. Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.

Con xin đảnh lễ đức Thế Tôn, bậc A-la-hán, đấng Chánh Đẳng Chánh Giác.

Aṅguttaranikāyo

Kinh Tăng Chi Bộ

Navakanipātapāḷi

Phẩm Chín Pháp

1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ

1. Phần Năm Mươi Kinh Đầu Tiên

1. Sambodhivaggo

1. Phẩm Giác Ngộ

1. Sambodhisuttaṃ

1. Kinh Giác Ngộ

1. Evaṃ [Pg.163] me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

1. Tôi nghe như vầy – Một thời, đức Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong khu vườn của ông Anāthapiṇḍika ở Jetavana. Tại đó, đức Thế Tôn gọi các vị tỳ khưu:

‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘sambodhipakkhikānaṃ, āvuso, dhammānaṃ kā upanisā bhāvanāyā’ti, evaṃ puṭṭhā tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ kinti byākareyyāthā’’ti? ‘‘Bhagavaṃmūlakā no, bhante, dhammā…pe… bhagavato sutvā bhikkhū dhāressantī’’ti.

“Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy: ‘Thưa các hiền giả, điều gì là cận y duyên cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ?’ Khi được hỏi như vậy, này các tỳ khưu, các ông sẽ trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như thế nào?” “Bạch Thế Tôn, các pháp của chúng con có đức Thế Tôn là căn bản... (v.v.)... sau khi nghe từ đức Thế Tôn, các vị tỳ khưu sẽ ghi nhớ.”

‘‘Tena hi, bhikkhave, suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho te bhikkhū bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

“Vậy thì, này các tỳ khưu, hãy lắng nghe và khéo tác ý; Ta sẽ nói.” “Vâng, bạch Thế Tôn.” Các vị tỳ khưu ấy đã vâng đáp đức Thế Tôn. Đức Thế Tôn đã nói điều này:

‘‘Sace, bhikkhave, aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ – ‘sambodhipakkhikānaṃ, āvuso, dhammānaṃ kā upanisā bhāvanāyā’ti, evaṃ puṭṭhā [Pg.164] tumhe, bhikkhave, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha –

“Này các tỳ khưu, nếu các du sĩ ngoại đạo hỏi các ông như vầy: ‘Thưa các hiền giả, điều gì là cận y duyên cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ?’ Khi được hỏi như vậy, này các tỳ khưu, các ông hãy trả lời các du sĩ ngoại đạo ấy như vầy:

‘‘Idhāvuso, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Sambodhipakkhikānaṃ, āvuso, dhammānaṃ ayaṃ paṭhamā upanisā bhāvanāya.

“Này các hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ nhất cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Sambodhipakkhikānaṃ, āvuso, dhammānaṃ ayaṃ dutiyā upanisā bhāvanāya.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu có giới hạnh, sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, chấp nhận và tu học trong các học giới. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ hai cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṃ – appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṃsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Sambodhipakkhikānaṃ, āvuso, dhammānaṃ ayaṃ tatiyā upanisā bhāvanāya.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu, đối với những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: chuyện về thiểu dục, chuyện về tri túc, chuyện về viễn ly, chuyện về không tụ tập, chuyện về tinh tấn, chuyện về giới, chuyện về định, chuyện về tuệ, chuyện về giải thoát, chuyện về giải thoát tri kiến; vị ấy được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ ba cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Sambodhipakkhikānaṃ, āvuso, dhammānaṃ ayaṃ catutthī upanisā bhāvanāya.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; vị ấy có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ tư cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Sambodhipakkhikānaṃ, āvuso, dhammānaṃ ayaṃ pañcamī upanisā bhāvanāya’’.

“Lại nữa, này các hiền giả, vị tỳ khưu có trí tuệ, được trang bị trí tuệ thấy rõ sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh. Này các hiền giả, đây là cận y duyên thứ năm cho sự tu tập các pháp thuộc phần giác ngộ.”

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – sīlavā bhavissati, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharissati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhissati sikkhāpadesu.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ có giới hạnh, sẽ sống được phòng hộ bởi sự phòng hộ của Pātimokkha, đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi nhỏ nhặt, sẽ chấp nhận và tu học trong các học giới.

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṃ – appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā [Pg.165] asaṃsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: chuyện về thiểu dục, chuyện về tri túc, chuyện về viễn ly, chuyện về không tụ tập, chuyện về tinh tấn, chuyện về giới, chuyện về định, chuyện về tuệ, chuyện về giải thoát, chuyện về giải thoát tri kiến; vị ấy sẽ được nghe những câu chuyện như vậy một cách dễ dàng, không khó khăn, không mệt nhọc.

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – āraddhavīriyo viharissati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ sống tinh cần, nỗ lực để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; vị ấy sẽ có sức mạnh, kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện.

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – paññavā bhavissati udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā.

“Này các tỳ khưu, đối với vị tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có người thân cận tốt, điều này có thể được mong đợi: vị ấy sẽ có trí tuệ, sẽ được trang bị trí tuệ thấy rõ sự sinh diệt, là trí tuệ bậc thánh, có khả năng xuyên thủng, dẫn đến sự đoạn tận khổ đau một cách chân chánh.

‘‘Tena ca pana, bhikkhave, bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro dhammā uttari bhāvetabbā – asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya, mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya, ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya, aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya. Aniccasaññino, bhikkhave, anattasaññā saṇṭhāti. Anattasaññī asmimānasamugghātaṃ pāpuṇāti diṭṭheva dhamme nibbāna’’nti. Paṭhamaṃ.

“Và này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy, sau khi an trú trong năm pháp này, cần phải tu tập thêm bốn pháp nữa: cần tu tập về sự bất tịnh để đoạn trừ tham ái; cần tu tập tâm từ để đoạn trừ sân hận; cần tu tập niệm hơi thở vào ra để cắt đứt các tầm; cần tu tập tưởng vô thường để nhổ tận gốc ngã mạn ‘tôi là’. Này các tỳ khưu, đối với người có tưởng vô thường, tưởng vô ngã được thiết lập. Người có tưởng vô ngã sẽ đạt đến sự nhổ tận gốc ngã mạn ‘tôi là’ và chứng đắc Niết-bàn ngay trong hiện tại.” Kinh thứ nhất.

2. Nissayasuttaṃ

2. Kinh Cận Y Duyên

2. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ…pe… ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘‘nissayasampanno nissayasampanno’ti, bhante, vuccati. Kittāvatā nu kho, bhante, bhikkhu nissayasampanno hotī’’ti? ‘‘Saddhaṃ ce, bhikkhu, bhikkhu nissāya akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti, pahīnamevassa taṃ akusalaṃ hoti. Hiriṃ ce, bhikkhu, bhikkhu nissāya…pe… ottappaṃ ce, bhikkhu, bhikkhu nissāya…pe… vīriyaṃ ce, bhikkhu, bhikkhu nissāya…pe… paññaṃ ce, bhikkhu, bhikkhu nissāya akusalaṃ pajahati kusalaṃ bhāveti, pahīnamevassa taṃ akusalaṃ hoti. Taṃ hissa bhikkhuno akusalaṃ pahīnaṃ hoti suppahīnaṃ, yaṃsa ariyāya paññāya disvā pahīnaṃ’’.

2. Bấy giờ, có một vị tỳ khưu đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, ... vân vân ... ngồi xuống một bên, vị tỳ khưu ấy bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, có câu nói: ‘người đầy đủ nơi nương tựa, người đầy đủ nơi nương tựa’. Bạch Thế Tôn, do mức độ nào, một vị tỳ khưu được xem là người đầy đủ nơi nương tựa?” “Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tín, từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện, thì điều bất thiện ấy của vị ấy được xem là đã được từ bỏ. Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tàm ... vân vân ... Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào quý ... vân vân ... Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tinh tấn ... vân vân ... Này tỳ khưu, nếu vị tỳ khưu nương vào tuệ, từ bỏ điều bất thiện, tu tập điều thiện, thì điều bất thiện ấy của vị ấy được xem là đã được từ bỏ. Thật vậy, điều bất thiện ấy của vị tỳ khưu ấy đã được từ bỏ, đã được khéo từ bỏ, là điều đã được từ bỏ sau khi đã thấy bằng trí tuệ bậc thánh.”

‘‘Tena [Pg.166] ca pana, bhikkhu, bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro upanissāya vihātabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhu, bhikkhu saṅkhāyekaṃ paṭisevati, saṅkhāyekaṃ adhivāseti, saṅkhāyekaṃ parivajjeti, saṅkhāyekaṃ vinodeti. Evaṃ kho, bhikkhu, bhikkhu nissayasampanno hotī’’ti. Dutiyaṃ.

“Và này tỳ khưu, vị tỳ khưu ấy, sau khi đã an trú trong năm pháp này, cần phải sống nương vào bốn điều. Bốn điều nào? Ở đây, này tỳ khưu, vị tỳ khưu sau khi suy xét, sử dụng một thứ; sau khi suy xét, chịu đựng một thứ; sau khi suy xét, tránh né một thứ; sau khi suy xét, loại trừ một thứ. Này tỳ khưu, như vậy vị tỳ khưu là người đầy đủ nơi nương tựa.” (Kinh thứ hai).

3. Meghiyasuttaṃ

3. Kinh Meghiya

3. Ekaṃ samayaṃ bhagavā cālikāyaṃ viharati cālikāpabbate. Tena kho pana samayena āyasmā meghiyo bhagavato upaṭṭhāko hoti. Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhito kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘icchāmahaṃ, bhante, jantugāmaṃ piṇḍāya pavisitu’’nti. ‘‘Yassa dāni tvaṃ, meghiya, kālaṃ maññasī’’ti.

3. Một thời, Thế Tôn trú ở Cālikā, tại núi Cālikā. Vào lúc ấy, Tôn giả Meghiya là thị giả của Thế Tôn. Bấy giờ, Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi đứng một bên. Đứng một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, con muốn vào làng Jantu để khất thực.” “Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là phải thời.”

Atha kho āyasmā meghiyo pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisi. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkami. Addasā kho āyasmā meghiyo kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṃ pāsādikaṃ ramaṇīyaṃ. Disvānassa etadahosi – ‘‘pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ ramaṇīyaṃ, alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti.

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, sau bữa ăn, trên đường đi khất thực trở về, ngài đi đến bờ sông Kimikāḷā. Tôn giả Meghiya thấy một khu vườn xoài khả ái, đáng vui thích trong khi đi kinh hành, đi tới đi lui ở bờ sông Kimikāḷā. Sau khi thấy, ngài khởi lên ý nghĩ này: “Khu vườn xoài này thật khả ái, thật đáng vui thích! Thật thích hợp cho thiện nam tử có ý muốn tinh cần, để nỗ lực tinh cần. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tinh cần.”

Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya jantugāmaṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Jantugāme piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena kimikāḷāya nadiyā tīraṃ tenupasaṅkamiṃ. Addasaṃ kho ahaṃ, bhante, kimikāḷāya nadiyā tīre jaṅghāvihāraṃ anucaṅkamamāno anuvicaramāno ambavanaṃ pāsādikaṃ ramaṇīyaṃ. Disvāna me etadahosi – ‘pāsādikaṃ vatidaṃ ambavanaṃ ramaṇīyaṃ. Alaṃ vatidaṃ kulaputtassa padhānatthikassa padhānāya. Sace [Pg.167] maṃ bhagavā anujāneyya, āgaccheyyāhaṃ imaṃ ambavanaṃ padhānāyā’ti. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti. ‘‘Āgamehi tāva, meghiya! Ekakamhi tāva yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī’’ti.

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, ở đây, con vào buổi sáng, đắp y, cầm y bát, đi vào làng Jantu để khất thực. Sau khi đi khất thực ở làng Jantu, sau bữa ăn, trên đường đi khất thực trở về, con đi đến bờ sông Kimikāḷā. Bạch Thế Tôn, trong khi đi kinh hành, đi tới đi lui ở bờ sông Kimikāḷā, con đã thấy một khu vườn xoài khả ái, đáng vui thích. Sau khi thấy, con khởi lên ý nghĩ này: ‘Khu vườn xoài này thật khả ái, thật đáng vui thích! Thật thích hợp cho thiện nam tử có ý muốn tinh cần, để nỗ lực tinh cần. Nếu Thế Tôn cho phép, ta sẽ đến khu vườn xoài này để nỗ lực tinh cần.’ Bạch Thế Tôn, nếu Thế Tôn cho phép, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tinh cần.” “Này Meghiya, hãy đợi đã! Ta đang một mình, hãy đợi cho đến khi có một vị tỳ khưu khác đến.”

Dutiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṃ, natthi katassa paṭicayo. Mayhaṃ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṃ, atthi katassa paṭicayo. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti. ‘‘Āgamehi tāva, meghiya, ekakamhi tāva yāva aññopi koci bhikkhu āgacchatī’’ti.

Lần thứ hai, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không có việc gì cao hơn cần phải làm, không có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn có việc cao hơn cần phải làm, vẫn còn có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tinh cần.” “Này Meghiya, hãy đợi đã! Ta đang một mình, hãy đợi cho đến khi có một vị tỳ khưu khác đến.”

Tatiyampi kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘bhagavato, bhante, natthi kiñci uttari karaṇīyaṃ, natthi katassa paṭicayo. Mayhaṃ kho pana, bhante, atthi uttari karaṇīyaṃ, atthi katassa paṭicayo. Sace maṃ bhagavā anujāneyya, gaccheyyāhaṃ taṃ ambavanaṃ padhānāyā’’ti. ‘‘Padhānanti kho, meghiya, vadamānaṃ kinti vadeyyāma! Yassa dāni tvaṃ, meghiya, kālaṃ maññasī’’ti.

Lần thứ ba, Tôn giả Meghiya bạch với Thế Tôn điều này: “Bạch Thế Tôn, đối với Thế Tôn, không có việc gì cao hơn cần phải làm, không có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nhưng bạch Thế Tôn, đối với con, vẫn còn có việc cao hơn cần phải làm, vẫn còn có sự vun bồi cho những gì đã làm. Nếu Thế Tôn cho phép, con sẽ đi đến khu vườn xoài ấy để nỗ lực tinh cần.” “Này Meghiya, đối với người đang nói ‘để nỗ lực tinh cần’, thì chúng ta có thể nói gì được đây! Này Meghiya, nay ông hãy làm những gì ông nghĩ là phải thời.”

Atha kho āyasmā meghiyo uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā yena taṃ ambavanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ ambavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi. Atha kho āyasmato meghiyassa tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṃ – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko. Atha kho āyasmato meghiyassa etadahosi – ‘‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā; atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā – kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkenā’’ti.

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ đức Thế Tôn, đi nhiễu quanh theo chiều bên phải rồi đi đến khu vườn xoài. Sau khi đến, ngài đi sâu vào khu vườn xoài ấy và ngồi xuống dưới một gốc cây để an trú ban ngày. Bấy giờ, trong khi Tôn giả Meghiya đang an trú tại khu vườn xoài ấy, phần lớn có ba loại tầm bất thiện, xấu xa khởi lên, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bấy giờ, Tôn giả Meghiya khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là kỳ diệu, thưa các ngài! Thật là hy hữu, thưa các ngài! Chúng ta quả thật đã vì đức tin mà xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình; thế mà lại bị ba loại tầm bất thiện, xấu xa này đeo bám: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.’

Atha kho āyasmā meghiyo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā meghiyo bhagavantaṃ etadavoca –

Bấy giờ, Tôn giả Meghiya đi đến nơi đức Thế Tôn ngự. Sau khi đến, ngài đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một nơi thích hợp. Sau khi đã ngồi xuống một nơi thích hợp, Tôn giả Meghiya bạch với đức Thế Tôn lời này:

‘‘Idha [Pg.168] mayhaṃ, bhante, tasmiṃ ambavane viharantassa yebhuyyena tayo pāpakā akusalā vitakkā samudācaranti, seyyathidaṃ – kāmavitakko, byāpādavitakko, vihiṃsāvitakko. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho! Saddhāya ca vatamhā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitā; atha ca panimehi tīhi pāpakehi akusalehi vitakkehi anvāsattā – kāmavitakkena, byāpādavitakkena, vihiṃsāvitakkenāti’’’.

‘Bạch ngài, ở đây, trong khi con đang an trú tại khu vườn xoài ấy, phần lớn có ba loại tầm bất thiện, xấu xa khởi lên, tức là: dục tầm, sân tầm, và hại tầm. Bạch ngài, đối với con đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Thật là kỳ diệu, thưa các ngài! Thật là hy hữu, thưa các ngài! Chúng ta quả thật đã vì đức tin mà xuất gia, từ bỏ đời sống gia đình, sống không gia đình; thế mà lại bị ba loại tầm bất thiện, xấu xa này đeo bám: dục tầm, sân tầm, và hại tầm.’’

‘‘Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā pañca dhammā paripakkāya saṃvattanti. Katame pañca? Idha, meghiya, bhikkhu kalyāṇamitto hoti kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅko. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ paṭhamo dhammo paripakkāya saṃvattati.

‘Này Meghiya, có năm pháp đưa đến sự thuần thục cho tâm giải thoát chưa thuần thục. Năm pháp ấy là gì? Này Meghiya, ở đây, vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ nhất đưa đến sự thuần thục.

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu sīlavā hoti, pātimokkhasaṃvarasaṃvuto viharati ācāragocarasampanno aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī, samādāya sikkhati sikkhāpadesu. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ dutiyo dhammo paripakkāya saṃvattati.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu có giới hạnh, sống được thu thúc bởi sự thu thúc của giới bổn Pātimokkha, có đầy đủ oai nghi và nơi hành xứ, thấy sự nguy hiểm trong những lỗi lầm nhỏ nhặt, thọ trì và tu học trong các học giới. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ hai đưa đến sự thuần thục.

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṃ – appicchakathā santuṭṭhikathā pavivekakathā asaṃsaggakathā vīriyārambhakathā sīlakathā samādhikathā paññākathā vimuttikathā vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī hoti akicchalābhī akasiralābhī. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ tatiyo dhammo paripakkāya saṃvattati.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu là người dễ dàng có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không mệt nhọc những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: câu chuyện về thiểu dục, câu chuyện về tri túc, câu chuyện về độc cư, câu chuyện về không tụ hội, câu chuyện về tinh tấn, câu chuyện về giới, câu chuyện về định, câu chuyện về tuệ, câu chuyện về giải thoát, câu chuyện về giải thoát tri kiến. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ ba đưa đến sự thuần thục.

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu āraddhavīriyo viharati akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya, kusalānaṃ dhammānaṃ upasampadāya, thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ catuttho dhammo paripakkāya saṃvattati.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu sống tinh cần để đoạn trừ các pháp bất thiện, để thành tựu các pháp thiện; có sức mạnh, có sự nỗ lực kiên trì, không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ tư đưa đến sự thuần thục.

‘‘Puna caparaṃ, meghiya, bhikkhu paññavā hoti udayatthagāminiyā paññāya samannāgato ariyāya nibbedhikāya sammā dukkhakkhayagāminiyā. Aparipakkāya, meghiya, cetovimuttiyā ayaṃ pañcamo dhammo paripakkāya saṃvattati.

‘Lại nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu có trí tuệ, thành tựu trí tuệ thấy được sự sinh diệt, là trí tuệ thánh thiện, có khả năng đâm thủng phiền não, đưa đến sự chấm dứt khổ một cách chân chánh. Này Meghiya, đối với tâm giải thoát chưa thuần thục, đây là pháp thứ năm đưa đến sự thuần thục.

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ[Pg.169], meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ‘sīlavā bhavissati…pe. … samādāya sikkhissati sikkhāpadesu’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ là người có giới hạnh... (như trên)... sẽ thọ trì và tu học trong các học giới.’

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ‘yāyaṃ kathā abhisallekhikā cetovivaraṇasappāyā, seyyathidaṃ – appicchakathā…pe… vimuttiñāṇadassanakathā, evarūpiyā kathāya nikāmalābhī bhavissati akicchalābhī akasiralābhī’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ là người dễ dàng có được theo ý muốn, có được không khó khăn, có được không mệt nhọc những câu chuyện có tác dụng làm giảm thiểu phiền não, thích hợp cho việc mở mang tâm trí, tức là: câu chuyện về thiểu dục... (như trên)... câu chuyện về giải thoát tri kiến.’

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ‘āraddhavīriyo viharissati…pe… anikkhittadhuro kusalesu dhammesu’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ sống tinh cần... (như trên)... không từ bỏ gánh nặng trong các pháp thiện.’

‘‘Kalyāṇamittassetaṃ, meghiya, bhikkhuno pāṭikaṅkhaṃ kalyāṇasahāyassa kalyāṇasampavaṅkassa – ‘paññavā bhavissati…pe… sammādukkhakkhayagāminiyā’’’.

‘Này Meghiya, đối với vị Tỳ khưu có bạn lành, có bạn đồng hành tốt, có khuynh hướng thân cận bạn lành, điều này cần được mong đợi: ‘Vị ấy sẽ là người có trí tuệ... (như trên)... thành tựu trí tuệ đưa đến sự chấm dứt khổ một cách chân chánh.’

‘‘Tena ca pana, meghiya, bhikkhunā imesu pañcasu dhammesu patiṭṭhāya cattāro dhammā uttari bhāvetabbā – asubhā bhāvetabbā rāgassa pahānāya, mettā bhāvetabbā byāpādassa pahānāya, ānāpānassati bhāvetabbā vitakkupacchedāya, aniccasaññā bhāvetabbā asmimānasamugghātāya. Aniccasaññino, meghiya, anattasaññā saṇṭhāti. Anattasaññī asmimānasamugghātaṃ pāpuṇāti diṭṭheva dhamme nibbāna’’nti. Tatiyaṃ.

‘Hơn nữa, này Meghiya, vị Tỳ khưu ấy, sau khi đã an trú trong năm pháp này, cần phải tu tập thêm bốn pháp nữa: Cần tu tập về sự bất tịnh để đoạn trừ tham ái, cần tu tập về tâm từ để đoạn trừ sân hận, cần tu tập về niệm hơi thở vào ra để cắt đứt các tầm, cần tu tập về tưởng vô thường để nhổ bật ngã mạn. Này Meghiya, đối với người có tưởng vô thường, tưởng vô ngã được thiết lập. Người có tưởng vô ngã đạt đến sự nhổ bật ngã mạn, (đạt đến) Niết-bàn ngay trong hiện tại.’ Hết kinh thứ ba.

4. Nandakasuttaṃ

4. 4. Kinh Nandaka

4. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā nandako upaṭṭhānasālāyaṃ bhikkhū dhammiyā kathāya sandasseti samādapeti samuttejeti sampahaṃseti. Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bahidvārakoṭṭhake aṭṭhāsi kathāpariyosānaṃ āgamayamāno. Atha kho bhagavā kathāpariyosānaṃ viditvā ukkāsetvā aggaḷaṃ ākoṭesi. Vivariṃsu kho te bhikkhū bhagavato dvāraṃ.

4. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, Tôn giả Nandaka đang ở trong giảng đường, dùng pháp thoại để chỉ dạy, khuyến khích, làm cho phấn khởi, và làm cho hoan hỷ các Tỳ khưu. Rồi Thế Tôn, vào buổi chiều, sau khi xuất khỏi nơi độc cư, đi đến giảng đường; sau khi đến, Ngài đứng bên ngoài cổng, chờ đợi pháp thoại kết thúc. Rồi Thế Tôn, khi biết pháp thoại đã kết thúc, bèn hắng giọng và gõ vào cửa. Các Tỳ khưu ấy đã mở cửa cho Thế Tôn.

Atha [Pg.170] kho bhagavā upaṭṭhānasālaṃ pavisitvā paññattāsane nisīdi. Nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ nandakaṃ etadavoca – ‘‘dīgho kho tyāyaṃ, nandaka, dhammapariyāyo bhikkhūnaṃ paṭibhāsi. Api me piṭṭhi āgilāyati bahidvārakoṭṭhake ṭhitassa kathāpariyosānaṃ āgamayamānassā’’ti.

Rồi Thế Tôn đi vào giảng đường và ngồi xuống chỗ đã soạn sẵn. Sau khi ngồi, Thế Tôn nói với Tôn giả Nandaka: 'Này Nandaka, bài pháp này của ông thuyết cho các Tỳ khưu thật là dài. Lưng của Ta đã mỏi khi đứng bên ngoài cổng chờ đợi pháp thoại kết thúc.'

Evaṃ vutte āyasmā nandako sārajjamānarūpo bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘na kho pana mayaṃ, bhante, jānāma ‘bhagavā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’ti. Sace hi mayaṃ, bhante, jāneyyāma ‘bhagavā bahidvārakoṭṭhake ṭhito’ti, ettakampi ( ) no nappaṭibhāseyyā’’ti.

Khi được nói vậy, Tôn giả Nandaka, với vẻ bối rối, bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, chúng con thật không biết rằng Thế Tôn đang đứng bên ngoài cổng. Bạch Thế Tôn, nếu chúng con đã biết rằng Thế Tôn đang đứng bên ngoài cổng, thì chúng con đã không thuyết dài đến như vậy.'

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ nandakaṃ sārajjamānarūpaṃ viditvā āyasmantaṃ nandakaṃ etadavoca – ‘‘sādhu, sādhu, nandaka! Etaṃ kho, nandaka, tumhākaṃ patirūpaṃ kulaputtānaṃ saddhāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajitānaṃ, yaṃ tumhe dhammiyā kathāya sannisīdeyyātha. Sannipatitānaṃ vo, nandaka, dvayaṃ karaṇīyaṃ – dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo. Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti, no ca sīlavā. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā cā’ti. Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti.

Rồi Thế Tôn, khi biết Tôn giả Nandaka đang có vẻ bối rối, bèn nói với Tôn giả Nandaka: 'Lành thay, lành thay, Nandaka! Này Nandaka, thật là thích hợp cho các thiện nam tử như các ông, những người vì lòng tin đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, xuất gia, việc các ông cùng nhau ngồi lại với pháp thoại. Này Nandaka, khi các ông tụ họp, có hai việc nên làm: hoặc là pháp thoại, hoặc là sự im lặng thánh thiện. Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, nhưng không có giới. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.

‘‘Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca lābhī ajjhattaṃ cetosamādhissa. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissā’ti. Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti.

Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín và có giới, nhưng không đạt được định tâm nội tại. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới, và vừa đạt được định tâm nội tại?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, và vừa đạt được định tâm nội tại, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.

‘‘Saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Seyyathāpi, nandaka, pāṇako catuppādako assa. Tassa eko pādo omako lāmako. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro assa. Evamevaṃ kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya. Evaṃ [Pg.171] so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāyā’’’ti.

Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, có giới, và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Ví như, này Nandaka, có một con vật bốn chân. Một chân của nó bị yếu kém, thiếu sót. Như vậy, nó không trọn vẹn ở phương diện ấy. Cũng vậy, này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, có giới, và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng?'

‘‘Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, evaṃ so tenaṅgena paripūro hotī’’ti. Idamavoca bhagavā. Idaṃ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi.

Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.' Thế Tôn đã nói như vậy. Sau khi nói vậy, bậc Thiện Thệ đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi vào tịnh xá.

Atha kho āyasmā nandako acirapakkantassa bhagavato bhikkhū āmantesi – ‘‘idāni, āvuso, bhagavā catūhi padehi kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – ‘saddho ca, nandaka, bhikkhu hoti, no ca sīlavā. Evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ – kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā cā’ti. Yato ca kho nandaka bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, evaṃ so tenaṅgena paripūro hoti. Saddho ca nandaka bhikkhu hoti sīlavā ca, no ca lābhī ajjhattaṃ cetosamādhissa…pe… lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti. Seyyathāpi nandaka pāṇako catuppādako assa, tassa eko pādo omako lāmako, evaṃ so tenaṅgena aparipūro assa. Evamevaṃ kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca, lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa, na lābhī adhipaññādhammavipassanāya, evaṃ so tenaṅgena aparipūro hoti, tena taṃ aṅgaṃ paripūretabbaṃ ‘kintāhaṃ saddho ca assaṃ sīlavā ca, lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa, lābhī ca adhipaññādhammavipassanāyā’ti. Yato ca kho, nandaka, bhikkhu saddho ca hoti sīlavā ca lābhī ca ajjhattaṃ cetosamādhissa lābhī ca adhipaññādhammavipassanāya, evaṃ so tenaṅgena paripūro hotī’’ti.

Rồi Tôn giả Nandaka, không lâu sau khi Thế Tôn rời đi, đã nói với các Tỳ khưu: 'Này chư Hiền, vừa rồi Thế Tôn, sau khi đã tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, thanh tịnh qua bốn phương diện, đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi vào tịnh xá: 'Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, nhưng không có giới. Như vậy, vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy. Này Nandaka, một Tỳ khưu có tín và có giới, nhưng không đạt được định tâm nội tại... (lược)... và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy. Ví như, này Nandaka, có một con vật bốn chân, một chân của nó bị yếu kém, thiếu sót, như vậy nó không trọn vẹn ở phương diện ấy. Cũng vậy, này Nandaka, một Tỳ khưu có tín, có giới, và đạt được định tâm nội tại, nhưng không đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy không trọn vẹn ở phương diện ấy, phương diện ấy cần được vị ấy làm cho trọn vẹn: 'Làm sao để ta vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng?' Và này Nandaka, khi nào một Tỳ khưu vừa có tín, vừa có giới, vừa đạt được định tâm nội tại, và vừa đạt được tuệ quán các pháp thuộc tăng thượng, như vậy vị ấy là trọn vẹn ở phương diện ấy.'

‘‘Pañcime, āvuso, ānisaṃsā kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. Katame pañca? Idhāvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti[Pg.172], tathā tathā so satthu piyo ca hoti manāpo ca garu ca bhāvanīyo ca. Ayaṃ, āvuso, paṭhamo ānisaṃso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.

Này chư hiền, có năm lợi ích này trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp. Thế nào là năm? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, thì khi ấy vị ấy được Bậc Đạo Sư yêu mến, quý trọng, kính nể, và đáng được phát triển. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ nhất trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ…pe… brahmacariyaṃ pakāseti, tathā tathā so tasmiṃ dhamme atthappaṭisaṃvedī ca hoti dhammappaṭisaṃvedī ca. Ayaṃ, āvuso, dutiyo ānisaṃso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh, thì khi ấy vị ấy trở thành người thông hiểu ý nghĩa và thông hiểu pháp trong giáo pháp ấy. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ hai trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ…pe… brahmacariyaṃ pakāseti, tathā tathā so tasmiṃ dhamme gambhīraṃ atthapadaṃ paññāya ativijjha passati. Ayaṃ, āvuso, tatiyo ānisaṃso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh, thì khi ấy vị ấy dùng trí tuệ thấy và thâm nhập vào nghĩa cú sâu xa trong giáo pháp ấy. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ ba trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ…pe… brahmacariyaṃ pakāseti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ…pe… brahmacariyaṃ pakāseti, tathā tathā naṃ sabrahmacārī uttari sambhāventi – ‘addhā ayamāyasmā patto vā pajjati vā’. Ayaṃ, āvuso, catuttho ānisaṃso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu... cho đến... vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh, thì khi ấy các vị đồng phạm hạnh tán thán vị ấy một cách cao thượng rằng: ‘Chắc chắn vị tôn giả này đã đắc chứng hoặc sẽ đắc chứng.’ Này chư hiền, đây là lợi ích thứ tư trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti. Yathā yathā, āvuso, bhikkhu bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ, kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti, tattha ye kho bhikkhū sekhā appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānā viharanti, te taṃ dhammaṃ sutvā vīriyaṃ ārabhanti appattassa pattiyā anadhigatassa [Pg.173] adhigamāya asacchikatassa sacchikiriyāya. Ye pana tattha bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññāvimuttā, te taṃ dhammaṃ sutvā diṭṭhadhammasukhavihāraṃyeva anuyuttā viharanti. Ayaṃ, āvuso, pañcamo ānisaṃso kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāya. Ime kho, āvuso, pañca ānisaṃsā kālena dhammassavane kālena dhammasākacchāyā’’ti. Catutthaṃ.

Lại nữa, này chư hiền, vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch. Này chư hiền, khi nào vị tỳ khưu thuyết pháp cho các vị tỳ khưu, pháp ấy toàn thiện ở phần đầu, toàn thiện ở phần giữa, toàn thiện ở phần cuối, có ý nghĩa, có văn cú; vị ấy tuyên thuyết phạm hạnh hoàn toàn đầy đủ, trong sạch, thì ở đó, những vị tỳ khưu nào là bậc hữu học, tâm chưa thành tựu, đang sống với mong muốn đạt đến sự an ổn vô thượng khỏi các ách phược, sau khi nghe pháp ấy, các vị ấy khởi sự tinh tấn để đạt được điều chưa đạt, để chứng ngộ điều chưa chứng ngộ, để thực chứng điều chưa thực chứng. Còn những vị tỳ khưu nào ở đó là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, việc cần làm đã làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận hữu kiết sử, đã giải thoát nhờ chánh trí, sau khi nghe pháp ấy, các vị ấy sống chuyên tâm vào sự an trú trong hạnh phúc hiện tại. Này chư hiền, đây là lợi ích thứ năm trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp. Này chư hiền, đây chính là năm lợi ích trong việc đúng thời nghe pháp, đúng thời đàm luận về pháp.

5. Balasuttaṃ

5. Kinh Sức Mạnh

5. ‘‘Cattārimāni, bhikkhave, balāni. Katamāni cattāri? Paññābalaṃ, vīriyabalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgāhabalaṃ. Katamañca, bhikkhave, paññābalaṃ? Ye dhammā kusalā kusalasaṅkhātā ye dhammā akusalā akusalasaṅkhātā ye dhammā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā ye dhammā anavajjā anavajjasaṅkhātā ye dhammā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā ye dhammā sukkā sukkasaṅkhātā ye dhammā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā ye dhammā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā ye dhammā nālamariyā nālamariyasaṅkhātā ye dhammā alamariyā alamariyasaṅkhātā, tyāssa dhammā paññāya vodiṭṭhā honti vocaritā. Idaṃ vuccati, bhikkhave, paññābalaṃ.

5. Này các tỳ khưu, có bốn sức mạnh này. Thế nào là bốn? Trí tuệ lực, tinh tấn lực, vô tội lực, và nhiếp phục lực. Và này các tỳ khưu, thế nào là trí tuệ lực? Những pháp nào là thiện, được xem là thiện; những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; những pháp nào là có tội, được xem là có tội; những pháp nào là vô tội, được xem là vô tội; những pháp nào là đen, được xem là đen; những pháp nào là trắng, được xem là trắng; những pháp nào nên thực hành, được xem là nên thực hành; những pháp nào không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; những pháp nào không xứng với bậc Thánh, được xem là không xứng với bậc Thánh; những pháp nào xứng với bậc Thánh, được xem là xứng với bậc Thánh; những pháp ấy được vị ấy thấy rõ, thực hành rõ bằng trí tuệ. Này các tỳ khưu, đây được gọi là trí tuệ lực.

‘‘Katamañca, bhikkhave, vīriyabalaṃ? Ye dhammā akusalā akusalasaṅkhātā ye dhammā sāvajjā sāvajjasaṅkhātā ye dhammā kaṇhā kaṇhasaṅkhātā ye dhammā asevitabbā asevitabbasaṅkhātā ye dhammā nālamariyā nālamariyasaṅkhātā, tesaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Ye dhammā kusalā kusalasaṅkhātā ye dhammā anavajjā anavajjasaṅkhātā ye dhammā sukkā sukkasaṅkhātā ye dhammā sevitabbā sevitabbasaṅkhātā ye dhammā alamariyā alamariyasaṅkhātā, tesaṃ dhammānaṃ paṭilābhāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Idaṃ vuccati, bhikkhave, vīriyabalaṃ.

Và này các tỳ khưu, thế nào là tinh tấn lực? Những pháp nào là bất thiện, được xem là bất thiện; những pháp nào là có tội, được xem là có tội; những pháp nào là đen, được xem là đen; những pháp nào không nên thực hành, được xem là không nên thực hành; những pháp nào không xứng với bậc Thánh, được xem là không xứng với bậc Thánh; để đoạn trừ những pháp ấy, vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, khởi sự tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Những pháp nào là thiện, được xem là thiện; những pháp nào là vô tội, được xem là vô tội; những pháp nào là trắng, được xem là trắng; những pháp nào nên thực hành, được xem là nên thực hành; những pháp nào xứng với bậc Thánh, được xem là xứng với bậc Thánh; để thành tựu những pháp ấy, vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, khởi sự tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Này các tỳ khưu, đây được gọi là tinh tấn lực.

‘‘Katamañca, bhikkhave, anavajjabalaṃ? Idha, bhikkhave, ariyasāvako anavajjena kāyakammena samannāgato hoti, anavajjena vacīkammena samannāgato hoti, anavajjena manokammena samannāgato hoti. Idaṃ vuccati, bhikkhave, anavajjabalaṃ.

Này các Tỳ khưu, thế nào là vô tội lực? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu thân nghiệp vô tội, thành tựu khẩu nghiệp vô tội, thành tựu ý nghiệp vô tội. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là vô tội lực.

‘‘Katamañca[Pg.174], bhikkhave, saṅgāhabalaṃ? Cattārimāni, bhikkhave, saṅgahavatthūni – dānaṃ, peyyavajjaṃ, atthacariyā, samānattatā. Etadaggaṃ, bhikkhave, dānānaṃ yadidaṃ dhammadānaṃ. Etadaggaṃ, bhikkhave, peyyavajjānaṃ yadidaṃ atthikassa ohitasotassa punappunaṃ dhammaṃ deseti. Etadaggaṃ, bhikkhave, atthacariyānaṃ yadidaṃ assaddhaṃ saddhāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti, dussīlaṃ sīlasampadāya… pe… macchariṃ cāgasampadāya…pe… duppaññaṃ paññāsampadāya samādapeti niveseti patiṭṭhāpeti. Etadaggaṃ, bhikkhave, samānattatānaṃ yadidaṃ sotāpanno sotāpannassa samānatto, sakadāgāmī sakadāgāmissa samānatto, anāgāmī anāgāmissa samānatto, arahā arahato samānatto. Idaṃ vuccati, bhikkhave, saṅgāhabalaṃ. Imāni kho, bhikkhave, cattāri balāni.

Này các Tỳ khưu, thế nào là nhiếp phục lực? Này các Tỳ khưu, có bốn nhiếp sự này: bố thí, ái ngữ, lợi hành, đồng sự. Này các Tỳ khưu, trong các sự bố thí, pháp thí này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, trong các lời ái ngữ, việc thuyết pháp lặp đi lặp lại cho người muốn nghe, lắng tai nghe này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, trong các việc lợi hành, việc khuyến khích, hướng dẫn, an trú người không có đức tin vào sự thành tựu đức tin; người ác giới vào sự thành tựu giới hạnh... người xan tham vào sự thành tựu bố thí... người ác tuệ vào sự thành tựu trí tuệ, này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, trong các việc đồng sự, việc bậc Dự Lưu đồng sự với bậc Dự Lưu, bậc Nhất Lai đồng sự với bậc Nhất Lai, bậc Bất Lai đồng sự với bậc Bất Lai, bậc A-la-hán đồng sự với bậc A-la-hán, này là tối thượng. Này các Tỳ khưu, đây được gọi là nhiếp phục lực. Này các Tỳ khưu, quả thật có bốn lực này.

‘‘Imehi kho, bhikkhave, catūhi balehi samannāgato ariyasāvako pañca bhayāni samatikkanto hoti. Katamāni pañca? Ājīvikabhayaṃ, asilokabhayaṃ, parisasārajjabhayaṃ, maraṇabhayaṃ, duggatibhayaṃ. Sa kho so, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘nāhaṃ ājīvikabhayassa bhāyāmi. Kissāhaṃ ājīvikabhayassa bhāyissāmi? Atthi me cattāri balāni – paññābalaṃ, vīriyabalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgāhabalaṃ. Duppañño kho ājīvikabhayassa bhāyeyya. Kusīto ājīvikabhayassa bhāyeyya. Sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto ājīvikabhayassa bhāyeyya. Asaṅgāhako ājīvikabhayassa bhāyeyya. Nāhaṃ asilokabhayassa bhāyāmi…pe… nāhaṃ parisasārajjabhayassa bhāyāmi…pe… nāhaṃ maraṇabhayassa bhāyāmi…pe… nāhaṃ duggatibhayassa bhāyāmi. Kissāhaṃ duggatibhayassa bhāyissāmi? Atthi me cattāri balāni – paññābalaṃ, vīriyabalaṃ, anavajjabalaṃ, saṅgāhabalaṃ. Duppañño kho duggatibhayassa bhāyeyya. Kusīto duggatibhayassa bhāyeyya. Sāvajjakāyakammantavacīkammantamanokammanto duggatibhayassa bhāyeyya. Asaṅgāhako duggatibhayassa bhāyeyya. Imehi kho, bhikkhave, catūhi balehi samannāgato ariyasāvako imāni pañca bhayāni samatikkanto hotī’’ti. Pañcamaṃ.

Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn lực này, vượt qua được năm sự sợ hãi. Năm sự sợ hãi nào? Sợ hãi về sinh kế, sợ hãi không có tiếng tăm, sợ hãi rụt rè trước hội chúng, sợ hãi cái chết, sợ hãi ác thú. Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử ấy suy xét như sau: ‘Ta không sợ hãi về sinh kế. Vì sao ta phải sợ hãi về sinh kế? Ta có bốn lực: trí tuệ lực, tinh tấn lực, vô tội lực, nhiếp phục lực. Người ác tuệ mới sợ hãi về sinh kế. Người biếng nhác mới sợ hãi về sinh kế. Người có thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp có tội lỗi mới sợ hãi về sinh kế. Người không biết nhiếp phục mới sợ hãi về sinh kế. Ta không sợ hãi không có tiếng tăm... Ta không sợ hãi rụt rè trước hội chúng... Ta không sợ hãi cái chết... Ta không sợ hãi ác thú. Vì sao ta phải sợ hãi ác thú? Ta có bốn lực: trí tuệ lực, tinh tấn lực, vô tội lực, nhiếp phục lực. Người ác tuệ mới sợ hãi ác thú. Người biếng nhác mới sợ hãi ác thú. Người có thân nghiệp, khẩu nghiệp, ý nghiệp có tội lỗi mới sợ hãi ác thú. Người không biết nhiếp phục mới sợ hãi ác thú.’ Này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử thành tựu bốn lực này, vượt qua được năm sự sợ hãi này. Hết phẩm thứ năm.

6. Sevanāsuttaṃ

6. Kinh Thân Cận

6. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi…pe… āyasmā sāriputto etadavoca –

6. Lúc bấy giờ, Tôn giả Sāriputta gọi các Tỳ khưu... Tôn giả Sāriputta nói điều này:

‘‘Puggalopi[Pg.175], āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopi. Cīvarampi, āvuso, duvidhena veditabbaṃ – sevitabbampi asevitabbampi. Piṇḍapātopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopi. Senāsanampi, āvuso, duvidhena veditabbaṃ – sevitabbampi asevitabbampi. Gāmanigamopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopi. Janapadapadesopi āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopi.

Này chư Hiền, hạng người cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận. Này chư Hiền, y phục cũng cần được biết theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng. Này chư Hiền, vật thực khất thực cũng cần được biết theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng. Này chư Hiền, sàng tọa cũng cần được biết theo hai cách: nên sử dụng và không nên sử dụng. Này chư Hiền, làng mạc và thị trấn cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận. Này chư Hiền, vùng quê cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận.

‘‘‘Puggalopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā puggalaṃ – ‘imaṃ kho me puggalaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca kasirena samudāgacchanti; yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito so ca me sāmaññattho na bhāvanāpāripūriṃ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo rattibhāgaṃ vā divasabhāgaṃ vā saṅkhāpi anāpucchā pakkamitabbaṃ nānubandhitabbo.

‘Này chư Hiền, hạng người cũng cần được biết theo hai cách: nên thân cận và không nên thân cận,’ điều này đã được nói ra như vậy. Nhưng do duyên vào đâu mà điều này được nói ra? Ở đây, về hạng người mà vị ấy biết rằng: ‘Khi ta thân cận với người này, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm; và các vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà ta phải tìm kiếm là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, chúng lại đến một cách khó khăn; và mục đích Sa-môn mà vì nó ta đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy của ta không đi đến sự viên mãn do tu tập,’ này chư Hiền, đối với hạng người ấy, sau khi đã suy xét, dù là ban đêm hay ban ngày, vị ấy nên ra đi mà không cần xin phép, không nên đi theo.

‘‘Tattha yaṃ jaññā puggalaṃ – ‘imaṃ kho me puggalaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyanti; ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca appakasirena samudāgacchanti; yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito so ca me sāmaññattho na bhāvanāpāripūriṃ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo saṅkhāpi anāpucchā pakkamitabbaṃ nānubandhitabbo.

Ở đây, về hạng người mà vị ấy biết rằng: ‘Khi ta thân cận với người này, các pháp bất thiện tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm; và các vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà ta phải tìm kiếm là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, chúng lại đến một cách không khó khăn; nhưng mục đích Sa-môn mà vì nó ta đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích ấy của ta không đi đến sự viên mãn do tu tập,’ này chư Hiền, đối với hạng người ấy, sau khi đã suy xét, vị ấy nên ra đi mà không cần xin phép, không nên đi theo.

‘‘Tattha yaṃ jaññā puggalaṃ – ‘imaṃ kho me puggalaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti; ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca kasirena samudāgacchanti; yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito so ca me sāmaññattho bhāvanāpāripūriṃ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo saṅkhāpi anubandhitabbo na pakkamitabbaṃ.

“Này các hiền giả, ở đây, vị ấy nên biết về một người rằng: ‘Khi tôi thân cận người này, các pháp bất thiện của tôi được suy giảm, các pháp thiện được tăng trưởng; và những vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà tôi phải tìm kiếm, tức là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, những thứ ấy tôi có được một cách khó khăn; và mục đích mà tôi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích Sa-môn ấy của tôi đã đi đến sự viên mãn của việc tu tập.’ Này các hiền giả, người ấy nên theo sau vị ấy sau khi đã suy xét, không nên rời đi.

‘‘Tattha [Pg.176] yaṃ jaññā puggalaṃ – ‘imaṃ kho me puggalaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhanti; ye ca kho me pabbajitena jīvitaparikkhārā samudānetabbā cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā te ca appakasirena samudāgacchanti; yassa camhi atthāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito so ca me sāmaññattho bhāvanāpāripūriṃ gacchatī’ti, tenāvuso, puggalena so puggalo yāvajīvaṃ anubandhitabbo na pakkamitabbaṃ api panujjamānena. ‘Puggalopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“Này các hiền giả, ở đây, vị ấy nên biết về một người rằng: ‘Khi tôi thân cận người này, các pháp bất thiện của tôi được suy giảm, các pháp thiện được tăng trưởng; và những vật dụng cần thiết cho đời sống của người xuất gia mà tôi phải tìm kiếm, tức là y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh, những thứ ấy tôi có được một cách không khó khăn; và mục đích mà tôi đã từ bỏ gia đình, sống không gia đình, mục đích Sa-môn ấy của tôi đã đi đến sự viên mãn của việc tu tập.’ Này các hiền giả, người ấy nên theo sau vị ấy trọn đời, không nên rời đi, ngay cả khi bị xua đuổi. ‘Này các hiền giả, cá nhân cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên thân cận và không nên thân cận.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘Cīvarampi, āvuso, duvidhena veditabbaṃ – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā cīvaraṃ – ‘idaṃ kho me cīvaraṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṃ cīvaraṃ na sevitabbaṃ. Tattha yaṃ jaññā cīvaraṃ – ‘idaṃ kho me cīvaraṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṃ cīvaraṃ sevitabbaṃ. ‘Cīvarampi, āvuso, duvidhena veditabbaṃ – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘Này các hiền giả, y phục cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một loại y phục rằng: ‘Khi tôi sử dụng y phục này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại y phục như vậy không nên sử dụng. Ở đây, vị ấy nên biết về một loại y phục rằng: ‘Khi tôi sử dụng y phục này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại y phục như vậy nên được sử dụng. ‘Này các hiền giả, y phục cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘Piṇḍapātopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā piṇḍapātaṃ – ‘imaṃ kho me piṇḍapātaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo piṇḍapāto na sevitabbo. Tattha yaṃ jaññā piṇḍapātaṃ – ‘imaṃ kho me piṇḍapātaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo piṇḍapāto sevitabbo. ‘Piṇḍapātopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘Này các hiền giả, vật thực khất thực cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một loại vật thực khất thực rằng: ‘Khi tôi sử dụng vật thực khất thực này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại vật thực khất thực như vậy không nên sử dụng. Ở đây, vị ấy nên biết về một loại vật thực khất thực rằng: ‘Khi tôi sử dụng vật thực khất thực này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại vật thực khất thực như vậy nên được sử dụng. ‘Này các hiền giả, vật thực khất thực cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘Senāsanampi, āvuso, duvidhena veditabbaṃ – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā senāsanaṃ – ‘‘idaṃ kho me senāsanaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpaṃ senāsanaṃ na sevitabbaṃ. Tattha yaṃ jaññā senāsanaṃ – ‘idaṃ kho me senāsanaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti[Pg.177], kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpaṃ senāsanaṃ sevitabbaṃ. ‘Senāsanampi, āvuso, duvidhena veditabbaṃ – sevitabbampi asevitabbampī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘Này các hiền giả, sàng tọa cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một loại sàng tọa rằng: ‘Khi tôi sử dụng sàng tọa này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại sàng tọa như vậy không nên sử dụng. Ở đây, vị ấy nên biết về một loại sàng tọa rằng: ‘Khi tôi sử dụng sàng tọa này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại sàng tọa như vậy nên được sử dụng. ‘Này các hiền giả, sàng tọa cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên sử dụng và không nên sử dụng.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘Gāmanigamopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā gāmanigamaṃ – ‘imaṃ kho me gāmanigamaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo gāmanigamo na sevitabbo. Tattha yaṃ jaññā gāmanigamaṃ – ‘imaṃ kho, me gāmanigamaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo gāmanigamo sevitabbo. ‘Gāmanigamopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“‘Này các hiền giả, làng mạc và thị trấn cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một làng mạc hay thị trấn rằng: ‘Khi tôi lui tới làng mạc hay thị trấn này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại làng mạc hay thị trấn như vậy không nên lui tới. Ở đây, vị ấy nên biết về một làng mạc hay thị trấn rằng: ‘Khi tôi lui tới làng mạc hay thị trấn này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại làng mạc hay thị trấn như vậy nên được lui tới. ‘Này các hiền giả, làng mạc và thị trấn cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.

‘‘‘Janapadapadesopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Tattha yaṃ jaññā janapadapadesaṃ – ‘imaṃ kho me janapadapadesaṃ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti, kusalā dhammā parihāyantī’ti, evarūpo janapadapadeso na sevitabbo. Tattha yaṃ jaññā janapadapadesaṃ – ‘imaṃ kho me janapadapadesaṃ sevato akusalā dhammā parihāyanti, kusalā dhammā abhivaḍḍhantī’ti, evarūpo janapadapadeso sevitabbo. ‘Janapadapadesopi, āvuso, duvidhena veditabbo – sevitabbopi asevitabbopī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vutta’’nti. Chaṭṭhaṃ.

“‘Này các hiền giả, một vùng trong xứ cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời này đã được nói ra. Do duyên vào điều gì mà lời này được nói? Ở đây, vị ấy nên biết về một vùng trong xứ rằng: ‘Khi tôi lui tới vùng này, các pháp bất thiện của tôi tăng trưởng, các pháp thiện suy giảm.’ Loại vùng trong xứ như vậy không nên lui tới. Ở đây, vị ấy nên biết về một vùng trong xứ rằng: ‘Khi tôi lui tới vùng này, các pháp bất thiện của tôi suy giảm, các pháp thiện tăng trưởng.’ Loại vùng trong xứ như vậy nên được lui tới. ‘Này các hiền giả, một vùng trong xứ cũng cần được biết đến theo hai phương diện: nên lui tới và không nên lui tới.’ Lời đã được nói ra như vậy là do duyên vào điều này mà được nói.” (Kinh) thứ sáu.

7. Sutavāsuttaṃ

7. Kinh Sutavā

7. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sutavā paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sutavā paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –

7. Một thời, Thế Tôn trú tại thành Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Bấy giờ, du sĩ Sutavā đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời hỏi thăm thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Sutavā bạch với Thế Tôn rằng:

‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ bhagavā idheva rājagahe viharāmi giribbaje. Tatra me, bhante, bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yo so, sutavā [Pg.178], bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so pañca ṭhānāni ajjhācarituṃ – abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agāriyabhūto’ti. Kacci metaṃ, bhante, bhagavato sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhārita’’nti?

“Bạch Thế Tôn, có một thời, Thế Tôn trú tại chính thành Rājagaha này, ở Giribbaja. Bạch Thế Tôn, tại nơi ấy, con đã được nghe từ chính kim khẩu của Thế Tôn, đã được tiếp nhận từ chính kim khẩu của Thế Tôn rằng: ‘Này Sutavā, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào năm điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia.’ Bạch Thế Tôn, có phải điều đó của con đã được nghe khéo, được tiếp nhận khéo, được tác ý khéo, được ghi nhớ khéo từ Thế Tôn chăng?”

‘‘Taggha te etaṃ, sutavā, sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ. Pubbe cāhaṃ, sutavā, etarahi ca evaṃ vadāmi – ‘yo so bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so nava ṭhānāni ajjhācarituṃ – abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agāriyabhūto, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu chandāgatiṃ gantuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu dosāgatiṃ gantuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu mohāgatiṃ gantuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu bhayāgatiṃ gantuṃ’. Pubbe cāhaṃ, sutavā, etarahi ca evaṃ vadāmi – ‘yo so bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so imāni nava ṭhānāni ajjhācaritu’’’nti. Sattamaṃ.

“Này Sutavā, chắc chắn điều đó ngươi đã nghe khéo, đã tiếp nhận khéo, đã tác ý khéo, đã ghi nhớ khéo. Này Sutavā, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo thiên vị; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo sân hận; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo si mê; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng đi theo sợ hãi.’ Này Sutavā, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều này.’” (Kinh) thứ bảy.

8. Sajjhasuttaṃ

8. Kinh Sajjha

8. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate. Atha kho sajjho paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ [Pg.179] nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho sajjho paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –

8. Một thời, Thế Tôn trú tại thành Rājagaha (Vương Xá), trên núi Gijjhakūṭa (Linh Thứu). Bấy giờ, du sĩ Sajjha đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời hỏi thăm thân hữu, vị ấy ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, du sĩ Sajjha bạch với Thế Tôn rằng:

‘‘Ekamidāhaṃ, bhante, samayaṃ bhagavā idheva rājagahe viharāmi giribbaje. Tatra me, bhante, bhagavato sammukhā sutaṃ sammukhā paṭiggahitaṃ – ‘yo so, sajjha, bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so pañca ṭhānāni ajjhācarituṃ – abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādātuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sampajānamusā bhāsituṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agāriyabhūto’ti. Kacci metaṃ, bhante, bhagavato sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhārita’’nti?

“Bạch Thế Tôn, có một thời, Thế Tôn trú tại chính thành Rājagaha này, ở Giribbaja. Bạch Thế Tôn, tại nơi ấy, con đã được nghe từ chính kim khẩu của Thế Tôn, đã được tiếp nhận từ chính kim khẩu của Thế Tôn rằng: ‘Này Sajjha, vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào năm điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng lấy của không cho, được xem là trộm cắp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng hành dâm; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý nói dối; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia.’ Bạch Thế Tôn, có phải điều đó của con đã được nghe khéo, được tiếp nhận khéo, được tác ý khéo, được ghi nhớ khéo từ Thế Tôn chăng?”

‘‘Taggha te etaṃ, sajjha, sussutaṃ suggahitaṃ sumanasikataṃ sūpadhāritaṃ. Pubbe cāhaṃ, sajjha, etarahi ca evaṃ vadāmi – ‘yo so bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so nava ṭhānāni ajjhācarituṃ – abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sañcicca pāṇaṃ jīvitā voropetuṃ…pe… abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sannidhikārakaṃ kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agāriyabhūto, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu buddhaṃ paccakkhātuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu dhammaṃ paccakkhātuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu saṅghaṃ paccakkhātuṃ, abhabbo khīṇāsavo bhikkhu sikkhaṃ paccakkhātuṃ’. Pubbe cāhaṃ, sajjha, etarahi ca evaṃ vadāmi – ‘yo so bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaṃyojano sammadaññāvimutto, abhabbo so imāni nava ṭhānāni ajjhācaritu’’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“Này Sajjha, chắc chắn điều đó ngươi đã nghe khéo, đã tiếp nhận khéo, đã tác ý khéo, đã ghi nhớ khéo. Này Sajjha, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều: Vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng cố ý đoạt mạng sống của chúng sanh... (v.v.)... vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng thọ hưởng các dục lạc bằng cách tích trữ như khi còn là người tại gia; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ Phật; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ Pháp; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ Tăng; vị tỳ khưu đã đoạn tận lậu hoặc không có khả năng từ bỏ học giới.’ Này Sajjha, cả trước đây và bây giờ, Ta đều nói như vậy: ‘Vị tỳ khưu nào là bậc A-la-hán, đã đoạn tận các lậu hoặc, đã sống đời phạm hạnh, đã làm việc nên làm, đã đặt gánh nặng xuống, đã đạt được mục đích tối hậu, đã đoạn tận các kiết sử hữu, đã giải thoát nhờ chánh trí, vị ấy không có khả năng phạm vào chín điều này.’” (Kinh) thứ tám.

9. Puggalasuttaṃ

9. Kinh Puggala

9. ‘‘Navayime, bhikkhave, puggalā santo saṃvijjamānā lokasmiṃ. Katame nava? Arahā, arahattāya paṭipanno, anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno[Pg.180], sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, puthujjano – ime kho, bhikkhave, nava puggalā santo saṃvijjamānā lokasmi’’nti. Navamaṃ.

9. Này các Tỳ khưu, có chín hạng người này hiện hữu, có mặt ở trên đời. Chín hạng nào? Bậc A-la-hán, vị đang thực hành để chứng quả A-la-hán, bậc Bất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc Nhất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Dự Lưu, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, và hạng phàm phu. Này các Tỳ khưu, đây là chín hạng người hiện hữu, có mặt ở trên đời. Kinh thứ chín.

10. Āhuneyyasuttaṃ

10. Kinh Āhuneyya

10. ‘‘Navayime, bhikkhave, puggalā āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa. Katame nava? Arahā, arahattāya paṭipanno, anāgāmī, anāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sakadāgāmī, sakadāgāmiphalasacchikiriyāya paṭipanno, sotāpanno, sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno, gotrabhū – ime kho, bhikkhave, nava puggalā āhuneyyā…pe… anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’’ti. Dasamaṃ.

10. Này các Tỳ khưu, có chín hạng người này đáng được cúng dường, đáng được nghênh tiếp, đáng được dâng cúng, đáng được chắp tay, là ruộng phước vô thượng ở trên đời. Chín hạng nào? Bậc A-la-hán, vị đang thực hành để chứng quả A-la-hán, bậc Bất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Bất Lai, bậc Nhất Lai, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Nhất Lai, bậc Dự Lưu, vị đang thực hành để chứng ngộ quả Dự Lưu, và vị Chuyển Tánh. Này các Tỳ khưu, đây là chín hạng người đáng được cúng dường... là ruộng phước vô thượng ở trên đời. Kinh thứ mười.

Sambodhivaggo paṭhamo.

Phẩm Giác Ngộ thứ nhất.

Tassuddānaṃ –

Kệ tóm tắt phẩm:

Sambodhi nissayo ceva, meghiya nandakaṃ balaṃ;

Sevanā sutavā sajjho, puggalo āhuneyyena cāti.

Giác Ngộ, Y Chỉ, Meghiya, Nandaka, Sức Mạnh; Thân Cận, Sutavā, Sajjha, Hạng Người, và Đáng Được Cung Kính.

2. Sīhanādavaggo

2. Phẩm Tiếng Rống Sư Tử

1. Sīhanādasuttaṃ

1. Kinh Tiếng Rống Sư Tử

11. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘vuttho me, bhante, sāvatthiyaṃ vassāvāso. Icchāmahaṃ, bhante, janapadacārikaṃ pakkamitu’’nti. ‘‘Yassadāni tvaṃ, sāriputta, kālaṃ maññasī’’ti. Atha kho āyasmā sāriputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. Atha kho aññataro bhikkhu acirapakkante āyasmante sāriputte bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘āyasmā maṃ, bhante, sāriputto āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkanto’’ti. Atha kho bhagavā aññataraṃ bhikkhuṃ āmantesi – ‘‘ehi [Pg.181] tvaṃ, bhikkhu, mama vacanena sāriputtaṃ āmantehi – ‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho so bhikkhu bhagavato paṭissutvā yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘satthā taṃ, āvuso sāriputta, āmantetī’’ti. ‘‘Evamāvuso’’ti kho āyasmā sāriputto tassa bhikkhuno paccassosi.

11. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Khi ấy, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Sāriputta bạch Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, con đã an cư mùa mưa tại Sāvatthī. Bạch Thế Tôn, con muốn lên đường du hành đến các xứ.' – 'Này Sāriputta, nay ngươi hãy làm những gì ngươi nghĩ là đúng thời.' Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta từ chỗ ngồi đứng dậy, đảnh lễ Thế Tôn, thân bên hữu hướng về Ngài rồi ra đi. Khi Tôn giả Sāriputta vừa đi không bao lâu, một Tỳ khưu khác bạch với Thế Tôn: 'Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sāriputta đã va chạm vào con rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.' Bấy giờ, Thế Tôn gọi một Tỳ khưu: 'Này Tỳ khưu, hãy đi, nhân danh ta gọi Sāriputta lại đây: ‘Thưa hiền giả Sāriputta, Bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.’' – 'Vâng, bạch Thế Tôn.' Vị Tỳ khưu ấy vâng lời Thế Tôn, đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, nói với Tôn giả Sāriputta: 'Thưa hiền giả Sāriputta, Bậc Đạo Sư cho gọi hiền giả.' – 'Vâng, thưa hiền giả.' Tôn giả Sāriputta đáp lời vị Tỳ khưu ấy.

Tena kho pana samayena āyasmā ca mahāmoggallāno āyasmā ca ānando avāpuraṇaṃ ādāya vihāre āhiṇḍanti – ‘‘abhikkamathāyasmanto, abhikkamathāyasmanto! Idānāyasmā sāriputto bhagavato sammukhā sīhanādaṃ nadissatī’’ti. Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ sāriputtaṃ bhagavā etadavoca – ‘‘idha te, sāriputta, aññataro sabrahmacārī khīyanadhammaṃ āpanno – ‘āyasmā maṃ, bhante, sāriputto āsajja appaṭinissajjacārikaṃ pakkanto’’’ti.

Vào lúc ấy, Tôn giả Mahāmoggallāna và Tôn giả Ānanda cầm chìa khóa đi từ tịnh xá này đến tịnh xá khác và nói: 'Chư hiền giả, hãy đến! Chư hiền giả, hãy đến! Bây giờ Tôn giả Sāriputta sẽ rống lên tiếng rống sư tử trước mặt Thế Tôn.' Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Thế Tôn nói với Tôn giả Sāriputta đang ngồi một bên: 'Này Sāriputta, ở đây có một vị đồng phạm hạnh của ngươi đã đưa ra lời khiển trách: ‘Bạch Thế Tôn, Tôn giả Sāriputta đã va chạm vào con rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.’”

‘‘Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘Seyyathāpi, bhante, pathaviyaṃ sucimpi nikkhipanti asucimpi nikkhipanti gūthagatampi nikkhipanti muttagatampi nikkhipanti kheḷagatampi nikkhipanti pubbagatampi nikkhipanti lohitagatampi nikkhipanti, na ca tena pathavī aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, pathavīsamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

Bạch Thế Tôn, ví như trên đất người ta vứt bỏ cả vật sạch sẽ lẫn vật không sạch sẽ, vứt bỏ cả phân, nước tiểu, nước bọt, mủ, và máu, nhưng đất không vì thế mà lo âu, hổ thẹn, hay ghê tởm; cũng vậy, bạch Thế Tôn, con an trú với tâm giống như đất, quảng đại, cao cả, vô lượng, không oán hận, không sân hận. Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘Seyyathāpi, bhante, āpasmiṃ sucimpi dhovanti asucimpi dhovanti gūthagatampi… muttagatampi… kheḷagatampi… pubbagatampi… lohitagatampi dhovanti, na ca tena āpo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, āposamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena [Pg.182] averena abyāpajjena. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

Bạch Thế Tôn, ví như trong nước người ta rửa cả vật sạch sẽ lẫn vật không sạch sẽ, rửa cả phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... và máu, nhưng nước không vì thế mà lo âu, hổ thẹn, hay ghê tởm; cũng vậy, bạch Thế Tôn, con an trú với tâm giống như nước, quảng đại, cao cả, vô lượng, không oán hận, không sân hận. Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘Seyyathāpi, bhante, tejo sucimpi ḍahati asucimpi ḍahati gūthagatampi… muttagatampi… kheḷagatampi… pubbagatampi… lohitagatampi ḍahati, na ca tena tejo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, tejosamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

Bạch Thế Tôn, ví như lửa đốt cả vật sạch sẽ lẫn vật không sạch sẽ, đốt cả phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... và máu, nhưng lửa không vì thế mà lo âu, hổ thẹn, hay ghê tởm; cũng vậy, bạch Thế Tôn, con an trú với tâm giống như lửa, quảng đại, cao cả, vô lượng, không oán hận, không sân hận. Bạch Thế Tôn, chắc chắn người nào không an trú niệm hướng về thân nơi thân, người ấy mới có thể va chạm vào một vị đồng phạm hạnh nào đó ở đây rồi ra đi du hành mà không xin lỗi.

‘‘Seyyathāpi, bhante, vāyo sucimpi upavāyati asucimpi upavāyati gūthagatampi… muttagatampi… kheḷagatampi… pubbagatampi… lohitagatampi upavāyati, na ca tena vāyo aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, vāyosamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

“Bạch ngài, ví như gió thổi qua vật thanh tịnh, cũng thổi qua vật không thanh tịnh, thổi qua phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... máu, và do vậy gió không bực dọc, không hổ thẹn, không ghê tởm. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như gió, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘Seyyathāpi, bhante, rajoharaṇaṃ sucimpi puñchati asucimpi puñchati gūthagatampi… muttagatampi… kheḷagatampi… pubbagatampi… lohitagatampi puñchati, na ca tena rajoharaṇaṃ aṭṭīyati vā harāyati vā jigucchati vā; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, rajoharaṇasamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

“Bạch ngài, ví như giẻ lau bụi lau chùi vật thanh tịnh, cũng lau chùi vật không thanh tịnh, lau chùi phân... nước tiểu... nước bọt... mủ... máu, và do vậy giẻ lau bụi không bực dọc, không hổ thẹn, không ghê tởm. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như giẻ lau bụi, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘Seyyathāpi, bhante, caṇḍālakumārako vā caṇḍālakumārikā vā kaḷopihattho nantakavāsī gāmaṃ vā nigamaṃ vā pavisanto nīcacittaṃyeva upaṭṭhapetvā pavisati; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, caṇḍālakumārakacaṇḍālakumārikāsamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati [Pg.183] anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

“Bạch ngài, ví như một cậu bé hay một cô bé thuộc giai cấp Caṇḍāla, tay cầm giỏ, mặc y phục rách rưới, khi đi vào làng hay thị trấn, họ đi vào với tâm khiêm hạ. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như cậu bé, cô bé thuộc giai cấp Caṇḍāla, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘Seyyathāpi, bhante, usabho chinnavisāṇo sūrato sudanto suvinīto rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ anvāhiṇḍanto na kiñci hiṃsati pādena vā visāṇena vā; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, usabhachinnavisāṇasamena cetasā viharāmi vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

“Bạch ngài, ví như con bò đực bị gãy sừng, hiền lành, khéo điều phục, khéo huấn luyện, khi đi từ đường này sang đường khác, từ ngã tư này sang ngã tư khác, nó không làm hại bất cứ ai bằng chân hay bằng sừng. Cũng vậy, bạch ngài, con an trú với tâm giống như con bò đực bị gãy sừng, quảng đại, cao thượng, vô lượng, không sân hận, không phiền não. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘Seyyathāpi, bhante, itthī vā puriso vā daharo yuvā maṇḍanakajātiko sīsaṃnhāto ahikuṇapena vā kukkurakuṇapena vā manussakuṇapena vā kaṇṭhe āsattena aṭṭīyeyya harāyeyya jiguccheyya; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, iminā pūtikāyena aṭṭīyāmi harāyāmi jigucchāmi. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyya.

“Bạch ngài, ví như một người nữ hay một người nam, trẻ trung, thanh niên, thích trang điểm, đã gội đầu tắm rửa, nếu bị buộc vào cổ một xác rắn, hay xác chó, hay xác người, thì sẽ bực dọc, hổ thẹn, ghê tởm. Cũng vậy, bạch ngài, con bực dọc, hổ thẹn, ghê tởm với cái thân hôi thối này. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.

‘‘Seyyathāpi, bhante, puriso medakathālikaṃ parihareyya chiddāvachiddaṃ uggharantaṃ paggharantaṃ; evamevaṃ kho ahaṃ, bhante, imaṃ kāyaṃ pariharāmi chiddāvachiddaṃ uggharantaṃ paggharantaṃ. Yassa nūna, bhante, kāye kāyagatāsati anupaṭṭhitā assa, so idha aññataraṃ sabrahmacāriṃ āsajja appaṭinissajja cārikaṃ pakkameyyā’’ti.

“Bạch ngài, ví như một người mang một cái nồi mỡ có nhiều lỗ thủng lớn nhỏ, chảy rỉ ra trên, rỉ ra dưới. Cũng vậy, bạch ngài, con mang cái thân này, có nhiều lỗ thủng lớn nhỏ, chảy rỉ ra trên, rỉ ra dưới. Bạch ngài, chắc chắn người nào không an trú niệm thân nơi thân, người ấy ở đây, sau khi va chạm một vị đồng phạm hạnh nào đó, không từ bỏ (lỗi lầm) rồi bỏ đi du hành.”

Atha kho so bhikkhu uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā bhagavato pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca – ‘‘accayo maṃ, bhante, accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yo ahaṃ āyasmantaṃ sāriputtaṃ asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhiṃ. Tassa me, bhante, bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhatu āyatiṃ saṃvarāyā’’ti. ‘‘Taggha taṃ, bhikkhu, accayo accagamā yathābālaṃ yathāmūḷhaṃ yathāakusalaṃ, yo tvaṃ sāriputtaṃ asatā tucchā musā abhūtena abbhācikkhi. Yato ca kho tvaṃ, bhikkhu, accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ [Pg.184] paṭikarosi, taṃ te mayaṃ paṭiggaṇhāma. Vuḍḍhihesā, bhikkhu, ariyassa vinaye yo accayaṃ accayato disvā yathādhammaṃ paṭikaroti āyatiṃ saṃvaraṃ āpajjatī’’ti.

Bấy giờ, vị tỳ khưu ấy từ chỗ ngồi đứng dậy, đắp thượng y vắt qua một bên vai, cúi đầu đảnh lễ dưới chân Thế Tôn và bạch với Thế Tôn rằng: “Bạch ngài, lỗi lầm đã xâm chiếm con, do con ngu si, mê muội, bất thiện, đã vu khống Tôn giả Sāriputta bằng điều không có thật, trống rỗng, sai trái, không chân thật. Bạch ngài, mong Thế Tôn hãy chấp nhận lỗi lầm của con là lỗi lầm, để con phòng hộ trong tương lai.” “Này tỳ khưu, quả thật lỗi lầm đã xâm chiếm ông, do ông ngu si, mê muội, bất thiện, đã vu khống Sāriputta bằng điều không có thật, trống rỗng, sai trái, không chân thật. Này tỳ khưu, vì ông thấy lỗi lầm là lỗi lầm và sám hối đúng pháp, nên chúng tôi chấp nhận lỗi lầm ấy của ông. Này tỳ khưu, đây là sự tăng trưởng trong giới luật của bậc Thánh, người nào thấy lỗi lầm là lỗi lầm, sám hối đúng pháp và thực hành sự phòng hộ trong tương lai.”

Atha kho bhagavā āyasmantaṃ sāriputtaṃ āmantesi – ‘‘khama, sāriputta, imassa moghapurisassa, purā tassa tattheva sattadhā muddhā phalatī’’ti. ‘‘Khamāmahaṃ, bhante, tassa āyasmato sace maṃ so āyasmā evamāha – ‘khamatu ca me so āyasmā’’’ti. Paṭhamaṃ.

Bấy giờ, Thế Tôn gọi Tôn giả Sāriputta: “Này Sāriputta, hãy tha thứ cho kẻ ngu si này, trước khi đầu của y bị vỡ thành bảy mảnh ngay tại chỗ.” “Bạch ngài, con xin tha thứ cho vị tôn giả ấy, và mong vị tôn giả ấy cũng tha thứ cho con.” Hết phẩm thứ nhất.

2. Saupādisesasuttaṃ

2. Kinh Saupādisesa

12. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā sāriputto pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisi. Atha kho āyasmato sāriputtassa etadahosi – ‘‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ, yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’’nti. Atha kho āyasmā sāriputto yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi.

12. Một thời, Thế Tôn trú ở Sāvatthī, tại Jetavana, khu vườn của ông Anāthapiṇḍika. Bấy giờ, vào buổi sáng, Tôn giả Sāriputta đắp y, mang bát và y, đi vào thành Sāvatthī để khất thực. Rồi Tôn giả Sāriputta suy nghĩ thế này: “Còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī. Hay là ta hãy đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo.” Rồi Tôn giả Sāriputta đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo. Sau khi đến, ngài cùng các du sĩ ngoại đạo ấy chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân thiện, đáng ghi nhớ, ngài ngồi xuống một bên.

Tena kho pana samayena tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘‘yo hi koci, āvuso, saupādiseso kālaṃ karoti, sabbo so aparimutto nirayā aparimutto tiracchānayoniyā aparimutto pettivisayā aparimutto apāyaduggativinipātā’’ti. Atha kho āyasmā sāriputto tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandi nappaṭikkosi. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi – ‘‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmī’’ti. Atha kho āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā [Pg.185] ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca –

Vào lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang ngồi lại, đang tụ họp, câu chuyện này đã khởi lên: ‘Này chư hiền, bất cứ người nào mệnh chung trong khi còn hữu dư y, tất cả người ấy không thoát khỏi địa ngục, không thoát khỏi loài bàng sanh, không thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, không thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.’ Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta đã không hoan hỷ, cũng không phản đối lời nói của các du sĩ ngoại đạo ấy. Sau khi không hoan hỷ, không phản đối, ngài đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ biết được ý nghĩa của lời nói này nơi đức Thế Tôn.’ Bấy giờ, Tôn giả Sāriputta, sau khi đi khất thực ở Sāvatthī, sau bữa ăn, đã trở về từ nơi khất thực, rồi đi đến nơi đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn và ngồi xuống một bên. Sau khi đã ngồi xuống một bên, Tôn giả Sāriputta đã bạch với đức Thế Tôn điều này:

‘‘Idhāhaṃ, bhante, pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiṃ piṇḍāya pāvisiṃ. Tassa mayhaṃ, bhante, etadahosi – ‘atippago kho tāva sāvatthiyaṃ piṇḍāya carituṃ; yaṃnūnāhaṃ yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkameyya’nti. Atha kho ahaṃ, bhante, yena aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ ārāmo tenupasaṅkamiṃ; upasaṅkamitvā tehi aññatitthiyehi paribbājakehi saddhiṃ sammodiṃ. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃ. Tena kho pana samayena tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ sannisinnānaṃ sannipatitānaṃ ayamantarākathā udapādi – ‘yo hi koci, āvuso, saupādiseso kālaṃ karoti, sabbo so aparimutto nirayā aparimutto tiracchānayoniyā aparimutto pettivisayā aparimutto apāyaduggativinipātā’ti. Atha kho ahaṃ, bhante, tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ bhāsitaṃ neva abhinandiṃ nappaṭikkosiṃ. Anabhinanditvā appaṭikkositvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃ – ‘bhagavato santike etassa bhāsitassa atthaṃ ājānissāmī’’’ti.

“Bạch ngài, hôm nay, vào buổi sáng, con đã đắp y, mang bát và y, rồi vào Sāvatthī để khất thực. Bạch ngài, con đã có suy nghĩ này: ‘Còn quá sớm để đi khất thực ở Sāvatthī; hay là ta nên đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo.’ Bạch ngài, bấy giờ, con đã đi đến khu vườn của các du sĩ ngoại đạo; sau khi đến, con đã cùng các du sĩ ngoại đạo ấy thăm hỏi. Sau khi trao đổi những lời thăm hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, con đã ngồi xuống một bên. Vào lúc bấy giờ, trong khi các du sĩ ngoại đạo ấy đang ngồi lại, đang tụ họp, câu chuyện này đã khởi lên: ‘Này chư hiền, bất cứ người nào mệnh chung trong khi còn hữu dư y, tất cả người ấy không thoát khỏi địa ngục, không thoát khỏi loài bàng sanh, không thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, không thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.’ Bạch ngài, bấy giờ, con đã không hoan hỷ, cũng không phản đối lời nói của các du sĩ ngoại đạo ấy. Sau khi không hoan hỷ, không phản đối, con đã đứng dậy khỏi chỗ ngồi và ra đi, (nghĩ rằng): ‘Ta sẽ biết được ý nghĩa của lời nói này nơi đức Thế Tôn.’”

‘‘Ke ca, sāriputta, aññatitthiyā paribbājakā bālā abyattā, ke ca saupādisesaṃ vā ‘saupādiseso’ti jānissanti, anupādisesaṃ vā ‘anupādiseso’ti jānissanti’’!

“Này Sāriputta, các du sĩ ngoại đạo ấy là ai mà ngu si, không thông thái! Và ai sẽ biết được người còn hữu dư y là ‘còn hữu dư y,’ hoặc biết được người vô dư y là ‘vô dư y’!”

‘‘Navayime, sāriputta, puggalā saupādisesā kālaṃ kurumānā parimuttā nirayā parimuttā tiracchānayoniyā parimuttā pettivisayā parimuttā apāyaduggativinipātā. Katame nava? Idha, sāriputta, ekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ paripūrakārī, paññāya mattaso kārī. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti. Ayaṃ, sāriputta, paṭhamo puggalo saupādiseso kālaṃ kurumāno parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā [Pg.186] parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.

“Này Sāriputta, có chín hạng người này, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa. Chín hạng người ấy là gì? Này Sāriputta, ở đây, có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành viên mãn về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Trung gian Bát-niết-bàn. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ nhất, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, idhekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ paripūrakārī, paññāya mattaso kārī. So pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā upahaccaparinibbāyī hoti…pe… asaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… sasaṅkhāraparinibbāyī hoti…pe… uddhaṃsoto hoti akaniṭṭhagāmī. Ayaṃ, sāriputta, pañcamo puggalo saupādiseso kālaṃ kurumāno parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành viên mãn về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, trở thành bậc Tổn hại Bát-niết-bàn... trở thành bậc Vô hành Bát-niết-bàn... trở thành bậc Hữu hành Bát-niết-bàn... trở thành bậc Thượng lưu đi đến cõi Sắc Cứu Cánh. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ năm, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi loài bàng sanh, được giải thoát khỏi cảnh giới ngạ quỷ, được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, idhekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ mattaso kārī, paññāya mattaso kārī. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā rāgadosamohānaṃ tanuttā sakadāgāmī hoti, sakideva imaṃ lokaṃ āgantvā dukkhassantaṃ karoti. Ayaṃ, sāriputta, chaṭṭho puggalo saupādiseso kālaṃ kurumāno parimutto nirayā…pe… parimutto apāyaduggativinipātā.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành có mức độ về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận ba kiết sử và do sự làm cho tham, sân, si muội lược, trở thành bậc Nhất lai; chỉ một lần trở lại thế gian này và chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ sáu, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, idhekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ mattaso kārī, paññāya mattaso kārī. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā ekabījī hoti, ekaṃyeva mānusakaṃ bhavaṃ nibbattetvā dukkhassantaṃ karoti. Ayaṃ, sāriputta, sattamo puggalo saupādiseso kālaṃ kurumāno parimutto nirayā…pe… parimutto apāyaduggativinipātā.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành có mức độ về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Nhất chủng; sau khi tái sanh chỉ một lần nữa trong cõi người và chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ bảy, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, idhekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ mattaso kārī, paññāya mattaso kārī. So tiṇṇaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā kolaṃkolo hoti, dve vā tīṇi vā kulāni sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. Ayaṃ, sāriputta, aṭṭhamo puggalo saupādiseso kālaṃ kurumāno parimutto nirayā…pe… parimutto apāyaduggativinipātā.

“Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người thực hành viên mãn về giới, thực hành có mức độ về định, và thực hành có mức độ về tuệ. Người ấy, do sự đoạn tận ba kiết sử, trở thành bậc Gia-gia; sau khi đi qua, luân hồi trong hai hoặc ba gia đình rồi chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ tám, mệnh chung trong khi còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục... được giải thoát khỏi đọa xứ, ác thú, nơi sa đọa.”

‘‘Puna caparaṃ, sāriputta, idhekacco puggalo sīlesu paripūrakārī hoti, samādhismiṃ mattaso kārī, paññāya mattaso kārī. So tiṇṇaṃ [Pg.187] saṃyojanānaṃ parikkhayā sattakkhattuparamo hoti, sattakkhattuparamaṃ deve ca manusse ca sandhāvitvā saṃsaritvā dukkhassantaṃ karoti. Ayaṃ, sāriputta, navamo puggalo saupādiseso kālaṃ kurumāno parimutto nirayā parimutto tiracchānayoniyā parimutto pettivisayā parimutto apāyaduggativinipātā.

Lại nữa, này Sāriputta, ở đây có hạng người viên mãn trong giới, thực hành định ở mức độ vừa phải, thực hành tuệ ở mức độ vừa phải. Vị ấy, do đoạn trừ ba kiết sử, trở thành bậc Thất lai, sau khi còn phải sanh tử bảy lần nữa giữa cõi trời và cõi người, sẽ chấm dứt khổ đau. Này Sāriputta, đây là hạng người thứ chín, khi mệnh chung vẫn còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ.

‘‘Ke ca, sāriputta, aññatitthiyā paribbājakā bālā abyattā, ke ca saupādisesaṃ vā ‘saupādiseso’ti jānissanti, anupādisesaṃ vā ‘anupādiseso’ti jānissanti! Ime kho, sāriputta, nava puggalā saupādisesā kālaṃ kurumānā parimuttā nirayā parimuttā tiracchānayoniyā parimuttā pettivisayā parimuttā apāyaduggativinipātā. Na tāvāyaṃ, sāriputta, dhammapariyāyo paṭibhāsi bhikkhūnaṃ bhikkhunīnaṃ upāsakānaṃ upāsikānaṃ. Taṃ kissa hetu? Māyimaṃ dhammapariyāyaṃ sutvā pamādaṃ āhariṃsūti. Api ca mayā, sāriputta, dhammapariyāyo pañhādhippāyena bhāsito’’ti. Dutiyaṃ.

Này Sāriputta, những du sĩ ngoại đạo kia là ai mà ngu si, không thông thái, mà có thể biết được người còn hữu dư y là ‘còn hữu dư y’, hay người vô dư y là ‘vô dư y’? Này Sāriputta, chính chín hạng người này, khi mệnh chung vẫn còn hữu dư y, được giải thoát khỏi địa ngục, được giải thoát khỏi bàng sanh, được giải thoát khỏi ngạ quỷ, được giải thoát khỏi cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Này Sāriputta, pháp môn này chưa từng được Ta giảng giải cho các Tỳ-khưu, Tỳ-khưu-ni, nam cư sĩ, nữ cư sĩ. Vì sao vậy? Mong rằng sau khi nghe pháp môn này, họ sẽ không đi đến phóng dật. Tuy nhiên, này Sāriputta, pháp môn này đã được Ta thuyết giảng theo ý muốn của câu hỏi. (Kinh thứ hai.)

3. Koṭṭhikasuttaṃ

3. Kinh Koṭṭhika

13. Atha kho āyasmā mahākoṭṭhiko yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ samparāyavedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

13. Lúc bấy giờ, Tôn giả Mahākoṭṭhika đi đến chỗ Tôn giả Sāriputta; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Sāriputta chào hỏi thân mật. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thân tình, đáng ghi nhớ, Tôn giả ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Mahākoṭṭhika nói với Tôn giả Sāriputta rằng: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ trong hiện tại, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ trong tương lai’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ sukhavedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ dukkhavedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ lạc, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ khổ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ sukhavedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ dukkhavedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ lạc, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ khổ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ [Pg.188] panāvuso, sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ dukkhavedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ sukhavedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ khổ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ lạc’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ paripakkavedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ aparipakkavedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có quả trổ sanh đã chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có quả trổ sanh chưa chín muồi’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ aparipakkavedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ paripakkavedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có quả trổ sanh chưa chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có quả trổ sanh đã chín muồi’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ bahuvedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ appavedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có nhiều cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có ít cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ appavedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ bahuvedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có ít cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có nhiều cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ vedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ avedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp không phải cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, ‘yaṃ kammaṃ avedanīyaṃ, taṃ me kammaṃ vedanīyaṃ hotū’ti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti? ‘‘No hidaṃ, āvuso’’.

Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào không phải cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ’ chăng?' 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ taṃ me kammaṃ samparāyavedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

Khi được hỏi: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ trong hiện tại, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ trong tương lai’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ samparāyavedanīyaṃ taṃ me kammaṃ diṭṭhadhammavedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

Khi được hỏi: 'Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào phải cảm thọ trong tương lai, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp phải cảm thọ trong hiện tại’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘Kiṃ [Pg.189] nu kho, āvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ sukhavedanīyaṃ taṃ me kammaṃ dukkhavedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

Khi được hỏi: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ lạc, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ khổ’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ dukkhavedanīyaṃ taṃ me kammaṃ sukhavedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

Khi được hỏi: 'Vậy thì, này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào cảm thọ khổ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp cảm thọ lạc’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ paripakkavedanīyaṃ taṃ me kammaṃ aparipakkavedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

Khi được hỏi: 'Này hiền giả Sāriputta, có phải người ta sống phạm hạnh dưới sự chỉ dạy của Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào có quả trổ sanh đã chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ trở thành nghiệp có quả trổ sanh chưa chín muồi’ chăng?', ngài đã trả lời: 'Thưa hiền giả, không phải vậy.'

‘‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ aparipakkavedanīyaṃ taṃ me kammaṃ paripakkavedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ khi chưa chín muồi, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ khi đã chín muồi’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ bahuvedanīyaṃ taṃ me kammaṃ appavedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ nhiều, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ ít’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ appavedanīyaṃ taṃ me kammaṃ bahuvedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ ít, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ nhiều’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘Kiṃ nu kho, āvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ vedanīyaṃ taṃ me kammaṃ avedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi.

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi phải được cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ không được cảm thọ’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’

‘‘‘Kiṃ panāvuso sāriputta, yaṃ kammaṃ avedanīyaṃ taṃ me kammaṃ vedanīyaṃ hotūti, etassa atthāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’ti, iti puṭṭho samāno ‘no hidaṃ, āvuso’ti vadesi. Atha kimatthaṃ carahāvuso, bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?

‘Này hiền giả Sāriputta, có phải ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích này: ‘Nghiệp nào của tôi không được cảm thọ, mong rằng nghiệp ấy của tôi sẽ được cảm thọ’? Khi được hỏi như vậy, ngài đã trả lời: ‘Thưa hiền giả, không phải vậy.’ Vậy thì, thưa hiền giả, ngài sống phạm hạnh dưới đức Thế Tôn là vì mục đích gì?’

‘‘Yaṃ khvassa, āvuso, aññātaṃ adiṭṭhaṃ appattaṃ asacchikataṃ anabhisametaṃ, tassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya abhisamayāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti. (‘‘Kiṃ panassāvuso, aññātaṃ [Pg.190] adiṭṭhaṃ appattaṃ asacchikataṃ anabhisametaṃ, yassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya abhisamayāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti?) ‘‘‘Idaṃ dukkha’nti khvassa, āvuso, aññātaṃ adiṭṭhaṃ appattaṃ asacchikataṃ anabhisametaṃ. Tassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya abhisamayāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Ayaṃ ‘dukkhasamudayo’ti khvassa, āvuso…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti khvassa, āvuso…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti khvassa, āvuso, aññātaṃ adiṭṭhaṃ appattaṃ asacchikataṃ anabhisametaṃ. Tassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya abhisamayāya bhagavati brahmacariyaṃ vussati. Idaṃ khvassa, āvuso, aññātaṃ adiṭṭhaṃ appattaṃ asacchikataṃ anabhisametaṃ. Tassa ñāṇāya dassanāya pattiyā sacchikiriyāya abhisamayāya bhagavati brahmacariyaṃ vussatī’’ti. Tatiyaṃ.

‘Thưa hiền giả, phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập.’ (‘Thưa hiền giả, điều gì là chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập, mà vì để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy mà phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn?’) ‘Thưa hiền giả, ‘Đây là khổ’ là điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập. Phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy. Thưa hiền giả, ‘Đây là nguồn gốc của khổ’... tóm tắt... ‘Đây là sự diệt khổ’... tóm tắt... ‘Đây là con đường đưa đến sự diệt khổ’ là điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập. Phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy. Thưa hiền giả, đây là điều chưa được biết, chưa được thấy, chưa được đạt đến, chưa được chứng ngộ, chưa được thâm nhập. Phạm hạnh được sống dưới đức Thế Tôn là để biết, để thấy, để đạt đến, để chứng ngộ, để thâm nhập vào điều ấy.’ Hết kinh thứ ba.

4. Samiddhisuttaṃ

4. Kinh Samiddhi

14. Atha kho āyasmā samiddhi yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ sāriputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ samiddhiṃ āyasmā sāriputto etadavoca – ‘‘kimārammaṇā, samiddhi, purisassa saṅkappavitakkā uppajjantī’’ti? ‘‘Nāmarūpārammaṇā, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kva nānattaṃ gacchantī’’ti? ‘‘Dhātūsu, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kiṃsamudayā’’ti? ‘‘Phassasamudayā, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kiṃsamosaraṇā’’ti? ‘‘Vedanāsamosaraṇā, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kiṃpamukhā’’ti? ‘‘Samādhippamukhā, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kiṃadhipateyyā’’ti? ‘‘Satādhipateyyā, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kiṃuttarā’’ti? ‘‘Paññuttarā, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kiṃsārā’’ti? ‘‘Vimuttisārā, bhante’’ti. ‘‘Te pana, samiddhi, kiṃogadhā’’ti? ‘‘Amatogadhā, bhante’’ti.

14. Khi ấy, tôn giả Samiddhi đi đến chỗ tôn giả Sāriputta; sau khi đến, đã đảnh lễ tôn giả Sāriputta rồi ngồi xuống một bên. Tôn giả Sāriputta nói với tôn giả Samiddhi đang ngồi một bên như sau: ‘Này hiền giả Samiddhi, những ý định và tư duy của một người khởi lên với đối tượng là gì?’ ‘Thưa tôn giả, với đối tượng là danh và sắc.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng trở nên khác nhau ở đâu?’ ‘Thưa tôn giả, ở các giới.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có nguồn gốc từ đâu?’ ‘Thưa tôn giả, có nguồn gốc từ xúc.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng hội tụ ở đâu?’ ‘Thưa tôn giả, hội tụ ở thọ.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì dẫn đầu?’ ‘Thưa tôn giả, có định dẫn đầu.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì làm chủ?’ ‘Thưa tôn giả, có niệm làm chủ.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là tối thượng?’ ‘Thưa tôn giả, có tuệ là tối thượng.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là cốt lõi?’ ‘Thưa tôn giả, có giải thoát là cốt lõi.’ ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng đi đến đâu?’ ‘Thưa tôn giả, đi đến Bất Tử.’

‘‘‘Kimārammaṇā, samiddhi, purisassa saṅkappavitakkā uppajjantī’ti, iti puṭṭho samāno ‘nāmarūpārammaṇā, bhante’ti vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kva nānattaṃ gacchantī’ti, iti puṭṭho samāno ‘dhātūsu, bhante’ti vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kiṃsamudayā’ti, iti puṭṭho samāno ‘phassasamudayā, bhante’ti [Pg.191] vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kiṃsamosaraṇā’ti, iti puṭṭho samāno ‘vedanāsamosaraṇā, bhante’ti vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kiṃpamukhā’ti, iti puṭṭho samāno ‘samādhippamukhā, bhante’ti vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kiṃadhipateyyā’ti, iti puṭṭho samāno ‘satādhipateyyā, bhante’ti vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kiṃuttarā’ti, iti puṭṭho samāno ‘paññuttarā, bhante’ti vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kiṃsārā’ti, iti puṭṭho samāno ‘vimuttisārā, bhante’ti vadesi. ‘Te pana, samiddhi, kiṃogadhā’ti, iti puṭṭho samāno ‘amatogadhā, bhante’ti vadesi. Sādhu sādhu, samiddhi! Sādhu kho tvaṃ, samiddhi, puṭṭho puṭṭho vissajjesi, tena ca mā maññī’’ti. Catutthaṃ.

‘Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, những ý định và tư duy của một người khởi lên với đối tượng là gì?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, với đối tượng là danh và sắc.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng trở nên khác nhau ở đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, ở các giới.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có nguồn gốc từ đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có nguồn gốc từ xúc.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng hội tụ ở đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, hội tụ ở thọ.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì dẫn đầu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có định dẫn đầu.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì làm chủ?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có niệm làm chủ.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là tối thượng?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có tuệ là tối thượng.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng có gì là cốt lõi?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, có giải thoát là cốt lõi.’ Khi được hỏi: ‘Này hiền giả Samiddhi, chúng đi đến đâu?’, ngài đã trả lời: ‘Thưa tôn giả, đi đến Bất Tử.’ Lành thay, lành thay, này hiền giả Samiddhi! Này hiền giả Samiddhi, mỗi khi được hỏi, ngài đã trả lời rất khéo, nhưng chớ vì thế mà tự mãn.’ Hết kinh thứ tư.

5. Gaṇḍasuttaṃ

5. Kinh Gaṇḍa

15. ‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gaṇḍo anekavassagaṇiko. Tassassu gaṇḍassa nava vaṇamukhāni nava abhedanamukhāni. Tato yaṃ kiñci pagghareyya – asuciyeva pagghareyya, duggandhaṃyeva pagghareyya, jegucchiyaṃyeva pagghareyya; yaṃ kiñci pasaveyya – asuciyeva pasaveyya, duggandhaṃyeva pasaveyya, jegucchiyaṃyeva pasaveyya.

15. Này các Tỳ khưu, ví như có một cái mụn nhọt đã nhiều năm. Cái mụn nhọt ấy có chín miệng vết thương, chín miệng không do ai rạch. Từ đó, bất cứ thứ gì chảy ra – chỉ có vật bất tịnh chảy ra, chỉ có vật hôi thối chảy ra, chỉ có vật đáng ghê tởm chảy ra; bất cứ thứ gì sinh ra – chỉ có vật bất tịnh sinh ra, chỉ có vật hôi thối sinh ra, chỉ có vật đáng ghê tởm sinh ra.

‘‘Gaṇḍoti kho, bhikkhave, imassetaṃ cātumahābhūtikassa kāyassa adhivacanaṃ mātāpettikasambhavassa odanakummāsūpacayassa aniccucchādanaparimaddanabhedanaviddhaṃsanadhammassa. Tassassu gaṇḍassa nava vaṇamukhāni nava abhedanamukhāni. Tato yaṃ kiñci paggharati – asuciyeva paggharati, duggandhaṃyeva paggharati, jegucchiyaṃyeva paggharati; yaṃ kiñci pasavati – asuciyeva pasavati, duggandhaṃyeva pasavati, jegucchiyaṃyeva pasavati. Tasmātiha, bhikkhave, imasmiṃ kāye nibbindathā’’ti. Pañcamaṃ.

Này các Tỳ khưu, 'mụn nhọt' chính là tên gọi của thân này, được tạo thành từ bốn đại, do cha mẹ sinh ra, được nuôi dưỡng bằng cơm cháo, có bản chất vô thường, cần được xoa bóp, chà xát, sẽ bị tan rã, hủy hoại. Cái mụn nhọt ấy có chín miệng vết thương, chín miệng không do ai rạch. Từ đó, bất cứ thứ gì chảy ra – chỉ có vật bất tịnh chảy ra, chỉ có vật hôi thối chảy ra, chỉ có vật đáng ghê tởm chảy ra; bất cứ thứ gì sinh ra – chỉ có vật bất tịnh sinh ra, chỉ có vật hôi thối sinh ra, chỉ có vật đáng ghê tởm sinh ra. Vì vậy, này các Tỳ khưu, các con hãy nhàm chán đối với thân này. (Kinh thứ) năm.

6. Saññāsuttaṃ

6. Kinh Tưởng

16. ‘‘Navayimā, bhikkhave, saññā bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā. Katamā nava[Pg.192]? Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā – imā kho, bhikkhave, nava saññā, bhāvitā bahulīkatā mahapphalā honti mahānisaṃsā amatogadhā amatapariyosānā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

16. Này các Tỳ khưu, chín tưởng này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, hướng đến bất tử, có bất tử là cứu cánh. Chín tưởng nào? Tưởng bất tịnh, tưởng về sự chết, tưởng về sự ghê tởm trong vật thực, tưởng về sự không hoan hỷ trong toàn thế gian, tưởng vô thường, tưởng về khổ trong cái vô thường, tưởng về vô ngã trong cái khổ, tưởng về sự đoạn trừ, tưởng về sự ly tham. Này các Tỳ khưu, chín tưởng này, khi được tu tập, được làm cho sung mãn, sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, hướng đến bất tử, có bất tử là cứu cánh. (Kinh thứ) sáu.

7. Kulasuttaṃ

7. Kinh Gia Đình

17. ‘‘Navahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ, upagantvā vā nālaṃ nisīdituṃ. Katamehi navahi? Na manāpena paccuṭṭhenti, na manāpena abhivādenti, na manāpena āsanaṃ denti, santamassa pariguhanti, bahukampi thokaṃ denti, paṇītampi lūkhaṃ denti, asakkaccaṃ denti no sakkaccaṃ, na upanisīdanti dhammassavanāya, bhāsitamassa na sussūsanti. Imehi kho, bhikkhave, navahaṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā nālaṃ upagantuṃ upagantvā vā nālaṃ nisīdituṃ.

17. Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố, nếu chưa đến thì không nên đến, nếu đã đến thì không nên ngồi lại. Chín yếu tố nào? Họ không đứng dậy chào đón một cách hoan hỷ, không đảnh lễ một cách hoan hỷ, không mời ngồi một cách hoan hỷ, họ giấu giếm vật đang có đối với vị ấy, dù có nhiều nhưng họ cho ít, dù có vật thượng hạng nhưng họ cho vật thô xấu, họ cho một cách không cung kính chứ không cung kính, họ không ngồi gần để nghe pháp, họ không lắng nghe lời vị ấy nói. Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố này, nếu chưa đến thì không nên đến, nếu đã đến thì không nên ngồi lại.

‘‘Navahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ nisīdituṃ. Katamehi navahi? Manāpena paccuṭṭhenti, manāpena abhivādenti, manāpena āsanaṃ denti, santamassa na pariguhanti, bahukampi bahukaṃ denti, paṇītampi paṇītaṃ denti, sakkaccaṃ denti no asakkaccaṃ, upanisīdanti dhammassavanāya, bhāsitamassa sussūsanti. Imehi kho, bhikkhave, navahaṅgehi samannāgataṃ kulaṃ anupagantvā vā alaṃ upagantuṃ, upagantvā vā alaṃ nisīditu’’nti. Sattamaṃ.

Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố, nếu chưa đến thì nên đến, nếu đã đến thì nên ngồi lại. Chín yếu tố nào? Họ đứng dậy chào đón một cách hoan hỷ, đảnh lễ một cách hoan hỷ, mời ngồi một cách hoan hỷ, họ không giấu giếm vật đang có đối với vị ấy, dù có nhiều họ cũng cho nhiều, dù có vật thượng hạng họ cũng cho vật thượng hạng, họ cho một cách cung kính chứ không phải không cung kính, họ ngồi gần để nghe pháp, họ lắng nghe lời vị ấy nói. Này các Tỳ khưu, một gia đình có đủ chín yếu tố này, nếu chưa đến thì nên đến, nếu đã đến thì nên ngồi lại. (Kinh thứ) bảy.

8. Navaṅguposathasuttaṃ

8. Kinh Bố Tát Chín Chi

18. ‘‘Navahi, bhikkhave, aṅgehi samannāgato uposatho upavuttho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro. Kathaṃ upavuttho ca, bhikkhave, navahaṅgehi samannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro? Idha, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati – ‘yāvajīvaṃ arahanto pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratā nihitadaṇḍā nihitasatthā lajjī [Pg.193] dayāpannā sabbapāṇabhūtahitānukampino viharanti; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharāmi. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi; uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā paṭhamena aṅgena samannāgato hoti…pe. ….

18. Này các Tỳ khưu, ngày Bố tát được thực hành với chín chi phần sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, có ánh sáng lớn, có sự lan tỏa lớn. Và này các Tỳ khưu, thế nào là ngày Bố tát được thực hành với chín chi phần có quả lớn, có lợi ích lớn, có ánh sáng lớn, có sự lan tỏa lớn? Ở đây, này các Tỳ khưu, vị Thánh đệ tử suy xét như sau: 'Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ sát sanh, từ bỏ việc sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm, có lòng bi, sống với lòng thương xót đến lợi ích của tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Ta cũng vậy, hôm nay, trong đêm này và ngày này, từ bỏ sát sanh, từ bỏ việc sát sanh, bỏ trượng, bỏ kiếm, có lòng tàm, có lòng bi, sống với lòng thương xót đến lợi ích của tất cả chúng sanh và loài hữu tình. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán; và ngày Bố tát của ta sẽ được thực hành.' Vị ấy có đủ chi phần thứ nhất này...v.v...

‘‘‘Yāvajīvaṃ arahanto uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭiviratā nīcaseyyaṃ kappenti – mañcake vā tiṇasanthārake vā; ahampajja imañca rattiṃ imañca divasaṃ uccāsayanamahāsayanaṃ pahāya uccāsayanamahāsayanā paṭivirato nīcaseyyaṃ kappemi – mañcake vā tiṇasanthārake vā. Imināpaṅgena arahataṃ anukaromi; uposatho ca me upavuttho bhavissatī’ti. Iminā aṭṭhamena aṅgena samannāgato hoti.

'Trọn đời, các bậc A-la-hán từ bỏ giường cao và giường lớn, từ bỏ việc nằm trên giường cao và giường lớn, họ nằm ở chỗ thấp – hoặc trên giường nhỏ, hoặc trên thảm cỏ. Ta cũng vậy, hôm nay, trong đêm này và ngày này, từ bỏ giường cao và giường lớn, từ bỏ việc nằm trên giường cao và giường lớn, ta nằm ở chỗ thấp – hoặc trên giường nhỏ, hoặc trên thảm cỏ. Với chi phần này, ta noi gương các bậc A-la-hán; và ngày Bố tát của ta sẽ được thực hành.' Vị ấy có đủ chi phần thứ tám này.

‘‘Mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati, tathā dutiyaṃ tathā tatiyaṃ tathā catutthaṃ. Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati. Iminā navamena aṅgena samannāgato hoti. Evaṃ upavuttho kho, bhikkhave, navahaṅgehi samannāgato uposatho mahapphalo hoti mahānisaṃso mahājutiko mahāvipphāro’’ti. Aṭṭhamaṃ.

Vị ấy sống, biến mãn một phương với tâm câu hữu với từ, cũng vậy phương thứ hai, cũng vậy phương thứ ba, cũng vậy phương thứ tư. Như vậy, trên, dưới, ngang, ở khắp nơi, xem tất cả như chính mình, vị ấy sống, biến mãn toàn thế giới với tâm câu hữu với từ, quảng đại, vô lượng, không sân, không hận. Vị ấy có đủ chi phần thứ chín này. Này các Tỳ khưu, ngày Bố tát được thực hành với chín chi phần như vậy sẽ có quả lớn, có lợi ích lớn, có ánh sáng lớn, có sự lan tỏa lớn. (Kinh thứ) tám.

9. Devatāsuttaṃ

9. Kinh Chư Thiên

19. ‘‘Imañca, bhikkhave, rattiṃ sambahulā devatā abhikkantāya rattiyā abhikkantavaṇṇā kevalakappaṃ jetavanaṃ obhāsetvā yenāhaṃ tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu. Ekamantaṃ ṭhitā kho, bhikkhave, tā devatā maṃ etadavocuṃ – ‘upasaṅkamiṃsu no, bhante, pubbe manussabhūtānaṃ pabbajitā agārāni. Te mayaṃ, bhante, paccuṭṭhimha, no ca kho abhivādimha. Tā mayaṃ, bhante, aparipuṇṇakammantā vippaṭisāriniyo paccānutāpiniyo hīnaṃ kāyaṃ upapannā’’’ti.

19. Này các Tỳ khưu, trong đêm nay, khi đêm đã trôi qua, nhiều vị chư thiên với dung sắc thù thắng, làm cho toàn thể tu viện Jetavana tỏa sáng, đã đi đến chỗ Ta; sau khi đến, đã đảnh lễ Ta và đứng một bên. Này các Tỳ khưu, sau khi đứng một bên, các vị chư thiên ấy đã bạch với Ta rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, nhưng đã không đảnh lễ. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm không trọn vẹn, nên hối hận, ăn năn, đã sanh vào cảnh giới thấp kém.’

‘‘Aparāpi [Pg.194] maṃ, bhikkhave, sambahulā devatā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘upasaṅkamiṃsu no, bhante, pubbe manussabhūtānaṃ pabbajitā agārāni. Te mayaṃ, bhante, paccuṭṭhimha abhivādimha, no ca tesaṃ āsanaṃ adamha. Tā mayaṃ, bhante, aparipuṇṇakammantā vippaṭisāriniyo paccānutāpiniyo hīnaṃ kāyaṃ upapannā’’’ti.

Này các Tỳ khưu, lại có nhiều vị chư thiên khác nữa đã đến chỗ Ta và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, đã đảnh lễ, nhưng đã không mời ngồi. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm không trọn vẹn, nên hối hận, ăn năn, đã sanh vào cảnh giới thấp kém.’

‘‘Aparāpi maṃ, bhikkhave, sambahulā devatā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘upasaṅkamiṃsu no, bhante, pubbe manussabhūtānaṃ pabbajitā agārāni. Te mayaṃ, bhante, paccuṭṭhimha abhivādimha āsanaṃ adamha, no ca kho yathāsatti yathābalaṃ saṃvibhajimha…pe… yathāsatti yathābalaṃ saṃvibhajimha, no ca kho upanisīdimha dhammassavanāya…pe… upanisīdimha dhammassavanāya, no ca kho ohitasotā dhammaṃ suṇimha…pe… ohitasotā ca dhammaṃ suṇimha, no ca kho sutvā dhammaṃ dhārayimha…pe… sutvā ca dhammaṃ dhārayimha, no ca kho dhātānaṃ dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhimha…pe… dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhimha, no ca kho atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjimha. Tā mayaṃ, bhante, aparipuṇṇakammantā vippaṭisāriniyo paccānutāpiniyo hīnaṃ kāyaṃ upapannā’’’ti.

Này các Tỳ khưu, lại có nhiều vị chư thiên khác nữa đã đến chỗ Ta và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, đã đảnh lễ, đã mời ngồi, nhưng đã không chia sớt tùy theo sức, tùy theo khả năng... (lược bỏ)... đã chia sớt tùy theo sức, tùy theo khả năng, nhưng đã không đến gần để nghe Pháp... (lược bỏ)... đã đến gần để nghe Pháp, nhưng đã không lắng tai nghe Pháp... (lược bỏ)... đã lắng tai nghe Pháp, nhưng sau khi nghe đã không ghi nhớ Pháp... (lược bỏ)... sau khi nghe đã ghi nhớ Pháp, nhưng đã không quán xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ... (lược bỏ)... đã quán xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, nhưng sau khi hiểu nghĩa, hiểu Pháp, đã không thực hành pháp tùy thuận pháp. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm không trọn vẹn, nên hối hận, ăn năn, đã sanh vào cảnh giới thấp kém.’

‘‘Aparāpi maṃ, bhikkhave, sambahulā devatā upasaṅkamitvā etadavocuṃ – ‘upasaṅkamiṃsu no, bhante, pubbe manussabhūtānaṃ pabbajitā agārāni. Te mayaṃ, bhante, paccuṭṭhimha abhivādimha, āsanaṃ adamha, yathāsatti yathābalaṃ saṃvibhajimha, upanisīdimha dhammassavanāya, ohitasotā ca dhammaṃ suṇimha, sutvā ca dhammaṃ dhārayimha, dhātānañca dhammānaṃ atthaṃ upaparikkhimha, atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammaṃ paṭipajjimha. Tā mayaṃ, bhante, paripuṇṇakammantā avippaṭisāriniyo apaccānutāpiniyo paṇītaṃ kāyaṃ upapannā’ti. Etāni, bhikkhave, rukkhamūlāni etāni suññāgārāni. Jhāyatha, bhikkhave, mā pamādattha, mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha seyyathāpi tā purimikā devatā’’ti. Navamaṃ.

Này các Tỳ khưu, lại có nhiều vị chư thiên khác nữa đã đến chỗ Ta và bạch rằng: ‘Bạch Thế Tôn, khi trước còn là người, các vị xuất gia đã đi đến nhà của chúng con. Bạch Thế Tôn, chúng con đã đứng dậy chào đón, đã đảnh lễ, đã mời ngồi, đã chia sớt tùy theo sức, tùy theo khả năng, đã đến gần để nghe Pháp, đã lắng tai nghe Pháp, sau khi nghe đã ghi nhớ Pháp, đã quán xét ý nghĩa của các pháp đã ghi nhớ, sau khi hiểu nghĩa, hiểu Pháp, đã thực hành pháp tùy thuận pháp. Bạch Thế Tôn, do vậy chúng con, vì việc làm được trọn vẹn, không hối hận, không ăn năn, đã sanh vào cảnh giới cao thượng.’ Này các Tỳ khưu, đây là các gốc cây, đây là các ngôi nhà trống. Này các Tỳ khưu, hãy thiền định, chớ có dễ duôi, chớ để sau này phải hối hận giống như các vị chư thiên trước kia. Hết kinh thứ chín.

10. Velāmasuttaṃ

10. Kinh Velāma

20. Ekaṃ [Pg.195] samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

20. Một thời, Thế Tôn trú tại Sāvatthī, trong tu viện Jetavana của ông Anāthapiṇḍika. Rồi gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Với gia chủ Anāthapiṇḍika đang ngồi một bên, Thế Tôn đã nói lời này:

‘‘Api nu te, gahapati, kule dānaṃ dīyatī’’ti? ‘‘Dīyati me, bhante, kule dānaṃ; tañca kho lūkhaṃ kaṇājakaṃ biḷaṅgadutiya’’nti. ‘‘Lūkhañcepi, gahapati, dānaṃ deti paṇītaṃ vā; tañca asakkaccaṃ deti, acittīkatvā deti, asahatthā deti, apaviddhaṃ deti, anāgamanadiṭṭhiko deti. Yattha yattha tassa tassa dānassa vipāko nibbattati, na uḷārāya bhattabhogāya cittaṃ namati, na uḷārāya vatthabhogāya cittaṃ namati, na uḷārāya yānabhogāya cittaṃ namati, na uḷāresu pañcasu kāmaguṇesu bhogāya cittaṃ namati. Yepissa te honti puttāti vā dārāti vā dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi na sussūsanti na sotaṃ odahanti na aññā cittaṃ upaṭṭhapenti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, gahapati, hoti asakkaccaṃ katānaṃ kammānaṃ vipāko’’.

‘Này gia chủ, trong gia đình ông, việc bố thí có được thực hiện không?’ ‘Bạch Thế Tôn, trong gia đình con, việc bố thí có được thực hiện; nhưng đó là loại thô sơ, là cháo tấm với nước chua.’ ‘Này gia chủ, dù cho bố thí vật thô sơ hay vật cao sang; mà bố thí một cách không cung kính, bố thí không chú tâm, không tự tay bố thí, bố thí như vứt bỏ, bố thí với tà kiến không tin có quả báo. Dù quả báo của sự bố thí ấy sanh khởi ở nơi nào, tâm không hướng đến việc thụ hưởng thức ăn thượng vị, tâm không hướng đến việc thụ hưởng y phục thượng hạng, tâm không hướng đến việc thụ hưởng xe cộ thượng hạng, tâm không hướng đến việc thụ hưởng năm dục công đức thượng hạng. Và những người con, vợ, tôi tớ, người đưa tin, người làm công của người ấy, họ cũng không muốn lắng nghe, không lắng tai nghe, không khởi tâm để hiểu biết. Vì sao vậy? Này gia chủ, đó chính là quả báo của các nghiệp được làm một cách không cung kính.’

‘‘Lūkhañcepi, gahapati, dānaṃ deti paṇītaṃ vā; tañca sakkaccaṃ deti, cittīkatvā deti, sahatthā deti, anapaviddhaṃ deti, āgamanadiṭṭhiko deti. Yattha yattha tassa tassa dānassa vipāko nibbattati, uḷārāya bhattabhogāya cittaṃ namati, uḷārāya vatthabhogāya cittaṃ namati, uḷārāya yānabhogāya cittaṃ namati, uḷāresu pañcasu kāmaguṇesu bhogāya cittaṃ namati. Yepissa te honti puttāti vā dārāti vā dāsāti vā pessāti vā kammakarāti vā, tepi sussūsanti sotaṃ odahanti aññā cittaṃ upaṭṭhapenti. Taṃ kissa hetu? Evañhetaṃ, gahapati, hoti sakkaccaṃ katānaṃ kammānaṃ vipāko.

‘Này gia chủ, dù cho bố thí vật thô sơ hay vật cao sang; mà bố thí một cách cung kính, bố thí có chú tâm, tự tay bố thí, bố thí không như vứt bỏ, bố thí với chánh kiến tin có quả báo. Dù quả báo của sự bố thí ấy sanh khởi ở nơi nào, tâm hướng đến việc thụ hưởng thức ăn thượng vị, tâm hướng đến việc thụ hưởng y phục thượng hạng, tâm hướng đến việc thụ hưởng xe cộ thượng hạng, tâm hướng đến việc thụ hưởng năm dục công đức thượng hạng. Và những người con, vợ, tôi tớ, người đưa tin, người làm công của người ấy, họ cũng muốn lắng nghe, lắng tai nghe, khởi tâm để hiểu biết. Vì sao vậy? Này gia chủ, đó chính là quả báo của các nghiệp được làm một cách cung kính.’

‘‘Bhūtapubbaṃ, gahapati, velāmo nāma brāhmaṇo ahosi. So evarūpaṃ dānaṃ adāsi mahādānaṃ. Caturāsīti suvaṇṇapātisahassāni adāsi rūpiyapūrāni[Pg.196], caturāsīti rūpiyapātisahassāni adāsi suvaṇṇapūrāni, caturāsīti kaṃsapātisahassāni adāsi hiraññapūrāni, caturāsīti hatthisahassāni adāsi sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālappaṭicchannāni, caturāsīti rathasahassāni adāsi sīhacammaparivārāni byagghacammaparivārāni dīpicammaparivārāni paṇḍukambalaparivārāni sovaṇṇālaṅkārāni sovaṇṇadhajāni hemajālappaṭicchannāni, caturāsīti dhenusahassāni adāsi dukūlasandhanāni kaṃsūpadhāraṇāni, caturāsīti kaññāsahassāni adāsi āmuttamaṇikuṇḍalāyo, caturāsīti pallaṅkasahassāni adāsi gonakatthatāni paṭikatthatāni paṭalikatthatāni kadalimigapavarapaccattharaṇāni sauttaracchadāni ubhatolohitakūpadhānāni, caturāsīti vatthakoṭisahassāni adāsi khomasukhumānaṃ koseyyasukhumānaṃ kambalasukhumānaṃ kappāsikasukhumānaṃ, ko pana vādo annassa pānassa khajjassa bhojjassa leyyassa peyyassa, najjo maññe vissandanti.

“Này gia chủ, thuở xưa có vị Bà-la-môn tên là Velāma. Vị ấy đã thực hiện một cuộc đại bố thí như sau: Tám mươi bốn ngàn bát vàng đầy bạc, tám mươi bốn ngàn bát bạc đầy vàng, tám mươi bốn ngàn bát đồng đầy châu báu; tám mươi bốn ngàn con voi được trang sức bằng vàng, có cờ vàng, được phủ lưới vàng; tám mươi bốn ngàn cỗ xe được bọc da sư tử, da cọp, da báo, thảm len paṇḍu, được trang sức bằng vàng, có cờ vàng, được phủ lưới vàng; tám mươi bốn ngàn con bò sữa có dây buộc bằng vải dukūla, có bình vắt sữa bằng đồng; tám mươi bốn ngàn thiếu nữ đeo bông tai ngọc ma-ni; tám mươi bốn ngàn giường nằm được trải bằng thảm lông dài, thảm len trắng, thảm len thêu hoa, trải bằng tấm da sơn dương hảo hạng, có lọng che phía trên, có gối màu đỏ ở hai đầu; tám mươi bốn ngàn cuộn vải, gồm vải lanh mịn, vải lụa mịn, vải len mịn, vải bông mịn. Còn nói gì đến cơm, nước, thức ăn cứng, thức ăn mềm, vật để liếm, vật để uống; chúng tuôn chảy dường như là những dòng sông.”

‘‘Siyā kho pana te, gahapati, evamassa – ‘añño nūna tena samayena velāmo brāhmaṇo ahosi, so taṃ dānaṃ adāsi mahādāna’nti. Na kho panetaṃ, gahapati, evaṃ daṭṭhabbaṃ. Ahaṃ tena samayena velāmo brāhmaṇo ahosiṃ. Ahaṃ taṃ dānaṃ adāsiṃ mahādānaṃ. Tasmiṃ kho pana, gahapati, dāne na koci dakkhiṇeyyo ahosi, na taṃ koci dakkhiṇaṃ visodheti.

“Này gia chủ, có thể ông nghĩ rằng: 'Vị Bà-la-môn Velāma vào thời ấy, người đã thực hiện cuộc đại bố thí đó, chắc hẳn là một người khác.' Nhưng này gia chủ, không nên nghĩ như vậy. Chính Ta vào thời ấy là Bà-la-môn Velāma. Chính Ta đã thực hiện cuộc đại bố thí đó. Nhưng này gia chủ, trong cuộc bố thí ấy, không có ai xứng đáng được cúng dường, không có ai làm cho vật cúng dường ấy được thanh tịnh.”

‘‘Yaṃ, gahapati, velāmo brāhmaṇo dānaṃ adāsi mahādānaṃ, yo cekaṃ diṭṭhisampannaṃ bhojeyya, idaṃ tato mahapphalataraṃ.

“Này gia chủ, cuộc đại bố thí mà Bà-la-môn Velāma đã thực hiện, nếu có người nào cúng dường cho một vị có chánh kiến, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.”

( ) ‘‘Yo ca sataṃ diṭṭhisampannānaṃ bhojeyya, yo cekaṃ sakadāgāmiṃ bhojeyya, idaṃ tato mahapphalataraṃ.

“Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị có chánh kiến, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Nhất Lai, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.”

( ) ‘‘Yo ca sataṃ sakadāgāmīnaṃ bhojeyya, yo cekaṃ anāgāmiṃ bhojeyya…pe… yo ca sataṃ anāgāmīnaṃ bhojeyya, yo cekaṃ [Pg.197] arahantaṃ bhojeyya… yo ca sataṃ arahantānaṃ bhojeyya, yo cekaṃ paccekabuddhaṃ bhojeyya … yo ca sataṃ paccekabuddhānaṃ bhojeyya, yo ca tathāgataṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ bhojeyya… yo ca buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhojeyya… yo ca cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa vihāraṃ kārāpeyya… yo ca pasannacitto buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gaccheyya… yo ca pasannacitto sikkhāpadāni samādiyeyya – pāṇātipātā veramaṇiṃ, adinnādānā veramaṇiṃ, kāmesumicchācārā veramaṇiṃ, musāvādā veramaṇiṃ, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiṃ, yo ca antamaso gandhohanamattampi mettacittaṃ bhāveyya, ( ) idaṃ tato mahapphalataraṃ.

“Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Nhất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Bất Lai... ... Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Bất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị A-la-hán... Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị A-la-hán, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Độc Giác Phật... Và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Độc Giác Phật, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... Và nếu có người nào cúng dường cho Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu... Và nếu có người nào xây dựng một ngôi tịnh xá dâng cúng cho Tăng chúng bốn phương... Và nếu có người nào với tâm tín thành quy y Phật, Pháp, và Tăng... Và nếu có người nào với tâm tín thành thọ trì các học giới: từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong các dục, từ bỏ nói dối, từ bỏ dùng các loại rượu và chất gây say, là nhân sanh ra sự dể duôi; và nếu có người nào, dù chỉ trong khoảnh khắc ngửi một mùi hương, tu tập tâm từ, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.”

‘‘Yañca, gahapati, velāmo brāhmaṇo dānaṃ adāsi mahādānaṃ, yo cekaṃ diṭṭhisampannaṃ bhojeyya… yo ca sataṃ diṭṭhisampannānaṃ bhojeyya, yo cekaṃ sakadāgāmiṃ bhojeyya… yo ca sataṃ sakadāgāmīnaṃ bhojeyya, yo cekaṃ anāgāmiṃ bhojeyya… yo ca sataṃ anāgāmīnaṃ bhojeyya, yo cekaṃ arahantaṃ bhojeyya… yo ca sataṃ arahantānaṃ bhojeyya, yo cekaṃ paccekabuddhaṃ bhojeyya… yo ca sataṃ paccekabuddhānaṃ bhojeyya, yo ca tathāgataṃ arahantaṃ sammāsambuddhaṃ bhojeyya… yo ca buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ bhojeyya, yo ca cātuddisaṃ saṅghaṃ uddissa vihāraṃ kārāpeyya… yo ca pasannacitto buddhañca dhammañca saṅghañca saraṇaṃ gaccheyya, yo ca pasannacitto sikkhāpadāni samādiyeyya – pāṇātipātā veramaṇiṃ… surāmerayamajjapamādaṭṭhānā veramaṇiṃ, yo ca antamaso gandhohanamattampi mettacittaṃ bhāveyya, yo ca accharāsaṅghātamattampi aniccasaññaṃ bhāveyya, idaṃ tato mahapphalatara’’nti. Dasamaṃ.

“Này gia chủ, cuộc đại bố thí mà Bà-la-môn Velāma đã thực hiện, và nếu có người nào cúng dường cho một vị có chánh kiến... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị có chánh kiến, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Nhất Lai... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Nhất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Bất Lai... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Bất Lai, và nếu có người nào cúng dường cho một vị A-la-hán... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị A-la-hán, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Độc Giác Phật... và nếu có người nào cúng dường cho một trăm vị Độc Giác Phật, và nếu có người nào cúng dường cho một vị Như Lai, bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác... và nếu có người nào cúng dường cho Tăng chúng do đức Phật dẫn đầu... và nếu có người nào xây dựng một ngôi tịnh xá dâng cúng cho Tăng chúng bốn phương... và nếu có người nào với tâm tín thành quy y Phật, Pháp, và Tăng, và nếu có người nào với tâm tín thành thọ trì các học giới: từ bỏ sát sanh... từ bỏ dùng các loại rượu và chất gây say, là nhân sanh ra sự dể duôi, và nếu có người nào, dù chỉ trong khoảnh khắc ngửi một mùi hương, tu tập tâm từ, và nếu có người nào, dù chỉ trong khoảnh khắc của một cái búng tay, tu tập tưởng vô thường, việc này có quả báu lớn hơn việc kia.” Hết bài kinh thứ mười.

Sīhanādavaggo dutiyo.

Phẩm Tiếng Rống Sư Tử, thứ hai.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

Nādo saupādiseso ca, koṭṭhikena samiddhinā;

Gaṇḍasaññā kulaṃ mettā, devatā velāmena cāti.

Tiếng rống, Có Dư Y, và Koṭṭhika, Samiddhi; Mụn nhọt, Tưởng, Gia đình, Tâm từ, Chư thiên, và Velāma.

3. Sattāvāsavaggo

3. Phẩm Chúng Sanh Cư

1. Tiṭhānasuttaṃ

1. Kinh Ba Trường Hợp

21. ‘‘Tīhi[Pg.198], bhikkhave, ṭhānehi uttarakurukā manussā deve ca tāvatiṃse adhiggaṇhanti jambudīpake ca manusse. Katamehi tīhi? Amamā, apariggahā, niyatāyukā, visesaguṇā – imehi kho, bhikkhave, tīhi ṭhānehi uttarakurukā manussā deve ca tāvatiṃse adhiggaṇhanti jambudīpake ca manusse.

21. “Này các Tỳ khưu, do ba trường hợp, loài người ở châu Uttarakuru vượt hơn chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba và loài người ở châu Jambudīpa. Do ba trường hợp nào? Không có tâm 'của tôi', không có sự chiếm hữu, có tuổi thọ nhất định, có phẩm chất đặc biệt. Này các Tỳ khưu, chính do ba trường hợp này mà loài người ở châu Uttarakuru vượt hơn chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba và loài người ở châu Jambudīpa.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, ṭhānehi devā tāvatiṃsā uttarakuruke ca manusse adhiggaṇhanti jambudīpake ca manusse. Katamehi tīhi? Dibbena āyunā, dibbena vaṇṇena, dibbena sukhena – imehi kho, bhikkhave, tīhi ṭhānehi devā tāvatiṃsā uttarakuruke ca manusse adhiggaṇhanti jambudīpake ca manusse.

“Này các Tỳ khưu, do ba trường hợp, chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba vượt hơn loài người ở châu Uttarakuru và loài người ở châu Jambudīpa. Do ba trường hợp nào? Do tuổi thọ cõi trời, do dung sắc cõi trời, do hạnh phúc cõi trời. Này các Tỳ khưu, chính do ba trường hợp này mà chư thiên ở cõi Ba Mươi Ba vượt hơn loài người ở châu Uttarakuru và loài người ở châu Jambudīpa.”

‘‘Tīhi, bhikkhave, ṭhānehi jambudīpakā manussā uttarakuruke ca manusse adhiggaṇhanti deve ca tāvatiṃse. Katamehi tīhi? Sūrā, satimanto, idha brahmacariyavāso – imehi kho, bhikkhave, tīhi ṭhānehi jambudīpakā manussā uttarakuruke ca manusse adhiggaṇhanti deve ca tāvatiṃse’’ti. Paṭhamaṃ.

“Này các Tỳ khưu, do ba pháp, loài người ở cõi Diêm-phù-đề vượt trội loài người ở cõi Bắc-cu-lô-châu và chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba. Do ba pháp nào? (Họ) là những người dũng cảm, là những người có chánh niệm, và ở đây có đời sống phạm hạnh. Này các Tỳ khưu, chính do ba pháp này, loài người ở cõi Diêm-phù-đề vượt trội loài người ở cõi Bắc-cu-lô-châu và chư thiên ở cõi trời Ba mươi ba.”

2. Assakhaḷuṅkasuttaṃ

2. Kinh Ngựa Tồi

22. ‘‘Tayo ca, bhikkhave, assakhaḷuṅke desessāmi tayo ca purisakhaḷuṅke tayo ca assaparasse tayo ca purisaparasse tayo ca bhadde assājānīye tayo ca bhadde purisājānīye. Taṃ suṇātha.

22. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ giảng về ba loại ngựa tồi, ba loại người tồi, ba loại ngựa khá, ba loại người khá, ba loại ngựa thuần chủng tốt, và ba loại người thuần chủng tốt. Các ngươi hãy lắng nghe.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco assakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assakhaḷuṅkā.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa tồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa tồi.”

‘‘Katame [Pg.199] ca, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā? Idha, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno. Idha pana, bhikkhave, ekacco purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người tồi? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Lại nữa, này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhasamudayo’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodho’ti yathābhūtaṃ pajānāti, ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho saṃsādeti, no vissajjeti. Idamassa na vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno hoti, na vaṇṇasampanno na ārohapariṇāhasampanno.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ tập’, tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ diệt’, tuệ tri như thật: ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Nhưng khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp (Abhidhamma) và Thắng luật (Abhivinaya), người ấy ngập ngừng, không thể giải đáp. Điều này, Ta nói là không phải màu sắc của người ấy. Và người ấy không phải là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ, nhưng không được đầy đủ màu sắc, không được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Na kho pana lābhī hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa na ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca, na ārohapariṇāhasampanno.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, ... cho đến ... ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp và Thắng luật, người ấy giải đáp, không ngập ngừng. Điều này, Ta nói là màu sắc của người ấy. Nhưng người ấy không phải là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là không phải tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ và được đầy đủ màu sắc, nhưng không được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu ‘idaṃ dukkha’nti yathābhūtaṃ pajānāti…pe… ‘ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṃ pajānāti. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana [Pg.200] hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisakhaḷuṅko javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisakhaḷuṅkā.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu tuệ tri như thật: ‘Đây là khổ’, ... cho đến ... ‘Đây là con đường đưa đến khổ diệt’. Điều này, Ta nói là tốc độ của người ấy. Khi được hỏi một câu hỏi về Thắng pháp và Thắng luật, người ấy giải đáp, không ngập ngừng. Điều này, Ta nói là màu sắc của người ấy. Và người ấy là người nhận được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là tầm vóc và thân hình của người ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người tồi được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại người tồi.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo assaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco assaparasso…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo assaparassā.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại ngựa khá? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại ngựa khá... (v.v.)... được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình. Này các Tỳ khưu, đây là ba loại ngựa khá.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo purisaparassā? Idha, bhikkhave, ekacco purisaparasso…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba loại người khá? Này các Tỳ khưu, ở đây, có loại người khá... (v.v.)... được đầy đủ tốc độ, được đầy đủ màu sắc, và được đầy đủ tầm vóc và thân hình.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, purisaparasso…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti, tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, purisaparasso javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo purisaparassā.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là người hơn người… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận năm hạ phần kiết sử, là vị hóa sanh, tại đấy nhập Niết-bàn, không còn trở lại thế giới này nữa. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là người hơn người được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba hạng người hơn người.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo bhaddā assājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhaddo assājānīyo…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhaddā assājānīyā.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba con tuấn mã thiện chủng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có con tuấn mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba con tuấn mã thiện chủng.”

‘‘Katame ca, bhikkhave, tayo bhaddā purisājānīyā? Idha, bhikkhave, ekacco bhaddo purisājānīyo…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là ba bậc nhân mã thiện chủng? Này các Tỳ khưu, ở đây, có bậc nhân mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhaddo purisājānīyo…pe… javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca? Idha, bhikkhave, bhikkhu āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā [Pg.201] sacchikatvā upasampajja viharati. Idamassa javasmiṃ vadāmi. Abhidhamme kho pana abhivinaye pañhaṃ puṭṭho vissajjeti, no saṃsādeti. Idamassa vaṇṇasmiṃ vadāmi. Lābhī kho pana hoti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṃ. Idamassa ārohapariṇāhasmiṃ vadāmi. Evaṃ kho, bhikkhave, bhaddo purisājānīyo javasampanno ca hoti vaṇṇasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca. Ime kho, bhikkhave, tayo bhaddā purisājānīyā’’ti. Dutiyaṃ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là bậc nhân mã thiện chủng… được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Tỳ khưu do đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, chứng đạt và an trú vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát. Điều này, Ta nói là tốc lực của vị ấy. Lại nữa, khi được hỏi câu hỏi về Thắng Pháp và Thắng Luật, vị ấy trả lời được, không do dự. Điều này, Ta nói là dung sắc của vị ấy. Lại nữa, vị ấy được y phục, vật thực khất thực, sàng tọa, và dược phẩm trị bệnh. Điều này, Ta nói là vóc dáng của vị ấy. Này các Tỳ khưu, như vậy là bậc nhân mã thiện chủng được thành tựu tốc lực, thành tựu dung sắc, và thành tựu vóc dáng. Này các Tỳ khưu, đây là ba bậc nhân mã thiện chủng.” (Kinh thứ hai.)

3. Taṇhāmūlakasuttaṃ

3. Kinh Căn Bản Ái

23. ‘‘Nava, bhikkhave, taṇhāmūlake dhamme desessāmi, taṃ suṇātha. Katame ca, bhikkhave, nava taṇhāmūlakā dhammā? Taṇhaṃ paṭicca pariyesanā, pariyesanaṃ paṭicca lābho, lābhaṃ paṭicca vinicchayo, vinicchayaṃ paṭicca chandarāgo, chandarāgaṃ paṭicca ajjhosānaṃ, ajjhosānaṃ paṭicca pariggaho, pariggahaṃ paṭicca macchariyaṃ, macchariyaṃ paṭicca ārakkho, ārakkhādhikaraṇaṃ daṇḍādānaṃ satthādānaṃ kalahaviggahavivādatuvaṃtuvaṃpesuññamusāvādā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti. Ime kho, bhikkhave, nava taṇhāmūlakā dhammā’’ti. Tatiyaṃ.

23. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng về chín pháp lấy ái làm căn bản, hãy lắng nghe. Này các Tỳ khưu, thế nào là chín pháp lấy ái làm căn bản? Duyên ái, có sự tìm cầu; duyên tìm cầu, có sự đạt được; duyên đạt được, có sự quyết định; duyên quyết định, có dục tham; duyên dục tham, có sự tham đắm; duyên tham đắm, có sự chấp thủ; duyên chấp thủ, có sự xan tham; duyên xan tham, có sự bảo vệ; do nhân bảo vệ, có sự chấp trượng, chấp kiếm, tranh cãi, cãi cọ, tranh luận, nói lời mạ lị, nói dối, và vô số các pháp ác, bất thiện khác khởi sanh. Này các Tỳ khưu, đây là chín pháp lấy ái làm căn bản.” (Kinh thứ ba.)

4. Sattāvāsasuttaṃ

4. Kinh Chúng Sanh Cư

24. ‘‘Navayime, bhikkhave, sattāvāsā. Katame nava? Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi manussā, ekacce ca devā, ekacce ca vinipātikā. Ayaṃ paṭhamo sattāvāso.

24. “Này các Tỳ khưu, có chín chúng sanh cư này. Thế nào là chín? Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng khác nhau, ví như loài người, một số chư thiên, và một số các đọa xứ. Đây là chúng sanh cư thứ nhất.”

‘‘Santi, bhikkhave, sattā nānattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā brahmakāyikā paṭhamābhinibbattā. Ayaṃ dutiyo sattāvāso.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân khác nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Phạm Chúng, được sanh ra đầu tiên. Đây là chúng sanh cư thứ hai.”

‘‘Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā nānattasaññino, seyyathāpi devā ābhassarā. Ayaṃ tatiyo sattāvāso.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng khác nhau, ví như chư thiên cõi Quang Âm. Đây là chúng sanh cư thứ ba.”

‘‘Santi, bhikkhave, sattā ekattakāyā ekattasaññino, seyyathāpi devā subhakiṇhā. Ayaṃ catuttho sattāvāso.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh thân giống nhau, tưởng giống nhau, ví như chư thiên cõi Biến Tịnh. Đây là chúng sanh cư thứ tư.”

‘‘Santi, bhikkhave, sattā asaññino appaṭisaṃvedino, seyyathāpi devā asaññasattā. Ayaṃ pañcamo sattāvāso.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh không có tưởng, không có cảm thọ, ví như chư thiên cõi Vô Tưởng. Đây là chúng sanh cư thứ năm.”

‘‘Santi[Pg.202], bhikkhave, sattā sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanūpagā. Ayaṃ chaṭṭho sattāvāso.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng khác nhau, nghĩ rằng: ‘Hư không là vô biên’, đã đạt đến Không Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ sáu.”

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanūpagā. Ayaṃ sattamo sattāvāso.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Thức là vô biên’, đã đạt đến Thức Vô Biên Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ bảy.”

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanūpagā. Ayaṃ aṭṭhamo sattāvāso.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, nghĩ rằng: ‘Không có gì cả’, đã đạt đến Vô Sở Hữu Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ tám.”

‘‘Santi, bhikkhave, sattā sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanūpagā. Ayaṃ navamo sattāvāso. Ime kho, bhikkhave, nava sattāvāsā’’ti. Catutthaṃ.

“Này các Tỳ khưu, có những chúng sanh, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, đã đạt đến Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Đây là chúng sanh cư thứ chín. Này các Tỳ khưu, đây là chín chúng sanh cư.” (Kinh thứ tư.)

5. Paññāsuttaṃ

5. Kinh Trí Tuệ

25. ‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti, tassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṃ vacanāya – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti.

25. “Này các Tỳ khưu, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trí tuệ khéo tu tập, này các Tỳ khưu, khi ấy vị Tỳ khưu ấy xứng đáng để nói rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.”

‘‘Kathañca, bhikkhave, bhikkhuno paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti? ‘Vītarāgaṃ me citta’nti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘vītadosaṃ me citta’nti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘vītamohaṃ me citta’nti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘asarāgadhammaṃ me citta’nti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘asadosadhammaṃ me citta’nti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘asamohadhammaṃ me citta’nti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘anāvattidhammaṃ me cittaṃ kāmabhavāyā’ti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘anāvattidhammaṃ me cittaṃ rūpabhavāyā’ti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘anāvattidhammaṃ me cittaṃ arūpabhavāyā’ti paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti. Yato kho, bhikkhave, bhikkhuno paññāya cittaṃ suparicitaṃ hoti, tassetaṃ, bhikkhave, bhikkhuno kallaṃ vacanāya – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti. Pañcamaṃ.

“Này các Tỳ khưu, thế nào là tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ? ‘Tâm của ta đã ly tham’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta đã ly sân’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta đã ly si’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp tham ái’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp sân hận’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp si mê’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi Dục’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi Sắc’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi Vô Sắc’, tâm được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ. Này các Tỳ khưu, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng trí tuệ, này các Tỳ khưu, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để nói rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.” Hết phẩm thứ năm.

6. Silāyūpasuttaṃ

6. Kinh Silāyūpa

26. Ekaṃ [Pg.203] samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca candikāputto rājagahe viharanti veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho āyasmā candikāputto bhikkhū āmantesi ( ) – ‘‘devadatto, āvuso, bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā citaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti.

26. Một thời, Tôn giả Sāriputta và Tôn giả Candikāputta trú tại Rājagaha, trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Khi ấy, Tôn giả Candikāputta gọi các Tỳ khưu và nói: ‘Này chư hiền, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

Evaṃ vutte āyasmā sāriputto āyasmantaṃ candikāputtaṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso candikāputta, devadatto bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā citaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evañca kho, āvuso, candikāputta, devadatto bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti.

Khi được nói như vậy, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Candikāputta điều này: ‘Này hiền giả Candikāputta, Devadatta không thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’. Và này hiền giả Candikāputta, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như thế này: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

Dutiyampi kho āyasmā candikāputto bhikkhū āmantesi – ‘‘devadatto, āvuso, bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā citaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti. Dutiyampi kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ candikāputtaṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso candikāputta, devadatto bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā citaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evañca kho, āvuso candikāputta, devadatto bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti.

Lần thứ hai, Tôn giả Candikāputta gọi các Tỳ khưu và nói: ‘Này chư hiền, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’ Lần thứ hai, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Candikāputta điều này: ‘Này hiền giả Candikāputta, Devadatta không thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’. Và này hiền giả Candikāputta, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như thế này: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

Tatiyampi [Pg.204] kho āyasmā candikāputto bhikkhū āmantesi – ‘‘devadatto, āvuso, bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā citaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti. Tatiyampi kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ candikāputtaṃ etadavoca – ‘‘na kho, āvuso candikāputta, devadatto bhikkhūnaṃ evaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā citaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’ti. Evañca kho, āvuso candikāputta, devadatto bhikkhūnaṃ dhammaṃ deseti – ‘yato kho, āvuso, bhikkhuno cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti, tassetaṃ bhikkhuno kallaṃ veyyākaraṇāya – khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyāti pajānāmī’’’ti.

Lần thứ ba, Tôn giả Candikāputto gọi các Tỳ khưu và nói: ‘Này chư hiền, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’ Lần thứ ba, Tôn giả Sāriputta nói với Tôn giả Candikāputta điều này: ‘Này hiền giả Candikāputta, Devadatta không thuyết pháp cho các Tỳ khưu như vầy: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’. Và này hiền giả Candikāputta, Devadatta thuyết pháp cho các Tỳ khưu như thế này: ‘Này chư hiền, khi nào tâm của vị Tỳ khưu được trau dồi thuần thục bằng tâm, khi ấy vị Tỳ khưu ấy thích hợp để tuyên bố rằng: ‘Sanh đã tận, phạm hạnh đã thành, việc cần làm đã làm, không còn trở lui trạng thái này nữa, tôi biết rõ như vậy’.’

‘‘Kathañca, āvuso, bhikkhuno cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti? ‘Vītarāgaṃ me citta’nti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘vītadosaṃ me citta’nti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘vītamohaṃ me citta’nti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘asarāgadhammaṃ me citta’nti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘asadosadhammaṃ me citta’nti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘asamohadhammaṃ me citta’nti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘anāvattidhammaṃ me cittaṃ kāmabhavāyā’ti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘anāvattidhammaṃ me cittaṃ rūpabhavāyā’ti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti; ‘anāvattidhammaṃ me cittaṃ arūpabhavāyā’ti cetasā cittaṃ suparicitaṃ hoti. Evaṃ sammā vimuttacittassa kho, āvuso, bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti; amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ, vayaṃ cassānupassati.

“Này hiền giả, thế nào là vị tỳ khưu có tâm được thuần thục bởi tâm? ‘Tâm của ta đã ly tham’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta đã ly sân’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta đã ly si’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp tham ái’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp sân hận’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp si mê’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi dục’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi sắc’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm; ‘tâm của ta không có pháp quay trở lại cõi vô sắc’, do vậy tâm được thuần thục bởi tâm. Này hiền giả, đối với vị tỳ khưu có tâm được giải thoát chơn chánh như vậy, dầu cho các sắc pháp cực mạnh do nhãn thức nhận biết có đi vào tầm nhìn của mắt, chúng cũng không thể chi phối được tâm của vị ấy; tâm của vị ấy vẫn không bị pha trộn, được an trú, đạt đến trạng thái bất động, và vị ấy quán xét sự hoại diệt của chúng.”

‘‘Seyyathāpi, āvuso, silāyūpo soḷasakukkuko. Tassassu aṭṭha kukkū heṭṭhā nemaṅgamā, aṭṭha kukkū upari nemassa. Atha puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva naṃ saṅkampeyya na sampavedheyya; atha pacchimāya… atha uttarāya… atha dakkhiṇāya cepi disāya [Pg.205] āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi, neva naṃ saṅkampeyya na sampavedheyya. Taṃ kissa hetu? Gambhīrattā, āvuso, nemassa, sunikhātattā silāyūpassa. Evamevaṃ kho, āvuso, sammā vimuttacittassa bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti; amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ, vayaṃ cassānupassati.

“Này hiền giả, ví như có một cột đá dài mười sáu khuỷu tay. Tám khuỷu tay của nó ở dưới móng, và tám khuỷu tay ở trên móng. Rồi dầu cho từ phương đông có trận mưa gió dữ dội thổi đến, nó cũng không thể làm cho cột đá ấy rung chuyển hay lay động; rồi từ phương tây... rồi từ phương bắc... rồi từ phương nam, dầu cho có trận mưa gió dữ dội thổi đến, nó cũng không thể làm cho cột đá ấy rung chuyển hay lay động. Vì sao vậy? Này hiền giả, là vì móng sâu và cột đá được chôn kỹ. Cũng vậy, này hiền giả, đối với vị tỳ khưu có tâm được giải thoát chơn chánh, dầu cho các sắc pháp cực mạnh do nhãn thức nhận biết có đi vào tầm nhìn của mắt, chúng cũng không thể chi phối được tâm của vị ấy; tâm của vị ấy vẫn không bị pha trộn, được an trú, đạt đến trạng thái bất động, và vị ấy quán xét sự hoại diệt của chúng.”

‘‘Bhusā cepi sotaviññeyyā saddā… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā… manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti, nevassa cittaṃ pariyādiyanti; amissīkatamevassa cittaṃ hoti ṭhitaṃ āneñjappattaṃ, vayaṃ cassānupassatī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“Dầu cho các âm thanh cực mạnh do nhĩ thức nhận biết... các mùi hương do tỷ thức nhận biết... các vị nếm do thiệt thức nhận biết... các vật xúc chạm do thân thức nhận biết... các pháp do ý thức nhận biết có đi vào tầm nhận biết của ý, chúng cũng không thể chi phối được tâm của vị ấy; tâm của vị ấy vẫn không bị pha trộn, được an trú, đạt đến trạng thái bất động, và vị ấy quán xét sự hoại diệt của chúng.” Kinh thứ sáu.

7. Paṭhamaverasuttaṃ

7. Kinh Oan Gia Thứ Nhất

27. Atha kho anāthapiṇḍiko gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinnaṃ kho anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ bhagavā etadavoca –

27. Khi ấy, gia chủ Anāthapiṇḍika đi đến chỗ đức Thế Tôn; sau khi đến, đã đảnh lễ đức Thế Tôn rồi ngồi xuống một bên. Đức Thế Tôn đã nói điều này với gia chủ Anāthapiṇḍika đang ngồi một bên:

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti.

“Này gia chủ, khi nào năm sự sợ hãi và oan gia của vị thánh đệ tử được lắng dịu, và vị ấy được thành tựu bốn chi phần của bậc Dự Lưu, nếu muốn, vị ấy có thể tự mình tuyên bố về mình rằng: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đoạn tận bàng sanh, đoạn tận ngạ quỷ, đoạn tận các cõi dữ, ác thú, đọa xứ. Ta là bậc Dự Lưu, không còn bị đọa lạc, chắc chắn sẽ đạt đến chánh giác’.”

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, gahapati, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, pāṇātipātā paṭivirato neva diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, na samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Pāṇātipātā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.

“Thế nào là năm sự sợ hãi và oan gia được lắng dịu? Này gia chủ, người sát sanh, do duyên sát sanh, tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ sát sanh thì không tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, không tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và không cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Đối với người từ bỏ sát sanh, sự sợ hãi và oan gia ấy được lắng dịu như vậy.”

‘‘Yaṃ, gahapati, adinnādāyī…pe… kāmesumicchācārī… musāvādī… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ [Pg.206] paṭisaṃvedeti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato neva diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, na samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.

“Này gia chủ, người lấy của không cho... người tà dâm trong các dục... người nói dối... người dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, do duyên dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, thì không tạo ra sự sợ hãi và oan gia ngay trong hiện tại, không tạo ra sự sợ hãi và oan gia trong đời sau, và không cảm thọ nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Đối với người từ bỏ dùng các loại rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, sự sợ hãi và oan gia ấy được lắng dịu như vậy. Năm sự sợ hãi và oan gia này được lắng dịu.”

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, gahapati, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’’’ti.

“Thế nào là được thành tựu bốn chi phần của bậc Dự Lưu? Này gia chủ, ở đây, vị thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động đối với đức Phật: ‘Đức Thế Tôn ấy là bậc A-la-hán, Chánh Đẳng Giác, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ, Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhơn Sư, Phật, Thế Tôn’.”

Dhamme aveccappasādena samannāgato hoti – ‘svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī’ti.

“Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Pháp: ‘Pháp đã được đức Thế Tôn khéo thuyết giảng, thiết thực hiện tại, không có thời gian, đến để mà thấy, có khả năng hướng thượng, được người trí tự mình giác hiểu’.”

Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘suppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ujuppaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho ñāyappaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcippaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho; yadidaṃ cattāri purisayugāni aṭṭha purisapuggalā esa bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassā’ti.

Vị ấy thành tựu niềm tin bất động đối với Tăng đoàn: ‘Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã khéo thực hành, Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã thực hành ngay thẳng, Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã thực hành đúng pháp, Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn là những vị đã thực hành hòa hợp; tức là bốn đôi tám vị. Tăng đoàn đệ tử của đức Thế Tôn ấy đáng được cúng dường, đáng được nghênh đón, đáng được dâng cúng, đáng được chắp tay cung kính, là phước điền vô thượng của thế gian.’

Ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.

Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh yêu mến, không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị vằn vện, không bị đốm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, có tác dụng đưa đến định. Vị ấy thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này.

‘‘Yato kho, gahapati, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti. Sattamaṃ.

“Này gia chủ, khi nào vị Thánh đệ tử đã làm lắng dịu năm sự sợ hãi và oán thù này, và đã thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này, vị ấy nếu muốn, có thể tự mình tuyên bố về chính mình: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận cảnh giới súc sinh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’” Hết bài kinh thứ bảy.

8. Dutiyaverasuttaṃ

8. Bài kinh Oán Thù thứ hai

28. ‘‘Yato [Pg.207] kho, bhikkhave, ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti.

28. “Này các Tỳ khưu, khi nào vị Thánh đệ tử đã làm lắng dịu năm sự sợ hãi và oán thù, và đã thành tựu bốn chi phần Dự Lưu, vị ấy nếu muốn, có thể tự mình tuyên bố về chính mình: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận cảnh giới súc sinh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’”

‘‘Katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti? Yaṃ, bhikkhave, pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, pāṇātipātā paṭivirato…pe… evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti.

“Năm sự sợ hãi và oán thù nào đã được làm lắng dịu? Này các Tỳ khưu, người sát sinh, do duyên sát sinh, tạo ra sự sợ hãi và oán thù ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oán thù trong đời sau, và cảm nhận nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ sát sinh... như vậy sự sợ hãi và oán thù ấy được làm lắng dịu.

‘‘Yaṃ, bhikkhave, adinnādāyī…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī surāmerayamajjapamādaṭṭhānapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti, surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato neva diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, na samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, na cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedeti. Surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hoti. Imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti.

“Này các Tỳ khưu, người lấy của không cho... người uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, do duyên uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, tạo ra sự sợ hãi và oán thù ngay trong hiện tại, tạo ra sự sợ hãi và oán thù trong đời sau, và cảm nhận nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Người từ bỏ uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, không tạo ra sự sợ hãi và oán thù ngay trong hiện tại, không tạo ra sự sợ hãi và oán thù trong đời sau, và không cảm nhận nỗi khổ ưu thuộc về tâm. Đối với người từ bỏ uống rượu men, rượu nấu, là cơ sở của sự dễ duôi, như vậy sự sợ hãi và oán thù ấy được làm lắng dịu. Năm sự sợ hãi và oán thù này đã được làm lắng dịu.”

‘‘Katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti? Idha, bhikkhave, ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti – ‘itipi so bhagavā…pe… satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā’ti. Dhamme…pe… saṅghe… ariyakantehi sīlehi samannāgato hoti akhaṇḍehi acchiddehi asabalehi akammāsehi bhujissehi viññuppasatthehi aparāmaṭṭhehi samādhisaṃvattanikehi. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti.

“Vị ấy thành tựu bốn chi phần Dự Lưu nào? Này các Tỳ khưu, ở đây, vị Thánh đệ tử thành tựu niềm tin bất động đối với đức Phật: ‘Đức Thế Tôn ấy... là bậc Thầy của trời và người, là bậc Giác Ngộ, là đức Thế Tôn.’ Đối với Pháp... đối với Tăng... Vị ấy thành tựu các giới được các bậc Thánh yêu mến, không bị sứt mẻ, không bị thủng, không bị vằn vện, không bị đốm, có tính giải thoát, được người trí tán thán, không bị chấp thủ, có tác dụng đưa đến định. Vị ấy thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này.”

‘‘Yato kho, bhikkhave, ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, imehi ca catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya – ‘khīṇanirayomhi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto[Pg.208]; sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’’’ti. Aṭṭhamaṃ.

“Này các Tỳ khưu, khi nào vị Thánh đệ tử đã làm lắng dịu năm sự sợ hãi và oán thù này, và đã thành tựu bốn chi phần Dự Lưu này, vị ấy nếu muốn, có thể tự mình tuyên bố về chính mình: ‘Ta đã đoạn tận địa ngục, đã đoạn tận cảnh giới súc sinh, đã đoạn tận cảnh giới ngạ quỷ, đã đoạn tận cõi dữ, ác thú, đọa xứ; ta là bậc Dự Lưu, không còn bị rơi vào đọa xứ, chắc chắn sẽ đạt đến giác ngộ.’” Hết bài kinh thứ tám.

9. Āghātavatthusuttaṃ

9. Bài kinh Các Căn Cứ Oán Hận

29. ‘‘Navayimāni, bhikkhave, āghātavatthūni. Katamāni nava? ‘Anatthaṃ me acarī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me caratī’ti āghātaṃ bandhati; ‘anatthaṃ me carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘piyassa me manāpassa anatthaṃ acarī’ti…pe… ‘anatthaṃ caratī’ti…pe… ‘anatthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati; ‘appiyassa me amanāpassa atthaṃ acarī’ti …pe… ‘atthaṃ caratī’ti…pe… ‘atthaṃ carissatī’ti āghātaṃ bandhati. Imāni kho, bhikkhave, nava āghātavatthūnī’’ti. Navamaṃ.

29. “Này các Tỳ khưu, có chín căn cứ oán hận này. Chín điều ấy là gì? ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, quý mến của ta,’... ‘đang làm điều bất lợi,’... ‘sẽ làm điều bất lợi,’ người ấy ôm lòng oán hận; ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người không thân yêu, không quý mến của ta,’... ‘đang làm điều lợi,’... ‘sẽ làm điều lợi,’ người ấy ôm lòng oán hận. Này các Tỳ khưu, đây là chín căn cứ oán hận.” Hết bài kinh thứ chín.

10. Āghātapaṭivinayasuttaṃ

10. Bài kinh Đoạn Trừ Oán Hận

30. ‘‘Navayime, bhikkhave, āghātapaṭivinayā. Katame nava? ‘Anatthaṃ me acari, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; ‘anatthaṃ me carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; piyassa me manāpassa anatthaṃ acari…pe… anatthaṃ carati…pe… ‘anatthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti; appiyassa me amanāpassa atthaṃ acari…pe… atthaṃ carati…pe… ‘atthaṃ carissati, taṃ kutettha labbhā’ti āghātaṃ paṭivineti. Ime kho, bhikkhave, nava āghātapaṭivinayā’’ti. Dasamaṃ.

30. “Này các Tỳ khưu, có chín cách đoạn trừ oán hận này. Chín cách ấy là gì? ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy đang làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy sẽ làm điều bất lợi cho ta, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy đã làm điều bất lợi cho người thân yêu, quý mến của ta... đang làm... sẽ làm điều bất lợi, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận; ‘Người ấy đã làm điều lợi cho người không thân yêu, không quý mến của ta... đang làm... sẽ làm điều lợi, nhưng làm sao mong điều khác được?’, người ấy đoạn trừ oán hận. Này các Tỳ khưu, đây là chín cách đoạn trừ oán hận.” Hết bài kinh thứ mười.

11. Anupubbanirodhasuttaṃ

11. Bài kinh Sự Đoạn Diệt Tuần Tự

31. ‘‘Navayime, bhikkhave, anupubbanirodhā. Katame nava? Paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa kāmasaññā niruddhā hoti; dutiyaṃ jhānaṃ samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti; tatiyaṃ jhānaṃ samāpannassa pīti niruddhā hoti; catutthaṃ jhānaṃ samāpannassa assāsapassāsā niruddhā honti; ākāsānañcāyatanaṃ samāpannassa rūpasaññā niruddhā hoti; viññāṇañcāyatanaṃ samāpannassa ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti; ākiñcaññāyatanaṃ samāpannassa [Pg.209] viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti; nevasaññānāsaññāyatanaṃ samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti; saññāvedayitanirodhaṃ samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti. Ime kho, bhikkhave, nava anupubbanirodhā’’ti. Ekādasamaṃ.

31. “Này các Tỳ khưu, có chín sự đoạn diệt tuần tự này. Chín sự nào? Đối với người đã chứng đạt Sơ thiền, tưởng về dục được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Nhị thiền, tầm và tứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Tam thiền, hỷ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Tứ thiền, hơi thở vô hơi thở ra được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Không Vô Biên Xứ, sắc tưởng được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Thức Vô Biên Xứ, tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Vô Sở Hữu Xứ, tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt; đối với người đã chứng đạt Diệt Thọ Tưởng Định, tưởng và thọ được đoạn diệt. Này các Tỳ khưu, đây thật là chín sự đoạn diệt tuần tự.” Kinh thứ mười một.

Sattāvāsavaggo tatiyo.

Phẩm Chúng Sanh Cư, thứ ba.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm:

Tiṭhānaṃ khaḷuṅko taṇhā, sattapaññā silāyupo;

Dve verā dve āghātāni, anupubbanirodhena cāti.

Trú xứ, ngựa, ái dục, chúng sanh, trí tuệ, cột đá; Hai kinh về oán thù, hai kinh về hiềm hận, và kinh về đoạn diệt tuần tự.

4. Mahāvaggo

4. Phẩm Lớn

1. Anupubbavihārasuttaṃ

1. Kinh Trú Tuần Tự

32. ‘‘Navayime, bhikkhave, anupubbavihārā. Katame nava? Paṭhamaṃ jhānaṃ, dutiyaṃ jhānaṃ, tatiyaṃ jhānaṃ, catutthaṃ jhānaṃ, ākāsānañcāyatanaṃ, viññāṇañcāyatanaṃ, ākiñcaññāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ, saññāvedayitanirodho – ime kho, bhikkhave, nava anupubbavihārā’’ti. Paṭhamaṃ.

32. “Này các Tỳ khưu, có chín pháp trú tuần tự này. Chín pháp nào? Sơ thiền, Nhị thiền, Tam thiền, Tứ thiền, Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, và Diệt Thọ Tưởng Định – Này các Tỳ khưu, đây thật là chín pháp trú tuần tự.” Kinh thứ nhất.

2. Anupubbavihārasamāpattisuttaṃ

2. Kinh Thiền Chứng Tuần Tự

33. ‘‘Navayimā, bhikkhave, anupubbavihārasamāpattiyo desessāmi, taṃ suṇātha…pe… katamā ca, bhikkhave, nava anupubbavihārasamāpattiyo? Yattha kāmā nirujjhanti, ye ca kāme nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha kāmā nirujjhanti, ke ca kāme nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja [Pg.210] viharati. Ettha kāmā nirujjhanti, te ca kāme nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

33. “Này các Tỳ khưu, Ta sẽ thuyết giảng về chín thiền chứng tuần tự này, hãy lắng nghe… Này các Tỳ khưu, chín thiền chứng tuần tự là gì? Nơi nào các dục được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt các dục, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu các dục được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt các dục? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly dục sanh, với hỷ và lạc. Tại đây, các dục được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt các dục.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘Yattha vitakkavicārā nirujjhanti, ye ca vitakkavicāre nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha vitakkavicārā nirujjhanti, ke ca vitakkavicāre nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; ettha vitakkavicārā nirujjhanti, te ca vitakkavicāre nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

“Nơi nào tầm và tứ được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu tầm và tứ được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu, do làm cho tầm và tứ lắng dịu… chứng và trú Nhị thiền; tại đây, tầm và tứ được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt tầm và tứ.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘Yattha pīti nirujjhati, ye ca pītiṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha pīti nirujjhati, ke ca pītiṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; ettha pīti nirujjhati, te ca pītiṃ nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

“Nơi nào hỷ được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt hỷ, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu hỷ được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt hỷ? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu, do ly hỷ… chứng và trú Tam thiền; tại đây, hỷ được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt hỷ.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘Yattha upekkhāsukhaṃ nirujjhati, ye ca upekkhāsukhaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha upekkhāsukhaṃ nirujjhati, ke ca upekkhāsukhaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; ettha upekkhāsukhaṃ nirujjhati, te ca upekkhāsukhaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya [Pg.211] anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

“Nơi nào lạc-xả được đoạn diệt, và những vị nào sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt lạc-xả, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các hiền giả ấy, nhờ chi phần ấy, không còn khao khát, đã tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia.’ Nếu có người nói rằng: ‘Ở đâu lạc-xả được đoạn diệt, và những ai sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt lạc-xả? – Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này,’ người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền giả, ở đây, vị Tỳ khưu, do xả lạc… chứng và trú Tứ thiền; tại đây, lạc-xả được đoạn diệt, và các vị ấy sống sau khi đã đoạn diệt, đoạn diệt lạc-xả.’ Này các Tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không lừa lọc sẽ hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’; sau khi hoan hỷ, tán thán lời nói ấy rằng: ‘Lành thay!’, người ấy sẽ cúi đầu đảnh lễ, chắp tay và đến gần để phục vụ.

‘‘Yattha rūpasaññā nirujjhati, ye ca rūpasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha rūpasaññā nirujjhati, ke ca rūpasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettha rūpasaññā nirujjhati, te ca rūpasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

‘Nơi nào sắc tưởng được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho sắc tưởng đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Sắc tưởng được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho sắc tưởng đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do đã làm cho các đối ngại tưởng biến mất, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Ở đây, sắc tưởng được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho sắc tưởng đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘Yattha ākāsānañcāyatanasaññā nirujjhati, ye ca ākāsānañcāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha ākāsānañcāyatanasaññā nirujjhati, ke ca ākāsānañcāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettha ākāsānañcāyatanasaññā nirujjhati, te ca ākāsānañcāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

‘Nơi nào tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Không Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Không Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Ở đây, tưởng về Không Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Không Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘Yattha viññāṇañcāyatanasaññā nirujjhati, ye ca viññāṇañcāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā [Pg.212] tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha viññāṇañcāyatanasaññā nirujjhati, ke ca viññāṇañcāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettha viññāṇañcāyatanasaññā nirujjhati, te ca viññāṇañcāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

‘Nơi nào tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Thức Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Thức Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Ở đây, tưởng về Thức Vô Biên Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Thức Vô Biên Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘Yattha ākiñcaññāyatanasaññā nirujjhati, ye ca ākiñcaññāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha ākiñcaññāyatanasaññā nirujjhati, ke ca ākiñcaññāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettha ākiñcaññāyatanasaññā nirujjhati, te ca ākiñcaññāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya.

‘Nơi nào tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Vô Sở Hữu Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Vô Sở Hữu Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Ở đây, tưởng về Vô Sở Hữu Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Vô Sở Hữu Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận.

‘‘Yattha nevasaññānāsaññāyatanasaññā nirujjhati, ye ca nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti, ‘addhā te āyasmanto nicchātā nibbutā tiṇṇā pāraṅgatā tadaṅgenā’ti vadāmi. ‘Kattha nevasaññānāsaññāyatanasaññā nirujjhati, ke ca nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ nirodhetvā nirodhetvā viharanti – ahametaṃ na jānāmi ahametaṃ na passāmī’ti, iti yo evaṃ vadeyya, so evamassa vacanīyo – ‘idhāvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati. Ettha nevasaññānāsaññāyatanasaññā nirujjhati, te ca nevasaññānāsaññāyatanasaññaṃ nirodhetvā [Pg.213] nirodhetvā viharantī’ti. Addhā, bhikkhave, asaṭho amāyāvī ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinandeyya anumodeyya; ‘sādhū’ti bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā namassamāno pañjaliko payirupāseyya. Imā kho, bhikkhave, nava anupubbavihārasamāpattiyo’’ti. Dutiyaṃ.

‘Nơi nào tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ được đoạn diệt, và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú, Ta nói rằng: ‘Chắc chắn các vị hiền giả ấy, bằng phương pháp ấy, không còn khao khát, đã được tịch tịnh, đã vượt qua, đã đến bờ bên kia’. Nếu có người nào nói như vầy: ‘Tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ được đoạn diệt ở đâu? Và những vị nào sau khi đã làm cho tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú? Tôi không biết điều này, tôi không thấy điều này’, người ấy nên được trả lời như sau: ‘Này hiền hữu, ở đây, vị tỳ khưu do đã vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định. Ở đây, tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ được đoạn diệt, và các vị ấy sau khi đã làm cho tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ đoạn diệt, đoạn diệt rồi an trú’. Này các tỳ khưu, chắc chắn người không xảo trá, không gian dối nên hoan hỷ, nên tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’. Sau khi đã hoan hỷ, tán thán lời đã được nói: ‘Lành thay!’, người ấy nên đảnh lễ, chắp tay, và thân cận. Này các tỳ khưu, đây thật là chín bậc thiền chứng tuần tự.” (Kinh) thứ hai.

3. Nibbānasukhasuttaṃ

3. Kinh Hạnh Phúc Niết Bàn

34. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe. Tatra kho āyasmā sāriputto bhikkhū āmantesi – ‘‘sukhamidaṃ, āvuso, nibbānaṃ. Sukhamidaṃ, āvuso, nibbāna’’nti. Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca – ‘‘kiṃ panettha, āvuso sāriputta, sukhaṃ yadettha natthi vedayita’’nti? ‘‘Etadeva khvettha, āvuso, sukhaṃ yadettha natthi vedayitaṃ. Pañcime, āvuso, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā – ime kho, āvuso, pañca kāmaguṇā. Yaṃ kho, āvuso, ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ, idaṃ vuccatāvuso, kāmasukhaṃ.

34. Một thời, Tôn giả Sāriputta trú tại Rājagaha (Vương Xá), trong Trúc Lâm, nơi nuôi dưỡng các con sóc. Tại đấy, Tôn giả Sāriputta gọi các tỳ khưu: "Này chư hiền, Niết Bàn này là an lạc. Này chư hiền, Niết Bàn này là an lạc." Khi được nói như vậy, Tôn giả Udāyī nói với Tôn giả Sāriputta điều này: "Thưa hiền giả Sāriputta, ở đây có sự an lạc nào, khi mà ở đây không có cảm thọ?" "Này hiền giả, chính điều này là an lạc, tức là ở đây không có cảm thọ. Này chư hiền, có năm dục trưởng dưỡng này. Năm loại nào? Các sắc pháp được nhận biết bởi nhãn thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính chất khêu gợi lòng tham; các âm thanh được nhận biết bởi nhĩ thức...; các mùi hương được nhận biết bởi tỷ thức...; các vị được nhận biết bởi thiệt thức...; các đối tượng xúc chạm được nhận biết bởi thân thức, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính chất khêu gợi lòng tham. Này chư hiền, đó là năm dục trưởng dưỡng. Này chư hiền, do duyên năm dục trưởng dưỡng này mà lạc và hỷ sanh khởi, điều này được gọi là dục lạc.

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục... (v.v.)... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến dục khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến dục ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti[Pg.214]. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu sau khi làm cho lắng dịu tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú Nhị thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến tầm khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến tầm ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do ly hỷ... (v.v.)... chứng và trú Tam thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến hỷ khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến hỷ ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do từ bỏ lạc... (v.v.)... chứng và trú Tứ thiền. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến xả khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến xả ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các tưởng về đối ngại, do không tác ý đến các tưởng về sự đa dạng, với niệm tưởng 'hư không là vô biên', chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến sắc khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến sắc ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa ce[Pg.215], āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với niệm tưởng 'thức là vô biên', chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên hệ đến Không Vô Biên Xứ khởi lên, điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, một sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, các tưởng và tác ý liên hệ đến Không Vô Biên Xứ ấy khởi lên cho vị ấy. Điều ấy là một sự đau đớn cho vị ấy. Này hiền giả, sự đau đớn nào, điều ấy đã được Thế Tôn nói là khổ. Này hiền giả, cũng qua phương pháp này, cần phải được biết rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma, natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Này hiền giả, lại nữa, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ khởi lên, thì đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra khổ bệnh; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với Thức Vô Biên Xứ ấy khởi lên. Đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, bất cứ sự khổ bệnh nào, điều ấy đã được Đức Thế Tôn gọi là khổ. Này hiền giả, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Tassa ce, āvuso, bhikkhuno iminā vihārena viharato ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti, svassa hoti ābādho. Seyyathāpi, āvuso, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa te ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa hoti ābādho. Yo kho panāvuso, ābādho dukkhametaṃ vuttaṃ bhagavatā. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbānaṃ.

Này hiền giả, lại nữa, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng đạt và an trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này hiền giả, nếu trong khi vị tỳ khưu ấy đang an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý đi kèm với Vô Sở Hữu Xứ khởi lên, thì đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra khổ bệnh; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với Vô Sở Hữu Xứ ấy khởi lên. Đó là một sự khổ bệnh đối với vị ấy. Này hiền giả, bất cứ sự khổ bệnh nào, điều ấy đã được Đức Thế Tôn gọi là khổ. Này hiền giả, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng Niết Bàn là an lạc.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Imināpi kho etaṃ, āvuso, pariyāyena veditabbaṃ yathā sukhaṃ nibbāna’’nti. Tatiyaṃ.

Này hiền giả, lại nữa, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng đạt và an trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chính nhờ phương pháp này mà cần phải hiểu rằng Niết Bàn là an lạc. (Kinh) thứ ba.

4. Gāvīupamāsuttaṃ

4. Kinh Ví Dụ Con Bò Cái

35. ‘‘Seyyathāpi[Pg.216], bhikkhave, gāvī pabbateyyā bālā abyattā akhettaññū akusalā visame pabbate carituṃ. Tassā evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ, akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya’nti. Sā purimaṃ pādaṃ na suppatiṭṭhitaṃ patiṭṭhāpetvā pacchimaṃ pādaṃ uddhareyya. Sā na ceva agatapubbaṃ disaṃ gaccheyya, na ca akhāditapubbāni tiṇāni khādeyya, na ca apītapubbāni pānīyāni piveyya; yasmiṃ cassā padese ṭhitāya evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ, akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya’nti tañca padesaṃ na sotthinā paccāgaccheyya. Taṃ kissa hetu? Tathā hi sā, bhikkhave, gāvī pabbateyyā bālā abyattā akhettaññū akusalā visame pabbate carituṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu bālo abyatto akhettaññū akusalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati; so taṃ nimittaṃ na āsevati na bhāveti na bahulīkaroti na svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

35. Này các tỳ khưu, ví như có con bò cái sống ở vùng núi, ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Nó có thể nghĩ rằng: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’ Nó chưa đặt vững chân trước mà đã nhấc chân sau lên. Do đó, nó không thể đi đến phương trời chưa từng đến, không thể ăn loại cỏ chưa từng ăn, không thể uống loại nước chưa từng uống; và nơi mà nó đang đứng với ý nghĩ: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’, nó cũng không thể quay trở về nơi ấy một cách an toàn. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì con bò cái sống ở vùng núi ấy ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Cũng vậy, này các tỳ khưu, ở đây có vị tỳ khưu ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo léo, sau khi ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng đạt và an trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sinh; vị ấy không thực hành, không tu tập, không làm cho sung mãn, không thiết lập vững chắc đối tượng ấy.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. So na sakkoti vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. So na sakkoti vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharituṃ. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu ubhato bhaṭṭho ubhato parihīno, seyyathāpi sā gāvī pabbateyyā bālā abyattā akhettaññū akusalā visame pabbate carituṃ’’’.

Vị ấy nghĩ rằng: ‘Giá như ta, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ, chứng đạt và an trú thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh nhất tâm, không tầm, không tứ, với hỷ và lạc do định sinh!’ Vị ấy không thể, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ...v.v... chứng đạt và an trú thiền thứ hai. Vị ấy lại nghĩ rằng: ‘Giá như ta, sau khi ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng đạt và an trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sinh!’ Vị ấy không thể, sau khi ly dục...v.v... chứng đạt và an trú thiền thứ nhất. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người thất bại cả hai phương diện, suy thoái cả hai phương diện’, cũng như con bò cái sống ở vùng núi kia, ngu dốt, vụng về, không quen địa thế, không khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, gāvī pabbateyyā paṇḍitā byattā khettaññū kusalā visame pabbate carituṃ. Tassā evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ, akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya’nti. Sā purimaṃ pādaṃ suppatiṭṭhitaṃ patiṭṭhāpetvā pacchimaṃ pādaṃ uddhareyya. Sā agatapubbañceva disaṃ gaccheyya, akhāditapubbāni ca tiṇāni [Pg.217] khādeyya, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya. Yasmiṃ cassā padese ṭhitāya evamassa – ‘yaṃnūnāhaṃ agatapubbañceva disaṃ gaccheyyaṃ, akhāditapubbāni ca tiṇāni khādeyyaṃ, apītapubbāni ca pānīyāni piveyya’nti tañca padesaṃ sotthinā paccāgaccheyya. Taṃ kissa hetu? Tathā hi sā, bhikkhave, gāvī pabbateyyā paṇḍitā byattā khettaññū kusalā visame pabbate carituṃ. Evamevaṃ kho, bhikkhave, idhekacco bhikkhu paṇḍito byatto khettaññū kusalo vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Này các tỳ khưu, ví như có con bò cái sống ở vùng núi, khôn ngoan, lanh lợi, quen địa thế, khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Nó có thể nghĩ rằng: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’ Nó đặt vững chân trước rồi mới nhấc chân sau lên. Do đó, nó có thể đi đến phương trời chưa từng đến, có thể ăn loại cỏ chưa từng ăn, có thể uống loại nước chưa từng uống. Và nơi mà nó đang đứng với ý nghĩ: ‘Giá như ta đi đến một phương trời chưa từng đến, ăn loại cỏ chưa từng ăn, uống loại nước chưa từng uống!’, nó cũng có thể quay trở về nơi ấy một cách an toàn. Vì sao vậy? Này các tỳ khưu, vì con bò cái sống ở vùng núi ấy khôn ngoan, lanh lợi, quen địa thế, khéo đi lại trên vùng núi gồ ghề. Cũng vậy, này các tỳ khưu, ở đây có vị tỳ khưu khôn ngoan, lanh lợi, quen địa thế, khéo léo, sau khi ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng đạt và an trú thiền thứ nhất, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sinh. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn, và thiết lập vững chắc đối tượng ấy.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. So dutiyaṃ jhānaṃ anabhihiṃsamāno vitakkavicārānaṃ vūpasamā… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ, ta sẽ chứng và trú thiền thứ hai, một trạng thái nội tĩnh, nhất tâm, không tầm, không tứ, có hỷ và lạc do định sanh.’ Vị ấy, không làm tổn hại thiền thứ hai, sau khi làm lắng dịu tầm và tứ... chứng và trú thiền thứ hai. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihareyyaṃ sato ca sampajāno, sukhañca kāyena paṭisaṃvedeyyaṃ yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. So tatiyaṃ jhānaṃ anabhihiṃsamāno pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do ly hỷ, ta sẽ trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, cảm thọ lạc bằng thân, và chứng và trú thiền thứ ba, trạng thái mà các bậc Thánh gọi là: xả niệm lạc trú.’ Vị ấy, không làm tổn hại thiền thứ ba, do ly hỷ... vân vân... chứng và trú thiền thứ ba. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. So catutthaṃ jhānaṃ anabhihiṃsamāno sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do xả lạc, xả khổ, do ưu và hỷ đã được diệt trừ từ trước, ta sẽ chứng và trú thiền thứ tư, một trạng thái không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh.’ Vị ấy, không làm tổn hại thiền thứ tư, do xả lạc... vân vân... chứng và trú thiền thứ tư. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. So ākāsānañcāyatanaṃ [Pg.218] anabhihiṃsamāno sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā …pe… ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, ta sẽ chứng và trú Không Vô Biên Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Không Vô Biên Xứ, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng... vân vân... chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma anantaṃ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. So viññāṇañcāyatanaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, ta sẽ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Thức Vô Biên Xứ, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. So ākiñcaññāyatanaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, ta sẽ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Vô Sở Hữu Xứ, do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. So nevasaññānāsaññāyatanaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti svādhiṭṭhitaṃ adhiṭṭhāti.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, ta sẽ chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Vị ấy, không làm tổn hại Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Vị ấy thực hành, tu tập, làm cho sung mãn tướng ấy, và an trú một cách vững chắc.

‘‘Tassa evaṃ hoti – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja vihareyya’nti. So saññāvedayitanirodhaṃ anabhihiṃsamāno sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati.

Vị ấy khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Thật tốt đẹp thay, do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, ta sẽ chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định.’ Vị ấy, không làm tổn hại Diệt Thọ Tưởng Định, do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định.

‘‘Yato kho, bhikkhave, bhikkhu taṃ tadeva samāpattiṃ samāpajjatipi vuṭṭhātipi, tassa mudu cittaṃ hoti kammaññaṃ. Mudunā kammaññena cittena appamāṇo samādhi hoti subhāvito. So appamāṇena samādhinā subhāvitena yassa yassa abhiññāsacchikaraṇīyassa dhammassa cittaṃ [Pg.219] abhininnāmeti abhiññāsacchikiriyāya tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.

Này các Tỳ khưu, khi nào vị Tỳ khưu nhập và xuất chính định ấy, tâm của vị ấy trở nên nhu nhuyến và dễ sử dụng. Với tâm nhu nhuyến và dễ sử dụng ấy, định vô lượng được tu tập tốt đẹp. Vị ấy, với định vô lượng được tu tập tốt đẹp ấy, hướng tâm đến pháp nào cần được thắng tri và chứng ngộ, để thắng tri và chứng ngộ pháp ấy, vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại đó, khi có cơ sở (nhân duyên).

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ iddhividhaṃ paccanubhaveyyaṃ, ekopi hutvā bahudhā assaṃ, bahudhāpi hutvā eko assaṃ…pe… yāva brahmalokāpi kāyena vasaṃ vatteyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.

Nếu vị ấy mong muốn: ‘Ta sẽ thể nghiệm các loại thần thông; từ một thân, ta hiện ra nhiều thân; từ nhiều thân, ta hiện ra một thân... vân vân... cho đến cõi Phạm thiên, ta sẽ dùng thân để làm chủ,’ vị ấy đạt được khả năng chứng ngộ ngay tại đó, khi có cơ sở (nhân duyên).

‘‘So sace ākaṅkhati – dibbāya sotadhātuyā…pe… sati sati āyatane.

Nếu vị ấy mong muốn: ‘Với thiên nhĩ giới...’ ... vân vân... khi có cơ sở (nhân duyên).

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘parasattānaṃ parapuggalānaṃ cetasā ceto paricca pajāneyyaṃ, sarāgaṃ vā cittaṃ sarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītarāgaṃ vā cittaṃ vītarāgaṃ cittanti pajāneyyaṃ, sadosaṃ vā cittaṃ sadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītadosaṃ vā cittaṃ vītadosaṃ cittanti pajāneyyaṃ, samohaṃ vā cittaṃ samohaṃ cittanti pajāneyyaṃ, vītamohaṃ vā cittaṃ… saṃkhittaṃ vā cittaṃ… vikkhittaṃ vā cittaṃ… mahaggataṃ vā cittaṃ… amahaggataṃ vā cittaṃ… sauttaraṃ vā cittaṃ… anuttaraṃ vā cittaṃ… samāhitaṃ vā cittaṃ… asamāhitaṃ vā cittaṃ… vimuttaṃ vā cittaṃ… avimuttaṃ vā cittaṃ avimuttaṃ cittanti pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ dùng tâm của mình bao trùm và thấu hiểu tâm của các chúng sanh khác, của các cá nhân khác. Ta sẽ biết rõ tâm có tham là tâm có tham, tâm không có tham là tâm không có tham, tâm có sân là tâm có sân, tâm không có sân là tâm không có sân, tâm có si là tâm có si, tâm không có si là tâm không có si… tâm co rút… tâm tán loạn… tâm quảng đại… tâm không quảng đại… tâm hữu thượng… tâm vô thượng… tâm có định… tâm không có định… tâm giải thoát… tâm không giải thoát là tâm không giải thoát’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyyaṃ, seyyathidaṃ – ekampi jātiṃ dvepi jātiyo…pe… iti sākāraṃ sauddesaṃ anekavihitaṃ pubbenivāsaṃ anussareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau, chẳng hạn như: một đời, hai đời… cho đến… như vậy, ta sẽ nhớ lại nhiều đời sống quá khứ khác nhau với các khía cạnh và chi tiết của chúng’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena…pe… yathākammūpage satte pajāneyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ với thiên nhãn thanh tịnh, siêu việt hơn mắt người… cho đến… ta sẽ biết rõ các chúng sanh tùy theo nghiệp của họ’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.

‘‘So sace ākaṅkhati – ‘āsavānaṃ khayā anāsavaṃ cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihareyya’nti, tatra tatreva sakkhibhabbataṃ pāpuṇāti sati sati āyatane’’ti. Catutthaṃ.

“Vị ấy nếu mong muốn: ‘Ta sẽ, do sự đoạn tận các lậu hoặc, ngay trong hiện tại, tự mình với thắng trí chứng ngộ, đạt đến và an trú trong vô lậu tâm giải thoát, tuệ giải thoát’, thì vị ấy có khả năng chứng ngộ được điều ấy ngay tại đó, khi có nhân duyên.” Hết kinh thứ tư.

5. Jhānasuttaṃ

5. Kinh Thiền Na

36. ‘‘Paṭhamampāhaṃ[Pg.220], bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; dutiyampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; tatiyampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; catutthampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; ākāsānañcāyatanampāhaṃ, bhikkhave, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; viññāṇañcāyatanampāhaṃ, bhikkhave, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; ākiñcaññāyatanampāhaṃ, bhikkhave, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; nevasaññānāsaññāyatanampāhaṃ, bhikkhave, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi; saññāvedayitanirodhampāhaṃ, bhikkhave, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmi.

36. “Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào sơ thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào nhị thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào tam thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào tứ thiền; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Không Vô Biên Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Thức Vô Biên Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Vô Sở Hữu Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ; này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào Diệt Thọ Tưởng Định.

‘‘‘Paṭhamampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpeti. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti. No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

“‘Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào sơ thiền’, lời này được nói ra là do duyên vào điều gì? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu ly dục… cho đến… đạt đến và an trú trong sơ thiền. Vị ấy quán xét các pháp thuộc về sắc, thọ, tưởng, hành, thức có mặt ở đó là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy hướng tâm khỏi các pháp ấy. Sau khi đã hướng tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến bất tử giới: ‘Đây là tịch tịnh, đây là cao thượng, tức là sự lắng dịu tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái pháp ấy, do sự hỷ lạc pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, tại đó nhập Niết Bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, issāso vā issāsantevāsī vā tiṇapurisarūpake vā mattikāpuñje vā yoggaṃ karitvā, so aparena samayena dūrepātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā ; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja [Pg.221] viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpeti. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti. No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. ‘Paṭhamampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“Này các tỳ khưu, ví như một người bắn cung hoặc đệ tử của người bắn cung, sau khi thực tập trên hình nộm bằng rơm hoặc trên ụ đất, về sau trở thành người bắn xa, bắn không trượt, và là người xuyên thủng được vật thể lớn. Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu ly dục… cho đến… đạt đến và an trú trong sơ thiền. Vị ấy quán xét các pháp thuộc về sắc, thọ, tưởng, hành, thức có mặt ở đó là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là chứng tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy hướng tâm khỏi các pháp ấy. Sau khi đã hướng tâm khỏi các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến bất tử giới: ‘Đây là tịch tịnh, đây là cao thượng, tức là sự lắng dịu tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái pháp ấy, do sự hỷ lạc pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy được hóa sanh, tại đó nhập Niết Bàn, không còn trở lại từ thế giới ấy nữa. ‘Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y vào sơ thiền’, lời này được nói ra là do duyên vào điều đã được nói ở trên.

‘‘Dutiyampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya…pe… tatiyampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya… ‘catutthampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpeti. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti. No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ hai... (cho đến)... Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ ba... ‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ tư.’ Lời nói này đã được nói ra như vậy. Và lời nói này được nói ra do duyên vào điều gì? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu sau khi đã từ bỏ lạc và khổ, và các hỷ và ưu đã chấm dứt từ trước, vị ấy chứng đạt và an trú vào thiền thứ tư, là trạng thái không khổ không lạc, có niệm thanh tịnh nhờ xả. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về sắc, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về các hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là ốm đau, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy. Sau khi đã khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là sự an tịnh, đây là sự cao thượng, chính là sự lắng dịu của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn.’ Vị ấy an trú ở đó và đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái đối với pháp ấy, do sự hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ hoàn toàn, vị ấy trở thành người hóa sanh, sẽ nhập Niết Bàn ở tại đó, có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, issāso vā issāsantevāsī vā tiṇapurisarūpake vā mattikāpuñje vā yoggaṃ karitvā, so aparena samayena dūrepātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā[Pg.222]; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sukhassa ca pahānā, dukkhassa ca pahānā, pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti rūpagataṃ vedanāgataṃ…pe… anāvattidhammo tasmā lokā. ‘Catutthampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“Này các Tỳ khưu, ví như người bắn cung hoặc đệ tử của người bắn cung, sau khi đã thực hành với hình nộm bằng cỏ hoặc với đống đất sét, vào một thời điểm sau đó, vị ấy trở thành người có thể bắn xa, có thể bắn trúng mục tiêu nhỏ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn. Tương tự như vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu sau khi đã từ bỏ lạc, và từ bỏ khổ, và các hỷ và ưu đã chấm dứt từ trước, vị ấy chứng đạt và an trú vào thiền thứ tư, là trạng thái không khổ không lạc, có niệm thanh tịnh nhờ xả. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về sắc, thuộc về thọ... (cho đến)... có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy. ‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào thiền thứ tư.’ Lời nói nào đã được nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra.

‘‘‘Ākāsānañcāyatanampāhaṃ, bhikkhave, jhānaṃ nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpeti. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti. No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào Không Vô Biên Xứ.’ Lời nói này đã được nói ra như vậy. Và lời nói này được nói ra do duyên vào điều gì? Này các Tỳ khưu, ở đây vị Tỳ khưu, do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do sự chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, vị ấy chứng đạt và an trú vào Không Vô Biên Xứ với ý niệm rằng: ‘Không gian là vô biên.’ Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về các hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là ốm đau, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy. Sau khi đã khiến cho tâm chán ghét đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là sự an tịnh, đây là sự cao thượng, chính là sự lắng dịu của tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết Bàn.’ Vị ấy an trú ở đó và đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu vị ấy không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, thì do sự tham ái đối với pháp ấy, do sự hoan hỷ đối với pháp ấy, sau khi năm hạ phần kiết sử đã được đoạn trừ hoàn toàn, vị ấy trở thành người hóa sanh, sẽ nhập Niết Bàn ở tại đó, có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, issāso vā issāsantevāsī vā tiṇapurisarūpake vā mattikāpuñje vā yoggaṃ karitvā, so aparena samayena dūrepātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti vedanāgataṃ saññāgataṃ…pe… anāvattidhammo tasmā lokā. ‘Ākāsānañcāyatanampāhaṃ, bhikkhave, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“Này các Tỳ khưu, ví như người bắn cung hoặc đệ tử của người bắn cung, sau khi đã thực hành với hình nộm bằng cỏ hoặc với đống đất sét, vào một thời điểm sau đó, vị ấy trở thành người có thể bắn xa, có thể bắn trúng mục tiêu nhỏ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn. Tương tự như vậy, này các Tỳ khưu, vị Tỳ khưu, do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do sự chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị biệt tưởng, vị ấy chứng đạt và an trú vào Không Vô Biên Xứ với ý niệm rằng: ‘Không gian là vô biên.’ Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, bất cứ những gì thuộc về thọ, thuộc về tưởng... (cho đến)... có đặc tính không trở lại từ thế giới ấy. ‘Này các Tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc nhờ y cứ vào Không Vô Biên Xứ.’ Lời nói nào đã được nói ra như vậy, chính là do duyên vào điều này mà được nói ra.

‘‘‘Viññāṇañcāyatanampāhaṃ, bhikkhave, nissāya…pe… ākiñcaññāyatanampāhaṃ, bhikkhave, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti kho panetaṃ vuttaṃ. Kiñcetaṃ paṭicca vuttaṃ? Idha, bhikkhave, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma [Pg.223] ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpeti. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti. No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.

‘Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc bằng cách nương tựa vào Thức Vô Biên Xứ... ... Này các tỳ khưu, Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc bằng cách nương tựa vào Vô Sở Hữu Xứ’. Lời nói này đã được nói ra như vậy. Do duyên gì lời này được nói ra? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là bệnh tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy. Sau khi khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, do sự tham ái pháp ấy, do sự hoan hỷ pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở đó, không trở lại từ thế giới ấy.

‘‘Seyyathāpi, bhikkhave, issāso vā issāsantevāsī vā tiṇapurisarūpake vā mattikāpuñje vā yoggaṃ karitvā, so aparena samayena dūrepātī ca hoti akkhaṇavedhī ca mahato ca kāyassa padāletā; evamevaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. So yadeva tattha hoti vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ, te dhamme aniccato dukkhato rogato gaṇḍato sallato aghato ābādhato parato palokato suññato anattato samanupassati. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpeti. So tehi dhammehi cittaṃ paṭivāpetvā amatāya dhātuyā cittaṃ upasaṃharati – ‘etaṃ santaṃ etaṃ paṇītaṃ yadidaṃ sabbasaṅkhārasamatho sabbūpadhipaṭinissaggo taṇhākkhayo virāgo nirodho nibbāna’nti. So tattha ṭhito āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti. No ce āsavānaṃ khayaṃ pāpuṇāti, teneva dhammarāgena tāya dhammanandiyā pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko hoti tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā. ‘Ākiñcaññāyatanampāhaṃ, nissāya āsavānaṃ khayaṃ vadāmī’ti, iti yaṃ taṃ vuttaṃ, idametaṃ paṭicca vuttaṃ.

“Này các tỳ khưu, ví như một người bắn cung hay đệ tử của người bắn cung, sau khi luyện tập với hình nộm bằng cỏ hoặc ụ đất, một thời gian sau, vị ấy trở thành người bắn xa, bắn trúng mục tiêu nhỏ, và có thể xuyên thủng vật thể lớn. Cũng vậy, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Vị ấy quán xét các pháp hiện hữu ở đó, thuộc về thọ, thuộc về tưởng, thuộc về hành, thuộc về thức, là vô thường, là khổ, là bệnh, là khối u, là mũi tên, là tai họa, là bệnh tật, là của người khác, là hoại diệt, là trống không, là vô ngã. Vị ấy khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy. Sau khi khiến tâm nhàm chán đối với các pháp ấy, vị ấy hướng tâm đến giới bất tử: ‘Đây là tịch tịnh, đây là vi diệu, tức là sự an tịnh tất cả các hành, sự từ bỏ tất cả các sanh y, sự đoạn tận ái, sự ly tham, sự đoạn diệt, Niết-bàn’. Vị ấy an trú ở đó, đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc. Nếu không đạt đến sự đoạn tận các lậu hoặc, do sự tham ái pháp ấy, do sự hoan hỷ pháp ấy, với sự đoạn tận năm hạ phần kiết sử, vị ấy trở thành vị hóa sanh, sẽ nhập Niết-bàn ở đó, không trở lại từ thế giới ấy. ‘Ta tuyên bố sự đoạn tận các lậu hoặc bằng cách nương tựa vào Vô Sở Hữu Xứ’, lời nói này đã được nói ra, là do duyên này mà được nói ra.

‘‘Iti kho, bhikkhave, yāvatā saññāsamāpatti tāvatā aññāpaṭivedho. Yāni ca kho imāni, bhikkhave, nissāya dve āyatanāni – nevasaññānāsaññāyatanasamāpatti ca saññāvedayitanirodho ca, jhāyīhete[Pg.224], bhikkhave, samāpattikusalehi samāpattivuṭṭhānakusalehi samāpajjitvā vuṭṭhahitvā sammā akkhātabbānīti vadāmī’’ti. Pañcamaṃ.

“Này các tỳ khưu, như vậy, trong phạm vi có tưởng định, trong phạm vi đó có sự chứng đắc thắng trí. Này các tỳ khưu, còn có hai xứ này, tức là Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ Định và Diệt Thọ Tưởng Định, Ta tuyên bố rằng những pháp này cần được các vị thiền giả, những người thiện xảo trong việc nhập định và xuất định, sau khi nhập và xuất, tuyên bố một cách chân chánh (là tịch tịnh, là vi diệu).” Hết phẩm thứ năm.

6. Ānandasuttaṃ

6. Kinh Ānanda

37. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Tatra kho āyasmā ānando bhikkhū āmantesi – ‘‘āvuso bhikkhave’’ti. ‘‘Āvuso’’ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ. Āyasmā ānando etadavoca –

37. Một thời, Tôn giả Ānanda trú ở Kosambī, tại tu viện Ghosita. Tại đó, Tôn giả Ānanda gọi các tỳ khưu: “Này chư hiền tỳ khưu”. “Thưa hiền giả”, các tỳ khưu ấy đáp lời Tôn giả Ānanda. Tôn giả Ānanda nói điều này:

‘‘Acchariyaṃ, āvuso, abbhutaṃ, āvuso! Yāvañcidaṃ tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena sambādhe okāsādhigamo anubuddho sattānaṃ visuddhiyā sokaparidevānaṃ samatikkamāya dukkhadomanassānaṃ atthaṅgamāya ñāyassa adhigamāya nibbānassa sacchikiriyāya. Tadeva nāma cakkhuṃ bhavissati te rūpā tañcāyatanaṃ no paṭisaṃvedissati. Tadeva nāma sotaṃ bhavissati te saddā tañcāyatanaṃ no paṭisaṃvedissati. Tadeva nāma ghānaṃ bhavissati te gandhā tañcāyatanaṃ no paṭisaṃvedissati. Sāva nāma jivhā bhavissati te rasā tañcāyatanaṃ no paṭisaṃvedissati. Sova nāma kāyo bhavissati te phoṭṭhabbā tañcāyatanaṃ no paṭisaṃvedissatī’’ti.

“Thật hy hữu, chư hiền! Thật vi diệu, chư hiền! Thật vậy, Thế Tôn, bậc Tri Giả, bậc Kiến Giả, bậc A-la-hán, bậc Chánh Đẳng Giác, đã giác ngộ sự chứng đắc cơ hội ngay trong chốn chật hẹp, vì sự thanh tịnh của chúng sanh, vì sự vượt qua sầu bi, vì sự chấm dứt khổ ưu, vì sự chứng đắc chánh trí, vì sự chứng ngộ Niết-bàn. Mắt vẫn như vậy, các sắc ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Tai vẫn như vậy, các tiếng ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Mũi vẫn như vậy, các mùi ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Lưỡi vẫn như vậy, các vị ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận. Thân vẫn như vậy, các xúc ấy (hiện ra), nhưng xứ ấy không được cảm nhận.”

Evaṃ vutte āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘saññīmeva nu kho, āvuso ānanda, tadāyatanaṃ no paṭisaṃvedeti udāhu asaññī’’ti? ‘‘Saññīmeva kho, āvuso, tadāyatanaṃ no paṭisaṃvedeti, no asaññī’’ti.

Khi được nói như vậy, Tôn giả Udāyī nói với Tôn giả Ānanda điều này: “Thưa hiền giả Ānanda, có phải người có tưởng mà không cảm nhận xứ ấy, hay là người không có tưởng?” “Thưa hiền giả, chính người có tưởng mà không cảm nhận xứ ấy, chứ không phải người không có tưởng.”

‘‘Kiṃsaññī panāvuso, tadāyatanaṃ no paṭisaṃvedetī’’ti? ‘‘Idhāvuso, bhikkhu, sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Evaṃsaññīpi kho, āvuso, tadāyatanaṃ no paṭisaṃvedeti.

“Thưa hiền giả, người có tưởng như thế nào mà không cảm nhận xứ ấy?” “Ở đây, thưa hiền giả, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý các tưởng sai biệt, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, chứng đạt và an trú Không Vô Biên Xứ. Thưa hiền giả, người có tưởng như vậy cũng không cảm nhận xứ ấy.

‘‘Puna [Pg.225] caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Evaṃsaññīpi kho, āvuso, tadāyatanaṃ no paṭisaṃvedeti.

“Lại nữa, thưa hiền giả, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, chứng đạt và an trú Thức Vô Biên Xứ. Thưa hiền giả, người có tưởng như vậy cũng không cảm nhận xứ ấy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Evaṃsaññīpi kho, āvuso, tadāyatanaṃ no paṭisaṃvedetī’’ti.

“Lại nữa, thưa hiền giả, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, chứng đạt và an trú Vô Sở Hữu Xứ. Thưa hiền giả, người có tưởng như vậy cũng không cảm nhận xứ ấy.”

‘‘Ekamidāhaṃ, āvuso, samayaṃ sākete viharāmi añjanavane migadāye. Atha kho, āvuso, jaṭilavāsikā bhikkhunī yenāhaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā maṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi. Ekamantaṃ ṭhitā kho, āvuso, jaṭilavāsikā bhikkhunī maṃ etadavoca – ‘yāyaṃ, bhante ānanda, samādhi na cābhinato na cāpanato na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagato, vimuttattā ṭhito, ṭhitattā santusito, santusitattā no paritassati. Ayaṃ, bhante ānanda, samādhi kiṃphalo vutto bhagavatā’’’ti?

“Này hiền giả, một thời tôi trú ở Sāketa, tại Añjanavana, trong khu Migadāya. Bấy giờ, này hiền giả, tỳ-khưu-ni Jaṭilavāsikā đi đến chỗ tôi; sau khi đến, đã đảnh lễ tôi rồi đứng một bên. Này hiền giả, tỳ-khưu-ni Jaṭilavāsikā đứng một bên đã nói với tôi lời này: ‘Thưa Đại đức Ānanda, định này không hướng đến, không lìa khỏi, không phải do nỗ lực chế ngự, ngăn chặn mà an trú; do đã giải thoát nên an trú, do an trú nên hài lòng, do hài lòng nên không khao khát. Thưa Đại đức Ānanda, định này được Thế Tôn nói là có quả gì?’”

‘‘Evaṃ vutte, sohaṃ, āvuso, jaṭilavāsikaṃ bhikkhuniṃ etadavocaṃ – ‘yāyaṃ, bhagini, samādhi na cābhinato na cāpanato na ca sasaṅkhāraniggayhavāritagato, vimuttattā ṭhito, ṭhitattā santusito, santusitattā no paritassati. Ayaṃ, bhagini, samādhi aññāphalo vutto bhagavatā’ti. Evaṃsaññīpi kho, āvuso, tadāyatanaṃ no paṭisaṃvedetī’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“Này hiền giả, khi được nói như vậy, tôi đã nói với tỳ-khưu-ni Jaṭilavāsikā lời này: ‘Này chị, định này không hướng đến, không lìa khỏi, không phải do nỗ lực chế ngự, ngăn chặn mà an trú; do đã giải thoát nên an trú, do an trú nên hài lòng, do hài lòng nên không khao khát. Này chị, định này được Thế Tôn nói là có quả là chánh trí.’ Này hiền giả, dầu có tưởng như vậy, cũng không cảm nhận được xứ ấy.” Hết kinh thứ sáu.

7. Lokāyatikasuttaṃ

7. Kinh Lokāyatika

38. Atha kho dve lokāyatikā brāhmaṇā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu. Ekamantaṃ nisinnā kho te brāhmaṇā bhagavantaṃ etadavocuṃ –

38. Bấy giờ, có hai vị Bà-la-môn theo phái Thuận Thế đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đã cùng Thế Tôn hỏi thăm. Sau khi trao đổi những lời chào hỏi thăm lịch sự, đáng ghi nhớ, họ ngồi một bên. Hai vị Bà-la-môn ngồi một bên đã bạch với Thế Tôn lời này:

‘‘Pūraṇo, bho gotama, kassapo sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti – ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa [Pg.226] ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So evamāha – ‘ahaṃ anantena ñāṇena anantaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharāmī’ti. Ayampi, bho gotama, nigaṇṭho nāṭaputto sabbaññū sabbadassāvī aparisesaṃ ñāṇadassanaṃ paṭijānāti – ‘carato ca me tiṭṭhato ca suttassa ca jāgarassa ca satataṃ samitaṃ ñāṇadassanaṃ paccupaṭṭhita’nti. So evamāha – ‘ahaṃ anantena ñāṇena anantaṃ lokaṃ jānaṃ passaṃ viharāmī’ti. Imesaṃ, bho gotama, ubhinnaṃ ñāṇavādānaṃ ubhinnaṃ aññamaññaṃ vipaccanīkavādānaṃ ko saccaṃ āha ko musā’’ti?

“Thưa Tôn giả Gotama, Pūraṇa Kassapa là bậc nhất thiết trí, nhất thiết kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót: ‘Khi ta đi, ngủ, và thức, tri kiến luôn luôn, thường trực hiện tiền.’ Vị ấy nói như sau: ‘Ta sống, biết và thấy thế gian vô biên bằng trí vô biên.’ Thưa Tôn giả Gotama, Nigaṇṭha Nāṭaputta này cũng là bậc nhất thiết trí, nhất thiết kiến, tự nhận có tri kiến không dư sót: ‘Khi ta đi, đứng, ngủ, và thức, tri kiến luôn luôn, thường trực hiện tiền.’ Vị ấy nói như sau: ‘Ta sống, biết và thấy thế gian vô biên bằng trí vô biên.’ Thưa Tôn giả Gotama, trong hai vị này, những người chủ trương về trí, những người có chủ trương đối nghịch nhau, ai nói thật, ai nói dối?”

‘‘Alaṃ, brāhmaṇā! Tiṭṭhatetaṃ – ‘imesaṃ ubhinnaṃ ñāṇavādānaṃ ubhinnaṃ aññamaññaṃ vipaccanīkavādānaṃ ko saccaṃ āha ko musā’ti. Dhammaṃ vo, brāhmaṇā, desessāmi, taṃ suṇātha, sādhukaṃ manasi karotha; bhāsissāmī’’ti. ‘‘Evaṃ, bho’’ti kho te brāhmaṇā bhagavato paccassosuṃ. Bhagavā etadavoca –

“Thôi đi, này các Bà-la-môn! Hãy để việc ấy lại: ‘Trong hai vị này, những người chủ trương về trí, những người có chủ trương đối nghịch nhau, ai nói thật, ai nói dối?’ Này các Bà-la-môn, Ta sẽ thuyết Pháp cho các ông, hãy lắng nghe, hãy khéo tác ý; Ta sẽ nói.” “Vâng, thưa Tôn giả,” các Bà-la-môn ấy đã đáp lời Thế Tôn. Thế Tôn đã nói lời này:

‘‘Seyyathāpi, brāhmaṇā, cattāro purisā catuddisā ṭhitā paramena javena ca samannāgatā paramena ca padavītihārena. Te evarūpena javena samannāgatā assu, seyyathāpi nāma daḷhadhammā dhanuggaho sikkhito katahattho katūpāsano lahukena asanena appakasirena tiriyaṃ tālacchāyaṃ atipāteyya; evarūpena ca padavītihārena, seyyathāpi nāma puratthimā samuddā pacchimo samuddo atha puratthimāya disāya ṭhito puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’ti. So aññatreva asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā aññatra niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarā kālaṃ kareyya. Atha pacchimāya disāya…pe… atha uttarāya disāya… atha dakkhiṇāya disāya ṭhito puriso evaṃ vadeyya – ‘ahaṃ gamanena lokassa antaṃ pāpuṇissāmī’ti. So aññatreva asitapītakhāyitasāyitā aññatra uccārapassāvakammā aññatra [Pg.227] niddākilamathapaṭivinodanā vassasatāyuko vassasatajīvī vassasataṃ gantvā appatvāva lokassa antaṃ antarā kālaṃ kareyya. Taṃ kissa hetu? Nāhaṃ, brāhmaṇā, evarūpāya sandhāvanikāya lokassa antaṃ ñāteyyaṃ daṭṭheyyaṃ patteyyanti vadāmi. Na cāhaṃ, brāhmaṇā, appatvāva lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmi.

“Này các Bà-la-môn, ví như có bốn người đàn ông đứng ở bốn phương, có tốc độ tối thượng và sải chân tối thượng. Họ có tốc độ như thế này: ví như một cung thủ có cây cung chắc chắn, được huấn luyện, tay nghề khéo léo, đã thực hành, có thể bắn một mũi tên nhẹ không khó khăn vượt qua bóng cây thốt nốt; và có sải chân như thế này: ví như từ biển đông đến biển tây. Bấy giờ, người đàn ông đứng ở phương đông có thể nói như sau: ‘Ta sẽ đi đến tận cùng thế gian bằng cách đi bộ.’ Người ấy, ngoại trừ việc ăn, uống, nhai, nếm, ngoại trừ việc đại tiện, tiểu tiện, ngoại trừ việc ngủ và nghỉ ngơi, có tuổi thọ một trăm năm, sống một trăm năm, đi suốt một trăm năm, nhưng không đến được tận cùng thế gian mà chết giữa chừng. Rồi người ở phương tây... rồi người ở phương bắc... rồi người ở phương nam đứng có thể nói như sau: ‘Ta sẽ đi đến tận cùng thế gian bằng cách đi bộ.’ Người ấy, ngoại trừ việc ăn, uống, nhai, nếm, ngoại trừ việc đại tiện, tiểu tiện, ngoại trừ việc ngủ và nghỉ ngơi, có tuổi thọ một trăm năm, sống một trăm năm, đi suốt một trăm năm, nhưng không đến được tận cùng thế gian mà chết giữa chừng. Vì sao vậy? Này các Bà-la-môn, Ta không nói rằng có thể biết, thấy, đạt đến tận cùng thế gian bằng cách chạy như vậy. Và này các Bà-la-môn, Ta cũng không nói rằng có thể chấm dứt khổ đau mà không đạt đến tận cùng thế gian.

‘‘Pañcime, brāhmaṇā, kāmaguṇā ariyassa vinaye lokoti vuccati. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā; sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā; ime kho, brāhmaṇā, pañca kāmaguṇā ariyassa vinaye lokoti vuccati.

“Này các Bà-la-môn, năm dục trưởng dưỡng này trong giới luật của bậc Thánh được gọi là thế gian. Năm loại nào? Các sắc do mắt nhận biết, đáng mong, đáng ưa, đáng thích, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, gây ra tham ái; các tiếng do tai nhận biết... các hương do mũi nhận biết... các vị do lưỡi nhận biết... các vật xúc chạm do thân nhận biết, đáng mong, đáng ưa, đáng thích, có hình tướng đáng yêu, liên hệ đến dục, gây ra tham ái. Này các Bà-la-môn, năm dục trưởng dưỡng này trong giới luật của bậc Thánh được gọi là thế gian.

‘‘Idha, brāhmaṇā, bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇā, ‘bhikkhu lokassa antamāgamma, lokassa ante viharati’. Tamaññe evamāhaṃsu – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’ti. Ahampi hi, brāhmaṇā, evaṃ vadāmi – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’’’ti.

“Này các Bà-la-môn, ở đây, vị tỳ-khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sinh, có tầm, có tứ. Này các Bà-la-môn, vị tỳ-khưu này được gọi là ‘đã đến tận cùng thế gian, sống ở tận cùng thế gian’. Những người khác nói về vị ấy như sau: ‘Vị này cũng bị bao hàm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Và này các Bà-la-môn, Ta cũng nói như vậy: ‘Vị này cũng bị bao hàm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇā, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇā, ‘bhikkhu lokassa antamāgamma lokassa ante viharati’. Tamaññe evamāhaṃsu – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’ti. Ahampi hi, brāhmaṇā, evaṃ vadāmi – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’’’ti.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do làm cho lắng dịu tầm và tứ... (vân vân)... chứng và trú thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian.’ Vị ấy được những người khác nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Này các vị Bà-la-môn, Ta cũng nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇā, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇā, ‘bhikkhu lokassa antamāgamma lokassa ante viharati’. Tamaññe evamāhaṃsu – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’ti[Pg.228]. Ahampi hi, brāhmaṇā, evaṃ vadāmi – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’’’ti.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho biến mất các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, (nghĩ rằng) ‘hư không là vô biên,’ chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian.’ Vị ấy được những người khác nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Này các vị Bà-la-môn, Ta cũng nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇā, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati…pe… sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati…pe… sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇā, ‘bhikkhu lokassa antamāgamma lokassa ante viharati’. Tamaññe evamāhaṃsu – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’ti. Ahampi hi, brāhmaṇā, evaṃ vadāmi – ‘ayampi lokapariyāpanno, ayampi anissaṭo lokamhā’’’ti.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘thức là vô biên,’ chứng và trú Thức Vô Biên Xứ... (vân vân)... do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘không có gì cả,’ chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ... (vân vân)... do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian.’ Vị ấy được những người khác nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’ Này các vị Bà-la-môn, Ta cũng nói như vầy: ‘Vị này cũng bị bao gồm trong thế gian, vị này cũng chưa thoát khỏi thế gian.’”

‘‘Puna caparaṃ, brāhmaṇā, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, brāhmaṇā, ‘bhikkhu lokassa antamāgamma lokassa ante viharati tiṇṇo loke visattika’’’nti. Sattamaṃ.

Này các vị Bà-la-môn, lại nữa, vị tỳ khưu do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này các vị Bà-la-môn, vị tỳ khưu này được gọi là: ‘đã đi đến tận cùng của thế gian, đang trú ở nơi tận cùng của thế gian, đã vượt qua sự dính mắc ở thế gian.’” (Kinh thứ bảy).

8. Devāsurasaṅgāmasuttaṃ

8. Kinh Giao Tranh Giữa Chư Thiên Và A-tu-la

39. ‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme asurā jiniṃsu, devā parājayiṃsu. Parājitā ca, bhikkhave, devā apayiṃsuyeva uttarenābhimukhā, abhiyiṃsu asurā. Atha kho, bhikkhave, devānaṃ etadahosi – ‘abhiyanteva kho asurā. Yaṃnūna mayaṃ dutiyampi asurehi saṅgāmeyyāmā’ti. Dutiyampi kho, bhikkhave, devā asurehi saṅgāmesuṃ. Dutiyampi kho, bhikkhave, asurāva jiniṃsu, devā parājayiṃsu. Parājitā ca, bhikkhave, devā apayiṃsuyeva uttarenābhimukhā, abhiyiṃsu asurā’’.

39. Này các tỳ khưu, thuở xưa, một trận giao tranh giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Này các tỳ khưu, trong trận giao tranh ấy, các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, chư thiên đã bỏ chạy về hướng bắc, và các a-tu-la đã truy đuổi. Bấy giờ, này các tỳ khưu, chư thiên đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Các a-tu-la đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với các a-tu-la lần thứ hai.’ Này các tỳ khưu, lần thứ hai, chư thiên đã giao tranh với các a-tu-la. Này các tỳ khưu, lần thứ hai, chính các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, chư thiên đã bỏ chạy về hướng bắc, và các a-tu-la đã truy đuổi.

Atha kho, bhikkhave, devānaṃ etadahosi – ‘abhiyanteva kho asurā. Yaṃnūna mayaṃ tatiyampi asurehi saṅgāmeyyāmā’ti. Tatiyampi kho, bhikkhave, [Pg.229] devā asurehi saṅgāmesuṃ. Tatiyampi kho, bhikkhave, asurāva jiniṃsu, devā parājayiṃsu. Parājitā ca, bhikkhave, devā bhītā devapuraṃyeva pavisiṃsu. Devapuragatānañca pana, bhikkhave, devānaṃ etadahosi – ‘bhīruttānagatena kho dāni mayaṃ etarahi attanā viharāma akaraṇīyā asurehī’ti. Asurānampi, bhikkhave, etadahosi – ‘bhīruttānagatena kho dāni devā etarahi attanā viharanti akaraṇīyā amhehī’ti.

Bấy giờ, này các tỳ khưu, chư thiên đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Các a-tu-la đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với các a-tu-la lần thứ ba.’ Này các tỳ khưu, lần thứ ba, chư thiên đã giao tranh với các a-tu-la. Này các tỳ khưu, lần thứ ba, chính các a-tu-la đã chiến thắng, chư thiên đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, chư thiên vì sợ hãi nên đã đi vào thành của chư thiên. Này các tỳ khưu, khi đã vào thành của chư thiên, chư thiên đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ chúng ta đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, các a-tu-la không thể làm gì được.’ Này các tỳ khưu, các a-tu-la cũng khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ chư thiên đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, chúng ta không thể làm gì được.’”

‘‘Bhūtapubbaṃ, bhikkhave, devāsurasaṅgāmo samupabyūḷho ahosi. Tasmiṃ kho pana, bhikkhave, saṅgāme devā jiniṃsu, asurā parājayiṃsu. Parājitā ca, bhikkhave, asurā apayiṃsuyeva dakkhiṇenābhimukhā, abhiyiṃsu devā. Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘abhiyanteva kho devā. Yaṃnūna mayaṃ dutiyampi devehi saṅgāmeyyāmā’ti. Dutiyampi kho, bhikkhave, asurā devehi saṅgāmesuṃ. Dutiyampi kho, bhikkhave, devā jiniṃsu, asurā parājayiṃsu. Parājitā ca, bhikkhave, asurā apayiṃsuyeva dakkhiṇenābhimukhā, abhiyiṃsu devā’’.

Này các tỳ khưu, thuở xưa, một trận giao tranh giữa chư thiên và a-tu-la đã diễn ra. Này các tỳ khưu, trong trận giao tranh ấy, chư thiên đã chiến thắng, các a-tu-la đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, các a-tu-la đã bỏ chạy về hướng nam, và chư thiên đã truy đuổi. Bấy giờ, này các tỳ khưu, các a-tu-la đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư thiên đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với chư thiên lần thứ hai.’ Này các tỳ khưu, lần thứ hai, các a-tu-la đã giao tranh với chư thiên. Này các tỳ khưu, lần thứ hai, chư thiên đã chiến thắng, các a-tu-la đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, các a-tu-la đã bỏ chạy về hướng nam, và chư thiên đã truy đuổi.

Atha kho, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘abhiyanteva kho devā. Yaṃnūna mayaṃ tatiyampi devehi saṅgāmeyyāmā’ti. Tatiyampi kho, bhikkhave, asurā devehi saṅgāmesuṃ. Tatiyampi kho, bhikkhave, devā jiniṃsu, asurā parājayiṃsu. Parājitā ca, bhikkhave, asurā bhītā asurapuraṃyeva pavisiṃsu. Asurapuragatānañca pana, bhikkhave, asurānaṃ etadahosi – ‘bhīruttānagatena kho dāni mayaṃ etarahi attanā viharāma akaraṇīyā devehī’ti. Devānampi, bhikkhave, etadahosi – ‘bhīruttānagatena kho dāni asurā etarahi attanā viharanti akaraṇīyā amhehī’ti.

Bấy giờ, này các tỳ khưu, các a-tu-la đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Chư thiên đang truy đuổi. Hay là chúng ta hãy giao tranh với chư thiên lần thứ ba.’ Này các tỳ khưu, lần thứ ba, các a-tu-la đã giao tranh với chư thiên. Này các tỳ khưu, lần thứ ba, chư thiên đã chiến thắng, các a-tu-la đã thất bại. Này các tỳ khưu, sau khi thất bại, các a-tu-la vì sợ hãi nên đã đi vào thành của a-tu-la. Này các tỳ khưu, khi đã vào thành của a-tu-la, các a-tu-la đã khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ chúng ta đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, chư thiên không thể làm gì được.’ Này các tỳ khưu, chư thiên cũng khởi lên ý nghĩ này: ‘Bây giờ các a-tu-la đang trú ngụ với bản thân đã đạt đến nơi an toàn khỏi sợ hãi, chúng ta không thể làm gì được.’”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhussa evaṃ hoti – ‘bhīruttānagatena kho dānāhaṃ etarahi attanā viharāmi akaraṇīyo mārassā’ti[Pg.230]. Mārassāpi, bhikkhave, pāpimato evaṃ hoti – ‘bhīruttānagatena kho dāni bhikkhu etarahi attanā viharati akaraṇīyo mayha’’’nti.

“Này các tỳ khưu, cũng tương tự như vậy, vào lúc nào vị tỳ khưu ly dục, ly các pháp bất thiện, chứng và trú Thiền thứ nhất, một trạng thái hỷ lạc do ly dục sanh, có tầm có tứ, này các tỳ khưu, vào lúc ấy, vị tỳ khưu khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay ta đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, Ma vương không thể làm gì được ta.’ Này các tỳ khưu, Ác ma cũng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay vị tỳ khưu đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, ta không thể làm gì được vị ấy.’”

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, tasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhussa evaṃ hoti – ‘bhīruttānagatena kho dānāhaṃ etarahi attanā viharāmi akaraṇīyo mārassā’ti. Mārassāpi, bhikkhave, pāpimato evaṃ hoti – ‘bhīruttānagatena kho dāni bhikkhu etarahi attanā viharati, akaraṇīyo mayha’’’nti.

“Này các tỳ khưu, vào lúc nào vị tỳ khưu, sau khi làm cho an tịnh tầm và tứ... cho đến... chứng và trú Thiền thứ hai... Thiền thứ ba... Thiền thứ tư, này các tỳ khưu, vào lúc ấy, vị tỳ khưu khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay ta đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, Ma vương không thể làm gì được ta.’ Này các tỳ khưu, Ác ma cũng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay vị tỳ khưu đang trú với tự thân đã đạt đến trạng thái không còn sợ hãi, ta không thể làm gì được vị ấy.’”

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu antamakāsi māraṃ, apadaṃ vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato tiṇṇo loke visattika’’’nti.

“Này các tỳ khưu, vào lúc nào vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do làm cho biến mất các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, với ý nghĩ ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người đã làm cho Ma vương bị mù, đã hủy diệt con mắt của Ma vương không còn dấu vết, đã đi đến chỗ Ác ma không thể thấy, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.’”

‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati… sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati… sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati… sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, ‘bhikkhu antamakāsi māraṃ, apadaṃ vadhitvā māracakkhuṃ adassanaṃ gato pāpimato tiṇṇo loke visattika’’’nti. Aṭṭhamaṃ.

“Này các tỳ khưu, vào lúc nào vị tỳ khưu, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý nghĩ ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ... do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý nghĩ ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ... do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ... do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu này được gọi là ‘người đã làm cho Ma vương bị mù, đã hủy diệt con mắt của Ma vương không còn dấu vết, đã đi đến chỗ Ác ma không thể thấy, đã vượt qua sự dính mắc ở đời.’” Phẩm thứ tám.

9. Nāgasuttaṃ

9. Kinh Con Voi

40. ‘‘Yasmiṃ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa gocarapasutassa hatthīpi hatthiniyopi hatthikalabhāpi hatthicchāpāpi purato purato gantvā tiṇaggāni chindanti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa gocarapasutassa hatthīpi hatthiniyopi hatthikalabhāpi hatthicchāpāpi obhaggobhaggaṃ sākhābhaṅgaṃ khādanti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati. Yasmiṃ[Pg.231], bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa ogāhaṃ otiṇṇassa hatthīpi hatthiniyopi hatthikalabhāpi hatthicchāpāpi purato purato gantvā soṇḍāya udakaṃ āloḷenti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati. Yasmiṃ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa ogāhā uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti, tena, bhikkhave, āraññiko nāgo aṭṭīyati harāyati jigucchati.

40. “Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng đi tìm thức ăn, các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú đi trước mặt nó và bẻ gãy các ngọn cỏ. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm. Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng đi tìm thức ăn, các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú ăn những cành cây đã bị bẻ gãy. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm. Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng xuống bến nước, các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú đi trước mặt và dùng vòi khuấy đục nước. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm. Này các tỳ khưu, vào lúc con voi chúa sống trong rừng lên khỏi bến nước, các con voi cái đi cọ xát vào thân mình nó. Này các tỳ khưu, do đó, con voi chúa sống trong rừng cảm thấy bực bội, xấu hổ, và ghê tởm.”

‘‘Tasmiṃ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi. Chinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādanti, āvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti. Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyya’nti. So aparena samayena eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharati, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādati, obhaggobhaggañcassa sākhābhaṅgaṃ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivati, ogāhā cassa uttiṇṇassa na hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchanti.

“Này các tỳ khưu, vào lúc ấy, con voi chúa sống trong rừng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Nay ta sống chung đụng với các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú. Ta ăn cỏ đã bị bẻ ngọn, chúng ăn những cành cây do ta bẻ gãy, ta uống nước đục, và khi ta lên khỏi bến nước, các con voi cái đi cọ xát vào thân mình ta. Chắc chắn là ta nên sống một mình, tách khỏi đàn.’ Rồi một thời gian sau, nó sống một mình, tách khỏi đàn. Nó ăn cỏ không bị bẻ ngọn, các con voi khác không ăn những cành cây do nó bẻ gãy, nó uống nước trong, và khi nó lên khỏi bến nước, các con voi cái không đi cọ xát vào thân mình nó.”

‘‘Tasmiṃ, bhikkhave, samaye āraññikassa nāgassa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho pubbe ākiṇṇo vihāsiṃ hatthīhi hatthinīhi hatthikalabhehi hatthicchāpehi, chinnaggāni ceva tiṇāni khādiṃ, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ khādiṃsu, āvilāni ca pānīyāni apāyiṃ, ogāhā ca me uttiṇṇassa hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo agamaṃsu. Sohaṃ etarahi eko gaṇasmā vūpakaṭṭho viharāmi, acchinnaggāni ceva tiṇāni khādāmi, obhaggobhaggañca me sākhābhaṅgaṃ na khādanti, anāvilāni ca pānīyāni pivāmi, ogāhā ca me uttiṇṇassa na hatthiniyo kāyaṃ upanighaṃsantiyo gacchantī’ti. So soṇḍāya sākhābhaṅgaṃ bhañjitvā sākhābhaṅgena kāyaṃ parimajjitvā attamano soṇḍaṃ saṃharati,.

“Này các tỳ khưu, vào lúc ấy, con voi chúa sống trong rừng khởi lên ý nghĩ như sau: ‘Trước đây ta đã sống chung đụng với các voi đực, voi cái, voi con, và voi con còn bú; ta đã ăn cỏ bị bẻ ngọn, chúng đã ăn những cành cây do ta bẻ gãy, ta đã uống nước đục, và khi ta lên khỏi bến nước, các con voi cái đã đi cọ xát vào thân mình ta. Nay ta sống một mình, tách khỏi đàn; ta ăn cỏ không bị bẻ ngọn, chúng không ăn những cành cây do ta bẻ gãy, ta uống nước trong, và khi ta lên khỏi bến nước, các con voi cái không đi cọ xát vào thân mình ta.’ Nó dùng vòi bẻ một cành cây, rồi dùng cành cây ấy chà xát thân mình, và với tâm hoan hỷ, nó vung vòi lên.”

‘‘Evamevaṃ kho, bhikkhave, yasmiṃ samaye bhikkhu ākiṇṇo viharati bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi [Pg.232] titthiyasāvakehi, tasmiṃ, bhikkhave, samaye bhikkhussa evaṃ hoti – ‘ahaṃ kho etarahi ākiṇṇo viharāmi bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi raññā rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehi. Yaṃnūnāhaṃ eko gaṇasmā vūpakaṭṭho vihareyya’nti. So vivittaṃ senāsanaṃ bhajati araññaṃ rukkhamūlaṃ pabbataṃ kandaraṃ giriguhaṃ susānaṃ vanapatthaṃ abbhokāsaṃ palālapuñjaṃ. So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato vā nisīdati pallaṅkaṃ ābhujitvā ujuṃ kāyaṃ paṇidhāya parimukhaṃ satiṃ upaṭṭhapetvā.

Này các Tỳ khưu, cũng tương tự như vậy, vào lúc nào vị Tỳ khưu sống chung đụng với các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ, vua, các đại thần của vua, các người theo ngoại đạo, các đệ tử của người theo ngoại đạo, này các Tỳ khưu, vào lúc ấy, vị Tỳ khưu có suy nghĩ như sau: ‘Nay ta đang sống chung đụng với các Tỳ khưu, Tỳ khưu ni, cận sự nam, cận sự nữ, vua, các đại thần của vua, các người theo ngoại đạo, các đệ tử của người theo ngoại đạo. Chắc chắn rằng, ta nên sống một mình, tách khỏi hội chúng’. Vị ấy tìm đến một trú xứ vắng vẻ: khu rừng, gốc cây, ngọn núi, hang đá, sơn động, nghĩa địa, lùm cây trong rừng, ngoài trời, hay đống rơm. Vị ấy, đi đến khu rừng, hoặc đi đến gốc cây, hoặc đi đến ngôi nhà trống, ngồi xuống, xếp bằng, giữ thân thẳng, và an trú niệm trước mặt.

‘‘So abhijjhaṃ loke pahāya vigatābhijjhena cetasā viharati, abhijjhāya cittaṃ parisodheti; byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī, byāpādapadosā cittaṃ parisodheti; thinamiddhaṃ pahāya vigatathinamiddho viharati ālokasaññī sato sampajāno, thinamiddhā cittaṃ parisodheti; uddhaccakukkuccaṃ pahāya anuddhato viharati ajjhattaṃ vūpasantacitto, uddhaccakukkuccā cittaṃ parisodheti; vicikicchaṃ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṃkathī kusalesu dhammesu, vicikicchāya cittaṃ parisodheti. So ime pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So attamano soṇḍaṃ saṃharati. Vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. So attamano soṇḍaṃ saṃharati.

Vị ấy, từ bỏ tham ái trong thế gian, sống với tâm không tham ái, thanh lọc tâm khỏi tham ái; từ bỏ sân hận, sống với tâm không sân hận, có lòng thương tưởng đến lợi ích của tất cả chúng sanh, thanh lọc tâm khỏi sân hận; từ bỏ hôn trầm thụy miên, sống thoát khỏi hôn trầm thụy miên, với tưởng về ánh sáng, chánh niệm, tỉnh giác, thanh lọc tâm khỏi hôn trầm thụy miên; từ bỏ trạo cử hối quá, sống không trạo cử, với tâm nội tĩnh, thanh lọc tâm khỏi trạo cử hối quá; từ bỏ hoài nghi, sống vượt qua hoài nghi, không còn phân vân đối với các thiện pháp, thanh lọc tâm khỏi hoài nghi. Vị ấy, sau khi từ bỏ năm triền cái này, là những cấu uế của tâm, làm trí tuệ suy yếu, ly dục, ly bất thiện pháp, chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, do ly dục sanh, có hỷ và lạc. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi). Do sự tịnh chỉ của tầm và tứ... (v.v.)... chứng và trú Nhị thiền... Tam thiền... Tứ thiền. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi).

‘‘Sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. So attamano soṇḍaṃ saṃharati. Sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati… sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati… sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati… sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ [Pg.233] samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. So attamano soṇḍaṃ saṃharatī’’ti. Navamaṃ.

Do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do sự chấm dứt của các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các dị tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, vị ấy chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi). Do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, vị ấy chứng và trú Thức Vô Biên Xứ... Do vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘không có gì cả’, vị ấy chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ... Do vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, vị ấy chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ... Do vượt qua hoàn toàn Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, vị ấy chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận do thấy bằng trí tuệ. Vị ấy, với tâm hoan hỷ, thu nhiếp cái tâm (giống như vòi voi). Hết kinh thứ chín.

10. Tapussasuttaṃ

10. Kinh Tapussa

41. Ekaṃ samayaṃ bhagavā mallesu viharati uruvelakappaṃ nāma mallānaṃ nigamo. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya uruvelakappaṃ piṇḍāya pāvisi. Uruvelakappe piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi – ‘‘idheva tāva tvaṃ, ānanda, hohi, yāvāhaṃ mahāvanaṃ ajjhogāhāmi divāvihārāyā’’ti. ‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho āyasmā ānando bhagavato paccassosi. Atha kho bhagavā mahāvanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle divāvihāraṃ nisīdi.

41. Một thời, Thế Tôn trú ở giữa dân chúng Malla, tại một thị trấn của người Malla tên là Uruvelakappa. Rồi Thế Tôn, vào buổi sáng, đắp y, mang bát và y, đi vào Uruvelakappa để khất thực. Sau khi đi khất thực ở Uruvelakappa, sau bữa ăn, khi đã trở về từ chuyến khất thực, Ngài gọi Tôn giả Ānanda: ‘Này Ānanda, ngươi hãy ở lại đây, trong khi Ta đi vào Đại Lâm để nghỉ ban ngày’. ‘Vâng, bạch Thế Tôn’, Tôn giả Ānanda vâng lời Thế Tôn. Rồi Thế Tôn, sau khi đi vào Đại Lâm, ngồi nghỉ ban ngày dưới một gốc cây nào đó.

Atha kho tapusso gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho tapusso gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –

Rồi gia chủ Tapussa đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đảnh lễ Tôn giả Ānanda, ông ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, gia chủ Tapussa nói điều này với Tôn giả Ānanda:

‘‘Mayaṃ, bhante ānanda, gihī kāmabhogino kāmārāmā kāmaratā kāmasammuditā. Tesaṃ no, bhante, amhākaṃ gihīnaṃ kāmabhogīnaṃ kāmārāmānaṃ kāmaratānaṃ kāmasammuditānaṃ papāto viya khāyati, yadidaṃ nekkhammaṃ. Sutaṃ metaṃ, bhante, ‘imasmiṃ dhammavinaye daharānaṃ daharānaṃ bhikkhūnaṃ nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato’. Tayidaṃ, bhante, imasmiṃ dhammavinaye bhikkhūnaṃ bahunā janena visabhāgo, yadidaṃ nekkhamma’’nti.

Bạch Tôn giả Ānanda, chúng con là những người tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, ưa thích trong các dục, hoan hỷ trong các dục. Bạch Tôn giả, đối với chúng con, những người tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, ưa thích trong các dục, hoan hỷ trong các dục, sự xuất ly này dường như là một vực thẳm. Bạch Tôn giả, con đã nghe rằng: ‘Trong Pháp và Luật này, tâm của các Tỳ khưu trẻ tuổi hướng về, tịnh tín, an trú, và giải thoát trong sự xuất ly, khi thấy rằng đó là sự an tịnh’. Bạch Tôn giả, trong Pháp và Luật này, sự xuất ly của các Tỳ khưu là khác biệt với đa số người đời.

‘‘Atthi kho etaṃ, gahapati, kathāpābhataṃ bhagavantaṃ dassanāya. Āyāma, gahapati, yena bhagavā tenupasaṅkamissāma; upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṃ ārocessāma. Yathā no bhagavā byākarissati tathā naṃ dhāressāmā’’ti.

Này gia chủ, đây quả là một món quà bằng lời nói để đến yết kiến Thế Tôn. Này gia chủ, chúng ta hãy đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, chúng ta sẽ trình bày vấn đề này lên Thế Tôn. Thế Tôn sẽ trả lời chúng ta như thế nào, chúng ta sẽ ghi nhớ như vậy.

‘‘Evaṃ, bhante’’ti kho tapusso gahapati āyasmato ānandassa paccassosi. Atha kho āyasmā ānando tapussena gahapatinā saddhiṃ [Pg.234] yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca –

‘Vâng, thưa Tôn giả’, gia chủ Tapussa vâng lời Tôn giả Ānanda. Rồi Tôn giả Ānanda cùng với gia chủ Tapussa đi đến chỗ Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, ngài ngồi xuống một bên. Ngồi xuống một bên, Tôn giả Ānanda nói điều này với Thế Tôn:

‘‘Ayaṃ, bhante, tapusso gahapati evamāha – ‘mayaṃ, bhante ānanda, gihī kāmabhogino kāmārāmā kāmaratā kāmasammuditā, tesaṃ no bhante, amhākaṃ gihīnaṃ kāmabhogīnaṃ kāmārāmānaṃ kāmaratānaṃ kāmasammuditānaṃ papāto viya khāyati, yadidaṃ nekkhammaṃ’. Sutaṃ metaṃ, bhante, ‘imasmiṃ dhammavinaye daharānaṃ daharānaṃ bhikkhūnaṃ nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. Tayidaṃ, bhante, imasmiṃ dhammavinaye bhikkhūnaṃ bahunā janena visabhāgo yadidaṃ nekkhamma’’’nti.

“Bạch ngài, gia chủ Tapussa này đã nói như vầy: ‘Bạch ngài Ānanda, chúng con là hàng tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, đam mê trong các dục, hoan hỷ trong các dục. Bạch ngài, đối với chúng con là hàng tại gia, hưởng thụ các dục, vui thích trong các dục, đam mê trong các dục, hoan hỷ trong các dục, thì cái gọi là sự xuất ly này dường như là vực thẳm’. Bạch ngài, con đã được nghe điều này: ‘Ở trong Pháp và Luật này, tâm của các vị tỳ khưu còn rất trẻ nhảy vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong sự xuất ly, khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’. Bạch ngài, ở trong Pháp và Luật này, cái gọi là sự xuất ly này của các vị tỳ khưu là khác biệt với nhiều người.’”

‘‘Evametaṃ, ānanda, evametaṃ, ānanda! Mayhampi kho, ānanda, pubbeva sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi – ‘sādhu nekkhammaṃ, sādhu paviveko’ti. Tassa mayhaṃ, ānanda, nekkhamme cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me nekkhamme cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘kāmesu kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, nekkhamme ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me nekkhamme cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ kāmesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me nekkhamme cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena kāmesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, nekkhamme ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, nekkhamme cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho[Pg.235]. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa me kāmasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

“Này Ānanda, đúng vậy! Này Ānanda, đúng vậy! Này Ānanda, đối với Như Lai cũng vậy, trước khi giác ngộ, khi chưa chứng ngộ, trong khi còn là vị Bồ Tát, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Sự xuất ly là tốt lành, sự viễn ly là tốt lành’. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong sự xuất ly. Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nhân nào, duyên nào mà tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong sự xuất ly, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’?’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Sự nguy hại trong các dục chưa được ta thấy, và điều ấy chưa được ta thực hành nhiều; và lợi ích của sự xuất ly chưa được chứng đắc, và điều ấy chưa được ta thực hành. Do đó, tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong sự xuất ly, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nếu ta thấy được sự nguy hại trong các dục và thực hành điều ấy nhiều lần, chứng đắc lợi ích của sự xuất ly và thực hành điều ấy, thì có cơ sở cho điều này là tâm của ta sẽ nhảy vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong sự xuất ly, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Rồi này Ānanda, vào một thời khác, sau khi đã thấy sự nguy hại trong các dục, ta đã thực hành điều ấy nhiều lần; sau khi đã chứng đắc lợi ích của sự xuất ly, ta đã thực hành điều ấy. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm nhảy vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong sự xuất ly. Rồi này Ānanda, sau khi đã ly các dục, ly các pháp bất thiện, ta đã chứng và trú Sơ thiền, một trạng thái có tầm, có tứ, với hỷ và lạc do ly dục sanh. Này Ānanda, trong khi ta an trú với sự an trú này, các tưởng và tác ý đi liền với dục khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau khổ; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi liền với dục khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta.”

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, avitakke cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me avitakke cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘vitakkesu kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, avitakke ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me avitakke cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ vitakkesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, avitakke ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me avitakke cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena vitakkesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, avitakke ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, avitakke cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa me vitakkasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

“Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Hay là ta hãy làm cho tầm và tứ được tịnh chỉ, … (như trên) … chứng và trú Nhị thiền’. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có tầm. Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nhân nào, duyên nào mà tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có tầm, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’?’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Sự nguy hại trong các tầm chưa được ta thấy, và điều ấy chưa được ta thực hành nhiều; và lợi ích của trạng thái không có tầm chưa được chứng đắc, và điều ấy chưa được ta thực hành. Do đó, tâm của ta không nhảy vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có tầm, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Này Ānanda, đối với Như Lai, ý nghĩ này đã khởi lên: ‘Nếu ta thấy được sự nguy hại trong các tầm và thực hành điều ấy nhiều lần, chứng đắc lợi ích của trạng thái không có tầm và thực hành điều ấy, thì có cơ sở cho điều này là tâm của ta sẽ nhảy vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong trạng thái không có tầm, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’.’ Rồi này Ānanda, vào một thời khác, sau khi đã thấy sự nguy hại trong các tầm, ta đã thực hành điều ấy nhiều lần; sau khi đã chứng đắc lợi ích của trạng thái không có tầm, ta đã thực hành điều ấy. Này Ānanda, đối với Như Lai, trong khi thấy rằng: ‘Điều này là an tịnh’ thì tâm nhảy vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong trạng thái không có tầm. Rồi này Ānanda, sau khi đã làm cho tầm và tứ được tịnh chỉ, … (như trên) … ta đã chứng và trú Nhị thiền. Này Ānanda, trong khi ta an trú với sự an trú này, các tưởng và tác ý đi liền với tầm khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, sự đau khổ khởi lên chỉ để gây ra đau khổ; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi liền với tầm khởi lên. Điều ấy trở thành sự đau khổ cho ta.”

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihareyyaṃ sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeyyaṃ yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti – upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, nippītike cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo[Pg.236], yena me nippītike cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘pītiyā kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, nippītike ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me nippītike cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ pītiyā ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, nippītike ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me nippītike cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena pītiyā ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, nippītike ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, nippītike cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa me pītisahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Ước gì, do ly hỷ, ta trú xả, chánh niệm, tỉnh giác, thân cảm lạc thọ mà các bậc Thánh gọi là “xả niệm lạc trú”, chứng và trú thiền thứ ba’. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có hỷ. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có hỷ?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Quả thật, ta đã không thấy sự nguy hại của hỷ, và điều ấy đã không được ta thực hành nhiều; và lợi ích trong trạng thái không có hỷ đã không được chứng đắc, và điều ấy đã không được ta tu tập. Vì thế, trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không có hỷ’. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Nếu quả thật ta thấy được sự nguy hại của hỷ và thực hành nhiều về điều ấy, chứng đắc được lợi ích trong trạng thái không có hỷ và tu tập điều ấy, thì có cơ sở này để trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta sẽ hướng đến, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong trạng thái không có hỷ’. Này Ānanda, quả thật, về sau, sau khi đã thấy sự nguy hại của hỷ, Ta đã thực hành nhiều về điều ấy; sau khi đã chứng đắc lợi ích trong trạng thái không có hỷ, Ta đã tu tập điều ấy. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã hướng đến, đã tịnh tín, đã an trú, đã giải thoát trong trạng thái không có hỷ. Này Ānanda, quả thật, do ly hỷ... (v.v.)... Ta chứng và trú thiền thứ ba. Này Ānanda, trong khi Ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý đi kèm với hỷ đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não. Này Ānanda, ví như sự đau khổ khởi lên cho người đang an lạc chỉ để gây ra phiền não; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với hỷ đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não.

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃ catutthaṃ jhānaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, adukkhamasukhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me adukkhamasukhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘upekkhāsukhe kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, adukkhamasukhe ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me adukkhamasukhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ upekkhāsukhe ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, adukkhamasukhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ [Pg.237] kho panetaṃ vijjati yaṃ me adukkhamasukhe cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena upekkhāsukhe ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ adukkhamasukhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, adukkhamasukhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa me upekkhāsahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Ước gì, do xả lạc và xả khổ, do diệt trừ hỷ và ưu đã có từ trước, ta chứng và trú thiền thứ tư, không khổ không lạc, xả niệm thanh tịnh’. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Quả thật, ta đã không thấy sự nguy hại của lạc do xả, và điều ấy đã không được ta thực hành nhiều; và lợi ích trong trạng thái không khổ không lạc đã không được chứng đắc, và điều ấy đã không được ta tu tập. Vì thế, trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta không hướng đến, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc’. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như vầy: ‘Nếu quả thật ta thấy được sự nguy hại của lạc do xả và thực hành nhiều về điều ấy, chứng đắc được lợi ích trong trạng thái không khổ không lạc và tu tập điều ấy, thì có cơ sở này để trong khi thấy rằng “trạng thái này là an tịnh”, tâm của ta sẽ hướng đến, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc’. Này Ānanda, quả thật, về sau, sau khi đã thấy sự nguy hại của lạc do xả, Ta đã thực hành nhiều về điều ấy; sau khi đã chứng đắc lợi ích trong trạng thái không khổ không lạc, Ta đã tu tập điều ấy. Này Ānanda, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm của Ta đã hướng đến, đã tịnh tín, đã an trú, đã giải thoát trong trạng thái không khổ không lạc. Này Ānanda, quả thật, do xả lạc... (v.v.)... Ta chứng và trú thiền thứ tư. Này Ānanda, trong khi Ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý đi kèm với xả đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não. Này Ānanda, ví như sự đau khổ khởi lên cho người đang an lạc chỉ để gây ra phiền não; cũng vậy, các tưởng và tác ý đi kèm với xả đã khởi lên. Điều ấy đối với Ta là một sự phiền não.

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘‘ananto ākāso’’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, ākāsānañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me ākāsānañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘rūpesu kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca abahulīkato, ākāsānañcāyatane ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me ākāsānañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ rūpesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, ākāsānañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ākāsānañcāyatane cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena rūpesu ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, ākāsānañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, ākāsānañcāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā [Pg.238] paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa me rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Chắc chắn ta, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các đa dạng tưởng, với ý niệm “hư không là vô biên”, sau khi chứng đạt Không Vô Biên Xứ, ta nên an trú.’ Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Không Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Vậy đâu là nhân, đâu là duyên, mà do đó tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Không Vô Biên Xứ?’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Quả thật, sự nguy hại trong các sắc đã không được ta thấy, và điều đó đã không được ta thực hành nhiều lần, và lợi ích trong Không Vô Biên Xứ đã không được đạt đến, và điều đó đã không được ta thực hành. Vì thế, tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Không Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Nếu quả thật ta, sau khi thấy sự nguy hại trong các sắc, thực hành điều đó nhiều lần, sau khi đạt được lợi ích trong Không Vô Biên Xứ, thực hành điều đó, thì chắc chắn có cơ sở này rằng tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, sẽ nhập vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Không Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, quả thật ta, vào một thời điểm khác, sau khi thấy sự nguy hại trong các sắc, đã thực hành điều đó nhiều lần; sau khi đạt được lợi ích trong Không Vô Biên Xứ, đã thực hành điều đó. Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm nhập vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong Không Vô Biên Xứ. Này Ānanda, quả thật ta, do vượt qua hoàn toàn các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các đa dạng tưởng, với ý niệm ‘hư không là vô biên’, sau khi chứng đạt Không Vô Biên Xứ, ta an trú. Này Ānanda, đối với ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý liên quan đến sắc khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, một nỗi khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, đối với ta, các tưởng và tác ý liên quan đến sắc khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta.

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘‘anantaṃ viññāṇa’’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, viññāṇañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me viññāṇañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ākāsānañcāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca abahulīkato, viññāṇañcāyatane ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me viññāṇañcāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ ākāsānañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, viññāṇañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me viññāṇañcāyatane cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena ākāsānañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, viññāṇañcāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, viññāṇañcāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya[Pg.239]; evamevassa me ākāsānañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Chắc chắn ta, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm “thức là vô biên”, sau khi chứng đạt Thức Vô Biên Xứ, ta nên an trú.’ Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ. Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Vậy đâu là nhân, đâu là duyên, mà do đó tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ?’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Quả thật, sự nguy hại trong Không Vô Biên Xứ đã không được ta thấy, và điều đó đã không được ta thực hành nhiều lần, và lợi ích trong Thức Vô Biên Xứ đã không được đạt đến, và điều đó đã không được ta thực hành. Vì thế, tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, không nhập vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, đối với ta, điều này đã xảy ra: ‘Nếu quả thật ta, sau khi thấy sự nguy hại trong Không Vô Biên Xứ, thực hành điều đó nhiều lần, sau khi đạt được lợi ích trong Thức Vô Biên Xứ, thực hành điều đó, thì chắc chắn có cơ sở này rằng tâm của ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, sẽ nhập vào, sẽ tịnh tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ.’ Này Ānanda, quả thật ta, vào một thời điểm khác, sau khi thấy sự nguy hại trong Không Vô Biên Xứ, đã thực hành điều đó nhiều lần; sau khi đạt được lợi ích trong Thức Vô Biên Xứ, đã thực hành điều đó. Này Ānanda, đối với ta, khi thấy rằng ‘đây là sự an tịnh’, tâm nhập vào, tịnh tín, an trú, giải thoát trong Thức Vô Biên Xứ. Này Ānanda, quả thật ta, do vượt qua hoàn toàn Không Vô Biên Xứ, với ý niệm ‘thức là vô biên’, sau khi chứng đạt Thức Vô Biên Xứ, ta an trú. Này Ānanda, đối với ta đang an trú bằng sự an trú này, các tưởng và tác ý liên quan đến Không Vô Biên Xứ khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta. Này Ānanda, ví như đối với người đang an lạc, một nỗi khổ khởi lên chỉ để gây ra đau đớn; cũng vậy, đối với ta, các tưởng và tác ý liên quan đến Không Vô Biên Xứ khởi lên. Điều đó trở thành một sự đau đớn cho ta.

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, ākiñcaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me ākiñcaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘viññāṇañcāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, ākiñcaññāyatane ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me ākiñcaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ viññāṇañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, ākiñcaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me ākiñcaññāyatane cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena viññāṇañcāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, ākiñcaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, ākiñcaññāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa me viññāṇañcāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Thật tốt thay nếu ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, chứng đạt và an trú vào Vô Sở Hữu Xứ với ý niệm rằng: “Không có gì cả”.’ Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Quả thật, ta đã không thấy được sự nguy hại trong Thức Vô Biên Xứ, và ta đã không thực hành nhiều về điều đó. Và ta đã không đạt được lợi ích trong Vô Sở Hữu Xứ, và ta đã không tu tập điều đó. Vì vậy, tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Nếu ta, sau khi thấy được sự nguy hại trong Thức Vô Biên Xứ, thực hành nhiều về điều đó, và sau khi đạt được lợi ích trong Vô Sở Hữu Xứ, tu tập điều đó, thì có khả năng rằng tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, sẽ hướng đến, sẽ an tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ.’ Này Ānanda, sau một thời gian, Ta đã thấy được sự nguy hại trong Thức Vô Biên Xứ và đã thực hành nhiều về điều đó; Ta đã đạt được lợi ích trong Vô Sở Hữu Xứ và đã tu tập điều đó. Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm đã hướng đến, đã an tín, đã an trú, đã giải thoát trong Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, Ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Thức Vô Biên Xứ, với ý niệm rằng: “Không có gì cả”, đã chứng đạt và an trú vào Vô Sở Hữu Xứ. Này Ānanda, trong khi Ta an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên quan đến Thức Vô Biên Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta. Này Ānanda, ví như nỗi khổ khởi lên cho một người đang an lạc chỉ để gây ra khổ não; cũng vậy, đối với Ta, các tưởng và tác ý liên quan đến Thức Vô Biên Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta.

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi [Pg.240] – ‘ko nu kho hetu ko paccayo, yena me nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ākiñcaññāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, nevasaññānāsaññāyatane ca ānisaṃso anadhigato, so ca me anāsevito. Tasmā me nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ ākiñcaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, nevasaññānāsaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena ākiñcaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, nevasaññānāsaññāyatane ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, nevasaññānāsaññāyatane cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharāmi. Tassa mayhaṃ, ānanda, iminā vihārena viharato ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho. Seyyathāpi, ānanda, sukhino dukkhaṃ uppajjeyya yāvadeva ābādhāya; evamevassa me ākiñcaññāyatanasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti. Svassa me hoti ābādho.

Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Thật tốt thay nếu ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, chứng đạt và an trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Do nhân gì, do duyên gì, mà tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ?’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Quả thật, ta đã không thấy được sự nguy hại trong Vô Sở Hữu Xứ, và ta đã không thực hành nhiều về điều đó. Và ta đã không đạt được lợi ích trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, và ta đã không tu tập điều đó. Vì vậy, tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, vẫn không hướng đến, không an tín, không an trú, không giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Ānanda, Ta đã khởi lên suy nghĩ như sau: ‘Nếu ta, sau khi thấy được sự nguy hại trong Vô Sở Hữu Xứ, thực hành nhiều về điều đó, và sau khi đạt được lợi ích trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, tu tập điều đó, thì có khả năng rằng tâm của ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, sẽ hướng đến, sẽ an tín, sẽ an trú, sẽ giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ.’ Này Ānanda, sau một thời gian, Ta đã thấy được sự nguy hại trong Vô Sở Hữu Xứ và đã thực hành nhiều về điều đó; Ta đã đạt được lợi ích trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ và đã tu tập điều đó. Này Ānanda, đối với Ta, trong khi thấy rằng ‘trạng thái này là an tịnh’, tâm đã hướng đến, đã an tín, đã an trú, đã giải thoát trong Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, Ta, sau khi vượt qua hoàn toàn Vô Sở Hữu Xứ, đã chứng đạt và an trú vào Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này Ānanda, trong khi Ta an trú trong trạng thái này, các tưởng và tác ý liên quan đến Vô Sở Hữu Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta. Này Ānanda, ví như nỗi khổ khởi lên cho một người đang an lạc chỉ để gây ra khổ não; cũng vậy, đối với Ta, các tưởng và tác ý liên quan đến Vô Sở Hữu Xứ vẫn khởi lên. Điều đó trở thành một sự khổ não cho Ta.

‘‘Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘yaṃnūnāhaṃ nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja vihareyya’nti. Tassa mayhaṃ, ānanda, saññāvedayitanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘ko nu kho hetu, ko paccayo, yena me saññāvedayitanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’? Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘nevasaññānāsaññāyatane kho me ādīnavo adiṭṭho, so ca me abahulīkato, saññāvedayitanirodhe ca ānisaṃso anadhigato, so [Pg.241] ca me anāsevito. Tasmā me saññāvedayitanirodhe cittaṃ na pakkhandati nappasīdati na santiṭṭhati na vimuccati etaṃ santanti passato’. Tassa mayhaṃ, ānanda, etadahosi – ‘sace kho ahaṃ nevasaññānāsaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulaṃ kareyyaṃ, saññāvedayitanirodhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseveyyaṃ, ṭhānaṃ kho panetaṃ vijjati yaṃ me saññāvedayitanirodhe cittaṃ pakkhandeyya pasīdeyya santiṭṭheyya vimucceyya etaṃ santanti passato’. So kho ahaṃ, ānanda, aparena samayena nevasaññānāsaññāyatane ādīnavaṃ disvā taṃ bahulamakāsiṃ, saññāvedayitanirodhe ānisaṃsaṃ adhigamma tamāseviṃ. Tassa mayhaṃ, ānanda, saññāvedayitanirodhe cittaṃ pakkhandati pasīdati santiṭṭhati vimuccati etaṃ santanti passato. So kho ahaṃ, ānanda, sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharāmi, paññāya ca me disvā āsavā parikkhayaṃ agamaṃsu.

“Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Thật tốt thay nếu ta vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú trong Diệt thọ tưởng định.’ Này Ānanda, khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta vẫn không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Diệt thọ tưởng định. Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Do nhân gì, do duyên gì mà khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta vẫn không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Diệt thọ tưởng định?’ Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Ta đã không thấy sự nguy hại trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ, và ta đã không thực hành nhiều về điều đó. Ta đã không chứng đạt được lợi ích trong Diệt thọ tưởng định, và ta đã không tu tập về điều đó. Vì vậy, khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta vẫn không hướng vào, không tịnh tín, không an trú, không giải thoát trong Diệt thọ tưởng định.’ Này Ānanda, Ta đã suy nghĩ như vầy: ‘Nếu ta thấy được sự nguy hại trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ và thực hành nhiều về điều đó, chứng đạt được lợi ích trong Diệt thọ tưởng định và tu tập về điều đó, thì có cơ sở để khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta sẽ hướng vào, tịnh tín, an trú, và giải thoát trong Diệt thọ tưởng định.’ Này Ānanda, sau một thời gian, ta đã thấy được sự nguy hại trong Phi tưởng phi phi tưởng xứ và đã thực hành nhiều về điều đó; ta đã chứng đạt được lợi ích trong Diệt thọ tưởng định và đã tu tập về điều đó. Này Ānanda, khi thấy rằng ‘trạng thái ấy là an tịnh,’ tâm của ta đã hướng vào, tịnh tín, an trú, và giải thoát trong Diệt thọ tưởng định. Này Ānanda, ta đã hoàn toàn vượt qua Phi tưởng phi phi tưởng xứ, chứng đạt và an trú trong Diệt thọ tưởng định. Và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của ta đã đi đến đoạn tận.”

‘‘Yāvakīvañcāhaṃ, ānanda, imā nava anupubbavihārasamāpattiyo na evaṃ anulomapaṭilomaṃ samāpajjimpi vuṭṭhahimpi, neva tāvāhaṃ, ānanda, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Yato ca kho ahaṃ, ānanda, imā nava anupubbavihārasamāpattiyo evaṃ anulomapaṭilomaṃ samāpajjimpi vuṭṭhahimpi, athāhaṃ, ānanda, sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho’ti paccaññāsiṃ. Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – ‘akuppā me cetovimutti, ayamantimā jāti, natthi dāni punabbhavo’’’ti. Dasamaṃ.

“Này Ānanda, cho đến khi nào Ta chưa nhập và xuất chín thứ thiền định tuần tự này một cách thuận và nghịch như vậy, này Ānanda, cho đến khi ấy Ta chưa tuyên bố với thế giới gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người rằng Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Và này Ānanda, kể từ khi Ta đã nhập và xuất chín thứ thiền định tuần tự này một cách thuận và nghịch như vậy, bấy giờ, này Ānanda, Ta mới tuyên bố với thế giới gồm chư Thiên, Ma vương, Phạm thiên, với chúng sanh gồm Sa-môn, Bà-la-môn, chư Thiên và loài người rằng Ta đã chứng ngộ Vô Thượng Chánh Đẳng Chánh Giác. Tri và kiến đã khởi lên nơi Ta: ‘Tâm giải thoát của ta là bất động. Đây là đời sống cuối cùng. Nay không còn tái sanh nữa.’” Kinh thứ mười.

Mahāvaggo catuttho.

Phẩm Lớn, thứ tư.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

Dve vihārā ca nibbānaṃ, gāvī jhānena pañcamaṃ;

Ānando brāhmaṇā devo, nāgena tapussena cāti.

Hai bài kinh về trú xứ, Niết-bàn, con bò cái, thứ năm là thiền định; Ānanda, các Bà-la-môn, vị trời, con voi, và Tapussa.

5. Sāmaññavaggo

5. Phẩm Sa Môn

1. Sambādhasuttaṃ

1. Kinh Chật Hẹp

42. Ekaṃ [Pg.242] samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme. Atha kho āyasmā udāyī yenāyasmā ānando tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi. Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca – ‘‘vuttamidaṃ, āvuso, pañcālacaṇḍena devaputtena –

42. Một thời, Tôn giả Ānanda trú tại Kosambī, ở tu viện Ghosita. Bấy giờ, Tôn giả Udāyī đi đến chỗ Tôn giả Ānanda; sau khi đến, đã cùng Tôn giả Ānanda nói lên những lời chào mừng. Sau khi trao đổi những lời chào mừng và thăm hỏi thân hữu, ngài ngồi xuống một bên. Ngồi một bên, Tôn giả Udāyī nói với Tôn giả Ānanda điều này: “Thưa hiền giả, điều này đã được thiên tử Pañcālacaṇḍa nói:

‘‘Sambādhe gataṃ okāsaṃ, avidvā bhūrimedhaso;

Yo jhānamabujjhi buddho, paṭilīnanisabho munī’’ti.

‘Bậc Mâu-ni, bậc tối thượng ẩn dật, bậc Giác Ngộ đã thấu hiểu thiền định; bậc trí tuệ uyên thâm đã biết được cơ hội trong sự chật hẹp.’

‘‘Katamo, āvuso, sambādho, katamo sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Pañcime, āvuso, kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, āvuso, pañca kāmaguṇā sambādho vutto bhagavatā.

“Thưa hiền giả, thế nào là sự chật hẹp, và thế nào là sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến?” “Này hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này đã được Thế Tôn gọi là sự chật hẹp. Năm loại nào? Các sắc pháp do mắt nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, có tính khêu gợi; các âm thanh do tai nhận biết... các hương do mũi nhận biết... các vị do lưỡi nhận biết... các vật xúc chạm do thân nhận biết, khả ái, khả hỷ, khả ý, dễ thương, liên hệ đến dục, có tính khêu gợi. Này hiền giả, năm dục trưởng dưỡng này đã được Thế Tôn gọi là sự chật hẹp.

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha vitakkavicārā aniruddhā honti, ayamettha sambādho.

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục... chứng đạt và an trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tầm và tứ chưa được đoạn diệt ở đó. Đây là sự chật hẹp ở đây.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha pīti aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu, do làm lắng dịu tầm và tứ... chứng đạt và an trú Nhị thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là hỷ chưa được đoạn diệt ở đó. Đây là sự chật hẹp ở đây.

‘‘Puna [Pg.243] caparaṃ, āvuso, bhikkhu pītiyā ca virāgā…pe… tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha upekkhāsukhaṃ aniruddhaṃ hoti, ayamettha sambādho.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu, do ly hỷ... chứng đạt và an trú Tam thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, sự chứng đạt cơ hội trong sự chật hẹp đã được Thế Tôn nói đến một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là lạc do xả chưa được đoạn diệt ở đó. Đây là sự chật hẹp ở đây.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sukhassa ca pahānā…pe… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha rūpasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do xả lạc... (v.v)... chứng và trú thiền thứ tư. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là sắc tưởng ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha ākāsānañcāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, (nghĩ rằng) ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Không Vô Biên Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṃ samatikkamma ‘anantaṃ viññāṇa’nti viññāṇañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha viññāṇañcāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Không Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘thức là vô biên’, chứng và trú Thức Vô Biên Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Thức Vô Biên Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṃ samatikkamma ‘natthi kiñcī’ti ākiñcaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha ākiñcaññāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Thức Vô Biên Xứ, (nghĩ rằng) ‘không có gì cả’, chứng và trú Vô Sở Hữu Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Vô Sở Hữu Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṃ samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā pariyāyena. Tatrāpatthi [Pg.244] sambādho. Kiñca tattha sambādho? Yadeva tattha nevasaññānāsaññāyatanasaññā aniruddhā hoti, ayamettha sambādho.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Vô Sở Hữu Xứ, chứng và trú Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách gián tiếp. Ở đó cũng có sự chật hẹp. Và sự chật hẹp ở đó là gì? Chính là tưởng về Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ ở đó chưa được đoạn diệt, đây là sự chật hẹp ở trong ấy.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, sambādhe okāsādhigamo vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Paṭhamaṃ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về sự chứng đắc cơ hội trong nơi chật hẹp một cách trực tiếp. Hết bài kinh thứ nhất.

2. Kāyasakkhīsuttaṃ

2. Kinh Thân Chứng

43. ‘‘‘Kāyasakkhī kāyasakkhī’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā’’ti? ‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena.

43. Này chư hiền, người ta nói: ‘Thân chứng, thân chứng’. Này chư hiền, cho đến mức độ nào, Thế Tôn dạy về người thân chứng? Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu do ly dục... (v.v)... chứng và trú thiền thứ nhất. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách gián tiếp.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu vitakkavicārānaṃ vūpasamā…pe… dutiyaṃ jhānaṃ… tatiyaṃ jhānaṃ… catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do làm cho lắng dịu tầm và tứ... (v.v)... chứng thiền thứ hai... thiền thứ ba... chứng và trú thiền thứ tư. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách gián tiếp.

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṃ samatikkamā paṭighasaññānaṃ atthaṅgamā nānattasaññānaṃ amanasikārā ‘ananto ākāso’ti ākāsānañcāyatanaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā pariyāyena…pe….

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua các sắc tưởng, do chấm dứt các đối ngại tưởng, do không tác ý đến các tưởng sai biệt, (nghĩ rằng) ‘hư không là vô biên’, chứng và trú Không Vô Biên Xứ. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách gián tiếp... (v.v)...

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, kāyasakkhī vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Dutiyaṃ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Và tùy theo cảnh giới ấy như thế nào, vị ấy an trú, cảm xúc cảnh giới ấy bằng thân. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người thân chứng một cách trực tiếp. Hết bài kinh thứ hai.

3. Paññāvimuttasuttaṃ

3. Kinh Tuệ Giải Thoát

44. ‘‘‘Paññāvimutto [Pg.245] paññāvimutto’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā’’ti?

44. Này chư hiền, người ta nói: ‘Tuệ giải thoát, tuệ giải thoát’. Này chư hiền, cho đến mức độ nào, Thế Tôn dạy về người tuệ giải thoát?

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā pariyāyena…pe….

Này chư hiền, ở đây, vị tỳ khưu do ly dục... (v.v)... chứng và trú thiền thứ nhất, và vị ấy biết rõ điều đó bằng trí tuệ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người tuệ giải thoát một cách gián tiếp... (v.v)...

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, paññāvimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Tatiyaṃ.

Này chư hiền, lại nữa, vị tỳ khưu do hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận, và vị ấy biết rõ điều đó bằng trí tuệ. Này chư hiền, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã dạy về người tuệ giải thoát một cách trực tiếp. Hết bài kinh thứ ba.

4. Ubhatobhāgavimuttasuttaṃ

4. Kinh Câu Phần Giải Thoát

45. ‘‘‘Ubhatobhāgavimutto ubhatobhāgavimutto’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā’’ti?

45. Này chư hiền, người ta nói: ‘Câu phần giải thoát, câu phần giải thoát’. Này chư hiền, cho đến mức độ nào, Thế Tôn dạy về người câu phần giải thoát?

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā pariyāyena…pe….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Và bằng cách nào đó, vị ấy an trú, dùng thân chạm đến trú xứ ấy, và dùng tuệ biết rõ trú xứ ấy. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về vị giải thoát cả hai phần...v.v...”

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Yathā yathā ca tadāyatanaṃ tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharati, paññāya ca naṃ pajānāti. Ettāvatāpi kho, āvuso, ubhatobhāgavimutto vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Catutthaṃ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Và bằng cách nào đó, vị ấy an trú, dùng thân chạm đến trú xứ ấy, và dùng tuệ biết rõ trú xứ ấy. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về vị giải thoát cả hai phần.” Kinh thứ tư.

5. Sandiṭṭhikadhammasuttaṃ

5. Kinh Pháp Hiện Chứng

46. ‘‘‘Sandiṭṭhiko dhammo sandiṭṭhiko dhammo’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā’’ti?

46. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Pháp hiện chứng, pháp hiện chứng’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về pháp hiện chứng?”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi [Pg.246] kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā pariyāyena…pe….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về pháp hiện chứng...v.v...”

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhiko dhammo vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Pañcamaṃ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về pháp hiện chứng.” Kinh thứ năm.

6. Sandiṭṭhikanibbānasuttaṃ

6. Kinh Niết Bàn Hiện Chứng

47. ‘‘‘Sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ sandiṭṭhikaṃ nibbāna’nti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā’’ti?

47. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn hiện chứng, Niết bàn hiện chứng’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về Niết bàn hiện chứng?”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā pariyāyena…pe….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về Niết bàn hiện chứng...v.v...”

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, sandiṭṭhikaṃ nibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về Niết bàn hiện chứng.” Kinh thứ sáu.

7. Nibbānasuttaṃ

7. Kinh Niết Bàn

48. ‘‘‘Nibbānaṃ nibbāna’nti, āvuso, vuccati…pe…. Sattamaṃ.

48. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn, Niết bàn’...v.v... Kinh thứ bảy.

8. Parinibbānasuttaṃ

8. Kinh Vô Dư Niết Bàn

49. ‘‘‘Parinibbānaṃ parinibbāna’nti…pe…. Aṭṭhamaṃ.

49. “‘Vô dư Niết bàn, Vô dư Niết bàn’...v.v... Kinh thứ tám.

9. Tadaṅganibbānasuttaṃ

9. Kinh Niết Bàn Tạm Thời

50. ‘‘‘Tadaṅganibbānaṃ tadaṅganibbāna’nti, āvuso, vuccati…pe…. Navamaṃ.

50. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn tạm thời, Niết bàn tạm thời’...v.v... Kinh thứ chín.

10. Diṭṭhadhammanibbānasuttaṃ

10. Kinh Niết Bàn Hiện Tại

51. ‘‘‘Diṭṭhadhammanibbānaṃ diṭṭhadhammanibbāna’nti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā’’ti?

51. “Này hiền giả, người ta nói: ‘Niết bàn hiện tại, Niết bàn hiện tại’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về Niết bàn hiện tại?”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi [Pg.247] …pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā pariyāyena …pe….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục ...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về Niết bàn hiện tại ...v.v...”

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, diṭṭhadhammanibbānaṃ vuttaṃ bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Dasamaṃ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về Niết bàn hiện tại.” Kinh thứ mười.

Sāmaññavaggo pañcamo.

Phẩm Sāmañña thứ năm.

Tassuddānaṃ –

Tóm lược phẩm này:

Sambādho kāyasakkhī paññā,Ubhatobhāgo sandiṭṭhikā dve;

Nibbānaṃ parinibbānaṃ,Tadaṅgadiṭṭhadhammikena cāti.

Chật Hẹp, Thân Chứng, và Tuệ, Câu Phần Giải Thoát, hai kinh Hiện Chứng; Niết Bàn, Vô Dư Niết Bàn, Tạm Thời, và Hiện Tại.

Paṭhamapaṇṇāsakaṃ samattaṃ.

Năm mươi kinh đầu tiên đã hoàn tất.

2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ

2. Năm mươi kinh thứ hai

(6) 1. Khemavaggo

(6) 1. Phẩm An Ổn

1. Khemasuttaṃ

1. Kinh An Ổn

52. ‘‘‘Khemaṃ khema’nti[Pg.248], āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, khemaṃ vuttaṃ bhagavatā’’ti?

52. “Này hiền giả, người ta nói: ‘An ổn, an ổn’. Này hiền giả, đến mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về sự an ổn?”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, khemaṃ vuttaṃ bhagavatā pariyāyena…pe….

“Này hiền giả, ở đây, vị tỳ khưu ly dục...v.v... chứng và trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách gián tiếp về sự an ổn...v.v...”

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, khemaṃ vuttaṃ bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Paṭhamaṃ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu hoàn toàn vượt qua Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, chứng và trú Diệt Thọ Tưởng Định, và sau khi thấy bằng tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng một cách trực tiếp về sự an ổn.” Kinh thứ nhất.

2. Khemappattasuttaṃ

2. Kinh Khemappatta

53. Khemappatto khemappattoti, āvuso, vuccati…pe…. Dutiyaṃ.

53. Này chư Hiền, được gọi là: 'Người đã đạt đến nơi an ổn, người đã đạt đến nơi an ổn'... (lược)... Kinh thứ hai.

3. Amatasuttaṃ

3. Kinh Amata

54. Amataṃ amatanti, āvuso, vuccati…pe…. Tatiyaṃ.

54. Này hiền giả, được gọi là: 'Bất tử, bất tử.' ... Kinh thứ ba.

4. Amatappattasuttaṃ

4. Kinh Về Người Đạt Đến Bất Tử

55. Amatappatto amatappattoti, āvuso, vuccati…pe…. Catutthaṃ.

55. Này hiền giả, được gọi là: 'Người đã đạt đến bất tử, người đã đạt đến bất tử.' ... Kinh thứ tư.

5. Abhayasuttaṃ

5. Kinh Vô Úy

56. Abhayaṃ abhayanti, āvuso, vuccati…pe…. Pañcamaṃ.

56. Này hiền giả, được gọi là: 'Vô úy, vô úy.' ... Kinh thứ năm.

6. Abhayappattasuttaṃ

6. Kinh Về Người Đạt Đến Vô Úy

57. Abhayappatto abhayappattoti, āvuso, vuccati…pe…. Chaṭṭhaṃ.

57. Này hiền giả, được gọi là: 'Người đã đạt đến vô úy, người đã đạt đến vô úy.' ... Kinh thứ sáu.

7. Passaddhisuttaṃ

7. Kinh Khinh An

58. Passaddhi passaddhīti, āvuso, vuccati…pe…. Sattamaṃ.

58. Này hiền giả, được gọi là: 'Khinh an, khinh an.' ... Kinh thứ bảy.

8. Anupubbapassaddhisuttaṃ

8. Kinh Khinh An Tuần Tự

59. Anupubbapassaddhi [Pg.249] anupubbapassaddhīti, āvuso, vuccati…pe…. Aṭṭhamaṃ.

59. Này hiền giả, được gọi là: 'Khinh an tuần tự, khinh an tuần tự.' ... Kinh thứ tám.

9. Nirodhasuttaṃ

9. Kinh Diệt

60. Nirodho nirodhoti, āvuso, vuccati…pe…. Navamaṃ.

60. Này hiền giả, được gọi là: 'Diệt, diệt.' ... Kinh thứ chín.

10. Anupubbanirodhasuttaṃ

10. Kinh Diệt Tuần Tự

61. ‘‘‘Anupubbanirodho anupubbanirodho’ti, āvuso, vuccati. Kittāvatā nu kho, āvuso, anupubbanirodho vutto bhagavatā’’ti?

61. “Này hiền giả, được gọi là: 'Diệt tuần tự, diệt tuần tự.' Này hiền giả, với mức độ nào, Thế Tôn đã thuyết giảng về diệt tuần tự?”

‘‘Idhāvuso, bhikkhu vivicceva kāmehi…pe… paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati. Ettāvatāpi kho, āvuso, anupubbanirodho vutto bhagavatā pariyāyena…pe….

“Này hiền giả, ở đây vị tỳ khưu ly các dục... cho đến... đạt và an trú Sơ thiền. Này hiền giả, chỉ với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng về diệt tuần tự một cách gián tiếp... cho đến...

‘‘Puna caparaṃ, āvuso, bhikkhu sabbaso nevasaññānāsaññāyatanaṃ samatikkamma saññāvedayitanirodhaṃ upasampajja viharati, paññāya cassa disvā āsavā parikkhīṇā honti. Ettāvatāpi kho, āvuso, anupubbanirodho vutto bhagavatā nippariyāyenā’’ti. Dasamaṃ.

“Lại nữa, này hiền giả, vị tỳ khưu vượt qua hoàn toàn Phi tưởng phi phi tưởng xứ, đạt và an trú Diệt thọ tưởng định. Và sau khi thấy bằng trí tuệ, các lậu hoặc của vị ấy được đoạn tận. Này hiền giả, với chừng ấy, Thế Tôn đã thuyết giảng về diệt tuần tự một cách trực tiếp.” Kinh thứ mười.

11. Abhabbasuttaṃ

11. Kinh Không Có Khả Năng

62. ‘‘Nava, bhikkhave, dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame nava? Rāgaṃ, dosaṃ, mohaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃ, makkhaṃ, paḷāsaṃ, issaṃ, macchariyaṃ – ime kho, bhikkhave, nava dhamme appahāya abhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ.

62. “Này các tỳ khưu, không từ bỏ chín pháp, không có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả. Chín pháp nào? Tham, sân, si, phẫn, hận, phú, não, tật, xan. Này các tỳ khưu, không từ bỏ chín pháp này, không có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả.

‘‘Nava, bhikkhave, dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātuṃ. Katame nava? Rāgaṃ, dosaṃ, mohaṃ, kodhaṃ, upanāhaṃ, makkhaṃ, paḷāsaṃ, issaṃ, macchariyaṃ – ime kho, bhikkhave, nava dhamme pahāya bhabbo arahattaṃ sacchikātu’’nti. Ekādasamaṃ.

“Này các tỳ khưu, từ bỏ chín pháp, có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả. Chín pháp nào? Tham, sân, si, phẫn, hận, phú, não, tật, xan. Này các tỳ khưu, từ bỏ chín pháp này, có khả năng chứng ngộ A-la-hán quả.” Kinh thứ mười một.

Khemavaggo paṭhamo.

Phẩm An Ổn, thứ nhất.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm tắt của phẩm ấy:

Khemo ca amatañceva, abhayaṃ passaddhiyena ca;

Nirodho anupubbo ca, dhammaṃ pahāya bhabbena cāti.

An ổn và Bất tử, Vô úy và với Khinh an; Diệt, Tuần tự, và Từ bỏ các pháp, có khả năng.

(7) 2. Satipaṭṭhānavaggo

(7) 2. Phẩm Niệm Xứ

1. Sikkhādubbalyasuttaṃ

1. Kinh Về Sự Yếu Kém Của Giới Học

63. ‘‘Pañcimāni[Pg.250], bhikkhave, sikkhādubbalyāni. Katamāni pañca? Pāṇātipāto, adinnādānaṃ, kāmesumicchācāro, musāvādo, surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca sikkhādubbalyāni.

63. “Này các tỳ khưu, có năm sự yếu kém của giới học này. Năm điều nào? Sát sanh, trộm cắp, tà dâm trong các dục, nói dối, uống rượu men rượu nấu là cơ sở của sự dể duôi. Này các tỳ khưu, đây là năm sự yếu kém của giới học.”

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ sikkhādubbalyānaṃ pahānāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ sikkhādubbalyānaṃ pahānāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Paṭhamaṃ.

“Này các tỳ khưu, để từ bỏ năm sự yếu kém của giới học này, bốn niệm xứ cần được tu tập. Bốn điều nào? Ở đây, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu an trú quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời; trên các cảm thọ... cho đến... trên tâm... cho đến... trên các pháp, vị ấy an trú quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các tỳ khưu, để từ bỏ năm sự yếu kém của giới học này, bốn niệm xứ này cần được tu tập.” Kinh thứ nhất.

2. Nīvaraṇasuttaṃ

2. Kinh Triền Cái

64. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, nīvaraṇāni. Katamāni pañca? Kāmacchandanīvaraṇaṃ, byāpādanīvaraṇaṃ, thinamiddhanīvaraṇaṃ, uddhaccakukkuccanīvaraṇaṃ, vicikicchānīvaraṇaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca nīvaraṇāni.

64. Này các tỳ khưu, có năm triền cái này. Thế nào là năm? Triền cái tham dục, triền cái sân hận, triền cái hôn trầm thụy miên, triền cái trạo cử hối quá, triền cái hoài nghi – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm triền cái.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ pahānāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ nīvaraṇānaṃ pahānāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Dutiyaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm triền cái này, bốn niệm xứ cần phải được tu tập. Thế nào là bốn? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu trú quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời; ở các cảm thọ... (như trên)... ở tâm... (như trên)... ở các pháp, vị ấy trú quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để loại bỏ tham ái và ưu phiền ở đời. Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm triền cái này, bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) hai.

3. Kāmaguṇasuttaṃ

3. Kinh Dục Trưởng

65. ‘‘Pañcime, bhikkhave, kāmaguṇā. Katame pañca? Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā, sotaviññeyyā saddā…pe… ghānaviññeyyā gandhā… jivhāviññeyyā rasā… kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā [Pg.251] iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā. Ime kho, bhikkhave, pañca kāmaguṇā.

65. Này các tỳ khưu, có năm dục trưởng này. Thế nào là năm? Các sắc pháp được nhận biết qua mắt, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ; các âm thanh được nhận biết qua tai... (như trên)... các hương được nhận biết qua mũi... các vị được nhận biết qua lưỡi... các vật xúc chạm được nhận biết qua thân, khả ái, khả hỷ, khả ý, có hình sắc đáng yêu, liên hệ đến dục, có tính quyến rũ. Này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm dục trưởng.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ pahānāya…pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Tatiyaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm dục trưởng này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) ba.

4. Upādānakkhandhasuttaṃ

4. Kinh Thủ Uẩn

66. ‘‘Pañcime, bhikkhave, upādānakkhandhā. Katame pañca? Rūpupādānakkhandho, vedanupādānakkhandho, saññupādānakkhandho, saṅkhārupādānakkhandho, viññāṇupādānakkhandho – ime kho, bhikkhave, pañcupādānakkhandhā.

66. Này các tỳ khưu, có năm thủ uẩn này. Thế nào là năm? Sắc thủ uẩn, thọ thủ uẩn, tưởng thủ uẩn, hành thủ uẩn, thức thủ uẩn – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm thủ uẩn.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ upādānakkhandhānaṃ pahānāya…pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Catutthaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm thủ uẩn này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) tư.

5. Orambhāgiyasuttaṃ

5. Kinh Hạ Phần (Kiết Sử)

67. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, orambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Sakkāyadiṭṭhi, vicikicchā, sīlabbataparāmāso, kāmacchando, byāpādo – imāni kho, bhikkhave, pañcorambhāgiyāni saṃyojanāni.

67. Này các tỳ khưu, có năm hạ phần kiết sử này. Thế nào là năm? Thân kiến, hoài nghi, giới cấm thủ, tham dục, sân hận – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm hạ phần kiết sử.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya…pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Pañcamaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm hạ phần kiết sử này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) năm.

6. Gatisuttaṃ

6. Kinh Thú

68. ‘‘Pañcimā, bhikkhave, gatiyo. Katamā pañca? Nirayo, tiracchānayoni, pettivisayo, manussā, devā – imā kho, bhikkhave, pañca gatiyo.

68. Này các tỳ khưu, có năm cõi thú này. Thế nào là năm? Địa ngục, bàng sanh, ngạ quỷ, loài người, chư thiên – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm cõi thú.

‘‘Imāsaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ gatīnaṃ pahānāya…pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Chaṭṭhaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm cõi thú này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) sáu.

7. Macchariyasuttaṃ

7. Kinh Xan Tham

69. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, macchariyāni. Katamāni pañca? Āvāsamacchariyaṃ, kulamacchariyaṃ, lābhamacchariyaṃ, vaṇṇamacchariyaṃ, dhammamacchariyaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca macchariyāni.

69. Này các tỳ khưu, có năm sự xan tham này. Thế nào là năm? Xan tham về trú xứ, xan tham về gia đình, xan tham về lợi lộc, xan tham về dung sắc, xan tham về Pháp – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm sự xan tham.

‘‘Imesaṃ [Pg.252] kho, bhikkhave, pañcannaṃ macchariyānaṃ pahānāya…pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Sattamaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm sự xan tham này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) bảy.

8. Uddhambhāgiyasuttaṃ

8. Kinh Thượng Phần (Kiết Sử)

70. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, uddhambhāgiyāni saṃyojanāni. Katamāni pañca? Rūparāgo, arūparāgo, māno, uddhaccaṃ, avijjā – imāni kho, bhikkhave, pañcuddhambhāgiyāni saṃyojanāni.

70. Này các tỳ khưu, có năm thượng phần kiết sử này. Thế nào là năm? Sắc ái, vô sắc ái, mạn, trạo cử, vô minh – này các tỳ khưu, thật vậy, đây là năm thượng phần kiết sử.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ uddhambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ pahānāya…pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Aṭṭhamaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm thượng phần kiết sử này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) tám.

9. Cetokhilasuttaṃ

9. Kinh Tâm Hoang Vu

71. ‘‘Pañcime, bhikkhave, cetokhilā. Katame pañca? Idha bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati. Yo so, bhikkhave, bhikkhu satthari kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ paṭhamo cetokhilo.

71. Này các tỳ khưu, có năm sự tâm hoang vu này. Thế nào là năm? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin tưởng ở bậc Đạo Sư. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào hoài nghi, phân vân, không quyết đoán, không tin tưởng ở bậc Đạo Sư, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự tâm hoang vu thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu dhamme kaṅkhati…pe… saṅghe kaṅkhati… sikkhāya kaṅkhati… sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto. Yo so, bhikkhave, bhikkhu sabrahmacārīsu kupito hoti anattamano āhatacitto khilajāto, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ pañcamo cetokhilo.

Lại nữa, này các tỳ khưu, vị tỳ khưu hoài nghi về Pháp... (như trên)... hoài nghi về Tăng... hoài nghi về học giới... phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào phẫn nộ, không hoan hỷ, tâm bị tổn thương, trở nên chai cứng đối với các vị đồng phạm hạnh, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự tâm hoang vu thứ năm.

‘‘Imesaṃ, kho, bhikkhave, pañcannaṃ cetokhilānaṃ pahānāya…pe… ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Navamaṃ.

Này các tỳ khưu, thật vậy, để đoạn trừ năm sự tâm hoang vu này... (như trên)... bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) chín.

10. Cetasovinibandhasuttaṃ

10. Kinh Tâm Trói Buộc

72. ‘‘Pañcime, bhikkhave, cetasovinibandhā. Katame pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso [Pg.253] avigatapariḷāho avigatataṇho. Yo so, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti avigatacchando avigatapemo avigatapipāso avigatapariḷāho avigatataṇho, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ paṭhamo cetasovinibandho.

72. Này các tỳ khưu, có năm sự tâm trói buộc này. Thế nào là năm? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu đối với các dục, chưa ly tham, chưa đoạn trừ dục, chưa đoạn trừ ái, chưa đoạn trừ khát, chưa đoạn trừ nhiệt não, chưa đoạn trừ ái dục. Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào đối với các dục, chưa ly tham, chưa đoạn trừ dục, chưa đoạn trừ ái, chưa đoạn trừ khát, chưa đoạn trừ nhiệt não, chưa đoạn trừ ái dục, tâm của vị ấy không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn. Khi tâm không hướng đến sự nhiệt tâm, sự chuyên cần, sự kiên trì, sự tinh tấn, đây là sự tâm trói buộc thứ nhất.

‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu kāye avītarāgo hoti…pe… rūpe avītarāgo hoti… yāvadatthaṃ udarāvadehakaṃ bhuñjitvā seyyasukhaṃ passasukhaṃ middhasukhaṃ anuyutto viharati … aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti. Yo so, bhikkhave, bhikkhu aññataraṃ devanikāyaṃ paṇidhāya brahmacariyaṃ carati – ‘imināhaṃ sīlena vā vatena vā tapena vā brahmacariyena vā devo vā bhavissāmi devaññataro vā’ti, tassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya. Yassa cittaṃ na namati ātappāya anuyogāya sātaccāya padhānāya, ayaṃ pañcamo cetasovinibandho. Ime kho, bhikkhave, pañca cetasovinibandhā.

Này các tỳ khưu, lại nữa, vị tỳ khưu không ly tham ở thân... cho đến... không ly tham ở các sắc... ăn no bụng thỏa thích, rồi sống chuyên tâm vào lạc thú nằm ngủ, lạc thú nằm nghiêng, lạc thú ngủ gật... thực hành phạm hạnh với sự mong cầu được sanh vào một cõi trời nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một thiên tử nào đó.’ Này các tỳ khưu, vị tỳ khưu nào thực hành phạm hạnh với sự mong cầu được sanh vào một cõi trời nào đó: ‘Mong rằng với giới này, hoặc với hạnh này, hoặc với khổ hạnh này, hoặc với phạm hạnh này, ta sẽ trở thành một vị trời hoặc một thiên tử nào đó,’ tâm của vị ấy không hướng đến sự tinh cần, sự chuyên chú, sự kiên trì, sự nỗ lực. Khi tâm không hướng đến sự tinh cần, sự chuyên chú, sự kiên trì, sự nỗ lực, đây là sự trói buộc của tâm thứ năm. Này các tỳ khưu, đây là năm sự trói buộc của tâm.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ cetasovinibandhānaṃ pahānāya cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ; vedanāsu…pe… citte…pe… dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṃ. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ cetasovinibandhānaṃ pahānāya ime cattāro satipaṭṭhānā bhāvetabbā’’ti. Dasamaṃ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn niệm xứ cần phải được tu tập. Bốn niệm xứ nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu sống quán thân trên thân, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời; ở các cảm thọ... cho đến... ở tâm... cho đến... sống quán pháp trên các pháp, nhiệt tâm, tỉnh giác, chánh niệm, để nhiếp phục tham ưu ở đời. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn niệm xứ này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) mười.

Satipaṭṭhānavaggo dutiyo.

Phẩm Niệm Xứ thứ hai.

Tassuddānaṃ –

Phần tóm lược của phẩm ấy:

Sikkhā nīvaraṇākāmā, khandhā ca orambhāgiyā gati;

Maccheraṃ uddhambhāgiyā aṭṭhamaṃ, cetokhilā vinibandhāti.

Học pháp, triền cái, dục, uẩn, và hạ phần kiết sử, cõi sanh; Keo kiệt, thượng phần kiết sử là thứ tám, tâm hoang vu, và trói buộc.

(8) 3. Sammappadhānavaggo

(8) 3. Phẩm Chánh Cần

1. Sikkhasuttaṃ

1. Kinh Học Pháp

73. ‘‘Pañcimāni[Pg.254], bhikkhave, sikkhādubbalyāni. Katamāni pañca? Pāṇātipāto …pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca sikkhādubbalyāni.

73. Này các tỳ khưu, có năm sự yếu kém trong học pháp này. Năm sự nào? Sát sanh... cho đến... uống rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi – này các tỳ khưu, đây là năm sự yếu kém trong học pháp.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ sikkhādubbalyānaṃ pahānāya cattāro sammappadhānā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ sikkhādubbalyānaṃ pahānāya ime cattāro sammappadhānā bhāvetabbā’’ti. Paṭhamaṃ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn chánh cần cần phải được tu tập. Bốn chánh cần nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp ác, bất thiện chưa sanh không sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để đoạn trừ các pháp ác, bất thiện đã sanh; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi; vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lãng quên, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn chánh cần này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) nhất.

74-81. (Yathā satipaṭṭhānavagge tathā sammappadhānavasena vitthāretabbā.)

74-81. (Nên được triển khai theo cách của chánh cần, giống như trong Phẩm Niệm Xứ.)

10. Cetasovinibandhasuttaṃ

10. Kinh Sự Trói Buộc Của Tâm

82. ‘‘Pañcime, bhikkhave, cetasovinibandhā. Katame pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti…pe… ime kho, bhikkhave, pañca cetasovinibandhā.

82. Này các tỳ khưu, có năm sự trói buộc của tâm này. Năm sự nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu không ly tham ở các dục... cho đến... Này các tỳ khưu, đây là năm sự trói buộc của tâm.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ cetasovinibandhānaṃ pahānāya cattāro sammappadhānā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu anuppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ anuppādāya chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati; uppannānaṃ pāpakānaṃ akusalānaṃ dhammānaṃ pahānāya… anuppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ uppādāya… uppannānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ ṭhitiyā asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṃ janeti vāyamati vīriyaṃ ārabhati cittaṃ paggaṇhāti padahati[Pg.255]. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ cetasovinibandhānaṃ pahānāya ime cattāro sammappadhānā bhāvetabbā’’ti. Dasamaṃ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn chánh cần cần phải được tu tập. Bốn chánh cần nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực để các pháp ác, bất thiện chưa sanh không sanh khởi; để đoạn trừ các pháp ác, bất thiện đã sanh... để các pháp thiện chưa sanh được sanh khởi... để các pháp thiện đã sanh được duy trì, không bị lãng quên, được tăng trưởng, được quảng đại, được tu tập, được viên mãn, vị ấy khởi lên ý muốn, cố gắng, phát khởi tinh tấn, sách tấn tâm, nỗ lực. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự trói buộc của tâm này, bốn chánh cần này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) mười.

Sammappadhānavaggo tatiyo.

Phẩm Chánh Cần thứ ba.

(9) 4. Iddhipādavaggo

(9) 4. Phẩm Thần Túc

1. Sikkhasuttaṃ

1. Kinh Học Pháp

83. ‘‘Pañcimāni, bhikkhave, sikkhādubbalyāni. Katamāni pañca? Pāṇātipāto…pe… surāmerayamajjapamādaṭṭhānaṃ – imāni kho, bhikkhave, pañca sikkhādubbalyāni.

83. Này các tỳ khưu, có năm sự yếu kém trong học pháp này. Năm sự nào? Sát sanh... cho đến... uống rượu men, rượu nấu, các chất say là cơ sở của sự dễ duôi – này các tỳ khưu, đây là năm sự yếu kém trong học pháp.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ sikkhādubbalyānaṃ pahānāya cattāro iddhipādā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi… cittasamādhi… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ sikkhādubbalyānaṃ pahānāya ime cattāro iddhipādā bhāvetabbā’’ti. Paṭhamaṃ.

Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn thần túc cần phải được tu tập. Bốn thần túc nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu tu tập thần túc có đầy đủ định do dục và các hành nỗ lực; tu tập thần túc có đầy đủ định do tinh tấn... định do tâm... tu tập thần túc có đầy đủ định do thẩm sát và các hành nỗ lực. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm sự yếu kém trong học pháp này, bốn thần túc này cần phải được tu tập. (Kinh thứ) nhất.

84-91. (Yathā satipaṭṭhānavagge tathā iddhipādavasena vitthāretabbā.)

84-91. (Nên được triển khai theo cách của thần túc, giống như trong Phẩm Niệm Xứ.)

10. Cetasovinibandhasuttaṃ

10. Kinh Sự Trói Buộc Của Tâm

92. ‘‘Pañcime, bhikkhave, cetasovinibandhā. Katame pañca? Idha, bhikkhave, bhikkhu kāmesu avītarāgo hoti…pe… ime kho, bhikkhave, pañca cetasovinibandhā.

92. Này các tỳ khưu, có năm sự trói buộc của tâm này. Năm sự nào? Này các tỳ khưu, ở đây, vị tỳ khưu không ly tham ở các dục... cho đến... Này các tỳ khưu, đây là năm sự trói buộc của tâm.

‘‘Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ cetasovinibandhānaṃ pahānāya ime cattāro iddhipādā bhāvetabbā. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, bhikkhu chandasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti, vīriyasamādhi… cittasamādhi… vīmaṃsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṃ iddhipādaṃ bhāveti. Imesaṃ kho, bhikkhave, pañcannaṃ cetasovinibandhānaṃ pahānāya ime cattāro iddhipādā bhāvetabbā’’ti. Dasamaṃ.

“Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm triền phược của tâm này, bốn như ý túc này cần phải được tu tập. Bốn pháp nào? Này các tỳ khưu, ở đây vị tỳ khưu tu tập như ý túc có định do dục và các hành tinh cần, tu tập như ý túc có định do tinh tấn... định do tâm... tu tập như ý túc có định do thẩm sát và các hành tinh tinh cần. Này các tỳ khưu, để đoạn trừ năm triền phược của tâm này, bốn như ý túc này cần phải được tu tập.” Kinh thứ mười.

Iddhipādavaggo catuttho.

Phẩm Như Ý Túc, thứ tư.

Yatheva [Pg.256] satipaṭṭhānā, padhānā caturopi ca;

Cattāro iddhipādā ca, tatheva sampayojayeti.

Cũng như bốn niệm xứ, và cả bốn chánh cần; Bốn như ý túc, cũng nên được phối hợp như vậy.

(10) 5. Rāgapeyyālaṃ

(10) 5. Phần Tóm Lược Về Tham Ái

93. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya nava dhammā bhāvetabbā. Katame nava? Asubhasaññā, maraṇasaññā, āhāre paṭikūlasaññā, sabbaloke anabhiratasaññā, aniccasaññā, anicce dukkhasaññā, dukkhe anattasaññā, pahānasaññā, virāgasaññā – rāgassa, bhikkhave abhiññāya ime nava dhammā bhāvetabbā’’ti.

93. “Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp cần phải được tu tập. Chín pháp nào? Tưởng bất tịnh, tưởng sự chết, tưởng ghê tởm trong vật thực, tưởng không hoan hỷ trong tất cả thế gian, tưởng vô thường, tưởng khổ trong cái vô thường, tưởng vô ngã trong cái khổ, tưởng đoạn tận, tưởng ly tham. Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp này cần phải được tu tập.”

94. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, abhiññāya nava dhammā bhāvetabbā. Katame nava? Paṭhamaṃ jhānaṃ, dutiyaṃ jhānaṃ, tatiyaṃ jhānaṃ, catutthaṃ jhānaṃ, ākāsānañcāyatanaṃ, viññāṇañcāyatanaṃ, ākiñcaññāyatanaṃ, nevasaññānāsaññāyatanaṃ, saññāvedayitanirodho – rāgassa, bhikkhave, abhiññāya ime nava dhammā bhāvetabbā’’ti.

94. “Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp cần phải được tu tập. Chín pháp nào? Thiền thứ nhất, thiền thứ hai, thiền thứ ba, thiền thứ tư, Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ, Diệt Thọ Tưởng Định. Này các tỳ khưu, để thắng tri tham ái, chín pháp này cần phải được tu tập.”

95-112. ‘‘Rāgassa, bhikkhave, pariññāya…pe… parikkhayāya…pe… pahānāya…pe… khayāya…pe… vayāya…pe… virāgāya…pe… nirodhāya…pe… cāgāya…pe… paṭinissaggāya…pe… ime nava dhammā bhāvetabbā’’.

95-112. “Này các tỳ khưu, để liễu tri tham ái... này... để đoạn tận... này... để đoạn trừ... này... để làm cho tiêu diệt... này... để làm cho tàn lụi... này... để ly tham... này... để đoạn diệt... này... để từ bỏ... này... để xả ly... này... chín pháp này cần phải được tu tập.”

113-432. ‘‘Dosassa…pe… mohassa… kodhassa… upanāhassa… makkhassa… paḷāsassa… issāya… macchariyassa… māyāya… sāṭheyyassa… thambhassa… sārambhassa… mānassa… atimānassa… madassa… pamādassa abhiññāya…pe… pariññāya… parikkhayāya… pahānāya… khayāya… vayāya… virāgāya… nirodhāya … cāgāya… paṭinissaggāya…pe… ime nava dhammā bhāvetabbā’’ti.

113-432. “Để thắng tri sân... này... si... phẫn... hận... gièm pha... cạnh tranh... tật đố... bỏn xẻn... xảo trá... gian manh... ngoan cố... hiếu thắng... mạn... quá mạn... say sưa... phóng dật... này... để liễu tri... để đoạn tận... để đoạn trừ... để làm cho tiêu diệt... để làm cho tàn lụi... để ly tham... để đoạn diệt... để từ bỏ... để xả ly... này... chín pháp này cần phải được tu tập.”

Rāgapeyyālaṃ niṭṭhitaṃ.

Phần Tóm Lược Về Tham Ái đã chấm dứt.

Navakanipātapāḷi niṭṭhitā.

Kinh Tạng Pāli, Phẩm Chín Pháp đã chấm dứt.