີກໜີໄປເລີຍ ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖືກຂັບໄລ່ກໍຕາມ. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບຸກຄົນທີ່ຄວນຄົບຫາ ແລະບຸກຄົນທີ່ບໍ່ຄວນຄົບຫາ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘‘จีวรมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา จีวรํ – ‘อิทํ โข เม จีวรํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูปํ จีวรํ น เสวิตพฺพํ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา จีวรํ – ‘อิทํ โข เม จีวรํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูปํ จีวรํ เสวิตพฺพํ. ‘จีวรมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຈີວອນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ຈີວອນທີ່ຄວນໃຊ້ສອຍ ແລະຈີວອນທີ່ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ໃນຈີວອນເຫຼົ່ານັ້ນ ຈີວອນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາໃຊ້ສອຍຈີວອນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ’ ຈີວອນມີລັກສະນະປານນັ້ນ ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ. ໃນຈີວອນເຫຼົ່ານັ້ນ ຈີວອນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາໃຊ້ສອຍຈີວອນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ’ ຈີວອນມີລັກສະນະປານນັ້ນ ຄວນໃຊ້ສອຍ. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຈີວອນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ຈີວອນທີ່ຄວນໃຊ້ສອຍ ແລະຈີວອນທີ່ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘‘ปิณฺฑปาโตปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปิณฺฑปาตํ – ‘อิมํ โข เม ปิณฺฑปาตํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูโป ปิณฺฑปาโต น เสวิตพฺโพ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา ปิณฺฑปาตํ – ‘อิมํ โข เม ปิณฺฑปาตํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูโป ปิณฺฑปาโต เสวิตพฺโพ. ‘ปิณฺฑปาโตปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບິນທະບາດກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບິນທະບາດທີ່ຄວນບໍລິໂພກ ແລະບິນທະບາດທີ່ບໍ່ຄວນບໍລິໂພກ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ໃນບິນທະບາດເຫຼົ່ານັ້ນ ບິນທະບາດໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາບໍລິໂພກບິນທະບາດນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ’ ບິນທະບາດມີລັກສະນະປານນັ້ນ ບໍ່ຄວນບໍລິໂພກ. ໃນບິນທະບາດເຫຼົ່ານັ້ນ ບິນທະບາດໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາບໍລິໂພກບິນທະບາດນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ’ ບິນທະບາດມີລັກສະນະປານນັ້ນ ຄວນບໍລິໂພກ. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບິນທະບາດກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບິນທະບາດທີ່ຄວນບໍລິໂພກ ແລະບິນທະບາດທີ່ບໍ່ຄວນບໍລິໂພກ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘‘เสนาสนมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา เสนาสนํ – ‘‘อิทํ โข เม เสนาสนํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูปํ เสนาสนํ น เสวิตพฺพํ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา เสนาสนํ – ‘อิทํ โข เม เสนาสนํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ[Pg.177], กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูปํ เสนาสนํ เสวิตพฺพํ. ‘เสนาสนมฺปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺพํ – เสวิตพฺพมฺปิ อเสวิตพฺพมฺปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເສນາສະນະກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ເສນາສະນະທີ່ຄວນໃຊ້ສອຍ ແລະເສນາສະນະທີ່ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ໃນເສນາສະນະເຫຼົ່ານັ້ນ ເສນາສະນະໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາໃຊ້ສອຍເສນາສະນະນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ’ ເສນາສະນະມີລັກສະນະປານນັ້ນ ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ. ໃນເສນາສະນະເຫຼົ່ານັ້ນ ເສນາສະນະໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາໃຊ້ສອຍເສນາສະນະນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ’ ເສນາສະນະມີລັກສະນະປານນັ້ນ ຄວນໃຊ້ສອຍ. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ເສນາສະນະກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ເສນາສະນະທີ່ຄວນໃຊ້ສອຍ ແລະເສນາສະນະທີ່ບໍ່ຄວນໃຊ້ສອຍ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘‘คามนิคโมปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา คามนิคมํ – ‘อิมํ โข เม คามนิคมํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูโป คามนิคโม น เสวิตพฺโพ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา คามนิคมํ – ‘อิมํ โข, เม คามนิคมํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูโป คามนิคโม เสวิตพฺโพ. ‘คามนิคโมปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບ້ານແລະນິຄົມກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບ້ານແລະນິຄົມທີ່ຄວນອາໄສ ແລະບ້ານແລະນິຄົມທີ່ບໍ່ຄວນອາໄສ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ໃນບ້ານແລະນິຄົມເຫຼົ່ານັ້ນ ບ້ານຫຼືນິຄົມໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາອາໄສບ້ານຫຼືນິຄົມນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ’ ບ້ານຫຼືນິຄົມມີລັກສະນະປານນັ້ນ ບໍ່ຄວນອາໄສ. ໃນບ້ານແລະນິຄົມເຫຼົ່ານັ້ນ ບ້ານຫຼືນິຄົມໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາອາໄສບ້ານຫຼືນິຄົມນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ’ ບ້ານຫຼືນິຄົມມີລັກສະນະປານນັ້ນ ຄວນອາໄສ. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບ້ານແລະນິຄົມກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ບ້ານແລະນິຄົມທີ່ຄວນອາໄສ ແລະບ້ານແລະນິຄົມທີ່ບໍ່ຄວນອາໄສ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘‘ชนปทปเทโสปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? ตตฺถ ยํ ชญฺญา ชนปทปเทสํ – ‘อิมํ โข เม ชนปทปเทสํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺติ, กุสลา ธมฺมา ปริหายนฺตี’ติ, เอวรูโป ชนปทปเทโส น เสวิตพฺโพ. ตตฺถ ยํ ชญฺญา ชนปทปเทสํ – ‘อิมํ โข เม ชนปทปเทสํ เสวโต อกุสลา ธมฺมา ปริหายนฺติ, กุสลา ธมฺมา อภิวฑฺฒนฺตี’ติ, เอวรูโป ชนปทปเทโส เสวิตพฺโพ. ‘ชนปทปเทโสปิ, อาวุโส, ทุวิเธน เวทิตพฺโพ – เสวิตพฺโพปิ อเสวิตพฺโพปี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺต’’นฺติ. ฉฏฺฐํ.

“‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນທີ່ຄວນອາໄສ ແລະຊົນນະບົດและທ້ອງຖິ່ນທີ່ບໍ່ຄວນອາໄສ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ໃນຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນເຫຼົ່ານັ້ນ ຊົນນະບົດຫຼືທ້ອງຖິ່ນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາອາໄສຊົນນະບົດຫຼືທ້ອງຖິ່ນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ’ ຊົນນະບົດຫຼືທ້ອງຖິ່ນມີລັກສະນະປານນັ້ນ ບໍ່ຄວນອາໄສ. ໃນຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນເຫຼົ່ານັ້ນ ຊົນນະບົດຫຼືທ້ອງຖິ່ນໃດທີ່ຕົນຮູ້ແຈ້ງວ່າ ‘ເມື່ອເຮົາອາໄສຊົນນະບົດຫຼືທ້ອງຖິ່ນນີ້ ອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມເສື່ອມຖອຍ ກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຍ່ອມຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ’ ຊົນນະບົດຫຼືທ້ອງຖິ່ນມີລັກສະນະປານນັ້ນ ຄວນອາໄສ. ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນກໍດີ ພຶງຊາບໂດຍສ່ວນ 2 ຄື: ຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນທີ່ຄວນອາໄສ ແລະຊົນນະບົດແລະທ້ອງຖິ່ນທີ່ບໍ່ຄວນອາໄສ’ ນັ້ນ ຄຳທີ່ກ່າວໄວ້ດັ່ງນີ້ ກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.” ຈົບສູດທີ 6.

๗. สุตวาสุตฺตํ

໗. ສຸຕະວາສູດ

๗. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข สุตวา ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สุตวา ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ທີ່ພູເຂົາຄິດຊະກູດ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນ ສຸຕະວາປະຣິພາຊົກໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ; ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ສຸຕະວາປະຣິພາຊົກໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ ภควา อิเธว ราชคเห วิหรามิ คิริพฺพเช. ตตฺร เม, ภนฺเต, ภควโต สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘โย โส, สุตวา [Pg.178], ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส ปญฺจ ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต’ติ. กจฺจิ เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริต’’นฺติ?

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະຄອນຣາຊະຄຶ ນີ້ເອງ ທີ່ຄີຣິພັດຊະ (ພູເຂົາທັງຫ້າລ້ອມຮອບ). ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນທີ່ນັ້ນ ຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາສະເພາະພຣະພັກ ໄດ້ຮັບມາສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ດູກ່ອນສຸຕະວາ, ພິກຂຸໃດຜູ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດຖານະ ໕ ປະການ ຄື: ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນແກ້ງຂ້າສັດຕັດຊີວິດ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ດ້ວຍອາການແຫ່ງຂະໂມຍ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນເສບເມຖຸນທັມ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນg່າວເທັດທັງຮູ້ຢູ່, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນສະສົມກາມະຄຸນເພື່ອບໍລິໂພກ ເໝືອນດັ່ງຄັ້ງກ່ອນເມື່ອຍັງເປັນຄະຣະຫັດ'. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຄຳນັ້ນຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາດີແລ້ວ ຮັບມາດີແລ້ວ ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ ຊົງຈຳໄວ້ດີແລ້ວ ຈາກພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຫຼືບໍ່?

‘‘ตคฺฆ เต เอตํ, สุตวา, สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ. ปุพฺเพ จาหํ, สุตวา, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ฉนฺทาคตึ คนฺตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ โทสาคตึ คนฺตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ โมหาคตึ คนฺตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ภยาคตึ คนฺตุํ’. ปุพฺเพ จาหํ, สุตวา, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส อิมานิ นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุ’’’นฺติ. สตฺตมํ.

ດູກ່ອນສຸຕະວາ, ເປັນຄວາມຈິງແທ້ ທີ່ເຈົ້າໄດ້ສະດັບຄຳນັ້ນມາດີແລ້ວ ຮັບມາດີແລ້ວ ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ ຊົງຈຳໄວ້ດີແລ້ວ. ດູກ່ອນສຸຕະວາ, ທັງໃນກ່ອນນີ້ ແລະ ໃນບັດນີ້ ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພິກຂຸໃດຜູ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດຖານະ ໙ ປະການ ຄື: ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນແກ້ງຂ້າສັດຕັດຊີວິດ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ດ້ວຍອາການແຫ່ງຂະໂມຍ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນເສບເມຖຸນທັມ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນກ່າວເທັດທັງຮູ້ຢູ່, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນສະສົມກາມະຄຸນເພື່ອບໍລິໂພກ ເໝືອນດັ່ງຄັ້ງກ່ອນເມື່ອຍັງເປັນຄະຣະຫັດ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນເຖິງສັນທາຄະຕິ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນເຖິງໂທສາຄະຕິ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນເຖິງໂມຫາຄະຕິ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນເຖິງພະຍາຄະຕິ'. ດູກ່ອນສຸຕະວາ, ທັງໃນກ່ອນນີ້ ແລະ ໃນບັດນີ້ ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພິກຂຸໃດຜູ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດຖານະ ໙ ປະການເຫຼົ່ານີ້'." ຈົບສູດທີ ໗.

๘. สชฺฌสุตฺตํ

໘. ສັຊຊະສູດ

๘. เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ คิชฺฌกูเฏ ปพฺพเต. อถ โข สชฺโฌ ปริพฺพาชโก เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ [Pg.179] นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข สชฺโฌ ปริพฺพาชโก ภควนฺตํ เอตทโวจ –

໘. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ພູເຂົາຄິດຊະກູດ ໃກ້ນະຄອນຣາຊະຄຶ. ຄັ້ງນັ້ນ ສັຊຊະປະຣິພາຊົກ ໄດ້ເຂົ້າໄປເfunkພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ຄັນຜ່ານການປາໄສພໍໃຫ້ເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ສັຊຊະປະຣິພາຊົກ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘เอกมิทาหํ, ภนฺเต, สมยํ ภควา อิเธว ราชคเห วิหรามิ คิริพฺพเช. ตตฺร เม, ภนฺเต, ภควโต สมฺมุขา สุตํ สมฺมุขา ปฏิคฺคหิตํ – ‘โย โส, สชฺฌ, ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส ปญฺจ ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ อทินฺนํ เถยฺยสงฺขาตํ อาทาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ เมถุนํ ธมฺมํ ปฏิเสวิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สมฺปชานมุสา ภาสิตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต’ติ. กจฺจิ เมตํ, ภนฺเต, ภควโต สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริต’’นฺติ?

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ນະ ກິຣິພັຊຊະ (ຄອກງົວ) ໃນກຸງຣາຊະຄຶນີ້ເອງ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາສະເພາະພຣະພັກ ໄດ້ຮັບມາສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: ‘ດູກ່ອນສັດຊະ, ພິກຂຸໃດເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພຣົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນໂດຍລຳດັບແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນຈະປະພຶດລ່ວງຖານະ ໕ ປະການ ຄື: ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນແກ້ງຂ້າສັດໃຫ້ຕົກລ່ວງຈາກຊີວິດ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້ ດ້ວຍອາການແຫ່ງຂະໂມຍ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນເສບເມຖຸນທັມ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນກ່າວເທັດທັງທີ່ຮູ້ຢູ່, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນສະສົມກາມເພື່ອບໍລິໂພກ ເໝືອນດັ່ງຄັ້ງກ່ອນເມື່ອຍັງເປັນຄຣຫັດ’. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຄຳນັ້ນຂ້າພຣະອົງໄດ້ສະດັບມາດີແລ້ວ ຮັບມາດີແລ້ວ ມະນສິການດີແລ້ວ ຊົງຈຳໄວ້ດີແລ້ວ ຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຫຼືບໍ່?”

‘‘ตคฺฆ เต เอตํ, สชฺฌ, สุสฺสุตํ สุคฺคหิตํ สุมนสิกตํ สูปธาริตํ. ปุพฺเพ จาหํ, สชฺฌ, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุํ – อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สญฺจิจฺจ ปาณํ ชีวิตา โวโรเปตุํ…เป… อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สนฺนิธิการกํ กาเม ปริภุญฺชิตุํ เสยฺยถาปิ ปุพฺเพ อคาริยภูโต, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ พุทฺธํ ปจฺจกฺขาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ ธมฺมํ ปจฺจกฺขาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สงฺฆํ ปจฺจกฺขาตุํ, อภพฺโพ ขีณาสโว ภิกฺขุ สิกฺขํ ปจฺจกฺขาตุํ’. ปุพฺเพ จาหํ, สชฺฌ, เอตรหิ จ เอวํ วทามิ – ‘โย โส ภิกฺขุ อรหํ ขีณาสโว วุสิตวา กตกรณีโย โอหิตภาโร อนุปฺปตฺตสทตฺโถ ปริกฺขีณภวสํโยชโน สมฺมทญฺญาวิมุตฺโต, อภพฺโพ โส อิมานิ นว ฐานานิ อชฺฌาจริตุ’’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

ດູກ່ອນສັຊຊະ, ເປັນຄວາມຈິງແທ້ ທີ່ເຈົ້າໄດ້ສະດັບຄຳນັ້ນມາດີແລ້ວ ຮັບມາດີແລ້ວ ໃສ່ໃຈໄວ້ດີແລ້ວ ຊົງຈຳໄວ້ດີແລ້ວ. ດູກ່ອນສັຊຊະ, ທັງໃນກ່ອນນີ້ ແລະ ໃນບັດນີ້ ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພິກຂຸໃດຜູ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດຖານະ ໙ ປະການ ຄື: ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນແກ້ງຂ້າສັດຕັດຊີວິດ... ລະ... ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນສະສົມກາມະຄຸນເພື່ອບໍລິໂພກ ເໝືອນດັ່ງຄັ້ງກ່ອນເມື່ອຍັງເປັນຄະຣະຫັດ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນປະຕິເສດພຣະພຸດທະເຈົ້າ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນປະຕິເສດພຣະທັມ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນປະຕິເສດພຣະສົງ, ພິກຂຸຜູ້ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ບໍ່ຄວນປະຕິເສດສິກຂາ'. ດູກ່ອນສັຊຊະ, ທັງໃນກ່ອນນີ້ ແລະ ໃນບັດນີ້ ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ພິກຂຸໃດຜູ້ເປັນພຣະອະຣະຫັນ ສິ້ນອາສະວະແລ້ວ ຢູ່ຈົບພົມມະຈັນແລ້ວ ມີກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ ປົງຫາບໜັກລົງແລ້ວ ບັນລຸປະໂຫຍດຕົນແລ້ວ ສິ້ນສັງໂຍດໃນພົບແລ້ວ ຫຼຸດພົ້ນແລ້ວເພາະຮູ້ໂດຍຊອບ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນຜູ້ບໍ່ຄວນທີ່ຈະລ່ວງລະເມີດຖານະ ໙ ປະການເຫຼົ່ານີ້'." ຈົບສູດທີ ໘.

๙. ปุคฺคลสุตฺตํ

໙. ປຸກຄະລະສູດ

๙. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมึ. กตเม นว? อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน[Pg.180], โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, ปุถุชฺชโน – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ปุคฺคลา สนฺโต สํวิชฺชมานา โลกสฺมิ’’นฺติ. นวมํ.

໙. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໙ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ. ໙ ປະເພດ ຄືແນວໃດ? ຄື: ພຣະອະຣະຫັນ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນພຣະອະຣະຫັນ ໑, ພຣະອະນາຄາມີ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມິຜົນ ໑, ພຣະສະກິດາຄາມີ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິດາຄາມິຜົນ ໑, ພຣະໂສດາບັນ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ໑, ປຸຖຸຊົນ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໙ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ມີປາກົດຢູ່ໃນໂລກ." ຈົບສູດທີ ໙.

๑๐. อาหุเนยฺยสุตฺตํ

໑໐. ອາຫຸເນຍຍະສູດ

๑๐. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา ปาหุเนยฺยา ทกฺขิเณยฺยา อญฺชลิกรณียา อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺส. กตเม นว? อรหา, อรหตฺตาย ปฏิปนฺโน, อนาคามี, อนาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, สกทาคามี, สกทาคามิผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, โสตาปนฺโน, โสตาปตฺติผลสจฺฉิกิริยาย ปฏิปนฺโน, โคตฺรภู – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ปุคฺคลา อาหุเนยฺยา…เป… อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’’ติ. ทสมํ.

໑໐. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໙ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ, ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ, ຄວນແກ່ທັກຂິຍາທານ, ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ, ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ. ໙ ປະເພດ ຄືແນວໃດ? ຄື: ພຣະອະຣະຫັນ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຄວາມເປັນພຣະອະຣະຫັນ ໑, ພຣະອະນາຄາມີ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະນາຄາມິຜົນ ໑, ພຣະສະກິດາຄາມີ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງສະກິດາຄາມິຜົນ ໑, ພຣະໂສດາບັນ ໑, ຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງໂສດາປັດຕິຜົນ ໑, ໂຄຕະຣະພູ ໑. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນ ໙ ປະເພດເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ... ລະ... ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ." ຈົບສູດທີ ໑໑.

สมฺโพธิวคฺโค ปฐโม.

ຈົບສັມໂພທິວັກ ທີ ໑.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ):

สมฺโพธิ นิสฺสโย เจว, เมฆิย นนฺทกํ พลํ;

เสวนา สุตวา สชฺโฌ, ปุคฺคโล อาหุเนยฺเยน จาติ.

ສັມໂພທິສູດ, ນິສສະຍະສູດ, ເມຄິຍະສູດ, ນັນທະກະສູດ, ພະລະສູດ, ເສວະນາສູດ, ສຸຕະວະສູດ, ສັຊຊະສູດ, ປຸກຄະລະສູດ ແລະ ອາຫຸເນຍຍະສູດ.

๒. สีหนาทวคฺโค

໒. ສີຫະນາດະວັກ

๑. สีหนาทสุตฺตํ

໑. ສີຫະນາດະສູດ

๑๑. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘วุตฺโถ เม, ภนฺเต, สาวตฺถิยํ วสฺสาวาโส. อิจฺฉามหํ, ภนฺเต, ชนปทจาริกํ ปกฺกมิตุ’’นฺติ. ‘‘ยสฺสทานิ ตฺวํ, สาริปุตฺต, กาลํ มญฺญสี’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา ปกฺกามิ. อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ อจิรปกฺกนฺเต อายสฺมนฺเต สาริปุตฺเต ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อายสฺมา มํ, ภนฺเต, สาริปุตฺโต อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกนฺโต’’ติ. อถ โข ภควา อญฺญตรํ ภิกฺขุํ อามนฺเตสิ – ‘‘เอหิ [Pg.181] ตฺวํ, ภิกฺขุ, มม วจเนน สาริปุตฺตํ อามนฺเตหิ – ‘สตฺถา ตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อามนฺเตตี’’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข โส ภิกฺขุ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘สตฺถา ตํ, อาวุโส สาริปุตฺต, อามนฺเตตี’’ติ. ‘‘เอวมาวุโส’’ติ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ตสฺส ภิกฺขุโน ปจฺจสฺโสสิ.

໑໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກາບຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງຢູ່ຈຳພັນສາ ທີ່ນະຄອນສາວັດຖີແລ້ວ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງປາຖະໜາຈະຫຼີກຈາຣິກໄປສູ່ຊົນນະບົດ.' ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດວ່າ: 'ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ເຈົ້າຈົ່ງກຳນົດເວລາທີ່ສົມຄວນໃນບັດນີ້ເຖີດ.' ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ໄດ້ລຸກຈາກອາສະນະ ກາບຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ກະທຳປະທັກສິນແລ້ວຫຼີກໄປ. ຫຼັງຈາກທີ່ທ່ານພຣະສາຣີບຸດຫຼີກໄປບໍ່ດົນ ພິກຂຸຮູບໜຶ່ງໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແຕ່ພຣะອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ລ່ວງເກີນຂ້າພຣະອົງແລ້ວ ບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດຮຽກພິກຂຸຮູບໜຶ່ງມາວ່າ: 'ມາເຖີດພິກຂຸ, ເຈົ້າຈົ່ງໄປຮຽກສາຣີບຸດຕາມຄຳຂອງເຮົາວ່າ "ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ພຣະສາດສະດາຊົງຮຽກຫາທ່ານ".' ພິກຂຸຮູບນັ້ນຮັບສະໜອງພຣະບັນຊາວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ' ແລ້ວເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະສາຣີບຸດເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ພຣະສາດສະດາຊົງຮຽກຫາທ່ານ.' ທ່ານພຣະສາຣີບຸດຮັບຄຳຂອງພິກຂຸຮູບນັ້ນວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ອາວຸໂສ'.

เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา จ มหาโมคฺคลฺลาโน อายสฺมา จ อานนฺโท อวาปุรณํ อาทาย วิหาเร อาหิณฺฑนฺติ – ‘‘อภิกฺกมถายสฺมนฺโต, อภิกฺกมถายสฺมนฺโต! อิทานายสฺมา สาริปุตฺโต ภควโต สมฺมุขา สีหนาทํ นทิสฺสตี’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ ภควา เอตทโวจ – ‘‘อิธ เต, สาริปุตฺต, อญฺญตโร สพฺรหฺมจารี ขียนธมฺมํ อาปนฺโน – ‘อายสฺมา มํ, ภนฺเต, สาริปุตฺโต อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺชจาริกํ ปกฺกนฺโต’’’ติ.

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນແລ້ວ ທ່ານພຣະມະຫາໂມຄັລລານະ ແລະ ທ່ານພຣະອານົນ ໄດ້ຖືເອົາລູກກະແຈແລ້ວທ່ຽວໄປຕາມວິຫານຕ່າງໆ (ປ່າວປະກາດ) ວ່າ: 'ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງກ້າວເຂົ້າມາເຖີດ, ທ່ານທັງຫຼາຍຈົ່ງg້າວເຂົ້າມາເຖີດ! ບັດນີ້ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດຈະບັນລືສີຫະນາດ ສະເພາະພຣະພັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.' ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັນເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ກາບຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: 'ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ໃນພຣະສາສະໜານີ້ ມີເພື່ອນພົມມະຈັນຮູບໜຶ່ງ ເຖິງຄວາມຕິຕຽນວ່າ "ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ລ່ວງເກີນຂ້າພຣະອົງແລ້ວ ບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ".'

‘‘ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນແລ້ວ ພຶງລ່ວງເກີນເພື່ອນພົມມະຈັນຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສະໜານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ຫຼີກຈາຣິກໄປ.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ปถวิยํ สุจิมฺปิ นิกฺขิปนฺติ อสุจิมฺปิ นิกฺขิปนฺติ คูถคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ มุตฺตคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ เขฬคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ ปุพฺพคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ โลหิตคตมฺปิ นิกฺขิปนฺติ, น จ เตน ปถวี อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, ปถวีสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ປຽບເໝືອນແຜ່ນດິນ ທີ່ຄົນທັງຫຼາຍຖິ້ມຂອງສະອາດແດ່ ຂອງບໍ່ສະອາດແດ່ ຖິ້ມຄູດແດ່ ມູດແດ່ ຖົ່ມນ້ຳລາຍແດ່ ຖິ້ມນ້ຳໜອງແດ່ ຖິ້ມນ້ຳເລືອດແດ່ ລົງໄປ, ແຕ່ແຜ່ນດິນກໍບໍ່ໄດ້ອຶດອັດ ລະອາຍ ຫຼື ກຽດຊັງ ດ້ວຍສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນເລີຍ, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງກໍມີໃຈສະເໝີດ້ວຍແຜ່ນດິນ ອັນກວ້າງຂວາງ ໃຫຍ່ໂຕ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ຢູ່ສັນນັ້ນຄືກັນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ, ບຸກຄົນນັ້ນແລ້ວ ພຶງລ່ວງເກີນເພື່ອນພົມມະຈັນຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສະໜານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ຫຼີກຈາຣິກໄປ.

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อาปสฺมึ สุจิมฺปิ โธวนฺติ อสุจิมฺปิ โธวนฺติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ โธวนฺติ, น จ เตน อาโป อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อาโปสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน [Pg.182] อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນນ້ຳ ຍ່ອມໃຊ້ລ້າງຂອງສະອາດແດ່ ຂອງບໍ່ສະອາດແດ່ ລ້າງອຸດຈາຣະແດ່ ປັດສາວະແດ່ ນ້ຳລາຍແດ່ ນ້ຳໜອງແດ່ ເລືອດແດ່ ແຕ່ນ້ຳນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ອຶດອັດ ລະອາຍ ຫຼື ກຽດຊັງ ຍ້ອນສິ່ງນັ້ນເລີຍ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍມີໃຈສະເໝີດ້ວຍນ້ຳ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, เตโช สุจิมฺปิ ฑหติ อสุจิมฺปิ ฑหติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ ฑหติ, น จ เตน เตโช อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, เตโชสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນໄຟ ຍ່ອມເຜົາຂອງສະອາດແດ່ ຂອງບໍ່ສະອາດແດ່ ເຜົາອຸດຈາຣະແດ່ ປັດສາວະແດ່ ນ້ຳລາຍແດ່ ນ້ຳໜອງແດ່ ເລືອດແດ່ ແຕ່ໄຟນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ອຶດອັດ ລະອາຍ ຫຼື ກຽດຊັງ ຍ້ອນສິ່ງນັ້ນເລີຍ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍມີໃຈສະເໝີດ້ວຍໄຟ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, วาโย สุจิมฺปิ อุปวายติ อสุจิมฺปิ อุปวายติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ อุปวายติ, น จ เตน วาโย อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, วาโยสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນລົມ ຍ່ອມພັດຜ່ານຂອງສະອາດແດ່ ຂອງບໍ່ສະອາດແດ່ ພັດຜ່ານອຸດຈາຣະແດ່ ປັດສາວະແດ່ ນ້ຳລາຍແດ່ ນ້ຳໜອງແດ່ ເລືອດແດ່ ແຕ່ລົມນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ອຶດອັດ ລະອາຍ ຫຼື ກຽດຊັງ ຍ້ອນສິ່ງນັ້ນເລີຍ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍມີໃຈສະເໝີດ້ວຍລົມ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, รโชหรณํ สุจิมฺปิ ปุญฺฉติ อสุจิมฺปิ ปุญฺฉติ คูถคตมฺปิ… มุตฺตคตมฺปิ… เขฬคตมฺปิ… ปุพฺพคตมฺปิ… โลหิตคตมฺปิ ปุญฺฉติ, น จ เตน รโชหรณํ อฏฺฏียติ วา หรายติ วา ชิคุจฺฉติ วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, รโชหรณสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນຜ້າເຊັດຝຸ່ນ ຍ່ອມເຊັດຂອງສະອາດແດ່ ຂອງບໍ່ສະອາດແດ່ ເຊັດອຸດຈາຣະແດ່ ປັດສາວະແດ່ ນ້ຳລາຍແດ່ ນ້ຳໜອງແດ່ ເລືອດແດ່ ແຕ່ຜ້າເຊັດຝຸ່ນນັ້ນກໍບໍ່ໄດ້ອຶດອັດ ລະອາຍ ຫຼື ກຽດຊັງ ຍ້ອນສິ່ງນັ້ນເລີຍ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍມີใจສະເໝີດ້ວຍຜ້າເຊັດຝຸ່ນ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, จณฺฑาลกุมารโก วา จณฺฑาลกุมาริกา วา กโฬปิหตฺโถ นนฺตกวาสี คามํ วา นิคมํ วา ปวิสนฺโต นีจจิตฺตํเยว อุปฏฺฐเปตฺวา ปวิสติ; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, จณฺฑาลกุมารกจณฺฑาลกุมาริกาสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ [Pg.183] อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນເດັກຊາຍ ຫຼື ເດັກຍິງຊາວຈັນທານ ຜູ້ຖືໝໍ້ດິນ ນຸ່ງຫົ່ມຜ້າຂາດວິ່ນ ເມື່ອເຂົ້າໄປສູ່ບ້ານ ຫຼື ນິຄົມ ຍ່ອມຕັ້ງຈິດອັນນອບນ້ອມຢ່າງຍິ່ງແລ້ວຈຶ່ງເຂົ້າໄປ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍມີໃຈສະເໝີດ້ວຍເດັກຊາຍແລະເດັກຍິງຊາວຈັນທານ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อุสโภ ฉินฺนวิสาโณ สูรโต สุทนฺโต สุวินีโต รถิยาย รถิยํ สิงฺฆาฏเกน สิงฺฆาฏกํ อนฺวาหิณฺฑนฺโต น กิญฺจิ หึสติ ปาเทน วา วิสาเณน วา; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อุสภฉินฺนวิสาณสเมน เจตสา วิหรามิ วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນໂໂຄຖຶກທີ່ເຂົາຫັກ ມີອັດທະຍາໄສດີ ຝຶກມາດີແລ້ວ ແນະນຳມາດີແລ້ວ ເມື່ອທ່ຽວໄປຈາກຖະໜົນສູ່ຖະໜົນ ຈາກທາງສາມແຍກສີ່ແຍກສູ່ທາງສາມແຍກສີ່ແຍກ ກໍບໍ່ໄດ້ບຽດບຽນໃຜໆ ດ້ວຍຕີນ ຫຼື ດ້ວຍເຂົາເລີຍ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍມີໃຈສະເໝີດ້ວຍໂຄຖຶກທີ່ເຂົາຫັກ ຢູ່ດ້ວຍຈິດອັນໄພບູນ ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ບໍ່ມີເວນ ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, อิตฺถี วา ปุริโส วา ทหโร ยุวา มณฺฑนกชาติโก สีสํนฺหาโต อหิกุณเปน วา กุกฺกุรกุณเปน วา มนุสฺสกุณเปน วา กณฺเฐ อาสตฺเตน อฏฺฏีเยยฺย หราเยยฺย ชิคุจฺเฉยฺย; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อิมินา ปูติกาเยน อฏฺฏียามิ หรายามิ ชิคุจฺฉามิ. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺย.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນຍິງສາວ ຫຼື ຊາຍໜຸ່ມ ຜູ້ຮັກການແຕ່ງຕົວ ອາບນ້ຳສະຫົວແລ້ວ ຫາກມີຊາກງູເນົ່າ ຊາກໝາເນົ່າ ຫຼື ຊາກສົບມະນຸດເນົ່າ ມາຜູກຫ้อยຄໍໄວ້ ກໍຄົງຈະອຶດອັດ ລະອາຍ ແລະ ກຽດຊັງຢ່າງຍິ່ງ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍອຶດອັດ ລະອາຍ ແລະ ກຽດຊັງກາຍອັນເນົ່າເປື່ອຍນີ້ຢ່າງນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภนฺเต, ปุริโส เมทกถาลิกํ ปริหเรยฺย ฉิทฺทาวฉิทฺทํ อุคฺฆรนฺตํ ปคฺฆรนฺตํ; เอวเมวํ โข อหํ, ภนฺเต, อิมํ กายํ ปริหรามิ ฉิทฺทาวฉิทฺทํ อุคฺฆรนฺตํ ปคฺฆรนฺตํ. ยสฺส นูน, ภนฺเต, กาเย กายคตาสติ อนุปฏฺฐิตา อสฺส, โส อิธ อญฺญตรํ สพฺรหฺมจารึ อาสชฺช อปฺปฏินิสฺสชฺช จาริกํ ปกฺกเมยฺยา’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ປຽບເໝືອນບຸກຄົນຖືໝໍ້ໄຂມັນທີ່ມີຮູທະລຸໃຫຍ່ນ້ອຍ ໄຫຼຊຶມອອກທາງເທິງ ໄຫຼຢົດອອກທາງລຸ່ມ ຢ່າງໃດກໍດີ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍກໍບໍລິຫານກາຍນີ້ທີ່ມີຮູທະລຸໃຫຍ່ນ້ອຍ ໄຫຼຊຶມອອກທາງເທິງ ໄຫຼຢົດອອກທາງລຸ່ມ ຢ່າງນັ້ນ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ບຸກຄົນໃດທີ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງກາຍະຄະຕາສະຕິໄວ້ໃນກາຍ ເຂົາກໍຄົງຈະລ່ວງເກີນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີຮູບໃດຮູບໜຶ່ງໃນພຣະສາສນານີ້ ແລ້ວບໍ່ຂໍຂະມາ ແລ້ວຫຼີກຈາຣິກໄປ.”

อถ โข โส ภิกฺขุ อุฏฺฐายาสนา เอกํสํ อุตฺตราสงฺคํ กริตฺวา ภควโต ปาเทสุ สิรสา นิปติตฺวา ภควนฺตํ เอตทโวจ – ‘‘อจฺจโย มํ, ภนฺเต, อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โย อหํ อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขึ. ตสฺส เม, ภนฺเต, ภควา อจฺจยํ อจฺจยโต ปฏิคฺคณฺหตุ อายตึ สํวรายา’’ติ. ‘‘ตคฺฆ ตํ, ภิกฺขุ, อจฺจโย อจฺจคมา ยถาพาลํ ยถามูฬฺหํ ยถาอกุสลํ, โย ตฺวํ สาริปุตฺตํ อสตา ตุจฺฉา มุสา อภูเตน อพฺภาจิกฺขิ. ยโต จ โข ตฺวํ, ภิกฺขุ, อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ [Pg.184] ปฏิกโรสิ, ตํ เต มยํ ปฏิคฺคณฺหาม. วุฑฺฒิเหสา, ภิกฺขุ, อริยสฺส วินเย โย อจฺจยํ อจฺจยโต ทิสฺวา ยถาธมฺมํ ปฏิกโรติ อายตึ สํวรํ อาปชฺชตี’’ติ.

ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະພິກຂຸຮູບນັ້ນໄດ້ລຸກຂຶ້ນຈາກອາສະນະ ຫົ່ມຜ້າອຸຕະລາສົງສະຫຼຽງບ່າເບື້ອງໜຶ່ງ ແລ້ວໝອບລົງກາບແທບພຣະບາດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດ້ວຍສຽນເກົ້າ ແລ້ວກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ໂທດໄດ້ຄອບງຳຂ້ານ້ອຍແລ້ວ ຕາມຄວາມເປັນຄົນເຂົາ ຄວາມເປັນຄົນຫຼົງ ຄວາມເປັນຄົນບໍ່ສະຫຼາດ ທີ່ຂ້ານ້ອຍໄດ້ກ່າວຕູ່ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ຄຳວ່າງເປົ່າ ຄຳເທັດ ຄຳບໍ່ເປັນຈິງ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂໍພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈົ່ງງົດໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ ແກ່ຂ້ານ້ອຍ ເພື່ອຄວາມສຳລວມລະວັງຕໍ່ໄປດ້ວຍເຖີດ.” ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ: “ເອີ ພິກຂຸ ໂທດໄດ້ຄອບງຳເຈົ້າແລ້ວ ຕາມຄວາມເປັນຄົນເຂົາ ຄວາມເປັນຄົນຫຼົງ ຄວາມເປັນຄົນບໍ່ສະຫຼາດ ທີ່ເຈົ້າໄດ້ກ່າວຕູ່ສາຣີບຸດ ດ້ວຍຄຳບໍ່ຈິງ ຄຳວ່າງເປົ່າ ຄຳເທັດ ຄຳບໍ່ເປັນຈິງ ແຕ່ເມື່ອເຈົ້າເຫັນໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ ແລ້ວແກ້ໄຂໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມທັມ ເຮົາກໍງົດໂທດນັ້ນໃຫ້ເຈົ້າ. ພິກຂຸ ຄວາມຈະເລີນຍ່ອມມີໃນພຣະວິນັຍຂອງພຣະອະຣິຍະເຈົ້າ ແກ່ຜູ້ທີ່ເຫັນໂທດໂດຍຄວາມເປັນໂທດ ແລ້ວແກ້ໄຂໃຫ້ຖືກຕ້ອງຕາມທັມ ແລະ ເຖິງຄວາມສຳລວມລະວັງຕໍ່ໄປ.”

อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อามนฺเตสิ – ‘‘ขม, สาริปุตฺต, อิมสฺส โมฆปุริสสฺส, ปุรา ตสฺส ตตฺเถว สตฺตธา มุทฺธา ผลตี’’ติ. ‘‘ขมามหํ, ภนฺเต, ตสฺส อายสฺมโต สเจ มํ โส อายสฺมา เอวมาห – ‘ขมตุ จ เม โส อายสฺมา’’’ติ. ปฐมํ.

ລຳດັບນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕຣັດກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດວ່າ: “ສາຣີບຸດ ເຈົ້າຈົ່ງຍົກໂທດໃຫ້ແກ່ໂມຄະບຸຣຸດຜູ້ນີ້ເຖີດ ກ່ອນທີ່ສີສະຂອງເຂົາຈະແຕກອອກເປັນເຈັດສ່ຽງໃນບ່ອນນີ້ເອງ.” ທ່ານພຣະສາຣີບຸດກາບທູນວ່າ: “ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍຍ່ອມຍົກໂທດໃຫ້ແກ່ທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຮູບນັ້ນ ຫາກທ່ານຜູ້ມີອາຍຸນັ້ນກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ຂໍທ່ານຜູ້ມີອາຍຸຈົ່ງຍົກໂທດໃຫ້ແກ່ຂ້ານ້ອຍດ້ວຍເຖີດ’.”

๒. สอุปาทิเสสสุตฺตํ

໒. ສະອຸປາທິເສສສູດ

๑๒. เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อถ โข อายสฺมโต สาริปุตฺตสฺส เอตทโหสิ – ‘‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ, ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’’นฺติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา เตหิ อญฺญติตฺถิเยหิ ปริพฺพาชเกหิ สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ.

໑໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າປະທັບຢູ່ ທີ່ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ກຸງສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດຄອງອັນຕະຣະວາສົກໃນເວລາເຊົ້າແລ້ວ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງກຸງສາວັດຖີ. ລຳດັບນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ: “ຍັງເຊົ້າໂພດທີ່ຈະທ່ຽວບິນທະບາດໃນກຸງສາວັດຖີ ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາອາຣາມຂອງພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີ.” ຈາກນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາອາຣາມຂອງພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນແຫ່ງໜຶ່ງ.

เตน โข ปน สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, สอุปาทิเสโส กาลํ กโรติ, สพฺโพ โส อปริมุตฺโต นิรยา อปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา อปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา อปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทิ นปฺปฏิกฺโกสิ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกามิ – ‘‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานิสฺสามี’’ติ. อถ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา [Pg.185] เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ –

ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນເອງ ພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາກັນຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງນັ້ນວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນໃດກໍຕາມ ທີ່ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຖິງແກ່ມໍຣະນະກັມ ທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ພົ້ນຈາກນະຣົກ ບໍ່ພົ້ນຈາກກຳເນີດເດຍຣະສານ ບໍ່ພົ້ນຈາກເປດວິໄສ ບໍ່ພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.” ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ຄືບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ ດ້ວຍຄິດວ່າ: “ເຮົາຈັກຮູ້ທົ່ວເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳເວົ້ານີ້ ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ.” ຕໍ່ມາ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດທ່ຽວບິນທະບາດໃນກຸງສາວັດຖີແລ້ວ ເມື່ອກັບຈາກບິນທະບາດໃນເວລາພາຍຫຼັງພັດ ຈຶ່ງເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນແຫ່ງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນແຫ່ງໜຶ່ງ ແລ້ວ ທ່ານພຣະສາຣີບຸດໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້:

‘‘อิธาหํ, ภนฺเต, ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสึ. ตสฺส มยฺหํ, ภนฺเต, เอตทโหสิ – ‘อติปฺปโค โข ตาว สาวตฺถิยํ ปิณฺฑาย จริตุํ; ยํนูนาหํ เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกเมยฺย’นฺติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, เยน อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ อาราโม เตนุปสงฺกมึ; อุปสงฺกมิตฺวา เตหิ อญฺญติตฺถิเยหิ ปริพฺพาชเกหิ สทฺธึ สมฺโมทึ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึ. เตน โข ปน สมเยน เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ – ‘โย หิ โกจิ, อาวุโส, สอุปาทิเสโส กาลํ กโรติ, สพฺโพ โส อปริมุตฺโต นิรยา อปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา อปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา อปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา’ติ. อถ โข อหํ, ภนฺเต, เตสํ อญฺญติตฺถิยานํ ปริพฺพาชกานํ ภาสิตํ เนว อภินนฺทึ นปฺปฏิกฺโกสึ. อนภินนฺทิตฺวา อปฺปฏิกฺโกสิตฺวา อุฏฺฐายาสนา ปกฺกมึ – ‘ภควโต สนฺติเก เอตสฺส ภาสิตสฺส อตฺถํ อาชานิสฺสามี’’’ติ.

“ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ມື້ນີ້ໃນເວລາເຊົ້າ ຂ້ານ້ອຍຄອງອັນຕະຣະວາສົກແລ້ວ ຖືບາດແລະຈີວອນ ເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງກຸງສາວັດຖີ. ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ມີຄວາມດຳຣິວ່າ: ‘ຍັງເຊົ້າໂພດທີ່ຈະທ່ຽວບິນທະບາດໃນກຸງສາວັດຖີ ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເຂົ້າໄປຫາອາຣາມຂອງພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີ.’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍຈຶ່ງເຂົ້າໄປຫາອາຣາມຂອງພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີ ເມື່ອເຂົ້າໄປເຖິງແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ເມື່ອຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນແຫ່ງໜຶ່ງ. ກໍໂດຍສະໄໝນັ້ນເອງ ພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ນັ່ງປະຊຸມກັນຢູ່ ໄດ້ເກີດມີການສົນທະນາກັນຂຶ້ນໃນລະຫວ່າງນັ້ນວ່າ: ‘ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ ບຸກຄົນໃດກໍຕາມ ທີ່ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຖິງແກ່ມໍຣະນະກັມ ທັງໝົດນັ້ນຍ່ອມບໍ່ພົ້ນຈາກນະຣົກ ບໍ່ພົ້ນຈາກກຳເນີດເດຍຣະສານ ບໍ່ພົ້ນຈາກເປດວິໄສ ບໍ່ພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.’ ຂ້າແຕ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ ຄັ້ງນັ້ນ ຂ້ານ້ອຍບໍ່ໄດ້ຍິນດີ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຄັດຄ້ານຄຳເວົ້າຂອງພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ຄືບໍ່ຍິນດີ ບໍ່ຄັດຄ້ານແລ້ວ ຈຶ່ງລຸກຈາກອາສະນະຫຼີກໄປ ດ້ວຍຄິດວ່າ: ‘ເຮົາຈັກຮູ້ທົ່ວເຖິງເນື້ອຄວາມແຫ່ງຄຳເວົ້ານີ້ ໃນສຳນັກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ’.”

‘‘เก จ, สาริปุตฺต, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา พาลา อพฺยตฺตา, เก จ สอุปาทิเสสํ วา ‘สอุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ, อนุปาทิเสสํ วา ‘อนุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ’’!

“ສາຣີບຸດ ພວກປະຣິພາຊົກອັນຍະເດຍຣະຖີເຫຼົ່ານັ້ນ ຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ແມ່ນໃຜກັນໜໍ? ແລະ ພວກເຂົາຈັກຮູ້ຈັກຜູ້ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ວ່າ ‘ເປັນຜູ້ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່’ ຫຼື ຈັກຮູ້ຈັກຜູ້ບໍ່ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ວ່າ ‘ເປັນຜູ້ບໍ່ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່’ ໄດ້ແນວໃດ?”

‘‘นวยิเม, สาริปุตฺต, ปุคฺคลา สอุปาทิเสสา กาลํ กุรุมานา ปริมุตฺตา นิรยา ปริมุตฺตา ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺตา เปตฺติวิสยา ปริมุตฺตา อปายทุคฺคติวินิปาตา. กตเม นว? อิธ, สาริปุตฺต, เอกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ ปริปูรการี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อนฺตราปรินิพฺพายี โหติ. อยํ, สาริปุตฺต, ปฐโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา ปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา [Pg.186] ปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ບຸກຄົນ ໙ ປະການນີ້ ເມື່ອເຮັດກາລະທັງທີ່ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ ຫຼຸດພົ້ນຈາກກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼຸດພົ້ນຈາກເປດວິໄສ ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ. ໙ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສະມາທິ ແຕ່ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນປັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນພຣະອະນາຄາມີຜູ້ປຣິນິບພານໃນລະຫວ່າງ. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ນີ້ແມ່ນບຸກຄົນທີ ໑ ຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຮັດກາລະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ ຫຼຸດພົ້ນຈາກກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼຸດພົ້ນຈາກເປດວິໄສ ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ ปริปูรการี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา อุปหจฺจปรินิพฺพายี โหติ…เป… อสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… สสงฺขารปรินิพฺพายี โหติ…เป… อุทฺธํโสโต โหติ อกนิฏฺฐคามี. อยํ, สาริปุตฺต, ปญฺจโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา ปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສະມາທິ ແຕ່ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນປັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ ຍ່ອມເປັນພຣະອະນາຄາມີຜູ້ປຣິນິບພານເມື່ອຈວນຈະເຖິງອາຍຸຂັຍ... ຍ່ອມເປັນພຣະອະນາຄາມີຜູ້ປຣິນິບພານໂດຍບໍ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມ... ຍ່ອມເປັນພຣະອະນາຄາມີຜູ້ປຣິນິບພານໂດຍຕ້ອງໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມ... ຍ່ອມເປັນພຣະອະນາຄາມີຜູ້ມີກະແສເບື້ອງເທິງໄປສູ່ອະກະນິດຖາພົບ. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ນີ້ແມ່ນບຸກຄົນທີ ໕ ຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຮັດກາລະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ ຫຼຸດພົ້ນຈາກກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼຸດພົ້ນຈາກເປດວິໄສ ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา ราคโทสโมหานํ ตนุตฺตา สกทาคามี โหติ, สกิเทว อิมํ โลกํ อาคนฺตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, ฉฏฺโฐ ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา…เป… ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ ແຕ່ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນສະມາທິ ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນປັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດ ໓ ປະການ ແລະເພາະຄວາມເບົາບາງແຫ່ງຣາຄະ ໂທສະ ໂມຫະ ຍ່ອມເປັນພຣະສະກທາຄາມີ ກັບມາສູ່ໂລກນີ້ພຽງຄັ້ງດຽວເທົ່ານັ້ນ ແລ້ວເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ນີ້ແມ່ນບຸກຄົນທີ ໖ ຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຮັດກາລະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ... ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา เอกพีชี โหติ, เอกํเยว มานุสกํ ภวํ นิพฺพตฺเตตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, สตฺตโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา…เป… ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ ແຕ່ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນສະມາທິ ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນປັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດ ໓ ປະການ ຍ່ອມເປັນພຣະໂສດາບັນຜູ້ມີກຳເນີດຄັ້ງດຽວ (ເອກະພີຊີ) ມາເກີດໃນພົບມະນຸດນີ້ພຽງຄັ້ງດຽວເທົ່ານັ້ນ ແລ້ວເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ນີ້ແມ່ນບຸກຄົນທີ ໗ ຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຮັດກາລະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ... ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โกลํโกโล โหติ, ทฺเว วา ตีณิ วา กุลานิ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, อฏฺฐโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา…เป… ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ ແຕ່ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນສະມາທິ ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນປັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດ ໓ ປະການ ຍ່ອມເປັນພຣະໂສດາບັນຜູ້ທ່ອງທ່ຽວໄປຈາກຕະກູນສູ່ຕະກູນ (ໂກລັງໂກລະ) ທ່ອງທ່ຽວວຽນວ່າຍໄປສູ່ ໖ ຫຼື ໓ ຕະກູນ ແລ້ວເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ນີ້ແມ່ນບຸກຄົນທີ ໘ ຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຮັດກາລະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ... ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.”

‘‘ปุน จปรํ, สาริปุตฺต, อิเธกจฺโจ ปุคฺคโล สีเลสุ ปริปูรการี โหติ, สมาธิสฺมึ มตฺตโส การี, ปญฺญาย มตฺตโส การี. โส ติณฺณํ [Pg.187] สํโยชนานํ ปริกฺขยา สตฺตกฺขตฺตุปรโม โหติ, สตฺตกฺขตฺตุปรมํ เทเว จ มนุสฺเส จ สนฺธาวิตฺวา สํสริตฺวา ทุกฺขสฺสนฺตํ กโรติ. อยํ, สาริปุตฺต, นวโม ปุคฺคโล สอุปาทิเสโส กาลํ กุรุมาโน ปริมุตฺโต นิรยา ปริมุตฺโต ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺโต เปตฺติวิสยา ปริมุตฺโต อปายทุคฺคติวินิปาตา.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ອີກປະການໜຶ່ງ ບຸກຄົນບາງຄົນໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ເຮັດໃຫ້ບໍລິບູນໃນສີລ ແຕ່ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນສະມາທິ ເຮັດໄດ້ພຽງປະມານໃນປັນຍາ. ບຸກຄົນນັ້ນ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດ ໓ ປະການ ຍ່ອມເປັນພຣະໂສດາບັນຜູ້ມີການເກີດຢ່າງຫຼາຍ ໗ ຄັ້ງ (ສັດຕັກຂັດຕຸປະຣະມະ) ທ່ອງທ່ຽວວຽນວ່າຍໄປໃນເທວະດາແລະມະນຸດຢ່າງຫຼາຍ ໗ ຄັ້ງ ແລ້ວເຮັດທີ່ສຸດແຫ່ງທຸກ. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ນີ້ແມ່ນບຸກຄົນທີ ໙ ຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຮັດກາລະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ ຫຼຸດພົ້ນຈາກກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼຸດພົ້ນຈາກເປດວິໄສ ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ.”

‘‘เก จ, สาริปุตฺต, อญฺญติตฺถิยา ปริพฺพาชกา พาลา อพฺยตฺตา, เก จ สอุปาทิเสสํ วา ‘สอุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ, อนุปาทิเสสํ วา ‘อนุปาทิเสโส’ติ ชานิสฺสนฺติ! อิเม โข, สาริปุตฺต, นว ปุคฺคลา สอุปาทิเสสา กาลํ กุรุมานา ปริมุตฺตา นิรยา ปริมุตฺตา ติรจฺฉานโยนิยา ปริมุตฺตา เปตฺติวิสยา ปริมุตฺตา อปายทุคฺคติวินิปาตา. น ตาวายํ, สาริปุตฺต, ธมฺมปริยาโย ปฏิภาสิ ภิกฺขูนํ ภิกฺขุนีนํ อุปาสกานํ อุปาสิกานํ. ตํ กิสฺส เหตุ? มายิมํ ธมฺมปริยายํ สุตฺวา ปมาทํ อาหรึสูติ. อปิ จ มยา, สาริปุตฺต, ธมฺมปริยาโย ปญฺหาธิปฺปาเยน ภาสิโต’’ติ. ทุติยํ.

“ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ພວກອັນຍະເດຍຣະຖີປະຣິພາຊົກຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ເປັນໃຜກັນ ທີ່ຈະມາຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ວ່າ ‘ເປັນຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່’ ຫຼືຮູ້ຈັກບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ວ່າ ‘ເປັນຜູ້ບໍ່ມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່’! ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ບຸກຄົນ ໙ ປະການນີ້ແລ ຜູ້ຍັງມີອຸປາທິເຫຼືອຢູ່ ເມື່ອເຮັດກາລະ ຍ່ອມຫຼຸດພົ້ນຈາກນະຣົກ ຫຼຸດພົ້ນຈາກກຳເນີດເດຍຣັດສານ ຫຼຸດພົ້ນຈາກເປດວິໄສ ຫຼຸດພົ້ນຈາກອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດ. ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ທັມມະປະຣິຍາຍນີ້ ເຮົາບໍ່ເຄີຍສະແດງໃຫ້ປາກົດແກ່ພິກຂຸ ພິກຂຸນີ ອຸປາສົກ ອຸປາສິກາ ທັງຫຼາຍມາກ່ອນເລີຍ. ເພາະເຫດໃດ? ເພາະຢ້ານວ່າ ເມື່ອພວກເຂົາໄດ້ສະດັບທັມມະປະຣິຍາຍນີ້ແລ້ວ ຈະພາກັນເຖິງຄວາມປະໝາດ. ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ດູກ່ອນສາຣີບຸດ, ທັມມະປະຣິຍາຍນີ້ ເຮົາກ່າວແລ້ວ ເພາະຄວາມປະສົງແຫ່ງຄຳຖາມ (ຂອງເຈົ້າ).” ສູດທີສອງ.

๓. โกฏฺฐิกสุตฺตํ

໓. ໂກດຖິກະສູດ

๑๓. อถ โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา สาริปุตฺเตน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา มหาโกฏฺฐิโก อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ สมฺปรายเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

໑໓. ຄັ້ງນັ້ນແລ ທ່ານພຣະມະຫາໂກດຖິກະ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະສາຣີບຸດເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ປາໄສກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດ. ຄັ້ນຜ່ານການປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ທ່ານພຣະມະຫາໂກດຖິກະ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະສາຣີບຸດດັ່ງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນໃນປັດຈຸບັນ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນໃນພົບໜ້າ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ สุขเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນສຸກ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນທຸກ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ สุขเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນສຸກ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນທຸກ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ [Pg.188] ปนาวุโส, สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ สุขเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ກໍອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນທຸກ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນສຸກ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອແກ່ກ້າແລ້ວ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ກໍອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອແກ່ກ້າແລ້ວ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ พหุเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ อปฺปเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນຫຼາຍ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນໜ້ອຍ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ อปฺปเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ พหุเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ກໍອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນໜ້ອຍ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນຫຼາຍ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ เวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ อเวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ບໍ່ໃຫ້ຜົນ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ‘ยํ กมฺมํ อเวทนียํ, ตํ เม กมฺมํ เวทนียํ โหตู’ติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ? ‘‘โน หิทํ, อาวุโส’’.

“ກໍອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: ‘ກຳໃດທີ່ບໍ່ໃຫ້ຜົນ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນ ແກ່ເຮົາ’ ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?” “ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ.”

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ สมฺปรายเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“‘ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: “ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນໃນປັດຈຸບັນ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນໃນພົບໜ້າ ແກ່ເຮົາ” ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍກ່າວວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ สมฺปรายเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ ทิฏฺฐธมฺมเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“‘ກໍອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: “ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນໃນພົບໜ້າ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນໃນປັດຈຸບັນ ແກ່ເຮົາ” ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍກ່າວວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘กึ [Pg.189] นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ สุขเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“‘ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: “ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນສຸກ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນທຸກ ແກ່ເຮົາ” ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍກ່າວວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ ทุกฺขเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ สุขเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“‘ກໍອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣะຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: “ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນທຸກ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເປັນສຸກ ແກ່ເຮົາ” ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍກ່າວວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“‘ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: “ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອແກ່ກ້າແລ້ວ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ ແກ່ເຮົາ” ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍກ່າວວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ อปริปกฺกเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ ปริปกฺกเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“‘ກໍອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: “ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອຍັງບໍ່ແກ່ກ້າ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນເມື່ອແກ່ກ້າແລ້ວ ແກ່ເຮົາ” ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍກ່າວວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ พหุเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ อปฺปเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“‘ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ການປະພຶດພຣົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການທີ່ວ່າ: “ກຳໃດທີ່ໃຫ້ຜົນຫຼາຍ, ຂໍກຳນັ້ນຈົ່ງເປັນກຳທີ່ໃຫ້ຜົນໜ້ອຍ ແກ່ເຮົາ” ເຖິງຢ່າງນັ້ນຫຼື?’ ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍກ່າວວ່າ: ‘ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນເລີຍ, ອາວຸໂສ’.

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ อปฺปเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ พหุเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, (ຖ້າຢ່າງນັ້ນ) 'ກຳໃດທີ່ມີຜົນໃຫ້ສະເຫວີຍເວທະນາໜ້ອຍ ຈົ່ງເປັນກຳທີ່ມີຜົນໃຫ້ສະເຫວີຍເວທະນາຫຼາຍແກ່ເຮົາເຖີດ' ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການນີ້ຫຼື? ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍຕອບວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ, ອາວຸໂສ'.”

‘‘‘กึ นุ โข, อาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ เวทนียํ ตํ เม กมฺมํ อเวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ.

“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, 'ກຳໃດທີ່ມີຜົນໃຫ້ສະເຫວີຍເວທະນາ ຈົ່ງເປັນກຳທີ່ບໍ່ມີຜົນໃຫ້ສະເຫວີຍເວທະນາແກ່ເຮົາເຖີດ' ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການນີ້ຫຼື? ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍຕອບວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ, ອາວຸໂສ'.”

‘‘‘กึ ปนาวุโส สาริปุตฺต, ยํ กมฺมํ อเวทนียํ ตํ เม กมฺมํ เวทนียํ โหตูติ, เอตสฺส อตฺถาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘โน หิทํ, อาวุโส’ติ วเทสิ. อถ กิมตฺถํ จรหาวุโส, ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ?

“ອາວຸໂສ ສາຣີບຸດ, (ຖ້າຢ່າງນັ້ນ) 'ກຳໃດທີ່ບໍ່ມີຜົນໃຫ້ສະເຫວີຍເວທະນາ ຈົ່ງເປັນກຳທີ່ມີຜົນໃຫ້ສະເຫວີຍເວທະນາແກ່ເຮົາເຖີດ' ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ການນີ້ຫຼື? ເມື່ອຖືກຖາມຢ່າງນີ້ແລ້ວ ທ່ານກໍຕອບວ່າ 'ບໍ່ແມ່ນຢ່າງນັ້ນ, ອາວຸໂສ'. ອາວຸໂສ, ຖ້າຢ່າງນັ້ນ ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອປະໂຫຍດອັນໃດເລົ່າ?”

‘‘ยํ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ, ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ. (‘‘กึ ปนสฺสาวุโส, อญฺญาตํ [Pg.190] อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ, ยสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ?) ‘‘‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ. ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อยํ ‘ทุกฺขสมุทโย’ติ ขฺวสฺส, อาวุโส…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ขฺวสฺส, อาวุโส…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ. ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสติ. อิทํ ขฺวสฺส, อาวุโส, อญฺญาตํ อทิฏฺฐํ อปฺปตฺตํ อสจฺฉิกตํ อนภิสเมตํ. ตสฺส ญาณาย ทสฺสนาย ปตฺติยา สจฺฉิกิริยาย อภิสมยาย ภควติ พฺรหฺมจริยํ วุสฺสตี’’ติ. ตติยํ.

"ອາວຸໂສ, ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອຄວາມຮູ້, ເພື່ອຄວາມເຫັນ, ເພື່ອການບັນລຸ, ເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເພື່ອການຕັດສະຮູ້ທັມ ທີ່ຍັງບໍ່ທັນຮູ້, ບໍ່ທັນເຫັນ, ບໍ່ທັນບັນລຸ, ບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ບໍ່ທັນຕັດສະຮູ້." ("ອາວຸໂສ, ກໍທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນຮູ້, ບໍ່ທັນເຫັນ, ບໍ່ທັນບັນລຸ, ບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ບໍ່ທັນຕັດສະຮູ້ ທີ່ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອຄວາມຮູ້, ເພື່ອຄວາມເຫັນ, ເພື່ອການບັນລຸ, ເພື່ອการເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເພື່ອການຕັດສະຮູ້ນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງ?") "ອາວຸໂສ, ທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນຮູ້, ບໍ່ທັນເຫັນ, ບໍ່ທັນບັນລຸ, ບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ບໍ່ທັນຕັດສະຮູ້ນັ້ນ ຄື 'ນີ້ຄືທຸກ'. ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອຄວາມຮູ້, ເພື່ອຄວາມເຫັນ, ເພື່ອການບັນລຸ, ເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເພື່ອການຕັດສະຮູ້ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນຮູ້... ຄື 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ'... ອາວຸໂສ... 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດ'... ອາວຸໂສ... 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດຄາມິນີປະຕິປະທາ' ທີ່ຍັງບໍ່ທັນຮູ້, ບໍ່ທັນເຫັນ, ບໍ່ທັນບັນລຸ, ບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ບໍ່ທັນຕັດສະຮູ້. ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອຄວາມຮູ້, ເພື່ອຄວາມເຫັນ, ເພື່ອການບັນລຸ, ເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເພື່ອການຕັດສະຮູ້ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ນີ້ແລ ທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນຮູ້, ບໍ່ທັນເຫັນ, ບໍ່ທັນບັນລຸ, ບໍ່ທັນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ບໍ່ທັນຕັດສະຮູ້ ທີ່ບຸກຄົນປະພຶດພົມມະຈັນໃນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກ ເພື່ອຄວາມຮູ້, ເພື່ອຄວາມເຫັນ, ເພື່ອການບັນລຸ, ເພື່ອການເຮັດໃຫ້ແຈ້ງ, ເພື່ອການຕັດສະຮູ້ນັ້ນ." ສູດທີສາມ.

๔. สมิทฺธิสุตฺตํ

໔. ສະມິດທິສູດ

๑๔. อถ โข อายสฺมา สมิทฺธิ เยนายสฺมา สาริปุตฺโต เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อายสฺมนฺตํ สมิทฺธึ อายสฺมา สาริปุตฺโต เอตทโวจ – ‘‘กิมารมฺมณา, สมิทฺธิ, ปุริสสฺส สงฺกปฺปวิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺตี’’ติ? ‘‘นามรูปารมฺมณา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กฺว นานตฺตํ คจฺฉนฺตี’’ติ? ‘‘ธาตูสุ, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสมุทยา’’ติ? ‘‘ผสฺสสมุทยา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสโมสรณา’’ติ? ‘‘เวทนาสโมสรณา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึปมุขา’’ติ? ‘‘สมาธิปฺปมุขา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอธิปเตยฺยา’’ติ? ‘‘สตาธิปเตยฺยา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอุตฺตรา’’ติ? ‘‘ปญฺญุตฺตรา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสารา’’ติ? ‘‘วิมุตฺติสารา, ภนฺเต’’ติ. ‘‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึโอคธา’’ติ? ‘‘อมโตคธา, ภนฺเต’’ติ.

໑໔. ຄັ້ງນັ້ນ ທ່ານພຣະສະມິດທິ ເຂົ້າໄປຫາທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ເຖິງບ່ອນຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ທ່ານພຣະສາຣີບຸດ ໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພຣະສະມິດທິ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນວ່າ: "ສະມິດທິ, ຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງ (ສັງກັບປະວິຕົກ) ຂອງບຸຣຸດ ເກີດຂຶ້ນເພາະມີຫຍັງເປັນອາຣົມ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ເກີດຂຶ້ນເພາະມີນາມຮູບເປັນອາຣົມ." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ເຖິງຄວາມຕ່າງກັນໃນບ່ອນໃດ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ເຖິງຄວາມຕ່າງກັນໃນທາດທັງຫຼາຍ." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດເກີດ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ມີຜັດສະເປັນເຫດເກີດ." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິandຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ປະຊຸມລົງໃນຫຍັງ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ປະຊຸມລົງໃນເວທະນາ." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນປະທານ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ມີສະມາທິເປັນປະທານ." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນໃຫຍ່?" "ຂ້ານ້ອຍ, ມີສະຕິເປັນໃຫຍ່." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນຍອດ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ມີປັນຍາເປັນຍອດ." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນແກ່ນສານ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ມີວິມຸດຕິເປັນແກ່ນສານ." "ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ຢັ່ງລົງໃນຫຍັງ?" "ຂ້ານ້ອຍ, ຢັ່ງລົງໃນອະມະຕະ (ພຣະນิພານ)."

‘‘‘กิมารมฺมณา, สมิทฺธิ, ปุริสสฺส สงฺกปฺปวิตกฺกา อุปฺปชฺชนฺตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘นามรูปารมฺมณา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กฺว นานตฺตํ คจฺฉนฺตี’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘ธาตูสุ, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสมุทยา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘ผสฺสสมุทยา, ภนฺเต’ติ [Pg.191] วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสโมสรณา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘เวทนาสโมสรณา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึปมุขา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘สมาธิปฺปมุขา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอธิปเตยฺยา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘สตาธิปเตยฺยา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึอุตฺตรา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘ปญฺญุตฺตรา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึสารา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘วิมุตฺติสารา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. ‘เต ปน, สมิทฺธิ, กึโอคธา’ติ, อิติ ปุฏฺโฐ สมาโน ‘อมโตคธา, ภนฺเต’ติ วเทสิ. สาธุ สาธุ, สมิทฺธิ! สาธุ โข ตฺวํ, สมิทฺธิ, ปุฏฺโฐ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชสิ, เตน จ มา มญฺญี’’ติ. จตุตฺถํ.

"ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງຂອງບຸຣຸດ ເກີດຂຶ້ນເພາະມີຫຍັງເປັນອາຣົມ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ເກີດຂຶ້ນເພາະມີນາມຮູບເປັນອາຣົມ.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ເຖິງຄວາມຕ່າງກັນໃນບ່ອນໃດ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ເຖິງความຕ່າງກັນໃນທາດທັງຫຼາຍ.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນເຫດເກີດ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ມີຜັດສະເປັນເຫດເກີດ.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ປະຊຸມລົງໃນຫຍັງ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ປະຊຸມລົງໃນເວທະນາ.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນປະທານ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ມີສະມາທິເປັນປະທານ.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນໃຫຍ່?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ມີສະຕິເປັນໃຫຍ່.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນຍອດ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ມີປັນຍາເປັນຍອດ.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ມີຫຍັງເປັນແກ່ນສານ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ມີວິມຸດຕິເປັນແກ່ນສານ.' ເມື່ອຖືກຖາມວ່າ: 'ສະມິດທິ, ກໍຄວາມດຳຣິແລະຄວາມຕຶກຕອງເຫຼົ່ານັ້ນ ຢັ່ງລົງໃນຫຍັງ?' ເຈົ້າກໍຕອບວ່າ: 'ຂ້ານ້ອຍ, ຢັ່ງລົງໃນອະມະຕະ.' ດີລະ ດີລະ, ສະມິດທິ! ສະມິດທິ, ເຈົ້າຕອບຄຳຖາມໄດ້ດີແທ້ໆ ໃນທຸກໆຄຳຖາມທີ່ຖືກຖາມ, ແຕ່ຢ່າໄດ້ມີມານະ (ຖືຕົວ) ເພາະການຕອບຄຳຖາມນັ້ນເລີຍ." ສູດທີສີ່.

๕. คณฺฑสุตฺตํ

໕. ຄັນທະສູດ

๑๕. ‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คณฺโฑ อเนกวสฺสคณิโก. ตสฺสสฺสุ คณฺฑสฺส นว วณมุขานิ นว อเภทนมุขานิ. ตโต ยํ กิญฺจิ ปคฺฆเรยฺย – อสุจิเยว ปคฺฆเรยฺย, ทุคฺคนฺธํเยว ปคฺฆเรยฺย, เชคุจฺฉิยํเยว ปคฺฆเรยฺย; ยํ กิญฺจิ ปสเวยฺย – อสุจิเยว ปสเวยฺย, ทุคฺคนฺธํเยว ปสเวยฺย, เชคุจฺฉิยํเยว ปสเวยฺย.

໑໕. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນຝີ (ແຜເປື່ອຍ) ທີ່ມີອາຍຸຫຼາຍປີ. ຝີນັ້ນມີປາກແຜເກົ້າແຫ່ງ ທີ່ບໍ່ມີໃຜເຈາະຜ່າ. ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໄຫຼອອກມາຈາກປາກແຜເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ສະອາດ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ມີກິ່ນເໝັນ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ; ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຊຶມອອກມາ ກໍມີແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ສະອາດ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ມີກິ່ນເໝັນ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ."

‘‘คณฺโฑติ โข, ภิกฺขเว, อิมสฺเสตํ จาตุมหาภูติกสฺส กายสฺส อธิวจนํ มาตาเปตฺติกสมฺภวสฺส โอทนกุมฺมาสูปจยสฺส อนิจฺจุจฺฉาทนปริมทฺทนเภทนวิทฺธํสนธมฺมสฺส. ตสฺสสฺสุ คณฺฑสฺส นว วณมุขานิ นว อเภทนมุขานิ. ตโต ยํ กิญฺจิ ปคฺฆรติ – อสุจิเยว ปคฺฆรติ, ทุคฺคนฺธํเยว ปคฺฆรติ, เชคุจฺฉิยํเยว ปคฺฆรติ; ยํ กิญฺจิ ปสวติ – อสุจิเยว ปสวติ, ทุคฺคนฺธํเยว ปสวติ, เชคุจฺฉิยํเยว ปสวติ. ตสฺมาติห, ภิกฺขเว, อิมสฺมึ กาเย นิพฺพินฺทถา’’ติ. ปญฺจมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳວ່າ 'ຝີ' ນີ້ ເປັນຊື່ເອີ້ນກາຍນີ້ ທີ່ປະກອບດ້ວຍມະຫາພູດຮູບສີ່, ມີມານດາແລະບິດາເປັນແດນເກີດ, ຈະເລີນເຕີບໂຕດ້ວຍເຂົ້າສຸກແລະເຂົ້າໜົມ, ມີຄວາມບໍ່ທ່ຽງ, ຕ້ອງອົບລູບໄລ້, ຕ້ອງນວດຟັ້ນ, ແລະມີຄວາມແຕກທຳລາຍກະຈັດກະຈາຍໄປເປັນທັມມະດາ. ກາຍທີ່ເປັນຝີນັ້ນ ມີປາກແຜເກົ້າແຫ່ງ ທີ່ບໍ່ມີໃຜເຈາະຜ່າ. ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ໄຫຼອອກມາຈາກປາກແຜເຫຼົ່ານັ້ນ ກໍມີແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ສະອາດ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ມີກິ່ນເໝັນ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ; ສິ່ງໃດກໍຕາມທີ່ຊຶມອອກມາ ກໍມີແຕ່ສິ່ງທີ່ບໍ່ສະອາດ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ມີກິ່ນເໝັນ, ມີແຕ່ສິ່ງທີ່ໜ້າກຽດຊັງ. ເພາະເຫດນັ້ນແລ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງເບື່ອໜ່າຍໃນກາຍນີ້ເຖີດ." ສູດທີຫ້າ.

๖. สญฺญาสุตฺตํ

໖. ສັນຍາສູດ

๑๖. ‘‘นวยิมา, ภิกฺขเว, สญฺญา ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา. กตมา นว[Pg.192]? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา – อิมา โข, ภิกฺขเว, นว สญฺญา, ภาวิตา พหุลีกตา มหปฺผลา โหนฺติ มหานิสํสา อมโตคธา อมตปริโยสานา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

໑໖. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາ 9 ປະການນີ້ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ສຸດ. 9 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະສຸພະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ງາມ), ມະຣະນະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມຕາຍ), ອາຫາເຣປະຕິກູລະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມເປັນປະຕິກູນໃນອາຫານ), ສັບພະໂລເກອະນະພິຣະຕິສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ຍິນດີໃນໂລກທັງປວງ), ອະນິດຈະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມບໍ່ທ່ຽງ), ອະນິດເຈທຸກຂະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມເປັນທຸກໃນສິ່ງບໍ່ທ່ຽງ), ທຸກເຂອະນັດຕະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍຄວາມເປັນອະນັດຕາໃນສິ່ງເປັນທຸກ), ປະຫານະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນການລະ), ວິຣາກະສັນຍາ (ຄວາມກຳນົດໝາຍໃນວິຣາຄະ). ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັນຍາ 9 ປະການນີ້ແລ ທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນແລ້ວ, ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ຢັ່ງລົງສູ່ອະມະຕະ ມີອະມະຕະເປັນທີ່ສຸດ." ສູດທີຫົກ.

๗. กุลสุตฺตํ

໗. ກຸລະສູດ

๑๗. ‘‘นวหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา นาลํ นิสีทิตุํ. กตเมหิ นวหิ? น มนาเปน ปจฺจุฏฺเฐนฺติ, น มนาเปน อภิวาเทนฺติ, น มนาเปน อาสนํ เทนฺติ, สนฺตมสฺส ปริคุหนฺติ, พหุกมฺปิ โถกํ เทนฺติ, ปณีตมฺปิ ลูขํ เทนฺติ, อสกฺกจฺจํ เทนฺติ โน สกฺกจฺจํ, น อุปนิสีทนฺติ ธมฺมสฺสวนาย, ภาสิตมสฺส น สุสฺสูสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา นาลํ อุปคนฺตุํ อุปคนฺตฺวา วา นาลํ นิสีทิตุํ.

໑໗. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະກູນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 9 ປະການ ຫາກຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໄປຫາ ກໍບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປຫາ, ຫຼືຫາກເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນນັ່ງຮ່ວມນຳ. ອົງ 9 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: (1) ບໍ່ຕ້ອນຮັບຢ່າງເຕັມໃຈ, (2) ບໍ່ອະພິວາດຢ່າງເຕັມໃຈ, (3) ບໍ່ເຊື້ອເຊີນໃຫ້ນັ່ງຢ່າງເຕັມໃຈ, (4) ປິດບັງສິ່ງຂອງທີ່ມີຢູ່, (5) ເມື່ອມີຂອງຫຼາຍ ກໍໃຫ້ແຕ່ໜ້ອຍດຽວ, (6) ເມື່ອມີຂອງປະນີດ ກໍໃຫ້ແຕ່ຂອງເສົ້າໝອງ, (7) ໃຫ້ໂດຍບໍ່ເຄົາຣົບ ບໍ່ໃຫ້ໂດຍເຄົາຣົບ, (8) ບໍ່ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້เพื่อຟັງທັມ, (9) ບໍ່ຕັ້ງໃຈຟັງທັມທີ່ກ່າວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະກູນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 9 ປະການນີ້ແລ ຫາກຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໄປຫາ ກໍບໍ່ຄວນເຂົ້າໄປຫາ, ຫຼືຫາກເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍບໍ່ຄວນນັ່ງຮ່ວມນຳ."

‘‘นวหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา อลํ นิสีทิตุํ. กตเมหิ นวหิ? มนาเปน ปจฺจุฏฺเฐนฺติ, มนาเปน อภิวาเทนฺติ, มนาเปน อาสนํ เทนฺติ, สนฺตมสฺส น ปริคุหนฺติ, พหุกมฺปิ พหุกํ เทนฺติ, ปณีตมฺปิ ปณีตํ เทนฺติ, สกฺกจฺจํ เทนฺติ โน อสกฺกจฺจํ, อุปนิสีทนฺติ ธมฺมสฺสวนาย, ภาสิตมสฺส สุสฺสูสนฺติ. อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคตํ กุลํ อนุปคนฺตฺวา วา อลํ อุปคนฺตุํ, อุปคนฺตฺวา วา อลํ นิสีทิตุ’’นฺติ. สตฺตมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະກູນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 9 ປະການ ຫາກຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໄປຫາ ກໍຄວນເຂົ້າໄປຫາ, ຫຼືຫາກເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍຄວນນັ່ງຮ່ວມນຳ. ອົງ 9 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: (1) ຕ້ອນຮັບຢ່າງເຕັມໃຈ, (2) ອະພິວາດຢ່າງເຕັມໃຈ, (3) ເຊື້ອເຊີນໃຫ້ນັ່ງຢ່າງເຕັມໃຈ, (4) ບໍ່ປິດບັງສິ່ງຂອງທີ່ມີຢູ່, (5) ເມື່ອມີຂອງຫຼາຍ ກໍໃຫ້ຫຼາຍ, (6) ເມື່ອມີຂອງປະນີດ ກໍໃຫ້ຂອງປະນີດ, (7) ໃຫ້ໂດຍເຄົາຣົບ ບໍ່ໃຫ້ໂດຍບໍ່ເຄົາຣົບ, (8) ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ເພື່ອຟັງທັມ, (9) ຕັ້ງໃຈຟັງທັມທີ່ກ່າວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະກູນທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 9 ປະການນີ້ແລ ຫາກຍັງບໍ່ທັນເຂົ້າໄປຫາ ກໍຄວນເຂົ້າໄປຫາ, ຫຼືຫາກເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ກໍຄວນນັ່ງຮ່ວມນຳ." ສູດທີເຈັດ.

๘. นวงฺคุโปสถสุตฺตํ

໘. ນະວັງຄຸໂປສົດສູດ

๑๘. ‘‘นวหิ, ภิกฺขเว, องฺเคหิ สมนฺนาคโต อุโปสโถ อุปวุตฺโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร. กถํ อุปวุตฺโถ จ, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ – ‘ยาวชีวํ อรหนฺโต ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรตา นิหิตทณฺฑา นิหิตสตฺถา ลชฺชี [Pg.193] ทยาปนฺนา สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปิโน วิหรนฺติ; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ ปาณาติปาตํ ปหาย ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต นิหิตทณฺโฑ นิหิตสตฺโถ ลชฺชี ทยาปนฺโน สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี วิหรามิ. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ; อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา ปฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ…เป. ….

໑໘. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 9 ປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 9 ປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ ແນວໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມພິຈາຣະນາດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ ຕະຫຼອດຊີວິດ, ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັດຕຣາ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ອະນຸເຄາະເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງຢູ່; ໃນວັນນີ້, ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ເຮົາກໍລະການຂ້າສັດ ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ວາງທ່ອນໄມ້ ວາງສັດຕຣາ ມີຄວາມລະອາຍ ມີຄວາມເອັນດູ ເປັນຜູ້ອະນຸເຄາະເກື້ອກູນແກ່ສັດທັງປວງຢູ່. ເຮົາຊື່ວ່າເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄຸນນີ້; ແລະອຸໂປສົດກໍຊື່ວ່າເຮົາໄດ້ຮັກສາແລ້ວ.' ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີໜຶ່ງນີ້... ເປ..."

‘‘‘ยาวชีวํ อรหนฺโต อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรตา นีจเสยฺยํ กปฺเปนฺติ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา; อหมฺปชฺช อิมญฺจ รตฺตึ อิมญฺจ ทิวสํ อุจฺจาสยนมหาสยนํ ปหาย อุจฺจาสยนมหาสยนา ปฏิวิรโต นีจเสยฺยํ กปฺเปมิ – มญฺจเก วา ติณสนฺถารเก วา. อิมินาปงฺเคน อรหตํ อนุกโรมิ; อุโปสโถ จ เม อุปวุตฺโถ ภวิสฺสตี’ติ. อิมินา อฏฺฐเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ.

"'ພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍ ລະການນອນບ່ອນສູງແລະບ່ອນໃຫຍ่ ງົດເວັ້ນຈາກການນອນບ່ອນສູງແລະບ່ອນໃຫຍ່ ຕະຫຼອດຊີວິດ, ຍ່ອມນອນໃນບ່ອນນອນອັນຕ່ຳ ຄື ຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເສື່ອຫຍ້າ; ໃນວັນນີ້, ຕະຫຼອດຄືນນີ້ແລະວັນນີ້ ເຮົາກໍລະການນອນບ່ອນສູງແລະບ່ອນໃຫຍ່ ງົດເວັ້ນຈາກການນອນບ່ອນສູງແລະບ່ອນໃຫຍ່, ຍ່ອມນອນໃນບ່ອນນອນອັນຕ່ຳ ຄື ຕັ່ງນ້ອຍ ຫຼື ເສື່ອຫຍ້າ. ເຮົາຊື່ວ່າເຮັດຕາມແບບຢ່າງຂອງພຣະອໍຣະຫັນທັງຫຼາຍດ້ວຍອົງຄຸນນີ້; ແລະອຸໂປສົດກໍຊື່ວ່າເຮົາໄດ້ຮັກສາແລ້ວ.' ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີແປດນີ້."

‘‘เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ, ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ. อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺตตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเชน ผริตฺวา วิหรติ. อิมินา นวเมน องฺเคน สมนฺนาคโต โหติ. เอวํ อุปวุตฺโถ โข, ภิกฺขเว, นวหงฺเคหิ สมนฺนาคโต อุโปสโถ มหปฺผโล โหติ มหานิสํโส มหาชุติโก มหาวิปฺผาโร’’ติ. อฏฺฐมํ.

"ມີໃຈປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ແຜ່ໄປສູ່ທິດທີໜຶ່ງຢູ່, ທິດທີສອງກໍຄືກັນ, ທິດທີສາມກໍຄືກັນ, ທິດທີສີ່ກໍຄືກັນ. ໂດຍທຳນອງນີ້ ທັງເບື້ອງເທິງ, ເບື້ອງລຸ່ມ, ເບື້ອງຂວາງ, ແຜ່ໄປຕະຫຼອດໂລກທັງປວງ ແກ່ສັດທັງຫຼາຍທຸກຖ້ວນໜ້າ ເໝືອນກັບຕົນເອງ, ມີໃຈປະກອບດ້ວຍເມດຕາ ອັນໄພສານ, ໃຫຍ່ຫຼວງ, ຫາປະມານບໍ່ໄດ້, ບໍ່ມີເວນ, ບໍ່ມີຄວາມບຽດບຽນ ແຜ່ໄປຕະຫຼອດໂລກຢູ່. ອະລິຍະສາວົກຍ່ອມເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງທີເກົ້ານີ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸໂປສົດທີ່ປະກອບດ້ວຍອົງ 9 ປະການ ທີ່ບຸກຄົນຮັກສາແລ້ວຢ່າງນີ້ແລ ຍ່ອມມີຜົນຫຼາຍ ມີອານິສົງຫຼາຍ ມີຄວາມຮຸ່ງເຮືອງຫຼາຍ ມີຄວາມແຜ່ໄພສານຫຼາຍ." ສູດທີແປດ.

๙. เทวตาสุตฺตํ

໙. ເທວະຕາສູດ

๑๙. ‘‘อิมญฺจ, ภิกฺขเว, รตฺตึ สมฺพหุลา เทวตา อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺณา เกวลกปฺปํ เชตวนํ โอภาเสตฺวา เยนาหํ เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐํสุ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, ภิกฺขเว, ตา เทวตา มํ เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห, โน จ โข อภิวาทิมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, อปริปุณฺณกมฺมนฺตา วิปฺปฏิสารินิโย ปจฺจานุตาปินิโย หีนํ กายํ อุปปนฺนา’’’ติ.

໑໙. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນຄືນນີ້ ເມື່ອລາຕີຜ່ານໄປແລ້ວ (ໃນເວລາທ່ຽງຄືນ), ເທວະດາເປັນຈຳນວນຫຼາຍ ມີວັນນະອັນງົດງາມຍິ່ງ ເຮັດໃຫ້ພຣະວິຫານເຊຕະວັນສະຫວ່າງສະໄຫວທົ່ວທັງໝົດ ເຂົ້າມາຫາເຮົາເຖິງບ່ອນຢູ່; ຄັ້ນເຂົ້າມາຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດເຮົາ ແລ້ວຢືນຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເທວະດາເຫຼົ່ານັ້ນຢືນຢູ່ບ່ອນຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບເຮົາດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນການກ່ອນ ເມື່ອພວກຂ້ານ້ອຍຍັງເປັນມະນຸດຢູ່, ພຣະບັນພະຊິດທັງຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າໄປຫາເຮືອນຂອງພວກຂ້ານ້ອຍ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້ານ້ອຍໄດ້ລຸກຕ້ອນຮັບພວກທ່ານ ແຕ່ບໍ່ໄດ້ອະພິວາດ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້ານ້ອຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເພາະມີການງານທີ່ບໍ່ບໍລິບູນ, ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ, ມີຄວາມກິນແໜງໃນພາຍຫຼັງ, ຈຶ່ງໄດ້ມາບັງເກີດໃນກາຍ (ກຳເນີດເທວະດາ) ທີ່ຕ່ຳຊ້າ.'"

‘‘อปราปิ [Pg.194] มํ, ภิกฺขเว, สมฺพหุลา เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห อภิวาทิมฺห, โน จ เตสํ อาสนํ อทมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, อปริปุณฺณกมฺมนฺตา วิปฺปฏิสารินิโย ปจฺจานุตาปินิโย หีนํ กายํ อุปปนฺนา’’’ติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍັງມີເທວະດາເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່າອື່ນອີກ ໄດ້ເຂົ້າມາຫາຕຖາຄົດ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນການກ່ອນ ເມື່ອຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍຍັງເປັນມະນຸດ, ພຣະບັນພະຊິດທັງຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ເຮືອນຂອງຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ລຸກຕ້ອນຮັບ, ໄດ້ກາບໄຫວ້, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຖວາຍອາສະນະແກ່ທ່ານເຫຼົ່ານັ້ນ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມີການງານບໍ່ບໍລິບູນ, ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ, ມີຄວາມເສຍໃຈໃນພາຍຫຼັງ, ຈຶ່ງໄດ້ມາບັງເກີດໃນກຳເນີດອันຕ່ຳຊ້າ'.”

‘‘อปราปิ มํ, ภิกฺขเว, สมฺพหุลา เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห อภิวาทิมฺห อาสนํ อทมฺห, โน จ โข ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชิมฺห…เป… ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชิมฺห, โน จ โข อุปนิสีทิมฺห ธมฺมสฺสวนาย…เป… อุปนิสีทิมฺห ธมฺมสฺสวนาย, โน จ โข โอหิตโสตา ธมฺมํ สุณิมฺห…เป… โอหิตโสตา จ ธมฺมํ สุณิมฺห, โน จ โข สุตฺวา ธมฺมํ ธารยิมฺห…เป… สุตฺวา จ ธมฺมํ ธารยิมฺห, โน จ โข ธาตานํ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขิมฺห…เป… ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขิมฺห, โน จ โข อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชิมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, อปริปุณฺณกมฺมนฺตา วิปฺปฏิสารินิโย ปจฺจานุตาปินิโย หีนํ กายํ อุปปนฺนา’’’ติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍັງມີເທວະດາເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່າອື່ນອີກ ໄດ້ເຂົ້າມາຫາຕຖາຄົດ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນການກ່ອນ ເມື່ອຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍຍັງເປັນມະນຸດ, ພຣະບັນພະຊິດທັງຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ເຮືອນຂອງຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ລຸກຕ້ອນຮັບ, ໄດ້ກາບໄຫວ້, ໄດ້ຖວາຍອາສະນະ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ແບ່ງປັນຕາມສະຕິກຳລັງ... ໄດ້ແບ່ງປັນຕາມສະຕິກຳລັງ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ເພື່ອຟັງທັມ... ໄດ້ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ເພື່ອຟັງທັມ, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຕັ້ງໃຈຟັງທັມ... ໄດ້ຕັ້ງໃຈຟັງທັມ, ແຕ່ຟັງແລ້ວບໍ່ໄດ້ຊົງຈຳທັມໄວ້... ຟັງແລ້ວໄດ້ຊົງຈຳທັມໄວ້, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທັມທີ່ຊົງຈຳໄວ້... ໄດ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທັມທີ່ຊົງຈຳໄວ້, ແຕ່ບໍ່ໄດ້ຮູ້ອັດຖະຮູ້ທັມແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມີການງານບໍ່ບໍລິບູນ, ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ, ມີຄວາມເສຍໃຈໃນພາຍຫຼັງ, ຈຶ່ງໄດ້ມາບັງເກີດໃນກຳເນີດອັນຕ່ຳຊ້າ'.”

‘‘อปราปิ มํ, ภิกฺขเว, สมฺพหุลา เทวตา อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ – ‘อุปสงฺกมึสุ โน, ภนฺเต, ปุพฺเพ มนุสฺสภูตานํ ปพฺพชิตา อคารานิ. เต มยํ, ภนฺเต, ปจฺจุฏฺฐิมฺห อภิวาทิมฺห, อาสนํ อทมฺห, ยถาสตฺติ ยถาพลํ สํวิภชิมฺห, อุปนิสีทิมฺห ธมฺมสฺสวนาย, โอหิตโสตา จ ธมฺมํ สุณิมฺห, สุตฺวา จ ธมฺมํ ธารยิมฺห, ธาตานญฺจ ธมฺมานํ อตฺถํ อุปปริกฺขิมฺห, อตฺถมญฺญาย ธมฺมมญฺญาย ธมฺมานุธมฺมํ ปฏิปชฺชิมฺห. ตา มยํ, ภนฺเต, ปริปุณฺณกมฺมนฺตา อวิปฺปฏิสารินิโย อปจฺจานุตาปินิโย ปณีตํ กายํ อุปปนฺนา’ติ. เอตานิ, ภิกฺขเว, รุกฺขมูลานิ เอตานิ สุญฺญาคารานิ. ฌายถ, ภิกฺขเว, มา ปมาทตฺถ, มา ปจฺฉา วิปฺปฏิสาริโน อหุวตฺถ เสยฺยถาปิ ตา ปุริมิกา เทวตา’’ติ. นวมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຍັງມີເທວະດາເປັນຈຳນວນຫຼາຍເຫຼົ່າອື່ນອີກ ໄດ້ເຂົ້າມາຫາຕຖາຄົດ ແລ້ວໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນການກ່ອນ ເມື່ອຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍຍັງເປັນມະນຸດ, ພຣະບັນພະຊິດທັງຫຼາຍໄດ້ເຂົ້າໄປສູ່ເຮືອນຂອງຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນໄດ້ລຸກຕ້ອນຮັບ, ໄດ້ກາບໄຫວ້, ໄດ້ຖວາຍອາສະນະ, ໄດ້ແບ່ງປັນຕາມສະຕິກຳລັງ, ໄດ້ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້ເພື່ອຟັງທັມ, ໄດ້ຕັ້ງໃຈຟັງທັມ, ຟັງແລ້ວໄດ້ຊົງຈຳທັມໄວ້, ໄດ້ພິຈາລະນາໄຕ່ຕອງອັດຖະແຫ່ງທັມທີ່ຊົງຈຳໄວ້, ແລະໄດ້ຮູ້ອັດຖະຮູ້ທັມແລ້ວປະຕິບັດທັມສົມຄວນແກ່ທັມ. ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້າພຣະອົງທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ມີການງານບໍລິບູນ, ບໍ່ມີຄວາມເດືອດຮ້ອນໃຈ, ບໍ່ມີຄວາມເສຍໃຈໃນພາຍຫຼັງ, ຈຶ່ງໄດ້ມາບັງເກີດໃນກຳເນີດອັນປະນີດ'. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນັ້ນຄືໂຄນໄມ້, ນັ້ນຄືເຮືອນວ່າງ. ພວກເທີທັງຫຼາຍຈົ່ງເພັ່ງພິນິດເຖີດ, ຢ່າໄດ້ປະໝາດເລີຍ, ຢ່າໄດ້ເປັນຜູ້ເດືອດຮ້ອນໃຈໃນພາຍຫຼັງ ເໝືອນດັ່ງເທວະດາພວກກ່ອນໆ ເຫຼົ່ານັ້ນເລີຍ.” (ສູດທີເກົ້າ)

๑๐. เวลามสุตฺตํ

໑໐. “ເວລາມະສູດ”

๒๐. เอกํ [Pg.195] สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

໒໐. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ ພຣະວິຫານເຊຕະວັນ ອາຣາມຂອງອະນາຖະບິນທິກະເສດຖີ ໃກ້ພຣະນະຄອນສາວັດຖີ. ຄັ້ງນັ້ນ ອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ກາບໄຫວ້ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ໄດ້ຕຣັດກັບອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງນັ້ນວ່າ:

‘‘อปิ นุ เต, คหปติ, กุเล ทานํ ทียตี’’ติ? ‘‘ทียติ เม, ภนฺเต, กุเล ทานํ; ตญฺจ โข ลูขํ กณาชกํ พิฬงฺคทุติย’’นฺติ. ‘‘ลูขญฺเจปิ, คหปติ, ทานํ เทติ ปณีตํ วา; ตญฺจ อสกฺกจฺจํ เทติ, อจิตฺตีกตฺวา เทติ, อสหตฺถา เทติ, อปวิทฺธํ เทติ, อนาคมนทิฏฺฐิโก เทติ. ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, น อุฬาราย ภตฺตโภคาย จิตฺตํ นมติ, น อุฬาราย วตฺถโภคาย จิตฺตํ นมติ, น อุฬาราย ยานโภคาย จิตฺตํ นมติ, น อุฬาเรสุ ปญฺจสุ กามคุเณสุ โภคาย จิตฺตํ นมติ. เยปิสฺส เต โหนฺติ ปุตฺตาติ วา ทาราติ วา ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ น สุสฺสูสนฺติ น โสตํ โอทหนฺติ น อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, คหปติ, โหติ อสกฺกจฺจํ กตานํ กมฺมานํ วิปาโก’’.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ໃນຕະກູນຂອງເທີ ຍັງມີການໃຫ້ທານຢູ່ຫຼືບໍ່?” “ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ໃນຕະກູນຂອງຂ້າພຣະອົງ ຍັງມີການໃຫ້ທານຢູ່, ແຕ່ທານນັ້ນເປັນຂອງເສົ້າໝອງ ຄື ເຂົ້າປາຍຫັກ ມີນ້ຳຜັກດອງເປັນທີສອງ.” “ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນໃຫ້ທານອັນເສົ້າໝອງກໍດີ ອັນປະນີດກໍດີ, ແຕ່ໃຫ້ທານນັ້ນໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ, ບໍ່ເຮັດຄວາມເອົາใจໃស່ໃຫ້ດີ, ບໍ່ໃຫ້ດ້ວຍມືຂອງຕົນ, ໃຫ້ຂອງທີ່ເຫຼືອເດນ, ບໍ່ມີຄວາມເຫັນວ່າຈະມີຜົນມາເຖິງໃນອະນາຄົດ. ໃນທີ່ໃດໆ ທີ່ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນບັງເກີດຂຶ້ນ, ຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກອາຫານອັນປະນີດ, ບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກຜ້າຫົ່ມເຄື່ອງນຸ່ງອັນປະນີດ, ບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກຍານພາຫະນະອັນປະນີດ, ບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກກາມະຄຸນ ໕ ປະການອັນປະນີດ. ແມ້ແຕ່ບຸດ, ພັນລະຍາ, ทາດ, ຄົນໃຊ້ ຫຼືຄົນງານຂອງຜູ້ນັ້ນ ກໍບໍ່ຢากຟັງ, ບໍ່ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ບໍ່ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທຳຄວາມເຂົ້າໃຈ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເພາະວ່າຜົນແຫ່ງກັມທີ່ເຮັດໂດຍບໍ່ເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້.”

‘‘ลูขญฺเจปิ, คหปติ, ทานํ เทติ ปณีตํ วา; ตญฺจ สกฺกจฺจํ เทติ, จิตฺตีกตฺวา เทติ, สหตฺถา เทติ, อนปวิทฺธํ เทติ, อาคมนทิฏฺฐิโก เทติ. ยตฺถ ยตฺถ ตสฺส ตสฺส ทานสฺส วิปาโก นิพฺพตฺตติ, อุฬาราย ภตฺตโภคาย จิตฺตํ นมติ, อุฬาราย วตฺถโภคาย จิตฺตํ นมติ, อุฬาราย ยานโภคาย จิตฺตํ นมติ, อุฬาเรสุ ปญฺจสุ กามคุเณสุ โภคาย จิตฺตํ นมติ. เยปิสฺส เต โหนฺติ ปุตฺตาติ วา ทาราติ วา ทาสาติ วา เปสฺสาติ วา กมฺมกราติ วา, เตปิ สุสฺสูสนฺติ โสตํ โอทหนฺติ อญฺญา จิตฺตํ อุปฏฺฐเปนฺติ. ตํ กิสฺส เหตุ? เอวญฺเหตํ, คหปติ, โหติ สกฺกจฺจํ กตานํ กมฺมานํ วิปาโก.

“ดູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນໃຫ້ທານອັນເສົ້າໝອງກໍດີ ອັນປະນີດກໍດີ, ແຕ່ໃຫ້ທານນັ້ນໂດຍເຄົາລົບ, ເຮັດຄວາມເອົາໃຈໃស່ໃຫ້ດີ, ໃຫ້ດ້ວຍມືຂອງຕົນ, ບໍ່ໃຫ້ຂອງທີ່ເຫຼືອເດນ, ມີຄວາມເຫັນວ່າຈະມີຜົນມາເຖິງໃນອະນາຄົດ. ໃນທີ່ໃດໆ ທີ່ຜົນແຫ່ງທານນັ້ນບັງເກີດຂຶ້ນ, ຈິດຂອງຜູ້ນັ້ນຍ່ອມນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກອາຫານອันປະນີດ, ນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກຜ້າຫົ່ມເຄື່ອງນຸ່ງອັນປະນີດ, ນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກຍານພາຫະນະອັນປະນີດ, ນ້ອມໄປເພື່ອບໍລິໂພກກາມະຄຸນ ໕ ປະການອັນປະນີດ. ແມ້ແຕ່ບຸດ, ພັນລະຍາ, ທາດ, ຄົນໃຊ້ ຫຼືຄົນງານຂອງຜູ້ນັ້ນ ກໍຢາກຟັງ, ເງ່ຍໂສດລົງຟັງ, ຕັ້ງຈິດເພື່ອຈະຮູ້ທຳຄວາມເຂົ້າໃຈ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເພາະວ່າຜົນແຫ່ງກັມທີ່ເຮັດໂດຍເຄົາລົບ ຍ່ອມເປັນຢ່າງນີ້.”

‘‘ภูตปุพฺพํ, คหปติ, เวลาโม นาม พฺราหฺมโณ อโหสิ. โส เอวรูปํ ทานํ อทาสิ มหาทานํ. จตุราสีติ สุวณฺณปาติสหสฺสานิ อทาสิ รูปิยปูรานิ[Pg.196], จตุราสีติ รูปิยปาติสหสฺสานิ อทาสิ สุวณฺณปูรานิ, จตุราสีติ กํสปาติสหสฺสานิ อทาสิ หิรญฺญปูรานิ, จตุราสีติ หตฺถิสหสฺสานิ อทาสิ โสวณฺณาลงฺการานิ โสวณฺณธชานิ เหมชาลปฺปฏิจฺฉนฺนานิ, จตุราสีติ รถสหสฺสานิ อทาสิ สีหจมฺมปริวารานิ พฺยคฺฆจมฺมปริวารานิ ทีปิจมฺมปริวารานิ ปณฺฑุกมฺพลปริวารานิ โสวณฺณาลงฺการานิ โสวณฺณธชานิ เหมชาลปฺปฏิจฺฉนฺนานิ, จตุราสีติ เธนุสหสฺสานิ อทาสิ ทุกูลสนฺธนานิ กํสูปธารณานิ, จตุราสีติ กญฺญาสหสฺสานิ อทาสิ อามุตฺตมณิกุณฺฑลาโย, จตุราสีติ ปลฺลงฺกสหสฺสานิ อทาสิ โคนกตฺถตานิ ปฏิกตฺถตานิ ปฏลิกตฺถตานิ กทลิมิคปวรปจฺจตฺถรณานิ สอุตฺตรจฺฉทานิ อุภโตโลหิตกูปธานานิ, จตุราสีติ วตฺถโกฏิสหสฺสานิ อทาสิ โขมสุขุมานํ โกเสยฺยสุขุมานํ กมฺพลสุขุมานํ กปฺปาสิกสุขุมานํ, โก ปน วาโท อนฺนสฺส ปานสฺส ขชฺชสฺส โภชฺชสฺส เลยฺยสฺส เปยฺยสฺส, นชฺโช มญฺเญ วิสฺสนฺทนฺติ.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ໃນອະດີດຕະການ ມີພຣາມຄົນໜຶ່ງຊື່ ເວລາມະ. ພຣາມຜູ້ນັ້ນໄດ້ໃຫ້ທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ປານນີ້ ຄື: ໄດ້ຖວາຍຖາດຄຳ ໘໔,໐໐໐ ຖາດ ເຕັມດ້ວຍເງິນ, ຖວາຍຖາດເງິນ ໘໔,໐໐໐ ຖາດ ເຕັມດ້ວຍຄຳ, ຖວາຍຖາດທອງສຳຣິດ ໘໔,໐໐໐ ຖາດ ເຕັມດ້ວຍຣັຕນະ ໗ ປະການ, ຖວາຍຊ້າງ ໘໔,໐໐໐ ເຊືອກ ທີ່ມີເຄື່ອງປະດັບຄຳ ມີທຸງຄຳ ປົກຄຸມດ້ວຍຂ່າຍຄຳ, ຖວາຍລົດ ໘໔,໐໐໐ ຄັນ ທີ່ລ້ອມດ້ວຍໜັງສິງ, ໜັງເສືອໂຄ່ງ, ໜັງເສືອດາວ, ແລະຜ້າກຳພົນສີເຫຼືອງ ມີເຄື່ອງປະດັບຄຳ ມີທຸງຄຳ ປົກຄຸມດ້ວຍຂ່າຍຄຳ, ຖວາຍແມ່ພັນງົວ ໘໔,໐໐໐ ໂຕ ທີ່ມີເຊືອກຜູກເຮັດດ້ວຍຜ້າດຸກູນ ມີຖາດຮອງນ້ຳນົມເຮັດດ້ວຍທອງສຳຣິດ, ຖວາຍຍິງສາວ ໘໔,໐໐໐ ນາງ ທີ່ປະດັບດ້ວຍຕຸ້ມຫູແກ້ວມະນີ, ຖວາຍບັນລັງ ໘໔,໐໐໐ ຫຼັງ ທີ່ປູດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີຂົນຍາວ, ປູດ້ວຍຜ້າຂົນສັດສີຂາວ, ປູດ້ວຍຜ້າຂົນສັດມີລວດລາຍດອກໄມ້, ປູດ້ວຍໜັງສະມັນອັນປະນີດ ມີເພດານກັ້ນ ແລະມີໝອນໜູນສີແດງທັງສອງຂ້າງ, ຖວາຍຜ້າ ໘໔,໐໐໐ ໂກດຜືນ ທີ່ເຮັດດ້ວຍຜ້າເປືອກໄມ້ເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າໄໝເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າຂົນສັດເນື້ອລະອຽດ, ຜ້າຝ້າຍເນື້ອລະອຽດ. ຈະກ່າວໄປໃຍເຖິງອາຫານ, ເຄື່ອງດື່ມ, ຂອງຂົບຄ້ຽວ, ຂອງບໍລິໂພກ, ຂອງເລຍ, ຂອງດື່ມ ເຊິ່ງໄຫຼນອງເໝືອນດັ່ງແມ່ນ້ຳ.”

‘‘สิยา โข ปน เต, คหปติ, เอวมสฺส – ‘อญฺโญ นูน เตน สมเยน เวลาโม พฺราหฺมโณ อโหสิ, โส ตํ ทานํ อทาสิ มหาทาน’นฺติ. น โข ปเนตํ, คหปติ, เอวํ ทฏฺฐพฺพํ. อหํ เตน สมเยน เวลาโม พฺราหฺมโณ อโหสึ. อหํ ตํ ทานํ อทาสึ มหาทานํ. ตสฺมึ โข ปน, คหปติ, ทาเน น โกจิ ทกฺขิเณยฺโย อโหสิ, น ตํ โกจิ ทกฺขิณํ วิโสเธติ.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເທີອາດຈະມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ໃນສະໄໝນັ້ນ ເວລາມະພຣາມຜູ້ໃຫ້ທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ ຄົງເປັນຄົນອື່ນ'. ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ເທີບໍ່ຄວນເຫັນຢ່າງນັ້ນເລີຍ. ໃນສະໄໝນັ້ນ ຕຖາຄົດເອງເປັນເວລາມະພຣາມ. ຕຖາຄົດໄດ້ໃຫ້ທານອັນຍິ່ງໃຫຍ່ນັ້ນ. ແຕ່ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ໃນທານນັ້ນ ບໍ່ມີໃຜເລີຍທີ່ເປັນທັກຂິເນຍຍະບຸກຄົນ, ບໍ່ມີໃຜເລີຍທີ່ຈະຊ່ວຍຊຳຣະທັກຂິນາທານນັ້ນໃຫ້ບໍລິສຸດ.”

‘‘ยํ, คหปติ, เวลาโม พฺราหฺมโณ ทานํ อทาสิ มหาทานํ, โย เจกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ โภเชยฺย, อิทํ ตโต มหปฺผลตรํ.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ມະຫາທານທີ່ເວລາມະພຣາມໄດ້ໃຫ້ແລ້ວນັ້ນ ຍັງມີຜົນນ້ອຍກວ່າ, ສ່ວນການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ທ່ານຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິດຖິ (ພຣະໂສດາບັນ) ພຽງຮູບດຽວ, ນີ້ມີຜົນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າມະຫາທານນັ້ນ.”

( ) ‘‘โย จ สตํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนานํ โภเชยฺย, โย เจกํ สกทาคามึ โภเชยฺย, อิทํ ตโต มหปฺผลตรํ.

( ) “ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ທ່ານຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິດຖິ (ພຣະໂສດາບັນ) ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະສະກິທາຄາມີພຽງຮູບດຽວ, ນີ້ມີຜົນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າ.”

( ) ‘‘โย จ สตํ สกทาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ อนาคามึ โภเชยฺย…เป… โย จ สตํ อนาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ [Pg.197] อรหนฺตํ โภเชยฺย… โย จ สตํ อรหนฺตานํ โภเชยฺย, โย เจกํ ปจฺเจกพุทฺธํ โภเชยฺย … โย จ สตํ ปจฺเจกพุทฺธานํ โภเชยฺย, โย จ ตถาคตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ โภเชยฺย… โย จ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ โภเชยฺย… โย จ จาตุทฺทิสํ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส วิหารํ การาเปยฺย… โย จ ปสนฺนจิตฺโต พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ คจฺเฉยฺย… โย จ ปสนฺนจิตฺโต สิกฺขาปทานิ สมาทิเยยฺย – ปาณาติปาตา เวรมณึ, อทินฺนาทานา เวรมณึ, กาเมสุมิจฺฉาจารา เวรมณึ, มุสาวาทา เวรมณึ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณึ, โย จ อนฺตมโส คนฺโธหนมตฺตมฺปิ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวยฺย, ( ) อิทํ ตโต มหปฺผลตรํ.

( ) “ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະສະກິທາຄາມີ ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອະນາຄາມີພຽງຮູບດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອະນາຄາມີ ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອໍຣະຫັນພຽງຮູບດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອໍຣະຫັນ ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າພຽງພຣະອົງດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ໑໐໐ ພຣະອົງ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ... ການທີ່ບຸກຄົນສ້າງວິຫານອຸທິດຕໍ່ສົງຜູ້ມາຈາກທິດທັງ ໔... ການທີ່ບຸກຄົນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ເຖິງພຣະພຸດ ພຣະທັມ ພຣະສົງ ເປັນສະຣະນະ... ການທີ່ບຸກຄົນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ຄື: ເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ, ເວັ້ນຈາກການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ເວັ້ນຈາກການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ເວັ້ນຈາກການເວົ້າຕົວະ, ເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ, ແລະການທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນເມດຕາຈິດ ແມ້ພຽງແຕ່ເວລາສູດດົມຂອງຫອມ, ນີ້ມີຜົນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າທານທີ່ก່າວມາແລ້ວນັ້ນ.”

‘‘ยญฺจ, คหปติ, เวลาโม พฺราหฺมโณ ทานํ อทาสิ มหาทานํ, โย เจกํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนํ โภเชยฺย… โย จ สตํ ทิฏฺฐิสมฺปนฺนานํ โภเชยฺย, โย เจกํ สกทาคามึ โภเชยฺย… โย จ สตํ สกทาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ อนาคามึ โภเชยฺย… โย จ สตํ อนาคามีนํ โภเชยฺย, โย เจกํ อรหนฺตํ โภเชยฺย… โย จ สตํ อรหนฺตานํ โภเชยฺย, โย เจกํ ปจฺเจกพุทฺธํ โภเชยฺย… โย จ สตํ ปจฺเจกพุทฺธานํ โภเชยฺย, โย จ ตถาคตํ อรหนฺตํ สมฺมาสมฺพุทฺธํ โภเชยฺย… โย จ พุทฺธปฺปมุขํ ภิกฺขุสงฺฆํ โภเชยฺย, โย จ จาตุทฺทิสํ สงฺฆํ อุทฺทิสฺส วิหารํ การาเปยฺย… โย จ ปสนฺนจิตฺโต พุทฺธญฺจ ธมฺมญฺจ สงฺฆญฺจ สรณํ คจฺเฉยฺย, โย จ ปสนฺนจิตฺโต สิกฺขาปทานิ สมาทิเยยฺย – ปาณาติปาตา เวรมณึ… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา เวรมณึ, โย จ อนฺตมโส คนฺโธหนมตฺตมฺปิ เมตฺตจิตฺตํ ภาเวยฺย, โย จ อจฺฉราสงฺฆาตมตฺตมฺปิ อนิจฺจสญฺญํ ภาเวยฺย, อิทํ ตโต มหปฺผลตร’’นฺติ. ทสมํ.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ມະຫາທານທີ່ເວລາມະພຣາມໄດ້ໃຫ້ແລ້ວນັ້ນ, ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ທ່ານຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິດຖິພຽງຮູບດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ທ່ານຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍທິດຖິ ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະສະກິທາຄາມີພຽງຮູບດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະສະກິທາຄາມີ ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອະນາຄາມີພຽງຮູບດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອະນາຄາມີ ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອໍຣະຫັນພຽງຮູບດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະອໍຣະຫັນ ໑໐໐ ຮູບ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າພຽງພຣະອົງດຽວ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະປັດເຈກະພຸດທະເຈົ້າ ໑໐໐ ພຣະອົງ, ກັບການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະຕຖາຄົດອໍຣະຫັນຕະສັມມາສັມພຸດທະເຈົ້າ... ການທີ່ບຸກຄົນລ້ຽງອາຫານແກ່ພຣະພິກຂຸສົງມີພຣະພຸດທະເຈົ້າເປັນປະທານ, ການທີ່ບຸກຄົນສ້າງວິຫານອຸທິດຕໍ່ສົງຜູ້ມາຈາກທິດທັງ ໔... ການທີ່ບຸກຄົນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ເຖິງພຣະພຸດ ພຣະທັມ ພຣະສົງ ເປັນສະຣະນະ, ການທີ່ບຸກຄົນມີຈິດເຫຼື້ອມໃສ ສະມາທານສິກຂາບົດທັງຫຼາຍ ຄື: ເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ... ເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣาແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະໝາດ, ການທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນເມດຕາຈິດ ແມ້ພຽງແຕ່ເວລາສູດດົມຂອງຫອມ, ແລະການທີ່ບຸກຄົນຈະເລີນອະນິດຈະສັນຍາ ແມ້ພຽງຊົ່ວລັດນິ້ວມືດຽວ, ນີ້ມີຜົນຍິ່ງໃຫຍ່ກວ່າທານທີ່ກ່າວມາທັງໝົດນັ້ນ.” (ສູດທີສິບ)

สีหนาทวคฺโค ทุติโย.

ຈົບ ສີຫະນາດະວັກ ທີ ໒.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ):

นาโท สอุปาทิเสโส จ, โกฏฺฐิเกน สมิทฺธินา;

คณฺฑสญฺญา กุลํ เมตฺตา, เทวตา เวลาเมน จาติ.

ມີສູດວ່າດ້ວຍ ສີຫະນາດ, ສະອຸປາທິເສສະ, ໂກດຖິກະ, ສະມິດທິ, ກັນທະ, ສັນຍາ, ຕະກູນ, ເມດຕາ, ເທວະດາ, ແລະ ເວລາມະ.

๓. สตฺตาวาสวคฺโค

໓. ສັດຕາວາສະວັກ

๑. ติฐานสุตฺตํ

໑. ຕິຖານະສູດ

๒๑. ‘‘ตีหิ[Pg.198], ภิกฺขเว, ฐาเนหิ อุตฺตรกุรุกา มนุสฺสา เทเว จ ตาวตึเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส. กตเมหิ ตีหิ? อมมา, อปริคฺคหา, นิยตายุกา, วิเสสคุณา – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ อุตฺตรกุรุกา มนุสฺสา เทเว จ ตาวตึเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส.

໒໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະນຸດຊາວອຸດຕະຣะກຸຣຸທະວີບ ຍ່ອມຄອບງຳເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ແລະມະນຸດຊາວຊັມພູທະວີບ ດ້ວຍຖານະ ໓ ປະການ. ຖານະ ໓ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຍຶດໝັ້ນຖືໝັ້ນ, ເປັນຜູ້ບໍ່ມີຄວາມຄອບຄອງ, ມີອາຍຸແນ່ນອນ, ແລະມີຄຸນວິເສດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມະນຸດຊາວອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ ຍ່ອມຄອບງຳເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ແລະມະນຸດຊາວຊັມພູທະວີບ ດ້ວຍຖານະ ໓ ປະການນີ້ແລ.”

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ เทวา ตาวตึสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส. กตเมหิ ตีหิ? ทิพฺเพน อายุนา, ทิพฺเพน วณฺเณน, ทิพฺเพน สุเขน – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ เทวา ตาวตึสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ ชมฺพุทีปเก จ มนุสฺเส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ຍ່ອມຄອບງຳພວກມະນຸດໃນອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ ແລະ ພວກມະນຸດໃນຊົມພູທະວີບ ດ້ວຍສະຖານະ 3 ປະການ. 3 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື: ດ້ວຍອາຍຸທິບ, ດ້ວຍວັນນະທິບ, ດ້ວຍສຸຂະທິບ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່າເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ຍ່ອມຄອບງຳພວກມະນຸດໃນອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ ແລະ ພວກມະນຸດໃນຊົມພູທະວີບ ດ້ວຍສະຖານະ 3 ປະການນີ້ແລ.

‘‘ตีหิ, ภิกฺขเว, ฐาเนหิ ชมฺพุทีปกา มนุสฺสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ เทเว จ ตาวตึเส. กตเมหิ ตีหิ? สูรา, สติมนฺโต, อิธ พฺรหฺมจริยวาโส – อิเมหิ โข, ภิกฺขเว, ตีหิ ฐาเนหิ ชมฺพุทีปกา มนุสฺสา อุตฺตรกุรุเก จ มนุสฺเส อธิคฺคณฺหนฺติ เทเว จ ตาวตึเส’’ติ. ปฐมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກມະນຸດໃນຊົມພູທະວີບ ຍ່ອມຄອບງຳພວກມະນຸດໃນອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ ແລະ ເຫຼົ່າເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ດ້ວຍສະຖານະ 3 ປະການ. 3 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື: ເປັນຜູ້ກ້າຫານ, ເປັນຜູ້ມີສະຕິ, ແລະ ມີການປະພຶດພົມມະຈັນໃນທະວີບນີ້. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກມະນຸດໃນຊົມພູທະວີບ ຍ່ອມຄອບງຳພວກມະນຸດໃນອຸດຕະຣະກຸຣຸທະວີບ ແລະ ເຫຼົ່າເທວະດາຊັ້ນດາວະດຶງ ດ້ວຍສະຖານະ 3 ປະການນີ້ແລ.

๒. อสฺสขฬุงฺกสุตฺตํ

໒. ອັດສະຂະລຸງກະສູດ

๒๒. ‘‘ตโย จ, ภิกฺขเว, อสฺสขฬุงฺเก เทเสสฺสามิ ตโย จ ปุริสขฬุงฺเก ตโย จ อสฺสปรสฺเส ตโย จ ปุริสปรสฺเส ตโย จ ภทฺเท อสฺสาชานีเย ตโย จ ภทฺเท ปุริสาชานีเย. ตํ สุณาถ.

໒໒. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງມ້າພະຍົດ 3 ຈຳພວກ ແລະ ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ 3 ຈຳພວກ, ມ້າດີ 3 ຈຳພວກ ແລະ ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າດີ 3 ຈຳພວກ, ມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ 3 ຈຳພວກ ແລະ ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ 3 ຈຳພວກ. ພວກເຈົ້າຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสขฬุงฺกา.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດ 3 ຈຳພວກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າພະຍົດບາງຕົວໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນມ້າພະຍົດບາງຕົວໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນມ້າພະຍົດບາງຕົວໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືມ້າພະຍົດ 3 ຈຳພວກ.

‘‘กตเม [Pg.199] จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน. อิธ ปน, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ 3 ຈຳພວກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขสมุทโย’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรโธ’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ, ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ สํสาเทติ, โน วิสฺสชฺเชติ. อิทมสฺส น วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน โหติ, น วณฺณสมฺปนฺโน น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກສະມຸໄທ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ '...ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດ', ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມໄວຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແຕ່ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນອະພິທຳ ຫຼື ອະພິວິນັຍ ຍ່ອມຕິດຂັດ ບໍ່ສາມາດຕອບໄດ້. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມບໍ່ສົມບູນດ້ວຍວັນນະຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ຜູ້ນັ້ນບໍ່ເປັນຜູ້ໄດ້ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ, ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງຂອງຜູ້ນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງນີ້ແລ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. น โข ปน ลาภี โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส น อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ, น อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ'... ລະ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມໄວຂອງຜู້ນັ້ນ. ແລະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນອະພິທຳ ຫຼື ອະພິວິນັຍ ຍ່ອມຕອບໄດ້ ບໍ່ຕິດຂັດ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນວັນນະຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແຕ່ຜູ້ນັ້ນບໍ່ເປັນຜູ້ໄດ້ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ, ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງຂອງຜູ້ນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແຕ່ບໍ່ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງນີ້ແລ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ‘อิทํ ทุกฺข’นฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ…เป… ‘อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทา’ติ ยถาภูตํ ปชานาติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน [Pg.200] โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสขฬุงฺโก ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสขฬุงฺกา.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກ'... ລະ... ຍ່ອມຮູ້ຕາມຄວາມເປັນຈິງວ່າ 'ນີ້ຄືທຸກນິໂຣດຄາມິນີປະຕິປະທາ'. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມໄວຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນອະພິທຳ ຫຼື ອະພິວິນັຍ ຍ່ອມຕອບໄດ້ ບໍ່ຕິດຂັດ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນວັນນະຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ໄດ້ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ, ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຊົງຂອງຜູ້ນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າພະຍົດ 3 ຈຳພວກ.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ อสฺสปรสฺโส…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย อสฺสปรสฺสา.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າດີ 3 ຈຳພວກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າດີບາງຕົວໃນໂລກນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືມ້າດີ 3 ຈຳພວກ.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ปุริสปรสฺโส…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າດີ 3 ຈຳພວກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ, ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ปุริสปรสฺโส ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ปุริสปรสฺสา.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າດີ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເພາະໂອຣັມພາຄິຍະສັງໂຍດ 5 ປະການສິ້ນໄປ ຍ່ອມເປັນອຸປະປາຕິກະ ຈັກປະຣິນິບພານໃນພົບນັ້ນ ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມໄວຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນອະພິທຳ ຫຼື ອະພິວິນັຍ ຍ່ອມຕອບໄດ້ ບໍ່ຕິດຂັດ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນວັນນະຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ໄດ້ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ, ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຊົງຂອງຜູ້ນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າດີ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າດີ 3 ຈຳພວກ.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา อสฺสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโท อสฺสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา อสฺสาชานียา.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ 3 ຈຳພວກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດບາງຕົວໃນໂລກນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ 3 ຈຳພວກ.

‘‘กตเม จ, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา ปุริสาชานียา? อิธ, ภิกฺขเว, เอกจฺโจ ภทฺโท ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ 3 ຈຳພວກນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນບາງຄົນໃນໂລກນີ້... ລະ... ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภทฺโท ปุริสาชานีโย…เป… ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา [Pg.201] สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อิทมสฺส ชวสฺมึ วทามิ. อภิธมฺเม โข ปน อภิวินเย ปญฺหํ ปุฏฺโฐ วิสฺสชฺเชติ, โน สํสาเทติ. อิทมสฺส วณฺณสฺมึ วทามิ. ลาภี โข ปน โหติ จีวรปิณฺฑปาตเสนาสนคิลานปจฺจยเภสชฺชปริกฺขารานํ. อิทมสฺส อาโรหปริณาหสฺมึ วทามิ. เอวํ โข, ภิกฺขเว, ภทฺโท ปุริสาชานีโย ชวสมฺปนฺโน จ โหติ วณฺณสมฺปนฺโน จ อาโรหปริณาหสมฺปนฺโน จ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ตโย ภทฺทา ปุริสาชานียา’’ติ. ทุติยํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງໃດ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປแห่งອາສະວະທັງຫຼາຍ ຍ່ອມເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວิມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຄວາມໄວຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ເມື່ອຖືກຖາມບັນຫາໃນອະພິທຳ ຫຼື ອະພິວິນັຍ ຍ່ອມຕອບໄດ້ ບໍ່ຕິດຂັດ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນວັນນະຂອງຜູ້ນັ້ນ. ແລະ ຜູ້ນັ້ນເປັນຜູ້ໄດ້ຈີວອນ, ບິນທະບາດ, ເສນາສະນະ, ແລະ ຄິລານະປັດໄຈເພສັດບໍລິຂານ. ເຮົາກ່າວຄຸນສົມບັດນີ້ວ່າ ເປັນຊົງຂອງຜູ້ນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ ເປັນຜູ້ສົມບູນດ້ວຍຄວາມໄວ ສົມບູນດ້ວຍວັນນະ ແລະ ສົມບູນດ້ວຍຊົງ ຢ່າງນີ້ແລ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືບຸກຄົນຜູ້ປຽບເໝືອນມ້າອາຊານໄນຕົວປະເສີດ 3 ຈຳພວກ.

๓. ตณฺหามูลกสุตฺตํ

໓. ຕັນຫາມູລະກະສູດ

๒๓. ‘‘นว, ภิกฺขเว, ตณฺหามูลเก ธมฺเม เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ. กตเม จ, ภิกฺขเว, นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา? ตณฺหํ ปฏิจฺจ ปริเยสนา, ปริเยสนํ ปฏิจฺจ ลาโภ, ลาภํ ปฏิจฺจ วินิจฺฉโย, วินิจฺฉยํ ปฏิจฺจ ฉนฺทราโค, ฉนฺทราคํ ปฏิจฺจ อชฺโฌสานํ, อชฺโฌสานํ ปฏิจฺจ ปริคฺคโห, ปริคฺคหํ ปฏิจฺจ มจฺฉริยํ, มจฺฉริยํ ปฏิจฺจ อารกฺโข, อารกฺขาธิกรณํ ทณฺฑาทานํ สตฺถาทานํ กลหวิคฺคหวิวาทตุวํตุวํเปสุญฺญมุสาวาทา อเนเก ปาปกา อกุสลา ธมฺมา สมฺภวนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ตณฺหามูลกา ธมฺมา’’ติ. ตติยํ.

໒໓. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງທຳມີຕັນຫາເປັນມູນຮາກ 9 ປະການ, ພວກເຈົ້າຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ทຳມີຕັນຫາເປັນມູນຮາກ 9 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື: ເພາະອາໄສຕັນຫາ ຈຶ່ງເກີດການສະແຫວງຫາ, ເພາະອາໄສการສະແຫວງຫາ ຈຶ່ງເກີດການໄດ້ມາ, ເພາະອາໄສການໄດ້ມາ ຈຶ່ງເກີດການຕົກລົງໃຈ, ເພາະອາໄສການຕົກລົງໃຈ ຈຶ່ງເກີດຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ, ເພາະອາໄສຄວາມກຳໜັດດ້ວຍຄວາມພໍໃຈ ຈຶ່ງເກີດຄວາມສະຫຍົບມົວເມົາ, ເພາະອາໄສຄວາມສະຫຍົບມົວເມົາ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຄອບຄອງ, ເພາະອາໄສຄວາມຄອບຄອງ ຈຶ່ງເກີດຄວາມຕະໜີ່, ເພາະອາໄສຄວາມຕະໜີ່ ຈຶ່ງເກີດການປົກປ້ອງ, ເພາະມີການປົກປ້ອງເປັນເຫດ ການຖືທ່ອນໄມ້, การຖືສັດຕາວຸດ, ການທະເລາະວິວາດ, ການແກ້ງແຍ່ງ, ການໂຕ້ຖຽງ, ການກ່າວຄຳວ່າ 'ມຶງ ມຶງ', ການເວົ້າສອດສຽດ ແລະ ການເວົ້າຕົວະ ເຊິ່ງເປັນບາບອະກຸສົນທຳເປັນອະເນກ ຍ່ອມເກີດຂຶ້ນ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ຄືທຳມີຕັນຫາເປັນມູນຮາກ 9 ປະການ.

๔. สตฺตาวาสสุตฺตํ

໔. ສັດຕາວາສະສູດ

๒๔. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, สตฺตาวาสา. กตเม นว? สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา นานตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ มนุสฺสา, เอกจฺเจ จ เทวา, เอกจฺเจ จ วินิปาติกา. อยํ ปฐโม สตฺตาวาโส.

໒໔. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດ 9 ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. 9 ປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີກາຍຕ່າງກັນ ມີສັນຍາຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ພວກມະນຸດ, ເທວະດາບາງພວກ, ແລະ ພວກວິນິປາຕິກະບາງພວກ. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 1.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา นานตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา พฺรหฺมกายิกา ปฐมาภินิพฺพตฺตา. อยํ ทุติโย สตฺตาวาโส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີກາຍຕ່າງກັນ ແຕ່ມີສັນຍາດຽວກັນ ເຊັ່ນ: ພວກເທວະດາຊັ້ນພົມມະກາຍິກະ ຜູ້ບັງເກີດຂຶ້ນດ້ວຍປະຖົມມະຊານ. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 2.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา เอกตฺตกายา นานตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อาภสฺสรา. อยํ ตติโย สตฺตาวาโส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີກາຍດຽວກັນ ແຕ່ມີສັນຍາຕ່າງກັນ ເຊັ່ນ: ພວກເທວະດາຊັ້ນອາພັດສະຣະ. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 3.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา เอกตฺตกายา เอกตฺตสญฺญิโน, เสยฺยถาปิ เทวา สุภกิณฺหา. อยํ จตุตฺโถ สตฺตาวาโส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍທີ່ມີກາຍດຽວກັນ ມີສັນຍາດຽວກັນ ເຊັ່ນ: ພວກເທວະດາຊັ້ນສຸພະກິນຫະ. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 4.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา อสญฺญิโน อปฺปฏิสํเวทิโน, เสยฺยถาปิ เทวา อสญฺญสตฺตา. อยํ ปญฺจโม สตฺตาวาโส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍທີ່ບໍ່ມີສັນຍາ ບໍ່ມີຄວາມສະເຫວີຍອາລົມ ເຊັ່ນ: ພວກເທວະດາຊັ້ນອະສັນຍີສັດ. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 5.

‘‘สนฺติ[Pg.202], ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนูปคา. อยํ ฉฏฺโฐ สตฺตาวาโส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເຂົ້າເຖິງຊັ້ນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປแห่งປະຕິຄະສັນຍາ ບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ ມະນະສິການວ່າ 'ອາກາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້'. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 6.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนูปคา. อยํ สตฺตโม สตฺตาวาโส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເຂົ້າເຖິງຊັ້ນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະการທັງປວງ ມະນະສິການວ່າ 'ວິນຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້'. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 7.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนูปคา. อยํ อฏฺฐโม สตฺตาวาโส.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເຂົ້າເຖິງຊັ້ນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍການກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ມະນະສິການວ່າ 'ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ'. ນີ້ຄືວິຫານທີ່ຢູ່ຂອງສັດປະການທີ 8.

‘‘สนฺติ, ภิกฺขเว, สตฺตา สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนูปคา. อยํ นวโม สตฺตาวาโส. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว สตฺตาวาสา’’ติ. จตุตฺถํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ມີສັດທັງຫຼາຍຜູ້ກ້າວລ່ວງອາກິဉຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ. ນີ້ເປັນສັດຕາວາດທີເກົ້າ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືສັດຕາວາດເກົ້າປະການ. ຈົບສູດທີສີ່.

๕. ปญฺญาสุตฺตํ

໕. ປັນຍາສູດ

๒๕. ‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย – ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

໒໕. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະກ່າວໄດ້ວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ'.

‘‘กถญฺจ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ? ‘วีตราคํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโทสํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโมหํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสราคธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโทสธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโมหธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ กามภวายา’ติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ รูปภวายา’ติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ อรูปภวายา’ติ ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ. ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน ปญฺญาย จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุโน กลฺลํ วจนาย – ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ. ปญฺจมํ.

ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍຈິດຂອງພິກຂຸຊື່ວ່າອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາແນວໃດ? ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາປາສະຈາກລາຄະແລແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາປາສະຈາກໂທສະແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາປາສະຈາກໂມຫະແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ມີທຳທີ່ມີລາຄະ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ມີທຳທີ່ມີໂທສະ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ມີທຳທີ່ມີໂມຫະ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາເປັນທຳທີ່ບໍ່ວຽນກັບມາເພື່ອການເກີດໃນກາມະພົບ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາເປັນທຳທີ່ບໍ່ວຽນກັບມາเพื่อການເກີດໃນຮູບະພົບ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍປັນຍາວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາເປັນທຳທີ່ບໍ່ວຽນກັບມາເພື່ອການເກີດໃນອະຮູບະພົບ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍປັນຍາ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະກ່າວໄດ້ວ່າ: 'ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ'. ຈົບສູດທີຫ້າ.

๖. สิลายูปสุตฺตํ

໖. ສິລາຍູປະສູດ

๒๖. เอกํ [Pg.203] สมยํ อายสฺมา จ สาริปุตฺโต อายสฺมา จ จนฺทิกาปุตฺโต ราชคเห วิหรนฺติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. ตตฺร โข อายสฺมา จนฺทิกาปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ ( ) – ‘‘เทวทตฺโต, อาวุโส, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ‘ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

໒໖. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດ ແລະ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດ ອາໄສຢູ່ທີ່ພຣະວິຫານເວລຸວັນ ກະລັນທະກະນິວາປະສະຖານ ໃກ້ກຸງຣາຊະຄຶ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເທວະທັດຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້'.

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ จนฺทิกาปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’ติ. เอวญฺจ โข, อาวุโส, จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

ເມື່ອພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ, ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດວ່າ: 'ອາວຸໂສຈັນທິກາບຸດ, ເທວະທັດບໍ່ໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້ດອກ. ແຕ່ແທ້ຈິງແລ້ວ, ອາວຸໂສຈັນທິກາບຸດ, ເທວະທັດຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້ແລ'.

ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา จนฺทิกาปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เทวทตฺโต, อาวุโส, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ. ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ จนฺทิกาปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’ติ. เอวญฺจ โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

ແມ້ຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດກໍໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເທວະທັດຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, 在ເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້'. ແມ້ຄັ້ງທີສອງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດກໍໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດວ່າ: 'ອາວຸໂສຈັນທິກາບຸດ, ເທວະທັດບໍ່ໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້ດອກ. ແຕ່ແທ້ຈິງແລ້ວ, ອາວຸໂສຈັນທິກາບຸດ, ເທວະທັດຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້ແລ'.

ตติยมฺปิ [Pg.204] โข อายสฺมา จนฺทิกาปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘เทวทตฺโต, อาวุโส, ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ. ตติยมฺปิ โข อายสฺมา สาริปุตฺโต อายสฺมนฺตํ จนฺทิกาปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘น โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ เอวํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’ติ. เอวญฺจ โข, อาวุโส จนฺทิกาปุตฺต, เทวทตฺโต ภิกฺขูนํ ธมฺมํ เทเสติ – ‘ยโต โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ, ตสฺเสตํ ภิกฺขุโน กลฺลํ เวยฺยากรณาย – ขีณา ชาติ, วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ, กตํ กรณียํ, นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานามี’’’ติ.

ແມ້ຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດກໍໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: 'ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເທວະທັດຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້'. ແມ້ຄັ້ງທີສາມ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດກໍໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸຈັນທິກາບຸດວ່າ: 'ອາວຸໂສຈັນທິກາບຸດ, ເທວະທັດບໍ່ໄດ້ສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມແລ້ວດ້ວຍໃຈ, ໃນເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້ດອກ. ແຕ່ແທ້ຈິງແລ້ວ, ອາວຸໂສຈັນທິກາບຸດ, ເທວະທັດຍ່ອມສະແດງທຳແກ່ພິກຂຸທັງຫຼາຍຢ່າງນີ້ວ່າ: "ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໃນເວລາໃດທີ່ຈິດຂອງພິກຂຸອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ, 在ເວລານັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຄວນທີ່ຈະພະຍາກອນໄດ້ວ່າ: "ຊາດສິ້ນແລ້ວ, ພົມມະຈັນໄດ້ຢູ່ຈົບແລ້ວ, ກິດທີ່ຄວນເຮັດໄດ້ເຮັດສຳເລັດແລ້ວ, ກິດອື່ນເພື່ອຄວາມເປັນຢ່າງນີ້ບໍ່ມີອີກແລ້ວ ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມຮູ້ຊັດ" ດັ່ງນີ້" ດັ່ງນີ້ແລ'.

‘‘กถญฺจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ? ‘วีตราคํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโทสํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘วีตโมหํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสราคธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโทสธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อสโมหธมฺมํ เม จิตฺต’นฺติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ กามภวายา’ติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ รูปภวายา’ติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ; ‘อนาวตฺติธมฺมํ เม จิตฺตํ อรูปภวายา’ติ เจตสา จิตฺตํ สุปริจิตํ โหติ. เอวํ สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส โข, อาวุโส, ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ; อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ, วยํ จสฺสานุปสฺสติ.

ອາວຸໂສ, ກໍຈິດຂອງພິກຂຸຊື່ວ່າອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈແນວໃດ? ພິກຂຸຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາປາສະຈາກລາຄະແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາປາສະຈາກໂທສະແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາປາສະຈາກໂມຫະແລ້ວ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ມີທຳທີ່ມີລາຄະ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ມີທຳທີ່ມີໂທສະ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ມີທຳທີ່ມີໂມຫະ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາເປັນທຳທີ່ບໍ່ວຽນກັບມາເພື່ອການເກີດໃນກາມະພົບ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາເປັນທຳທີ່ບໍ່ວຽນກັບມາເພື່ອການເກີດໃນຮູບະພົບ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ; ຍ່ອມຮູ້ຊັດດ້ວຍໃຈວ່າ 'ຈິດຂອງເຮົາເປັນທຳທີ່ບໍ່ວຽນກັບມາເພື່ອການເກີດໃນອະຮູບະພົບ' ດັ່ງນີ້ ຊື່ວ່າຈິດອົບຮົມດີແລ້ວດ້ວຍໃຈ. ອາວຸໂສ, ເມື່ອພິກຂຸມີຈິດຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ແມ້ຫາກມີຮູບທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຕາອັນແຮງກ້າ ມາປະກົດແກ່ຄອງຈັກຂຸປະສາດ, ຮູບເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ອາດຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເລີຍ; ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປົນເປ ເປັນຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ຍ່ອມພิຈາລະນາເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປຂອງຮູບນັ້ນ.

‘‘เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สิลายูโป โสฬสกุกฺกุโก. ตสฺสสฺสุ อฏฺฐ กุกฺกู เหฏฺฐา เนมงฺคมา, อฏฺฐ กุกฺกู อุปริ เนมสฺส. อถ ปุรตฺถิมาย เจปิ ทิสาย อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ, เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย; อถ ปจฺฉิมาย… อถ อุตฺตราย… อถ ทกฺขิณาย เจปิ ทิสาย [Pg.205] อาคจฺเฉยฺย ภุสา วาตวุฏฺฐิ, เนว นํ สงฺกมฺเปยฺย น สมฺปเวเธยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? คมฺภีรตฺตา, อาวุโส, เนมสฺส, สุนิขาตตฺตา สิลายูปสฺส. เอวเมวํ โข, อาวุโส, สมฺมา วิมุตฺตจิตฺตสฺส ภิกฺขุโน ภุสา เจปิ จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา จกฺขุสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ; อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ, วยํ จสฺสานุปสฺสติ.

ອາວຸໂສ, ປຽບເໝືອນເສົາຫີນຍາວສິບຫົກສອກ. ເສົາຫີນນັ້ນຝັງລົງໄປໃນດິນແປດສອກ, ຢູ່ເໜືອດິນແປດສອກ. ຖ້າມີພາຍຸຝົນອັນແຮງກ້າພັດມາຈາກທິດບູຣະພາ (ທິດຕາເວັນອອກ), ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເສົາຫີນນັ້ນຫວັ່ນໄຫວ ຫຼື ສັ່ນສະເທືອນໄດ້; ຖ້າພັດມາຈາກທິດປະຈິມ (ທິດຕາເວັນຕົກ)... ຈາກທິດອຸດອນ (ທິດເໜືອ)... ຈາກທິດທັກສິນ (ທິດໃຕ້), ກໍບໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເສົາຫີນນັ້ນຫວັ່ນໄຫວ ຫຼື ສັ່ນສະເທືອນໄດ້. ເພາະເຫດໃດ? ອາວຸໂສ, ເພາະຂຸມນັ້ນເລິກ ແລະ ເສົາຫີນນັ້ນຝັງໄວ້ເປັນຢ່າງດີ. ອາວຸໂສ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ, ເມື່ອພິກຂຸມີຈິດຫຼຸດພົ້ນດີແລ້ວຢ່າງນີ້, ແມ້ຫາກມີຮູບທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຕາອັນແຮງກ້າ ມາປະກົດແກ່ຄອງຈັກຂຸປະສາດ, ຮູບເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ອາດຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເລີຍ; ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປົນເປ ເປັນຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປຂອງຮູບນັ້ນ.

‘‘ภุสา เจปิ โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา… มโนวิญฺเญยฺยา ธมฺมา มนสฺส อาปาถํ อาคจฺฉนฺติ, เนวสฺส จิตฺตํ ปริยาทิยนฺติ; อมิสฺสีกตเมวสฺส จิตฺตํ โหติ ฐิตํ อาเนญฺชปฺปตฺตํ, วยํ จสฺสานุปสฺสตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

ແມ້ຫາກມີສຽງທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຫູອັນແຮງກ້າ... ກິ່ນທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍດັງອັນແຮງກ້າ... ລົດທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍລີ້ນອັນແຮງກ້າ... ໂຜດຖັບພະທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍກາຍອັນແຮງກ້າ... ທຳມາຣົມທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍໃຈອັນແຮງກ້າ ມາປະກົດແກ່ໃຈ, ສິ່ງເຫຼົ່ານັ້ນກໍບໍ່ອາດຄອບງຳຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນໄດ້ເລີຍ; ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ປົນເປ ເປັນຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ເຖິງຄວາມບໍ່ຫວັ່ນໄຫວ ແລະ ຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນຄວາມເສື່ອມໄປຂອງທຳມາຣົມນັ້ນ. ຈົບສູດທີຫົກ.

๗. ปฐมเวรสุตฺตํ

໗. ປະຖົມມະເວຣะສູດ

๒๗. อถ โข อนาถปิณฺฑิโก คหปติ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข อนาถปิณฺฑิกํ คหปตึ ภควา เอตทโวจ –

໒໗. ຄັ້ງນັ້ນແລ, ອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຖວາຍອະພິວາດແລ້ວ ນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດກັບອະນາຖະບິນທິກະຄະຫະບໍດີ ຜູ້ກຳລັງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງນັ້ນ ດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ยโต โข, คหปติ, อริยสาวกสฺส ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, จตูหิ จ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต, โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ.

ຄະຫະບໍດີ, ໃນເວລາໃດທີ່ໄພເວນຫ້າປະການຂອງອະລິຍະສາວົກສະຫງົບລະງັບແລ້ວ, ແລະ ປະກອບພ້ອມດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິສີ່ປະການ, ໃນເວລານັ້ນ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ຫາກປາດຖະໜາ ກໍເພິ່ງພະຍາກອນຕົນດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ວ່າ: 'ເຮົາເປັນຜູ້ມີນະຣົກສິ້ນແລ້ວ, ມີກຳເນີດເດຍລະສານສິ້ນແລ້ວ, ມີເປຕະວິໄສສິ້ນແລ້ວ, ມີອະບາຍ ທຸຄະຕິ ວິນິບາດສິ້ນແລ້ວ; ເຮົາເປັນພຣະໂສດາບັນ ຜູ້ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ ທີ່ຈະຕັດສະຮູ້ໃນເບື້ອງໜ້າ'.

‘‘กตมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ? ยํ, คหปติ, ปาณาติปาตี ปาณาติปาตปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. ปาณาติปาตา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ.

ໄພເວນຫ້າປະການທີ່ສະຫງົບລະງັບແລ້ວນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນຜູ້ຂ້າສັດ ຍ່ອມປະສົບໄພເວນໃນປັດຈຸບັນກໍດີ, ຍ່ອມປະສົບໄພເວນໃນສຳປະຣາຍະພົບກໍດີ, ຍ່ອມສະເຫວີຍທຸກໂທມະນັດທາງໃຈກໍດີ ເພາະປານາຕິບາດເປັນປັດໄຈ. ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກປານາຕິບາດ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພເວນໃນປັດຈຸບັນ, ບໍ່ປະສົບໄພເວນໃນສຳປະຣາຍະພົບ, ແລະ ບໍ່ສະເຫວີຍທຸກໂທມະນັດທາງໃຈ. ໄພເວນນັ້ນຍ່ອມສະຫງົບລະງັບແລ້ວແກ່ຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກປານາຕິບາດຢ່າງນີ້.

‘‘ยํ, คหปติ, อทินฺนาทายี…เป… กาเมสุมิจฺฉาจารี… มุสาวาที… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ [Pg.206] ปฏิสํเวเทติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ. อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ບຸກຄົນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້...ຯລຯ... ຜູ້ປະພຶດຜິດໃນກາມ... ຜູ້ເວົ້າຕົວະ... ຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ຍ່ອມປະສົບໄພແລະເວນໃນປັດຈຸບັນ ເພາະການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດເປັນປັດໄຈ ຍ່ອມປະສົບໄພແລະເວນໃນພົບພາຍໜ້າ ຍ່ອມສະເຫວີຍທຸກແລະໂທມະນັດທາງໃຈ. ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແລະເວນໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ປະສົບໄພແລະເວນໃນພົບພາຍໜ້າ ບໍ່ສະເຫວີຍທຸກແລະໂທມະນັດທາງໃຈ. ໄພແລະເວນນັ້ນ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບໄປດ້ວຍປະການສະນັ້ນ ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບໄປ.”

‘‘กตเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, คหปติ, อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘อิติปิ โส ภควา อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ วิชฺชาจรณสมฺปนฺโน สุคโต โลกวิทู อนุตฺตโร ปุริสทมฺมสารถิ สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’’’ติ.

“ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິ ໔ ປະການໃດແດ່? ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າ: ‘ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ ພຣະອົງເປັນພຣະອໍຣະຫັນ ຜູ້ຕັດສະຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພຣະອົງເອງ ຜູ້ເຖິງພ້ອມດ້ວຍວິຊຊາແລະຈະຣະນະ ຜູ້ສະເດັດໄປດີແລ້ວ ຜູ້ຮູ້ແຈ້ງໂລກ ຜູ້ເປັນສານະຖີເຝິກບຸກຄົນທີ່ຄວນເຝິກໄດ້ຢ່າງບໍ່ມີໃຜຍິ່ງກວ່າ ຜູ້ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດາແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ຜູ້ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ຜູ້ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ’ ດັ່ງນີ້.”

ธมฺเม อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สฺวากฺขาโต ภควตา ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก อกาลิโก เอหิปสฺสิโก โอปเนยฺยิโก ปจฺจตฺตํ เวทิตพฺโพ วิญฺญูหี’ติ.

“ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະທຳວ່າ: ‘ພຣະທຳອັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕັດໄວ້ດີແລ້ວ ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ສຶກສາແລະປະຕິບັດພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ ເປັນສິ່ງທີ່ປະຕິບັດໄດ້ແລະໃຫ້ຜົນໄດ້ບໍ່ຈຳກັດການ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນກ່າວກັບຜູ້ອື່ນວ່າ ທ່ານຈົ່ງມາເບິ່ງເຖີດ ເປັນສິ່ງທີ່ຄວນນ້ອມເຂົ້າມາໃສ່ຕົວ ເປັນສິ່ງທີ່ຜູ້ຮູ້ກໍຮູ້ໄດ້ສະເພາະຕົນ’ ດັ່ງນີ້.”

สงฺเฆ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘สุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ อุชุปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ ญายปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ สามีจิปฺปฏิปนฺโน ภควโต สาวกสงฺโฆ; ยทิทํ จตฺตาริ ปุริสยุคานิ อฏฺฐ ปุริสปุคฺคลา เอส ภควโต สาวกสงฺโฆ อาหุเนยฺโย ปาหุเนยฺโย ทกฺขิเณยฺโย อญฺชลิกรณีโย อนุตฺตรํ ปุญฺญกฺเขตฺตํ โลกสฺสา’ติ.

“ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະສົງວ່າ: ‘ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດດີແລ້ວ ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດກົງແລ້ວ ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດເພື່ອຮູ້ທຳເປັນເຄື່ອງອອກຈາກທຸກແລ້ວ ພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ປະຕິບັດສົມຄວນແລ້ວ ໄດ້ແກ່ຄູ່ແຫ່ງບຸລຸດ ໔ ຄູ່ ບຸກຄົນ ໘ ບຸລຸດ ນີ້ຄືພຣະສົງສາວົກຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ຂອງຄຳນັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການຕ້ອນຮັບ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ທັກຂິຍາທານ ເປັນຜູ້ຄວນແກ່ການເຮັດອັນຊະລີ ເປັນເນື້ອນາບຸນອັນຍອດຢ້ຽມຂອງໂລກ’ ດັ່ງນີ້.”

อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคโต โหติ อขณฺเฑหิ อจฺฉิทฺเทหิ อสพเลหิ อกมฺมาเสหิ ภุชิสฺเสหิ วิญฺญุปฺปสตฺเถหิ อปรามฏฺเฐหิ สมาธิสํวตฺตนิเกหิ. อิเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ.

“ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ອັນບໍ່ຂາດ ບໍ່ທະລຸ ບໍ່ດ່າງ ບໍ່ພ້ອຍ ເປັນໄທ ອັນທ່ານຜູ້ຮູ້ສັນເສີນ ອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ລູບຄຳ ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ. ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິ ໔ ປະການນີ້.”

‘‘ยโต โข, คหปติ, อริยสาวกสฺส อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, อิเมหิ จ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต; โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ. สตฺตมํ.

“ດູກ່ອນຄະຫະບໍດີ, ໃນກາລະໃດ ໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ຂອງອະລິຍະສາວົກສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ແລະອະລິຍະສາວົກປະກອບດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິ ໔ ປະການນີ້, ໃນກາລະນັ້ນ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງພະຍາກອນຕົນດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ມີນະຣົກສິ້ນແລ້ວ ມີກຳເນີດເດຍລະສານສິ້ນແລ້ວ ມີເຜດວິໄສສິ້ນແລ້ວ ມີອະບາຍ ທຸຄະຕິ ແລະວິນິບາດສິ້ນແລ້ວ, ເຮົາເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕັດສະຮູ້ໃນພາຍໜ້າ’ ດັ່ງນີ້.” ຈົບສູດທີ ໗.

๘. ทุติยเวรสุตฺตํ

໘. “ທຸຕິຍະເວຣະສູດ”

๒๘. ‘‘ยโต [Pg.207] โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, จตูหิ จ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต; โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ.

໒໘. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ໄພແລະເວນ ໕ ປະການຂອງອະລິຍະສາວົກສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ແລະອະລິຍະສາວົກປະກອບດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິ ໔ ປະການ, ໃນກາລະນັ້ນ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງພະຍາກອນຕົນດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ມີນະຣົກສິ້ນແລ້ວ ມີກຳເນີດເດຍລະສານສິ້ນແລ້ວ ມີເຜດວິໄສສິ້ນແລ້ວ ມີອະບາຍ ທຸຄະຕິ ແລະວິນິບາດສິ້ນແລ້ວ, ເຮົາເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕັດສະຮູ້ໃນພາຍໜ້າ’ ດັ່ງນີ້.”

‘‘กตมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ? ยํ, ภิกฺขเว, ปาณาติปาตี ปาณาติปาตปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, ปาณาติปาตา ปฏิวิรโต…เป… เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ.

“ໄພແລະເວນ ໕ ປະການທີ່ສະຫງົບລະງັບແລ້ວນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ຂ້າສັດ ຍ່ອມປະສົບໄພແລະເວນໃນປັດຈຸບັນ ເພາະການຂ້າສັດເປັນປັດໄຈ ຍ່ອມປະສົບໄພແລະເວນໃນພົບພາຍໜ້າ ຍ່ອມສະເຫວີຍທຸກແລະໂທມະນັດທາງໃຈ. ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການຂ້າສັດ...ຯລຯ... ໄພແລະເວນນັ້ນ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບໄປດ້ວຍປະການສະນັ້ນ.”

‘‘ยํ, ภิกฺขเว, อทินฺนาทายี…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐายี สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานปจฺจยา ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรโต เนว ทิฏฺฐธมฺมิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น สมฺปรายิกมฺปิ ภยํ เวรํ ปสวติ, น เจตสิกมฺปิ ทุกฺขํ โทมนสฺสํ ปฏิสํเวเทติ. สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานา ปฏิวิรตสฺส เอวํ ตํ ภยํ เวรํ วูปสนฺตํ โหติ. อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້...ຯລຯ... ຜູ້ດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ຍ່ອມປະສົບໄພແລະເວນໃນປັດຈຸບັນ ເພາະການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດເປັນປັດໄຈ ຍ່ອມປະສົບໄພແລະເວນໃນພົບພາຍໜ້າ ຍ່ອມສະເຫວີຍທຸກແລະໂທມະນັດທາງໃຈ. ສ່ວນບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ ຍ່ອມບໍ່ປະສົບໄພແລະເວນໃນປັດຈຸບັນ ບໍ່ປະສົບໄພແລະເວນໃນພົບພາຍໜ້າ ບໍ່ສະເຫວີຍທຸກແລະໂທມະນັດທາງໃຈ. ໄພແລະເວນນັ້ນ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບໄປດ້ວຍປະການສະນັ້ນ ແກ່ບຸກຄົນຜູ້ງົດເວັ້ນຈາກການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ ຍ່ອມສະຫງົບລະງັບໄປ.”

‘‘กตเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ? อิธ, ภิกฺขเว, อริยสาวโก พุทฺเธ อเวจฺจปฺปสาเทน สมนฺนาคโต โหติ – ‘อิติปิ โส ภควา…เป… สตฺถา เทวมนุสฺสานํ พุทฺโธ ภควา’ติ. ธมฺเม…เป… สงฺเฆ… อริยกนฺเตหิ สีเลหิ สมนฺนาคโต โหติ อขณฺเฑหิ อจฺฉิทฺเทหิ อสพเลหิ อกมฺมาเสหิ ภุชิสฺเสหิ วิญฺญุปฺปสตฺเถหิ อปรามฏฺเฐหิ สมาธิสํวตฺตนิเกหิ. อิเมหิ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ.

“ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິ ໔ ປະການໃດແດ່? ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອະລິຍະສາວົກໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍຄວາມເລື່ອມໃສອັນບໍ່ຫວັ່ນໄຫວໃນພຣະພຸດທະເຈົ້າວ່າ: ‘ເພາະເຫດນີ້ໆ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້ານັ້ນ...ຯລຯ... ເປັນສາດສະດາຂອງເທວະດาແລະມະນຸດທັງຫຼາຍ ເປັນພຣະພຸດທະເຈົ້າ ເປັນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ’ ດັ່ງນີ້. ໃນພຣະທຳ...ຯລຯ... ໃນພຣະສົງ... ເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍສີລອັນເປັນທີ່ຮັກຂອງພຣະອະລິຍະເຈົ້າ ອັນບໍ່ຂາດ ບໍ່ທະລຸ ບໍ່ດ່າງ ບໍ່ພ້ອຍ ເປັນໄທ ອັນທ່ານຜູ້ຮູ້ສັນເສີນ ອັນຕັນຫາແລະທິດຖິບໍ່ລູບຄຳ ເປັນໄປເພື່ອສະມາທິ. ອະລິຍະສາວົກເປັນຜູ້ປະກອບດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິ ໔ ປະການນີ້.”

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, อริยสาวกสฺส อิมานิ ปญฺจ ภยานิ เวรานิ วูปสนฺตานิ โหนฺติ, อิเมหิ จ จตูหิ โสตาปตฺติยงฺเคหิ สมนฺนาคโต โหติ, โส อากงฺขมาโน อตฺตนาว อตฺตานํ พฺยากเรยฺย – ‘ขีณนิรโยมฺหิ ขีณติรจฺฉานโยนิ ขีณเปตฺติวิสโย ขีณาปายทุคฺคติวินิปาโต[Pg.208]; โสตาปนฺโนหมสฺมิ อวินิปาตธมฺโม นิยโต สมฺโพธิปรายโณ’’’ติ. อฏฺฐมํ.

“ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນກາລະໃດ ໄພແລະເວນ ໕ ປະການນີ້ຂອງອະລິຍະສາວົກສະຫງົບລະງັບແລ້ວ ແລະອະລິຍະສາວົກປະກອບດ້ວຍອົງແຫ່ງໂສດາປັດຕິ ໔ ປະການນີ້, ໃນກາລະນັ້ນ ອະລິຍະສາວົກນັ້ນ ເມື່ອປາດຖະໜາ ພຶງພະຍາກອນຕົນດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ວ່າ: ‘ເຮົາເປັນຜູ້ມີນະຣົກສິ້ນແລ້ວ ມີກຳເນີດເດຍລະສານສິ້ນແລ້ວ ມີເຜດວິໄສສິ້ນແລ້ວ ມີອະບາຍ ທຸຄະຕິ ແລະວິນິບາດສິ້ນແລ້ວ, ເຮົາເປັນພຣະໂສດາບັນ ມີອັນບໍ່ຕົກຕ່ຳເປັນທຳມະດາ ເປັນຜູ້ທ່ຽງແທ້ທີ່ຈະຕັດສະຮູ້ໃນພາຍໜ້າ’ ດັ່ງນີ້.” ຈົບສູດທີ ໘.

๙. อาฆาตวตฺถุสุตฺตํ

໙. “ອາຄາຕະວັດຖຸສູດ”

๒๙. ‘‘นวยิมานิ, ภิกฺขเว, อาฆาตวตฺถูนิ. กตมานิ นว? ‘อนตฺถํ เม อจรี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อนตฺถํ เม จรตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อนตฺถํ เม จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจรี’ติ…เป… ‘อนตฺถํ จรตี’ติ…เป… ‘อนตฺถํ จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ; ‘อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจรี’ติ …เป… ‘อตฺถํ จรตี’ติ…เป… ‘อตฺถํ จริสฺสตี’ติ อาฆาตํ พนฺธติ. อิมานิ โข, ภิกฺขเว, นว อาฆาตวตฺถูนี’’ติ. นวมํ.

໒໙. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດຜູກເວນ ໙ ປະການນີ້. ໙ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນຍ່ອມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຮົາແລ້ວ’; ຍ່ອມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ກຳລັງເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຮົາ’; ຍ່ອມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ຈັກເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຮົາ’; ຍ່ອມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຄົນຜູ້ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງເຮົາແລ້ວ’...ຯລຯ... ‘ກຳລັງເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ’...ຯລຯ... ‘ຈັກເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ’; ຍ່ອມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຄົນຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເຮົາແລ້ວ’...ຯລຯ... ‘ກຳລັງເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ’...ຯລຯ... ‘ຈັກເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດຜູກເວນ ໙ ປະການນີ້ແລ.” ຈົບສູດທີ ໙.

๑๐. อาฆาตปฏิวินยสุตฺตํ

໑໐. “ອາຄາຕະປະຕິວິໄນສູດ”

๓๐. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, อาฆาตปฏิวินยา. กตเม นว? ‘อนตฺถํ เม อจริ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จรติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ‘อนตฺถํ เม จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; ปิยสฺส เม มนาปสฺส อนตฺถํ อจริ…เป… อนตฺถํ จรติ…เป… ‘อนตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ; อปฺปิยสฺส เม อมนาปสฺส อตฺถํ อจริ…เป… อตฺถํ จรติ…เป… ‘อตฺถํ จริสฺสติ, ตํ กุเตตฺถ ลพฺภา’ติ อาฆาตํ ปฏิวิเนติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว อาฆาตปฏิวินยา’’ติ. ทสมํ.

໓໐. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນເຄື່ອງລະງັບຄວາມຜູກເວນ ໙ ປະການນີ້. ໙ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ບຸກຄົນຍ່ອມລະງັບຄວາມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຮົາແລ້ວ, ການທີ່ຈະບໍ່ໃຫ້ເປັນຢ່າງນັ້ນໃນບຸກຄົນນີ້ ຈະຫາໄດ້ແຕ່ໃສ’; ຍ່ອມລະງັບຄວາມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ກຳລັງເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຮົາ, ການທີ່ຈະບໍ່ໃຫ້ເປັນຢ່າງນັ້ນໃນບຸກຄົນນີ້ ຈະຫາໄດ້ແຕ່ໃສ’; ຍ່ອມລະງັບຄວາມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ຈັກເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ເຮົາ, ການທີ່ຈະບໍ່ໃຫ້ເປັນຢ່າງນັ້ນໃນບຸກຄົນນີ້ ຈະຫາໄດ້ແຕ່ໃສ’; ຍ່ອມລະງັບຄວາມຜູກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຄົນຜູ້ເປັນທີ່ຮັກທີ່ພໍໃຈຂອງເຮົາແລ້ວ...ຯລຯ... ກຳລັງເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ...ຯລຯ... ຈັກເຮັດສິ່ງທີ່ບໍ່ເປັນປະໂຫຍດ, ການທີ່ຈະບໍ່ໃຫ້ເປັນຢ່າງນັ້ນໃນບຸກຄົນນີ້ ຈະຫາໄດ້ແຕ່ໃສ’; ຍ່ອມລະງັບຄວາມຜūກເວນວ່າ: ‘ຜູ້ນີ້ໄດ້ເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດແກ່ຄົນຜູ້ບໍ່ເປັນທີ່ຮັກບໍ່ເປັນທີ່ພໍໃຈຂອງເຮົາແລ້ວ...ຯລຯ... ກຳລັງເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ...ຯລຯ... ຈັກເຮັດສິ່ງທີ່ເປັນປະໂຫຍດ, ການທີ່ຈະບໍ່ໃຫ້ເປັນຢ່າງນັ້ນໃນບຸກຄົນນີ້ ຈະຫາໄດ້ແຕ່ໃສ’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນເຄື່ອງລະງັບຄວາມຜູກເວນ ໙ ປະການນີ້ແລ.” ຈົບສູດທີ ໑໐.

๑๑. อนุปุพฺพนิโรธสุตฺตํ

໑໑. “ອນຸປຸບພະນິໂຣທະສູດ”

๓๑. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพนิโรธา. กตเม นว? ปฐมํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส กามสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; ทุติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส วิตกฺกวิจารา นิรุทฺธา โหนฺติ; ตติยํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส ปีติ นิรุทฺธา โหติ; จตุตฺถํ ฌานํ สมาปนฺนสฺส อสฺสาสปสฺสาสา นิรุทฺธา โหนฺติ; อากาสานญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส รูปสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; วิญฺญาณญฺจายตนํ สมาปนฺนสฺส อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; อากิญฺจญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส [Pg.209] วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมาปนฺนสฺส อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุทฺธา โหติ; สญฺญาเวทยิตนิโรธํ สมาปนฺนสฺส สญฺญา จ เวทนา จ นิรุทฺธา โหนฺติ. อิเม โข, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพนิโรธา’’ติ. เอกาทสมํ.

໓໑. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການດັບໄປຕາມລຳດັບ ໙ ປະການນີ້. ໙ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ເມື່ອບຸກຄົນເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ກາມະສັນຍາຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ ວິຕົກແລະວິຈານຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານ ປີຕິຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ລົມຫາຍໃຈເຂົ້າແລະລົມຫາຍໃຈອອກຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ຮູບະສັນຍາຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາຍ່ອມດັບໄປ; ເມື່ອເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຢິຕະນິໂຣດ ສັນຍາແລະເວທະນາຍ່ອມດັບໄປ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ການດັບໄປຕາມລຳດັບ ໙ ປະການນີ້ແລ.” ຈົບສູດທີ ໑໑.

สตฺตาวาสวคฺโค ตติโย.

“ຈົບສັດທາວາສະວັກ ທີ ໓.”

ตสฺสุทฺทานํ –

“ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນຄື:”

ติฐานํ ขฬุงฺโก ตณฺหา, สตฺตปญฺญา สิลายุโป;

ทฺเว เวรา ทฺเว อาฆาตานิ, อนุปุพฺพนิโรเธน จาติ.

“ກ່າວເຖິງສູດວ່າດ້ວຍຖານະ ໓ ປະການ, ສູດວ່າດ້ວຍມ້າພະຍົດ, ສູດວ່າດ້ວຍຕັນຫາ, ສູດວ່າດ້ວຍສັດທາວາດ, ສູດວ່າດ້ວຍປັນຍາ, ສູດວ່າດ້ວຍເສົາຫີນ, ສູດວ່າດ້ວຍເວນ ໒ ສູດ, ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມຜູກເວນ ໒ ສູດ, ແລະສູດວ່າດ້ວຍການດັບໄປຕາມລຳດັບ.”

๔. มหาวคฺโค

໔. “ມະຫາວັກ”

๑. อนุปุพฺพวิหารสุตฺตํ

໑. “ອນຸປຸບພະວິຫາຣະສູດ”

๓๒. ‘‘นวยิเม, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพวิหารา. กตเม นว? ปฐมํ ฌานํ, ทุติยํ ฌานํ, ตติยํ ฌานํ, จตุตฺถํ ฌานํ, อากาสานญฺจายตนํ, วิญฺญาณญฺจายตนํ, อากิญฺจญฺญายตนํ, เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ, สญฺญาเวทยิตนิโรโธ – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพวิหารา’’ติ. ปฐมํ.

໓໒. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນເຄື່ອງຢູ່ຕາມລຳດັບ ໙ ປະການນີ້. ໙ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ປະຖົມມະຊານ, ທຸຕິຍະຊານ, ຕະຕິຍະຊານ, ຈະຕຸດຖະຊານ, ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ, ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ, ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ, ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ, ສັນຍາເວທະຢິຕະນິໂຣດ. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ທຳເປັນເຄື່ອງຢູ່ຕາມລຳດັບ ໙ ປະການນີ້ແລ.” ຈົບສູດທີ ໑.

๒. อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติสุตฺตํ

໒. “ອນຸປຸບພະວິຫາຣະສະມາບັດຕິສູດ”

๓๓. ‘‘นวยิมา, ภิกฺขเว, อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ…เป… กตมา จ, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย? ยตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ, เย จ กาเม นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ, เก จ กาเม นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช [Pg.210] วิหรติ. เอตฺถ กามา นิรุชฺฌนฺติ, เต จ กาเม นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

໓໓. “ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາຈັກສະແດງອນຸປຸບພະວິຫາຣະສະມາບັດ ໙ ປະການນີ້, ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງ...ຯລຯ... ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອນຸປຸບພະວິຫາຣະສະມາບັດ ໙ ປະການນັ້ນ ແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື ໃນສະມາບັດໃດ ກາມທັງຫຼາຍຍ່ອມດັບໄປ ແລະບຸກຄົນທັງຫຼາຍດັບກາມທັງຫຼາຍແລ້ວໆ ຍ່ອມຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: ‘ພຣະຜູ້ມີອາຍຸເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ ດັບສະໜິດແລ້ວ ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນແທ້’. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ກາມທັງຫຼາຍດັບໄປໃນບ່ອນໃດ ແລະບຸກຄົນໃດດັບກາມທັງຫຼາຍແລ້ວໆ ຍ່ອມຢູ່, ເຮົາບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ ເຮົາບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ’, ບຸກຄົນນັ້ນພຶງໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມ ສະຫງັດແລ້ວຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດແຕ່ຄວາມສະຫງັດຢູ່. ໃນປະຖົມມະຊານນີ້ແລ ກາມທັງຫຼາຍຍ່ອມດັບໄປ ແລະບຸກຄົນເຫຼົ່ານັ້ນດັບກາມທັງຫຼາຍແລ້ວໆ ຍ່ອມຢູ່’. ດູກ່ອນພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຍ່ອມເພີດເພີນອະນຸໂມທະນາພາສິດນັ້ນວ່າ ‘ດີແທ້’; ຄັນເພີດເພີນອະນຸໂມທະນາພາສິດນັ້ນວ່າ ‘ດີແທ້’ ແລ້ວ ພຶງນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ วิตกฺกวิจารา นิรุชฺฌนฺติ, เย จ วิตกฺกวิจาเร นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ วิตกฺกวิจารา นิรุชฺฌนฺติ, เก จ วิตกฺกวิจาเร นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอตฺถ วิตกฺกวิจารา นิรุชฺฌนฺติ, เต จ วิตกฺกวิจาเร นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ວິຕົກ ແລະ ວິຈານ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບວິຕົກ ແລະ ວິຈານ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິຕົກ ແລະ ວິຈານ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບວິຕົກ ແລະ ວິຈານ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະວິຕົກ ແລະ ວິຈານ ສະຫງົບລະງັບໄປ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ຢູ່; ໃນທຸຕິຍະຊານນີ້ ວິຕົກ ແລະ ວິຈານ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບວິຕົກ ແລະ ວິຈານ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ ปีติ นิรุชฺฌติ, เย จ ปีตึ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ ปีติ นิรุชฺฌติ, เก จ ปีตึ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอตฺถ ปีติ นิรุชฺฌติ, เต จ ปีตึ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ປີຕິ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບປີຕິ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ປີຕິ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບປີຕິ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'อาວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະປີຕິ ປາສະຈາກໄປ... ບັນລຸຕະຕິຍະຊານ ຢູ່; ໃນຕະຕິຍະຊານນີ້ ປີຕິ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບປີຕິ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ อุเปกฺขาสุขํ นิรุชฺฌติ, เย จ อุเปกฺขาสุขํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ อุเปกฺขาสุขํ นิรุชฺฌติ, เก จ อุเปกฺขาสุขํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; เอตฺถ อุเปกฺขาสุขํ นิรุชฺฌติ, เต จ อุเปกฺขาสุขํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย [Pg.211] อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ອຸເປກຂາສຸກ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບອຸເປກຂາສຸກ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອຸເປກຂາສຸກ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບອຸເປກຂາສຸກ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະລະສຸກ ແລະ ທຸກ... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ຢູ່; ໃນຈະຕຸດຖະຊານນີ້ ອຸເປກຂາສຸກ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບອຸເປກຂາສຸກ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ รูปสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ รูปสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ รูปสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ รูปสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ รูปสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ รูปสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ຮູບສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບຮູບສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ຮູບສັນຍາ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບຮູບສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະລ່ວງພົ້ນຮູບສັນຍາທັງຫຼາຍໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາທັງຫຼາຍ ເພາະບໍ່ມົນສิການນານັດຕະສັນຍາທັງຫຼາຍ ມົນສິການວ່າ "ອາກາດບໍ່ມີສິ້ນສຸດ" ບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ຢູ່; ໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານນີ້ ຮູບສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບຮູບສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍา ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ อากาสานญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ อากาสานญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม อนนฺตํ วิญฺญาณนฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ อากาสานญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະລ່ວງພົ້ນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໂດຍປະการທັງປວງ ມົນສິການວ່າ "ວິນຍານບໍ່ມີສິ້ນສຸດ" ບັນລຸວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ຢູ່; ໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານນີ້ ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา [Pg.212] ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະລ່ວງພົ້ນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໂດຍປະการທັງປວງ ມົນສິການວ່າ "ສິ່ງໃດໜ້ອຍໜຶ່ງກໍບໍ່ມີ" ບັນລຸອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ຢູ່; ໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານນີ້ ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະລ່ວງພົ້ນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານໂດຍປະการທັງປວງ ບັນລຸເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານ ຢູ່; ໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານນີ້ ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້.”

‘‘ยตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เย จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ, ‘อทฺธา เต อายสฺมนฺโต นิจฺฉาตา นิพฺพุตา ติณฺณา ปารงฺคตา ตทงฺเคนา’ติ วทามิ. ‘กตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เก จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา นิโรเธตฺวา วิหรนฺติ – อหเมตํ น ชานามิ อหเมตํ น ปสฺสามี’ติ, อิติ โย เอวํ วเทยฺย, โส เอวมสฺส วจนีโย – ‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา นิรุชฺฌติ, เต จ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญํ นิโรเธตฺวา [Pg.213] นิโรเธตฺวา วิหรนฺตี’ติ. อทฺธา, ภิกฺขเว, อสโฐ อมายาวี ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺเทยฺย อนุโมเทยฺย; ‘สาธู’ติ ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา นมสฺสมาโน ปญฺชลิโก ปยิรุปาเสยฺย. อิมา โข, ภิกฺขเว, นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย’’ติ. ทุติยํ.

“ໃນສະຖານທີ່ໃດ ເնວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່, ເຮົາກ່າວວ່າ: 'ພະຜູ້ມີອາຍຸທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ເປັນຜູ້ບໍ່ຫິວໂຫຍ, ດັບສະໜິດແລ້ວ, ຂ້າມພົ້ນແລ້ວ, ເຖິງຝັ່ງແລ້ວ ດ້ວຍອົງນັ້ນຢ່າງແທ້ຈິງ'. ຖ້າມີຜູ້ໃດກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປໃນສະຖານທີ່ໃດ? ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍໃດ ດັບເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່? ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ຮູ້ເລື່ອງນັ້ນ, ຂ້າພະເຈົ້າບໍ່ເຫັນເລື່ອງນັ້ນ', ບຸກຄົນນັ້ນ ຄວນໄດ້ຮັບຄຳຕອບຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ເພາະລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານໂດຍປະการທັງປວງ ບັນລຸສັນຍາເວທະຍິຕະນิໂລດ ຢູ່; ໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດນີ້ ເնວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ດັບໄປ, ແລະ ບຸກຄົນທັງຫຼາຍເຫຼົ່ານັ້ນ ດັບເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສັນຍາ ເສຍແລ້ວໆ ຢູ່'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ໂອ້ອວດ ບໍ່ມີມາຍາ ຢ່າງແທ້ຈິງ ຄວນເພີດເພີນ ຄວນອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້'; ຄັນເພີດເພີນ ອະນຸໂມທົນຳພາສິດນັ້ນວ່າ 'ດີແທ້' ແລ້ວ, ກໍຄວນນ້ອມໄຫວ້ ປະນົມມື ເຂົ້າໄປນັ່ງໃກ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ້ວ ຄື ອະນຸປຸບພະວິຫາຣະສະມາບັດ 9 ປະການ.” ສູດທີສອງ.

๓. นิพฺพานสุขสุตฺตํ

໓. “ນິບພານະສຸກຂະສູດ”

๓๔. เอกํ สมยํ อายสฺมา สาริปุตฺโต ราชคเห วิหรติ เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป. ตตฺร โข อายสฺมา สาริปุตฺโต ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘สุขมิทํ, อาวุโส, นิพฺพานํ. สุขมิทํ, อาวุโส, นิพฺพาน’’นฺติ. เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ สาริปุตฺตํ เอตทโวจ – ‘‘กึ ปเนตฺถ, อาวุโส สาริปุตฺต, สุขํ ยเทตฺถ นตฺถิ เวทยิต’’นฺติ? ‘‘เอตเทว ขฺเวตฺถ, อาวุโส, สุขํ ยเทตฺถ นตฺถิ เวทยิตํ. ปญฺจิเม, อาวุโส, กามคุณา. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา – อิเม โข, อาวุโส, ปญฺจ กามคุณา. ยํ โข, อาวุโส, อิเม ปญฺจ กามคุเณ ปฏิจฺจ อุปฺปชฺชติ สุขํ โสมนสฺสํ, อิทํ วุจฺจตาวุโส, กามสุขํ.

໓໔. ສະໄໝໜຶ່ງ ພະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດ ອາໄສຢູ່ທີ່ພະວິຫານເວລຸວັນ ສະຖານທີ່ໃຫ້ເຫຍື່ອແກ່ກະແຕ ໃກ້ກຸງລາຊະຄຶ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ້ວ ພະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດ ໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ: “ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພະນິບພານນີ້ເປັນສຸກ, ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ພະນິບພານນີ້ເປັນສຸກ”. ເມື່ອພະສາຣີບຸດກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ພະຜູ້ມີອາຍຸອຸທາຍີ ໄດ້ກ່າວກັບພະຜູ້ມີອາຍຸສາຣີບຸດຢ່າງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂສສາຣີບຸດ, ໃນພະນິບພານນັ້ນ ຈະມີຄວາມສຸກໄດ້ແນວໃດ ໃນເມື່ອບໍ່ມີຄວາມສະເຫວີຍອາລົມ (ເວທະນາ) ໃນພະນິບພານນັ້ນ?” ພະສາຣີບຸດຕອບວ່າ: “ອາວຸໂສ, ຄວາມບໍ່ມີຄວາມສະເຫວີຍອາລົມໃນພະນິບພານນັ້ນນັ້ນແຫຼະ ຄືຄວາມສຸກ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ກາມະຄຸນ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້ມີຢູ່. 5 ປະການ ຄືແນວໃດ? ຄື ຮູບທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕາ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຜ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳນັດ, ສຽງທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຫູ... ກິ່ນທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍດັງ... ລົດທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍລີ້ນ... ໂຜດຖັບພະທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍກາຍ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຜ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳນັດ. ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ຄືກາມະຄຸນ 5 ປະການ. ອາວຸໂສ, ສຸກ ແລະ ໂສມະນັດໃດ ທີ່ເກີດຂຶ້ນເພາະອາໄສກາມະຄຸນ 5 ປະການເຫຼົ່ານີ້, ນີ້ຮຽກວ່າ ກາມະສຸກ.”

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພະສາສະໜານີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ຢູ່. ອາວຸໂສ, ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້, ສັນຍາ ແລະ ມະນະສิການ ທີ່ປະກອບດ້ວຍກາມ ຍັງຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນ (ຄວາມເຈັບປວດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ກໍພຽງເພື່ອບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມາຢ່າງໃດ ອຸປະໄມກໍຢ່າງນັ້ນແຫຼະ, ຖ້າສັນຍາ ແລະ ມະນະສິການ ທີ່ປະກອບດ້ວຍກາມ ຍັງຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ຄວາມບຽດບຽນໃດໆ ຄວາມບຽດບຽນນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າກ່າວວ່າ ເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ, ໂດຍປະການນີ້ແຫຼະ ຄວນຊາບວ່າ ພະນິບພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ[Pg.214]. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຕົກເກີດຂຶ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງ (ອາພາດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ພຽງເພື່ອເປັນຄວາມສຽບແທງເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍວິຕົກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ກໍຄວາມສຽບແທງໃດໆ ຄວາມສຽບແທງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະຄວາມສຳຮອກໄປແຫ່ງປີຕິ... ບັນລຸຕະຕິຍະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍປີຕິເກີດຂຶ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງ (ອາພາດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ພຽງເພື່ອເປັນຄວາມສຽບແທງເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍປີຕິຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ກໍຄວາມສຽບແທງໃດໆ ຄວາມສຽບແທງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະທຸກ... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາເກີດຂຶ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງ (ອາພາດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ພຽງເພື່ອເປັນຄວາມສຽບແທງເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ກໍຄວາມສຽບແທງໃດໆ ຄວາມສຽບແທງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ມະນະສິການນານັດຕະສັນຍາ ບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ແລ້ວແລຢູ່. ອາວຸໂສ ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍຮູບເກີດຂຶ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງ (ອາພາດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ພຽງເພື່ອເປັນຄວາມສຽບແທງເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍຮູບຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ກໍຄວາມສຽບແທງໃດໆ ຄວາມສຽບແທງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม อนนฺตํ วิญฺญาณนฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ[Pg.215], อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງອາກາສານันຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ແລ້ວແລຢູ່. ອາວຸໂສ ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງ (ອາພາດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ພຽງເພື່ອເປັນຄວາມສຽບແທງເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ກໍຄວາມສຽບແທງໃດໆ ຄວາມສຽບແທງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม, นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ' ແລ້ວແລຢູ່. ອາວຸໂສ ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງ (ອາພາດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ພຽງເພື່ອເປັນຄວາມສຽບແທງເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ກໍຄວາມສຽບແທງໃດໆ ຄວາມສຽບແທງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ตสฺส เจ, อาวุโส, ภิกฺขุโน อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ, สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อาวุโส, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เต อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส โหติ อาพาโธ. โย โข ปนาวุโส, อาพาโธ ทุกฺขเมตํ วุตฺตํ ภควตา. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพานํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລ້ວແລຢູ່. ອາວຸໂສ ຖ້າເມື່ອພິກຂຸນັ້ນຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະເກີດຂຶ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງ (ອາພາດ) ແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ປຽບເໝືອນความທຸກຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ພຽງເພື່ອເປັນຄວາມສຽບແທງເທົ່ານັ້ນ, ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ສັນຍາແລະມະນະສິການທີ່ປະກອບດ້ວຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຍ່ອມເກີດຂຶ້ນແກ່ພິກຂຸນັ້ນ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມສຽບແທງແກ່ພິກຂຸນັ້ນ. ອາວຸໂສ ກໍຄວາມສຽບແທງໃດໆ ຄວາມສຽບແທງນັ້ນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າເປັນທຸກ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อิมินาปิ โข เอตํ, อาวุโส, ปริยาเยน เวทิตพฺพํ ยถา สุขํ นิพฺพาน’’นฺติ. ตติยํ.

“ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸສັນຍາເວທະຍິຕະນιໂລດ ແລ້ວແລຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ ໂດຍປະຍາຍນີ້ແລ ຄວນຊາບເຖີດວ່າ ພະນິພານເປັນສຸກ.” ສູດທີສາມ.

๔. คาวีอุปมาสุตฺตํ

໔. ຄາວີອຸປະມາສູດ

๓๕. ‘‘เสยฺยถาปิ[Pg.216], ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา พาลา อพฺยตฺตา อเขตฺตญฺญู อกุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. ตสฺสา เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ. สา ปุริมํ ปาทํ น สุปฺปติฏฺฐิตํ ปติฏฺฐาเปตฺวา ปจฺฉิมํ ปาทํ อุทฺธเรยฺย. สา น เจว อคตปุพฺพํ ทิสํ คจฺเฉยฺย, น จ อขาทิตปุพฺพานิ ติณานิ ขาเทยฺย, น จ อปีตปุพฺพานิ ปานียานิ ปิเวยฺย; ยสฺมึ จสฺสา ปเทเส ฐิตาย เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ ตญฺจ ปเทสํ น โสตฺถินา ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ สา, ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา พาลา อพฺยตฺตา อเขตฺตญฺญู อกุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ พาโล อพฺยตฺโต อเขตฺตญฺญู อกุสโล วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ; โส ตํ นิมิตฺตํ น อาเสวติ น ภาเวติ น พหุลีกโรติ น สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

໓໕. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນແມ່ງົວທີ່ທ່ຽວໄປໃນພູເຂົາ ເປັນສັດໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ຮູ້ຈັກຖິ່ນທ່ຽວ ບໍ່ມີຄວາມຊຳນານໃນການທ່ຽວໄປໃນພູເຂົາອັນຂຸຂະ. ແມ່ງົວນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າແນວໃດ ເຮົາຄວນໄປສູ່ທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ, ຄວນກິນຫຍ້າທີ່ບໍ່ເຄີຍກິນ, ຄວນດື່ມນ້ຳທີ່ບໍ່ເຄີຍດື່ມ’. ແມ່ງົວນັ້ນຍົກຕີນຫຼັງຂຶ້ນ ໂດຍທີ່ຕີນໜ້າຍັງຢຽບບໍ່ທັນໝັ້ນຄົງດີ. ແມ່ງົວນັ້ນຍ່ອມບໍ່ສາມາດໄປສູ່ທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ, ບໍ່ສາມາດກິນຫຍ້າທີ່ບໍ່ເຄີຍກິນ, ບໍ່ສາມາດດື່ມນ້ຳທີ່ບໍ່ເຄີຍດື່ມ; ແລະແມ່ງົວນັ້ນຢືນຢູ່ບ່ອນໃດແລ້ວມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າແນວໃດ ເຮົາຄວນໄປສູ່ທິດທີ່ບໍ່ເຄີຍໄປ, ຄວນກິນຫຍ້າທີ່ບໍ່ເຄີຍກິນ, ຄວນດື່ມນ້ຳທີ່ບໍ່ເຄີຍດື່ມ’, ແມ່ງົວນັ້ນກໍບໍ່ສາມາດກັບຄືນສູ່ບ່ອນນັ້ນໂດຍສະຫວັດດີພາບໄດ້. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເພາະວ່າແມ່ງົວທີ່ທ່ຽວໄປໃນພູເຂົານັ້ນ ເປັນສັດໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ຮູ້ຈັກຖິ່ນທ່ຽວ ບໍ່ມີຄວາມຊຳນານໃນການທ່ຽວໄປໃນພູເຂົາອັນຂຸຂະ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ອຸປະມານີ້ກໍສັນນັ້ນ ພິກຂຸບາງຮູບໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ຮູ້ຈັກຖິ່ນທ່ຽວ ບໍ່ມີຄວາມຊຳນານ ສະຫງັດຈາກກາມ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ທີ່ມີວິຕົກ ວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກຄວາມສະຫງັດຢູ່; ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ເສບ ບໍ່ຈະເລີນ ບໍ່ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ບໍ່ກຳນົດໄວ້ດີເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส น สกฺโกติ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส น สกฺโกติ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหริตุํ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อุภโต ภฏฺโฐ อุภโต ปริหีโน, เสยฺยถาปิ สา คาวี ปพฺพเตยฺยา พาลา อพฺยตฺตา อเขตฺตญฺญู อกุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ’’’.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າແນວໃດ ເຮົາເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ ຄວນບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ທີ່ມີຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ສາມາດບັນລຸທຸຕິຍະຊານ... ຢູ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ. ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າແນວໃດ ເຮົາສະຫງັດຈາກກາມ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ຄວນບັນລຸປະຖົມມະຊານ ທີ່ມີວິຕົກ ວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກຄວາມສະຫງັດຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນກໍບໍ່ສາມາດບັນລຸປະຖົມມະຊານ... ຢູ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສະຫງັດຈາກກາມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ເອີ້ນວ່າ ‘ພິກຂຸຜູ້ເສື່ອມຈາກທັງສອງຝ່າຍ ຕົກຕ່ຳຈາກທັງສອງຝ່າຍ’ ປຽບເໝືອນແມ່ງົວທີ່ທ່ຽວໄປໃນພູເຂົາ ທີ່ໂງ່ເຂົາ ບໍ່ສະຫຼາດ ບໍ່ຮູ້ຈັກຖິ່ນທ່ຽວ ບໍ່ມີຄວາມຊຳນານໃນການທ່ຽວໄປໃນພູເຂົາອັນຂຸຂະນັ້ນ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา ปณฺฑิตา พฺยตฺตา เขตฺตญฺญู กุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. ตสฺสา เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ. สา ปุริมํ ปาทํ สุปฺปติฏฺฐิตํ ปติฏฺฐาเปตฺวา ปจฺฉิมํ ปาทํ อุทฺธเรยฺย. สา อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺย, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ [Pg.217] ขาเทยฺย, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย. ยสฺมึ จสฺสา ปเทเส ฐิตาย เอวมสฺส – ‘ยํนูนาหํ อคตปุพฺพญฺเจว ทิสํ คจฺเฉยฺยํ, อขาทิตปุพฺพานิ จ ติณานิ ขาเทยฺยํ, อปีตปุพฺพานิ จ ปานียานิ ปิเวยฺย’นฺติ ตญฺจ ปเทสํ โสตฺถินา ปจฺจาคจฺเฉยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? ตถา หิ สา, ภิกฺขเว, คาวี ปพฺพเตยฺยา ปณฺฑิตา พฺยตฺตา เขตฺตญฺญู กุสลา วิสเม ปพฺพเต จริตุํ. เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, อิเธกจฺโจ ภิกฺขุ ปณฺฑิโต พฺยตฺโต เขตฺตญฺญู กุสโล วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“Seyyathāpi, bhikkhave, gāvī pabbateyyā paṇḍitā byattā khettaññū kusalā visame pabbate carituṃ. Tassā evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ, akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya’nti. Sā purimaṃ pādaṃ suppatiṭṭhitaṃ patiṭṭhāpetvā pacchimaṃ pādaṃ uddhareyya. Sā agatapubbañceva disaṃ gaccheyya, akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyya, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya. Yasmiṃ cassā padese ṭhitāya evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ, akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya’nti tañca padesaṃ sotthinā paccāgaccheyya. Taṃ kissa hetu? Tathā hi sā, bhikkhave, gāvī pabbateyyā paṇḍitā byattā khettaññū kusalā visame pabbate carituṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu paṇḍito byatto khettaññū kusalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา อชฺฌตฺตํ สมฺปสาทนํ เจตโส เอโกทิภาวํ อวิตกฺกํ อวิจารํ สมาธิชํ ปีติสุขํ ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส ทุติยํ ฌานํ อนภิหึสมาโน วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ ‘ຖ້າແນວໃດ ເຮົາເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ ຄວນບັນລຸທຸຕິຍະຊານ ທີ່ມີຄວາມຜ່ອງໃສແຫ່ງຈິດໃນພາຍໃນ ມີຄວາມເປັນເອກະພາບແຫ່ງຈິດ ບໍ່ມີວິຕົກ ບໍ່ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກສະມາທິຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນໂດຍບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ເສື່ອມເສຍທຸຕິຍະຊານ ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ກຳນົດໄວ້ດີເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหเรยฺยํ สโต จ สมฺปชาโน, สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทยฺยํ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส ตติยํ ฌานํ อนภิหึสมาโน ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນການດີໜໍ ຖ້າເຮົາເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິແລະສຳປະຊັນຍະ ແລະສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍກາຍ ທີ່ພະອະລິຍະທັງຫຼາຍບອກວ່າ: «ເປັນຜູ້ມີອຸເປກຂາ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ» ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານແລ້ວຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ທຳລາຍຕະຕິຍະຊານ ເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ... ເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຊິ່ງນิມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส จตุตฺถํ ฌานํ อนภิหึสมาโน สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນການດີໜໍ ຖ້າເຮົາເພາະລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້ ແລະເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາແລ້ວຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ທຳລາຍຈະຕຸດຖະຊານ ເພາະລະສຸກ... ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส อากาสานญฺจายตนํ [Pg.218] อนภิหึสมาโน สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา …เป… อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນການດີໜໍ ຖ້າເຮົາເພາະກ້າວລ່ວງຮູບະສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ «ອາກາດຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້» ແລ້ວຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ທຳລາຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບະສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ... ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม อนนฺตํ วิญฺญาณนฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส วิญฺญาณญฺจายตนํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນການດີໜໍ ຖ້າເຮົາເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ «ວິນຍານຫາທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້» ແລ້ວຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ທຳລາຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส อากิญฺจญฺญายตนํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນການດີໜໍ ຖ້າເຮົາເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ «ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ» ແລ້ວຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ທຳລາຍອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ตํ นิมิตฺตํ อาเสวติ ภาเวติ พหุลีกโรติ สฺวาธิฏฺฐิตํ อธิฏฺฐาติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນການດີໜໍ ຖ້າເຮົາເພາະກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ທຳລາຍເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານ ເພາະກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບ ຈະເລີນ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຕັ້ງໝັ້ນດີແລ້ວ ເຊິ່ງນິມິດນັ້ນ.”

‘‘ตสฺส เอวํ โหติ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. โส สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อนภิหึสมาโน สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ.

“ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ: ‘ເປັນການດີໜໍ ຖ້າເຮົາເພາະກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດແລ້ວຢູ່’. ພິກຂຸນັ້ນບໍ່ທຳລາຍສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດ ເພາະກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດແລ້ວຢູ່.”

‘‘ยโต โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ตํ ตเทว สมาปตฺตึ สมาปชฺชติปิ วุฏฺฐาติปิ, ตสฺส มุทุ จิตฺตํ โหติ กมฺมญฺญํ. มุทุนา กมฺมญฺเญน จิตฺเตน อปฺปมาโณ สมาธิ โหติ สุภาวิโต. โส อปฺปมาเณน สมาธินา สุภาวิเตน ยสฺส ยสฺส อภิญฺญาสจฺฉิกรณียสฺส ธมฺมสฺส จิตฺตํ [Pg.219] อภินินฺนาเมติ อภิญฺญาสจฺฉิกิริยาย ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນການໃດແລ ພິກຂຸຍ່ອມເຂົ້າສະມາບັດນັ້ນໆ ແລະອອກຈາກສະມາບັດນັ້ນໆ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ. ດ້ວຍຈິດອັນອ່ອນໂຍນ ຄວນແກ່ການງານ, ສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ຍ່ອມເປັນທຳມະດາອັນພິກຂຸນັ້ນຈະເລີນດີແລ້ວ. ພິກຂຸນັ້ນດ້ວຍສະມາທິອັນຫາປະມານບໍ່ໄດ້ ອັນຈະເລີນດີແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງ ເຊິ່ງທຳອັນຄວນເຮັດໃຫ້ແຈ້ງດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງໃດໆ, ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ อิทฺธิวิธํ ปจฺจนุภเวยฺยํ, เอโกปิ หุตฺวา พหุธา อสฺสํ, พหุธาปิ หุตฺวา เอโก อสฺสํ…เป… ยาว พฺรหฺมโลกาปิ กาเยน วสํ วตฺเตยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“ພິກຂຸນັ້ນຫາກຫວັງວ່າ: ‘ເຮົາພຶງສະແດງລິດໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື ຄົນດຽວເປັນຫຼາຍຄົນກໍໄດ້ ຫຼາຍຄົນເປັນຄົນດຽວກໍໄດ້... ພຶງໃຊ້ອຳນາດທາງກາຍໄປຕະຫຼອດຮອດພົມມະໂລກກໍໄດ້’, ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ทิพฺพาย โสตธาตุยา…เป… สติ สติ อายตเน.

“ພິກຂຸນັ້ນຫາກຫວັງວ່າ: ‘ດ້ວຍທິບພະຍະໂສຕະທາດ...’ ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ปรสตฺตานํ ปรปุคฺคลานํ เจตสา เจโต ปริจฺจ ปชาเนยฺยํ, สราคํ วา จิตฺตํ สราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตราคํ วา จิตฺตํ วีตราคํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สโทสํ วา จิตฺตํ สโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโทสํ วา จิตฺตํ วีตโทสํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, สโมหํ วา จิตฺตํ สโมหํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺยํ, วีตโมหํ วา จิตฺตํ… สํขิตฺตํ วา จิตฺตํ… วิกฺขิตฺตํ วา จิตฺตํ… มหคฺคตํ วา จิตฺตํ… อมหคฺคตํ วา จิตฺตํ… สอุตฺตรํ วา จิตฺตํ… อนุตฺตรํ วา จิตฺตํ… สมาหิตํ วา จิตฺตํ… อสมาหิตํ วา จิตฺตํ… วิมุตฺตํ วา จิตฺตํ… อวิมุตฺตํ วา จิตฺตํ อวิมุตฺตํ จิตฺตนฺติ ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“ພິກຂຸນັ້ນຫາກຫວັງວ່າ: ‘ເຮົາພຶງກຳນົດຮູ້ໃຈຂອງສັດອື່ນ ບຸກຄົນອື່ນດ້ວຍໃຈຂອງຕົນ, ຈິດມີລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີລາຄະ, ຫຼືຈິດປາສະຈາກລາຄະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດປາສະຈາກລາຄະ, จິດມີໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີໂທສະ, ຫຼືຈິດປາສະຈາກໂທສະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດປາສະຈາກໂທສະ, ຈິດມີໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີໂມຫະ, ຫຼືຈິດປາສະຈາກໂມຫະ ກໍຮູ້ວ່າຈິດປາສະຈາກໂມຫະ, ຈິດຫົດຫູ່ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຫົດຫູ່, ຈິດຟຸ້ງຊ່ານ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຟຸ້ງຊ່ານ, ຈິດເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ກໍຮູ້ວ່າຈິດເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່, ຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ເຖິງຄວາມເປັນໃຫຍ່, ຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າຈິດມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ, ຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ມີຈິດອື່ນຍິ່ງກວ່າ, ຈິດຕັ້ງໝັ້ນ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຕັ້ງໝັ້ນ, ຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ, ຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ ກໍຮູ້ວ່າຈິດຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ຫຼືຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ ກໍຮູ້ວ່າຈິດບໍ່ຫຼຸດພົ້ນ’, ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺยํ, เสยฺยถิทํ – เอกมฺปิ ชาตึ ทฺเวปิ ชาติโย…เป… อิติ สาการํ สอุทฺเทสํ อเนกวิหิตํ ปุพฺเพนิวาสํ อนุสฺสเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“ພິກຂຸນັ້ນຫາກຫວັງວ່າ: ‘ເຮົາພຶງລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນໄດ້ຫຼາຍປະການ ຄື ຊາດໜຶ່ງແດ່ ສອງຊາດແດ່... ພຶງລະນຶກເຖິງຊາດກ່ອນໄດ້ຫຼາຍປະການ ພ້ອມທັງອາການ ພ້ອມທັງອຸເທດຢ່າງນີ້’, ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน อติกฺกนฺตมานุสเกน…เป… ยถากมฺมูปเค สตฺเต ปชาเนยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน.

“ພິກຂຸນັ້ນຫາກຫວັງວ່າ: ‘ດ້ວຍທິບພະຍະຈັກຂຸອັນບໍລິສຸດ ລ່ວງຈັກຂຸຂອງມະນຸດ... ຮູ້ເຖິງສັດທັງຫຼາຍຜູ້ເປັນໄປຕາມກຳ’, ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່.”

‘‘โส สเจ อากงฺขติ – ‘อาสวานํ ขยา อนาสวํ เจโตวิมุตฺตึ ปญฺญาวิมุตฺตึ ทิฏฺเฐว ธมฺเม สยํ อภิญฺญา สจฺฉิกตฺวา อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ, ตตฺร ตตฺเรว สกฺขิภพฺพตํ ปาปุณาติ สติ สติ อายตเน’’ติ. จตุตฺถํ.

“ພິກຂຸນັ້ນຫາກຫວັງວ່າ: ‘ເຮົາພຶງເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງເຈໂຕວິມຸດຕິ ປັນຍາວิມຸດຕິ ອັນຫາອາສະວະບໍ່ໄດ້ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ດ້ວຍປັນຍາອັນຍິ່ງເອງ ໃນປັດຈຸບັນ ເຂົ້າເຖິງແລ້ວຢູ່’, ຍ່ອມເຖິງຄວາມເປັນຜູ້ຄວນເປັນພະຍານໃນທຳນັ້ນໆ ເມື່ອມີເຫດປັດໄຈຢູ່.” ຈົບສູດທີ 4.

๕. ฌานสุตฺตํ

໕. ຊານະສູດ

๓๖. ‘‘ปฐมมฺปาหํ[Pg.220], ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; ทุติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; ตติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; จตุตฺถมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; อากาสานญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; วิญฺญาณญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; อากิญฺจญฺญายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; เนวสญฺญานาสญฺญายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ; สญฺญาเวทยิตนิโรธมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามิ.

໓໖. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສປະຖົມມະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສທຸຕິຍະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສຕະຕິຍະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສຈະຕຸດຖະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຊານແດ່; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດແດ່.”

‘‘‘ปฐมมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ: ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສປະຖົມມະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດໃດ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານແລ້ວຢູ່. ທຳໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ ຄື ຮູບ, ເວດທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ເປັນໂລກ, ເປັນຝີ, ເປັນລູກສອນ, ເປັນຄວາມລຳບາກ, ເປັນອາພາດ, ເປັນຂອງຜູ້ນອກ, ເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ເປັນອະນັດຕາ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຖອນຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ຄັນຖອນຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປສູ່ອະມະຕະທາດວ່າ: ‘ທຳນີ້ສະຫງົບ ທຳນີ້ປະນີດ ຄື ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ ຄວາມສະຫຼະຄືນອຸປະທິທັງປວງ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ ຄວາມຈາງຄາຍ ຄວາມດັບ ນິບພານ’. ພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ຫາກບໍ່ເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະຄວາມກຳນັດໃນທຳນັ້ນ ເພາະຄວາມເພີດເພີນໃນທຳນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນໂອປະປາຕິກະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ 5 ປະການ ຈະປະລິນິບພານໃນພົບນັ້ນ ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา ; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช [Pg.221] วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘ปฐมมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນາຍທະນູ ຫຼືລູກສິດນາຍທະນູ ຝຶກຊ້ອມກັບຫຸ່ນຫຍ້າ ຫຼືກອງດິນແລ້ວ, ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ຍ່ອມເປັນຜູ້ຍິງໄດ້ໄກ, ຍິງບໍ່ພາດ ແລະທຳລາຍຮ່າງກາຍອັນໃຫຍ່ໄດ້, ສັນໃດ; ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກໍສັນນັ້ນຄືກັນ ພິກຂຸສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານແລ້ວຢູ່. ທຳໃດໆ ທີ່ມີຢູ່ໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ ຄື ຮູບ, ເວດທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານ, ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມພິຈາລະນາເຫັນທຳເຫຼົ່ານັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ເປັນໂລກ, ເປັນຝີ, ເປັນລູກສອນ, ເປັນຄວາມລຳບາກ, ເປັນອາພາດ, ເປັນຂອງຜູ້ນອກ, ເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ເປັນອະນັດຕາ. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມຖອນຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ຄັນຖອນຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ ຍ່ອມນ້ອມຈິດໄປສູ່ອະມະຕະທາດວ່າ: ‘ທຳນີ້ສະຫງົບ ທຳນີ້ປະນີດ ຄື ຄວາມສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ ຄວາມສະຫຼະຄືນອຸປະທິທັງປວງ ຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງຕັນຫາ ຄວາມຈາງຄາຍ ຄວາມດັບ ນິບພານ’. ພິກຂຸນັ້ນຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ ຍ່ອມເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ຫາກບໍ່ເຖິງຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະຄວາມກຳນັດໃນທຳນັ້ນ ເພາະຄວາມເພີດເພີນໃນທຳນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເປັນໂອປະປາຕິກະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ 5 ປະການ ຈະປະລິນິບພານໃນພົບນັ້ນ ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ. ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສປະຖົມມະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດນີ້.”

‘‘ทุติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย…เป… ตติยมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย… ‘จตุตฺถมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສທຸຕິຍະຊານ... ເປ... ເພາະອາໄສຕະຕິຍະຊານ... ເພາະອາໄສຈະຕຸດຖະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເພາະລະສຸກແລະທຸກເສຍໄດ້, ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນ, ຈຶ່ງບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ ອັນບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ມີແຕ່ຄວາມບໍລິສຸດແຫ່ງສະຕິເພາະອຸເປກຂາ ແລ້ວແລຢູ່. ເທີນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນທຳທັງຫຼາຍ ຄື ຮູບ, ເວດທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານ ອັນມີຢູ່ໃນຈະຕຸດຖະຊານນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ເປັນໂລກ, ເປັນຝີ, ເປັນລູກສອນ, ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ເປັນອາພາດ, ເປັນຂອງຜູ້ນອກ, ເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ເປັນອະນັດຕາ. ເທີນັ້ນຍ່ອມໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ເມື່ອໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ຈຶ່ງນ້ອມຈິດໄປສູ່ອະມະຕະທາດວ່າ ‘ທຳນີ້ສະຫງົບ, ທຳນີ້ປະນີດ, ຄືຄວາມສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ, ຄວາມສະຫຼະຄືນອຸປະທິທັງປວງ, ຄວາມສິ້ນຕັນຫາ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມດັບ, ນິບພານ’. ເທີນັ້ນດຳລົງຢູ່ໃນຈະຕຸດຖະຊານນັ້ນ ຍ່ອມບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ຖ້າຫາກບໍ່ບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ, ເພາະຄວາມກຳໜັດໃນທຳນັ້ນ ເພາະຄວາມເພີດເພີນໃນທຳນັ້ນ, ເທີຍ່ອມເປັນໂອປະປາຕິກະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ, ຈະປະຣິນິບພານໃນພົບນັ້ນ, ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา[Pg.222]; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา, ทุกฺขสฺส จ ปหานา, ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ รูปคตํ เวทนาคตํ…เป… อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘จตุตฺถมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນາຍທະນູ ຫຼືລູກສິດຂອງນາຍທະນູ ຝຶກຊ້ອມກັບຫຸ່ນຫຍ້າ ຫຼືກອງດິນ, ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ເຂົາກໍກາຍເປັນຜູ້ຍິງໄດ້ໄກ, ຍິງໄດ້ໄວ (ຍິງບໍ່ພາດ), ແລະທຳລາຍຮ່າງກາຍອັນໃຫຍ່ໂຕໄດ້, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເພາະລະສຸກແລະທຸກເສຍໄດ້... ບັນລຸຈະຕຸດຖະຊານ... ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດา. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສຈະຕຸດຖະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘‘อากาสานญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, ฌานํ นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວะທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕิຄະສັນຍາ, ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ, ຈຶ່ງບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ແລ້ວແລຢູ່. ເທີນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນທຳທັງຫຼາຍ ຄື ເວດທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານ ອັນມີຢູ່ໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ເປັນໂລກ, ເປັນຝີ, ເປັນລູກສອນ, ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ເປັນອາພາດ, ເປັນຂອງຜູ້ນອກ, ເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ເປັນອະນັດຕາ. ເທີນັ້ນຍ່ອມໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ເມື່ອໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ຈຶ່ງນ້ອມຈິດໄປສູ່ອະມະຕະທາດວ່າ ‘ທຳນີ້ສະຫງົບ, ທຳນີ້ປະນີດ, ຄືຄວາມສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ, ຄວາມສະຫຼະຄືນອຸປະທິທັງປວງ, ຄວາມສິ້ນຕັນຫາ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມດັບ, ນິບພານ’. ເທີນັ້ນດຳລົງຢູ່ໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານນັ້ນ ຍ່ອມບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ຖ້າຫາກບໍ່ບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ, ເພາະຄວາມກຳໜັດໃນທຳນັ້ນ ເພາະຄວາມເພີດເພີນໃນທຳນັ້ນ, ເທີຍ່ອມເປັນໂອປະປາຕິກະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ, ຈະປະຣິນິບພານໃນພົບນັ້ນ, ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ…เป… อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘อากาสานญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນາຍທະນູ ຫຼືລູກສິດຂອງນາຍທະນູ ຝຶກຊ້ອມກັບຫຸ່ນຫຍ້າ ຫຼືກອງດິນ, ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ເຂົາກໍກາຍເປັນຜູ້ຍິງໄດ້ໄກ, ຍິງໄດ້ໄວ, ແລະທຳລາຍຮ່າງກາຍອັນໃຫຍ່ໂຕໄດ້, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ... ບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ... ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘‘วิญฺญาณญฺจายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย…เป… อากิญฺจญฺญายตนมฺปาหํ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ. กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม [Pg.223] ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา.

“ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ... ເປ... ເພາະອາໄສອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນຫຍັງ? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ຈຶ່ງບັນລຸອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ’ ແລ້ວແລຢູ່. ເທີນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນທຳທັງຫຼາຍ ຄື ເວດທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານ ອັນມີຢູ່ໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ເປັນໂລກ, ເປັນຝີ, ເປັນລູກສອນ, ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ເປັນອາພາດ, ເປັນຂອງຜູ້ນອກ, ເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ເປັນອະນັດຕາ. ເທີນັ້ນຍ່ອມໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ເມື່ອໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ຈຶ່ງນ້ອມຈິດໄປສູ່ອະມະຕະທາດວ່າ ‘ທຳນີ້ສະຫງົບ, ທຳນີ້ປະນີດ, ຄືຄວາມສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ, ຄວາມສະຫຼະຄືນອຸປະທິທັງປວງ, ຄວາມສິ້ນຕັນຫາ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມດັບ, ນິບພານ’. ເທີນັ້ນດຳລົງຢູ່ໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານນັ້ນ ຍ່ອມບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ຖ້າຫາກບໍ່ບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ, ເພາະຄວາມກຳໜັດໃນທຳນັ້ນ ເພາະຄວາມເພີດເພີນໃນທຳນັ້ນ, ເທີຍ່ອມເປັນໂອປະປາຕິກະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ, ຈະປະຣິນິບພານໃນພົບນັ້ນ, ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ.”

‘‘เสยฺยถาปิ, ภิกฺขเว, อิสฺสาโส วา อิสฺสาสนฺเตวาสี วา ติณปุริสรูปเก วา มตฺติกาปุญฺเช วา โยคฺคํ กริตฺวา, โส อปเรน สมเยน ทูเรปาตี จ โหติ อกฺขณเวธี จ มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา; เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส ยเทว ตตฺถ โหติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ, เต ธมฺเม อนิจฺจโต ทุกฺขโต โรคโต คณฺฑโต สลฺลโต อฆโต อาพาธโต ปรโต ปโลกโต สุญฺญโต อนตฺตโต สมนุปสฺสติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปติ. โส เตหิ ธมฺเมหิ จิตฺตํ ปฏิวาเปตฺวา อมตาย ธาตุยา จิตฺตํ อุปสํหรติ – ‘เอตํ สนฺตํ เอตํ ปณีตํ ยทิทํ สพฺพสงฺขารสมโถ สพฺพูปธิปฏินิสฺสคฺโค ตณฺหากฺขโย วิราโค นิโรโธ นิพฺพาน’นฺติ. โส ตตฺถ ฐิโต อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ. โน เจ อาสวานํ ขยํ ปาปุณาติ, เตเนว ธมฺมราเคน ตาย ธมฺมนนฺทิยา ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปริกฺขยา โอปปาติโก โหติ ตตฺถ ปรินิพฺพายี อนาวตฺติธมฺโม ตสฺมา โลกา. ‘อากิญฺจญฺญายตนมฺปาหํ, นิสฺสาย อาสวานํ ขยํ วทามี’ติ, อิติ ยํ ตํ วุตฺตํ, อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ປຽບເໝືອນນາຍທະນູ ຫຼືລູກສິດຂອງນາຍທະນູ ຝຶກຊ້ອມກັບຫຸ່ນຫຍ້າ ຫຼືກອງດິນ, ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ເຂົາກໍກາຍເປັນຜູ້ຍິງໄດ້ໄກ, ຍິງໄດ້ໄວ, ແລະທຳລາຍຮ່າງກາຍອັນໃຫຍ່ໂຕໄດ້, ອຸປະມານີ້ສັນໃດ; ອຸປະໄມກໍສັນນັ້ນ, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ຈຶ່ງບັນລຸອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ’ ແລ້ວແລຢູ່. ເທີນັ້ນພິຈາລະນາເຫັນທຳທັງຫຼາຍ ຄື ເວດທະນາ, ສັນຍາ, ສັງຂານ, ວິນຍານ ອັນມີຢູ່ໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານນັ້ນ ໂດຍຄວາມເປັນຂອງບໍ່ທ່ຽງ, ເປັນທຸກ, ເປັນໂລກ, ເປັນຝີ, ເປັນລູກສອນ, ເປັນຄວາມເດືອດຮ້ອນ, ເປັນອາພາດ, ເປັນຂອງຜູ້ນອກ, ເປັນຂອງຊຸດໂຊມ, ເປັນຂອງວ່າງເປົ່າ, ເປັນອະນັດຕາ. ເທີນັ້ນຍ່ອມໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນ. ເມື່ອໂນ້ມນ້ອມຈິດອອກຈາກທຳເຫຼົ່ານັ້ນແລ້ວ, ຈຶ່ງນ້ອມຈິດໄປສູ່ອະມະຕະທາດວ່າ ‘ທຳນີ້ສະຫງົບ, ທຳນີ້ປະນີດ, ຄືຄວາມສະຫງົບແຫ່ງສັງຂານທັງປວງ, ຄວາມສະຫຼະຄືນອຸປະທິທັງປວງ, ຄວາມສິ້ນຕັນຫາ, ຄວາມຄາຍກຳໜັດ, ຄວາມດັບ, ນິບພານ’. ເທີນັ້ນດຳລົງຢູ່ໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານນັ້ນ ຍ່ອມບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ. ຖ້າຫາກບໍ່ບັນລຸຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ, ເພາະຄວາມກຳໜັດໃນທຳນັ້ນ ເພາະຄວາມເພີດເພີນໃນທຳນັ້ນ, ເທີຍ່ອມເປັນໂອປະປາຕິກະ ເພາະຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ ໕ ປະການ, ຈະປະຣິນິບພານໃນພົບນັ້ນ, ມີອັນບໍ່ກັບມາຈາກໂລກນັ້ນເປັນທຳມະດາ. ຄຳທີ່ເຮົາກ່າວໄວ້ວ່າ ‘ເຮົາກ່າວຄວາມສິ້ນໄປແຫ່ງອາສະວະທັງຫຼາຍ ເພາະອາໄສອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ’ ນັ້ນ, ເຮົາກ່າວເພາະອາໄສເຫດຜົນນີ້.”

‘‘อิติ โข, ภิกฺขเว, ยาวตา สญฺญาสมาปตฺติ ตาวตา อญฺญาปฏิเวโธ. ยานิ จ โข อิมานิ, ภิกฺขเว, นิสฺสาย ทฺเว อายตนานิ – เนวสญฺญานาสญฺญายตนสมาปตฺติ จ สญฺญาเวทยิตนิโรโธ จ, ฌายีเหเต[Pg.224], ภิกฺขเว, สมาปตฺติกุสเลหิ สมาปตฺติวุฏฺฐานกุสเลหิ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา สมฺมา อกฺขาตพฺพานีติ วทามี’’ติ. ปญฺจมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນີ້ແລ, ສັນຍາສະມາບັດມີຢູ່ພຽງໃດ, ການແທງຕະຫຼອດພະຍານກໍມີຢູ່ພຽງນັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສ່ວນອາຍະຕະນະ ໒ ປະການນີ້ ຄື ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະສະມາບັດ ແລະສັນຍາເວທະຢິຕະນິໂຣດ, ເຮົາກ່າວວ່າ ພິກຂຸຜູ້ເພັ່ງຊານ ຜູ້ສະຫຼາດໃນການເຂົ້າສະມາບັດ ແລະສະຫຼາດໃນການອອກຈາກສະມາບັດ ເຂົ້າແລ້ວອອກແລ້ວ ຈຶ່ງກ່າວສັນເສີນໄວ້ໂດຍຊອບ.” ຈົບສູດທີ ໕.

๖. อานนฺทสุตฺตํ

໖. ອານັນທະສູດ

๓๗. เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. ตตฺร โข อายสฺมา อานนฺโท ภิกฺขู อามนฺเตสิ – ‘‘อาวุโส ภิกฺขเว’’ติ. ‘‘อาวุโส’’ติ โข เต ภิกฺขู อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสุํ. อายสฺมา อานนฺโท เอตทโวจ –

໓໗. ສະໄໝໜຶ່ງ ທ່ານພະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ອາໄສຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ໃກ້ເມືອງໂກສຳພີ. ໃນທີ່ນັ້ນແລ ທ່ານພະອານົນໄດ້ຮຽກພິກຂຸທັງຫຼາຍມາວ່າ “ອາວຸໂສ ພິກຂຸທັງຫຼາຍ”. ພິກຂຸເຫຼົ່ານັ້ນຮັບຄຳທ່ານພະອານົນວ່າ “ອາວຸໂສ”. ທ່ານພະອານົນໄດ້ກ່າວດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘อจฺฉริยํ, อาวุโส, อพฺภุตํ, อาวุโส! ยาวญฺจิทํ เตน ภควตา ชานตา ปสฺสตา อรหตา สมฺมาสมฺพุทฺเธน สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม อนุพุทฺโธ สตฺตานํ วิสุทฺธิยา โสกปริเทวานํ สมติกฺกมาย ทุกฺขโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมาย ญายสฺส อธิคมาย นิพฺพานสฺส สจฺฉิกิริยาย. ตเทว นาม จกฺขุํ ภวิสฺสติ เต รูปา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. ตเทว นาม โสตํ ภวิสฺสติ เต สทฺทา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. ตเทว นาม ฆานํ ภวิสฺสติ เต คนฺธา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. สาว นาม ชิวฺหา ภวิสฺสติ เต รสา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสติ. โสว นาม กาโย ภวิสฺสติ เต โผฏฺฐพฺพา ตญฺจายตนํ โน ปฏิสํเวทิสฺสตี’’ติ.

“ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໜ້າອັດສະຈັນແທ້ໆ! ອາວຸໂສທັງຫຼາຍ, ໜ້າແປກປະຫຼາດແທ້ໆ! ທີ່ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ ຜູ້ຊົງຮູ້ ຊົງເຫັນ ເປັນພະອໍຣະຫັນ ຕຣັສຮູ້ຊອບໄດ້ໂດຍພະອົງເອງ ໄດ້ຊົງຄົ້ນພົບຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ເພື່ອຄວາມບໍລິສຸດຂອງສັດທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກ້າວລ່ວງຄວາມໂສກແລະຄວາມຮ່ຳໄຮ, ເພື່ອຄວາມດັບໄປແຫ່ງທຸກແລະໂທມະນັດ, ເພື່ອບັນລຸຍາຍະທຳ, ເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງນิບພານ. ຄື ຈັກຂຸ (ຕາ) ນັ້ນເອງກໍຍັງມີຢູ່, ຮູບທັງຫຼາຍກໍຍັງປາກົດຢູ່, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ. ໂສຕະ (ຫູ) ນັ້ນເອງກໍຍັງມີຢູ່, ສຽງທັງຫຼາຍກໍຍັງປາກົດຢູ່, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ. ຄານະ (ດັງ) ນັ້ນເອງກໍຍັງມີຢູ່, ກິ່ນທັງຫຼາຍກໍຍັງປາກົດຢູ່, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ. ຊິວຫາ (ລີ້ນ) ນັ້ນເອງກໍຍັງມີຢູ່, ລົດທັງຫຼາຍກໍຍັງປາກົດຢູ່, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ. ກາຍນັ້ນເອງກໍຍັງມີຢູ່, ໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍກໍຍັງປາກົດຢູ່, ແຕ່ກໍບໍ່ໄດ້ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ.”

เอวํ วุตฺเต อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘สญฺญีเมว นุ โข, อาวุโส อานนฺท, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ อุทาหุ อสญฺญี’’ติ? ‘‘สญฺญีเมว โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ, โน อสญฺญี’’ติ.

ເມື່ອທ່ານພະອານົນກ່າວດັ່ງນີ້ແລ້ວ, ທ່ານພະອຸທາຍີໄດ້ກ່າວກັບທ່ານພະອານົນດັ່ງນີ້ວ່າ: “ອາວຸໂສອານົນ, ບຸກຄົນຜູ້ຍັງມີສັນຍາຢູ່ບໍ ທີ່ບໍ່ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ ຫຼືວ່າບຸກຄົນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ?” ທ່ານພະອານົນຕອບວ່າ: “ອາວຸໂສ, ບຸກຄົນຜູ້ຍັງມີສັນຍາຢູ່ຫັ້ນແລ ທີ່ບໍ່ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ, ບໍ່ແມ່ນຜູ້ບໍ່ມີສັນຍາ.”

‘‘กึสญฺญี ปนาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทตี’’ติ? ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ, สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ.

“ອາວຸໂສ, ກໍບຸກຄົນມີສັນຍາແנວໃດເລົ່າ ຈຶ່ງບໍ່ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ?” “ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນທຳມະວິນັຍນີ້ ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ, ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ, ຈຶ່ງບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ແລ້ວແລຢູ່. ອາວຸໂສ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ແລ ຍ່ອມບໍ່ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ.

‘‘ปุน [Pg.225] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทติ.

“ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ, ຈຶ່ງບັນລຸວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ ‘ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ແລ້ວແລຢູ່. ອາວຸໂສ, ບຸກຄົນຜູ້ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ແລ ກໍຍ່ອມບໍ່ສະເຫວີຍອາຍະຕະນະນັ້ນ.”

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทตี’’ติ.

ອາວຸໂສ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີສິ່ງໃດເລີຍ' ແລ້ວຢູ່. ອາວຸໂສ ຜູ້ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ ກໍຍັງບໍ່ສະເຫວີຍອາລົມນັ້ນ.

‘‘เอกมิทาหํ, อาวุโส, สมยํ สาเกเต วิหรามิ อญฺชนวเน มิคทาเย. อถ โข, อาวุโส, ชฏิลวาสิกา ภิกฺขุนี เยนาหํ เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา มํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. เอกมนฺตํ ฐิตา โข, อาวุโส, ชฏิลวาสิกา ภิกฺขุนี มํ เอตทโวจ – ‘ยายํ, ภนฺเต อานนฺท, สมาธิ น จาภินโต น จาปนโต น จ สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต, วิมุตฺตตฺตา ฐิโต, ฐิตตฺตา สนฺตุสิโต, สนฺตุสิตตฺตา โน ปริตสฺสติ. อยํ, ภนฺเต อานนฺท, สมาธิ กึผโล วุตฺโต ภควตา’’’ติ?

ອາວຸໂສ ສະໄໝໜຶ່ງ ຂ້ານ້ອຍອາໄສຢູ່ໃນປ່າອັນຊະນະວັນ ອັນເປັນທີ່ໃຫ້ອະໄພແກ່ເນື້ອ ໃກ້ເມືອງສາເກດ. ຄັ້ງນັ້ນ ພິກຂຸນີຊື່ວ່າ ຈະຕິລາວາສິກາ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາຂ້ານ້ອຍເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ນເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດຂ້ານ້ອຍ ແລ້ວຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ອາວຸໂສ ພິກຂຸນີຊື່ວ່າ ຈະຕິລາວາສິກາ ຢືນຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກ່າວກັບຂ້ານ້ອຍດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ຂ້າແດ່ທ່ານພະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ສະມາທິໃດທີ່ບໍ່ນ້ອມໄປ ບໍ່ເອນໄປ ແລະ ບໍ່ແມ່ນສະມາທິທີ່ຂົ່ມຫ້າມໄວ້ດ້ວຍສັງຂານ, ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ເພາະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ເພາະຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຈຶ່ງສັນໂດດ, ເພາະສັນໂດດແລ້ວຈຶ່ງບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ. ຂ້າແດ່ທ່ານພະອານົນຜູ້ຈະເລີນ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າສະມາທິນີ້ມີຜົນແນວໃດ?'

‘‘เอวํ วุตฺเต, โสหํ, อาวุโส, ชฏิลวาสิกํ ภิกฺขุนึ เอตทโวจํ – ‘ยายํ, ภคินิ, สมาธิ น จาภินโต น จาปนโต น จ สสงฺขารนิคฺคยฺหวาริตคโต, วิมุตฺตตฺตา ฐิโต, ฐิตตฺตา สนฺตุสิโต, สนฺตุสิตตฺตา โน ปริตสฺสติ. อยํ, ภคินิ, สมาธิ อญฺญาผโล วุตฺโต ภควตา’ติ. เอวํสญฺญีปิ โข, อาวุโส, ตทายตนํ โน ปฏิสํเวเทตี’’ติ. ฉฏฺฐํ.

ອາວຸໂສ ເມື່ອກ່າວຢ່າງນີ້ແລ້ວ ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຕອບພິກຂຸນີຊື່ວ່າ ຈະຕິລາວາສິກາ ນັ້ນດັ່ງນີ້ວ່າ: 'ນ້ອງຍິງ ສະມາທິໃດທີ່ບໍ່ນ້ອມໄປ ບໍ່ເອນໄປ ແລະ ບໍ່ແມ່ນສະມາທິທີ່ຂົ່ມຫ້າມໄວ້ດ້ວຍສັງຂານ, ແຕ່ຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ເພາະຫຼຸດພົ້ນແລ້ວ, ເພາະຕັ້ງໝັ້ນຢູ່ຈຶ່ງສັນໂດດ, ເພາະສັນໂດດແລ້ວຈຶ່ງບໍ່ສະດຸ້ງຫວາດຫວັ່ນ. ນ້ອງຍິງ ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຕັດວ່າສະມາທິນີ້ມີອັນຍາຜົນເປັນຜົນ.' ອາວຸໂສ ພິກຂຸຜູ້ມີສັນຍາຢ່າງນີ້ ກໍຍັງບໍ່ສະເຫວີຍອາລົມນັ້ນ. (ຈົບສູດທີ 6)

๗. โลกายติกสุตฺตํ

໗. ໂລກາຍະຕິກະສູດ

๓๘. อถ โข ทฺเว โลกายติกา พฺราหฺมณา เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทึสุ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ. เอกมนฺตํ นิสินฺนา โข เต พฺราหฺมณา ภควนฺตํ เอตทโวจุํ –

໓໘. ຄັ້ງນັ້ນ ພາມຜູ້ຮຽນຄຳພີໂລກາຍະຕະສອງຄົນ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ນເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະ ເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ພາມເຫຼົ່ານັ້ນນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ໄດ້ກາບທູນພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘ปูรโณ, โภ โคตม, กสฺสโป สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ – ‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส [Pg.226] จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’นฺติ. โส เอวมาห – ‘อหํ อนนฺเตน ญาเณน อนนฺตํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรามี’ติ. อยมฺปิ, โภ โคตม, นิคณฺโฐ นาฏปุตฺโต สพฺพญฺญู สพฺพทสฺสาวี อปริเสสํ ญาณทสฺสนํ ปฏิชานาติ – ‘จรโต จ เม ติฏฺฐโต จ สุตฺตสฺส จ ชาครสฺส จ สตตํ สมิตํ ญาณทสฺสนํ ปจฺจุปฏฺฐิต’นฺติ. โส เอวมาห – ‘อหํ อนนฺเตน ญาเณน อนนฺตํ โลกํ ชานํ ปสฺสํ วิหรามี’ติ. อิเมสํ, โภ โคตม, อุภินฺนํ ญาณวาทานํ อุภินฺนํ อญฺญมญฺญํ วิปจฺจนีกวาทานํ โก สจฺจํ อาห โก มุสา’’ติ?

ທ່ານພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ປູຣະນະກັດສະປະ ປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສັບພັນຍູ ເປັນສັບພະທັດສາວີ ມີຍານທັດສະນະຢ່າງບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອວ່າ 'ເມື່ອເຮົາເດີນຢູ່ ຢືນຢູ່ ນອນຫຼັບຢູ່ ຫຼື ຕື່ນຢູ່ ຍານທັດສະນະກໍປາກົດຢູ່ສະເໝີເປັນນິດ'. ເຂົາກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຮູ້ເຫັນໂລກອັນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ດ້ວຍຍານອັນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດແລ້ວຢູ່'. ທ່ານພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ແມ່ນແຕ່ ນິຄັນຖະ ນາຕະບຸດ ນີ້ ກໍປະຕິຍານຕົນວ່າເປັນສັບພັນຍູ ເປັນສັບພະທັດສາວີ ມີຍານທັດສະນະຢ່າງບໍ່ມີສ່ວນເຫຼືອວ່າ 'ເມື່ອເຮົາເດີນຢູ່ ຢືນຢູ່ ນອນຫຼັບຢູ່ ຫຼື ຕື່ນຢູ່ ຍານທັດສະນະກໍປາກົດຢູ່ສະເໝີເປັນນິດ'. ເຂົາກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຮູ້ເຫັນໂລກອັນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ ດ້ວຍຍານອັນບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດແລ້ວຢູ່'. ທ່ານພະໂຄດົມຜູ້ຈະເລີນ ໃນບັນດາຜູ້ກ່າວຍານທັງສອງນີ້ ທີ່ມີວາທະຂັດແຍ້ງກັນເອງ ໃຜກ່າວຈິງ ໃຜກ່າວຕົວະ?

‘‘อลํ, พฺราหฺมณา! ติฏฺฐเตตํ – ‘อิเมสํ อุภินฺนํ ญาณวาทานํ อุภินฺนํ อญฺญมญฺญํ วิปจฺจนีกวาทานํ โก สจฺจํ อาห โก มุสา’ติ. ธมฺมํ โว, พฺราหฺมณา, เทเสสฺสามิ, ตํ สุณาถ, สาธุกํ มนสิ กโรถ; ภาสิสฺสามี’’ติ. ‘‘เอวํ, โภ’’ติ โข เต พฺราหฺมณา ภควโต ปจฺจสฺโสสุํ. ภควา เอตทโวจ –

ພາມທັງຫຼາຍ ພໍເທົ່ານັ້ນກ່ອນ ເລື່ອງທີ່ວ່າ 'ໃນບັນດາຜູ້ກ່າວຍານທັງສອງນີ້ ທີ່ມີວາທະຂັດແຍ້ງກັນເອງ ໃຜກ່າວຈິງ ໃຜກ່າວຕົວະ' ນັ້ນ ຈົ່ງງົດໄວ້ກ່ອນເຖີດ. ພາມທັງຫຼາຍ ເຮົາຈະສະແດງທຳແກ່ພວກທ່ານ ພວກທ່ານຈົ່ງຟັງທຳນັ້ນ ຈົ່ງໃສ່ໃຈໃຫ້ດີ ເຮົາຈະກ່າວ. ພາມເຫຼົ່ານັ້ນທູນຮັບສະໜອງພະດຳລັດຂອງພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າວ່າ 'ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ.' ພະຜູ້ມີພະພາກເຈົ້າຈຶ່ງໄດ້ຕັດດັ່ງນີ້ວ່າ:

‘‘เสยฺยถาปิ, พฺราหฺมณา, จตฺตาโร ปุริสา จตุทฺทิสา ฐิตา ปรเมน ชเวน จ สมนฺนาคตา ปรเมน จ ปทวีติหาเรน. เต เอวรูเปน ชเวน สมนฺนาคตา อสฺสุ, เสยฺยถาปิ นาม ทฬฺหธมฺมา ธนุคฺคโห สิกฺขิโต กตหตฺโถ กตูปาสโน ลหุเกน อสเนน อปฺปกสิเรน ติริยํ ตาลจฺฉายํ อติปาเตยฺย; เอวรูเปน จ ปทวีติหาเรน, เสยฺยถาปิ นาม ปุรตฺถิมา สมุทฺทา ปจฺฉิโม สมุทฺโท อถ ปุรตฺถิมาย ทิสาย ฐิโต ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ปาปุณิสฺสามี’ติ. โส อญฺญตฺเรว อสิตปีตขายิตสายิตา อญฺญตฺร อุจฺจารปสฺสาวกมฺมา อญฺญตฺร นิทฺทากิลมถปฏิวิโนทนา วสฺสสตายุโก วสฺสสตชีวี วสฺสสตํ คนฺตฺวา อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ อนฺตรา กาลํ กเรยฺย. อถ ปจฺฉิมาย ทิสาย…เป… อถ อุตฺตราย ทิสาย… อถ ทกฺขิณาย ทิสาย ฐิโต ปุริโส เอวํ วเทยฺย – ‘อหํ คมเนน โลกสฺส อนฺตํ ปาปุณิสฺสามี’ติ. โส อญฺญตฺเรว อสิตปีตขายิตสายิตา อญฺญตฺร อุจฺจารปสฺสาวกมฺมา อญฺญตฺร [Pg.227] นิทฺทากิลมถปฏิวิโนทนา วสฺสสตายุโก วสฺสสตชีวี วสฺสสตํ คนฺตฺวา อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ อนฺตรา กาลํ กเรยฺย. ตํ กิสฺส เหตุ? นาหํ, พฺราหฺมณา, เอวรูปาย สนฺธาวนิกาย โลกสฺส อนฺตํ ญาเตยฺยํ ทฏฺเฐยฺยํ ปตฺเตยฺยนฺติ วทามิ. น จาหํ, พฺราหฺมณา, อปฺปตฺวาว โลกสฺส อนฺตํ ทุกฺขสฺส อนฺตกิริยํ วทามิ.

ພາມທັງຫຼາຍ ປຽບເໝືອນມີບຸລຸດສີ່ຄົນຢືນຢູ່ປະຈຳສີ່ທິດ ເປັນຜູ້ມີຄວາມໄວຢ່າງຍອດຢ້ຽມ ແລະ ມີການກ້າວຍ່າງຢ່າງຍອດຢ້ຽມ. ຄວາມໄວຂອງບຸລຸດເຫຼົ່ານັ້ນ ປຽບເໝືອນນາຍທະນູຜູ້ມີທະນູອັນໝັ້ນຄົງ ໄດ້ຮັບການເຝິກຝົນມາດີແລ້ວ ມີສີມືຊຳນານ ເຄີຍສະແດງສີມືມາແລ້ວ ຍິງລູກທະນູອັນເບົາໃຫ້ຜ່ານເງົາຕົ້ນຕານໄປໄດ້ໂດຍງ່າຍດາຍ. ແລະ ການກ້າວຍ່າງຂອງພວກເຂົາ ປຽບເໝືອນການກ້າວຈາກມະຫາສະໝຸດຕາເວັນອອກໄປເຖິງມະຫາສະໝຸດຕາເວັນຕົກ. ຄັ້ງນັ້ນ ບຸລຸດຜູ້ຢືນຢູ່ທິດຕາເວັນອອກg່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຈະເດີນທາງໄປໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກ'. ເຂົາມີອາຍຸຮ້ອຍປີ ມີຊີວິດຢູ່ຮ້ອຍປີ ເດີນທາງໄປຕະຫຼອດຮ້ອຍປີ ໂດຍເວັ້ນຈາກເວລາກິນ ດື່ມ ຄ້ຽວ ລິ້ມ, ເວັ້ນຈາກເວລາຖ່າຍອຸຈະລະ ແລະ ປັດສະວະ, ເວັ້ນຈາກເວລານອນຫຼັບເພື່ອບັນເທົາຄວາມອິດເມື່ອຍ, ແຕ່ກໍຕາຍໄປໃນລະຫວ່າງທາງ ໂດຍທີ່ຍັງບໍ່ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກເລີຍ. ຕໍ່ມາ ບຸລຸດຜູ້ຢືນຢູ່ທິດຕາເວັນຕົກ... ຯລຯ... ຕໍ່ມາ ບຸລຸດຜູ້ຢືນຢູ່ທິດເໜືອ... ຕໍ່ມາ ບຸລຸດຜູ້ຢືນຢູ່ທິດໃຕ້ ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຈະເດີນທາງໄປໃຫ້ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກ'. ເຂົາມີອາຍຸຮ້ອຍປີ ມີຊີວິດຢູ່ຮ້ອຍປີ ເດີນທາງໄປຕະຫຼອດຮ້ອຍປີ ໂດຍເວັ້ນຈາກເວລາກິນ ດື່ມ ຄ້ຽວ ລິ້ມ, ເວັ້ນຈາກເວລາຖ່າຍອຸຈະລະ ແລະ ປັດສະວະ, ເວັ້ນຈາກເວລານອນຫຼັບເພື່ອບັນເທົາຄວາມອິດເມື່ອຍ, ແຕ່ກໍຕາຍໄປໃນລະຫວ່າງທາງ ໂດຍທີ່ຍັງບໍ່ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກເລີຍ. ຂໍ້ນັ້ນເພາະເຫດໃດ? ພາມທັງຫຼາຍ ເຮົາບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ຈະຮູ້ ຈະເຫັນ ຫຼື ຈະບັນລຸເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກໄດ້ດ້ວຍການແລ່ນໄປຢ່າງນີ້. ແລະ ເຮົາກໍບໍ່ໄດ້ກ່າວວ່າ ຖ້າຍັງບໍ່ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກແລ້ວ ຈະເຮັດການສิ້ນສຸດແຫ່ງທຸກໄດ້.

‘‘ปญฺจิเม, พฺราหฺมณา, กามคุณา อริยสฺส วินเย โลโกติ วุจฺจติ. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา; โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา; อิเม โข, พฺราหฺมณา, ปญฺจ กามคุณา อริยสฺส วินเย โลโกติ วุจฺจติ.

ພາມທັງຫຼາຍ ກາມະຄຸນຫ້າປະການນີ້ ໃນວິນັຍຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າ ເອີ້ນວ່າ 'ໂລກ'. ກາມະຄຸນຫ້າປະການນັ້ນແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູບທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຕາ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ສຽງທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຫູ... ຯລຯ... ກິ່ນທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍດັງ... ລົດທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍລີ້ນ... ໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍກາຍ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ພາມທັງຫຼາຍ ກາມະຄຸນຫ້າປະການນີ້ແລ ໃນວິນັຍຂອງພະອະລິຍະເຈົ້າ ເອີ້ນວ່າ 'ໂລກ'.

‘‘อิธ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม, โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

ພາມທັງຫຼາຍ ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສະຫງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ວິຈານ ມີປີຕິ ແລະ ສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກແລ້ວຢູ່. ພາມທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກແລ້ວ ອາໄສຢູ່ໃນທີ່ສຸດຂອງໂລກ'. ຄົນອື່ນໆ ກ່າວເຖິງພິກຂຸນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງນັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'. ພາມທັງຫຼາຍ ແມ່ນແຕ່ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນັ້ນວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງນັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'.

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

ພາມທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານ ແລ້ວຢູ່. ພາມທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກແລ້ວ ອາໄສຢູ່ໃນທີ່ສຸດຂອງໂລກ'. ຄົນອື່ນໆ ກ່າວເຖິງພິກຂຸນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງນັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'. ພາມທັງຫຼາຍ ແມ່ນແຕ່ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນັ້ນວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງနັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'.

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ[Pg.228]. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

ພາມທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນຮູບະສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ມົນສິການນານັດຕະສັນຍາ ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດຫາທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້' ແລ້ວຢູ່. ພາມທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກແລ້ວ ອາໄສຢູ່ໃນທີ່ສຸດຂອງໂລກ'. ຄົນອື່ນໆ ກ່າວເຖິງພິກຂຸນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງນັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'. ພາມທັງຫຼາຍ ແມ່ນແຕ່ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນັ້ນວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງနັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'.

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ…เป… สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ’. ตมญฺเญ เอวมาหํสุ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’ติ. อหมฺปิ หิ, พฺราหฺมณา, เอวํ วทามิ – ‘อยมฺปิ โลกปริยาปนฺโน, อยมฺปิ อนิสฺสโฏ โลกมฺหา’’’ติ.

ພາມທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານຫາທີ່ສິ້ນສຸດບໍ່ໄດ້' ແລ້ວຢູ່... ຯລຯ... ລ່ວງພົ້ນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີສິ່ງໃດເລີຍ' ແລ້ວຢູ່... ຯລຯ... ລ່ວງພົ້ນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະແລ້ວຢູ່. ພາມທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກແລ້ວ ອາໄສຢູ່ໃນທີ່ສຸດຂອງໂລກ'. ຄົນອື່ນໆ ກ່າວເຖິງພິກຂຸນັ້ນຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງນັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'. ພາມທັງຫຼາຍ ແມ່ນແຕ່ເຮົາກໍກ່າວຢ່າງນັ້ນວ່າ 'ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງນັບເນື່ອງຢູ່ໃນໂລກ ແມ່ນແຕ່ພິກຂຸນີ້ ກໍຍັງບໍ່ທັນອອກພົ້ນໄປຈາກໂລກ'.

‘‘ปุน จปรํ, พฺราหฺมณา, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อยํ วุจฺจติ, พฺราหฺมณา, ‘ภิกฺขุ โลกสฺส อนฺตมาคมฺม โลกสฺส อนฺเต วิหรติ ติณฺโณ โลเก วิสตฺติก’’’นฺติ. สตฺตมํ.

ພາມທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂລດແລ້ວຢູ່, ແລະ ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ພາມທັງຫຼາຍ ພິກຂຸນີ້ນັ້ນ ເອີ້ນວ່າ 'ຜູ້ເຖິງທີ່ສຸດຂອງໂລກແລ້ວ ອາໄສຢູ່ໃນທີ່ສຸດຂອງໂລກ ແລະ ເປັນຜູ້ຂ້າມພົ້ນຕັນຫາອ涵ຊ້ອງຊອນ (ວິສັດຕິກາ) ໃນໂລກແລ້ວ'. (ຈົບສູດທີ 7)

๘. เทวาสุรสงฺคามสุตฺตํ

໘. ເທວາສຸລະສັງຄາມະສູດ

๓๙. ‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, เทวาสุรสงฺคาโม สมุปพฺยูฬฺโห อโหสิ. ตสฺมึ โข ปน, ภิกฺขเว, สงฺคาเม อสุรา ชินึสุ, เทวา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, เทวา อปยึสุเยว อุตฺตเรนาภิมุขา, อภิยึสุ อสุรา. อถ โข, ภิกฺขเว, เทวานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข อสุรา. ยํนูน มยํ ทุติยมฺปิ อสุเรหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, เทวา อสุเรหิ สงฺคาเมสุํ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุราว ชินึสุ, เทวา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, เทวา อปยึสุเยว อุตฺตเรนาภิมุขา, อภิยึสุ อสุรา’’.

໓໙. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ສົງຄາມລະຫວ່າງເທວະດາກັບອະສູນໄດ້ປະທຸຂຶ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນສົງຄາມຄັ້ງນັ້ນ ພວກອະສູນຊະນະ ພວກເທວະດາປະລາໄຊ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທວະດາຜູ້ປະລາໄຊແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼົບໜີໄປທາງທິດເໜືອ ພວກອະສູນກໍໄລ່ຕິດຕາມໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເທວະດາໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ 'ພວກອະສູນຍັງໄລ່ຕິດຕາມມາຢູ່ເລີຍ, ທາງທີ່ດີ ພວກ ເຮົາຄວນຈະເຮັດສົງຄາມກັບພວກອະສູນເປັນຄັ້ງທີສອງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທວະດາໄດ້ເຮັດສົງຄາມກັບພວກອະສູນເປັນຄັ້ງທີສອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສອງນັ້ນ ພວກອະສູນກໍຊະນະ ພວກເທວະດາປະລາໄຊ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທວະດາຜູ້ປະລາໄຊແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼົບໜີໄປທາງທິດເໜືອ ພວກອະສູນກໍໄລ່ຕິດຕາມໄປ.

อถ โข, ภิกฺขเว, เทวานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข อสุรา. ยํนูน มยํ ตติยมฺปิ อสุเรหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, [Pg.229] เทวา อสุเรหิ สงฺคาเมสุํ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุราว ชินึสุ, เทวา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, เทวา ภีตา เทวปุรํเยว ปวิสึสุ. เทวปุรคตานญฺจ ปน, ภิกฺขเว, เทวานํ เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ มยํ เอตรหิ อตฺตนา วิหราม อกรณียา อสุเรหี’ติ. อสุรานมฺปิ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ เทวา เอตรหิ อตฺตนา วิหรนฺติ อกรณียา อมฺเหหี’ติ.

ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຄັ້ງນັ້ນ ພວກເທວະດາໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ 'ພວກອະສູນຍັງໄລ່ຕິດຕາມມາຢູ່ເລີຍ, ທາງທີ່ດີ ພວກ ເຮົາຄວນຈະເຮັດສົງຄາມກັບພວກອະສູນເປັນຄັ້ງທີສາມ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທວະດາໄດ້ເຮັດສົງຄາມກັບພວກອະສູນເປັນຄັ້ງທີສາມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແມ່ນໃນຄັ້ງທີສາມນັ້ນ ພວກອະສູນກໍຊະນະ ພວກເທວະດາປະລາໄຊ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ພວກເທວະດາຜູ້ປະລາໄຊແລ້ວ ມີຄວາມຢ້ານກົວ ຈຶ່ງພາກັນເຂົ້າໄປສູ່ເທວະນະຄອນເລີຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ເມື່ອພວກເທວະດາເຂົ້າໄປສູ່ເທວະນະຄອນແລ້ວ ໄດ້ມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ພວກ ເຮົາກໍມີຕົນອັນເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກຄວາມຢ້ານກົວແລ້ວຢູ່, ພວກອະສູນບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງພວກ ເຮົາໄດ້ອີກ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ ແມ່ນແຕ່ພວກອະສູນກໍມີຄວາມຄິດດັ່ງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ພວກເທວະດາກໍມີຕົນອັນເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກຄວາມຢ້ານກົວແລ້ວຢູ່, ພວກ ເຮົາບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງພວກເຂົາໄດ້ອີກ'.

‘‘ภูตปุพฺพํ, ภิกฺขเว, เทวาสุรสงฺคาโม สมุปพฺยูฬฺโห อโหสิ. ตสฺมึ โข ปน, ภิกฺขเว, สงฺคาเม เทวา ชินึสุ, อสุรา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, อสุรา อปยึสุเยว ทกฺขิเณนาภิมุขา, อภิยึสุ เทวา. อถ โข, ภิกฺขเว, อสุรานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข เทวา. ยํนูน มยํ ทุติยมฺปิ เทเวหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุรา เทเวหิ สงฺคาเมสุํ. ทุติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, เทวา ชินึสุ, อสุรา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, อสุรา อปยึสุเยว ทกฺขิเณนาภิมุขา, อภิยึสุ เทวา’’.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເລື່ອງເຄີຍມີມາແລ້ວ ສົງຄາມລະຫວ່າງເທວະດາກັບອະສູນໄດ້ປະເຊີນໜ້າກັນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສົງຄາມຄັ້ງນັ້ນ ພວກເທວະດາຊະນະ, ພວກອະສູນປະລາໄຊ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອະສູນທີ່ປະລາໄຊແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼົບໜີມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດໃຕ້, ພວກເທວະດາກໍໄລ່ຕິດຕາມໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອະສູນໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກເທວະດາຍັງໄລ່ຕິດຕາມພວກເຮົາຢູ່ເລື້ອຍໆ. ຈະດີບໍ່ໜໍ ຖ້າພວກເຮົາຈະເຮັດສົງຄາມກັບພວກເທວະດາເປັນຄັ້ງທີສອງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອະສູນກໍໄດ້ເຮັດສົງຄາມກັບພວກເທວະດາເປັນຄັ້ງທີສອງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນຄັ້ງທີສອງນັ້ນ ພວກເທວະດາກໍຊະນະ, ພວກອະສູນປະລາໄຊ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອະສູນທີ່ປະລາໄຊແລ້ວ ກໍພາກັນຫຼົບໜີມຸ່ງໜ້າໄປທາງທິດໃຕ້, ພວກເທວະດາກໍໄລ່ຕິດຕາມໄປ.”

อถ โข, ภิกฺขเว, อสุรานํ เอตทโหสิ – ‘อภิยนฺเตว โข เทวา. ยํนูน มยํ ตติยมฺปิ เทเวหิ สงฺคาเมยฺยามา’ติ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, อสุรา เทเวหิ สงฺคาเมสุํ. ตติยมฺปิ โข, ภิกฺขเว, เทวา ชินึสุ, อสุรา ปราชยึสุ. ปราชิตา จ, ภิกฺขเว, อสุรา ภีตา อสุรปุรํเยว ปวิสึสุ. อสุรปุรคตานญฺจ ปน, ภิกฺขเว, อสุรานํ เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ มยํ เอตรหิ อตฺตนา วิหราม อกรณียา เทเวหี’ติ. เทวานมฺปิ, ภิกฺขเว, เอตทโหสิ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ อสุรา เอตรหิ อตฺตนา วิหรนฺติ อกรณียา อมฺเหหี’ติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄັ້ງນັ້ນ ພວກອະສູນໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ພວກເທວະດາຍັງໄລ່ຕິດຕາມພວກເຮົາຢູ່ເລື້ອຍໆ. ຈະດີບໍ່ໜໍ ຖ້າພວກເຮົາຈະເຮັດສົງຄາມກັບພວກເທວະດາເປັນຄັ້ງທີສາມ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອະສູນກໍໄດ້ເຮັດສົງຄາມກັບພວກເທວະດາເປັນຄັ້ງທີສາມ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນຄັ້ງທີສາມນັ້ນ ພວກເທວະດາກໍຊະນະ, ພວກອະສູນປະລາໄຊ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພວກອະສູນທີ່ປະລາໄຊແລ້ວ ມີຄວາມຢ້ານກົວ ຈຶ່ງພາກັນເຂົ້າໄປສູ່ອະສູນນະຄອນ (ເມືອງອະສູນ) ເທົ່ານັ້ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເມື່ອພວກອະສູນເຂົ້າໄປສູ່ອະສູນນະຄອນແລ້ວ ໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ພວກພວກເຮົາມີຕົນເອງເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກໄພອັນຕະລາຍແລ້ວ ພວກເທວະດາບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງພວກເຮົາໄດ້'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງພວກເທວະດາກໍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ພວກອະສູນມີຕົນເອງເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກໄພອັນຕະລາຍແລ້ວ ພວກເຮົາບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງພວກເຂົາໄດ້'.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุสฺส เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานาหํ เอตรหิ อตฺตนา วิหรามิ อกรณีโย มารสฺสา’ติ[Pg.230]. มารสฺสาปิ, ภิกฺขเว, ปาปิมโต เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ ภิกฺขุ เอตรหิ อตฺตนา วิหรติ อกรณีโย มยฺห’’’นฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸສົງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສົງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາມີຕົນເອງເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກໄພອັນຕະລາຍແລ້ວ ມានບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງເຮົາໄດ້'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງມានຜູ້ມີບາບກໍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ພິກຂຸມີຕົນເອງເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກໄພອັນຕະລາຍແລ້ວ ເຮົາບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງລາວໄດ້'.”

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุสฺส เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานาหํ เอตรหิ อตฺตนา วิหรามิ อกรณีโย มารสฺสา’ติ. มารสฺสาปิ, ภิกฺขเว, ปาปิมโต เอวํ โหติ – ‘ภีรุตฺตานคเตน โข ทานิ ภิกฺขุ เอตรหิ อตฺตนา วิหรติ, อกรณีโย มยฺห’’’นฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່, ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາມີຕົນເອງເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກໄພອັນຕະລາຍແລ້ວ ມានບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງເຮົາໄດ້'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຖິງມានຜູ້ມີບາບກໍມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ພິກຂຸມີຕົນເອງເຖິງຄວາມປອດໄພຈາກໄພອັນຕະລາຍແລ້ວ ເຮົາບໍ່ສາມາດເຮັດຫຍັງລາວໄດ້'.”

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อนฺตมกาสิ มารํ, อปทํ วธิตฺวา มารจกฺขุํ อทสฺสนํ คโต ปาปิมโต ติณฺโณ โลเก วิสตฺติก’’’นฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງຮູບະສັນຍາໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດບໍ່ມີທີສຸດ' ຢູ່. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ 'ຜູ້ເຮັດໃຫ້ມានເຖິງທີ່ສຸດແລ້ວ, ທຳລາຍຈັກຂຸຂອງມានບໍ່ໃຫ້ມີຮ່ອງຮອຍ ເຖິງຄວາມບໍ່ເຫັນຂອງມានຜູ້ມີບາບ, ເປັນຜູ້ຂ້າມພົ້ນຕັນຫາອັນຊ່ອງເສບໃນໂລກແລ້ວ'.”

‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. อยํ วุจฺจติ, ภิกฺขเว, ‘ภิกฺขุ อนฺตมกาสิ มารํ, อปทํ วธิตฺวา มารจกฺขุํ อทสฺสนํ คโต ปาปิมโต ติณฺโณ โลเก วิสตฺติก’’’นฺติ. อฏฺฐมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານບໍ່ມີທີສຸດ' ຢູ່... ກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ' ຢູ່... ກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານāສັນຍາຍະຕະນະຊານຢູ່... ກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານāສັນຍາຍະຕະນະຊານໄດ້ໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນιໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸນີ້ຍ່ອມຖືກຮຽກວ່າ 'ຜູ້ເຮັດໃຫ້ມានເຖິງທີ່ສຸດແລ້ວ, ທຳລາຍຈັກຂຸຂອງມានບໍ່ໃຫ້ມີຮ່ອງຮອຍ ເຖິງຄວາມບໍ່ເຫັນຂອງມានຜູ້ມີບາບ, ເປັນຜູ້ຂ້າມພົ້ນຕັນຫາອັນຊ່ອງເສບໃນໂລກແລ້ວ'.” (ຈົບສູດທີ 8)

๙. นาคสุตฺตํ

໙. “ນາຄະສູດ”

๔๐. ‘‘ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โคจรปสุตสฺส หตฺถีปิ หตฺถินิโยปิ หตฺถิกลภาปิ หตฺถิจฺฉาปาปิ ปุรโต ปุรโต คนฺตฺวา ติณคฺคานิ ฉินฺทนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โคจรปสุตสฺส หตฺถีปิ หตฺถินิโยปิ หตฺถิกลภาปิ หตฺถิจฺฉาปาปิ โอภคฺโคภคฺคํ สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ. ยสฺมึ[Pg.231], ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โอคาหํ โอติณฺณสฺส หตฺถีปิ หตฺถินิโยปิ หตฺถิกลภาปิ หตฺถิจฺฉาปาปิ ปุรโต ปุรโต คนฺตฺวา โสณฺฑาย อุทกํ อาโลเฬนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ. ยสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส โอคาหา อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ, เตน, ภิกฺขเว, อารญฺญิโก นาโค อฏฺฏียติ หรายติ ชิคุจฺฉติ.

໔໐. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ເມື່ອພະຍາຊ້າງປ່າອອກຫາກິນ ພວກຊ້າງພາຍ, ช້າງພັງ, ຊ້າງສະໜາມ ແລະລູກຊ້າງທັງຫຼາຍ ພາກັນຍ່າງໄປຂ້າງໜ້າ ແລ້ວຫັກຍອດຫຍ້າກິນເສຍກ່ອນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພະຍາຊ້າງປ່ານັ້ນຍ່ອມອຶດອັດ, ລະອາຍ ແລະກຽດຊັງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ເມື່ອພະຍາຊ້າງປ່າອອກຫາກິນ ພວກຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະໜາມ ແລະລູກຊ້າງທັງຫຼາຍ ພາກັນກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ພະຍາຊ້າງຫັກລົງມາໄວ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພະຍາຊ້າງປ່ານັ້ນຍ່ອມອຶດອັດ, ລະອາຍ ແລະກຽດຊັງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, 在ສະໄໝໃດ ເມື່ອພະຍາຊ້າງປ່າລົງສູ່ທ່າອາບນ້ຳ ພວກຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະໜາມ ແລະລູກຊ້າງທັງຫຼາຍ ພາກັນຍ່າງໄປຂ້າງໜ້າ ແລ້ວໃຊ້ງວງກວນນ້ຳໃຫ້ຂຸ່ນ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພະຍາຊ້າງປ່ານັ້ນຍ່ອມອຶດອັດ, ລະອາຍ ແລະກຽດຊັງ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝໃດ ເມື່ອພະຍາຊ້າງປ່າຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ພວກຊ້າງພັງທັງຫຼາຍພາກັນຍ່າງບຽດສີກາຍຂອງມັນໄປ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ດ້ວຍເຫດນັ້ນ ພະຍາຊ້າງປ່ານັ້ນຍ່ອມອຶດອັດ, ລະອາຍ ແລະກຽດຊັງ.”

‘‘ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ. ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทนฺติ, อาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’นฺติ. โส อปเรน สมเยน เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหรติ, อจฺฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทติ, โอภคฺโคภคฺคญฺจสฺส สาขาภงฺคํ น ขาทนฺติ, อนาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวติ, โอคาหา จสฺส อุตฺติณฺณสฺส น หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺติ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພະຍາຊ້າງປ່ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາຢູ່ປົນເປກັບພວກຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະໜາມ ແລະລູກຊ້າງທັງຫຼາຍ. ເຮົາຕ້ອງກິນຫຍ້າທີ່ຖືກຫັກຍອດແລ້ວ, ພວກມັນກໍກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ເຮົາຫັກລົງມາໄວ້, ເຮົາຕ້ອງດື່ມນ້ຳທີ່ຂຸ່ນມົວ, ແລະເມື່ອເຮົາຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ພວກຊ້າງພັງກໍພາກັນຍ່າງບຽດສີກາຍຂອງເຮົາໄປ. ຈະດີບໍ່ໜໍ ຖ້າເຮົາຈະຫຼີກອອກຈາກຝູງຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ'. ຕໍ່ມາ ມັນກໍໄດ້ຫຼີກອອກຈາກຝູງຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ. ມັນໄດ້ກິນຫຍ້າທີ່ບໍ່ຖືກຫັກຍອດ, ພວກມັນບໍ່ໄດ້ກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ມັນຫັກລົງມາໄວ້, ມັນໄດ້ດື່ມນ້ຳທີ່ໃສສະອາດ, ແລະເມື່ອມັນຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ພວກຊ້າງພັງກໍບໍ່ໄດ້ຍ່າງບຽດສີກາຍຂອງມັນໄປ.”

‘‘ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย อารญฺญิกสฺส นาคสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข ปุพฺเพ อากิณฺโณ วิหาสึ หตฺถีหิ หตฺถินีหิ หตฺถิกลเภหิ หตฺถิจฺฉาเปหิ, ฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทึ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ ขาทึสุ, อาวิลานิ จ ปานียานิ อปายึ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย อคมํสุ. โสหํ เอตรหิ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหรามิ, อจฺฉินฺนคฺคานิ เจว ติณานิ ขาทามิ, โอภคฺโคภคฺคญฺจ เม สาขาภงฺคํ น ขาทนฺติ, อนาวิลานิ จ ปานียานิ ปิวามิ, โอคาหา จ เม อุตฺติณฺณสฺส น หตฺถินิโย กายํ อุปนิฆํสนฺติโย คจฺฉนฺตี’ติ. โส โสณฺฑาย สาขาภงฺคํ ภญฺชิตฺวา สาขาภงฺเคน กายํ ปริมชฺชิตฺวา อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ,.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພະຍາຊ້າງປ່ານັ້ນໄດ້ມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ແຕ່ກ່ອນ ເຮົາເຄີຍຢູ່ປົນເປກັບພວກຊ້າງພາຍ, ຊ້າງພັງ, ຊ້າງສະໜາມ ແລະລູກຊ້າງທັງຫຼາຍ. ເຮົາໄດ້ກິນຫຍ້າທີ່ຖືກຫັກຍອດແລ້ວ, ພວກມັນກໍກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ເຮົາຫັກລົງມາໄວ້, ເຮົາໄດ້ດື່ມນ້ຳທີ່ຂຸ່ນມົວ, ແລະເມື່ອເຮົາຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ພວກຊ້າງພັງກໍພາກັນຍ່າງບຽດສີກາຍຂອງເຮົາໄປ. ບັດນີ້ ເຮົາຫຼີກອອກຈາກຝູງຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວແລ້ວ. ເຮົາໄດ້ກິນຫຍ້າທີ່ບໍ່ຖືກຫັກຍອດ, ພວກມັນບໍ່ໄດ້ກິນກິ່ງໄມ້ທີ່ເຮົາຫັກລົງມາໄວ້, ເຮົາໄດ້ດື່ມນ້ຳທີ່ໃສສະອາດ, ແລະເມື່ອເຮົາຂຶ້ນຈາກທ່າອາບນ້ຳ ພວກຊ້າງພັງກໍບໍ່ໄດ້ຍ່າງບຽດສີກາຍຂອງເຮົາໄປ'. ພະຍາຊ້າງນັ້ນໃຊ້ງວງຫັກກິ່ງໄມ້ ແລ້ວລູບໄລ້ກາຍດ້ວຍກິ່ງໄມ້ນັ້ນ ມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ຍົກງວງຂຶ້ນ.”

‘‘เอวเมวํ โข, ภิกฺขเว, ยสฺมึ สมเย ภิกฺขุ อากิณฺโณ วิหรติ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ [Pg.232] ติตฺถิยสาวเกหิ, ตสฺมึ, ภิกฺขเว, สมเย ภิกฺขุสฺส เอวํ โหติ – ‘อหํ โข เอตรหิ อากิณฺโณ วิหรามิ ภิกฺขูหิ ภิกฺขุนีหิ อุปาสเกหิ อุปาสิกาหิ รญฺญา ราชมหามตฺเตหิ ติตฺถิเยหิ ติตฺถิยสาวเกหิ. ยํนูนาหํ เอโก คณสฺมา วูปกฏฺโฐ วิหเรยฺย’นฺติ. โส วิวิตฺตํ เสนาสนํ ภชติ อรญฺญํ รุกฺขมูลํ ปพฺพตํ กนฺทรํ คิริคุหํ สุสานํ วนปตฺถํ อพฺโภกาสํ ปลาลปุญฺชํ. โส อรญฺญคโต วา รุกฺขมูลคโต วา สุญฺญาคารคโต วา นิสีทติ ปลฺลงฺกํ อาภุชิตฺวา อุชุํ กายํ ปณิธาย ปริมุขํ สตึ อุปฏฺฐเปตฺวา.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຊັ່ນດຽວກັນນັ້ນແລ້ວ ໃນສະໄໝໃດ ພິກຂຸຢູ່ປົນເປກັບພວກພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ອັນຍະເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ໃນສະໄໝນັ້ນ ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ບັດນີ້ ເຮົາຢູ່ປົນເປກັບພວກພິກຂຸ, ພິກຂຸນີ, ອຸປາສົກ, ອຸປາສິກາ, ພຣະຣາຊາ, ມະຫາອຳມາດ, ອັນຍະເດຍຣະຖີ ແລະສາວົກຂອງອັນຍະເດຍຣະຖີ. ຈະດີບໍ່ໜໍ ຖ້າເຮົາຈະຫຼີກອອກຈາກໝູ່ຄະນະຢູ່ແຕ່ຜູ້ດຽວ'. ພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມເສບເສນາສະນະອັນສະຫງັດ ຄື ປ່າ, ຄົນໄມ້, ພູເຂົາ, ຊອກຜາ, ຖ້ຳ, ປ່າຊ້າ, ປ່າຊັດ, ທີ່ແຈ້ງ, ຫຼືກອງເຟືອງ. ພິກຂຸນັ້ນໄປສູ່ປ່າກໍດີ, ໄປສູ່ຄົນໄມ້ກໍດີ, ໄປສູ່ເຮືອນວ່າງກໍດີ, ນັ່ງຄູ້ບັນລັງ ຕັ້ງກາຍໃຫ້ກົງ ດຳລົງສະຕິໄວ້ສະເພາະໜ້າ.”

‘‘โส อภิชฺฌํ โลเก ปหาย วิคตาภิชฺเฌน เจตสา วิหรติ, อภิชฺฌาย จิตฺตํ ปริโสเธติ; พฺยาปาทปโทสํ ปหาย อพฺยาปนฺนจิตฺโต วิหรติ สพฺพปาณภูตหิตานุกมฺปี, พฺยาปาทปโทสา จิตฺตํ ปริโสเธติ; ถินมิทฺธํ ปหาย วิคตถินมิทฺโธ วิหรติ อาโลกสญฺญี สโต สมฺปชาโน, ถินมิทฺธา จิตฺตํ ปริโสเธติ; อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจํ ปหาย อนุทฺธโต วิหรติ อชฺฌตฺตํ วูปสนฺตจิตฺโต, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจา จิตฺตํ ปริโสเธติ; วิจิกิจฺฉํ ปหาย ติณฺณวิจิกิจฺโฉ วิหรติ อกถํกถี กุสเลสุ ธมฺเมสุ, วิจิกิจฺฉาย จิตฺตํ ปริโสเธติ. โส อิเม ปญฺจ นีวรเณ ปหาย เจตโส อุปกฺกิเลเส ปญฺญาย ทุพฺพลีกรเณ วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ. วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ.

“ພິກຂຸນັ້ນລະອະພິຊຊາໃນໂລກແລ້ວ ມີໃຈປາສະຈາກອະພິຊຊາຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອະພິຊຊາ; ລະພະຍາບາດແລ້ວ ມີຈິດບໍ່ພະຍາບາດ ເປັນຜູ້ມີຄວາມກະລຸນາອະນຸເຄາະເພື່ອປະໂຫຍດແກ່ສັບພະສັດທັງຫຼາຍຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກພະຍາບາດ; ລະຖີນມidxະແລ້ວ ມີໃຈປາສະຈາກຖີນມິດທະ ເປັນຜູ້ກຳນົດໝາຍແສງສະຫວ່າງ ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກຖີນມິດທະ; ລະອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະແລ້ວ ເປັນຜູ້ບໍ່ຟຸ້ງຊ່ານ ມີຈິດສະຫງົບຢູ່ພາຍໃນຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະ; ລະວິຈິກິດຈາແລ້ວ ເປັນຜູ້ຂ້າມພົ້ນວິຈິກິດຈາ ບໍ່ມີຄວາມສົງໄສໃນກຸສົນທຳທັງຫຼາຍຢູ່, ຍ່ອມຊຳຮະຈິດໃຫ້ບໍລິສຸດຈາກວິຈິກິດຈາ. ພິກຂຸນັ້ນລະນີວອນ 5 ປະການນີ້ ອັນເປັນເຄື່ອງເສົ້າໝອງຈິດ ເຮັດໃຫ້ປັນຍາອ່ອນກຳລັງແລ້ວ ສົງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ ສົງັດຈາກອະກຸສົນທຳທັງຫຼາຍ ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານ ອັນມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸກອັນເກີດຈາກວິເвокຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ຍ່ອມຍົກງວງຄືຈິດຂຶ້ນ. ເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນມີຄວາມປິຕິຍິນດີ ຍ່ອມຍົກງວງຄືຈິດຂຶ້ນ.”

‘‘สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรติ. สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ… สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ [Pg.233] สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. โส อตฺตมโน โสณฺฑํ สํหรตี’’ติ. นวมํ.

“ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ມົນສິການນານັດຕະສັນຍາ ບັນລຸອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ໂດຍມົນສິການວ່າ ‘ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ແລ້ວຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຍ່ອມຫົດງວງ. ເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ໂດຍມົນສິການວ່າ ‘ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ’ ແລ້ວຢູ່... ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ ໂດຍມົນສິການວ່າ ‘ບໍ່ມີສິ່ງໃດໜ້ອຍໜຶ່ງ’ ແລ້ວຢູ່... ເພາະກ້າວລ່ວງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລ້ວຢູ່... ເພາະກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ບັນລຸສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ແລ້ວຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸນັ້ນມີໃຈຍິນດີ ຍ່ອມຫົດງວງ” ດັ່ງນີ້. ສູດທີ 9.

๑๐. ตปุสฺสสุตฺตํ

໑໐. ຕະປຸສສະສູດ

๔๑. เอกํ สมยํ ภควา มลฺเลสุ วิหรติ อุรุเวลกปฺปํ นาม มลฺลานํ นิคโม. อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย อุรุเวลกปฺปํ ปิณฺฑาย ปาวิสิ. อุรุเวลกปฺเป ปิณฺฑาย จริตฺวา ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺโต อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อามนฺเตสิ – ‘‘อิเธว ตาว ตฺวํ, อานนฺท, โหหิ, ยาวาหํ มหาวนํ อชฺโฌคาหามิ ทิวาวิหารายา’’ติ. ‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข อายสฺมา อานนฺโท ภควโต ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข ภควา มหาวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ รุกฺขมูเล ทิวาวิหารํ นิสีทิ.

໔໑. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ປະທັບຢູ່ທີ່ນິຄົມຂອງພວກເຈົ້າມັលລະ ຊື່ວ່າ ອຸຣຸເວລາກັບປະ ໃນແຄວ້ນມັលລະ. ຄັ້ງນັ້ນ ໃນເວລາເຊົ້າ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຊົງຄອງສະບົງ ແລ້ວຊົງຖືບາດແລະຈີວອນ ສະເດັດເຂົ້າໄປບິນທະບາດຍັງອຸຣຸເວລາກັບປະນິຄົມ. ຄັ້ງຊົງທ່ຽວບິນທະບາດໃນອຸຣຸເວລາກັບປະນິຄົມແລ້ວ ພາຍຫຼັງສັນພັດຕາຫານ ສະເດັດກັບຈາກບິນທະບາດ ໄດ້ຕຣັດກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ: 'ອານົນ ທ່ານຈົ່ງຢູ່ທີ່ນີ້ກ່ອນ ເທົ່າທີ່ຕຖາຄົດຈະເຂົ້າໄປສູ່ປ່າມະຫາວັນ ເພື່ອພັກຜ່ອນໃນເວລາກາງເວັນ.' ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ທູນຮັບສະໜອງພຣະດຳຣັດຂອງພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ: 'ຢ່າງນັ້ນ ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ.' ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ສະເດັດເຂົ້າໄປສູ່ປ່າມະຫາວັນ ແລ້ວປະທັບນັ່ງພັກຜ່ອນກາງເວັນ ທີ່ໂຄນໄມ້ແຫ່ງໜຶ່ງ.

อถ โข ตปุสฺโส คหปติ เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ตปุสฺโส คหปติ อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ –

ຄັ້ງນັ້ນ ຕະປຸດສະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ເຖິງທີ່ຢູ່, ຄັ້ງເຂົ້າໄປຫາແລ້ວ ໄດ້ອະພິວາດພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງແລ້ວ ຕະປຸດສະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ ກັບພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸວ່າ:

‘‘มยํ, ภนฺเต อานนฺท, คิหี กามโภคิโน กามารามา กามรตา กามสมฺมุทิตา. เตสํ โน, ภนฺเต, อมฺหากํ คิหีนํ กามโภคีนํ กามารามานํ กามรตานํ กามสมฺมุทิตานํ ปปาโต วิย ขายติ, ยทิทํ เนกฺขมฺมํ. สุตํ เมตํ, ภนฺเต, ‘อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทหรานํ ทหรานํ ภิกฺขูนํ เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตยิทํ, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ภิกฺขูนํ พหุนา ชเนน วิสภาโค, ยทิทํ เนกฺขมฺม’’นฺติ.

'ຂ້າແດ່ທ່ານພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້ານ້ອຍເປັນຄະລຶຫັດ ຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ຍິນດີໃນກາມ ອະພິຣົມໃນກາມ ເພີດເພີນໃນກາມ. ສຳລັບພວກຂ້ານ້ອຍ ຜູ້ເປັນຄະລຶຫັດ ຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ຍິນດີໃນກາມ ອະພິຣົມໃນກາມ ເພີດເພີນໃນກາມນັ້ນ, ການອອກບວດ (ເນກຂຳມະ) ນີ້ ປາກົດຄືກັບເຫວເລິກ. ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຍິນມາວ່າ: "ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, จິດຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ຍັງໜຸ່ມນ້ອຍ ຍ່ອມແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ ເພາະເຫັນວ່າ ເນກຂຳມະນັ້ນສະຫງົບ." ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເນກຂຳມະນີ້ຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມແຕກຕ່າງຈາກຄົນທົ່ວໄປຢ່າງຍິ່ງ.'

‘‘อตฺถิ โข เอตํ, คหปติ, กถาปาภตํ ภควนฺตํ ทสฺสนาย. อายาม, คหปติ, เยน ภควา เตนุปสงฺกมิสฺสาม; อุปสงฺกมิตฺวา ภควโต เอตมตฺถํ อาโรเจสฺสาม. ยถา โน ภควา พฺยากริสฺสติ ตถา นํ ธาเรสฺสามา’’ติ.

'ຄະຫະບໍດີ, ເລື່ອງນີ້ເປັນຫົວຂໍ້ສົນທະນາທີ່ດີ ເພື່ອຈະໄດ້ເຂົ້າເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ມາເຖີດ ຄະຫະບໍດີ, ພວກເຮົາມາເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກັນເຖີດ, ຄັ້ງເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ຈະໄດ້ກາບທູນເນື້ອຄວາມນີ້ແດ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ. ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ຈະຊົງພະຍາກອນແກ່ພວກເຮົາຢ່າງໃດ ພວກເຮົາຍ່ອມຈະຈົດຈຳໄວ້ຢ່າງນັ້ນ.'

‘‘เอวํ, ภนฺเต’’ติ โข ตปุสฺโส คหปติ อายสฺมโต อานนฺทสฺส ปจฺจสฺโสสิ. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ตปุสฺเสน คหปตินา สทฺธึ [Pg.234] เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อานนฺโท ภควนฺตํ เอตทโวจ –

'ຢ່າງນັ້ນ ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ' ຕະປຸດສະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ຮັບຄຳຂອງພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ພ້ອມດ້ວຍຕະປຸດສະຄະຫະບໍດີ ໄດ້ເຂົ້າໄປເຝົ້າພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ເຖິງທີ່ປະທັບ, ຄັ້ງເຂົ້າໄປເຝົ້າແລ້ວ ໄດ້ຖວາຍອະພິວາດພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າ ແລ້ວນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ้างໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງແລ້ວ ພຣະອານົນຜູ້ມີອາຍຸ ໄດ້ກາບທູນພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າວ່າ:

‘‘อยํ, ภนฺเต, ตปุสฺโส คหปติ เอวมาห – ‘มยํ, ภนฺเต อานนฺท, คิหี กามโภคิโน กามารามา กามรตา กามสมฺมุทิตา, เตสํ โน ภนฺเต, อมฺหากํ คิหีนํ กามโภคีนํ กามารามานํ กามรตานํ กามสมฺมุทิตานํ ปปาโต วิย ขายติ, ยทิทํ เนกฺขมฺมํ’. สุตํ เมตํ, ภนฺเต, ‘อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ทหรานํ ทหรานํ ภิกฺขูนํ เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตยิทํ, ภนฺเต, อิมสฺมึ ธมฺมวินเย ภิกฺขูนํ พหุนา ชเนน วิสภาโค ยทิทํ เนกฺขมฺม’’’นฺติ.

'ຂ້າແດ່ພຣະອົງຜູ້ຈະເລີນ, ຕະປຸດສະຄະຫະບໍດີຜູ້ນີ້ ໄດ້ກ່າວຢ່າງນີ້ວ່າ: "ຂ້າແດ່ທ່ານພຣະອານົນຜູ້ຈະເລີນ, ພວກຂ້ານ້ອຍເປັນຄະລຶຫັດ ຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ຍິນດີໃນກາມ ອະພິຣົມໃນກາມ ເພີດເພີນໃນກາມ. ສຳລັບພວກຂ້ານ້ອຍ ຜູ້ເປັນຄະລຶຫັດ ຜູ້ບໍລິໂພກກາມ ຍິນດີໃນกາມ ອະພິຣົມໃນກາມ ເພີດເພີນໃນກາມນັ້ນ, ການອອກບວດ (ເນກຂຳມະ) ນີ້ ປາກົດຄືກັບເຫວເລິກ. ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ຂ້ານ້ອຍໄດ້ຍິນມາວ່າ: 'ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້, ຈິດຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ຜູ້ຍັງໜຸ່ມນ້ອຍ ຍ່ອມແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ ເພາະເຫັນວ່າ ເນກຂຳມະນັ້ນສະຫງົບ.' ຂ້າແດ່ທ່ານຜູ້ຈະເລີນ, ເນກຂຳມະນີ້ຂອງພຣະພິກຂຸທັງຫຼາຍ ໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມແຕກຕ່າງຈາກຄົນທົ່ວໄປຢ່າງຍິ່ງ" ດັ່ງນີ້.'

‘‘เอวเมตํ, อานนฺท, เอวเมตํ, อานนฺท! มยฺหมฺปิ โข, อานนฺท, ปุพฺเพว สมฺโพธา อนภิสมฺพุทฺธสฺส โพธิสตฺตสฺเสว สโต เอตทโหสิ – ‘สาธุ เนกฺขมฺมํ, สาธุ ปวิเวโก’ติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนกฺขมฺเม จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม เนกฺขมฺเม จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘กาเมสุ โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, เนกฺขมฺเม จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม เนกฺขมฺเม จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ กาเมสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน กาเมสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, เนกฺขมฺเม อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนกฺขมฺเม จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, วิวิจฺเจว กาเมหิ วิวิจฺจ อกุสเลหิ ธมฺเมหิ สวิตกฺกํ สวิจารํ วิเวกชํ ปีติสุขํ ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ[Pg.235]. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม กามสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

'ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ອານົນ ຢ່າງນັ້ນແຫຼະ ອານົນ! ເມື່ອກ່ອນແຕ່ຕຣັສຮູ້ ເມື່ອຕຖາຄົດຍັງບໍ່ທັນໄດ້ຕຣັສຮູ້ ຍັງເປັນພຣະໂພທິສັດຢູ່, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ຕຖາຄົດວ່າ: "ການອອກບວດ (ເນກຂຳມະ) ເປັນຄວາມດີ, ຄວາມສະຫງົບສະຫງັດ ເປັນຄວາມດີ." ແຕ່ຈິດຂອງຕຖາຄົດນັ້ນ ຍັງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ເນກຂຳມະນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ. ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ຫຍັງໜໍ ເປັນεຫດ ຫຍັງເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາ ບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ເນກຂຳມະນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ?" ແລ້ວຕຖາຄົດກໍໄດ້ຄິດວ່າ: "ເພາະເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນໂທດໃນກາມທັງຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ທັງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນເນກຂຳມະ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ເນກຂຳມະນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ." ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ຖ້າຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນກາມທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ແລະ ບັນລຸອານິສົງໃນເນກຂຳມະແລ້ວ ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນຖານະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ ເພາະເຫັນວ່າ ເນກຂຳມະນັ້ນສະຫງົບ." ຕໍ່ມາ ອານົນ ຕຖາຄົດເຫັນໂທດໃນກາມທັງຫຼາຍແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ແລະ ບັນລຸອານິສົງໃນເນກຂຳມະແລ້ວ ກໍໄດ້ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ. ຈິດຂອງຕຖາຄົດຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນເນກຂຳມະ ເພາະເຫັນວ່າ ເນກຂຳມະນັ້ນສະຫງົບ. ອານົນ ຕຖາຄົດນັ້ນ ສະຫງັດຈາກກາມ ສະຫງັດຈາກອະກုສົນທັມທັງຫຼາຍ ບັນລຸປະຖົມມະຊານ ມີວິຕົກ ມີວິຈານ ມີປີຕິແລະສຸຂະອັນເກີດຈາກວິເວກຢູ່. ອານົນ ເມື່ອຕຖາຄົດຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມນີ້, ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍກາມ ຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ຕຖາຄົດ. ອານົນ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ສັນໃດ; ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍກາມ ຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາແກ່ຕຖາຄົດ, ນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ຕຖາຄົດ, ສັນນັ້ນ.'

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อวิตกฺเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อวิตกฺเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘วิตกฺเกสุ โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, อวิตกฺเก จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อวิตกฺเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ วิตกฺเกสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อวิตกฺเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อวิตกฺเก จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน วิตกฺเกสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, อวิตกฺเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อวิตกฺเก จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม วิตกฺกสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

'ອານົນ ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເພາະຄວາມສະຫງົບແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານຢູ່ເຖີດ." ແຕ່ຈິດຂອງຕຖາຄົດນັ້ນ ຍັງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ທຸຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ. ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ຫຍັງໜໍ ເປັນເຫດ ຫຍັງເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາ ບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່εຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ທຸຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ?" ແລ້ວຕຖາຄົດກໍໄດ້ຄິດວ່າ: "ເພາະເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນໂທດໃນວິຕົກທັງຫຼາຍ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ທັງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ທຸຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ." ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ຖ້າຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນວິຕົກທັງຫຼາຍແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ແລະ ບັນລຸອານິສົງໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກແລ້ວ ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນධානະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກ ເພາະເຫັນວ່າ ທຸຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບ." ຕໍ່ມາ ອານົນ ຕຖາຄົດເຫັນໂທດໃນວິຕົກທັງຫຼາຍແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ແລະ ບັນລຸອານິສົງໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກແລ້ວ ກໍໄດ້ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ. ຈິດຂອງຕຖາຄົດຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນທຸຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີວິຕົກ ເພາະເຫັນວ່າ ທຸຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບ. ອານົນ ຕຖາຄົດນັ້ນ ເພາະຄວາມສະຫງົບແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານຢູ່. ອານົນ ເມື່ອຕຖາຄົດຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມນີ້, ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍວິຕົກ ຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ຕຖາຄົດ. ອານົນ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ສັນໃດ; ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍວິຕົກ ຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາແກ່ຕຖາຄົດ, ນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ຕຖາຄົດ, ສັນນັ້ນ.'

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ ปีติยา จ วิราคา อุเปกฺขโก จ วิหเรยฺยํ สโต จ สมฺปชาโน สุขญฺจ กาเยน ปฏิสํเวเทยฺยํ ยํ ตํ อริยา อาจิกฺขนฺติ – อุเปกฺขโก สติมา สุขวิหารีติ ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, นิปฺปีติเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย[Pg.236], เยน เม นิปฺปีติเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ปีติยา โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, นิปฺปีติเก จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม นิปฺปีติเก จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ ปีติยา อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, นิปฺปีติเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม นิปฺปีติเก จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน ปีติยา อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, นิปฺปีติเก อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, นิปฺปีติเก จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม ปีติสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

'ອານົນ ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ທາງທີ່ດີ ເຮົາຄວນເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ ເປັນຜູ້ມີຈິດເປັນກາງ (ອຸເປກຂາ) ມີສະຕິສຳປະຊັນຍະ ແລະ ສະເຫວີຍສຸກດ້ວຍນາມະກາຍ ທີ່ພຣະອະຣິຍະເຈົ້າທັງຫຼາຍ ສັນເສີນວ່າ 'ເປັນຜູ້ມີຈິດເປັນກາງ ມີສະຕິ ຢູ່ເປັນສຸກ' ບັນລຸຕະຕິຍະຊານຢູ່ເຖີດ." ແຕ່ຈິດຂອງຕຖາຄົດນັ້ນ ຍັງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ຕະຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ. ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ຫຍັງໜໍ ເປັນເຫດ ຫຍັງເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາ ບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ຕະຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ?" ແລ້ວຕຖາຄົດກໍໄດ້ຄິດວ່າ: "ເພາະເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນໂທດໃນປີຕິ ແລະ ບໍ່ໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ທັງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິ ແລະ ບໍ່ໄດ້ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິ ເຖິງວ່າຈະເຫັນວ່າ ຕະຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບກໍຕາມ." ຕຖາຄົດໄດ້ມີຄວາມຄິດວ່າ: "ຖ້າຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນປີຕິແລ້ວ ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ແລະ ບັນລຸອານິສົງໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິແລ້ວ ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນධානະທີ່ຈະມີໄດ້ ຄື ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິ ເພາະເຫັນວ່າ ຕະຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບ." ຕໍ່ມາ ອານົນ ຕຖາຄົດເຫັນໂທດໃນປີຕິແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍເຊິ່ງໂທດນັ້ນ, ແລະ ບັນລຸອານິສົງໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິແລ້ວ ກໍໄດ້ຊ່ອງເສບອານິສົງນັ້ນ. ຈິດຂອງຕຖາຄົດຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະ ຫຼຸດພົ້ນໃນຕະຕິຍະຊານອັນບໍ່ມີປີຕິ ເພາະເຫັນວ່າ ຕະຕິຍະຊານນັ້ນສະຫງົບ. ອານົນ ຕຖາຄົດນັ້ນ ເພາະຄວາມຈາງຄາຍໄປແຫ່ງປີຕິ... ບັນຸຕະຕິຍະຊານຢູ່. ອານົນ ເມື່ອຕຖາຄົດຢູ່ດ້ວຍວິຫານທັມນີ້, ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍປີຕິ ຍ່ອມຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາ, ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ຕຖາຄົດ. ອານົນ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກ ທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ສັນໃດ; ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍປີຕິ ຟຸ້ງຊ່ານຂຶ້ນມາແກ່ຕຖາຄົດ, ນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ຕຖາຄົດ, ສັນນັ້ນ.'

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สุขสฺส จ ปหานา ทุกฺขสฺส จ ปหานา ปุพฺเพว โสมนสฺสโทมนสฺสานํ อตฺถงฺคมา อทุกฺขมสุขํ อุเปกฺขาสติปาริสุทฺธึ จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘อุเปกฺขาสุเข โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, อทุกฺขมสุเข จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ อุเปกฺขาสุเข อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อทุกฺขมสุเข อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ [Pg.237] โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน อุเปกฺขาสุเข อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ อทุกฺขมสุเข อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อทุกฺขมสุเข จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม อุเปกฺขาสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເປັນການດີໜໍ ຫາກເຮົາລະສຸກແລະລະທຸກເສຍໄດ້ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງໂສມະນັດແລະໂທມະນັດໃນກ່ອນໜ້ານີ້ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານ ອັນມີສະຕິບໍລິສຸດເພາະອຸເປກຂາ ບໍ່ມີທຸກບໍ່ມີສຸກ ແລ້ວຢູ່'. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາເຫັນວ່າ 'ທຳນັ້ນສະຫງົບ' ແຕ່ຈິດຂອງເຮົາກໍບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳ. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ?' ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນໂທດໃນອຸເປກຂາສຸກ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ທັງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນອຸເປກຂາສຸກແລ້ວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳແລ້ວເສບອານິສົງນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນධානະທີ່ມີໄດ້ ທີ່ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ເຮົາເຫັນໂທດໃນອຸເປກຂາສຸກແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳແລ້ວ ກໍໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ອານົນ, ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນອະທຸກຂະມະສຸຂະທຳ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ. ອານົນ, ເຮົານັ້ນລະສຸກແລະລະທຸກ... ເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານແລ້ວຢູ່. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາຢູ່ດ້ວຍວິຫານະທຳນີ້, ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາກໍເກີດຂຶ້ນຄອບງຳ. ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ. ອານົນ, ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ກໍພຽງເພື່ອບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ສັນໃດກໍດີ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອຸເປກຂາເກີດຂຶ້ນຄອບງຳແກ່ເຮົາ, ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ, ສັນນັ້ນ.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘‘อนนฺโต อากาโส’’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘รูเปสุ โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ อพหุลีกโต, อากาสานญฺจายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ รูเปสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อากาสานญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน รูเปสุ อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, อากาสานญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา [Pg.238] ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເປັນການດີໜໍ ຫາກເຮົາກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ມະນະສິການໃນນານັດຕະສັນຍາ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມະນະສິການວ່າ "ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ" ແລ້ວຢູ່'. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາເຫັນວ່າ 'ທຳນັ້ນສະຫງົບ' ແຕ່ຈິດຂອງເຮົາກໍບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ?' ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນໂທດໃນຮູບທັງຫຼາຍ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ທັງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນຮູບທັງຫຼາຍແລ້ວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອາກາສານັນຈາຍะຕະນະຊານແລ້ວເສບອານິສົງນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນධානະທີ່ມີໄດ້ ທີ່ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ເຮົາເຫັນໂທດໃນຮູບທັງຫຼາຍແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວ ກໍໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ອານົນ, ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ. ອານົນ, ເຮົານັ້ນກ້າວລ່ວງຮູບສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ມະນະສິການໃນນານັດຕະສັນຍາ ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມະນະສິການວ່າ 'ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ແລ້ວຢູ່. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາຢູ່ດ້ວຍວິຫານະທຳນີ້, ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຮູບກໍເກີດຂຶ້ນຄອບງຳ. ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ. ອານົນ, ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ກໍພຽງເພື່ອບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ສັນໃດກໍດີ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍຮູບເກີດຂຶ້ນຄອບງຳແກ່ເຮົາ, ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ, ສັນນັ້ນ.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘อากาสานญฺจายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ อพหุลีกโต, วิญฺญาณญฺจายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ อากาสานญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, วิญฺญาณญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน อากาสานญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, วิญฺญาณญฺจายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, วิญฺญาณญฺจายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย[Pg.239]; เอวเมวสฺส เม อากาสานญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເປັນການດີໜໍ ຫາກເຮົາກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມະນະສິການວ່າ "ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ" ແລ້ວຢູ່'. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາເຫັນວ່າ 'ທຳນັ້ນສະຫງົບ' ແຕ່ຈິດຂອງເຮົາກໍບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ?' ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນໂທດໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ທັງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວເສບອານິສົງນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ທີ່ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ເຮົາເຫັນໂທດໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວ ກໍໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ອານົນ, ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ. ອານົນ, ເຮົານັ້ນກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມະນະສິການວ່າ 'ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ແລ້ວຢູ່. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາຢູ່ດ້ວຍວິຫານະທຳນີ້, ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານກໍເກີດຂຶ້ນຄອບງຳ. ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ. ອານົນ, ປຽບeໝືອນຄວາມທຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ກໍພຽງເພື່ອບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ສັນໃດກໍດີ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອາກາສານັນຈາຍະຕະນະຊານເກີດຂຶ້ນຄອບງຳແກ່ເຮົາ, ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ, ສັນນັ້ນ.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม นตฺถิ กิญฺจีติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘วิญฺญาณญฺจายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, อากิญฺจญฺญายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ วิญฺญาณญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, อากิญฺจญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน วิญฺญาณญฺจายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, อากิญฺจญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อากิญฺจญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม วิญฺญาณญฺจายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເປັນການດີໜໍ ຫາກເຮົາກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມະນະສິການວ່າ "ບໍ່ມີສິ່ງໃດໜ້ອຍໜຶ່ງ" ແລ້ວຢູ່'. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາອັນເຫັນວ່າ 'ທຳນັ້ນສະຫງົບ' ແຕ່ຈິດຂອງເຮົາກໍບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ?' ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຫັນໂທດໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ທັງຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ແລະຍັງບໍ່ທັນໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ຄວາມຄິດນີ້ໄດ້ເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານແລ້ວເສບອານິສົງນັ້ນ, ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນຖານະທີ່ມີໄດ້ ທີ່ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ອານົນ, ໃນສະໄໝຕໍ່ມາ ເຮົາເຫັນໂທດໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍໃນໂທດນັ້ນ, ແລະໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານແລ້ວ ກໍໄດ້ເສບອານິສົງນັ້ນ. ອານົນ, ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ເມື່ອເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ. ອານົນ, ເຮົານັ້ນກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານໂດຍປະການທັງປວງ ເຂົ້າເຖິງອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະຊານ ດ້ວຍມະນະສິການວ່າ 'ບໍ່ມີສິ່ງໃດໜ້ອຍໜຶ່ງ' ແລ້ວຢູ່. ອານົນ, ເມື່ອເຮົາຢູ່ດ້ວຍວິຫານະທຳນີ້, ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານກໍເກີດຂຶ້ນຄອບງຳ. ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ. ອານົນ, ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ກໍພຽງເພື່ອບຽດບຽນເທົ່ານັ້ນ, ສັນໃດກໍດີ, ເມື່ອສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍວິນຍານັນຈາຍະຕະນະຊານເກີດຂຶ້ນຄອບງຳແກ່ເຮົາ, ການເກີດຂຶ້ນຄອບງຳນັ້ນກໍຍ່ອມເປັນຄວາມບຽດບຽນແກ່ເຮົາ, ສັນນັ້ນ.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ [Pg.240] – ‘โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย, เยน เม เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘อากิญฺจญฺญายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จ อานิสํโส อนธิคโต, โส จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ อากิญฺจญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน อากิญฺจญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เนวสญฺญานาสญฺญายตเน จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, อิมินา วิหาเรน วิหรโต อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ. เสยฺยถาปิ, อานนฺท, สุขิโน ทุกฺขํ อุปฺปชฺเชยฺย ยาวเทว อาพาธาย; เอวเมวสฺส เม อากิญฺจญฺญายตนสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ. สฺวสฺส เม โหติ อาพาโธ.

ດູກອນອານົນ ຕອນນັ້ນເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຈະເປັນການດີແທ້ໜໍ ຫາກເຮົາກ້າວລ່ວງອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຢູ່'. ດູກອນອານົນ ເມື່ອເຮົາເຫັນວ່າ 'ທຳນັ້ນສະຫງົບ' ແຕ່ຈິດຂອງເຮົາກໍບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ. ດູກອນອານົນ ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ທັງທີ່ເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ?' ດູກອນອານົນ ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຍັງບໍ່ທັນເຫັນໂທດໃນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະ ແລະບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລະບໍ່ທັນໄດ້ເສບໃຫ້ຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ທັງທີ່ເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ດູກອນອານົນ ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຫາກເຮົາບັນລຸອານິສົງໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລ້ວເສບໃຫ້ຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ເພາະເຫດທີ່ເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ດູກອນອານົນ ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ເມື່ອເຮົາເຫັນໂທດໃນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ແລະເມື່ອບັນລຸອານິສົງໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະແລ້ວ ກໍໄດ້ເສບໃຫ້ຫຼາຍ. ດູກອນອານົນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ເພາະເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ. ດູກອນອານົນ ເຮົາກ້າວລ່ວງອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຢູ່. ດູກອນອານົນ ເມື່ອເຮົາຢູ່ດ້ວຍວິຫານທຳນີ້ ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະຍ່ອມຟຸ້ງຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ນັ້ນຍ່ອມເປັນຄວາມເຈັບປວດແກ່ເຮົາ. ດູກອນອານົນ ປຽບເໝືອນຄວາມທຸກທີ່ເກີດຂຶ້ນແກ່ຜູ້ມີຄວາມສຸກ ຍ່ອມເປັນໄປເພື່ອຄວາມເຈັບປວດເທົ່ານັ້ນ ສັນໃດ; ດູກອນອານົນ ສັນຍາແລະມະນະສິການອັນປະກອບດ້ວຍອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະ ທີ່ຟຸ້ງຂຶ້ນແກ່ເຮົາ ກໍຍ່ອມເປັນຄວາມເຈັບປວດແກ່ເຮົາ ສັນນັ້ນ.

‘‘ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘ยํนูนาหํ เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหเรยฺย’นฺติ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘โก นุ โข เหตุ, โก ปจฺจโย, เยน เม สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’? ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘เนวสญฺญานาสญฺญายตเน โข เม อาทีนโว อทิฏฺโฐ, โส จ เม อพหุลีกโต, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จ อานิสํโส อนธิคโต, โส [Pg.241] จ เม อนาเสวิโต. ตสฺมา เม สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ น ปกฺขนฺทติ นปฺปสีทติ น สนฺติฏฺฐติ น วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, เอตทโหสิ – ‘สเจ โข อหํ เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลํ กเรยฺยํ, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสเวยฺยํ, ฐานํ โข ปเนตํ วิชฺชติ ยํ เม สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺเทยฺย ปสีเทยฺย สนฺติฏฺเฐยฺย วิมุจฺเจยฺย เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต’. โส โข อหํ, อานนฺท, อปเรน สมเยน เนวสญฺญานาสญฺญายตเน อาทีนวํ ทิสฺวา ตํ พหุลมกาสึ, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ อานิสํสํ อธิคมฺม ตมาเสวึ. ตสฺส มยฺหํ, อานนฺท, สญฺญาเวทยิตนิโรเธ จิตฺตํ ปกฺขนฺทติ ปสีทติ สนฺติฏฺฐติ วิมุจฺจติ เอตํ สนฺตนฺติ ปสฺสโต. โส โข อหํ, อานนฺท, สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ, ปญฺญาย จ เม ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขยํ อคมํสุ.

ດູກອນອານົນ ຕອນນັ້ນເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຈະເປັນການດີແທ້ໜໍ ຫາກເຮົາກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນิໂຣດຢູ່'. ດູກອນອານົນ ເມື່ອເຮົາເຫັນວ່າ 'ທຳນັ້ນສະຫງົບ' ແຕ່ຈິດຂອງເຮົາກໍບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ. ດູກອນອານົນ ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ອັນໃດໜໍເປັນເຫດ ອັນໃດເປັນປັດໄຈ ທີ່ເຮັດໃຫ້ຈິດຂອງເຮົາບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ທັງທີ່ເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ?' ດູກອນອານົນ ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ເຮົາຍັງບໍ່ທັນເຫັນໂທດໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລະບໍ່ທັນໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ເຮົາຍັງບໍ່ທັນໄດ້ບັນລຸອານິສົງໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ແລະບໍ່ທັນໄດ້ເສບໃຫ້ຫຼາຍ. ເພາະເຫດນັ້ນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງບໍ່ແລ່ນໄປ ບໍ່ເຫຼື້ອມໃສ ບໍ່ຕັ້ງໝັ້ນ ບໍ່ຫຼຸດພົ້ນໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ທັງທີ່ເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ດູກອນອານົນ ເຮົາມີຄວາມຄິດຢ່າງນີ້ວ່າ 'ຫາກເຮົາເຫັນໂທດໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ ແລ້ວເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ຫາກເຮົາບັນລຸອານິສົງໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ແລ້ວເສບໃຫ້ຫຼາຍ ຂໍ້ນີ້ຍ່ອມເປັນໄປໄດ້ ທີ່ຈິດຂອງເຮົາຈະແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ເພາະເຫດທີ່ເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ'. ດູກອນອານົນ ຕໍ່ມາໃນພາຍຫຼັງ ເມື່ອເຮົາເຫັນໂທດໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະແລ້ວ ກໍໄດ້ເຮັດໃຫ້ຫຼາຍ ແລະເມື່ອບັນລຸອານິສົງໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດແລ້ວ ກໍໄດ້ເສບໃຫ້ຫຼາຍ. ດູກອນອານົນ ຈິດຂອງເຮົາຈຶ່ງແລ່ນໄປ ເຫຼື້ອມໃສ ຕັ້ງໝັ້ນ ແລະຫຼຸດພົ້ນໃນສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດ ເພາະເຫັນວ່າທຳນັ້ນສະຫງົບ. ດູກອນອານົນ ເຮົາກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່ ແລະເມື່ອເຮົາເຫັນດ້ວຍປັນຍາແລ້ວ ອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງເຮົາກໍເຖິງຄວາມສິ້ນໄປ.

‘‘ยาวกีวญฺจาหํ, อานนฺท, อิมา นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย น เอวํ อนุโลมปฏิโลมํ สมาปชฺชิมฺปิ วุฏฺฐหิมฺปิ, เนว ตาวาหํ, อานนฺท, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ยโต จ โข อหํ, อานนฺท, อิมา นว อนุปุพฺพวิหารสมาปตฺติโย เอวํ อนุโลมปฏิโลมํ สมาปชฺชิมฺปิ วุฏฺฐหิมฺปิ, อถาหํ, อานนฺท, สเทวเก โลเก สมารเก สพฺรหฺมเก สสฺสมณพฺราหฺมณิยา ปชาย สเทวมนุสฺสาย ‘อนุตฺตรํ สมฺมาสมฺโพธึ อภิสมฺพุทฺโธ’ติ ปจฺจญฺญาสึ. ญาณญฺจ ปน เม ทสฺสนํ อุทปาทิ – ‘อกุปฺปา เม เจโตวิมุตฺติ, อยมนฺติมา ชาติ, นตฺถิ ทานิ ปุนพฺภโว’’’ติ. ทสมํ.

ດູກອນອານົນ ຕາບໃດທີ່ເຮົາຍັງບໍ່ເຂົ້າແລະອອກຈາກອະນຸປຸບພະວິຫານສະມາບັດ 9 ປະການນີ້ ທັງໂດຍອະນຸໂລມແລະປະຕິໂລມ ຕາບນັ້ນເຮົາກໍຍັງບໍ່ປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໂດຍຊອບອັນຍອດຢ້ຽມ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະ ພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ດູກອນອານົນ ແຕ່ເມື່ອໃດທີ່ເຮົາເຂົ້າແລະອອກຈາກອະນຸປຸບພະວິຫານສະມາບັດ 9 ປະການນີ້ ທັງໂດຍອະນຸໂລມແລະປະຕິໂລມແລ້ວ ເມື່ອນັ້ນເຮົາຈຶ່ງປະຕິຍານຕົນວ່າ ເປັນຜູ້ຕັດສະຮູ້ໂດຍຊອບອັນຍອດຢ້ຽມ ໃນໂລກພ້ອມທັງເທວະດາ ມານ ພົມ ໃນໝູ່ສັດພ້ອມທັງສະມະນະ ພາມ ເທວະດາແລະມະນຸດ. ທັງຍານແລະທັດສະນະກໍເກີດຂຶ້ນແກ່ເຮົາວ່າ 'ຄວາມຫຼຸດພົ້ນແຫ່ງຈິດຂອງເຮົາບໍ່ກຳເລີບແລ້ວ ຊາດນີ້ເປັນຊາດສຸດທ້າຍ ບັດນີ້ພົບໃໝ່ບໍ່ມີອີກ'.

มหาวคฺโค จตุตฺโถ.

ມະຫາວັກ ທີສີ່ ຈົບ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ ຄື:

ทฺเว วิหารา จ นิพฺพานํ, คาวี ฌาเนน ปญฺจมํ;

อานนฺโท พฺราหฺมณา เทโว, นาเคน ตปุสฺเสน จาติ.

ວິຫານສູດສອງສູດ, ນิບພານສູດ, ຄາວີສູດ, ສູດທີຫ້າຄືຊານະສູດ, ອານັນທະສູດ, ພຣາມະນະສູດ, ເທວະສູດ, ນາຄະສູດ ແລະຕະປຸດສະສູດ.

๕. สามญฺญวคฺโค

໕. ສາມັນຍະວັກ

๑. สมฺพาธสุตฺตํ

໑. ສັມບາທະສູດ

๔๒. เอกํ [Pg.242] สมยํ อายสฺมา อานนฺโท โกสมฺพิยํ วิหรติ โฆสิตาราเม. อถ โข อายสฺมา อุทายี เยนายสฺมา อานนฺโท เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมตา อานนฺเทน สทฺธึ สมฺโมทิ. สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ. เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา อุทายี อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ เอตทโวจ – ‘‘วุตฺตมิทํ, อาวุโส, ปญฺจาลจณฺเฑน เทวปุตฺเตน –

໔໒. ສະໄໝໜຶ່ງ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ ອາໄສຢູ່ທີ່ໂຄສິຕາຣາມ ເມືອງໂກສັມພີ. ຄັ້ງນັ້ນ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸທາຍີ ໄດ້ເຂົ້າໄປຫາພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນເຖິງທີ່ຢູ່ ແລ້ວໄດ້ສົນທະນາປາໄສກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນ. ຄັ້ນຜ່ານການສົນທະນາປາໄສອັນເປັນທີ່ບັນເທີງໃຈ ແລະເປັນທີ່ລະນຶກເຖິງກັນແລ້ວ ຈຶ່ງນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນສ່ວນຂ້າງໜຶ່ງ. ເມື່ອນັ່ງຢູ່ ນະ ທີ່ສົມຄວນແລ້ວ ພຣະຜູ້ມີອາຍຸອຸທາຍີ ໄດ້ກ່າວກັບພຣະຜູ້ມີອາຍຸອານົນຢ່າງນີ້ວ່າ: 'ອາວຸໂສ, ປັນຈາລະຈັນທະເທວະບຸດ ໄດ້ກ່າວຄຳນີ້ໄວ້ວ່າ:'

‘‘สมฺพาเธ คตํ โอกาสํ, อวิทฺวา ภูริเมธโส;

โย ฌานมพุชฺฌิ พุทฺโธ, ปฏิลีนนิสโภ มุนี’’ติ.

'ພຣະພຸດທະເຈົ້າຜູ້ມີປັນຍາຫຼວງຫຼາຍ ຜູ້ຊົງຫຼີກເຣັ້ນຢູ່ຢ່າງປະເສີດ ຜູ້ຊົງຮູ້ແຈ້ງຊານ ໄດ້ຊົງພົບຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບແລ້ວ'.

‘‘กตโม, อาวุโส, สมฺพาโธ, กตโม สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา’’ติ? ‘‘ปญฺจิเม, อาวุโส, กามคุณา สมฺพาโธ วุตฺโต ภควตา. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อิเม โข, อาวุโส, ปญฺจ กามคุณา สมฺพาโธ วุตฺโต ภควตา.

'ອາວຸໂສ, ອັນໃດຄືຄວາມຄັບແຄບ ແລະອັນໃດຄືການໄດ້ຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງໄວ້?' 'ອາວຸໂສ, ກາມະຄຸນ 5 ປະການນີ້ແລ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງວ່າເປັນຄວາມຄັບແຄບ. ກາມະຄຸນ 5 ປະການນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື: ຮູບທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຕາ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ສຽງທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍຫູ... ກິ່ນທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍດັງ... ລົດທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍລີ້ນ... ໂຜດທັບພະທີ່ຮູ້ໄດ້ດ້ວຍກາຍ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ອາວຸໂສ, ກາມະຄຸນ 5 ປະການນີ້ແລ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງວ່າເປັນຄວາມຄັບແຄບ.

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ วิตกฺกวิจารา อนิรุทฺธา โหนฺติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນທຳວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງສະແດງວ່າ ເປັນການໄດ້ຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ໂດຍອ້ອມແລ້ວ. ແຕ່ໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື: ວິຕົກແລະວິຈານທີ່ຍັງບໍ່ດັບໄປໃນປະຖົມມະຊານນັ້ນ ນີ້ຄືຄວາມຄັບແຄບໃນຂໍ້ນີ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ ปีติ อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

“ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ...ຯລຯ... ບັນລຸທຸຕິຍະຊານແລ້ວຢູ່. ອາວຸໂສ ທັງຫຼາຍ ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຕັດການໄດ້ໂອກາດໃນທີ່ຄັບແຄບ ໂດຍປະຣິຍາຍ. ໃນທຸຕິຍະຊານນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນທຸຕິຍະຊານນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ປີຕິໃດທີ່ຍັງບໍ່ດັບໄປໃນທຸຕິຍະຊານນັ້ນ, ນີ້ແຫຼະຄືຄວາມຄັບແຄບໃນທຸຕິຍະຊານນັ້ນ”

‘‘ปุน [Pg.243] จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ ปีติยา จ วิราคา…เป… ตติยํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ อุเปกฺขาสุขํ อนิรุทฺธํ โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະປີຕິຈາງຄາຍໄປ... ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງຕະຕິຍະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງສະແດງວ່າ ເປັນການໄດ້ຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ໂດຍອ້ອມແລ້ວ. ແຕ່ໃນຕະຕິຍະຊານນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນຕະຕິຍະຊານນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື: ສຸກອັນເກີດຈາກອຸເປກຂาທີ່ຍັງບໍ່ດັບໄປໃນຕະຕິຍະຊານນັ້ນ ນີ້ຄືຄວາມຄັບແຄບໃນຂໍ້ນີ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สุขสฺส จ ปหานา…เป… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ รูปสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະລະສຸກແລະທຸກໄດ້... ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງຈະຕຸດຖະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງສະແດງວ່າ ເປັນການໄດ້ຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ໂດຍອ້ອມແລ້ວ. ແຕ່ໃນຈະຕຸດຖະຊານນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນຈະຕຸດຖະຊານນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື: ຮູບະສັນຍາທີ່ຍັງບໍ່ດັບໄປໃນຈະຕຸດຖະຊານນັ້ນ ນີ້ຄືຄວາມຄັບແຄບໃນຂໍ້ນີ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ อากาสานญฺจายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະກ້າວລ່ວງຮູບະສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ມະນະສິການນານັດຕະສັນຍາ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງສະແດງວ່າ ເປັນການໄດ້ຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ໂດຍອ້ອມແລ້ວ. ແຕ່ໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື: ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາທີ່ຍັງບໍ່ດັບໄປໃນອາກາສານັນຈາຍະຕະນະນັ້ນ ນີ້ຄືຄວາມຄັບແຄບໃນຂໍ້ນີ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากาสานญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘อนนฺตํ วิญฺญาณ’นฺติ วิญฺญาณญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ วิญฺญาณญฺจายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະກ້າວລ່ວງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ວິນຍານບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງສະແດງວ່າ ເປັນການໄດ້ຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມกາງຄວາມຄັບແຄບ ໂດຍອ້ອມແລ້ວ. ແຕ່ໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື: ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະສັນຍາທີ່ຍັງບໍ່ດັບໄປໃນວິນຍານັນຈາຍະຕະນະນັ້ນ ນີ້ຄືຄວາມຄັບແຄບໃນຂໍ້ນີ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส วิญฺญาณญฺจายตนํ สมติกฺกมฺม ‘นตฺถิ กิญฺจี’ติ อากิญฺจญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ อากิญฺจญฺญายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ ເພາະກ້າວລ່ວງວິນຍານັນຈາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ພິກຂຸເຂົ້າເຖິງອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ບໍ່ມີຫຍັງໜ້ອຍໜຶ່ງ' ຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຊົງສະແດງວ່າ ເປັນການໄດ້ຊ່ອງທາງອອກໃນທ່າມກາງຄວາມຄັບແຄບ ໂດຍອ້ອມແລ້ວ. ແຕ່ໃນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະນັ້ນຄືແນວໃດ? ຄື: ອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະສັນຍາທີ່ຍັງບໍ່ດັບໄປໃນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະນັ້ນ ນີ້ຄືຄວາມຄັບແຄບໃນຂໍ້ນີ້.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส อากิญฺจญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน. ตตฺราปตฺถิ [Pg.244] สมฺพาโธ. กิญฺจ ตตฺถ สมฺพาโธ? ยเทว ตตฺถ เนวสญฺญานาสญฺญายตนสญฺญา อนิรุทฺธา โหติ, อยเมตฺถ สมฺพาโธ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນອາກິຈຈັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າກໍຕຣັດວ່າ ເປັນການໄດ້ໂອກາດໃນທີ່ຄັບແຄບ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ). ໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະນັ້ນ ກໍຍັງມີຄວາມຄັບແຄບຢູ່. ຄວາມຄັບແຄບໃນນັ້ນແມ່ນຫຍັງ? ຄື ສັນຍາໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະນັ້ນ ຍັງບໍ່ທັນດັບໄປ, ນີ້ຄືຄວາມຄັບແຄບໃນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະນັ້ນ.

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สมฺพาเธ โอกาสาธิคโม วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ปฐมํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣးພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນການໄດ້ໂອກາດໃນທີ່ຄັບແຄບ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

๒. กายสกฺขีสุตฺตํ

໒. ກາຍະສັກຂີສູດ

๔๓. ‘‘‘กายสกฺขี กายสกฺขี’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา’’ติ? ‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน.

໔໓. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ກາຍະສັກຂີ ກາຍະສັກຂີ' (ຜູ້ເປັນພະຍານດ້ວຍກາຍ) ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່າໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ ເປັນກາຍະສັກຂີ? ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຖືກຕ້ອງອາຍະຕະນະນັ້ນດ້ວຍກາຍ ໂດຍປະການໃດໆ ກໍຢູ່ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນກາຍະສັກຂີ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ).

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ วิตกฺกวิจารานํ วูปสมา…เป… ทุติยํ ฌานํ… ตติยํ ฌานํ… จตุตฺถํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸເພາະຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປແຫ່ງວິຕົກແລະວິຈານ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງທຸຕິຍະຊານ... ຕະຕິຍະຊານ... ຈະຕຸຕະຖະຊານຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຖືກຕ້ອງອາຍະຕະນະນັ້ນດ້ວຍກາຍ ໂດຍປະການໃດໆ ກໍຢູ່ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນກາຍະສັກຂີ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ).

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา ‘อนนฺโต อากาโส’ติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນຮູບະສັນຍາໂດຍປະການທັງປວງ ເພາະຄວາມດັບໄປແຫ່ງປະຕິຄະສັນຍາ ເພາະບໍ່ໃສ່ໃຈໃນນານັດຕະສັນຍາ ເຂົ້າເຖິງອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ ດ້ວຍມົນສິການວ່າ 'ອາກາດບໍ່ມີທີ່ສິ້ນສຸດ' ຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຖືກຕ້ອງອາຍະຕະນະນັ້ນດ້ວຍກາຍ ໂດຍປະການໃດໆ ກໍຢູ່ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນກາຍະສັກຂີ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)...ຯລຯ...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, กายสกฺขี วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ทุติยํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸນັ້ນຖືກຕ້ອງອາຍະຕະນະນັ້ນດ້ວຍກາຍ ໂດຍປະການໃດໆ ກໍຢູ່ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນກາຍະສັກຂີ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

๓. ปญฺญาวิมุตฺตสุตฺตํ

໓. ປັນຍາວິມຸດຕະສູດ

๔๔. ‘‘‘ปญฺญาวิมุตฺโต [Pg.245] ปญฺญาวิมุตฺโต’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, ปญฺญาวิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา’’ติ?

໔໔. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ປັນຍາວິມຸດ ປັນຍາວິມຸດ' (ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນດ້ວຍປັນຍາ) ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່າໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ ເປັນປັນຍາວິມຸດ?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ปญฺญาวิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່, ແລະຮູ້ຊັດຊານນັ້ນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນປັນຍາວິມຸດ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)...ຯລຯ...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ปญฺญาวิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ตติยํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ, ແລະຮູ້ຊັດນິໂຣດນັ້ນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນປັນຍາວິມຸດ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

๔. อุภโตภาควิมุตฺตสุตฺตํ

໔. ອຸພະໂຕພາກະວິມຸດຕະສູດ

๔๕. ‘‘‘อุภโตภาควิมุตฺโต อุภโตภาควิมุตฺโต’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, อุภโตภาควิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา’’ติ?

໔໕. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ອຸພະໂຕພາກະວິມຸດ ອຸພະໂຕພາກະວິມຸດ' (ຜູ້ຫຼຸດພົ້ນທັງສອງສ່ວນ) ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່າໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ ເປັນອຸພະໂຕພາກະວິມຸດ?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อุภโตภาควิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ພິກຂຸນັ້ນຖືກຕ້ອງອາຍະຕະນະນັ້ນດ້ວຍກາຍ ໂດຍປະການໃດໆ ກໍຢູ່ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ, ແລະຮູ້ຊັດຊານນັ້ນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນອຸພະໂຕພາກະວິມຸດ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)...ຯລຯ...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. ยถา ยถา จ ตทายตนํ ตถา ตถา นํ กาเยน ผุสิตฺวา วิหรติ, ปญฺญาย จ นํ ปชานาติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อุภโตภาควิมุตฺโต วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. จตุตฺถํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ພິກຂຸນັ້ນຖືກຕ້ອງອາຍະຕະນະນັ້ນດ້ວຍກາຍ ໂດຍປະකාරໃດໆ ກໍຢູ່ດ້ວຍປະການນັ້ນໆ, ແລະຮູ້ຊັດນິໂຣດນັ້ນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນອຸພະໂຕພາກະວິມຸດ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

๕. สนฺทิฏฺฐิกธมฺมสุตฺตํ

໕. ສັນທິຕຖິກະທັມມະສູດ

๔๖. ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม วุตฺโต ภควตา’’ติ?

໔໖. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ສັນທິຕຖິໂກ ທັມໂມ ສັນທິຕຖິໂກ ທັມໂມ' (ພຣະທັມທີ່ຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ) ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່າໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ ເປັນສັນທິຕຖິກະທັມ?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ [Pg.246] โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນສັນທິຕຖິກະທັມ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)...ຯລຯ...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิโก ธมฺโม วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ปญฺจมํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນສັນທິຕຖິກະທັມ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

๖. สนฺทิฏฺฐิกนิพฺพานสุตฺตํ

໖. Sandiṭṭhikanibbānasuttaṃ

๔๗. ‘‘‘สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา’’ติ?

໔໗. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ສັນທິຕຖິກະນິບພານ ສັນທິຕຖິກະນິບພານ' (ພຣະນິບພານທີ່ຜູ້ປະຕິບັດຈະພຶງເຫັນໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງ) ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່າໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ ເປັນສັນທິຕຖິກະນິບພານ?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา ปริยาเยน…เป….

ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນສັນທິຕຖິກະນິບພານ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)...ຯລຯ...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, สนฺทิฏฺฐิกํ นิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນສັນທິຕຖິກະນິບພານ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

๗. นิพฺพานสุตฺตํ

໗. ນິບພານະສູດ

๔๘. ‘‘‘นิพฺพานํ นิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. สตฺตมํ.

໔໘. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ນິບພານ ນິບພານ' ນັ້ນ...ຯລຯ...

๘. ปรินิพฺพานสุตฺตํ

໘. ປະຣິນິບພານະສູດ

๔๙. ‘‘‘ปรินิพฺพานํ ปรินิพฺพาน’นฺติ…เป…. อฏฺฐมํ.

໔໙. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ປະຣິນິບພານ ປະຣິນິບພານ' ນັ້ນ...ຯລຯ...

๙. ตทงฺคนิพฺพานสุตฺตํ

໙. ຕະທັງຄະນິບພານະສູດ

๕๐. ‘‘‘ตทงฺคนิพฺพานํ ตทงฺคนิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. นวมํ.

໕໐. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ຕະທັງຄະນິບພານ ຕະທັງຄະນິບພານ' ນັ້ນ...ຯລຯ...

๑๐. ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานสุตฺตํ

໑໐. ທິດຖະທັມມະນິບພານະສູດ

๕๑. ‘‘‘ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพาน’นฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา’’ติ?

໕໑. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ທິດຖະທັມມະນິບພານ ທິດຖະທັມມະນິບພານ' (ພຣະນິບພານໃນປັດຈຸບັນ) ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່າໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ ເປັນທິດຖະທັມມະນິບພານ?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ [Pg.247] …เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา ปริยาเยน …เป….

ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນທິດຖະທັມມະນິບພານ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)...ຯລຯ...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานํ วุตฺตํ ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ทสมํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນທິດຖະທັມມະນິບພານ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

สามญฺญวคฺโค ปญฺจโม.

ສາມັນຍະວັກ ທີ ໕ ຈົບ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກ (ອຸດທານ) -

สมฺพาโธ กายสกฺขี ปญฺญา,อุภโตภาโค สนฺทิฏฺฐิกา ทฺเว;

นิพฺพานํ ปรินิพฺพานํ,ตทงฺคทิฏฺฐธมฺมิเกน จาติ.

ມີສູດວ່າດ້ວຍ ສັມບາດ (ຄວາມຄັບແຄບ), ກາຍະສັກຂີ, ປັນຍາ (ປັນຍາວิມຸດ), ອຸພະໂຕພາກ (ອຸພະໂຕພາກະວິມຸດ), ສັນທິຕຖິກະສອງສູດ, ນິບພານ, ປະຣິນິບພານ, ຕະທັງຄະນິບພານ, ແລະ ທິດຖະທັມມະນິບພານ.

ปฐมปณฺณาสกํ สมตฺตํ.

ປະຖົມມະປັນນາດົກ ຈົບແລ້ວ.

๒. ทุติยปณฺณาสกํ

໒. ທຸຕິຍະປັນນາດົກ

(๖) ๑. เขมวคฺโค

(໖) ໑. ເຂມະວັກ

๑. เขมสุตฺตํ

໑. ເຂມະສູດ

๕๒. ‘‘‘เขมํ เขม’นฺติ[Pg.248], อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, เขมํ วุตฺตํ ภควตา’’ติ?

໕໒. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ເຂມະ ເຂມະ' (ຄວາມກະເສມ) ນັ້ນ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່າໃດ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຈຶ່ງຕຣັດວ່າ ເປັນເຂມະ?

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, เขมํ วุตฺตํ ภควตา ปริยาเยน…เป….

ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດຈາກກາມທັງຫຼາຍ...ຯລຯ... ເຂົ້າເຖິງປະຖົມມະຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນເຂມະ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)...ຯລຯ...

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, เขมํ วุตฺตํ ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ปฐมํ.

ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸລ່ວງພົ້ນເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວເຂົ້າເຖິງສັນຍາເວທະຍິຕະນິໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຕຣັດວ່າ ເປັນເຂມະ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ).

๒. เขมปฺปตฺตสุตฺตํ

໒. ເຂມັບປັດຕະສູດ

๕๓. เขมปฺปตฺโต เขมปฺปตฺโตติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ทุติยํ.

໕໓. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ເຂມັບປັດຕະ ເຂມັບປັດຕະ' (ຜູ້ບັນລຸຄວາມກະເສມ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๓. อมตสุตฺตํ

໓. ອະມະຕະສູດ

๕๔. อมตํ อมตนฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ตติยํ.

໕໔. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ອະມະຕະ ອະມະຕະ' (ຄວາມບໍ່ຕາຍ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๔. อมตปฺปตฺตสุตฺตํ

໔. ອະມະຕັບປັດຕະສູດ

๕๕. อมตปฺปตฺโต อมตปฺปตฺโตติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. จตุตฺถํ.

໕໕. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ອະມະຕັບປັດຕະ ອະມະຕັບປັດຕະ' (ຜູ້ບັນລຸອະມະຕະ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๕. อภยสุตฺตํ

໕. ອະພະຍະສູດ

๕๖. อภยํ อภยนฺติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ปญฺจมํ.

໕໖. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ອະພະຍະ ອະພະຍະ' (ຄວາມບໍ່ມີໄພ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๖. อภยปฺปตฺตสุตฺตํ

໖. ອະພະຍັບປັດຕະສູດ

๕๗. อภยปฺปตฺโต อภยปฺปตฺโตติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. ฉฏฺฐํ.

໕໗. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ອະພະຍັບປັດຕະ ອະພະຍັບປັດຕະ' (ຜູ້ບັນລຸຄວາມບໍ່ມີໄພ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๗. ปสฺสทฺธิสุตฺตํ

໗. ປັດສັດທິສູດ

๕๘. ปสฺสทฺธิ ปสฺสทฺธีติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. สตฺตมํ.

໕໘. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ປັດສັດທິ ປັດສັດທິ' (ຄວາມສະຫງົບລະງັບ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๘. อนุปุพฺพปสฺสทฺธิสุตฺตํ

໘. ອະນຸປຸບພະປັດສັດທິສູດ

๕๙. อนุปุพฺพปสฺสทฺธิ [Pg.249] อนุปุพฺพปสฺสทฺธีติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. อฏฺฐมํ.

໕໙. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ອະນຸປຸບພະປັດສັດທິ ອະນຸປຸບພະປັດສັດທິ' (ຄວາມສະຫງົບລະງັບໄປຕາມລຳດັບ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๙. นิโรธสุตฺตํ

໙. ນິໂຣດສູດ

๖๐. นิโรโธ นิโรโธติ, อาวุโส, วุจฺจติ…เป…. นวมํ.

໖໐. ອາວຸໂສ, ທີ່ຮຽກກັນວ່າ 'ນິໂຣດ นິໂຣດ' (ຄວາມດັບ) ນັ້ນ...ຯລຯ...

๑๐. อนุปุพฺพนิโรธสุตฺตํ

໑໐. ອະນຸປຸບພະນິໂຣດສູດ

๖๑. ‘‘‘อนุปุพฺพนิโรโธ อนุปุพฺพนิโรโธ’ติ, อาวุโส, วุจฺจติ. กิตฺตาวตา นุ โข, อาวุโส, อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา’’ติ?

໖໑. "ອາວຸໂສ, ຄຳວ່າ 'ການດັບໄປໂດຍລຳດັບ ການດັບໄປໂດຍລຳດັບ' ດັ່ງນີ້ ຍ່ອມມີຜູ້ກ່າວເຖິງ. ອາວຸໂສ, ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າໄດ້ຊົງສະແດງການດັບໄປໂດຍລຳດັບໄວ້ ດ້ວຍກຳນົດພຽງໃດນໍ?"

‘‘อิธาวุโส, ภิกฺขุ วิวิจฺเจว กาเมหิ…เป… ปฐมํ ฌานํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา ปริยาเยน…เป….

"ອາວຸໂສ, ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ສະຫງັດແລ້ວຈາກກາມທັງຫຼາຍ... ບັນລຸປະຖົມຊານຢູ່. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງວ່າເປັນການດັບໄປໂດຍລຳດັບ ໂດຍອ້ອມ (ໂດຍປະຣິຍາຍ)..."

‘‘ปุน จปรํ, อาวุโส, ภิกฺขุ สพฺพโส เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ สมติกฺกมฺม สญฺญาเวทยิตนิโรธํ อุปสมฺปชฺช วิหรติ, ปญฺญาย จสฺส ทิสฺวา อาสวา ปริกฺขีณา โหนฺติ. เอตฺตาวตาปิ โข, อาวุโส, อนุปุพฺพนิโรโธ วุตฺโต ภควตา นิปฺปริยาเยนา’’ติ. ทสมํ.

"ອາວຸໂສ, ອີກປະການໜຶ່ງ ພິກຂຸກ້າວລ່ວງເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະໂດຍປະການທັງປວງ ແລ້ວບັນລຸສັນຍາເວທະຢິຕະນิໂຣດຢູ່, ແລະອາສະວະທັງຫຼາຍຂອງພິກຂຸນັ້ນກໍສິ້ນໄປ ເພາະເຫັນດ້ວຍປັນຍາ. ອາວຸໂສ, ພຽງເທົ່ານີ້ແລ ທີ່ພຣະຜູ້ມີພຣະພາກເຈົ້າຊົງສະແດງວ່າເປັນການດັບໄປໂດຍລຳດັບ ໂດຍກົງ (ໂດຍນິບປະຣິຍາຍ)." ຈົບ ສູດທີສິບ.

๑๑. อภพฺพสุตฺตํ

໑໑. ອະພັບພະສູດ

๖๒. ‘‘นว, ภิกฺขเว, ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม นว? ราคํ, โทสํ, โมหํ, โกธํ, อุปนาหํ, มกฺขํ, ปฬาสํ, อิสฺสํ, มจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ธมฺเม อปฺปหาย อภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ.

໖໒. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນທີ່ຍັງລະທັມ 9 ປະການບໍ່ໄດ້ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ. ທັມ 9 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຣາຄະ (ຄວາມກຳໜັດ), ໂທສະ (ຄວາມຄຽດແຄ້ນ), ໂມຫະ (ຄວາມຫຼົງ), ໂກທະ (ຄວາມໂກດ), ອຸປະນາຫະ (ຄວາມຜູກໂກດ), ມັກຂະ (ຄວາມລຶບລ້າງຄຸນຄົນອື່ນ), ປະລາດສະ (ຄວາມຕີສະເໝີ), ອິດສາ (ຄວາມຮິດສະຢາ), ມັດຊະຣິຍະ (ຄວາມຕະໜີ່) — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນທີ່ຍັງລະທັມ 9 ປະການນີ້ບໍ່ໄດ້ ຍ່ອມບໍ່ຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ."

‘‘นว, ภิกฺขเว, ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุํ. กตเม นว? ราคํ, โทสํ, โมหํ, โกธํ, อุปนาหํ, มกฺขํ, ปฬาสํ, อิสฺสํ, มจฺฉริยํ – อิเม โข, ภิกฺขเว, นว ธมฺเม ปหาย ภพฺโพ อรหตฺตํ สจฺฉิกาตุ’’นฺติ. เอกาทสมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນທີ່ລະທັມ 9 ປະການໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ. ທັມ 9 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຣາຄະ, ໂທສະ, ໂມຫະ, ໂກທະ, ອຸປະນາຫະ, ມັກຂະ, ປະລາດສະ, ອິດສາ, ມັດຊະຣິຍະ — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ບຸກຄົນທີ່ລະທັມ 9 ປະການນີ້ໄດ້ແລ້ວ ຍ່ອມຄວນເພື່ອເຮັດໃຫ້ແຈ້ງເຊິ່ງອະຣະຫັດຕະຜົນ." ຈົບ ສູດທີສິບເອັດ.

เขมวคฺโค ปฐโม.

ເຂມະວັກ ທີ 1.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ —

เขโม จ อมตญฺเจว, อภยํ ปสฺสทฺธิเยน จ;

นิโรโธ อนุปุพฺโพ จ, ธมฺมํ ปหาย ภพฺเพน จาติ.

ເຂມະສູດ, ອະມະຕະສູດ, ອະພະຍະສູດ, ປັດສັດທິສູດ, ອະນຸປຸບພະນิໂຣດສູດ, ແລະສູດວ່າດ້ວຍການລະທັມແລ້ວເປັນຜູ້ຄວນ (ບັນລຸອະຣະຫັດຕະຜົນ).

(๗) ๒. สติปฏฺฐานวคฺโค

(໗) ໒. (7) 2. ສະຕິປັດຖານະວັກ

๑. สิกฺขาทุพฺพลฺยสุตฺตํ

໑. ສິກຂາທຸບພັນລະຍະສູດ (ສູດວ່າດ້ວຍຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ)

๖๓. ‘‘ปญฺจิมานิ[Pg.250], ภิกฺขเว, สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาโต, อทินฺนาทานํ, กาเมสุมิจฺฉาจาโร, มุสาวาโท, สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ.

໖໓. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂານີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ການຂ້າສັດ, ການຖືເອົາສິ່ງຂອງທີ່ເຈົ້າຂອງບໍ່ໄດ້ໃຫ້, ການປະພຶດຜິດໃນກາມ, ການເວົ້າຕົວະ, ການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸຣາແລະເມຣັຍອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ 5 ປະການນີ້ ພິກຂຸພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການ. ສະຕິປັດຖານ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້; ເວທະນາທັງຫຼາຍ... ຈິດ... ພິຈາລະນາເຫັນທັມໃນທັມທັງຫຼາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະຄວາມອ່ອນແອໃນສິກຂາ 5 ປະການນີ້ ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີໜຶ່ງ.

๒. นีวรณสุตฺตํ

໒. ນີວະຣະນະສູດ

๖๔. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, นีวรณานิ. กตมานิ ปญฺจ? กามจฺฉนฺทนีวรณํ, พฺยาปาทนีวรณํ, ถินมิทฺธนีวรณํ, อุทฺธจฺจกุกฺกุจฺจนีวรณํ, วิจิกิจฺฉานีวรณํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ นีวรณานิ.

໖໔. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ນີວອນ (ສິ່ງກີດກັ້ນ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ກາມະສັນທະນີວອນ (ຄວາມພໍໃຈໃນກາມ), ພະຍາປາດະນີວອນ (ຄວາມຄິດປອງຮ້າຍ), ຖີນະມິດທະນີວອນ (ຄວາມຫົດຫູ່ແລະເຊື່ອງຊຶມ), ອຸດທັດຈະກຸກກຸດຈະນີວອນ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານແລະຮຳຄານໃຈ), ວິຈິກິດສານີວອນ (ຄວາມລັງເລສົງໄສ) — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືນີວອນ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ นีวรณานํ ปหานาย จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ นีวรณานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทุติยํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະນີວອນ 5 ປະການນີ້ ພິກຂຸພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການ. ສະຕິປັດຖານ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້; ເວທະນາທັງຫຼາຍ... ຈິດ... ພິຈາລະນາເຫັນທັມໃນທັມທັງຫຼາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະນີວອນ 5 ປະການນີ້ ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີສອງ.

๓. กามคุณสุตฺตํ

໓. ກາມະຄຸນນະສູດ

๖๕. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, กามคุณา. กตเม ปญฺจ? จกฺขุวิญฺเญยฺยา รูปา อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา, โสตวิญฺเญยฺยา สทฺทา…เป… ฆานวิญฺเญยฺยา คนฺธา… ชิวฺหาวิญฺเญยฺยา รสา… กายวิญฺเญยฺยา โผฏฺฐพฺพา [Pg.251] อิฏฺฐา กนฺตา มนาปา ปิยรูปา กามูปสํหิตา รชนียา. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ กามคุณา.

໖໕. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກາມະຄຸນນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູບທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຕາ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ; ສຽງທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍຫູ... ກິ່ນທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍດັງ... ລົດທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍລີ້ນ... ໂຜດທັບພະທັງຫຼາຍທີ່ເພິ່ງຮູ້ແຈ້ງດ້ວຍກາຍ ອັນເປັນໜ້າປາດຖະໜາ ໜ້າຮັກໃຄ່ ໜ້າພໍໃຈ ມີລັກສະນະໜ້າຮັກ ປະກອບດ້ວຍກາມ ເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມກຳໜັດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືກາມະຄຸນ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ กามคุณานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ตติยํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະກາມະຄຸນ 5 ປະການນີ້... ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີສາມ.

๔. อุปาทานกฺขนฺธสุตฺตํ

໔. ອຸປາດານັກຂັນທະສູດ

๖๖. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, อุปาทานกฺขนฺธา. กตเม ปญฺจ? รูปุปาทานกฺขนฺโธ, เวทนุปาทานกฺขนฺโธ, สญฺญุปาทานกฺขนฺโธ, สงฺขารุปาทานกฺขนฺโธ, วิญฺญาณุปาทานกฺขนฺโธ – อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจุปาทานกฺขนฺธา.

໖໖. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ອຸປາດານັກຂັນ (ຂັນອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມຍຶດໝັ້ນ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູປູປາດານັກຂັນ (ຂັນຄືຮູບ), ເවທະນູປາດານັກຂັນ (ຂັນຄືເວທະນາ), ສັນຍູປາດານັກຂັນ (ຂັນຄືສັນຍາ), ສັງຂາຣູປາດານັກຂັນ (ຂັນຄືສັງຂານ), ວິນຍານູປາດານັກຂັນ (ຂັນຄືວິນຍານ) — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືອຸປາດານັກຂັນ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ อุปาทานกฺขนฺธานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. จตุตฺถํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະອຸປາດານັກຂັນ 5 ປະການນີ້... ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີສີ່.

๕. โอรมฺภาคิยสุตฺตํ

໕. ໂອຣັມພາຄິຍະສູດ

๖๗. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, โอรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ. กตมานิ ปญฺจ? สกฺกายทิฏฺฐิ, วิจิกิจฺฉา, สีลพฺพตปรามาโส, กามจฺฉนฺโท, พฺยาปาโท – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺโจรมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ.

໖໗. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ (ໂອຣັມພາຄິຍະສັງໂຍດ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ສັກກາຍະທິດຖິ (ຄວາມເຫັນວ່າເປັນຕົວຕົນ), ວິຈິກິດສາ (ຄວາມລັງເລສົງໄສ), ສີລັບພະຕະປາຣາມາດ (ຄວາມຍຶດໝັ້ນໃນສີລແລະພຣົດ), ກາມະສັນທະ (ຄວາມພໍໃຈໃນກາມ), ພະຍາປາດ (ຄວາມຄິດປອງຮ້າຍ) — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ โอรมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปญฺจมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ 5 ປະການນີ້... ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີຫ້າ.

๖. คติสุตฺตํ

໖. ຄະຕິສູດ

๖๘. ‘‘ปญฺจิมา, ภิกฺขเว, คติโย. กตมา ปญฺจ? นิรโย, ติรจฺฉานโยนิ, เปตฺติวิสโย, มนุสฺสา, เทวา – อิมา โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ คติโย.

໖໘. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄະຕи (ທີ່ໄປເກີດ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ນະລົກ, ກຳເນີດເດຍຣັດສານ, ເປດວິໄສ (ແດນເປດ), ມະນຸດ, ເທວະດາ — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືຄະຕິ 5 ປະການ."

‘‘อิมาสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ คตีนํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ฉฏฺฐํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະຄະຕິ 5 ປະການນີ້... ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີຫົກ.

๗. มจฺฉริยสุตฺตํ

໗. ມັດຊະຣິຍະສູດ

๖๙. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, มจฺฉริยานิ. กตมานิ ปญฺจ? อาวาสมจฺฉริยํ, กุลมจฺฉริยํ, ลาภมจฺฉริยํ, วณฺณมจฺฉริยํ, ธมฺมมจฺฉริยํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ มจฺฉริยานิ.

໖໙. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຄວາມຕະໜີ່ (ມັດຊະຣິຍະ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອາວາສະມັດຊະຣິຍະ (ຄວາມຕະໜີ່ທີ່ຢູ່ອາໄສ), ກຸລະມັດຊະຣິຍະ (ຄວາມຕະໜີ່ຕະກູນ), ລາພະມັດຊະຣິຍະ (ຄວາມຕະໜີ່ລາບ), ວັນນະມັດຊະຣິຍະ (ຄວາມຕະໜີ່ວັນນະ/ຄຸນຄວາມດີ), ທັມມະມັດຊະຣິຍະ (ຄວາມຕະໜີ່ທັມ) — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືຄວາມຕະໜີ່ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ [Pg.252] โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ มจฺฉริยานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. สตฺตมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະຄວາມຕະໜີ່ 5 ປະການນີ້... ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີເຈັດ.

๘. อุทฺธมฺภาคิยสุตฺตํ

໘. ອຸດທັມພາຄິຍະສູດ

๗๐. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, อุทฺธมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ. กตมานิ ปญฺจ? รูปราโค, อรูปราโค, มาโน, อุทฺธจฺจํ, อวิชฺชา – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจุทฺธมฺภาคิยานิ สํโยชนานิ.

໗໐. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ສັງໂຍດເບື້ອງສູງ (ອຸດທັມພາຄິຍະສັງໂຍດ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ຮູບະຣາຄະ (ຄວາມກຳໜັດໃນຮູບພົບ), ອະຮູບະຣາຄະ (ความກຳໜັດໃນອະຮູບພົບ), ມານະ (ຄວາມຖືຕົວ), ອຸດທັດຈະ (ຄວາມຟຸ້ງຊ່ານ), ອະວິຊຊາ (ຄວາມບໍ່ຮູ້ຈິງ) — ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືສັງໂຍດເບື້ອງສູງ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ อุทฺธมฺภาคิยานํ สํโยชนานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. อฏฺฐมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະສັງໂຍດເບື້ອງສູງ 5 ປະການນີ້... ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີແປດ.

๙. เจโตขิลสุตฺตํ

໙. ເຈໂຕຂີລະສູດ

๗๑. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจโตขิลา. กตเม ปญฺจ? อิธ ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สตฺถริ กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปฐโม เจโตขิโล.

໗໑. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ຕະປູຕຶງໃຈ (ເຈໂຕຂີລະ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ຍ່ອມສົງໄສ ເຄືອບແຄງ ບໍ່ນ້ອມໃຈເຊື່ອ ບໍ່ເລື່ອມໃສໃນພຣະສາດສະດາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດສົງໄສ ເຄືອບແຄງ ບໍ່ນ້ອມໃຈເຊື່ອ ບໍ່ເລື່ອມໃສໃນພຣະສາດສະດา, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ. ຈິດຂອງພິກຂຸໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ນີ້ຄືຕະປູຕຶງໃຈປະການທີໜຶ່ງ."

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ธมฺเม กงฺขติ…เป… สงฺเฆ กงฺขติ… สิกฺขาย กงฺขติ… สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ สพฺรหฺมจารีสุ กุปิโต โหติ อนตฺตมโน อาหตจิตฺโต ขิลชาโต, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปญฺจโม เจโตขิโล.

"ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມສົງໄສໃນພຣະທັມ... ສົງໄສໃນພຣະສົງ... ສົງໄສໃນສິກຂາ... ເປັນຜູ້ໂກດເຄືອງ ມີຄວາມບໍ່ພໍໃຈ ມີຈິດຄຽດແຄ້ນ ມີຈິດດັ່ງຕະປູຕຶງໃຈໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດໂກດເຄືອງ ມີຄວາມບໍ່ພໍໃຈ ມີຈິດຄຽດແຄ້ນ ມີຈິດດັ່ງຕະປູຕຶງໃຈໃນເພື່ອນພຣົມມະຈາຣີທັງຫຼາຍ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ. ຈິດຂອງພິກຂຸໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອความພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ນີ້ຄືຕະປູຕຶງໃຈປະການທີຫ້າ."

‘‘อิเมสํ, โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจโตขิลานํ ปหานาย…เป… อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. นวมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະຕະປູຕຶງໃຈ 5 ປະການນີ້... ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີເກົ້າ.

๑๐. เจตโสวินิพนฺธสุตฺตํ

໑໐. ເຈຕະໂសວິນິພັນທະສູດ

๗๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจตโสวินิพนฺธา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส [Pg.253] อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ อวิคตจฺฉนฺโท อวิคตเปโม อวิคตปิปาโส อวิคตปริฬาโห อวิคตตณฺโห, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปฐโม เจตโสวินิพนฺโธ.

໗໒. "ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ (ເຈຕະໂសວິນິພັນທະ) ນີ້ມີ 5 ປະການ. 5 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຣາຄະ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກະຫາຍ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມທັງຫຼາຍ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດຍັງບໍ່ປາສະຈາກຣາຄະ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມພໍໃຈ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮັກ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກະຫາຍ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມຮ້ອນຮົນ, ບໍ່ປາສະຈາກຄວາມທະຍານຢາກໃນກາມທັງຫຼາຍ, ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ. ຈິດຂອງພິກຂຸໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງຜູກພັນຈິດປະການທີໜຶ່ງ."

‘‘ปุน จปรํ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย อวีตราโค โหติ…เป… รูเป อวีตราโค โหติ… ยาวทตฺถํ อุทราวเทหกํ ภุญฺชิตฺวา เสยฺยสุขํ ปสฺสสุขํ มิทฺธสุขํ อนุยุตฺโต วิหรติ … อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ. โย โส, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อญฺญตรํ เทวนิกายํ ปณิธาย พฺรหฺมจริยํ จรติ – ‘อิมินาหํ สีเลน วา วเตน วา ตเปน วา พฺรหฺมจริเยน วา เทโว วา ภวิสฺสามิ เทวญฺญตโร วา’ติ, ตสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย. ยสฺส จิตฺตํ น นมติ อาตปฺปาย อนุโยคาย สาตจฺจาย ปธานาย, อยํ ปญฺจโม เจตโสวินิพนฺโธ. อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา.

"ອີກປະການໜຶ່ງ, ພິກຂຸຍ່ອມເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຣາຄະໃນກາຍ... ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຣາຄະໃນຮູບ... ເປັນຜູ້ບໍລິໂພກອາຫານອີ່ມເຕັມທ້ອງຕາມຕ້ອງການແລ້ວ ປະກອບຄວາມສຸກໃນການນອນ, ຄວາມສຸກໃນການເອນກາຍ, ຄວາມສຸກໃນການຫຼັບຢູ່... ປະພຶດພຣົມມະຈັນໂດຍຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນເທວະດານິກາຍໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງວ່າ 'ດ້ວຍສີລນີ້, ດ້ວຍພຣົດນີ້, ດ້ວຍຕະບະນີ້, ຫຼືດ້ວຍພຣົມມະຈັນນີ້ ເຮົາຈັກໄດ້ເປັນເທວະດາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຫຼືເທວະດາອົງໃດອົງໜຶ່ງ'. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃດປະພຶດພຣົມມະຈັນໂດຍຕັ້ງຄວາມປາດຖະໜາໃນເທວະດານິກາຍໝູ່ໃດໝູ່ໜຶ່ງວ່າ 'ດ້ວຍສີລນີ້, ດ້ວຍພຣົດນີ້, ດ້ວຍຕະບະນີ້, ຫຼືດ້ວຍພຣົມມະຈັນນີ້ ເຮົາຈັກໄດ້ເປັນເທວະດາຜູ້ຍິ່ງໃຫຍ່ ຫຼືເທວະດາອົງໃດອົງໜຶ່ງ', ຈິດຂອງພິກຂຸນັ້ນຍ່ອມບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ. ຈິດຂອງພິກຂຸໃດບໍ່ນ້ອມໄປເພື່ອຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ, ເພື່ອຄວາມປະກອບເນືອງໆ, ເພື່ອຄວາມເຮັດຕິດຕໍ່, ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ, ນີ້ຄືເຄື່ອງຜູກພັນຈິດປະການທີຫ້າ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລຄືເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ 5 ປະການ."

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเย กายานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ; เวทนาสุ…เป… จิตฺเต…เป… ธมฺเมสุ ธมฺมานุปสฺสี วิหรติ อาตาปี สมฺปชาโน สติมา วิเนยฺย โลเก อภิชฺฌาโทมนสฺสํ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สติปฏฺฐานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ.

"ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ 5 ປະການນີ້ ພິກຂຸພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການ. ສະຕິປັດຖານ 4 ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸໃນພຣະທັມມະວິນັຍນີ້ ພິຈາລະນາເຫັນກາຍໃນກາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້; ເວທະນາທັງຫຼາຍ... ຈິດ... ພິຈາລະນາເຫັນທັມໃນທັມທັງຫຼາຍຢູ່ ມີຄວາມພຽນເຜົາກິເລດ ມີສຳປະຊັນຍະ ມີສະຕິ ກຳຈັດອະພິຊຊາແລະໂທມະນັດໃນໂລກເສຍໄດ້. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ 5 ປະການນີ້ ພຶງຈະເລີນສະຕິປັດຖານ 4 ປະການນີ້." ຈົບ ສູດທີສິບ.

สติปฏฺฐานวคฺโค ทุติโย.

ສະຕິປັດຖານະວັກ ທີ 2 ຈົບແລ້ວ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ຫົວຂໍ້ປະຈຳວັກນັ້ນ —

สิกฺขา นีวรณากามา, ขนฺธา จ โอรมฺภาคิยา คติ;

มจฺเฉรํ อุทฺธมฺภาคิยา อฏฺฐมํ, เจโตขิลา วินิพนฺธาติ.

ສູດວ່າດ້ວຍສິກຂາ, ນີວອນ, ກາມະຄຸນ, ຂັນ, ສັງໂຍດເບື້ອງຕ່ຳ, ຄະຕິ, ຄວາມຕະໜີ່, ສັງໂຍດເບື້ອງສູງເປັນທີແປດ, ຕະປູຕຶງໃຈ, ແລະເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ.

(๘) ๓. สมฺมปฺปธานวคฺโค

(໘) ໓. 3. ສັມມັບປະທານະວັກ

๑. สิกฺขสุตฺตํ

໑. ສິກຂາສູດ

๗๓. ‘‘ปญฺจิมานิ[Pg.254], ภิกฺขเว, สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาโต …เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ.

໗໓. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ການຂ້າສັດ... ລະ... ການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການ.”

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນສັມມັບປະທານ ໔ ປະການ. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້: ຍ່ອມຍັງພໍໃຈໃຫ້ເກີດ ພະຍາຍາມ ປາລົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະກຸສົນທັມອັນເປັນບາບທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ; ຍ່ອມຍັງພໍໃຈໃຫ້ເກີດ ພະຍາຍາມ ປາລົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມອັນເປັນບາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ; ຍ່ອມຍັງພໍໃຈໃຫ້ເກີດ ພະຍາຍາມ ປາລົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຸສົນທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ; ຍ່ອມຍັງພໍໃຈໃຫ້ເກີດ ພະຍາຍາມ ປາລົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ ຄວາມງອກງາມໄພບູນ ຄວາມຈະເລີນ ແລະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງກຸສົນທັມທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນສັມມັບປະທານ ໔ ປະການນີ້ແລ.” ສູດທີ ໑.

๗๔-๘๑. (ยถา สติปฏฺฐานวคฺเค ตถา สมฺมปฺปธานวเสน วิตฺถาเรตพฺพา.)

໗໔-໘໑. (ຄວນຂະຫຍາຍຄວາມດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງສັມມັບປະທານ ເໝືອນດັ່ງໃນສະຕິປັດຖານະວັກ.)

๑๐. เจตโสวินิพนฺธสุตฺตํ

໑໐. ເຈຕະໂສວິນິພັນທະສູດ

๘๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจตโสวินิพนฺธา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ…เป… อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา.

໘໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາມ... ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການ.”

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ อนุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ อนุปฺปาทาย ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ; อุปฺปนฺนานํ ปาปกานํ อกุสลานํ ธมฺมานํ ปหานาย… อนุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ อุปฺปาทาย… อุปฺปนฺนานํ กุสลานํ ธมฺมานํ ฐิติยา อสมฺโมสาย ภิยฺโยภาวาย เวปุลฺลาย ภาวนาย ปาริปูริยา ฉนฺทํ ชเนติ วายมติ วีริยํ อารภติ จิตฺตํ ปคฺคณฺหาติ ปทหติ[Pg.255]. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร สมฺมปฺปธานา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນສັມມັບປະທານ ໔ ປະການ. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້: ຍ່ອມຍັງພໍໃຈໃຫ້ເກີດ ພະຍາຍາມ ປາລົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອຄວາມບໍ່ເກີດຂຶ້ນແຫ່ງອະກຸສົນທັມອັນເປັນບາບທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ; ເພື່ອລະອະກຸສົນທັມອັນເປັນບາບທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ... ເພື່ອຄວາມເກີດຂຶ້ນແຫ່ງກຸສົນທັມທີ່ຍັງບໍ່ທັນເກີດຂຶ້ນ... ຍ່ອມຍັງພໍໃຈໃຫ້ເກີດ ພະຍາຍາມ ປາລົບຄວາມພຽນ ປະຄອງຈິດ ຕັ້ງຄວາມພຽນໄວ້ ເພື່ອຄວາມຕັ້ງໝັ້ນ ຄວາມບໍ່ເສື່ອມສູນ ຄວາມງອກງາມໄພບູນ ຄວາມຈະເລີນ ແລະຄວາມບໍລິບູນແຫ່ງກຸສົນທັມທີ່ເກີດຂຶ້ນແລ້ວ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນສັມມັບປະທານ ໔ ປະການນີ້ແລ.” ສູດທີ ໑0.

สมฺมปฺปธานวคฺโค ตติโย.

ສັມມັບປະທານະວັກ ທີ ໓ ຈົບແລ້ວ.

(๙) ๔. อิทฺธิปาทวคฺโค

(໙) ໔. ໔. ອິດທິປາດະວັກ

๑. สิกฺขสุตฺตํ

໑. ສິກຂາສູດ

๘๓. ‘‘ปญฺจิมานิ, ภิกฺขเว, สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ. กตมานิ ปญฺจ? ปาณาติปาโต…เป… สุราเมรยมชฺชปมาทฏฺฐานํ – อิมานิ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ สิกฺขาทุพฺพลฺยานิ.

໘໓. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ການຂ້າສັດ... ລະ... ການດື່ມນ້ຳເມົາຄືສຸລາແລະເມໄລອັນເປັນທີ່ຕັ້ງແຫ່ງຄວາມປະມາດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການ.”

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, วีริยสมาธิ… จิตฺตสมาธิ… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ สิกฺขาทุพฺพลฺยานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา’’ติ. ปฐมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນອິດທິບາດ ໔ ປະການ. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້: ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ... ຈິດຕະສະມາທິ... ວິມັງສາສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະເຫດເຮັດໃຫ້ສິກຂາທຸພົນ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນອິດທິບາດ ໔ ປະການນີ້ແລ.” ສູດທີ ໑.

๘๔-๙๑. (ยถา สติปฏฺฐานวคฺเค ตถา อิทฺธิปาทวเสน วิตฺถาเรตพฺพา.)

໘໔-໙໑. (ຄວນຂະຫຍາຍຄວາມດ້ວຍອຳນາດແຫ່ງອິດທິບາດ ເໝືອນດັ່ງໃນສະຕິປັດຖານະວັກ.)

๑๐. เจตโสวินิพนฺธสุตฺตํ

໑໐. ເຈຕະໂສvິນິພັນທະສູດ

๙๒. ‘‘ปญฺจิเม, ภิกฺขเว, เจตโสวินิพนฺธา. กตเม ปญฺจ? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ กาเมสุ อวีตราโค โหติ…เป… อิเม โข, ภิกฺขเว, ปญฺจ เจตโสวินิพนฺธา.

໙໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການນີ້ມີຢູ່. ໕ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້ ເປັນຜູ້ຍັງບໍ່ປາສະຈາກຄວາມກຳໜັດໃນກາມ... ລະ... ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເຫຼົ່ານີ້ແລ ກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການ.”

‘‘อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา. กตเม จตฺตาโร? อิธ, ภิกฺขเว, ภิกฺขุ ฉนฺทสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ, วีริยสมาธิ… จิตฺตสมาธิ… วีมํสาสมาธิปธานสงฺขารสมนฺนาคตํ อิทฺธิปาทํ ภาเวติ. อิเมสํ โข, ภิกฺขเว, ปญฺจนฺนํ เจตโสวินิพนฺธานํ ปหานาย อิเม จตฺตาโร อิทฺธิปาทา ภาเวตพฺพา’’ติ. ทสมํ.

“ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນອິດທິບາດ ໔ ປະການ. ໔ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ພິກຂຸໃນທັມມະວິນັຍນີ້: ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍສັນທະສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ, ຍ່ອມຈະເລີນອິດທິບາດອັນປະກອບດ້ວຍວິຣິຍະສະມາທິ... ຈິດຕະສະມາທິ... ວິມັງສາສະມາທິແລະປະທານະສັງຂານ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອລະກິເລດເຄື່ອງຜູກພັນຈິດ ໕ ປະການນີ້, ຄວນຈະເລີນອິດທິບາດ ໔ ປະການນີ້ແລ.” ສູດທີ ໑0.

อิทฺธิปาทวคฺโค จตุตฺโถ.

ອິດທິປາດະວັກ ທີ ໔ ຈົບແລ້ວ.

ยเถว [Pg.256] สติปฏฺฐานา, ปธานา จตุโรปิ จ;

จตฺตาโร อิทฺธิปาทา จ, ตเถว สมฺปโยชเยติ.

ຄວນປະກອບສະຕິປັດຖານ ໔, ສັມມັບປະທານ ໔ ແລະອິດທິບາດ ໔ ເຂົ້າກັນ ເໝືອນດັ່ງນັ້ນແລ.

(๑๐) ๕. ราคเปยฺยาลํ

(໑໐) ໕. ໕. ຣາຄະເປຍຍານ

๙๓. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม นว? อสุภสญฺญา, มรณสญฺญา, อาหาเร ปฏิกูลสญฺญา, สพฺพโลเก อนภิรตสญฺญา, อนิจฺจสญฺญา, อนิจฺเจ ทุกฺขสญฺญา, ทุกฺเข อนตฺตสญฺญา, ปหานสญฺญา, วิราคสญฺญา – ราคสฺส, ภิกฺขเว อภิญฺญาย อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໙໓. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ, ຄວນຈະເລີນທັມ ໙ ປະການ. ໙ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ອະສຸພະສັນຍາ, ມະຣະນະສັນຍາ, ອາຫາເຣປະຕິກູລະສັນຍາ, ສັບພະໂລເກອະນະພິຣະຕິສັນຍາ, ອະນິດຈະສັນຍາ, ອະນິດເຈທຸກຂະສັນຍາ, ທຸກເຂອະນັດຕະສັນຍາ, ປະຫານະສັນຍາ, ວິຣາຄະສັນຍາ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ, ຄວນຈະເລີນທັມ ໙ ປະການນີ້ແລ.”

๙๔. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา. กตเม นว? ปฐมํ ฌานํ, ทุติยํ ฌานํ, ตติยํ ฌานํ, จตุตฺถํ ฌานํ, อากาสานญฺจายตนํ, วิญฺญาณญฺจายตนํ, อากิญฺจญฺญายตนํ, เนวสญฺญานาสญฺญายตนํ, สญฺญาเวทยิตนิโรโธ – ราคสฺส, ภิกฺขเว, อภิญฺญาย อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໙໔. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ, ຄວນຈະເລີນທັມ ໙ ປະການ. ໙ ປະການແມ່ນຫຍັງແດ່? ຄື: ປະຖົມມະຊານ, ทຸຕິຍະຊານ, ຕະຕິຍະຊານ, ຈະຕຸດຖະຊານ, ອາກາສານັນຈາຍະຕະນະ, ວິນຍານັນຈາຍະຕະນະ, ອາກິນຈັນຍາຍະຕະນະ, ເນວະສັນຍານາສັນຍາຍະຕະນະ, ສັນຍາເວທະຢິຕະນິໂຣດ. ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງເຊິ່ງຣາຄະ, ຄວນຈະເລີນທັມ ໙ ປະການນີ້ແລ.”

๙๕-๑๑๒. ‘‘ราคสฺส, ภิกฺขเว, ปริญฺญาย…เป… ปริกฺขยาย…เป… ปหานาย…เป… ขยาย…เป… วยาย…เป… วิราคาย…เป… นิโรธาย…เป… จาคาย…เป… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’.

໙໕-໑໑໒. “ພິກຂຸທັງຫຼາຍ, ເພື່ອຄວາມກຳນົດຮູ້... ລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອການລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ... ເພື່ອຄວາມດັບ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະຄືນເຊິ່ງຣາຄະ... ຄວນຈະເລີນທັມ ໙ ປະການເຫຼົ່ານີ້.”

๑๑๓-๔๓๒. ‘‘โทสสฺส…เป… โมหสฺส… โกธสฺส… อุปนาหสฺส… มกฺขสฺส… ปฬาสสฺส… อิสฺสาย… มจฺฉริยสฺส… มายาย… สาเฐยฺยสฺส… ถมฺภสฺส… สารมฺภสฺส… มานสฺส… อติมานสฺส… มทสฺส… ปมาทสฺส อภิญฺญาย…เป… ปริญฺญาย… ปริกฺขยาย… ปหานาย… ขยาย… วยาย… วิราคาย… นิโรธาย … จาคาย… ปฏินิสฺสคฺคาย…เป… อิเม นว ธมฺมา ภาเวตพฺพา’’ติ.

໑໑໓-໔໓໒. “ເພື່ອຮູ້ຍິ່ງ... ລະ... ເພື່ອກຳນົດຮູ້... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປຮອບ... ເພື່ອການລະ... ເພື່ອຄວາມສິ້ນໄປ... ເພື່ອຄວາມເສື່ອມໄປ... ເພື່ອຄວາມຄາຍກຳໜັດ... ເພື່ອຄວາມດັບ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະ... ເພື່ອຄວາມສະຫຼະຄືນ ເຊິ່ງໂທສະ... ໂມຫະ... ໂກທະ... ອຸປະນາຫະ... ມັກຂະ... ປະລາດສະ... ອິດສາ... ມັດຊະຣິຍະ... ມາຍາ... ສາເຖີຍຍະ... ຖັມພະ... ສາຣັມພະ... ມານະ... ອະຕິມານະ... ມະທະ... ປະມາດ... ຄວນຈະເລີນທັມ ໙ ປະການເຫຼົ່ານີ້ແລ.”

ราคเปยฺยาลํ นิฏฺฐิตํ.

ຣາຄະເປຍຍານ ຈົບແລ້ວ.

นวกนิปาตปาฬิ นิฏฺฐิตา.

ນະວະກະນິບາດປາລີ ຈົບແລ້ວ.